Hurşid Devran

hurşid devran (özbekçe: xurshid davron, i̇ngilizce: khurshid davron, rusça: хуршид даврон), (d. 20 ocak 1952, semerkand, sovyetler birliği), özbek şairi, yazari, tarihçisi, çevirmeni, tiyatro oyun yazarı, gazeteci, senarist. özbekistan parlamentosu (oliy majlis) üyesi. özbekistan  halk  şairi  unvanı (1999). uluslararası mahmud kâşgarı (kâşgarlı mahmud) (1989) ,azərbaycanın müşfik ödülü (5.06.2013)  sahibi. türkçenin uluslararası 1 şiir şöleninin üyesi (bursa-konya, mayis 1992). uluslararası altın kalem ödülü sahibi (2009).

biyografisi 

20 ocak 1952 yılında, semerkand'da doğdu. o ünlü bir nakşibendi sūfī pir'i ahmet kazani, (arapça: مَكهدُمِ اَزَم ال خَسَنِ ال ضَهبِدِ,  mahdum-i a'zam al-kâsânî al-dahbidi veya "makhdūm-i-azam" tanılır.) soyundan biridir. 1977 yılında taşkent devlet üniversitesinin gazetecilik bölümünü bitirdi. 1974 yılında taşkent  yayınlarında çalışmaya başladı.

özbekistan'ın en meşhur halk şairlerinden birisi olarak gösterilen ve modern devrin yetiştirdiği kabiliyetli ediplerden birisi olan hurşid devran  özellikle tarihî konulardaki şiir, kıssa ve piyesleri ile modern özbek edebiyatına güçlü katkı sağlamış ve sağlamaya da devam etmektedir. hurşid devran tarihî değerlere ayrı bir önem vermiş timur, uluğ bey, necmüddin kübra, hive, semerkant, buhara gibi şeyler üzerinde eser, piyes, belgesel gibi çalışmalar yapmıştır. hurşid devran’ın 'qadrdon quyosh' (1979), 'shahardagi olma daraxti' (1979), 'tungi bog`lar' (1981), 'uchib boraman qushlar bilan' (1983) , 'tomaris(tomris hatun)ning ko`zlari' (1984), 'bolalikning ovozi' (1986), 'qaqnus' (1987), 'dengiz yaproqlari'(1988), 'kırk âşık  defteri' (1989), 'bahardan bir kun aldin' (1997) gibi şiir kitaplarının yanı sıra, 'samarqand xayoli' (1991), 'sahibkiran (amir timur)nabirasi' (1995), 'shahidlar shohi (shayx kubro tushlari)' (1998), 'bibixonim kissasi' (2006) gibi kıssa-hikâye tarzı nesir örneklerinin desahibidir.

hurşid devran, tercüme alanında da çalışmalar yapmaktadır. o,  ilk defa yunus emre şiir örneklerinden özbekçe'ye çeviri  özbek mütercimi oldu. bunun yanında japonya,baltık devletleri ile çin klasik ve çağdaş edebiyatlarından şiir aktarmaları yaptı. türk edebiyatından pir sultan abdal, kayıkçı kul mustafa, karacaoğlan, aşık veysel, nâzım hikmet ran, necip fazıl kısakürek, fazıl hüsnü dağlarca, orhan veli kanık, melih cevdet, oktay rıfat'inin şiirlerini de özbekçe'ye aktarmıştır. şiirleri rus, uygur, i̇spanyol, polonya, bulgar ve türk dillerine çevrilmiştir. üç tarihsel oyunlarının yazarı ("babür şah ", "uluğ bey"). namık kemal'in yazdığı ilk tiyatro eseri  "celalettin harzem şah" çevirmeni.

asya yazarları kongresi (washington, abd. 1996) üyesi.

kitapları 

<div style="direction: ltr;">

1. qadrdon quyosh. sheʼrlar. t., 1979

2. shahardagi olma daraxti. sheʼrlar. t., 1979

3. tungi bogʻlar. sheʼrlar. t., 1981

4. uchib boraman qushlar bilan.sheʼrlar. t., 1983

5. toʻmarisning koʻzlari.sheʼrlar va doston. t., 1984

6. bolalikning ovozi.sheʼrlar. t., 1986

7. qaqnus.sheʼrlar va doston. t., 1987

8. polet odinokoy ptitsi. sbornik stixov na russkom yazike. t., 1989

9. samarqand xayoli. maʼrifiy maqolalar, esselar va tarixiy qissalar. t., 1991

10. sohibqiron nabirasi. tarixiy hikoylar va qissalar. t,1995

11. shahidlar shohi-shayx kubro tushlari. tarixiy-maʼrifiy qissa. t., 1998

12. bahordan bir kun oldin. sheʼrlar va tarjimalar. t., 1997

13. bibixonim qissasi. tarixiy hikoyalar va qissalar. t., 2007

14. şeyh necmüddin kübra tuşlari. tarixiy-maʼrifiy qissa, ikkinchi nasr. t., 2008

çeviri eserleri  

<div style="direction: ltr;">

1. namık kemal. celalettin harzem şah (1997)

2. deniz yapraklari. eski ve мodern japon'ya şiirleri antolijisi. (1988)

3. kirk aşik defteri. (yunus emre, karacaoğlan, aşık veysel...) (1989)

4. selma lagerlöf. nils holgerssons underbara resa genom sverige (1985)

tiyatro  

<div style="direction: ltr;">

1. mirza uluğ bey - 600 yil. müzikal-koreografik kompozisyon. samarqand. (1994)

2. amir timur - 660 yil. müzikal-koreografik kompozisyon. samarqand. (1996)

3. i̇pek yolu. müzikal-koreografik kompozisyon. тiyatro "odeon", paris, fransa (1997)

4. babür şah (1999)

5. alğul (mīrzā muhammad tāraghay bin shāhrukh uluġ beg) (2004)

televizion, radyo 

<div style="direction: ltr;">

1. timurnoma. 21 bölümli televizion dizisi (1996).

2. buhara'i şerif. 2 bölümli musiqi film-opera (1997).

3. celalettin harzem şah.(namık kemal asari asosida) 5 bölümli tv oyunu.(1998)

4. alg'ul (mirza uluğ bey) 2 bölümli televizyon oyunu. (2009)

5. min bir rivoyat. tv projesi. (1995-2012)

6. mirza uluğ bey. radyo oyunu. (2008)

7. babür şah sog'inchi. radyo oyunu. (2005)

internet  

<div style="direction: ltr;">

1. xurshid davron web-sayfasi  
2.  khurshid davron facebook 
3. xurshid davron twitter 
4. xurshid davron yandex - video
5. hurşid devran biyografisi 
6. xurşid davron  azərbaycançe wikipedia 
7. хуршид даврон қазақча уикипедия

kaynakça 

1. ahmad a’zam. navqiron yomg’ir (1980).

2. doç. dr. fatma açık: hurşid devran’ın “emir timur’un oğlunun ölümü hakkında rivayat” adlı hikâyesinin üslup açısından i̇ncelenmesi.

3. n. mirzaeva.she'riyatda tarixning badiiy talqini. (shoir xurshid davron ijodi misolida)

4. eshqobil shukur. she'rda ustoz vijdondir faqat…

5. eshqobil shukur. lahzaga qo'yilgan haykal. esse.

6. sa’dullo quronov.hozirgi she'riyatning tasvir imkoniyatlari haqida .

7. nodir jonuzoq. mitti giyoh mo''jizasi.

8. bahodir sodiqov. tushlarga sig’magan vatan.

9. erdal şahin. çağdaş özbek edibi hurşit devran, türklük araştırmaları dergisi (prof. dr. hakkı dursun yıldız armağanı), 7. sy., i̇stanbul 1995, 455-458. s.

1952 doğumlular
özbek şairler
özbek asıllı kişiler
yaşayan insanlar