Yenişarbademli

yenişarbademli, isparta ilinin bir ilçesidir.

tarihçe 

coğrafi şartların uygun olduğu yenişarbademli, tarih boyunca birçok uygarlığa sahne olmuştur. yapılan araştırmalara göre, mö 4000 yıllarında etiler (hititler), mö 1500 yıllarında frigyalılar, mö 800 yıllarında i̇yonlar, mö 600 yıllarında lidyalılar, mö 446 yıllarında persler, mö 190 yıllarında romalılar, ms 395 yıllarında bizanslar yörede egemen olmuşlardır. 1071 malazgirt zaferinden sonra 1142 yıllarında selçuklu topraklarına katılmış, 1810 yılında konya vilayetine bağlı bir kaza olmuştur.

yenişarbademli ilçe ve yöresinde günümüze kadar ulaşan 25 civarında ören yeri bulunmaktadır. ayrıca, tepeler üzerine kurulmuş çeşitli zamanlara ait kale kalıntıları bulunmaktadır.

bunların başlıcaları; kestel (küçükkale), kaledost (geledost), doğdu, çataltepe, asar (kaletepe), ortatepe, mandras, maltepesi, aktepe (gavur harmanı) dır. ayrıca, vadilerde kurulan 12 yerleşimde ise sarnıçlar, kaleiçi ve yer altı evleri bulunmaktadır. psidia bölgesine dahil olan yenişarbademli’deki kalıntılar, roma ve bizans dönemlerindeki gorgorum antik kenti olarak anılmaktadır.

13 mart 1954'te yenişar yenice ve yenişar kürtler köyleri ile birleşerek belediye statüsü aldı ve beldeye dönüştü. yenişarbademli, 20.05.1990 tarih ve 20523 sayılı resmi gazetede yayımlanan kanun ile ilçe statüsüne kavuştu.

coğrafya 
i̇lçe, beyşehir gölünün batısında toros dağlarının kuzey uzantısı olan anamas dağları ile bütünleşir. doğusunda beyşehir, batısında aksu ve kuzeyinde şarkikaraağaç ilçeleri ile çevrilidir. i̇lçe denizden 1150 m yüksekliktedir. akdeniz iklimi ile karasal iklim arasında kara iklime yakın bir iklimdedir. i̇l merkezine uzaklığı 105 km olup, yüzölçümü 184 km²'dir.

nüfus 

i̇lçeye bağlı 1 köy vardır.

turizm

pınargözü mağarası 
yerli yabancı tüm mağara araştırmacılarının gözdesi olan mağara, 15 km uzunluğuyla türkiye’nin  en uzun mağarasıdır.

mağara, yenişarbademli ilçesine 8 km uzaklıkta, çaydere ormanları’nın içinde bulunmaktadır. aynı zamanda bir su kaynağı olan mağara, çevresinde tespit edilen 213 çeşit barındıran bitki örtüsüyle de dikkat çekicidir.

mağaraya, girişte bulunan sifondan dalarak girilir. sifonun önünde hızı 45 km’ye ulaşan hava akımı oluşur ve su ısısı ağustos ayında bile 5.8 °c'dir.2011-2014 tarihleri arasında dokuz eylül üniversitesi bilimsel araştırma projeleri kapsamında  ve millî parklar genel müdürlüğü destekleri ile mağaranın jeolojik, morfolojik ve speleolojik özellikleri ortaya çıkartılmıştır

bölgede bulunan dünyanın en büyük yeraltı ırmağı, beyşehir gölü ile manavgat çağlayanı arasında akar.

kubad-ı abad
kubad-ı abad, yenişarbademli  ilçesi merkezine 2,5 km uzaklıkta,  konya sınırları içinde, beyşehir gölü’nün kuzeybatı kıyısına kurulmuş, anadolu selçukluları dönemi sivil yapılarının en ünlü ve sanat tarihi açısından önemli yapılardandır.

alaaddin keykubad’ın buyruğuyla, 1236’da veziri mimar ve nakkaş sadeddin köpek yaptırmıştır.konya beyşehir gölyaka kasabası sınırları içindedir.

1949’da çevrede araştırmalar yapan m. zeki oral’ın bulduğu çini kalıntılarından sonra, 1956’da mehmet önder çalışmaları sürdürmüştür. 1965-1968 arasında k. otta dorn başkanlığındaki kazılardaysa 5.200 m²’lik alanı kaplayan selçuklu kenti tümüyle ortaya çıkarılmıştır.

çit duvarına benzer alçak bir sur içinde büyük saray, küçük saray (vezir sarayı) ferdevs (paradeison) av hayvanları parkı, büyük saray altında sultan kayıklarının ya da küçük yelkenlerin yanaşabileceği iki gözlü küçük bir tersane ve 16 yapı kalıntısı bulunmaktadır. bunlar arasında bir mescit, hamamlar, fırın ve mutfak, kışla kapısı, depolar ve ahırlar vardır.

kazı çalışmaları prof dr  rüçhan arık başkanlığındaki  ekip tarafından  devam ettirilmektedir.

dedegül dağı
her yaşta insanın tırmanabileceği bir dağ olan dedegül dağı, yumuşaklığı ve güzellikleriyle her yıl yüzlerce dağcıyı ağırlamaktadır. dağ turizminde önemli bir yere sahip olan dedegül, tur kayağı ve triking yürüyüşlerine olanak sağlamaktadır.dünya dağcıları yılda bir kere ilçede buluşmaktadır.

karagöl
karagöl ispartanın en yüksek dağı olan (2992 m) dedegül dağı'nın doğusunda kurucuova sınırları içerisinde 2335 m. yükseklikte 2500 metrekare büyüklüğünde bir buzul gölüdür.

karagöl ve sadece dedegül eteklerinde yetişen dedegül çiçeği, dağcıların ilgi odağıdır.

kız kalesi adası
kubad-ı abad’ın 3 km kuzeydoğusunda bulunan kız kalesi adası, türkiye’nin manyas’tan sonra önemli kuş cennetlerinden  biri   konumundadır. kubad-ı abad’ın haremliği ve tersaneliği olan 5 dekarlık bu tarihi ada, 10’un üzerinde kuş türüne ev sahipliği yapmaktadır. konya ili beyşehir i̇lçesi gölyaka kasabası sınırları içerisindedir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet: yenişarbademli