Açık Radyo

açık radyo, 13 kasım 1995 tarihinde i̇stanbul iline ve çevresine yayın yapmak amacıyla açılmış olan bölgesel, bağımsız ve kâr amacı gütmeyen radyo istasyonu. fm 95 mhz bandı üzerinden yayın yapmaktadır. kendisini "popüler olmayan, sanat kaygısı taşıyan, farklı görüşlerin yer aldığı bir platform" olarak tanımlar. kurulduğu tarihten bu yana sloganı "kâinatın tüm seslerine, renklerine ve titreşimlerine açık radyo" olmuştur.

açık radyo'da toplumun çeşitli kesimlerinden, meslek dallarından gelen, ücret almadan gönüllü olarak programlar yapan, asıl mesleği radyoculuk olmayan kişiler çalışmaktadırlar. örgütlenme yapısı, programlarının içerikleri, gönüllülük esası ile programlar üretilmesi gibi özellikleriyle nadir görülen bir topluluk radyoculuğu örneği olarak değerlendirilmektedir.

2020 eylül ayı itibarıyla i̇stanbul frekansı fm 94.9 mhz'den 95.0 mhz'e değiştirilmiştir.

tarihçe ve yapısı 
radyo kanalı, 92 ortağın tamamının yaklaşık olarak eşit paylara sahip olduğu anonim şirkete aittir. yasalara göre tüm radyo ve televizyonların anonim şirket olması zorunluluğu nedeniyle bu statüde kurulan radyo, kâr amacı gütmeyeceği maddesini genel kurul kararıyla şirketin ana sözleşmesine ekletmiştir.  sermaye kaynağı açısından devlet ya da belediye ödeneklerinden yararlanmamaktadır. dinleyici desteği ile yayın hayatını sürdürmektedir.

hissedarların tümünde bulunan ortaklık belgesinde, abidin dino'nun -1’den 100’e kadar numaralanmış– “tuğralar” serisi litografilerinden birisi bulunmaktadır. bu litografilerin arkasında ise; "özgür, bağımsız, demokratik” haysiyetli, duyarlı ve sıra dışı bir radyo kurma projesine, 1995’te verdiğiniz desteğin türkiye’de yeni projelere örnek olması dileğiyle..." yazmaktadır.

7/24 kesintisiz yayın yapan açık radyo'da halihazırda 239 programcı tarafından hazırlanan 142 program yapılmaktadır. yayına başladığı günden bu yana, 1386 programcı 1250 farklı program gerçekleştirmiştir. dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen yabancılar da radyo kanalında program yapma imkanını bulmuşlardır.  2022 itibariyla programlarında aralarında joseph stiglitz, tarık ali, george soros, dani rodrik ve orhan pamuk`un da bulunduğu yirmi altı binin üzerinde konuk ağırlanmıştır.

açık radyo'daki programların yaklaşık üçte ikisini müzik, üçte birini sözel programlar oluşturmaktadır. sözel programların odaklandıkları çeşitli konular iklim değişikliği, ekoloji, sosyoloji, edebiyat, insan dışı türler, tarım, kentsel dönüşüm, mimarlık, kadın ve çocuk olarak örneklenebilir.

açık radyo'nun 31 ekim 2021’e kadar devam edecek 53. yayın dönemi 3 mayıs 2021'de başlamıştır.
radyonun kurucuları arasında yer alan etnolog, kütüphaneci ve belgeselci cem madra 4 mayıs 2022'de hayatını kaybetti.

açık radyo dinleyici destek projesi 
dinleyici destek projesi, 2004 yılının mart ayında “açık radyo dinleyicisini arıyor!” şiarı ile başladı.

amaç, kurucuların ve gönüllü programcıların kolektif çabasının, dinleyicilerin de devamlı maddi katkısı –ve fikrî  katılımı– ile sürdürülebilir, kalıcı bir mecra olma hedefine ulaşmaktı. bu kapsamda dinleyiciler seçtikleri programın istedikleri bir saatine destek verebiliyorlardı. seçilen program yayınlandığında destekçisinin adı da programın başında ve sonunda anılıyordu. dinleyici destek projesi halen devam etmektedir.

açık radyo kitaplığı 
2010 yılında yayımlanan açık kitap, açık radyo kitaplığı'nın en kapsamlı çalışmasıdır. açık radyo’nun yazılı ve sesli arşivinin taranmasıyla, radyonun programcı ve dostlarının yazdığı makalelerin derlenmesiyle oluşan büyük bir ansiklopedik sözlük formatındadır. 750 sayfalık kitapta yaklaşık 180 yazar-çizer-sanatçıdan 550’ye yakın madde yer almaktadır. ressam mehmet güleryüz kitabın sınırlı sayıdaki özel baskılarını ayrı ayrı ve tek tek resimlemiştir. bu eser radyonun 25. kuruluş yılı olan 2020'de erişime açılmıştır. bunun yanı sıra açık radyo yayınlarından derlenen çeşitli eserler halen "açık radyo kitaplığı" başlığıyla okuyucuya ulaşmaktadır. bunlardan bazıları şunlardır: "açık yeşil-teorisi ve pratiği ile bir ekoloji rehberi", "açık radyo konuşuyor: i̇lk yirmi yıl", "bu şehr-i i̇stanbul ki", "dünya hali".

açık radyo mobil uygulama ve podcast kanalları 
2009 yılından bu yana 12000 civarı açık radyo yayını podcast olarak yayınlanarak türkiye`de bu mecraya öncülük etmiştir. mart 2021'de başlatılan mobil uygulamasıyla hem canlı radyo yayınına hem de ses ve podcast arşivine erişim sağlanmıştır.

ödülleri 
1995 - 2023 yılları arasındaki yayın süresi içinde, açık radyo ve açık radyo programcıları çok sayıda ödüle lâyık görülmüştür.

kaynakça

dış bağlantılar 
 filiz gazi'nin açık radyo'daki açık radyo: 68’den kalan bir fikirdi, oluverdi  başlıklı 30 kasım 2020 tarihi yazısı.
 
 podcast

türkiye radyo kanalları
podcast yayıncıları
i̇stanbul medyası
1995'te kurulan radyo kanalları