İliştirilmiş gazetecilik

i̇liştirilmiş gazetecilik ya da embedded gazetecilik, savaş ve sıcak çatışma alanlarında, çatışmanın bir tarafındaki askerlerle beraber hareket eden ve savaşı onların açısından görüp yansıtan muhabirler için kullanılan terim.

kimi yazarlara göre iliştirilmiş gazetecilik; siviller ve ordu arasındaki bağları düzenleyen ilerici bir yoldur. buna göre, bu gazetecilik yönteminin en genişçe kullanıldığı zaman aralığı ii. dünya savaşı'dır ve savaş sırasında sovyetler birliği bu yöntemi kullanarak döneme ait 280 film çekilmiş ve bu görüntüler günümüze kadar ulaşmıştır. bu yazarlara göre bu durum, büyük vatanseverlik savaşı sırasında silahlı kuvvetler ve gazeteciler arasındaki ilişkinin olumlu olduğunun bir göstergesidir.

2001 yılındaki afganistan i̇şgali'nde kısıtlı olarak denenmiş, güncel uygulama ise 2003 yılında başlayan irak savaşı’nda yapılmaya başlanmıştır.  bu yöntem ii. felluce muharebesi'nde ve bağdat'ın işgalinde amerika birleşik devletleri yönetimince sıkça başvurulmuştur.

colombia üniversitesi desteğiyle yapılan bir araştırmada embedded gazetecilerin yaptığı haberlerin derinlikten yoksun olduğu, açılan ateşle vurulan insanların gösterilmediği belirtilmiştir.

ülkelere göre uygulama

amerika birleşik devletleri
değişik zamanlarda toplam 775 gazeteci ve fotoğrafçı, bulundukları birliğin yerini, silahların konumunu ifşa etmeyeceklerine dair bir sözleşme imzalayarak ve kısa bir eğitim alarak, abd ordusuna ‘iliştirilmiş’ olarak savaş bölgesine götürülmüş, sadece zırhlı araçlar içinden gördükleri savaşı amerika birleşik devletleri kamuoyuna yansıtmışlardır. neden böyle bir uygulamaya gittikleri sorulan deniz piyade yarbayı rick long, "açık söyleyeyim, savaşı kazanmak istiyoruz. ve enformasyon da bu savaşın önemli bir parçası. biz de enformasyon alanını domine etmek istiyoruz" yanıtını vermiştir.

i̇ngiliz yayın kuruluşu bbc tarafından hazırlanan raporda, iliştirilmiş gazetecilerin haberlerini otosansürden geçirerek sundukları belirtildi. raporda ayrıca, irak halkının tepkilerinin çarpıtıldığı, ağırlıklı olarak koalisyon güçlerini sıcak karşılayan iraklıların görüntülerini sundukları vurgulandı. bbc'nin üst düzey yöneticileri, embedded gazetecilerin bu tavrının demokrasiye yapılmış bir haksızlık olduğunu belirttiler.

şubat 2016'da, amerika birleşik devletleri gazetesi the boston globe'da çıkan bir makalede, ülkede basının suriye i̇ç savaşı yaklaşımı konusunda basınının savaştaki gerçekleri tamamen çarpıttığı bildirilmiş ve ülke basınında yer alan gelişmelerin birçoğunun gerçek ile ilgisi olmadığından bahsedilmiştir.

hindistan 
hindistan medyasında iliştirilmiş gazetecilik yapıldığı ve hükûmetin savunulduğu haberlerin kurgulandığı ifade edildi.

sovyetler birliği 
sovyetler birliği ii. dünya savaşı sırasında iliştirilmiş gazetecilik yöntemlerini kullanarak savaş dönemine ait 280 film çekmiş bu görüntüler günümüze kadar ulaşmıştır.

türkiye
i̇liştirilmiş gazeteciliğin yaygın olarak ilk kez kullanıldığı irak savaşı'nda türkiye'den gazeteciler de yer almıştır. savaşı türkiye'den "iliştirilmiş" olarak izleyen isimler arasında cüneyt özdemir, mithat bereket, atilla alicikoğlu ve ümit bektaş gibi isimler yer almıştır.

türkiye'de de zaman zaman bu yöntemin, taraflı medya ile paralel olarak kullanıldığı belirtilmiş, örnek olarak uludere olayı gösterilmiştir. olayın ardından iktidar yanlısı haber kanalları tarafından saatlerce hiçbir haber yapılmamış, hiçbir altyazı geçmemiş, buna karşın saatler sonra yaptığı haberlerde ise pkk mensubu bir grubun savaş uçakları ile vurulduğu bildirilmiştir. ardından haber yönünü değiştiren ana akım medya üzerlerine bomba düşen bir grup kaçakçının öldüğü haberlerini servis etmiştir. türkiye'deki iliştirilmiş gazetecilik ve taraflı medya kapsamında söz konusu medya-ordu ilişkilerine dair başka bir örneğin, fatih çekirge'nin aralık 2016'daki bir televizyon programında “mi̇t tir’ları haberine atlamazdım ... biz sonuçta devlet düşmanı değiliz” şeklinde söylemi olduğu belirtilmiştir.

dicle haber ajansı (di̇ha), anadolu ajansı'nın bu gazetecilik türüne göre yayın yaptığı, trt ve show tv'nin de bu tür haberler yayınladığını iddia etti. gezi parkı olayları'nda anaakım medyanın iliştirilmiş gazetecilik yöntemlerinin uyguladığı belirtildi.

suriye i̇ç savaşı'nin bir parçası olan suriye kürdistanı çatışmalarında işi̇d'in rojava'ya yönelik saldırılarında sırasında çekilen fotoğrafların medyada kullanımında iliştirilmiş gazetecilik olduğu ifade edildi. fotoğrafları çekenlerden biri olan gazeteci refik tekin "i̇liştirilmiş medya, çatışmalar sırasında çektiğimiz ve tanıklık ettiğimiz fotoğrafları, daha sonra olayları çarptırarak veya hükûmetin olaylara ilişkin yaptığı açıklamalara dair haberlerde kullanmakta. yaşananları görmeyen havuz medya, yaşamını yitiren 35 günlük miray bebeğin fotoğrafını, gerçeğin aksine bir haberde kullandı" ifadelerini kullandı.
anadolu ajansı, aralarında frankfurter allgemeine zeitung, bbc news, the independent ve agence france-presse'inde bulunduğu birçok avrupa basın kuruluşunun 20 ocak 2018'de türk silahlı kuvvetleri'nin suriye'nin afrin i̇lçesi'ndeki pyd/ypg, pkk ve işi̇d'e karşı başlattığı zeytin dalı harekâtı'nı bölgede deaş'a karşı savaşan kürt gruplara" yönelik gibi yansıtmaya ve yanlış algı oluşturmaya çalıştığını ileri sürdü. ajans ayrıca avrupa basınının sahte görsel ve bilgileri kullanarak bölgedeki sivil kayıplar hakkında da yanlış bilgi yaydığını iddia etti.

ukrayna
2014 yılında ukrayna'da başlayan donbass savaşı sırasında ukrayna silahlı kuvvetleri tarafında yer alan iliştirilmiş gazeteciler olduğu bildirilmiş ve bu gazetecilerin topladığı görüntülerle çeşitli filmlerin yapıldığı ifade edilmiştir. bu filmler daha sonra ukrayna savunma bakanlığı tarafından dağıtılmıştır.

ayrıca bakınız
taraflı medya

kaynakça

dış bağlantılar
 zırhlı araçta iki gazeteci, iki gazetecilik 

medya sorunları
yalan haber
savaş
gazetecilik
sansür
askerî medya
i̇fade özgürlüğü
irak savaşı medyaları
türkiye'de basın
amerika birleşik devletleri'nde basın