Tahran

tahran (), i̇ran'ın başkenti, tahran eyaleti'nin merkezi ve 18 milyonu aşan metropol nüfusuyla i̇ran'ın en büyük kentidir. hazar denizine yaklaşık 100 km uzaklıkta, elburz dağlarının güney yamaçlarında bulunur.

tarihçe 

eskiden başkent rey'in yakınlarında küçük bir köydü. rey'in i̇s 1220'de moğollar tarafından yıkılmasından sonra kent halkının büyük bölümü tahran'a yerleşti ve tahran bir kent olarak gelişmeye başladı; rey'in kalıntıları günümüzde tahran'ın güneyindedir.

kaçar hanedanı'nı (1779-1925) kuran ağa muhammed han, 1785'te ele geçirdiği tahran'ı 1788'de başkent ilan etti. bu tarihten sonra hızla gelişen kent günümüze değin i̇ran'ın başkenti olarak kaldı. kaçar hanedanı'nın 1925'te devrilmesinden sonra tahta çıkan şah rıza pehlevi'nin (hükümdarlığı 1924-41) hükümdarlığı sırasında büyük ölçüde genişledi. ii. dünya savaşı sırasında, kentte tahran konferansı olarak bilinen bir toplantı düzenlendi (1943). muhammed rıza pehlevi'nin hükümdarlığı sırasında (1941-79), petrol sanayisindeki gelişmenin de etkisiyle kent hızla modernleşti. 1979'da şah'ın devrilerek i̇ran'nin kurulmasından sonra, ekonomik ve siyasal sorunlar nedeniyle kent bir duraklama dönemine girdi.
 
tahran başkent olarak, i̇ran'ın ekonomik ve sosyal yaşamına yön veren en çağdaş kentlerinden birisidir.

nüfus 
1979 i̇ran i̇slam devrimi'nden sonra ülke nüfusuna paralel olarak kentin nüfusu 2,5 kat artmış ve 13 milyona yaklaşmıştır.

yapılar
kentin kuzey kesimindeki gösterişli modern semtlerle güneydeki eski kent ve çarşı tam bir karşıtlık içindedir. kentteki başlıca yapılar sipahsalar camisi, meclisin bulunduğu baharistan sarayı, şemsü'l-i̇mare ve niavaran sarayı'dır. ünlü tavuskuşu tahtının ve değerli taşlarla süslü nadiri tahtının bulunduğu gülistan sarayı, sadabad sarayı ve mermer saray günümüzde müze olarak kullanılmaktadır. kentte ayrıca bir arkeoloji müzesi ve etnografya müzesi vardır. tahran üniversitesi, i̇ran ulusal üniversitesi ve şerif vagefi teknik üniversitesi kentteki başlıca yükseköğretim kurumlarıdır.

coğrafya 
kent, elburz dağları eteklerindeki bir yaylaya kurulmuş olduğundan ve çevresinde nehir, göl, deniz gibi bir su kaynağı bulunmadığından (başta hava kirliliği olmak üzere) ciddi çevre sorunlarıyla boğuşmaktadır. kenti tehlikeli bir biçimde etkileyen hava kirliliğinin bir nedeni de tahran'ın dünyaca ünlü trafik sorunudur. çevre yollarının göreceli olarak geç yapılması ve yetersiz oluşu; kentteki toplu taşımacılığın tekerlekli taşıtlarla yapılması; kullanılan araçların eskiliği buna neden olmaktadır. ama trafik sorunununa çözüm olarak ortadoğu'daki en büyük metro ağlarından biri olan tahran metrosu yapılmıştır ve hatları uzatılmaya devam edilmektedir.

i̇klim 
tipik bir bozkır ikliminin hüküm sürdüğü tahran'da kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar ise sıcak ve kuraktır. yağışlar en çok kış mevsimindedir ve ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde de görülür. kışın kar yağışı ve don çok şiddetli olabiliyor. gece ile gündüz, yaz ile kış mevsimi arasında önemli sıcaklık farkları bulunur.

kardeş kentler 
  2002
  
  2005
  2006
  2006
 
  2006
  2000
  bağdat, irak
  erivan, ermenistan
  brasília, brezilya
  budapeşte, macaristan
  havana, küba
  los angeles, abd
  manila, filipinler
  tiflis, gürcistan

yönetim yapısı
tahran şehri 22 alt ilçeye ayrılmıştır. bu ilçeler ve büyük semtler aşağıdaki haritada gösterilmiştir.

tahran'ın büyük semtleri şunlardır: abbas abad, afsarıya, amanya, emir abad, aryaşehir, bağ feyz, baharistan, dereke, derbent, dardasht, dar abad, darrous, dehkadeh olampik, ekhtiyariyeh, ekbatan, i̇lahya, evin, fermanya, fereşte, kıytarya, golhek, gişa, gümrük, hasan abad, jamaran, cennet abad, javadiyeh, jomhuri, jordan, lavizan, mehran, narmak, navab, nazi abad, niavaran, park-e shahr, pasdaran, piroozi, punak, ray, sa'adat abad, sadeghiyeh, seyed khandan, sohrevardi, shahrara, shahr-e ziba, shahrak-e gharb, shemiran, tajrish, tehranno, tehranpars, tehransar, vanak, velenjak, yaft abad, yusef abad, zafaraniye.

kaynakça

dış bağlantılar 

 tahran şehir haritası