François Truffaut

françois roland truffautsöylenişi  (6 şubat 1932, paris - 21 ekim 1984, neuilly-sur-seine), fransız yönetmen, senarist, oyuncu ve fransız yeni dalga akımının kurucularından.

evlilik dışı bir ilişkinin çocuğu olarak 1932 yılında dünyaya geldi. anneannesi, üvey babası ve annesi üçgeninde yetişti. yahudi bir diş hekimi olan gerçek babasıyla asla tanışmadı. kitaplara gömülü zor bir çocukluk ve ergenlik dönemi geçirmesi, onu derinden etkiledi. françois truffaut, 26 yaşında çektiği 400 darbe adlı filmin de geniş ölçüde o günleri anlatan otobiyografik bir çalışma olduğunu söyler.

sanat yaşamı 
[[dosya:avant-première l'amour en fuite luxembourg cinéma marivaux 18 avril 1979 photo carlo hansen luxembourg.jpg|upright=1.14|küçükresim|sol|françois truffaut ve claude jade, üçüncü ortak filmlerinin galasında,'kaçan aşk]]

1950'li yılların ikinci yarısında avrupa'daki yeni dalga akımının öncülerinden olan françois truffaut'nun sinema serüveni ünlü "cahiers du cinéma" dergisinde film eleştirmeni ve sinema tarihçisi olarak başladı. truffaut'nun 1954'te bu dergide yayınlanan ve bir filmin asıl yaratıcısının yönetmen olduğunu savunan "auteur teorisi", bir nesile ilham kaynağı oldu. o dönemlerde kısa filmler yapmaya başlayan truffaut, ünlü yönetmen roberto rosselini'nin asistanlığını yaptıktan sonra 1959'da ilk filmi "400 darbe"ye imza attı. yarı otobiyografik film, jean pierre leaud'nun oynadığı antoine doinel'in zor geçen ergenlik dönemini öykülüyordu. yönetmene en i̇yi senaryo akademi ödülü adaylığı ve cannes'da en iyi yönetmen ödülü getiren filmden sonra truffaut, zaman zaman doinel'e geri dönecek ve hep leaud'nun oynadığı karakterin yetişkinliğe geçişini sinemaseverlere sunmaya devam edecekti.

antoine doinel'ın öyküsü üç filmde daha sürdü.  çalınmış buseler’de (baisers voles, 1968),  sevgi ve sıcaklık arayan bir dedektifti. antoine çocukluk aşkı christine darbon (claude jade) evlenecek. aile yuvası’nda (domicile conjugal, 1970) antoine ve christine evliyiz. ayrıca artık bir çiftin hikâyesi..  kaçak aşık (l'amour en fuite, 1970) filminde,  antoine ve christine boşanma, ancak birkaç arkadaş kalır.. antoine doinel hayal ürünü bir kişiydi,  ama bir bakıma da truffaut idi. onun alter egosuydu. jean-pierre leaud,  bu kişiliği başarıyla canlandırdı. françois truffaut ve claude jade meşgul edildi gibi, aynı zamanda onların kişilik filmi döngüsünde yansıtır.

"400 darbe"nin ticari ve eleştirel anlamdaki başarısı truffaut'nun uluslararası arenada tanınmasını sağladı. 1960 yılında çektiği sonraki filmi "tirez sur le pianiste", b-sınıfı amerikan filmlerden esinlenmiş, hınzır bir zeka ve teknik erdemlerle zenginleştirilmiş daha karmaşık bir duyarlılık yansıtıyordu. i. dünya savaşı sonrası yıllarda iki erkek, bir kadın üç arkadaşın öyküsünü anlattığı "jules ve jim" ise daha sonradan bazı eleştirmenlerce truffaut'nun en iyi filmi olarak nitelendirilecekti.

truffaut jean-luc godard ile beraber 68 protestolarına destek vermek için 18 mayıs'ta cannes film festivalinin sinema perdelerine asılıp açılışı durdurmuşlardır.

"400 darbe" ve "jules ve jim"de, jena renoir'a saygı gösterisinde bulunan truffaut'nun "tirez sur le pianiste" ve birçok diğer filmi onun daha karanlık, daha ironik yüzünü sergileyecekti. "la peau douce", "la sirène du mississippi", "vivement dimanche" ve özellikle "baisers volés", onun amerikan gerlimlerine duyduğu ilgi ve sevgiyi yansıtırken, ray bradbury'nin ünlü "fahrenheit 451"ini sinemaya uyarlayarak bilimkurgu türünü; "l'enfant sauvage", "l'histoire d'adèle h.", "la chambre verte" ve "le dernier metro - son metro" ile de dönem filmlerini ele alacaktı. "kadınları seven adam" ve "la femme d'à côté"de ise truffaut aşk acılarını öykülüyordu.

bazı eleştirmenler truffaut'nun son dönem filmlerinin, ilk dönemindeki kalitenin çok altında kaldığını söyleseler de joseph mcbride, "eğer truffaut'nun ilk eserlerindeki olağanüstü kamera hareketleri, nefes kesen kurgu ve keyif duygusu, daha sonraki filmlerinde daha az belirginse bunun sebebi anlatım ve tarzda daha bilinçli bir yaklaşım ve duygusal zenginliğin artmasıdır" diyordu. truffaut, "la nuit américaine" ile 1973'te en iyi yabancı film oscar'ını kazandı, en iyi yönetmen ve senaryo dallarında oscar'a aday gösterildi.

truffaut, sadece kameranın arkasında kalmadı; zaman zaman oyunculuğa da soyundu. "l'enfant sauvage", "la nuit américaine" ve "l'histoire d'adèle h."de küçük roller üstlenen truffaut, "la chambre verte"de başrole soyunurken, steven spielberg'in "close encounters of the third kind - üçüncü türle yakınlaşmalar"ında da steven spielberg ile oyuncu olarak çalışmış oldu.

yeni dalga'nın en önemli isimlerinden, "auteur teorisi"nin babasıdır. truffaut temmuz 1983'te france gall - michael berger çiftini ziyarete gittiğinde inme geçirdi. kendisine beyin tümörü teşhisi konuldu. 1984'te yakın arkadaşı miloš forman'ın amadeus filminin prömiyerine davetli olduğu gün hastalığı ağırlaşıp hastaneye kaldırıldı. ölmeden önce "küçük hırsız" filmi üzerinde çalışmaktaydı. truffaut'nun vasiyet filmini daha sonra claude miller beyazperdeye aktardı.
 filmleri 
 400 darbe - les 400 coups (1959): jean-pierre léaud
 piyanisti vurun - (tirez sur le pianiste) (1960): charles aznavour
 antoine et colette (1962): jean-pierre léaud
unutulmayan sevgili - (jules ve jim) (1962): jeanne moreau, oskar werner
 yumuşak ten - (la peau douce) (1964): jean desailly, françoise dorléac
 değişen dünyanın i̇nsanları - (fahrenheit 451) (1966): oskar werner, julie christie
 siyah gelinlik - (la mariée était en noir) (1968): jeanne moreau, charles denner
 çalınmış buseler - (baisers volés) (1968): jean-pierre léaud, claude jade
 evlenmekten korkmuyorum - (la sirène du mississippi) (1969): jean-paul belmondo, catherine deneuve
 l'enfant sauvage (1969): jean-pierre cargol, françois truffaut
 domicile conjugal (1970): jean-pierre léaud, claude jade
 les deux anglaises et le continent (1971): jean-pierre léaud
 genç ve güzel - une belle fille comme moi'' (1972): bernadette lafont, claude brasseur, charles denner
 güneşte gece - (la nuit américaine) (1973): jean-pierre léaud, jacqueline bisset
 adele h'nın öyküsü - (l'histoire d'adèle h.) (1975): isabelle adjani, bruce robinson
 l'argent de poche (1976): enfants
 l'homme qui aimait les femmes (1977): charles denner, brigitte fossey
 yeşil oda - (la chambre verte) (1978): françois truffaut, nathalie baye
 l'amour en fuite (1979): jean-pierre léaud, claude jade
 son metro - (le dernier métro) (1980): catherine deneuve, gérard depardieu
 komşu kadın - (la femme d'à côté) (1981): gérard depardieu, fanny ardant
 neşeli pazar - (vivement dimanche!) (1983): fanny ardant, jean-louis trintignant

kaynakça

dış bağlantılar 
 imdb sayfası
 sinema.com
 biyografi.info - biyografisi 

1932 doğumlular
1984 yılında ölenler
fransız erkek sinema oyuncuları
fransız sinema eleştirmenleri
fransız senaristler
fransız film yönetmenleri
cannes film festivali en i̇yi yönetmen ödülü sahipleri
en i̇yi yönetmen césar ödülü sahipleri
en i̇yi yönetmen national board of review ödülü sahipleri
film teorisyenleri
beyin tümöründen ölenler
montmartre mezarlığı'na defnedilenler
bafta en i̇yi yönetmen ödülü sahipleri
national board of review ödülü sahipleri
césar ödülü sahipleri
new york film eleştirmenleri birliği ödülü sahipleri
new york film eleştirmenleri birliği en i̇yi yönetmen ödülü sahipleri
new york film eleştirmenleri birliği en i̇yi senaryo ödülü sahipleri
en i̇yi uluslararası film akademi ödülü sahibi yönetmenler