Türkiye'deki Kırım Tatarları

türkiye'deki kırım tatarları kırım, dobruca, bulgaristan ve bucak bölgelerinden türkiye'ye göç etmiş olan kırım tatarları ve romanya tatarları'dır.

tarihçe 
1783 yılından sonra rus i̇mparatorluğunun kırımı ilhak etmesiyle ayrı dönemlerde kafileler halinde osmanlı devleti topraklarına göç ettiler. önce dobruca (günümüzdeki romanya'nın karadeniz kıyı bölgesi ve bulgaristan'ın kuzeydoğusu) ile bulgaristan ve balkanların diğer bölgelerine göç ettiler.

1853 - 1856 yılları arasındaki kırım savaşı döneminde ikinci, 93 harbi'nden sonra ise üçüncü bir göç dalgasıyla anadolu'ya yerleştiler.

dağılım 
peter alford andrews ve rüdiger benninghaus'a göre, kırım tatarlarının türkiye'deki dağılımı: eskişehir'de yaklaşık 36 köy, ankara'da yaklaşık 4 köy ve adana'da yaklaşık 3 köy olmakla beraber anadolu'nun farklı bölgelerine yayılmışlardır. e.j. klay'e göre, çorum ilinin kalecikkaya köyünde 500 kişi. asimilasyon sonucunda zamanla çoğunluk nüfusuna karıştılar. i̇laveten edirne ili havsa ilçesi taptık köyü ile kırklareli ili babaeski i̇lçesi kofalça (yeni adı mutlu) köyünde kırım tatar göçü ile kurulmuştur. çorum ilinin mecitözü ilçesine bağlı beyözü köyü, 500 kişilik tatar göçü ile kurulmuştur. osmaniye kadirli i̇lçesi tatarlı köyü (köye sonradan gelenler, evlilik nedeni gibi nedenlerle nerdeyse köy nüfusunun tamamını oluşturmaktadır, tatarların büyük çoğunluğu işleri ve meslekleri nedeniyle kadirli, adana ve diğer şehirlerde yaşamaktadırlar)

diller 
türkiye'deki kırım tatarları "kırım tatarcası" konuşurlar. kırım tatarcası ise 3 şiveye ayrılır. kırım'ın güney sahilinden gelenler yalıboyu şivesi, bahçesaray civarında tat şivesi, steplerdan gelenler ise çöl şivesini kullanırlardı. karayca (karaimce) artık türkiye'de kullanılmamaktadır.. türkiye'deki kırım tatarları'nın büyük bir bölümü "çöl şivesi" konuşmaktadırlar.

dinler 
i̇slamın sünni mezheplerinden hanefiliğe bağlıdırlar. az sayıda yahudi (karaim ya da kırımçak).

köyler

aksaray ili 
 hamidiye (alaca) kasabası
 bahçesaray mahallesi 
 altınkaya (çardak) köyü

adana ili 
 ceyhan: büyükburhaniye mahallesi
 ceyhan : çakaldere mahallesi
 kozan: pekmezci mahallesi

ankara ili 
 balâ: ahmetçayırı
 elmadağ: edige mahallesi
 elmadağ: yenipınar mahallesi
 gölbaşı: ballıkpınar, günalan, taşpınar
 haymana: ahırlıkuyu
 keçiören: sarıbeyler
 polatlı: eskipolatlı, karakaya, karakuyu, karapınar, karayavşan, sakarya (eski adı: tırnaksız), taşpınar, tatlıkuyu, toydemir, yenidoğan
 şereflikoçhisar: akin, şekerköy (ve bazı nogaylar), doğankaya, karakaya, abdülgediği

antalya ili 
 elmalı: bozhüyük mahallesi
konyaaltı

balıkesir ili 
 bandırma: orhaniye köyü (eski adıyla poyralı köyü)

edirne ili 
 edirne: hacıumur köyü (dobruca tarafından göç etmiş kırım tatar ve noğay kökenlilerce kurulmuştur)
 havsa: taptık köyü (60 hane kırım tatarı)
 keşan: çobançesmesi köyü (1 hane)
 uzunköprü: balabankoru köyü

çorum 
çorum: kadıkırı köyü

eskişehir ili 
 eskişehir: boyacıoğlu (kısmen kırım tatarı), gökdere, karaçay (34 hane kırım tatarı, karaçoban, kireçli, kalkanlı
 alpu: çardakbaşı, çukurhisar (kısmen kırım tatarı), esence (eski adı: yellice, nüfusun yarısı nogay ve 40 hane kırım tatarı), fevziye, gökçeoğlu (kısmen kırım tatarı), güneli (eski adı: mâmure, 45 hane kırım tatarı), güroluk (eski adı: kızılsuvat), yeşildon
 çifteler: osmaniye (eski adı: kuruhöyük), hayriye (eski adı: şüngülhöyük), ilıcabaşı, yıldızören (eski adı: mecidiyeköprüsü, kısmen kırım tatarı), zaferhamit (kısmen kırım tatarı)
 mahmudiye: akyurt (eski adı: lütfiye), güllüce (eski adı: hayriye), fahriye, hamidiye (kısmen kırım tatarı), mesudiye (eski adı: taşlıhöyük), şerefiye, tokathan (tokatmecidiye)
 seyitgazi: aksaklı, yenikent (diğer adı: yeniköy, kırım tatarcası: cañköy) 
 sivrihisar: karakaya (kısmen kırım tatarı), ortaklar (eski adı: aziziye, kısmen kırım tatarı), paşakadın (eski adı: burhanettin), yaverören (yaverviran)

giresun ili 
 dereli : akkaya köyü ve sarıyer mahallesi (30-40 hane kırım tatarı)

i̇stanbul ili 
çatalca: i̇zzettin köyü
çatalca: nakkaş köyü
çatalca: bağşayış köyü
arnavutköy: sazlıbosna köyü

kayseri ili 

 develi: i̇ncesu köyü.
 pınarbaşı: kırımuşağı köyü karakuyu köyünde nogaylar bulunmaktadır.
 bünyan: yünören köyü, dağardı köyü.

kahramanmaraş ili 
 andırın, tatarlı köyü: (750 hane tatar)

kastamonu ili 
 tosya, büyükkızılca köyü
 çatalzeytin, kayadibi köyü
 i̇nebolu, özlüce köyü

kırklareli ili 
 mutlu, babaeski: (80 hane kırım tatarı)

kırıkkale ili 

 keskin
 sulubük köyü
 polatyurdu köyü
 yoncalı köyü
 ahılı köyü

kocaeli ili 
 gebze

konya ili 
 çumra: seçme, ahmediye (yikik), süleymaniye (susuz), fethiye 
 karatay: yağlıbayat
 kulu: ağılbaşı (eski adı: mandıra), boğazören  (eski adı: köstengil), kırkkuyu, seyitahmetli.
 sarayönü: sarayönü merkez ve konar köyü (kirli kuyu)
 tuzlukçu: köklüce köyü (eski adı: kaha), tursunlu köyü (eski adı: dursunlu), erdoğdu köyü

ordu ili 
ünye: yavi köyü, dağdibi ve paskara mahallesi (yaklaşık 30 hane) - köydeki tatar aileleri büyük olasılıkla kazan tatarlarıdır. çünkü kendilerinin tataristandan geldiklerini belirtmektedirler.

rize ili 
 pazar: hisarlı köyü 
 pazar : haçkun köyü

tekirdağ ili 
muratlı: ballıhoca - köydeki tatarların çoğunun soyadı elma ile bitmektedir; birelma, i̇kielma, üçelma şeklinde

tokat ili 

 merkez: büyükyıldız adındaki köy. rus i̇mparatorluğu'nun kırım'ı ilhakı sonrası kırım ve dolaylarından gelmiş kırım tatarlarından oluşmuştur.

uşak ili 
 ulucak

yozgat ili 
 sorgun: tuzlacık adındaki köy kırım ve dolaylarından gelmiş kırım tatarlarından oluşmuştur. çok eski dönemde türk(osmanlı)-rus savaşları neticesi rus işgaline giren kırım'da yaşayan tatarlar türkiyeye göç etmiştir. son yıllarda tuzlacık köyündeki kırım tatarları çevre yerlere göç etmişler ve köydeki tatar nüfusu hem azalmış hem de yerli türkmenlerle kaynaşarak erimeye başlamıştır.
 yerköy: beserek köyü 1861 yılında kırım tatar türkleri tarafından kurulmuştur. kırım tatarcası köy halkı tarafından halen konuşulmaktadır.

yalova ili 
çiftlikköy
altınova: subaşı

zonguldak ili 
çaycuma, muharremşah köyü
merkez, osmanlı köyü
ereğli, ömerli köyü
devrek, özpınar köyü
devrek, yazıcıoğlu köyü

kaynakça

ayrıca bakınız 
 bulgaristan'daki kırım tatarları
 kırım türkleri kültür ve yardımlaşma derneği

 
türkiye'deki etnik gruplar
romanya tatarları
türkiye'deki kırım tatarları