Glossopteris

glossopteris (antik yunanca: glossa "dil" ve pteris "kanat"ın birleşimi), dil biçiminde olup  glossopteridales adlı soyu tükenen açık tohumlu bitki takımının en büyük ve en iyi bilinen üyesidir. permiyen'de güney yarımkürede yaşamıştır. güney yarımküre deyince akla güney amerika, afrika ve hindistan gelmelidir. çünkü ilk kez eduard suess'ün belirttiği gibi bu üç kıta aslında gondwana adlı bir üstkıtanın parçasıdır. bu bitkiler permiyen boyunca güney yarı küre bitki örtüsünün egemen bitkileri olmaya devam ettiler ancak 252 milyon yıl önce neredeyse her yerden kayboldular. 

bu cinse ait 70 fosil türünden fazlası güney amerika, avustralya ve afrika, madagaskar  antarktika'daki  türlerle beraber tek başına hindistan’da keşfedilmiştir.
aslında bu fosiller permiyen döneminde gondwana dediğimiz süper kıtanın orta ve yüksek kesimleriyle sınırlıdır ve bu bölgedeki kömür oluşumuna katkısı oldukça çoktur.

güney amerika ve afrika'nın kuzey bölümlerinde ise bu fosiller oldukça azdır. ancak fas, umman, anadolu, yeni gine'nin batı bölümleri, tayland ve laos gibi bölgelerde bu fosil atıklara rastlanmıştır. yine süperkıta gondwana öncesi kayıtlar cathaysian ya da euramerikan bitki türleriyle beraber var olduğunu göstermektedir.

taksonomi
1820'lerde bulunup daha sonra açık tohumlu olarak sınıflanmıştır. bu cins pteridospermatophyta bölümünde incelenir. aslında bitki gruplarının çoğu bu bölüme dahil edilir ancak uzaktan birbiriyle akrabadır. glossopteris'in grunun diğerler üyeleriyle ilişkilendirilmesi belirsizdir. en yeni genetik çözümlemeye göre glossopterisin kardeş takson olduğu büyük gruplar corystospermales, caytoniales, bennettitales, pentoxylales (hepsinde değil) gnetales, anjiyospermlerdir. birkaç çözümlemeye göre ginkgoales, cordaitales ve pinales ile yakından akrabadır.

biyoloji

bu fosil bazılarının 30 metreye kadar yaklaştığı odunsu bir bitkidir. tohum ve polen taşıyan organlar yaprakların merkezinde bulunur. yapraklar 2 cm ile 30 cm uzunluğunda olabilir.glossopteris bitki topluluğu, glossopteris eğrelti otu ve başka birçok belirgin ve kolayca tanınabilen bitkilerle ayırt edilir. bitkilerin polen ve sporları rüzgarla çok uzak yerlere dağılabilir, ancak glossopteris cinsi bitkilerin rüzgarla taşınamayacak kadar büyüklükte tohumları vardır. tohumlar okyanusu yüzerek geçmiş olsaydı bile onların, tuzlu su içinde uzun süre canlı kalamayacağı görünür.

kaynakça

 brongniart, a. 1828. prodrome d’une histoire des végétaux fossiles. paris. 223 pp.
 brongniart, a. 1832. histoire des végétaux fossiles ou recherches botaniques et géologiques sur les végétaux renfermés dans les diverses couches du globe. g. dufour and e. d’ocagne, paris 1: 265-288.
 anderson, h.m. & anderson, j.m. 1985. the palaeoflora of southern africa: prodromus of southern african megafloras, devonian to lower cretaceous. a.a. balkema, rotterdam. 416 pp.
 chandra, s. & surange, k.r. 1979. revision of the indian species of glossopteris. monograph 2. birbal sahni institute of palaeobotany, lucknow. 301 pp.
 davis, paul and kenrick, paul. 2004. fossil plants. smithsonian books (in association with the natural history museum of london), washington, d.c. isbn 1-58834-156-9
 gould, r. e. and delevoryas, t., 1977. the biology of glossopteris: evidence from petrified seed-bearing and pollen-bearing organs. alcheringa, 1: 387-399.
 pant dd 1977 the plant of glossopteris. j indian bot soc 56: 1-23.
 pant, d. d. & gupta, k.l. 1971. cuticular structure of some indian lower gondwana species of glossopteris brongniart. part 2. - palaeontographica, 132b: 130-152.
 pant, d. d. & nautiyal, d. d. 1987. diphyllopteris verticellata srivastava, the probable seedling of glossopteris from the paleozoic of india. - rev. palaeobot. palynol., 51: 31-36.
 pant, d. d. & pant, r. 1987. some glossopteris leaves from indian triassic beds. - palaeontographica, 205b: 165-178.
 pant, d. d. & singh, k. b. 1971. cuticular structure of some indian lower gondwana species of glossopteris brongniart. part 3. - palaeontographica, 135b: 1-40.
 pigg, k. b. 1990. anatomically preserved glossopteris foliage from the central transantarctic mountains. rev. palaeobot. palynol. 66: 105-127.
 pigg, k. b. & mcloughlin, s. 1997. anatomically preserved glossopteris leaves from the bowen and sydney basins, australia. review of palaeobotany and palynology, 97: 339-359.
 plumstead, e.p. (1969), three thousand million years of plant life in africa. alex l. du toit memorial lecture no. 11. trans. geol. soc. s. afr. 72 (annex.): 1-72.
 taylor, e.l, taylor, t.n. & collinson, j.w. 1989. depositional setting and palaeobotany of permian and triassic permineralized peat from the central transantarctic mountains, antarctica. - internat. j. coal geol., 12: 657-679.

pteridospermatophyta
paleozoik zaman bitkileri
permiyen devrinde bitkiler
tarih öncesi güney amerika
antarktika florası
tarih öncesi antarktika
permiyen devri soy tükenmeleri
tarih öncesi bitki cinsleri
tarih öncesi brezilya
paraná havzası
otomatik taksonkutu eklenmesi gereken sayfalar