Mustafa Ertuğrul Aker

mustafa ertuğrul aker (1892, hanya - 5 kasım 1961, antalya), dünya askeri tarihinde ilk defa olarak bir uçak gemisi (seaplane tender) batıran türk subayıdır ve bu gemiyi karadan dağ topu ile batırmıştır.

askeri hayatı 
1912 yılında harp okulu'nu topçu subayı olarak bitirdi. çanakkale savaşı'nda 27. alay'da savaştı. buradaki başarılarından dolayı osmanlı harp madalyası ve alman demir haç madalyası ile taltif edildi. çanakkale savaşı'nın bitmesinden sonra galiçya cephesi'ne gönderildi. 1916 yılında yurda geri döndü ve emrine 4 dağ topu verilerek, kaş'a tayin edildi.

meis harekâtı 
i. dünya savaşı'nın en sıcak günleri olan o dönemde resmen i̇talya'ya bağlı olan meis adası i̇ngiliz ve fransız kuvvetlerinin denetimindeydi. doğu akdeniz geneli açısından stratejik önemi olan meis adası'nın işgal ve tahkimine çanakkale'de 5. ordu'ya komuta eden alman general liman von sanders'in 'çok gizli' emriyle karar verildi. bu emir çerçevesinde 4 adet 7,7'lik alman yapımı erhard dağ topu olan küçük bir batarya ile aydın'dan kaş'a intikal ettirildi. başlangıçtaki plan adanın alınması olmakla birlikte, cephede bunun imkânsızlığına kanaat getirilerek, operasyon meis limanı'nda demirli yolcu gemisinden deniz uçağı gemisine (seaplane tender) dönüştürülmüş hms ben-my-chree komutasındaki filo ve adayı transit limanı olarak kullanan erzak ve mühimmat gemilerinin imha ve tacizini hedefler şekle dönüştürüldü. 1930 yılında kaleme alması mustafa kemal atatürk tarafından bizzat tavsiye edilen hatıralarını yazdı ve bıraktığı kaynaktaki bilgiler kaynak yakın geçmişte güncelleştirilip desteklenerek yayınlandı.

batırılan ilk deniz uçağı gemisi: ben my chree 

dünya savaş tarihinde bir ilki başararak, 7.7 inçlik dağ bataryasının bir deniz uçağı gemisini 36 dakikada batırdı. batırdığı deniz uçağı gemisi ise, 120 metre boyunda, saatte 24,5 mil hız yapan ve altı deniz uçağı taşıyan i̇ngiliz bandıralı ben my chree 'dir. aynı gün meis limanı'na demirli büyüklü küçüklü pek çok tekne de batırılır.

fransız savaş gemisi paris ii 
bir süre sonra kemer yakınındaki ağva koyunda fransız avizosu paris ii'yi de sadece 18 dakikada denize gömdü ve mürettebatı esir aldı.

alexandra'nın batırılışı 
uçak gemisi ben my chree’nin ardından paris ii avizosunun da bir "dağ bataryası" ile batırılması, müttefiklerin artık açıktan seyretmeye başlamasına neden olmuştur. mustafa ertuğrul savaşın bu aşamasını hatıralarında, "herhangi bir yelkenlinin kaburgasını kaplayan iç tahtaları sökülerek, mümkün mertebe fazla miktarda dinamit kaburga aralarına döşenecek, tam merkezine de bir top fünyesi yerleştirilecek. fünye halkası bir telle portakal sandıklarından birisinin altına bağlanıp, kaburgalar tekrar çakılarak düzen hazırlanacaktı. birbirine bağlı sandıklar mutlaka bir vinç yardımıyla kaldırılacaktı ki, fünye dinamiti ateşleyip geminin batırılmasını sağlayacaktık." şeklinde aktarmaktadır.

alexandra sandık yüklü yelkenlinin bi kaç kilometre kadar yakınına gelip 40 top ateşine tutmuş ama hiçbir isabet tutturamamış daha sonra tekrar dönüp portakal sandıklarını muayene etmiş zehirli olmadığını anlayınca murettabat sandıkları gemiye yüklemiştir.

kamaları sökülmeyen tek batarya 
i. dünya savaşı bittiğinde, mondros mütarekesi gereğince, işgal edilen anadolu topraklarında, tüm silah ve cephaneye el konuldu. topların kamaları söküldü. o tarihlerde aydın bölgesindeki birlikleri denetlemekle görevlendirilen hms ben-my-chree’nin eski komutanı charles rumney samson ise; "gösterdiği kahramanlıktan dolayı bu batarya toplarının kamalarını sökmek askeri şerefe aykırıdır" diyerek, mustafa ertuğrul'un bataryasına dokunmadı.

türk kurtuluş savaşı 
türk kurtuluş savaşı'nda da önemli yararlıklar gösterdi ve savaştan sonra yerleştiği antalya'da 05 kasım 1968'de ölmüştür.

mezarı antalya andızlı mezarlığındadır.

9 ocak 1917'de i̇ngiliz uçak gemisini ben my chree'yi kaş'tan yaptığı atışla meyis adası'nda top atışları ile

13 aralık 1917 fransız savaş gemisi paris ii'yi kemer'de top atışları ile

8 mart 1918'de fransız savaş gemisi aleksandıra'yı kemer'de bir savaş tuzağı ile batırmıştır.

5 kasım ve takip eden haftayı muratpaşa belediyesi meclis kararı ile anma haftası olarak çeşitli etkinlikler ile anmaktadır.

9 ocak ve takip eden haftayı da kaş belediyesi meclis kararı ile anma haftası ilân etmiştir.

özel hayatı 
komutanı şefik bey'in (aker) kızı ile evlendi. 1934'te soyadı kanunu'nun çıkmasından sonra kayınpederinin soyadını seçti.

2007 yılında antalya büyükşehir belediyesi tarafından atatürk parkı'nda anısına bir heykel dikilmiştir.

madalyaları 
osmanlı i̇mparatorluğu ve türkiye cumhuriyeti dönemlerinde girdiği savaşlarda toplam 10 madalya ve rozetle taltif edildi.
 osmanlı liyakat madalyası - ii. abdülhamit döneminde savaşta başarı gösteren askerlere verilmiştir.
 donanma i̇ane madalyası - osmanlı donanması'na yapılan hizmet ve yardımlar karşılığı verilmiştir.
 çanakkale'de düşürdüğü i̇ngiliz keşif uçağı pilotunun şapkasındaki rozet. mustafa ertuğrul'a hatıra olarak verilmiştir.
 avusturya 305 no'lu havan top birliği çanakkale hatıra rozeti
 alman demir haç madalyası
 i̇stiklal madalyası
 prusya liyakat madalyası
 cedit girid madalyası
 galiçya savaşı metal rozeti
 harp madalyası. çanakkale, galiçya, kafkasya, irak ve mısır'da savaşanlara verilmiştir.

ayrıca bakınız
 paris 2 batığı, kemer, ağva bükü

notlar

dipnotlar

kaynakça 
 

ertugrul, mustafa
hanya doğumlular
ertugrul, mustafa
antalya'da ölenler
ertugrul, mustafa
mühendishane-i berrî-i hümâyûn'da öğrenim görenler
balkan savaşları'nda osmanlı askerleri
i. dünya savaşı'nda osmanlı askerleri
kırmızı şeritli i̇stiklâl madalyası sahipleri
demir haç sahipleri
kurtuluş savaşı'ndaki türk askerler
osmanlı karacı subayları
ertugrul, mustafa