Manaus

manaus, brezilya'nin kuzeyinde bir kenttir. amazonas eyaletinin merkezi  ve eyaletin en büyük şehridir.  rio negro nehri ve solimõeş nehri'nin kıyısında, bu ırmakların kavuşup amazon nehri'ni oluşturduğu mevkinin yakınında bulunur.

şehir 1693-94 yıllarında portekizli sömürgeciler tarafından  "são josé do rio negro kalesi" olarak kuruldu. 1832'de civarda bulunan yerli  "manaós" kabilesine atıfla ufak değişiklikle "manaus" olarak adlandırıldı ve "kasaba" statüsü kazandı. 24 ekim 1848'de resmen "şehir" statüsü verildi ve ismi "cidade da barra do rio negro (rio negro nehri yakınlarında şehir)" olarak değiştirildi. 4 eylül 1856'da bu şehrin ismi resmen günümüzde kullanılan "manaus" olarak değiştirildi.

manaus, amazon yağmur ormanlarının ortasındaki konumu ve tüm nehir üzerindeki en önemli limanlardan biri biri oluşuyla son derece önemli bir kenttir. rio de negro nehri üzerine bir köprü yapılmadan önce, şehre kara yolu ulaşmasının nehirler üzerinde feriler kullanarak yapılması kara yolu ulaşmasının gayet uzun sürmesine; maliyetinin yüksek olmakta ve pratik olmamasına neden olmakta idi. şehrin ulaşımı, şehri ülkenin diğer tarafların bağlayan kara yolu bulunan günümüzde bile hala, ya nehir üzerinden deniz gemileri ile ya da hava yolu ile yapılmaktaydı. amazon nehri ağzından, bu nehrin büyük bir kolu olan rio negro nehri üzerinde, 1450 km kara içinde bulunan manaus limanına okyanuslarda seyrüsefer yapabilen deniz gemileri hiç problemsiz ulaşabilmektedir.

1850'de 6 bin nüfuslu bir kent olan manaus, kauçuk toplama ve bu limandan ihraç etme sayesinde hızla gelişti. ormandan elde edilen doğal kauçükün bu şehirde toplanması ve buradan ihracatı nedeniyle manaus 1800'li yılların sonlarında güney amerika'nın en zengin şehirlerinin başında gelmeye başladı. birçok göçmen avrupalı bu sektöre girip şehre yerleştikten sonra edindikleri servetlerini avrupa kültürü, avrupa mimarisi ve avrupa sanatlarının hamileri olmuşlardır. örneğin 19. yüzyıl sonlarında (tuğla, cam vb) tüm yapım malzemeleri avrupa'dan ithal edilip neo-klasik mimari tipte "manaus operaevi" inşa edilmiş ve bu operaevinde avrupa'dan getirilen opera sanatkarları ve müzisiyenler tarafından avrupa'da moda olan opera eserleri icra edilmiş ve müzik konserleri verilmiştir.

fakat 1911'den sonra, lateks fiyatlarının düşmesi üzerine, manaus aynı hızla gerilemeye başladı. ancak 1967'de bir serbest bölgenin kurulmasından destek alan önemli bir sanayileşme süreci başladı. 1970'li yıllarda şehir yoğun bir ticari hareketin merkezi olmakla beraber  bir sanayi merkezi de olmaya başladı. günümüzde manaus limanı amazon havzasının ana ulaşım merkezi olmuştur. bu limana kara içinden büyükbaş hayvan getirilmekte ve manaus'ta etçilik, et konserveciliği ve dericilik sektörlerinin katkıları ile işlenmiş sınai mamulleri olarak bu limandan ülkenin diğer bölgelerine ve diğer ülkelere ihraç edilmektedir. manaus limanından tarımsal ürünler olarak "bertholletia excelsa (brezilya cevizi)", "doğal kauçuk", jüt, "dalbergia nigr (rosewood ağacı) yağı"  ticareti yapılmaktadır. ayrıca manaus'ta önemli imalat sektörleri olan sabunculuk, kimyevi maddeler, tekstil, makinalar, elektronik aletler, bira ve alkolik içkiler, rafine petrol mamülleri üretilmektedir. manaus ek olarak brezilya'da önemli bir gemi inşaat ve gemi bakım ve tamirat merkezi de olmuştur.

bu sanayileşme sayesinde manaus'un nüfusu 4 katına çıktı. 1990'da 1.089.962 nüfusa, 2013'te nüfus toplam 1.982.179 kişiye ulaştı. günümüzde manaus sofistike ve kozmopoliten bir ekonomi merkezi ve şehir olmuştur.

şehrin uzun bir dönem kara yolu ulaşım bağlantısının olmaması şehrin hem doğasının hem de kültürünün korunup saklanamasına yol açmıştır., brezilya'nın diğer büyük şehirlerine kıyasla, manaus amerika yerlisi brezilyalıları ve bunların kabilelerinin günlük yaşamlarını ve kültürünün korunmasına neden olmuştur.  şehrin amazon yağmur ormanına yakın olması ve şehirde birçok doğa parkının bulunması dolayısıyla vahşi hayvan ve bitkiler gayet çok türde ve çok yaygın olarak şehirde ve etrafında bulunmaktadır. manaus ve civarında bulunan değişik türde bitki, ağaç, böcek, kuş, balık  türleri sayısının dünyada eşi bulunmamaktamaktadır. örneğin, brezilya'nın en büyük kaybolma tehlikesi altında bulunan primatlarından olan "pied tamarın" türü şehir ve etrafında epeyce sayıda koruma altında yaşamaktadır.

ulusal ve uluslararası havayolu bağlantıları ve sürekli iyileşme gösteren otelciliği sayesinde kentin turizmi de gelişmiştir. çeşitli kara yolları ve nehir üzerinde kısa seyahatlerle amazon ormanlarını görmek için çok sayıda turist gelmektedir. turistik feribotlar ve kruvazör gemileri ile nehir üzerinde turistik geziler yapılabilmektedir. bu gezilerinden en çok turist çekicisi rio negro nehri ve solimos nehri kavşağına olanıdır. kara renkli su akıtan rio negro nehri ile kahverengi su akıtan solimos nehri ile birleşme mevkinden itibaren ve bu mevkiden 9 km ileriye kadar birbirleriyle karışmadan iki ayrı renkli ayrık iki akarsu gibi yan yana akmaktadırlar.
 
manaus 2014 fifa dünya kupası için oynanacak bazı maçlar için misafirlik edecek brezilya şehirlerinden biri olarak seçilmiştir.

kardeş şehirler

resimler

kaynakça

dış bağlantılar 

  manaus resmi websitesi  
 wikivoyage'de "manaus"  
  visit manaus turistik rehber 

brezilya'daki şehirler
brezilya eyaletlerinin başkentleri
brezilya'daki liman kentleri
amazon kıyısındaki yerleşim birimleri
amazonas coğrafyası
rio negro (amazon)
1669'da kurulan yerleşim birimleri