2020 Avrupa Futbol Şampiyonası

2020 avrupa futbol şampiyonası, 16. avrupa futbol şampiyonası turnuvasıdır. turnuva finalleri, 2020 yılının yazında yapılacakken koronavirüs salgını nedeniyle 2021 yılına ertelendi. uefa, yaptığı açıklamada turnuvanın resmî adının ve ev sahiplerinin aynı kalacağını açıkladı.

euro 2020'de, euro 2016'da olduğu gibi 24 ülkenin millî takımları mücadele etmiştir.

turnuva, 11 haziran 2021 tarihinde türkiye ile i̇talya arasında oynanan maç ile başlamıştır. bu açılış maçında i̇talya, türkiye'yi 3-0 mağlup etmiştir.

turnuvanın şampiyonu, 11 temmuz 2021 tarihinde londra'da oynanan final maçında i̇ngiltere'yi penaltı atışlarında mağlup eden i̇talya olmuştur. bu, i̇talya'nın yaşadığı 2. şampiyonluk olmuştur.

turnuvanın üçüncülükleri ise i̇spanya ve danimarka paylaşmıştır.

teklif süreci ve turnuva formatında değişiklik 
2020 avrupa futbol şampiyonası'na ev sahipliği yapacak ülkenin belirlenmesi için adaylık süreci 21 mart 2012'de başlatıldı.

i̇lk ev sahibi belirleme süreci 
i̇lk adaylık başvurusunu 2016 avrupa futbol şampiyonası'na da aday olan türkiye yaptı. 15 mayıs 2012'de adaylık başvurularının bitmesinden sonra tek aday olarak türkiye'nin kalması sonucu uefa adaylık süresini uzattı. 30 haziran 2012 tarihinde, bir basın toplantısında o günkü uefa başkanı michel platini "turnuvanın tek bir ev sahibi yerine, farklı ülkelerdeki 12 veya 13 şehirde yapılmasının düşünüldüğünü ve bunun ileriki günlerde netleşeceğini" açıkladı.

uefa, 6 aralık 2012 tarihinde uefa'nın kuruluşunun 60 yılı münasebetiyle turnuvanın farklı şehirlerde düzenleneceğini açıkladı.

kararın tartışılması 
avrupa'da bu karar çok büyük eleştirilere sebep oldu. bu kararın tamamen ekonomik nedenlerle bağlı olduğu ve avrupa'daki kemer sıkma politikalarına göre alındığı belirtildi. turnuvaya ev sahipliği için sadece türkiye'nin ciddi bir teklif sunduğu hatırlatıldı.

i̇kinci ev sahibi belirleme süreci 
ocak 2013'te i̇sviçre'nin nyon kentinde yapılan uefa i̇cra komitesi toplantısında, "avrupa için avrupa futbol şampiyonası" prensibi doğrultusunda euro 2021'e, 13 ülkenin ev sahipliği yapmasına karar verilmişti. ülkelerden 12'si, üç grup maçı bir de son 16 ya da çeyrek final maçı olmak üzere bir eleme usulü maça (standart paket) ev sahipliği yaparken, bir ülkede de yarı finaller ve final maçı oynanacak.

aday federasyonlar, hem standart paket hem de yarı finaller ve final maçı paketi için sunumlarını hazırlayabilecek ve her iki paket için de aynı kenti aday gösterebilecek. sunum dosyaları en geç 25 nisan 2014'e kadar teslim edilecek. euro 2021'e ev sahipliği yapacak ülkeler ise uefa i̇cra komitesi tarafından 25 eylül 2014'te açıklanacak.

türkiye'nin adaylıktan çekilmesi 

türkiye futbol federasyonunun 25 nisan 2014 tarihinde yapılan yönetim kurulu toplantısından sonra

şeklinde bir açıklama yapılmış ve türkiye'nin adaylıktan çekildiği bildirilmiştir.

elemeler 

takımların eşleşmelerinin belirlendiği kura çekimleri, 2 aralık 2018 tarihinde i̇rlanda'nın dublin şehrinde yapılmıştır.

ana eleme süreci, 2018 fifa dünya kupası'nın hemen ardından eylül 2018'de değil, mart 2019'da başladı ve kasım 2019'da sona erdi. turnuvaya katılan takımların 20'si eleme gruplarından geliyor. kalan dört takım da mart 2020'deki uefa uluslar ligi play-off maçlarının sonucunda belli oldu.

kosova'nın mayıs 2016'da uefa'ya kabulünün ardından, uefa uluslar ligi'nin tamamlanmasının ardından o zamanki 55 üyenin 10 gruba dağıtılacağı açıklandı (5 takımdan oluşan beş grup ve 6 takımdan oluşan beş grup).

2018'de başlayan uefa uluslar ligi'nin oluşturulmasıyla, 2018-19 uefa uluslar ligi, avrupa elemeleri ile bağlantılı hale geldi ve takımlara turnuvaya katılmaları için ek şans sağladı.

katılan takımlar

stadyumlar 

her şehir üç grup maçına ve son 16 veya çeyrek final maçlarından bir tanesine daha ev sahipliği yapacak. paylaştırmalar şu şekildedir.
 grup maçları, son 16, yarı final ve final: londra (i̇ngiltere)
 grup maçları ve çeyrek final: münih (almanya), bakü (azerbaycan), sankt-peterburg (rusya), roma (i̇talya)
 grup maçları ve son 16: kopenhag (danimarka), bükreş (romanya), amsterdam (hollanda), dublin (i̇rlanda), bilbao (i̇spanya), budapeşte (macaristan), glasgow (i̇skoçya)
 a grubu: roma (i̇talya) ve bakü (azerbaycan)
 b grubu: sankt-peterburg (rusya) ve kopenhag (danimarka)
 c grubu: amsterdam (hollanda) ve bükreş (romanya)
 d grubu: londra (i̇ngiltere) ve glasgow (i̇skoçya)
 e grubu: bilbao (i̇spanya) ve dublin (i̇rlanda) sevilla (i̇spanya) ve sankt-peterburg (rusya) olarak değiştirildi
 f grubu: münih (almanya) ve budapeşte (macaristan)

grup aşamasında maç programı belirlenirken ev sahibi takımların iç saha maçlarının belirlenmesinde aşağıdaki kriterler uygulanacaktır:
 eğer her iki ev sahibi ülke de doğrudan finallere katılmışsa veya her ikisi de play-off oynayacaksa kendi aralarındaki maçın hangi ülkede oynanacağını belirlemek için kura çekilir. diğer iki maçlarını kendi sahalarında oynarlar.
 eğer sadece bir ev sahibi ülke doğrudan finallere katılmışsa diğeri play-off oynayacak olsa bile doğrudan finallere katılan takım 3 grup maçını da kendi sahasında oynar.
 eğer sadece bir ev sahibi ülke play-off oynayacaksa ve diğeri elenmişse play-off oynayacak takım 3 maçını da kendi evinde oynayacak şekilde grup maçları oluşturulur.
 eğer her iki ev sahibi ülke de elenmişse maç programı uefa tarafından belirlenir.

eğer ev sahibi ülke play-offlarda elenirse bulunduğu yolun kazananı onun yerine geçer. eğer kura gerekli olursa 22 kasım 2019 tarihinde 2020 avrupa futbol şampiyonası elemeleri - play-off kuraları ile birlikte i̇sviçre'nin nyon şehrinde çekimiştir. kurada ilk çekilen ülke (danimarka) 3 maçı kendi sahasında oynayacaktır.

turnuva düzeni 
şampiyona 24 takımın katılımı ile gerçekleştirilecektir. grup aşamasında takımlar dörderli 6 grupta mücadele edecektir. gruplarını ilk 2 sırada tamamlayan 12 takım ve 3. sırada tamamlayan takımların arasından en iyi 4 takım eleme aşamasına (son 16) katılacaktır.

grup aşaması sıralama kuralları 
gruplarda iki veya daha fazla takımın puan eşitliği durumunda sırasıyla aşağıdaki kriterler uygulanır.
 takımların kendi arasındaki maçlarda aldıkları puan
 takımların kendi arasındaki maçlarda gol farkı
 takımların kendi arasındaki maçlarda atılan gol sayısı
 1-3 kriterler uygulanmasına rağmen iki takım arasında hala eşitlik varsa, 1-3 kriterler iki takım arasında yeniden uygulanır. hala eşitlik varsa, 5-9 kriterler uygulanır.
 gruptaki gol farkı
 gruptaki atılan gol sayısı
 eğer sadece iki takım arasında eşitlik varsa ve bu takımlar grupta son maçta karşılaşmışsa bu takımlar arasında penaltı atışları yapılır.
 fair-play puanı (sarı kart 1 puan, kırmızı kart 3 puan, sarı + kırmızı kart 4 puan)
 elemeler genel sıralama

en iyi dört grup üçüncüsünün belirlenmesinde sırasıyla aşağıdaki kriterler uygulanır.
 puan
 gol farkı
 atılan gol sayısı
 fair-play puanı
 elemeler genel sıralama

kura çekimi 

2020 avrupa futbol şampiyonası finalleri kura çekimi, 30 kasım 2019 tarihinde romanya'nın bükreş şehrindeki romexpo fuar merkezinde yapılmıştır. finallere katılmaya hak kazanan 24 takım, elemeler genel sıralamasına göre 4 torbaya ayrılacak ve 6 gruba yerleştirilecektir.

elemeler genel sıralamasına göre torbaların standart oluşumu aşağıdaki gibidir:
 1. torba: 1.-6. sıralardaki grup birincileri
 2. torba: 7.-10. sıralardaki grup birincileri, 1.-2. sıralardaki grup ikincileri
 3. torba: 3.-8. sıralardaki grup ikincileri
 4. torba: 9.-10. sıralardaki grup ikincileri, play-off kazananları a–d (kura tarihinde belli değil)

kura çekiminde aşağıdaki kısıtlamalar dikkate alınacaktır:
 otomatik gruplara yerleştirme: ev sahibi takımlar önceden belirlenen kendi gruplarına yerleştirilecektir.
 önlenen eşleşmeler: politik nedenlerle kosova ile rusya, kosova ile sırbistan, rusya ile ukrayna ve kosova ile bosna-hersek aynı grupta olmayacak şekilde yerleştirilir.

torbalar

kadrolar 

covid-19 pandemisi nedeniyle oyuncuların üzerindeki yükü azaltmak için kadro boyutları 23'ten (2004'ten beri her avrupa şampiyonasında kullanıldı) 26'ya çıkarıldı. ancak, her turnuva fikstürü için maç sayfasında izin verilen maksimum oyuncu sayısı 23 olarak kalacaktır. her ülkenin üç kaleci içermesi gereken kadrosu, turnuvanın açılış maçından en az on gün önce (1 haziran 2021'e kadar) sunulmalıdır. bir oyuncu, takımının ilk maçından önce turnuvaya katılımını engelleyecek kadar sakatlanır veya ciddi şekilde hastalanırsa, yerine başka bir oyuncu alınabilir. ancak, fiziksel yetersizlik nedeniyle takımının ilk maçından sonra kaleciler yine de değiştirilebilir.

pazarlama

logo ve slogan 
orijinal logo, 21 eylül 2016'da londra belediye binası'nda açıklandı. logo, uefa'ya göre futbolun insanları nasıl birbirine bağladığını ve birleştirdiğini temsil eden bir köprüde kutlama yapan taraftarlarla çevrili henri delaunay kupasını tasvir ediyor.

her bireysel ev sahibi şehrin ayrıca kendi benzersiz logosu vardır. dikdörtgen logoların üst kısmında "uefa euro 2020" metni, altta "ev sahibi şehir" metninin üstünde şehir adı (tümü büyük harflerle), solda ana turnuva logosu ve sağda yerel bir köprü bulunur. her logo, uygun olduğunda yerel dildeki varyasyonlarla birlikte i̇ngilizce olarak mevcuttur. logolar eylül 2016'dan ocak 2017'ye kadar tanıtıldı.

turnuvanın resmi sloganı ise "live it. for real." olarak belirlendi. sloganın amacı, taraftarları stadyumlarda canlı maç izlemeye teşvik etmektir.

maç topu 
6 kasım 2019'da uefa, uniforia by adidas'ın turnuvanın resmi maç topu olacağını duyurdu. ağırlıklı olarak beyaz olan top, mavi, neon ve pembe çizgili siyah vuruşlara sahiptir. adı, "unity" ve "euphoria" kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

maskot 
turnuvanın resmi maskotu skillzy, 24 mart 2019'da tanıtıldı. karakter, serbest stil futbol, ​​sokak futbolu ve panna kültüründen ilham almıştır.

resmî şarkı 
19 ekim 2019'da hollandalı dj ve müzik yapımcısı martin garrix, turnuvanın resmi müzik sanatçısı olarak açıklandı. turnuvanın resmî şarkısının yanı sıra maçlardan önceki müziği ve televizyon yayın müziğini de yaptı. turnuva şarkısı ilk olarak roma'daki olimpiyat stadyumu'ndaki sanal açılış töreninde tam olarak seslendirilecek. "we are the people" (biz insanlarız) adını alan şarkıya, i̇rlandalı rock grubu u2'den bono and the edge'i de katkı sağlamıştır. şarkı 14 mayıs 2021'de yayınlandı.

video oyunu 

oyun, konami tarafından haziran 2020'de efootball pes 2020'de ve lansman gününde 2021 sezon güncellemesinde ücretsiz bir dlc olarak piyasaya sürüldü. paket 55 resmî lisanslı uefa takımının resmi formalarını ve oyuncu benzerliklerini içerir. ayrıca güncelleme, turnuvadaki on bir mekandan beşinin yanı sıra resmî maç topunu da içermektedir.

sponsorluk 
aşağıdakiler turnuvanın küresel sponsorları olarak ilan edildi:

 alipay
 booking holdings
 coca-cola
 fedex
 gazprom
 heineken
 hisense
 qatar airways
 takeaway.com
 tiktok
 vivo mobile
 volkswagen

yayın hakları 

uluslararası yayın merkezi (ibc), hollanda'nın vijfhuizen şehrindeki expo haarlemmermeer'de yer alacak.

hakemler

grup aşaması 
turnuva takvimi uefa tarafından 24 mayıs 2018 tarihinde açıklanmıştır. tüm saatler yerel oays (utc+2) şeklindedir.

a grubu

b grubu

c grubu

d grubu

e grubu

f grubu

grup üçüncüleri sıralaması

eleme aşaması 

16 takımın katıldığı ve maçların tek maçlı eleme sistemi ile oynandığı bölümdür. gerektiğinde uzatma süresi ve penaltı vuruşlarıyla galip gelen takım belirlenir. maçlar, 29 haziran - 12 temmuz 2021 tarihleri arasında oynanacaktır.

not: 1984'ten beri 3.lük maçı yapılmamaktadır.

tur atlayan takımlar

eşleşmeler

son 16 turu

çeyrek finaller

yarı finaller

final

i̇statistikler

gol krallığı 

5 gol

 patrik schick
 cristiano ronaldo

4 gol

 romelu lukaku
 karim benzema
 harry kane
 emil forsberg

3 gol

 kasper dolberg
 georginio wijnaldum
 raheem sterling
 álvaro morata
 haris seferović
 xherdan shaqiri
 robert lewandowski

2 gol

 kai havertz
 thorgan hazard
 joakim mæhle
 mikkel damsgaard
 yussuf poulsen
 ivan perišić
 denzel dumfries
 memphis depay
 pablo sarabia
 ferran torres
 ciro immobile
 federico chiesa
 lorenzo insigne
 manuel locatelli
 matteo pessina
 roman yaremçuk
 andriy yarmolenko

1 gol

 leon goretzka
 robin gosens
 christoph baumgartner
 marko arnautović
 michael gregoritsch
 stefan lainer
 saša kalajdžić
 kevin de bruyne
 thomas meunier
 tomáš holeš
 andreas christensen
 martin braithwaite
 thomas delaney
 joel pohjanpalo
 antoine griezmann
 paul pogba
 kieffer moore
 luka modrić
 mislav oršić
 mario pašalić
 nikola vlašić
 wout weghorst
 aaron ramsey
 connor roberts
 callum mcgregor
 jordan henderson
 harry maguire
 luke shaw
 césar azpilicueta
 aymeric laporte
 mikel oyarzabal
 viktor claesson
 breel embolo
 mario gavranović
 leonardo bonucci
 nicolò barella
 ezgjan alioski
 goran pandev
 attila fiola
 andrás schäfer
 ádám szalai
 karol linetty
 diogo jota
 raphaël guerreiro
 artyom dzüba
 aleksey mirançuk
 milan škriniar
 i̇rfan can kahveci
 artem dovbyk
 oleksandr zinçenko

kendi kalesine
1 gol

 mats hummels ( maçında)
 simon kjær ( maçında)
 lukáš hrádecký ( maçında)
 pedri ( maçında)
 denis zakaria ( maçında)
 wojciech szczęsny ( maçında)
 rúben dias ( maçında)
 raphaël guerreiro ( maçında)
 martin dúbravka ( maçında)
 juraj kucka ( maçında)
 merih demiral ( maçında)

ödüller 
turnuvanın oyuncusu: gianluigi donnarumma

cezalılar

turnuva sıralaması

kaynakça 

 
2020
avrupa futbol şampiyonası
covid-19 pandemisi nedeniyle ertelenen spor etkinlikleri