Espiye

espiye, giresun ilinin bir ilçesidir.

etimoloji 
"espiye" ve eski yazılışı "esbüyeli" ilçenin türkçe isimleridir. espiye'nin farsça bir kelime olan "at" anlamına gelen "esb" ve "oradan" veya "oralı" anlamına gelen türkçe "-yeli" ve "-yelü" eki veya muhtemelen "sahil" veya "su kenarı" anlamına gelen "yalı" kelimesinden geldiği üzerine 2 varsayım düşünülmektedir. yani esbüyeli, "atlar diyarı" veya alternatif olarak "su kenarındaki ahırlar" anlamına gelir.

tarihçe 
13. yüzyılın ilk yarısında trabzon i̇mparatorluğu döneminde kurulduğu sanılmaktadır. ancak hem tirebolu (tripolis) hem de zefre (rumca zephyrion) isimleri dönemin yazılı metinlerinde yer alırken espiye ile ilgili bilgilere rastlanmaz. i̇lçede bulunan zefre limanı ünlü i̇pek yolu'nun önemli bir limanıdır. buradan yüklenen mallar gemilerle romanya ve rusya üzerinden avrupa'ya taşınmıştır. cenevizliler ya da trabzon i̇mparatorluğu tarafından yaptırılan andos kalesi yağlıdere'nin karadeniz'e döküldüğü yerdeki yüksek bir tepenin üzerindedir. çepniler ilçeye selçuklu döneminde horasan/kürtün yoluyla gelerek yerleşmeye başlamışlardır. espiyeli çepniler güvendi yaylası'nda türbesi bulunan güvenç abdal'a bağlıydılar. ii. mehmed döneminde osmanlı i̇mparatorluğu topraklarına katıldıktan sonra idari taksimatta dikmen melikliği olarak yer almıştır. önceleri tirebolu ilçesine bağlı bir nahiye olan espiye 1957 yılında ilçe olmuştur.

coğrafya 
ünlü i̇pek yolu'nun zefre limanı ilçenin kuzey batısında bulunmakta olup, eski zamanların sert rüzgarlara kapalı, doğu karadeniz'in en ünlü  doğal limanıdır.
karadeniz bölgesi'nin coğrafi yapısının özelliklerini taşımaktadır. bu nedenle arazi yapısı engebelidir. bu engebeler ilçe merkezinin hemen arkasından başlar ve gittikçe yükselir. i̇lçenin doğusunda [[gelivera - galavera'dan> doğu karadeniz rumcasında kalavera evlenmemiş genç kız anlamında]], batısında yağlıdere ve kollarının açmış olduğu vadiler ile dağlar arasındaki akarsu yatakları araziyi oldukça parçalamıştır. 
ortalama 230 km². yüzölçümüne sahip olan ilçe doğusunda tirebolu ve güce, batısında keşap ve yağlıdere, güneyinde alucra ve şebinkarahisar ilçeleri ile kuzeyinde karadeniz bulunmaktadır.

kültür 
giresun (vilayeti çepni) ilinin  orta asya oğuz/türkmen/şaman, alevi/bektaşi kültür yapısı yer yer  devam etmektedir. başta saz ve kemençe geleneksel müzik aletlerindendir ve düğünlerde çalınır. göçebe türkmen kültüründen kalan hıdırellez ve yayla göçleri, ocak ve sacayağı adetleri devam etmektedir.

gurbetçilik 
1960 yıllarının sonlarında  abd'ye başlayan göç hareketinde espiye'den ilk göçmenler ağırlıkla new york, new jersey ve  paterson gibi şehirlere gitmiştir. buna bağlı olarak ilçeden 
amerika'ya göç sürekli artarak devam etmiştir.

nüfus

turizm 
i̇lçedeki en önemli tarihi yapı cenevizliler tarafından yapılan ve zefre limanı'nı koruyan andoz kalesi'dir. kale giresun-trabzon sahil yolu üzerinde espiye girişinde bulunmakta olup 180 basamakla çıkılmaktadır. kalenin muhteşem bir zefre liman ve deniz manzarası bulunmaktadır. ayrıca espiye pidesi turistik olarak ilgi görmektedir. kent ormanı da ilçe sınırlar içinde yapılarak ilçe turizmine canlılık kazandırmıştır. ayrıca espiye belediyesi ve esnafın katkılarıyla ilki 2006 yılında yapılan espiye kültür, turizm ve pide festivali de temmuz ayı içerisinde yapılmaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 
espiye kaymakamlık sitesi 
espiye belediye sitesi