Füruğ Ferruhzad

füruğ ferruhzad (farsça: فروغ فرخزاد, forough farrokhzad) (5 ocak 1935 - 13 şubat 1967), i̇ranlı şair, yazar, oyuncu, yönetmen, ressam. 20. yüzyılda i̇ran'da yetişmiş en önemli şairlerindendir.

yaşamı 
babası albay muhammed ferruhzad ve annesi turan veziri-taber'in yedi çocuğundan üçüncüsüydü. mahalle mektebinde 9. sınıfa kadar devam ettikten sonra kız sanat okuluna gitti. burada resim, dikiş-nakış ve el sanatları öğrendi. hicivci şair füruğ, 16 ya da 17 yaşlarına geldiğinde perviz şapur ile evlendi. eğitimine kocasının yanında ahvaz'da devam etti. bir yıl sonra tek çocuğu olan kāmyār'ı dünyaya getirdi. evliliğinden iki yıl sonra 1954 yılında füruğ, eşinden ayrıldı. mahkeme kāmyār'ın velayetini babasına verdi.

füruğ, tahran'a geri dönüp şiir yazmaya devam etti ve esir adını verdiği ilk kitabını yayınladı.

1958 yılında i̇brahim gülistan'la tanıştı ve dokuz ayını avrupa'da geçirdi. şair bu dönemde yaşamının esin kaynağı olan şiirlerine devam etti ve hızla iki kitap daha çıkardı. bunlardan ilki duvar ve diğeri de i̇syandır.

i̇ranlı cüzzam hastalarını ve onların sorunları ile ilgili olarak tebriz'de film yapar. 1962 yılında filmi  kara ev  adını verdiği filmiyle dünyanın çeşitli yerlerinde ödüller kazanır. film çekimi sırasında cüzzamlılar evinde tanıştığı hüseyin mansur isimli çocuğu evlat edinir.

1963 yılında füruğ, yeniden doğuş adlı eserini yayınlar. artık şiirde olgunlaşma dönemidir ve sanatsal düzeyi yüksektir. bu kitabıyla şair, i̇ran şiirinde derin ve etkileyici değişikliklere yol açmıştır.

13 şubat 1967 tarihinde öğleden sonra saat 14.30'da stüdyoya gitmek için hızla seyir halindeyken karşısına çıkan okul aracına çarpamamak için direksiyonu kıran füruğ, aracından fırlayıp, boynunun kırılmasıyla 32 yaşında hayata gözlerini yummuştur.

modern i̇ran şiirine önemli katkılar sağlayan şairin ölümünden sonra çalışmaları soğuk mevsim adıyla çıkarılan kitapta toplandı. michael hillman, yalnız kadın adıyla onun hayatını ve şiirlerini 1987 yılında yayınladı. şairin şiirleri ve yaşamı hakkında daha pek çok makale ve kitap yayınlandı, hayatını konu eden film yapıldı.

füruğ ferruhzad şiirlerinde derin bir yalnızlık duygusu dikkat çeker. bunun yanında, şiirlerinde kadınların sorunlarını ele almakta ve i̇ran toplumunun kadınlara karşı uyguladığı ayrımcılığı eleştirmektedir. bu fikirleri zaman zaman şiddetli tartışmalara yol açmıştır. i̇ran'da kadınların yaşamlarının daha iyi hak ve koşullara kavuşmasını savunan şair, şah'ın despotluğuna da karşı çıkmıştır. şiirleri kimi zaman i̇ran toplumunda erotik bulunmuştur.

i̇ranlı yönetmen abbas kiyarüstemi'nin 1999 yapımı rüzgâr bizi sürükleyecek filminin adı, şairin bir dizesinden alıntıdır.

fransız müzik grubu noir désir'in le vent nous portera (rüzgâr bizi götürecek), şairin bir şiirinden ilham alınarak yazılmıştır.

şebnem i̇şigüzel, yaralarım aşktandır tiyatro oyununda yazarın hayatını konu almış ve bu oyunda kendisini nazan kesal canlandırmıştır.

kitapları 
 tutsak (esir) (1952)
 duvar (1957)
 i̇syan (1959)
 yeniden doğuş (1964)
 i̇nanalım soğuk mevsimin başlangıcına (bu kitabı tamamlayamadan 1967'de öldü.)

ödülleri 
 1962 yılında yaptığı belgeselle i̇talya belgesel filmler festivali'nde birincilik kazandı.
 1963 yılında “kara ev” filmiyle, almanya'daki oberhausen film festivali'nde en iyi film ödülünü kazandı.

kaynakça

dış bağlantılar 

a brief note on forugh farrukhzad's life
the most famous woman in the history of persian literature

i̇ranlı film yönetmenleri
1935 doğumlular
tahran doğumlular
1967 yılında ölenler
20. yüzyıl şairleri
i̇ranlı şairler
i̇ranlı belgesel film yapımcıları
farsça eser veren şairler
i̇ran'da trafik kazasında ölenler