Eurocopter SA365 Dauphin

eurocopter as365/sa365 dauphin çokuluslu eurocopter firması (önceden aérospatiale) tarafından üretilen iki motorlu, çok amaçlı bir helikopterdir. yine aynı firma tarafından üretilen tek motorlu sa360 modelinden geliştirilen helikopter, eurocopter firmasının en başarılı tasarımı olarak görülmekte ve dünyanın pek çok ülkesinde sivil ve askeri taşımacılık, arama-kurtarma, istihbarat, deniz karakol ve cankurtaran hizmetleri gibi çok sayıda değişik görevde hizmet vermektedir.

askeri amaçlar için özel olarak geliştirilmiş versiyonları sa565 panther olarak da anılan helikopter, abd sahil güvenlik komutanlığı envanterindeki amerikan malı olmayan nadir hava araçlarından biri olup, hh-65 dolphin adıyla hizmet vermektedir.

tüm versiyonlarıyla 800'den fazla üretilen dauphin, harbin firması tarafından çin'de harbin z-9 adıyla lisanslı olarak üretilmektedir.

modeller

sivil modeller 

 sa365c: dauphin ailesinin iki motorlu ilk modeli olan sa365c'nin üretimine 1978 yılında başlanmıştır. toplam 50 adet üretilen helikopter, 1981 yılında yerini sa365n modeline bırakmıştır.
 sa365c1: sa365c modelinin arriel 1a1 motorları ile donatılmış versiyonudur.

 as365n: daha güçlü arriel 1c turboşaft motorları ile donatılan bu model, ilk uçuşunu 1979 yılında gerçekleştirmiştir. dauphin ailesinin karakteristik açılıp-kapanabilen üçlü iniş takımı konfigürasyonu ilk defa bu modelde yer almıştır. seri üretimi 1982 yılında başlanmıştır.
 as365n1: sa365n modelinin daha güçlü arriel 1c1 motorları ve yeni, daha hafif bir kuyruk rotoru ile donatılmış bir versiyonudur.
 as365n2: sa365n1 modelinden farklı olarak, yine daha güçlü arriel 1c2 motorları, geliştirilmiş bir kabin ve kokpit düzeni ve daha hafif bir kuyruk rotoru ile donatılmıştır. çinli harbin firması tarafından lisansı alınan ilk model olan sa365n2, bu ülkede z-9 ve z-9a isimleriyle üretilmiştir.
 as365n4: ec155 olarak da anılan bu model uzun menzilli yolcu taşımacılığı görevinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.
 as365nx: dauphin grande vitesse (türkçe: "yüksek hızlı") olarak da anılan bu model, yüksek performans için geliştirilmiştir. daha küçük ve hafif bir kuyruk rotoru ve ana rotor ile donatılan bu model, turbomeca arriel ix motorları sayesinde 1991 yılında sınıfının hız rekorunu (201 knot, 372 km/h) kırmıştır.
 hh-65 dolphin: başta sa366 g1 adı verilen bu model abd sahil güvenlik komutanlığı için özel olarak geliştirilmiştir. 1979 yılında 99 adet ile hizmete giren helikopter, kısa menzilli arama-kurtarma, kıyı devriyesi ve çeşitli taşıma görevlerinde kullanılmaktadır. bu model, askeri hizmette kullanılıyor olmasına karşın askeri amaçlarla geliştirilen as565 panther modelinden ayrı olarak üretilmiştir.

askeri modeller 
 sa365f/f1: as365n modelinin deniz kuvvetleri için geliştirilmiş versiyonudur.
 sa365h: as365c modelinin askeri amaçlar için geliştirilmiş versiyonudur.
 sa365k/m: as365n2 modelinin askeri amaçlar için geliştirilmiş versiyonudur.

as365n modelinden itibaren askeri amaçlar için geliştirilen versiyonlar 'as565 panther adıyla tanımlanmıştır:
 as565 aa/ab: saldırı helikopteri olarak geliştirilmiştir.
 as565 ma/mb: deniz arama-kurtarma helikopteri olarak geliştirilmiştir.
 as565 sa/sb: denizaltı savunma helikopteri olarak geliştirilmiştir.
 as565 ua/ub: genel maksatlı taşıma helikopteri olarak geliştirilmiştir.

 teknik özellikler 

 genel özellikler: mürettebat: 1 veya 2 kişi
 yolcu kapasitesi: 12 kişi
 uzunluk: 13.73 m
 rotor çapı: 11.94 m
 yükseklik: 4.06 m
 boş ağırlık: 2.411 kg
 azami kalkış ağırlığı: 4.300 kg
 motorlar: i̇ki adet turbomeca arriel 2c turboşaft, her biri 838 bg
 performans: azami hız: 165 knot (306 km/h)
 uçuş menzili: 446 deniz mili (827 km)
 azami uçuş irtifası: 5.865 m (19.242 ft)
 yükselme hızı: 8.9 m/s (1.759 ft/min)

 kullanıcılar 

 askeri amaçlı kullanıcılar 

 sahil güvenlik güçleri tarafından kullanılmaktadır.

 sahil güvenlik güçleri tarafından kullanılmaktadır.burkina faso sahil güvenlik ve deniz kuvvetleri tarafından arama-kurtarma görevlerinde kullanılmaktadır. çin halk cumhuriyeti'''
 harbin firması tarafından z-9 adıyla üretilmektedir. 

 fransız deniz kuvvetleri tarafından kullanılmaktadır. 
 
 yunan sahil güvenlik güçleri tarafından kullanılmaktadır.

 israil deniz kuvvetleri tarafından kullanılmaktadır.

 meksika deniz kuvvetleri tarafından kullanılmaktadır.

 
 

 sahil güvenlik komutanlığı tarafından kullanılmaktadır.

hükümet ve güvenlik güçleri bünyesinde kullanıcılar 

 arama-kurtarma ve cankurtaran hizmeti vermektedir.
 victoria kenti polisi tarafından gözlem ve arama-kurtarma hizmetlerinde kullanılmaktadır.  

 rio de janeiro kenti polisi tarafından kullanılmaktadır.

 alman polis teşkilatı (bundespolizei) tarafından kullanılmaktadır.

 sahil güvenlik güçleri tarafından sivil bir kullanıcıdan arama-kurtarma görevleri için bir adet sa365n2 helikopteri kiralanmıştır.

 sahil güvenlik ve deniz polisi güçleri tarafından kullanılmaktadır.

 romanya hükûmeti ve gizli servisi tarafından kullanılmaktadır. 

 hava kuvvetlerinde vip taşıma görevlerinde kullanılmaktadır.

 tayland polisi tarafından kullanılmaktadır.

 maryland eyalet polisi arama-kurtarma ve cankurtaran hizmetlerinde kullanılabilen 12 adet sa/as365 helikopterine sahiptir.

kaynakça
eurocopter sa365n3 dauphin hakkında teknik bilgi (pdf dosyası, i̇ngilizce)

sa365 dauphin