mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Biyogüvenlik

biyogüvenlik, biyoteknolojik çalışmaların, doğayı ve insan yaşamını etkilememesi için ülkelerce yasal denetim altina alınması işlemi. türkiye'de biyogüvenlikle ilgili bir protokol türkiye biyogüvenlik protokolü adı altında tarım ve orman bakanlığı tarafından yürürlüğe konmuştur.

hayvansal üretimde biyogüvenlik 
hastalıkların çiftliğe girmesinin sınırlandırılması ve patojen etkenlerin üniteler arası geçişini engellemesi adına yapılan bir dizi yatırım ve koruma programıdır. bir işletmeye giren herhangi bir enfeksiyöz hastalık o işletmenin nakit akışı ve etkilenen hayvan türleri üzerinde çok tahripkar bir etki yapabilir. pseudorabies, tüberküloz, paratüberküloz ve brucella hastalığı bu tür hastalıklara birkaç örnektir. eğer bu hastalıklar çıkarsa işletmenin nakit akım sistemi hızla kilitlenebilir.risk içeren noktalara kontrol noktaları denir.

dış bağlantılar 
 biyolojik çeşitlilik ulusal web sitesi
 cartagena biyogüvenlik protokolü metni
 biyolojik çeşitlilik sözleşmesi 1996
 the biosafety information network and advisory service (binas) of the united nations industrial development organization (unido).
Mara Meimaridi

mara meimaridi, yunanistan'da 2001 yılında yayınlanan ilk romanı i̇zmir büyücüleri ile ülkesinde ve pek çok başka ülkede üne kavuşmuş bir yunan kadın yazardır. aslen antropoloji konusunda atina üniversitesi'nde öğretim görevlisidir.

kastella'da doğmuş ve büyümüştür. i̇lk olarak atina üniversitesi felsefe bölümü'nü bitirmiştir. öğrenciliğinde bazı arkeolojik kazılarda görev almış, aynı zamanda turizm rehberliği okulundan mezun olmuştur. paris’te sorbonne üniversitesi'nde arkeoloji üzerine yüksek lisans yaparken biyoloji ve tıp antropolojisi ile de ilgilenmiştir. fransa jussieu - ecole de medicine de saints peres tıp okulundan iyi derecelerle mezun olmuştur. yunanistan’a döndükten sonra avdira kazılarına katılarak iskelet yapılarını incelemiştir. çocuk sağlığı, aya sofya çocuk hastanesi pedagoji bölümü gibi çocuk sağlığıyla ilgili yerlerde uzun süre çalışmıştır. en önemli araştırması olan 'çocuk gelişiminde etnik kalıplar' yunanistan'da bugün halen çocuk sağlığıyla ilgili kitaplarda kaynak olarak kullanılmaktadır. atina üniversitesi'nde radyoloji araştırması yaparak 'yunan çocuklarının gelişme karakterleri' adlı tezini hazırlamıştır. birçok araştırması tıp dergilerinde yayınlanmıştır. son yıllarda öncelikle beslenme alanında yazılar yazarken, bir taraftan da umd amerikan üniversitesi'nde evrenbilimi ve astrofizik eğitimine devam etmektedir.

i̇lk romanı i̇zmir büyücüleri 19. yüzyıl sonlarının kozmopolit i̇zmir'inde yaşamış katina adlı bir rum kızının bir türk kadınından öğrendiği büyü yöntemlerini kullanarak art arda erkekleri ağına düşürüşünü ve zenginleşmesini anlatmaktadır. kitap yunanistan'da televizyona da uyarlanarak dizi olarak yayınlanmaya başlamıştır. kitabın türkçe çevirisi de 2004 yılı içinde türkiye'de hayli sükse yapmıştır.

i̇zmir büyücüleri'nin türklüğü aşağılayıcı ifadeler içerdiği gerekçesiyle 2005 aralığında türk ceza kanunu 301. maddesi çerçevesinde kitabın türkiye'deki yayıncısı literatür yayınevi yayın yönetmeni abdullah yılmaz aleyhine beyoğlu cumhuriyet başsavcılığı tarafından bir dava açılmıştır.

yunan yazarlar
Tesla

tesla aşağıdaki anlamlara gelebilir:

kişiler 

 nikola tesla (1856–1943), sırp asıllı amerikalı mucit ve elektrik mühendisi

bilim 
 tesla, manyetik akım yoğunluğu birimi

 tesla (fay hatı) (tesla fault), kaliforniya'da bir fay hatı
 2244 tesla,

i̇şletme 
 tesla motors
 nvidia tesla
 tesla (şirket)
 tesla industries
 tesla, ltd.

müzik 
 tesla (grup), 
 tesla (opera),

hayali karakterler 
 tesla (bleach),
AEG (anlam ayrımı)

şu anlamlara gelebilir:

 alderac entertainment group
 allgemeine elektrizitäts-gesellschaft
 anschutz entertainment group
 aeg live
 automatic electric gun
 international air transport association :
 aeg (kaeg) - double eagle ii airport – albuquerque, new mexico, amerika birleşik devletleri
 aeg - aek godang airport – aek godang, endonezya
Berilyum

berilyum, periyodik tablonun ii-a grubunda yer alan toprak alkali grubundan element. berilyum ender elementlerdendir. yerkabuğunda ancak %0,0006 oranında bulunur. zengin yatakları bulunmadığından, berilden elde edilir. fransız kimyacı louis nicolas vauquelin tarafından 1798'de oksit halinde bulunmuş, 1828'de, birbirlerinden bağımsız olarak, friedrich wöhler ve antoine bussy tarafından elde edilmiştir.

alüminyumdan daha hafif, ama daha sert, erime noktası da yüksek bir element olan berilyum, metalurjide kullanılır. ama alüminyumdan 200 kat pahalıya mal olması nedeniyle, kullanımı bilgisayar parçaları ve jiroskop yapımı, uzay teknolojisi gibi birkaç özel alanla sınırlıdır.

alaşımları 
en önemli berilyum alaşımı berilyumlu bakırdır. berilyum oksitin bakırla eritilmesi ve indirgeyici kullanılır.

bileşikleri 
bileşikleri genellikle renksizdir. çözelti, kuru toz ya da buhar halinde çözünür, bileşikleri ise zehirlidir.

i̇zotoplar 

berilyumun doğada bulunan tek kararlı izotopu berilyum-9'dur. yarı ömrü 3.000.000 yıl olan berilyum-10 ve 10−15 saniyeden daha kısa sürede kendiliğinden iki alfa parçacığına bölünen berilyum-8 gibi yapay izotopları da üretilmiştir.

dış bağlantılar 

 berilyum 

 
i̇ndirgeyici maddeler
toprak alkali metaller
iarc grup 1 kanserojenler
nükleer malzemeler
i̇ş sağlığı ve güvenliği
toksikoloji
Embriyonik gelişim

embriyonik gelişim veya embriyogenez, eşeyli üreyen canlılarda görülen ve canlının, döllenme ile doğumu ya da yumurta veya kozadan çıkmasına kadar geçen süredeki gelişimidir. embriyonik gelişimin safhaları ve yeri canlıdan canlıya farklılık göstermekle birlikte, bu süreç genelde annenin veya annenin ürettiği bir yapı koruyuculuğunda geçer.

hayvanlardaki embriyonik gelişimde 4 aşama görülür:

 döllenme
 biçim
 büyüme
 değişim

döllenme 

bu aşamada alışılmışın dışında bir büyüklüğe sahip zigot, kendi genomunun aynısını taşıyan daha kücük hücreler üretmek amacıyla üst üste mitoz hücre bölünmelerini gerçekleştirir. ancak ilk anda zigotun kendi genleri aktif durumda değildir (bkz: yazılım (biyoloji)). bölünme, halen annenin daha önceden zigota döllenmemiş yumurta aracılığıyla verdiği proteinler ve haberci rnalar (mrna) aracılığıyla yine annenin genomunun kontrolündedir. bölünme dönemi, blastosöl oluşumu ile sona erer.

biçim 

bu aşamada, önceden bölünmüş hücreler mekansal değişimlerle kendilerini hücre kümeleri ve tabakaları haline getirir. bu olaya gastrulasyon denir. şekillenme sonrası hayvanlarda 4 düzlem meydana gelir:

 ön ve arka (anterior-posterior eksen)
 sırt ve karın (dorsal-ventral eksen)
 sol ve sağ (rostro - caudal eksen)
 yakın ve uzak (proximal-distal eksen)

bu aşamada hücre katmanlarında değişim (differentiation) görülmezken, proteinlerin ve mrnaların hücreler arasında eşitsiz dağılımı sonucunda, ileride hangi hücrenin hangi hücre tipi olacağı belli olur. bu olaya "kader belirlenmesi" (fate determination) denir.

gastrulasyon, 3 eşey zarını oluşturur (germ layer). bunlar;
 ektoderm
 mezoderm
 endodermdir.
gastrula aşamasında, zigot artık kendi genlerini aktif hale getirir. bu etkinliğe orta-blastosöl geçişi (mid-blastula transition) denir.

küçülme 

zamanla embriyodaki hücreler, yetişkin canlıdaki hücre tiplerini oluştururlar. bu olaya değişim (differentiation) denir. bu hücre tiplerinden bazıları; sinir hücreleri, kan hücreleri ve kas hücreleridir. bu hücreler tabakalar halinde dokuları, dokular organları, organlar da sistemleri oluştururlar. ektodermden duyu organları, diş minesi, saç, tırnak ve sinir sistemi oluşur.

değişmeme 

tüm sistemler oluştuktan sonra, hayvanların büyük bir kısmı gelişim safhasına girer. gelişim, yeni hücrelerin ve hücreler arası sıvıların oluşmasıyla gerçekleşir.

ayrıca bakınız

dış bağlantılar 
 
 virtual world of *development
 developmental biology online 
 *developmental biology. scott f. gilbert
 max planck institute for developmental biology, tübingen, germany
evrim ağacı 

embriyoloji
gelişim biyolojisi
üreme ve gelişme
Zigot

zigot, biri anneden (oosit), biri babadan (sperm) gelen iki eşey hücresinin birleşmesi (fertilizasyon) sonucu oluşan diploit hücre. zigot, gelişiminin devamında bölünerek canlıyı oluşturur. hayvan zigotları mitoz bölünmeyle; embriyoyu oluştururken, diğer canlılarda bu dönemde mayoz bölünme gerçekleşebilir. çoklu doğumlar, örneğin ikizler, tek zigottan (monozigotik) veya farklı zigotlardan kaynaklanabilir (dizigotik).

i̇nsan neslinde oluşan normal zigot 44xx veya 44xy kromozom yapısındadır. zigot mitotik aktivite ile çoğalır ama hacmi değişmez. oluşan 12-16 hücreli yapı blastomer adını alır. bu yapı uterus kavitesine gelir. bu yapının uterus kavitesine yerleşmesine implantasyon denilir. i̇mplantasyon, fertilizasyondan yaklaşık 6-7 gün sonra olur.

türleri

homozigot 
biri anneden biri babadan gelen gen çiftlerinin (alel) genotipi farklılık göstermiyorsa bu durumda bu gen çiftlerini taşıyan canlı homozigot olarak adlandırılır. örneğin otozom çift için homozigotluk (a harfi ile) "aa" veya "aa" şeklinde olabilir.

heterozigot 
biri anneden biri babadan gelen gen çiftlerinin (alel) genotipi farklılık gösteriyorsa bu durumda bu gen çiftlerini taşıyan canlı heterozigot olarak adlandırılır. örneğin otozom çift için heterozigotluk (b harfi ile) "bb" şeklindedir.

ayrıca bakınız 
 embriyonik gelişim
 homolog kromozom

embriyoloji
gelişim biyolojisi
Ece Erken

ece erken (d. 11 mayıs 1978, tekirdağ), türk sunucu ve oyuncu.

özel hayatı 

baba tarafı samsunludur. babası subay olduğundan dolayı ağrı, ankara, kıbrıs gibi çeşitli yerlerde yaşadı. beşiktaş atatürk anadolu lisesi'ni bitirdi.

1 eylül 2008'de tuncer öztarhan'la evlendi, 2009'da boşandılar.

serkan uçar ile 2014-2015 yılları arasında evli kalan erken'in, 7 nisan 2015'te eymen isminde bir oğlu oldu.

28 haziran 2021 tarihinde evlendiği beşiktaş jk eski yöneticisi avukat şafak mahmutyazıcıoğlu, 27 ocak 2022 tarihinde uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti.

i̇lk yılları 
sunuculuk kariyerine 12 yaşında, kıbrıs'ta bayrak radyo televizyon'da başladı. sonra ankara'da radyo vizyon'da ve radyo genç'te çalıştı. ardından i̇stanbul'a geldi ve kral tv'de işe başladı. kral tv'den sonra metropol fm, alem fm, show radyo ve son olarak radyo viva'da çalıştı. televizyonculukta işe ilk star tv'de başladı. daha sonra kanal 6, number one tv, genç tv'de çalıştı.

kariyeri 
show tv'de 4 yıl boyunca yayınlanan klip 95-96-97-98-99 programlarının sunuculuğunu yapmasıyla birlikte tanınmaya başladı. 2000 yılında tgrt kanalında nilgün dizisinde başrolde oynadı. 2002 yılında aşk ve gurur dizisinde rol aldı. 2003'te lise defteri adlı dizide nil karakterini canlandırdı, daha sonra atv'de yayımlanan mavi şeker adlı programın sunuculuğunu yaptı, fakat program 2009 yılı sonunda reyting nedeniyle ekranlara veda etti. atv'de enbe orkestrası ile birlikte enbeyaz geceler adlı programın sunuculuğunu yaptı. fox'ta yayımlanan aç aç kazan adlı programı sundu. 2011 yılında kanaltürk'te davut güloğlu ile hayata gülerken adlı eğlence programını, ardından beyaz tv'de yayımlanan tatlım benim adlı programı sundu. 2015-2017 yılları arasında ile trt 1'de yayımlanan i̇yi fikir programının sunuculuğunu yaptı. beyaz tv'de hafta içi yayınlanan söylemezsen olmaz adlı programda 2018-2020 yılları arasında bircan bali ile birlikte sunuculuk yaptı.

filmografisi

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yaşayan insanlar
1978 doğumlular
çorlu doğumlular
beşiktaş atatürk lisesinde öğrenim görenler
vj'ler
türk televizyon sunucuları
türk kadın sinema oyuncuları
türk kadın dizi oyuncuları
Kalmah

kalmah, fin melodik death metal grubudur. brutal ve scream vokal kullanırlar. şu ana kadar 6 albüm yayınlamışlardır.şarkılarında metal müziğinin temelini oluşturan nihilist perspektiften eleştirel yaklaşımı bulmak mümkündür. kalmah ismi karelce'de "ölüme giderken" anlamındadır. grup en başlarda "ancestor" adı altında kurulmuştur.

albümleri 
 svieri obraza     (1999)
 swamplord         (2000)
 they will return  (2002)
 swampsong         (2003)
 the black waltz   (2006)
 for the revolution(2008) 
 12 gauge(2010)dur. grubun kurucuları iki kardeştir. antti kokko ve pekka kokko dur.
 seventh swamphony (2013)
 swamplord:
 1  - alteration    
 2  - black roija     
 3  - dance of the water     
 4  - evil in you    
 5  - hades    
 6  - heritance of berija    
 7  - using the word  
 8  - withering away
 they will return:
 1  - the blind leader    
 2  - swamphell     
 3  - principle hero   
 4  - my nation     
 5  - kill the idealist   
 6  - human fates     
 7  - hollow heart     
 8  - they will return
 swampsong:
 1  - heroes to us     
 2  - burbot's revenge     
 3  - cloned insanity    
 4  - the third, the magical     
 5  - bird of ill omen     
 6  - doubtful about it all     
 7  - tordah     
 8  - man with mystery     
 9  - moon of my nights     
 10  - suodeth

 the black waltz:
 1  - defeat     
 2  - bitter metallic side     
 3  - time takes us all    
 4  - to the gallows    
 6  - the black waltz     
 7  - with terminal intensity    
 8  - man of the king     
 9  - the groan of wind     
 10  - mindrust     
 11  - one from the stands
 for the revolution:
 1  - for the revolution
 2  - dead man's shadow
 3  - holy symphony of war
 4  - wings of blackening
 5  - ready for salvation
 6  - towards the sky
 7  - outremer
 8  - coward
 9  - like a slave
 12 gauge
 01 - rust never sleeps
 02 - one of fail
 03 - bullets are blind
 04 - swampwar
 05 - better not to tell
 06 - hook the monster
 07 - godeye
 08 - 12 gauge
 09 - sacramentum
 10 - cold sweat (thin lizzy’s cover) [japan bonus]
 seventh swamphony
 01 - seventh swamphony
 02 - deadfall 
 03 - pikemaster
 04 - hollo 
 05 - windlake tale 
 06 - wolves on the throne
 07 - black marten's trace 
 08 - the trapper
 palo (2018)
 01 - blood ran cold
 02 - the evil kin
 03 - the world of rage
 04 - into the black marsh
 05 - take me away
 06 - paystreak
 07 - waiting in the wings
 08 - through the shallow waters
 09 - erase and diverge
 10 - the stalker

dış bağlantılar 

www.kalmah.com

fin melodik death metal grupları
1998'de kurulan müzik grupları
century media records sanatçıları
Kazan

kazan şu anlamlara gelebilir:

mutfak / pişirme gereci
 çok miktarda besinin pişirilmesini ve kaynatılmasını sağlayan büyük kap.

termodinamik 
 kazan - basınçlı kaplar

yerleşim yerleri

kanada 
 kazan bölgesi – kanada kalkanı'nın bir bölgesi
 kazan nehri – kanada'ya bağlı nunavut topraklarında bir nehir

rusya 
 kazan – rusya federasyonu'na bağlı tataristan'ın başkenti

türkiye 
 kazan, doğubayazıt – ağrı ili doğubayazıt ilçesine bağlı köy
 kahramankazan – ankara ili ilçesi
Riboz

riboz, aslen d-riboz olarak bulunan ve doğada yoğun olarak bulunan bir monosakkarittir. riboz molekülü, beş karbon atomu barındıran pentozlardandır. asiklik durumda bir aldehit grubu bulunduran riboz, 1905 yılında phoebus levene tarafından tanıtıldı. özellikle yaşamsal bazlardan olan rna'nın omurgasını oluşturan riboz şekeri, genetik transkripsiyonlarda önemli yere sahip bir biyopolimerdir. riboz molekülünden çıkarılan bir hidroksi grubu, dna'nın yapısındaki deoksiribozu verir. fosforilasyon sonucunda, riboz atp, nadh ve birçok diğer metabolik bileşiğin alt birimi olabilir.

i̇zomeri 

d-ribozun ve d-gliseraldehitin sondan bir önceki karbon atom dizilişinin biçimi aynıdır.

fosforilasyon 

biyolojide d-ribozun hücre içinde kullanılabilmesi için önce hücre tarafından fosforilasyona uğraması gerekmektedir. ribokinaz enizimi d-riboz molekülünü d-riboz-5-fosfata çevirerek katalizleme yapar. dönüştürme işlemi tamamlandığında d-riboz-5-fosfat, triptofan ve histidin adlı aminoasitlerin üretilmesini sağlayabilmektedir.

yardımcı besin olarak kullanımı 

d-riboz vücut çalışan insanlar için bir ek besin olarak satışa sunulmaktadır. günlük doz olarak 5 gram alınması önerilen riboz, buna rağmen kaslara dayanıklık ve genişlik verdiği kesin olarak kanıtlanmamış bir maddedir.

d-riboz ayrıca kronik bitkinlik sendromunda ve lif dokusu iltihabında beliren yorgunluk hissini önlemek için de kullanılmaktadır. 2006 yılı araştırmalarına göre günde üç kez beşer gramdan alınan d-ribozun fm ve cfs sağaltımında etkili olduğunu ortaya koymuştur. deneydeki 41 katılımcının 66%'sı bu ürünü kayda değer ve yararlı buldu.

ayrıca bakınız 

 arabinoz
 deoksiriboz
 liksoz
 ribuloz
 ksiloz
 ksiluloz

monosakkaritler
aldopentozlar
Galaktoz

galaktoz, glukoza göre daha az tatlı olan ve sudaki çözünürlüğü fazla olmayan bir şeker türüdür.

kaynakları 
süt ve süt ürünlerinde, şeker pancarında, bazı bitkilerden elde edilen sakız ve reçinelerde zengin olarak bulunur. i̇nsan vücudu tarafından da sentezlenebilen galaktoz, glikolipid ve glikoproteinlerin yapısında kullanılır. memeli hayvanların süt yapısında bulunur.

karaciğer galaktoz metabolizması 
galaktoz karaciğerde aşağıda gösterilen enzimatik reaksiyonlar yardımıyla glikoz-6-fosfat'a çevrilmektedir.

galaktozemi metabolik bir hastalıktır.

  
                    

tatlandırıcılar
monosakkaritler
aldoheksozlar
Arado Flugzeugwerke

arado havacılık (almanca :  arado flugzeugwerke), rostock'ta alman uçak üreticisiydi. 1921 yılında friedrichshafen havacılık'ın eski yerinde kuruldu.  1924'ten itibaren, eğitim uçaklarından (daha sonra) bombardıman uçaklarına kadar türlü uygulamalar için motorlu uçaklar üretti.  almanya'da 1936 ile 1942 arasında çok sayıda üretimevi kurdu.  uçak üretimi mayıs 1945'te sona erdi ve şirket 1961'de kapatıldı.

uçaklar
i̇lk arado uçakları:
 arado s i, 1927, çift kanatlı sivil eğitim uçağı.
 arado w 2, 1927, dubalı sivil deniz uçağı.
 arado v i, 1927, sivil yolcu uçağı.
 arado sc i, 1928, çift kanatlı sivil eğitim uçağı.
 arado sd i, 1928, çift kanatlı avcı uçağı prototipi.
 arado sc ii, 1929, çift kanatlı sivil eğitim uçağı.
 arado s iii, 1929, çift kanatlı sivil eğitim uçağı.
 arado sd ii, 1929, çift kanatlı avcı uçağı prototipi.
 arado sd iii, 1929, çift kanatlı avcı uçağı prototipi.
 arado l i, 1929, sivil sportif uçak.
 arado l 2, 1929, sivil sportif uçak.	
 arado ssd i, 1930, çift kanatlı dubalı avcı uçağı prototipi.
 arado j i

ii. dünya savaşı’nda arado uçakları:
 arado ar 64, 1930, çift kanatlı avcı uçağı prototipi.
 arado ar 65, 1931, çift kanatlı avcı uçağı.
 arado ar 66, 1933, çift kanatlı eğitim uçağı.
 arado ar 67, 1933, çift kanatlı avcı uçağı prototipi.
 arado ar 68, 1933, çift kanatlı avcı uçağı.
 arado ar 69, 1933, çift kanatlı eğitim uçağı prototipi.
 arado ar 76, 1933, eğitim uçağı prototipi.
 arado ar 77, 1934, çift motorlu eğitim uçağı prototipi.
 arado ar 80, 1934, avcı uçağı prototipi.
 arado ar 81, 1936, çift kanatlı pike bombardıman uçağı prototipi.
 arado ar 95, 1936, çift kanatlı dubalı genel maksat uçağı.
 arado ar 79, 1937, sportif eğitim uçağı.
 arado ar 195, 1937, çift kanatlı uçak gemisinde üslenen genel maksat uçağı prototipi.
 arado ar 197, 1937, çift kanatlı uçak gemisinde üslenen avcı uçağı prototipi.
 arado ar 198, 1938, taktik keşif uçağı prototipi.
 arado ar 199, 1938, dubalı eğitim uçağı.
 arado ar 96, 1939, standart alman hava kuvvetleri eğitim uçağı.
 arado ar 196, 1939, dubalı keşif ve gözlem uçağı.
 arado ar 231, 1940, denizatlıda üslenen dubalı keşif uçağı prototipi.
 arado ar 240, 1940, çift motorlu ağır av ve keşif uçağı prototipi.
 arado ar 232, 1942, iki motorlu (ar 232a) ve dört motorlu (ar 232b) nakliye uçağı.
 arado ar 234 blitz (şimşek), 1942, jet motorlu bombardıman ve keşif uçağı. dünyada seri imalatı yapılan ilk jet bombardıman uçağıdır
 arado ar 396, 1944, çift kişilik temel eğitim uçağı.
 arado ar 432, 1944, dört motorlu nakliye uçağı (ar 232b türevi).
 arado ar 440, 1944, çift motorlu yüksek irtifa avcı uçağı prototipi.

ii. dünya savaşı’nda arado projeleri:
 arado e.381 kleinstjager, 1944, roket motorlu parazit avcı uçağı projesi.

 
almanya merkezli eski şirketler
alman uçak üretici firmaları
hava aracı üreticileri
Lahad Datu

lahad datu, malezya'nın sabah eyaletinde bulunan bir şehirdir. şehir borneo adası'nın kuzeydoğusunda darvel körfezi'nin kuzey kıyısında yer almaktadır. şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 199,830'dur.

lahad datu, kakao ve palmiye yağı tarlaları ile çevrili olup aynı zamanda önemli bir kereste ihraç limanıdır. şehre lahad datu havalimanı hizmet vermektedir.

şubat-mart 2013 tarihleri arasında malezyalı güvenlik güçleri ile bölgede hak iddia eden filipinli silahlı gruplar arasında çatışmalar meydana gelmiştir.

kaynakça

dış bağlantılar 

  

malezya'daki şehirler
sabah'taki yerleşim birimleri
Bileşik sayı

bileşik sayı, en az iki asal sayının çarpımı olarak yazılabilen pozitif tam sayıdır.
 tanım olarak, 1'den büyük her tam sayı ya asal ya da bileşik sayıdır..
 0 ve 1 ne bileşik, ne de asal sayılardır.
 örnek olarak, 14 bir bileşik sayıdır çünkü:
 14 = 1 x 14 = 2 x 7 .

nitelikleri 
 2'den büyük tüm çift sayılar bileşik sayıdır.
 en küçük bileşik sayı 4'tür.
 bütün bileşik sayılar birbirinden farklı olması gerekmeyen asal sayıların çarpımı olarak tek biçimde yazılabilirler.
 örnek olarak: 45  = 3 x 3 x 5.
 wilson'ın kuramının karşıtı şunu ifade eder:
 n > 5 koşulunu sağlayan bütün bileşik sayılar için,  ;
 yani, 5'den büyük herhangi bir n bileşik sayısı (n-1)! faktöryelini kalansız bölebilir.

kaynakça

dipnotlar 
  bu ifade ile ilgili ayrıntılar için bakınız: aritmetiğin temel kuramı.
  wilson'ın kuramı şunu ifade eder: herhangi bir p asal sayısı için,

ayrıca bakınız

dış bağlantılar 
 reference.com'daki "composite number" maddesi ; i̇ngilizce.
 wikipedia'daki "composite number" maddesi : bu makaleye temel oluşturan yazı; i̇ngilizce.
 wikipedia'daki "wilson's theorem" maddesi ; i̇ngilizce.

tam sayılar
Megaloblastik anemi

megaloblastik anemi, b12 vitamini ve folik asit eksikliği sonucu oluşan bir anemi tipine verilen isimdir. bu vitaminler dna sentezinde önemli rollere sahiptirler. bu nedenle eksikliklerinde dna sentezinde çeşitli bozukluklar oluşur ve kemik iliğinde megaloblastik değişiklikler ortaya çıkar. ayrıca perriferik kanda da makrositer anemi oluşur. megaloblastik anemide eritrositlerin öncülleri normalden büyüktür, bu nedenle bu anemi türüne megaloblastik anemi denmiştir.

sebepleri 
megaloblastik aneminin çeşitli sebepleri şunlardır:
 nutrisyonel bozukluklar (b12 vitamini ve folik asitin diyet yoluyla yeterince alınmaması)
 kronik karaciğer hastalıkları
 i̇ntrensek faktör sentezinin azalması veya olmaması (bu sebebin varlığında oluşan duruma/hastalığa pernisiöz anemi denir)
 bağırsaklarda az veya arızalı emilim (intestinal malabsorpsiyon - enterit yani bağırsak iltihabı, çölyak hastalığı vb. sebeplerden olabilir)
 balık tenyası (diphyllobothrium latum) enfestasyonu

kansızlık
Tayyar Yalaz

tayyar yalaz (1901, i̇stanbul - 12 ekim 1943), türk güreşçi.
  
tayyar yalaz, kuleli askerî lisesi'nde güreşe başladı. 1924 ve 1928 olimpiyatları'nda milli forma giydi. 1928 yılında amsterdam'da 79 kilo ile kazandığı dördüncülük ,türkiye'nin güreş sporu alanında aldığı ilk uluslararası derece oldu ve  1936'ya kadar türkiye'nin oyunlardaki en başarılı derecesi olarak kaldı.

1939-1943 yılları arasında türkiye güreş federasyonu başkanlığı yaptı. bu sırada binbaşı rütbesine kadar yükseldi. tayyar yalaz, federasyon başkanlığı görevi sırasında 12 ekim 1943 tarihinde öldü.

kaynakça 

1901 doğumlular
1943 yılında ölenler
türk erkek güreşçiler
türk kara kuvvetleri subayları
resim aranan sporcular
i̇stanbul doğumlu sporcular
kuleli askerî lisesinde öğrenim görenler
türk binbaşılar
1924 yaz olimpiyatları güreşçileri
1928 yaz olimpiyatları güreşçileri
türk olimpiyat güreşçileri
kara harp okulunda öğrenim görenler
Histon

histonlar, çoğunlukla ökaryotik hücrelerde bulunan, küçük molekül ağırlıklı, bazik proteinlerdir. lizin ve arginin içeriklerine göre, h1 (h5 de denir), h2a, h2b, h3, h4 ve arkeal histonlar olmak üzere 6 tiptir.

kromatin yapısında dna, dna'nın iki katı kadar protein bulunur. hücre çekirdeğindeki bu proteinler, asidik özellikte "histon olmayan" ve bazik özelikte "histon" tipi proteinlerdir. bir farenin karaciğer hücresinde yapılan araştırmaya göre hücre çekirdeğindeki proteinlerin %11'i histon %19'u histon olmayan proteinlerden oluşmaktadır. spermde histonlar "protamin" adını alır. histonlar molekül ağırlığı küçük moleküllerdir. ökaryotların tüm soma ve eşey hücrelerinde bulunan histonlar, genelde türler arasında benzer tiptedir. histon protein tipleri elektroforez yöntemleriyle kolayca ayrılabilir.

ayrıca bakınız 
 kromatin
 nükleozom
 histon olmayan proteinler

kaynakça 
 tıbbi bioloji kitabı, prof. dr. ayşe başaran

gen ifadesi
moleküler genetik
hücre biyolojisi
Plastik ekstrüzyon

plastik ekstrüzyon boru, hortum, kablo, profil vb. plastik malzemelerin yapımında kullanılan bir imalat yöntemidir.

ekstrüzyonda kullanılan makine, enjeksiyon makinesine çok benzerdir. bir motor, ısıtıcı ile kaplanmış bir kovan içindeki vidayı döndürerek sıcaklık ve basınç altında plastik granüllerin eriyik hâle gelmesini sağlar. eriyik hâldeki plastik kalıp boyunca şekil alarak, soğuması için uzun bir kanal formundaki sıvının içine girer. kalıbın şekli, kanalın şeklini de belirler. soğutulduktan sonra katılaşmış olarak şekil alır. kanalda markalama yapılabilir ve daha sonra eşit aralıklarla kesilir. parçalar merdanelerin üzerinden ilerleyerek paketlenir veya stoklanır. ekstrüzyondan çıkacak şekiller t-kesit, u-kesit, kare-kesit, i-kesit, l-kesit ve dairesel kesitler olabilir. ekstrüzyon yolu ile üretilen ürünlere örnek olarak fiber optik kablo verilebilir.

i̇malat
Trevanian

rodney william whitaker (d. 12 haziran 1931, granville, washington county, new york - ö. 14 aralık 2005 birleşik krallık), amerikalı yazar. romanlarında genellikle trevanian takma adını kullandığı için bu isimle tanınır.

14 aralık 2005'te 74 yaşında hayata veda etti. birleşik krallık'ın batısında adı açıklanmayan bir yerde kronik akciğer hastalığı tedavisi gören whitaker, 15 aralık'ta toprağa verildi. vasiyetine uygun olarak mezarının yeri açıklanmadı.

"trevanian" adıyla yazdığı casusluk ve macera romanlarıyla ünlenen rod whitaker, kendi adının dışında, "nicholas seare" ve "benat lecagot" gibi birçok takma isimle değişik konularda eserler yayımladı.

katya'nın yazı, şibumi, hesaplaşma, yirminci mil, kasaba, i̇nci sokağı, kentte sıcak gece, i̇nfazcı, ölüm dansı, (nicolas seare adıyla) kaba saba masallar ve 1339 türkçeye çevrilen ve en bilinen kitapları. kitapları dünyada milyonlarca basılan whitaker, yaşamı süresince hiç ortaya çıkmayarak kendisini gizledi.

şibumi (shibumi) adlı macera romanı dünyada satış rekorları kırmıştır (şibumi). yazarın yayımlanmış 10 kadar romanı 5 milyonun üzerinde satış yapmıştır. türkçeye i̇nfazcı adıyla çevrilen ilk romanı the eiger sanction, ünlü oyuncu / yönetmen clint eastwood tarafından sinemaya kazandırılmış ve çok başarılı performans sergilemiştir.

kitapları

kendi adı (rodney whitaker) ile 

 the

trevanian takma adıyla 

 1972 the eiger sanction (i̇nfazcı)
 1973 the loo sanction (hesaplaşma)
 1976 the main (kasaba)
 1979 shibumi (şibumi)
 1983 the summer of katya (katya'nın yazı)
 1998 incident at twenty-mile (yirminci mil)
 2000 hot night in the city (kentte sıcak gece)
 2005 the crazyladies of pearl street (i̇nci sokağı)

nicholas seare takma adıyla 

 1975 1339 ... or so: an apology for a pedlar (1339 ya da öyle bir yıl, bir sokak satıcısı adına özür)
 1983 rude tales and glorious (kaba saba masallar)

dış bağlantılar 
 http://www.trevanian.com/ 

1931 doğumlular
washington county, new york doğumlular
2005 yılında ölenler
20. yüzyıl amerikalı roman yazarları
21. yüzyıl amerikalı roman yazarları

i̇ngiltere'de ölenler
Cabrakan

cabrakan, maya mitolojisinde dağların ve depremlerin tanrısıdır.

dev vucud caquix ile chimalmat'ın oğlu olan cabrakan'ın inanışa göre altı çocuğu olmuştur. bu çocuklardan bugüne isim olarak sadece chalybir ulaşmış, diğerlerinin isimleri bilinmemektedir. dev zipacna cabrakan'ın erkek kardeşidir.

maya tanrıları
Dublör

dublör, film çekilirken özellikle tehlikeli sahnelerde bir oyuncunun yerine oynayabilecek başka oyunculara denir.
dublörlüğe ilk kez 1903 yılında ilgi ve istek duyuldu. bunun nedeni, sessiz filmlerde de zaman zaman tehlikeli sahnelerin bulunması ve heyecanlı anların artmaya başlamasıydı. (dublör aynı zamanda olağanüstü sahneleri yaratan demektir). ancak bu isteğin gerçekleşmesi 1908 yılında "the count of monte christo" filminde gerçekleşti ve bu filmde ilk kez bir dublör görev aldı. bu filmde ve geçmişte yapılan ilk tehlikeli hareket, yüksek bir kayalıktan şelalenin içine atlamak oldu. bu hareketi gerçekleştiren kişi bir akrobat ve sirk artistiydi; bu atlayış için de tam 5 $ ücret aldı. aslında aldı demek yanlış olur, çünkü söz konusu paranın çok düşük olması bir yana, yaptığı tehlikeli atlayış onun ilk ve son işi oldu. böylece yapılan ilk dublörlük ile birlikte bu mesleğin ne kadar tehlikeli olduğu ortaya çıktı.

bu filmlerden önce piyasada genellikle drama filmleri ile drama aktörleri vardı çünkü seyirci ve yönetmen başka filmlerin gerçekleşmesinde henüz tecrübeli değildi. bu filmden sonra maceralı sahnelere merak doğdu ve böylece ilk aksiyon filmleri çekildi. aksiyon filmleri alanındaki ilk dublörlük deneyimleri, ilk aksiyon filmi yıldızı broncho bill anderson'ın tehlikeli sahnelerde oynayamaması nedeniyle oldu. sanatçı tehlikeli sahneleri kendisi gerçekleştiremediği için, dublörlüğü icat etti. böylelikle "aksiyon filmi aktörleri" doğmuş oldu. 1912 yılında ilk kez kadınların başrol alıp, dublörlük yaptığı "what happended to mary" dizisi piyasaya sürüldü. burada rol alan en ünlü kadın dublörler (aynı zamanda öncüler ve dizi yıldızları) pearl white, helen holmes ve helen gibson'dur. 1924 yılında harry arias froboss dublörlüğün çeşitlerini icat etti ve yakima canutt bu çeşitleri gerçekleştirerek, bütün dublörlük çeşitlerinin öncüsü oldu. film sektöründe oldukça ünlendi ve jon wayne gibi aktörleri kovboy olarak yetiştirdi. en ünlü dublör hareketlerini "ben hur" filminde yaratıp, bu sanata önemli bir adım atmış oldu. onun yolunu izleyen dublörlerden bazıları da aksiyon filmi aktörlüğünden, drama ve aksiyon yıldızı olmayı başardılar, örneğin terence hill.

ayrıca bakınız 
 özel efekt
 simulakrum

sinema ve video terminolojisi
film yapımı meslekleri
tiyatro terimleri
Hamza

türkçe, arapça ve farsça'da yaygın olarak kullanılan bir erkek adı. "aslan, güçlü adam" anlamına gelir.
 hamza bin abdülmüttalib; muhammed'in amcası.
hamza ali el-hatib; suriye hükûmetinin gözaltısın da iken işkence ve organ tahribatı ölen suriyeli çocuk
 hamza (film)
Atlatonin

atlatonin veya atlatonan, aztek mitolojisindeki bir ana tanrıçadır. aztek inanışına göre bu tanrıça aynı zamanda sahilin tanrıçasıdır.

tezcatlipoca ile çoğu kaynakta ilişkilendirilmiş, bazı mitlerde de tezcatlipoca'nın eşlerinden biri olarak gösterilmiştir.

aztek tanrıçaları
ana tanrıçalar
Metztli

metztli, aztek mitolojisinde ay tanrısı. meztli veya metzi olarak da anılır. ay'ın erkeksi biçimini temsil eden ve literatürde "eski ay tanrısı" olarak da geçen tecciztecatl ile benzerlikler taşır. örneğin tecciztecatl gibi ateşinden ürktüğü için güneş'ten korkar.

ay tanrıları
aztek tanrıları
Açık hece

açık hece veya açık seslem, türkçede sonunda sesli harf bulunan kısa hecelerdir. örneğin a-na-do-lu, a-şı-la-ma gibi.

arapça ve farsçada ise sözcüklerde sesli harflerle yazılmayıp hareke ile gösterilen kısa hecelere verilen isimdir. örneğin ka-de-me, ha-se-ne gibi.

aruz vezninde bütün açık heceler kısa hece olarak kabul edilir.

edebiyat terimleri
türkçe dilbilgisi
Anjanbman

anjanbman ya da ulantı, şiirde cümlelerin bir dize ya da beyitte bitmeyip diğer dize, beyit veya bendlere kaymasıdır.

türk şiirine fransız şiirinden geçmiştir. servet-i fünûn döneminde yaygınlaşmıştır. düzyazıyı şiire yaklaştıran önemli bir üsluptur. yani söz işlemesidir.

örnek 

şiir
edebiyat terimleri
söz sanatları
Cho Oyu Dağı

cho oyu dağı (veya cho oyo veya zhuoaoyou) dünyanın en yüksek altıncı dağıdır.  cho oyu himalayalar'da yer alır ve everest'in 20 kilometre batısındadır. cho oyu tibetçede "turkuaz tanrıça" anlamına gelir.

cho oyu'ya ilk kez herbert tichy, joseph joechler ve şerpa pasang dawa lama'dan oluşan avusturyalı bir ekip tarafından 19 ekim 1954'te dağın kuzeybatı sırtından çıkılmıştır. cho oyu'ya ilk çıkış denemesi, eric shipton liderliğindeki bir ekspedisyon tarafından gerçekleştirilmiştir fakat 6.650m'nin üzerinde bulununan bir buzul duvarının teknik zorluğu grubun yeteneklerini aşmıştır. bugün bu buzul duvarları sabit hatlar sayesinde aşılmaktadır.

cho oyu'nun birkaç kilometre batısındaki nangpa la (5.716m/18,753 ft), tibetlilerle khumbu'nun şerpaları arasındaki ana ticaret rotası olan bir buzullaşmış geçittir. bu geçide olan yakınlığından dolayı, cho oyu tırmanışçılar tarafından tırmanılması en kolay sekizbinlik olarak görülür. cho oyu annapurna'nın haziran 1950'de, everest'in mayıs 1953'te, nanga parbat'ın temmuz 1953'te ve k2'nin temmuz 1954'te tırmanılmasının ardından tırmanılan beşinci sekizbinlik zirvedir.

zaman çizgisi 
 1952 edmund hillary ve ekibi tarafından dağın ilk keşfi.
 1954 dağa ilk çıkış.
 1958 hint bir ekip tarafından dağa ikinci çıkışı. şerpa pasang dawa lama zirveye ikinci defa ulaştı. cho oyu'da ilk ölüm.
 1959 kadınlardan oluşan uluslararası bir ekip başarısız olur ve bu ekibin dört üyesi çığ yüzünden ölürler.
 1964 zirveye ulaştıklarına dair hiçbir kanıt olmayan bir alman ekip dağın tartışmalı üçüncü tırmanışını yaparlar. i̇ki dağcı bitkinlik nedeniyle 7.600m'deki dördüncü kampta ölürler.
 1978 avusturyalı koblmuller ve furtner, zirveye çok zor olan güneydoğu yüzünden tırmanırlar.
 1983 reinhold messner dördüncü denemesinde zirveye ulaşmayı başarır.
 1985 12 şubatta, maciej baebeka ve maciei pawlikowski ilk kış çıkışını yaparlar.
 1997 nasuh mahruki dağ tırmanan ilk türk dağcı olur.
 1999 uğur uluocak dağın ikinci türk tırmanışını yapar.
 2005 tunç fındık dağın üçüncü türk tırmanışını yapar.

ayrıca bakınız
 himalayalar

kaynakça

dış bağlantılar 
 cho oyu on peakware

nepal'deki dağlar
tibet'teki dağlar
sekizbinlikler
Lütfi Zade

lütfi aliasker zade, (, ,    d. 4 şubat 1921, bakü, ö. 6 eylül 2017, kaliforniya),  abd vatandaşı matematikçi ve bilgisayar biliminde bulanık mantık teorisinin temelini koymuş bilim adamıdır. kaliforniya üniversitesi, berkeley'nin elektrik mühendisliği ve bilgisayar bilimleri fakültesinde profesör görevi yapmış ve emekli (onursal) profesör adını taşımaktadır.

avrasiya akademiyası'nın kurucu üyelerinden biridir. 4 eylül 2017 tarhinide 96 yaşında ölmüştür. bakü, fahri hiyabanı mezarlığı'na defnedildi.

hayatı 
babası azeri asıllı i̇ranlı rahim aliaskerzade, annesi yahudi asıllı rus çocuk doktoru fania koriman aliaskerzade'dir.

kaynakça

dış bağlantılar 

 can başkent, bulanık mantık matematiği bulandırır mı? (mart 2004, pdf dosyası)
 tebriz'in sesi (30 nisan 2005)

1921 doğumlular
erdebil doğumlular
azeri matematikçiler
azeri mantıkçılar
azeri bilim insanları
azeri bilgisayar bilimcileri
yahudi asıllı azeriler
i̇ranlı matematikçiler
i̇ranlı elektrik mühendisleri
i̇ranlı bilim insanları
amerikalı mantıkçılar
i̇ran'daki sovyet göçmenler
amerikalı bilgisayar bilimcileri
azeri asıllı amerikalılar
azeri asıllı i̇ranlılar
yahudi asıllı amerikalılar
rusya yahudisi asıllı amerikalılar
amerika birleşik devletleri vatandaşlığına kabul edilenler
kaliforniya üniversitesi, berkeley öğretim üyeleri
columbia üniversitesi öğretim üyeleri
massachusetts teknoloji enstitüsünde öğrenim görenler
tahran üniversitesinde öğrenim görenler
richard e. bellman kontrol kuramı mirası ödülü kazananlar
ulusal mühendislik akademisi üyeleri
association for computing machinery fellow'ları
ieee fellow üyeleri
guggenheim fellows
kontrol teorisyenleri
yapay zekâ araştırmacıları
2017 yılında ölenler
dostluk nişanı (azerbaycan) sahipleri
ieee onur madalyası sahipleri
mit school of engineering'de öğrenim görenler
Psikosomatik

psikosomatik, psikolojik kökenli fiziksel hastalıklar için kullanılan adlandırma. eski yunanca'da "ruh" anlamına gelen "psyche" ile "beden" anlamına gelen "soma" kelimelerinin birleşmesinden türetilmiştir.

dert, tasa, keder, sıkıntı gibi psikolojik sorunlar, özellikle içine kapanık insanlarda, bir müddet sonra sadece psikolojik bir sorun veya rahatsızlık olmakla kalmaz, bedene de sirâyet etmeye başlar. kişi, davranışlarını ve hareketlerini kısmen kontrol edemez. mide ya da karın ağrıları, yorgunluk, halsizlik; egzama, sivilce gibi ciltte ya da sindirim sisteminde veya iç organlarda arızalara yol açar.

çocukluk veya ergenlik döneminde psikosomatik hastalıkların görülebilme olasılığı, yetişkinlere oranla daha yüksektir. çünkü üzüntüsünü, sıkıntısını dışa vuramama ve duygularını içine atan kişinin psikolojik olarak vücudunda sorunlar, arızalar görülmesi şeklinde ortaya çıkar. çocukluk döneminde yaşanan olumsuz bir olay veya durumların sonradan açığa çıkması şeklinde de başlayabilir.

psikosomatik hastalık ve rahatsızlıklarda, kişinin mutlaka uzman bir doktora görünüp tedaviye başlaması gerekir.

i̇nsan hastalıkları
psikoloji
anksiyete bozukluklarının tedavisi
Dúnedain

j. r. r. tolkien'in kurgusal orta dünya evreninde bir insan soyu.

numenor i̇nsanları'na, özellikle onların soyundan gelen arnor ve gondor halklarına verilen isimdir. numenor soyundan gelen insanlara uzun ömür verilmiştir. elendil ve oğulları tarafından i̇kinci çağ'ın sonunda orta dünya'da iki büyük ve kadim dunedain krallığı kurulmuştu: kuzey krallığı arnor ve güney krallığı gondor. önceleri iki krallık daha büyük bir dúnedain halkı için oluşturulmuş ve annûminas'taki bir yüksek kral tarafından yönetilmesi düşünülmüştü. bu dönemde yüksek kral arnor'da yaşamakta olan elendil'in kendisiydi. ancak elendil'in oğlu isildur'un ölümünün ardından arnor ve gondor birbirinden ayrılıp tarih içinden birbirinden farklı yollar izlediler.

dúnedain'in kuzey krallığı arnor, isildur'un doğrudan vârisleri tarafından yönetildi. i̇lk kral da isildur'un en küçük oğlu valandil'di. ancak toprakları her zaman kargaşa içinde oldu. i̇ç karışıklıklar ve angmar ile yapılan savaş sonunda arnor önce dağıldı, ardından tamamen yok edildi. böylece kuzey dúnedain yavaş yavaş küçülen, önemini kaybeden ve oradan oraya dolaşan bir insan topluluğu haline geldi.

yine de isildur'un kanı bu insanların reis'lerinde devam etti. aragorn ii elessar, isildur'un 39. vârisiydi ve 3000 yıllık ayrılıktan sonra dunedain krallıkları'nı birleştiren de o oldu. sonradan evlendi. dunedianları uzun süre korudu.

orta dünya insanları
Sekizbinlik

sekizbinlikler, deniz seviyesinden ölçüldüğünde yüksekliği 8.000 m'yi geçen 14 dağa verilen isimdir. bu dağların hepsi asya'daki himalaya ve karakurum silsileleri içerisinde yer alırlar.

bütün on dört sekizbinliğe çıkan ilk kişi reinhold messner'dir. bunu 16 ekim 1986'da başarmıştır. bir sene sonra, 1987'de jerzy kukuczka bütün sekizbinliklere tırmanan ikinci dağcı olmuştur ve günümüzde toplam 29 kişi bunu başarabilmiştir. bütün sekizbinliklere tırmanmak çok riskli bir iştir ve bunu yapmaya çalışan en az dört kişi ölmüştür.

sekizbinliklerin listesi 

 not: bahsedilen dağlar tartışmalı keşmir alanında bulunmaktadır. bu alanda aynı zamanda hindistan da hak iddia etmektedir.

bütün sekizbinliklere tırmanmış olan tırmanıcılar

dış bağlantılar 
 everestnews.com sitesinden tırmanışçıların listesi
 sekizbinlik dağlara ve dağcılara adanmış bir site
 avusturyalı ilk çıkış

kaynakça
Hayri Kozanoğlu

hayri kozanoğlu, (d. 1956, adana) türk endüstri mühendisi, akademisyen, iktisatçı ve siyasetçi. ödp´nin eski genel başkanıdır.

odtü endüstri mühendisliği bölümü´nden mezun olduktan sonra marmara üniversitesi i̇şletme bölümü’ne araştırma görevlisi olarak girdi. yüksek lisans ve doktorasını işletme finansmanı konusunda yaptı. bir ara bürokraside eximbank’ta görev aldı. 1992’de marmara üniversitesi i̇ngilizce i̇ktisat bölümü’ne girdi. halen aynı bölümde iktisat politikası profesörüdür. evli ve iki çocuk babasıdır. birgün gazetesinde yazmaktadır. türk şair ve güfteci cenap muhittin kozanoğlu'nun torunudur.

öğretim elemanları sendikasına girişi 

1988-1992 arası üniversiteden ayrılıp bürokraside çalıştığı yıllardı. tekrar üniversiteye döndüğünde, arada geçen dönemde türkiye’de sosyal hareketliliğin gelişmesine paralel olarak sendikaların canlanmaya başlaması, meslek örgütlerinin daha aktif hale gelmesiyle birlikte, üniversite örgütlenmeleri de canlanmaya başlamıştı. 1994 yılında kurulmuş olan öğretim elemanları sendikasına 1995 yılında üye oldu. orada da, 1996 yılından itibaren şube üyesi ve şube başkanı olarak aktif olarak görev yaptı. 2000 yılında da öğretim elemanları sendikası genel başkanı oldu. 2001 sonunda çıkan kamu sendikaları yasası, ana okulundan üniversitelere kadar, dikey, bütün sektörü içeren iş kolu örgütlenmesi anlayışını temel aldığından üyesi olduğu kamu emekçileri sendikaları konfederasyonu’na (kesk) bağlı eğitim-sen’e katıldılar.

ödp´deki geçmişi 

ödp’nin kuruluş öncesinden itibaren, odtü’den arkadaşları olan insanlarla, geniş kitlelerin umudu olabilecek, türkiye'nin temel meselesi olan kürt sorununu çözme inisiyatifine sahip olabilecek, geçmişin hatalarından dersler çıkartabilen, geçmişin mirasına sahip çıkabilen, geçmişin deneyimlerinden öğrenmenin yanında geçmişin hatalarını aşabilen bir sol hareket nasıl oluşturabileceklerini düşünmeye, konuşmaya başlamışlardı. ödp’nin kuruluşu olan 1996 ocak’ından önceki bir buçuk yıllık süreçte bu tartışmalarda ve kuruluş çalışmalarında yer aldı. kuruluştan sonra da 2003 ocak'ına kadar da beşiktaş ilçe üyesi, parti meclisi üyesi, 1999 seçimleri öncesinde de bir dönem merkez yürütme kurulu üyesi olarak görev yaptı. kuruluş öncesinden başlamak üzere kesintisiz olarak ödp ile birlikte örgütsel mücadele içinde oldu. türkiye'nin en önemli ve temel meselesi olan kürt sorunuyla ilgili önemli açıklamalarda bulunmuştur.

1 şubat 2009'da yapılan ödp 5. olağanüstü konferansı'nda yeniden genel başkan seçilmiştir. olağan kongre'ye kadar devraldığı bu görevini 20 haziran 2009 tarihinde alper taş'a bırakmıştır.

kitapları 

 neoliberalizmin gerçek 100'ü: isbn 9789750505584
 yuppieler, prensler ve bizim kuşak: isbn 9789754703245
 küreselleşme heyulası: isbn 9789758725786
 babaannemin lügati: isbn 9786052950586

kaynakça 

sol parti (türkiye) genel başkanları
türk ekonomi akademisyenleri
türk sosyalistler
türk marksistler
birgün kişileri
Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu

kamu emekçileri sendikaları konfederasyonu, kısaltması kesk olan 8 aralık 1995'te kurulan memur sendikaları konfederasyonu.
i̇lk olarak 28 mayıs 1990 yılında eğitim emekçileri eği̇ti̇m-i̇ş’i (eğitim i̇şkolu kamu görevlileri sendikası) kurdu. ardından eği̇ti̇m-sen (eğitim, bilim ve kültür emekçileri sendikası) ve tüm bel-sen'den (tüm belediye memurları sendikası) başlayarak çok sayıda sendika kitlesel başvurularla kurulmaya başladı.

üye sendikalar

ödüller 
 sosyal demokrasi vakfı i̇nsan hakları demokrasi barış ve dayanışma ödülü (2009)

dış bağlantılar 
 kesk'e dokunma! kesk'e destek kampanyası blogu 
 solidarity with kesk international solidarity campaign

kaynakça 

 
1995'te kurulan kuruluşlar
Telcontar Hanedanı

telcontar hanedanı, tolkien evreninde hayali sülaledir.

sauron’un tek yüzük’ün yok edilmesiyle birlikte hükmünün sona ermesiyle üçüncü çağ bitmiş ve dördüncü çağ başlamıştı. yeni bir çağın başlamasının diğer bir nedeni de arnor ve gondor krallıklarının yeniden birleşmesi idi. bu yeni krallığın ilk kralı arathorn oğlu aragorn’du.

yeni doğan krallıkla birlikte aragorn kendi nesline yeni bir isim seçti: telcontari, quenya dilinde “yolgezer” anlamına geliyordu. böylece aragorn soyundan gelenlere telcontari denildi.

yarı-elf soyağacı 

orta dünya insanları
kurgusal aileler
Uruk-hai

uruk hai, tolkien'in orta dünya evreninde ork/goblin kırması ırka verilen ad.

morgoth'un buyruğuyla sauron orklar ile goblinleri melezleyerek ilk uruk-hai ırkını yarattı. bu yöntem daha sonra yüzük savaşı döneminde saruman tarafından tekrarlandı, böylece saruman kendi melez ırkını yaratmıştır. ancak saruman'ın melez ırkı, sauron'un eskiden ürettiği uruk-hai ırkına oranla çok daha fazla insana benzemektedir. kitabın yazarı j. r. r. tolkien, bu konu hakkında şunları söylemiştir;

"şüphe yok ki ileride üçüncü çağ'da saruman bunu yeniden keşfetti, veya kitaplardan öğrendi, ve efendi olma şehveti onu buna, en kötü işini yapmaya sevketti: orkları ve goblinleri melezlemek. neticede, şeytanî, büyük adamorklar ve güvenilmez, aşağılık orkadamlar türetti."

uruk-hai ırkı insanlarla aynı boydadır ve insanlar kadar uzun saçları vardır. orklara oranla çok daha güçlü zırhlar kullandılar ve kalkan, kılıç konumunda çok daha üstündüler. uruk-hai'ların bu özelliği orta dünya'da onları en tehlikeli ırk yapmıştır.

saruman'ın yenilişinin ve yüzüğün ateşe atılmasından sonra orklar ve goblinler orta dünya'da varlıklarını sürdürmesine rağmen, uruk-hai ırkı yok olmuştur. çünkü uruk-hai'lar kendi kendilerine üreyebilen bir ırk değildir, ancak ork ve goblinlerin melezlenmesi sonucu ortaya çıkıyorlardı, bunu yapabilecek kötü güçler de ortadan kaldırılmıştı.

orta dünya ırkları
orklar
Halvet

halvet, arapça bir kelime olan halvet, tenha, tenhaya çekilme, yalnızlık ve yalnız kalma anlamlarına gelir. halvet etmek, istenilen tenha ve her şeyden boş bir mahalde, zihne takılan ve takılacak olan şeylerden kurtularak feragat köşesini her şeye tercih etmektir. bir başka ifade ile büsbütün yalnız durmak, biri ile tenhaca konuşmak üzere yalnız kalıp kimseyi içeri almamaktır. halvete girmek, ibadet, zikir, riyazet ve murakabe ile meşgul olmak üzere yalnız başına tenha bir odaya, tekkelerde halvethane denilen bir hücreye, kapanmaktır. halvete çekilmek, tenha bir yerde yalnız başına oturmaktır.

halk arasında kırk günlük halvet eğitimine çile de denir. bilindiği gibi "çile" sözü, farsça'daki çihil (kırk) kelimesinden alınmıştır. bu deyim zamanla zorluk ve ızdırabı göğüslemek anlamında "çile doldurmak" ya da "çile çekmek" şeklinde kullanılmış; tekkelerdeki halvethanelere çilehane de denilmiştir.

tasavvufî bir ıstılah olarak halvet, hak ile gizli konuşmak şeklinde tanımlanabilir. sofiyyede halvet ise, şeyhin emir ve tensibi ile müridin karanlık ve dar bir hücreye çekilip ibâdet, riyazet, murakabe, zikir ve fikirle vakit geçirmesi yerinde kullanılan bir tabirdir. bununla birlikte tekkelerde halvet, genellikle kırk gün sürdüğü için buna "erbain çıkarmak" da denir.

ayrıca bakınız
 halvetiyye

kaynakça 

tasavvuf terimleri
Yugoslavya (anlam ayrımı)

yugoslavya balkan yarımadası'nda yer alan ve 1918-2003 yıllarında çeşitli idari yapılarda varlığını sürdürmüş bir balkan devletidir.

 yugoslavya krallığı (1918-1945)
 yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti (1945-1992)
 diğer veya eski adları: yugoslavya demokratik federal cumhuriyeti, yugoslavya federal halk cumhuriyeti
 yugoslavya federal cumhuriyeti (1992-2003)
Mama Ocllo

mama ocllo, i̇nka mitolojisinde bir ana tanrıça. bereket tanrıçası olarak da kabul edildiği olmuştur. bir efsanede güneş tanrısı inti ile ay tanrıçası mama quilla'nın çocuğu olarak geçse de, bir başka efsanede viracocha ve mama cocha'nın çocuğu olarak geçer. manco capac'ın kız kardeşi ve eşidir. cuzco'yu beraber keşfetmişlerdir.

ayrıca i̇nkalara iplik eğirmeyi öğretenin mama ocllo olduğuna inanılır.

quechua'da (peru'da yaşayan, i̇nkaların yönetici sınıfı) ona bazen mama uqllu da denirdi. mama ocllo isminin farklı alfabelerce mama ogllo olarak da yazıldığı bilinmektedir. yanlış ocr okumaları sonucu isim: mama oello, mama oella, mama oullo ve mama occlo gibi yanlış şekillerde de yazılmış olduğu düşünülmektedir.

kaynakça 

i̇nka mitolojisi
kızılderili tanrıları
ana tanrıçalar
bereket tanrıçaları