Ernesto Sabato

ernesto sabato (24 haziran 1911; rojas, buenos aires - 30 nisan 2011; santos lugares, buenos aires), arjantinli romancı, gazeteci ve deneme yazarı. i̇spanyolca yazının en saygın ödüllerini kazandı ve latin amerika’daki askeri yönetimlere yaptığı eleştirileriyle tanındı. başkan raúl alfonsín'in ricası ile 1976 - 1983 arasındaki arjantin askeri yönetimi sırasında öldürülen on binlerce kişinin araştırıldığı kirli savaş komisyonunun (conadep) başkanlığını yaptı. komisyonun bulguları 1984 yılında bir daha asla başlığı ile sabato tarafından yayımlandı.tünel (1948), kahramanlar ve mezarlar (1961) ve karanlıkların efendisi (1974) romanları ile tanınır.

yaşamı

i̇lk yılları 
calabria'lı i̇talyan göçmen francesco sabato ve giovanna maria ferrari'nin 11 çocuğundan onuncu olarak buenos aires'in rojas bölgesinde doğdu. 1929'da başladığı üniversite yaşamında üniversite reformu hareketine katıldı. 1933'te komünist gençlik federasyonu genel sekreteri oldu. marksiszm ile ilgili bir toplantıda 17 yaşındaki matilde kusminsky richter ile tanıştı. richter daha sonra evini terk ederek sabato ile yaşamaya başladı. 1934'te komünizm ve josef stalin rejimi ile ilgili şüpheler duymaya başlaması nedeniyle arjantin komünist partisi tarafından 2 yıllığına uluslararası lenin okulu'na moskova'ya gönderildi. buradan paris'e kaçarak yayımlanmamış ilk romanı bir ve evren'i yazdı. buenos aires'e dönerek 1936'da matilde kusminsky richter ile evlendi.

eğitimi
la plata ulusal üniversitesi'nde fizik ve matematik eğitimi aldı. aynı okulda 1937'de doktorasını tamamladı. 1938'de paris'te curie laboratuvarı'nda, ertesi yıl abd'de massachusetts teknoloji enstitüsü'nde araştırmalar yürüttü. 1938'de oğlu jorge federico sabato doğdu. fransa'dayken yazın yaşamında derin izler bırakacak olan gerçeküstücülük hareketi ile tanıştı ve oscar domínguez, benjamin péret, roberto matta echaurren ve esteban francés ile arkadaşlık etti.

bilim insanı yılları 
gençliğinde fizik çalışarak doktora yapan sabato, 1940 yılında arjantine döndü ve mezun olduğu üniversitede mühendisliğe giriş, görelilik ve kuantum mekaniği dersleri verdi. i̇leriki yıllarda yanlış kullanılması nedeni ile bilime ilgisini yitirdi. hükûmeti eleştirmesi nedeni ile üniversitedeki işine son verilmesiyle de1943'te bilimden tümüyle koptu.

1945'te ikinci oğlu mario sabato doğdu.

yazarlık ve insan hakları savunuculuğu 
sabato, felsefe, toplumsal ve siyasal konularda bir ve evren eseriyle edebiyat alanında ilk başarısını elde etti. romanlarında tipik bir anti-kahraman, içe kapanık kişiyi tasvir etti.

yazılarını yakıp yok etme eğiliminden kurtularak yayımlanmış yalnızca üç romanı olmasına karşın latin amerika yazın dünyasında çok etkili oldu.

yayımlanmış ikinci romanı olan kahramanlar ve mezarlar sabato’nun baş yapıtı olarak değerlendirilir. üretken bir deneme yazarı da olan sabato’nun metafizik, politika ve tango ile ilgili birçok denemesi vardır.

1983’te arjantin askeri rejimi sırasında kaybolanların izini araştırmak için atandığında, bu görevi “cehennemin içine yavaş iniş” olarak tanımladı. başında bulunduğu komisyonun hazırladığı kapsamlı rapor 9 askeri görevlinin yargılanmasında kullanıldı.

ölümü 
1998'de eşi öldü. 1999'da i̇talyan vatandaşlığı aldı. sabato, 30 nisan 2011’de yüzüncü doğum gününe 2 ay kala buenos aires yakınlarında santos lugares’te öldü.  eşi elvira gonzales fraga sabato’nun bronşit nedeni ile öldüğünü bildirdi. 24 haziran 2019'da 108. doğum gününde google doodle ödülü aldı.

yapıtları
uno y el universo (bir ve evren) 1945
el túnel (tünel) 1948
hombres y engranajes (i̇nsanlar ve dişliler) 1951
el otro rostro del peronismo (peronizmin öbür yönü) 1956
el caso sabato (sabato olayı) 1956
sobre heroes y tumbas (kahramanlar ve mezarlar) 1961
tres aproximaciones a la literatura de nustro tiempo (çağımız edebebiyatına üç yaklaşım) 1968
abaddón el exterminador  (karanlıkların efendisi) 1974
nunca mas (bir daha asla) 1984
la resistancia (direniş) 2000

ödüller 
 1984 miguel de cervantes ödülü
 1989 kudüs bireysel özgürlük ödülü
 légion d'honneur
 prix du meilleur livre étranger

kaynakça 

1911 doğumlular
buenos aires eyaleti doğumlu yazarlar
2011 yılında ölenler
20. yüzyıl arjantinli yazarları
21. yüzyıl arjantinli yazarları
arjantinli fizikçiler
paris üniversitesinde öğrenim görenler
kudüs ödülü sahipleri
psikolojik kurgu yazarları
arjantinli anarşistler
anarşist yazarlar
arnavut asıllı arjantinliler
i̇talyan asıllı arjantinliler
la plata ulusal üniversitesinde öğrenim görenler
miguel de cervantes ödülü sahipleri