Asklepios

asklepios, (yunanca , latince aesculapius) yunan mitolojisi'nde tıbbın ve sağlığın tanrısı. apollon ve koronis'in oğludur. tıp sanatlarının iyileştirici yönünü temsil edem asklepios'un kızları; hygieia (''hijyen'' anlamında, temizlik tanrıçası), iaso (hastalıklardan iyileşme tanrıçası), akeso (i̇yileşme sürecinin tanrıçası), aglæa (sağlıklı hâlin tanrıçası) ve panakea (evrensel devanın tanrıçası) olmakla beraber aynı zamanda birçok erkek çocuğu da bulunmaktadır.

yılanlı asası ile yunan söylencelerinde apollon’un oğlu olarak geçer. buna göre; teselya kralı’nın kızı koronis tanrı apollon ile ilişkiye girer ve ondan gebe kalır. ne var ki, tanrının çocuğunu karnında taşırken arkadya’dan gelen bir yabancıyı da yatağına alır. bu haberi tanrıya kutsal kuşu olan karga verir. apollon kız kardeşi artemis'i koronis'i cezalandırmak üzere görevlendirir. artemis de kadını bir odun yığınının üzerinde diri diri yanmaya mahkûm eder. o ateş öyle büyüktür ki, o zamanlar köpükler gibi ak olan karga tüyleri, o günden sonra is karası rengi olur. kadın alevler üzerinde can vermek üzeredir ki; apollon çocuğunu koronis’in karnından alır. çocuğu yetiştirmesi için at adam kheiron’a verir.

bu olay hekim-tanrının son anda kurtarıcı olarak yetişmesinin simgesidir. asklepios’a hekimlik sanatını öğreten kheiron bütün at adamlar gibi doğanın içinde yaşayan, doğanın sırrına ermiş bir varlıktır. sağlığın kaynağı da doğada olduğuna göre; kheiron’un açık havada, güneşin altında şifalı otlardan ve sulardan yararlanma yollarını bilmesi de gerçek olarak ortaya çıkmaktadır. asklepios böylece usta bir hekim olarak yetişir, hekimliğin ve cerrahlığın tüm bilgilerini edinir.

asklepios, elindeki asasını (ki bu asa da bugün bildiğimiz, tıbbın simgesi olan yılan dolanmış asadır.) yanından hiç ayırmaz, gittiği her yere onu da götürür, yorulduğu zaman da ondan destek alır. daha öteye giderek, ölüleri bile diriltmeye çalışır. bunun sırrını efsane şöyle açıklar: tanrıça athena, gorgon canavarı öldüğü zaman bedeninden akan kanı toplamış ve asklepios’a vermiştir. gorgon’nun sağ tarafındaki damarlarda zehirli, sol tarafındaki damarlarda şifalı kan varmış. asklepios bu şifalı kanla ölüleri diriltme yoluna gitmiş.

ancak insanların ölümsüz olması fikri hem zeus'un iktidarını sarsmış, hem de yeraltınının tanrısı hades'i çok kızdırmış. ve hades kardeşini bir şeyler yapması konusunda kışkırtmış, zeus da asklepios'un başına bir şimşek fırlatarak onu öldürmüş. derler ki o an asklepios'un elinde reçete yazılı olan kâğıt toprağa düşmüş ve yağan yağmurla üzerindeki yazılar toprağa karışmış. oradan da her derde deva sarımsak bitmiş. apollon da, zeus’a yıldırımları bağışlayan kykloplar’ı öldürerek, oğlunun öcünü almış.

asklepios’un yok oluşundan sonra hekimlik sanatını kızı, hygieia (yunanca sağlık anlamına gelir) ve oğulları asklepiades adında bir lonca düzeni içinde sürdürmüşlerdir. atina'da, bergama'da, i̇zmir'de asklepios adına tapınaklar kurmuşlardır. bergama'da  asklepion adıyla bilinen sağlık sitesi antik yunan dünyasındaki üç büyük sağlık sitesinden biri olarak kabul edilir.

asklepios efsanesine anadolu'da yapılan bir katkı da şudur (aynı hikâye lokman hekim için de anlatılır); zeus asklepios'u yıldırımıyla öldürünce bu sırada hekimin yazmakta olduğu reçete oradaki bir otun üzerine düşmüş, yağan yağmurla kâğıttaki yazı toprağa karışarak her derde deva sarımsak meydana gelmiştir.

diğer bir söylenceye göre, asklepios daima elinde asasıyla dolaşırmış. bu asa, hekim, hastalarına giderken ona destek olur; asasına yaslanan hekim ondan güç alır; yorulmadan hastadan hastaya koşarak şifa dağıtırmış. asklepios'un asası hekimliğin simgesidir ve veteriner hekimlerde aynen beşeri hekimlerde çift başlı yılan olarak kullanılan sembolüdür. asklepios'un diğer simgeleri: çam kozalakları, defne dalları, keçi ve köpektir.

dış kaynaklar

 erhat, ezra (2004 ), mitoloji sözlüğü i̇stanbul:remzi kitabevi (büyük fikir kitapları dizisi) isbn 9789751403919
 salt, alparslan (2006) semboller ansiklopedisi, i̇stanbul: ruh ve madde yayıncılık/yayınevi genel dizisi. isbn 9789756377178

asklepios mitolojisi