Osman Turan

osman turan (1914, çaykara, trabzon - 17 ocak 1978, i̇stanbul), türk tarih profesörü, akademisyen ve siyasetçi. selçuklu i̇mparatorluğu hakkında detaylı incelemeler ve araştırmalar yapmıştır. selçuklu üzerine yaptığı çalışmalar i̇slam ansiklopedisi gibi yerlerde yayınlanmış ve uluslararası tarih camiasında tanınmasına olanak sağlamıştır.

yaşamı 
1914 yılında doğdu. trabzon'un çaykara kazasının soğanlı köyünde kurunoğulları (veya koronoğulları) adı ile anılan bir aileden gelmektedir. babası, birinci dünya savaşı'na katılarak kafkas cephesi'nde şehid düşen hasan ağa'dır. osman turan; ilk mektebi çaykara'da bitirdi. liseye trabzon'da başladı fakat ankara'da bitirdi. 1940 senesinde ankara üniversitesi dil ve tarih-coğrafya fakültesi'nden mezun oldu. oniki hayvanlı türk takvimi adlı teziyle doktorluk payesini aldı. doktora jürisinin reisi ord. prof. dr. fuad köprülü idi. 1944'te doçent oldu ve türk-i̇slâm tarihi dersleri okutmaya başladı. 1948-1950 yılları arasında londra ve paris'te araştırmalarda bulundu. 1951'de profesörlüğe yükseldi. 1954 senesinde demokrat parti trabzon listesinden milletvekili seçildi ve 27 mayıs 1960'a kadar bu vazifede kaldı. yassıada'da 17 ay hapis yattı. 1964'te adalet partisi umum reis muavini seçilen ve 1965'te tekrar trabzon'dan mebus olan turan, 1969'da siyasetten tamamen çekildi. 1972 yılında da profesörlükten emekli olan osman turan 17 ocak 1978 tarihinde öldü. prof. dr. osman turan sultan ii. abdülhamid'in torunu nemika sultan'ın kızı satıa hanımsultan (1927-2003) ile evliydi.

yakınları tarafından "ciddi ilim adamı formasyonu, sağlam karakteri, yüksek medeni cesareti, doğrulu ve tok sözlülüğü, çok geniş fikri ihata kabiliyeti, türklükle ilgili geniş ve sağlam bilgisi, muktedir kalemi ile tanınmış bir ilim adamı" olarak tarif edilen turan; i̇ngilizce, fransızca, arapça ve farsça biliyordu. türk ocakları genel merkezi'nin ankara'ya nakli üzerine 1959'da yapılan kurultayda umum reis seçildi. türk yurdu mecmuası'nı yepyeni bir muhteva ve ruhla çıkararak türkiye'nin en popüler okunan fikir dergisi haline getirdi. yassıada'ya sevkedilince bir süre türk ocakları'ndan ayrı kaldı.

eserleri 

 1941 - oniki hayvanlı türk takvimi (doktora tezi)
 1944 - orta zaman türk devletlerinde türkçe unvanlar (doçentlik tezi) 
 1944 - müsâmeretü’l-ahbâr  (moğollar zamanında türkiye selçukluları tarihi) (tercüme)
 1953 - tarihi kronolojinin esasları (tercüme)
 1954 - i̇stanbul'un fethinden önce yazılmış tarihi takvimler 
 1958 - türkiye selçukluları hakkında resmi vesikalar metin, tercüme ve araştırmalar
 1964 - türkiye'de manevi buhran din ve laiklik
 1964 - kızıl tehlike (m.şevket eygi ve peyami safa ile beraber)
 1964 -  türkiye'de komünizmin kaynakları 
 1964 - türkiye’de komünizm kaynakları ve kültür i̇htilali i̇laveli
 1965 - selçuklular tarihi ve türk - i̇slam medeniyeti
 1968 - türk cihan hakimiyeti mefkuresi tarihi 
 1969 - türkiye'de siyasi buhranın kaynakları 
 1971 -  selçuklular ve i̇slamiyet
 1971 - selçuklular zamanında türkiye  
 1973 - doğu anadolu türk devletleri tarihi 
 1973 - türkler anadolu’da
 1980 - tarih akışı i̇çinde din ve medeniyet 
 1980 - vatanda gurbet
 2010 - makaleler (haz. doç. dr. altan çetin ve bilal koç) (selçuklu tarihi araştırmaları adlı ile 2014'te tekrar basıldı)
 2014 - "kunlar ve eski türkler" (haz. doç. dr. altan çetin ve bilal koç)

hakkındaki eserler 
 kadir mısıroğlu (1993), doğru türkçe rehberi yahud bin uydurma kelimeyi boykot, i̇stanbul: sebil yayınevi
 bahattin yediyıldız, fahri unan ve yücel hacaloğlu (ed), (1998) ölümünün 20. yılı münasebetiyle prof. osman turan'ın eserinde tarih ve tarihçi i̇lişkileri i̇lmi toplantısı, ankara 15-16 mayıs 1998 tebliğler ve tartışmalar  ankara :türk yurdu yayınları
 nurdan demirci (1998), prof. dr. osman turan'ın hayatı ve eserleri, i̇stanbul: boğaziçi yayınları isbn 9754511225
 ali birinci (2008), "bir tarihçinin portresi osman turan'in hayatı ve eserleri", ismail kara (ed),30. vefat yıldönümünde büyük tarihçi osman turan'  i̇stanbul büyük şehir belediyesi

kaynakça

dış bağlantılar
 "osman turan" web sitesi

1914 doğumlular
trabzon doğumlu siyasetçiler
1978 yılında ölenler
tbmm 10. dönem trabzon milletvekilleri
tbmm 11. dönem trabzon milletvekilleri
tbmm 13. dönem trabzon milletvekilleri
20. yüzyıl türk tarihçileri
türk tarih akademisyenleri
demokrat parti (1946) mensubu siyasetçiler
20. yüzyıl türk siyasetçileri
resim aranan siyasetçiler
çaykara doğumlular