Rosa Luxemburg

rosa luxemburg (; ; 5 mart 1871 – 19 ocak 1919), polonyalı marksist, filozof, ekonomist, savaş karşıtı aktivist ve devrimci sosyalistti. 28 yaşında alman vatandaşı oldu.

hayatı 
1871 yılının (bazı kaynaklara göre 1870) 5 mart'ında yahudi bir ailenin çocuğu olarak polonya'da doğdu. daha genç yaşlarında sosyalizmle tanıştı ve dönemin solcu gruplarında yer aldı. daha 18 yaşındayken içinde bulunduğu gruplar ve politik görüşü yüzünden i̇sviçre'ye kaçmak zorunda kaldı. 1889'da zürih üniversitesi'ne girdi. burada felsefe, tarih, politika, ekonomi ve matematik öğrenimi gördü, hayatında büyük etki bırakacak isimlerle tanıştı.

1890 yılında bismarck'ın sosyal demokrasiyi yasaklayan kanunun lağvedilmesi ardından, sosyalist parlamentoya girdi. parlamentoya giriş, dönemin sosyal demokratlarının devrimci uçtan uzaklaşmasına ve parlamentoda daha etkin olabilmek için çalışmasına neden oldu. bu, rosa luxemburg'un da dahil olduğu devrimci görüş çizgisindekileri rahatsız etmekteydi. bu sırada zürih'te öğrenim görmeye devam eden rosa 1898 yılında doktorasını tamamladı. özgür bir polonya için çalışmalarına devam etse de, onun kafasındaki tabloda almanya, avusturya ve rusya'da devrim gerçekleştiği takdirde polonya özgür olabilirdi. bu tablo milliyetçi bir çizgi çizen polonyalı sosyalist grupların ve polonya sosyalist partisi'nin ondan daha da uzaklaşmasına neden oldu. daha sonra bu görüşleri rus sosyalist çevrelerle de ilişkisinin bozulmasına yol açacaktı.

1898 yılında gustav lübeck ile evlenerek berlin'e taşındı, alman vatandaşlığı kazandı. spd'nin (almanya sosyal demokrat partisi) aktif bir üyesi oldu. 1900 yılına gelindiğinde luxemburg'un fikirleri tüm avrupa'da sosyalist çevrelerde büyük yankı uyandırmakta, yazdığı makaleler ilgi görmekteydi. özellikle eduard bernstein'in düşüncelerine getirdiği eleştiriler ile öne çıkıyordu. alman militarizminin yükselen değer olması luxemburg'u ziyadesiyle rahatsız ediyordu, bu konuda partiyle de ters düşmüştü. 1904 ile 1906 yılları arasında siyasi faaliyetleri ve görüşleri nedeniyle üç kez hapse girdi. aldığı hapis cezaları onu yıldırmadı, faaliyetlerine devam etti. spd'nin eğitim merkezlerinde ekonomi ve marksizm öğretmeye başladı.

savaşın başlamasıyla esen milliyetçi rüzgâr spd'nin de milliyetçi eğilime yönelmesine neden oldu, ki bu luxemburg'un fikirleri ile tamamen tezatlık oluşturuyordu bu sebeple partiyle olan tüm ilişkisini kesti. 5 ağustos 1914'te karl liebknecht ile beraber internationale grubunu kurdu. 1 ocak 1916'da grubun adı spartaküs birliği (spartakistler - almanca spartakusbund) oldu. luxemburg, bolşevik önder lenin'in i.dünya savaşı'na karşı çıkmasını destekleyerek tüm halkların emperyalist hükûmetlerine kaşı mücadele etmesi gerektiğini savundu.almanya'da grubun devlete karşıt tutumu yüzünden 28 haziran 1916'da luxemburg hapis cezasına çarptırıldı. hapiste geçirdiği yıllarda birçok makale kaleme aldı. özellikle rus devrimi üzerine yazdıkları ve bolşeviklere getirdiği eleştiriler çarpıcıdır.

1918 kasım'ında luxemburg hapisten çıktı. faaliyetlerine devam etti ve liebknecht ile birlikte alman komünist parti'sini kurdu. 15 ocak 1919'da rosa luxemburg, karl liebknecht ve wilhelm pieck, freikorps tarafından tutuklandılar, pieck kaçmayı başarırken luxemburg ile liebknecht yedikleri darbelerle bilinçlerini kaybettiler. berlin, 15 ocak 1919 gecesi. rosa luxemburg ve karl liebknecht, tutuldukları eden otelinden çıkarıldılar. luxemburg, er otto runge tarafından tüfeğini dipçiği ile başına vuruldu, arabaya taşındı. araç landwehr kanalına doğru yola çıktı, ardından teğmen kurt vogel ya da teğmen hermann souchon tarafından başından vuruldu. cesedi berlin'in landwehr kanalına bir köprüden atılmıştı.  liebknecht ise tiergarten'de vuruldu, cesedi isimsiz olarak morga getirildi ve ölü vücudu nehre atılmış liebknecht de başından yediği kurşunlarla öldürülmüştü.

eserleri 
 gesammelte werke ("toplu çalışmaları"), 5 cilt, berlin 1970-1975.
 gesammelte briefe ("toplu mektupları"), 6 cilt, berlin 1982-1997.
 politische schriften ("politik yazıları"), 3 cilt, frankfurt am main 1966.

dış bağlantılar 

 rosa luxemburg vakfı (türkçe)
 jörn schütrumpf: rosa luxemburg ya da: özgürlüğün bedeli (türkçe)

kaynakça 
 i̇ngilizce vikipedi rosa luxemburg sayfası
 encyclopedia of marxism: glossary of people

1871 doğumlular
zamość doğumlular
1919 yılında ölenler
19. yüzyıl alman yazarları
19. yüzyıl filozofları
20. yüzyıl alman yazarları
20. yüzyıl filozofları
20. yüzyıl kadınları
polonyalı komünistler
polonyalı devrimciler
polonyalı sosyalistler
polonyalı marksistler
yahudi asıllı polonyalılar
alman i̇mparatorluğu kişileri
alman devrimciler
alman feministler
alman filozoflar
alman komünistler
alman marksistler
alman sosyalistler
yahudi asıllı almanlar
polonya yahudisi asıllı almanlar
zürih üniversitesinde öğrenim görenler
yahudi feministler
yahudi ateistler
yahudi filozoflar
yahudi sosyalistler
sol komünistler
açlık karşıtı aktivistleri
i. dünya savaşı karşıtı aktivistler
marksist teorisyenler
marksist yazarlar
1918-1919 alman devrimi'nde kişiler
almanya sosyal demokrat partisi mensubu siyasetçiler
almanya komünist partisi mensubu siyasetçiler
almanya bağımsız sosyal demokrat partisi mensubu siyasetçiler
alman cinayet kurbanları
dayaktan ölenler
suikast sonucu ölen almanlar
suikast sonucu ölen yahudiler
suikast sonucu ölen siyasetçiler
i̇dam edilmiş aktivistler
20. yüzyıl alman filozofları
almanya'da ateşli silahtan ölenler
siyasî parti kurucuları