Nori (yiyecek)

nori, kırmızı alg şubesindeki porphyra cinsinden yenebilir bir deniz yosunudur. en çok p. yezoensis ve p. tenera türleri kullanılır. nihai ürün,  japon stili kâğıt imalatını da andıran kesim ve yayarak kurutma işlemi temel alınarak yapılır.

tarih 
özgün olarak, nori terimi hijiki'yi de kapsayan tüm denizyosunları için kullanılır. hakkında en eski kayıt 8. yüzyıla kadar uzanır. ms 701 yılında, taiho code 'da nori bir vergi kalemi olarak yer almaktadır.<ref>{{kitap kaynağı|url=http://books.google.com/books?id=qiaxaqaaiaaj&q=%22porphyra%22+%22taiho%22&dq=%22porphyra%22+%22taiho%22&hl=en|başlık= seaweeds kaiso: bountiful harvest from the seas : sustenance for health & well being by preventing common life-style related diseases |ad= kazutoshi|soyadı= nishizawa |yayıncı= japan seaweed association|yıl= 2002|alıntı=in the law of taiho (ad 701) which was established by the japanese fortysecond emperor (monmu-tenno, 697-707) at that time, marine algae such as laminaria, undaria and their sporophyll, porphyra and geridium were paid to the court as a tax.}}</ref> ayrıca, hitachi bölgesi fudoki kayıtlarında (ms 721) "yerel köylüler nori kurutuyordu" ibaresi ve izumo bölgesi fudoki kayıtlarında (ms 713 - 733) da "nori hasat edildi" ibaresi yer almaktadır. ms 987 yılında yazılan bir japon öyküsü olan utsubo monogatari'de de o dönemde bilinen bir yiyecek olarak yer almaktadır.

orijinal nori macun halindedir, yaprak hali  edo bölgesinde (modern tokyo) asakusa'da edo döneminde (ms 1603 - 1868) japon stili kâğıt imalatı yöntemi uyarınca bulunmuştur.
batı kültüründe nori kelimesi ilk defa 1867'de, james c. hepburn 'ün hazırladığı "a japanese and english dictionary," isimli sözlükte kullanılmıştır. üretimi ise 1950'lerin başında itibaren yaygınlaşmaya başlayan suşi tüketimi uyarınca 1960'larda başlamıştır.

yapılan bir araştırmada japon kökenli deneklerin denizyosununda yer alan polisakkarit 'i hazmedebilirken, diğer deneklerin gerekli enzimlerden yoksun olduğu bulunmuştur.

 üretim 
nori'nin üretim ve işlenmesi ileri bir tarım tekniğidir. yosun biyolojisi karmaşık olmasına rağmen kontrollü yosun üretimi gerçekleştirilebilmektedir. çiftlikler denizde yer alır ve yosunlar deniz yüzeyinden sarkıtılan ağlarda yetiştirilir. hızlı büyüyen bitkiler, tohumlama aşamasından 45 gün sonra hasada hazır hale gelecek kadar gelişir. onar gün aralıkla tek tohumdan birden çok hasat yapılabilir. hasat işlemi makinalar vasıtasıyla hızlı ve verimli şekilde, ancak geleneksel hasat yöntemleri esas alınarak yapılır.

nihai ürün kâğıt kalınlığında, yaklaşık 18 cm eni ve 20 santimetre boyunda ve 3 gram ağırlığındadır.

batı dünyasında ürünün kalitesine göre yaprak başına 3 sent (çin üretimi) ile 90 cent (japonya 'daki ariake körfezi üretimi) fiyat değişmektedir.

japonya'da 600 kilometrekarelik körfez alanında 350.000 tonluk üretim, yıllık bir milyar doların üstünde bir pazar yaratmaktadır. bu miktara en yakın üretici olan çin, bu bedelin ancak üçte birine ulaşabilmektedir.

 kullanım 

nori genellikle suşi ve onigiri için sarım malzemesi olarak kullanılmaktadır. ayrıca japon eriştesi çeşitlerinde (noodle) ve çeşitli çorbalarda da çeşni olarak kullanılır. bu tür kullanımlarda hemen önce hafifçe kızartılır (yaki-nori). bundan ayrı olarak, tek başına yenildiğinde ise soya sosu, çeşitli baharatlar ile birlikte japon tarzı ise şeker (ajitsuke-nori), kore tarzı ise tuz ile beraber kızartılır. ayrıca soya sosundan yapılan bir macunun içine katılarak da tüketilir (noritsukudani).

sadece yemek süslemesi amacıyla da kullanımı mevcuttur.

benzer olarak, yeşil alg'ler olan monostroma ve enteromorpha'dan hazırlanan ve aonori denilen bir yiyecek de mevcuttur; okonomiyaki ve yakisoba gibi yiyeceklerde yeşil garnitür olarak kullanılır.

nori yaprakları nemi kolaylıkla aldığından, depolama sürecinde ortamda bir kurutucu kullanmak elzemdir.

 besin değeri 
nori'nin yaklaşık üçte biri protein ve üçte biri diyet lifi'dir.  yüksek oranda iyot, karoten, a, b ve c  vitaminleri ile kalsiyum ve demir içerir. türlerine göre besin değeri değişmekle beraber, yaklaşık olarak 100 gram işlenmiş nori'nin içeriği aşağıdaki gibidir:

41.4 gram protein

3.7 gram of yağ

36.0 gram diyet lifi

280 mg of kalsiyum

300 mg of magnezyum

2.4 mg of potasyum

6 mg of iyot

3.6 mg of çinko

11.4 mg of demir

aynı miktarda ki vitamin ve mineraller aşağıdaki gibidir:

25 mg a vitamini (ß-karoten)

4.6 mg e vitamini

390 µg k vitamini

690 µg b1 vitamini

2.33 mg b2 vitamini

11.7 mg niyasin

590 µg b6 vitamini

57.6 µg b12 vitamini

1.90 µg folik asit

1.18 mg pantotenik asit

210 mg  c vitaminimark russell, sushi seaweed linked to surge in thyroid illness , the age, 31 july 2011

 i̇lgili maddeler 
 gim (yiyecek) laver (denizyosunu)
 mamenori''
 mekong weed - laos 'ta yenen bir nehir yosunu
 spam musubi

kaynakça

dış bağlantılar 
deniz bitkileri
nori 海苔 :: sushi malzemeleri 
üterim ve yetiştirmeye dair tanımlar
besin değerleri
nori yemekleri 
nori'nin besin değerleri ve tarihi 

japon mutfağı