Grenada'nın işgali

grenada'nın i̇şgali (operation urgent fury - acil öfke), 1983'te karayipler'de bulunan grenada adasının abd ve birkaç karayip ülkesi tarafından işgal edilerek, marksist hükûmetin iktidardan uzaklaştırılmasıyla sonuçlanan askerî harekât. soğuk savaş nedeniyle batı yarımküresinde yaşanan en büyük uluslararası boyutlu çatışmalardan biridir. aynı zamanda abd'nin vietnam savaşı'ndan sonra giriştiği ilk büyük askerî harekâttır.

operasyon öncesi koşullar 
grenada, yaklaşık 200 yıllık sömürge döneminden sonra mart 1967'de, birleşik krallık'a bağlı özerk bir devlet oldu.ağustos 1967'de yapılan seçimlerde, sendikacı eric m. gairy önderliğindeki grenada birleşik i̇şçi cephesi (gulp), grenada ulusal partisi (gnp) karşısında çoğunluğu sağlayarak iktidara geldi. şubat 1974'te grenada birleşik krallık'tan bağımsızlığını ilan etti. bu arada eric gairy yönetimine karşı toplumsal ve siyasi muhalefet giderek arttı. gulp, 1976 seçimlerinde, muhalefetteki yeni jewel (joint endeavor for welfare, education, and liberation - refah, eğitim ve özgürlük i̇çin ortak çaba) hareketi (njm-new jewel movement) koalisyonu karşısında parlamentodaki çoğunluğunu yitirdi. 1979'da, gairy yurtdışındayken njm kansız bir darbeyle iktidarı ele geçirdi ve maurice bishop, yeni kurulan devrimci halk hükûmeti'nin (prg) başına geçti.

sosyalist eğilimli olduğu için batılı devletlerin karşı çıktığı hükûmet, gairy'nin ardından ekonomiyi büyük ölçüde düzeltti.buna karşı anayasayı yürürlükten kaldırarak ve diğer siyasi partileri yasaklayarak bir tek parti rejimi kurdu.dış politikada küba ve diğer komünist ülkelere yakınlaştı. bishop yönetimi yeni uluslararası havaalanın inşaatı için kanada ve meksika gibi sosyalist olmayan ülkelerden yardım alsa da, mart 1983'te abd başkanı ronald reagan yeni inşa edilen havaalanı pisti ve yakıt depolarının ticari uçuşlar için haddinden fazla büyük inşa edildiğini, bishop'un asıl niyetinin adayı bir sovyet-küba hava üssüne çevirmek olduğunu ve bunun abd için büyük bir tehdit oluşturduğunu iddia etti.

13 ekim 1983'te başbakan yardımcısı bernard coard bir darbeyle başbakan maurice bishop'u iktidardan uzaklaştırdı.bishop ev hapsine alındı, bishop'un tekrar görevine dönmesi için toplu gösteriler yapıldı.bishop kaçmaya çalışırken öldürüldü.hudson austin yönetimindeki ordu ülkenin kontrolünü ele geçirdi ve bir askeri konsey oluşturuldu. birleşik krallık valisi ev hapsine alındı ve sokağa çıkma yasağı ilan edildi.

operasyon 
grenada'daki hükûmet darbesi, 1981'den beri grenada'daki sosyalist yönetimi devirme planları yapan reagan yönetimi için bu yönde bir fırsat oluşturdu. abd, zaten kendi kontrolü altında bulunan doğu karayip devletleri orgütü (oecs)'dan grenada'ya müdahale yönünde bir karar çıkarttırdı. sağcı ve abd yanlısı hükûmetlerin işbaşında olduğu jamaika ve barbados harekât sırasında abd'ye yardım edeceklerini açıkladılar.

25 ekim 1983 sabahı amerikalı paraşütçüler adaya indirilmeye başladı. operasyon boyunca toplam 7.000 abd ve 300 oecs askeri adaya ulaştı. yaklaşık 1.500 kişilk grenadalı ve 700 kübalı (çoğunlukla inşaat işçisi) asker işgal kuvvetlerine karşı koydu. güçlü direniş karşısında 2 tabur asker daha adaya çıkarıldı. ancak güçlü direnişe karşı, abd'nin etkili havagücü - özellikle taarruz helikopterleri ve deniz gücü - işgal kuvvetlerine büyük üstünlük kazandırdı.

savaşın sonuçları 
çatışmalar sırasında abd rakamlarına göre 19 abd askeri öldü ve 116'sı yararlandı, grenada tarafında ise 45 asker ve 24 sivil yaşamını yitirdi. farklı kaynaklar abd askeri kayıplarının 100 dolayında olduğunu ve çoğunluğu solcu ve komünistlerle onların aileleri olmak üzere en az 600 grenadalı sivilin abd kuvvetleri tarafından öldürüldüğünü bildirdiler.

birleşmiş milletler 38/7 kararıyla grenada'nın işgalini kınadı.i̇ngiliz milletler topluluğu üyesi olan grenada'ya düzenlenen abd müdahalesi birleşik krallık, trinidad ve tobago ve kanada'nın da tepkisini çekti. müdahaleden sonra genel vali paul scoon yeniden göreve geldi. 1984'te yapılan seçimleri, herbert a. blaize önderliğindeki yeni ulusal parti (nnp) kazandı. 1985 ortalarına kadar abd kuvvetleri adada kaldı.

kaynakça

dış bağlantılar 
 operation: urgent fury, grenada
 the 1983 invasion of grenada, operation: urgent fury 
 a history of the operation from the us perspective as written by naval historians.

amerika birleşik devletleri-karayipler ilişkileri
amerika birleşik devletleri-küba ilişkileri
amerika birleşik devletleri'nin askerî harekâtları
amerika birleşik devletleri'nin savaşları
soğuk savaş
modern çağda savaşlar
i̇şgali
i̇şgali
1983'te amerika birleşik devletleri
1983'te grenada
1983'te çatışmalar