8 Ekim



olaylar 
 451 - hristiyanlıktaki önemli doktriner ayrılıkların tartışıldığı "konsil"lerin 4.sü kalkedon (kadıköy) konsili toplandı.
 1480 - moskova büyük prensi iii. i̇van, uğra çarpışması'nı kazanarak ülkesini altın orda (tatar) egemenliğinden kurtardı.
 1600 - san marino'da geçerliliği hâlen büyük ölçüde devam eden anayasa kabul edildi.
 1690 - belgrad, ii. süleyman tarafından iki yıllık aranın ardından geri alınarak, yeniden osmanlı egemenliğine girdi.
 1804 - fransız sömürgeciliğine isyan eden kölelerin (haiti devrimi) lideri jean-jacques dessalines, kendisini haiti i̇mparatoru ilan ederek, "i̇mparator i. jacques" olarak taç giydi.
 1838 - osmanlı-i̇ngiliz ticaret antlaşması (baltalimanı antlaşması), kraliçe viktorya tarafından onaylandı.
 1862 - otto von bismarck, prusya dış i̇şleri bakanı oldu.
 1871 - tarihe "büyük chicago yangını" olarak geçen felakette, şehrin tamamına yakını yandı.
 1906 - rus yazar lev tolstoy, nobel edebiyat ödülü adaylığına karşı çıktı.
 1908 - sendika ve grev yasağının getirildiği tatil-i eşgaal kanunu'nun önceli "geçici kanun" çıkarıldı.
 1912 - bulgaristan, yunanistan, sırbistan ve karadağ'dan oluşan balkan birliği'nin, osmanlı devleti'ne karşı savaş ilan etmesiyle i. balkan savaşı başladı.
 1918 - i̇ttihat ve terakki partisi iktidardan uzaklaştırıldı.
 1920 - buhara sovyet halk cumhuriyeti kuruldu.
 1923 - çatalca, i̇tilaf devletleri'nin işgalinden kurtuldu.
 1933 - beş türk ressamın (zeki faik i̇zer, nurullah berk, elif naci, cemal tollu, abidin dino) oluşturduğu d grubu ilk sergisini açtı.
 1952 - londra'da üç trenin karıştığı kazada 112 kişi öldü.
 1958 - pakistan'da muhammed eyüb han darbeyle iktidarı ele geçirdi.
 1962 - cezayir, birleşmiş milletler üyesi oldu.
 1967 - gerilla lideri che guevara, bolivya'da la higuera çatışmasında yakalandı.
 1970 - rus yazar aleksandr soljenitsin, nobel edebiyat ödülü'nü kazandı.
 1978 - bahçelievler katliamı: ankara, bahçelievler'de 7 ti̇p'li öğrenci öldürüldü.
 1980 - bob marley son konserini bayıldığı için tamamlayamadı, daha sonra kanser olduğu açıklandı.
 1982 - komünist polonya yönetimi, solidarność (dayanışma sendikası) ve diğer işçi sendikalarını yasaklandı.
 1987 - 24. altın portakal film festivali sonuçlandı. altın portakal'ı yavuz turgul'un yönettiği muhsin bey filmi aldı. en i̇yi erkek oyuncu şener şen, en i̇yi kadın oyuncu türkân şoray seçildi.
 1991 - hırvatistan, yugoslavya'dan ayrıldığını ilan etti.
 1993 - gürcistan, bağımsız devletler topluluğu'na (bdt) katıldı.
 1997 - kuzey kore'de kim jong-il, babası kim il-sung'un 1994'teki ölümünün ardından kore i̇şçi partisi genel sekreteri seçildi.
 1998 - nobel edebiyat ödülü, portekizli yazar jose saramago'ya verildi.
 2001 - i̇ki motorlu bir cessna ile bir yolcu uçağı, milano'da kalkış sırasında yoğun sis nedeniyle çarpıştı; 118 kişi öldü.
 2002 - bağımsız devletler topluluğu üyesi altı ülke kolektif güvenlik anlaşması örgütü adında bir askeri ittifak kurdu.
 2005 - 7,6 büyüklüğündeki keşmir depreminde (pakistan) yaklaşık 75.000 kişi öldü, 106.000 kişi de yaralandı.
 2020 - kıbrıs harekâtı'ndan bu yana kapalı olan maraş (kapalı maraş, kktc), cumhurbaşkanı ersin tatar'ın isteği üzerine 46 yıl aradan sonra açıldı.

doğumlar 
 mö 318 - pirus, antik çağda yaşamış epir kralı (ö. mö 272)
 1789 - william john swainson, i̇ngiliz ornitolog, malakolog, konkolog, entomolog ve ressam (ö. 1855)
 1807 - harriet taylor mill, i̇ngiliz filozof ve kadın hakları savunucusu (ö. 1858)
 1823 - i̇van aksakov, rus gazeteci ve politika yazarı (ö. 1886)
 1842 - nikolay yadrintsev, rus kaşif, arkeolog ve türkolog (ö. 1894)
 1848 - pierre de geyter, enternasyonal marşının yazarı belçikalı besteci (ö. 1932)
 1850 - henry louis le chatelier, fransız kimyager (ö. 1936)
 1873 - ejnar hertzsprung, danimarkalı astronom ve kimyager (ö. 1967)
 1873 - aleksey şçusev, rus mimar (ö. 1949)
 1876 - willie smith, i̇skoç golfçü (ö. 1916)
 1883 - otto heinrich warburg, alman fizyolog, tıp doktoru ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi (ö. 1970)
 1884 - walter von reichenau, alman subay ve nazi almanyası mareşali (ö. 1942)
 1889 - philippe thys, belçikalı eski profesyonel yol bisikletçisi (ö. 1971)
 1890 - eddie rickenbacker, i. dünya savaşı'nda as pilot olarak onur madalyası almış amerikalı (ö. 1973)
 1892 - marina tsvetayeva, rus şair (ö. 1941)
 1893 - clarence williams, amerikalı caz piyanisti, besteci, vokalist ve editör (ö. 1965)
 1895 - ahmet zogoğlu, arnavutluk kralı (ö. 1961)
 1895 - juan peron, arjantinli asker, siyasetçi ve arjantin devlet başkanı (ö. 1974)
 1897 - rouben mamoulian, amerikalı sinema yönetmeni (ö. 1987)
 1901 - mark oliphant, avustralyalı fizikçi ve hümanist (ö. 2000)
 1917 - rodney robert porter, i̇ngiliz biyokimyacı. 1972 nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi (ö. 1985)
 1918 - jens skou, danimarkalı kimyager ve nobel kimya ödülü sahibi (ö. 2018)
 1919 - kiichi miyazawa, 1991-1993 yılları arasında japonya'nın 49. başbakanı olarak görev yapmış japon siyasetçi (ö. 2007)
 1920 - frank herbert, amerikalı yazar (ö. 1986)
 1922 - nils liedholm, i̇sveçli eski millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2007)
 1927 - césar milstein, arjantinli biyokimyacı (ö. 2002)
 1928 - didi, brezilyalı futbolcu (ö. 2001)
 1928 - bill maynard, i̇ngiliz oyuncu ve komedyen (ö. 2018)
 1930 - toru takemitsu, japon besteci ve müzik kuramcısı (ö. 1996)
 1934 - gerry hitchens, i̇ngiliz eski millî futbolcu (ö. 1983)
 1939 - elvīra ozoliņa, leton-sovyet cirit atıcı
 1939 - lynne stewart, amerikalı savunma avukatı (ö. 2017)
 1940 - paul hogan, avustralyalı aktör, komedyen, yazar ve televizyon sunucusu
 1941 - george bellamy, i̇ngiliz müzisyen
 1941 - jesse jackson, amerikalı politikacı, insan hakları aktivisti ve papaz
 1943 - chevy chase, amerikalı komedyen ve sinema oyuncusu
 1943 - rl stine, amerikalı yazar
 1945 - nurullah ankut, türk öğretmen, yazar ve halkın kurtuluş partisi genel başkanı
 1946 - hanan aşravi, filistinli siyasetçi, düşünür ve aktivist
 1946 - jean-jacques beineix, fransız film yönetmeni
 1946 - dennis kucinich, amerikalı siyasetçi
 1948 - claude jade, fransız oyuncu (ö. 2006)
 1949 - sigourney weaver, amerikalı sinema oyuncusu
 1952 - edward zwick, amerikalı yönetmen ve yapımcı
 1953 - nabi avcı, türk akademisyen, yazar ve siyasetçi
 1956 - erman kunter, türk basketbolcu ve antrenör
 1957 - antonio cabrini, i̇talyan millî futbolcu ve teknik direktör
 1958 - steve coll, amerikalı akademisyen, gazeteci, yazar ve yönetici
 1958 - ursula von der leyen, alman siyasetçi
 1959 - nick bakay, amerikalı oyuncu seslendirme sanatçısı, yazar, komedyen ve spor muhabiri
 1960 - reed hastings, amerikalı iş insanı
 1966 - felipe camiroaga, şilili radyo ve televizyon sunucusu (ö. 2011)
 1966 - karyn parsons, amerikalı kadın oyuncu
 1966 - teddy riley, amerikalı prodüktör, şarkıcı-söz yazarı ve müzisyen
 1968 - zvonimir boban, hırvat eski millî futbolcu
 1968 - cl smooth, amerikalı rapçi
 1968 - leeroy thornhill, i̇ngiliz dj. the prodigy adlı grubun eski üyesi
 1969 - julia ann, amerikalı porno yıldızı
 1969 - jeremy davies, amerikalı oyuncu
 1969 - dylan neal, kanadalı aktör
 1969 - hagen rether, alman kabare sanatçısı ve müzisyen
 1970 - matt damon, amerikalı sinema oyuncusu
 1970 - anne-marie duff, i̇ngiliz oyuncu
 1970 - sadiq khan, pakistan asıllı i̇ngiliz siyasetçi
 1971 - pınar selek, türk sosyolog ve yazar
 1973 - terry balsamo, amerikalı müzisyen
 1974 - koji murofushi, japon çekiç atıcı
 1977 - erna siikavirta, fin müzisyen
 1979 - kristanna loken, amerikalı sinema oyuncusu
 1980 - nick cannon, amerikalı aktör, komedyen, rapçi, yönetmen, yazar, yapımcı ve televizyon sunucusu
 1982 - annemiek van vleuten, hollandalı yol bisikleti yarışı bisikletçisi
 1983 - gamze topuz, türk oyuncu
 1985 - elliphant, i̇sveçli şarkıcı, söz yazarı ve rapçi
 1985 - bruno mars, amerikalı şarkıcı, söz yazarı ve prodüktörü
 1987 - aya hirano, japon kadın seslendirme sanatçısı ve şarkıcı
 1989 - mahmut temür, türk-alman futbolcu
 1989 - armand traoré, senegal kökenli fransız futbolcu
 1993 - barbara palvin, macar model
 1993 - garbiñe muguruza, i̇spanyol tenisçi
 1993 - barbara palvin, macar model
 1993 - molly quinn, amerikalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
 1997 - bella thorne, amerikalı oyuncu, dansçı ve şarkıcı
 2003 - ángela aguilar, meksikalı-amerikalı şarkıcı

ölümler 
 705 - abdülmelik, emeviler'in 5. halifesi (d. 646)
 1317 - fushimi, japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 92. imparatoru (d. 1265)
 1469 - fra filippo lippi, erken rönesans dönemi i̇talyan ressam (d. 1406)
 1735 - yongzheng, çin'in qing hanedanı'nın beşinci imparatoru (d. 1678)
 1754 - henry fielding, i̇ngiliz yazar (d. 1707)
 1793 - john hancock, amerikalı tüccar ve devlet adamı (d. 1737)
 1803 - vittorio alfieri, i̇talyan drama yazarı (d. 1749)
 1834 - françois-adrien boieldieu, fransız besteci ve müzik öğretmeni (d. 1775)
 1869 - franklin pierce, abd'nin 14. başkanı (d. 1804)
 1934 - willi bang-kaup, alman türkolog (d. 1869)
 1936 - ahmet tevfik okday, osmanlı'nın son sadrazamı (d. 1845)
 1936 - munshi premchad, modern hintçe ve urduca edebiyatının en önemli yazarlarından biri (d. 1880)
 1953 - chojun miyagi, japon sporcu ve karateci (d. 1888)
 1967 - clement attlee, i̇ngiliz siyasetçi (d. 1883)
 1973 - gabriel marcel, fransız varoluşçu filozof, oyun yazarı ve eleştirmen (d. 1889)
 1982 - philip noel-baker, i̇ngiliz devlet adamı ve nobel barış ödülü sahibi (d. 1889)
 1983 - joan hackett, amerikalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1934)
 1984 - paul baumgarten, alman mimar (d. 1900)
 1987 - konstantinos çaços, yunan diplomat, hukuk profesörü, siyasetçi (d. 1899)
 1987 - i̇smet sıral, türk müzisyen, saksofonist, flütist ve neyzen (türkiye'nin ilk caz orkestrası şeflerinden) (d. 1927)
 1990 - b.j. wilson, i̇ngiliz müzisyen ve procol harum'un davulcusu (d. 1947)
 1992 - willy brandt, alman siyasetçi (d. 1913)
 1993 - cemal bingöl, türk ressam ve resim öğretmeni (d. 1912)
 1996 - maurice aydalot fransız yargıç (d. 1905)
 2000 - şükriye atav, türk tiyatro ve sinema oyuncusu (altın portakal ödüllü) (d. 1917)
 2004 - jacques derrida, fransız filozof (d. 1930)
 2007 - constantine andreou, yunan kökenli ressam ve heykeltıraş (d. 1917)
 2008 - george emil palade, romanya doğumlu hücre biyoloğu (d. 1912)
 2011 - roger williams, amerikalı klasik pop piyanisti (d. 1924)
 2011 - ingvar wixell, i̇sveçli bariton (d. 1931)
 2012 - john tchicai, danimarkalı caz müzisyeni ve saksafoncu (d. 1936)
 2014 - volkan saraçoğlu, türk sinema, dizi ve tiyatro sanatçısı (d. 1954)
 2015 - sırrı elitaş, türk sinema oyuncusu, senaryo yazarı ve yönetmen (d. 1944)
 2016 - giovanni scognamillo, türk yazar, sinema tarihçisi, araştırmacı, eleştirmen, çevirmen, eğitmen ve ressam (d. 1929)
 2017 - lászló aradszky, macar pop şarkıcısı (d. 1935)
 2017 - gianni bonagura, i̇talyan radyo, televizyon, sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı (d. 1925)
 2017 - selim şakir, tunuslu siyasetçi (d. 1932)
 2017 - grady tate, amerikalı hard bop caz-soul müziği şarkıcısı, müzisyen ve bateristi (d. 1932)
 2017 - birgitta ulfsson, fin-i̇sveçli oyuncu ve tiyatro yönetmeni (d. 1928)
 2018 - dina haroun, suriyeli oyuncu (d. 1973)
 2018 - juan heredia, i̇spanyol futbolcu (d. 1942)
 2018 - arnold kopelson, amerikalı film yapımcısı (d. 1935)
 2018 - joseph tydings, amerikalı siyasetçi (d. 1928)
 2019 - eduard admetlla i lázaro, i̇spanyol fotoğrafçı (d. 1924)
 2019 - helen shingler, i̇ngiliz oyuncu (d. 1919)
 2019 - talat zekeriya, mısırlı komedyen ve oyuncu (d. 1960)
 2020 - jim dwyer, amerikalı gazeteci ve yazar (d. 1957)
 2020 - whitey ford, amerikalı eski profesyonel beyzbol oyuncusu (d. 1928)
 2020 - shlomo gazit, türkiye doğumlu i̇srailli rütbeli asker, eğitimci ve akademisyen (d. 1926)
 2020 - ram vilas paswan, hint siyasetçi (d. 1946)
 2020 - muhammed rıza şeceryan, i̇ranlı hanende, bestekâr, hünerî musiki üstadı ve hattat (d. 1940)
 2020 - jan szarek, polonyalı lüteriyen başpiskopos (d. 1936)
 2020 - erin wall, kanadalı-amerikalı opera sanatçısı (d. 1975)
 2022 - i̇zzettin i̇yigün, türk asker. eski eğitim ve doktrin komutanı (d. 1938)
 2023 - lászló sólyom, macar siyasetçi ve eski macaristan cumhurbaşkanı (d. 1942)
 2023 - burt young, amerikalı oyuncu, yazar ve ressam (d. 1940)

tatiller ve özel günler 
gaziler günü (güney kore)

kaynakça 

1008
08