Ankhesenamen

ankhesenamun ( "onun hayatı amun'dan" c. 1348-1322 m.ö. sonra) mısır 18. hanedan döneminde firavun akhenaton'un ve muhtemelen nefertiti'in kızıdır. sonradan tutankhamun'un büyük kraliyet eşi olmuştur. ankhesenpaaten ( , "aten için yaşıyor") doğumlu  mısır firavunu akhenaten ve büyük kraliyet karısı nefertiti'nin bilinen altı kızından üçüncüsüydü. üvey kardeşi tutankhamun'un büyük kraliyet karısı oldu. adındaki değişiklik, babasının ölümünden sonra yaşadığı süre boyunca eski mısır dinindeki değişiklikleri yansıtıyor. gençliği, ebeveynlerinin saltanatının antik kabartmalarında ve resimlerinde iyi belgelenmiştir. ankhesenamun ve kocası tutankhamun aynı babayı, ancak farklı anneleri paylaştılar. tutankhamun'un annesinin mumyasının, babası akhenaten'in öz kız kardeşi ve büyükbabası amenhotep iii'ün kızı olduğu dna analizi ile tespit edildi. şimdiye kadar annesinin adı belirsizdir, ancak mumyası bilim insanları tarafından gayri resmi olarak genç hanımefendi olarak bilinir.

ankhesenamun, firavun tutankhamun'un büyük kraliyet karısı olarak iyi belgelenmiştir. başlangıçta babasıyla evli olabilir ve tutankhamun'un ölümü üzerine, bazılarının anne tarafından büyükbabası olduğuna inanılan tutankhamun'un halefi ay ile kısa bir süre evli olması mümkündür. 

kv21'de bulunan mumyalar üzerinde yapılan dna testi sonuçlarının şubat 2010'da açıklanması, o mezara gömülen 18. hanedanlık sonlarından iki kraliçeden birinin ankhesenamen olabileceği yönündeki spekülasyonlara yol açtı. dna'ları nedeniyle, her iki mumyanın da o yönetici hanenin üyeleri olduğu düşünülüyor.

erken dönem 
ankhesenamen, mısır'ın benzeri görülmemiş bir dini devrimin ortasında olduğu bir zamanda doğdu (mö 1348). babası, mısır'ın eski tanrılarına tapınmayı; şimdiye kadar güneş tanrısı'nın küçük bir yönü olan ve güneş diski olarak nitelendirilen aten'in lehine terk etmişti.

babasının saltanatının yaklaşık 4. yılında teb'de doğduğuna inanılıyor, ancak muhtemelen babası tarafından krallığın yeni başkenti olarak kurulan akhetaten (bugünkü amarna ) şehrinde büyümüştür. en büyük üç kız - meritaten, meketaten ve ankhesenpaaten - "kıdemli prensesler" oldular ve ebeveynleriyle birlikte hükümetin ve dinin birçok işlevine katıldılar.

daha sonraki yaşamı 

mısır kraliyet aileleri için alışılmadık bir durum olmayan, ilk evliliğinin kendi babasıyla olduğuna inanılıyor. ebeveynliği belirsiz olmasına rağmen, prenses ankhesenpaaten tasherit'in (muhtemelen babası veya smenkhkare tarafından) annesi olduğu düşünülüyor.

babasının ölümü ve smenkhkare ile neferneferuaten'in kısa saltanatlarından sonra tutankhamun'un karısı oldu. evlendikten sonra çift, restore edilen dinin tanrılarını isimlerini tutankhamun ve ankhesenamen olarak değiştirerek onurlandırdı. çiftin ölü doğmuş iki kızı olduğu görülüyor. tutankhamun'un bilinen tek karısı ankhesenamun olduğu için, mezarında bulunan fetüslerin kızları olması muhtemeldir. saltanatının 9. yılında, yaklaşık 18 yaşında olan tutankhamun aniden öldü ve ankhesenamun'u  21 yaşında tek başına ve varisi olmadan bıraktı.

1931'de elde edilen ve nereden geldiği bilinmeyen mavi bir cam halka, kartuşların içine alınmış ay'ın baş harfini ve ankhesenamen'in adını gösteriyor. bu, ankhesenamen'in, tarihten kaybolmadan kısa bir süre önce ay ile evlendiğini gösterir, ancak hiçbir anıt onu, büyük kraliyet karısı olarak göstermez. ay'ın mezarının duvarlarında, büyük kraliyet karısı olarak görünen ankhesenamun değil, tey'dir (ay'ın kıdemli karısı). tey, muhtemelen ay'ın hükümdarlığı sırasında veya hükümdar olmasından kısa bir süre sonra öldü ve henüz onun için bir mezar bulunamadı.

hitit harfleri 
antik hitit başkenti hattuşa'da amarna dönemine tarihlenen bir belge bulundu: i. şuppiluliuma'nın sözde "amelleri". belge, hitit hükümdarı i. şuppiluliuma'nın karkamış'ı kuşatırken mısır kraliçesinden bir mektup aldığını anlatır. mektup şöyle:kocam öldü ve oğlum yok. senin hakkında birçok oğlun olduğunu söylüyorlar. kocam olması için bana oğullarından birini verebilirsin. tebaamdan birini koca olarak almak istemem. . . korkuyorum.mısırlılar geleneksel olarak yabancıları aşağı gördükleri için bu belge olağanüstü kabul ediliyor. i. şuppiluliuma durum karşısında şok olur ve saraylılarına haykırır:hayatım boyunca böyle bir şey başıma gelmedi! olağan bir şekilde temkinliydi ve bir elçiye soruşturma yaptırdı. ancak soruşturmayı erteleyerek mısır'ı imparatorluğuna katma fırsatını kaçırdı. sonunda oğullarından biri olan zannanza'yı gönderdi, ancak prens yolda öldü, belki de öldürüldü.

mektubu yazan kraliçenin kimliği belirsizdir. hitit yıllıklarında, mısır unvanı tahemetnesu'nun (kralın karısı) bir çevirisi olan dakhamunzu olarak anılır. mektubun yazarı için olası adaylar nefertiti, meritaten, ve ankhesenamen'dir. ankhesenamen, kocası tutankhamun'un ölümü üzerine taht için kraliyet adayı olmadığından, bir zamanlar mektubu yazan kraliçe olması muhtemel görünüyordu, oysa akhenaten'in en az iki meşru halefi vardı.  ancak bu, 18. hanedanlığın son firavunu olan horemheb'in 27 yıllık saltanatına dayanıyordu ve artık horemheb'in sadece 14 yıl gibi kısa bir saltanatı olduğu kabul ediliyor. nefertiti, mısır'ın düşmanlarına karşı geldiği resmi anıtlarda kocası kadar güçlü tasvir edildiğinden, araştırmacı nicholas reeves, amarna yazışmalarında onun dakhamunzu olabileceğine inanıyor. bu, ölen mısır kralının tutankhamun'dan çok akhenaten gibi görünmesine neden olur. belirtildiği gibi, akhenaten'in, nefertiti'nin evlenebileceği tutankhamun da dahil olmak üzere potansiyel varisleri vardı. diğer araştırmacılar, muhtemelen sadrazam ay'a veya mısır kraliyet ailesinin ikinci bir üyesine bir gönderme olarak "tebaamdan biriyle" (bazıları tarafından "hizmetkarlar" olarak tercüme edilir) sözünün evlilikle ilgili olabileceği ifadesine odaklanır ve ankhesenamen'in gerçek dakhamunzu olabileceğine inanır. çünkü ay, onunla evlenmesi ve kendisinin mısır tahtına ilişkin iddiasını meşrulaştırması için baskı uyguluyor. (en sonunda yaptı).

mumya kv21a 
şubat 2010'da açıklanan dna testi, ankhesenamen'in krallar vadisi'ndeki kv21'den kurtarılan iki 18. hanedan kraliçesinden biri olduğu yönünde spekülasyonlara yol açtı.

tutankhamun'la gömülü bulunan iki ceninin onun çocukları olduğu kanıtlandı ve mevcut teori, tutankhamun'un bilinen tek karısı ankhesenamen'in anneleri olduğu yönünde. ancak, geçici bir tanımlamadan fazlasını yapmak için yeterli veri elde edilmedi. bununla birlikte, kv21a mumyası, 18. hanedan kraliyet soyu ile tutarlı dna'ya sahiptir.

kv63 
kv63 mezarı kazıldıktan sonra, kv62 tutankhamun'un mezarına yakınlığı nedeniyle ankhesenamun için tasarlandığı tahmin ediliyor. mezarda ayrıca tabutlar (birinin üzerinde kadın baskısı olan), kadın kıyafetleri, mücevherat ve natron bulundu. kısmen paaten adını taşıyan çanak çömlek parçaları da mezardaydı. bu adı taşıdığı bilinen tek kraliyet kişisi, adı orijinal olarak ankhesenpaaten olan ankhesenamun'du. ancak kv63'te mumya bulunamadı.

popüler kültürde 

ankhesenamun'un adı, 1932 yapımı mumya filminde rahip imhotep'in gizli aşkı olarak popüler kültüre girmiştir. 1999 versiyonu, devamı ve yan televizyon dizisi ancksunamun adını kullanırken, 1959 versiyonu ananka adını kullandı.

kaynakça

daha fazla okuma 

 akhenaten, mısır kralı, cyril aldred (1988), thames & hudson

antik mısır
mö 1320'lerde ölenler
mö 1340'larda doğanlar
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar