Lonicera

lonicera (hanımeli), caprifoliaceae familyasına ait, çalı ve/veya sarmaşık grubundan bir bitkidir. 
yaklaşık 180 türü vardır, bunun 100 kadarı çin'dedir. avrupa ve kuzey amerika'da 20şer türü vardır. en çok bilinen türleri lonicera periclymenum (avrupa hanımelisi), lonicera japonica (japon hanımelisi, beyaz hanımeli) ve lonicera sempervirens (mercan hanımelisi, trompet hanımelisi) dir.

yapraklar karşılıklı, basit oval ve 1–10 cm uzunlukta çoğunlukla dökülen olmakla beraber sürekli olanları da bulunur.  türlerin çoğu hoş kokulu, yenilebilen nektar üreten, çan şeklinde çiçeklere sahiptir. meyvesi çok çekirdekli kırmızı, mavi ya da siyah çitlenbik şeklindedir, çoğu türde meyveleri hafif zehirli olmakla beraber birkaçı (lonicera caerulea) yenilebilir meyvelere sahiptir.

bitki bazı lepidoptera türlerinin larvaları tarafından yenilir.

 'hanımeli'  ( lonicera , ; syn. caprifolium mill.)ler veya twining vines caprifoliaceae ailesinde, kuzey enlemi kuzey amerika ve avrasya'ya özgüdür. kuzey amerika ve avrasya'da yaklaşık 180 hanımeli türü tanımlanmıştır. yaygın olarak bilinen türleri arasında  lonicera periclymenum  (yaygın hanımeli veya woodbine),  lonicera japonica  (japon hanımeli, beyaz hanımeli veya çin hanımeli) ve  lonicera sempervirens   (mercan hanımeli, trompet hanımeli veya woodbine hanımeli).  l japonica , kuzey amerika, avrupa, güney amerika, avustralya ve afrika'nın kıta 'sında önemli bir zararlı olarak kabul edilen yayılmacı, oldukça istilacı türler.

bazı türler son derece kokulu ve renklidir, bu nedenle süs bahçe bitkileri olarak yetiştirilir.kuzey amerika'da sinek kuşu çiçeklere, özellikle de  l. sempervirens  ve  l. ciliosa  (turuncu hanımeli)çiçeklerine gelir. hanımeli, adını boru şeklindeki çiçeklerinden elde edilebilen yenilebilir tatlı nektar türünden alır.  lonicera  ismi bir rönesans botanikçisi olan adam lonicer'dan gelir.

tanımı

çoğu  lonicera  türü dayanıklı sarılıcı tırmanıcıdır azınlığı ise çalıdır. bazı türler (himalaya eteklerinde bulunan  lonicera hildebrandiana  ve akdeniz'den  l. etrusca  dahil olmak üzere) hassastır ve sadece alttropikal bölgelerde yetiştirilebilir.yapraklar zıt, basit oval, 1–10 cm uzunlukta; çoğu yaprak döken ama bazıları ise yaprak dökmeyendir. türlerin çoğunda tatlı, kokulu, iki taraflı simetrik çiçekler tatlı ve yenilebilir nektar üretir ve çiçeklerin çoğu iki kümede bulunur (bazı kuzey amerika türleri için "twinberry" ortak adı kullanılır). hem çalı hem de sarmaşık türleri, bağlayıcı ve tekstil için kullanılan güçlü lifli gövdelere sahiptir. meyve birkaç tohum içeren kırmızı, mavi veya siyah küresel veya uzatılmış berry; çoğu türde meyveler hafif zehirlidir ancak birkaçında (özellikle  lonicera caerulea ) yenilebilir, ev kullanımı ve ticaret için yetiştirilirler. hanımeli meyvelerin çoğu yaban hayata çekicidir bu da  l japonica  ve  l. maackii  gibi istilacı olarak kendi vatanlarının dışına yayılan türlere yol açmıştır. birçok  lonicera  türü bazı lepidoptera türlerinin larvası tarafından yenir - bakınız hanımeli ile beslenen lepidoptera listesi.

i̇stilacı türler 
 l. japonica '''nin yayılması kuzey amerika'da 1860'larda yaygın olarak yetiştirildiği 1806'da amerika'da başladı. i̇lk olarak 1976'da kanada'da ontario ormanlarında keşfedildi ve 2007.  l. japonica  avustralya'da 1820-40 arasında tanıtıldı.

birkaç hanımeli türü, özellikle kuzey amerika, avrupa, güney amerika, avustralya ve afrika'da kendi menzili dışında tanıtıldığında istilacı hale gelmiştir. i̇stilacı türler arasında  l. japonica ,  l. maackii ,  l. morrowii ,  l. tatarica  ve son ikisi arasındaki karma  l.  ×  bella . i̇lk olarak 1976'da kanada'da ontario ormanlarında keşfedildi ve 2007 yılına kadar istilacı oldu. l japonica  avustralya'da 1820-40 arasında tanıtıldı. birkaç hanımeli türü, özellikle kuzey amerika, avrupa, güney amerika, avustralya ve afrika'da kendi menzili dışında tanıtıldığında istilacı hale gelmiştir. i̇stilacı türler arasında  l. japonica ,  l. maackii ,  l. morrowii ,  l. tatarica  ve son ikisi arasındaki  l.  ×  bella  hibridi vardır.
 yetiştirme 
hanımeli, çirkin duvarları ve binaları yaz başında boru şeklindeki çiçekleriyle ve yoğun kokularıyla kaplamak için bahçe bitkisi olarak kullanılır. dayanıklı tırmanıcı türleri, kökleri için gölgeye ve çiçekli üst kısımları için güneş ışığına veya hafif gölgeye ihtiyaç duyar. çeşidi, çok olduğundan özenle seçilmelidir. yoğun, küçük yapraklı çeşitleri  l. nitida  düşük, dar çitlerde kullanılır.  aşağıdaki melez, kraliyet bahçe bitkileri derneğinin bahçe liyakat ödülünü kazandı:l. × heckrottii ‘gold flame’ l. ‘mandarin’ l. × purpusii 'winter beauty'l. × tellmannianadiğer çeşitleri kendi tür adı altında ele alınır. lonicera japonica  hanımeli türü, geleneksel çin tıbbında kullanım için ticari ürün olarak yetiştirilir.

 fitokimyasallar ve duyusal etkileri 
hanımeli, renkli kokulu çiçekleri ve çeşitli renkteki meyveleriyle ünlüdür ve bu özelliklerin altında yatan karmaşık fitokimyasal varlığını gösterir. 27 farklı çeşidin ve 3 genotipin yenilebilir hanımeli ( lonicera caerulea  var.  kamtschatica ) 'nın meyve bileşen analizleri, iridoidler, antosiyaninler, flavonoller, flavanonoller, flavonler, flavan-3-oller ve fenolik asitlerin varlığını gösterdi. şekerler meyvelerdeki tatlılık seviyesini belirlerken organik asit ve polifenol ekşi tat ve ekşilikten sorumludur. çileklerde aynı bileşiklerin yaklaşık 51'i çiçeklerde de bulunur ancak bu bileşiklerin oranları incelenen çeşitlere göre değişir.

 diğer türlerle etkileşim 
lepidoptera düzenindeki birçok böcek hanımeliyi besin kaynağı olarak ziyaret eder. bunun bir örneği  deilephila elpenor  güvesidir. bu gece güvesi türü öncelikle hanımeliyi sever ve nektarlarından beslenmek için geceleri çiçekleri ziyaret eder.

 seçilmiş türler 
180 tür  lonicera '' belgelenmiştir.

kaynakça

dış bağlantılar 

lonicera
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
bahçe bitkileri