Rinaldo (opera)

rinaldo (özgün ismi: rinaldo hwv 7), 1711 yılında george frideric handel tarafından hazırlanan 3 perdelik i̇talyan operası. aaron hill librettosunu, giacomo rossi senaryosunu yapmıştır. operanın prömiyeri 24 şubat 1711 yılında londra'daki haymarket kraliyet tiyatrosu'nda olmuştur.

roller 

bu liste bu eserin 24 şubat 1711'de prömiyer temsili içindir. handel daha sonraki temsil ve yapımlanmalarda rollerin içeriklerini değiştirmiş; yeni roller koymuş ve birkaç ilk temsil rolünü kaldırmıştır. günümüz temsillerinde ise kastrato ses bulunmadığı için tenor, soprano veya orijinale daha uygun şekilde kontr-tenor sesi kullanılmaktadır.

enstrumentasyon 

rinaldo'nun prömiyer temsili için partitur notaları su müziksel çalgılar için hazırlanmıştır:  yaylı çalgılar  (kemanlar, viyolalar, viyolonseller, kontrobas), klavsen, pikolo, blokflütler, fagotlar, obua, trompetler, timpani

konu özeti 

zaman: birinci haçlı seferi 1099 
mekan: filistin

uvertür. girişte "fa-major" (yavaş-hızlı-yavaş) ritmiyle başlar ama yeni bir "allegro" ile sona erer. bu parçaya kemanın kullanılması ile i̇talyan havası verilmiştir.

i. perde 

hristiyan haçlılar birinci haçlı seferi sonlarına doğru kudus önleri erişmişler ve o şehri kuşatmaya almışlardır. bu opera, gayet tarihsel ve coğrafi gerçeklerden uzak olarak, haçlılar bu kuşatma sırasında geçmektedir. 
 
birinci haçlı seferi'nde bas liderlerden olan goffredo eğer rinaldo kudüs'ü eline geçirirse ona kızı almira'yi karisi olarak vermeye söz vermiştir. çok tantanali bir müzikle sahneye giriş yapan arap asilli kudüs kralı olan argente ile üç gün sureli bir ateşkes ister. bu ateşkese anlaşma yapıldıktan argente'den başkaları sahneden ayrılır. argente sevgilisi olan ve ayni zamanda bir buyucu olan arap asilli sam kraliçesi armida'nin bu ateşkes sırasında rinaldio'yu kandırıp onun savaş gücünü azaltacağını ummaktadır. armida göklerden ateşten harp arabası içinde sahneye iner. armida, arapların haçlıların kuşatmasını kırmak için tek çaresinin rinaldo'yu yenmek olduğu kehanetini argente'ye bildirir ve kendisinin bunu başarabileceğini de övünme ile açıklar.

rinaldo ve almirenda bir kuşlarla ve çiçeklerle dolu bir bahçede buluşup birbirine evlenme yemini ederler. birden bu bahçeye armida gelir ve yaptığı büyüler ile armida'yi rinaldo'nun kolları arasından alıp bir siyah bulut içinde oradan kaçırır. bu rinaldo'yu büyük bir yeise düşürür. onu teselli için gelen goffredo ve kardeşi eustazio rinaldo'nun sevgilisine tekrar kavuşabilmesi için bir hristiyan büyücüden yardım istemesini tavsiye ederler.

ii. perde 

akdeniz kıyısında rinaldi, godfredo ve eustazio uygun bir buyucuyu nasıl bulabileceklerini ve bulurlarsa ondan neler isteyebilecekleri hakkında görüşmektedirler. bu sırada karaya yakında çapa atmış durmakta bir gemiden bir kadın rinaldo'yu nişansılısı almirena hakkında yeni haberler vermek için gemiye çıkmayı davet eder. goffredo ve eustazio buna itirazları olmakla beraber onları dinlemeyen rinaldo kadının bulunduğu gemiye biner ve gemi hemen oradan ayrılır.

armida'nin şam'daki sarayına getirilmiş olan armirena gayet üzgündür. kudüs kralı olan argante armirena'yi şahsen görür; ona âşık olmuştur; ona aşkını ona ifade eder fakat armirena onun aşkını reddeder. buna rağmen argente buyucu armida'nın gücünü kırarak armirena'yı serbest bıraktıracağına söz verir ve böylece armirena'nin kendi aşkına karşılık vereceğini düşünmektedir.

diğer taraftan rinaldo gemide kendini tutuklatmış olan armida'nin huzuruna getirilir. rinaldo kendinin serbest bırakılmasını talep eder. onun bu mertçe hareketleri armida'nin kendine bir aşkla bağlamaya neden olmuştur. armida rinaldo'ya aşkını ifade eder; ama rinaldo gayet kızgın bir tavırla bunu reddeder. buna rağmen almira büyücülük gücünü kullanarak almirante kılığına girer. ama bu sefer de rinaldo'yu aldatamaz ve rinaldo almira'yi her ne kılıkta olursa olsun reddetmekte devam eder. almiara tekrar kendi sekline döner. aşkının reddedildiği için çok kızgındır ama yine de rinaldo'ya karşı askından vazgeçmez.

almira bir diğer teşebbüse girişmek için tekrar almirena kılığına girer. ama bu sefer argante ile karşılaşır. algente karşılaştığı kadını almirena zanneder. ona daha önceki gibi aşkını bildirir ve onu merhametsiz buyucu argente'nin elinden kurtaracağına söz verdiğini tekrar eder. almira hemen kendi sekline döner. argante'yi kendine sadakatsizlikle itham eder ve ondan intikam alacağına yemin verir. buna rağmen argante almirena'ya olan aşkının sona ermeyeceğini bildirir ve bundan sonra almira'nin yardımını istemediğini de belirtir. almira oradan büyük bir kızgınlıkla ayrılır.

iii. perde 

bu perde bir senfonieta ile açılır.

goffredo ve eustazio canavarlar tarafından savunulmakta olan buyucu armida'nin sarayının üzerinde bulunduğu dağına altında bulunan bir hristiyan buyucunun mağarasını aramaktadırlar. bu hristiyan buyucu bu iki kişiye kötülüklere karşı gelmek için kullanabilecekleri iki sihirli değnek verir.

armida'nin sarayında rinaldo  armirena'yi tam buyucu armida onu öldürmek üzereyken buyucunun elinden kurtarır. sam kraliçesi almirada'da destek sağlayan kotu ruhlar rinaldo tarafından tehdit edilirler ve bu ruhlar sarayın üstünde bulunduğu dağdaki bir mağara deliğine çekilirler. sihirli değneklerini kullanan goffredo ve eustazio gelirler ve bu sihirli değnekleri kullanarak şatoyu ortadan kaldırırlar. ortadan kalkan şato yerine kudüs şehri surları ile görünür.

kudüs kralı argente ve sam kraliçesi almira birbirleriyle barışıp kudüs'ü kuşatan hristiyan ordusuna karşı birlikte harekâta geçerler. haçlı ordusuyla yapmaya başladıkları çatışmalarda önce haçlılara karşı galip gelmişler gibi görülür. fakat rinaldo gelip de haçlılara katıldığı zaman çatışma durumu birden değişir ve çarpışma haçlılar lehine sonuç verir.

argante ve armide haçlılar eline geçerler. haçlılar onları affederler. onlar da dinlerinden dönerek hristiyanlığı kabul ederler. rinaldo almirena ile evlenir. finalde koro erdemin her zaman galebe çalacağına ait bir koro şarkısı söyledikten sonra perde kapanır.

seçilmiş müziksel parçalar 

1711'de prömiyer temsilde kullanilan liberettodaki secilmis muziksel parçalar verilmektedir ve 1717 ve 1730 verziyonlarındaki değişmeler verilmekte.

i. perde
sinfonia (uvertur)
"sovra balze scoscesi e pungenti" (goffredo)
"combatti da forte" (almirena) (1731 versiyonunda "quel cor che mi donasti")
"ogni indugio d'un amante" (rinaldo)
"sulla ruota di fortuna" (eustazio) (1717: versiyonunda yok; 1731 restore argante)
"sibillar gli angui d'aletto" (argante) (1717: versiyonunda yok "sorte amor vuol che quest'alma". 1731 versiyonunda yok)
"no, no, che quest'alma" (goffredo) (1731 versiyonunda "d'instabile fortuna")
"vieni o cara, a consolarmi" (argante) (1731 versiyonunda "sulla ruota di fortuna")
"furie terribili!" (armida)
"molto voglio, molto spero" (armida) (1731: versiyonunda "combatti da forte")
"augelletti, che cantate" (almirena)
"scherzano sul tuo volto" (duet: almirena ve rinaldo)
senfonya
"cara sposa, amante cara" (rinaldo)
"cor ingrato, ti rammembri" (rinaldo)
"col valor, colla virtù" (eustazio) (1717 versiyonunda yok)
venti, turbini, prestate (rinaldo)

ii. perde 
"siam prossimi al porto" (eustazio) (1717 versiyonunda yok, 1731 versiyonunda restore goffredo)
"il vostro maggio" (sirene)
"il tricerbero umiliato" (rinaldo)
"mio cor, che mi sai dir?" (goffredo)
"lascia ch'io pianga" (almirena)
"basta che sol tu chieda" (argante) (1717 versiyonunda "ogni tua bella stilla" ve 1731 versiyonunda "per salvarti, idolo mio")
"fermati!/no, crudel!" (duet, armida ve rinaldo)
"abbrugio, avampo e fremo" (rinaldo)
"dunque i lacci d'un volto" (refakatli resitatif, armida)
"ah! crudel, il pianto mio" (armida)
"vo' far guerra, e vincer voglio" (armida)

iii. perde
sinfonia
"andate, o forti" (mago) (1717 versiyonunda yok; 1731 versiyonunda restore)
"sorge nel petto" (goffredo) (1717 versiyonunda yok)
"è un incendio fra due venti" (rinaldo)
marcia (pagan march) (1731 versiyonunda yok)
"al trionfo del nostro furore" (duet, armida ve argante) (1731: goffredo ve almirena)
"bel piacere e godere" (almirena)
"di sion nell'alta sede" (eustazio) (1717:goffredo; 1731: argante)
marcia (haclilar marsi) (1731 versiyonunda yok)
"or la tromba in suon festante" (rinaldo) (1731 versiyonunda yok)
battaglia (savas) (1731 versiyonunda yok)
"solo dal brando" (goffredo) (1731 versiyonunda yok)
vinto è sol della virtù (koro)

seçilmiş ses kayıtları

ayrıca bakınız 

 opera
 george frideric handel
 georg friedrich handel operaları listesi
 birinci haçlı seferi

kaynakça

dış bağlantılar 

 "haendel" websitesinde "rinaldo" liberettosu http://www.haendel.it/composizioni/libretti/pdf/rinaldo.pdf 
 imslp websitesinde "rinaldo, hwv 7a (handel, george frideric)" maddesinde 1711 versiyonu partitur notaları rinaldo, hwv 7a (handel, george frideric) - imslp/petrucci music library: free public domain sheet music
 imslp websitesinde "rinaldo, hwv 7b (handel, george frideric)" maddesinde 1731 versiyonu partitur notaları rinaldo, hwv 7b (handel, george frideric) - imslp/petrucci music library: free public domain sheet music
 boyden, matthew; kimberley, nick ve staines, joseph (2007). the rough guide to opera. london: rough guides. isbn 1-84353-538-6 
 "youtube" websitesine "rinaldo" 2012 basrolde marilyn horne tum video kaydi  rinaldo de handel marilyn horne completa - youtube

1711 operaları
i̇talyanca operalar
george frideric handel operaları