ASUS Eee PC

asus eee pc (e, ipa /i?/ telaffuzuyla okunur), asus ve intel tarafından tasarlanmış subnotebook adı verilen bilgisayarlardandır. tanıtıldığı zamanlarda, hafifliği, linux tabanlı işletim sistemi, solid-state diski ve düşük fiyatıyla dikkat çekmişti.
asus eee pc i̇ngiltere'de rm tarafından rm asus minibook adıyla dağıtıldı.

asus'a göre eee ismi, onların reklam sloganı olan "easy to learn, easy to work, easy to play" (öğrenmesi kolay, çalışması kolay, oynaması kolay)'ın kısaltması olan "3 e" den gelmektedir.

tarihçe

eee 700 serileri 
asus, computex taipei 2007'de eee pc 701 ve eee pc 1001 olmak üzere 2 eee pc modelinin olduğunu duyurdu. 701 modeli olan eee pc 4g, 16 ekim 2007'de tayvan'da piyasaya sürüldü. bunun ardından 3 model daha çıkarıldı. i̇kinci model olarak beklenildiği gibi 1001 tanıtıldı fakat sonra asus bir açıklama yaparak bu modeli piyasaya sürmekten vazgeçtiklerini açıkladı. asus 2007 yılında 300,000 adet sattı  ve 2008 içinde birkaç milyon satış hedefleri oldukları açıklandı. intel eee pc'yi "dünya çapında" pazarlama sistemiyle tanıtarak, dünyanın herhangi bir yerinde herhangi bir kişiye bilgisayar sahibi olma imkânı sağlamayı amaçlamıştır.

ultra-mobil pcler gibi benzer cihazlarla karşılaştırıldığında, asus hem fiyat hem de boyutlar olarak daha avantajlı durumdadır. the eee serileri, her çocuğa bir laptop girişimiyle piyasaya sürülen xo-1 notebooklarına bir karşılık olarak görülmüştür.

intel geliştirme forumu 2007'de, asus, classmate pc ve eee pc'yi tanıttı ve eee pc'nin dört modelinin özelliklerini belirtti. asus, önceleri modellerin fiyatlarının 199 $ olacağını açıklamasına rağmen, özelliklerin değiştirilmesiyle beraber fiyatta 399 $'a çıktı.

asus'un önceki planlarından farklı olarak, eee pc'nin son özellikleri ve fiyatı 2007'nin eylül ayında resmi olarak açıklandı. fiyat 199 $'dan 245 $'a çıkarken, dahili solid-state disk'in boyutu 4 gb'tan 2 gb'a düşürüldü, vga kamera iptal edildi, ve dahili ram yarıya indirilerek 256 mb oldu. son olarak 25 ekim 2007'de fiyat aralığının 299-399 $ olacağı belirlendi. 2g surf modeli ise 512 mb ram ile satışa sunuldu.
13 ekim 2007'de asus, internet sitesinde değiştirilen özellikleri gösterdi. sürüm öncesi bilgi olarak daha önce ilan edilen 700 ve 701 numaralı modeller yerine, eeepc 8g, 4g, 4g surf, ve 2g surf modelleri, eee pc etiketi ve ambalajıyla marketlerde yerini aldı. asus, pazarlama gereçlerinde model numaralarını kullanmaya son verdi. 4g surf yuvalanmış ramler kullanmaktadır fakat bazı revizyonlar slota erişimi sağlayacak bir kapı bulundurmamaktadır.

2008'de asus eee pc'nin tümleşik ekransız bir masaüstü versiyonunun duyurusunu yaptı.

asus'un önceden yaptığı duyuruya göre, microsoft windows xp kurulumlu eee pc versiyonu 2007 yılının sonuna kadar piyasalarda olacaktı. fakat ocak 2008'e kadar henüz piyasada değildi. japonya'da bu versiyon 4g-x olarak tanıtıldı.

29 ocak 2008 tarihinde, 4g eee pc'nin hindistan'da kullanımda olacağı duyuruldu. resmi olarak 2 şubat 2008 tarihinde mumbai şehrinde tanıtımı yapıldı ve daha önce söylendiği gibi windows xp starter edition kurulu olarak değil de, xandros os işletim sistemiyle piyasalarda yer buldu. fiyatı da 18,000 rs. (yaklaşık 420 $) idi. eee'nin xp versiyonu 2008'de avrupa için doğrulandı.

eee 900 serileri 
asus, eee pc'lerin yeni modeli olan eee pc 900'ü duyurdu. 399 euro (499 $)'a malolan sistem, nisan ayında amerika'da, sonraki yıl ise diğer ülkelerde kullanımda olacaktı. özellik olarak, 8.9-inch 1024×600 pixel ekran, 1 gb standart ram, 8-12 gb ssd bellek, daha geniş bir tackpad ve "kurulu windowsa" sahip olacaktı. cebit 2008'de gösterilen birimlerde, windows xp ve linux  beraber çalışmaktaydı ve söylendiğine göre microsoft, eee gibi iyileştirilen tasarımlar için asus'la windows 7 konusunda görüşmeler yapmaktaydı.

eee 900 serilerinin boyutları, 70x modelininkilerden biraz daha geniştir. asus ceo'su jerry shen, 900 modellerinin intel'in atom işlemcileriyle güçlendirileceğini açıkladı. ayrıca gelecek versiyonlarının da solid-state disk gibi harddisk seçeneklerini barındıracağını söyledi.

tekniksel bakış

ekran 
köşegen uzunluğu 7 inchlik (178 mm) olan ekran, 800×480 pixel çözünürlüktedir. ekran kapağın tüm alanını kaplamamaktadır, bunun yanında yan taraflara stereo hoparlörler ve opsiyonel olarak da üst tarafa kamera yerleştirilmiştir.
daha büyük ekran boyutu seçenekleri bulunmamaktadır fakat 8.9"lik ekrana sahip bir modelin 2008 ortalarında tanıtılacağı duyurulmuştur.
harici ekran, standart bir vga bağdaştırıcısıyla desteklenmektedir. maximum çözünürlük ve ekran yapılandırması (ikizleme, uzatılmış masaüstü) işletim sistemi ve ekran ayarlarına bağlıdır. bazı kullanıcılar, kensington kilidi yuvasının vga çıkış bağdaştırıcısına çok yakın olduğundan ve dolayısıyla ikisini aynı anda kullanmanın imkânsız olduğundan şikayet etmektedirler.

veri depolama 
eee pc veri depolama için hard diske göre daha az güç gerektiren, hızlıca biçimlendirilebilen ve darbe kaynaklı hasarlanmaya karşı daha az şüpheli olan solid-state disk kullanmaktadır. 2 gb ve 4 gb modellerde, ssd imalat maliyetlerini azaltmak için devreye kalıcı olarak lehimlenmiştir. 8 gb modelde ise, daha büyük genleşebilirlikler için ssd, bir kart bağlantısıyla dahili mini-pcie bağlayıcısına eriştirilmiştir.

4 gb ve 8 gb eee pc modelleri standard so-dimm modüllü değiştirilebilir 533/667 mhz ddr2 ram kullanmaktadır. donanım 2gb'a kadar desteklemektedir fakat ön kurulumdaki xandros kernel yalnızca 1 gb'ı desteklemektedir. kullanıcılar, depolama alanını genişletmek için cihazın sağ tarafına yerleştirilmiş olan secure digital card uyumlu hafıza kartı yuvasını kullanabilirler. sd ve sdhc hafıza kartları, dolu yuvalara neredeyse düz bir şekilde yerleştirilir. hafıza kartı, ses gelene kadar içeri doğru basılarak yuvasından çıkarılabilir.

yazılım 

20-22 saniyede kurulabilen linux tabanlı sistemiyle eee pc, normal bir tab-based arayüzüyle çalışmakta ve pencere yöneticisi olarak da icewm kullanmaktadır. cep telefonu ve pda gibi küçük elektronik araçlara fazla zaman almadan kolayca bağlanabilmektedir. openoffice.org, mozilla firefox, skype, tux paint gibi paket programlar, bazı eğitimsel yazılımlar, e-mail ve internet radyo bağlantı araçları ve google docs ve wikipedia gibi araştırma araçları hazır kurulu olarak bulunmaktadır..

ön kurulumda yüklenen xandros işletim sistemiyle birlikte sağlanan acpi ve kablosuz aygıt sürücüleri gnu general public license yazılım lisansı kullanım haklarına tabiidir. şirket, ürünle birlikte kaynak kodları zip dosyası halinde dağıtacağını duyurdu fakat kaynakların ufak bir kısmının kayıp olabileceği veya bazı aygıt sürücüleri yazılımlarının gizlenebileceği rapor edildi. gerekli kaynak kodların yokluğunda, cihazlardaki diğer linux kernel versiyonları ve dağıtımlarının bazı donanımlarlar kullanılmaları zorlaşabilecektir. asus, hala kayıp olan belli kaynak kodları belirlemede insanlardan yardım talebinde bulunmaktadır  ve acpi modülü içinde kaynak kodları dağıtıma sunmuştur. ayrıca, linux kernel yamalı kaynaklarını ve onların busybox kaynaklarını yayımlamış, madwifi projesine atheros'la çalışan güncelleme sürücülerini sunmuştur.

veri havuzlarına ek yazılımlar kurmak için synaptic paket yönetici ve apt-get programları kullanılabilir.

yazılım paketleri windows xp'yi içermediğinde, sürücülerin ve ayrıca kurulum için gerekli talimatların olduğu kopyaların satışı sonraki tarihlerde yapılmaktadır. asus, 16 ekim 2007 tarihinde, eee modelinin windows xp'li gelecek versiyonunun satılacağını duyurdu. microsoft, eee pc kullanıcıları için windows'un fiyatının 40$'ın altında olacağına karar verdi.

eee pc ext2/ext3 dosya sistemini kullanmaktadır. kök dosya sistemi oluşturmak, yazılabilir kısmı birleştirmek, yalnız okunabilir kısımda ext3 kullanici paylaştırma ve ext2 si̇stem paylaştırma için unionfs'i kullanmaktadır. si̇stem paylaştırma out-of-the-box işletim sistemi ve uygulamaları, kullanici paylaştırma ise kullanıcı kurulum uygulamaları ve bilgileri içermektedir. bu, kullanıcıların dosya sistemindeki her şeyi güncellemelerini ve yazılabilir kısmı kolayca temizleyerek işletim sistemini fabrika ayarlarına döndürmeyi sağlamaktadır. i̇majdaki veri saklama, tamamıyle kurtarılamayabilir, şöyle ki; eğer bir yazılım paketi sistemden kaldırılmış ise (eg. openoffice, thunderbird, vs.) yer boşalmayabilir ve paket güncellendiğinde bu sefer iki kat fazla yer kaplayabilir. .4 gb boyutundaki modellerde kullanıcı 1.4 gb'tan, 8 gb'lık modellerde 5.1 gb'tan yararlanabilmektedir.

2g modellerinde, yüksek kapasiteli versiyonlarda standart olarak kurulu olan e-posta istemcisi (mozilla thunderbird), webcam yazılımı ve birtakım oyunlar gibi bazı program uygulamaları yüklü değildir. bu uygulama yüklü programların boyutunu 1.6 gb'a düşürürmektedir ve böylece yaklaşık 400 mb'lık alan kullanıcı belgeleri ve uygulalamalarına bırakılmıştır.

samba protokol kısmen desteklenmektedir. eğer bir dosya paylaştırıcıya erişilirse, oradaki dosya açılabilir fakat eee pc yerel bir kopya oluşturacaktır ve bu dosya, dosya paylaştırıcısına kaydedilemeyecektir.

olası güvenlik sorunları 

eee pc'nin orijinal versiyonu uzaktan saldırılara karşı savunmasızdır. rise security tarafından basılan ve metasploit framework'de temmuz 2007 tarihinden beri mevcut bulunan samba'nın yüklü versiyonu (3.0.24), korsanlara karşı güvensizdir. xandros onarılımış bir versiyon yayınlamadığından dolayı sorun büyütülmüştür. savunmasızlık 14 mayıs günü bildirildi ve samba topluluğu aynı gün yamasını yaptı. mart 2008'de eee için samba'nın onarılmış versiyonunun da bulunduğu birçok güncelleme yayınlandı.

özellikler 
yukarıda belirtildiği şekilde, eee pc'nin son özellikleri ve fiyatı, asus'un orijinal duyurusundan oldukça farklıydı. 2 gb ssd model önceki duyuruda 199$'dı, fakat sonraları birçok haberde bu bilgi yalanlandı ve 4 gb'lık modelin 199$ olduğu duyuruldu. ayrıca düşük modelin fiyatının da 199 $'dan 245 $'a yükseldiği belirtildi (fiyatın artmasının nedeninin 7 inçlik (178 mm) lcd ekran olduğu söylendi), bunun yanında solid-state disk 4 gb'tan 2 gb'a düştü ve asus, eee pc modellerini surf/non-surf isimleriyle çıkardığında vga kameralarda bilgisayardan kaldırıldı.

1 i̇ngiltere'de eee asus minibooklarının tanıtımı rm olarak yapıldı  ve diğerlerinden farkı olmayan bu modelde öğrenciler hedef kitlesi oldular.

kurulumlar 
cihaz modellerinin isimlerinin, kurulu olan ssd, kamera ve pilin boyutuyla ilişkili olduğu görülmektedir. eee pc surf modelleri, 4400 mah pil içerip webcam bulundurmazken, non-surf modelleri 5700 mah pile ve webcame sahiptir. model numaraları (700, 701) üretim öncesi örneklerde görüldüğünün aynılarıdır. 4g'nin fotoğraflarında flash_con etiketiyle gösterilen ssd depolama bağlantısı olan boş mini pcie yuvası için asus güncellemeler sunabilir. mini pcie kart yedek boş yuvaya monte edildiğinde, dahili ssd, cihazın orijinal ssd'den yüklenmesini engelleyecek şekilde devre dışı kalır. mini pcie üzerinde i̇çten çeşitli usb aletlerine bağlanmayı sağlayacak usb yuvası için sinyal satırları vardır. seri numaraları 7b ile başlayan bazı 701 modelleri devre izleri ve lehim dolguları bulundurmasına rağmen anakarta lehimli ikinci bir mini pcie yuvası içermemektedir. asus hem 10 inç hem de 8.9 inçlik eee pc'lerin duyurusunu yapmalarına rağmen, sonradan 10 inçlik modeli bu sefer üretmeye niyetleri olmadıklarını açıkladılar. ces 2008'de asus, wimax ve 7 veya 8.9 inçlik ekran seçimleri bulunan yeni özelliklere sahip modellerin q2'de duyurulabileceğini belirtti.

ram erişim kapağının bulunduğu panelin üzerindeki "söküldüğü takdirde garanti geçersizdir" ibaresi bulunan etiketten dolayı başlayan tartışma üzerine harekete geçen asus sorunu aydınlatan bir açıklamada bulundu ve "bu mühürün sadece kırılması veya silinmesi asus şirket garantisini ortadan kaldırmaz" ibaresini yayınladı. bundan sonra asus, "uygunsuz donanım değişikliğinden kaynaklanan hasarlardan" asus'un sorumlu tutulamayacağını belirtecek şekilde etiketlerin değiştirilmesini teklif etti. ayrıca asus şirket garantisini değiştirerek şu şekliyle yayınladı: " ürüne, asus'un sağlamadığı bir servis olanağı uygulanırsa veya asus'a ait olmayan parçalar veya yazılımlar kullanılır veya kurulursa, asus şirket garantisi geçerliliğini yitirecektir."

kurulu bulunan xandros işletim sistemi, daha büyük kapasiteli bir ram modülüne sahip olsa bile, ram boyutunu en fazla 1 gb ile sınırlayan bir linux çekirdeği'ne sahip bulunmaktadır. mevcut kapasiteler bios ve diğer işletim sistemi elemanlarının yüklenmesi sırasında gösterilmektedir. buna rağmen daha büyük bir ram için çekirdeğin yeniden derlenmesi de mümkündür.

eğitimde kullanım 
8 kasım 2007 tarihinde, kaliforniya fresno'daki fresno birleşik bölge okulu, dijital bir portföy ve laptop pilot programını duyurdu ve buna göre her 2 öğrenciye bir laptop düşecek şekilde 16 okul bu laptopları sınıflarında kullanabileceklerdi. sonuçta bölge, anaokulundan 12.sınıfa kadar 78,000 öğrencinin hepsinin, kendi web tabanlı portföylerini oluşturup yöneteceklerini ummaktaydı.

i̇ngiltere'de, eğitim alanında büyük bir tedarikçi olan rm eğitim, eee pc'nin distribütörlerinden biriyle temasa geçerek ürünün özel bir versiyonundan i̇ngiltere'deki ilkokul ve liselere dağıtılmasını istedi ve dağıtılacak iki model birmingham'da bulunan nec'de düzenlenen 2008 eğitim show'unda tanıtıldı.

kaynakça 
 cloudbook
 sony u-series small laptop with a side mounted pointing stick
 olpc xo
 classmate pc
 palm foleo
 ultra-mobile pc
 linpus linux linpus lite is "inspired" by the eee pc's "easy" mode
 nanobook
 noahpad
 nokia n810
 internet appliance
 msi wind pc

notlar

kaynakça

dış bağlantılar 

 the asus eee pc website
 eee pc users  
 overclocked results 

eee pc
asus ürünleri
subnotebooks
2007 tanıtımları