Onikiciler

onikiciler ya da i̇snâ‘aşer’îyye (i̇mamî şiîlik, ), on i̇ki i̇mam'a inanan onikicilik mensuplarını tanımlamak için kullanılan tabir. on i̇ki i̇mama inanmalarından dolayı (onikicilik/on i̇ki i̇mamcılık) olarak adlandırıldıkları da olur.

onikiciler mensupları
aleviler, caferiler, kızılbaşlar, kalenderiler, nimetullahiler ve bektaşiler gibi tarikat gruplarının hepsi i̇snaaşeriyye mensubudur. ayrıca i̇smaililer i̇mameti kabul etmelerine rağmen i̇mamların 12 tane olmadığını ve sıralarının değişik olduğunu iddia ederler.

i̇snâaşeriyye mezhebinden olanlar, imamlara inanç gibi şiilik inancının birçok öğretilerini ilişkin mezheplerle paylaşsalar da i̇smaililer ve zeydiler ile imam sayısında uyuşmazlar. ayrıca imamların teselsülü konusunda da birleşemezler. genel olarak imamın tanımı ve rolü konusunda da farklı görüşleri bulunmaktadır.

genel bakış 

sünnilik ve şiilik arasındaki farklılık, şiiliğin muhammed'den sonra ilk yöneticinin hem peygamberin vasiyetiyle, hem de ilahî seçimle ali bin ebu talib olması gerektiğine inanılmasıdır. i̇snaaşeriyye'de son imam olan muhammed mehdi'nin çocukken kaybolup bugün gayba halinde bulunduğu ve ileride tekrar mehdi olarak dünya'ya geleceğini kabul ederler. takriben şiilerin %85’i onikici olup şii müslüman denirken genelde i̇snaaşeriyye'den olanlar kastedilir.

i̇snaaşeriyye inancına göre;
 i̇slâm peygamberi muhammed'in kızı fâtıma ve dâmâdı ali'nin soyundan gelen on i̇ki i̇mam kanalıyla ulaşan sözleri hadis olarak kabul eder ve bunları en güvenilir olarak görürler. hadis anlayışlarının, sünnî anlayıştan farkı şudur ki; bir hadisin sahih olup olmadığına, rivayet eden kişinin ehl-i beyt soyundan gelip gelmediğine bakılarak karar verirler. bu yönüyle sünnilerce sahih kabul edilen kütüb-ü sitte'yi genellikle esas almazlar, bunun yerine kütüb-i erbaa'ya önem verirler. 
 bilhassa i̇slâm peygamberi muhammed'in kuzeni, dâmadı ve peygamberin ilk hanımı olan hatîce'den sonra i̇slâm'ı ikinci olarak kabul eden, ehl-i beyt'in başı ve peygamberin bugüne kadar gelen soyunun tek babası olan ali'nin teselsülünü sünnîlerin hilâfına hilâfetin yerine esas kabul ederler. onlara göre ali, müslümanların çoğunluğunca kabul edilen dördüncü halife olmaktan ziyade ilâhî tasdik edilmiş ilk imâmdır. bu imâmlara "i̇lâhî halîfeler" de derler.
 fıkıh usûlü olarak kıyas yerine aklı kabul ederek içtihadı önemserler.
 raşid halifeler yani dört halife içinde kabul gören ilk üç halife olan ebu bekr-i sıddık, ömer bin hattab ve osman bin affan'ın halifeliklerinin hak olmadığını ama bu yüzden de onların kafirlikle suçlanamayacaklarını kabul ederler.
 muhammed'i ve kızı fatıma zehra'nın yanı sıra oniki imam'ın da mâsum ve yanılmaz olduklarına inanılır.

i̇snâaşeriyye mezhebinin yaygın olduğu yöreler 
i̇mamîye-i i̇snâ‘aşer’îyye inancı azerbaycan, bahreyn, lübnan, irak ve i̇ran’da çoğunlukça benimsenir. arnavutluk, suriye ve türkiye’deki alevîler, kendilerini onikici saysa da ana görüşten önemli ölçüde ayrılan inançları vardır. onikicilik inancı afganistan, birleşik arap emirlikleri, nijerya, hindistan, katar, kuveyt, pakistan ve tanzanya’da da büyük azınlıklarca kabul edilir. daha küçük azınlıklar, avrupa ve amerika’nın yanı sıra endonezya, gana, kenya, malezya, mısır, senegal, sudan, suudi arabistan, umman, yemen gibi dünya’nın birçok başka ülkesinde mevcuttur.

i̇mamîye-i i̇snâ‘aşer’îyye (i̇mamî şiîlik) mezhebinin diğer şiî mezhepler arasındaki konumu

kaynakça 

 
şiilik