mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Arkansas

arkansas (), abd'nin güney bölgesi'ndeki eyaletlerinden biridir. yaklaşık olarak 3 milyon nüfusu ile, 137.754 km²lik bir alan üzerinde yer almaktadır. dağlık bölgeler ve ovalar olmak üzere iki coğrafi alana ayrılır. doğudaki ve batıdaki ovalar mississippi alluvial ve west gulf coastal düzlüğünden oluşur. kuzeyde ve batıdaki dağlık bölgeler, ozark platosu (:en:ozarks), ouachita dağları (:en:ouachita mountains) ve onların arasından akan arkansas nehri vadisidir.

abd'nin 42. başkanı bill clinton, arkansas'ta doğmuş ve başkan olmadan önce bir süre arkansas valiliği yapmıştır.

arkansas, amerika birleşik devletleri'nin bölgelere göre en büyük 29. ve en kalabalık 33. eyaletidir. başkenti ve en kalabalık şehri, eyaletin orta kesimindeki little rock'tır ve ulaşım, iş, kültür ve hükûmet merkezidir. fayetteville-springdale-rogers metropolitan bölgesi ve fort smith metropol bölgesi de dahil olmak üzere eyaletin kuzeybatı köşesi bir nüfus, eğitim ve ekonomik merkezdir. eyaletin doğu kesimindeki en büyük şehir, jonesboro ve güneydoğu kesimindeki en büyük şehriyse pine bluff'tır.

daha önce fransız louisiana'sının bir parçası olarak ve louisiana olarak bulunan arkansas, amerika birleşik devletleri toprak satın alımların bir parçası olarak 15 haziran 1836'da birliğe 25. eyalet olarak kabul edilmiştir. deltanın çoğu pamuk tarlaları için geliştirilmişti ve oradaki toprak sahipleri büyük ölçüde köleleştirilmiş afrikalı amerikalıların emeğine bağlıydı. 1861'de arkansas, amerika birleşik devletleri'nden ayrıldı ve i̇ç savaş sırasında amerika konfedere devletleri'ne katıldı. 1868'de birliğe döndükten sonra arkansas, büyük ölçekli plantasyon ekonomisine bağımlılığı nedeniyle ekonomik olarak sıkıntı çekmeye başladı. pamuk, önde gelen tarım mahsulü olmaya devam etti ama savaşın kaybedilmesi ve kölelerin azalmasına bağlı olarak pamuk piyasası geriledi. çiftçiler ve iş insanları çeşitlenmediği ve ayrıca bölgede çok az sanayi yatırımı olduğu için eyalet, ekonomik olarak geri kaldı. 19. yüzyılın sonlarındaysa, afrikalı-amerikalı nüfusu haklarından mahrum etmek ve ayırmak için çeşitli jim crow yasaları çıkardı. 1950'lerde, sivil haklar hareketi sırasında, arkansas ve özellikle little rock, okulları entegre etme çabaları için büyük savaş alanları olmuştur.

başlıca şehirleri 
 little rock (başkent)
 fort smith
 north little rock
 pine bluff
 jonesboro
 fayetteville

kaynakça
Nâbi

yusuf nâbi, (osmanlı türkçesi: نابی) nabî, d. 1642; urfa - ö. 13 nisan 1712; i̇stanbul), divan edebiyatı şairi.

hayatı 
1642 senesinde urfa'da doğan yusuf nâbi yokluk ve sefalet içinde yaşayarak büyür ve 24 yaşındayken de i̇stanbul'a gider. burada eğitimine devam ederek şiirleri ile tanınmaya başlar. paşa vefat edince ise halep'e gider. i̇stanbul'da geçirdiği dönemde birçok önemli isimle arkadaşlıkları olur, sarayla da bazı ilişkiler kurar. bunun da etkisiyle, halep'te geçirdiği yıllarda (yaklaşık 25 yıl) devletin sağladığı imkânlarla rahat bir hayat sürdürür. eserlerinin çoğunu halep'te geçirdiği bu yıllarda kaleme alır. daha sonra arasının da iyi olduğu halep valisi baltacı mehmet paşa sadrazam olunca nâbi'yi yanına alır. bu dönemlerde nâbi, darphane eminliği, başmukabelecilik gibi görevlerde bulunur. ayrıca, bazı kaynaklara göre nâbi aynı zamanda çok güzel bir sese sahiptir ve müzik konusunda da fazlasıyla başarılıdır. "seyid nuh" ismiyle bazı besteleri olduğu bilinir. nâbi, i̇stanbul'da 1712 yılında ölür. kabri karacaahmet mezarlığı'nda miskinler tekkesi'ne giden yolun sol kenarında olup, ii. mahmut ve ii. abdülhamit tarafından tamir ettirilir. nabi bazı kaynaklara göre esprilidir.

dönemi, çalışmaları 

nâbi, osmanlı'nın duraklama devrinde yaşamış bir şairdi, idare ve toplumdaki bozukluklara şahit oldu. çevresindeki bu negatif olgular onu didaktik şiir yazmaya itmiş, eserlerinde devleti, toplumu ve sosyal hayatı eleştirmesine neden olmuştur. ona göre şiir, hayatın karşılaşılan sorunların ve günlük hayatın içinde olmalı, hayattan, insandan ve insanî konulardan izole edilmemelidir. bu yüzden şiirleri hayat ile alâkalı, çözümler üretmeye çalışan, yer yer nasihatta bulunan bir şairdir. eserlerinin herkes tarafından anlaşılması ve hayatla iç içe olmasını istemesindendir belki de, kullandığı dil yalın ve süssüzdür.

"bende yok sabr u sükûn, sende vefadan zerre; i̇ki yoktan ne çıkar fikredelim bir kere."

nâ ve bî kelimeleri farsça 'yok' manasına gelmektedir. bu beyitte nabî mahlasının oluşumunu belirtmektedir.

eserleri 
 hayr-âbâd
 hayriyye
 tuhfetü'l harameyn
 sûrnâme

ayrıca bakınız 
 dîvân edebiyatı

kaynakça

1642 doğumlular
1712 yılında ölenler
divan edebiyatı şairleri
osmanlı şairleri
şanlıurfa doğumlular
karacaahmet mezarlığı'na defnedilenler
Evrensel Enlem Merkatörü koordinat sistemi

utm projeksiyonu, merkatör projeksiyonu kürenin, kendisine ekvatorda teğet olan silindire izdüşümüdür. gauss-krüger projeksiyonu ise kürenin, bir başlangıç meridyenine teğet olan silindire izdüşümüdür. bu nedenle gauss-krüger projeksiyonuna transversal (yatık eksenli)
mercator projeksiyonu da denir. utm ise american military services tarafından üretilmiş, tm projeksiyonunu kullanan bir projeksiyondur.
 projeksiyonda, teğet meridyen boyunca dünya üzerindeki uzunluklar projeksiyondaki uzunluklara eşit olur. teğet meridyenden uzaklaştıkça deformasyon artar.
 buna göre dünya, başlangıç meridyenleri 6°'de bir değişen 60 dilime (zone) ayrılır ve referans enlemi ekvatordur. her dilimin enlem genişliği 84° kuzey, 80° güney enlemidir.
 her dilimin ayrı bir koordinat sistemi vardır. dilim orta meridyenleri x ekseni, ekvator da y eksenidir. i̇kisinin kesişimi başlangıç noktasıdır.
 x değerleri dünyadaki uzunluklarla aynı, y değerleri ise dünyadakinden biraz büyüktür. bu farkı azaltmak için x, y değerleri mo = 0,9996 ile çarpılır.
 y değeri başlangıç meridyeninin solunda negatif olur. bundan kurtulmak için y değerine 500.000 eklenir.
 bu durumda koordinatlara sağa ve yukarı değer denir. uzunluk birimi metredir.

kaynakça 
 https://web.archive.org/web/20051001082010/http://www.koeri.boun.edu.tr/jeodezi/bilgi/bilgi_notes/jeodezi_bukrdae_ged.pdf

coğrafi koordinat sistemi
harita projeksiyonları
jeodezi
Ümit Serdaroğlu

m. ümit serdaroğlu, (d. 1932 i̇stanbul – ö. 23 eylül 2005, i̇stanbul), türk arkeolog. restorasyon uzmanı mimar.

1932 yılında i̇stanbul'da doğan prof. dr. ümit serdaroğlu, ankara üniversitesi dil ve tarih coğrafya fakültesi arkeoloji bölümü'nü bitirdi ve 1959'da ord. prof. dr. ekrem akurgal'ın asistanı oldu. arkaik i̇on mimarisi konusundaki tezi ile doktorasını vermiş, ardından iki yıl almanya’nın heilderberg üniversitesinde prof. roland hampe’nin yanında çalışmıştır. 1967'de ankara devlet mühendislik mimarlık akademisi'nde başladığı mimarlık eğitimini 1974'te tamamlayan serdaroğlu, 1969 yılında lykia ve karia da roma çağı mimarisi konulu tezle doçentliğini vermiştir. 1983'te profesör oldu, aynı yıl anıtlar yüksek kurulu'na üye seçildi. ege üniversitesi güzel sanatlar fakültesi mimarlık bölümü'nde restorasyon anabilim dalı'nı kurarak pek çok yüksek lisans öğrencisi yetiştirdi. beykent üniversitesi'nde i̇ç mimarlık bölüm başkanlığı yaptı. maltepe üniversitesinde fen bilimleri enstitüse müdürlüğü yanında restorasyon yüksek lisans programı açtı. çalışmaları arasında bodrum tiyatrosu kazı ve onarımı, türkiye'de yerleşme bütününe yönelik ilk koruma planı olan 'gesi projesi', i̇stanbul surlarının onarım projeleri de yer aldı. serdaroğlu son olarak haliç üniversitesine geçmiş ve yeni bir restorasyon yüksek lisans programı açmak üzereydi. yaklaşık 22 yıldır assos kazılarını yönetti. serdaroğlu zeugma girişim grubu kazı koordinatörü idi. suna hanımla evli olup, burak ve buğra isimli iki erkek çocuk babası olan serdaroğlu 2005 yılının eylül ayında vefat emiştir.

kaynakça

çalışmaları 
 assos (behramkale), isbn 975-7538-75-2
 eskiçağda tıp, isbn 975-7938-05-x
 lykia-karia'da roma tapınak mimarlığı, isbn 975-6561-63-7

1932 doğumlular
i̇stanbul doğumlular
2005 yılında ölenler
türk arkeologlar
20. yüzyıl türk mimarları
21. yüzyıl türk mimarları
ankara üniversitesi dil ve tarih-coğrafya fakültesinde öğrenim görenler
ege üniversitesi öğretim üyeleri
beykent üniversitesi öğretim üyeleri
maltepe üniversitesi öğretim üyeleri
haliç üniversitesi öğretim üyeleri
i̇stanbul'da ölenler
unesco türkiye millî komisyonu yönetim kurulu üyeleri
Deimos

deimos, yunan mitolojisinde korkunun, dehşetin tecessümü, cismanileşmesi. ares ile afrodit'in oğludur. phobos'un kardeşidir. savaşlarda ares ile beraber bulunurdu.

kaynakça 

yunan tanrıları
afrodit'in çocukları
ares'in çocukları
yunan mitolojisinde kişiselleştirmeler
Falko Götz

falko götz (d. 26 mart 1962; rodewisch), eski futbolcu ve teknik direktör.

doğu almanya kökenli futbolcu doğu almanya'nın belgrad'da yugoslavya ile yaptığı millî maçta kırmızı kart görerek oyundan atılmış, sonrasında soyunma odası yerine taksi ile batı alman konsolosluğuna sığınıp batıya iltica etmiştir. bunun üzerine fifa tarafından bir yıl futbol oynaması yasaklanmış, bir yıllık sürenin bitiminden sonra bayer 04 leverkusen ile anlaşarak tekrar futbola dönmüştür.

1992 yılında galatasaray'a transfer olmuş ve libero mevkiinde çok başarılı maçlar çıkartmıştır. i̇leri çıkıp takımına birçok gol kazandıran falko götz, galatasaray'ın o yıl 4 kupa kazanmasında önemli rol oynamıştır. 1993-94 sezonunda da galatasaray ile birlikte şampiyon olmuştur. 
türkiye'de pek alışkın olunmayan bir şekilde sezon bitiminden 4 ay önce yeni mukavele yapmak istemesi ve yöneticilerin bunu kabul etmemesi sonucu almanya'ya geri dönmüştür.

başarıları 
 ddr-oberliga: 1980-81, 1981-82, 1982-83
 uefa kupası: 1987-88
 süper lig: 1992-93, 1993-94
 türkiye kupası: 1992-93

dış bağlantılar 
  
 kicker dergisi i̇nternet sitesi - futbolcu falko götz profili profili
 kicker dergisi i̇nternet sitesi - teknik direktör falko götz profili profili
  falko götz profili

alman gurbetçi futbolcular
defans futbolcuları
1. fc saarbrücken futbolcuları
bundesliga teknik direktörleri
2. bundesliga futbolcuları
1962 doğumlular
alman futbolcular
alman teknik direktörler
1. fc köln futbolcuları
hertha bsc futbolcuları
bayer 04 leverkusen futbolcuları
galatasaray sk yabancı futbolcuları
türkiye'deki gurbetçi futbolcular
hertha bsc teknik direktörleri
tsv 1860 münchen teknik direktörleri
yaşayan insanlar
bundesliga futbolcuları
süper lig futbolcuları
orta saha futbolcuları
vietnam millî futbol takımı teknik direktörleri
2. bundesliga teknik direktörleri
3. liga teknik direktörleri
ddr-oberliga futbolcuları
doğu alman futbolcular
vietnam'daki gurbetçi teknik direktörler
uefa kupası'nı kazanan futbolcular
Connecticut

connecticut (), amerika birleşik devletleri'ne bağlı bir eyalettir. eyalet, 12.997 km²'lik alanıyla abd'deki 50 eyalet arasında büyüklük olarak 48. sırayı almaktadır. abd'nin kuzeydoğusunda yeni i̇ngiltere (new england) bölgesindedir. amerikan bağımsızlık savaşında i̇ngiltere'ye karşı mücadele eden on üç koloniden biridir.

connecticut eyaletinin başlıca şehirleri: bridgeport, hartford (başkent), new haven, west haven ve waterbury'dir. bölgenin nüfusu ise 3,3 milyon civarındadır.

coğrafya 

eyaletin 5 ana bölgesi: taconic section, central valley, western northeast upland, eastern northeast upland ve coastal plain bölgeleridir.

taconic section, eyaletin kuzey kesimlerinde taconic dağlarının da bulunduğu bölgenin ismidir.

western northeast upland, ormanlık ve kayalıklardan oluşmuş bir bölgedir.

central valley, düzlük alanlar ve küçük tepelerden oluşmaktadır.

eastern northeast upland ise, küçük tepecikler, dar vadiler ve engebeli arazilerin bulunduğu bir bölgedir.

long island sound bölgesine sınırı olan coastal plain (kıyı şeridi) dar bir alandır ve bu bölgede koy, liman ve kumsallıklar bulunmaktadır. connecticut nehri, kuzeydoğudaki en uzun nehirdir ve eyaletin merkez bölgesinden geçmektedir.

ayrıca bakınız 
 connecticut'ta eşcinsel evlilik

kaynakça

dış bağlantılar 
 eyaletin resmi web sitesi
Anumati

anumati, hint mitolojisinde, bir ay tanrıçasıdır. anumati'nin kelime olarak manası "i̇lahi lütûf"tur. birçok diğer hint tanrıçası gibi, kendi içinde doğurganlık, bereket, bolluk gibi özellikler taşır.

hint tanrıçaları
ay tanrıçaları
Makara (anlam ayrımı)

makara halat veya zincir yardımıyla bir yükün kaldırılmasında kullanılan bir basit makinedir.

makara kelimesi şu anlamlara da gelebilir.

 aborjin mitolojisinde makara, daha sonra ülker yıldız kümesi’ni oluşturan yedi kız kardeştir.
 eski yunancada makara, "kutsanmış" demektir. bu yüzden birçok kişinin soy isminde ve isminde yer almıştır.
 hindu takviminde makara oğlak burcudur.
 hint mitolojisinde makara bir deniz canavarıdır. ayrıca varuna'nın dağıdır.
 makara (albüm), ata demirer albümü
 mühendislikte makara, rulmanlı yataklarda yuvarlanma elemanı
Mississippi

mississippi (), abd'yi oluşturan güneydoğu eyaletlerinden biridir. kuzeyde tennessee, doğuda alabama eyaletleri, güneyde de meksika körfezi ve louisiana eyaletinin bir bölümü ile çevrilidir. batısındaki louisiana ve arkansas eyaletlerinden mississippi irmağı ile ayrılır. yüzölçümü 125.546 km², nüfusu 2.963.914 kişi (2020), merkezi jackson'dır. sağlık, eğitim ve gelişmişlik gibi çeşitli göstergelerde abd içerisinde en alt sıralarda yer almaktadır.

en büyük şehirler 
 jackson, mississippi (177,977)
 gulfport, mississippi (72,464)
 biloxi, mississippi (50,209)
 hattiesburg, mississippi (47,176)
 southaven, mississippi (38,840)
 greenville, mississippi (38,724)
 meridian, mississippi (38,605)
 tupelo, mississippi (35,673)
 olive branch, mississippi (27,964)
 clinton, mississippi (26,017)

kaynakça 

 
1817'de amerika birleşik devletleri'nde kurulan oluşumlar
amerika'daki eski britanya kolonileri ve himayeleri
eski fransız koloniler
güney amerika birleşik devletleri
1817'de kurulan bölgeler ve ülkeler
amerika konfedere devletleri'nin eyaletleri
amerika birleşik devletleri'nin eyaletleri
Ay (zaman)

ay (zaman):yılda 12 tane bulunan zaman birimidir.

ay'ın yer çevresindeki dolanımını tamamlaması için geçen süre.

bir kavuşum ayının, yani ay'ın yer'den görünen tüm evrelerini içeren tam bir çevriminin süresi 28,530588 ortalama güneş günüdür (28 gün 12 saat 44 dakika ve 3 saniye).

bir yıldız ayı ise, ay'ın bir yıldızla art arda iki kavuşumu (yıldıza göre aynı konuma gelmesi) arasındaki zaman süresidir ve 27,321661 gün sürer (27 gün 7 saat 43 dakika ve 12 saniye).

modern takvimlerde ay 365 ve 366 gün süren bir yılın 12'de biri olarak kabul edilir.

türkiye'de takvimler değiştikçe, ayların adları da buna bağlı olarak değişmiştir. 19. yüzyıla kadar daha çok hicri takvime göre düzenlenmiş arabi aylar kullanılıyordu: muharrem, safer, rebiülevvel,   rebiülahır, cemazielevvel, cemaziyelahır, recep, şaban, ramazan, şevval, zilkade ve zilhicce. 19. yüzyıl ortalarından başlayarak hicri takvimin yanı sıra jülyen takvimine dayanan rumi ya da mali takvim de geniş bir kullanım alanı buldu.

1 ocak 1926'dan bu yana yürürlükte olan ve gregoryen takvimine dayanan miladi takvimdeki ay adları büyük ölçüde rumi takvimden alınmıştır. yalnız, 1944 sonunda değin teşrinievvel, teşrinisani, kânunıevvel ve kânunısani biçiminde kullanılan dört ayın adı, 10 ocak 1945'te kabul edilen 4696 sayılı yasayla ekim, kasım, aralık ve ocak olarak türkçeleştirilmiştir.

zaman birimleri
Yashima sınıfı mayın tarama gemisi

, amerikan yapımı adjutant sınıfıve ams-218 sınıfıikişer mayın tarama gemisi 1954-57 yılları arasında japonya’ya transfer edildi. aslında son iki tekne japonya için özel olarak inşa edilmişti. tüm gemiler hizmet sürelerinin sonunda 1970-73 yılları arası tokumu sen (特務ｊ船 / özel görev gemisi, liman yardımcı gemisi (yas) olarak tekrar adlandırıldı. 1978 yılında hizmet dışı kalan teknelerden biri söküldü ve geri kalan üç gemi amerika birleşik devletleri’ne döndü. sınıfa ait gemi isimleri ve borda numaraları aşağıdaki gibidir:

 yashima (msc-651) (1 aralık 1954'te abd deniz kuvvetleri ams-144 mayın tarama gemisi olarak south coast firmasının tersanesinde inşa edildi. 16 aralık 1954'te japonya'ya devredildi. 2 mart 1970'te sınıfı değiştirilerek yas-46 oldu. 1978'de görevden ayrıldı.) 
 hashima (msc-652) (7 mayıs 1954'te abd deniz kuvvetleri ams-95 mayın tarama gemisi olarak national steel tersanesinde inşa edildi. 3 haziran 1955'te japonya'ya devredildi.2 mart 1970'te sınıfı değiştirilerek yas-47 oldu. 31 mart 1976'da görevden ayrıldı.)  
 tsushima (msc-653) (1 temmuz 1956'da abd deniz kuvvetleri ams-255 mayın tarama gemisi olarak steven brothers firmasının tersanesinde inşa edildi. 18 temmuz 1956'da japonya'ya devredildi. 1 mart 1973'te sınıfı değiştirilerek yas-60 oldu. 20 mart 1978'de görevden ayrıldı.)
 toshima (msc-654) (28 ocak 1957'de abd deniz kuvvetleri ams-258 mayın tarama gemisi olarak steven brothers firmasının tersanesinde inşa edildi. 1 şubat 1957'de japonya'ya devredildi. 2 temmuz 1973'te sınıfı değiştirilerek yas-61 oldu. 20 mart 1978'de görevden ayrıldı.)

not

ayrıca bakınız 
 japon deniz öz savunma kuvvetleri mayın harbi gemileri
 japon deniz öz savunma kuvvetleri
Kımız

kımız (; ), kısrak sütünün fermente edilmesiyle elde edilen geleneksel içecek. orta asya bozkırlarında yaşayan kırgız, başkurt, kazak, yakut, uygur ve özbek gibi türk halkları ve moğollar arasında bugün de önemli bir içecektir. süt şekerince zengin olan kısrak sütünden îmâl edilen kımız, beyazımsı bir sıvıdır. çok eski bir tarihi vardır. i̇lk olarak orta asya’da türkistan ve moğolistan taraflarında yaşayan kavimlerce içilmiştir.

kımız, benzeri süt ürünleri gibi, belirli bir mikroorganizma topluluğunun faaliyeti sonucunda meydana gelir. bu topluluk süt asidi bakterileri (lactobacillus bulgaricus, streptococcus) ve mayalardan (torula kumys) ibarettir. bu mikroorganizmalar aşılandıkları sütte süt şekerine etki yaparak asit, alkol ve co2 çıkarırlar. açık kaplarda yapıldığı için îmâl sırasında co2’nin çoğu uçar. alkol miktarı kefirden çoktur. asit ikisinde de aynıdır. ayrıca insana güç verici bir etkisi vardır.

kımızda albumin ve kazein parçalanması olur. pepton miktarı kefirdekinin 10 misli kadardır. kazein çok ufak parçacıklar hâlindedir. bunun sebebi iyi ve sık karıştırmadır. kokusu yayık ayranı veya ekşi peynir suyunu andırır. çalkalanınca köpürür.

kımızın bileşimi, yapıldığı hammaddeye, işleniş şekline göre az çok farklılık gösterir. laktik asit ve alkol miktarına göre çeşitli tiplerde işlenir. zayıf, normal ve sert kımızlardaki asit ve alkol durumu şöyledir:

zayıf kımız tipi, laktik asit (%) = 0.7, etil alkol (%) = 1.0

normal kımız tipi, laktik asit (%) = 1.1, etil alkol (%) = 1.8

sert kımız tipi, laktik asit (%) = 1.8, etil alkol (%) = 2.5

kımız hakkında birçok propaganda yapılmıştır. bu yüzden bir zamanlar rağbet görmüş, fakat yoğurt rekabeti karşısında önemini çok yerde kaybetmiştir. hâlâ buna değer veren ülkelerin başında rusya gelmektedir. hammadde ihtiyacını karşılamak için çok sayıda hara bulunmakta ve sırf bu iş için yaklaşık 250 bin civarında kısrak yetiştirilmektedir.

türk mitolojisinde kımız 
eski türk toplulukların pek çoğunda kımız kutsal bir içecek olarak görülmüş, kurban amacıyla iyelere ve tanrılara sunulmuştur. bu ritüeller genellikle saçı saçma şeklinde gerçekleşmiştir. doğadaki iyeleri ya da diğer doğaüstü varlıkları memnun etmek için bir miktar kımız ateşe, toprağa ya da suya dökülmüştür.

yakut türklerinin en büyük tanrıları için gerçekleştirdikleri festivalde tanrının isteği üzerine kımız içilir. gençler sarhoş olup şarkılar söyledikten sonra eğlenceler son bulur.

kaynakça

dış bağlantılar 
 

mayalanmış içkiler
süt ürünleri
moğol mutfağı
kımız
Kırba

kırba, eski zamanlarda sıkça kullanılan köseleden yapılan bir nevi su kabı.

bu iş için hazırlanan kösele, dört köşe bir tahtanın üzerine demir çemberlerle tutturulurdu. yukarı doğru gittikçe daralan kırbaların bir metreye yakın boyları olurdu. ağız kısımları iyice dar olup, sebillerde kullanılanlarına musluk takılırdı. sakaların kullandıkları kırbaların ağızları meşin ile bağlanır, ağızdan dibe kadar uzanan bir kol ile taşınırdı. bunlar omuza takılarak istenilen yere götürülürdü.

atların iki yanına konulan kırbalarla da su taşınırdı. böyle su taşıyan sakalara, “atlı saka” denirdi. atın iki yanına asılan kırbalar meşin kovalarla doldurulur, hortum sokarak boşaltılırdı. eskiden bunlarla mahalle aralarında su taşındığı gibi, kervan ve askerî nakliyatta da bunlardan istifâde edilirdi.

kırba ile su taşıyanlara, “kırbacı” denir. sümerler tarafından icat edildiği düşünülmektedir.
anadolunun bazı yörelerinde toprak testi olarak yapılan ve ayrıca ibriği bulunan su kaplarına da kırbaçça(kırmıçça) denilir.

aletler
antika
Penia

yunan mitolojisinde, penia fakirliğin tecessümüdür (cismanileşmesi). özellikle fakirler tarafından tapılırdı. tanrıların yaptığı bir şölende porus ile evlenmiştir. bazı kaynaklarda, eros'un, penia ile porus'un çocuğu olduğu söylenir.

yunan tanrıçaları
Porus (Yunan mitolojisi)

porus veya poros, (eski yunanca: πόρος) klasik yunan edebiyatında yer alan "bolluk" ve "bereket" anlamlarına gelen bir figür.

platon'un symposion adlı eserinde porus, becerikliliğin ya da uygunluğun kişileştirilmesiydi. afrodit'in doğum gününde içtiği nektardan dolayı sarhoşken penia tarafından baştan çıkarıldı. penia, onunla olan birlikteliğinden eros'u doğurdu. porus, metis'in oğluydu. diotima adlı karaktere göre eros, annesi yüzünden sonsuza kadar muhtaç bir haldedir.

kaynakça 

yunan tanrıları
3ivx

3ivx "3ivx technologies" tarafından geliştirilmiş görüntü çözücüdür.

3ivx ("tıriv-eks" olarak okunur) mpeg-4 uyumlu veri taşıma dosyaları üretmebilmeye izin veren çözücü takımıdır. daha az işlemci gücü kullanımı ihtiyacını gidermek için genellikle gömülü sistemlerde kullanılacak biçimde geliştirmiştir. 3ivx microsoft *.asf, *.avi ve apple'ın quicktime taşıma biçimlerini kullanabilmek için farklı eklenti ve süzgeçler sunar. ayrıca basit *.mp4 veri taşımasına izin verir ve ses oluşturması için aac biçimini sunar.

resmî çözücüler ve kodlayıcılar microsoft windows, mac os ve beos, geliştirilmesi durmuş amiga ve linux platformlarına sağlanır. ek olarak, ffmpeg 3ivx'i çözebilir.

şirketin haiku işletim sistemi desteği dikkate değer. 2005 yılından itibaren sadece haiku şirketine destek vermektedirler.

3ivx'in bir diğer önemli özelliği ise internet üzerinden taşıma destek vermesidir, bu .avi biçimi ile dolaysız olarak mümkün değildir.

ayrıca bakınız 
 çözücülerin listesi

dış bağlantılar 
 3ivx resmi sitesi 

görüntü çözücüler
Kemalpaşa

kemalpaşa aşağıdaki anlamlara gelebilir:

 mustafa kemal paşa - mustafa kemal atatürk

yerleşim yerleri 
 mustafakemalpaşa - bursa ili ilçesi
 kemalpaşa, artvin - artvin ili ilçesi
 kemalpaşa, i̇zmir - i̇zmir ili ilçesi
 kemalpaşa, tokat - tokat ili merkez ilçesine bağlı köy
 kemalpaşa, bağcılar - i̇stanbul ili bağcılar ilçesine bağlı mahalle
 kemalpaşa, fatih - i̇stanbul ili fatih ilçesine bağlı mahalle
 kemalpaşa, küçükçekmece - i̇stanbul ili küçükçekmece ilçesine bağlı mahalle

diğer 
 kemalpaşa camii, i̇stanbul ili fatih ilçesine bağlı aksaray semtinde cami
 kemalpaşa tatlısı, tatlı türü
Cinepak

cinepak, radius inc tarafından geliştirilen bir görüntü çözücüdür, 1x (150 kilobayt/saniye) cd-rom hızı oranında çalışabilmek için üretilmiştir.

quicktime'ın ve microsoft video for windows'un eski sürümlerinin ilk çözücüsüydü, fakat daha sonra yerini sorenson video, intel indeo, ve en çok da mpeg-4 biçimine kaptırdı. yine de cinepak ile kodlanmış filmler birçok çalıcı tarafından hala destekleniyor.

cinepak temeli vektör miktarı ölçmeye (ing. vector quantization) dayanır, genellikle yavaş işlemciye sahip bilgisayarda kullanılır.

görüntü çözücüler
Hüseyin Besli

hüseyin besli (d. 18 nisan 1953, görele, giresun); türk siyasetçi, psikolog ve yazar.

hüseyin besli 18 nisan 1953'te giresun görele ilçesinde  dünyaya geldi. i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi psikoloji bölümü'nü ve i̇stanbul üniversitesi i̇şletme fakültesi i̇şletme i̇ktisadı enstitüsü'nü bitirdi. sümerbank beykoz deri kundura sanayi müessesesi'nde eğitim şefi ve yünlü dokuma sanayi'de ticaret müdürü olarak görev yaptı. recep tayyip erdoğan'ın basın danışmanlığı, adalet ve kalkınma partisi genel başkan danışmanlığı, yeni şafak gazetesinde de genel yayın yönetmenliği yaptı. çeşitli dergi ve gazetelerde yazıları yayımlanmıştır.

türkiye büyük millet meclisi xxii. ve xxiii. dönem i̇stanbul milletvekili olarak seçilmiştir. evli ve iki çocuk babasıdır.

bibliyografi 
 (2010) bir liderin doğuşu: r. tayyip erdoğan (ömer özbay ile)

kaynakça 

1953 doğumlular
görele doğumlular
giresun doğumlu siyasetçiler
i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesinde öğrenim görenler
i̇stanbul üniversitesi i̇şletme fakültesinde öğrenim görenler
hüseyin besli
hüseyin besli
tbmm 22. dönem i̇stanbul milletvekilleri
tbmm 23. dönem i̇stanbul milletvekilleri
tbmm sanayi, ticaret, enerji, tabii kaynaklar, bilgi ve teknoloji komisyonu
yaşayan insanlar
resim aranan siyasetçiler
i̇stanbul büyükşehir belediyesi başkan danışmanları
Delaware

delaware (), abd'denin orta atlantik bölgesinde yer alan bir eyalettir. 50 eyalet içerisinde büyüklük olarak 5.294 km² alanıyla 49. sırada bulunmaktadır. eyalet, atlas okyanusu ve chesapeake körfezi arasındaki bölgede, delmarva yarımadasında kurulmuştur. delaware eyaletinin büyük kısmı atlas okyanusu kıyı şeridinde bulunmaktadır. delaware eyaleti bu kıyı şeridi boyunca 45 km² bir alana sahiptir. eyaletin kuzeydeki sınırı piedmont platosu olarak bilinen bölgenin eteklerine kurulmuştur. delaware nehri ve christine nehri eyaletin önemli nehirlerindendir. delaware'in en büyük şehirleri wilmington, newark ve başkent olan dover'dir. eyalet nüfusu 2020 verilerine göre 990 bin kişi  civarındadır.

delaware eyaleti, 1787 yılında abd anayasasını diğer eyaletlerden önce kabul ettiği için "birinci eyalet" olma özelliğine sahiptir. ay'a giden amerikalı astronotların uzay giysileri delaware'de yapılmıştır. naylon bu eyalette imal edilmiştir. howard pyle (yazar, çizer), thomas coleman du pont (sanayici, hayırsever, politikacı), judge rheinhold (sinema oyuncusu), valerie bertinelli (sinema oyuncusu), upton sinclair (yazar, sosyal reformcu), joe biden (amerika birleşik devletleri başkanı) delaware eyaletinin yetiştirmiş olduğu ünlü isimlerden bazılarıdır.

ekonomi

refah

2020'de kiplinger tarafından yapılan araştırmaya göre, delaware gelirde 2013'e göre yüzde 6,98 ve yüzde 0,7'lik bir oranla amerika birleşik devletleri'nde kişi başına en çok milyoner sayısında on yedinci sıradaydı ancak sıralamada sekiz sıra aşağı indi. delaware'de 2020 itibarıyla 25.937 milyoner vardı. 2020 itibarıyla tüm delaware hanelerinin medyan geliri 64.805 dolardı.

tarım

delaware'in tarımsal üretimi kümes hayvanları, fidanlık bitkileri, soya fasulyesi, süt ürünleri ve mısır'dan oluşur.

endüstriler

2019 ekim itibarıyla, eyaletteki işsizlik oranı %3,7 idi.

eyaletin en büyük işverenleri:
 hükûmet (delaware eyaleti, new castle i̇lçesi)
 eğitim (delaware üniversitesi, delaware technical community college)
 bankacılık (bank of america, m&t bank, jpmorgan chase, citigroup, deutsche bank)
 kimya, ilaç, teknoloji (dupont de nemours inc., astrazeneca, syngenta, agilent technologies)
 sağlık hizmeti (christianacare (christiana hospital), bayhealth medical center, nemours children's hospital, delaware)
 çiftçilik, özellikle sussex ilçesinde tavuk yetiştiriciliği (perdue farms, mountaire farms, allen family foods)
 perakende (walmart, walgreens, acme markets)

kaynakça 

 
1787'de kurulan bölgeler ve ülkeler
amerika birleşik devletleri'nin eyaletleri
mid-atlantic
kuzeydoğu amerika birleşik devletleri
güney amerika birleşik devletleri
Florida

florida ( veya ; ), abd'nin güneydoğu eyaletlerinden biridir. 140.098 km²'lik bir alan kaplamaktadır. florida'nın güney kısmı genelde düzlüklerle kaplıdır, orta ve kuzey kısımları tepeliktir. florida sahilinin atlas okyanusu kıyısındaki bölümü 933 km'lik bir alanda uzanırken, meksika körfezi'ne kıyı olan bölümü 1.239 km'dir. st. john's, apalachicola ve suwannee, florida'nın önemli nehirleridir. florida'nın başkenti tallahassee'dir. jacksonville, miami, tampa, hialeah ve orlando eyaletin en kalabalık şehirleridir. florida'da 13 milyondan fazla insan yaşamaktadır.

i̇lk defa insanı ay üzerine taşıyan apollo 11 uzay gemisi, 1969 yılında florida'daki cape canaveral üssünden fırlatılmıştı. 1971 walt disney world,  disneyland'de, orlando'ya yakın bir yerde açılmıştı.

din 
 hristiyan, %81
 protestan, %54
 baptist, %19
 metodist, %6
 presbiteryan, %4
 episkopal kilise (abd), %3
 luthercilik, %3
 pentekostal, %3
 diğer protestanlar, %16
 katolik, %26
 mormon, %1
 yahudi, %4
 diğer dinler, %1
 ateistler, %14

nüfus

şehir ve kasabaların nüfusları 
 jacksonville 820,459
 miami 424,662 
 tampa 336,823 
 st. petersburg 246,407 
 orlando 227,907 
 hialeah 212,217 
 fort lauderdale 183,606 
 tallahassee 170,452 
 cape coral 156,891 
 port st. lucie 151,391
 pembroke pines 146,828 
 hollywood 142,473 
 coral springs 126,875 
 gainesville 114,375 
 miami gardens 108,862 
 miramar 108,240 
 clearwater 106,642 
 pompano beach 102,745 
 palm bay 100,116

i̇dari yapılanma 
eyalette 67 county bulunmaktadır.
bunlar;
 alachua
 baker
 bay
 bradford
 brevard
 broward
 calhoun
 charlotte
 citrus
 clay
 collier
 columbia
 desoto
 dixie
 duval
 escambia
 flagler
 franklin
 gadsden
 gilchrist
 glades
 gulf
 hamilton
 hardee
 hendry
 hernando
 highlands
 hillsborough
 holmes
 indian river
 jackson
 jefferson
 lafayette
 lake
 lee
 leon
 levy
 liberty
 madison
 manatee
 marion
 martin
 miami-dade
 monroe
 nassau
 okaloosa
 okeechobee
 orange
 osceola
 palm beach
 pasco
 pinellas
 polk
 putnam
 sarasota
 seminole
 st. johns
 st. lucie
 santa rosa
 sumter
 suwannee
 taylor
 union
 volusia
 wakulla
 walton
 washington

kaynakça 

eski britanya kolonileri
eski i̇spanyol koloniler
3GP

3gp cep telefonlarında çoklu ortam saklamak için kullanılan (ses ve görüntü için) dosya biçimidir. bu dosya biçimi mov'a benzeyen (quicktime tarafından kullanılan) iso 14496-1 ortam biçimi'nin basit sürümüdür. 3gp görüntüyü mpeg-4 veya h.263 olarak bulundurur. ses ise amr-nb veya aac-lc biçimlerinde saklanır.

bu biçimde, değerler big-endian olarak saklanır.

3gpp ayrıca resim boyutunu ve bantgenişliğini açıklar, içerik cep telefonu ekranlarına göre doğru olarak boyutlandırılır.

mevcut 3gpp sürümü 5 dir (sürüm 5), kodlama, oynatma ve dağıtım açısından en çok standartlaştırılmış özellikler paketini sunar.

dış bağlantılar 
 3gp dizi, film sitesi
 resmi sayfa
 3gp oynatıcı ve dönüştürücüler
 3gp
 .3gp dosyaralarını .avi'ye dönüştürürken sıkça sorulan sorular 
 3gp free 
 3gp dizi ve film sitesi 
 3gp dizi ve film i̇ndir 

i̇çerik biçimi
Aşiret

aşiret ya da oymak (), dil ve kültür yönünden büyük bir türdeşlik gösteren, birçok sülaleden oluşan, yapısındaki aileler arasında köken, ekonomi, din, kan veya evlilik bağları bulunan göçebe veya yerleşik nitelikteki topluluk, oymaktır. türkiye'nin özellikle doğu anadolu ve güneydoğu anadolu bölgelerinde gün geçtikçe azalan bir eğilim gösterse de hâlen aşiret sistemi bazı ailelerde varlığını sürdürmektedir. başlıca bir reisten ve reisin yardımcılarından oluşan aile topluluğu genellikle diğer aşiretlere karşı kendi bölgelerini koruma adına oluşmuştur. günümüz türkiye'sinde aşiretler genellikle ülkenin doğu ve güneydoğu anadolu bölgelerinde varlıklarını sürdürmektedir. fakat göçler nedeniyle bu aşiret bireyleri başta büyük şehirler olmak üzere ülkenin genelinde ikamet etmektedirler.

 
sosyoloji kavramları
arapçadan türkçeye geçen sözcükler
Çengelhan Rahmi M. Koç Müzesi

çengelhan rahmi m. koç müzesi, ankara'nın altındağ ilçesinde bulunmaktadır. ankara'nın ilk sanayi müzesidir. ankara kalesi'nin ana giriş kapısının karşısında, eskiden at pazarı olarak bilinen mevkide yer alan çengel han adlı tarihi kervansarayda yer alır. müzenin denetimi, anadolu medeniyetleri müzesi müdürlüğünce yapılmaktadır.

müze binası 

osmanlı padişahı kanuni sultan süleyman döneminde inşa edilen çengelhan, mihrimah sultan'ın eşi damat rüstem paşa tarafından 1522'de yaptırılmış, çeşitli dönemlerde tiftik deposu ve tabakhane olarak kullanılmıştir. 1990 yılında vefatına kadar sahibi anadolu beylerbeyi karacapaşa'nın torunu raife kocabeyoğlu-öngen'dir. o tarihte ankara belediye başkanı olan murat karayalçın, hanın sahiplerine belediye sarayı yaptırmak için hani istimlak edeceklerini belirtmiş, ama bu proje gerçekleşmemiştir.  çengelhan, rahmi m. koç müzecilik ve kültür vakfı tarafından vakıflar genel müdürlüğü'nden kiralanarak restore edilmiş ve 2005 yılından itibaren sanayi müzesi olarak hizmet vermeye başlamıştır.

sergilenenler 

müzede, 1850'li yıllardan itibaren sanayide kullanılan araçlar, ilk daktilo, ilk televizyon gibi çeşitli elektronik araçlar; denizcilik, havacılık, kara yolu taşımacılığı gibi alanların geçmişine ait objeler sergilenmektedir. müzedeki eserlerin çoğu rahmi koç koleksiyonundan bağışlanmıştır. çengelhan'ın avlusunda vehbi koç'un iş hayatına atıldığı dükkân yer almaktadır.

müze, i̇stanbul'da, haliç'teki lengerhane binasında 1994'ten itibaren hizmet veren rahmi m. koç müzesi'nden sonra rahmi koç müzecilik ve kültür vakfı tarafından açılan ikinci sanayi müzesidir.

ayrıca bakınız 
 rahmi m. koç müzesi
 çengel han

kaynakça 

altındağ'daki müzeler
ankara'daki bilim müzeleri
ankara'daki ulaşım müzeleri
koç ailesi
2005'te kurulan müzeler
ankara'daki sanayi müzeleri
2005'te türkiye'de kurulan oluşumlar
kale, altındağ
Telhis

telhis, osmanlı devletinde sadrâzamların bir konu hakkında pâdişâha bilgi vermek ve nasıl davranacağı husûsunda ondan emir almak için yazdığı kısa yazı.

arapça bir kelime olan telhis "uzun yazıyı kısaltmak", "özetlemek" mânâsına gelir. sadrâzamlar başkalarına âit yazıları veya pâdişâha arz edilecek hususları hülâsa olarak bildirdikleri için bu tâbir kullanılmıştır. sadrâzam telhis olarak yazdığı takririnde hâdiseyi bildirir, kendi düşüncelerini arz eder ve pâdişâhın bu husûsa dâir fikrini sorardı. eğer arz edilen husus mühim olup, sadrâzam dîvânında görüşülmüşse müzâkere netîcesi telhiste bildirilirdi.

pâdişâhla saray arasında bu muharrerât (yazılı kâğıtlar)ın gidip gelmesi memurlar uzantısıyla olurdu. telhisleri paşakapısı’ndaki telhisî adı verilen memur saraya götürüp, kapı ağasına teslim ederdi. onlar da pâdişâha takdim ederlerdi. pâdişâh, kâğıdın üst tarafına “mûcibince amel eyleyesin, olur, olmaz vs.” gibi cevap verir ve bâzan da “mânzûrum olmuştur” diyerek okuduğunu beyan ederdi.

19. yüzyılda telhis mâbeyn başkâtibine hitâben yazılmaya başladı. bu defâ pâdişâhın verdiği cevâbı, mâbeyn başkâtibi kâğıdın alt tarafına yazardı. serdar-ı ekremler tarafından cepheden gönderilen telhisler mühürlü olarak pâdişâha arz edilmek üzere rikâb-ı hümâyun kaymakamına gönderilirdi. alınan cevap mühürlü olarak serdâr-ı ekreme yollanırdı

osmanlı arşiv belgeleri
Teoman (anlam ayrımı)

teoman aşağıdaki anlamlara gelebilir:

kişiler

ad 
 teoman, türk tarihinde adı bilinen ilk hükümdar.
 teoman özalp (1925-2017), türkiye büyük millet meclisi eski başkanlarından orgeneral kazım özalp’in oğlu, tbmm 1981 danışma meclisi millî güvenlik konseyince seçilen üyesi.
 teoman alpay (1933-2005), türk ses sanatçısı, şarkı sözü yazarı.
 teoman evren (1934-2006), türk hukukçu.
 ali teoman germaner (1934-2018), türk heykeltıraş.
 teoman köprülüler (1934-2003), türk siyasetçi.
 teoman özalp (1936-2009), eski bursa büyükşehir belediye başkanı ve tbmm 21. dönem bursa milletvekili.
 teoman koman (1936-2013), türk asker.
 teoman önaldı (d. 1936), türk bestekâr, udi
 teoman ünüsan (d. 1940), türk siyasetçi.
 teoman duralı (1947-2021), türk felsefeci, akademisyen ve yazar.
 teoman rıza güneri (d. 1960), türk siyasetçi.
 teoman (d. 1967), türk şarkıcı.
 teoman kumbaracıbaşı (d. 1971), türk oyuncu.
 teoman safa erkan (d. 1992), türk futbolcu.

soyadı
 üner teoman ulupınar (d. 1932), türk atlet.
 mehmet teoman (d. 1944), türk müzisyen.
 nuri teoman, türk asker.
 seyfi teoman (1977-2012), türk sinemacı.
 serhat teoman (d. 1983), türk oyuncu.

medya

müzik 
 teoman, teoman'ın 1996 çıkışlı ilk albümü.
 teoman, teoman'ın 2003 çıkışlı beşinci albümü.

türkçe erkek isimleri
türkçe soyadları
Teoman

teoman (çince: 頭曼單于 touman; taht mö 220 - mö 209), asya hun i̇mparatorluğu'nun kurucusu ve ilk hükümdarı olan hun devlet adamı tuvu tanhu'nun (tuvu bey) oğlu  ve mete han'nin babası. mö 3. yüzyıl dolaylarında yaşayan teoman, bilinen ilk hun (hiung-nu) hükümdarıdır. oğuz han'ın babası kara han ile aynı kişi olduğu düşünülmektedir.

hayatı 
teoman türk boyları dahil olmak üzere çeşitli gruplar arasında birliği sağlayarak, merkezi bir yönetim kurmuş ve böylece mö 220 yılında ilk tanhu olarak iş başına geçmiştir.

teoman zamanında kuzey çin bölgesinde bir çok göçebe devleti vardı. bunlardan donghu denilen doğu barbarları ve yueçiler başı çekiyordu. kısacası kuzey çin'de güvensiz bir ortam vardı. qin hanedanı'nın kurucusu qin shi huang ,meng tian komutasında 300.000 kişilik bir orduyu kuzeye gönderdi ve bu bölgedeki göçebe devletlerinin çoğunu yaklaşık 400 km kuzeye sürdü.teoman da güçlü bir göçebe lideri olmasına çin ordusuna direnemedi.meng tian'ın ölümünden sonra teoman halkıyla tekrardan sarı nehir kıyılarına geldi.

türk boyları o zamana kadar en yakınlarındaki çin i̇mparatorluğuna birçok akın gerçekleştirmişti. her ne kadar bu akınlar çinliler için tehdit oluştursa da, göçebe boyları hiçbir zaman birlikte hareket etmedikleri için büyük bir hun akını olmamıştı. teoman, boyları birleştirince en başta çin olmak üzere o dönemde orta asya'daki birçok farklı grubu ve topluluğu korkuttu.

teoman'ın büyük oğlu olan mete, veliahtı sayılıyordu. yine de teoman, başka bir karısına olan bağlılığı yüzünden mete yerine, bu karısından olan oğlunu veliaht yapmak istedi. efsaneye göre mete'yi yueçilere rehin olarak verdi. sonra yueçilere saldırdı. bu saldırı üzerine yueçilerin mete'yi öldüreceğini biliyordu.ancak mete kaçıp kurtuldu. tüm bunlar mete'nin ondan nefret etmesine neden oldu ve mete tahtı babasından almak ve babası ile eşinden öç almak için bir ordu topladı. mete 10.000 kişilik ordusu ile babasının üstüne yürüdü, teoman'ı, teoman'ın eşini ve bu eşinden olan veliahtı yapmak istediği oğlunu öldürdü (mö 209).

ayrıca bakınız 
 mete
 orta asya hunları
 hiung-nu
 ön türkler
 oğuz han
 kara han

kaynakça 
dipnotlar

kitaplar
 rehber ansiklopedisi
 watson, burton. (1993). records of the grand historian by sima qian. translated by burton watson. revised edition. columbia university press. isbn 0-231-08167-7.
 beckwith, christopher i. (2009): empires of the silk road: a history of central eurasia from the bronze age to the present. princeton: princeton university press. isbn 978-0-691-13589-2.
 yap, joseph p. (2009). wars with the xiongnu, a translation from zizhi tongjian. authorhouse, bloomington, indiana, u.s.a. isbn 978-1-4490-0604-4. introduction and chapter 2.

dış bağlantılar 
 all empires: the xiongnu empire

doğum tarihi bilinmeyenler
mö 209 yılında ölenler
hiung-nu şanyuları
orta asya tarihi
hiung-nu
mö 3. yüzyıl kişileri
kurucu hükümdarlar
Ansiklopedi

ansiklopedi veya diğer adıyla bilgilik (, enkyklios paideia), birçok bilginin sistematik ve çoğu zaman alfabetik bir sıra ile düzenlenmesinden elde edilen tarafsız bir başvuru kaynağı yayın olan bir referans çalışma türü.

ansiklopediler makaleler ve maddeler olarak ikiye ayrılır, bunlara çoğunlukla başlığına göre düzenlenen alfabetik sırayla erişilir. ansiklopedi maddeleri sözlüktekilerden daha uzun ve daha detaylıdır. ansiklopedilerin iki önemli özelliği, konuların yöntemli düzenlenmesi ve her şeyi içine almasıdır. ansiklopediler, sözlükler gibi bir kelimenin çeşitli anlamlarını veren eserler değildir. geçmişten itibaren hep yazılı olarak hazırlanmış olsa da, internette görsel olarak hazırlanan ansiklopediler de vardır. "özgür ansiklopedi" sloganı vikipedi de, wikimedia vakfı'nın bir ansiklopedi projesidir.

ayrıca bakınız
bilim ve teknoloji tarihi
tesarus

kaynakça 

 
fransızcadan türkçeye geçen sözcükler
Tetrasiklin

(bu makalede genel olarak tetrasiklinlerin -tetrasiklin antibiyotikleri- çerçevesi çizilse de, spesifik olarak tetrasiklin çeşitlerinden "tetrasiklin" için yazılmıştır.)

tanım ve tarihçe 
tetrasiklin, streptomyces rimosus isimli bakteri tarafından üretilen bir antibiyotiktir. birçok bakteriyel enfeksiyonlarda kullanılır. tetrasiklinler bugün bir grup antibiyotiğe verilen genel isimdir, tetrasiklin de bu antibiyotiklerden birisidir.

1950'li yıllarda, pfizer şirketinde lloyd conover tarafından keşfedilmiştir. formülü, c22h24n2o8, 1952 yılında woodward tarafından keşfedildi. 1955 yılında ise patenti alınmıştır.

kimyevî olarak, sarı renkli bir sodyum tuzudur. alkol, aseton ve propilen glikolde çözünür. ph seviyesi 2-5 arasında değişir. 185 °c sıcaklıkta bozunur. gram (+) bakteriler, gram (-) bakteriler, riketsialar, clamidialar, mikroplazmalar ve amipler gibi büyük bir mikrobik saha içinde etkilidir. çok geniş bir spekturumaları olsa da en az selektif antibiyotiklerdendir.

vücutta, karaciğer tarafından kan dolaşımından alınır, konsantre edilip safra yoluyla bağırsağa gönderilir. buradan tekrar emilip kana geçer ve daha sonra böbrekler tarafından vücuttan atılırlar.

tetrasiklin dışında, 6 tane daha farklı etki şiddetlerine sahip tetrasiklin antibiyotikleri grubundan antibiyotik mevcuttur. 
bu tetrasiklin çeşitlerini sıralarsak:

 tetrasiklin
 doksisiklin
 minosiklin
 demeklosiklin
 metasiklin
 oksitetrasiklin
klortetrasiklin

etki mekanizması 
tetrasiklin hücre büyümesini protein sentezini (translasyon) engelleyerek önler. bakteri ribozomlarının, 30 s alt-ünitelerine bağlanır ve amino-asil trna'nın ribozoma bağlanmasını önler. bakteriyostatik (bakteri üremesini ve gelişmesini önleyici) etkisi vardır.

kullanımı, yan-etkileri 
doktorların tavsiyesi genelde aç karnına alınmasıdır. zira tetrasiklin süt, süt ürünleri, kalsiyum, magnezyum,alüminyum hidroksitle birlikte alındığında emilimi bozulur.

ayrıca, tetrasiklinler kullanma süresi dolduktan sonra kullanılmaları halinde zehirlenmeye yol açabilirler. tetrasiklinler zamanla toksik olma özelliğine sahip nadir antibiyotiklerdendir, bu yüzden kullanım süresi dolduktan sonra kullanılırsa, özellikle böbreklere zarar verebilirler. böbrek hastalarında, hamile kadınlarda ve küçük yaştaki çocuklarda (8 yaş altı) kullanılmamalıdırlar.

tetrasiklin kullanımı neticesinde bazı yan etkiler ortaya çıkabilir, özellikle uzun süreleri kullanımlarda sindirim sistemi, cilt, kemik, karaciğer gibi yapılarda çeşitli negatif yan etkiler görülebilir.

kaynakça 
 i̇ngilizce vikipedi tetrasiklin sayfası 
 rehber ansiklopedisi

 
akne tedavisi
Kör Baykuş

{{üçlü resim|sağ|cover of the blind owl.png|100|first page of the blind owl.png|100|the blind owl (painting by hedayat).jpg|100|''kör baykuşun 1937 tarihli ilk baskısında sadık hidayet tarafından çizilen kapak tasarımı, ilk sayfa ve son sayfa}}kör baykuş i̇ranlı yazar sadık hidayet`in 1936 yılında yayımladığı romanı, aynı zamanda başyapıtı olarak kabul edilir.

 i̇lk basımı ve çevirileri 
kör baykuş (بوف کور: bûf-e kûr)''' , sâdık hidâyet`in eski i̇ran tarihinin metinlerini aslından okuyabilmek için pehlevice öğrenmeye gittiği hindistan`ın bombay kentinde 1937 yılında basılmıştır. kitaba i̇ran`da satışının yasak olduğunu belirten bir not da eklenmiştir.

fransızca, rusça, i̇ngilizce, almanca, macarca ve çekçe`den sonra, çağdaş i̇ran edebiyatından ilk roman olarak türkçeye 1977 yılında behçet necatigil tarafından çevrilmiştir. i̇lk olarak varlık yayınları tarafından basılmıştır. şu anda ise yky (yapı kredi yayınları) tarafından aynı çeviriyle basılmaktadır.

ayrıca denemeci ve eleştirmen oğuz demiralp`in yazdığı "kör okur: sâdık hidâyet üzerine kör baykuş merkezli okuma denemesi" isimli bir kitap da bulunmaktadır.

eser 
sadık hidayet`in yakın dostlarından bozorg alevi`nin, kör baykuş`un almanca`sına eklediği "sonsöz"`den alıntıdır : "kör baykuş`un eylemi, olayları, zaman ve mekân dışında kalır. olayları bölüşenler tipik kimselerdir, daha doğrusu bir tipin değişik kişilerdeki varyasyonlarıdır, bu kişiler mitik bir psikoloji kanunlarına göre birbirlerine dönüşürler. baba, amca, arabacı, mezarcı, ihtiyar hurdacı ve nihayet romanın "kahraman"ı, aslında tek kişidir, esrarengiz genç kız, bayader ile kahramanın karısı kahpe de öyle. normal zaman düzeninin kalkışı bununla bağlantılıdır; şimdiki zamanla geçmiş zaman; anı, rüya ve hayal olarak birbiriyle kaynaşmıştır. sebeple sonuç arasında bir nedensellik yoktur, onları birbirine masallardaki mantık bağlar. ama buna rağmen olay, şüphe yok ki gerçek bir hayatı saptar. korkular, özlemler, ümit, ümitsizlik, bu olay içine, öteden beri insan kaderinde olduğu gibidir."

kaynakça 
yky - sadık hidayet, kör baykuş 2.baskı (çev: behçet necatigil)

1936 hikâyeleri
1936 romanları
sâdık hidâyet hikâyeleri
i̇ran kitapları
i̇ranlı yazarların eserleri
i̇ranlıların eserleri
i̇ranlı romanları
farsça romanlar
fars edebiyatı
Ateş yanıklığı

ateş yanıklığı, erwinia amylovora adlı bakteri türünün dağmuşmulası, alıç, ayva, ceviz,elma,armut ve üvez türlerinde neden olduğu bitki hastalığı.

yaprak renkleri kahve-siyah renge dönüşür ve dalda kavrulmuş bir şekilde uzun süre asılı kalır. çiçeklerin renkleri, önceleri kahverengi daha sonra siyaha döner. genç sürgünlerin renkleri esmerleşir; sürgünler yangın geçirmiş bir görünüm alır. dalların kabuklarında zamanla beyaz bir akıntı görülür.

savaşı

çiçeklenmeden önce %5'lik borda bulamacı kullanılır.

tüm dönemlerde 50/150 ml/100 lt suya veya dekara bakır sülfat pentahidrat.

kaynakça

bitki hastalıkları
Amerika dişbudağı

amerika dişbudağı (fraxinus americana), zeytingiller (oleaceae) familyasından abd'nin doğusunda doğal olarak yetişen dişbudak türü.

35–40 m kadar boy yapar. yumurta biçiminde bir taca sahiptir. yaprakları tüysü yaprak biçiminde, 7-9 yaprakçıktan oluşmuştur. yaprakçıklar 7–15 cm uzunlukta, kenarları tam, üst yüzü koyu yeşil, alt yüzü boz renklidir. sonbaharda kızıl-sarı bir renk alırlar.

fraxinus
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Michelle Pfeiffer

michelle marie pfeiffer (d. 29 nisan 1958), amerikalı oyuncudur. film kariyerinin başlangıcını 1980 yılında rol aldığı the hollywood knights'la yaptı. ama ilk defa scarface (1983) filmindeki performansıyla dikkatleri üzerine çekti. pfeiffer dangerous liaisons filmindeki performansıyla en i̇yi yardımcı kadın oyuncu akademi ödülü'ne ve the fabulous baker boys (1989) ve love field (1992) filmleriyle en i̇yi kadın oyuncu akademi ödülü'ne aday gösterildi. ticari açıdan büyük başarı yakalayan filmleri ise batman returns (1992), what lies beneath (2000) ve hairspray (2007) 'dir. oynadığı diğer filmler arasında ladyhawke (1985),  the witches of eastwick (1987), married to the mob (1988), the age of innocence (1993), wolf (1994), dangerous minds (1995), i am sam (2001) gibi yapımlar vardır.

filmografi

kaynakça

dış bağlantılar 

 

1958 doğumlular
santa ana, kaliforniya doğumlular
kaliforniya doğumlu kadın oyuncular
20. yüzyılda amerikalı kadın oyuncular
21. yüzyılda amerikalı kadın oyuncular
amerikalı kadın dizi oyuncuları
amerikalı kadın sinema oyuncuları
amerikalı veganlar
altın küre ödülü sahipleri
gümüş ayı ödülü sahibi oyuncular
yaşayan insanlar
en i̇yi kadın drama filmi oyuncusu altın küre ödülü sahipleri
bafta en i̇yi yardımcı kadın oyuncu ödülü sahipleri
en i̇yi kadın oyuncu national board of review ödülü sahipleri
bafta ödülü sahipleri
national board of review ödülü sahipleri
new york film eleştirmenleri birliği ödülü sahipleri
new york film eleştirmenleri birliği en i̇yi kadın oyuncu ödülü sahipleri
gümüş ayı en i̇yi kadın oyuncu ödülü sahipleri
amerikalı kadın şarkıcılar