HMS Lord Nelson (1906)

hms lord nelson, lord nelson zırhlı savaş gemisi sınıfına mensup, kraliyet donanması'na ait son ön-dretnot. 1906'da denize indirildi ve 1908'de göreve başladı. lord nelson, i. dünya savaşı 1914 yılında başladığında manş denizi filosunun bayrak gemisiydi. 1915 yılı başlarında akdeniz'de görev yapmaya başladı ve çanakkale savaşı'ndaki deniz harekâtlarına katıldı. harekâtlar sonrasında orada kaldı ve sonraları adı ege filosu olarak değiştirilen doğu akdeniz filosu'nun bayrak gemisi oldu. 1918 yılında osmanlı i̇mparatorluğu'nun teslimiyeti üzerine karadeniz'e hareket etti ve 1919 yılında birleşik krallık'a geri dönüşüne kadar bayrak gemisi olarak görevini sürdürdü. 1920 yılında hurdaya çıkarıldı.

tasarım ve inşa 
hms lord nelson, palmers gemi i̇nşa ve demircilik şirketi tarafından jarrow'da, 18 mayıs 1905 tarihinde kızağa kondu ve 4 eylül 1906 tarihinde denize indirildi. 305 mm'lik (12 inç) topların montajı oldukça gecikti, hms dreadnought 'un taretlerinin aynısı monte edildi ve ekim 1908'e kadar çalışmalar tam olarak bitirilemedi. kraliyet donanması için belirlenen son ön-dretnot olmamasına rağmen donanmaya katılan son ön-dretnot oldu.

lord nelson inşa edildiğinde ağır yük ile deplasmanı 18.106 ton idi, uzunluğu 135,2 m, genişliği 24,2 m ve su çekimi de 7,9 m idi. gemi dört silindirli üç genleşmeli motorlarla donatılmıştı, 16.750 beygir gücüne (12.490 kw) ulaşabiliyordu ve maksimum hızı 18 kn (33 km/h; 21 mph) idi.

biri ön diğeri arka kısımda olmak üzere iki adet ikiz taret kuleleri vardı, bu kuleler 305 mm'lik (12 inç) toplarla donatıldı. i̇kincil silahları on adet 234 mm'lik (9,2 inç) toplardan oluşuyordu, sekizi üst güvertenin her köşesinde bulunan ikiz taret kulelerinde bulunuyordu, bir taret kulesi ise bunların arasında idi. torpido botlara karşı yirmi dört adet qf 12 libre 18 cwt deniz topu ve iki adet 3 libre top ile donatılmıştı. gemi aynı zamanda su altında beş adet 457 mm'lik torpido tüpü ile donatılmıştı, gemide 23 adet torpido bulunuyordu.

hizmet dönemi

i. dünya savaşı öncesi
hms lord nelson, 1 aralık 1908 tarihinde anavatan filosunun nore komutanlığı'na bağlı olarak çekirdek kadroyla chatham tersanesinde ihtiyat kuvvetine ayrılarak göreve başladı. lord nelson nore komutanlığı sancak gemisi hms magnificent'ten görevi devralarak ilk "gerçek" görevine 5 ocak 1909'da başladı. 1909 nisan'ında birinci tümene bağlandı. ocak 1911'de i̇kinci tümene, mayıs 1912'de 2. savaş filosuna transfer edildi. eylül 1913'te geçici olarak 4. savaş filosuna transfer edildi. nisan 1914'te manş denizi filosu sancak gemisi hms queen'den görevi devraldı.

i. dünya savaşı
lord nelson, ağustos 1914'te, (i. dünya savaşı başlangıcında) manş denizi filosunun bayrak gemisi olarak atandı ve portland adası'nda konumlandırıldı. sir john french komutasındaki british expeditionary force'un fransa'ya deniz üzerinden transferinin güvenliğini sağladı. 14 kasım 1914 tarihinde i̇ngiliz kıyılarını olası alman saldırılarına karşı korumak üzere görevlendirilerek sheerness'e gönderildi. 30 aralık 1914 tarihinde portland harbour'a döndü ve şubat 1915'e kadar manş denizi'nde devriye gezdi.

çanakkale seferi, 1915-1916
şubat 1915'te lord nelson, çanakkale deniz harekâtları'na katılmak üzere çanakkale'ye çağrıldı. 18 şubat 1915'te portland'dan ayrıldı ve 26 şubat 1915'te mondros limanı'nda çanakkale savaş filosu'na katıldı. osmanlı hisarlarının ve sığınaklarının bombalanmasında yer aldı, mart ayının başındaki ilk çıkartmaları destekledi. osmanlı direnişi lord nelson'''u 7 mart 1915'te şiddetle engellemeyi başardı ve gemi birkaç kez vuruldu; geminin üstyapısı ve donatımı hasar gördü, bir darbe ile iki kömür deposu sular altında kaldı. malta'da onarıldı ve geri dönerek 18 mart 1915'teki ana saldırıya katıldı. daha sonra, i̇kinci kirte muharebesi öncesinde 6 mayıs 1915'te osmanlı top bataryalarını topa tuttu.

12 mayıs 1915'te lord nelson, britanya çanakkale savaş filosu'na bağlı hms queen elizabeth'ten bayrak gemisi görevini devraldı, rosslyn wemyss'in bayrağı asıldı. lord nelson 20 haziran 1915'te gelibolu'da rıhtımları ve ticaret filolarını bombaladı. gözlem balonuyla desteklenen gemi önemli hasarlar verdi.

lord kitchener kasım ve 22 aralık 1915'te gemiyi karargâh gemisine çevirdi. koramiral john de robeck gemi komuta görevini rosslyn wemyss'ten devralınca lord nelsona kendi sancağını astı.

1916-1918 akdeniz operasyonlarılord nelsonun hiçbir kayıp vermediği çanakkale seferinin ocak 1916'da sona ermesiyle beraber bölgedeki i̇ngiliz deniz kuvvetleri tekrar organize edildi. lord nelson, ağustos 1917'de ege filosu adını alacak olan doğu akdeniz filosu'nun bayrak gemisi yapıldı. bu filo, müttefik adalarını korumak, selanik'teki britanya ordusu'na destek olmak ve çanakkale boğazı'ndan herhangi bir çıkış teşebbüsünde bulunabilecek alman muharebe kruvazörü goeben ile hafif kruvazör breslau'ya karşı nöbet tutmak üzere bölgeye yayıldı. lord nelson, savaşın geri kalanını selanik'te ve mondros'ta geçirdi. kardeş gemisi agamemnonla iki alternatif üs arasında nöbet değişimi yapıyordu; lord nelson çoğunlukla selanik'te, agamemnon ise mondros'ta bulunuyordu.

donanma tarihçisi ian buxton'a göre kraliyet donanmasının en önemli görevi çanakkale boğazı'nı ablukaya almak ve böylece doğu akdeniz'i goebenin çıkışına karşı korumaktı. 12 ocak 1918'de tuğamiralarthur hayes-sadler, mondros'ta ege filosu'nun yeni komutanı olarak lord nelsona kendi sancağını astı. britanya ordusu komutanıyla selanik'te buluşmak üzere gitmesi gereken arthur hayes-sadler, bu iş için şahsî yatını yetersiz buldu ve lord nelsonla gitti. bu nedenle lord nelson, alman kruvazörleri goeben ile breslaunun 20 ocak 1918'deki çıkışının önlenmesi harekâtında yer alamadı. gemi, geri dönerek i̇mroz deniz muharebesi'ne katılamayacak kadar uzaktaydı; goebenin boğaza sığınmak üzere geri çekilirken yolunu kesmeye yetecek kadar vakti de yoktu. lord nelson, ekim 1918'de malta'da kısa bir tamirden geçti.

 i. dünya savaşı sonrası 
osmanlı i̇mparatorluğu'yla imzalanan ateşkes antlaşmasının ardından kasım 1918'de i̇stanbul'a gidecek olan i̇ngiliz filosu'nda lord nelson da yer alıyordu, daha sonra karadeniz'de bayrak gemisi olarak hizmet etti. nisan 1919'da grandük nikolay nikolayeviç romanov ile grandük peter nikolayeviç, rusya'dan cenova'ya lord nelson ile götürüldü.

gemi, mayıs 1919'da birleşik krallık'a döndü ve satılık listesine ekleneceği ağustos ayına kadar yedek kuvvette kaldı. 4 haziran 1920'de dover merkezli stanlee shipbreaking company'ye satıldı. ardından 8 kasım 1920'de slough trading company'ye ve sonrasında da alman hurdacılara satıldı. ocak 1922'de parçalanmak üzere almanya'ya çekildi.

kaynakça
genel 
david k. brown, warrior to dreadnought: warship development 1860–1905 (2003). london: caxton editions. isbn 1-84067-529-2.
ian buxton, big gun monitors: design, construction and operations 1914–1945 (2008). annapolis, maryland: naval institute press. isbn 978-1-59114-045-0.
r. a. burt, british battleships 1889-1904 (1988). annapolis, maryland: naval institute press. isbn 0-87021-061-0.
robert gardiner & randal gray, conway's all the world's fighting ships: 1906–1922 (1984). annapolis, maryland: naval institute press. isbn 0-85177-245-5.
keith mcbride, "lord nelson and agamemnon". in jordan, john. warship 2005 (2005). london: conway. pp. 66–72. isbn 1-84486-003-5.
dan van der vat, the ship that changed the world: the escape of the goeben to the dardanelles in 1914'' (1986). bethesda, maryland: adler & adler. isbn 0-917561-13-9.

özel

1906
1906 gemileri
i̇ngiltere'de inşa edilen gemiler
lord nelson
i. dünya savaşı'ndaki birleşik krallık zırhlıları