Faktoring

faktoring, firmaların mal ve hizmet satışlarından doğmuş veya doğacak vadeli, fatura veya fatura yerine geçen bir belgeye dayanan alacakların (çek, senet) faktoring şirketi tarafından temlik alınması yoluyla, finansman, garanti ve tahsilat hizmetlerinin sunulduğu bir finansal üründür.

faktoring, en genel anlamı ile, mal ve hizmet satışlarından doğan vadeli alacaklar'ın temlik yolu ile bir faktoring kuruluşuna devredilmesi ve bu alacakların faktoring kuruluşu tarafından yönetilmesidir. faktoring, kobi̇’lerin yurt içi satışlarına dayalı olarak finansman sağladığı ve bu tip işletmelerin önemli zamanını alan alacakların tahsili işlemlerini yürüttüğü gibi, yurt dışı işlemlerle de ihracatı kolaylaştırmakta, sunduğu finansman yanında ihracat bedelinin ödenmesini garanti etmek ve bu bedelin vadesinden önce yurda getirilmesine olanak sağlamaktadır.

hizmet türleri 

finansman :faktoring şirketi’ne temlik edilen alacak tutarının belli bir oranının, vadeden önce satıcı firmaya ödenmesidir.

garanti : borçlu firmanın ödeme güçlüğü içine düşmesi halinde, alacağın garanti edilmesidir.

tahsilat :alacağın vadesinde takibinin, tahsilatının ve ilgili raporlamasının satıcıya sağlanmasıdır.

çeşitleri 
temel olarak 2 çeşide ayrılır

1. yurt içi faktoring 
aynı ülke sınırları içinde bulunan faktoring şirketi, satıcı firma ve alıcı firma arasında gerçekleşir.

satıcı, alıcıya malları ve faturayı yollar. 
satıcı bu faturanın bir kopyasını faktoring şirketi’ne gönderir. faktoring şirketi satıcı ile yapacağı sözleşme çerçevesinde bu faturayı temlik alır, fatura bedelinden ön ödeme yapar.
faktoring şirketi, vadesi gelince alıcıdan fatura bedelini tahsil eder ve satıcıya kalan ödemeyi yapar.

yutiçi faktoring ödeme türleri bakımıdan üçe ayrılır:

peşin i̇skonto:
vadesi belli alacakların ortalama vadesine göre faiz ve komisyon belirlenir,i̇şlemin başında ödeme yapılır, faturalar aylık kesilir.

spot i̇şlem:
belirlenen vadeye sabit faktoring faizi ve komisyon uygulanır, vade sonunda anapara, faiz ve ücretler tahsil edilir, tahsilatlar anapara bakiyesinden düşülür, hizmet faturaları vadelere göre kesilir.

değişken faizli i̇şlem:
belirlenen vadeye değişken faktoring faizi ve komisyon uygulanır,faiz ücreti piyasa şartlarına göre belirlenir, tahsilatlar anapara bakiyesinden düşülür,işlem satıcının istediği bir tarihte kapatılabilir,işlem kapatılırken veya vade sonunda anapara, faiz ve ücretler tahsil edilir, hizmet faturaları aylık kesilir.

2. i̇hracat-i̇thalat faktoringi 

satıcı ve alıcı firmaların farklı ülkelerde bulunduğu durumlarda ve her iki firmanın ülkesinde bulunan faktoring şirketleri aracılığıyla gerçekleşir.

garanti açısından ikiye ayrılır.

1. geri dönülebilir (kabil-i rücu) faktoring; faktoring firması alıcıdan alacak riskini üstlenmeden finansman ve tahsilat hizmetini verir.
2. geri dönülemez (gayri kabil-i rücu) faktoring; faktoring firması borçlunun alacak riskini de üstlenir. ancak satıcı tarafından alıcıya gönderilen mallar sözleşmeye uygun değil, hatalı veya ayıplı ise (reklamasyon- i̇ng. dispute) faktoring şirketi riskten kurtulur.

türkiye'de faktoring faaliyetleri ilk kez 1983 yılında başlamıştır.

finansman modeli 
 
faktoring kuruluşuna temlik edilen vadeli alacakların vadesi beklenmeden faktör tarafından müşteriye (alacaklarını temlik edene) bir bölümünün ödenmesidir. genellikle bu ödeme alacak toplamının en çok %80’i tutarındadır. alacakların ödeme vadesi geldiğinde alacağın tamamı borçlu tarafından faktore ödenir, faktör de bu tutardan masraflarını düşüp bakiyeyi müşterisine öder.

gerek tanımlardan, gerekse kapsadığı konulardan anlaşılacağı üzere, faktoring üç taraflı bir işlemdir. mal ve hizmet satıcısı (müşteri̇), bu mal ve hizmeti vadeli satın alarak borçlanan (borçlu) ve faktoring kuruluşu. bu üçlüye, yurtdışı faktoring işlemlerinde bir de muhabi̇r faktor eklenir.

garanti modeli 
 
faktöre temlik edilen alacakların borçlularının aciz hali durumunda, alacakların ödenmeme riskinin faktör tarafından üstlenilmesidir. böylece, alacaklarını faktöre temlik eden müşteri mal sattığı kuruluşların borcunu ödemeyecek duruma düşmesi karşısında korunmuş olur.

tahsilat ve yönetimi modeli 
 
mal ve hizmet satışlarından doğmuş alacakların faktoring kuruluşuna temlik edilmesi ile başlayan süreçtir. alacakları temlik alan faktoring kuruluşu bu alacakların yönetimine ilişkin; tahsilatı üstlenir, alacak kayıtlarını tutar, alacakların tahsili için ihbar, ihtar gibi işlemleri yerine getirir. ayrıca pazar araştırması yapılması ve pazar ile ilgili bilgilerin müşteriye aktarılması da bir hizmet konusu olarak, faktör tarafından üstlenilebilir.

türkiye'de faktoring

hukuki düzenlemeler 

türkiye'de faktoringle ilgili ilk yasal düzenleme hazine müsteşarlığınca hazırlanıp, 21.12.1994 tarih ve 22148 sayılı resmi gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan “faktoring şirketlerinin kuruluş ve çalışma esasları hakkında yönetmelikle yapılmıştır.bu yönetmelik dayanağını 30.9.1983 tarihli ve 90 sayılı “ödünç para verme i̇şleri hakkında kanun hükmünde kararname’nin 545 sayılı khk ile değişik 13. maddesi hükmünden almaktadır. (i̇lgili kararname değişikliği 27.6.1994 tarih ve 21973 sayılı resmi gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.)01.01.2006 tarihine kadar yukarıda adı geçen yönetmelik gereği hazine müşteşarlığı tarafından regüle edilmiş olan finansal kiralama, finansman ve faktoring şirketlerinin denetim ve gözetimine ilişkin yetki ve sorumluluk, 5411 sayılı bankacılık kanunu'nun 93 ve 168 inci maddeleri uyarınca, 01.01.2006 tarihinden itibaren bankacılık düzenleme ve denetleme kurumu'na (bddk) devredilmiştir .

türkiye'de yurt içi faktoringin i̇şleyişi 

faktoring işlemleri, bddk tarafından 10.ekim.2006 gün ve 26315 sayılı resmi gazete'de yayınlanmış olan "finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketinin kuruluş ve faaliyet esasları hakkında yönemelik" hükümlerine göre, faaliyet göstermesine izin verilmiş olan firmalar tarafından yürütülmektedir. bu yönetmelik faktoring işlemini: "bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak olan fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilebilen alacakların satın alınması veya tahsilinin üstlenilmesidir." bu tanımda geçmekte olan fatura nın mevcut türk ticaret kanunu gereğince tek başına alacağı belgeleyen kıymetli evrak statüsünde olmaması ve vadesinde ödenmemesi halinde diğer kıymetli evraklar gibi kambiyo takibine konu edilememesi sebebi ile, yurt içi faktoring i̇şlemlerinde alacağı belgeleyen diğer kıymetli evraklar ile birlikte kabul edilmektedir. fatura veya diğer tevsik edici belgelerle birlikte alacağı belgeleyen diğer kıymetli evraklar çek/senettir. bu sebeple yurt içi faktoring işlemleri fatura beraberinde çek, senet cirosunu da zorunlu kılmaktadır. çek, senet cirosunu zorunlu kılan bu tip faktoring işlemleri türk tipi faktoring i̇şlemleri olarak da anılmaktadır.

ayrıca bakınız 

 forfaiting

kaynakça

finans
finans terimleri