Latince deyişler listesi (P-Z)

bu sayfa yalın bir şekilde yaygın kullanılan veya zaman içinde önemli bir konuma getirilmiş latince deyişlerin ("veni, vidi, vici") listesidir. bu deyişlerden bir kısmı yunanca deyişlerin latince çevirileridir, bunun en büyük nedeni yunanca'nın antik roma'da retorik ve edebiyat gelişmeden çok önceleri retorik ve edebiyat açısından gelişmiş olmasıdır.

bu listede a harfinden e harfine kadarki latince deyişler vardır. ana liste için latince deyişler listesine bakınız. ayrıca diğer harflerle başlayan deyişler için de latince deyişler listesi (a-e) ve latince deyişler listesi (f-o)'ye bakabilirsiniz.

p 

pacem in terris
dünyada barış.

pacta sunt servanda
ahde vefa.

panem et circenses
ekmek ve sirk oyunları (roma plebini sakin tutan etmenler) (juvénal)

para bellum
savaşa hazırlan. harbe hazır ol. (hazır ol cenge, ister isen sulh u salâh!) (parabellum 9 mm.lik bir mermi çeşididir)

parva leves capiunt animos
küçük şeyler küçük ruhları esir alır. (ovidius)

pax melior est quam iustissimum bellum
barış, en haklı savaştan daha iyidir.

pecunia non olet
paranın kokusu yoktur (vespasien)

peior est bello timor ipse belli
savaşın korkusu savaşın kendisinden daha kötüdür.

per aspera ad astra
zorlu yollardan yıldızlara (aynı anlamda: « ad augusta per angusta » ve « per ardua ad astra ».)

per inania regna
gölgeler imparatorluğunda

per scientiam ad salutem ægroti
hastanın iyileşmesinin yolu bilimdedir.

perinde ac cadaver
kadavra gibi (cizvit disiplininden)

persona non grata
i̇stenmeyen insan

philosophum non facit barba
sakal adamı filozof yapmaz.

piscem natara doces
balığa yüzme öğretiyorsunuz.

piscis primum a capite foetet
balık baştan kokar.

plenus venter non studet libenter
tok karna eğitim olmaz.

plures crapula quam gladius perdidit
sarhoşluk, kılıçtan daha çok kayba sebep oldu.

plus ultra
daha ötesi (i̇spanyol mottosu)

poeta nascitur, non fit.
şair olunmaz, doğulur.

possunt quia posse videntur
yapabilirler, çünkü yapabileceklerini düşünüyorlar.

post cenam non stare sed mille passus meare
yemekten sonra oturup kalma, hatta bir mil yürü.

post tenebras lux
karanlıktan aydınlığa

post hoc ergo propter hoc
bundan sonra öyleyse bu yüzden

post hoc non est propter hoc
bundan sonra ama bu yüzden değil (bkz. sofizm: iki olayın üst üste gelmesi birbiriyle neden sonuç ilişkisine girmeleri anlamına gelmez anlamında)

post mortem nihil est
ölümden sonra hiçbir şey yok.

post scriptum (p.s.)
sonradan yazıldı (ek metin)

potius sero quam numquam
hiç olmamaktansa geç olsun.(geç olsun güç olmasın)

præsente medico nihil nocet
doktor buradaysa tehlike yok demektir.

primas sum, primatum nil a me alienum puto
primatım ve primattan gelen hiçbir şey bana yabancı değildir. (earnest albert hooton)

primum non nocere
öncelikle, zarar verme (hekimlik kuralı)

primus inter pares
eşitler arasında birinci

pro tempore
belli zaman için

q 

quae nocent docent
yaralayan şey öğreticidir.

qualis artifex pereo !
ne kadar güzel (sanatsal) ölüyorum! (neron'un intihar etmeden önceki son sözleri)

qualis pater, talis filius
böyle babanın böyle oğlu

qui audet vincit
cesaret eden kazanır. 

qui bene amat, bene castigat
seven döver. (tartışmalı konu: eğitimde ceza gerekli midir?)

qui dormit non peccat
uyuyan günah da işlemez.

qui nescit dissimulare, nescit regnare
(gerçekleri) saklamayı bilmeyen yönetmeyi bilemez.

qui non proficit, deficit
i̇leri gitmeyen geri kalır.

qui rogat, non errat
soru sormak hata değildir.

qui scribit, bis legit
yazan iki kere okumuş sayılır.

qui tacet, consentire videtur
sessiz kalan onaylıyor demektir.

qui timide rogat docet negare
çekinerek isteyen reddi çabuklaştırır.

quia pulvis es et in pulverem reverteris
çünkü sen tozsun ve toza geri döneceksin.

quid me nutrit, me destruit
beni besleyen şey aynı zamanda beni yok ediyor

quid pro quo
bir şey için bir şey (sen benim için yaparsan ben de senin için yaparım)

quidquid agis, prudenter agas, et respice finem !
ne yaparsan yap, ihtiyatla yap ve sonunu gözden kaybetmeden.

quidquid discis, tibi discis
ne öğrenirsen kendin içindir.

quidquid latine dictum sit, altum viditur
latince söylenen kulağa derin gelir.

quis custodiet ipsos custodes?
koruyuculardan kim koruyacak? (juvénal)

quo fata ferunt
kader nereye götürürse

quo vadis?
nereye gidiyorsun

quod erat demonstrandum (q.e.d.)
tanıtlanması gereken de bu idi (tanıtlamanın sonunda kullanılır)

quod licet iovis, non licet bovis
jüpiter'e serbest olanın öküze de serbest olması gerekmez.

quod medicina aliis, aliis est acre venenum 
bazılarının ilacı kimileri için zehirdir.

quod nocet, saepe docet
zarar veren şey genelde öğretir de.

quosque tandem abutere, catilina, patientia nostra
ne zamana kadar sabrımızı suistimal edeceksin catalina? (marcus tullius cicero)

quot capita, tot sententiæ
var olan insan kadar farklı fikir vardır.

r 

rebus sic stantibus

koşullar değiştiği takdirde

reddite ergo quæ cæsaris sunt cæsari et quæ dei sunt deo
sezar'a sezar'ın olanı, tanrı'ya tanrı'nın olanı verin. (yuhanna i̇ncili, i̇sa'nın sözü)

radix malorum est cupiditas
açgözlülük bütün kötülüklerin anasıdır.

reddite ergo quae sunt caesaris, caesari
sezar'ın hakkı sezar'a.

reductio ad absurdum
olmayana ergi (mantıkta bir metod)

rem acu tetigisti
üzerine parmağınızı koydunuz (tam üstüna bastınız, doğru tahmin anlamında)

repetitio est mater studiorum
tekrar öğrenmenin anasıdır.

requiescat in pace (r.i.p.)
barış (nur) içinde yatsın.

res ipsa loquitur
halin icabından anlaşılabileceği gibi (hukuk terimi: yani bir şey söylemeye gerek yok, olay kendi kendini anlatacak kadar açık)

 rigor mortis
ölüm katılığı (bütün dillerde adlî tıpta halen kullanılan bir terim)

 roma die uno non aedificata est
roma bir günde kurulmadı

s 

sæpe morborum gravium exitus incerti sunt
çoğu zaman ağır hastalıkların sonucu belirsiz olur.

salus ægroti suprema lex
hastanın iyiliği en üstün yasadır.

sapiens dominabitur astris
bilge kişi yıldızlara hükmeder.

sapientia est potentia
bilgelik güçtür.

scio me nihil scire
bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir. (socrates)

semper fidelis
her zaman sadık (abd deniz birlikleri dövizi) - çoğu zaman semper fi olarak kısaltılır

senatus populusque romanus (s.p.q.r.)
senato ve roma halkı

sine qua non
olmazsa olmaz

si tacuisses, philosophus mansisses
eğer sessiz kalmış olsaydın, bir filozof olarak kalabilirdin.

si vales bene est, ego valeosen iyi olursan,ben daha da iyi olurum.

si vis amari, ama
sevilmek istiyorsan önce sev.

si vis pacem, para bellum
eğer barış istiyorsan savaşa hazırlan.

si vis pacem, para iustitiam
eğer barış istiyorsan adalet hazırla (üsttekine gönderme)

sic
yani, böylece (basımda kullanıldığında dizgi hatası ya da yanlışlık olmadığını belirtir.)

sic ad nauseam
bıkana kadar böyle.

sic et non
böyle veya değil (evet ya da hayır)

sic parvis magna
büyük olaylar, küçük başlangıçlardan doğar.

sic transit gloria mundi
i̇şte dünyanın ihtişamı böyle geçiyor. (yeni papa ilan etme törenlerinde söylenir)

silent leges inter arma
savaş olduğunda kanunlar susar.

similia similibus curantur
benzer benzerini iyileştirir.

sine die
belli bir tarih belirtmeksizin.

sine labore non erit panis in ore
çalışmadan ağzında ekmek olmaz.

sine scientia ars nihil est
bilgi olmadan sanat bir hiçtir.

si vis amari, ama
sevilmek istiyorsan sev.

solem lucerna non ostenderent
güneş fenerle gösterilmez (bariz olaylar için)

soli sol soli
yeryüzünün tek güneşine (louis xiv-güneş kral-'a ithafen)

sotto voce
alçak sesle

spes salutis
kurtuluş umudu

spoliatis arma supersunt
yağmalananın kalan tek şeyi silahlarıdır.

status quo
daha önce içinde bulunulan durum

status quo ante bellum
savaştan önce içinde bulunulan durum

sui generis
kendine özgü

summum ius summa injuria.
ne kadar çok kanun,o kadar az adalet (cicero)

summum jus, summa injuria
aşırı doğruluk, aşırı haksızlık getirir.

summum jus, summa injuria
hukukun zirvesi, haksızlığın zirvesidir. (kurallar çok katı uygulandığında söylenir)

sursum corda!
kalpler yukarı! (cesaretlendirme amacıyla söylenir)

sutor, ne supra crepidam
ayakkabıcı, ayakkabının daha yukarısı değil! (bilmediğimiz şeyler hakkında konuşmamalıyız anlamında. apelle (yunan ressam) çizmekte olduğu ayakkabı hakkında bir ayakkabıcıya danışır. ayakkabıcı resmin geri kalanı hakkında da yorum yapmaya başlayınca apelle onu nazikçe sınırları aşmaması için uyarır)

her zaman sadık (abd deniz birlikleri dövizi) - çoğu zaman semper fi'' olarak kısaltılırsenatus populusque romanus (s.p.q.r.)senato ve roma halkısine qua nonolmazsa olmazsi tacuisses, philosophus mansisseseğer sessiz kalmış olsaydın, bir filozof olarak kalabilirdin.si vales, valeosen iyiysen ben de iyiyim. si vis amari, amasevilmek istiyorsan önce sev.si vis pacem, para bellumeğer barış istiyorsan savaşa hazırlan.si vis pacem, para iustitiameğer barış istiyorsan adalet hazırla (üsttekine gönderme)sicyani, böylece (basımda kullanıldığında dizgi hatası ya da yanlışlık olmadığını belirtir.)sic ad nauseambıkana kadar böyle.sic transit gloria mundii̇şte dünyanın ihtişamı böyle geçiyor. (yeni papa ilan etme törenlerinde söylenir)silent leges inter armasavaş olduğunda kanunlar susar.similia similibus curanturbenzer benzerini iyileştirir.sine diebelli bir tarih belirtmeksizin.sine labore non erit panis in oreçalışmadan ağzında ekmek olmaz.sine scientia ars nihil estbilgi olmadan sanat bir hiçtir.si vis amari, amasevilmek istiyorsan sev.solem lucerna non ostenderentgüneş fenerle gösterilmez (bariz olaylar için)soli sol soliyeryüzünün tek güneşine (louis xiv-güneş kral-'a ithafen)sotto vocealçak seslespes salutiskurtuluş umuduspoliatis arma supersuntyağmalananın kalan tek şeyi silahlarıdır.statu quodaha önce içinde bulunulan durumstatu quo ante bellumsavaştan önce içinde bulunulan durumsui generiskendine özgüsummum ius summa inuria.ne kadar çok kanun,o kadar az adalet (cicero)summum jus, summa injuriahukukun zirvesi, haksızlığın zirvesidir. (kurallar çok katı uygulandığında söylenir)suum cuiqueherkes hak ettiğini bulur.

 t tarde venientibus ossageç kalanlara, kemikler. (yemeğe geç kalanlar için söylenir.)tempora mutantur et nos mutamur in illiszaman hareket ediyor, biz de onunla birlikte değişiyoruz.tempori servireşartlara uyum sağlamaktempus fugit, aeternitas manetzaman uçar,sonsuzluk kalır.testis unus, testis nullustek şahit, hiç şahit (tek şahit bir olayı kanıtlamak için yeterli olmaz anlamında)timendi causa est nescirekorkunun sebebi cehalettir. (seneca)timeo danaos et dona ferentesyunanlar'dan korkuyorum, özellikle hediye getirdikleri zaman. (virgile'in kitabından alıntı. şehirdekilerin truva atı'nı şehre sokmak istemesi üzerine laocoon tarafından söylenmiştir. i̇çten pazarlıklı birinin size belirgin bir sevgiyle yaklaşması durumunda söylenir.)timeo hominem unius libritek kitabı olan insandan korkarım.tres faciunt collegiumtopluluk için üç kişi gerekirtu quoque mi filisen de mi oğlum? (shakespeare'den alıntı, jül sezar'ın decimus junius brutus'ten yediği darbe ile düşmesi sırasında söylediği düşünülür)tu secanda marmora. locas sub ipsum funus, et sepulchri. immemor, struis domosölüm karşına gelmiş. sen mezarını düşünecek yerde mermer yontturup evler yaptırmaktasın. (horatius)

 u ubi bene, ibi patrianeresi güzelse, orası vatandır.ubi concordia, ibi victorianerede dirlik varsa orada zafer vardır.ubi dubium, ibi libertasnerede şüphe varsa orada özgürlük vardır.ubi fumus, ibi ignisduman varsa ateş de vardır. (ateş olmayan yerden duman çıkmaz)ubi tu gaius, ibi ego gaiasen nerede olursan, gaius, ben de gaia, orada olacağım. (romalıların evlilik sırasındaki ettiği bağlılık yemini)ultima cavesonuncuya hazırlıklı ol (saatten bahsediyor. güneş saatleri üzerine yazılan geleneksel yazı)ultima ratio regumkralların son çaresi (cardinal de richelieu tarafından silahların üzerine yazdırılmıştır)ultra posse nemo obligaturkimse yapabileceğinin ötesinde zorlanamaz.ulula cum lupis, cum quibus esse cupiskurtlarla dolaşan ulumayı öğrenir.unum castigabis, centum emendabisbir hatanın önüne geçmek yüz tanesini engellemektir.urbi et orbişehir (roma) için ve dünya içinusus magister est optimustecrübe (ya da pratik) en iyi öğretmendir. (yani teorik olarak öğrenilen bir ders alıştırmalarla desteklenmelidir.)ut ameris, amabilis esto sevilmek için sevecen ol.ut sis nocte levis, sit cena breviseğer iyi bir gece geçirmek istiyorsan, akşam yemeğini kısa tut.ut suprayukarıdaki gibiuti, non abutikullan ama suistimal etme

 v vade mecumrehber kitapçık, el kitabı (günümüzde "ilaç rehberi" anlamında kullanılıyor)vade retro satanageri çekil, şeytan!væ victis!"veyl mağluba!" (anlamı: yenilenlere acımayın) (brennus, galya komutanı, roma'yı aldıktan sonra)vasa vana plurimum sonanten fazla sesi boş çanaklar çıkarır.veni vidi vicigeldim, gördüm, fethettim (orijinali gibi kafiyeli olması için fethettim yerine yendim şeklinde çevrilir) (jül sezar)verba docent, exempla trahuntkelimeler öğretir, örnekler yol gösterir.verba volant, scripta manentsöz uçar, yazı kalır.verbatimkelimesi kelimesine.veritas odium paritdürüstlükten nefret doğar. (her doğru söylenmek için uygun değildir anlamında)veritas odium parit, obsequium amicosdürüstlük düşmanları, yalakalık dostları doğurur.veritatem dies aperitzaman gerçeği açığa çıkarır.versus..e doğru.(i̇ngilizce'de yanlış olarak "karşısında" anlamında kullanılır.kısaltması: vs.)vetoengelliyorum!vi veri veniversum vivus vicigerçeğin gücü evreni fethettirir.vice versakarşılıklı olarakvide supra daha yukarsını gör.video meliora proboque deteriora sequori̇yi yolu görüyor ve takdir ediyorum, ancak kötü yolu seçiyorum. (ovidius, dönüşümler ; médée'ye verilen söz)vinum aqua miscereşarabına su katmakvir prudens non contra ventum mingitakıllı adam rüzgara karşı işemez.vir sapit qui pauca loquiturgerçek bilge az konuşandır.virtus post nummoserdemden önce paravisita interiora tellus rectifacando inveniens occultam lapidem. (vitriol)dünyanın merkezini ziyaret et, orada gizli taşı bulacaksın (her insanın hakikati kendi içinde bulacağını anlatır)volens nolensi̇steniyor mu istenmiyor muvox clamans in desertoçölde haykıran bir ses (jean le baptiste tarafından "kimsin?" sorusuna cevaben söylenmiştir)vox populi vox deihalkın sesi tanrının sesidir.v.s.l.m«votum solvit libens merito »nun kısaltılmışı. adağını yerine getirdi, isteyerek, ve olması gerektiği gibi.vulgum pecusortalama/bayağı insanlarvulnerant omnes, ultima necather geçen dakika yaralar, sonuncusu öldürür. (saatten bahsediyor. güneş saatleri üzerine yazılan geleneksel yazı)vulpes pilum mutat, non mores'''
tilkinin derisi değişir huyu değişmez
 ayrıca bakınız 
 latince deyişler
 latince kısaltmalar listesi

p