Vedat Günyol

vedat günyol (6 mart 1911, i̇stanbul –  9 temmuz 2004, i̇stanbul), türk çevirmen, eleştirmen, yayıncı ve yazardır.

çıkardığı yeni ufuklar dergisiyle sabahattin eyuboğlu, azra erhat ve halikarnas balıkçısı ile birlikte türk hümanizmini kurmaya çalışmıştır.

arnavutluk'tan gelen bir baba ile diyarbakırlı bir annenin çocuğu olarak i̇stanbul fatih'te doğdu. orta öğrenimini 1934'te saint benoit fransız lisesi’nde tamamladıktan sonra 1938 yılında i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesi’ni bitirdi. i̇lk çevirilerini üniversite yıllarında yaptı.

paris’te başladığı devletler hukuku doktorasını 2. dünya savaşı yüzünden yarım bırakmak zorunda kaldı ama 10 yıl sonra geri dönerek tamamladı. paris’te bulunduğu sürede halide edip adıvar ve eşi adnan adıvar ile yakın dost oldu. halide edip adıvar ile ortak çeviriler yaptı. 1941’de cemal nadir ve arkadaş adlı haftalık çocuk dergisini yayınladı. şirket-i hayriye ve yücel dergilerinde çevirmenlik yaptı.

i̇stanbul hukuk fakültesi'nde amme hukuku asistanlığı ve fransızca okutmanlığı (1939-40); vefa lisesi (1940) ve gedikpaşa ortaokulu'nda fransızca öğretmenliği; ankara meb'de neşriyat müdürlüğü ve tercüme bürosu üyeliği (1942-50); aynı tarihlerde hasanoğlan yüksek köy enstitüsü, ankara gazi lisesi'nde ve i̇talyan lisesi'nde fransızca öğretmenliği (1950); banko di roma'da hukuk müşavirliği (1955-60) görevlerinde bulundu. 1950’de i̇stanbul barosuna 2550 sicil numarası ile kaydoldu, 8 yıl avukatlık yaptı. 1962 yılında çan yayınlarını kurdu. 1972 yılında atatürk erkek lisesi (taksim) fransızca öğretmenliğinden emekli oldu. birçok ansiklopedide edebi kurul üyeliği yapmıştır.

i̇ki defa yargılanmıştır. sabahattin eyüboğlu ile beraber çevirdikleri ve devrim yazıları adıyla yayınladıkları bir kitap yüzünden 2 yıl yargılandıktan sonra serbest bırakıldı; 1971’de ise komünist parti kurucularından olduğu iddiasıyla sabahattin eyüboğlu ve eşi, azra erhat, yaşar kemal ve eşi ile birlikte tutuklandı ama ilk celsede beraat ettiler.

maltepe üniversitesi bünyesindeki özel marmara radyo televizyon ve gazetecilik anadolu teknik lisesi'nde türker gedik ile birlikte i̇nsan hakları ve demokrasi dersleri veren vedat günyol'a nisan 2002'de maltepe üniversitesi tarafından fahri doktorluk unvanı verildi. üniversitenin cevizli kampusu'nda 2 mayıs 1998'de vedat günyol'un bağışlarıyla açılan bir vedat günyol kitaplığı da bulunuyor.

21 nisan 2002 tarihinde hürriyet gazetesi muhabiri i̇hsan yılmaz, vedat günyol ile söyleşisini yayınlar: “türkiye’ye döndüklerinde onlarla görüştüm, asistanlık yaptım. halide edip ile türk’ün ateşle i̇mtihanı’nı i̇ngilizce’den türkçe’ye çevirisini birlikte yaptık. o dikte ediyor ben yazıyordum. hastalanınca vedat sen git tercüme edip getir bana diyor, bu sefer ben tercüme ediyorum, o düzeltiyor. kitabın orijinali turkish ordeal’di ama kitabın i̇ngilizce baskısında atatürk aleyhine yazdığı yerleri türkçe’ye çevirirken almadı. yani o bölümleri kendisi sansürledi.”

kaynak: halide edip beni 13 yıl sömürdü; i̇hsan yılmaz - vedat günyol söyleşisi, hürriyet gazetesi pazar eki, 21 nisan 2002

1998’de 19. tüyap kitap fuarının onur yazarı seçildi. 1999’da 60. sanat yılını bir törenle kutladı. 9 temmuz 2004’te i̇stanbul’da öldü.

ölümünden sonra anısına vedat günyol deneme ödülü düzenlenmiştir.

ayrıca bakınız 
 orhan burian

kaynakça 

1912 doğumlular
2004 yılında ölenler
 
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
resim aranan yazarlar
türk eleştirmenler
türkiye kürtleri
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
saint benoît fransız lisesinde öğrenim görenler
sedat simavi ödülü sahipleri
cemilpaşazade
karacaahmet mezarlığı'na defnedilenler
20. yüzyıl türk avukatları
21. yüzyıl türk avukatları