Birleşik Krallık

büyük britanya ve kuzey i̇rlanda birleşik krallığı veya yaygın adıyla birleşik krallık; avrupa anakarasının kuzeybatı kıyılarında, kuzeybatı avrupa'da egemen bir ülkedir.

birleşik krallık; i̇ngiltere, i̇skoçya, galler ve diğer ülkelerden i̇rlanda denizi ile ayrılan kuzey i̇rlanda olmak üzere dört kurucu ülkeden oluşur. birleşik krallık'ın tek kara sınırını kuzey i̇rlanda'da i̇rlanda ile paylaşır. doğuda kuzey denizi, güneyde manş denizi ve güneybatıda kelt denizi ile atlas okyanusu ile çevrili olan birleşik krallık, dünyanın en uzun 12. kıyı şeridine sahiptir. birleşik krallık'ın toplam alanı 242.500 km karedir (93.628 mil2).

birleşik krallık, üniter bir parlamenter demokrasi ve anayasal monarşidir. hükümdar, kral iii. charles, 2022’den beri hüküm sürmektedir. hem birleşik krallık hem de i̇ngiltere'nin başkenti ve en büyük şehri, kentsel alan nüfusu 10,3 milyon olan küresel bir şehir ve finans merkezi olan londra'dır. birleşik krallık  itibarıyla dünyanın nominal gsyi̇h'ye göre ., satın alma gücü paritesine göre ise . büyük ekonomisidir.  i̇nsani gelişme endeksi'nde dünyada . sıradadır.

dünyanın ilk sanayileşmiş ülkesi olarak 19. ve 20. yüzyılın başlarında dünyanın önde gelen gücü olan britanya i̇mparatorluğu, 1920'lerdeki zirvesinde, dünya topraklarının neredeyse dörtte birini ve dünya nüfusunun üçte birini kapsamaktaydı. i̇mparatorluğu oluşturan ülkeler 1960'lı yıllarda hızla bağımsızlıklarını ilan etseler de günümüzde britanya i̇mparatorluğu'nun etkisi, eski sömürgelerinin birçoğunun dilinde, kültüründe, yasal ve politik sistemlerinde gözlemlenebilir.

birleşik krallık, aukus, avrupa konseyi, birleşmiş milletler güvenlik konseyi daimi üyeliği, dünya ticaret örgütü (dtö), ekonomik i̇şbirliği ve kalkınma teşkilatı (oecd), g7, g20, milletler topluluğu ve nato üyeliğinin yanı sıra, 1973'ten 2016'da yapılan halk oylamasına takiben 2020'de ayrılana kadar avrupa toplulukları (ak) ve halefi avrupa birliği'nin (ab) üyesiydi.

adlandırma 

ülkenin resmi adı "kuzey i̇rlanda ve büyük britanya birleşik krallığı"dır ve pek çok kaynakta ülkenin adı kısaca "birleşik krallık" olarak geçmektedir. i̇ngiltere, aslında ülkenin resmi adında geçen "büyük britanya"yı oluşturan üç bölgeden birisidir. büyük britanya'yı oluşturan diğer iki bölge ise tarihsel süreç içerisinde ülkeye bağlanan galler ve i̇skoçya'dır. ülkenin resmi adında geçen kuzey i̇rlanda ise i̇rlanda'nın bağımsızlığını kazanmasından sonra birleşik krallığa bağlı olarak kalan, i̇rlanda adasının kuzey doğu kısmında yer alan bölgedir. ayrıca, imparatorluk döneminin bir kalıntısı olarak ülkeye bağlı olan çok sayıda küçük, denizaşırı toprak parçası bulunmaktadır.

1707 birlik eylemleri, i̇ngiltere krallığı ve i̇skoçya krallığı'nın "büyük britanya adıyla tek bir krallıkta birleştiğini" ilan etti. 1800 birlik eylemleri, 1801'de büyük britanya krallığı ile i̇rlanda krallığını birleştirdi ve büyük britanya ve i̇rlanda birleşik krallığı'nı oluşturdu. i̇rlanda'nın bölünmesi ve 1922'de kuzey i̇rlanda'yı i̇rlanda adasının birleşik krallık içindeki tek parçası olarak bırakan özgür i̇rlanda devleti'nin bağımsızlığını takiben, adı "büyük britanya ve kuzey i̇rlanda birleşik krallığı" olarak değiştirildi.

tarihçe

romalılar, saksonlar ve vikingler 

büyük britanya, yaklaşık yarım milyon yıldır yerleşim yeri olmuştur. en eski arkeolojik kalıntılar arasında kemikler ve çakmaktaşı aletler bulunur. mö 2500 civarında başlayan tunç çağı, tarım ve hayvancılığın evrimine ve en ünlüsü stonehenge'de taş ve ahşap dairelerin inşasına tanık oldu.

romalılar

julius caesar (mö 100-44) ve roma lejyonerleri ilk olarak mö 55'te kent'e ayak bastı, ancak romalıların büyük britanya'yı işgal etmesi, güneydoğu i̇ngiltere'yi alması ve ardından kuzeye itmesi, yollar inşa etmesi ve askeri karakollar kurması ms 43 yılına kadar değildi. ms 80 civarında roma i̇mparatorluğu, i̇ngiltere ve galler'in çoğunu ele geçirdi. i̇mparator hadrianus (76-138) hadrian duvarı'nın inşasıyla kuzey sınırını belirledi. roma britanyası () 400 yıl sürdü. ticaret gelişti ve barış galip geldi - ancak kıta avrupası'nda yaşanan kavimler göçü'nün bir parçası olarak kuzey almanya'dan saksonlar () ve angıllar () düzenli olarak roma britanyası'na baskın düzenlemesiyle roma'nın gücü azaldı.

saksonlar ve vikingler

ms 4. yüzyılda, kıta avrupası'nda yaşanan kavimler göçü'nün bir parçası olarak kuzey almanya'dan saksonlar () ve angıllar () düzenli olarak roma britanyası'na baskın düzenledi. ms 700'de i̇ngiltere adanın doğu ve güney kısımlarına yerleşen anglosaksonlar, zamanla kendi hâkimiyetlerini oluşturarak i̇ngiltere'de anglo-sakson kroniğini başlattılar.

 i. viking istilası ve wessex krallığı

790 yılı civarında i̇ngiltere, viking istilalarına maruz kaldı. i̇ngiltere'de "danes" ve "norsemen," fransa'da "norman" adı verilen ve 100 yıldan uzun bir süre hristiyan avrupa'da merhametsiz paganlar olarak korku salmışlardı.

anglosakson hakimiyeti sürecinde bölgede irili ufaklı anglosakson kabile krallıkları egemen olmuştur.  viking istilasına karşı birleşme ihtiyacı britanya adasındaki çok devletli karmaşık yapının i̇ngiltere, galler ve i̇skoçya şeklinde üçlü bir devlet yapısında büyük alfred'in (848-899) egemenliğindeki wessex krallığı altında konsolide olmasına imkân tanıdı. wessex krallığı, önce vikingleri adadan attıktan sonra, 927 yılında diğer küçük krallıkları içine katarak i̇ngiltere krallığı haline gelmiştir. 790 yılı civarında başlayan ve 100 yıl kadar devam eden viking istilaları, 11. yüzyıla kadar endemik savaşla sonuçlandı.

 ii. viking istilası ve viking krallığı 

x. yüzyıldan itibaren norveç ve danimarka krallığı da (vikingler) i̇ngiltere ile tekrar ilgilenmeye başladı. i̇ngilizler için bundan sonra gerileme süreci de böylece başlamış oldu. bu süreç, vikingler'in xi. yüzyılın başlarında ülkenin tamamını ele geçirmesiyle neticelendi ve danimarka kralı knud aynı anda i̇ngiltere, norveç ve danimarka kralı oldu. ancak bu dönemde normandiya'ya yerleşen vikinglerin normanlar'ın istilâsı başladı.

norman i̇stilası (1066) – şanlı devrim (1688) 

orta çağ

1066'da i. william (1028-1087), fransa'dan kanal'ı geçti ve hastings savaşı'nda saksonları yendi.

başarılı bir askeri işgalin ardından normandiyalı william, tüm i̇ngiltere topraklarını kraliyet mülkü ilan etti. ve neredeyse yüzde 20'sini elinde tuttuktan sonra, ana vasallarını toprağın yaklaşık yüzde 40'ına tekabül eden mülklerle ödüllendirmeye başladı.

daha sonra kral olarak taç giydi ve hem kendisi hem de halefleri, bölgesel kontrol uygulayan yerel baronlarla feodal bir krallığı yönetti. normanlar 1066'da i̇ngiltere kralı harold'u mağlûp ederek ülkeye hâkim oldular. i̇ngiltere toprakları norman kökenli aristokratlara (lordlar) paylaştırıldı ve bir çeşit feodalite dönemi başladı.

kraliyet ve bölgesel otorite arasındaki gerilim, 1215'te magna carta'nın imzalanmasıyla kraliyet gücünün kesilmesine ve tarafların bu sözleşmeyle ilgili sorumluluklarını yerine getirmemesi üzerine i̇ngiltere'de uzun bir iç savaş olan güller savaşı'na yol açtı. sadece 1485'te, iii. richard'ın (1452-1485) yenilmesi ve galler asıllı tudor hanedanının tahtı ele geçirmesiyle ülkede istikrar sağlandı.

tudor rönesansı (1485-1603)tudorlar döneminde, i̇ngiltere büyük bir avrupa gücü haline geldi. henry (1491-1547) bağımsız bir i̇ngiltere kilisesi kurmak için papalık roma ile bağlarını kopardı ve kızı i. elizabeth (1533-1603), i̇spanyol armadası'nı yenerek i̇ngiltere'yi savundu. elizabeth, katolik ve protestan tebaası arasında diplomatik bir rota çizdi ve anglo-galli seçkinler aracılığıyla galler'i sıkı bir şekilde kontrol etti; bağımsız i̇skoçya, i̇ngiltere'nin azılı düşmanı fransa ile müttefik olduğu için elizabeth için daha sorunlu oldu ve i̇skoç kraliyetleri kendi krallıklarını kontrol edemedi. böyle bir kraliyet, i̇skoç kraliçesi mary (1542-1587), gasp edildi ve i̇ngiltere'de sürgüne kaçtı, burada elizabeth'e karşı yaptığı entrika, idamına yol açtı.

kral viii. henry'nin kendine bir erkek vâris doğurmayan kraliçe catherine'dan boşanarak yeniden evlenmek istemesi papalıkla arasının açılmasına sebep oldu. papa bu boşanmayı onaylamayınca ilişkiler koptu ve henry 1534'te kendisini i̇ngiltere kilisesi'nin başı ilân ederek bütün kilise mallarına el koydu. böylece i̇ngiltere'de protestanlık hâkimiyeti başlamış oldu.stuartlar (1603-1660)elizabeth çocuksuz öldü ve tahtı i̇skoçya kralı i. james'e (1566-1625) geçti ve böylece iki krallığı birleştirdi. james ihtiyatsız bir adamdı, protestan parlamentosu'nu kızdırmaya başlayan oğlu i. charles (1600-1649) ile paylaştığı bir özellikti. sonuç, oliver cromwell'in (1599-1658) parlamenterlerinin kraliyet yanlılarını ezdiği i̇ngiltere'de kilit angajmanlar verilen bir i̇ç savaş (1639-1651) oldu. i. charles idam edildi ve cromwell, sürmeyen bir cumhuriyetçi commonwealth'in lord koruyucusu oldu. stuart'lar ii. charles (1630-1685) döneminde (restorasyon olarak bilinen bir dönem) tahta geri döndüler ve hanedan, yerine i. george'un geçtiği kraliçe anne'in (1665-1714) ölümüne kadar sendeledi.

yönetimi hem parlamento hem de kral adına oliver cromwell (1599-1658) ele alıyordu. parlamento'ya karşı verilen sözler stuartların hanedanlığında da zamanla unutulmaya başlamış bu durum hollandalı william'ın tahta geçmesi ve ünlü 1688 şanlı devrimle beraber yeni bir aşamaya girmişti. mutlak monarşiden, parlamenter monarşiye evrilen yönetim şeklindeki önemli değişim, sosyal, politik ve entelektüel ortamda da kendini gösteriyordu.

viii. henry, 1534'te papalığı geçersiz kıldı ve kendini 'i̇ngiltere kilisesi'nin yüksek otoritesi' ilan etti.

ii. felipe'in i. elizabeth'i onun katolik olan kuzeni i̇skoçya kraliçesi mary stuart için yerinden etme umutlan onun idamıyla alt üst oldu. çaresizlik içinde kalan ii. felipe 1588 yılında i̇ngiltere'ye karşı 'yenilmez donanma'sını denize indirdi.

o dönemde i̇ngiliz parlamenter sistemi ve meşrutiyet, krallık mutlakıyetçiliği üzerine galip geldi. kralların ilahi hakkına karşı mücadele, askeri diktatör oliver cromwell'in (1599-1658) galip ve i. charles'ın (1600, idamı 1649) kurban olduğu i̇ngiliz i̇ç savaşı'nda (1642-48) doruğa ulaştı. parlamenter sistem, 1688'de, ii. james'e karşı yapılan 'şanlı devrim' (; ) ile daha da ilerledi. hollanda kralı protestan william için katolik ii. james'i görevinden alan parlamento bir i̇ngiliz bağımsız ülkesinin hükmedebileceği şartları belirledi.georgia britanyası

parlamentonun kuruluşundan günümüze değin parlamentonun gücündeki en dramatik artış ve günümüzde parlamenter sistem olarak adlandırılan sisteme geçişteki en önemli eşik şüphesiz i̇ngiltere'nin mutlak monarşiden önce cumhuriyete, sonra tekrar mutlak monarşiye ve son olarak da şanlı devrim () ile anayasal monarşiye geçtiği 1642 i̇ngiliz iç savaşı ile başlayan olaylar silsilesidir.

1702'de tahta geçen mary'nin kardeşi kraliçe anne'in saltanatında, 1603'ten beri aynı krala tâbi olan i̇skoçya ve i̇ngiltere'nin yönetimleri birleşik krallık adıyla tek çatı altına alındı. bu durum ülkenin askerî ve ekonomik açıdan güçlenmesini sağladı. diğer taraftan parlamentoda bir gelenek oluşmuş, düzenli yapılan seçimlerde tüccar ve sanayicilerin desteklediği whig partisi ile büyük toprak sahiplerinin desteklediği tory partisi en büyük iki güç olarak ortaya çıkmıştır.

büyük britanya krallığı 

eskiden ayrı krallıklar, i̇skoçya kralı vi. james'in i̇ngiltere kralı ve i̇rlanda kralı olduğu 1603 "taçlar birliği"nden beri kişisel birlik içindeydi. kendisinden "büyük britanya kralı" olarak bahseden ilk kişi olan james'in saltanatından bu yana, iki anakara britanya krallığı arasındaki politik birlik, hem i̇ngiltere parlamentosu hem de i̇skoçya parlamentosu tarafından defalarca denenmiş ve iptal edilmişti. kraliçe anne (r. 1702-1714) net bir protestan varisi üretmedi ve iki krallıkta birbirinden farklı olan ardıllık yasaları ile ve stuart roma katolik evi'nin i̇skoçya tahtına geri dönüşü tehdit ederek veraset çizgisini tehlikeye attı, 1688'deki şanlı devrim'de sürgüne gönderildi.

ortaya çıkan krallık, başlangıcından itibaren i̇rlanda krallığı ile yasal ve kişisel birlik içindeydi, ancak büyük britanya parlamentosu, i̇rlanda'yı politik birliğe dahil etmek için yapılan erken girişimlere direndi. yeni birleşen krallığın ilk yıllarına, jacobite ayaklanmaları, özellikle 1715'teki jacobite ayaklanmaları damgasını vurdu. hannover krallarının görece yetersizlikleri ya da beceriksizliği, parlamentonun yetkilerinde bir artış ve yeni bir rol olan "başbakan" rolüyle sonuçlandı. robert walpole'un en parlak döneminde ortaya çıktı. "güney denizi şirketi" ekonomik krizi, erken bir anonim şirket olan güney denizi şirketi'nin başarısızlığından kaynaklandı. jacobitizmin kampanyaları, 1746'da stuarts'ın davası için yenilgiyle sonuçlandı.

yedi yıl savaşı'ndaki zafer, bir yüzyıldan fazla bir süre boyunca en önde gelen küresel güç olacak olan i̇ngiliz i̇mparatorluğu'nun egemenliğine yol açtı. büyük britanya, doğu hindistan şirketi'nin sömürge hindistan'daki ticaret ve askeri genişlemesi yoluyla hindistan alt kıtasına hükmedecekti. fransa'ya karşı savaşlarda, hem yukarı hem de aşağı kanada'nın kontrolünü ele geçirdi ve amerikan bağımsızlık savaşı'nda yenilgiye uğrayana kadar, on üç koloni üzerinde de hakimiyet kurdu. 1787'den itibaren i̇ngiltere, avustralya'ya cezai nakliye sürecinde birinci filo'nun ayrılmasıyla yeni güney galler'in kolonizasyonuna başladı. i̇ngiltere, fransız devrim savaşlarında önde gelen bir savaşçıydı.

büyük britanya, 1 ocak 1801'de büyük britanya ve i̇rlanda tarafından çıkarılan 1800 birlik yasaları ile büyük britanya ve i̇rlanda birleşik krallığı ile birleştirildi.

19. yüzyıl 
  

"birleşik krallık" terimi, büyük britanya ve i̇rlanda parlamentolarının her biri, iki krallığı birleştiren ve büyük britanya ve i̇rlanda birleşik krallığı'nı oluşturan bir birlik yasası'nı kabul ettiği 1801'de resmi hale geldi.

fransız devrim savaşları ve napolyon savaşları (1792-1815) sonunda fransa'nın yenilgisinden sonra, birleşik krallık 19. yüzyılın başlıca deniz ve imparatorluk gücü olarak ortaya çıktı. denizde rakipsiz olan britanya i̇mparatorluğu, küresel polis rolünü benimseyerek 1815-1914 yılları arasında büyük güçler arasında barışın yaşandığı pax britannica'ya ("i̇ngiliz barışı") katkıda bulundu. 1851'deki "tüm ulusların sanayi eserleri büyük sergisi" zamanında, britanya "dünyanın atölyesi" olarak tanımlanıyordu. 1853'ten 1856'ya kadar i̇ngiltere, rus i̇mparatorluğu'na karşı savaşta osmanlı i̇mparatorluğu ile müttefik olarak kırım savaşı'na katıldı, britanya i̇mparatorluğu, hindistan'ı, afrika'nın büyük bölümlerini ve dünyadaki diğer birçok bölgeyi kapsayacak şekilde genişletildi. yurtiçinde i̇şçi partisi, serbest ticaret ve laissez-faire politikalarını ve oy hakkının kademeli olarak genişletilmesini destekledi. yüzyıl boyunca, hızlı kentleşmeyle birlikte nüfus çarpıcı bir oranda arttı ve önemli sosyal ve ekonomik streslere neden oldu. yeni pazarlar ve hammadde kaynakları aramak için disraeli yönetimindeki muhafazakar parti, mısır, güney afrika ve başka yerlerde bir emperyalist yayılma dönemi başlattı. kanada, avustralya ve yeni zelanda kendi kendini yöneten egemenlikler haline geldi. 20. yüzyılın başında ise, i̇ngiltere'nin endüstriyel egemenliğine almanya ve amerika birleşik devletleri meydan okudu.

dünya savaşları ve i̇rlanda'nın bölünmesi  

i̇ngiltere, birinci dünya savaşı'nda (1914-1918) fransa, rusya ve (1917'den sonra) abd ile birlikte almanya ve müttefiklerine karşı savaştı. i̇ngiliz silahlı kuvvetleri, britanya i̇mparatorluğu'nun büyük bölümünde ve avrupa'nın çeşitli bölgelerinde, özellikle batı cephesinde çatışma halindeydi. siper savaşındaki yüksek ölümler, ulusta kalıcı sosyal etkiler ve toplumsal düzende büyük bir bozulma ile birlikte, bir nesil erkeğin çoğunun kaybına neden oldu. savaştan sonra i̇ngiltere, bir dizi eski alman ve osmanlı üzerinde milletler cemiyeti mandasını aldı. britanya i̇mparatorluğu, dünya kara yüzeyinin beşte birini ve nüfusunun dörtte birini kaplayarak en büyük boyutuna ulaştı. i̇ngiltere 2,5 milyon kayıp vermiş ve savaşı büyük bir ulusal borçla bitirmişti.

1920'lerin ortalarında i̇ngiliz nüfusunun çoğu bbc radyo programlarını dinleyebiliyordu. deneysel televizyon yayınları 1929'da başladı ve ilk programlı bbc televizyon hizmeti 1936'da başladı. özgür i̇rlanda devleti, başlangıçta 1922'de dominion statüsüyle ve 1931'de açık bir şekilde bağımsız hale geldi. kuzey i̇rlanda ise birleşik krallık'ın bir parçası olarak kaldı. 1928 yasası, kadınlara erkeklerle seçim eşitliği vererek oy hakkını genişletti. 1920'lerin ortalarındaki bir grev dalgası, 1926 genel grevi ile doruğa ulaştı. i̇ngiltere, büyük buhran (1929–1932) meydana geldiğinde savaşın etkilerinden hâlâ kurtulamamıştı. bu durum 1930'larda komünist ve sosyalist partilerdeki üyeliğin artmasıyla birlikte, eski sanayi bölgelerinde önemli ölçüde işsizliğe ve sıkıntıya, ayrıca siyasi ve sosyal huzursuzluğa yol açtı.

bununla birlikte, "britanya çok zengin bir ülkeydi, silahlanmada çetin, çıkarlarının peşinde koşmada acımasızdı ve küresel bir üretim sisteminin kalbinde oturuyordu."  nazi almanyası polonya'yı işgal ettikten sonra i̇ngiltere, 1939'da almanya'ya savaş ilan ederek i̇kinci dünya savaşı'na girdi. winston churchill, 1940'ta başbakan ve koalisyon hükûmetinin başına geçti. britanya i̇mparatorluğu savaşı almanya'ya karşı mücadeleyi tek başına sürdürdü. churchill, savaş çabalarının kovuşturulmasında hükûmete ve orduya tavsiyelerde bulunmaları ve destek olmaları için endüstri, bilim adamları ve mühendisleri görevlendirdi. 1940 yılında kraliyet hava kuvvetleri britanya muharebesi'nde hava hakimiyeti mücadelesinde alman luftwaffe'yi yendi. blitz sırasında kentsel alanlar ağır bombardımana maruz kaldı. i̇ngiltere, amerika birleşik devletleri ve sovyetler birliği'nin büyük ittifakı, 1941'de müttefikleri mihver güçlerine karşı yöneterek kurdu. atlantik muharebesi, kuzey afrika harekatı ve i̇talyan harekâtında nihai zorlu zaferler elde edildi. i̇ngiliz kuvvetleri, 1944'teki normandiya çıkarmasında ve avrupa'nın kurtuluşunda müttefikleri abd, sovyetler birliği ile birlikte önemli bir rol oynadı. i̇ngiliz ordusu, japonya'ya karşı burma seferine öncülük etti ve i̇ngiliz pasifik filosu, japonya ile denizde savaştı. i̇ngiliz bilim adamları, japonya'nın teslim olmasına yol açan manhattan projesi'ne katkıda bulundular.

savaş sonrası 20. yüzyıl 
i̇kinci dünya savaşı sırasında birleşik krallık, savaş sonrası dünyayı planlamak için bir araya gelen (abd ve sovyetler birliği ile birlikte) üç büyük güçten biriydi; birleşik krallık birleşmiş milletler deklarasyonu'nun orijinal imzacısıydı. savaştan sonra birleşik krallık, birleşmiş milletler güvenlik konseyi'nin beş daimi üyesinden biri oldu ve imf, dünya bankası ve nato'yu kurmak için abd ile yakın işbirliği yaptı. savaş, birleşik krallığı ciddi şekilde zayıflattı ve mali açıdan marshall planına bağımlı hale getirdi. savaştan hemen sonraki yıllarda, i̇şçi partisi hükûmeti, sonraki on yıllarda i̇ngiliz toplumu üzerinde önemli bir etkisi olan radikal bir reform programı başlattı. başlıca endüstriler ve kamu hizmetleri kamulaştırıldı, bir refah devleti kuruldu ve kapsamlı, kamu tarafından finanse edilen bir sağlık sistemi olan ulusal sağlık hizmeti yaratıldı. sömürgelerde milliyetçiliğin yükselişi, i̇ngiltere'nin artık çok zayıflamış olan ekonomik konumuyla aynı zamana denk geldi, bu nedenle bir dekolonizasyon politikası kaçınılmazdı. 1947'de hindistan ve pakistan'a bağımsızlık verildi. sonraki otuz yıl içinde, britanya i̇mparatorluğu'nun çoğu kolonisi bağımsızlıklarını kazandı ve bağımsızlık arayanların tümü, hem geçiş döneminde hem de sonrasında birleşik krallık tarafından desteklendi. birçoğu i̇ngiliz milletler topluluğu üyesi oldu.

birleşik krallık, nükleer silah cephaneliği geliştiren üçüncü ülkeydi (ilk atom bombası testi olan 1952'deki hurricane operasyonu ile), ancak britanya'nın uluslararası rolünün savaş sonrası yeni sınırları 1956 süveyş krizi ile örneklendi. i̇ngiliz dilinin gelişimi, edebiyatının ve kültürünün uluslararası etkisinin devam etmesini sağlamıştır. 1950'lerde işçi sıkıntısının bir sonucu olarak, hükûmet i̇ngiliz milletler topluluğu ülkelerinden göçü teşvik etti. sonraki on yıllarda, birleşik krallık eskisinden daha çok etnik gruptan oluşan bir toplum haline geldi. 1950'lerin sonlarında ve 1960'larda yükselen yaşam standartlarına rağmen, i̇ngiltere'nin ekonomik performansı, fransa, batı almanya ve japonya gibi ana rakiplerinin çoğundan daha az başarılıydı.

onlarca yıllık avrupa entegrasyonu sürecinde i̇ngiltere, 1954'te londra ve paris konferansları ile kurulan batı avrupa birliği adlı ittifakın kurucu üyesiydi. 1960'ta i̇ngiltere, avrupa özgürlüğünün yedi kurucu üyesinden biriydi. ticaret birliği (efta), ancak 1973'te avrupa topluluklarına (ec) katılmak için ayrıldı. 1992'de avrupa birliği (ab) kurulduğunda, i̇ngiltere 12 kurucu üye devletten biriydi. 2007 yılında imzalanan lizbon antlaşması, o zamandan beri avrupa birliği'nin anayasal temelini oluşturmaktadır.

1960'ların sonlarından itibaren, kuzey i̇rlanda, geleneksel olarak kuzey i̇rlanda sorunu olarak bilinen (bazen birleşik krallık'ın diğer bölgelerini etkileyen) toplumsal ve paramiliter şiddete maruz kaldı. genellikle 1998 belfast ''hayırlı cuma anlaşması'' ile sona erdiği kabul edilir.

1970'lerde yaygın bir ekonomik yavaşlama ve endüstriyel çekişme döneminin ardından, 1980'lerin margaret thatcher yönetimindeki muhafazakar hükûmeti, özellikle finans sektörü (örneğin, 1986'daki büyük patlama) ve işgücü piyasalarında radikal bir parasalcılık, kuralsızlaştırma politikası başlattı. 1984'ten itibaren, önemli kuzey denizi petrol gelirlerinin girişi ekonomiye yardımcı oldu.

20. yüzyılın sonlarında, i̇skoçya, galler ve kuzey i̇rlanda için devredilmiş yönetimlerin kurulmasıyla birleşik krallık'ın yönetiminde büyük değişiklikler oldu. yasal kuruluş, avrupa i̇nsan hakları sözleşmesi'nin kabul edilmesini takip etti. birleşik krallık, diplomatik ve askeri olarak hâlâ önemli bir küresel güç. bm ve nato'da öncü roller oynuyor.

21. yüzyıl 
birleşik krallık, 21. yüzyılın ilk yıllarında amerika birleşik devletleri'nin terörizmle savaş yaklaşımını geniş ölçüde destekledi. tartışma, i̇ngiltere'nin özellikle afganistan ve irak'taki bazı denizaşırı askeri konuşlandırmalarını çevreledi.

2008 küresel mali krizi i̇ngiltere ekonomisini ciddi şekilde etkiledi. 2010'un cameron-clegg koalisyon hükûmeti, ortaya çıkan önemli kamu açıklarının üstesinden gelmeyi amaçlayan kemer sıkma önlemlerini uygulamaya koydu. 21. yüzyılda iki çekişmeli referandum yapıldı: 2014'te i̇skoç bağımsızlık halkoylaması başarısız olurken, diğeri birleşik krallık'ın 2016'da avrupa birliği'nden ayrılma halkoylaması başarılı oldu.

covid -19 salgınının birleşik krallık ekonomisi üzerinde ciddi bir etkisi oldu, eğitimde büyük aksamalara neden oldu ve 2020 ve 2021'de toplum ve siyaset üzerinde geniş kapsamlı etkileri oldu.

en uzun yaşayan ve en uzun süre hüküm süren i̇ngiliz hükümdarı ii. elizabeth 8 eylül 2022'de 96 yaşında öldü. kraliçe'nin ölümü üzerine, en büyük çocuğu galler prensi charles, kral iii. charles olarak hemen i̇ngiliz tahtına çıktı.

coğrafya 

avrupa'nın kuzey batısında yer alan ve bir ada devleti olan birleşik krallık'ınn tek kara komşusu i̇rlanda'dir. toplam yüzölçümü 244.820 km2 olan birleşik krallık, dünyanın yüzölçümü açısından en büyük 80. ülkesidir.

ülke, britanya adaları'nın takımadalarının büyük bir bölümünü kaplar ve büyük britanya adasını, i̇rlanda adasının kuzey-doğusunda altıda birini ve bazı küçük çevre adaları içerir. kuzey atlas okyanusu ile kuzey denizi arasında yer alır ve güneydoğu kıyısında dünyanın en uzun sualtı tüneli olan manş tüneli ile kıta avrupası'na bağlıdır.

ülkenin kuzey ve batı kesimleri alçak dağlar ve tepelerden oluşmaktayken güney ve güneydoğu kesimleri ovalardan oluşmaktadır. hem birleşik krallık hem i̇ngiltere'nin başkenti, ülkenin güneydoğusunda yer alan londra'dır. ülkenin diğer başlıca önemli kentleri birmingham, manchester, leeds, glasgow, newcastle ve liverpool'dur.

ülke topraklarının çoğunluğunu oluşturan büyük britanya adası kuzeyden güneye 950 km. uzunluğunda ve doğudan batıya 450 km. genişliğindedir. bütün ülkenin en yüksek noktası ise kuzeydeki dağlık i̇skoçya'da ben nevis'tir (1343 m.). en uzun nehir, galler'de kambriyen dağlarından doğup güneybatıda bristol kanalı'na dökülen severn'dir. londra'dan geçen thames'in yanı sıra trent ve ouse, diğer önemli nehirlerdir.

i̇ngiltere, 130.395 kilometre kareyi (50.350 sq mi) kapsayan birleşik krallık'ın toplam alanının yarısından biraz fazlasını (yüzde 53) oluşturuyor. ülkenin çoğu, daha yüksek araziler ve tees-exe hattının kuzeybatısındaki bazı dağlık araziler ile ova arazisinden oluşur. i̇ngiltere'deki başlıca nehirler ve haliçler thames, severn ve humber'dır. i̇ngiltere'nin en yüksek dağı ise göller bölgesi'ndeki scafell pike (978 metre (3.209 ft))'tır.

i̇skoçya, 78.772 kilometre kare (30.410 sq mi) kapsayan birleşik krallık'ın toplam alanının üçte birinden biraz azını (yüzde 32) oluşturuyor. bu, ağırlıklı olarak anakaranın batısında ve kuzeyinde bulunan yaklaşık 800 adayı; özellikle hebridler, orkney adaları ve shetland adaları. i̇skoçya, birleşik krallık'taki en dağlık ülkedir ve topoğrafyası, i̇skoçya'yı batıda arran'dan doğuda stonehaven'a kat eden jeolojik bir kaya kırığı olan highland boundary fayı ile ayırt edilir. fay, belirgin şekilde farklı iki bölgeyi birbirinden ayırır; yani kuzey ve batıdaki kuzey i̇skoçya () ve güney ve doğudaki i̇skoç ovası (). daha engebeli highland bölgesi, 1.345 metrede (4.413 ft). britanya adaları'nın en yüksek noktası olan ben nevis de dahil olmak üzere i̇skoçya'nın dağlık topraklarının çoğunu içerir. ova alanları - özellikle firth of clyde ve firth of forth arasındaki merkez kuşak olarak bilinen dar araziler - daha düzdür ve i̇skoçya'nın en büyük şehri olan glasgow ve başkenti ve politik merkezi olan edinburgh da dahil olmak üzere nüfusun çoğuna ev sahipliği yapar.

galler, 20.779 kilometre kareyi (8.020 sq mi) kapsayan birleşik krallık'ın toplam alanının onda birinden (yüzde 9) daha azını oluşturuyor. galler çoğunlukla dağlıktır, ancak güney galler, kuzey ve galler galler'den daha az dağlıktır. ana nüfus ve sanayi bölgeleri, cardiff, swansea ve newport kıyı kentlerinden ve kuzeylerinde güney galler vadileri'nden oluşan güney galler'dedir. galler'deki en yüksek dağlar snowdonia'dadır ve 1.085 metrede (3.560 ft) galler'deki en yüksek zirve olan snowdon'ı () içerir. galler, 2.704 kilometreden (1.680 mil) fazla kıyı şeridine sahiptir. en büyüğü kuzeybatıda anglesey () olan birkaç ada gal anakarasından uzaktadır.

i̇rlanda denizi ve kuzey kanalı ile birleşik krallık'tan ayrılan kuzey i̇rlanda, 14.160 kilometrekarelik bir alana sahiptir (5.470 sq mi) ve çoğunlukla tepeliktir. 388 kilometrekarelik (150 sq mi) yüzölçümüyle britanya adaları'ndaki bölgelere göre en büyük göl olan lough neagh'ı içerir. kuzey i̇rlanda'daki en yüksek zirve, 852 metre (2.795 ft) ile mourne dağları'ndaki slieve donard'dır.

i̇klim 

birleşik krallık'ta iki farklı iklim tipine rastlanmaktadır. genel anlamda ülkenin çoğunda görülen ılıman okyanusal ikliminde (cfc) körfez akıntısı sayesinde yazlar serin ve yağışlı, kışları ılık ve yağışlıdır. i̇skoçya'nın yüksek kesimlerinde ise kutupaltı okyanusal iklimi (dfc) görülür. ülke yıl boyunca yüksek yağış alır ve i̇skoçya ve galler yıllık ortalama 1500 milimetre, kuzey i̇rlanda 1000 milimetre ve i̇ngiltere ise 850 milimetre yağış almaktadır. ülkede her yıl kar yağışı gözükse de kar i̇skoçya dışında ancak birkaç gün yerde kalır.

ülkede rüzgar genellikle güneybatıdan eser ve ülkenin doğu kesimlerinin dışında atlas okyanusu'ndan gelen ılıman ve yağışlı hava kütlelerini ülkeye yağış getirir.

yazları serin ve yağışlı, ülke genelinde genellikle nisan ve mayıs en kurak aylar iken ekim en çok yağışın alındığı aydır, sıcaklıklar gün içinde 30 °c (86 °f) üzerinde çıkabilmektedir.

topografya 
i̇ngiltere, 130.395km²'yi kapsayan alanıyla birleşik krallık'ın toplam alanının yarısından biraz fazlasını (% 53) oluşturmaktadır. ülkenin çoğu ovalık araziden oluşur, tees-exe hattının kuzeybatısında daha yüksek araziler ve bazı dağlık araziler vardır ; lake district, pennines, exmoor ve dartmoor bunlara dahildir. ana nehirler ve haliçler thames, severn ve humber'dir. i̇ngiltere'nin en yüksek dağı, 978 metre uzunluğuyla göller bölgesi'nde bulunan scafell pike'dır.

i̇skoçya, 78.772km²'yi kapsayan alanıyla birleşik krallık'ın toplam alanının üçte birinden (yüzde 32) biraz daha azını oluşturuyor. i̇skoçya yaklaşık 800 adayı içerir. bu adalar ağırlıklı olarak anakaranın batı ve kuzeyinde bulunur; bu adalardan özellikle en önemlileri hebrides, orkney adaları ve shetland adaları'dır. i̇skoçya, birleşik krallık'taki en dağlık ülkedir ve topoğrafyası, i̇skoçya'yı batıda arran'dan doğuda stonehaven'a kadar geçen jeolojik bir kaya kırığı olan highland boundary fault ile ayırt edilir. hat belirgin şekilde farklı iki bölgeyi ayırır; yani kuzeyde ve batıda yaylalar ve güneyde ve doğuda ovalar. daha engebeli highland bölgesi, britanya adaları'nın en yüksek noktası olan 1.345 metrelik ben nevis dağını içerir.

galler, 20.779km²'yi kapsayan alanıyla birleşik krallık'ın toplam alanının onda birinden (yüzde 9) daha azını oluşturur. galler çoğunlukla dağlıktır, ancak güney galler, kuzey ve orta galler'den daha az dağlıktır. ana nüfus ve sanayi bölgeleri, cardiff, swansea ve newport kıyı kentlerinden ve kuzeylerinde güney galler vadilerinden oluşan güney galler'dedir. galler'deki en yüksek dağlar snowdonia'dadır ve snowdon'u içerir (galce : yr wyddfa) 1.085 metrede galler'deki en yüksek zirvedir. galler'in 2.704 kilometreden daha uzun bir kıyı şeridi vardır.

büyük britanya'dan i̇rlanda denizi ve kuzey kanalı ile ayrılan kuzey i̇rlanda, 14.160km²'lik bir alana sahiptir ve çoğunlukla tepeliktir. 388km² ile britanya adaları'nın bölgeye göre en büyük gölü olan lough neagh'ı içerir. kuzey i̇rlanda'daki en yüksek zirve, 852 metre uzunluğu ile morne dağları'ndaki slieve donard'dır.

politika 

birleşik krallık, anayasal monarşi altında üniter bir devlettir. galler, kuzey i̇rlanda, i̇skoçya ve denizaşırı topraklar değişen ölçülerde özerkliğe sahiptir. kral iii. charles, birleşik krallık'ın hükümdarı ve devlet başkanının yanı sıra diğer 15 bağımsız ülkenin başkanıdır. bu 16 ülke bazen "commonwealth bölgesi" olarak anılır. birleşik krallık anayasası, kodlanmamıştır ve çoğunlukla tüzükler, yargıçların verdiği kararlar ve uluslararası anlaşmalar ile anayasa sözleşmeleri dahil olmak üzere farklı yazılı kaynaklardan oluşan bir koleksiyondan oluşur. olağan tüzükler ile "anayasa hukuku" arasında teknik bir fark olmadığı için, birleşik krallık parlamentosu "anayasal reformu" sadece parlamento kanunlarını kabul ederek gerçekleştirebilir ve bu nedenle yazılı ya da yazılı olmayan hemen hemen her türlü politik gücü değiştirme ya da kaldırma yetkisine sahiptir.

i̇ngiliz sisteminde yasama, yürütme ve yargı eşit seviyede değildir. i̇ngiltere’de güçler ayrılığı ilkesi yerine "güçler kaynaşması" ilkesi mevcuttur. i̇ngiltere’de yargı bağımsızdır ancak yasama ve yürütme birbirinden kesin çizgilerle ayrı değildir. egemenlik halka değil doğrudan parlamentoya aittir. parlamento, yani yasama teoride yürütme ve yargıdan daha üst konumdadır.

hükümet 

parlamentonun yasal egemenliğinin yalnızca halkın politik egemenliğini yansıttığı i̇ngiliz sisteminde yasama organı, avam kamarası ve lordlar kamarası adı ile anılan, iki meclise ayrılmış bir birleşik krallık parlamentosu'dur. i̇ki meclisin küçüğü olan avam kamarası'nın günümüzde 650 üyesi vardır. lordlar kamarası ise çeşitli şekillerde atandığı için üye sayısı belirsizdir. 17 eylül 2021 itibarıyla üye sayısı 788'dir. halk tarafından her 5 yıl doğrudan seçilen avam kamarası, 1911 parlamento yasası'nın yürürlüğe girmesiyle yasama açısından esas güç sahibidir. lordlar kamarası, yalnızca yasaları en çok bir yıl boyunca geçiktirebilen çoğunlukla sembolik bir meclistir.

birleşik krallık'ta avam kamarası seçimleri çoğunluk sistemi () ve oy çokluğu sistemi () kullandığı için genellikle iki partili sistem olarak düşünülür. 2010-2015 arasında koalisyon hükûmeti, 1945'ten beri ilk ve son koalisyon hükûmeti olmuştur.

2019 seçimlerinde muhafazakar parti, oyların %43,6'sını alarak ile 365, i̇şçi partisi oyların %32,1'iyle 202, liberal demokrat parti oyların %11,6'sıyla 11, i̇skoç ulusal partisi oyların %3,9'uyla 48 milletvekili çıkarmıştır.

başbakan, birleşik krallık'ta hükûmetin başıdır. modern zamanlarda, başbakan aynı zamanda avam kamarası'nda bir milletvekildir. başbakan, resmen kral tarafından atanır ancak, normalde avam kamarası'nda en fazla sandalyeye sahip politik partinin lideri başbakan olur. herhangi bir partinin avam kamarasında çoğunluğu elde edememesi durumunda ise koalisyon kurulmaktadır. en çok oy alan partinin oldukça yüksek sandalye çıkarabildiği seçim sistemi nedeniyle koalisyon nadiren gerekli olmaktadır. 2010 seçimleri böylesi nadir bir durumun gerçekleştiği seçimler olmuştur.

i̇ngiliz hükûmetinde bakanlıkların adları ve sayısı zaman zaman değişmekle birlikte son yıllarda kabine genellikle yirmi kadar bakanlıktan oluşmaktadır. başbakandan sonra gelen en önemli kabine üyesi maliye bakanı'dır (). diğer önemli bakanlar arasında adalet bakanı (), dışişleri bakanı () ve i̇çişleri bakanı () öne çıkar.

i̇dari bölgeler 

birleşik krallık'ın ilçelere ya da vilayetlere coğrafi olarak bölünmesi, orta çağ'ın başlarında i̇ngiltere ve i̇skoçya'da başladı ve i̇ngiltere ve galler'de 1888'de, i̇skoçya'da 1889'da ve i̇rlanda'da 1898'de tamamlandı.

i̇ngiltere, dokuz bölgeden oluşur. bir bölge, büyük londra, bir referandumda teklife verilen halk desteğini takiben 2000 yılından bu yana doğrudan seçilmiş bir meclise ve belediye başkanına sahiptir. i̇ngiltere'nin bazı bölgelerinde il meclisleri ve bölge konseyleri, diğerlerinde üniter otoriteler bulunurken, büyük londra, 32 ilçeden ve londra şehri'nden oluşur. i̇ngiltere'de konsey üyeleri, liste usulü çoğunluk seçim sistemiyle seçilir.

i̇skoçya hükûmeti ve parlamentosu, eğitim, sağlık, i̇skoç hukuku ve yerel yönetim dahil olmak üzere, özel olarak birleşik krallık parlamentosu'na ayrılmamış herhangi bir konuda geniş kapsamlı yetkilere sahiptir. yerel yönetim amaçları için, i̇skoçya hem büyüklük hem de nüfus bakımından geniş çeşitlilik gösteren 32 konsey alanına bölünmüştür. glasgow, edinburgh, aberdeen ve dundee şehirleri, i̇skoçya bölgesinin üçte birini içeren ancak sadece 200.000'den fazla insanı kapsayan highland council gibi ayrı konsey bölgeleridir. seçimler, üç ya da dört meclis üyesi seçen çok üyeli koğuşlarda devredilebilir tek oyla yapılır.

galler'deki yerel yönetim, i̇skoçya'ya devredilenlerden daha sınırlı yetkilere sahiptir. senedd, senedd cymru yasası aracılığıyla özel olarak birleşik krallık parlamentosu'na ayrılmamış herhangi bir konuda yasama yapabilir. galler, 22 üniter otoriteden oluşur. tüm üniter otoriteler, konsey tarafından seçilen bir lider ve kabine tarafından yönetilir. bunlar, kendi başlarına üniter otoriteler olan cardiff, swansea ve newport şehirlerini içerir. seçimler, dört yılda bir, ilk-geçen-post sistemi altında yapılır.

kuzey i̇rlanda yürütme ve meclisi, i̇skoçya'ya devredilen yetkilere benzer yetkilere sahiptir. yürütme, meclis'in sendikacı ve milliyetçi üyelerini temsil eden bir diarşi tarafından yönetilir. kuzey i̇rlanda'ya yetki devri, kuzey i̇rlanda yönetiminin, kuzey i̇rlanda yönetiminin i̇rlanda hükûmeti ile işbirliği yaptığı ve ortak ve ortak politikalar geliştirdiği kuzey-güney bakanlar konseyi'ne katılımına bağlıdır. kuzey i̇rlanda'daki yerel yönetim, 1973'ten beri, her biri devredilebilir tek oyla seçilen 26 bölge konseyi halinde organize edilmiştir.

bağlılıklar 

birleşik krallık, 14 britanya denizaşırı toprakları ve üç taç toprağı üzerinde egemenliğe sahiptir. kraliyet bağımlılıkları, birleşik krallık'ın denizaşırı bölgelerinin aksine, kraliyet'e aittir.

britanya i̇mparatorluğu'ndan kalan 14 britanya denizaşırı toprakları sırasıyla anguilla, bermuda, britanya antarktika toprakları, britanya hint okyanusu toprakları, britanya virjin adaları, cayman adaları, falkland adaları, cebelitarık, montserrat, saint helena, ascension ve tristan da cunha, turks ve caicos adaları, pitcairn adaları, güney georgia ve güney sandwich adaları ve kıbrıs adasında ağrotur ve dikelya'dır. taç toprakları ise manş denizi'ndeki jersey, guernsey ve i̇rlanda denizi'ndeki man adası'nı içerir. 1995'te bermuda, 2002'de cebelitarık ve 2013'te falkland adaları i̇ngiliz egemenliği altında kalmak için oy kullandı.

hukuk 

birleşik krallık, üç farklı hukuk sistemine sahiptir: i̇ngiliz hukuku, kuzey i̇rlanda hukuku ve i̇skoç hukuku. lordlar kamarası temyiz komitesi'nin yerini almak üzere ekim 2009'da yeni bir birleşik krallık yüksek mahkemesi () kuruldu. yüksek mahkeme ile aynı üyelerden oluşan yüksek mahkemesi yargı komitesi (), birkaç bağımsız i̇ngiliz milletler topluluğu ülkesi, britanya denizaşırı toprakları ve taç toprakları için en yüksek temyiz mahkemesidir.

hem i̇ngiltere ve galler'de geçerli olan i̇ngiliz hukuku hem de kuzey i̇rlanda hukuku, örf ve adet hukuku ilkelerine dayanmaktadır. örf ve adet hukukunun özü, kanuna tabi olarak, kanunun mahkemelerdeki hakimler tarafından geliştirilmesi, kanun, emsal ve sağduyuyu önlerindeki olgulara uygulayarak, gelecekte rapor edilecek ve bağlayıcı olacak ilgili hukuk ilkeleri hakkında açıklayıcı hükümler vermektir. i̇ngiltere ve galler mahkemelerine, temyiz mahkemesi, adalet yüksek mahkemesi (hukuk davaları için) ve kraliyet mahkemesi (ceza davaları için) oluşan i̇ngiltere ve galler kıdemli mahkemeleri başkanlık eder. yüksek mahkeme, i̇ngiltere, galler ve kuzey i̇rlanda'daki hem cezai hem de hukuk temyiz davaları için ülkedeki en yüksek mahkemedir ve verdiği herhangi bir karar, aynı yargı alanındaki diğer tüm mahkemeler için bağlayıcıdır ve genellikle diğer yargı alanlarında ikna edici bir etkiye sahiptir.

i̇skoç hukuku, hem ortak hukuk hem de kara avrupası hukuk düzenine dayanan melez bir sistemdir. asliye mahkemeleri hukuk davaları için sulh hukuk mahkemesi () ve ceza davaları için yüksek adliye mahkemesi'dir (). birleşik krallık yüksek mahkemesi, i̇skoç hukukuna göre hukuk davaları için en yüksek temyiz mahkemesi olarak hizmet vermektedir. i̇skoçya'daki şerif mahkemeleri (), çoğu hukuk ve ceza davasıyla ilgilenir. i̇skoç hukuk sistemi, bir ceza davası için üç olası karara () sahip olması bakımından benzersizdir: "suçlu" (), "suçsuz" () ve "kanıtlanmamış" (). hem "suçsuz" hem de "kanıtlanmadı" beraatle sonuçlanır.

dış ilişkiler ve millî güvenlik 

birleşik krallık'ın dış ilişkileri, nato ittifakı içerisinde abd ile özel ilişkilerinden () etkilenmektedir.   
britanya i̇mparatorluğu'nun i̇ngiltere'ye dönüşüm sürecinde () süveyş krizi (1952) ve falkland savaşı'nda (1982) tek taraflı güç kullanmış olan birleşik krallık, abd dışişleri bakanı (1949-1953) dean acheson'ın ifade ettiği şekilde birleşik krallık, "imparatorluğu kaybetmiş ve yeni bir rol arayan bir ülkedir" (). i̇mparatorluğun sona ermesine rağmen birleşmiş milletler güvenlik konseyi'nin daimi üyeliği, aukus, g20, nato, beş göz () grubu ve i̇ngiliz milletler topluluğu () üyelikleri sayesinde douglas hurd'ün ifadesiyle birleşik krallık hala  "gücünün üzerinde yumruk atmaya" () devam etmektedir.

birleşik krallık'ın diğer önemli bağlantısı, 1922'den beri ortak seyahat alanı paylaştığı i̇rlandadir. i̇ngiliz-i̇rlanda hükûmetlerarası konferansı ve i̇ngiliz-i̇rlanda konseyi aracılığıyla işbirliği yapan birleşik krallık'ın dış ilişkileri kuzey i̇rlanda sorunu ve brexit'ten etkilenmektedir.

ülkenin güvenliğinden sorumlu olan majestelerinin silahlı kuvvetleri, (i) kara kuvvetleri, kraliyet donanması ve kraliyet deniz piyadeleri'nden oluşan (ii) deniz kuvvetleri ve 1917'de kurulan (iii) kraliyet hava kuvvetleri olmak üzere üç bölümden oluşur. birleşik krallık silahlı kuvvetleri'ni komuta edip yönlendiren en üst düzey birim olan başkomutan, kral'dır  ve savunma bakanlığı, millî güvenlik ve ülke savunması için yeterli silahlı kuvvetlerin hazırlanması konularında kral’a karşı sorumludur.

ekonomi 

kişi başına 46.344 us$ düzeyine karşılık gelen söz konusu millî gelir düzeyi ile dünyanın en müreffeh ülkelerinden biri olan birleşik krallık, 2,64 trilyon dolarlık gsyi̇h'sı ile dünyanın 5. büyük ekonomisidir.

birleşik krallık'ta doğu anglia haricindeki arazilerin engebeli olması, büyük ölçekli geniş tarımsal üretime izin vermemektedir. bu yüzden 2021'de tarım, ekonominin sadece %0,59'unu oluşturmuştur. ekonominin %17,83'ünü endüstri, %70,90'ını ise hizmet sektörü oluşturmaktadır.

hizmet sektörü, londra ve i̇ngiltere'nin güneydoğusunda yoğunlaşmıştır. 2020'deki küresel finans merkezleri endeksi'nde new york city'nin ardından dünyadaki 2. büyük finans merkezi olan londra, gsyi̇h'nın %22'sinden fazlasını oluşturup birleşik krallık'ın geri kalanından daha zengindir. ülkedeki gelir düzeyi en düşük olan bölgeler ise ekonomisi kömür, çelik ve gemi inşa gibi ağır sanayiye dayanan ve bu sektörlerde yaşanan gerileme nedeniyle olumsuz etkilenmiş olan kuzey i̇rlanda, galler ve i̇ngiltere'nin kuzeybatısıdır.

dünyanın 10. en fazla ihracat ve 5. en fazla ithalat yapan birleşik krallık, dış ticaret açığını kamu ve hanehalkı borç stoğu ile karşılar. kamu borç stokunun gsyi̇h'ya oranı yüksektir: 2021'de i̇ngiltere'nin abd'den sonra dünyanın en yüksek ikinci dış borcu olan 9,8 trilyon dolar dış borcu var.

ülke, i̇nsani gelişmişlik endeksine göre dünyada 189 ülke arasında 15. sıradadır. ekonomik serbestlik endeksine göre ise i̇ngiltere, dünyada 180 ülke arasında 7. sıradadır. küresel rekabetçilik açısından dünyadaki 141 ülke arasında 9. sıradadır. i̇ş yapma kolaylığı açısından i̇ngiltere, dünyada 190 ülke arasında 8. sıradadır.

i̇ngiltere dünya kıyı rüzgâr enerjisi kapasitesi açısından birinci sırada yer alsa da ülkede üretilen elektriğin üçte ikisi kömür ve doğal gazdan sağlanmaktadır.

birleşik krallık, zengin petrol, doğal gaz ve kömür dışındaki mineral kaynakları ise son derece sınırlıdır. eia verilerine göre 2019 yılında 3 milyar varil kanıtlanmış petrol rezervine sahip olan i̇ngiltere, ham petrol rezervleri bakımından 69 ülke arasında 30. sıradadır. 2018 yılında 1 milyon varil/gün'lük ham petrol üretimi ile 126 ülke arasında %1 pay ile 19. sıradadır. 2019 yılında 6 trilyon feet3 kanıtlanmış doğalgaz rezervine sahip i̇ngiltere, 92 ülke arasında 45. sıradadır. 2015 yılında 2 trilyon feet3'lik doğalgaz üretimi ile 97 ülke arasında %1 pay ile 21. sıradadır.

bilim ve teknoloji 

günümüzde gelişmiş bir bilim ve teknoloji merkezi olan birleşik krallık'ta nature, british medical journal ve the lancet gibi önemli bilimsel yayın kuruluşları bulunmaktadır. tarihsel olarak 17. yüzyıldan itibaren bilimsel devrimin önde gelen merkezi olan birleşik krallık, 18. yüzyıldan itibaren sanayi devrimi'ne öncülük etti. birleşik krallık bilim insanlarının arasında hareket yasaları ve yerçekiminin aydınlanması yasalarıyla tanınan isaac newton, doğal seçilim ve evrim teorisiyle tanınan charles darwin, elektromanyetik teoriyi formüle eden james clerk maxwell, hidrojeni keşfreden henry cavendish tarafından, penisilini bulan alexander fleming, ve daha yakın zamanda dna'nın yapısını keşfreden francis crick ve kozmoloji, kuantum kütleçekimi ve kara deliklerin araştırılması alanlarında büyük teoriler geliştiren stephen hawking öne çıkar. diğer ünlü i̇ngiliz mühendisleri ve mucitleri arasında james watt, george stephenson, richard arkwright, robert stephenson ve isambard kingdom brunel bulunmaktadır.

birleşik krallık'ta geliştirilen yeni teknolojilerin arasında ise richard trevithick ve andrew vivian tarafından geliştirilen buharlı lokomotif, michael faraday tarafından geliştirilen elektrik motoru, charles babbage tarafından tasarlanan ilk bilgisayar, william fothergill cooke ve charles wheatstone tarafından geliştirilen elektrikli telgraf, joseph swan tarafından geliştirilen ampul, alexander graham bell tarafından geliştirilen ilk pratik telefon, john logie baird ve diğerleri tarafından geliştirilen televizyon sistemi, frank whittle tarafından geliştirilen jet motoru, alan turing tarafından geliştirilen modern bilgisayar ve tim berners-lee tarafından geliştirilen world wide web öne çıkar.

ulaşım 
bir radyal yol ağı, toplam 46.904 km ana yol, 3.497 km otoyol ve 344.000 km asfalt yoldan oluşur. londra'yı çevreleyen m25, dünyanın en büyük ve en işlek yan geçididir. 2009'da büyük britanya'da toplam 34 milyon ruhsatlı araç vardı.

birleşik krallık'taki demiryolu ağı, dünyadaki bu türden en eski ağdır. sistem, londra'dan ülkenin geri kalanına yayılan beş yüksek hızlı ana hattan (batı kıyısı, doğu kıyısı, midland, büyük batı ve büyük doğu) oluşur ve bölgesel demiryolu hatları ve ana hatlardaki yoğun banliyö ağları ile zenginleştirilir. high speed ​​1, operasyonel olarak ağın geri kalanından ayrıdır. dünyanın ilk buharla çalışan yolcu demiryolu, 1825'te açılan stockton ve darlington demiryolları idi. beş yıldan kısa bir süre sonra, dünyanın ilk şehirlerarası demiryolu, liverpool ve manchester demiryolları george stephenson tarafından tasarlandı. ağ, viktorya döneminde yüzlerce ayrı şirketten oluşan bir patchwork olarak hızla büyüdü.

birleşik krallık, büyük britanya'da 16.209 km ve kuzey i̇rlanda'da 304 km demiryolu ağına sahiptir. kuzey i̇rlanda'daki demiryolları, devlete ait translink'in bir yan kuruluşu olan ni demiryolları tarafından işletilmektedir. i̇ngiltere'de, i̇ngiliz demiryolları ağı 1994 ile 1997 yılları arasında özelleştirildi ve bunu yolcu sayılarında hızlı bir artış izledi. i̇ngiltere, kullanım yoğunluğunu, hizmet kalitesini ve güvenliği değerlendiren 2017 avrupa demiryolu performans endeksi'nde ulusal avrupa raylı sistemleri arasında sekizinci sırada yer aldı. hs2 londra, midlands, kuzey ve i̇skoçya'yı birbirine bağlayan ve i̇ngiltere'nin en büyük 10 şehrinden sekizi dahil olmak üzere 25'ten fazla istasyona hizmet veren ve yaklaşık 30 milyonu birbirine bağlayan yapım aşamasında olan yeni bir yüksek hızlı demiryoludur. 2022'de açılan crossrail, 15 milyar sterlinlik öngörülen maliyetiyle avrupa'nın en büyük inşaat projesiydi.

büyük britanya demiryolları, 2023'ten itibaren büyük britanya'daki demiryolu taşımacılığını denetleyecek olan, devlete ait planlı bir kamu kuruluşudur. 2014'te birleşik krallık'ta 2,4 milyarı londra'da olmak üzere 5,2 milyar otobüs yolculuğu gerçekleştirildi. kırmızı çift katlı otobüs, i̇ngiltere'nin uluslararası alanda tanınan bir simgesi olarak popüler kültüre girdi. londra otobüs ağı, hafta içi her gün 6.800'den fazla tarifeli seferle, 700'den fazla farklı güzergahta yaklaşık altı milyon yolcu taşıyarak, onu dünyanın en kapsamlı ve avrupa'nın en geniş otobüs sistemlerinden biri haline getirerek kapsamlıdır.

ekim 2009'dan eylül 2010'a kadar birleşik krallık havalimanları toplam 211,4 milyon yolcuya hizmet verdi. o dönemde en büyük üç havalimanı londra heathrow havalimanı (65,6 milyon yolcu), gatwick havalimanı (31,5 milyon yolcu) ve londra stansted havalimanı (18,9 milyon yolcu) idi. başkentin 24 km batısında bulunan londra heathrow havalimanı, uluslararası yolcu trafiği bakımından dünyada 1. sıradadır  ve birleşik krallık bayrak taşıyıcısı british airways ile virgin atlantic'in merkezidir.

enerji 
2006'da birleşik krallık, dünyanın dokuzuncu en büyük enerji tüketicisi ve 15'inci en büyük üreticisiydi. birleşik krallık, altı petrol ve gaz " süper büyüklerinden " ikisi - bp ve shell dahil olmak üzere birçok büyük enerji şirketine ev sahipliği yapmaktadır.

2013 yılında birleşik krallık günde 914 bin varil (varil/gün) petrol üretti ve 1.507 bin varil/gün tüketti. üretim şu anda düşüşte ve birleşik krallık 2005'ten beri net bir petrol ithalatçısıdır. 2010'da birleşik krallık yaklaşık 3,1 milyar varil kanıtlanmış ham petrol rezervine sahipti, bu sayı ile birleşik krallık ab üye devletleri arasında en yüksek sayıya sahiptir.

2009'da i̇ngiltere, dünyanın 13. en büyük doğal gaz üreticisi ve ab'nin en büyük üreticisiydi. üretim şu anda düşüşte ve birleşik krallık 2004'ten beri net bir doğal gaz ithalatçısı.

kömür üretimi, 19. ve 20. yüzyıllarda i̇ngiltere ekonomisinde önemli bir rol oynadı. 1970'lerin ortalarında yılda 130 milyon ton kömür üretildi ve 1980'lerin başına kadar 100 milyon tonun altına düşmedi. 1980'ler ve 1990'lar boyunca, endüstri önemli ölçüde küçüldü. 2011 yılında birleşik krallık 18,3 milyon ton kömür üretti. 2005 yılında 171 milyon ton kanıtlanmış geri kazanılabilir kömür rezervine sahipti. birleşik krallık kömür otoritesi, yer altı kömür gazlaştırma (ucg) veya " fracking" yoluyla 7 milyar ton ile 16 milyar ton arasında kömür üretme potansiyeli olduğunu belirtti, ve i̇ngiltere'nin mevcut kömür tüketimine dayalı olarak, bu tür rezervlerin 200 ila 400 yıl sürebileceğini belirtti. su tablasına giren kimyasallar ve evlere zarar veren küçük depremler konusunda çevresel ve sosyal kaygılar dile getirildi.

1990'ların sonlarında, nükleer santraller birleşik krallık'taki toplam yıllık elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 25'ine katkıda bulunuyordu, ancak eski santraller kapatıldığı ve eskimeyle ilgili sorunlar tesis mevcudiyetini etkilediği için bu oran kademeli olarak azaldı. 2012'de birleşik krallık, normalde elektriğinin yaklaşık yüzde 19'unu üreten 16 reaktöre sahipti. reaktörlerden biri hariç tümü 2023 yılına kadar emekliye ayrılacak. almanya ve japonya'nın aksine i̇ngiltere, yaklaşık 2018'den itibaren yeni nesil nükleer santraller inşa etmeyi planlıyor.

tüm yenilenebilir elektrik kaynaklarının toplamı, 2019'un üçüncü çeyreğinde birleşik krallık'ta üretilen elektriğin yüzde 38,9'unu sağladı ve 28,8twh elektrik üretti. birleşik krallık, rüzgar enerjisi için avrupa'nın en iyi bölgelerinden biridir ve rüzgar enerjisi üretimi en hızlı büyüyen arzıdır; 2019'da birleşik krallık'ın toplam elektriğinin neredeyse yüzde 20'sini üretti.

su temini ve sanitasyon 
birleşik krallık'ta iyileştirilmiş su temini ve sanitasyona erişim evrenseldir. hanelerin yüzde 96,7'sinin kanalizasyon şebekesine bağlı olduğu tahmin ediliyor. çevre ajansı'na göre, birleşik krallık'ta umumi su temini için çekilen toplam su 2007'de günde 16.406 megalitre idi.

i̇ngiltere ve galler'de su ve kanalizasyon hizmetleri, 10 özel bölgesel su ve kanalizasyon şirketi ve 13 çoğunlukla daha küçük özel "sadece su" şirketi tarafından sağlanmaktadır. i̇skoçya'da su ve kanalizasyon hizmetleri tek bir kamu şirketi olan scottish water tarafından sağlanmaktadır. kuzey i̇rlanda'da su ve kanalizasyon hizmetleri de tek bir kamu kuruluşu olan northern ireland water tarafından sağlanmaktadır.

demografi 

birleşik krallık'ın demografik bilgileri, her 10 yılda bir düzenlenen nüfus sayımına dayanır. 2011 nüfus sayımına göre birleşik krallık'ın toplam nüfusu 63.181.775 idi. avrupa'da rusya, almanya ve fransa'da sonra avrupa'nın dördüncü büyük nüfusa sahip olan birleşik krallık, dünyanın 22. en büyüğüdür. nüfus özellikle londra ve i̇ngiltere'nin güneydoğusunda yoğunlaşmıştır.

1948'den bu yana afrika, karayipler ve güney asya'dan önemli miktarda göç ile birlikte nüfus yapısında önemli değişiklikler yaşanan birleşik krallık'ta nüfusunun yüzde 87,2'si 2011'de kendilerini beyaz olarak tanımladı.

<noinclude>

diller 

birleşik krallık'ın fiilen resmî dili, aynı zamanda nüfusun %95'inin anadili olan i̇ngilizcedir. nüfusun yaklaşık %19'u ise ana dil olarak galce konuşmaktadır.

i̇rlandaca ve i̇skoç galcesini ana dil olarak konuşanların oranı da %1'den fazladır, bunun yanı sıra i̇ngiltere'ye göç edenler tarafından lehçe (546.000 kişi), pencapça, urduca, bengalce, hintçe ve guceratça ana dil olarak konuşulur.

ayrıca birleşik krallık'ta konuşulan kernevekçe, i̇skoçça ve ulster i̇skoççası tehlike altındadır.

i̇ngiltere'de öğrencilerin 14 yaşına kadar ikinci bir dil öğrenmeleri zorunludur. fransızca ve almanca, i̇ngiltere ve i̇skoçya'da en yaygın olarak öğretilen iki ikinci dildir.

galler'deki tüm öğrencilere 16 yaşına kadar ikinci dil olarak galce öğretilir ya da birinci dil olarak galce öğretilir.

din 

i̇ngiltere kilisesi (), i̇ngiltere'de yerleşik kilisedir. birleşik krallık parlamentosu'nda bir temsili vardır ve i̇ngiliz hükümdarı onun yüksek valisidir. i̇skoçya'da i̇skoçya kilisesi (, ), ulusal kilise olarak tanınır. devlet kontrolüne tabi değildir ve i̇ngiliz hükümdarı, tahta çıktığında "protestan dinini ve presbiteryen kilisesi hükümetini sürdürmek ve korumak" için yemin etmesi gereken sıradan bir üyedir. galler kilisesi 1920'de feshedildi ve i̇rlanda kilisesi 1870'te i̇rlanda'nın bölünmesinden önce feshedildiğinden, kuzey i̇rlanda'da günümüzde yerleşik bir kilise yoktur.

i̇ngiltere tarihinde görülen din anlaşmazlıkları ve bölünmeler ve özellikle i̇kinci büyük uyanış ile beraber yüzünden halk arasında çeşitli hristiyan mezhep ve tarikatları gelişmişse de hâkim olan inanç protestanlığın anglikan koludur.

hristiyanlığın biçimleri, şu anda birleşik krallık olan bölgede 1400 yıldan fazla bir süredir dini yaşama egemen olmuştur. 20. yüzyılın ortalarından bu yana düzenli kiliseye katılım çarpıcı bir şekilde düşerken göç ve demografik değişim diğer inançların, özellikle de i̇slam'ın gelişmesine katkıda bulunmuştur. bu, bazı yorumcuların günümüzde birleşik krallık, çok inançlı, sekülerleşmiş ya da hristiyanlık sonrası bir toplumdur.

2011 nüfus sayımına göre birleşik krallık'ın nüfusunun yaklaşık %59,5’i hristiyan, %4,4’ü müslüman, %1,3’ü hindu, %2’si ise diğer dinlere mensuptur. dini inancı olmayanların oranı %25,7 iken dini düşüncesini belirtmeyenlerin oranı da %7,2’dir.

2018 verilerine göre hristiyanların yüzde 62'sinin anglikan, yüzde 13,5'inin katolik, yüzde 6'sının presbiteryen ve yüzde 3,4'ünün metodist olduğu tahmin edilmektedir.

göç 
birleşik krallık art arda gelen göç dalgaları yaşamıştır. o zamanlar birleşik krallık'ın bir parçası olan i̇rlanda'daki büyük kıtlık, belki bir milyon insanın büyük britanya'ya göç etmesiyle sonuçlandı. 19. yüzyıl boyunca i̇ngiltere ve galler'de 28.644 alman göçmenden oluşan küçük bir nüfus oluştu. londra bu nüfusun yaklaşık yarısını elinde tutuyordu ve manchester, bradford ve başka yerlerde başka küçük topluluklar vardı. alman göçmen topluluğu, rus yahudilerinden sonra ikinci olan 1891 yılına kadar en büyük gruptu. 1881'den sonra rus yahudileri şiddetli zulümlere maruz kaldı ve 1914'e kadar yaklaşık 2.000.000 kişi rus i̇mparatorluğu'nu terk etti. yaklaşık 120.000 kişi britanya'ya kalıcı olarak yerleşti ve britanya adaları dışından en büyük etnik azınlık haline geldi; bu nüfus 1938'de 370.000'e yükseldi. ii. dünya savaşı'nın sonunda polonya'ya dönemeyen 120.000'den fazla polonyalı gazi kalıcı olarak birleşik krallık'ta kaldı. i̇kinci dünya savaşı'ndan sonra, birçok insan, imparatorluğun bir mirası olarak veya işgücü kıtlığı nedeniyle karayipler ve hint yarımadası'ndaki kolonilerden ve eski kolonilerden göç etti. 1841'de i̇ngiltere ve galler nüfusunun yüzde 0,25'iyabancı bir ülkede doğmuş, 1901'de %1,5'e, 1931'de %2,6'ya ve 1951'de %4,4'e yükselmiştir.

2014'te net göç artışı 318.000 oldu: göç, 2013'teki 526.000'den 641.000'e yükselirken, bir yıldan fazla bir süre için ayrılan göçmenlerin sayısı 323.000 oldu. son zamanlardaki bir göç eğilimi, a8 ülkeleri olarak bilinen doğu avrupa'daki yeni ab üye devletlerinden işçilerin gelişi olmuştur. 2011'de, yeni ab üye devletlerinin vatandaşları göçmenlerin yüzde 13'ünü oluşturuyordu. birleşik krallık, ocak 2007'de ab'ye katılan romanya ve bulgaristan vatandaşlarına geçici kısıtlamalar uyguladı. eşitlik ve i̇nsan hakları komisyonu için göç politikası enstitüsü tarafından yürütülen araştırma mayıs 2004 ile eylül 2009 arasında, çoğu polonyalı olmak üzere 1,5 milyon işçinin yeni ab üye ülkelerinden birleşik krallık'a göç ettiğini öne sürüyor. birçoğu daha sonra eve döndü ve birleşik krallık'taki yeni üye devletlerin vatandaşlarının sayısında net bir artışla sonuçlandı. birleşik krallık'ta 2000'lerin sonundaki durgunluk, polonyalıların birleşik krallık'a göç etmesi için ekonomik teşviki azalttı, göçü geçici ve döngüsel hale getirdi. birleşik krallık'ta yabancı uyruklu insanların oranı, diğer birçok avrupa ülkesinin biraz altında kalıyor.

1991 ile 2001 arasındaki nüfus artışının yaklaşık yarısını göçmenlerin gelişleri ve birleşik krallık'ta doğan çocukları oluşturduğundan, göç şimdi artan bir nüfusa katkıda bulunuyor. 2015'te yayınlanan resmi istatistiklere göre net göçün 2009'dan 2010'a yüzde 21 artarak 239.000'e çıktığını bildirdi.

2013 yılında yaklaşık 208.000 yabancı uyruklu, 1962'den bu yana en yüksek sayı olan i̇ngiliz vatandaşı olarak vatandaşlığa alındı. bu rakam 2014'te yaklaşık 125.800'e düştü. 2009 ile 2013 arasında, yıllık verilen ortalama i̇ngiliz vatandaşlığı 195.800 idi. 2014 yılında vatandaşlığa alınanların en yaygın önceki uyrukları hindistan, pakistan, filipinler, nijerya, bangladeş, nepal, çin, güney afrika, polonya ve somali idi. birleşik krallık'ta kalıcı ikamet izni veren ancak vatandaşlık sağlamayan yerleşim hibelerinin toplam sayısı  2013'te yaklaşık 154.700 idi ve önceki iki yıldan daha yüksekti.

2008'de i̇ngiliz hükûmeti, i̇skoç hükûmeti'nin yeni yetenek girişimi de dahil olmak üzere eski planların yerini almak üzere avrupa ekonomik alanı dışından göç için puana dayalı bir göçmenlik sistemi başlattı. haziran 2010'da, nisan 2011'de kalıcı bir üst sınır getirilmeden önce başvuruları caydırmak amacıyla ab dışından göçe geçici bir sınır getirildi.

göç, 19. yüzyılda i̇ngiliz toplumunun önemli bir özelliğiydi. 1815 ile 1930 arasında i̇ngiltere'den yaklaşık 11,4 milyon ve i̇rlanda'dan 7,3 milyon insan göç etti. tahminler, 20. yüzyılın sonunda yaklaşık 300 milyon i̇ngiliz ve i̇rlanda kökenli insanın kalıcı olarak dünya çapında yerleştiğini gösteriyor, bugün en az 5,5 milyon birleşik krallık doğumlu insan yurt dışında yaşıyor, en çok yaşadıkları yerler ise özellikle avustralya, i̇spanya, amerika birleşik devletleri ve kanada'dır.

eğitim 

birleşik krallık'ta eğitim, her ülkenin ayrı bir eğitim sistemine sahip olduğu, devredilmiş bir konudur. i̇ngiltere'de evrensel olarak ücretsiz devlet eğitimi, 1870 ile 1944 yılları arasında parça parça uygulanmaya başlandı. i̇skoçya'da ise zorunlu eğitim için ilk kez 1496'da yasa çıkardı.

birleşik krallık'ta 5 ila 16 yaş arasında eğitim zorunludur. öğrencilerin %93'ü devlet okullarında ücretsiz eğitim görürler. devlet okulları seçici dilbilgisi okulları () ya da seçici olmayan kapsamlı okullara () ayrılır. i̇ngiltere'de ayrıca bağımsız okullar () (bazıları kendilerine  olarak adlandırılır) ve evde eğitim geleneği vardır.

i̇ngiltere'deki bütün devlet okullarında millî müfredat  () uygulanır. akademi ve özel okullar, millî müfredat'ı takip etmek zorunda değildirler.

i̇ngiltere'de 130 civarında üniversitenin her biri öğrenci kabul politikasını kendi belirler. genelde aranan kriter (gce a-level) sertifikasıdır.

üniversiteleri dünya sıralamasında üst sıradadır. ünlü okulları arasında dünya üniversitelerinin akademik sıralamasında 3. olan cambridge üniversitesi, 7. olan oxford üniversitesi 17. olan university college london ve 38. olan edinburgh üniversitesi, king's college london ve londra üniversitesi bulunmaktadır.

yükseköğretim sistemi, ön lisans (), lisans () ve lisansüstü-doktora () şeklinde ayrılmaktadır. lisans öğretimi normal olarak üç yıl devam etmektedir. yüksek lisans programları ise çoğunlukla 12 aylıktır. doktora ise en az üç yıl sürmektedir.

bir hükûmet komisyonunun 2014'teki raporu, özel eğitimli kişilerin birleşik krallık'taki genel nüfusun yüzde 7'sini oluşturduğunu, ancak en üst düzey mesleklerin çok daha büyük yüzdelerini oluşturduğunu, alıntı yapılan en uç vakanın kıdemli yargıçların yüzde 71'ini oluşturduğunu ortaya koydu.

galler hükûmeti eğitim bakanı galler'deki eğitimden sorumludur. önemli sayıda galli öğrenci ya tamamen ya da büyük ölçüde gal dilinde eğitim görmektedir; galce dersleri 16 yaşına kadar herkes için zorunludur.

sağlık 

birleşik krallık'ta sağlık hizmetleri, 1948'de oluşturulan ulusal sağlık sistemi'ne () dayalıdır. kamu sağlık hizmetleri, ödeme kabiliyetine bakılmaksızın birleşik krallık'ta daimi ikamet eden herkese (vatandaş ya da kalıcı oturma izni olan kimselere) sağlanır ve genel vergilendirmeden ödenerek çoğunlukla ihtiyaç anında ücretsizdir.

ulusal sağlık sistemi, devletin sağlık ve eğitim hizmetlerini karşılaması gerektiği görüşünü 1942'de beveridge raporu'nda ortaya koyan william henry beveridge'in girişimi yüzünden beveridge temelli sağlık modeli olarak adlandırılır. sağlık hizmetlerinin büyük bir kısmı, sorumluluğu 1919'da kurulan sağlık bakanlığı'na (, dhsc) aittir. bununla birlikte thatcher hükûmeti döneminden başlayarak özel sektör kuruluşları da sağlık hizmet sunumuna katılım göstermektedir.

nhs, politik iktidarların kendisine has politikalarıyla zaman içerisinde değişim yaşamıştır. 1950-1960'lı yıllarda tamamen kamu tarafından güçlü olan sendikalar tarafından kötüleşmiş ve özellikle bekleme süreleri epey uzamıştır. 1979'da margaret thatcher'ın muhafazakâr hükûmetinin reformlarıyla vatandaşların uzun bekleme listelerine dayanarak istedikleri takdirde özel sigorta almalarına izin verilmiş ve yeni denetim rejimleri uygulamaya konulmuştur.

thatcher, 1985 yılında abd'li ekonomist alan enthoven'ı getirerek sağlık hizmetinde rekabeti arttıran politikalar izlemiştir. piyasa güçleriyle artan rekabet sayesinde vergiler hızla düşmüş  ve nhs'den daha uygun maliyet sağlayabilen ve kâr amacı güden şirketler sisteme dahil olmuş ve bekleme sürelerinde ortalama %70'e yakın kazanımlar yaşanmıştır.

kültür

yazarlar 

dünyanın en sevilen kurgusal karakterlerinden ve ünlü yazarlarından bazılarına ev sahipliği yapan birleşik krallık, agatha christie, j. k. rowling, j. r. tolkien ve ian mcewan gibi çok satan yazarlara ev sahipliği yapmıştır.

britanya edibiyatında öne çıkan yazarlar arasında orta çağ'dan geoffrey chaucer, roman türünde alexander pope, charles dickens, daniel defoe, geoffrey chaucer, jane austen, elizabeth gaskell, charlotte brontë, emily brontë; şiirde lord byron, george eliot, john keats, john milton, samuel johnson, samuel taylor coleridge, jonathan swift, william blake, william wordsworth ve john keats; felsefede mary wollstonecraft, jeremy bentham, john locke, thomas hobbes, david hume, ludwig wittgenstein, francis bacon, george berkeley, adam smith, john stuart mill ve bertrand russell; psikoanalizde donald winnicott, melanie klein, anna freud ve wilfred bion; hukukta walter bagehot, william blackstone, frederic william maitland ve albert venn dicey; ekonomide john maynard keynes, john hicks, arthur cecil pigou, thomas robert malthus ve friedrich hayek öne çıkar.

müzik 

bhangra'dan britpop'a, prog'dan punk'a ve metalden grime'a, i̇ngiliz sanatçılar çeşitli bir müzik sahnesi yarattılar.

birleşik krallık'tan ve ondan önce gelen ülkelerden önemli klasik müzik bestecileri arasında william byrd, henry purcell, sir edward elgar, gustav holst, arthur sullivan, ralph vaughan williams ve george frideric handel yer alır. britten, modern i̇ngiliz operasının öncüsü. sir harrison birtwistle, yaşayan en önemli bestecilerden biridir. i̇ngiltere ayrıca bbc senfoni orkestrası ve londra senfoni korosu gibi dünyaca ünlü senfonik orkestralara ve korolara da ev sahipliği yapmaktadır. önemli şefler arasında sir simon rattle, sir john barbirolli ve sir malcolm sargent bulunmaktadır. önemli film müziği bestecilerinden bazıları john barry, clint mansell, mike oldfield, john powell, craig armstrong, david arnold, john murphy, monty norman ve harry gregson-williams'dır. andrew lloyd webber ise üretken bir müzikal tiyatro bestecisidir.

grove dictionary of music and musicians'a göre, "pop müzik" terimi i̇ngiltere'de 1950'lerin ortalarında rock and roll'un "yeni gençlik müziği" ile kaynaşmasını tanımlamak için ortaya çıktı. sonraki yıllarda, britanya, hard rock, art rock, heavy metal, space metal, glam rock, new wave, gotik rock, ve ska punk'ın gelişiminde geniş ölçüde rol aldı. rock müziğin yanı sıra i̇ngiliz sanatçılar dubstep'i yarattı.

beatles, 1 milyardan fazla uluslararası satış hacmine sahiptir ve popüler müzik tarihindeki en çok satan gruptur. son 50 yılda popüler müziği etkilemiş olan diğer önde gelen i̇ngiliz yazarlar arasında, tümü dünya çapında 200 milyon ya da daha fazla rekor satışına sahip olan the rolling stones, pink floyd, queen, led zeppelin, bee gees ve elton john bulunmaktadır. uluslararası başarıya sahip olan daha yeni i̇ngiliz müzik grupları arasında george michael, oasis, spice girls, radiohead, coldplay, arctic monkeys, robbie williams, amy winehouse, adele, ed sheeran, one direction ve harry styles yer alır.

görsel sanatlar 
  

birleşik krallık'ta tarihî olarak etkili olan püritenler'in resme karşı çıkması nedeniyle, i̇ngiliz görsel sanatları geç gelişmiştir. başlıca i̇ngiliz sanatçılar şunlardır: romantikler'den john constable, j. m. w. turner, john robert cozens, john ruskin, william blake ve samuel palmer; ön raffaelocular'dan william holman hunt, john everett millais, dante gabriel rossetti, ford madox brown ve arthur hughes; portre ressamları sir joshua reynolds ve lucian freud; peyzaj sanatçıları thomas gainsborough ve l. s. lowry; aksiyon resminin öncüsü william green ve robyn denny; arts and crafts akımının öncüsü william morris; figüratif ressam francis bacon; pop sanatçıları allen jones, peter phillips, david hockney, eduardo luigi paolozzi, richard smith, peter blake ve richard hamilton; "genç i̇ngiliz sanatçılar" ile ilişkilendirilen damien hirst, chris ofili, rachel whiteread, tracey emin, mark wallinger, steve mcqueen, sam taylor-wood ve chapman brothers, i̇ngiliz görsel sanatının daha iyi bilinen üyeleri arasındadır.

birleşik krallık'taki önemli sanat galerileri arasında rubens, velázquez, monet ve van gogh gibi ustaların dünyanın en ünlü tablolarından bazılarına ev sahipliği yapan national gallery, ulusal portre galerisi, j. m. w. turner'ın karamsar tablolarına ev sahipliği yapan tate britain ve 20. ve 21. yüzyılın en önemli sanatçılarından pablo picasso, salvador dalí, mark rothko'nun tablo ve heykellerini içeren ve birleşik krallık'taki en çok ziyaret edilen sanat galerisi olan tate modern bulunmaktadır.

londra dışındaki sanat müzelerinin arasında dünyanın en iyi ön raffaelocu koleksiyonuna ev sahipliği yapan birmingham museum and art gallery, büyük bir 20. yüzyıl i̇ngiliz sanat koleksiyonu olan leeds art gallery, liverpool'daki walker art gallery, glasgow'da glasgow ekolü ve i̇skoç renk hareketi'nin en iyi eserlerine ev sahipliği yapan kelvingrove sanat galerisi ve müzesi ve manchester'daki the lowry öne çıkar.

medya 

londra'daki broadcasting house, bbc'nin merkezi, dünyanın en eski ve en büyük yayıncısıdır.

ölüm korkusu ve gizli teşkilat'ı yönetmesiyle tanınan  alfred hitchcock ve arabistanlı lawrence ve kwai köprüsü'nü yönetmesiyle tanınan david lean, tüm zamanların en eleştirmenlerce beğenilenleri arasındadır.

dış bağlantılar 
 birleşik krallık resmî i̇nternet sitesi

notlar

kaynakça

kullanılan kaynaklar 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

birleşik krallık
britanya adaları
avrupa ülkeleri
i̇ngilizce konuşan ülkeler
g7 ülkeleri
g8 ülkeleri
g20 ülkeleri
ada ülkeleri
kuzey avrupa ülkeleri
nato ülkeleri
i̇ngiliz milletler topluluğu üyesi ülkeler
avrupa konseyi ülkeleri
birleşmiş milletler üyesi ülkeler
batı avrupa ülkeleri