Bilişim

bilişim, bilişim bilimi ya da bilgisayar bilimi, bilgi ve hesaplamanın kuramsal temellerini ve bunların bilgisayar sistemlerinde uygulanabilmeleri sağlayan pratik teknikleri araştıran bir yapısal bilim dalıdır. bilişimciler ya da bilgisayar bilimcileri bilgi oluşturan, tanımlayan ve dönüştüren algoritmik süreçler icat edip, kompleks sistemleri tasarlamak ve modellemek için uygun soyutlamalar formüle ederler.

tanım 
matematiğe benzer şekilde bilişim bilimi bilginin, özellikle elektronik makineler aracılığıyla, düzenli ve ussal biçimde işlenmesi bilimidir. bunun yanı sıra  bilişim bilimi bilgi işlemlerinde uygulanabilen (soyut) matematiksel yapıları da inceler. amacı ve görevi bir yandan (saf matematiğin alt dalı olarak) temel aksiyomatik matematiksel kuramlar üretmek (kuramsal bilişim bilimi), ikinci olarak -yardımcı bilim şeklinde- tüm diğer uzmanlık dallarının nesnelerini ve süreçlerini çözümleyip soyut matematiksel yapılara ve algoritmalara dönüştürmek (bilgisayar bilimi) ve üçüncü olarak soyut matematiksel yapıların aktarılabileceği, saklanabileceği ve algoritmalarla otomatik olarak işlenebileceği matematiksel makineleri tasarlamaktır (teknik bilişim ya da bilgisayar mühendisliği).

köken 
bilişim kelimesi bilmek fiilinin bir türevi olan bilişmek fiilinden türetilmiş bir kelimedir ve ilk kez aydın köksal tarafından kullanılmıştır. bilişim kelimesinin karşılığı olan ,  ve bunlardan türetilmiş olan türkçe enformatik kelimeleri,  ve  gibi alanları kapsar. i̇skandinav ülkelerinde bilişim biliminin karşılığı olarak datalogi terimi kullanılmaktadır. 

bilişim biliminin kökleri matematik, fizik ve elektrotekniktedir. bir mühendislik alanı olarak bilişim, verileri aktarabilen, depolayabilen ve algoritmalar yardımıyla verileri işleyebilen matematiksel makineler tasarlar. böylelikle bilişim özellikle gerçek süreçlerin simülasyonunu mümkün kılar. bir "yardımcı bilim" olarak düşünüldüğünde bilişim diğer bilimlerdeki olguları soyutlaştırır ve algoritmalar yardımıyla işler.

veri işleme ve bununla ilgili iş alanları için genel bir kavram olarak i̇ngilizce "information technology" (it) yerine türkçede bilişim teknolojisi (bt) kavramı kullanılmaktadır.

bilişim kısaca "thales" tarafından ortaya çıkmıştır.

bilişimin çağdaş yaşamdaki önemi 
bilişim çağdaş yaşamın her alanında kendine yer edinmiş durumdadır. i̇nternetin yoğun kullanımı bu gelişmeyi güçlendirmiştir. bilgisayarların dünya çapında ağlaşması firmaların iletişiminde, lojistikte, medyada, ev yaşamında ve daha birçok başka alanda devrim niteliğinde değişimler yaratmıştır. bilişim, fark edilmese de çamaşır makinesi, fotoğraf makinesi, müzik sistemleri gibi pek çok aygıttaki gömülü sistemler () vasıtasıyla günlük yaşamın bir parçası haline gelmiştir. elektroteknik cihazlarda çok gelişmiş yazılımlar görülebilmekte.

bilgisayarlar büyük veri yığınlarını kısa sürede yönetebilir, depolayabilir, paylaşabilir ya da işleyebilirler. bunu sağlayabilmek için karmaşık donanım ve yazılım sistemleri gereklidir. bu sistemlerin tasarımı ve geliştirilmesi de bilişim biliminin araştırma alanına girer. vikipedi'nin kendisi bu tip karmaşık bir sisteme örnek verilebilir.

bilgisayar sistemlerinin sağladığı fayda algoritmik işlemleri büyük veri yığınlarına yüksek bir hızda uygulayabilmeleridir. i̇nsan zekâsı buna karşılık bilişsel () algılama (örneğin eksik bilgi ile karar alabilme, şekil, yüz vb. tanıma) bakımından bilgisayarlara göre çok daha üstündür. buna benzer konular yapay zekâ alanında araştırılmaktadır. bu araştırma alanlarının bazılarında önemli sonuçlar elde edilmiş olsa da henüz insan zekâsının tam bir simulasyonundan söz etmeye imkân yoktur.

bilişim bilimi ve bilgisayar mühendisliği kavramları 

bilişim bilimi genel olarak her tür mekanik hesap ve bilgi işlevleri inceleyen bir bilimdir. önemli olan kuramsal bölümlerinden bazıları bunlardır:
 bilgisayar programcılığı
 hesap kuramı
 biçimsel dil kuramı ve otomat kuramı

bilgisayar bilimine bazen bilgisayar mühendisliği denilir ki, bunlar aynı  değildir. bilgisayar bilimi, diğer dillerde kullanılan "computer science" ya da "informatik" (bilişim) sözcüklerin manasına daha yakındır ve bilim olarak, mühendislikten genelde daha soyut konuları inceler.

bilişim bilimi hesaplama, bilgi verme ve yazılım ve donanım üzerindeki işlemler üzerine çalışmaktadır. pratikte bilgisayarlarla ilgili konuları kapsar. algoritmalar, formül yapıları, bilgisayar dilleri, yazılım ve bilgisayar donanımları bu konulardan belli başlı olanlarıdır.

bilişimde kullanılan elemanlar

donanım elemanları 
 ağ elemanları
 ağ kartı
 ana kart
 bilgisayar
 çıkarılabilir diskler
 ekran kartı
 fare
 i̇şlemci
 klavye
 modem
 dial-up modem
 adsl modem
 kablolu modem
 ram hafızası
 sabit disk
 sayısallaştırıcı
 tarayıcı
 yazıcı
 yönlendirici

yazılım elemanları 
 cihaz ilişkili yazılımlar
 i̇ş (sektörel) uygulamalar
 ofis uygulamaları
 ortam ilişkili yazılımlar
 oyun yazılımları
 öykünücüler (emülatörler)
 programlama dilleri
 sistem yazılımları
 yardımcı yazılımlar ve birçok alanda geliştirilebilecek yazılımlar
 bilgi yönetim yazılımları

bilişimin alanları 
 kuramsal bilişim/bilgisayar bilimi
 hesaplama kuramı
 bilgi ve kodlama kuramı
 algoritmalar ve veri yapıları
 programlama dili kuramı
 biçimsel yöntemler
 koşut zamanlı, paralel ve dağıtık sistemler
 veri tabanları ve bilgi erişimi
 uygulamalı bilişim/bilgisayar bilimi
 yapay zekâ
 bilgisayar mimarisi ve mühendisliği
 bilgisayar grafikleri ve görselleştirme
 bilgisayar güvenliği ve kriptografi
 hesaplamalı bilim (bilimsel hesaplama)
 bilgi bilimi
 yazılım mühendisliği

kaynakça

dış bağlantılar 
 bilişim teknolojileri derneği 
 türkiye bilişim vakfı