23 Mart



olaylar 

 625 - arabistan'da müslümanlarla kureyşler arasında, uhud savaşı başladı.
 1791 - hollandalı kadın hakları savunucusu etta palm d'aelders, gerçeğin dostları konfederasyonu olarak bilinen kadın kulüplerini kurdu.
 1801 - i. aleksandr, rus i̇mparatorluğu'nun çarı oldu.
 1839 - "ok" sözcüğü, (oll correct) boston morning post gazetesinde ilk kez kayıtlara geçti.
 1848 - macaristan, avusturya'dan bağımsızlığını ilan etti.
 1855 - dolmabahçe camii ibadete açıldı.
 1903 - wright kardeşler, ilk sabit kanatlı uçakları için patent başvurusunda bulundular.
 1918 - rus i̇ç savaşı kapsamında beyaz ordu'nun bölgeden çekilmesinin ardından don sovyet cumhuriyeti ilan edildi.
 1919 - benito mussolini, i̇talya'da faşist mücadele birliklerinin i̇ttifakı (fasci italiani di combattimento) partisini kurdu. 9 kasım 1921'de ise ulusal faşist parti kuruldu.
 1921 - ii. i̇nönü muharebesi başladı. yunan birlikleri, uşak ve bursa üzerinden, afyon ve eskişehir'e doğru iki koldan taarruz başlattı.
 1923 - mübadele sonucu selanik'ten gelen türkler, didim'e ulaştılar.
 1925 - sessiz sinema döneminin en pahalı filmi olan (3.9 milyon dolar) "ben hur", gösterime girdi.
 1931 - türk çocuklarının ilk öğrenimlerini türk okullarında yapmalarını zorunlu kılan kanun kabul edildi.
 1933 - alman millî meclisi reichstag, adolf hitler'e kararnamelerle ülkeyi yönetme yetkisi verdi.
 1946 - zekeriya sertel ile sabiha sertel, cami baykut ve halil lütfi dördüncü, çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı. daha sonra karar, yargıtayca bozuldu ve gazeteciler serbest bırakıldılar.
 1956 - pakistan, ilk i̇slam cumhuriyeti oldu.
 1959 - ankara'da yayınlanan öncü gazetesi, süresiz olarak kapatıldı.
 1971 - türkiye halk kurtuluş ordusu liderlerinden deniz gezmiş'in arkadaşları, hüseyin i̇nan ve mehmet nakipoğlu yakalandı.
 1972 - cumhurbaşkanı cevdet sunay; deniz gezmiş, yusuf aslan ve hüseyin i̇nan hakkında verilen idam cezalarını onayladı.
 1974 - hükûmet, i̇mralı adası'nda gömülü olan adnan menderes, fatin rüştü zorlu ve hasan polatkan'ın mezarlarının başka bir yere taşınabilmesine izin verdi.
 1977 - liselerde okutulan "felsefeye başlangıç" adlı kitabın yazarı prof. nebahat küyel, aleviler'i küçük düşürme iddiasıyla yargılandı.
 1979 - msp eski milletvekili halit kahraman, eroin kaçırırken yunanistan'da yakalandı.
 1982 - uğur mumcu, köşesinde, "terör, öncelikle demokrasinin düşmanıdır. bu açıdan bakarsak, «12 eylül 1980 öncesinde türkiye'de düşünce özgürlüğü vardır, anayasa yürürlüktedir, demokrasi tastamam işlemektedir» diyemeyiz, dersek: inandırıcı olamayız." yazdı.
 1989 - utah üniversitesi'nden stanley pons ve martin fleischmann, soğuk füzyon konusundaki buluşlarını açıkladılar.
 1990 - cizre'de binlerce kişi yürüyüş yaptı.
 1992 - şırnak'ın cizre ilçesinde çıkan olaylarda, güvenlik güçleri ile göstericiler arasındaki çatışmaları izleyen sabah gazetesi muhabiri i̇zzet kezer, başından vurularak öldü.
 1994 - meksika başkan adayı luis donaldo colosio, seçim hazırlıkları sırasında düzenlenen bir suikast sonucu öldürüldü.
 1994 - rus havayolları aeroflot'a ait airbus a310 tipi bir yolcu uçağı, sibirya'da düştü; 75 kişi öldü.
 1996 - ankara'da öğrenciler harçları protesto eylemi yaptılar. çıkan olaylar sonrasında dil ve tarih-coğrafya fakültesi binasına giren polis, 127 öğrenciyi gözaltına aldı. olaylarda 51 polis ve 100 öğrenci yaralandı.
 1996 - refah partisi genel başkan yardımcısı oğuzhan asiltürk, türk silahlı kuvvetleri'ni din düşmanlığı yapmakla suçladı.
 1998 - bakanlar kurulunda irticayla mücadelede alınması gereken önlemleri içeren yasa tasarılarının büyük bölümü imzalandı.
 1999 - paraguay başkan yardımcısı luis maría argaña, suikast sonucu öldürüldü.
 2000 - galatasaray futbol takımı, uefa kupası çeyrek finalinde deplasmandaki ilk maçta 4-1 yendiği mallorca'yı, ali sami yen stadı'nda da yenip, yarı finalist oldu.
 2001 - nato, kosova savaşında seyreltilmiş uranyum mermisi kullandığını itiraf etti.
 2001 - sovyet uzay istasyonu mir'in görevi sonlandırıldı.
 2004 - gelibolu yarımadası tarihî millî parkı'nda doğa koruma ve millî parklar genel müdürlüğü'nce yürütülen "şehitler coğrafyası" projesi kapsamında yapılan araştırmalar sonucu, iki bin askerin gömüldüğü gerçek şehitlik bulundu.
 2008 - "ergenekon" soruşturması kapsamında gözaltına alınan i̇lhan selçuk, savcılık sorgusunun ardından serbest bırakıldı ve yurt dışına çıkışı yasaklandı.

doğumlar 
 1338 - go-kōgon, japonya'da nanboku-chō dönemi sırasında dördüncü kuzey talibi idi (ö. 1374)
 1614 - cihanara begüm, babür i̇mparatoru şah cihan'ın kızı (ö. 1681)
 1643 - maría de león bello y delgado, katolik rahibe ve mistik (ö. 1731)
 1749 - pierre-simon laplace, fransız matematikçi ve gök bilimci (ö. 1827)
 1795 - bernt michael holmboe, norveçli matematikçi (ö. 1850)
 1823 - schuyler colfax, amerikalı gazeteci, iş insanı ve siyasetçi (ö. 1885)
 1825 - theodor bilharz, alman doktor (ö. 1862)
 1829 - n. r. pogson, i̇ngiliz astronom (ö. 1891)
 1853 - muzaffereddin şah, i̇ran şahı (ö. 1907)
 1858 - ludwig quidde, alman pasifist ve nobel barış ödülü sahibi (ö. 1941)
 1864 - sándor simonyi-semadam, macar başbakanı (ö. 1946)
 1868 - dietrich eckart, alman politikacı (ö. 1923)
 1876 - ziya gökalp, türk şair (ö. 1924)
 1878 - henry weed fowler, amerikalı zoolog (ö. 1965)
 1881 - hermann staudinger, alman kimyager ve nobel kimya ödülü sahibi (ö. 1965)
 1881 - roger martin du gard, fransız yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 1958)
 1882 - amalie emmy noether, alman matematikçi (ö. 1935)

 1883 - andrey bubnov, ekim devrimi önderlerinden bolşevik devrimci, sol muhalefet üyesi (ö. 1938)
 1887 - josef čapek, çek ressam ve yazar (ö. 1945)
 1887 - juan gris, i̇spanyol ressam ve heykeltıraş (ö. 1927)
 1887 - edward courtney boyle, kraliyet donanması subayı (ö. 1967)
 1892 - walter krüger, nazi almanyası ve saksonya krallığı'nda asker (ö. 1973)
 1893 - cedric gibbons, amerikalı sanat yönetmeni ve yapım tasarımcısı (ö. 1960)
 1898 - erich bey, nazi almanyası'nın muhrip filosu komutanı (ö. 1943)
 1899 - louis adamic, amerikalı gazeteci ve yazar (ö. 1951)
 1900 - erich fromm, amerikalı psikoanalizci ve toplum felsefecisi (ö. 1980)
 1903 - frank sargeson, yeni zelandalı yazar ve romancı (ö. 1982)
 1904 - joan crawford, amerikalı aktris (ö. 1977)
 1905 - lale andersen, alman şarkıcı (lili marleen ile tanınan) (ö. 1972)
 1907 - daniel bovet, i̇sviçreli farmakolog (ö. 1992)
 1909 - ahmet ahundov, edebiyat eleştirmeni, yazar, şair, çevirmen ve türkmen üniversite profesörü (ö. 1943)
 1910 - akira kurosawa, japon film yönetmeni (ö. 1998)
 1912 - wernher von braun, alman bilim insanı (ö. 1977)
 1913 - abidin dino, türk ressam, karikatürist, yazar ve film yönetmeni (ö. 1993)
 1915 - vasiliy zaytsev, sscb'li keskin nişancı (ö. 1991)
 1927 - şükran kurdakul, türk şair, yazar ve araştırmacı (ö. 2004)
 1933 - hayes alan jenkins, sscb'li buz patenci
 1933 - philip zimbardo, amerikalı psikolog (stanford hapishane deneyi ile tanınan)
 1936 - yalçın otağ, türk oyuncu ve komedyen (ö. 2014)
 1937 - i̇brahim ebuleyş, mısırlı iş insanı (ö. 2017)
 1939 - pervin par, türk sinema oyuncusu (ö. 2015)
 1942 - michael haneke, avusturyalı film yönetmeni
 1944 - michael nyman, i̇ngiliz minimal müzik bestecisi
 1945 - leyla demiriş, türk soprano ve opera sanatçısı (ö. 2016)
 1948 - chantal lauby, fransız sinema oyuncusu, senarist ve film yönetmeni
 1952 - rex tillerson, amerikalı iş insanı, inşaat mühendisi ve siyasetçi
 1953 - chaka khan, amerikalı şarkıcı
 1955 - i̇smail rüştü cirit, türk hukukçu
 1956 - jose manuel durao barroso, portekizli politikacı
 1956 - talat bulut, türk tiyatrocu ve seslendirme sanatçısı
 1959 - numan kurtulmuş, türk akademisyen, yazar ve siyasetçi
 1963 - míchel, i̇spanyol futbolcu ve teknik direktör
 1964 - okan bayülgen, türk televizyon programcısı ve oyuncu
 1965 - aneta kręglicka, polonyalı 1989 dünya güzeli
 1966 - caner beklim, türk radyo yapımcısı ve müzik direktörü
 1968 - fernando hierro, i̇spanyol futbolcu
 1971 - yasmeen ghauri, kanadalı manken
 1973 - jason kidd, amerikalı basketbolcu
 1973 - jerzy dudek, polonyalı futbolcu
 1975 - burak gürpınar, türk müzisyen
 1976 - chris hoy, i̇skoç asıllı i̇ngiliz bisikletçi
 1976 - michelle monaghan, amerikalı aktris
 1976 - keri russell, amerikalı oyuncudur
 1977 - maxim marinin, rus buz patenci
 1978 - bora duran, türk şarkıcı
 1978 - perez hilton, amerikalı blog yazarı ve televizyon ünlüsü
 1978 - walter samuel, arjantinli futbolcu
 1981 - giuseppe sculli, i̇talyan futbolcu
 1981 - mesut süre, türk radyo programcısı ve stand up sanatçısı
 1983 - hakan kadir balta, türk futbolcu
 1983 - mo farah, somali asıllı i̇ngiliz atlet
 1983 - sascha riether, alman eski millî futbolcudur
 1983 - jerome thomas, i̇ngiliz eski futbolcu
 1984 - janna nemtsova, rus yahudi yazar ve aktivist
 1985 - bethanie mattek-sands, amerikalı tenisçi
 1985 - memphis monroe, amerikalı porno oyuncusu
 1989 - luis fernando silva, meksikalı futbolcudur
 1990 - jaime alguersuari, i̇spanyol formula 1 pilotu
 1991 - bensu soral, türk oyuncu
 1992 - tolga ciğerci, almanya'da yetişmiş türk millî futbolcu
 1992 - kyrie irving, avustralya asıllı amerikalı basketbolcudur
 1993 - aytaç kara, türk futbolcu
 1993 - buğrahan tuncer, türk basketbolcu
 1994 - nick powell, i̇ngiliz futbolcudur
 1995 - jan lisiecki, kanada doğumlu, polonya asıllı klasik müzik piyanisti
 1995 - ozan tufan, türk futbolcu
 1996 - alexander albon, formula 1'de red bull racing için yarışan tay-i̇ngiliz pilot

ölümler 
 59 - genç agrippina, roma i̇mparatoriçesi (d. 15)
 1022 - zhenzong, çin'in song hanedanı'nın üçüncü imparatoru (d. 968)
 1555 - iii. julius, 1550-1555 arasında papa (d. 1487)
 1589 - marcin krome, polonyalı haritacı, diplomat ve tarihçi (d. 1512)
 1747 - humbaracı ahmed paşa, osmanlı ordusu'nun ıslahı için çalışmalar yapan fransız subay (d. 1675)
 1801 - i. pavel, rus çarı (d. 1754)
 1819 - august von kotzebue, alman oyun yazarı ve yazar (d. 1761)
 1829 - richard anthony salisbury, i̇ngiliz botanikçi (d. 1761)
 1842 - stendhal, fransız yazar (d. 1783)
 1854 - johannes søbøtker, danimarka batı hint adaları'ndaki tüccar (d. 1777)
 1891 - anne lynch botta, amerikalı şair, yazar ve öğretmen (d. 1815)
 1910 - nadar, fransız fotoğrafçı, karikatürist, roman yazarı, gazeteci ve baloncu (d. 1820)
 1923 - karekin pastırmacıyan, ermeni siyasetçi (d. 1872)
 1923 - hovhannes tumanyan, ermeni şair ve romancı (d. 1869)
 1945 - napier shaw, i̇ngiliz meteorolog (d. 1854)
 1946 - gilbert lewis, amerikalı kimyager (d. 1875)
 1951 - erich neumann, bir nazi politikacıydı (d. 1892)
 1953 - raoul dufy, fransız ressam (d. 1877)
 1956 - evariste lévi-provençal, fransız orta çağ tarihçisi, oryantalist, arap dili ve edebiyatı uzmanı ve i̇slam tarihçisi (d. 1894)
 1958 - florian znaniecki, polonyalı filozof ve sosyolog (d. 1882)
 1960 - said nursi, i̇slam düşünürü ve tefsir yazarı (risale-i nur külliyatı'nın yazarı ve nur cemaati'nin kurucu lideri) (d. 1878)
 1963 - thoralf skolem, norveçli matematikçi (d. 1887)
 1964 - peter lorre, avusturya-macaristan asıllı amerikalı aktör (d. 1904)
 1964 - mehmet necati lugal, türk edebiyat profesörü (d. 1878)
 1968 - edwin o'connor, amerikalı gazeteci, romancı ve radyo yorumcusu (d. 1918)
 1973 - şevkiye may, türk tiyatro, operet ve sinema oyuncusu (d. 1915)
 1980 - arthur melvin okun, amerikalı ekonomist (d. 1928)
 1981 - beatrice tinsley, i̇ngiltere doğumlu yeni zelandalı astronom ve kozmologtur (d. 1941)
 1986 - étienne mattler, fransız eski millî futbolcu (d. 1905)
 1986 - anastasiya platonovna zuyeva, sovyet oyuncu (d. 1896)
 1987 - nevzat süer, türk satranç oyuncusu (d. 1925)
 1990 - john dexter, i̇ngiliz tiyatro, film ve opera yönetmeni (d. 1925)
 1992 - friedrich august von hayek, avusturyalı ekonomist ve nobel ekonomi ödülü sahibi (d. 1899)
 1992 - i̇zzet kezer, türk gazeteci (d. 1954)
 1993 - robert crichton, amerikalı roman yazarı (d. 1925)
 1994 - giulietta masina, i̇talyan aktris (d. 1921)
 1995 - cevad memduh altar, türk sanat tarihçisi (d. 1902)
 2006 - desmond doss, birleşik devletler ordusu onbaşısı idi (d. 1919)
 2006 - pío leyva, kübalı müzisyen (d. 1917)
 2011 - jean bartik, amerikalı yazılımcı (d. 1924)
 2011 - ali teoman, türk yazar (d. 1962)
 2011 - elizabeth taylor, i̇ngiliz aktris ve en i̇yi kadın oyuncu akademi ödülü sahibi (d. 1932)
 2012 - abdullahi yusuf ahmed, somalili politikacı ve 6. devlet başkanı (d. 1934)
 2012 - naci talib, iraklı siyasetçi (d. 1917)
 2013 - boris berezovski, rus milyarder iş insanı, matematikçi (d. 1946)
 2014 - adolfo suárez, i̇spanyol siyasetçi (d. 1932)
 2015 - lil’ chris, i̇ngiliz pop-rock şarkıcısı (d. 1990)
 2015 - søren kam, ii. dünya savaşı sırasında nazi almanyası'nın waffen-ss'sinde bir danimarkalı komutandı (d. 1921)
 2015 - lee kuan yew, singapurlu devlet adamı (d. 1923)
 2015 - michael laurence, avustralyalı aktör, yapımcı, yönetmen ve senarist (d. 1935)
 2016 - jimmy riley, jamaikalı şarkıcı ve müzisyen (d. 1954)
 2016 - tom whedon, amerikalı senarist (d. 1932)
 2017 - lola albright, amerikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1924)
 2017 - julien serge doubrovsky, fransız yazar (d. 1928)
 2017 - meir einstein, i̇srailli spor gazetecisi ve yayıncı (d. 1951)
 2017 - william henry keeler, amerikalı kardinal (d. 1931)
 2017 - denis mcgrath, kanadalı-amerikalı televizyon yapımcısı, yazar ve senarist (d. 1968)
 2017 - cino tortorella, i̇talyan tv sunucusu, oyuncu ve yapımcı (d. 1927)
 2017 - denis nikolayeviç voronenkov, rus siyasetçi (d. 1971)
 2018 - ercüment balakoğlu, türk sinema ve dizi oyuncusu (d. 1937)
 2018 - dushon monique brown, amerikalı oyuncudur (d. 1968)
 2018 - debbie lee carrington, amerikalı dublör komedyen ve oyuncu (d. 1959)
 2018 - alberto ongaro, i̇talyan gazeteci, çizgi romancı ve yazardır (d. 1925)
 2018 - delores taylor, amerikalı oyuncu (d. 1932)
 2019 - lawrence g. cohen, amerikalı film yapımcısı, yönetmeni ve senarist (d. 1941)
 2019 - lina çeryazova, özbek serbest stil kadın kayakçı (d. 1968)
 2019 - jacques dessemme, eski fransız erkek basketbol oyuncusudur (d. 1925)
 2019 - denise dubarry, amerikalı oyuncu, iş insanı, film yapımcısı ve hayırsever (d. 1956)
 2019 - rafi eitan, i̇srailli siyasetçi ve istihbaratçıdır (d. 1926)
 2020 - maurice berger, amerikalı sanat tarihçisi, küratör, yazar ve eleştirmen (d. 1956)
 2020 - lucia bosè, i̇talyan aktris ve model (d. 1931)
 2020 - carole brookins, dünya bankası'nın amerikalı yönetici direktörü ve küresel politik ekonomi uzman (d. 1943)
 2020 - brian crowe, i̇ngiliz diplomat (d. 1938)
 2020 - borja domecq solis, i̇spanyol iş insanı ve çiftlik sahibi (d. 1945)
 2020 - josé folgado, i̇spanyol iş insanı ve siyasetçi (d. 1944)
 2020 - paul karslak, i̇ngiliz sanatçı, ressam (d. 1953)
 2020 - zororo makamba, zimbabveli gazeteci (d. 1990)
 2020 - alan ortiz, filipin politikaçı (d. 1953)
 2020 - usama riaz, pakistanlı hekim (d. 1994)
 2020 - calogero rizzuto, i̇talyan mimar ve tarihi koruma uzmanı (d. 1955)
 2020 - walter robb, amerikalı mühendis, yönetici ve hayırsever (d. 1928)
 2020 - mary roman, amerikalı emekli olimpiyat atleti ve grup lideri (d. 1935)
 2020 - lucien sève, fransız filozof, komünist siyasetçi, aktivist ve politika yazarı (d. 1926)
 2020 - júlia sigmond, macar-rumen kukla sanatçısı, esperanto dilinde yazan yazar ve yayıncı (d. 1929)
 2020 - nashom wooden, afrikalı-amerikalı sanatçı (d. 1969)
 2021 - basrief arief, endonezyalı savcıdır (d. 1947)
 2021 - george segal, jr., amerikalı tiyatro, sinema, dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı, komedyen ve müzisyen (d. 1934)
 2021 - irena vrkljan, hırvat yazar ve çevirmen (d. 1930)
 2022 - amina mohamed abdi, somalili siyasetçi (d. 1981)
 2022 - madeleine albright, amerikalı siyasetçi ve 64. abd dışişleri bakanı (d. 1937)
 2023 - souhila belbahar, cezayirli ressam (d. 1934)
 2023 - marion game, fransız aktris (d. 1938)

tatiller ve özel günler 
 dünya meteoroloji günü
 kozkavuran fırtınası

0323
23