Sakal

sakal, genellikle erkeklerin çene, yanak, boyun ve üst dudak kısımlarında büyüyen kıllara verilen ad. erkeklerde ergenlik çağından itibaren gözlenmeye başlayan sakal, hirsutizm rahatsızlığı olan kadınlarda da görülebilmektedir.

evrim 

biyologlar sakalı ikincil bir cinsel özellik olarak nitelendirir çünkü sakal bir cinse özgüdür ancak üremede doğrudan rol oynamaz.

charles darwin, cinsel seçilim sürecinin sakala yol açmış olabileceğini varsayan i̇nsanın türeyişi adlı çalışmasında ilk olarak sakalın olası evrimsel açıklamasını ortaya attı.

modern biyologlar, sakalın evriminde cinsel seçilimin rolünü doğruladı ve kadınların çoğunun sakallı erkeği sakalsızdan daha çekici bulduğuna dair kanıtlar olduğu sonucuna vardılar.

sakalın evrimsel psikoloji açısından bakıldığında, algılanan çene boyutunun artmasıyla cinsel olgunluğa ve baskınlığa işaret edilir, traşlı yüzler sakallıdan daha az baskın olarak değerlendirilir.

bazı bilim adamları, sakala yol açan cinsel seçimin çekiciliğe mi yoksa baskınlığa mı dayandığının henüz belirlenmediğini iddia eder.  sakal, erkeğin genel durum göstergesi olarak açıklanabilir. yüzdeki tüylenme oranının erkek çekiciliğini etkilediği görülür.

sakalın varlığı, erkeği göğüs göğüse dövüşlerde savunmasız yapar (rakibinin kafayı tutmasını kolaylaştırır), bu da risklidir. bu yüzden biyologlar, bu dezavantajdan daha ağır basan başka evrimsel faydaların olması gerektiğini tahmin etmektedir.

sakalla kanıtlanan aşırı testosteron, spermatogenezi destekleyebilecek hafif i̇mmün baskılanmayı gösterebilir.

stiller

sakal kılları genellikle tıraş edilerek veya sakal düzeltici kullanılarak kırpılarak alınır. yalnızca üst dudağın üzerindeki alan tıraşsız bırakılırsa, ortaya çıkan yüz kılı modeline bıyık denilir; kıl sadece çenede kalıyorsa stil keçi sakalı‘dır.

 tam: şekillendirilmiş veya  bıyıkla birleşik aşağı doğru akan sakal
 garibaldi: alt kısmı yuvarlak ve bıyıklı geniş, dolgun sakaldır.
 eski hollandalı: favorilerle birbirine bağlanan, bıyıksız, alt kısımda dışa doğru genişleyen büyük ve uzun bir sakaldır.
 favoriler: şakaklardan yanaklara doğru çene çizgisine doğru uzayan saçlar. isaac asimov ve carlos menem tarafından bırakılmıştı.
 çene sakalı: çeneden çene çizgisi boyunca uzayan sakaldır. çene kayışı, çene perdesi ve brett, çene örtüsü ve favori uzunluğu gibi farklarla çene çizgisi sakalının tipleridir.
 çene kayışı: öne çıkan ve çenenin altında biten uzun favorileri olan bir sakaldır.
 çene perdesi: çene kayışı sakalına benzer ancak tüm çeneyi kaplar. lincoln veya shenandoah denilir.
 brett: çene perde sakalına benzer ancak favorilere bağlanmaz.
 boyun sakalı (yakın, "boyun" ve "sakal"ın birleşimidir)): çene kayışına benzer, ancak çene ve çene çizgisi tıraşlı, sadece boyunda çıkacak kıl bırakılır. hiçbir zaman diğer sakal stilleri kadar popüler olmasa da, neron, horace greeley, henry david thoreau, william empson, peter cooper, moses mendelssohn, richard wagner ve michael costa gibi birkaç ünlü tarihi şahsiyet bu tür sakal bırakmıştır.
 çember sakal: genelde keçi sakalıyla karıştırılan çember sakal, ağzın çevresinden bıyığa bağlanan küçük çene sakalıdır.
 tasarımcı kirli sakalı: 1980'lerde batı'da popüler olan ve 2010'larda popülaritesi yeniden canlanan kısa bırakılmış erkek sakalı.
 kaptan sakalı: genellikle daha uzun bir bıyıkla eşleştirilen kısa kenarlı, yuvarlak, alt kısmı ağır, orta uzunlukta bir sakaldır.
 keçi sakalı: çenede çıkan, bazen bir teke keçisinin sakalına benzeyen bir tutam kıldır.
 junco: yukarı doğru uzanan ve ağzın köşelerine bağlanan ancak çember sakal gibi bıyık içermeyen keçi sakalıdır.
 meg: yukarı doğru uzanan ve bıyığa bağlanan bir keçi sakalıdır. bu kelime i̇rlanda'nın güneydoğusunda yaygın olarak kullanılır.
 van dyke sakalı: bıyığa eşlik eden keçi sakalıdır.
 maymun kuyruğu: bir taraftan bakıldığında bir van dyke diğer taraftan bakıldığında bir lincoln artı bıyık, bir maymunun kuyruğunun kulaktan çeneye ve kişinin ağzına kadar uzandığı izlenimini veren sakal tipidir.
 hollywood'lu: favorileri birleştirmeden çenenin alt kısmına ve çene bölgesine bırakılan birleşmiş bıyıklı sakaldır.
 kamış: çenenin alt kısmında ve çene bölgesinde uzatılan, favorileri birleştirmeden kulaklara doğru incelen bıyıkla birleşen sakaldır.
 royale: çeneden uzanan dar ve sivri bir sakaldır. tarz, i̇kinci i̇mparatorluk döneminde fransa'da popülerdi ve alternatif adını "emperial" veya "impériale" olarak buradan alır.
 verdi: alt kısmı yuvarlak kısa bir sakaldır ve belirgin bir bıyık ile hafif tıraşlı yanaklar tarzındadır.
 müslüman sakalı: kesilmiş bıyıklı tam sakaldır.
 ruh bandı: alt dudağın hemen altında ve çenenin üzerinde küçük bir sakaldır.
 parlak sakal: sime batırılmış sakaldır.
 hulihee: temiz traşlı çene ve bıyığa bağlı kalın kesim tarzında sakaldır.
 dost koyun pirzolası: bıyığa bağlı uzun koyun pirzolası tipi favoriler bırakılan sakaldır ancak çene ve boyun traşlıdır.
 stashburns veya lemmy: çeneyi aşağı indiren ancak bıyığın üzerinden yukarı doğru çıkıntı yaparak çeneyi açıkta bırakan favorilerdir. dost koyun pirzolasına benzer. genellikle güney ve güneybatı amerika kültüründe bulunur (örneğin yosemite sam karikatürüne bakınız).
kapalı veya bağlı sakal: çoğunlukla modern sih gençliğinde görülen bu, yapışkan bir sıvı veya jel kullanılarak bağlanan ve çenenin altında sertleşen bir tür sakaldır.
 oakley sakalı: hintli makyöz banu tarafından "ne fransız sakalı ne de tam sakal" olarak tanımlandı. enthiran (2010) filminde rajinikanth'ın görünümünü kullandı.

tarihçe 
yunan mitolojisinde zeus ve poseidon sürekli sakalla betimlenirken apollo'nun hiçbir portresinde sakal bulunmamaktadır. hermes ise mö 5. yüzyıla dek sakalla betimlenmiştir.

sakalın bazı dinlerde özel bir yeri vardır.

i̇slam inancında sakal bırakmak sünnettir. ancak 40 günde bir düzeltilmesi gerekmektedir.

kaynakça 

yüz