Zafer Günü (9 Mayıs)

zafer günü (rusça: день победы / den pobedi) veya 9 mayıs, ii. dünya savaşı'nın sonunda nazi almanyası'nın kayıtsız şartsız teslimiyetini imzaladığı sovyetler birliği tarafından ilan edilen ve kutlanan gündür.

almanya 8 mayıs 1945'te akşam vakti resmî olarak teslim olmasına karşın (9 mayıs'ta moskova zamanına kadar) ilk olarak sovyetler birliği'nin on beş cumhuriyetinde törenle açıldı. sovyet hükûmeti erken zamanda berlin'de imzalanan teslimiyet anlaşmasında 9 mayıs'ta zaferi ilan etti.

sovyetler birliği'nin çöküşüne yakın tarihte 1988'den itibaren özbekistan'da bu kutlama sona erdirildi ama 1999'da anma/hatırlama günü adıyla tekrar özel bir gün haline getirildi. baltık ülkeleri de sovyetler birliği'nden ayrıldıktan sonra 8 mayıs 2002 tarihine kadar bu günü andılar.

reims'daki tören 

oasne göre 7 mayıs 1945 saat 2:41'de supreme headquarters allied expeditionary force'nun bulunduğu reims (marne, champagne-ardenne)'da oberkommando der wehrmacht (okw) başkanı generaloberst alfred jodl (kriegsmarine'yi temsil ederek generaladmiral hans-georg von friedeburg de heyete katıldı) müttefikler'e karşı kayıtsız şartsız teslimiyetini imzaladı (v-e day: avrupa zafer günü). ancak reims'ta bulunan tek sovyet temsilcisi general i̇van susloparov sadece irtibat görevlisi olduğunu ve imza yetkisine sahip olmadığını söyledi. böylece ertesi gün 8 mayıs saat 23:01'de batı cephesi kapandı ve doğu cephesi'nde ise çatışmalar biraz daha devam etti.

berlin'deki tören 

8 mayıs akşamı berlin-lichtenberg-karlshorst'ta offizierskasino der pionierschule 1'de bulunan kızıl ordu 5. şok ordusu'nun karargâhında, okw başkanı generalfeldmarschall wilhelm keitel ve generaladmiral hans-georg von friedeburg, wehrmacht'ın teslimini 1. beyaz rusya cephesi kumandanı mareşal georgi jukov'un önünde imzaladılar. fakat zaman farkı nedeniyle moskova zaman dilimi'ne göre bu tören 9 mayıs'ta gerçekleşmiş oldu.

moskova'daki geçit töreni 

24 haziran 1945'te sscb başkenti moskova'da zafer geçiti töreni düzenlenerek sovyet zaferi anıldı.

törende stalin ve sovyetler birliği komünist partisi yöneticilerinin lenin'in mozolesi üzerinde izlediği törenin başlangıcında sovyetler birliği mareşali georgi jukov ve konstantin rokossovski, sırasıyla beyaz ve siyah at üzerinde alana gelmişlerdir. törende kızıl ordu askerleri ve orduya ait savaş araçları kızıl meydan'dan geçiş yapmıştır. nkvd askerleri nazi almanyası'nı sembolize eden orijinal pankartları taşımış ve onları lenin'in mozolesi'nin önüne atmışlardır. bu kare törenin en çok kayıtlara geçen anlarından birisi olmuştur. atılan pankartlardan birisi de 1. ss panzer tümeni "leibstandarte ss adolf hitler" falamasıdır. bu tümen adolf hitler'in kişisel koruma tümeni idi.

9 mayıs kutlamaları 

  ermenistan ssc  ermenistan resmen 9 mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
  azerbaycan ssc  azerbaycan resmen 9 mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
  beyaz rusya ssc  belarus resmen 9 mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
  gürcistan ssc  gürcistan resmen 9 mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
  doğu almanya  almanya: her ne kadar 1990'a kadar doğu berlin'de rus ve yahudi toplumları tarafından kutlama yapıldıysa da asla resmî tatil yapılmadı ve tanınmadı.
  kazakistan ssc  kazakistan resmen 9 mayıs 1947'den itibaren tanıdı. tatil bazen 10 ve 11 mayıs'ta diğer ulusal tatillerle bağlantılı olarak kutlanır.
  kırgızistan ssc  kırgızistan resmen 9 mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
  moldova ssc  moldova resmen 9 mayıs 1951'den itibaren tanıdı.
  rusya sfsc  rusya resmen 9 mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
  tacikistan ssc  tacikistan resmen 9 mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
  türkmenistan ssc  türkmenistan resmen 9 mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
  ukrayna ssc  ukrayna resmen 9 mayıs 1946'dan itibaren tanıdı fakat iş tatili olarak düşünülmedi ve resmî tatil olmadı.
  özbekistan ssc  özbekistan resmen 9 mayıs 1946'dan 1988'e kadar tanıdı. 1999'da tekrar özel bir gün statüsü kazandı.
  i̇srail resmen 9 mayıs 2000'den itibaren tanıdı.

birçok dünya ülkesinde russofon (rusça konuşanlar) nüfusu umursamaz bir şekilde yerel tatil olarak bu günü kutlar. abd ve kanada'da birçok rus toplumu, örneğin estonya'da, letonya'da, litvanya'da umumi toplantılar düzenler. avrupa'da çok dilli yayın yapan bazı televizyon zincirleri, rus devlet başkanının zafer konuşmasını ve kızıl meydan'da geçit törenini göstermektedir.

ayrıca bakınız
 zafer sancağı

dipnotlar

kaynakça 

ii. dünya savaşı
soğuk savaş
millî bayramlar
mayıs'ta belirli gün ve haftalar
zafer günleri
moskova'daki olaylar
özel günler
sovyetler birliği tarihi
rusya tarihi
kızıl ordu
sovyetler birliği askeriyesi
sovyetler birliği'ndeki olaylar
mayıs olayları
rusya'da bayramlar
anma günleri