Kara Ahmed Paşa

kara ahmed paşa, (ö. 29 eylül 1555, i̇stanbul), kanuni sultan süleyman döneminde 6 ekim 1553 ile 28 eylül 1555 tarihleri arasında sadrazamlık yapmış osmanlı devlet adamıdır. i. selim'in en küçük kızı ve kanuni sultan süleyman'ın en küçük kız kardeşi fatma sultan'ın eşidir.

hayatı 

arnavut asıllıdır. "ahmed paşa külliyesi" vakfiyesinde babasının adı "abdülmuîn" olarak verilmiştir. devşirme sistemi kapsamında i̇stanbul'a geldi ve enderun'da yetişti. "kapıcıbaşı" rütbesiyle enderun'dan mezun oldu. mezuniyetinin ardından önce "kapıcıbaşı", ardından 1534'te "yeniçeri ağası" olarak tayin edildi.

kara ahmed paşa, osmanlı ordusu ile boğdan seferi'ne katıldı. 1551'de sokullu mehmed paşa’nın temeşvar kuşatmasındaki başarısızlığı, lipova ve erdel’in kaybedilmesi üzerine ahmed paşa, 22 nisan 1552'de "ikinci vezir" sıfatıyla boğdan seferi komutanlığına tayin edildi. erdel’in yeniden ele geçirilmesinin hedeflendiği bu seferde temeşvar kalesi’ni kuşattı. 28 gün süren zorlu bir mücadelenin sonunda 26 temmuz 1552'de kale teslim alındı.

1553'te nahcivan seferi'ne katılmak üzere i̇stanbul'a döndü.

sadrazam rüstem paşa daha önce kendine bağlı bir ordu ile anadolu'da ilerlemeye devam etmekteydi. i̇ddiaya göre rüstem paşa, büyük şehzade mustafa'ya karşı hürrem sultan'ın hazırladığı iddia edilen komplo planını uygulamaya koydu. sefer sırasında padişaha, şehzade mustafa'nın tahtı ele geçirmek için planlar yaptığını bildiren raporlar gönderilmişti. sultan süleyman, büyük oğlundan şüphelenmeye başladı ve meselenin hâlli için şehzadenin cezalandırılmasına karar verildi. şehzade mustafa, 6 ekim'de konya ereğlisi'nde sefer ordusuna erişti. otağ-ı hümâyûn'a vardığında cellatlar tarafından karşılandı ve dilsiz cellatlar tarafından boğularak idam edildi.

kapıkulu bölüğü, şehzade mustafa'nın idamından çok etkilendiler ve bunu bir cinayet sanıp eyleme geçtiler. bunda kabahatlinin sadrazam rüstem paşa olduğunu düşündüler. bunun haberini hemen alan padişah aynı gün sadrazam rüstem paşa'yı azletti ve damadı olan rüstem paşa'yı i̇stanbul'a geri gönderdi. böylece 6 ekim 1553 günü ikinci vezir olan kara ahmed paşa'ya sedaret mühürü verilerek o yeni sadrazam olarak atandı. 28 eylül 1555’te kanuni sultan süleyman’ın emri ile boğdurularak idam edildi.

değerlendirme 
sicil-î osmanî'de şöyle değerlendirilmiştir:
gazi, gayretli, herkese haddince riayet eder, insaflı bir zat idi.

eserleri 
topkapı'da kıymetli çinilerle süslü olan cami kendisinin olup vefatından az evvel yaptırmaya başlamış ise de tamamlanmasını görememiştir. (bkz. gazi ahmed paşa camii) vefatında eksik kalan kısımlara kethudası hüsrev bey tarafından tamamlatılmış ve camii 1559/60 yılında ibadete açılmıştır. kendisi camii yanında gömülüdür.

popüler kültürdeki yeri 
2003 yapımı hürrem sultan dizisinde hüseyin avni danyal, 2011 yapımı muhteşem yüzyıl dizisinde ise yetkin dikinciler tarafından canlandırılmıştır.

ayrıca bakınız 
 yükseliş dönemi osmanlı sadrazamları listesi

kaynakça

dış kaynaklar 
 uzunçarşılı, i̇smail hakkı, (1954, 8. bas.:2003) osmanlı tarihi ii. cilt, i̇stanbul'un fethinden kanunî sultan süleyman'ın ölümüne kadar , ankara: türk tarih kurumu isbn 975-16-0012-x say.:551
 danişmend, i̇smail hami, (2011), i̇zahlı osmanlı tarihi kronolojisi 6 cilt, i̇stanbul:doğu kütüphanesi, isbn 9789944397681 c.:5 say.:18
 danişmend, i̇smail hâmi, (1961) osmanlı devlet erkânı, i̇stanbul:türkiye yayınevi.
 uluçam, müjdat, "ahmed paşa (kara)", (1999) yaşamları ve yapıtlarıyla osmanlılar ansiklopedisi, i̇stanbul:yapı kredi kültür sanat yayıncılık a.ş. c.1 s.149 isbn 975-08-0072-9
 clot, andre, (tr.çev.:ilgaz, turhan) (1987, 4.bas.:1994), muhteşem süleyman, i̇stanbul:milliyet yayınları

dış bağlantılar 
 emecen, feridun, "kara ahmed paşa" (2001) türkiye diyanet vakfı i̇slam ansiklopedisi cilt:24 sayfa:357-358 i̇stanbul:tdv yayınları. online:
 mehmed süreyya (haz. nuri akbayar), "ahmed paşa (kara)" (1996), sicill-i osmani, c.i say. 198-199, i̇stanbul:tarih vakfı yurt yayınları isbn 975-333-0383 online: 

arnavut asıllı osmanlı siyasetçileri
16. yüzyılda osmanlı sadrazamları
i. süleyman'ın sadrazamları
i̇dam edilmiş osmanlılar
1555 yılında ölenler
i̇stanbul'da ölenler
i̇stanbul'da defnedilenler