Nürnberg'in Usta Şarkıcıları

nürnberg'in usta şarkıcıları (almanca tam ismi: die meistersinger von nürnberg) 19. yüzyıl alman bestecisi richard wagner tarafından 1868'de yazılmış ve bestelenmiş üç perdelik operadır. bu opera dünya opera evleri repertuvarlarında popüler olarak günümüze kadar sahnelenmektedir. popüler opera repertuvarı içinde, genellikle dört buçuk saatten daha fazla alarak, en uzun süren eserdir. eserin mekânı 16. yüzyıl ortalarında  o zaman bir bağımsız şehir olan ve kuzey avrupa rönesansı'nın merkezlerinden biri olduğu kabul edilen nürnberg şehirdir. eserin hikâyesi çoğunluğu şehrin önemli loncalarına bağlı olan esnaf, usta, kalfa ve çırakların şarkıcılık ve güfteciliği bir zanaat prensiplerine göre geliştirip devam ettiren amatör müzisyen lonca (usta şarkıcılar loncası) mensuplarının hayatlarını ve bir şarkı ödülü için bir lonca mensupları arasındaki bir yarışmayı konu alır. bu hikâye gerçekte tarihte geçmiş kişileri içerir; örneğin hans sachs (1494-1576) şehrin tarihinde çok ünlü bir usta şarkıcı idi.

nürnberg'in usta şarkıcıları wagner'in opera eserleri arasında birçok özellikleri dolayısıyla ender bulunur bir opera eseridir. wagner'in ustalık yılları içinde yazdığı tek komedi konuludur. genellikle wagner eserleri mitik veya efsanevi konuları ele alırken bu eserde ele alınan konu gayet iyi tanımlanmış tarihsel mekân ve zaman içinde ortaya çıkar. bu eserin hikâyeşi ve librettosu diğer başka kaynaklardan uyarlanmamış ve orijinal olarak şahsen wagner tarafından yazılmıştır. bu opera eseri wagner'in opera teorisi konusu üzerinde yazdığı denemelerde çok tenkit ettiği birçok unsuru içermektedir: örneğin "manzum ve kafiyeli libretto", "aryalar", "korolar", "beşliler" ve hatta "bale".  nürnberg'in usta şarkıcıları bir müziksel besteleme eseridir ama bu eser aynı zamanda ana konusu ve teması bakımından wagner'in müziksel besteleme hakkındaki teorilerinin ve düşüncelerinin uygulanma eseridir.

nürnberg'in usta şarkıcıları operasının gala prömiyer sahnelenmesi münih'te 21 haziran 1868'de bavyera krallığı milli tiyatrosunda (konığlıches hof- und national-theater) olmuştur. bu prömiyer temsilde orkestra şefi "hans von bulow" idi.

hazırlanış ve prömiyer 

wagner yazmış olduğu özyaşam öyküsünde nürnberg'in usta şarkıcıları eserinin doğup gelişmesini çok ayrıntılı bir şekilde anlatmıştır. wagner 1845'te "marienbad" kaplıca şehrinde tatilini geçirmekte iken okuduğu georg gottfried gervanıus tarafından yazılmış alman edebiyat tarihinde bulunan usta şarkıcılar ve hans sachs konuları çok dikkatini çekmişti ve bu konuda bir opera eseri yazmak için hazırlığa geçti. hazırlamış olduğu hikâye müsveddesini ilk sayfasının tarihi "marienbad 16 temmuz 1845" olduğu görülür. sonradan wagner bu eserini hazırlarken daha önce hazırlamış olduğu yine bir müzik yarışması konulu trajik tannhauser eserine bir karşıt olarak yine müzik yarışması konulu bir komik eser yaratmaya karar verdiğini bildirir.

roller

enstrümantasyon 

wagner'in hazırladığı partisyon notaları şu çalgıları kapsayan bir orkestra önermektedir:
 pikolo flüt, 2 flüt, 2 oboa, 2 klarinet, 2 fagot
 4 korno, 3 trumpet, 3 trombon, bas tüba
 timpanı, baş davul, zil, üçgen, glockenspiel
 arp, laterna
 yaylı sazlar ensanbl

sahnede çalınması gereken çalgılar:
 şehir muhafızları için boru, korno, trompet ve davul

konu özeti 

mekân: nürnberg şehri
zaman: 16. yüzyıl ortaları

i. perde 

mekân: nürnberg'de san katerina kilisesi

1. sahne 

çok muhteşem bir prelüdden sonra perde açıldığında nürnberg'de san katerina kilisesi'nin içerisi görülür. âyin sona ermektedir. frankonyalı bir genç şövalye olan valter von stolzing daha önce tanıştığı eva pogner'le konuşmaktadır ve ona bir kişi ile nişanlı olup olmadığını sorar. eva walter'e sırılsıklam aşıktır. ama kuyumcu ve usta şarkıcı olan babası veit pogner'in kendini, yaz ortası olan, sen jan yortusu gününde şarkıcılar loncasının tertip ettiği şarkı yarışmasını kazanan kişiyle nişanlandıracağını bildirdiğini açıklar. eva'nın oda hizmetçisi magdelena kendi nişanlısı olan david'i valer'e usta şarkıcılık sanatını öğretmeğe ikna etmiştir. geleneksel olarak âyinden sonra kilisede toplanan loncanın bu toplantısında valter'i usta şarkıcı olarak seçmesi beklemektedirler. böylece yeni usta şarkıcı olacak valter, loncanın adet ve kaidelerinin inceliklerinden tümüyle habersiz olmakla beraber, şarkı yarışmasına katılabilecektir.

2. sahne 

diğer şarkıcılık loncası çırakları ile lonca toplantısı için kiliseye gitmekte iken david valter'e  kendisinin kunduracı ve çok saygıdeğer bir usta şarkıcı olan hans sachs'ın çırağı olduğunu açıklar. şarkılardan örnekler vererek usta şarkıcılar loncasının güfte yazma ve besteleme kuralları hakkında biraz karmaşık bir açıklama yapar. (david'in verdiği şarkı örnekleri gerçekten olayın geçtiği zamanda gerçek usta şarkıcıların hazırladıkları eserlerdir.) valter bu kadar çok bilgi ile kendini ezilmiş hisseder ama yine de ustalığa kabul edilmek için loncaya sınavına girmeye kararlıdır.

3. sahne 

eva'nın babası veit pagner ve şehir katibi beckmesser kiliseye giren ilk usta şarkıcılar olurlar. vater ile pogner konuşmaya başlarlar. bundan veit haz almaktadır çünkü o da valter'i kızı eva'ya çok uygun iyi bir koca olarak görmektedir. pogner valter'i etraftakilere tanıştırmaya başlar. beckesser de şarkı yarışmasını kazanarak eva ile nişanlanmayı başarıp onunla evlilik yapmaya ümitlidir. bu nedenle beckmesser hemen valter'i hiç sevilmez bir kişi olarak görür. diğer ustalar da gelirler ve fritz kothner lonca üyeleri için yoklamayı yaparak toplantıyı açar. pogner toplantıda bulunanlara konuşarak kızını şarkı yarışmasını kazanan genç usta şarkıcıyla evlendirmeye karar verdiğini açıklar. hans sachs evlenmeyi yapacak kız olan eva'nın da buna bir katkısı olmasını söyler. pogner buna hemfikirdir ve eva'nın yarışmayı kazananla nişanlanmayı reddedebilmesinin mümkün olduğunu kabul eder; ama eva'nın mutlaka bir usta şarkıcı ile evlenmesinde ısrar eder. sachs bir diğer fikir daha ortaya atar; yarışmanın hakemlerinin lonca üyeleri değil şehrin halkı olmasını taklif eder. fakat diğer ustalar bunu beğenmeyip teklifi kabul etmezler.

sıra valter'in usta olarak üyeliğe kabulü ve reddine gelmiştir. valter toplantıdaki üyelere tanıtılır. fritz kothner ona ilk soruyu valter'in sorar: geçmişte şarkıcılık üzerine ne bilgisi ve tecrübesi vardır? valter şairliği valter von der voglveide'nin şiirlerini okuyup öğrendiğini; şarkı söyleme hocalarının ise doğa ve kuşlar olduğunu açıklar. biraz isteksizce lonca ustaları valter'i usta olarak loncaya kabule razı olurlar; ama valter'in yarışmada sunacağı ustalık şarkısının kendinin bestesi olmasını şart koyarlar. valter sevgi temasını ustalık şarkısına konu olarak seçer. şarkısı lonca'nın "hakem"i olan beckmesser tarafından tek başına  değerlendirilecektir. valter yeni bir usulle serbest vezinli bir şarkıyı söylemeye başlar ve bu şarkının güfte ve bestesinin yeniliği ve lonca göreneklerinden çok değişik olduğu açıktır. valter şarkısını söylemekte iken devamlı olarak beckmesser'in tebeşir ile elinde bulunan ufak tahtaya yazdığı görülür; tebeşirle çizim cızırtıları şarkı arasında devamlı duyulur. beckmesser kötü niyetle arkarkaya valter'in yaptığı hataları işaretlemektedir. çok geçmeden beckmesser valter'in şarkısını arasına girerek valter o zamana o kadar fazla hata yapmış olduğu için zaten usta şarkıcılık için yetenekli ve yetişmiş olmadığının aşikar olduğunu ve şarkısına devam edip bitirmesine gerek olmadığını açıklar. sachs valter'in şarkısını bitirmesini ister fakat loncanın diğer üyeleri beckmasser'e uyarak şövalyenin usta şarkıcı olma talebini reddederler.

ii. perde 

mekân: bir nürnberg sokağında akşam

1. sahne 

pogner'in evi ile hans sachs'ın atölyesinin köşe evler olduğu bir nürnberg sokağında bir akşam üstü saati david magdalena'ya valter'in başarısızlığını bildirmektedir. bundan çok hayal kırıklığına uğrayan magdalena david'e getirdiği yiyecekleri vermeden hemen oradan ayrılır. bu david'in diğer çırakların alaylarına maruz kalmasına neden olur. david tam onlara karşı harekete geçmekte iken sachs gelir ve çırağının hemen atölyeye girmesini ister.

2. sahne 

pogner eva ile birlikte gelir. açık seçik olmayan bir konuşmaya başlarlar. eva valter'in ustalığa müracaatının ne sonuç verdiğini merak etmektedir; pogner ise bu şarkı yarışmasının sonucuna göre kızını nişanlandırma teklifinin doğru olup olmadığı hakkında şüpheye düşmüştür. onlar tam eve girmekteyken magdalene gelir ve eva'ya valter'in usta şarkıcı olma müracaatının başarısız kaldığını söylentilerinin şehirde çok yaygın olduğunu bildirir. eva bu konu hakkında sachs ile konuşmaya karar verir.

3. sahne 

akşam hava kararmaya başlamakta iken hans sachs evinin önüne tezgâhını kurup beckmesser için yapmakta olduğu bir çift kundura üzerinde çalışmaya başlar. çalışırken kendine çok etki yapmış olan valter'in şarkısını mırıldanmaktadır.

4. sahne 

eva sachs'a yaklaşır ve yarın yapılacak şarkı yarışması üzerinde konuşmaya başlarlar. eva, o sırada yarışmaya iştirak etme hakkı olan tek yarışmacı olarak görülen beckesser'in bu yarışı kazanması hakkında pek hevesli fikirleri olmadığı açıkça bellidir. eva bir dul erkek olan sachs'ın bu yarışmaya girip kazanmasına hiçbir itirazı olmadığı ima eder. bundan çok memnun olan sachs, kendisinin eva ile evlenmek için çok yaşlı olduğunu bildirerek bu fikire itiraz eder. eva'nın biraz daha zorlaması ile sachs valter'in lonca toplantısında nasıl ustalık müracaatının reddedildiğinin hikâyesini eva'ya ayrıntıları ile anlatır. bunu duyan eva çok sinirlenmiştir ve hemen ayrılır. eva'nın bu tutumu sachs'a, eva'nın valter'e âşık olduğu şüphelerinin doğru olduğunu kanıtlar. eva giderken magdalene tarafından yolu kesilir ve magdelana ona beckmesser'in eva'ya serenat yapmak için gelmekte olduğu haberini verir. valter'i arayıp bulmaya kararlı olan eva, magdalena'ya evin yatak odası penceresi önünde poz vererek eva'nın rolünü oynamasını ister.

5. sahne 

eva tam sahneyi terk etmekte iken valter gelir. ona lonca toplantısında usta şarkıcılık müracaatının tam bir fiyasko ile bittiğini açıklar. i̇ki sevgili gizlice akşam karanlığında birlikte kaçmaya karar verirler. fakat sachs bu iki sevgilinin kaçma planlarını işitmiştir. sachs evinin önündeki feneri yakar ve sokak aydınlığa bürünür. i̇ki sevgili gölgede olan pogner'in evinin yanına saklanırlar. valter sachs'a gidip neden feneri yakıp sokağı aydınlattığını sormaya hazırlanmaktadır ki tam bu sırada beckmesser gelir.

6. sahne 

eva ve walther, beckmesser seranadına başladığı zaman, daha karanlık olan köşelere çekilirler. sachs beckmesser'in serenat yapması sırasında, birden yapmakta iken önünde bulunan tezgâhdaki ayakkabıya çekiç darbeleri indirmeye baslar ve ayni zamanda çok kıvrak bir ayakkabıcı şarkısını yüksek sesle söylemeye başlar. buna sinirlenen beckmesser, sachs'dan hemen elindeki işini ve söylediği şarkıyı bırakmasını ister. fakat sachs bu gürültünün bir alt niyetle olmadığını; eli altındaki işi hemen bitirmesi gerektiğini ve hem de bu işin yarın şarkı yarışmasına gidecek olan buckmasser'in yarın yarışmaya giymek için sipariş ettiği kunduralar olduğunu belirtir. beckmasser eva'nın yatak odası penceresinde birinin bulunduğunu (beckmesser'in bilmemesiyle beraber bu rol yapan magdalena'dır) görür ve serenadına devam için scahs'a itirazını durdurur. beckmesser sachs'ın işaretçilik görevi yapma teklifini, yani beckmesser'in seranadı sırasında yaptığı her hata için sachs'ın çekicini yapılan ayakkabıya vurmasını, pek isteksiz olmakla beraber kabul eder. beckmesser seranadına başlar; fakat söylediği şarkı sırasında o kadar çok hata yapar ki işaretçilik yapan sachs işaret olarak vurduğu çekiç darbeleriyle elinde olan siparişi tamamlamıştır. bu serenadı ve yanındaki çekiç darbelerini duyan bütün mahalle de ayağa kalkmıştır. çırak david ise magdelana'ya serenat yapan birisini görünce çok kızmıştır ve eline kalın bir sopa alarak beckmesser üzerine yürür. komşular ve diğer çıraklar da bu arbedeye katılırlar ve büyük bir meydan kavgası ortaya çıkar. bu kargaşalık sırasında valter eva ile birlikte oradan sıvışmaya başlarlar; ama onları sachs durdurur. eva'yı evine gönderir ve valter'i kendi atölyesi içine zorla sürükleyerek sokar. sokakta düzen ve asayiş aynı birden bozulduğu gibi, birden de yeniden ortaya çıkar. devriyesini tamamlayan ve her saat başı düdüğünü öttüren bir şehir bekçisi dışında sokakta kimse kalmamıştır.

iii. perde

1. sahne 

sabah güneş doğmakta iken sachs atölyesinde bir büyük kitap okumaktadır. düşünceleri arasında kendini kaybetmişken, david'in beckmesser'in kundurasını ona götürdükten sonra geri geldiğinden haberdar olmaz. en sonunda david ustasının dikkatini kendine çekmeyi başarır. hans sachs'ın isim günü de olan şen jan yortusu gününde yapılacak eğlentilerden konuşmaya başlarlar. david sachs'a yazdığı şiir mısralarını okur. sonra bu yortu eğlentisi için hazırlanmak için oradan ayrılır. tek başına kalan sachs düşüncelerini önceki geceki şamata üzerine çeker. "delilik, delilik; her yerde delilik!" (wahn! wahn! uberall wahn!). i̇ki gencin birleşip evlenmek için evlerinden kaçmaya yeltenmelerini önlemek isterken berbat şiddet hareketleri ortaya çıkmıştır. buna rağmen bugün bu delilik hareketlerinin kendi lehine işlemesine kararlıdır.

2. sahne 

geceyi sachs'ın evinde geçirmiş olan valter odaya girer. sachs'a o gece çok hzs bir rüya gördüğünü söyler ve sachs'ın destek verici sözleriyle bu rüyayı yeni bir şarkı yarışması şiir parçası halinde hazırlamaya başlar. sachs bu şarkıyı valter söylerken müsveddeye alır. bu daha bitmemiştir ve bir son final parçasının yazılıp bestelenmesi gerekmektedir. fakat valter bu çalışmadan çok yorulmuştur. valter ile sachs biraz dinlenip ve yarışma festivali için iyi elbiselerini giyinmek üzere odadan ayrılırlar.

3. sahne 

beckmesser, önceki geceki başarısız serenadından sonra çok duyarlı olarak, sachs'ın atölyesine gelir. orada sachs'ın el yazısıyla hazırlanmış olan yarışma ödül şarkı şiirini görür ve bundan sachs'ın da eva ile evlenmek için kendisiyle birlikte yarışmaya katılacağı sonucuna varır. ayakkabıcı da odaya girer; beckmesser orada bulunan şiir müsveddesini ona gösterir ve ne olduklarını sorar. sachs hiç eva ile nişanlanmak niyetinde olamadığını açıklar ve beckmesser'in bu şiiri alıp götürmesine razı olacağını bildirir ve hatta bu şarkı şiirinin kendine ait olmadığı üzerinde yemin bile verebileceğini söyler. beckmesser şarkı yarışmasına hazırlanmak üzere hemen oradan ayrılır; şarkısı için çok ünlü hans sachs tarafından yazılmış bir şiiri bestesi için kullanacağı fikri ile çok mutluluk duymaktadır.

4. sahne 

eva, sachs'ın atölyesine girer. valter'i aramaktadır ama bunu sachs'a söylemez sachs'ın kendi için yaptığı ayakkabının hatası olduğunu ona söylemek için geldiğini bildirir. sachs yaptığı ayakkabının hiçbir kusuru olmadığını anlamıştır ama ayakkabıyı alıp dikişlerini kontrol eder gibi yapar. bunu yaparken eva'ya daha sonu tamamlanmamış çok güzel şarkıyı duyduğunu eva'ya söyler. tam bu sırada valter gelir. festival için çok güzel giysiler giymiştir ve eva bunu görünce sevincinden bağırmaktan kendini alıkoyamaz. valter hazırladığı yarışma şarkısı'nın üçüncü ve sonuncu kısmını bitirmiştir ve şarkıyı ikisine söyler. eva ve valter sachs'ın kendilerine verdiği destekten çok minnettarlık duymaktadırlar ve bunu nasıl ifade edeceklerini bilememektedirler. özür dilemeye başlayan eva'yı rahatlatmak için sachs bir ayakkabıcı, şair ve dul erkek olarak çektiği eziyetlerden şikayete başlar. sonunda sachs eva hakkında düşünceleri ne olursa olsun (wagner'in diğer bir opear eseri olan tristan ve i̇solde'ye atıfla) cornwall'lu kral mark gibi hareket etmemeye kararlı olduğunu bildirir ve iki sevgiliye mesut bir hayat dileğini çok vurguyla tekrarlar.

david ve magdelana girerler. sachs bu gruba yeni bir usta-şarkının doğduğunu ilan eder. usta şarkıcılar loncası kurallarına göre bu yeni şarkının takdış edilmesi gerekmektedir. bu takdış töreninde bir çırağın şahit olması kabul edilmemektedir ve bu nedenle sachs çırağı david'in kulağına doğru yüzüne bir tokat atarak geleneksel olarak çıraklıktan kalfalığa geçmesini sağlar ve böylece kalfa olan david şahit olacaktır. sonra scahs bu yarışma şarkısını seliğe morgentraumdeut-weise (sabah rüyası şarkısı)) olaark vaftiz edip isimlendirdiğini bildirir.

bu grupta bulunan herkes bu gelişmeden çok memnun olduklarını ifade ederek festivale gitmek üzere sahneden ayrılırlar.

5. sahne 

san jan yortusu etkinlikleri pegnitz nehri kıyısında bulunan bir merada yapılmaktadır. yapılan geçit merasiminde şehrin değişik loncaları hünerlerini açıklayan gösteriler de bulunmamışlardır. en son sıra usta şarkıcılar loncası geçidine gelir. ahali en çok bilinen ve sevilen usta şarkıcı olan hans sachs'a büyük tezahürat yaparlar.

şarkı yarışması hemen sonra başlar. yaşına ve ustalık dönemine göre ilk yarışmacı beckmesser'dir. beckmesser sachs'dan aldığı şiiri bestelemiştir ama hem hazırladığı melodinin uygunsuzluğu ve hem de şiirin mısralarını unutup hata yapması yüzünden beckmesser'in şarkısı çok başarısız olur ve hatta seyirci ahalinin bu kusurlu icraya gülmelerine neden olur. beckmesser buna çok sinirlenir ve bu şarkı şiirinin sahibinin hans sachs olduğunu herkese açıklar. fakat hans sachs buna itiraz eder ve şairin valter olduğunu kanıtlamak için onu sahneye çağırır. valter sahnede tüm şarkısını ahaliye icra eder. bu şarkı ve icra usta şarkıcıların kurallarından  birçoğunu kırmaktadır. fakat şiir ve şarkı o kadar güzeldir ki herkes bu şarkının yarışma ödülünü kazanmasını kabul eder. valter ödülü kazanmıştır ve babasının vaadine uygun olarak eva ile evlenmek üzere nişanlanmıştır.

usta şarkıcılar valter'i hemen orada loncalarını bir üyesi yapmak isterler. fakat valter bu şerefi reddeder. sachs tekrar araya girer. "sende çok diliyorum, ustaları hor görüp küçümseme." sonra niçin bunu söylediğini açıklar. usta şarkıcılar alman sanatına verdikleri önem ve dikkat ile çok uzun süren huzursuzluk dönemlerinde bile kendi kurallarını sıkıca uygulayarak bu sanatın yaşamasına ve gelişmesine alet olmuşlardır. valter sonunda usta şarkıcı olarak lonca üyesi olmayı kabul eder. ahali korosunun nürnberg'in en sevilen usta şarkıcısı hans sachs'ın övgüleri ile dolu bir ensambl şarkıyla opera sona erer.

opera için müzik 

wagner'in operalarında ayrı ayrı aryalar, ikililer, üçlüler vb bulunmaz; operanın tümü için leitmotifler kullanılarak her bir perde için sürekli bir müzik  geliştirilmiştir. operanın preludünde bu operanın içinde önemli olacak olan leitmotifler, bir seri melodiler olarak duyulur. örneğin bir tema usta şarkıcıların ağırbaşlı ciddiyetini gösterir; diğer biri welther'in ödül kazanan şarkısı olarak  ihtiras temasını işler; bir diğeri kendi aralarında fiskos eden çırakların teması olur vb. üçüncü perde'nin başında bulunan müzik, operanın tümünden ayrı olarak tek başına konser salonlarında çalınan bir eserdir. bu eserde birçok güzel esnalar bulunmaktadır. wagner çok ustalıklı müzik zekasıyla müzik stilini olaydaki harekete uygun olacak şekilde değiştirir. örneğin eva'nın babası nürnberg üsta şarkıcılarının ününden bahis ederken kullanılan müzik şekli eski resitatifdir. beckmasser için kullanılan müzik wagner'in romantik müziğine tam karşıt olarak onun aptalca hareketlerini açığa çıkarır.

eserin tenkidi

seçilmiş ses kayıtları 

 1937 - hans herrmann nissen, henk noort, hermann wiedemann, richard sallaba, maria reining, kerstin thorborg - vienna philharmonic orchestra ve korosu arturo toscanini, salzburg festival.
 1950/51 - jaro prohaska, max lorenz, eugen fuchs, josef greindl, erich zimmermann, maria müller, camilla callab = bayreuth festival orchestra ve korusu  wilhelm furtwängler, bayreuth festival .
 1950/51 - paul schöffler, günther treptow, karl dönch, anton dermota, hilde güden, else schürhoff,  vienna philharmonic orchestra ve korosu  "hans knappertsbusch" decca
 1951 - otto edelmann, hans hopf, erich kunz, gerhard unger, elisabeth schwarzkopf, ira malaniuk - bayreuth festival orchestra and chorus - herbert von karajan,
 1963 - otto wiener, jessie thomas, claire walson, benno kusche, hans hotter, friedrich lenz, lilian benningsen, josef metternich -  orchestra e coro dell'opera di stato di baviera  - joseph keillbert - eurodisc]
 1970 -  theo adam, rené kollo, geraint evans, karl ridderbusch, peter schreier, helen donath, ruth hesse, sächsische staatskapelle dresden ve korusu of the staatsoper dresden - herbert von karajan emi .
 1999 - robert holl, peter seiffert, andreas schmidt, endrik wottrich, emily magee - bayreuth festival orchestra ve korosu - daniel barenboim,
 2001 - rene pape, karita mattila, thomas allen, james levine - metropolitan opera ve korosu  ben heppner

medya 
 musopen  uvertur. skidmore college orkestrasi   
 tenor leo slezak - "morgenlich leuchtend im rosigen schein" walther'in odul sarkisi - 1910 edison records

dipnotları

ayrıca bakınız 

 opera
 richard wagner

dış bağlantılar 
  opera türkiye websitesi "die meistersingers von nürnberg - nürnberg'li usta şarkıcılar"  sayfası (erişim:10.12.2009)
 i̇ngilizce wikipedia die meistersinger von nürnberg maddesi   (erişim: 22.8.2009)
 almanca ve i̇ngilizce tüm libretto ve wagner'in kendisinin hazırladığı sahne tanımlama ve yöneltme notları (erişim: 22.8.2009).
 nürnberg'in usta şarkıcıları opearsi icin partisyon notalari (erişim: 22.8.2009)
 wagner operaları - yapımların fotografları, ses kayıtları, liberettolar ve ses dosyalarını kapsayan geniş ayrıntılı web-sitesi  (erişim: 22.8.2009).

almanca operalar
richard wagner operaları
1868 operaları