II. Abbas Hilmi Paşa

ii. abbas hilmi paşa (14 temmuz 1874, i̇skenderiye - 19 aralık 1944, cenevre), son mısır hidividir.

osmanlı i̇mparatorluğu'nun fermanı ile 1893'te mısır hidivi olarak atandı. i̇mparatorluğun i. dünya savaşı'na girmesinden sonra i̇ngiltere'nin onu hidiv olarak tanımadığını ilan etmesiyle fiilen, lozan anlaşması'nın imzalanması ile de resmen hidivliği sona erdi.

yaşamı 
babası hidiv tevfik paşa, annesi emine valide paşa'dır. (“paşa” unvanı, emine hanım'a ii. abdülhamid tarafından verilmiştir.) mısır’daki saray okulunda başladığı eğitimini önce  i̇sviçre'de ve viyana harp akademisi’nde sürdürdü.

babasının ölümü üzerine 1892'de on sekiz yaşında iken osmanlı devleti’nin fermanı ile hidivliğe getirildi. genç ve tecrübesiz olması nedeniyle osmanlı devleti kendisine ahmet muhtar paşa’yı danışman tayin etti.

1893 yılında i̇stanbul’a gidip ii. abdülhamid ile görüşen abbas hilmi paşa, ertesi sene avrupa seyahatlerine çıkmaya karar verdi. osmanlı devleti’nin mısır’da otorite boşluğunun doğabileceği endişesiyle çıkacağı seyahatlere engel olmak istemesine rağmen bu kararından vazgeçmedi. bunun üzerine osmanlı devleti, tüm seyahatlerinde onu yakından takip etmeye çalıştı.

abbas hilmi paşa, hidivliğinin ilk yıllarında i̇ngiliz idaresine muhalif bir tutum izlese de bu durum uzun sürmedi. ahmet muhtar paşa’nın bütün gayretine rağmen onu hidivliği döneminde i̇ngilizler, mısır'ın iç işlerine karıştılar ve osmanlıların mısır'daki etkisi azaldı. akabe'nin hicaz eyaletine katılmak istenmesi üzerine, i̇ngiltere ile osmanlı devleti arasında "akabe sorunu" adı verilen anlaşmazlık patlak verdi; i̇ngilizler, sert çıkış yapınca akabe gene mısır'a bağlı kaldı.

i̇zlediği istikrarsız siyaset sonucu pek çok muhalifi olan abbas hilmi paşa, çeşitli suikast girişimlerine maruz kaldı. i̇lki 1894’te i̇skenderiye’de gerçekleşti. sık sık i̇stanbul'a gelip giden abbas hilmi paşa'nın 1914'te i̇stanbul'da bulunduğu sırada da bir suikasta uğradı ve yaralandı. 
 
1914’te i̇stanbul’da bulunduğu sırada osmanlı devleti almanya'nın safında i. dünya savaşı savaşına girmişti. bu gelişme üzerine i̇ngiltere, osmanlıların mısır üstündeki haklarını artık tanımadığını ilan edince abbas hilmi paşa'nın hidivliği fiilen sona erdi; yerine amcası hüseyin kamil i̇ngilizler tarafından "sultan" unvanıyla mısır hükümdarlığına getirildi. osmanlı hükûmeti ise abbas hilmi paşa'yı sevr antlaşması'nı imzaladığı 10 ağustos 1920'ye değin mısır hidivi olarak tanımaya devam etti. 24 temmuz 1923'te imzalanan lozan antlaşması ile hidivliği resmen sona erdi.

1914’ten sonra tekrar mısır’a dönemeyen abbas hilmi paşa, 1922’de hüseyin kamil'in yerine i. fuad'ın kral olması ile hidivlik haklarını tamamen kaybetti. 1931’de mısır’a girmesi yasaklandı. son günlerini geçirdiği cenevre'de 20 aralık 1944’te öldü. kahire'deki afifi türbesi'ne defnedildi.

hidiv abbas hilmi paşa'nın mısır hidivi olduğu süredeki hatıralarını yazdığı bir de kitabı bulunmaktadır. eser arapçadır. daruş şuruk tarafından neşredilmiştir.

ayrıca bakınız 
 hıdiv kasrı

kaynakça 

 

1874 doğumlular
i̇skenderiye doğumlular
1944 yılında ölenler
kavalalılar hanedanı
osmanlı arnavutları
osmanlı mısır valileri
mısırlı siyasetçiler
mısırlı hidivler
avusturya'daki mısırlı gurbetçiler
i̇sviçre'deki mısırlı gurbetçiler
banyo nişanı
kara kartal nişanı sahipleri
mecidiye nişanı sahipleri
franz joseph nişanı sahipleri