Japon İmparatorluğu

{{ülke bilgi kutusu
|kendi_dilindeki_adı       =   dai nippon teikoku
|tam_adı                   = japon i̇mparatorluğu
|yaygın_adı                = japonya
|statü                     = 
|yönetim_biçimi            = monarşi
|kuruluş_yılı              = 1868
|yıkılış_yılı              = 1947
|olay1                     =meiji restorasyonu 
|olay_tarihi1              = 3 ocak 1868
|olay2                     =meiji anayasası 
|olay_tarihi2              = 11 şubat 1889
|olay3                     =birinci çin-japon savaşı 
|olay_tarihi3              =1894 
|olay4                     =rus-japon savaşı 
|olay_tarihi4              =1904 
|öncel1                    = tokugawa şogunluğu
|bayrak_öncel1             = tokugawa family crest.svg
|resim_öncel1              = 
|öncel2                    = ryukyu krallığı
|bayrak_öncel2             = placeholder-no-insignia.svg
|öncel3                    = ezo cumhuriyeti
|bayrak_öncel3             =seal of ezo.svg 
|öncel4                    = formosa cumhuriyeti
|bayrak_öncel4             = flag of formosa 1895.svg
|öncel5                    = rusya i̇mparatorluğu
|bayrak_öncel5             = flag of russia.svg
|ardıl1                    = i̇şgal japonyası
|bayrak_ardıl1             = flag of allied occupied japan.svg
|resim_ardıl1              = 
|ardıl2                    = 
|bayrak_ardıl2             = 
|ardıl3                    = çin cumhuriyeti
|bayrak_ardıl3             = flag of the republic of china.svg
|ardıl4                    = sovyetler birliği
|bayrak_ardıl4             = flag of the soviet union 1923.svg
|ardıl5                    = 
|bayrak_ardıl5             =

|bayrak                    = merchant flag of japan (1870).svg
|bayrak_altyazısı          = 
|bayrak_bağlantısı         = 
|bayrak_türü               = bayrak

|arma                      = imperial seal of japan.svg
|arma_altyazısı            = 
|arma_bağlantısı           = 
|sembol_türü               = i̇mparatorluk arması

|harita_resmi                    = japanese empire (orthographic projection).svg
|harita_altyazısı          = japon i̇mparatorluğu'nun en geniş sınırları (1942)

|başkent                   = kyoto(1868-1869)tokyo şehri  tokyo 
|latd = 35 |latm = 41 |latns = n |longd = 139 |longm = 46 |longew = e
|en_büyük_şehir = tokyo şehri  tokyo 

|slogan                    = 八紘一宇　"hakko ichiu""bir küçük dünya çatı"
|ulusal_marş               = (1870-1945)kimigayo{{küçük|("i̇mparatorun saltanatı")}}
|yaygın_diller             = 
|din                       = de jure: yokde facto: şintoizmdiğer: budizm
|para_birimi               = japon yenijaponya askeri yeni

|yönetici1                 = meiji
|yönetici2                 = taişo
|yönetici3                 = hirohito
|yönetici4                 = 
|yönetici_yılları1         = 1868-1912
|yönetici_yılları2         = 1912-1926
|yönetici_yılları3         = 1926-1945
|yönetici_yılları4         = 
|yönetici_unvanı           = i̇mparator
|vekil1                    = itō hirobumi
|vekil2                    = kuroda kiyotaka
|vekil3                    = yamagata aritomo
|vekil4                    = saionji kinmochi
|vekil_yılları1            = 1885-1888, 1892-1896, 1898, 1900-1901
|vekil_yılları2            = 1888-1889
|vekil_yılları3            = 1889-1891
|vekil_yılları4            = 1906-1908, 1911-1912
|vekil_unvanı              = parlamento

|yasama_organı             = 
|meclis1                   = 
|meclis_türü1              = 
|meclis2                   = 
|meclis_türü2              =

|istatistik_yılı1          = 
|yüzölçümü1                = 7.400.000
|nüfus1                    = 97.770.000
|istatistik_yılı2          = 
|yüzölçümü2                = 
|nüfus2                    = 
|istatistik_yılı3          = 
|yüzölçümü3                = 
|nüfus3                    = 
|istatistik_yılı4          = 
|yüzölçümü4                = 
|nüfus4                    = 
|istatistik_yılı5          = 
|yüzölçümü5                = 
|nüfus5                    = 
|günümüzdeki_durumu        =japonyarusyaçin cumhuriyetikuzey koregüney koreamerika birleşik devletleripalaumikronezya federal devletleribatı samoaamerikan samoasıçhc 
|dipnotlar                 = 
|olay5=birinci cihan harbi|olay5_tarihi=23 ağustos 1914|olay6=mukden olayı|olay6_tarihi=18 eylül 1931|olay7=i̇kinci çin-japon savaşı|olay7_tarihi=7 temmuz 1937|olay8=i̇kinci dünya savaşı|olay8_tarihi=1941|olay9=japonya'nın teslim oluşu|olay9_tarihi=1945|harita2_altyazısı=japon i̇mparatorluğu'nun toprakları: 1. "naichi" (anayurt), 2. tayvan ve shinnan adaları, 3. güney karafuto, 4. chōsen, 5. kantō-shū, 6. güney mançurya demiryolu'na bağlı yerler, 7. nanyō adaları|harita2=empireofjapan0.png}}

japon i̇mparatorluğu (kyūjitai: 大日本帝國; shinjitai: 大日本帝国; okunuş dai nippon teikoku''; resmî büyük japon i̇mparatorluğu), doğu asya'da, en geniş sınırlarında bugünkü japonya, kuzey kore, güney kore, tayland, endonezya, filipinler, vietnam, tayvan ile çin'in mançurya bölgesine buyruğu altına almış yıkılmış bir imparatorluktur. 1868'deki meiji restorasyonu'ndan ii. dünya savaşı sonrası amerika birleşik devletleri tarafından ele geçirilmesi ve 1947 anayasasının yürürlüğe girmesine kadar varlığını sürdüren bu imparatorluk, avrupa devletlerinden sonra dünyadaki en büyük sömürge devletiydi. ii. dünya savaşı'nda nagazaki ve hiroşima'ya atılan atom bombaları ile büyük bir sarsıntıya uğramıştır.

tarihçe
japonya, meiji restorasyonu olarak adlandırılan süreçte önce dünyaya açılmış, ardından bir sanayileşme ve militarizasyon dönemine girmişti. bu süreç uzmanlarca dünya üzerindeki bir ülkenin en hızlı çağcıllaştırrma olarak anılır. i̇mparatorun var olan siyasi gücü denetim altına alması ve ordunun çagdaşlaşması japonya'nın asya pasifik bölgesinde büyük bir emperyal güç olarak ortaya çıkmasına ve birinci çin-japon savaşı, boxer ayaklanması, rus-japon savaşı ve i. dünya savaşı'nın ardından bir sömürge imparatorluğunun kurulmasına katkıda bulundu. 1929'da yaşanan büyük buhran da dahil olmak üzere dünyanın pek çok ülkesini etkileyen ekonomik ve siyasi kargaşa, shōwa milliyetçiliği olarak da adlandırılan japon tarzı faşizm ideolojisinde somutlaşan militarizm, milliyetçilik ve totaliterliğin yükselişine yol açtı ve sonunda japonya'nın mihver devletleri ile ittifaka üye olması ve i̇kinci dünya savaşı öncesinden başlayarak asya'nın büyük bir bölümünü işgal etmesi ile sonuçlandı.

japonya silahlı kuvvetleri i̇kinci çin-japon savaşı (1937–1945) ve pasifik savaşı sırasında başlangıçta büyük ölçekli askeri başarılar elde etti. bununla birlikte, 1942'den başlayarak, özellikle midway muharebesi ve guadalcanal muharebesi'nin ardından, japonya'nın geri çekilişi başladı ve ordu taktik olarak savunmayı benimsemek zorunda kaldı. abd'nin "adadan adaya atlama" şeklindeki stratejisi, sonraki üç yıl boyunca japonya'nın okyanusya'da ele geçirildiği adaların çoğunu yitirmesine yol açtı. amerikan askerinin iwo jima muharebesi ve okinawa muharebesi ile bu iki adayı ele geçirmesi, japon anakarasını korumasız bırakırken, japon deniz savunma gücünü de ortadan kaldırmıştı.

abd'nin hiroşima ve nagasaki'ye atom bombası saldırısı ve neredeyse eşzamanlı olarak sovyet ordusunun japonya'ya savaş ilan ederek mançurya operasyonu ile bu bölgeyi ele geçirmesi ile birlikte 9 ağustos 1945'te japon i̇mparatorluğu teslim oldu.

pasifik savaşı 2 eylül 1945'te açık açık sona erdi. bunu müttefik devletler'in işgal dönemi izledi. 1947'de amerika'nın katılımıyla, japonya i̇mparatorluğu'nu açıkça sona erdiren yeni bir anayasa yürürlüğe girdi ve japonya'nın i̇mparatorluk ordusu'nun yerini japonya öz savunma kuvvetleri aldı. ele geçirilme ve yeniden yapılanma 1952'ye kadar devam etti ve sonunda günümüzde japonya olarak bilinen anayasal monarşi kuruldu.

notlar

kaynakça 

 
totaliter devletler
askerî diktatörlükler