12 Haziran



olaylar 
 1550 - finlandiya'nın başkenti helsinki kuruldu.
 1826 - yeniçeri ocağı'nın yerine eşkinci ocağı'nın kurulmasına başlandı.
 1898 - filipinler, i̇spanya'dan bağımsızlığını ilan etti.
 1908 - tokat'ta sel felaketi yaşandı. 459 bina zarar gördü, 223 kişi öldü.
 1919 - mustafa kemal paşa, havza'dan amasya'ya geçti.
 1921 - yunan taarruzu öncesinde, yunan kralı aleksandros, başbakanı venizelos ve genelkurmay başkanı i̇zmir'e geldi.
 1924 - türkiye'nin ilk sanatoryumu olan heybeliada sanatoryumu açıldı.
 1925 - i̇stanbul muallimler cemiyeti kongresi yapıldı.
 1932 - hicaz naibi emir faysal, türkiye'yi ziyaret etti.
 1935 - bolivya ve paraguay, gran chaco bölgesinde üç yıldır sürdürdükleri chaco savaşı'na bir antlaşmayla son verdi.
 1940 - cumhurbaşkanı i̇smet i̇nönü başkanlığında toplanan hükûmet, savaş dışı kalınmasını kararlaştırdı.
 1940 - ii. dünya savaşı: 54 bin kişiden oluşan i̇ngiliz ve fransız birlikleri, manş denizi sınırında saint-valery-en-caux'da, alman generalfeldmarschall erwin rommel'in ordularına teslim oldu. alman birlikleri, paris'e doğru ilerlemeye devam etti.
 1941 - çanakkale açıklarında bir fransız ticaret gemisi torpillenerek batırıldı. geminin mürettebatı kurtarılarak i̇stanbul'a getirildi.
 1947 - büyük doğu dergisi, mahkeme kararıyla 4 ay kapatıldı.
 1948 - 1956 yılına kadar macaristan halk cumhuriyeti'nde iktidar olan macar i̇şçi partisi kuruldu.
 1957 - kırşehir yeniden il yapıldı.
 1958 - ankara'da kıbrıs için yapılan mitinge, 150 binden fazla kişi katıldı.
 1960 - geçici anayasa açıklandı. tbmm'nin bütün hak ve yetkileri, geçici anayasa gereğince millî birlik komitesi'ne verildi.
 1966 - keban barajı'nın temeli atıldı.
 1967 - sovyetler birliği, uzay aracı "venera 4" venüs gezegenine yolladı.
 1967 - abd'de ırklar arası evliliği yasaklayan yasalar tamamen lağvedildi.
 1968 - i̇stanbul üniversitesi, deniz gezmiş önderliğinde öğrenciler tarafından işgal edildi.
 1971 - cumhuriyet başsavcılığı, türkiye i̇şçi partisi'nin kapatılması için anayasa mahkemesi'ne başvurdu.
 1974 - hükûmet, ataş rafinerisi'ni devletleştireceğini açıkladı.
 1975 - yunanistan, avrupa ekonomik topluluğu (aet) üyeliği için resmen başvurdu.
 1982 - 12 eylül darbesi'nin 17. idamı: 3 şubat 1976'da kan davası sebebiyle kahve basıp bir kişiyi 5 kurşunla öldüren şahabettin ovalı idam edildi.
 1984 - urfa'nın adı, "şanlıurfa" olarak değiştirildi.
 1984 - foto muhabirleri derneği kuruldu.
 1986 - ahmet altan'ın "sudaki i̇z" adlı romanı "muzır" bulundu. altan ve yayımcısı erdal öz hakkında dava açıldı.
 1986 - haydar dümen'in "cinsel yaşam 2" adlı kitabı toplatıldı.
 1987 - birleşik krallık'ta genel seçim yapıldı. margaret thatcher önderliğinde muhafazakârlar 3. kez seçimi kazandı.
 1988 - ankara'da 15 dakika esen 80 kilometre hızındaki rüzgâr ve şiddetli yağmur, arkasında 14 ölü bıraktı.
 1989 - bulgaristan'dan göç eden türklerin sayısı 90 bin kişiyi buldu.
 1990 - rusya resmen bağımsızlığını ilan etti.
 1994 - boeing 777, paine field'den kalkarak ilk uçuşunu gerçekleştirdi.
 2000 - türkiye'nin ilk uzay kampı, "uzay kampı türkiye" açıldı.
 2002 - tofaş kuş serisi’nin üretimini sonlandırdı.
 2004 - yeni zelanda'da bir evin tepesine düşen 1,3 kg ağırlığında kondrit tipinden bir gök taşı evde büyük hasara yol açtı, ama can kaybına neden olmadı.
 2005 - bakü-tiflis-ceyhan petrol boru hattı'na ilk petrol verildi.
 2007 - anayasa mahkemesi'nin ilk kadın başkanı tülay tuğcu emekliye ayrıldı.
 2009 - i̇ran'da cumhurbaşkanlığı seçimleri yapıldı.
 2011 - türkiye'de 2011 tbmm milletvekilliği genel seçimleri yapıldı.
 2016 - orlando, florida'daki bir gey bara düzenlenen saldırıda 49 kişi öldü, 53 kişi yaralandı. saldırgan omar mateen, polisle girdiği silahlı çatışmada öldürüldü.

doğumlar 
 950 - reizei, japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 63. imparatorudur (ö. 1011)
 1107 - gaozong, çin'in song hanedanı'nın 10. imparatorudur (ö. 1187)
 1519 - i. cosimo, floransa dükalığıın ii. dükü ve toskana büyük dükalığının ise i. büyük düküdür (ö. 1584)
 1819 - charles kingsley, i̇ngiliz yazar (ö. 1875)
 1827 - johanna spyri, i̇şviçreli yazar (ö. 1901)
 1890 - egon schiele, avusturyalı ressam (ö. 1918)
 1892 - djuna barnes, amerikalı modernist yazar (ö. 1982)
 1897 - anthony eden, britanyalı siyasetçi (ö. 1977)
 1899 - fritz albert lipmann, alman asıllı amerikalı biyokimyacı ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi (ö. 1986)
 1908 - otto skorzeny, alman ss askeri (ö. 1975)
 1909 - ali tantâvi, suriyeli bilim insanı (ö. 1999)
 1910 - füreyya koral, türk seramik sanatçısı (ö. 1997)
 1915 - david rockefeller, amerikalı bankacı ve iş insanı (ö. 2017)
 1924 - george h. w. bush, abd'nin 41. başkanı (ö. 2018)
 1926 - norval white, amerikalı mimar, tarihçi ve profesör (ö. 2009)
 1929 - anne frank, yahudi kızı (günlüğüyle nazi zulmünü açığa çıkartan) (ö. 1945)
 1930 - adolf born, çek ressam, karikatürist ve çizgi film yapımcısı (ö. 2016)
 1931 - rodney william whitaker, amerikalı yazar (ö. 2005)
 1941 - chick corea, i̇spanyol kökenli amerikalı caz piyanisti
 1941 - roy harper, i̇ngiliz müzisyen
 1943 - sennur sezer, türk şair ve yazar (ö. 2015)
 1950 - oğuz abadan, türk müzisyen
 1951 - andranik markaryan, ermeni politikacı (ö. 2007)
 1953 - muhammed rıza serşar; araştırmacı, edebiyat eleştirmeni, romancı ve yazar
 1960 - angela ahrendts, amerikalı iş insanı
 1965 - gwen torrence, amerikalı atlet
 1969 - heinz-christian strache, avusturyalı politikacı
 1973 - victor ikpeba, nijeryalı futbolcu
 1974 - jason mewes, amerikalı aktör
 1976 - antawn jamison, amerikalı basketbolcu
 1976 - thomas sørensen, danimarkalı eski millî kaleci
 1979 - burcu kaya koç, türk voleybol hakemi ve haber spikeri
 1979 - evrim akın, türk sinema, televizyon ve tiyatro oyuncusu ve sunucu
 1979 - diego milito, arjantinli eski millî futbolcu
 1979 - robyn, i̇sveçli müzisyen
 1979 - earl watson, amerikalı basketbolcu
 1980 - denis monastırski, ukraynalı avukat, siyasetçi ve ukrayna i̇çişleri bakanı (ö. 2023)
 1981 - adriana lima, brezilyalı model
 1982 - diem brown, amerikalı sunucu ve gazeteci (ö. 2014)
 1983 - anja rubik, polonyalı model
 1983 - christine sinclair, kanadalı futbolcu
 1984 - bruno soriano, eski i̇spanyol futbolcu
 1985 - dave franco, amerikalı oyuncu
 1986 - mario casas, i̇spanyol oyuncu
 1986 - sergio rodríguez, i̇spanyol millî profesyonel basketbolcu
 1988 - eren derdiyok, i̇sviçreli millî futbolcudur
 1988 - mauricio isla, şilili millî futbolcu
 1990 - umut gündoğan, türk futbolcu
 1990 - jrue holiday, amerikalı profesyonel basketbolcu
 1990 - cemal kütahya, türk hentbolcu (ö. 2023)
 1992 - philippe coutinho, brezilyalı millî futbolcu
 1994 - don toliver, amerikalı rapçi
 1995 - furkan soyalp, türk futbolcu
 1995 - ezgi dilik, türk voleybolcu                                                                                 
 1995 - sun qiaolu, çinli aktris ve model (ö. 2021)

ölümler 
 816 - iii. leo, katolik kilisesi'nin 27 aralık 795 - 12 haziran 816 arasında papa (d. 750)
 1124 - hasan sabbah, haşhaşiler tarikatının kurucusu (d. 1050'ler)
 1144 - zemahşerî, i̇ranlı i̇slam bilgini (d. 1075)
 1675 - charles emmanuel ii, 1638'den 1675'e kadar savoy düküydü (d. 1634)
 1772 - marc-joseph marion du fresne, fransız kâşif (d. 1724)
 1816 - pierre augereau, fransız mareşal ve yüksek meclis üyesi (d. 1757)
 1840 - gerald griffin, i̇rlandalı yazar (d. 1803)
 1841 - konstantinos nikolopoulos, yunan besteci, arkeolojist ve filolojistdir (d. 1768)
 1912 - frédéric passy, fransız ekonomist ve nobel barış ödülü sahibi (d. 1822)
 1932 - theo heemskerk, hollandalı devrimci-karşıtı politikacı (d. 1852)
 1937 - mikhail tukhachevsky, sovyet mareşal ve kızıl ordu'nun genelkurmay başkanı (d. 1893)
 1937 - mariya ulyanova, rus kadın devrimci (d. 1878)
 1946 - hisaichi terauchi, ii. dünya savaşı sırasında japon i̇mparatorluk kara kuvvetleri mareşali (d. 1879)
 1968 - helbert read, i̇ngiliz şair ve eleştirmen (d. 1893)
 1969 - aleksandr deyneka, sovyet-rus ressam, grafik sanatçısı ve heykeltıraş (d. 1899)
 1972 - edmund wilson, amerikalı yazar, eleştirmen ve deneme yazarı (d. 1895)
 1978 - guo moruo, çinli yazar, şair, siyasetçi, senaryo yazarı, tarihçi, arkeolog ve antik yazı uzmanı (d. 1892)
 1980 - masayoshi ōhira, japon siyasetçi (d. 1910)
 1982 - karl von frisch, avusturyalı etolog ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi (d. 1886)
 1983 - clemens holzmeister, avusturyalı mimar ve tasarımcı (d. 1886)
 1983 - norma shearer, kanadalı oyuncu (d. 1902)
 1985 - i̇brahim delideniz, türk tiyatro sanatçısı (d. 1901)
 1994 - menahem mendel schneerson, rusya i̇mparatorluğu doğumlu amerikalı ortodoks yahudi hahamı (d. 1902)
 1996 - tolga aşkıner, türk tiyatro sanatçısı (d. 1942)
 1997 - bulat okucava, gürcü-ermeni asıllı sovyet müzisyen, şair ve yazar (d. 1924)
 1998 - leo buscaglia, amerikalı eğitimci ve yazar (d. 1924)
 2001 - berat yurdakul, türk gazeteci (d. 1948)
 2003 - gregory peck, amerikalı aktör (d. 1916)
 2005 - álvaro cunhal, portekizli komünist siyasetçi (d. 1912)
 2006 - györgy ligeti, macar-avusturyalı müzik bestecisi ve müzik öğretmeni (d. 1923)
 2008 - şener koltuk, türk deneme pilotu (d. 1951)
 2009 - félix malloum, çadlı asker ve siyasetçi (d. 1932)
 2011 - laura ziskin, amerikalı film yapımcısı (d. 1950)
 2012 - henry hill, amerikalı gangster (d. 1943)
 2012 - elinor ostrom, amerikalı siyaset bilimci ve ekonomist (d. 1933)
 2012 - pahiño, i̇spanyol eski millî futbolcu (d. 1923)
 2012 - sabri ülker, türk sanayici ve iş insanı (ülker grubu'nun kurucusu) (d. 1920)
 2015 - rick ducommun, kanadalı oyuncu ve senarist (d. 1952)
 2015 - sümer tilmaç, türk oyuncu (d. 1948)
 2015 - antoni pitxot, i̇spanyol ressam (d. 1934)
 2016 - michu meszaros, macar asıllı amerikalı cüce oyuncu, sirk sanatçısı ve dublör (d. 1939)
 2016 - janet waldo, amerikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1920)
 2017 - piotr andrejew, polonyalı film yönetmeni ve senarist (d. 1949)
 2017 - sam beazley, britanyalı oyuncu (d. 2016)
 2017 - fernando martínez heredia, kübalı siyasetçi (d. 1939)
 2017 - charles p. thacker, amerikalı öncü bilgisayar tasarımcısı (d. 1943)
 2019 - philomena lynott, i̇rlandalı yazar ve iş insanı (d. 1930)
 2019 - sylvia miles, amerikalı oyuncu (d. 1924)
 2020 - ali hadi muhsin, iraklı profesyonel futbolcu ve teknik direktör (d. 1967)
 2020 - ricky valance, galli pop şarkıcısı (d. 1936)
 2020 - perfecto yasay jr., filipinli siyasetçi (d. 1947)
 2021 - dennis berry, amerikalı-fransız film yönetmeni, aktör ve senarist (d. 1944)
 2021 - igor zhelezovski, sovyet-belaruslu sürat patencisi (d. 1963)
 2022 - philip bennett, galli ragbi birliği oyuncusu (d. 1948)
 2022 - sylvie granger, fransız modern tarihçi (d. 1955)
 2022 - philip baker hall, amerikalı karakter oyuncusu (d. 1931)
 2022 - heidi horten, avusturyalı bir milyarder ve sanat koleksiyoncusuydu (d. 1941)
 2022 - vĕslav michalik, çek siyasetçi ve fizikçi (d. 1963)
 2023 - silvio berlusconi, i̇talyan siyasetçi ve başbakan (d. 1936)

tatiller ve özel günler 
 rusya günü (bağımsızlık günü)
 dünya çocuk i̇şçiliğiyle mücadele günü

0612
12