Tsitsernakaberd

tsitsernakaberd () veya ermeni soykırımı anıt kompleksi ( hayots tseghaspanutyan zoheri hushahamalir), ermenistan'ın erivan'daki tsitsernakaberd tepesine 1967'de inşa edilen ve ermeni kırımı kurbanlarına ithaf edilen anıttır.

her yıl 24 nisan'da ermeni soykırımı anma günü etkinlikleri burada gerçekleştirilir ve kırım kurbanlarını anmak için binlerce ermeni anıtta bir araya gelerek, hayatını kaybedenlerin anısına anıta çiçekler bırakırlar. her yıl, anıta çeşitli ülkelerden politikacılar, sanatçılar, müzisyenler, sporcular ve dini figürler ziyaretlerde bulundular.

kompleks içerisinde yer alan ermeni soykırımı müzesi-enstitüsü de 1995 yılında hizmete açılmıştır.

tarihi
anıt, hrazdan nehri boyunca tsitsernakaberd "kırlangıç kale" ismini taşıyan üç tepeden birinde bulunuyor. burası, demir çağı döneminde yapılmış bir kalenin bulunduğu yerdir. kale izlerinin birçoğu zaman içerisinde yok olmuştur, sadece küçük bir tepede birkaç kalıntı bulunmaktadır. arkeolojik yüzey araştırmaları 2007'de gerçekleştirilmiş ve kazılarda kalenin duvarlarının bir kısmı ortaya çıkarılmıştır. tepede aynı zamanda antik roma dönemine ait kalıntılar da bulunmaktadır.

soykırım anıtı fikri 1962'de ermenistan komünist partisi'nin ilk sekreteri hakob zarobian tarafından ortaya atıldı. 16 temmuz 1964'te tarihçiler tsatur aghayan (marksizm-leninizm enstitüsü müdürü), hovhannes injikian (bilimler akademisi doğu araştırmaları bölümü başkanı) ve john kirakosyan (başbakan yardımcısı) ermenistan komünist partisi başkanlığına, kırımın 50. yıl dönümünü anmak için bir dizi öneride bulunan bir mektup gönderdiler. mektupta, kırım kurbanı ermeniler için bir anıt inşa edilmesi ve bu anıtın da "ermeni halkının yeniden doğuşunu" sembolize etmesi gerektiği belirtilmekteydi. mektup sonrası bir araya gelen sovyet ermenistan bakanlar konseyi, 16 mart 1965'te "1915 soykırımı kurbanlarının anısına bir anıtın oluşturulması" konulu bir kararı kabul etti.

anıtın inşasına, 1965'te sovyet döneminde, kırımın 50. yıl dönümünü anmak için bir araya gelen binlerce kişinin katılımı ile 24 saat süren 1965 erivan gösterileri sırasında başlandı. anıt, mimarlar arthur tarkhanyan, sashur kalashyan ve sanatçı hovhannes khachatryan tarafından tasarlandı ve kasım 1967'de tamamlandı.

mimarisi
1966 yılında, sovyet döneminde başlanılan anıtın inşası, 1967 yılında tamamlandı. 44 metre uzunluğundaki stel, ermeni halkının "yeniden doğuş"unu simgelemektedir. anıtta daire şeklinde birleştirilmiş, ermenilerin, batı ermenistan'da terk ettikleri 12 ili simgeleyen 12 adet tabela bulunmaktadır. dairenin merkezinde, 1,5 metre derinlikte, ermeni kırımı sırasında öldürülen 1.5 milyon insanı temsil eden ve hiç söndürülmeyen bir ateş yanmaktadır.

anıttaki parkın yanında ise katliamların ve sürgünlerin gerçekleştiği kasaba ve köylerin adlarının yazılı olduğu 100 metrelik bir duvar bulunmaktadır. duvarın arka tarafında ise kırım sırasında kurbanları kurtarmak için, kırım sonrasında da yeni hayatlarını kurabilmeleri için çalışan kişilerin isimleri bulunmaktadır.  (bu isimlerden bazıları: johannes lepsius, franz werfel, armin t. wegner, henry morgenthau sr., fridtjof nansen, papa xv. benedictus, jakob künzler, bodil biørn)

ermeni soykırımı müzesi-enstitüsü
ermeni soykırımı müzesi-enstitüsü 1995 yılında kırımın 80. yıl dönümünde hizmete açıldı. müze, mimarlar sashur kalashian, lyudmila mkrtchyan ve heykeltıraş f. araqelyan tarafından tasarlandı. kırım ile ilgili tarihsel belgelerin bulunduğu müzede ermenice, rusça, i̇ngilizce, fransızca ve almanca rehberli turlar da düzenlenmektedir.

ermenistan müzeyi, devlet protokolünün bir parçası hâline getirdi. bu sebeple pek çok resmi yabancı heyet, ermenistan ziyaretine buradan başlamaktadır. bu sebeple, papa 2. john paul, papa francis, rusya başkanı vladimir putin, fransa cumhurbaşkanları jacques chirac ve françois hollande gibi siyasi ve dini figürler müzeyi ziyaret etmişlerdir.

galeri

ayrıca bakınız
tsitsernakaberd'e gelen ziyaretçilerin listesi
ermeni soykırımı'nı anma günü
ermeni soykırımı anıtlarının listesi
1965 erivan gösterileri

kaynakça

dış bağlantılar 

 resmî sitesi
 wikimapia'da anıtın uydudan görüntüsü

erivan'daki yapılar
ermenistan'daki anıtlar
sovyetler birliği'nde inşa edilen anıtlar ve heykeller
ermeni kırımı anıtları