Sen Hiç Ateşböceği Gördün mü?

sen hiç ateşböceği gördün mü?, yılmaz erdoğan'ın yazıp yönettiği oyun.

yapım ve gösterim 
yılmaz erdoğan oyunu, hava harp akademisi'nde yaptığı askerliği sırasında yazdı.
oyun ilk kez 23 ocak 1999 tarihinde i̇stanbul'da, beşiktaş kültür merkezi (bkm) tarafından beşiktaş kültür merkezi'nde sahnelendi. yılmaz erdoğan oyunun ilk gösterimine, taburundan bir günlük izin alarak katıldı. yazarın, oyunda barkovizyon gösterisi sırasında bir rolü bulunmaktaydı. özel görüntü ve efektlerin kullanıldığı oyunun bütçesi 110 milyardı ve oyun için iki bin 100 ateş böceği yapıldı.

oyuncu kadrosu 17 kişi olan oyun, telsim sponsorluğunda ve en az 2 sezon boyunca sergilenme düşüncesiyle gösterime girmişti. 23 ocak 1999 - 23 mayıs 1999 tarihleri arasında i̇stanbul'da 97 defa sahnelenen oyun, haziran 1999'da, bursa, denizli, antalya, isparta, adana, tarsus, mersin ve kıbrıs'ı içeren bir anadolu turnesine çıktı. 2000 yılında başrol oyuncusu demet akbağ'ın hamileliği nedeniyle oyuna bir süre ara verildi. 2000 yılının kasım ayına dek toplamda 250 ve gösterim süresi boyunca toplam 505 defa sahnelendi.  yılmaz erdoğan 2002 yılının ağustos ayında yaptığı bir açıklamada "sen hiç ateşböceği gördün mü?" oyunun 1 milyon kişi tarafından izlendiğini ifade etti.

oyun, vcd ve dvd versiyonları ile satışa çıkmıştır.

yılmaz erdoğan, 2009 yılında sanem altan'a verdiği bir röportajda sen hiç ateşböceği gördün mü? oyununu film yapmak istediğinden bahsetmiştir. 
sen hiç ateşböceği gördün mü’nün filmini yapmak istiyorum. ciddi bir prodüksiyon. beş dönem anlatan bir film. gündemde ilk o var.

konu 

1948 yılında i̇stanbul'da doğan gülseren, dört rakamlı sayıları aklından çarpabilen üstün zekalı bir kadındır. oyun 50 yıllık bir dönemde, arka planda türkiye'nin panoroması eşliğinde gülseren'in hayatından kesitler sunmaktadır.

dvd versiyonunda oyunun aralarına serpiştirilmiş demet akbağ ve yılmaz erdoğan röportajları arasında, ateşböceklerinin (lampyridae), teknoloji karşısında direnişi de izlenmektedir.

kadro

teknik kadro 
 yazan ve yöneten: yılmaz erdoğan 
 müzik: metin kalender 
 dekor: ali cem köroğlu 
 saç makyaj: suzan kardeş 
 kostüm: aycın tar 
 yapımcı: necati akpınar

oyuncular 
 yılmaz erdoğan 
 demet akbağ 
 zerrin sümer 
 sinan bengier 
 salih kalyon 
 altan erkekli 
 bican günalan 
 gürdal tosun 
 serhat özcan 
 figen evren 
 neslihan yeldan 
 can kahraman 
 caner alkaya 
 celal tak 
 deniz özerman 
 şebnem sönmez  // binnur kaya 
 vural çelik 
 işık düzen 
 özge özberk 
 nusret karakuş 
 ayberk atilla

eleştiriler ve ödüller  
1999 yılında duygu asena, milliyet'te yazdığı köşe yazısında oyunu, komedi unsurlarından kopmamış düşündürücü bir oyun olarak tanımlamış, demet akbağ'ın oyunda harikalar yarattığını belirtmiştir.
2001 yılında doğan heper, milliyet'te yazdığı köşe yazısında vizontele filminin sahne yapısını bu oyuna benzetmiştir. demet akbağ, 2009 yılında mevlüt tezel'e verdiği bir röportajda, kariyerinde oynamaktan en çok zevk aldığı rolün sen hiç ateşböceği gördün mü? oyunundaki gülseren karakteri olduğunu ifade etti.
“sen hiç ateşböceği gördün mü?” oyunundaki gülseren karakteriydi. çocukluğundan yaşlanana dek tüm yaş evrelerini oynadığım bir roldü. üstelik bunu iki saat içinde yapıyordum. gülseren’in her oyuncunun ağzını sulandıracak bir rol olduğunu düşünüyorum.

yılmaz erdoğan ise, 2008 yılında i̇smail çınar ergin'e verdiği röportajda "göz bebeğim diyebileceğiniz bir karakter var mı?" sorusuna aşağıdaki şekilde cevap vermiştir.
birine göz bebeğim dersem, diğerlerini de diğer organlarımla izah etmem gerekir. yani ne bileyim, türkiye’de kadın karakter çok az yazılır. o yüzden yazdığım kadın kahramanları daha çok severim. mesela "sen hiç ateşböceği gördün mü?"nün kahramanı gülseren, benim için özeldir. lütfiye de öyle. yazdığım kadın karakterleri daha çok severim yani.

ödüller 
oyun, o yıl 3. defa düzenlenen afife jale tiyatro ödülleri'nde yardımcı kadın oyuncu kategorisinde şebnem sönmez'le, müzikal dalda kadın oyuncu kategorisinde demet akbağ ile, sahne müziği kategorisinde metin kalender'le ve yılmaz erdoğan'la cevat fehmi başkut özel ödülü olmak üzere toplam 4 adet ödül aldı. ayrıca, 29 kasım 1999 tarihinde, o yıl 22.si düzenlenen avni dilligil tiyatro ödülleri'nde yılın en başarılı yazarı dalında yılmaz erdoğan, en başarılı tiyatro müziği dalında metin kalender, en başarılı yardımcı kadın oyuncu dalında zerrin sümer ödül alırken, oyun en iyi yapım ödülünü aldı.

 3. afife tiyatro ödülleri
 cevat fehmi başkut özel ödülü: yılmaz erdoğan (i̇lk kez o yıl sahnelenmiş olan en başarılı yerli oyunun yazarı)
 yılın en başarılı müzikal ya da komedi kadın oyuncusu: demet akbağ
 yılın en başarılı yardımcı kadın oyuncusu: şebnem sönmez
 yılın en başarılı sahne müziği: metin kalender 
 avni dilligil tiyatro ödülleri
 en i̇yi yapım: sen hiç ateşböceği gördün mü?
 yılın en başarılı yazarı: yılmaz erdoğan
 yılın en başarılı yardımcı kadın oyuncu: zerrin sümer
 yılın en başarılı tiyatro müziği: metin kalender

filme dönüştürülmesi 
yılmaz erdoğan oyunun yıllarca filme dönüştürmek istesede hiç somut bir adım atmamıştır, fakat 2020'de filmin hazırlıklarına başlamıştır. filmin senaristliğini yine yılmaz erdoğan üstlendi erdoğan, film için sunuculuğunu yaptığı çok güzel hareketler 2 adlı televizyon programına da ara verip sunuculuğu eser yenenler'e devretti. yönetmenliğini andaç haznedaroğlu yapımcılığını bkm olarak necati akpınar üstlendi. başrol karakteri olan demet akbağ'nın canlandırdığı gülseren'i ecem erkek, yılmaz erdoğan'ın canlandırdığı muhabir rolünü de atakan çelik canlandırdı. filmin çekimleri 2020 yılında tamamlandı fakat türkiye'de de devam eden covid-19 pandemisi sebebi ile sinemada vizyona giremedi bu sebeple bkm dünyaca ünlü olan film ve dizi yayınlayan internet platformu netflix ile anlaştı. film 9 nisan 2021 tarihinde yine sen hiç ateşböceği gördün mü? ismi ile yayınlandı.

kaynakça 

yılmaz erdoğan oyunları
cevat fehmi başkut özel ödülü kazanan oyunlar
türkçe tiyatro oyunları
1999 tiyatro oyunları