Nabizâde Nâzım

nabizâde nâzım (osmanlıca: نابع ذاده ناظم) (d. 1862 (?) - ö. 6 ağustos 1893), osmanlı türkü tanzimat dönemi yazarıdır.

şiir, anı, hikâye, roman türlerinde ve bilimsel konularda eserler veren nabizade nazım, ilk türkçe gerçekçi köy romanı olarak kabul edilen karabibik’in ve türk edebiyatındaki ilk natüralist, tezli ve psikolojik roman denemesi olan zehra’nın yazarıdır.

hayatı 
1862 yılında i̇stanbul’da, nişantaşı’nda dünyaya geldi. tam adı ahmet nazım idi. babası nabi efendi’yi ve annesini genç yaşta kaybetti. ninesi tarafından büyütüldü. “yadigarlarım' adlı yapıtında anlattığı anılarından öğrenildiğine göre mutsuz bir çocukluk geçirdi.

i̇lköğrenimini tophane mahalle mektebi’nde tamamladıktan sonra önce fevziye rüştiyesi’nde sonra beşiktaş askeri rüştiyesi’nde öğrenim gördü. okulun i̇dadi (lise) bölümünü de bitirdikten sonra yükseköğrenimini mühendishane-i berri-i hümayun (kara askeri mühendis okulu)'da yaptı. 1884'te topçu mülazım-ı sanisi (topçu üsteğmen) olarak mezun oldu. öğrenimine   mekteb-i harbiye-i şahane (kara harp okulu)’de devam etti.

i̇lk yazısını henüz öğrenci olduğu 1880  yılında vakit gazetesi’nde a.nazım imzasıyla yayımlandı. bu yazı, “esaret” başlıklı bir denemedir. öğrencilik ve askerlik yaşamının devam ettiği 1880-1890 yıllarını aynı zamanda çok verimli bir yazım adamı olarak geçirdi.

çok başarılı bir öğrenci olan nabizade nazım, 1886’da erkan-ı harbiye (genelkurmay) yüzbaşısı olarak mezun olduktan sonra kendi okulunda askeri öğretmenlik yaptı; yüksek cebir, istihkam ve topoğrafya dersleri verdi. keşif ve araştırma yapmak üzere iki yıl suriye'de görev yaptı. 1890'da i̇stanbul'a döndü. o yıl, ilk türkçe gerçekçi köy romanı olan karabibik adlı eserini yayımladı. 1891’de çıkmaya başlayan ve o günlerde bir bilim dergisi niteliği taşıyan servet-i fünûn dergisinin ilk yazarlarından birisi oldu.

i̇stanbul’a dönüşünden bir süre sonra sevdiği kızla evlendi ancak mutlu bir evlilik yaşamı olmadı. evlendikten kısa bir süre sonra kemik veremi hastalığına yakalandı. haydarpaşa hastanesi’nde iki yıl kadar tedavi gördü ama iyileşemedi; 6 ağustos 1893'te öldü ve üsküdar'da miskinler tekkesi yakınındaki mezarlıkta toprağa verildi.

edebî hayatı 
nabizade nazım, daha çok natüralizmden etkiler taşıyan şiirlerini, bilimsel konuları işleyen makalelerini, öykülerini hazine-i evrak, mir'at-i aem , rehber-i fünun, afak, berk, manzara gibi dergilerle tercüman-ı hakikat, servet, mürüvvet gibi gazetelerde yayımlamıştır.

şiirlerinde ölüm, tabiat, tanrı gibi terimleri işledi. şiirleri heves ettim adındaki şiir kitabında toplanmıştır.

1890 yılında yayımlanan karabibik adlı uzun hikâye denilebilecek romanı, edebiyatımızda ilk köy romanı olma özelliğini taşır, kendisinin “hakikiyyun” dediği realist bir eserdir.   “zehra” (1896) romanı ise bir psikolojik roman denemesidir. bu romanda şehzadebaşı tiyatrolarının tulumbacı kahvelerini, kadın kavgalarını gerçekçi bir görüşle aktarmıştır. eser, bir psikolojik roman kabul edilmez ama türk edebiyatında psikoloji öğelerinin kullanıldığı ilk roman kabul edilir.

eserleri 
 "heves ettim" (şiir, 1885)
 "minimini-yahut-yine heves" (şiir, 1886)
 "yadigarlarım" (anı-öykü, 1886)
 "zavallı kız" (öykü, 1890)
 "bir hatıra" (öykü, 1890)
 karabibik (roman, 1891)
 "sevda" (öykü, 1891)
 "mini mini mektepli (okuma ve yazma parçaları, 1891)
 "hala güzel" (öykü, 1891)
 "haspa" (öykü, 1891)
 "seyyie-i tesamüh" (-hoşgörünün kötülüğü-uzun öykü, 1892)
 esatir (mitoloji, 1892)
 aynalar (fizik kitabı, 1892)
 zehra'' (roman, 1896)

dış bağlantılar

kaynakça 

1862 doğumlular
1893 yılında ölenler
karacaahmet mezarlığı'na defnedilenler
19. yüzyıl türk hikâye yazarları
19. yüzyıl türk roman yazarları
kara harp okulunda öğrenim görenler