Lacertidae

lacertidae, autarchoglossa alttakımına bağlı bir sürüngen familyasıdır. lacertidler genelde kertenkele olarak anılırlar. avrupa, afrika ve asya'ya özgüdür.

özellikler
lacertidae küçük veya orta boy sürüngenleri içerir. en büyük canlı türü olan gallotia stehlini 46 cm'ye ulaşsa ve bazı soyu tükenmiş formlar daha da büyük olsa da, çoğu tür kuyruk hariç 9 cm'den daha kısadır. öncelikle böcekçillerdir.

lacertidae, ince gövdeleri ve uzun kuyrukları ile birbirlerine benzese de aynı tür içinde bile çok çeşitli desen ve renklere sahiptir. pulları, genellikle osteodermlere sahip olan kafada büyüktür, arkada küçük ve granüler ve altta dikdörtgendir. çoğu tür cinsel olarak dimorfiktir, erkekler ve dişiler farklı desenlere sahiptir.

kafkasya'daki en az sekiz tür partenogenetiktir.

sınıflandırma
en son kapsamlı filogenetik düğümlü ağaç, baeckens ve diğerleri tarafından 2015 yılında oluşturulmuştur.

taksonomi
lacertidae familyasına bağlı cinsler (2022):

 acanthodactylus - fitzinger in wiegmann, 1834 
 adolfus - sternfeld, 1912 
 algyroides - bibron and bory de saint-vincent, 1833 
 anatololacerta - arnold, arribas and carranza, 2007
 apathya - méhely, 1907 
 archaeolacerta - mertens, 1921 
 atlantolacerta - arnold, arribas and carranza, 2007 
 australolacerta - arnold, 1989 
 congolacerta - greenbaum, villaneuva, kusamba, aristote and branch, 2011 
 dalmatolacerta - arnold, arribas and carranza, 2007 
 darevskia - arribas, 1997 
 dinarolacerta - arnold, arribas and carranza, 2007 
 eremias - fitzinger, 1834 
 gallotia - boulenger, 1916 
 gastropholis - fischer, 1886 
 heliobolus - fitzinger, 1843 
 hellenolacerta - arnold, arribas and carranza, 2007 
 holaspis - gray, 1863 
 iberolacerta - arribas, 1997 
 ichnotropis - peters, 1854 
 iranolacerta - arnold, arribas and carranza, 2007 
 lacerta - linnaeus, 1758 
 latastia - bedriaga, 1884 
 meroles - gray, 1838 
 mesalina - gray, 1838 
 nucras - gray, 1838 
 omanosaura - lutz, bischoff and mayer, 1986 
 ophisops - ménétriés, 1832 
 parvilacerta - arnold, arribas and carranza, 2007 
 pedioplanis - fitzinger, 1843 
 philochortus - matschie, 1893 
 phoenicolacerta - arnold, arribas and carranza, 2007 
 podarcis - wagler, 1830 
 poromera - boulenger, 1887 
 psammodromus - fitzinger, 1826 
 pseuderemias - boettger, 1883 
 scelarcis - fitzinger, 1843 
 takydromus - daudin, 1802 
 teira - gray, 1838 
 timon - tschudi, 1836 
 tropidosaura - fitzinger, 1826 
 vhembelacerta - edwards, herrel, vanhooydonck, measey, tolley and branch, 2013 
 zootoca - wagler, 1830

evrim 
lacertidae'nin, soyu tükenmiş eolacertidae ile kardeş gruplarının yanı sıra bölgede bulunan en eski fosilleri nedeniyle avrupa kökenli olduklarından şüphelenilmektedir. lacertidae'ye atfedilebilecek en eski fosiller, fransa ve belçika'nın paleosen'inden bilinmektedir, ancak en eski kesin lacertidae, paris havzasında fransa'nın mutigny'nin erken eoseninden (i̇presian) bilinmektedir. lacertidler, erken oligosen'de asya'ya dağıldı. afrika'nın kolonizasyonunun zamanlaması eosenden miyosen'e kadar belirsizdir.

dağılım ve habitat 
avrupa ve akdeniz'deki lacertidae türleri esas olarak orman ve çalılık habitatlarında yaşar. asya'nın otlak ve çöl habitatlarında bunların yerini eremias ve ophisops türleri alır. afrika türleri genellikle kayalık, kurak alanlarda yaşar. holaspis cinsine bağlı türler arboreal lacertidae olarak bulunan az sayıdaki türlerdendir. holaspis guentheri ve holaspis laevis, geniş kuyruklarını ve düzleştirilmiş gövdelerini bir aerfoil olarak kullanan planörlerdir.

dış bağlantılar 
 sürüngen veritabanı, lacertidae familyası 
 siber kertenkele
 lacertidae herpetokültürü

kaynakça 

autarchoglossa
1811'de tanımlanan taksonlar
nicolaus michael oppel tarafından adlandırılmış taksonlar