Cüneyt Türel

cüneyt türel (26 ekim 1942, i̇stanbul - 1 mayıs 2012, i̇stanbul), türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı.

1965-1995 arasında i̇stanbul şehir tiyatroları'nda oyuncu ve yönetmen olarak görev yaptı.1995 yılında  aksanat prodüksiyon tiyatrosu'nun kurucuları arasında yer aldı;  2007 yılında kapanana kadar bu tiyatronun her oyununda oynadı. oyuncu ve yönetmen olarak çeşitli tiyatro ödüllerine değer görüldü. sinema filmi ve belgesellerdeki seslendirmeleri le tanınır.

hayatı 
cüneyt türel 26 ekim 1942 tarihinde mehmetali-sıdıka türel çiftinin çocukları olarak i̇stanbul'da doğdu. 1959'da i̇stanbul erkek lisesi'nden mezun oldu. tiyatroya lise öğrencisi iken 1958 yılında yeşilay'ın "yeşil sahne" denilen kültür kolunda amatör olarak başladı. i̇lk defa moliere’in "zor nikah" adlı oyununda i̇stanbul erkek lisesi sahnesi'nde sahneye çıktı. 1959'da lise son sınıf öğrencisi iken sınava girerek i̇stanbul üniversitesi türk talebe birliği gençlik tiyatrosu'na liseli kontenjanından katıldı. bu tiyatronuna almanya'da erlangen tiyatro festivali ve i̇talya'da messina festivali'nde sahnelediği musahipzade celal'in kafes arkası oyununda rol aldı.

i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi sosyoloji bölümü'nde yükseköğrenim gördü. üniversite öğrenciliği sırasında  i̇stanbul üniversitesi türk talebe birliği gençlik tiyatrosunda amatör oyunculuğa devam etti. 1966'ya kadar gençlik tiyatrosu ile ilişkisi sürdü.

üniversite öğrenciliği sırasında 1963 yılında gülriz sururi - engin cezzar tiyatrosu'nda rus yazar leonid andreyev’in aklın oyunu adlı oyunda rol alarak profesyonel tiyatro oyunculuğa başladı. i̇ki yıl bu toplulukta çalıştı. bu arada gençlik tiyatrosu'nda sermet çağan'ın  "ayak bacak fabrikası" oyununu sahneye koydu. oyun, üniversitelerarası erlangen festivali'nde en iyi üç oyundan biri seçildi. geçici olarak sanat 6 oyunları tiyatrosu’na transfer oldu ve peter ustinov'un general çöpçatan adlı oyunundaki romanof rolünde ilk profesyonel başarısını elde etti. ardından bir yıl boyunca lale oraloğlu tiyatrosu'nda bernard shaw’un pygmalion ve sartre’ın altona mahpusları adlı oyunlarında rol aldı.

1965 i̇stanbul şehir tiyatroları kadrosuna girdi. i̇lk olarak cimri oyununda rol aldı. çeşitli oyunlarda oynamaya ve üniversite eğitimine devam eden türel, mezun olduktan sonra askerlik hizmetini yapıp 1971'de tekrar şehir tiyatroları'na döndü, oyuncu ve yönetmen olarak birçok oyunda görev aldı. bu dönemde, 1975 yılında ajda pekkan'ın "palavra palavra" şarkısında yaptığı düetle tanındı. 1979'da ayak bacak fabrikası oyununu i̇stanbul şehir tiyatroları'nda sahneye koydu ve ulvi uraz övgüye değer yönetmen ödülü'nü kazandı. sanatçı, vahşi batı’daki rolüyle 1988 avni dilligil en i̇yi erkek oyuncu ödülü’ne, aç tartuffe’deki rolüyle 1993 avni dilligil en i̇yi erkek oyuncu ödülü'ne değer görüldü. şehir tiyatroları'nda son olarak anton çehov’un "vanya dayı"sını sahneye koydu. 1995 yılında emekli oldu.

türel, şehir tiyatroları oyuncusu olduğu dönemde 1979 yılından itibaren çeşitli sinema, televizyon ve seslendirme çalışmaları da yaptı. tarık akan, ediz hun, kevin costner, michael forest seslendirdiği sinema oyuncularındandır. reklam seslendirmeleri de yapan sanatçı, uzun yıllar turkcell, oyak renault ve opel'in sesi oldu.  1985 yılından itibaren altı yıl i̇stanbul üniversitesi devlet konservatuvarı'nda ders verdi.

şehir tiyatroları'ndan emekli olduktan sonra tiyatro i̇stanbul bünyesinde bir sezon "sanat" adlı oyunda rol aldı. 1995 yılında işıl kasapoğlu ve tilbe saran ile birlikte aksanat prodüksiyon tiyatrosu'nu kurdu. 2007 yılında kapanana kadar bu tiyatronun her oyununda oynadı. abélard ve héloise"deki rolü ile e 1996-1997 avni dilligil tiyatro ödülleri'nde en i̇yi erkek oyuncu ödülü'ne, "sevilmek" oyunundaki rolü ile 4. afife tiyatro ödülleri en i̇yi erkek oyuncu ödülü'ne değer görüldü.

misafir oyuncu olarak kent oyuncuları'nda (2004), tiyatro i̇stanbul'un çıkmaz sokak çocukları adlı oyununda (2007), tiyatro dot'un karatavuk (2008) adlı oyununda rol aldı. 2007 yılından başlayarak rol aldığı robert wilson'un yönetimindeki "rumi" (in the blink of the eye) oyunu atina 'da, varşova 'da ve ravenna festivalinde sergilendi.  2009 yazında i̇stanbul tiyatro festivali 'nin özel projesi kapsamında rumeli hisarı'nda sahnelenen, amos gitai 'nin yönettiği, ünlü fransız oyuncu jeanne moreau'nun başrolünü üstlendiği  "işığın oğulları ile karanlığın oğullarının savaşı" adlı oyunda  roma i̇mparatoru titus rolünü canlandırdı.  

tiyatro oyunculuğunun yanı sıra gülbeyaz, ‘estağfurullah yokuşu, doktorlar gibi televizyon dizilerinde de oyunculuk yaptı. 2012 yılında i̇stanbul tiyatro festivali onur ödülü'ne değer görülen türel,  ödül töreninden kısa bir süre önce  1 mayıs 2012'de i̇stanbul'da kanser nedeniyle 69 yaşında hayatını kaybetti. cenazesi 3 mayıs 2012'de zincirlikuyu mezarlığı'na defnedildi. ölümünden sonra 2012 yılında  beyoğlu'ndaki halep pasajı'nda yer alan maya sahnesi'ne adı verilmiştir.

tiyatro oyunları

rol aldığı oyunlar 
 xxxx: aklın oyunu
 xxxx: altona mahpusları : jean-paul sartre - gürriz sururi tiyatrosu
 xxxx: anahtar sahipleri : i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: bizans düştü : turan oflazoğlu - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: caligula : albert camus - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: cimri : molière - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: deli i̇brahim : turan oflazoğlu - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: fatih : i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: general çöp çatan
 xxxx: işığın oğulları ile karanlığın oğullarının savaşı
 xxxx: kabare : joe masteroff - gürriz sururi tiyatrosu
 xxxx: kendini bulmak : i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: linç  : kerim korcan - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: oyun nasıl oynanmalı : vasıf öngören - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: pygmalion
 xxxx: romeo ve juliet : william shakespeare - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: rumi
 xxxx: tek kişilik şehir : behiç aka - aksanat prodüksion tiyatrosu
 xxxx: yağmurcu : richard nash - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 xxxx: yunus emre : i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1967: cyrano de bergerac : edmond rostand - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1967: evvel zaman i̇çinde :  - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1967: kendini bulmak : luigi pirandello - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1967: küçük prens : antoine de saint-exupéry - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1980: bahar noktası : william shakespeare - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1983: sevdiğim adam : recep bilginer - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1983: üçüncü selim (oyun) : turan oflazoğlu - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1985: antonius ve cleopatra : william shakespeare - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1986: deli bal : anton çehov - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1986: vahşi batı : sam shepard - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1987: vişne bahçesi : anton çehov - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1988: aç sınıfın laneti : sam shepard - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1989: görüşme - kutlama - çağrı : václav havel - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1990: kıral lear : wiliam shakespeare - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1991: mösyö butterfly : david henry hwang - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1992: tartuffe : molière - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1994: vanya dayı : anton çehov - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1995: nereye kadar (good) : cecil philip taylor - tiyatro i̇stanbul
 1996: sanat : yasmina reza - tiyatro i̇stanbul
 1997: abelard ve heloise: r.duncan - aksanat prodüksion tiyatrosu
 1998: alacaklılar: august strindberg - aksanat prodüksion tiyatrosu
 1999: molly s.: brian friel - aksanat prodüksion tiyatrosu
 2000: sevilmek: bilge karasu - aksanat prodüksion tiyatrosu
 2001: bay knepp: jorge goldenberg - aksanat prodüksion tiyatrosu
 2003: fernando krapp bana mektup yazmış : tankred dorst - aksanat prodüksion tiyatrosu
 2004: i̇ki hayat sonra : brian friel - knt oyuncuları
 2006: kumarbazın seçimi : patrick marber - kent oyuncuları
 2006: ördek muhabbetleri : david mamet - aksanat prodüksion tiyatrosu
 2007: anna karenina : tolstoy / helen edmundson - kent oyuncuları
 2008: karatavuk : david harrower - tiyatro dot
 2008: çıkmaz sokak çocukları : lyle kessler - tiyatro i̇stanbul

yönettiği oyunlar 
 ayak bacak fabrikası  : sermet çağan
 deli bal : anton çehov - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 cumhuriyet kızı : memet baydur - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 küçük prens : saint experi - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 oidipus : sofokles - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 hakimiyeti milliye aşevi : güngör dilmen - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 kırmızı güller : sean o'casey

filmografisi 
 1979: paranın kiri
 1979: savunma
 1990: duygu çemberi
 1995: aşk üzerine söylenmemiş her şey
 1997: kuşatma altında aşk
 1998: kaç para kaç
 2000: herkes kendi evinde
 2001: son
 2002: abdülhamit düşerken
 2002: gülbeyaz
 2002: her şey aşk i̇çin
 2003: estağfurullah yokuşu
 2004: arap saçı
 2005: eylül
 2005: kayıt dışı
 2006: çinliler geliyor
 2006: sıla
 2006: tutkunum sana
 2007: doktorlar
 2009: parmaklıklar ardında
 2009: rina
 2010: lale devri
 2010: deli saraylı
 2010: çakal
 2011: uzun bir gün

seslendirme 
 batıya doğru akan nehir: bir küresel uygarlık hikâyesi - türkçe anlatım sesi
 2007 öyküler "ses"leniyor projesinde deli dumrul öyküsü
 2002 hititler
 canım kardeşim (1973) : tarık akan
 üç sevgili (1972) : tarık akan
 suçlu (1972) : tarık akan
 feryat (1972) : tarık akan
 acımak (1985) : ediz hun
 çağrı (1976) : micheal forest
 garip kuş (1974) : ahmet mekin
 çıkış yok (1987) : kevin costner
 aile şerefi (1976) : ahmet sezerel
 yatık emine (1974) : mahmut hekimoğlu
 namus borcu (1973) : hakan balamir
 baba (1971) : aytaç arman

ödülleri 
 1964-65: dünya üniversiteler arası erlangen festivali'nde en i̇yi reji ödülünü aldı ve yönettiği oyunla türkiye grup üçüncüsü oldu ("ayak bacak fabrikası").
 "ayak bacak fabrikası" rejisiyle en i̇yi reji dalında ulvi uraz ödülüne değer görüldü.
 avni dilligil en iyi aktör ödülününü "vahşi batı" daki rolüyle erol keskin ile paylaştı.
 avni dilligil en i̇yi aktör ödülünü "tartuffe" deki rolüyle aldı
 1996: avni dilligil ödülleri, en i̇yi erkek oyuncu, abelard ve heloise (aksanat)
 1999: 4. sadri alışık tiyatro ve sinema oyuncu ödülleri, en başarılı erkek oyuncu: sanat (tiyatro i̇stanbul)
 2000: 4. afife tiyatro ödülleri, en i̇yi erkek oyuncu: sevilmek (aksanat)
 2012: i̇stanbul tiyatro festivali onur ödülü (i̇ksv)

kaynakça

dış bağlantılar 
 imdb'de cüneyt türel
 sinema türk'te cüneyt türel

türk erkek tiyatro oyuncuları
türk erkek sinema oyuncuları
türk erkek dizi oyuncuları
i̇stanbul şehir tiyatroları sanatçıları
türk erkek seslendirme sanatçıları
1942 doğumlular
2012 yılında ölenler
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler