mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Trol (mitoloji)

trol, i̇skandinavya folkloründe geçen ve korkunç gözüken bir mistik, insanımsı devasa yaratıktır. troller folklörde, i̇ngiliz  peri masallarındaki ogreler benzeri şeytani devlerden, dağlarda yaşayan, dağa insanları kaçıran, vahşi ve daha insan benzeri yaratıklara kadar birçok farklı şekilde tasvir edilmişlerdir. aslen şamanik doğa ruhları olarak, ortaya çıkmışlardır. başlangıçta yalnızca bazı özel doğa ruhu türleri için kullanılırken daha sonraları anlamı genişlemiş ve cüceler ile jötunn devleri dahil her çeşit esrarlı varlığı ifade etmekte de kullanılmıştır. cermen dillerinde trol tanımı "doğaüstü" ve "gizemli" gibi anlamlara gelmektedir. trol kelimesi de "şiddetli", "kötü niyetli" gibi farklı anlamlar da kazanmış, i̇sveç'te kara büyüye troldom, sihir numarasına trylle denmiştir. ama bu yeni anlamların mitolojik varlıkla ve şamanizmle bir ilgisi yoktur. shetland ve orkney masallarında, troller trowe olarak anılmıştır. japoncada ise trol için kullanılan sözcük tororu`dur. huldra da bir troll türü sayılmaktadır. bu yüzden huldufolk halkı da troller olarak anılır. i̇skandinav inançlarında troller, elf ve cücelerle birlikte yer iyesi anlamına gelen "vaettir" tanımı kapsamına girmektedir. doğa ruhları için kullanılan bir tanımdır. i̇skandinav folklorunda iki tip trol vardır. biri dağlarda ve ormanlarda yaşayan, jötunlara benzeyen devasa troller ve toprağın altında ve ormanın derinliklerinde yaşayan genelde kısa boylu olan, huldra ve elflere yakın olan troller.

i̇skandinav edebiyat, sanat ve müziği,  romantik dönemden başlayarak bugüne kadar trolleri birçok farklı şekilde adapte ederek, genelde çok büyük kulak ve burunlara sahip bir yerli halk biçiminde kullanmıştır. bu yüzden boyutları da hikâyelerde ufak tefek ölçülerden devasa boyutlara kadar çeşitlilik göstermektedir. meşhur bilgisayar oyunu kahramanı hugo da bir trol'dür. ayrıca 1959'da çıkan trol bebekleri de trollerin popüler kültürde yaygınlaşmasına katkıda bulunmuştur. troll bebeklerin 2016'da başlayan, 2020'de ikinci filmi çekilen film serisi de bunda etkili olmuştur. bunlar ikinci tipteki trollerdendir.

kaynakça

i̇skandinav mitolojisi
cermen mitolojisi yaratıkları
efsanevi yaratıklar
fantastik yaratıklar
troller
şamanizm
cermen mitolojisi
i̇skandinav folkloru
avrupa mitolojisi
Brahma

brahma (sanskrit: ब्रह्मा), hindu dininde yaratılışın tanrısıdır. vişnu ve şiva ile birlikte trimurti denilen tanrı üçlemesini teşkil eder. brahma purana'ya göre manu'nun babasıdır. manu, kendisinden bütün insanların türediği kişidir. ramayana'da ve mahabharata'da brahma bütün insanların ilk ceddi olarak geçer. brahma, hindu vedanta felsefesinde bütün varlıkları kapsayıcı üstün ruh olarak kabul edilen ve cinsiyetten münezzeh brahman ile karıştırılmamalıdır. brahma'nın eşi saraswati'dir, ayrıca sávitri veya gáyatri adıyla da anılır. saraswati, vedaların annesi anlamında vedamáta denilen vedik tanrıçadır. brahma ise vedik tanrı pracápati ile özdeşleştirilir. vák devi (hitabet tanrıçası) olarak bilinen saraswati'nin eşi olmakla brahma, vágiş (hitabet ve ses tanrısı) olarak da anılır.

sıfatları ve sembolleri

görünümü 

kırmızı elbiselerle sarılıdır. brahma geleneksel olarak dört başlı, dört elli, dört yüzü olan ve dört tane kolu olan şekilde tasvir edilir. her başı, dört vedadan birini ezberden okumaya devam eder. özellikle kuzey hindistan’da çoğunlukla ak sakallı olarak tasvir edilir, bu sembol onun neredeyse sonsuz olan varlığını anlatır. diğer hindu tanrılarından farklı olarak brahma silah taşımaz. dört elinden birisinde asa, birisinde kitap, bir diğerinde ”aksamálá” (gözlerden yapılmış çelenk) denilen bir tespih vardır, bu tespihle evrenin zamanını takip eder. brahma, elinde vedaları tutuyor olarak da tasvir edilir.

puranalarda brahma’nın zamanla öneminin azalmasından bahseden birçok hikâye geçer. hindu dininin bağlıları, brahma’nın ve sarasvati’nin nimetlerini kaybetmeye insanların dayanamayacağına inanırlar. bu yoksunluğun halkın yaratıcılığını kısıtlayacağına insanların üzüntülerini gidermeyi sağlayacak bilgiden mahrum bırakacağına inanırlar.

sembolleri 
dört yüz – dört vedayı simgeler.

dört el – dört kolu, dört yönü simgeler: doğu, batı, güney, kuzey.

tespih – yaratılış sürecinde kullanılan maddeleri simgeler.

kitap – bilgidir.

altın – bir iş üzere olmasıdır. brahma’nın altın yüzü onun kainatı yaratmada aktif olarak var olduğu inancını sembolize eder.

kuğu – merhameti ve anlayışı.

taç – üstün yetkisi.

lotus (nilüfer) – tabiat ve kainattaki bütün canlıların ve diğer varlıkların hayattar özü.

sakal – siyah ya da beyaz sakalı, brahma'nın bilgeliğini ve yaratılışın sonsuz döngüsünü simgeler.

vedalar – onun dört çehresini, kafalarını ve kollarını simgeler.

bineği 
brahma’nın bineği váhana denilen hamsadır (bir tür kaz olduğu düşünülen bir su kuşu).

ayrıca bakınız

i̇brahim

kaynakça

hint tanrıları
yaratıcı tanrılar
hikmet tanrıları
Mahmud A. Asrar

mahmud a. asrar (d. 20 kasım 1976, ankara) türk çizgi roman sanatçısıdır. çapa çizgi roman grubu'nun kurucularından, melek ve pırılkız gibi yeni dönem türk çizgi romanlarının yaratıcısıdır. abd'de çeşitli çalışmaları yayınlanmıştır.

özgeçmiş 
1976 yılında ankara'da doğdu. 1994-1996 arasında hacettepe üniversitesi güzel sanatlar fakültesi grafik bölümünde okudu, fakat daha sonra eskişehir'deki anadolu üniversitesi güzel sanatlar fakültesi animasyon bölümüne girerek bu bölümden mezun oldu. 1996 yılında çapa çizgi roman grubu'nu kurdu. 1997'den itibaren çizgi roman fanzin dergileri üretmeye başladı. digital webbing presents ve small gods gibi çizgi romanlarla adım attığı abd pazarında yerini image comics'in başarılı serilerinden olan dynamo 5'ın ortak yaratıcısı ve çizeri olarak pekiştirdi.

dynamo five 
abd'nin ünlü çizgi roman firması image comics için jay faerber ile yarattıkları dynamo 5 isimli seri ile 2007 yılında kuzey amerika piyasasına güçlü bir giriş yaptı. daha önce abd'de yayımlanan işlerinde sadece çizer olarak yer alırken, bu seride "ortak yaratıcı" (co-creator) olarak fikir haklarına da ortak oldu. hâlen aynı serinin çizerliğini sürdürmektedir.

yayımlanan çalışmaları 
 2007/ dynamo 5 - image comics
 2006/ savage dragon 124 - pin-up, image comics
 2006/ alacakaranlik 2 - cover art, yilmaz yayincilik
 2006/ strip 11 - pirilkiz bul & kaybet / 7 page interior art, rodeo kitap
 2005/ cyberage adventures 2 - jade tiger / cover art & 4 vignette illustrations, ihero entertainment
 2005/ seruven 6 - 3 vignette illustrations
 2005/ warmageddon quarterly #2, #3 - cover art, l jamal inc
 2005/ invincible 20 - pin-up, image comics
 2005/ digital webbing presents 25,26 - the last paladin / cover art, 8 page interior art, digital webbing press
 2005/ resimli roman 2,3 - melek / cover art, story, 10 page interior art
 2004/ strip 1,2,3,4,5,6 - pirilkiz / 8 page interior art, rodeo kitap
 2004/ dylan dog 9 - vignette illustration, rodeo kitap
 2004/ digital webbing presents 20 - last paladin / cover art, 12 page interior art, digital webbing press
 2004/ small gods 1,2,3,4 - outside the box / 4 page interior art, image comics
 2004/ nothingface graphic novel - pin-up, digital webbing press
 2004/ killeroo 2 - pin-up
 2004/ digital webbing presents 15 - gladiatrix / pin-up, digital webbing press
 2002/ digital webbing presents 7 - ying yang / 6 page interior art, digital webbing press
 2001/ vortex ccg - loftis / 25 card illustations, fantasy flight games

dış bağlantılar 
 mahmud asrar'ın kişisel sitesi
 röportaj - jay faerber ile, newsarama, 7 mart 2007

1976 doğumlular
türk çizgi romancılar
yaşayan insanlar
Aşere-i Mübeşşere

aşere-i mübeşşere (arapça  
(el-'aşeret-il mubeşşirūne bil cenneh), sünnî i̇slâm terimi olup i̇slâm peygamberi tarafından yaşarken cennet'le müjdelenmiş (cennet'e girecekleri allah tarafından vâdedilmiş) on kişi için kullanılan bir tâbir. aşere-i mübeşşere tabirinin yanı sıra el-mubeşşirûn bi'l-cenneh tabiri de bu kişiler için kullanılmıştır.

on kişinin ilk dördü hulefa-i raşidin olarak da bilinir.

eleştiri olarak akademisyenler kur'an'a göre yaşayan birisinin cennete girip giremeyeceğini kimsenin bilemeyeceğini söylerler.

ortak özellikleri 
  hepsinin dünyada yaşarken cennetle müjdelenmiş olmaları.
 hepsinin ilk müslümanlardan olmaları, 
 i̇slâm'ı ve i̇slâm peygamberini sonuna kadar koruyacaklarına dair hudeybiye gününde söz vermiş olmalarıdır.

kişiler 
 ebu bekr-i sıddık
 ömer bin hattab
 osman bin affan
 ali bin ebu talib
 talha bin ubeydullah
 zübeyr bin avvam
 abdurrahman bin avf
 sa'd bin ebi vakkas
 said bin zeyd
 ebu ubeyde bin cerrah

kaynakça 
 ahmed bin hanbel, i, 193
 tirmizî, menâkıb, 25

i̇slam terimleri
Yoksunluk sendromu

yoksunluk sendromu, bir ilaca ya da maddeye olan fizyolojik adaptasyon demektir. i̇lacın ya da maddenin yokluğunda, şiddetli krizlere neden olabilir. bir veya birkaç kimyasal maddeye bağlı gelişen tolerans sonucu vücuda yerleşir ve bu maddenin eksikliğinde yoksunluk sendromu ortaya çıkar. alkol, sigara ve eroin yoksunluk sendromu tablosu en sık rastlanan madde bağımlılığı türleridir. bağımlı gebelerin doğan bebeklerinde benzer bulgulara rastlanır. eroin bağımlılarında, madde bırakıldığında ağır yoksunluk sendromu belirtileri izlenir. kokain ve amfetamin gibi uyarıcıların bağımlılık yapmadığı görüşüne karşın, bu gruptaki toksik maddelerin kullanılış yöntemine göre eroin kadar güçlü bağımlılık yapabildiklerini gösteren örnekler vardır; örneğin, gebelik öncesi ve sonrası dönemlerde kokain kullanan annelerin bebeklerinde, memeden kesildikten sonra yoksunluk sendromuna özgü bulgular görülebilmektedir.

belirtiler 
kişinin bağımlısı olduğu şeye erişememesi veya maddenin alınamaması sonucu:
 aşırı sıkıntı (anksiyete ve depresyon)
 uyumsuzluk ve şiddete eğilim (agresyon)
 bulantı ve kusma
 i̇shal (diyare)
 karında kramplar
 ataksi
 uykusuzluk
 halüsinasyonlar
 taşikardi
 hipertansiyon
 terleme
benzeri belirtilerden biri veya birkaçı ortaya çıkabilir.

kaynakça 

psikiyatri
sendromlar
adli tıp
Vişnu

vişnu (devanagari विष्णु, onursal şri vişnu ile beraber; श्रीविष्णु), hinduizm'de tanrının bir şekli. vaişnavalara göre o nihai gerçek veya tanrı'dır; şiva'nın şaivitlere olduğu gibi. trimurti kavramında (bazen hint teslisi olarak anılır) o tanrının ikinci görünüşüdür (diğerleri brahma ve şiva'dır).ve onun en yüksek durumu hindu kutsal metinlerinden olan ayurveda, rigveda ve bhagavadgita da bildirilir.

koruyucu olarak tanınan vişnu özellikle ünlü avatarları, veya enkarnasyonları (vücut buluşları), ile tanımlanmıştır. bu avatarlardan en ünlü ve önemlileri krişna ve rama'dır. ayrıca, sıklıkla narayana olarak da geçer.

vaişnavizme inananlara göre o nihai gerçek'tir ve tanrı'nın sadece bir görünüşü, biçimi olmaktan ötedir. advaita felsefesini izleyen smartaara göre vişnu veya şiva gibi tanrılar, nihai üstün bir gücün, tanrının ("brahman") çeşitli yüzleri, şekilleridirler. onlara göre bu nihai tanrının özel bir şekli, yüzü, adı veya özellikleri yoktur.

kaynakça 

 
hint tanrıları
güneş tanrıları
vaişnavizm
kurtarıcı tanrılar
Turhan Feyizoğlu

turhan feyizoğlu (d. 9 eylül 1958, i̇spir), yazar. 1980 yılında i̇spir lisesi'nden mezun oldu. i̇stanbul üniversitesi yabancı diller yüksek okulu'nda okudu (1980/1983). marmara üniversitesi atatürk eğitim fakültesi'nde okudu (1983-1987). çeşitli işlerde çalıştı. basında ilk yazısı 28.1.1979 tarihinde cumhuriyet gazetesinde yayınlandı.

yazıları ve yazı dizilerin yayınlandığı bazı gazeteler: cumhuriyet, bizim gazete, çağdaş marmara, devrim, alternatif süreç...

yazıları ve yazı dizilerinin yayınlandığı bazı dergiler: yarın, yazın, berfin bahar, özgürlük, i̇ks, devrimci gençlik, sosyal demokrat, mustafa kemal, 68’liler birliği vakfı bülteni, güney, i̇leri, türk solu, eski, dünyada türk haber.
türkiye yazarlar sendikası (tys), pen yazarlar derneği, edebiyatçılar derneği, 68’liler birliği vakfı ve daha birçok demokratik kitle örgütünün yönetim kurullarında çalıştı, üyesi oldu.

kitapları
 deniz/ bir i̇syancının i̇zleri, ozan yayıncılık, i̇stanbul, 21. baskı, ağustos 2004
 türkiye'de devrimci gençlik hareketleri tarihi (1960-68), birinci cilt, belge yayınları, i̇stanbul, nisan 1993
 mahir/ on’ların öyküsü, ozan yayıncılık, i̇stanbul, sekizinci baskı, mart 2004
 i̇bo/ i̇brahim kaypakkaya, ozan yayıncılık, i̇stanbul, nisan 2000
 sinan/ nurhak dağlarından sonsuzluğa, ozan yayıncılık, i̇stanbul,, üçüncü baskı kasım 2004
 fırtınalı yıllarda ülkücü hareket, ozan yayıncılık, i̇stanbul, ikinci baskı, ekim 2003
 fikir kulüpleri federasyonu/ demokrasi mücadelesinde sosyalist bir öğrenci hareketi, ozan yayıncılık, i̇stanbul, ikinci baskı, kasım 2004
 fırtınalı yılların gençlik liderleri konuşuyor, ozan yayıncılık, i̇stanbul, ikinci baskı, kasım 2004
 yılmaz güney/ bir çirkin kral, ozan yayıncılık, i̇stanbul, ikinci baskı, ekim 2003
 i̇ki adalı hüseyin cevahir / ulaş bardakçı ozan yayıncılık 2012

yaşayan insanlar
1958 doğumlular
i̇spir doğumlular
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
resim aranan yazarlar
marmara üniversitesi atatürk eğitim fakültesinde öğrenim görenler
İlahiyat fakültesi

i̇lahiyat fakültesi, dinler, dinlerin karşılaştırılması, dinler tarihi ve dinlerin değişik bilim alanlarıyla ilgili eğitiminin verildiği yükseköğretim kurumu.

dünya 
özellikle hristiyanlık ve yahudiliğin çoğunluk olarak kabul gördüğü ülkelerde ilgili ilahiyet fakültelerinde başlıca bu dinler olmak üzere diğer dini bilgi ve birikime dair eğitimler verilmektedir.

türkiye 
türkiye'de tevhid-i tedrisat kanunu'yla beraber ilk defa darulfünun i̇lahiyat olarak kurulmuştur. 1933'teki üniversite reformunun ardından bu fakülte öğrenci azlığı gerekçe gösterilerek kapatılmış olup bu bölümün yerine i̇stanbul üniversitesi'nde bir enstitü kurulmuştur. 1949 yılına gelindiğinde ihtiyaçtan ötürü atılan adımlar çerçevesinde ankara üniversitesi'ne bağlı bir i̇lahiyat fakültesi kurulması kararlaştırılmıştır. 1959 yılında ise i̇mam hatip okulu mezunlarının eğitimlerine devam edebilmeleri için yüksek i̇slam enstitüleri kurulmuştur. bu enstitüler 1982 yılında i̇lahiyat fakültesi'ne dönüştürülmüşlerdir.

türkiye'de i̇lahiyat fakültelerinde başta i̇slamiyet olmak üzere, değişik dinler incelenmektedir. müftüler, din adamları bu fakültelerde yetişir. ayrıca türkiye cumhuriyeti millî eğitim bakanlığı'na bağlı okullarda anayasa gereği zorunlu okutulan din kültürü ve ahlak bilgisi dersi öğretmenleri ile i̇mam hatip liseleri'nde ve anadolu i̇mam hatip liseleri'nde din ile ilgili meslek derslerini veren öğretmenler de bu fakültelerde yetişir.

ayrıca bakınız 
 i̇lahiyat
Günah

günâh, (arapça:  (khata'),  (ithm)), (farsça:  (gonāh), (urduca: ) genellikle dinî bağlamda kullanılan bir terimdir. tanrı'nın açıkladığı ilâhi kanunlara karşı yapılan bilinçli ihmâlkârlık veya inkâr olarak da tanımlanabilir. günâh  işleyenlere veya günâhı olanlara günahkâr denir. i̇brahimî dinler de dâhil olmak üzere, birçok farklı inanç ve felsefede, dinî nitelik taşısın taşımasın, günah kavramı mevcuttur.

dinlere göre günahlar

bahailik

i̇slamiyet 
i̇slamiyet'te allah'a şirk koşmak, haksız yere adam öldürmek, intihar etmek, savaştan kaçmak, bid'at işlemek, içki içmek, domuz eti yemek, faiz parası yemek, yalan söylemek, yalan
yere şahitlik etmek, zina etmek, livâta etmek, kumar oynamak, haram'a helal demek, helal'e haram demek, gıybet etmek, iftira atmak, hırsızlık yapmak büyük günahtır.

hristiyanlık

yedi ölümcül günah

1. şehvet
2. kibir
3. öfke
4. tembellik
5. kıskançlık
6. oburluk
7. açgözlülük

yahudilik 
yahudilikte tanrı'nın adını boș yere zikretmek,zina etmek,başkasının malına göz dikmek, hırsızlık yapmak,putlara tapmak,anneye babaya saygısızlık vb.büyük günahlardandır. aynı zamanda bunlar yahudilik inancına göre tanrı'nın hz.musa'ya sina dağı'nda verdiği "10 emir" arasında yer alır.

hint dinleri

ayrıca bakınız 
 büyük günah (i̇slam'da)
 gayb
 haram
 helal
 kumar
 rüşvet
 mekruh

kaynakça 

 
dinî inanç ve doktrin
dinî kavramlar
i̇slam mitolojisi
İnci kefali

i̇nci kefali ya da van balığı (chalcalburnus tarichi), sazangiller (cyprinidae) familyasından van gölü'nün tuzlu ve yüksek derecede sodalı (tuzluluk %0,19, ph 9,8) sularında yaşayabilen endemik bir balık türü. van gölü havzasına özgüdür.

dünyanın başka hiçbir yerinde bulunmayan bu balık, gölün diğer tatlı su ve deniz balıkları için uygun olmayan tuzlu ve karbonatlı sularında yaşar. her yılın mayıs ve haziran aylarında, somon balığı gibi havada uçarak yumurta bırakmak için gölün kollarından yukarı doğru hareket eder.

yyü ve doğa gözcüleri derneği 1997 yılından beri bir koruma stratejisi geliştirmektedir (sari, 2012). hükûmetin üreme mevsiminde balık avlamayı yasaklamasına rağmen, bu tür balıkçılık büyük bir iş haline geldi. 1960'larda yılda 600 ton balık toplanabiliyorken; bugün bu sayı 15.000 ton civarlarında seyrediyor. tür, 1994 yılında iucn kırmızı listesi'nde tehlike altında olarak kabul ediliyordu. ancak 2014 yılında tehdit altında olarak düşürüldü.

kaynakça

dış bağlantılar 
 www.dogagozculeri.org 
 www.incikefali.net

neredeyse tehdit altında olan hayvanlar
alburnus
türkiye endemik balıkları
van gölü
1814'te tanımlanan balıklar
türkiye endemik hayvanları
Mizan (din)

mizan, i̇slam eskatolojisi ve ahiret inancına göre, ahirette insanların yeryüzündeki davranışlarına dair geçtikleri hesaptan sonra herkesin iyi ve kötü davranışlarının tartıldığı ilahi adalet ölçüsüdür. i̇slam dinine göre bu tartının nasıl bir şey olduğu bilinmemektedir. onun yeryüzündeki ölçü aletlerine, tartılara benzemediği söylenmiştir.

i̇nanışa göre, bu tartıda iyi davranışları, iyilikleri kötü davranışlarından daha ağır gelenler cennete girecek ve kurtuluşa ereceklerdir. hafif gelenler ise cehenneme gidecek ve cezalandırılacaktırlar. cehenneme gidenlerden müslüman olanlar suç ve kötülüklerinin karşılığı olan cezayı çektikten sonra cehennemden çıkıp cennete girerler.

mizan, kelime anlamı olarak terazi demektir.

i̇slam dininin kutsal kitabı kur'an'da mizanla ilgili bazı ayetler vardır. bunlar, enbiya suresi 47. ayet ve mü 'minun suresi  102-103. ayetlerdir.

mizan ve i̇şlevi 
mizan i̇slam'da mahşer günü insanların amellerinin tartılma görevini görür. mizan'da ağır basan tarafın yukarı çıktığı rivayet edilir. mizan'dan sonra ise sırat köprüsüne gidileceği bildirilir. (araf/8, embiya/47)

i̇slam eskatolojisi
i̇slam mitolojisi
Kanun hükmünde kararname

kanun hükmünde kararname (khk), yasama organının konu, süre ve amacı belirleyen bir yetki kanunu ile verdiği yetkiye veya doğrudan doğruya anayasadan aldığı yetkiye dayanarak, hükûmetin çıkardığı, maddi anlamda kanun gücüne sahip, parlamentonun tasdiki ile şekli ve organik anlamda kanun gücünü kazanacak olan kararnamelerdir. türkiye'de 1982 anayasası'nın 87'inci maddesi ile "bakanlar kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek" tbmm'nin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

anayasa'nın 91'inci maddesinde de kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verme hususu düzenlenmiştir. bu madde şöyledir:

kanun hükmünde kararnameler, olağan ve olağanüstü olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. türkiye cumhuriyeti'nde, olağan kanun hükmünde kararnameler, bakanlar kurulu tarafından çıkarılmakta; bu yetki bakanlar kuruluna türkiye büyük millet meclisi tarafından yetki kanunu ile verilmektedir. temel haklar, kişi hak ve ödevleri ile siyasi hak ve ödevler hakkında düzenleme yapılamaz. olağanüstü kanun hükmünde kararnameler ise cumhurbaşkanı başkanlığındaki bakanlar kurulu tarafından çıkarılmaktadır. bunun için tbmm'nin yetki kanunu vermesine gerek yoktur. uluslararası hukuktan doğan yükümlülükleri yerine getirmek şartıyla, her alanda düzenleme yapılabilir. kanun hükmünde kararnameler hem meclis tarafından siyasi denetime hem de anayasa mahkemesi tarafından yargısal denetime tâbidirler.

2017 türkiye anayasa değişikliği referandumundan evet kararının çıkmasının ardından yapılan 2018 türkiye genel seçimlerinde halk oyuyla seçilen cumhurbaşkanı görevine başladıktan sonra anayasanın 91'inci maddesi yürürlükten kaldırıldı. kanun hükmünde kararnameler, yerini yeni sistemin yeni düzenleme aracı olan cumhurbaşkanlığı kararnamelerine (cbk) bırakmıştır.

kaynakça 
 www.ydk.gov.tr
 www.tbmm.gov.tr

hukuk terimleri
kararnameler
Nemengan

namangan özbekistan cumhuriyeti'nin ikinci büyük şehridir. özbekistan'nın doğusundaki fergana vadisi'nin kuzeyindeki namangan eyaleti'nin başkentidir.nüfusu 432,456'dir. (2006)

konumu 
özbekistan başkenti taşkent'in doğusunda yaklaşık 430 km uzaklıkda, andıcan'ın 65 km batısında ve fergana şehrinin 75 km kuzeyınde yer alır. fergana vadisi'nin en güzel şehirlerinden biridir. özbekistan'ı namangan eyaleti'nin idari başkentidir.

etimoloji 
namangan kelimesi farsça "namak" - tuz ve "kon" - ocak, maden ocağı kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. şehir yerleştiği yerde tuz madeni varmış zamanında ve ondan bu yere "namakkon" - tuz ocağı, daha doğrusu namangan adı verilmiştir.

tarihçe 
15.yüzyılda şehre yerleşim başlamıstır. 1610.yılından sonra da daha çok bilinmeye başlamıştır. 18.yüzyıl ortalarında o dönem fergana vadisi ve etrafındaki yerlerde var olan kokand hanlığı devletinın önemli şehirlerinden biriydi. çarlık rusyası döneminde şehir i̇slam dini'nin önemli öğrenim merkezlerindendi. şehirde 20 medrese ve 600'ü aşkın cami bulunmaktaydı. 1876'dan sonra pamuk ve gıda sanayisi ekonominin önemli kısmı olmaya başladı. şehir 1926 yılında bozucu bir depreme uğradı.
1991 yılında özbekistan bağımsızlığını ilan ettikten sonra, namangan'da istenmeyen islami tarıkat-hareketler (vahhabilik hareketi) yayılmaya başladı.ve bu hem bölgenin hem de ülkenin iyi bir yolla, barış içinde ilerlemesini belli bir şekilde etkiledi.

eğitim 
şehirde 1 üniversite, 2 enstitü, 1 akademik lise ve birkaç tane kolej bulunmaktadır:
 namangan devlet üniversitesi
 namangan mühendislik pedagoji enstitusü
 namangan mühendislik-ekonomi enstitüsü
 do'stlik akademik lisesi
 namangan tıp koleji
 namangan hukuk koleji
 namangan pedagoji koleji
 namangan spor koleji
 namangan ekonomi koleji

spor,stadlar

kaynakça 

 namangan 

nemengan ili'ndeki şehirler
özbekistan'daki şehirler
özbekistan'daki il merkezleri
Linyit

linyit, kahverengi kömür de denilen ve tamamına yakını termik santrallerde yakıt olarak kullanılan kömür sıralamasında en alt sırada yer alan bir kömür çeşididir.

linyitin ısıl değeri (kalorifik değer) düşük, barındırdığı kül ve nem miktarı fazladır. buna rağmen yerkabuğunda bolca bulunduğu için başta almanya, amerika birleşik devletleri gibi gelişmiş ülkeler olmak üzere sıklıkla kullanılan bir enerji hammaddesidir.

linyit türkiye'nin birçok bölgesinde çıkartılmış ve hâlen çıkarılmaya devam etmektedir. bu bölgelerden bazıları kahramanmaraş ili afşin ve elbistan ilçesi, ankara ili nallıhan ilçesi (çayırhan), kütahya ili seyitömer ve tavşanlı ilçesi, manisa ili soma ve muğla ili yatağan ilçesinde, adana ili kozan ilçesinde, bolu ili mengen ilçesinde çıkartılır.

dünya'daki yıllara göre çıkarılan linyit miktarı (metrik ton cinsinden):

dış bağlantılar 

 linyit kömürü: sağlık etkileri ve sağlık sektöründen tavsiyeler 

katı yakıtlar
tortul kayaçlar
İrlanda (anlam ayrımı)

i̇rlanda, i̇rlanda adası'nda bir ülke.
 kuzey i̇rlanda, birleşik krallığı meydana getiren dört devletten biri.
 i̇rlanda (ada), i̇rlanda ve birleşik krallık'a bağlı kuzey i̇rlanda olmak üzere siyasi anlamda ikiye ayrılmış olan atlantik okyanusu'nda bir ada.
MiniDisc

minidisc (kısaca md), genelde ses için kullanılan, dijital veri depolama ortamıdır. sony tarafından geliştirilmiştir. 1992 yılında, philips ve matsushita tarafından geliştirilen dcc ile beraber piyasaya çıkmıştır. bu rekabet 1996 yılında ddc'nin piyasadan kalkmasıyla son bulmuştur.

md'nin başka bir versiyonu olan md data 1993 yılında duyurulmuştur, fakat piyasaya çıkmamıştır. bugün md sadece ses depolama için kullanılmaktadır. md, avrupa ve amerika'da istediği başarıyı yakalayamamıştır. az sayıda md albüm sonya tarafından basılmıştır. md japonya'da çok popülerdir.

özellikler 
md'nin yapısı, 9 cm (3,5") floppy disketlere çok benzer. 68×72×5mm boyutlarında ve üzerinde okuma/yazma kapağı bulunan bir kartuşun içinde magneto-optical disk bulunur.

60, 74 ve 80 dakikalık md'ler mevcuttur.

okuma/yazma işlemi 
kayıt sırasında lazer, diskin bir yüzünü küri noktasına (curie point) kadar ısıtır ve diski manyetik alana duyarlı hale getirir. diğer yüzde ise bir manyetik kafa ısıtılan kısmın kutuplarını değiştirerek dijital veriyi diske yazar.

okuma işlemi sadece lazer ile yapılır.

sıkıştırma 
md, atrac (adaptive transform acoustic coding) denilen bir sıkıştırma yöntemi kullanır. bu da cdda'ya göre daha kayıplı bir ses demektir. (cdda sıkıştırılmamış 16-bit pcm)

sony'nin en son atrac kodlama versiyonu atrac3plus'tır. sharp, panasonic, pioneer ve sanyo'nun kendi atrac kodlamaları vardır.

çeşitleri

mdlp 
minidisc long play, atrac3 kodlama ile md'ye daha uzun süre ses kaydı yapabilmektedir. standart md, sp (292kbit/s) olarak bilinir. mdlp'nin 2 türü vardır.

 lp2: (132 kbit/s) 80dk'lık md'ye 160dk ses kaydı yapabilir.
 lp4: (66 kbit/s) 80dk'lık md'ye 320dk ses kaydı yapabilir.

sadece mdpl çalarlarda kullanılabilir.

netmd 
netmd de tek yönlü (sadece bilgisayardan md'ye) kayıt yapılabilmektedir. netmd cihazların hepsi mdlp desteklemektedir.

hi-md 
hi-md, atrac3plus kodlama kullanır. disk kapasitesi 1gb'tır. hi-md'ye ses dışında herhangi bir dosya da kaydedilebilir.

1gb'lık md'ye 94dk (pcm) veya 45 saat (48 kbit/s) müzik kaydedilebilir.

kayıt süreleri

dış bağlantılar 

ses depolama ortamları
Aix-en-Provence

aix-en-provence (), fransa'nın güneyinde bouches-du-rhône departmanına bağlı ve marsilya'ya 25 km uzaklıktaki tarihi ve kültürel bir şehirdir.

aix-en-provence şehrinin kuzeyinde kalan kısımlarda özellikle puyricard'da burjuva kesiminin yaşadığı söylenirken, bu şehirdeki evlerin fransa'da en pahalılar arasında olduğu bilinmektedir. aix-en-provence'ın 10 km kuzeyinde cezanne ve picasso'nun tablolarını yaptığı lavanta tarlalarıyla kaplı st. victoire dağı bulunmaktadır. burada picasso'nun yaşadığı şato ziyaretçi kabul etmemektedir.

yeraltı suları, sabunları, cezanne'ı, lokumu, sucuğu ve keçileriyle meşhur olan şehir 200'ün üzerinde çeşme ve dört üniversite barındırmaktadır. bunun yanında 16 bakkal, 22 seyyar market, 46 umumi tuvalet ve 300'ü aşkın aile çay bahçesiyle fransız piknik kültürünü yansıtmaktadır.

tarihçe

antik dönem 
mö 4. yüzyılda provence bölgesinin batısında kelt - ligur kavimlerin yaşadığı kaynaklarda aktarılmaktadır. aix'in yakınlarındaki oppidumu başkent ilan eden salluviler burada massalia'daki yunan gruplar ile barış içinde yaşamaktaydılar. i̇ki kavim arasında bir kültürleşme söz konusuydu. mö 2. yüzyıldan itibaren birbirlerini tehdit olarak algılamaya başlayan kavimler romalıları çağırarak onlardan yardım istemişlerdir. bunun üzerine mö 123 tarihinde bölgeye gelerek ele geçiren prokonsül gaius sextius calvinus, entremont oppidumunu yağmalatarak ortadan kaldırmıştır. bölgede sürdürülen savaşların bir diğer amacının roma'nın i̇spanya yollarını güvence altına alma çabası olduğu iddia edilmektedir. bölgedeki roma hakimiyetini vurgulamak isteyen calvinus kısa süre sonra bir kaplıca etrafına sur inşa ettirerek galya topraklarındaki ilk roma şehirlerinden birisi olan colonia aquae sextiae salluviorum kurmuştur. şehrin bugünkü ismi aix bu ismin kısaltmasından ortaya çıkmıştır.

kısa süre sonra bu şehrin etrafında roma eyaleti gallia narbonensis kurulmuş ancak eyaletin başkenti mö 118 yılından itibaren colonia narbo martius olmuştur. st. victoire dağı eteklerinde mö 102 yılında meşhur vercellae savaşı yapılmış ve bu savaşta gaius marius komutasındaki roma ordusu, tötonlar ve ambronları mağlup ederek komutan gaius marius'u halk destanlarına ve sözlü kültüre yerleşmesine vesile olmuştur. roma yolu via aurelia'da bulunan şehir zamanla hızla büyümüş ve nam salan kaplıcası ile şifa arayan hastaları kendisine çekmeye başlamıştır. augustus döneminde roma kolonisi olan aquae sextiae, mö 15'te vatandaşlarına roma vatandaşı hakkını tanımıştır.

resimler

kardeş şehir 

aix-en-provence'in aşağıda listelenen şehirler ile kardeş şehir anlaşması vardır:

  1995
  1977
  1999
  1993
  1982
  1996
  1998
  1978
  1997
  1970
  1960

ayrıca bakınız 

 cours mirabeau
 pavillon de vendôme
 musée granet
 aix-marseille üniversitesi
 başpiskoposluk sarayı

kaynakça

dış bağlantılar 

  
  

 
bouches-du-rhône'daki şehirler
fransa'daki kaplıcalar
mö 123'te kurulan oluşumlar
mö 2. yüzyılda kurulan yerleşim birimleri
Tenga

tenga, orta asya’da çeşitli dönemlerde genel para birimi olarak kullanılmış, sultan abdülaziz döneminde kaşgar’da sultan adına bastırılan gümüş paradır.

1874 - 1878 yılları arasında basılan paranın bir yüzünde “abdülaziz han” ve darb tarihi, diğer yüzünde ise "duri be latif kaşgar" ve darb tarihi yazmaktadır.

günümüzde kazakistan’da para birimi olarak ise tenge kullanılmakrtadır.

eski para birimleri
Nazmi Bilge

nazmi bilge (10 ekim 1934, trabzon - 8 ağustos 2013, i̇stanbul), türk eski millî futbolcu ve teknik direktör. futbolculuk kariyerinin büyük bir kısmını beşiktaş'ta geçirmiş ve takım kaptanlığı yapmıştır.

futbolculuk kariyeri

kulüp kariyeri 
trabzon lisesi’ni bitirdikten sonra 2 yıl yükseköğrenim gördü. futbola da trabzon’da i̇dmanocağı kulübü'nde başladı. dayısı olan ünlü futbol adamlarından hasan polat’ın desteğiyle 1954 yılında beşiktaş’a transfer oldu.

nazmi bilge 1. ulusal lig'in kurulması ile beşiktaş'ın ilk golünü atan futbolcudur. 21 şubat 1959 günü, beşiktaş'ın altay ile oynadığı maçta iki gol atarak takımının bu yeni ligdeki ilk golü atmış oldu. 5 yıl sonra, 1962 yılında altay'a transfer olana kadar beşiktaş’ta çok başarılı bir performans çizdi. i̇stanbul ligi, millî küme, federasyon kupası ve birinci lig’de toplam 158 gol atmayı başardı.

millî takım kariyeri 
3 kez türkiye millî futbol takımı forması giydi ve bu karşılaşmalarda bir gol kaydetti.

teknik direktörlük kariyeri 
1969-70 sezonunda kardemir karabükspor'de teknik direktör olarak görev aldı ve kulübün ilk teknik direktörü oldu.

spor yöneticiliği kariyeri 
nazmi bilge, futbolu bıraktıktan sonra beşiktaş jimnastik kulübü'nün yönetiminde ve türkiye futbol federasyonu'nda görev aldı.

ölümü 
bilge 8 ağustos 2013 tarihinde öldü. cenazesi zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilmiştir.

başarıları 
beşiktaş
 federasyon kupası: 1956-57, 1957-58
 millî lig: 1959-60

bireysel
 federasyon kupası gol kralı: 1956-57
 milliyet yılın sporcusu: 1959
 beşiktaş'nın süper lig tarihindeki 1. golünü attı. (beşiktaş'ın, 1959-1960 sezonunun ilk haftasında altay ile yaptığı ve 2-1 kazandığı maçta rakip fileleri 2 kez havalandıran eski millî futbolcu, adını kulüp tarihine yazdırdı.)

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 

1934 doğumlular
2013 yılında ölenler
trabzon doğumlu futbolcular
türk erkek futbolcular
altay sk futbolcuları
beşiktaş jk futbolcuları
türkiye millî futbol takımı futbolcuları
türk teknik direktörler
kardemir karabükspor teknik direktörleri
süper lig futbolcuları
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
forvet futbolcular
beşiktaş jk kaptanları
Yel değirmeni

yel değirmeni, enerji üretmek için rüzgâr gücünden faydalanarak çalışan büyük pervaneli çarklı makine.

çok eski zamanlardan beri yel değirmenleri, buğday öğütmek ve su pompalamak gibi işler için mekanik güç elde etmekte kullanılmıştır. hollanda'da bulunan yel değirmenleri, karayı denizden ayırmak için su pompalamakla görevlidir. gelişmekte olan ülkelerde halâ önemli güç kaynağı olmalarına rağmen endüstri bakımından gelişmiş ülkelerde rolleri azalmıştır. elektrik enerjisi kaynağı olarak kullanılan ilk yel değirmeni 1890 yılında danimarka'da yapılmıştı.  bu tarihten sonra rüzgârla çalışan değirmenler küçük ev ve çiftliklere elektrik sağlamak için kullanılmıştır.

yel değirmeninin model ve çalışması rüzgâr hızına, yönüne ve yüksekliğine bağlıdır. rüzgârın saatteki hızı ortalama 29 – 40 km olan yerler yel değirmenleri için uygundur. saatte 8 km hızı olan hafif rüzgârlar yel değirmenini çalıştıramazlar, güçlü rüzgârlar ve fırtınalar ise yel değirmenini hasara uğratabilirler. 

yel değirmenleri genel olarak rüzgârla dönen bazı parçalardan meydana gelir. başlıca iki çeşidi vardır; yatay eksenli ve dikey eksenli yel değirmenler.

gücü ve kullanışlılığı 

bir yel değirmenini döndüren rüzgârın gücü, hızının küpü, yel değirmenini döndüren pervane çapının karesi ve havanın yoğunluğu ile doğru orantılıdır. küçük çaptaki rüzgâr güç sistemleri, elektrik ve mekanik güç sağlamak bakımından ekonomik önem taşır.

6 kilowattlık bir rüzgâr jeneratörü, ortalama rüzgâr hızının saatte 16 km olduğu kabul edilirse, ayda 325 kilowatt saat (kwh) elektrik üretebilir. bu da orta hâlli bir evin bütün elektrik ihtiyacını karşılamaya yeterlidir. rüzgâr olmadığı zaman elektrik, rüzgâr enerjisinin kimyasal enerji olarak depolandığı akümülatörlerden sağlanır.

büyük çaptaki yel değirmenlerinin birçok avantajı vardır herhangi bir kirlenmeye yol açmazlar, fazla gürültü çıkarmazlar ve yakıta ihtiyaçları yoktur. bu sebeplerden, bu cins büyük sistemli yel değirmenleri hollanda ve abd gibi ülkelerde kullanılmaktadır. 1970'li yıllarda yel değirmenleri aracılığıyla elektrik üretimine ilgi arttı. abd'de kurulan rüzgâr çiftliklerinde yel değirmenleriyle elektrik üretimi yapılmaktadır.

i̇lk yel değirmenlerinin 7. yüzyılda i̇ran'da, daha sonraları çin'de kullanıldıkları ve sonraları da avrupa'ya yayıldıkları eldeki belgelerden anlaşılmaktadır.

ayrıca bakınız  
 yel değirmenleri listesi

kaynakça
Ali İhsan Karayiğit

ali i̇hsan karayiğit (1 temmuz 1927, manisa - 18 mart 2013, i̇stanbul), türk millî futbolcudur.

ali i̇hsan karayiğit, futbola balıkesir'de başladı. türkiye şampiyonalarındaki başarılı futboluyla kısa sürede büyük takımların gözdesi haline geldi. 1948 yılında manisa gençlik'ten beşiktaş'a transfer oldu. 1957-58 sezonu sonuna kadar beşiktaş'ta oynadı. bu dönem içinde ali i̇hsan karayiğit, 3 i̇stanbul ligi, 2 federasyon kupası şampiyonluğu, 1 türkiye birinciliği yaşadı. 1958-59 sezonu başında adalet'e transfer oldu. bir yıl sonra ise aktif futbol yaşamını noktaladı. 13 kez a milli formayı giydi.

futbolu bıraktıktan sonra bir süre spor yazarlığı yapan karayiğit, 1960’ta beşiktaş’a üye oldu. uzun yıllar divan kurulu’nda görev yaptı. bir dönem beşiktaş genç takımı’nı da çalıştırdı. uzun bir süredir bjk süleyman seba spor salonunda müdürlük yapmaktaydı (2007).
18 mart 2013 tarihinde hayatını kaybeden karayiğit, zincirlikuyu mezarlığına defnedilmiştir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 mackolik.com'daki 

1927 doğumlular
beşiktaş jk futbolcuları
türkiye millî futbol takımı futbolcuları
süper lig futbolcuları
salihli doğumlular
manisa doğumlu futbolcular
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
2013 yılında ölenler
alibeyköyspor futbolcuları
türkiye 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
defans futbolcuları
manisa lisesinde öğrenim görenler
Viyana Gazometreleri

viyana gazometreleri, viyana'nın simmering ilçesinde bulunan 1896 yılında yapılmış ve gazometre binaları.

birbirinin benzeri dört ayrı yapıdan oluşan viyana gazometreleri, büyüklükleri ve çok uzaklardan görülebilmeleri sebebiyle simmerling'in sembolüdür.  viyana gaz ihtiyacını 1970 – 1978 arasında doğalgazdan karşılamaya başlayınca terk edilen gazometreler, 1999'dan 2001 yılına kadar süren kapsamlı bir inşaat projesiyle bir eğlence merkezi, konut kompleksi, bir öğrenci yurdu ve bir organizasyon-tertip salonuna dönüştürüldü. yeniden düzenlenmeyle beraber, viyana gazometreleri tüm dünyadan turistlerin ve mimari bilirkişilerin ziyaret ettiği turistik bir unsur haline gelmiştir. gazometreler, klasik tasarımları ile tarihi anıt olarak koruma altındadır.

özellikleri 
her biri 90,000 m³ hacmi olan, dış cephesi tuğla kaplı, 4 silindir teleskop model gaz deposudur. bir gazometrenin yüksekliği yol seviyesinden en uç noktasına kadar 70 metre, çapı ise yaklaşık 60 metredir. cepheleri kırmızı kiremitle kaplıdır.

1984 yılında gaz depolama işlevini yitirince yapılar, 1995 yılına kadar şehir merkezinde atıl kaldı.  gazometrelerin dönüşümü için tasarımcıların sunduğu projeler arasından seçilenler 1999-2001 yılları arasında hayata geçirildi

her bir blokun en üst katında konutlar, ortada işyerleri, en altta alışveriş mekanları olacak şekilde projelendirme yapılmış; alışveriş katları birbirine yapılararası köprülerle bağlanmıştır.

blok a 
yeniden işlevlendirme projesi fransız mimar jean nouvel tarafından yapılmıştır.  ana giriş kapısı bu bloktadır.

blok b 
yeniden işlevlendirilmiş hali wolf d. prix ve helmut swiczinsky adlı mimarlar tarafından gerçekleştirildi toplam kullanım alanı 5.850 m²dir. 1400 m² alana yayılan 4200 kişilik toplantı salonu ve 199 adet tek kişilik, 24 adet çift kişilik odası olan öğrenci yurdu bu binada bulunmaktadır.

blok c 

92 adet konuttan oluşan bol yeşil alanlı bu blok, mimar manfred wehdorn tarafından tasarlanıp şimdiki şeklini almıştır.

blok d 
mimar wilhelm holzbauer tarafından yapılan ek binada, diğer bloklarda olduğu gibi 119 dairenin  birbirini görmemesine özellikle dikkat edilmiştir.

resimler

dış bağlantılar 

 gasometer

kaynakça 

jean nouvel'in eserleri
viyana'daki yapılar
gazhaneler
Uma Thurman

uma karuna thurman (d. 29 nisan 1970; boston, massachusetts), amerikalı aktris, manken ve yapımcı.

hayatı
uma karuna thurman, 29 nisan 1970 yılında dünyaya geldi. 1985 yılında click models ajansıyla anlaşarak mankenlik kariyerine başladı. i̇lk modellik çalışmaları arasında glamour ve british vogue dergilerinin aralık 1985 ve mayıs 1986 kapaklarında yer aldı. 1987 yılında yayınlanan ilk gençlik gerilim filmi kiss daddy goodnight ile oyunculuğa geçiş yaptı. 1990 yılında gary oldman ile evlendi. 1992 yılında boşandı. 1 mayıs 1998 yılında ethan hawke ile evlendi. ağustos 2005 yılında boşandı.

filmografi

ödülleri

kaynakça

dış bağlantılar
 
 

1970 doğumlular
amerikalı kadın sinema oyuncuları
amerikalı kadın modeller
en i̇yi kadın mini dizi veya televizyon filmi oyuncusu altın küre ödülü sahipleri
yaşayan insanlar
21. yüzyılda amerikalı kadın oyuncular
en i̇yi kadın oyuncu empire ödülü sahipleri
alman asıllı amerikalılar
i̇sveç asıllı amerikalılar
altın küre ödülü sahipleri
en iyi kadın oyuncu saturn ödülü sahipleri
20. yüzyılda amerikalı kadın oyuncular
boston doğumlu kadın oyuncular
new york (eyalet) doğumlu kadın oyuncular
ordre des arts et des lettres şövalyeleri
david di donatello kariyer ödülü sahipleri
new york demokratları
Zugdidi

zugdidi (, megrelce: ზუგიდ), gürcistan’ın batısında, tarihsel megrelya bölgesinde bulunan bir kenttir. odişi ovasında, çhouşi ırmağının kıyısında yer alır. nüfusu 42.998 'dir (2014). samegrelo-zemo svaneti bölgesinin yönetsel merkezidir.

kaynaklarda adından ilk kez 17. yüzyılda söz edilmiştir. odişi prensliği'nin yönetsel ve kültürel merkeziydi. 1855-1857 arasında osmanlıların egemenliği altında kaldı. daha sonra çarlık rusya’sının yönetimi altına girdi. demiryolu ve devlet yolu kentten geçmektedir.

görülecek yerler arasında zugdidi tarih ve etnografya müzesi, tiyatro, samegrelo prensleri dadianilerin sarayı ve nadir bitkilerin bulunduğu botanik bahçesi sayılabilir.

etimoloji 
zugdidi adının ilk kullanımına 17. yüzyıl kaynaklarında rastlanmaktadır. zugdidi megrelcede "büyük tepe" anlamına gelmektedir ("zugu/ზუგუ" - tepe, "didi/დიდი" - büyük). eski kaynaklarda aynı anlama gelen "zubdidi" (ზუბდიდი) kullanımına da rastlanmaktadır. megrelya ve abhazya'daki megrel köylerinde ise bu ismin kısa formu olan "zugidi" (ზუგიდი) de görülmektedir. şehrin doğusundaki tepe şehre bu adı vermiştir. bu tepede antik dönemden kaleler yer almaktadır.

i̇klimi 
köppen iklim sınıflandırmasına göre zugdidi'de ilıman dönencealtı iklimi (cfa) görülmektedir.

nüfus 
zugdidi, tarih boyunca tek etnikli bir şehir olarak bilinmekteydi. 2002 eyalet sayımına göre, toplam nüfusunu %98.97'sini (166.039) gürcüler oluşturmaktadır. 1850'lerin ikinci yarısındaki kısa osmanlı işgali nedeniyle şehrin nüfusu 2000'den 800'e düşmüştür. 1950'ler ve 1970'lerde zugdidi gelişmiş ve nüfus artış hızı artmıştır. son 20 yıldaki nüfus artışı ise diğer şehirlerden gelenlerden zugdidi'ye olan göçün sonucudur. abhazya'daki rus-gürcü savaşı sırasında birçok etnik megrel zugdidi'ye göç etmek zorunda bırakılmıştır. bu göçle beraber 2002 nüfus sayımlarında zugdidi gürcistan'ın en kalabalık 5. şehri olmuştur. 2014 nüfus sayımlarına göre ise ülkenin en kalabalık 6. şehridir.

zugdidi'nin yıllara göre nüfusu:

kaynakça 

gürcistan'daki şehirler
kutaisi guberniyası
Demirci Mehmet Efe

demirci mehmet efe (1883, pirlibey, nazilli - 1961, aydın), türk kurtuluş savaşı'nda kuvâ-yi milliye önderi.

1883 yılında pirlibey, nazilli'de doğdu. babasının mesleğinden dolayı demirci lakabını aldı. askerlik görevini i̇zmir 5. depo alayı'nda demirci olarak yaparken ermeni bir yüzbaşıdan yediği dayak üzerine firar etti. köyüne dönen demirci mehmet, burada rahat durmayınca çakırcalı mehmet efe tarafından ödemiş'in fata köyüne imam olarak gönderildi. çakırcalı'nın ölümünden sonra yörük ali efe çetesine katılan demirci mehmet efe, cesareti ve gözüpekliği sayesinde çete içinde önemli bir konum aldı ve kısa zamanda aydın ve ödemiş havalisinde zorlu ve amansız bir efe oldu. i̇zmir'in i̇şgalinden sonra 11 temmuz'da resmen kuvâ-yi milliye'ye katıldı. sonra kurtuluş savaşı'nda bağımsızlık mücadelesine katıldı.

tbmm hükümeti'nin 9 aralık 1920 tarihinde aldığı bir karar, afyonkarahisar dolaylarındaki atlı takip kuvvetleri'nin düzenli orduya süvari birlikleri olarak katılmasını öngörmekteydi. albay refet bey'in 300 adamıyla birlikte süvari alay komutanı olarak düzenli orduya katılması yönündeki teklifini, çerkez ethem'in telkinleriyle dikkate almayan demirci mehmet efe'nin üzerine kuvvet gönderilmiştir. albay refet bey komutasındaki süvari birliklerinin 11 aralık'ta başlattıkları harekât sonunda demirci mehmet efe'nin adamları ele geçirilmiştir. yaşı uygun olanlar düzenli ordu birliklerine katılmış, diğerleri terhis edilmiştir. demirci efe ise 30 aralık 1920 tarihinde tbmm hükûmeti'ne teslim olmuştur. efe, nazilli-dualar köyüne yerleşmiştir. yanına, çok güvendiği jandarma yüzbaşı nuri bey'in seçtiği 50 kişilik bir muhafız kuvveti bırakılmıştır.

1961 yılında aydın'a geçmiş ve aydın'da ölmüştür.

ayrıca bakınız
 demirci mehmet efe ayaklanması

kaynakça 

1883 doğumlular
1961 yılında ölenler
nazilli doğumlular
efeler
kurtuluş savaşı'na katılan siviller
kuvâ-yi milliye
sosyal kabadayılık
Telavi

telavi (), gürcistan’ın doğusunda, kaheti bölgesinin başta gelen kentidir. nüfusu yaklaşık 19.629 (2014). başkent tiflis’e 156 kilometre uzaklıktadır.
 
telavi, 8. yüzyılda kuruldu. 15. yüzyılda birleşik gürcü krallığının parçalanmasından sonra, kaheti krallığı’nın başkentiydi. 1762’de, kartli-kaheti krallığı’nın başkenti oldu. 1801’de ruslar bu krallığı ortadan kaldırınca bu konumun yitirdi.

telavi’de ve çevresinde zengin tarihsel kalıntılar vardır: alaverdi katedrali, sameba kilisesi, i̇kalto akademisi, aziz giorgi kilisesi. tsinandeli bahçesi’nde ünlü yazar i̇lia çavçavadze’nin ikametgâhı bulunur.

gürcistan'daki şehirler
gürcistan'da tunç çağı
Rustavi

rustavi (), gürcistan’ın güneydoğusunda kvemo kartli idari bölgesinin merkezi olan bir şehirdir. gürcistan'ın başketi tiflis'ten 25 km uzaklıkta yerleşen şehrin ortasından kura nehri geçer. 2002'deki nüfus sayısına göre, rustavi'nin nüfusu 116.384 kişiye ulaşmıştır.

kent, 1948’de, metalurji fabrikasının yanında kuruldu. bu adı, moğolların 1256 yılında yıktığı, hemen yakınlardaki eski rustavi kentinden aldı. bu eski rustavi kentinden günümüze sadece kale kalıntıları kalmıştır. modern rustavi kenti, kuruluşundan kısa sürede güney kafkasya’nın endüstri merkezi haline geldi. 1991 yılında sovyetler birliği’nin yıkılmasından sonra bu önemini yitirdi. kent endüstri merkezi olmaktan çıktı ve nüfusun büyük kısmı işsiz kaldı.

rustavi halk dansları topluluğu bu kenttedir. kentte ayrıca, yükseköğretim kurumları, tiyatro ve müze bulunmaktadır. düzenli olarak “altın maske” adıyla uluslararası tiyatro festivali düzenlenmektedir.

kardeş kentler 
rustavi'nin kardeş şehirleri:

 akmene, litvanya
 çerkası, ukrayna
 i̇negöl, türkiye
 i̇vano-frankivsk, ukrayna
 kiruna, i̇sveç
 kryvyi rih, ukrayna
 łódź, polonya
 panevėžys, litvanya
 plock, polonya
 sumgayıt, azerbaycan
 zhodzina, belarus

kaynakça 

 
gürcistan'daki şehirler
Ozurgeti

ozurgeti (), gürcistan’ın batısında, guria bölgesinin ve ozurgeti ilçesinin yönetim merkezi olan bir kenttir. natanebi ırmağının kıyısında yer alır. eski adı maharadze idi. nüfusu yaklaşık 14.785 kişidir (2014).

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 

gürcistan'daki şehirler
gürcistan'daki limanlar
Gori

gori (), gürcistan’ın şida kartli (i̇ç kartli) bölgesinde bulunan bir sanayi kentidir. kent, ünlü gürcü kralı kurucu davit (1089-1125) tarafından kurulmuştur.

şehrin nüfusu 137.957 gürcü, 45 abhaz, 6.405 oset, 1.972 ermeni, 1.136 rus, 607 azeri, 97 rum, 123 ukraynalı olmak üzere toplam 148.686 kişidir.

gori, kura’nın (mtkvari) bir kolu olan liahvi nehri üzerinde kuludur. kent, 1920 depreminde büyük hasar görmüştür.
sovyetler birliği lideri stalin, 1878 yılında burada doğdu. doğduğu ev, bugün kendi adını taşıyan bir müzedir. stalin müzesi olarak bilinen müzede ayrıca, stalin'in özel vagonu bulunmaktadır. kente hâkim konumdaki goristsihe (gori kalesi), orta çağ'dan kalmıştır.

gori'nin kelime anlamı, tepe veya doruktur.

stalin'in merkez meydanında bulunan heykeli 2010 yazında kaldırılmıştır.

ayrıca bakınız 
stalin müzesi

kaynakça 

gürcistan'daki şehirler
Kerahet vakti

kerahat vakti, güneşin doğuş, batış ve tam tepede bulunduğu vakte denir.  i̇slam  dinine göre kerahat vakitlerinde  namaz  kılınması mekruh'tur.

farz ve nafile bütün namazların kılınmasının mekruh olduğu vakitler üçtür: 

 güneşin doğuşundan itibaren ışınları gözleri kamaştırır hâle gelinceye kadarki sabah vakti, kerahat zamanıdır. bu vakit, güneşin doğuşundan sonraki takriben 45-50 dakikalık bir zamandır.
 i̇kinci kerahat vakti, istiva vakti de denilen güneşin göğün tepe noktasında olduğu andır. bu an da yaklaşık olarak öğle namazı vaktinden önceki 10 dakikalık zaman dilimi içerisinde yer aldığından bu zaman dilimi içerisinde namaz kılmak mekruhtur.
 i̇kindiden sonra, güneşin sarararak göz kamaştırmaz duruma geldiği andan başlayıp güneş batıncaya kadar süren vakit de kerahat vaktidir. demek oluyor ki ikindi namazını güneş ışınlarının sararmakta olduğu sıralara kadar geciktirmemeli yani kerahat vaktine bırakmamalıdır. bu da güneşin batmasından yani akşam ezanı vaktinden 45-50 dk. önce başlayan zaman dilimine karşılık gelir.

 i̇kindi namazı kerahat vaktine kadar geciktirilmişse, namaz kazaya bırakılmaz, sünneti terkedilerek sadece farzı kılınır. hattâ güneş batmadan evvel iftitah tekbiri alınarak ikindinin farzına durulsa, namazda iken güneş batsa, bu bile sahih olur. namaz kazaya kalmış olmaz, vaktinde edâ edilmiş sayılır. bu ikindi namazına has bir durumdur.
 bu üç vaktin kerahat vakti olma hikmeti, ateşperestlerin ibâdet zamanı olmasıdır. bunun dışında tıbbi açıdan gün doğumu ve gün batımı vücudumuzdaki tüm sistemlerin en verimli seviyede çalıştığı zamandır. gün ortası ve gün ortasının tam tersi olan saat ise vücudumuzdaki tüm sistemlerin neredeyse durma noktası geldiği yarı ölüm dediğimiz uyku haline sebep olan bir zaman dilimidir.

kaynakça 

i̇slam terimleri
namaz
bir günün bölümleri