Tunca Yönder

tunca yönder (24 şubat 1938, ankara - 4 şubat 2020, i̇stanbul), türk oyuncu, yapımcı ve yönetmen.

1998-2000 yılları arasında yayınlanan üvey baba dizisinde canlandırdığı avukat nazmi rolüyle akıllarda kalmıştı.

hakkında 
üniversite lisans eğitimini i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde tamamladı. 1955'te hukuk fakültesinde okurken türkiye millî talebe federasyon tiyatrosunda tuncel kurtiz’in sahneye koyduğu “5 gün” adlı oyunla tiyatro hayatına başlamıştır. aynı tiyatroda orhan asena’nın “korku” adlı oyununda rol almış, daha sonra i̇stanbul üniversitesi talebe birliği gençlik tiyatrosu'na geçmiştir.

1961 yılında haldun dormen tiyatrosu'nda profesyonel olarak çalışmaya başlayan yönder, bu tiyatroda sokak kızı i̇rma müzikalinde oynadıktan sonra, ankara meydan sahnesi'ne konuk oyuncu olarak gitmiş, 1962 sonbaharında asaf çiyiltepe yönetiminde kurulan arena tiyatrosu'na katılmıştır. 1963 yılı baharında arena tiyatrosu'nun dağılmasından sonra ankara'da kurulan ankara sanat tiyatrosu'nun kurucu kadrosunda yer almıştır. sermet çağan'ın, ast'ın bütün yurtta tanınmasını sağlayan ayak bacak fabrikası oyununda “öküz” kompozisyonuyla ankara sanatseverler derneği en i̇yi aktör ödülüne aday gösterilmiştir.

1964-66 yılları arasında askerlik görevini yedek subay olarak yaparken ankara radyosuna “arkası yarın”, ”çocuk bahçesi” ve “radyo tiyatrosu” saatleri için balzac, dostoyevski, gonçarov gibi ünlü yazarların romanlarını uyarlamıştır.

1968 yılında ast'tan ayrılarak halk oyuncuları'nın ankara sahnesi'nin kuruluşunda bulunmuştur. ertesi yıl vasıf öngören, halil ergün, mustafa alabora ve erdoğan akduman’la birlikte ankara birliği sahnesi'nin kuruluşuna katılan yönder aynı yıl tiyatroyu bırakmıştır.

1967 yılında trt'nin açtığı sınavla ankara televizyonu'nun ilk kadrosunda yer alan tunca yönder, bbc uzmanlarından ve hocalarından eğitim aldıktan sonra, 31 ocak 1968 günü açılan trt ankara televizyonu'nun ilk drama yayını olan ve şinasi’nin 6 şubat 1968 gecesi yayınlanan şair evlenmesi adlı oyununu televizyona uyarlamış ve yönetmiştir. trt ankara televizyonu'nda başta dramalar olmak üzere çeşitli programlara yönetmen olarak imza atan yönder, 12 mart muhtırasından sonra askerî yönetim tarafından önce erzurum radyosu emrine verilmiş, danıştay’ın vermiş olduğu “yürütmeyi durdurma” kararı üzerine görevine dönmüş, bu defa da bizzat trt genel müdürü musa öğün'ün ısrarlı baskıları sonucunda istifa etmek zorunda kalmıştır.

1970'te başlayan çağdaş türk reklamcılığının ilk üç yönetmeninden biri olan yönder'in yönetmen ve yapımcı olarak binin üzerinde reklam filmi vardır.

1972 yılında i̇stanbul'a gelen yönder burada reklam dünyasına girmiş, metin yazarı, yapımcı ve yönetmen olarak çalışmıştır. yönder bu dönemde cenajans, fulmar, manajans, yeni ajans, i̇lancılık reklam ajansı, güzel sanatlar reklamcılık, pars mccann gibi türkiye'nin büyük ajanslarının reklam kampanyalarına metin yazarı ve yönetmen olarak imza atmıştır.

1983 yılında turgut özal’ın başbakan oluşuyla birlikte yapımını manajans'ın üstlendiği “i̇craatın i̇çinden” adlı programın yapımında yönetmen olarak 3 yıl süreyle görev almıştır.

özel televizyonların açılmasıyla birlikte yeni drama uyarlamaları da yapmıştır. bunlardan, kemalettin tuğcu'nun üvey baba ve küçük besleme eserlerinin uyarlamaları büyük beğeni toplamış, uzun süre yayında kalmıştır.

1995'te 7. ankara uluslararası film festivali'nde iki ayrı filmle ödüller kazandı: yönettiği "bir aşk uğruna" ile en i̇yi film, oynadığı "çözülmeler" ile en i̇yi yardımcı erkek oyuncu.

muğla datça'da yaşamını sürdürürken rahatsızlanan tunca yönder, kocaeli'deki bir rehabilitasyon merkezinde tedavi gördü. tedavisinin ardından 18 ekim 2012 tarihinden itibaren i̇stanbul büyükşehir belediyesi'ne bağlı kartal yakacık’ta bulunan sanatçı yaşam evi'nde kalmaya başladı. 19 şubat 2019'da genel durum bozukluğu sebebiyle i̇bb darülaceze müdürlüğü kayışdağı yerleşkesi’ne sevki yapıldı. parkinson rahatsızlığı da bulunan tunca yönder, 82 yaşında kalp ve solunum durması sonucu öldü.

tunca yönder'in oğlu erenus yönder ve üvey kızı nisa yönder (akman) cenaze törenine katılmadı.

sahip olduğu ödüller 
14. uluslararası i̇stanbul film festivali en i̇yi yönetmen "bir aşk uğruna" 1995
 7. ankara uluslararası film festivali en i̇yi yardımcı erkek oyuncu "çözülmeler" 1995 (oyuncu: tunca yönder)
 7. ankara uluslararası film festivali en i̇yi film "bir aşk uğruna" 1995 (yönetmen: tunca yönder)
 31. antalya altın portakal film festivali avni tolunay halk jürisi özel ödülü "bir aşk uğruna" 1994
 2. ankara film şenliği en i̇yi i̇kinci film ödülü "bir tren yolculuğu" 1989
 sanatçılar birliği yılın en i̇yi televizyon dizisi ödülü "can şenliği" 1989
 tokyo dünya belediyeler birliği ödülü "i̇stanbul... i̇stanbul..." ~1985-86

rol aldığı tiyatro oyunları 
 komisyon (çetin altan) halk oyuncuları, 1968
 teneke (yaşar kemal) halk oyuncuları, 1968
 sarıpınar 1914 (turgut özakman) (roman: reşat nuri güntekin) ankara sanat tiyatrosu, 1967-68
küçük burjuvalar (maksim gorki) ankara sanat tiyatrosu, 1966-67
 müfettiş (nikolay gogol) ankara sanat tiyatrosu, 1967-68
 72. koğuş (orhan kemal, öykü ve oyun) ankara sanat tiyatrosu, 1966-67
 pazar gezintisi (georges michel) ankara sanat tiyatrosu, 1966-67
 ayak bacak fabrikası (sermet çağan, oyun) ankara sanat tiyatrosu, 1964-65
 cehennem dansı (august strindberg) ankara sanat tiyatrosu, 1964-65
 godot'yu beklerken (samuel beckett, oyun) ankara sanat tiyatrosu, 1963-64
 gizli ordu (brendan behan) ankara sanat tiyatrosu, 1963-64
 ölü canlar (nikolay gogol, bitmemiş roman) (oyunlaştıran: arthur adamov) ankara sanat tiyatrosu, 1963-64
 mezarsız ölüler (jean paul sartr)) ankara sanat tiyatrosu, 1963-64
 kayıp mektup (ion luca caragiale) arena tiyatrosu, 1962-63
 başkalarının kellesi (marcel aymé) arena tiyatrosu, 1962-63
 aslan asker şvayk (jaroslav hašek) arena tiyatrosu, 1962-63
 kral übü (alfred jarry) arena tiyatrosu, 1962-63
 zafer madalyası (thomas heggen, joshua logan) ankara meydan sahnesi, 1962
 sokak kızı i̇rma (alexandre breffort) haldun dormen tiyatrosu, 1961
 midas'ın kulakları (güngör dilmen) i̇ü talebe birliği gençlik tiyatrosu, 1957-1960
 kulaktan kulağa (lady augusta gregory) i̇ü talebe birliği gençlik tiyatrosu, 1957-1960
 papuçcu ahmedin garip maceraları (1809 yılında türkçe yazılan ilk piyes) i̇ü talebe birliği gençlik tiyatrosu, 1957-1960
 büyük allah brown (eugene o'neill) i̇ü talebe birliği gençlik tiyatrosu, 1957-1960
 aria da capo (edna st. vincent millay) i̇ü talebe birliği gençlik tiyatrosu, 1957-1960
 korku (orhan asena) türkiye milli talebe federasyon tiyatrosu, 1955
 5 gün, türkiye milli talebe federasyon tiyatrosu, 1955

yazdığı tiyatro oyunu & senaryo 

 ağrı'ya dönüş (senaryo) (safa önal ile) 1994
 zenginin maceraları (tiyatro oyunu) (birkan özdemir ile) 1966

yönettiği filmler 

 komik-i şehir (tv filmi) 2005
 geçmiş zaman elbiseleri (tv filmi) 2005
 i̇lk öğretmen (tv filmi) 2005
 yol palas cinayeti (tv filmi) 2004
 osmanlıdan sinemamıza yansıyanlar (belgesel) 1999
 bizim sokak (genel yönetmen tunca yönder) (13 bölüm tv dizisi) 1999
 küçük besleme (tv dizisi) 1999-2001
 kader ayırsa bile (tv dizisi) 2002
 mercan kolye (tv filmi) 1998
 üvey baba (tv dizisi) 1998
 çökertme, 1997
 kemalettin tuğcu hikâyeleri 2 - hırsızın oğlu (tv filmi) 1996
 merkezi haber merkezi (tv dizisi) 1996
 çakalların i̇zinde (6 bölüm tv dizisi) 1996
 evimizin i̇nsanları (8 bölüm tv dizisi) 1996
 ağrı'ya dönüş, 1994
 bir aşk uğruna (10 bölüm tv dizisi ve sinema filmi) 1994
 yorgun savaşçı (6 bölüm tv dizisi) 1993
 yağmur beklerken (6 bölüm tv dizisi ve sinema filmi) 1992
 i̇lk aşk, 1991
 can şenliği (tv dizisi) 1989
 ayaşlı ve kiracıları (6 bölüm tv dizisi) 1989
 bir tren yolculuğu, 1988
 aygır fatma (tv filmi) 1987
 i̇stanbul... i̇stanbul... (belgesel) ~1985
 i̇stanbul yedi tepe'den (belgesel) (senaryo: ünsal oskay) ~1985
 boğaziçinden... adalardan... (belgesel) (senaryo: ünsal oskay) ~1985
 haldun taner ile bir hoş sada (4 bölüm belgesel) 1974 
 şair evlenmesi (tv filmi) 1968

rol aldığı sinema filmleri, tv dizileri, tv filmleri 

 canım annem (tv dizisi) 2004, avukat macit
 yol palas cinayeti (tv filmi) 2004
 gönderilmemiş mektuplar, 2002
 şöhret sandalı (tv filmi) 2001, orhan
 şarkıcı, 2000
 üvey baba (tv dizisi) 2000, avukat nazmi
 kurtlar sofrası (tv dizisi) 1999
 sevgilim i̇stanbul, 1999, haşim belen
 çökertme, 1997
 kurtuluş (tv dizisi) 1996, kalegerapoulos
 80. adım (tv dizisi) 1996, dehler
 bedr: sinemada bir dolunay (belgesel) 1995
 sokaktaki adam, 1995
 i̇z , 1994
 bir aşk uğruna (tv dizisi ve sinema filmi) 1994, refik
 çözülmeler, 1994, adnan
 kurtuluş (tv dizisi) 1994
 süper baba (tv dizisi) 1993, deniz
 ağrı'ya dönüş, 1993
 i̇ki kadın, 1992, avukat
 yağmur beklerken (tv dizisi) 1992, halk fırkası mebusu
 i̇lk aşk, 1991
 soğuktu ve yağmur çiseliyordu, 1990
 ayaşlı ile kiracıları (tv dizisi) 1989, yaşlı memduh
 bir tren yolculuğu, 1988, müftü
 afife jale, 1987
 sen türkülerini söyle, 1986, tunca
 üç i̇stanbul (tv dizisi) 1983
 seninle son defa (1978)
 minik serçe, 1978, menajer
 at gözlüğü  (tv dizisi) 1978

yazıları 

 "cüretkar konulara el attı ve kendine özgü bir sinema yarattı" (yılmaz güney) antrakt, sayı 12, eylül 1992

dış bağlantılar 

 tunca yönder ile söyleşi antrakt, sayı 13, ekim 1992
 yeşilçam huzurevinde

kaynakça

1938 doğumlular
ankara doğumlu erkek oyuncular
2020 yılında ölenler
i̇nmeden ölenler
i̇stanbul'da defnedilenler
türk film yönetmenleri
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
ankara uluslararası film festivali ödülü sahibi yönetmenler
türk erkek dizi oyuncuları
türk televizyon yapımcıları
20. yüzyılda türk erkek oyuncular