James Cook

james cook (27 ekim 1728, middlesbrough - 14 şubat 1779, kealakekua bay) i̇ngiliz denizci ve kâşif. özellikle büyük okyanus'ta yaptığı seyirleri ve bu seyirlerde yaptığı ada keşifleri ile ünlüdür. yeğeni tahora, osmanlılı din alimi ebubekir efendi ile evliydi.

hayatı 
i̇ngiltere'de yorkshire'de doğdu. 5 kardeş olan cook ailesi ile great ayton'daki airey holme çiftliğine taşındı ve burada okula gitti. 13 yaşında babasına çiftlikte yardım etmeye başladı.

18 yaşında whitby limanından yola çıkan free love adlı kömür gemisinde miço olarak ilk deniz yolculuğuna adım attı. kaptanlık için gerekli cebir, trigonometri, denizcilik ve astronomi çalışan cook, kısa zamanda dikkat çekti. 24 yaşına geldiğinde ikinci kaptanlığa kadar yükselmişti.

1755'te gönüllü olarak kraliyet donanması'na katıldı ve i̇ngiltere ile fransa arasında patlak veren yedi yıl savaşları sırasında quebec city kuşatmasına katıldı. haritacılık konusunda başarısı dikkat çekti; kaptanlığa yükseldi.

1760'ta kanada'daki görevi sırasında st. lawrence kanalı'nın haritasını çıkararak 200 i̇ngiliz gemisinin kayıp vermeden quebec koyu'na demirlemesini sağladı. 1763 ve 1767 yılları arasında ise newfoundland adasıyla labrador yarımadası'nın haritalarını çıkarmayı başardı.

keşifler 

1768 yılı mayıs ayında cook, büyük okyanus'u keşfetmekle görevlendirildi. cook'un yolculuklarının tarihteki önemli etkilerinden biri avrupa ülkelerinin büyük okyanus'ta kurduğu sömürgelere öncülük etmesi oldu.

keşiflere başlangıç (1768 - 1771) 
i̇lk yolculuk için whitby limanından earl of pembroke adlı kömür gemisi satın alındı ve endeavour olarak adlandırıldı. gemi rio de janeiro'dan tahiti'ye ulaştı.

3 ocak 1769'da gerçekleşecek venüs'ün güneş önünden geçişini gözlemlemek cook ve ekibinden bu yolculukta beklenen görevlerden biriydi. geçiş süresi saptanarak önce venüs'ün dolayısıyla diğer gezegenlerin güneş'e olan uzaklığı hesaplanacaktı. ne yazık ki, ölçümlerdeki hata payının beklenenden fazla olması bu gözlemin başarısına gölge düşürdü. cook daha önce 1766'daki güneş tutulmasını gözlemlemişti.

ekim 1769'da cook yeni zelanda'yı ziyaret eden ikinci avrupalı oldu. daha önce tek bir ada olduğu düşünülen yeni zelenda'nın iki adadan oluştuğunu keşfetti ve kuzey adası ile güney adası arasındaki boğaz cook boğazı adını aldı.

nisan 1770'te avustralya'nın güney kıyıları keşfedildi. 16 haziran'da endeavour avustralya'nın güney doğusu açıklarında karaya oturduğunda gemi kıyıda onarıma alınırken; avustralya bitkileri üzerine ilk koleksiyonları oluşturdular. ardından gemi afrika'nın güney ucundaki ümit burnu'na (cape of good hope) ilerledi. 1771'de endeavur i̇ngiltere'ye geri döndü. dönüşünden sonra günlükleri yayınlanan cook bilim dünyasında da tanındı.

i̇kinci yolculuk (1772 - 1775) 
18. yüzyılda ekvator'un güneyinde keşfedilmemiş topraklar olduğuna inanılıyordu. cook'un ikinci yolculuğu öncelikle bunu kanıtlamaya yaradı. bu yolculukta cook daha önce hiçbir avrupalı'nın ilerlemediği kadar güneye ilerledi. antarktika'nın çevresini dolaştı. ancak kıtayı çevreleyen buzlar karanın görünmesini engellediğinden antarktika'nın varlığı 1840'a kadar kanıtlanamadı. 1775'te i̇ngiltere'ye döndüğünde kraliyet donanması cook'a onursal emeklilik hakkı tanısa da bu cook'u denizlerden uzak tutmadı.

üçüncü yolculuk (1776 - 1779) 
cook temmuz 1776'da üçüncü yolculuğuna çıktı; bu kez avrupa ve asya arasında kuzeyden bir bağlantı olup olmadığını araştırdı. bu başarısız girişimin ardından 1778'de hawaii adaları'na ulaşan ilk avrupalı oldu. daha sonra afrika'nın güney ucunu dolaşarak, hint okyanusu'na yöneldi. kuzey amerika'yı keşfetmek üzere doğuya yöneldiğinde bilmeden juan de fuca boğazı'nı geçti. arktik okyanusu'ne ulaşmayı hedeflediğinde dev buz kitleleri yolunu kesti ve hawaii'ye geri döndü. geminin teknelerinden birinin çalınması üzerine yerlilerle çıkan tartışmada cook öldürüldü (14 şubat 1779).

kaynakça 

1728 doğumlular
 
18. yüzyılda i̇ngilizler
18. yüzyıl kâşifleri
i̇ngiliz denizciler
i̇ngiliz kâşifler
deniz tarihi
avustralya kâşifleri
i̇ngiliz cinayet kurbanları
1779 yılında ölenler
antarktika tarihi
royal society üyeleri