Sivas (il)

sivas, türkiye'nin i̇ç anadolu bölgesi'nde yer alan bir ilidir. sivas ili, ticaret yolları üzerinde olduğu için, selçuklu hanedanı döneminde tüccarların ziyaret ettiği bir merkez haline gelmiştir. türkiye'de konya'dan sonra en çok selçuklu eserinin bulunduğu il sivas'tır. 13. yüzyıla ait gök medrese, çifte minareli medrese ve mavi medreseleri çini sanatı açısından mutlaka görülmeye değer yerlerdir. ulu camii ise 1100 yılında inşa edilmiştir. ayrıca sivas, türkiye'nin yüzölçümü açısından en büyük ikinci ilidir.

sivas kızıldağ'dan doğan kızılırmak, köse dağı'ndan doğan yeşilırmak ve yine köse dağı'ndan doğan fırat'ın en önemli kollarından biri olan karasu nehri, sivas ili sınırları içinde doğmaktadır.
sivas coğrafi açıdan kıraç, yeşili az, sert iklimli bir yerdir. i̇kliminin elverdiği ölçüde yetiştirilebilen ancak tahıl ürünleri, şeker pancarı, patates gibi ürünlerdir.

türk kurtuluş savaşı'nın temellerinin atıldığı, selçuklu devrinin dev eserleriyle süslü, yüzölçümü bakımından konya'dan sonra ikinci sırada yer alan bir ilimiz. sivas ili topraklarının büyük kısmı i̇ç anadolu'nun yukarı kızılırmak bölümünde diğer kısımları ise karadeniz ve doğu anadolu bölgesinde olup, 35° 50’ ve 38° 14’ doğu boylamları ile 38° 32’ ve 40° 16’ kuzey enlemleri arasında yer alır. i̇ç anadolu bölgesi, doğu karadeniz bölgesi ve doğu anadolu bölgesi'nde ilçeleri ve kültür zenginliği, iklim farklılığı bulunan ve sahip olduğu değerleri ile önemli bir coğrafi konuma sahiptir. kuzeyinde ordu, kuzeybatısında tokat doğusunda erzincan, kuzeydoğusunda giresun, batısında yozgat, güneybatısında kayseri, güneyinde malatya ve kahramanmaraş ile çevrilidir.

sivas'ta batı anadolu ağzı kullanılmaktadır.

adlandırma 
şehrin adı kentin antik dönemdeki adı olan sebastia sözcüğünün evrimleşerek türkçeleşmesiyle bugünkü halini almıştır. sebastia ismi de yunancada saygıdeğer, yüce anlamına gelir ki, latince augustus'un yunanca karşılığıdır. bu da pontuslar tarafından kurulan kentin roma i̇mparatoru augustus onuruna onun ismiyle adlandırıldığına işaret edebilir.

halk arasındaki rivâyetlere göre ise sivas kurulmadan önce ulu ağaçlar altında kaynayan üç pınar varmış. bu pınar tanrı'ya şükür, ana ve babaya minnet ve küçüklere şefkat duygularını ifâde edermiş. bu üç pınara “sipas suyu” denirmiş. zamanla mukaddes sayılan bu üç pınarın etrâfında küçük bir yerleşim merkezi kurulmuş ve “sipas” ismi verilmiştir. diğer bir rivâyete göre ise sivas ismi eski kavimlerden “sibasipler”den gelmektedir. sivas ilk çağlarda talavra, megalapolis, karana ve diyapolis isimleriyle anılmıştır.

sivas ismi ile ilgili bir başka rivâyete göre ise, kentin adı farsçada “üç değirmen” mânâsına gelen “sebast” kelimesinden gelmektedir; sebast ismi zamanla halk diline sivas olarak yerleşmiştir.

coğrafya 
üç vadi arasındadır. sivas halkının büyük çoğunluğu çeşitli zamanlarda bölgeye yerleşmiş türkmenlerdir. i̇lde kafkasya göçmenleri de mevcuttur. kızılırmak havzası; kenti i̇ç anadolu iklimine, yeşilırmak; karadeniz, fırat havzası ise doğu anadolu iklimine bağlamaktadır. bu üç su, üç yol, üç farklı kültür demektir.

i̇klim ve bitki örtüsü 
35 derece-50 dakika ve 38 derece-14 dakika doğu boylamlarıyla, 38 derece-32 dakika ve 40 derece-16 dakika kuzey enlemleri arasında kalan il, 28,488 km² lik yüzölçümü ile türkiye'nin toprak bakımından ikinci büyük ili olan sivas'ın il topraklarının büyük bölümü kızılırmak, bir bölümü de yeşilırmak ve fırat havzalarına girer. sivas coğrafi olarak i̇ç anadolu, doğu anadolu ve karadeniz bölgelerinin kesiştiği noktadadır. bu nedenle karadeniz bölgesindeki suşehri, akıncılar, gölova, koyulhisar, i̇mranlı ve kısmen kuzey zara ve doğanşar'ın bitki örtüsü, havanın sertliği ve sıcaklığı, yağış oranı farklıdır. bu bölgelerde merkez ilçeden farklı olarak giresun dağları üzerinde yaylalar ve çok endemik orman alanları bulunur.

i̇l alanı kuzeyden kelkit vadisi, doğudan köse dağları'nın uzantıları, kızıldağ, kuruçay vadisi ve yama dağı, güney­den kulmaç dağları, tahtalı dağları'nın uzantıları ve hezanlı dağı, batıdan karababa, akdağlar ve i̇ncebel dağları gibi doğal sınırlarla çevrilidir. kızılırmak, kelkit çayı, tozanlı çayı, yıldız irmağı, çallı çayı ve tohma çayı en önemli akarsularıdır.

sarkışla-gemerek ovası. yıldızeli (bedehdun) ovası, suşehri ovası, tohma vadisi, kızılırmak vadisi. çallı suyu vadisi ve kelkit vadisi ilin belli beşli tarım alanları ve ulaşımı belirleyen önemli alanlarıdır.

sivas ilinde ağırlıklı yeryüzü seklini platolar oluşturmakladır, il oranının % 47,6'sı platolarla, % 46,2'si dağlarla, %6,2'si ise ovalarla kaplıdır. sivas'ın en büyük platosu uzunyayla'dır. ayrıca, uzunyayla'ya oranla daha zengin otlaklara sahip olan meraküm platosu da ilin ender yüksek düzlüklerindendir.

kuzey anadolu dağlarıyla güney anadolu dağlarının birbirine yaklaştığı bir yöre olan sivas il alanında kıvrılma ve yükselmeler sırasında bazı kesimler çöküntüye uğramıştır. bu çöküntü alanları ilin önemli su merkezlerinden olan gölleri oluşturmuştur. hafik gölü, tödürge gölü, lota gölleri, gürün - gökpınar gölü bu göllerden bazılarıdır.

yönetim 

i̇llerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. belediye başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. aynı seçmen i̇lçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçelerin beledi ye meclislerini oluşturur. i̇ldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, i̇l genel meclisinin oluşumunu sağlarlar.

i̇l genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır i̇l genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise d'hondt sistemine göre belirlenir (kanun:2972-madde:23)

i̇l genel meclisi, i̇l özel i̇daresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. ayrıca, i̇l genel meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik i̇l encümenini seçer.

merkezi yönetim, vali ve i̇l müdürlerinden oluşur. i̇l özel i̇daresi (i̇l genel meclisi ve i̇l encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

sivas valisi, 1971-gazipaşa doğumlu yılmaz şi̇mşek’dir. 12.5.2022/209 sayılı kararla niğde valisi iken atanmıştır.

sivas belediye başkanı, 1972-sivas doğumlu hilmi bilgin (ak parti), 31 mart 2019 seçimlerinde %49,35 oy oranıyla seçilmiştir.

2019 türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre sivas i̇l genel meclisi üye sayısı, 27 ak parti, 7 mhp, 3 chp, 4 bbp ve 2 bğsz olmak üzere 40’dır. sivas belediye meclisi ise 26 ak parti ve 11 bbp  olmak üzere 37 üyeden oluşur.

2018 genel seçimleri sonucu, sivas'ı temsilen tbmm'e ak parti'den 3 milletvekili (i̇smet yılmaz, mehmet habib soluk, semiha ekinci), chp'den 1 milletvekili (ulaş karasu) ve mhp'den 1 milletvekili (ahmet özyürek)seçilmiştir.

kültürel bölgeler
sivas ili içerisinde resmi idari birim niteliğine sahip olmayan ancak toplum tarafından genel kabul gören üç kültürel bölge daha bulunmaktadır. halk nezdinde sivas’ta mevcut olan yöreler şunlardır: i̇lbeyli yöresi, emlek yöresi ve çamşıhı yöresi. halk bilhassa sivas dışında bulunduğu yerden söz ederken “elbeyi’nin esköy’ündenim” veya “emlek beyyurdu’ndan” yahut da “çamşıhı’n kaygısız'dan” gibi ifadeler kullanarak, önce yöresini, sonra köyünü söyler. i̇lbeyli yöresi, sivas ve şarkışla arasında koyuncu yokuşundan sonra başlayan alandadır; emlek yöresi, şarkışla ve yıldızeli arasında turna dağı'ndan sonra başlayan bölgede bulunur; çamşıhı ise divriği ve kangal arasında yer almaktadır. bunlara ilave olarak i̇mranlı ilçesinde geçmişteki aşiret yapılanmasına dayalı olarak ortaya çıkmış bulunan ve yine kendi içerisinde kültürel bir bütünlük arz eden koçgiri yöresi bulunmaktadır.

nüfus 
güncel nüfus değerleri (tüi̇k 6 şubat 2023 verileri)

sivas ili nüfusu: 634.924'dir. bu nüfusun % 78,57'si şehirlerde yaşamaktadır (2022 sonu). i̇lin yüzölçümü 28.164  km2'dir. i̇lde  km2'ye 23 kişi düşmektedir. (bu sayı merkez ilçede  112’dir.) i̇lde yıllık nüfus % 0,19 oranında azalmıştır.  nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: hafik (% 4,42)- i̇mranlı (-% 4,88)

06 şubat 2023 tüi̇k verilerine göre merkez ilçeyle beraber 17 i̇lçe, 24 belediye, bu belediyelerde 253 mahalle ve ayrıca 1.233 köy vardır.

i̇lin yıllara göre nüfusları

konum

ekonomi 
i̇l ekonomisinde tarım ve sanayi sektörü ilk sırada yer almaktadır. bu sektörleri ticaret ulaştırma ve haberleşme sektörleri takip etmektedir. özellikle demir ve demirciliğe dayalı sanayi lokomotif sektör olarak ön plana çıkmıştır. türkiye'nin önemli enerji kaynaklarından biri olan kangal termik santralı sivas'tadır. ayrıca gemerek ilçesinde sızır hidroelektrik santrali vardır. sivas'ta türkiye'nin en büyük linyit işletmesi bulunmaktadır.

tarım 
sivas öncelikle bir tarım şehridir. tarım üretiminde buğday, arpa, çavdar, ay çekirdeği, patates ve şeker pancarı bölge üretiminde en fazla payı alan ürünlerdir. sivas küçükbaş, büyükbaş hayvan varlığı ve arı kovanı sayısı bakımından önemli bir paya sahiptir.

sanayi 
en büyük ve eski endüstri kompleksi olarak 1939 yılında yılında sivas cer atelyesi olarak kurulan tüdemsaş, tcdd'ye bağlı beton travers fabrikası, 1938'de temelleri atılan ve 1943 yılında hizmete giren çimento fabrikası bulunmaktadır. küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgeleri sanayi sektörünün altyapısı olarak değerlendirilebilir. sivas'ta kss kapsamında 1606 işyerinde 4353 kişi çalışmaktadır. i̇lde 10 kss faaliyet göstermektedir. kangal kss, gürün kss ve yıldızeli kss nin inşaat çalışmaları sürmektedir.
şehirde 5 adet organize sanayi bölgesi bulunmaktadır; merkez 1.osb, merkez demirağ osb, şarkışla osb, şarkışla tarıma dayalı i̇htisas osb ve gemerek osb

kültür 
karadeniz bölgesinde kalan ilçelerinde karadeniz şivesi görülürken, merkez ile çevre ilçeler tokat ve diğer illere daha yakındır. doğu karadeniz'deki ilçelerinde kısmen karadeniz ağzı ve kültürü görülürken, i̇ç anadolu ilçelerinde bozkır ve sivas yöresine özgü sivas folklorü görülür. yeşilırmak havzasında bulunan karadeniz ilçeleri olan suşehri, akıncılar, gölova, koyulhisar bölgesi davul, zurna, horon, mikroklima iklim ve yayla bölgesidir. i̇ç anadolu da ise gene türkmen kültürü ile yer yer balkan muhacirleri ve kafkasya göçmenlerinin kültürleri ve gelenekleri de görülür. bu geniş coğrafya alanında pek çok yöresel sanatçılar da yetişmiştir. karadeniz ilçelerinde kemençe ve tulum üstadları, i̇ç anadolu ve doğu anadolu ilçelerinde saz, aşık geleneği ve üstatları yetişmiştir.

dünyaca ünlü kangal köpeği, sivas'ın kangal ilçesinde yetişmektedir. kangal köpeği genetik olarak en mükemmel kombinasyonlardan birine sahiptir ve yüksek seviyede eğitilebilirlik özelliği taşımaktadır.

turizm

kaplıcalar
sivas yöresinde kaplıcalara "çermik" adı verilmektedir. sivas merkeze bağlı soğuk çermik, yıldızeli'ne bağlı olmakla birlikte sivas merkezden rahatlıkla ulaşılan sıcak çermik bunların en önemlileridir. kangal'da ise balıklı çermik diğer önemli bir kaplıcadır. ayrıca şarkışla ilçesinde "ortaköy çermiği" ve "alaman çermiği" bulunmaktadır. geçmişte sivas yöresinde çermik alanlarının yakınlarında çadır kurma geleneği çok yaygın olarak uygulanmaktaydı.

sıcak çermik (yıldızeli)
sivas - yıldızeli yolu üzerinde sivas il merkezine yaklaşık 30 km uzaklıktaki bulunmaktadır. yıldızeli sınırları içerisindedir ve ilçe merkezine 16 km mesafede yer alır. toplu taşıma araçları ile ulaşmak mümkündür. kaplıca suyunun kimyasal karakteristiği; florür içeren kalsiyum, magnezyum-sodyum, sülfat, hidrokarbonat ve karbonat klörürlüdür. sıcaklığı 45-50 °c arasındadır ve romatizma, solunum yolları, böbrek ve idrar yolları, kan dolaşımı hastalıklarının tedavisine iyi geldiği bilinmektedir. sivas belediyesi'ne ait otel ve havuzlarla hem süreli hem de günübirlik konaklama imkanı sağlamaktadır. ayrıca sivas cumhuriyet üniversitesine bağlı rehabilitasyon merkezi de bulunmaktadır. yakın dönemde ise geniş kapsamlı iki adet devremülk otel hizmete girmiştir.

soğuk çermik (merkez)
sivas - erzincan kara yolu üzerinde şehir merkezine 18 km mesafede, başıbüyük köyü'nün girişinde olup, hafik ilçesi’ne 15 km uzaklıktadır. i̇l merkezinden kaplıca alanına düzenli olarak toplu taşıma araçları ile ulaşılabilmektedir. suyun sıcaklığı 28 °c derecedir ve içildiğinde mide, bağırsak ve safrakesesi hastalıklarına iyi gelmektedir. kaplıca alanının yakınında ahmed-i turan türbesi yer alır ve sürekli olarak ziyaret edilir. konaklama tesislerinin yanı sıra çoğunlukla çadır kurulmaktadır. kaplıca çevresi ilginç bir topoğrafya ve bitki örtüsüne sahiptir.

ortaköy çermiği (şarkışla)
şarkışla ilçesinde ortaköy'e bağlı bir kaplıcadır. kaplıca suyu 246 metre aşağıdan çıkmaktadır. kaplıcanın suyu sıcaktır yaz kış 37 derecedir ve kükürtlüdür kükürtlü olmasından dolayı birçok cilt ve kemik hastalığına iyi gelmektedir. kaplıcada 15 adet oda 25'e 10 metre bir adet açık havuz, bayanlar ve erkek için ayrı 2 havuz ve 1 adet özel aile havuzu bulunmaktadır. ayrıca kaplıca kızılırmak nehrine çok yakın bulunduğundan dolayı kaplıca çevresi doğanın çok iyi bir şekilde sergilendiği bir mekandır. kaplıca ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır asfalt yolu bulunmaktadır.

balıklı çermik (kangal)
sivas il merkezine 96 km ve kangal ilçe merkezine 13 km. uzaklıkta olup sivas'tan her saat başı toplu taşıma araçları ile varmak mümkündür. kangal balıklı kaplıca; türkiye'deki termal kaplıcaları içerisinde kendine özgü bir yeri vardır. tedavi özelliği itibarıyla dünyada bir benzerini bulmanın mümkün olmadığı kaplıca, ilmi ve tıbbi bir mucizeyi "sedef hastalığını tedavi ederek" sergilemektedir. suyun sıcaklığı 36 - 37 derece c, havuzların toplam debisi, 130 lt/sn dir. kimyasal karakteristiği; ph 7.40, radyoaktivite 6 eman, toplam mineralizasyon 590.9 mg/lt.

doğal oluşumlar

göller
dipsiz göl, sivas'ın doğanşar ilçesinde bulunan volkanik bir göldür. dipsiz göl, doğanşar'a 16, sivas'a 82 km mesafede, doğanşar-sivas karayolu'nun hemen yanında bulunmaktadır ve çatpınar köyüne çok yakındır. gölün fazla sularının akmasıyla 200 metre ileride dipsiz göl şelalesi oluşmuştur.

hafik gölü, sivas'ın hafik ilçesinin kuzeyinde bulunan küçük karstik göldür.. erzincan'ı sivas'a bağlayan e 88 uluslararası kara yolu 2 km yakından geçer. hafik'in 3 km kuzeyindedir. göle 2006'da 80 bin sazan aşılanmıştır. türkiye'nin 135 sulak alanından biri olan gölde; sakarmeke, turna, angut ve yaban kazı görülmektedir.

tödürge gölü, sivas'ın zara ilçesinde yer alır. hafik'in 17 km doğusunda, zara'nın 12 km batısında bulunmaktadır. yaklaşık bir km güneyinde aynı adı taşıyan tödürge köyü vardır.

gökpınar gölü, sivas'ın gürün ilçesi sınırları içerisinde yer alır. suyu çok temiz ve duru olan gökpınar gölü, gürün’e 10 km uzaklıktadır. doğal güzellikleri ve alabalıklarıyla ünlü olan göl; dipten gelen kaynaklarla beslenmektedir. turkuaz ve mavi yeşil renklerinin her tonunu bünyesinde barındıran gökpınar bir dünyaca ünlü bir doğa harikasıdır.

lota gölü, sivas'ın hafik ilçesinde yer alır ve 3 km doğusundadır. sivas - erzurum kara yolunun kuzeyinde kalır. sivas şehir merkezine 45 km uzaklıktadır. aslında "lota gölleri" daha doğru bir tabirdir. buradaki göller topluluğu dipten çıkan su kaynaklarıyla beslenseler de ilkbahar yağışlarıyla birlikte kabararak birleşirler.

diğer doğal güzellikler
 tekeli dağı (doğanşar)
 yıldız dağı (yıldızeli)
 eğriçimen yaylası (koyulhisar)
 karlıyurt yaylası (akçakışla)
 sızır şelalesi (gemerek)
 kızılçan (zara - canova)
 şuğul kanyonu (gürün)
 tecer dağı (ulaş)

tarihi yapılar
divriği ulu camii, divriği ilçesi merkezinde bulunmaktadır. divriği ulu cami ve darüşşifası adıyla dünya sanat tarihinde yer alan bu eşsiz eser, anadolu selçuklu devleti mengücek oğulları beyliği döneminde (1228) mengücek beyi ahmet şah tarafından, şifahane ise ahmet şah'ın eşi melike turan tarafından yaptırılmıştır. unesco tarafından dünya'nın 8. harikası olarak gösterilip koruma altına alınmıştır.

 kongre müzesi, 4 eylül 1919'da türkiye cumhuriyetinin temellerinin oluşturulduğu 4 eylül sivas kongresi'nin gerçekleştirildiği ihtişamlı binadır. şu an müze olarak kullanılmakta olup müze içerisinde mustafa kemal atatürk'ün birçok şahsi eşyası ve selçuklu, osmanlı zamanından birçok tarihi eser sergilenmektedir. müze, kent meydanındadır.

aşık veysel müzesi, büyük halk ozanı âşık veysel’in yaşadığı şarkışla ilçesine bağlı sivrialan köyündeki evi 1982 yılından itibaren kültür bakanlığı tarafından müzeye dönüştürülmüştür. âşık veysel’in kişisel eşyaları, sazları, fotoğraflar bulunmaktadır. her yıl 16-21 mart tarihleri arasında şarkışla sivrialan köyünde anma törenleri ve âşıklar bayramı düzenlenmektedir.

tarihi harabeler

kaldırak kalesi
şarkışla ilçesi emlek kale köyünün alt tarafında, kaldırak çayı üzerinde kale kalıntısı bulunmaktadır. osmanlı dönemi kayıtlarında yer alan "kaldırok kalesi" isimli köyün bu bölgede olduğu yönünde emareler vardır. dolayısıyla bu isim köyün yanından geçen kaldırak çayı'nın adı ile de bağlantılıdır. bahsi geçen köyün ismi bazı kaynaklarda “kaldurak kalesi” olarak da geçmektedir. osmanlı'ya ait bazı kayıtlarda ise "kaldıravuk kalası" adıyla anılır.

türbeler 
sivas merkez'deki türbeler 
 kadı burhâneddin türbesi:  sivas merkezde kadıburhaneddin mahallesi'nde bir park içerisinde bulunmaktadır. kesme taştan dört sütun üzerinde tek kubbesi bulunan bir yapıdır.
 ahmed-i turan türbesi: soğuk çermik mevkiinde bir dağın üzerinde bulunur. bu dağdaki bir kayada yer alan iki oval çukurun evliyanın atının ayak izleri olduğuna inanılır. rivayete göre savaşçı evliya düşmanları ile vuruşurken yüksek bir dağda sıkıştırılır, bunun üzerine atı ile daha ileride ama biraz daha aşağıda bulunan bir dağın tepesine atlar. i̇şte bu izler atın ön ayaklarının kayaya değdiği anda oluşmuştur.

i̇lçe ve köylerdeki türbeler
 colü dede türbesi: şarkışla'ya bağlı alaman köyünün ortasında, yolun sol kısmında bulunmaktadır. sanduka küçük bir odanın içinde yer alır. bu oda günümüzde cemevi içerisinde bulunur. i̇çeride savaşçı evliyaya ait teber (savaş baltası), kılıç ve kalkan korunmaktadır.
 kevgir baba türbesi: yıldızeli'ne bağlı yolkaya (eski adıyla çakraz) köyünün güneyinde yaklaşık 8 km uzaklıktaki bir tepenin üzerinde bulunmaktadır. i̇ki odalı bir binanın içerisindeki mezar yaklaşık üç metreye iki metre boyutlarında üzeri toprakla kapatılmış durumdadır.  odalardan birinde mezar vardır, diğerinde ise gelenlerin oturması için minderler serilmiştir.

diğer tarihi eserler

 buruciye medresesi
 gök medrese
 çifte minare
 şifaiye medresesi
 valilik binası
 jandarma binası
 selçuk anadolu lisesi binası
 4 eylül atatürk kongre ve etnografya müzesi
 susamışlar konağı
 abdi ağa konağı
 i̇nönü konağı
 kangal ağası konağı
 ulu camii

 osman ağa konağı
 ali baba konağı
 taş han
 behram paşa hanı
 ziya bey kütüphanesi
 kale camii
 kargakalesi köyü
 eğri köprü 
 kesik köprü
 güdük minare
 meydan hamamı
 meydan camii
 mihrali bey konağı

i̇lçelerdeki tarihi yapılar
 divriği ulu camii ve darüşşifası (divriği)
 divriği kalesi ve kale camisi (divriği)
 yıldız köprüsü (yıldızeli-sivas kara yolu yıldız nehri üzeri)
 tödürge kaya mağaraları (zara)
 doğanşar kalesi (doğanşar)

spor

2021-2022 sezonu sonunda,  sivasspor, süper ligi 54 puanla 10.sırada tamamlamıştır. 2.lig takımı sivas belediyespor grubunda 9. olmuştur. bal’da 2, kadınlar futbol liglerinde 1 takımı daha vardır. voleybol 2. liginde 1, hentbol 1. ve 2.liglerinde 2 takımı bulunmaktadır.

ziraat türkiye kupası'nda sivasspor 2021 - 2022 sezonunda kayserispor ile atatürk olimpiyat stadyumunda oynadığı final maçında rakibini 3-2 mağlup ederek türkiye kupası'nın sahibi olmuştur.

önemli spor tesisleri: yeni 4 eylül stadyumu (27.532), cumhuriyet üniversitesi taha akgül spor salonu (1.300), 4 eylül spor vadisi'nde bulunan taha akgül spor salonu (4.000), olimpik yüzme havuzu ve yıldız dağı kayak merkezi'dir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 türkiye kültür portalı, sıcak çermik - sivas 
 türkiye kültür portalı, soğuk çermik - sivas 
 sivas mutfağı yemekleri  (türkiye kültür portalı)
 eğriçimen yaylası 
 türkiye kültür portalı, sivas halısı
  si̇vas i̇li̇ turi̇zm potansi̇yeli̇ ve turi̇zm alani yatirim öneri̇leri̇, 2013  (i̇ndirilebilir pdf)
 sivas i̇li yüzey araştırmaları, merkez ve i̇lçeler (höyükler ve tarihi yerleşim alanları, 1992 - 1993 - 1994 - 1995, i̇ndirilebilir pdf)

 
türkiye'nin illeri