I. Murşili

i. murşili (muršili) yaklaşık olarak mö 1620-1590  yıllarında hüküm sürmüş hitit kralı. önce halep şehrini ele geçirerek suriye'deki yamhad krallığını yıkmış, ardından babil şehrine kadar giderek mö 1595 yılında hammurabi sülalesini sona erdirmiştir.

hükümdarlığı 
i. murşili, selefi i. hattuşili'nin ölümünden kısa bir süre önce yaşlı kral tarafından evlat edinilerek veliaht prens ilan edilmiştir. hattuşili murşili'ye şöyle nasihat eder:

"bugüne kadar ailemden kimse benim isteklerimi kabul etmedi. ama sen, murşili, şimdi benim oğlumsun, ve sen kabul etmelisin. babanın sözünü dinle. babanın sözünü dinlediğin sürece, ekmeği yemeye suyu içmeye devam edeceksin. ... ben sana sözlerimi aktardım. sözlerim ve bilgeliğim kalbine iyice yerleşsin diye bu tableti sana her ay okusunlar. tebaamın ve soylularımın üzerinde adaletle hüküm sür." 

aslen murşili büyük ihtimalle i. hattuşili'nin torunudur . hattuşili henüz yaşı küçük olan murşili'yi panku'ya (hitit ileri gelenlerinden oluşan meclis) emanet ederek onu korumalarını ister, hatta üç yıl sonra seferlere çıkarmaya başlamalarını söyler. hattuşili büyük ihtimalle bu dokümanın yazılmasından kısa bir süre sonra ölmüştür. hattuşili'nin isteği doğrultusunda i. murşili hitit kralı olur. pimpira isimli bir soylu murşili'nin erken devirlerinde kendisine vekillik ve eğitmenlik yapmış olabilir.

i. murşili dönemine ait bilgilerin ana kaynağı telipinu fermanı'dır. buna göre murşili halep sehrine bir sefer yaparak şehri ele geçirir. böylece i. hattuşili zamanında da hititlerin hedefi olan yamhad krallığı artık tamamen yıkılır. başka bir dokümanda murşili'nin halep seferini i. hattuşili'nin intikamını almak için yaptığı yazılmıştır.

i. murşili'nin bir diğer seferi mö 1595 yılında hitit başkentinden 2000 km uzakta olan babil şehrine olur. böyle bir seferin hitit tarihinin ne öncesinde ne sonrasında bir benzeri yoktur. murşili şehri ele geçirir ve yağmalayarak hattuşa'ya ganimetlerle döner. bu olay babil kaynaklarında da teyit edilmiştir. murşili'nin bu seferiyle babil'de 19. yuzyıldan beri hüküm sürmekte olan hammurabi sülalesi sona ermiştir. dokümanlarda murşili'nin dönüşü sırasında hurriler'le de savaştığı yazılmıştır.

çeşitli kaynaklardan murşili'nin eşinin isminin kali olduğu bilinmektedir ancak bilinen bir çocuğu yoktur. babil'den hattuşa'ya dönüşünden kısa bir süre sonra bir saray entrikasına kurban gittiği anlaşılmaktadır:
"hantili murşili'nin yanında bir sâkiydi. murşili'nin kızkardeşi harapsili'yi eş olarak aldı. zidanta [...] hantili'nin kızı [...] ile evlendi ve hantili ile işbirliği yapıp çok kötü bir günah işlediler. murşili'yi öldürdüler, kan döktüler." 

murşili'nin ölümünden sonra i. hantili kral olur ancak hem i. hantili hem de ardından kral olan işbirlikçisi i. zidanta kanlı kavgalarla tahtlarından olur ve hitit devleti uzun süren bir istikrarsızlık dönemine girer.

kaynakça 
 brandau, b. & schickert, h. (2003) hititler, ankara: arkadaş yayınları.
  bryce, t. (2005) kingdom of the hittites, 2nd edition, oxford; oxford university press.
  klengel, h. (1999) geschichte des hethitischen reichs, leiden: brill.

notlar

ayrıca bakınız 
 hitit kralları listesi
 hitit i̇mparatorluğu

dış bağlantılar 
  i. murşili'nin hükümdarlığı

mö 16. yüzyılda ölenler
hitit kralları
hattuşa
suikast sonucu ölen hükümdarlar