Yıldız Kenter

yıldız kenter, tam adıyla ayşe yıldız kenter güngör (11 ekim 1928, i̇stanbul - 17 kasım 2019, i̇stanbul), türk oyuncudur. aynı zamanda devlet sanatçısı ve unicef türkiye i̇yi niyet elçisi'dir.

yaşamı 
11 ekim 1928 tarihinde i̇stanbul'un çamlıca semtinde doğdu. annesi i̇ngiliz asıllı olga cynthia (türkiye cumhuriyeti vatandaşlığını aldıktan sonra adı nadide kenter olarak değişmiştir), babası ise meclis-i âyan üyesi mehmet galip bey'in oğlu diplomat ahmet naci kenter'dir.  ankara devlet konservatuvarı yüksek bölümünü sınıf atlayarak bitirdi. on bir yıl ankara devlet tiyatrosunda çalıştı. "rockefeller" bursu kazanarak, american theatre wing, neighbourhood play house ve actor’s studio’da oyunculuk ve oyunculuk öğretiminde yeni teknikler üzerine çalışmalar yaptı. ankara devlet konservatuvarı'na hoca olarak atandı.

1959'da  devlet tiyatrosu’ndan ayrıldı. muhsin ertuğrul ile bir yıl çalıştı. kardeşi müşfik kenter ve eşi şükran güngör ile kent oyuncuları topluluğunu kurdu. daha sonraki yıllarda sürekli olarak amerika birleşik devletleri ve birleşik krallık'ta "değişen eğitim metotları" ve "oyunculuk metotları" üzerine çalışmalar yaptı.

1962’de tiyatro hizmetlerinden ötürü “yılın kadını” seçildi ve behzat butak ile birlikte "i̇lhan i̇skender tiyatro ödülü"nü kazandı. 1968’de i̇stanbul’da kenter tiyatrosunun binasının inşaatını tamamladı. sinema oyuncusu olarak üç kez “altın portakal” ödülüne layık görüldü. sovyetler birliği, amerika birleşik devletleri, birleşik krallık, almanya, hollanda, danimarka, kanada, yugoslavya ve kıbrıs’ta i̇ngilizce ve türkçe oyunlar sergiledi.

100’ün üstünde oyun oynadı. 100’e yakın oyun sergiledi. shakespeare, çehov, bertolt brecht, eugène ionesco, harold pinter, edward albee, tennessee williams, alan ayckbourn, arthur miller, tom stoppard, brian friel, neil simon, david mamet, athol fugard, sergey kokovkin gibi pek çok yazarların yanı sıra melih cevdet anday, oktay rıfat, necati cumalı, güner sümer, adalet ağaoğlu, zeki özturanlı, güngör dilmen, muzaffer i̇zgü gibi pek çok türk yazarının oyunlarını da sahneye koydu, oynadı.

otuz yedi yıl sahne hocalığı yaptı.

finlandiya dünya kadın kuruluşu tarafından yüzyılın en başarılı yüz kadınından biri olarak onurlandırıldı. 

19 mayıs 1997'de uluslararası i̇stanbul festivali tarafından ömür boyu tiyatro sanatına katkısından dolayı verilen onur ödülü kendisine dame diana rigg tarafından takdim edildi.

2019’da uzun zamandır mücadele ettiği akciğer rahatsızlığı sebebi ile i̇stanbul`da hastaneye kaldırılan yıldız kenter, yaşa bağlı solunum yetmezliği sebebiyle 17 kasım 2019 tarihinde hayatını kaybetmiştir. cenazesi kenter tiyatrosu'nda yapılan törenin ardından getirildiği levent camii'nde kılınan cenaze namazının ardından aşiyan mezarlığı'na defnedilmiştir.

sanatı

tiyatro oyunları 
 1945: faust: goethe - tatbikat sahnesi
 1946: yazılan bozulmaz: ahmet kutsi tecer - tatbikat sahnesi
 1947: kadınlar arasında: oktay rıfat - tatbikat sahnesi
 1948: anton usta (maria magdalena): friedrich hebbel - tatbikat sahnesi
 1948: eskisi gibi eskisinden de üstün: luigi pirandello - tatbikat sahnesi
 1948: köroğlu: ahmet kutsi tecer - tatbikat sahnesi
 1948: paydos: cevat fehmi başkut - tatbikat sahnesi
 1948: onikinci gece : william shakespeare - tatbikat sahnesi
 1949: faust: goethe - ankara devlet tiyatrosu
 1949: yalancı : carlo goldoni - ankara devlet tiyatrosu
 1949: antigone : sofokles - ankara devlet tiyatrosu
 1950: peer gynt : henrik i̇bsen - ankara devlet tiyatrosu
 1950: kıskançlar : oktay rıfat / melih cevdet anday - ankara devlet tiyatrosu
 1950: altı şahıs muharririni arıyor: luigi pirandello - ankara devlet tiyatrosu
 1950: hile ve sevgi : schiller - ankara devlet tiyatrosu
 1951: miras : augustus goetz - ankara devlet tiyatrosu
 1951: öteye doğru : sutton vane - ankara devlet tiyatrosu
 1952: gölgeler : ahmet muhip dranas - ankara devlet tiyatrosu
 1953: ölü kraliçe : henry de montherlant - ankara devlet tiyatrosu
 1953: ramak kaldı : thornton wilder - ankara devlet tiyatrosu
 1952: sahne dışındaki oyun : refik ahmet sevengil - ankara devlet tiyatrosu
 1953: fatih : nazım kurşunlu - ankara devlet tiyatrosu
 1953: maria stuart : friedrich schiller - ankara devlet tiyatrosu
 1954: gelin : emile zola\marcelle maurette - ankara devlet tiyatrosu
 1954: lady frederick : w. somerset maugham - ankara devlet tiyatrosu
 1954: tanrılar ve i̇nsanlar (gılgameş) : orhan asena - ankara devlet tiyatrosu
 1955: onikinci gece : william shakespeare - ankara devlet tiyatrosu
 1954: şatoya davet : jean anouilh - ankara devlet tiyatrosu
 1955: maria stuart : friedrich schiller - ankara devlet tiyatrosu
 1956: finten : abdülhak hamit tarhan - ankara devlet tiyatrosu
 1956: yağmurcu : n. richard nash - ankara devlet tiyatrosu
 1957: misafir : fritz schweiger - ankara devlet tiyatrosu
 1957: ümitsiz saatler : joseph hayes - ankara devlet tiyatrosu
 1958: çöl faresi : ladislas fodor - ankara devlet tiyatrosu
 1958: onikinci gece : william shakespeare - ankara devlet tiyatrosu
 1958: öfke : john osborne - ankara devlet tiyatrosu (oyuncu/yönetmen) 
 1959: hamlet : william shakespeare - i̇stanbul şehir tiyatrosu
 1960: evdeki yabancı: claude magnier - site tiyatrosu
 1960: kapıcı: harold pinter - site tiyatrosu (yönetmen)
 1960: antigone: jean anouilh - site tiyatrosu (oyuncu/yönetmen)
 1961: yarın cumartesi: güner sümer - site tiyatrosu (oyuncu/yönetmen)
 1961: raşomon: fay michael kanin - kent oyuncuları (yönetmen)
 1990: harold ve maude : colin higgins - kent oyuncuları
 1997: sırça kümes : tennessee williams - i̇zmir devlet tiyatrosu (yönetmen)
 1998: martı : anton çehov - kent oyuncuları
 2000: nükte : marget edson - kent oyuncuları
 2001: hep aşk vardı : yıldız kenter - kent oyuncuları
 2002: sırça kümes : tennessee williams - kent oyuncuları
 2004: oscar ve pembeli meleği : éric-emmanuel schmitt - kent oyuncuları
 2005: gece mevsimi : rebecca linkievicz - kent oyuncuları
 2006: anna karenina : tolstoy / helen edmundson - kent oyuncuları
 2007: ben anadolu : güngör dilmen - kent oyuncuları
 2013: miras kültürel müzik ses nefes ruh beden - neyzen kerem tufan - i̇zmir adnan saygun kültür merkezi

filmografisi 
 1951: vatan i̇çin (büyükanne)
 1964: ağaçlar ayakta ölür (büyükanne)
 1965: i̇syancılar
 1966: pembe kadın (pembe)
 1967: yaşlı gözler (ümran)
 1971: anneler ve kızları (fatma)
 1971: elmacı kadın (fatma/gündoğdu bacı)
 1972: fatma bacı (fatma bacı)
 1973: ablam
 1974: bir ana bir kız (zeynep)
 1974: kartal yuvası (makbule)
 1974: kızım ayşe (huriye bacı)
 1983: zulüm (ayşe)
 1987-1991: uğurlugiller
 1988: hanım (olcay hanım)
 1999: güle güle (zarife)
 2001: büyük adam küçük aşk (müzeyyen hanım)
 2002: aşk ve gurur
 2005: saklambaç
 2005: sen ne dilersen (dadı mimi)
 2007: beyaz melek (melek)
 2008: mevlana aşkı dansı (ses.)

ödülleri 
 xxxx: finlandiya dünya kadın kuruluşu tarafından yüz yılın en başarılı yüz kadınından biri olarak onurlandırıldı
 xxxx: i̇ki kez ulvi uraz "en i̇yi kadın oyuncu" ödülü
 1962: i̇lhan i̇skender armağanı - i̇lhan i̇skender tiyatro ödülü
 1964: 1. altın portakal film festivali - "ağaçlar ayakta ölür" filmi ile en i̇yi yardımcı kadın oyuncu
 1966: 3. altın portakal film festivali - "i̇syancılar" filmi ile "en i̇yi yardımcı kadın oyuncu"
 1974: 11. altın portakal film festivali - "kızım ayşe" filmi ile "en i̇yi yardımcı kadın oyuncu"
 1981: türkiye cumhuriyeti devlet sanatçısı unvanı
 1984: roma’daki i̇talyan kültür birliğince "adalaide ristori" ödülü
 1989: korsika - bastia film festivalinde "hanım" filmindeki rolüyle "en i̇yi kadın oyuncu" ödülü
 1991: uluslararası lions kulübü the melvin jones ödülü
 1993: avni dilligil ödülleri - "konken partisi/olağanüstü yorum ödülü"
 1994: "konken partisi" oyunundaki fonsla rolü ile "olağanüstü yorum" ödülünü aldı
 1995: "mevlana kardeşlik ve barış" ödülü verildi
 1995: kültür bakanlığı, tiyatro sanatına katkılarından ötürü onur ödülüne layık gördü
 1996: magazin gazetecileri derneği tarafından ramiz ile jülide’deki jülide rolü için "en i̇yi kadın oyuncu" ödülü
 1997: uluslararası i̇stanbul festivali tarafından ömür boyu tiyatro sanatına katkısından dolayı ödülü
 1998: 2. afife tiyatro ödülleri - muhsin ertuğrul özel ödülü
 1998: cumhurbaşkanlığı kültür ve sanat büyük ödülü
 1998: avni dilligil ödülleri - "yaşam boyu başarı ödülü"
 1998: ankara sanat kurumu "yılın kadın sanatçısı" ödülü
 1999: "martı" adlı oyunda madam arcadina rolüyle ve "maria callas" adlı oyundaki rolüyle 4. sadri alışık tiyatro ve sinema oyuncu ödülleri - en başarılı kadın oyuncu
 1999: "martı" adlı oyunda madam arcadina rolüyle 3. afife tiyatro ödülleri - yılın en başarılı kadın oyuncusu
 2000: "nükte" adlı oyundaki rolüyle 4. afife tiyatro ödülleri - yılın en başarılı kadın oyuncusu
 2010: "kraliçe lear" adlı oyundaki rolüyle 15. sadri alışık tiyatro ve sinema oyuncu ödülleri - yılın en i̇yi kadın oyuncusu
 2010: 47. altın portakal film festivali - yıldırım önal anı ödülü
 2012: ondokuz mayıs üniversitesi 2. medya ödülleri'nde onur ödülünü aldı

ayrıca bakınız 
 kent oyuncuları
 tiyatro terimleri listesi
 türk tiyatrosu

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 
 
 
 tsa'de yıldız kenter 
 kent oyuncuları web sitesi
 bbc türkçe ile 2007 yılında yapılan röportaj 

aşiyan mezarlığı'na defnedilenler
1928 doğumlular
i̇stanbul doğumlu kadın oyuncular
2019 yılında ölenler
i̇stanbul'da ölenler
türk kadın tiyatro oyuncuları
türk kadın sinema oyuncuları
i̇ngiliz asıllı türkler
altın portakal ödülü sahibi oyuncular
muhsin ertuğrul özel ödülü kazananlar
devlet sanatçıları
unicef iyi niyet elçileri
21. yüzyılda türk kadın oyuncular
20. yüzyılda türk kadın oyuncular
i̇stanbul şehir tiyatroları sanatçıları
devlet tiyatroları sanatçıları
üsküdar doğumlular
ankara lisesinde öğrenim görenler