Ali bin Abbas

ali bin abbas el-mecusi mesudi ya da latince haly abbas olarak bilinir. i̇ranlı müslüman fizikçi ve tıp alimidir. kitab el-maliki adlı tıp ve psikoloji üzerine yazdığı eseriyle ve günümüzden yaklaşık 1000 sene önce ilk kanser ameliyatını yapmasıyla bilinir.

hayatı 
ali bin abbas 932 yılında doğmuştur. ali bin abbas i̇ran'ın cündişapur eyaletinin güneybatısındaki ahvaz şehrinde doğdu ve ebu mahir musa bin seyyar'ın öğrencisi oldu ve ilk çalışmalarını bu şehirde yaptı. zamanının en saygıdeğer üç tıp aliminden birisiydi. 939'dan 996'ya kadar hüküm süren büveyhoğulları hanedanından adudüddevle zamanında ünlü bir fizikçi olmaya başlamıştır. adududevle, zamanında alimleri koruyan onları destekleyen biriydi ve şiraz'da ve 994 yılında bağdat'ta ali bin abbas'ın çalıştığı iki hastane açmıştı. ali bin abbas'ın soyu mecusiliğe mensuptu-el-mecusi adı da buradan gelmektedir-ama kendisi müslümandı. onun allah inancı ve o'na duyduğu saygı, ibadetinde ve yaşam tarzında, üslubunda çalışma hayatı boyunca kendini göstermiştir.

kitab kamilü-s sina 

ali bin abbas tıp üzerine yazdığı kitab kamilü-s sina adlı eseriyle bilinir, bu eser daha sonra 980 yılında tamamlanan the complete art of medicine olarak adlandırlmıştır. ali bin abbas bu eserini emir'e ithaf etmiş ve bu eser daha sonra kitab el-maliki (royal book veya latince  liber regalis  ya da regalis dispositio)olarak adlandırılmıştır. kitap, râzî'nin el-havi adlı eserinden daha özlü ve daha sistematik; i̇bn-i sina'nın el-kanun fi't-tıb adlı eserinden daha uygulamalı bir biçimde yazılmıştır.

kitab el-maliki ilk on bölümü teorik ikinci on bölümü uygulamalı tıp olarak anlatılan 20 bölüme ayrılmıştır. konularının birkaçı diyetisyenlik ve tıbbi malzemeler, kılcal damarların temel fikirleri, ilginç tıp rasatları ve doğum boyunca meydana gelen rahim hareketlerinin açıklamasından oluşur. (örneğin; çocuk rahim dışına kendiliğinden çıkmaz, rahim hareketleriyle itilir. böylelikle hipokrat'ın doğum olayı tezini çürütmüştür.)

bu kitap avrupa'da constantinus africanus tarafından liber pantegni olarak 1087 yılında latince'ye çevrildi. liber pantegni'nin tamamlanması ve daha iyi tercümesinin yapılması ise 1127 yılında antakyalı stephen tarafından yapıldı ve bu kitap daha sonra 1492 ve 1523 yıllarında venedik'te basıldı.

tıp etiği ve araştırma metodolojisi 

çalışma, doktorlar ve hastalar arasındaki sağlıklı ilişki ve tıp etiğinin önemi üzerinde durmaktadır. ayrıca bu eser günümüzdeki modern tıbbi araştırmalara benzer bilimsel metodolojinin ayrıntılarını açıklamaktadır.

nöroloji ve psikoloji 

nöroloji ve psikoloji hakkında kitab el-maliki'''de bilgi verilmiştir. ali bin abbas bu eserinde beynin nöroanatomisi, nörobiyolojisi, nöropsikolojisini tanımlamış ve çeşitli akli bozuklukları, uyku hastalıklarını, amnezi (hafıza kaybı)yi, hipokondriyayı, koma hali, sıcak ve soğuk menenjitleri, aşk hastalıklarını, sarayı ve kısmi felç gibi sağlık sorunlarını tanımlamıştır. o, ilaçla tedavi ya da ilaçlardan daha çok diyet ve doğal beslenmeyle sağlığın korunmasının öneminin üzerinde durmuştur.

 kaynakça 
özel

genel
 lutz richter-bernburg, "‘ali b. ‘abbas majusi", in encyclopedia iranica, ed. ehsan yarshater, 6+ vols. (london: routledge & kegan paul and costa mesa: mazda, 1983 to present), vol. 1, pp. 837–8
 manfred ullmann, die medizin im islam, handbuch der orientalistik, abteilung i, erg?nzungsband vi, abschnitt 1 (leiden: e.j. brill, 1970), pp. 140–146
 fuat sezgin, medizin-pharmazie-zoologie-tierheilkunde bis ca 430 h., geschichte des arabischen schrifttums, band 3 (leiden: e.j. brill, 1970), pp. 320–322
 manfred ullmann, islamic medicine (edinburgh: edinburgh university press, 1978, reprinted 1997), pp. 55–85
 wustenfeld: geschichte der arabischen aerzte (59, 1840).
 edward g. browne, islamic medicine, 2002, p. 53-54, isbn 81-87570-19-9
 charles s. f. burnett, danielle jacquart (eds.), constantine the african and ʻalī ibn al-ʻabbās al-magūsī: the pantegni and related texts. leiden: brill, 1995. isbn 90-04-10014-8
 shoja mm, tubbs rs. the history of anatomy in persia. journal of anatomy'' 2007; 210:359–378
 sızıntı dergisi aralık sayısı 

994 yılında ölenler
10. yüzyıl hekimleri
geleneksel i̇ran tıbbı
orta çağ'da farslar
i̇ranlı bilim insanları
orta çağ müslüman bilim insanları
orta çağ müslüman hekimleri