Beat Kuşağı

beat kuşağı new york'ta bir araya gelen ve daha sonra batı yakası kardeşliğine katılan bir grup amerikan şairleri ve yazarlarından oluşmuştur. bu hareket 1950 ve 60'lı yıllarda belirgin hale gelmiştir. beat kuşağı doğaçlama, tutkulu diyalog, açık cinsellik ve uyuşturucu deneyimleriyle ilgilenmiştir. çalışmaları bunlara yansımış ve sonrasında yerleşik edebi dergilere sızmaya başlamıştır. beat kuşağının post modern edebiyata etkisi yadsınamaz. 1950'li yıllarda konformist bir hayatı yücelten abd toplumunun değerlerine karşı olan bu yazarların en önemlilerinden biri olarak kabul edilen jack kerouac aynı zamanda "beat kuşağı" terimini de öneren ilk isimdir.

beat kuşağının tarihsel kökenleri

29 bunalımı sürecinde, demiryolu inşaatlarında çalışan işçiler, demiryolları bittikten sonra yeni işler bulma amacıyla kaçak olarak bindikleri trenlerle amerika'yı bir uçtan uca dolaşmaya başladılar. 29 bunalımının getirdiği ekonomik küçülmeden ötürü,o dönemde ancak geçici ve karın tokluğuna, çiftliklerde iş bulunabiliyordu. hayatta kalmak için sürekli eyalet değiştirerek, farklı hasat dönemlerine yetişmek gerekliydi. bu mevsimlik işçiler, öyküleriyle beat kuşağının esin kaynağı oldular. amaçsız demiryolu yolculukları geleneğinin ilk izleri jack london eserlerinde görülür.

beat kuşağı'nın ortaya çıkışı, sonu gelmeyen yolculuklara ve yer değiştirmelere dayanır. 1940'larda, new york'taki columbia üniversitesi'nde bir edebi toplulukta tanışan bir grup öğrenci, büyük bunalım sonrası işsizlerin demiryollarına düşmesi gibi amaçsızca otostopla amerika'yı dolaşmaya başladı. gittikleri her eyalette yeni insanlarla tanıştılar ve adı henüz konulmasa da sisteme, geleneğe ve alışıldık yaşam biçimlerine muhalif bir kitle oluşmaya başladı. new york merkez olmak üzere, denver ve san francisco'da toplandılar. grup içerisinde sanatın çok farklı dallarıyla ilgilenenler varsa da, beat kuşağı en çok edebiyat alanındaki çalışmalarıyla öne çıkacaktı. jack kerouac'ın yolda romanı ve allen ginsberg'in uluma şiiri dönemin en çok tanınan eserleri oldu. beat kuşağı'nın sanatta hiçbir akıma doğrudan bağlanmadığı görülebilir. sanatsal üretim teknikleri olarak, popüler biçimleri kullanmazlar. beat romanlarının ortaya çıkar çıkmaz büyük tepkiyle karşılanıp sansürlenmesi, uyandırdıkları dehşetten kaynaklanmıştır. beat kuşağı yazarlarının ve şairlerinin ilk eserleri, alışılmadık üsluplarından ve içeriklerinden ötürü sansürlendiler. 1950'li yıllarda bu nedenle onlarca dava açıldı, birçok eser ancak büyük oranda sansürlendikten sonra yayımlanabildi.

beat kuşağı'nın felsefi açıdan özünü varoluşçulukta bulmaktayız. dostoyevski, nietzsche, kafka, heidegger, sartre, camus gibi isimler düşünsel alanda bu fikirleri ilk işleyenler oldular. 20. yüzyılın dinmek bilmeyen bunalımları ve iki dünya savaşı, adı koyulamayan bir şeyin ortaya çıkmasına neden olmuştu. "yabancılaşma", "özgürleşme" ve "bulantı" gibi sözcüklerle tanımlanabilecek bu şey, beat kuşağı'nda sonsuz "yaşam coşkusu" olarak vücut bulacaktı.

60'lı yıllarda beat kuşağı  

1960'lara girilirken beat hareketi, amerikan yer altı gençliğinin öncüsü haline gelmiş ve müzikten sinemaya, şiirden romana her alanda etkisini göstermeye başlamıştı. 60'ların öne çıkan müzisyenleri beat kuşağı'ndan ciddi anlamda etkilendiler. the doors, bob dylan, the rolling stones, the beatles, pink floyd gibi gruplar yaptıkları deneysel çalışmalarla beat kuşağı'nın gelenek yıkıcı-muhalif karakterinin müzikteki temsilcileri oldular. mülkiyetsizlik-aidiyetsizlik gibi değerleri merkezine koyan hippiler doğrudan beat kuşağı'nın derin etkisi altındaydılar. amerika'daki 68 hareketleri de eylem pratiğinde beat kuşağı'nın tavrına yakın bir duruş sergilemektedir.

beatnikler, buda'yı ve meditasyonu amerika'ya tanıttılar. hayatın monoton ilişki setlerini sürdürmekten ibaret hale geldiği ve bireyin üretim ilişkilerinin devamlılığını sağlama adına bir araç haline getirildiği bir sistemde, psikolojik anlamda büyük yıkımların görülmesi kaçınılmazdı. zenginleşen amerika'da alım gücü ne denli yükselse de amerikalılar, pembe bir düşün parçası olmadıklarını; maddi alım gücünün mutluluğu satın almaya yetmediğini anlamaya başlamışlardı. beat kuşağının gençlik üzerindeki büyük etkisi bu arayıştan doğmaktadır. beatnikler, gençliği özgürleştirdiler ve insanları kurgulanmış yaşam biçimlerinin ötesine davet ettiler. 60'ların ikinci yarısında on binlerce gencin akın akın hindistan'a doğru yola çıkması, batı'nın sıkıcı sınırlarından topluca kaçış anlamına geliyordu ve başkaldırının doğrudan eyleme dönüşmüş biçimiydi. bu dönemde jim morrison "dünyayı istiyoruz, hemen şimdi istiyoruz" diyerek, arayışın ne denli büyük olduğunu göstermekte ve daha fazla beklenemeyeceğini ifade etmektedir.

beat kuşağı ve yol 
beat kuşağı yazarları ve şairleri, alışıldık edebiyatçıların ötesinde bir kişiliğe sahiptiler. onlar için edebiyat hareket halindeyken, yolda üretilen bir şeydi. i̇çlerinde bazıları ise bir şeyler yazmak yerine hayatlarını romanlara yaklaştırmayı tercih ettiler. bir beat gibi yaşayan jim morrison da 27'sine dek yapılabilecek her türlü çılgınlığı yaparak ölümü kucaklamayı seçer. peki "yol" neden beat kuşağı için böylesine kutsal bir anlam kazanmıştır? bunun birkaç nedeni vardır. yol, sonu gelmeyen arayışın simgesidir ve beat kuşağının felsefi özü olan zen, dinamik meditasyon yöntemleriyle bu anlamı bulma üzerine kuruludur. oysa anlam bir hedef olamaz. anlam arayışın kendisindedir. bu coşku onları kuzey afrika'ya, viyana'ya, i̇stanbul'a, uzakdoğu'ya, paris'e ve dünyanın en uç köşelerine dek götürür.

başlıca beat kuşağı eserleri

jack kerouac'ın yolda (on the road, 1957) ve zen kaçıkları (dharma bums, 1958), allen ginsberg'in uluma (howl, 1956) ve william s. burroughs'un çıplak şölen (naked lunch, 1959) adlı eserleri bu akımın ilk ve önemli yapıtlarındandır.

kuşağın yazarlarının seçilmiş metinlerinin yer aldığı beat kuşağı antolojisi ve allen ginsberg'in uluma (howl, 1956) 6.45 yayın ve sel yayınları ortak basımıyla çıkmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 beat kuşağıyla ilgili edebi ve tarihsel içerikli türkçe site