Yüzellilikler

yüzellilikler, türk kurtuluş savaşı sonrası düşman iş birlikçisi olarak görülen ve türkiye'den sürgün edilen, hepsi üst düzey makamlarda yer alan türkiye cumhuriyeti vatandaşlarına verilen isimdir.

meclis'e göre hainler on binleri buluyordu. ancak lozan antlaşması'nın bir maddesinde sürgün edilecek insanların sayısının 150'yi geçmeyecek şeklinde öngörmesi üzerine ilk önce türkiye cumhuriyeti i̇çişleri bakanlığı tarafından oluşturulan listede başlangıçta 600 kişiden oluşmakta iken alevli tartışmalar sonucu önce 300, ardından da 149 kişiye indirilmiştir. 150’likler adı verilen ve 23 nisan 1924 tarihinde türkiye cumhuriyeti bakanlar kurulu ve türkiye büyük millet meclisi'nin oturumunda saptanan bu listeye 1 haziran 1924 tarihindeki kararla köylü gazetesi sahibi refet bey de eklenerek nihai şekliyle 150 kişi olarak kabul edilmiştir ve bu kişiler 28 mayıs 1927'de kabul edilen 1064 sayılı yasa ile yurttaşlıktan çıkarılmışlardır.
29 haziran 1938 tarihli 3527 sayılı yasa ile, yüzellilikler'in yurda girmelerini engelleyen 1064 sayılı kanun kaldırılsa da, başta çerkez ethem olmak üzere pek çok muhalif ve saltanat taraftarı geri dönmemiştir. bu listenin 600 kişilik ilk hali açıklanmamıştır.

yüzellilikler listesi

padişah vi. mehmed (vahdettin)'in tayfası 
1. kiraz hamdi - yaver-i has 
2. zeki - hademe-i hassa kumandanı 
3. kayserili şaban ağa - hazine-i hassa müfettişi 
4. şükrü tütüncübaşı 
5. şerkarin yaver 
6. miralay tahir - yaverandan erkan-ı harp
7. seryaver avni 
8. eski hazine-i hassa müdürü ve defter-i hakani emini refik

meclis üyeleri 
9. mustafa sabri efendi - eski şeyhülislam 
10. ali rüşdi - eski adliye nazırı 
11. cemal bey - eski ziraat ve ticaret nazırı 
12. cakacı hamdi paşa - eski bahriye nazırı 
13. rumbeyoğlu fahreddin bey - eski maarif nazırı 
14. kızılhançerci remzi - eski ziraat ve ticaret nazırı

sevr antlaşması'nı i̇mzalayanlar 
15. bağdatlı mehmed hâdî paşa - eski maarif nazırı 
16. rıza tevfik bölükbaşı - şura-yı devlet eski reisi 
17. reşat halis - bern eski elçisi

kuva-yi i̇nzibâtiye'ye dahil meclis üyeleri 
18. süleyman şefik paşa - kuva-yi i̇nzibâtiye başkumandanı 
19. bulgar tahsin - şefik paşa'nın yaveri, süvari yüzbaşı 
20. miralay ahmet refik - kuva-yi i̇nzibâtiye erkân-ı harbiye reisi 
21. tarık mümtaz - kuva-yi i̇nzibâtiye mitralyöz kumandanı ve damat ferit paşa’nın yaveri 
22. ali nadir paşa - kuva-yi i̇nzibâtiye kumandanlarından i̇zmir kolordusu kumandanı 
23. kaymakam fettah- kuva-yi i̇nzibatiye mensuplarından ve nemrut mustafa divan-ı harp üyesi 
24. çopur hakkı - kuva-yi i̇nzibatiye üyelerinden

mülkiye ve askeriyeden 
25. gümülcineli i̇smail bey - eski bursa valisi 
26. konyalı zeynelabidin - âyândan 
27. fanizade mesut - eski cebelibereket (osmaniye) mutasarrıfı 
28. miralay sadık bey - hürriyet ve i̇tilâf fırkası lideri 
29. bedirhani halil rahmi - eski malatya mutasarrıfı 
30. giritli hüsnü - eski manisa mutasarrıfı 
31. nemrut mustafa - eski divan-ı harp reisi 
32. hulusi - uşak belediye reisi 
33. hain mustafa - eski adapazarı kaymakamı  
34. hafız ahmet - eski tekirdağ müftüsü 
35. sabit - eski afyonkarahisar mutasarrıfı 
36. celal kadri - eski gaziantep mutasarrıfı ve halep doğru yol gazetesi gazetecisi (sahibi, hasan sadık'ın, kayınbiraderi)
37. adanalı zeynelabidin - hürriyet ve i̇tilâf kâtibi umumisi 
38. vasfi efendi - mülga eski evkaf nazırı  
39. ali galip - eski harput vali vekili 
40  aziz nuri - bursa vali vekil-i esbakı 
41. ömer fevzi - eski bursa müftüsü 
42. ahmet asım - eski i̇zmir kadı müşaviri 
43. natık - eski i̇stanbul muhafızı 
44. adil - eski dahiliye nazırı 
45. mehmet ali bey - eski dahiliye nazırı 
46. salim mirimiran - eski edirne valisi ve şehremini (belediye başkanı) vekili 
47. hoca rasihzade i̇brahim - kütahya’da yunanlara mutasarrıflık etmiştir 
48. abdurrahman - adana’da fransız işgalinde vekillik etmiştir 
49. ömer fevzi - eski şarkikarahisar mebusu 
50. adil kınacı- mülazım, işkenceci namıyla maruf - hendek mal müdürlüğü yapmış 
51. refik - mülazım, işkenceci namıyla maruf 
52. şerif - eski kırkağaç kaymakamı 
53. mahmut mahir - eski çanakkale mutasarrıfı 
54. emin - eski i̇stanbul merkez kumandanı 
55. sadullah sami - eski kilis kaymakamı 
56. osman nuri - bolu mutasarrıfı ve dahiliye nezareti eski dava vekili

çerkes ethem ve çetesi 
57. çerkes ethem 
58. çerkes reşit bey - çerkes ethem'in kardeşi 
59. çerkes tevfik bey - çerkes ethem'in kardeşi 
60. eşref kuşçubaşı 
61. hacı sami - eşref kuşçubaşı'nın kardeşi 
62. i̇zmirli küçük ethem - yüzbaşı, eski akhisar kaymakamı 
63. düzceli mehmetoğlu sami 
64. burhaniyeli halil i̇brahim 
65. susurluk'tan demirkapılı hacı ahmet

çerkes kongresi'ne delege olarak katılanlar 
66. hendek kazasının sümbüllü köyü'nden bağ osman 
67. i̇brahim hakkı - eski i̇zmir mutasarrıfı 
68. sait beraev 
69. tahir berzek 
70. adapazarı'nın harmantepe köyü'nden maan şirin 
71. söke ereğlisi'nin teke köyü'nden kocaömeroğlu hüseyin 
72. adapazarı'nın talustanbey köyü'nden bağ kamil 
73. hamte ahmet 
74. maan ali 
75. kirmasti'nin (mustafakemalpaşa) karaorman köyü'nden harun reşit 
76. eskişehirli sefer hoca 
77. bigalı nuri bey oğlu i̇sa 
78. adapazarı'nın şahinbey köyü'nden kazım 
79. gönen'in tuzakçı köyü'nden lampat yakup 
80. kompat hafız said gönen'in bayramiçi karyesinden 
81. mütekaid binbaşı ahmet gönen'in keçeler karyesinden 
82. bizedurg said i̇zmir'de dava vekaleti etmiştir 
83. ahmet nuri şamlı

polisler 
84. tahsin - i̇stanbul polis eski müdürü 
85. kemal - i̇stanbul polis eski müdür muavini 
86. ispartalı kemal - emniyet-i umumiye müdür muavini 
87. şeref i̇stanbul polis müdüriyeti eski birinci şube müdürü 
88. hafız said i̇stanbul polis eski birinci kısım başmemuru 
89. hacı kemal - arnavutköy merkez eski memuru 
90. namık - polis baş memurlarından 
91. nedim - şişli komiseri 
92. fuat - i̇zmit merkez memuru, edirne polis müdürü ve yalova kaymakamı 
93. yolgeçenli yusuf - adana’da polis memuru 
94. sakallı cemil - unkapanı merkez eski memuru 
95. mazlum - büyükdere merkez eski memuru 
96. fuat - beyoğlu eski i̇kinci komiseri

gazeteciler 
97. mevlânzâde rifat - serbesti gazetesi sahibi, hürriyet ve i̇tilaf üyesi 
98. sait molla - türkçe i̇stanbul gazetesi sahibi 
99. i̇zmirli hafız i̇smail - i̇zmir müsavat gazetesi sahibi ve eski muharriri, darülhikmet üyesi 
100. refik halit karay - aydede gazetesi sahibi ve posta telgraf eski müdür-ü umumisi 
101. bahriyeli ali kemal - bandırma adalet gazetesi sahibi 
102. neyir mustafa - edirne’de teemin ve elyevm, selanik hakikat gazetesi sahibi 
103. ferit - köylü gazetesi eski muharriri 
104. refii cevat ulunay - alemdar gazetesi sahibi 
105. pehlivan kadri - alemdar gazetesinden 
106. fanizade ali i̇lmi - adana ferda gazetesi sahibi 
107. trabzonlu ömer fevzi - balıkesir i̇rşad gazetesi sahiplerinden 
108. hasan sadık - halep doğru yol gazetesi sahibi 
109. i̇zmirli refet - köylü gazetesi sahibi ve müdürü

diğer kişiler 
110. tarsuslu kamilpaşazade selami 
111. tarsuslu kamilpaşazade kemal 
112. süleymaniyeli kürt hakkı 
113. i̇brahim sabri - şeyhülislam mustafa sabri'nin oğlu 
114. bursalı cemil - fabrikatör 
115. çerkes ragıp - i̇ngiliz casusu 
116. haçinli kazak hasan - fransız işgalinde zabit 
117. çerkes süngülü davut -  eşkiya çete reisi 
118. binbaşı çerkes bekir 
119. necip - fabrikatör bursalı cemil’in kayınbiraderi 
120. ahmet hulusi - i̇zmir eski umur-u i̇slamiye müfettişi 
121. uşaklı madanoğlu mustafa, korgeneral cemal madanoğlu'nun babası 
122. gönen’in tuzakçı köyünden yusuf oğlu remzi 
123. gönen’in bayramiç köyünden hacı kasım oğlu zühtü 
124. gönen’in balcı köyünden kocagözün osman oğlu şakir 
125. gönen’in muratlar köyünden koç mehmet oğlu koç ali 
126. gönen'in ayvacık köyünden mehmet oğlu aziz 
127. gönen’in keçeler köyünden balcılı ahmet oğlu osman 
128. susurluk yıldız köyünden molla süleyman oğlu i̇zzet 
129. gönen’in muratlar köyünden hüseyin oğlu kara kazım 
130. gönen’in balcı köyünden bekir oğlu arap mahmut 
131. gönen’in rüstem köyünden gardiyan yusuf 
132. gönen’in balcı köyünden ömer oğlu eyüp 
133. gönen’in keçeler köyünden talustan oğlu i̇brahim çavuş 
134. gönen’in balcı köyünden topallı şerif oğlu i̇brahim 
135. gönen’in keçeler köyünden topal ömer oğlu i̇dris 
136. manyas’ın bolcaağaç köyünden kurhoğlu i̇smail 
137. gönen’in keçeler köyünden muhtar hacıbey oğlu canbulat 
138. marmara'nın kayapınar köyünden yusuf oğlu i̇shak 
139. manyas’ın kızlık köyünden ali bey oğlu sabit 
140. gönen’in balcı köyünden deli hasan oğlu selim 
141. gönen’in çerkes mahallesi’nden makinacı mehmet oğlu osman 
142. manyas'ın değirmenboğazı köyünden kadir oğlu kamil 
143. gönen’in keçidere köyünden hüseyin oğlu galip 
144. manyas'ın hacıyakup köyünden çerkes sait oğlu salih 
145. manyas’ın hacıyakup köyünden maktul şevket’in biraderi i̇smail 
146. gönen’in keçeler köyünden abdullah oğlu deli kasım 
147. gönen’in çerkes mahallesi’nden hasan onbaşı oğlu kemal 
148. manyas’ın değirmenboğazı köyünden kadir oğlu kamil’in biraderi kazım efe 
149. gönen’in kızlık köyünden yallaçoğlu kemal 
150. gönen’in keçeler köyünden tuğoğlu mehmet ağa

dış bağlantılar 
 https://web.archive.org/web/20160304192958/http://arsiv.ntv.com.tr/news/390334.asp
 https://web.archive.org/web/20150618113826/http://www.zaman.com.tr/pazar_cumhuriyetin-hain-ilan-ettigi-yuzelliliklerin-hikayesi_2118565.html
 sedat bingöl, yüzellilikler bir i̇hanetin anatomisi, i̇stanbul 2010.
 tarih ve toplum dergisi, cilt 12, sayı 70, ekim 1989

kaynakça