Edward (Æthelred'in oğlu)

günah çıkartıcı edward (i̇ngilizce: edward the confessor; eski i̇ngilizce: ēadƿeard se andettere; fransızca: édouard le confesseur) (d. yak. 1003; islip, oxfordshire, i̇ngiltere - ö. 5 ocak 1066; londra) 8 haziran 1042 – 5 ocak 1066 döneminde i̇ngiltere kralı. anglo-sakson wessex hanedanı'na mensup olarak i̇ngiltere tahtına çıkan son kraldır.

i̇ngiltere kralı olana kadar yaşamı 
edward, anglo-sakson wessex hanedanı'dan i̇ngiltere kralı olan ethelred'in yedinci oğlu olup ethelred'in ikinci karısı olan (normandi dükü ii. richard'ın kızkardeşi olan) "normandili emma"nın birinci oğludur. 1003 (veya 1005) tarihinde i̇ngiltere'de islip, oxfordshire'da doğdu. edward hakkında günümüze gelen ilk belgeler 1005'te "şahit" olarak imzaladığı iki "berat" belgesidir. edward'ın babasının ilk evliliğinden 10 çocuğu olmuş ve edward'ın annesi normandiyalı emma ile evliğinden 3 çocuğu olmuştur. böylece edward'ın "alferd aetlig" adlı baba ve anne bir kardeşi ve "godifu" adlı baba ve anne bir kız kardeşi vardır. günümüze gelen beratlarda edward ismi baba bir anne ayrı erkek kardeşlerinin isimlerinden sonra yazılmıştır ve bu babasından veraset sırasını da ifade etmektedir.

edward'ın çocukluğunda i̇ngiltere devamlı olarak viking akınlarına hedef olmaktaydı. 1013'te viking'lerin çatalsakal sweyn ve oğlu knud'un komutasındaki yaptıkları son akında "çatalsakal sweyn" i̇ngiltere kralı ethelred'i i̇ngiltere krallığı tahtından attı ve kendisi i̇ngiltere kralı olarak tahta geçti. ethelred normandiya'ya kaçtı. karısı emma ve ondan oğulları edward ve edmund'da normandiya'ya kaçtılar. şubat 1014'te gaspçı i̇ngiltere kralı olan çatalsakal sweyn öldü. anglo-sakson i̇ngilteresi ileri gelenleri ethelred'i daha adaletli hüküm sürme şartı ile i̇ngiltere'ye geri çağırdılar. bu şartı kabul eden ethelred, önce oğlu edward'ı elçileri ile birlikte i̇ngiltere'ye gönderdi.

fakat nisan 1016'da ethelred öldü ve yerine edward'ın baba bir yarım kardeşi cesur edmund, anglo-sakson'lar tarafından i̇ngiltere kralı kabul edildi. cesur edmund, o yıl "çatalsakal sweyn"ın oğlu olan ve danimarka kralı da olan knud ile anlaştı. i̇ngiltere krallığı ikiye bölündü; orta ve kuzeyinde knud, güney ve güneybatısında da cesur edmund i̇ngiltere kralı oldular. fakat kasım 1016'da cesur edmund öldü ve knud tüm i̇ngiltere üzerinde kral oldu. bunun üzerine edward, kardeşleri ile birlikte normandiya'ya sürgüne gitti. fakat normandiyalı emma siyaset icabı bu sefer kral knud ile evlendirildi. bu evlilikten harthacnut adı verilen oğulları doğdu. o yıl knud, ethelred'in birinci karısından hayatta kalan oğullarından olan ve edward'ın yarı kardeşi olan, "eadwig"'i idam ettirdi.

bundan sonra edward 25 yıl kadar sürgünde kaldı. bu dönemde uzunca zaman normandiya'da yaşadı. normandiya'da yaşamakta iken 4 beratı i̇ngiltere kralı olarak imzaladığı bilindiği için kendini i̇ngiltere kralı olarak gördüğü açıktı. normandiya dükü i. robert, 1034'te i̇ngiltere'yi fethedip edward'ı i̇ngiltere krallığı tahtına geçirmek için hazırlıklar yaptı. fakat askerlerini taşıyan filo manş denizi'nde jersey adası yakınlarında büyük bir fırtına dolayısıyla zarar görünce bu planı uygulayamadı. edward bu sırada çok sofu bir hristiyan olmuştu. normandiya ve civarındaki katolik kilisesi yüksek hiyerarşisi, manastır başkeşişleri ve hristiyan papazlar ile bir seri yazışmaya girişip i̇ngiltere krallık tahtı üzerinde iddiasını ayakta tutmaya çalıştı. fakat knud'un yeni karısı olan annesi emma, i̇ngiltere kralı olarak knud'dan oğlu olan harthacnut'u desteklemekteydi.

1035'te kral knud öldü. oğlu harthacnut danimarka kralı olarak tahta geçti. i̇ngiltere krallığı'nın kime verileceği daha sorunlu oldu. harthacnut, danimarkka'da duruma hakim olmaya çalışmakta iken annesi (ve edward'ın annesi) normandiyalı emma'nın efektif olarak i̇ngiltere'yi idare etmesi kabul edildi ve bir kadına uygun görülmeyen bu görev için ethelred'in birinci evliğinden olan (edward'ın yarı kardeşi olan) tavşanayak harold'ın erkek olarak kral naibliği desteği de kabul edildi.

1036'da, önce edward sonra küçük tam kardeşi alfred britanya adasına geçtiler. anneleri (ve danimarka kralı harthacnut'un annesi) sonradan onları kendisinin i̇ngiltere'ye çağırdığını iddia etmiş ve bu i̇ngiltere tarihçileri için çok tartışmalı bir konu olarak incelenmiştir. fakat alferd, wessex kontu olan godwin tarafından yakalanıp tutuklandı ve kral naibi görevi yapan tavşanayak harold'a teslim edildi. alfred i̇zinsiz isyan çıkartmak niyetiyle i̇ngiltere'ye geldiği ve böylece ülkeye ihanet ettiği suçu itham edildi; suçlu bulundu ve gözleri kör ettirildi. bu operasyondan iyileşemeden öldü. edward da i̇ngiltere'den kaçmak için southampton vardı; kendini kovalayanlar ile yaptığı bir çarpışmadan sonra, i̇ngiltere'den ayrılıp normandiya'ya döndü. fakat kardeşine uygulanan bu hunharca cezadan çok kötü etkilendi. kral olduktan sonra kardeşini tutuklayan ama gayet büyük siyasi gücü olan wessex kontu godwin'e devamlı diş biledi.
 
1037'de tavşanayak harold i̇ngiltere kralı olarak ilan edildi. babası anglo-saxon ethelred'in ve danimarka kralı knud'un karısı normandili emma'yı i̇ngiltere'den attırdı ve emma brugge'a yerleşti. emma, rthelred'den olan oğlu edward'ı yanına çağırdı ve knud'dan olan oğlu danimarka kralı harthacnud'dan yarı-kardeşi olan edward'ın i̇ngiltere kralı olması için destek sağlamasını istedi. harthacnud bu desteği vermedi.

1040'ta i̇ngiltere kralı olan tavşanayak harold öldü. danimarka kralı olan harthacnut i̇ngiltere'ye geçti ve orada i̇ngiltere kralı da olduğu kabul edildi. harthacnut'un sıhhati iyi değildi ve 1041'de yarı-kardeşi edward'ı i̇ngiltere'ye davet etti. knud'un kanunlarını değiştirmemek şartı ile "anglo-saxon kronikleri"ne göre edward, harthacnut ile ortak olarak i̇ngiltere kralı oldu. fakat 1042 tarihli bir harthacnut beratında edward, sadece kralın kardeşi olarak anılmaktadır.

krallık dönemi 

hükümdarlık dönemi 1042'den 1066'ya kadar 24 yıl sürdü ve bu dönem i̇ngiltere için barış ve refah yılları oldu.

kral olduğu zaman edward'ın siyasi iktidar gücü çok zayıftı. buna karşılık anglo-sakson asıllı olan wessex kontu godwin, mercialı leofric (conventry'de at üzerinde çıplak dolaşan lady godiva'nın kocası) ve northumbriya dükü siward çok büyük siyasi güce sahip kişilerdi.

1043'te wessex kontu godwin'in en büyük oğlu olan "sweyn godwinson"'a güney-batı midlands bölgesinde bir kontluk verildi. fakat sweyn pek uygun bir idareci çıkmadı. 1047'de leominster'de bulunan rahibe manastır'inin başrahibesini kaçırdı. bu nedenle elindeki malikane toprakları alınarak sürgüne gönderildi. ama 1049'da sürgünden affedilip kontluğu geri verildi ve malikane topraklarında geri aldı. o sürgüne gönderildiği zaman malikane toprakları daha küçük kardeşi olan harold'a ve kuzeni olan danimarkalı beörn'a verilmişti. dönünce bunlar arasında çatışma çıktı. sweyn bu çatışmada kuzeni beorn'u öldürdü. bu nedenle tekrar sürgüne gönderildi. ama sweyn'in babası kont godwin'in gücünü kullanması ile swayne sürgünden affedildi ve kontluğu ile malikane toprakları geri verildi.

16 kasım 1043'e wessex kontu godwin; mercialı leofric ve northumbria dükü siward kral edward'ın ordusu ile birlikte kralın annesi olan normandili emma üzerine yürüdüler. kral, annesi emma'yı vatan hainliği ile suçladı; onun başdanışmanı olan elmham piskoposu olan sigham'ı görevinden ve danışmanlıktan uzaklaştırdı. annesinin toplamış bulunduğu altın ve mücevharat hazinesini kendi eline geçirdi. annesi normandiyalı emma 1052'de öldü.

kral edward 23 ocak 1045'te wessex kontu godwin'in kızı "wessexli edith (eadgyth)" ile evlilik yaptı. bu bir siyasi bağlantı idi. yoksa edward çok koyu hristiyan olup bir keşiş gibi cinsel ilişkilerden uzak sanki bir manastır hayatı yaşamak istemekte idi. bu evlilikle de kont godwin'in edward'ın kardeşi alfred'i tutuklayıp harthacnut'a teslim edilmesini unutulmuş görünmekteydi.

edward, krallığının ilk yıllarında bir güçlü kral niteliklerini kendinde toplamayı bildi. normandi'de uzun müddet yaşamış olan edward etrafını kendine şahsen bağlı olan normandili norman danışman ve idareciler ile doldurmuştu. siyasetini kendi menfaatlerini her şeyden üstün tutan ülkenin ilerigelen soyluları yerine bu kendine bağlı danışmalarına göre yönlendirmekte idi. bunların başında edward'ın 1030'lu yıllardan beri tanımış olduğu jumeieges'de bulunan norman manastırının başpapazı olan "jumeiègesli robert" gelmekte idi. bu kişi 1041'de edward kral olunca i̇ngiltere'ye kral danışmanı olarak gelmişti ve 1043'te londra piskoposu olarak görev verilmişti. bu anglo-saxon asıllı eski soyluları ve knud'un arazilerinde yerleşmiş olan danimarkalı asıllı yeni soyluları tedirgin etmekte idi. bu soylular kralın kayınbabası wessex lordu godwin etrafında birleşip sarayda bir ayrı klik kurmuşlardı.

1051'de canterbury katedrali papazları ve civardaki kesişler i̇ngiltere katolik kilisesi hiyerarşisinin en ileri geleni olan canterbury başpispokoposus olarak kont godwin'in bir akrabası olan bir papazı seçmişlerdi. kral edward bu tayini kabul etmedi ve bu makama jumiegesli robert adlı normandi asıllı kendisine danışman olan papazı getirdi. jumiegesli robert canterbury başpiskoposu olduktan sonra kont godwin ve ailesinin kiliseye ait olan malikane topraklarını kanunsuz olarak işgal etmekle suçladı.

1051'de edward'ın tam kızkardeşi godifu'nun ikinci kocası olan bolougne'lu ii. eustace bir ziyaret için döver'e geldiğinde bu ziyarete karşı çıkan döver halkı bir büyük gösteri yapmışlardı. ii. eustace da bir tuzak kurup göstericiler arasında zayiat ortaya çıkması neden olmuştu. kral edward wessex kontu godwin'e bir araştırma yapıp suçlunun kim olduğunu ortaya çıkartmasını ve suçluya ceza vermesini istedi. fakat kont godwin bunu kabul etmediğini ifade etti. kral bunu iktidarına karşı bir tehdit olarak gördü ve kendi krallık gücüne karşı gelen kont godwin'i sıraya getirme için fırsat bildi. canterbury başpiskoposu robert kont godwin'i, aynı kralın kardeşi olan alfred'i 1036'de öldürmüş olduğu gibi, kral edward'ı da öldürmek için bir komplo hazırlamakla itham etti. kont leofriç ve kont siearda karal taraftarı oldular ve yerel köylülerden asker toplayıp ordu kurmaya başladılar. kont godwin'in oğulları olan sweyn ile harold da kendi köylülerinden bir diğer ordu kurmaya başladılar. fakat her iki taraf ta bir muharebeye yanaşmak istemekteydi. godwinson'un oğullarının ordusuna katılanların da krala karşı muharebeye girişmekten kaçacaklarını anlaşıldı. stigand adlı bir papaz arabulucu tayin edildi. kont godwin ve swayne birer oğullarını krala rehine olarak bıraktılar ve bu rehineler normandiya'ya gönderildi. kont godwin ve oğulları en sonunda i̇rlanda ve flandra'ya kaçmak zorunda kaldılar. sweyn kudüs'e hac için gitti ve geri dönerken öldü. kral, kont godwin'in kızı olan karısı edit'i da bir manastıra kapattı ve başpiskopos kral ile edit'in ayrılmasını tavsiye etti.

ama ertesi yıl 1053 başında kont godwin sürgünden bir ordu ile döndü ve bu i̇ngiltere'de bulunan köylüler, şehirliler ve denizciler arasında çok destekçi buldu. kont leofric ve kont siward bu sefer kralı desteklemekten kaçındılar. kral edward çaresiz kalıp kont godwin'e ve oğlu kont harold'a kontluklarını geri vermek zorunda kaldı. kral edward, kont godwin'in kızı olan karısı edit'i manastırdan çıkartıp tekrar kraliçe olmasını kabul etti. kral edward'ın normandili danışmaları da, başta canterbury başpiskoposu jumiegesli robert olarak, görevlerinden atılıp normandi'ye gönderildiler. yeni canterbury başpiskoposu olarak olayların başında aracılık yapan stigand canterbury başpiskoposu olarak tayin edildi.

diğer soylular da bunu kral'ın siyasi iktidar güçünün zayıflığına bir misal olarak kabul ettiler. ertesi yıl bir diğer soylu ve 1066'da kont godwin'in bir oğlu aynı şekilde yaptıkları bir suç üzerine ceza olarak sürgüne gönderildiler ve bir askeri güçle geri dönünce affedildiler.

1053'te wessex kontu godwin winchester'de bir kral ziyafeti sonunda beklenmedik bir şekilde bir ekmek parçası boğazına takılıp boğularak öldü. yerine oğlu olan harold godwinson wessex kontu öldü. 1055'te northumberland dükü siward öldü; varisi olan oğlunun yaşı çok küçüktü ve kontluğa kont godwin'in diğer bir oğlu olan tostig getirildi. 1057'de mercia kontu leofrik oldu yerine önce oğlu ralph getirildi. ama sonradan ralph da ölünce mercia kontluğu'na eski doğu anglia kontu olan oğlu elfar geçti. elfar'dan boşalan doğu anglia kontluğuna godwin'in bir üçüncü oğlu gyrth geçti. wessex kontu olan harold'un güneydoğu i̇ngiltere'deki arazilerinden kurulan yeni bir kontluk da godwin'in dördüncü oğlu olan leofwine verildi. mercia kontu olmadan ralph'in elinde bulunan araziler de ralph öldükten sonra harold'a verildi. böylece 1053-1057 arasında godwin'in oğulları godwinson kardeşler i̇ngiltere'nin büyük kısmını idare eder oldular. kral edward'ın bu gelişmeyi kabul edip etmediği bilinmemektedir. fakat kral çok koyu bir hristiyan olarak günlerinin çoğunu kiliselerde ayinlere gitmekle ve onlardan sonra uzun sürek avlarına gitmekle geçirmekte idi ve politikadan elini çekmiş gibi görünmekte idi.

1050'li yıllarda kral edward britanya adası komşuları olan galler ve i̇skoçya'ya karşı saldırgan ama başarılı politikalar uyguladı. 1053'te edward i̇ngiltere'ye bir akın yapan güney galler prensi rhys ap rhydderch'e karşı bir suikast düzenledi ve bu prens öldürülerek kellesi winchester'e krala gönderildi. 1055'te "gruffydd ap llywelyn" galler'in tümüne hükümdar olmayı başardı ve kral edward tarafından vatan ihanetle cezalandırılış mercia'lı elfar'ı müttefik seçti. hereford'da karşı geldikleri mercia kontu ralph'a karşı çarpışmayı kazandılar. wessex kontu olan harold onların ordularını tekrar galler'e geri püskürtmek için i̇ngiltere'nin her yöresinden asker toplayıp büyük bir ordu kurmak zorunda kaldı. 1057'de "gruffydd ap llywelyn" kral edward'a vasalı olduğu hakkında bir yemin verdi. elfar 1082'de oldu ve yerine genç oğlu mercia kontu oldu. ama aynı yıl birdenbire kont harold "rhys ap rhydderch"'e bir baskın hücumda bulundu ve rhys bu baskından zor kurtuldu. bu sefer 1958'de tostig ve kont harold birlikte bir ordu ile rhys üzerine galler'e girdiler. rhys kendine düşman olan galliler tarafından öldürüldü ve diğer galli prensler de vasal olma statüsünü kabule zorlandılar.

i̇skoçya'ya gelince i. duncan macbeth tarafından öldürülüp i̇skoçya tahtına macbeth geçtikten sonra i. duncan'ın oğlu malcolm canmore kral edward'ın sarayına sığınmıştı. 1054'te kral edward northumbria dükü siward'a i̇skoçya'ya bir askeri sefer yapmak için emir verdi. bu askeri seferde i̇skoçya kralı olan macbeth yenildi ve siward'un i̇ngiltere ordusu i̇skoçya'nın güneyini eline geçirerek orduya refakat eden malcolm canmore idaresine verdi. 1058'de malcolm canmore macbeth'e karşı bir muharebe kazandı ve iii. malcolm adı ile i̇skoçya kralı olarak tahta geçti. 1059'da edward'ı başkenti winchester'de ziyarete geldi. fakat ondan sonra i̇ngiltere'den toprak kazanmak için northumbriya'ya akınlar düzenlemeye başladı.

ekim 1065'te kral edward northumbriya dükü olan tostig'ın misafiri olarak bir sürek avına katılmıştı. tam bu sırada tostig'e bağlı olan serf köylüler ve yerel askerler tostig'in çok baskıcı siyasetine isyan ettiler ve tostig'in adamlarından 200 kadarını öldürdüler. i̇syancılar mercialı edwin'in kardeşi morcar'ın yeni dük olmasını istediler. i̇syancılar güneye yürüyüşe başladılar. edwin ve morcar kardeşleri yolda kendilerine karşılamaya çağırdılar. wessex kontu harold ile de northampton'da görüştüler. kont tostig kral edward tarafından sevilmekteydi ve kont tostig isyanın bastırılmasını ondan istedi. fakat kral ne kont harold ne de diğer önemli soylulardan bu isyanı bastıracak bir ordu bulabildi. sonunda tostig'in sürgüne gönderilmesini kabul eder göründü. fakat bu karışıklık, imkansızlık ve küçük düşürme kral edward'ı çok sarsmıştı. bir seri inme geçirdi ve felç oldu. londra'da geri getirildi. orada yaptırmakta olduğu ama daha inşaatı tamamen bitmemiş olan westminister abbey binasının 28 aralık'ta takdis edilip ayinlere açılması törenine bile gidemeyecek kadar zayıf düşmüştü.

varis seçmesi ve ölümü 

kral edward gayet zayıf, ölüm yatağında iken kendisinden sonra gelecek hükümdarın kim olacağına karar vermesi gerekmekte idi. 12. yüzyılda kronikçi "william malmesbury"'nin eserinden itibaren i̇ngiltere tarihçileri edward'ın kendine varis olarak kimi, niye seçtiği üzerinde tartışmalar yapmaktadırlar. bir grup tarihçi sonradan i̇ngiltere'yi fetheden normanların bu işgal ve fetih için ileri sürdükleri bahaneleri kabul etmektedirler. bunlara göre kral edward'ın normandiya dükü i. william'ı varis olarak tayin etmiştir ve i. william ve norman ordusu bu vesayete uyarak meşru olarak i̇ngiltere'yi fethetmişlerdir. fakat günümüzdeki i̇ngiltere tarihçilerinin çoğu o zaman i̇ngiltere'de çok güçlü olan godwinson'ların iktidar gücüne karşı gelecek bir dış kuvvetin ülkede büyük fiziksel ve sosyal zarar ve yıkım ortaya çıkaracağını düşünen ve bunu önlemeye çalışan edward'ın, ayrıca 1051'e kadar karısı edit'in kendinden bir çocuk doğuracağını da inandığı için, kayınbiraderi harold godwinson'u varis olarak kabul ettiğine inanmaktadırlar.

edward çok koyu hristiyan dindardı. birçok tarihçiye göre bir keşiş gibi evlenmekten ve cinsel ilişkilerden sakınmayı istemekteydi ve wessexli edith ile evliliğini sırf siyasi bir strateji olarak görmekte idi. bu evlilikten hiçbir çocukları olmadı. cesur edmund'un oğlu edward etheling en yakın varisi idi ama o da çocukken annesiyle macaristan'a sürgüne gönderilmişti ve 1057'de ailesi ile i̇ngiltere'ye döndükten sonra hemen öldü. onun 5 yaşındaki oğluna veliahta verilen aetlig unvanı verildi. edgar aetling 1066'da hasting savaşından sonra bir anglo-saxon wotan konseyi toplantısında i̇ngiltere kralı ilan edildi ama sonunda norman fatih william'dan i̇skoçya'ya kaçtı. normandiya dükü olan i. william normandiya dükü i. robert'in gayrimeşru oğlu idi ve edward'ın annesi normandili emma ile i. robert kardeş idiler. normanların iddiasına göre bu yakınlık nedeni ile 1064'te kral edward kont harold'u normandi'ye göndermiş ve i. william'ı kendine i̇ngiltere kralı varisi olduğunu bildirmişti. fakat 1050'lı yıllardan beri kral edward siyasetten elini çekmişti ve godwinson kardeşler ve özellikle wessx kontu harold godwinson devlet idaresini eline almıştı. bu nedenle ölüm yatağında verdiği vasiyetle i̇ngiltere kralı olarak harold godwinson'un olmasını bildirmesinin çok rasyonel olduğu tarihçilerce kabul edilmektedir.

kral edward en nihayet 3 ocak 1066'da yaptırmakta olduğu westminster abbey kilisesindeki dairesinde hayat gözlerini yumdu. ölmeden evvel krallığını harold godwinson ve harold'un kızkardeşi olan evli olduğu kraliçe edit'e bıraktığı bildirilmektedir. 6 ocak'ta cesedi westminster abbey'de yaptırmış olduğu anıt mezara gömülmüştür. aynı gün yine westminster abbey'de harold godwinson'a törenle i̇ngiltere kralı tacı giydirilmiştir.

i̇ngiliz tarihçilerine göre edward'ın "kendine varis olup kral olacak kişiyi seçmesi gayet tehlikeli olan kararsızlığın çok önemli bir örneğidir ve bu karar i̇ngiltere ve anglo-saksonların başına gelen felaketlerden en büyüğüne (yani i̇ngiltere'nin normanlar tarafından fethine) başlıca neden olmuştur."

aziz olarak ilan edilmesi 

papa iii. alexander 1161'de edward'ı katolik kilisesi için aziz olarak ilan ettirmiştir. i̇ngiltere ve galler katolik kilisesi için ve i̇ngiltere anglikan kilisesi için 13 ekim, "i̇man savunucusu aziz edward" günü olarak kabul edilmiştir. 1360'ye kadar "i̇man savunucusu aziz edward" i̇ngiltere ülkesi için ülke "koruyucu aziz" olarak kabul edilmekteydi. 1350'de kral iii. edward döneminde i̇ngiltere'nin "koruyucu azizi" olarak aziz yorgi kabul edilmiştir.

notlar

kaynakça

dış bağlantılar 

 britanya kraliyeti resmi websitesinde "edward iii the confessor" maddesi  
 barlow, frank (1970), edward the confessor (yale english monarchs series), berkeley/los angeles: university of california press (ciltli yeni basım: 1997 isbn 978-0300071566) edward the confessor - frank barlow - google books 
barlow, frank, edward (st edward; known as edward the confessor), oxford online dictionary of national biography ( 2004) 
 rex, peter (2007) king and saint: the life of edward the confessor, tempus publishing ltd., isbn 978-0752446028 
 mortimer, richard (ed), (2009) edward the confessor: the man and the legend, woodbridge:the boydell press isbn 978-1-84383-436-6 

1003 doğumlular
1066 yılında ölenler
londra'da ölenler
i̇ngiltere kral ve kraliçeleri
roma katolik hükümdarları
hristiyan aziz ve azizeleri
katolik aziz ve azizeleri
i̇ngiliz aziz ve azizler
11. yüzyıl hristiyan aziz ve azizeleri
wessex hanedanı
11. yüzyılda hristiyanlar
11. yüzyıl liderleri
i̇ngiliz hristiyanlar
hristiyan hükümdarlar
hristiyan olanlar
orta çağ
katolik azizler
roma katolik kraliyet azizleri