Xenarthra

xenarthra (tuhaf eklemliler), memeliler sınıfının bir üst takımı. karıncayiyenler ve tembel hayvanları içeren dişsiz memeliler (pilosa) takımı ile hayatta kalan tek temsilcisi armadillo olan zırhlı memeliler (cingulata) takımını kapsamaktadır.

özellikleri 
farklı yaşam alanlarına ayak uydurmuş olduklarından taksonun her 3 takımının dış görünüşü birbirinden çok farklıdır. türlerin ölçüleri de, en ufağı kemerli köstebek (12,5 cm) ve en büyüğü büyük karıncayiyen (120 cm) olmak üzere çok farklıdır. böylelikle ağırlıkları da 85 gram ile 40 kg arası değişir. ancak soyu tükenmiş olan dev tembel hayvanların bazıları 6 metreye varan boyu ile çok daha büyüktü.

yayılım 
xenarthra takımının üyeleri, kuzey amerika'da da yaşayan dokuzkemerli armadillo (dasypus novemcinctus) dışında sadece orta ve güney amerika'nın tropik ormanlarında yaşarlar. daha eski çağlarda afrika, kuzey amerika ve avrupa kıtalarında da yaşamış oldukları kabul edilir. güney kutbu'nun tropik ormanlarla kaplı olduğu eosen çağında bu ormanlarda da yaygındılar.

yaşam şekli 
 armadillo ve büyük karıncayiyen hem gece hem gündüz aktif olur ve yerde yaşar.
 tembel hayvanlar ve diğer karıncayiyenler ağaçlarda yaşar ve gece aktif olurlar.
 koku alma kabiliyetleri iyi; duyma kabiliyeti sadece armadillolarda iyi
 neredeyse hepsi her zaman yalnız yaşar, bazıları sadece bazen sabit olmayan gruplar oluşturabilir.

beslenme 
karıncayiyenler yalnızca böcek ile beslenir. armadillolarda böcek ile beslenenleri veya her şey yiyenleri (omnivor) vardır. tembel hayvanlar tamamen otçuldur.

evrim
xenarthranların, diğer plasentalı memelilerle ilişkileri belirsizdir. xenarthranlar, afrotheria ile en yakından ilişkili grup olarak tanımlanmıştır

filogeni
aşağıda, slater vd.(2016) ve delsuc vd.(2016)'nin oluşturduğu basitleştirilmiş bir kladogram bulunmaktadır. "" sembolü soyu tükenmiş grupları ifade eder.
 }}

sınıflandırma 

xenarthra takımlarının akrabalığı hakkında hiçbir şüphe yoktur. omurgayı daha oynak kılan ilave eklemler, kalça ve kafatasında bulunan ortak özellikler ve molekülergenetik kanıtlar bu sınıflandırmayı doğrulamaktadır. bu üst takıma ait fosilleşmiş türlerin sayısı çok fazla iken, günümüzde var olan türlerin sayısı ancak 29'dur. 2 takıma ayrılırlar:

 dişsiz memeliler (pilosa)
 tembel hayvanlar (folivora)
 üç parmaklı tembel hayvanlar (bradypodidae) bradypus cinsi'ne ait 3 tür
 i̇ki parmaklı tembel hayvanlar (megalonychidae) choloepus cinsine ait 2 tür
 karıncayiyengiller (myrmecophagidae)
 cüce karıncayiyen (cyclopes didactylus)
 büyük karıncayiyen (myrmecophaga tridactyla)
 tamandualar (tamandua) 2 tür: kuzey tamandua (t. mexicana) ve güney tamandua (t. tetradactyla).
 zırhlı memeliler (cingulata), bugün yaşayan armadillolar (20 tür) ve soyu tükenmiş glyptodontidae familyası.
 dasypodinae (tatugiller)
 dasypus 6 tür, örnek: dokuzkemerli tatu (d. novemcinctus)
 chlamyphorinae
 chlamyphorus 2 tür
 euphractinae
 cüce tatu (zaedyus pichiy)
 altıkemerli tatu (euphractus sexcinctus)
 chaetophractus 3 tür
 tolypeutinae
 dev tatu (priodontes maximus)
 tolypeutes 2 tür
 cabassous 4 tür

bugün yaşayan takımların soyağacı şu şekilde kabul edilir:

 ──┐ xenarthra
   ├─── armadillolar (dasypodidae)
   └──┐ dişsiz memeliler (pilosa)
      ├─── tembel hayvanlar (folivora)
      └─── karıncayiyengiller (vermilingua)

kitaplar 
 gerhard storch: xenarthra (edentata), nebengelenktiere, zahnarme. in: w. westheide und r. rieger: spezielle zoologie. teil 2: wirbel- oder schädeltiere. spektrum akademischer verlag, münchen 2004, s. 574–575, isbn 3-8274-0307-3.
 ronald m. nowak: walker’s mammals of the world. 2. auflage. the johns hopkins university press, baltimore 1999, s. 147–168, isbn 0-8018-5789-9.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 nebengelenktiere auf animal diversity web (engl.) 

 
edward drinker cope tarafından adlandırılmış taksonlar