Tecvid

tecvid, kıraat ilmi içinde yer alan, kur'an okuma usulü ve ilmidir.

harflerin mahreçlerine, sıfatına, medlere uygun okumaktır.

kelime manası olarak tecvid, cewede جود kökünden gelip, bir şeyi güzel yapmak, süslemek, hoşça yapmak anlamına gelir. cewde جودة arapça’da kalite demek olur ki, bir şey çok güzel olduğu zaman kullanılır. kur'an'ı çok güzel ve kuralına göre okuyan insana, kuran'ı okumasıyla güzelleştiren manasında “mucevvid” denir.

terim manası ise harfin hakkının verilerek çıkış yerine göre, gerek zati (her zaman onda bulunan, yani harften ayrılmayan, belirtilmediğinde genellikle namazın bozulduğu) gerekse arızi (değişikliğe uğrayan, başka bir deyişle harften kalktığında harfin zatını değiştirmeyen, namazın bozulmasına neden olmayan) sıfatların hakkı verilerek kur'an'ın okunmasıdır.

aşir okumasında tertil denilen usul uygulanır. tertil, kur'an'ın tecvid usullerini tam uygulayarak ağır okumak demektir. hatim ve namazda tedvir -hızlı okuma- yapılır. çok hızlı okumaya hadr denir.

fakat hızlı okuma veya yavaş okuma, tecvid kurallarını kusursuz yerine getirmekle yapılır. hızlı okunduğunda tecvid kurallarında eksiklik olmamalıdır.

türkiye'de okutulan en meşhur tecvid kitabı karabaş tecvidi'dir.

farzlık hali 
tecvid kurallarının bilinmesi farzı kifayedir, yani her bir toplumda en az bir kişinin bilmesi gerekir.

arap alfabesi ve grameri 
arap alfabesi 28 harften oluşur, bir de hemze ء.← sağdan sola okunur ←

ا ب  ت  ث  ج  ح  خ

د ذ ر ز

س ش ص ض ط ظ

ع غ ف ق

ك  ل  م  ن  ه  و  ء  يarapça'daki tarif edatı ال (elif ve lam) el'dir. eğer el'den sonraki kelime kamerî(ay) harflerden biriyle başlıyorsa, el'deki lam okunur. eğer şemsî(güneş) harflerden biriyle başlıyorsa, lam bir sonraki kelimenin ilk harfine asimile olur. şems ve kamer kelimeleri bunlara birer örnektir.

kamerî harfler← sağdan sola okunur ←

ا  ب  ج  ح  خ  ع  غ  ف  ق  ك  م  هـ  و  ي

şemsî harfler← sağdan sola okunur ←

ت  ث  د  ذ  ر  ز  س  ش  ص  ض ط  ظ  ل  ن

mahreçler 
mahreçler, harflerin çıkış noktalarıdır. 17 tane mahreç vardır. harflerin sıfatları da, harflerin farklı özelliklerine bağlıdır.

kalınlık ve incelik 
kalın harfler خ ص ض ط ظ غ ق mufahham diye de bilinir. tefhim ile telaffuz edilirler. kalan harfler (murakkak) normal telaffuz edilir.

ra ر harfi üstün veya ötre ile olduğu zaman kalın, esre ile olduğu zaman ince okunur. eğer durulacak ise, bir önceki harekesi bulunan harfin harekesine bakılır. eğer üstün veya ötre ise bu hareke, kalındır. esre ise incedir. örneğin, asr suresinin ilk kelimesinin sonundaki ra ر kalındır, çünkü ayn harfinin harekesi üstündür:

lam harfi sadece allah الله kelimesiyle kullanıldığında kalındır. fakat bir önceki hareke esre ise, lam incedir. örnek olarak:

uzatma 
uzatma harekeli bir harften sonra med harfi ا ي و gelmesiyle olur. uzatma bu şekilde iki olur. eğer uzatmanın üzerinde med işareti varsa daha da uzun olur. med işaretinden sonra hemze gelirse dört veya beş, şedde gelirse altı uzunlukta okunur. örneğin:

harekesiz harfler

sâkin nun 
sâkin nun, nun harfinin sükun haline denir. bir sonraki harfe bağlı olarak, bu hali okumanın 4 yolu vardır:

i̇zhar 
bir sonraki harf eğer ء ه ع ح غ خ harflerinden biriyse, nun harfine bir değişiklik olmadan okunur.

i̇klab 
eğer nun harfinden sonra gelen harf b ب ise, nun harfi m sesine dönüşür ve gunne (2 uzunluğunda, burundan okuma) ile okunur.

i̇dgam 
eğer bir sonraki harf ن و م ي ل ر ise, nun okunmaz ve son dört harfte gunne vardır. idgam sadece iki kelime arasındadır, bir kelimenin ortasında değil.

i̇hfa 
bu harfler dışındaki harflerde dil damağa tam değmez ve nun harfi tam okunmaz. gunne vardır.

sâkin mim 
mim harfinin sükunlu haline denir. bir sonraki harfe bağlı olarak, 3 şekilde okunur:

 bir sonraki harf mim ise, şedde ile gösterilir ve gunne içerir.
 b ب harfi ile devam ediyorsa, dudaklar tam birbirine değmez. gunne içerir. fil suresinden örnek:
 
 yukarıdaki harfler değilse, normal okunur.

kalkale 
ق ط د ج ب harfleri, kelimenin ortasında veya sonunda ise ve sükun (ya da şedde) alırsa, vurgulu okunur. az vurgu eğer harf kelime ortasındaysa ya da sonunda ama okuyucu bir sonraki harfle birleştirirse olur. orta seviye vurgu eğer harf kelime sonundaysa ve şeddeli değilse olur. örneğin felek suresinin başı:

büyük vurgu eğer harf kelime sonunda ve şeddeli ise olur. örneğin mesed suresinin başı:

vakf 
vakf, arapçadaki durma kuralıdır. son harfi harekeyle biten bütün kelimeler, durulacaksa sükun hale gelir. son harfe göre kurallar şöyledir:

1 - 4üncü satırdaki hemze hangi harekeyle biterse bitsine bir istisnadır. sadece çift üstünlü bir hemze isedir.

üslub

kalbin hali 
kişi mütevazı olmalıdır.

kişi kur'an'ın insan kelamı olmadığını anlamalıdır.

kişi ayetlerin manaları üzerine düşünmelidir.

kişi dikkat dağıtan fikirlerden uzak durmalıdır.

kişi kur'an'daki her mesajın kendisi için olduğunu hissetmelidir.

vücut hali 
kişi vücudunun, kıyafetlerinin ve mekanın temizliğinin farkında olmalıdır.

kıbleye dönmek tavsiye edilir.

kişi uyarı ayetlerinde durmalı ve allah'a sığınmalıdır.

kişi merhamet ayetlerinde durmalı ve allah'tan merhamet istemelidir.

doğru telaffuz kullanmalıdır.

abdesti olmalı ve sadece allah rızası için okumalıdır.

ayrıca bakınız 
kur'an'daki duraklama işaretleri

kaynakça

dış bağlantılar  
 tecvid öğrenim sitesi

kur'an
i̇slam ilimleri