Modernizm

modernizm ya da çağdaşlık, 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında batı toplumunda sanayileşme, kentleşme ve teknolojik ilerlemenin getirdiği hızlı değişimlere bir yanıt olarak ortaya çıkan kültürel ve sanatsal bir harekettir. hareket, yenilik arzusu ve geleneksel sanat, edebiyat ve felsefe biçimlerinin reddedilmesiyle karakterize edilir.

modernist sanatçılar, gelişen endüstriyel dünyayı yansıtan yeni ifade biçimleri yaratmaya çalıştılar. gerçekçiliği reddettiler ve deneyselliği, öz farkındalığı ve yaratıcı süreci benimsediler. akımın anahtar kavramlarından biri, şair ezra pound tarafından ortaya atılan " yeniyi yapma" fikriydi.

modernist yenilikler arasında soyut sanat, bilinç akışı romanları, montaj sineması, atonal ve on iki tonlu müzik, bölünmüş resimler ve modern mimari yer alıyordu. hareket aynı zamanda geçmişin unsurlarını genellikle tekrarlama, sentezleme, yeniden yazma, özetleme, revizyon ve parodi yoluyla bir araya getirdi.

modernizm, aydınlanma düşüncesinin ve dini kesinliğin reddedilmesiyle karakterize edildi. bunun yerine, modernistler sanatsal ve sosyal geleneklerin öz farkındalığını benimsemiş, bu da genellikle sanat eserlerinin yaratılmasında kullanılan biçim ve tekniklerin test edilmesine yol açmıştır.

bazı akademisyenler modernizmin 21. yüzyıla kadar devam ettiğine inanırken, diğerleri bunun geç modernizm veya yüksek modernizme dönüştüğünü düşünmektedir. postmodernizm, modernizmden bir kopuş olarak ortaya çıkmış, onun temel varsayımlarını reddederek kültürel çeşitliliğin ve öznel deneyimin önemini vurgulamıştır.

modernizmin 19. yüzyılın ortalarında fransa'da ortaya çıktığı ve hareketin kabaca 1884-1914 yıllarını kapsadığı kabul edilir. temel fikir, geleneksel sanatların, edebiyatın, sosyal organizasyonların ve günlük yaşamın zamanını doldurduğu ve yeni bir kültürle değiştirilmesi gerektiğiydi. modernizm, ticaretten felsefeye kadar her şeyin sorgulanması gerektiğini, böylece kültür unsurlarının daha yeni ve daha iyi olanlarla değiştirilebileceğini savunuyordu. modernizme göre, 20. yüzyılın değişimleri ve yenilikleri kalıcıydı ve tam da yeni oldukları için "iyi" ve "güzeldi" ve toplumun dünya görüşünü buna göre uyarlaması gerekiyordu.

modernizm, yeni bir çağa daha uygun biçimler yaratmak amacıyla yerleşik geleneklerin kırılmasını tanımlamak için stilistik bir terim olarak kullanılmıştır. bazıları modernizm ve postmodernizmi 20. yüzyıldaki iki hareket olarak görürken, diğerleri bunları tek bir hareketin parçası olarak görmektedir.

tanım 
modernizm, 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan kültürel, sosyal veya siyasi bir hareketi tanımlamak için kullanılan bir terimdir. bazı yorumcular bu akımı öz-bilinç ve öz-referans ile karakterize edilen bir düşünce tarzı olarak tanımlarken, diğerleri insan yaratıcılığını, bilim ve teknolojinin dünyamızı şekillendirme gücünü yücelten sosyal açıdan ilerici bir akım olarak görmektedir.

kültür tarihçisi roger griffin'e göre modernizm, giderek parçalanan ve sekülerleşen bir dünyaya düzen ve amaç duygusunu yeniden kazandırma arzusundan kaynaklanıyordu. modernistler sanat, mimari, felsefe ve siyasette yeni ve yenilikçi yaklaşımları benimseyerek mümkün olanın sınırlarını zorlamaya ve daha ütopik bir gelecek yaratmaya çalıştılar.

modernizm, çok çeşitli sanatsal, felsefi ve siyasi fikirleri kapsayan geniş bir hareketti. modernizmin en önemli akımları arasında ekspresyonizm, fütürizm, vitalizm, teozofi, psikanaliz, nüdizm, öjenik, ütopik şehir planlaması ve mimari, modern dans, bolşevizm ve organik milliyetçilik sayılabilir.

farklı kökenlerine rağmen, bu hareketlerin hepsi ortak bir hedefi paylaşıyordu: bireysel ölümlülüğün sınırlamalarını aşan ve insanların tarihin kurbanları olmak yerine yaratıcıları olmalarını sağlayan "kişiler üstü bir gerçeklik deneyimine" erişmek. bu şekilde modernizm, modern toplumun algılanan çöküşüne ve parçalanmasına bir yanıt ve yeni, daha anlamlı bir gelecek yaratma teklifi olarak görülebilir.

kökeni 
modernizm, 19. yüzyıl sanat ve edebiyat hareketidir. bazı eleştirmenlere göre, modernizm, romantizm'in sanayi devrimi ve burjuva değerlerine karşı ayaklanmasından gelişmiştir. modernist sanatçılar, gerçekçiliği reddetmişlerdir. sanayi devrimi, demiryolları ve elektrik tellerinin geliştirilmesi gibi teknolojik yeniliklerin yanı sıra, i̇ngiltere'de 1851 yılındaki büyük sergi için yapılan kristal saray gibi yapısal gelişmeler de modernizme katkıda bulunmuştur. bazı filozoflar da modernizm fikrine katkı sağlamıştır. 19. yüzyılın ortalarındaki charles darwin'in doğal seçilim teorisi, insanın benzersizliği fikrini sorgulamıştır. ayrıca, karl marx'ın kapitalizm sistemine yönelik eleştirileri, modernist düşünceye yön veren düşünceler arasındadır. modernizmin başlangıç tarihi konusunda farklı görüşler vardır. bazı tarihçiler, modernizmin 1870'lerde başladığını, bazıları ise 1880'lerde başladığını öne sürerler.

modernizm ve postmodernizm arasındaki farklar 
modernizm ve postmodernizm iki farklı düşünce ekolüdür. modernizm geleneksel formlardan ve geleneklerden radikal bir kopuşla karakterize edilirken, postmodernizm bireysel deneyimin önemini vurgulayan ve nesnel hakikat fikrini reddeden modernizme bir tepkidir. edebiyatta, modernist yazarlar kasıtlı olarak geleneksel biçimlerden koparken, postmodernist yazarlar geleneksel edebi gelenekleri yıkmak için genellikle parodi ve ironi kullanırlar. sanatta, modernistler orijinal eserleri otantik olarak kabul ederken, postmodernistler görüşlerini hiper-gerçekliğe dayandırır ve kitle iletişim araçlarıyla yayılan şeylerden oldukça etkilenirler. modernizm 1800'lerin sonu ve 1900'lerin başında gerçekleşirken, postmodernizm i̇kinci dünya savaşı'ndan sonra ortaya çıkmıştır.

kaynakça