İscehisar

i̇scehisar, afyonkarahisar ilinin bir ilçesidir.

tarih 
i̇scehisar’ın bilinen en eski adlarından birisi dokimeion olup, bu ad hellenistik dönemden beri kullanılmaktadır. makedonyalı askerlerin yerleştirildikleri bu iki askerî  koloniden synnada büyük bir yerleşim yeri olmasına karşın, dokimeion ilk kurulduğunda bir köy biçiminde idi. dokimeion, synnada askerî  yöneticisi antigonos dokimos tarafından, ordusunda bulunan makedonyalı askerlere barınak olması için bir garnizon şehri olarak mö 321 yılında kurulmuş ve “makedonyalıların dokimeon” u olarak adlandırılmıştır.  dokimeion’un kurucusu antigonos dokimos, mö 302 yılında i. antigonos monophtalmos’a ihanet ederek savaşmadan synnada’yı ve dokimeion’u anadolu’ya gelen lysimakhos’a teslim etmiştir. dokimeion adı roma ve bizans dönemlerinde dokimeion, dokimia kome, dokimaion, docimeium ve daha sonraları dokimion biçiminde uzun bir zaman kullanılmıştır. sikkeleri üzerinde dokimeon makedonon,
“makedonialıların dokimeionu’nun (parası)” yazılıdır. uzun süre basımı devam eden dokimeion sikkeleri üzerinde çok çeşitli figürler yanında “ana tanrıça” kibele de tanımlanmıştır.roma döneminde genel olarak docimeium olarak isimlendirilen kent en parlak dönemini bu zamanda yaşamış, “synndin” adı verilen mermer ocakları ve işlikleri büyük çapta çalışarak kent hem zenginleşmiş hem de ününü duyurmuştur. roma’nın yeniden inşasında ve vatikan’da dokimeion mermerlerinin kullanılması yanında i̇mparatorluğun anadolu’daki birçok önemli yerine ham, yarı işlenmiş ya da tam işlenmiş mermerler gönderilmiştir. dokimeion, bizans döneminde önemli bir hristiyanlık merkezi konumunda olması yanında mermerciliği ile de önemli bir yer edinmiş ve mermer ocakları çalışmalarına devam etmişlerdir. bu devirde kent, ayasofya kilisesinin yapımına verdiği mermerleri ile de ünlenmiştir. tarihte kalabalık bir yerleşim birimi olan dokimeion’un kent olarak kurulmazdan önce de bir yerleşim yeri olduğu kahya tepesi’nde ele geçen kimi arkeolojik bulgulardan anlaşılmaktadır kent; kuruluşundan 12. yüzyıla değin yaşamını devam ettirmiş, türk akınlarının başladığı yıllarda ise önemini kaybederek köy haline gelmiştir. türkler geldiklerinde kenti ıssız bir biçimde bulmalarından dolayı “i̇ssizcekarahisar”, “i̇ssüzcekarahisar” olarak adlandırmışlardır. selçuklu ve osmanlı dönemlerinde bu ad kullanılmış, sonraları “i̇scehisar” biçimine dönüşmüştür. bu dönemde şehir yeniden inşa edilerek; kavak, çukur, eski hamam ve medrese mahallelerinin olduğu yerde yeniden kurulmuştur. i̇lk kurulan mahalle ve yerleşim yeri kavak mahallesidir. derviş ahi elvan zaviyesini burada kurmuş ve bir mescit yapmıştır. i̇kinci olarak çukur mahalle kurulmuş ve ilk büyük camii olan ulu camii inşa edilmiştir. i̇scehisar, 1341 yılında germiyanoğulları beyliği yönetimi altına geçmiş, 1429 yılında  osmanlı topraklarına katılmıştır. cumhuriyet döneminde hızla gelişen i̇scehisar 1952 yılında belediye, 1987 yılında ilçe olmuştur.

coğrafya 
ege bölgesi’nin en doğusunda bulunan ilçelerden biri olan i̇scehisar, afyonkarahisar iline bağlı olup, afyonkarahisar-ankara karayolunun 23. kilometresindedir. i̇lçe merkezi belen tepesi, koca tepe, kahya tepesi, tepecik, tuzla tepesi, kıran tepe ve hoyuklu kaş tepeleri olmak üzere 7 tepe üzerine kurulmuştur. i̇scehisar çayı ise, ilçeyi ikiye ayırmıştır. coğrafi konumu itibarıyla ilçe, ege ve i̇ç anadolu bölgelerinin birbirlerine en çok yaklaştıkları yerde kurulmuştur. bu özelliğinden dolayı i̇scehisar’da akdeniz ve karasal iklimin özellikleri görülür. ancak denizden uzaklığı, yüzey şekilleri ve yükselti gibi nedenlerden dolayı ilçede karasal iklim daha hakimdir. yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı geçen ilçede en soğuk ay ocak, en sıcak ay ise ağustos’tur.

nüfus 
cumhuriyet’in başlarında afyon’un merkez ilçesi sınırları içinde bir nahiye merkezi durumunda olan i̇scehisar’ın nüfusu 1955 yılında 3293, 1975'te 5398 kişiden oluşmaktaydı. i̇lçenin nüfusu 2020 genel nüfus sayımına göre 25.043'tür. bunun 13.186'sı ilçe merkezinde, 11.857'si ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır. i̇lçe 1 belde, 11 köy ve 13 mahalleden oluşmaktadır. i̇lçe merkezi afyonkarahisar'a 23 km uzaklıktadır. i̇lçede bulunan mermer ocaklarından çıkarılan mermerler(docimeion mermeri) dünya mermer literatüründe 1. sınıf olarak kabul edilmektedir. i̇lçede 650'nin üzerinde irili ufaklı mermer fabrikası bulunmaktadır. daha çok koyun,sığır, keçi, tavuk, hindi ve ördek yetiştirilmektedir. son dönemde ülkedeki ekonomideki payı günden güne artmaktadır.

i̇hracattaki nüfusa oran payı düsünüldüğünde türkiye'deki en zengin ilçeler arasındadır. her sene buradan afyonkarahisar'ın vergi rekortmenleri çıkmaktadır.

turizm olarak bakıldığında i̇scehisar frig vadisinde bulunduğundan dolayı bu konuda çok zengindir.

seydiler kalesi, peribacaları, kırkinler, çatal kayalar, menevşeli kayalar, kızıl kayalar, selimiye kayalıkları, ornaş kayalıkları, bacak kale, omuz kale, dökümeon kale surları, gresunlular şehitliği, frig, roma ve bizans dönemlerine ait yerler görülmeye değer eser ve tabiat harikalarıdır.

alanyurt, selimiye, çatağıl ve dağlat çevreleri yayla ve dağ turizmine elverişlidir. i̇lçe merkezinin kuzeyindeki ormanlık alanlar piknik yapmaya ve avcılığa oldukça müsaittir.

seydiler gölü çevresi, köroğlu dağları ormanlık sahaları ve acısu mevkii ilçenin belli başlı dinlenme yerleridir. i̇lçenin seydiler kasabasında hasan bin basri türbesi ve camisi bulunmaktadır.

kuduz hastalığını tedavi eden hasan bin basri ve beş bilgin arkadaşı, horasan'dan gelip seydiler kasabasına yerleşmişler ve burada yaşamışlardır. bunların türbesi hasan bin basri soyundan gelen "tekkeşin" adı verilen kişilerce yaptırılmış ve bunlar türbenin bakım ve temizliğini nöbetleşe olarak üstlenmişlerdir.
hasan bin basri'nin muhafızları olduğu sanılan çoban dede yatırları da bu kasabamızdadır. coğrafî konumu itibarıyla ilçe, ege ve i̇ç anadolu bölgelerinin birbirine en çok yakınlaştıkları yerde kurulduğu için, bu özelliğinden dolayı i̇scehisar'da akdeniz ve karasal iklimin özellikleri görülür.

yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı geçmektedir. i̇klim şartlarına ve yüzey şekil özelliklerine bağlı olarak belirlenen tabiî bitki örtüsü "bozkır" dır.

ormanlık alanı ilçe yüzölçümünün ¼'ü kadardır. başlıca orman ağaçları bambu, karaçam, meşe, ardıç, palamut ve karaağaçtır. i̇lçede 1500 kişi kapasiteli 1 arena ve 1 spor kulübü bulunmaktadır.

kaynakça