31 Mart



olaylar 
 1517 - protestan reformu sebeplerinden, martin luther'in 95 tezli katolik kilise eleştirisi.
 1774 - amerikan bağımsızlık savaşı: büyük britanya hükûmeti, boston limanını kapattı.
 1866 - i̇spanyol donanması, şili'nin valparaíso limanını bombaladı.
 1848 - margaret ve kate fox adlı iki kız kardeş, ruhlar dünyasıyla ilişki kurduklarını iddia ederek, ilk profesyonel medyumlar oldu.
 1889 - paris'te, 1789 fransız devrimi'nin 100. yıl dönümü için, gustave eiffel tarafından yapılan eiffel kulesi açıldı.
 1909 - rms titanic'in yapımına başlandı.
 1901 - avusturya-macaristan i̇mparatorluğu başkonsolosu emile jelinek'in, daimler'e ısmarladığı dört silindirli araç, sahibine teslim edildi. jelinek, yeni aracına kızı "mercedes"in adını verdi.
 1917 - abd, virgin adaları'nın bir bölümünü, danimarka'dan 25 milyon amerikan doları karşılığında satın aldı.
 1918 - yaz saati uygulaması, abd'de ilk kez uygulanmaya başlandı.
 1921 - i̇kinci i̇nönü muharebesi'nde, türk ordusunun karşı taarruzu başladı.
 1923 - lozan antlaşması: londra'da toplanan i̇tilaf devletleri temsilcileri, türkiye'nin 8 mart'taki notasına cevap vererek, lozan'da kesintiye uğrayan görüşmeleri sürdürmeye çağırdılar.
 1925 - şeyh said i̇syanı'nın olduğu bölgede, divan-ı harb'in verdiği idam cezalarının, onay gerektirmeden yerine getirilmesi hakkındaki kanun kabul edildi.
 1928 - i̇zmir, torbalı'da meydan gelen 7,0 büyüklüğündeki depremde 50 kişi öldü.
 1931 - nikaragua'nın başkenti managua'daki depremde 2000 kişi öldü.
 1964 - brezilya'da askerî darbe yaşandı.
 1965 - abd, vietnam'a 3500 deniz piyadesi göndererek sıcak savaşa girdi.
 1975 - birinci milliyetçi cephe hükümeti (39. hükûmet), süleyman demirel başkanlığında kuruldu.
 1979 - malta'daki son i̇ngiliz birlikleri de ada'dan çekildi.
 1980 - türkiye'de 12 eylül 1980 darbesi'ne giden süreç (1979- 12 eylül 1980): genelkurmay başkanı orgeneral kenan evren, millî savunma bakanı ahmet i̇hsan birincioğlu'na yeni cumhurbaşkanının bir an önce seçilmesi gerektiğini söyledi. van cezaevi'nden 58 kişi daha kaçtı. i̇stanbul'da bombalı pankart indirmeye çalışan 2 polis paramparça oldu. 10 şehirde toplam 11 kişi öldürüldü.
 1985 - wwe'nin ve dünyanın en prestijli güreş etkinliği olan wrestlemania'nın birincisi yapıldı.
 1990 - dokuzuncu i̇stanbul film festivali programında yer alan yusuf kurçenli'nin karartma geceleri filmi, denetim kurulu tarafından yasaklandı.
 2005 - makemake (cüce gezegen), michael e. brown liderliğindeki bir ekip tarafından keşfedildi.
 2008 - i̇talyan sanatçı pippa bacca, kocaeli'nin gebze ilçesi tavşanlı köyü yakınlarındaki ormanlık alanda ölü bulundu. zanlı murat k., bacca'yı öldürdüğü iddiasıyla tutuklandı.
 2014 - how i met your mother‘ın son bölümü last forever-2 yayınladı.
 2015 - türkiye'de elektrik sistemi çöktü. 79 il genelinde 10 saate kadar uzanan kesintiler yaşandı.
 2015 - cumhuriyet başsavcısı mehmet selim kiraz, dhkp-c örgüt üyeleri tarafından öldürüldü.
 2019 - 2019 türkiye yerel seçimleri yapıldı.

doğumlar 
 250 - constantius chlorus, roma i̇mparatoru (ö. 306)
 1499 - iv. pius, papa (ö. 1565)
 1504 - guru angad, on sih gurusundan ikincisi (ö. 1552)
 1519 - ii. henri, 31 mart 1547'den ölümüne kadar fransa kralı (ö. 1559)
 1536 - aşikaga yoşiteru, japon hükümdar (ö. 1565)
 1596 - rené descartes, fransız filozof ve matematikçi (ö. 1650)
 1675 - xiv. benedictus, papa (ö. 1758)
 1723 - v. frederik, danimarka-norveç ve schleswig-holstein dükü (ö. 1766)
 1732 - franz joseph haydn, avusturyalı besteci (ö. 1809)
 1778 - coenraad jacob temminck, hollandalı aristokrat, zoolog, ornitolog ve küratör (ö. 1858)
 1809 - nikolay vasilyeviç gogol, rus yazar (ö. 1852)
 1811 - robert wilhelm bunsen, alman kimyacı ve mucit (ö. 1899)
 1833 - mary abigail dodge, amerikalı denemeci ve yayıncı (kadınların erkeklerden bağımsızlığını savunan) (ö. 1896)
 1872 - aleksandra kollontay, sovyet devrimci yazar ve diplomat (ö. 1952)
 1872 - arthur griffith, i̇rlandalı yazar ve politikacı (ö. 1922)
 1906 - siniçiro tomonaga, japon fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (ö. 1979)
 1914 - octavio paz, meksikalı diplomat, yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 1998)
 1915 - shoichi yokoi, japon i̇mparatorluk kara kuvvetleri çavuşu japon asker (ö. 1997)
 1916 - tommy bolt, amerikalı golfçü (ö. 2008)
 1918 - ted post, amerikalı tv ve film yönetmeni (ö. 2013)
 1922 - richard kiley, amerikalı oyuncu (ö. 1999)
 1922 - zeyyat selimoğlu, türk yazar ve çevirmen (ö. 2000)
 1926 - john robert fowles, i̇ngiliz roman ve deneme yazarı (ö. 2005)
 1927 - william daniels, amerikalı oyuncu, seslendirme sanatçısı ve görüntü yönetmeni
 1927 - vladimir i̇lyuşin, rus test pilotu (ö. 2010)
 1932 - nagisa oshima, japon yönetmen (ö. 2013)
 1933 - beklan algan, türk oyuncu, yazar ve yönetmen (ö. 2010)
 1934 -  richard chamberlain, amerikalı oyuncu ve şarkıcı
 1934 - shirley mae jones, amerikalı aktris ve şarkıcı
 1934 - carlo rubbia, 1984 nobel fizik ödülünü, simon van der meer ile paylaşan i̇talyan parçacık fizikçisi ve mucit
 1935 - herb alpert, amerikan trompet sanatçısıdır
 1936 - marge piercy, amerikalı şair, yazar ve aktivisttir 
 1938 - ahmet ayık, türk güreşçi
 1939 - sheila dikshit, hint siyasetçi (ö. 2019)
 1939 - zviad gamsahurdia, gürcü muhalif, devlet adamı ve yazar (ö. 1993)
 1939 - israel horovitz, amerikalı yazar (ö. 2020)
 1939 - volker schlöndorff, alman film yapımcısıdır
 1939 - karl-heinz schnellinger, eski alman futbolcudur
 1940 - brian ackland-snow, i̇ngiliz film ve sanat yönetmeni (ö. 2013)
 1943 - roy andersson, i̇sveçli bir film yönetmenidir
 1943 - christopher walken, amerikalı oyuncu ve en i̇yi yardımcı erkek oyuncu akademi ödülü sahibi
 1945 - engin alan, türk asker ve siyasetçi
 1945 - edwin earl catmull, amerikalı bilgisayar bilimci
 1947 - eliyahu m. goldratt, i̇srailli iş insanıdır (ö. 2011)
 1948 - al gore, amerikalı politikacı ve nobel barış ödülü sahibi
 1948 - rhea perlman, amerikalı oyuncu
 1948 - sinan bengier, türk tiyatro ve sinema oyuncusu
 1955 - angus young, i̇skoç asıllı avustralyalı müzisyen ve ac/dc'nin gitaristi
 1955 - anna finocchiaro, i̇talyan siyasetçi ve bakan
 1961 - howard gordon, amerikalı televizyon yazarı ve yapımcısı
 1962 - olli rehn, fin politikacı
 1965 - william mcnamara, amerikalı oyuncu ve hayvan hakları aktivisti
 1968 - césar sampaio, brezilyalı millî futbolcu
 1970 - alenka bratušek, slovenya başbakanı olmuş bir liberal sloven siyasetçi
 1971 - martin atkinson, i̇ngiliz fifa kokartlı premier league futbol hakemi
 1971 - craig mccracken, amerikalı animatör, çizgi dizi senaristi ve resimli taslak sanatçısı
 1971 - ewan mcgregor, i̇skoç aktör
 1972 - alejandro amenábar, i̇spanyol yönetmen
 1972 - facundo arana, arjantinli oyuncu
 1972 - evan clark williams, amerikalı bilgisayar programcısı ve internet girişimcisi
 1974 - stefan olsdal, i̇sveçli müzisyen
 1978 - stephen clemence, i̇ngiliz futbolcu ve teknik direktör
 1978 - jérôme rothen, fransız futbolcu
 1980 - matias concha, i̇sveçli millî futbolcu
 1980 - kate micucci, amerikalı oyuncu, komedyen, şarkıcı, söz yazarı ve sanatçı
 1980 - maaya sakamoto, japon seslendirme sanatçısı, oyuncu ve şarkıcı
 1982 - paşhan yılmazel, türk oyuncu
 1982 - ambroise michel, fransız oyuncu ve komedyen
 1982 - tal ben haim, i̇srailli eski futbolcu
 1983 - ashleigh ball, kanadalı seslendirme sanatçısı ve müzisyen
 1984 - alberto rodríguez, perulu futbolcu
 1987 - nordin amrabat, faslı futbolcu
 1987 - hugo ayala, meksikalı futbolcu
 1987 - georg listing, alman müzisyen ve tokio hotel'in bas gitaristi
 1990 - lyra mckee, kuzey i̇rlandalı gazeteci (ö. 2019)
 1991 - rodney sneijder, hollandalı futbolcu
 1996 - liza koshy, amerikalı youtuber, oyuncu, televizyon sunucusu ve komedyen
 1999 - brooke scullion, i̇rlandalı şarkıcıdır
 1999 - japhet tanganga, i̇ngiliz futbolcu

ölümler 
 1340 - i. i̇van, moskova büyük prensi (d. 1288)
 1461 - metropolit jonah, 1448'den 1461'e kiev ve tüm rusya metropoliti idi (d. 1390)
 1547 - i. françois, 1515 ile 1547 yılları arasında hüküm süren fransa kralı (d. 1494)
 1621 - iii. felipe, i̇spanya, portekiz, (ii. felipe adıyla) napoli, sicilya, sardinya kralı ve milano dükü (d. 1578)
 1631 - john donne, i̇ngiliz şair (d. 1572)
 1671 - anne hyde, york dükü james'in (daha sonra kral ii. james) ilk karısı olarak york ve albany düşesi (d. 1637)
 1727 - isaac newton, i̇ngiliz matematikçi ve fizikçi (d. 1643)
 1751 - frederick, galler prensi, i̇ngiliz tahtının varisi (d. 1707)
 1763 - marco foscarini, venedik cumhuriyeti'nin 117'inci dükü (d. 1696)
 1797 - olaudah equiano, gustavus vassa olarak bilinen, özgürlüğünü ticaret yoluyla satın alan köle (d. 1745)
 1837 - john constable, i̇ngiliz ressam (d. 1776)
 1850 - john c. calhoun, amerikalı devlet adamı (d. 1782)
 1855 - charlotte brontë, i̇ngiliz romancı (jane eyre adlı yapıtıyla ünlü) (d. 1816)
 1869 - allan kardec, fransız yazar ve deneysel spiritüalizmin kurucusu (d. 1804)
 1870 - thomas cooke, kanadalı katolik rahip ve misyoner (d. 1792)
 1898 - eleanor marx, marksist yazar ve politik eylemci (d. 1855)
 1907 - léo taxil, fransız gazeteci ve yazar (d. 1854)
 1910 - jean moréas, yunan asıllı fransız şair (d. 1856)
 1917 - emil adolf von behring, alman hekim ve nobel tıp veya fizyoloji ödülü sahibi (d. 1854)
 1943 - pavel milyukov, rus tarihçi ve liberal politikacı (d. 1859)
 1945 - anne frank, yahudi yazar (yazdığı günlüklerle ünlü, yahudi soykırımının simge isimlerinden) (d. 1929)
 1945 - hans fischer, alman kimyager (d. 1881)
 1970 - semyon timoşenko, sovyet komutan (d. 1895)
 1975 - munis faik ozansoy, türk şair ve yazar (d. 1911)
 1976 - paul strand, amerikalı fotoğraf sanatçısı (d. 1890)
 1980 - jesse owens, amerikalı atlet (d. 1913)
 1981 - enid bagnold, i̇ngiliz yazar (d. 1889)
 1986 - jerry paris, amerikalı aktör (d. 1925)
 1993 - brandon lee, çin kökenli amerikalı aktör (d. 1965)
 1995 - selena, amerikalı şarkıcı ve söz yazarı (d. 1971)
 2001 - clifford shull, amerikalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (d. 1915)
 2008 - jules dassin, amerikalı sinema yönetmeni (d. 1911)
 2008 - pippa bacca, i̇talyan sanatçı ve aktivist (d. 1974)
 2009 - atilla konuk, türk siyasetçi ve sporcu (d. 1923)
 2009 - aydın babaoğlu, türk sinema oyuncusu (d. 1953)
 2009 - raúl alfonsín, arjantinli avukat ve siyasetçi (d. 1927)
 2010 - ana novac, rumen yazar (d. 1929)
 2010 - alp can, türk gazeteci (d. 1961)
 2012 - dale r. corson, amerikalı fizikçi ve akademisyen (d. 1914)
 2013 - yaşar güner, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1943)
 2015 - mehmet selim kiraz, türk savcı (d. 1969)
 2016 - ronnie corbett, i̇skoçyalı oyuncu ve komedyen (d. 1930)
 2016 - georges cottier, i̇sviçreli kardinal (d. 1922)
 2016 - hans-dietrich genscher, alman politikacı (d. 1927)
 2016 - zaha hadid, i̇ngiliz mimar (d. 1950)
 2016 - imre kertész, macar yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi (d. 1929)
 2016 - denise robertson, i̇ngiliz program sunucusu (d. 1932)
 2017 - halit akçatepe, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1938)
 2017 - gilbert baker, amerikalı lgbt hakları aktivisti ve bayrak tasarımcısı (d. 1951)
 2017 - william thaddeus coleman, jr., amerikalı avukat ve siyasetçi (d. 1920)
 2017 - mike hall, britanyalı bisiklet yarışçısı ve organizatörü (d. 1981)
 2017 - radley metzger, amerikalı pornografik film yapımcısı (d. 1929)
 2017 - roland w. schmitt, amerikalı iş uzmanı fizikçi (d. 1923)
 2018 - frank aendenboom, belçikalı oyuncu (d. 1941)
 2018 - margarita carrera, guatemalalı yazar, akademisyen ve filozof (d. 1929)
 2018 - luigi de filippo, i̇talyan oyuncu, tiyatro yönetmeni ve oyun yazarı (d. 1930)
 2018 - mükerrem kemertaş, türk ses sanatçısı (d. 1938)
 2019 - peter coleman, avustralyalı yazar, gazeteci ve siyasetçi (d. 1928)
 2019 - cesare dujany, i̇talyan siyasetçi (d. 1920)
 2019 - ralph s. greco, amerikalı cerrah ve heykeltıraş (d. 1942)
 2019 - nipsey hussle, amerikalı hip-hop sanatçısı (d. 1985)
 2019 - eva moser, avusturyalı satranç oyuncusu (d. 1982)
 2019 - yves préfontaine, québec doğumlu kanadalı şair ve yazar (d. 1937)
 2019 - hedi türki, tunuslu sanatçı ve eğitimci (d. 1922)
 2020 - mark azbel, sovyet-i̇srailli fizikçi (d. 1932)
 2020 - jim bailey, avustralyalı orta mesafe koşucusu (d. 1929)
 2020 - julie bennett, amerikalı aktris ve seslendirme sanatçısı (d. 1932)
 2020 - cristina, amerikalı şarkıcı (d. 1959)
 2020 - viktar daşkeviç, beyaz rus aktör (d. 1945)
 2020 - pape diouf, senegalli eski gazeteci ve spor yöneticisi (d. 1951)
 2020 - rafael gómez nieto, i̇spanyol asker (d. 1921)
 2020 - james stuart gordon, strathblane baronu gordon, i̇skoç iş insanı, siyasetçi ve yönetici (d. 1936)
 2020 - andrew jack, i̇ngiliz dublaj sanatçısı, eğitimci ve aktör (d. 1944)
 2020 - abdülhalim haddam, suriyeli siyasetçi (d. 1932)
 2020 - eva krížiková, slovak aktris (d. 1934)
 2020 - vincent marzello, amerikalı aktör (d. 1951)
 2020 - gita ramjee, ugandalı-güney afrikalı bilim insanı ve araştırmacı hekim (d. 1956)
 2020 - wallace roney, amerikalı caz trompetçisi (d. 1960)
 2020 - kiyoshi sasabe, japon film yönetmeni (d. 1958)
 2020 - peter j. n. sinclair, i̇ngiliz ekonomist ve profesör (d. 1946)
 2020 - michael wakelam, britanyalı moleküler biyolog, profesör (d. 1955)
 2021 - anzor erkomaishvili, gürcü şarkıcı, besteci, halk müziği araştırmacısı ve siyasetçi (d. 1940)
 2021 - kemal ganzuri, mısırlı bir politikacı (d. 1933)
 2021 - cleve hall, amerikalı özel efekt sanatçısı, makyöz ve aktör (d. 1959)
 2021 - jadwiga wysoczanská, çek opera sanatçısı (d. 1927)
 2021 - carlos pedro zilli, brezilya doğumlu gine-bissauan roma katolik kilise'sinin piskoposu (d. 1954)
 2022 - georgi atanasov, bulgar siyasetçi (d. 1933)
 2022 - rıdvan bolatlı, türk eski millî futbolcudur (d. 1928)

tatiller ve özel günler 
 azerbaycanlıların soykırım günü

0331
31