Keldaniler

keldaniler, süryanilerin katolik kısmını oluştururlar.

efes konsili'nden sonra bağımsız bir diofizit kilise kuran nasturiler, orta doğu ve hindistan'da yayılırlar.

1553 yılı itibarı ile nasturi hristiyanların bir kısmı katolikliği benimser ve papa'nın otoritesini kabul ederler. yeni kurulan bu kiliseye keldani kilisesi adı verilir ve bu tarihten sonra katolikliği benimseyen doğu kilisesi hristiyanlarına keldani adı verilir. bazıları ise keldani adının bu halka katoliklik sonrası verilmediğini, ismin antik bir güney mezopotamya halkı olan kaldelilerden geldiğini savunur.

keldaniler papa'nın otoritesini kabul etmekle beraber kendi inanç sistemlerinin bir kısmını koruyabilmiş ve ayinlerini ana dilleri olan süryanicede (neo-aramice) yapmayı sürdürmüşlerdir. günümüzde ayinlerinin bir kısmı arapça olarak da yapılmaktadır.

katolikliğe dönüştürülmemiş olan kısım (nasturiler) uzun bir süre hakkâri merkeze bağlı kodşanıs (konak) köyünü patriklik merkezi olarak kabul etmişlerdir. nasturi patrikleri 1918'e kadar bu köyde ikamet etmişlerdir. 9. yüzyıl ortalarına dek hakkâri nüfusunun yaklaşık yarısını oluşturan nasturiler, 1843 ve 1846'da [[cizre] mîrî bedirhan bey ile hakkâri mîrî nurullah bey'in düzenlediği iki saldırıda önemli ölçüde zayiat vermişlerdir. 1915-18 döneminde kürt aşiretleri ile çatışan hakkâri nasturileri önce i̇ran'da urmiye yöresine ve daha sonra i̇ngiliz yönetimine giren irak'a iltica etmişler. günümüzde patriklik merkezi irak'ta bağdat'dır. patrikleri louis raphaël i sakodur. irak'ın eski lideri saddam hüseyin'in başbakan yardımcısı tarık aziz (mikhail yuhanna), günümüzde en tanınmış keldanilerdendir. irak'taki yaklaşık yarım milyon hristiyan'ın çoğunluğunu katolik süryaniler (keldaniler) oluşturur. musul'da yaklaşık 50 bin keldani yaşamaktadır.

 etimoloji 
keldani ismi ilk kez, babil'in yönetimine geçen kaldî hanedanı'yla (mö 6. yüzyıl) ortaya çıkmış ve kaldilerin ülkesine helen (antik yunan) kültüründe kaldi ülkesi (antik yunanca χαλδαία, kaldaya; akadca māt kaldu, i̇branice כשדים, kaśdim, arapça كلدان‎, keldan) denilmiştir. keldan veya kaldea, mezopotamya'nın en güney kısmını, civarındaki günümüz kuveyt'i, ve basra körfezi'nin civardaki kıyılarını kapsardı. kaldî''' ismi, latince "occultus" (gizem) isminden, "okült ile (ve/veya okültizm ile) uğraşan" anlamına gelir (latince occulere (gizlemek, üstünü örtmek) fiilinden). kitab-ı mukaddes'te, "keldani" ismi yıldızbilimci veya kâhin anlamlarında geçer.

yayılımıannuario pontificio''ya göre dünya genelinde keldani kilisesi'ne inanan 640.828 kişi bulunmaktadır.

irak 
irak anayasası'nın 125 maddesinde keldanilerden ayrı bir grup olarak bahsedilmiştir. keldaniler, kuzey irak'taki alkosh (), ankava (), araden (), bakofah (), batnaya (), karamles (), mangeş (), şeklave (), teskopa (), tel keppe () ve zaho () köylerinde yaşarlar.

türkiye 
türkiye'deki sayıları giderek azalan keldaniler, suriye ve irak sınırlarının kuzeyindeki bölgelerde yaşarlar. toplam nüfusları 48.594 olan keldanilerin en yoğun görüldüğü ilçeler i̇dil, silopi, uludere, beytüşşebap, pervari ve şırnak'tır. ayrıca diyarbakır, mardin, midyat ve i̇stanbul'da da gruplar halinde bulunmaktadırlar. protestan keldani grupları hâlen daha az da olsa i̇stanbul'da görülmektedir.

i̇ran ve suriye 
suriye'de 10,000, i̇ran'da 3,390 keldani yaşamaktadır.

diaspora 
güneydoğu michigan'da 113.000 keldani yaşamaktadır. irak dışındaki en kalabalık keldani diasporası buradadır. bu topluluğun üyeleri arapça veya aramice konuşmaktadır.

i̇srail ve filistin topraklarında da az sayıda katolik keldani aile yaşamaktadır.

ayrıca bakınız 
 mar benyamin şimun xxi
 qudşanis köyü / patrikhane
 doğu süryani kilisesi
 nasturiler
 keldani katolik kilisesi

kaynakça

dış bağlantılar 
 keldani hıristiyanlar kimdir?, bbcturkish, 14 mart 2008 

hristiyanlık mezhepleri
eski etnik gruplar
babil
irak tarihi
bereketli hilal
doğu katolik kiliseleri
doğu katolikleri