Haram

haram (arapça: حرام); din kurallarına aykırı olan, dinî bakımdan kesinlikle yasak olan eylemleri tanımlayan bir i̇slam dini terimidir.

türkçede genel anlamda "dinî yasak" manasında ve dinlerde yapılması yasak olan davranışları tanımlamakta kullanılır. fıkıh terminolojisinde allah’ın yapılmamasını mutlak biçimde emrettiği fiillere verilen genel isimdir. örneğin, içki içmek, domuz eti yemek, allah'tan başkasının adına kesilmiş hayvanın etini yemek, faiz yemek, kumar oynamak, kenz, zina etmek, zulmetmek ve/veya adam öldürmek haramdır.

dinî dayanağı 

haram kelimesi fıkıh terminolojisinde allah tarafından yasaklanmış eylemleri ifade eder. bu sebeple bir eylemin haram sayılabilmesi için o fiilin kur'an'da yahut da sahih hadislerle yasaklanmış olması gerekir.

"de ki: "allah'ın kulları için çıkardığı ziynetleri ve tertemiz rızıkları kim haram kılmış?" (a'râf suresi, 32)

"de ki: "rabbim, ancak açık, gizli bütün hayasızlıkları, her türlü günahı, haksız yere isyanı ve allah'a, hiçbir zaman bir delil indirmediği herhangi bir şeyi ortak koşmanızı ve allah'a bilmediğiniz şeyler yakıştırmanızı yasakladı." (a'râf suresi, 33)

"de ki, "baksanıza, allah sizin için nice rızıklar indirdi, siz onlardan bir kısmını haram, bir kısmını helâl yaptınız." de ki, "size allah mı izin verdi, yoksa siz allah'a iftira mı ediyorsunuz?" (yunus suresi, 59)

"allah'a ortak koşanlar dediler ki: 'eğer allah dileseydi ne biz, ne de atalarımız ondan başkasına ibadet etmezdik; onun izni olmadan da hiçbir şeyi haram kılmazdık.'..."(nahl suresi, 35)

"dillerinizin yalan vasfetmesi ile: "şu helaldir, şu haramdır" demeyin; aksi halde allah'a iftira etmiş olursunuz. şüphesiz allah'a yalan uyduranlar asla kurtulamazlar." (nahl suresi, 116)

"kim allah'a karşı yalan uydurandan daha zalimdir? işte bunlar, rablerine arz edilecekler ve şâhitler de, "rablerine karşı yalan söyleyenler işte bunlardır" diyeceklerdir. biliniz ki, allah'ın lâneti zalimler üzerinedir." (hud suresi, 18)

"allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; onun dışında, dilediği kimsenin günahını bağışlar. allah'a ortak koşan ise pek büyük bir günahla iftirada bulunmuş olur." (nisa suresi, 48)

"ey peygamber! eşlerinin rızasını arayarak allah'ın sana helâl kıldığı şeyi niçin sen kendine haram ediyorsun? allah çok bağışlayan çok esirgeyendir." (tahrim suresi, 1)

"vay, kitabı elleriyle yazıp, sonra da onu az bir değere satmak için, 'bu allah katındandır' diyenlere! vay ellerinin yazdıklarına! vay kazandıklarına!" (bakara suresi, 79)

problemler, tartışmalar 
bölgesel anlayışların etkisi; özel durumlar dışında haram ve helal yiyeceklerin belirlenmesinde, şafiî ve i̇bn kudame gibi bazı fakihler haram ve helalliğin kriterini "arabın tabiatına uygunluk ve aykırılık" ile sınırlamışlardır.

haram tanımlamaları, dinî açıdan kaynağın kendisinin veya kaynaktaki ifadenin anlam ve kapsam açısından ifade etmesi gereken kesinlik algısına göre mezhepler ve anlayışlara göre değişebilmektedir. örneğin balık dışı deniz ürünleri  mut'a nikâhı, tesettürde haram sayılan bölgeler vb.

ayrıca kur'an tercümelerinde başvurulan yöntemler dolayısıyla ayetlerde yapılan kapsam genişletmeleri veya anlam kaydırmaları inananlar açısından diğer problemler arasında sayılabilir. fıkıhta zanni delil sayılan hadis'lerle haram hükmü konulup konulamayacağı da ayrı bir tartışma konusudur. kıyas ve ictihad ile bir şeyin haram kılınması da beraberinde tartışmaları getirebilecek metotlardandır. sarhoş etmeyecek derecede alkol içeren yiyecek ve içeceklerin haram sayılması bu bağlamda verilebilecek örneklerdendir.

kendilerini kur'an müslümanı olarak görenler kur'an'daki haram ve helaller dışında başka hiçbir hükmü kabullenmezler. kur'an'ın yanında hadisleri de kabul edenler ile yalnızca kur'an'ı kabul edenler arasında tartışmalar ve ihtilaflar yaşanmaktadır.

kaynakça

ayrıca bakınız 

 efâl-i mükellefin
 helal
 farz
 vâcip
 sünnet

 müstehap
 mendup
 mübah
 mekruh
 müfsid

i̇slam terimleri

arapçadan türkçeye geçen sözcükler