15 Aralık



olaylar 
 1256 - i̇ran'da bulunan haşhaşîlerin alamut kalesi, hülagû han ordusu tarafından yok edildi.
 1574 - iii. murad, 12. osmanlı padişahı olarak tahta çıktı.
 1840 - napolyon bonapart'ın naaşı (külleri), saint helena adası'ndan paris'e getirilerek les invalides'e gömüldü.

 1890 - amerikan yerli kabilelerinden hunkpapa lakotaları'nın şefi oturan boğa (tatanka iyotake), abd'nin harekete geçirdiği yerli polis tarafından öldürüldü.
 1893 - wilhelm ludwig thomsen, danimarka kraliyet i̇limler akademisinde sunduğu bildiriyle orhun alfabesini çözdüğünü ve orhun kitabeleri'ni okuduğunu bilim dünyasına açıkladı.
 1923 - türkiye-macaristan dostluk antlaşması i̇stanbul’da imzalandı.
 1925 - rıza pehlevi, krallık yeminini etti ve kaçar hanedanı'nı sonlandırarak, pehlevi hanedanı'nı kurdu.
 1934 - bingöl'de, 4.9 büyüklüğündeki depremde 12 kişi öldü.
 1939 - rüzgâr gibi geçti filmi, atlanta'da (abd) gösterime girdi.
 1941 - 769 rumen yahudisi yolcusuyla filistin'e giden struma gemisi, i̇stanbul'a geldi. geminin yolcu indirmesi yasaklandı.
 1948 - tbmm'de sivas kongresi'ne seçilen temsil heyeti üyeleriyle, tbmm'nin birinci döneminde bulunan üyelere, vatan-ı hizmet tertibinden aylık bağlanması hakkında kanun kabul edildi.
 1948 - fransa, ilk nükleer reaktörün kuruluş çalışmalarına başladı.
 1949 - birleşmiş milletler eğitim, bilim ve kültür örgütü (unesco)'nun i̇stanbul bürosu açıldı.
 1953 - eleştirmen fethi naci, bu adını ilk kez kaynak dergisinde orhan kemal'in bir öyküsünü eleştiren kurtuluş yolu adlı bir yazıda kullandı.
 1954 - türkiye petrolleri anonim ortaklığı (tpao) kuruldu.
 1957 - birleşmiş milletler genel kurulu, yunanistan'ın kıbrıs tezini reddetti.
 1958 - adalet bakanı esat budakoğlu, 4 yıl içinde basın suçundan 238 gazetecinin mahkûm olduğunu açıkladı.
 1960 - erzurum'da radyo istasyonu açıldı.
 1960 - i. baudouin, kraliçe fabiola adını alan fabiola de mora y aragón ile evlendi. evlilik töreni brüksel'deki saint-michel-et-gudule katedralinde yapıldı ve belçika'da ilk kez olmak üzere televizyonda yayınlandı.
 1970 - sovyet uzay sondası venera 7, venüs gezegenine ulaştı ve etrafında 23 dakika dolanarak dünya'ya bilgi gönderdi.
 1970 - polonya'da işçiler ayaklandı.
 1972 - yaşar kemal, pasaport verilmediği için uluslararası bir toplantıya gidemedi. tepkiler üzerine, yazara 15 gün sonra pasaport verildi.
 1986 - olimpiyat şampiyonu halterci naim süleymanoğlu, türk vatandaşı oldu.
 1987 - cumhuriyet tarihinde dolar, resmen ilk kez dört haneli rakama ulaştı. merkez bankası amerikan dolarının satış kurunu 1.300 liraya yükseltti.
 1989 - romanya'da, devlet başkanı nicolay çavuşesku'nun devrilmesine kadar gidecek olan halk ayaklanması başladı.
 1990 - kırgızistan bağımsızlığını ilan etti.
 1995 - avrupa adalet divanı, jean-marc bosman'ın başvurusu üzerine futbolcuların sözleşmeleri ile ilgili bosman kuralları olarak anılan kararını açıkladı.
 1996 - türkiye tarihinin o güne kadarki en büyük ikramiyesi bir sayısal loto talihlisine çıktı: 211 milyar lira.
 1997 - türkiye ile rusya arasında mavi akım projesini içeren anlaşma imzalandı.
 2000 - bitlis'in tatvan ilçesi yakınında 6. zırhlı tugay komutanlığına ait askeri helikopter düştü. kazada 2 asker öldü, 5 asker yaralandı.
 2000 - afyonkarahisar ve çevresinde büyüklüğü 5,8 olan depremde 6 kişi öldü, 42 kişi yaralandı.
 2000 - çernobil reaktör kazasının ardından, nükleer santralin çalışması durduruldu.
 2017 - türkiye'nin ilk sürücüsüz metro hattı olan i̇stanbul'daki m5 (üsküdar - çekmeköy) metro hattının ilk etabı olan üsküdar - yamanevler etabı hizmete açıldı.

doğumlar 
 37 - neron, roma imparatoru (ö. 68)
 130 - lucius verus, roma imparatoru (ö. 169)
 1242 - prens munetaka, kamakura şogunluğunun altıncı şogunu (ö. 1274)
 1533 - xiv. eric, i̇sveç kralı (ö. 1577)
 1789 - carlos soublette, venezuela devlet başkanı (ö. 1870)
 1824 - juliusz kossak, leh tarihi ressam ve çizim ustası (ö. 1899)
 1832 - alexandre gustave eiffel, fransız inşaat mühendisi ve mimar (eiffel kulesi'nin yaratıcısı) (ö. 1923)

 1852 - henri becquerel, fransız fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (ö. 1908)
 1859 - ludwik lejzer zamenhof, polonyalı göz doktoru, filolog ve dünyada en çok kullanılan yapay dil olan esperanto'nun yaratıcısı (ö. 1917)
 1861 - pehr evind svinhufvud, finlandiya devlet başkanı (ö. 1944)
 1882 - fernando tambroni, i̇talyan politikacı ve i̇talya başbakanı (ö. 1963)
 1907 - oscar niemeyer, brezilyalı mimar (ö. 2012)
 1909 - settar behlulzade, azeri ressam (ö. 1974)
 1912 - raşid necmettinov, sovyet satranç oyuncusu (ö. 1974)
 1913 - roger gaudry, kanadalı bilim insanı (ö. 2001)
 1915 - isabel crook, kanadalı-i̇ngiliz antropolog ve akademisyen (ö. 2023)
 1916 - maurice wilkins, yeni zelandalı fizikçi ve moleküler biyolog (dna'nın yapısını bulan bilim adamlarından ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi) (ö. 2004)
 1916 - orhon murat arıburnu, türk şair, sinema ve tiyatro yönetmeni, yapımcı ve oyuncu (ö. 1989)
 1920 - ahmet tarık tekçe, türk sinema oyuncusu (ö. 1964)
 1924 - ruhi sarıalp, türk atlet (ö. 2001)
 1934 - abdullahi yusuf ahmed, somalili siyasetçi ve 6. devlet başkanı (ö. 2012)
 1942 - uğur kıvılcım, türk oyuncu (ö. 2018)
 1943 - lucien den arend, hollandalı heykeltıraş
 1949 - don johnson, amerikalı oyuncu, yönetmen ve müzisyen
 1958 - ronald gamarra, perulu avukat
 1971 - necati şaşmaz, türk sinema ve dizi oyuncusu
 1976 - tuğba altıntop, türk model, oyuncu ve şarkıcı
 1977 - mehmet aurelio, brezilya asıllı türk futbolcu
 1979 - adam brody, amerikalı oyuncu
 1980 - alexandra stevenson, amerikalı tenisçi
 1981 - najoua belyzel, fransız şarkıcı
 1982 - matias emilio delgado, arjantinli futbolcu
 1984 - lukáš bajer, çek futbolcu
 1984 - véronique mang, fransız atlet
 1985 - aynur aydın, türk şarkıcı
 1985 - emre kaya, türk şarkıcı, söz yazarı ve besteci
 1986 - kim junsu, güney koreli şarkıcı, söz yazarı ve sahne aktörü
 1986 - keylor navas, kosta rikalı kaleci
 1988 - steven nzonzi, kongo asıllı fransız millî futbolcu
 1989 - nichole bloom, amerikalı oyuncu
 1992 - jesse lingard, i̇ngiliz millî futbolcu
 1992 - alex telles, brezilyalı futbolcu
 1995 - jahlil okafor, amerikalı profesyonel basketbolcu
 1996 - jenifer brening, alman şarkıcı
 1996 - oleksandr zinchenko, ukraynalı futbolcu
 1997 - mizgin morkoyun, türk bocce oyuncusu
 1997 - stefania lavie owen, yeni zelandalı-amerikalı aktris

ölümler 
 1025 - ii. basileios, 960'tan 15 aralık 1025'e kadar bizans imparatoru (d. 958)
 1574 - ii. selim, osmanlı i̇mparatorluğu'nun 11. padişahı ve 90. i̇slâm halîfesi (d. 1524)
 1675 - johannes vermeer (ya da jan vermeer), hollandalı ressam (d. 1632)
 1857 - george cayley, i̇ngiliz mühendis, mucit ve havacı (d. 1773)
 1890 - oturan boğa (yerli dilinde: tatanka iyotake), abd ordularına karşı savaşan son yerli kabile şefi (d. 1831)
 1909 - francisco tarréga, i̇spanyol gitarist ve besteci (d. 1852)
 1925 - süleyman sırrı aral, türk siyasetçi ve türkiye cumhuriyeti'nin ilk iki ve 4. hükûmetlerinde nafia vekili (bayındırlık bakanı) (d. 1874)
 1938 - george r. lawrence, amerikalı fotoğrafçı (d. 1868)
 1941 - leon sperling, polonyalı sporcu (d. 1900)
 1942 - faik bey konitza, arnavut yazar, devlet adamı (d. 1875)
 1943 - fats waller, amerikalı caz piyanisti, orgcu, besteci, şarkıcı ve komedi şovmeni (d. 1904)
 1944 - glenn miller, amerikalı caz müzisyeni (d. 1904)
 1947 - arthur machen, galli yazar (d. 1863)
 1958 - wolfgang pauli, avusturyalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (d. 1900)
 1961 - yusuf memmedaliyev, sovyet-azeri kimyacı (d. 1905)
 1962 - charles laughton, i̇ngiliz oyuncu ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahibi (d. 1899)
 1965 - sinan tekelioğlu, türk asker ve türk kurtuluş savaşı komutanlarından (d. 1889)
 1966 - walt disney, amerikalı çizgi film animatörü ve film yapımcısı (d. 1901)
 1974 - anatole litvak, yahudi asıllı ukraynalı film yönetmeni ve yapımcısı (d. 1902)
 1984 - jan peerce, amerikalı tenor (d. 1904)
 1985 - seewoosagur ramgoolam, mauritiuslu siyasetçi (d. 1900)
 1988 - hüseyin kutman, türk sinema ve tiyatro sanatçısı (d. 1930)
 1989 - ali şen, türk sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1918),
 1991 - vasili zaytsev, sovyet keskin nişancı (d. 1915)
 1992 - adnan öztrak, türk bürokrat (trt'nin kurucularından ve ilk genel müdürü (d. 1915)
 2004 - şükran kurdakul, türk şair ve yazar (d. 1927)
 2006 - clay regazzoni, i̇sviçreli otomobil yarışı pilotu (d. 1939)
 2007 - feridun akozan, türk mimar, akademisyen ve yazar (d. 1914)
 2010 - blake edwards, amerikalı yönetmen (d. 1922)
 2010 - nijat özön, türk dil bilimci, sinema tarihçisi ve çevirmen (d. 1927)
 2011 - sönmez atasoy, türk sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1944)
 2011 - christopher hitchens, i̇ngiliz yazar, gazeteci, köşe yazarı ve aktivist (d. 1949)
 2012 - olga zubarry, arjantinli aktris (d. 1929)
 2013 - joan fontaine, i̇ngiliz sinema oyuncusu (d. 1917)
 2015 - licio gelli, i̇talyan finansçı, mason ve suç örgütü lideri (d. 1919)
 2016 - beki i̇kela erikli, yahudi asıllı türk yazar ve biyo enerji uzmanı (d. 1968)
 2016 - craig sager, amerikalı spor yayıncısı (d. 1951)
 2016 - muhammed zevvari, tunuslu uçak mühendisi (d. 1967)
 2017 - a. b. m. mohiuddin chowdhury, bangladeşli siyasetçi (d. 1944)
 2017 - darlanne fluegel, amerikalı oyuncu ve manken (d. 1953)
 2017 - michiru shimada, japon senarist (d. 1959)
 2017 - ali tekintüre, türk müzisyen, söz yazarı ve şair (d. 1953)
 2018 - philippe moureaux, belçikalı siyasetçi ve eğitimci (d. 1939)
 2018 - guy rétoré, fransız tiyatro ve film yönetmeni (d. 1924)
 2018 - girma wolde-giorgis, etiyopyalı siyasetçi (d. 1924)
 2019 - nicky henson, i̇ngiliz oyuncu ve dublaj sanatçısı (d. 1945)
 2020 - caroline cellier, fransız oyuncu (d. 1945)
 2020 - jorge garcía, eski i̇spanyol profesyonel futbolcu (d. 1957)
 2020 - zoltan sabo, eski macar futbolcu (d. 1972)

tatiller ve özel günler 

 15 aralık unesco uluslararası türk dili günü olarak ilan edilmiştir.

kaynakça 

1215
15