Balıkesir Türküleri

balıkesir yöresi halkbilimi (folklor) araştırmacılarının ve trt türk halk müziği derleme komisyonunun yaptığı çalışmalar sonucu, balıkesir ve civarından derlenen pek çok türkü kayda geçirilmiştir.

balıkesir ili konum itibarıyla marmara ile ege arasında geçiş yöresidir. köy ezgilerinde zeybek motiflerine rastlanır. dağlık bölgelerde barana ağzı adı verilen türkülere rastlanmaktadır. akpınar eğlenceleri olarak adlandırılan köy etkinlikleri de balıkesir türkü kaynaklarının temelini oluşturmaktadır.

yörede ikamet eden alevi-bektaşi köylerinde ise sadeliğin ve bağlamanın ön plana çıktığı ve yörede çepni(çetmi) ağzı olarak adlandırılan türkülere rastlanılmaktadır.

kına geceleri ve kadınlar arasında yapılan eğlenceler aracılığıyla geçmişten günümüze gelmiş pek çok türkü de balıkesir yöresinde söylenmektedir. kadınlar tarafından söylenen türkülerde "nina nina", "nina nina nom" gibi ifadelere sık rastlanır.

diğer yörelerde olduğu gibi balıkesir'de de türküler genel olarak dörtlüklerden oluşur ve ilk dörtlüğün ilk iki mısrası, türkünün asıl anlatmak istediği bölüme geçiş sağlayan bölümdür. bu bölümde genelde benzetmeler, tasvirler ön plana çıkar. takip eden diğer iki mısrada ise türkünün temel konusu belirlenmiştir. ayrılık, sevgi, özlem gibi duygular türkünün takip eden mısralarından ve dörtlüklerinden anlaşılır. türkünün tekrar kısımları ya da vurucu noktası duygunun tam empoze edildiği bölümlerdir.

gerçekte türküler, sözlü halk edebiyatının temel kaynağı olan manilerin ezgili formudur. bu açıdan maninin tüm özellikleri türküye geçmektedir. bu özellik, balıkesir türkülerinin de temel noktasıdır.

balıkesir türküleri genel olarak 9/4lük, 9/2lik, 9/8lik türkülerdir. bunun yanında 2/2lik ve 4/4lük türkülere de rastlanmaktadır. balıkesir türküleri genellikle hece vezninin 7, 8 ve 11’li kalıplarıyla söylenir.

balıkesir türküleri 

trt türk halk müziği komisyonu tarafından derlenmiş balıkesir türkülerinin alfabetik listesi:

ayrıca bknz. balıkesir yöresi halkoyunları

a 

 acı biberim 
 ahmed handadı handadir handa
 akpınar yapısına gün doğmuş kapısına
 al geydim alsın diye
 ali efe'nin evleri gonağa yakın
 arabam taşa geldi
 arabamin isbiti
 asma da salmiş filizi
 aşağı yoldan geliyormuş üç atlı
 aşağıdan çıktı bayrağın ucu
 aşağı mahahlle hocası
 atım durdu ben yoruldum
 atina da köşeli
 ayva çiçek açmiş yaz mı gelecek
 azime'nin avlusunda kuyu var
 azime'nin bahçesinde kuyu var

b 

 bahçelerde üzerlik
 balıkesir i̇çinde körük paytona bindim
 balıkesir yolunda sepeti var kolunda
 bir yakadan bir yakaya bakılmaz
 biz gidelim sazlara
 bugün heva pusarmış
 balıkesir yolunda

c 

 cezayirin harmanları savrulur
 cınga cezve kaynıyor

ç 

 çay benim çeşme benim

d 

 damda kürek kırıldı
 dere boyu düz gider
 dere kumları gibi
 duman olur tepelerin yolları
 dursunbey'in hanları

e 

 eminemin dört yolları 
 engin derelerin suyu çağlasın
 entarisi damgalı
 evimizin ardında bir tarla mercimek
 evleri var üst başta
 evlerinin önleri sarı karınca 
 eyişmem ben

f

g 

 geçelim yoldan geçelim
 goyun meler çoban güler
 güzel pirden bize bir dolu geldi
 güzelim güzelim de allı basmalar aldım

h 

 hambar altı kum altı
 hatçam çaylar yaptın mı

i

i̇ 

 i̇ki keklik

j

k 

 karyolamın demiri yandım ayşem 
 kayalcanın daşları
 kocakuşun yüksektedir oyunu
 kozak dağinin çamları
 köprü altında miller
 kurban olam kalem tutan ellere
 kuyu dibi derinden

l

m 

 mendili oyaladım

n 

 ninna ninna

o

ö 

 ördek suya dal da gel ninanam

p

r

s 

 sabahtan kavuştum ben bir güzele
 seni benden çalan yıllara
 süpürgesi aynalı

ş 

 şu derenin taşları
 şıngır

t

u 

 uzun çarşı baştan başa

ü

v 

 vangel çantası elinde
 vişne dalı eğilmiş

y 

 yağmur yağıyor yağmur
 yağsın yağmurlar yağsın
 yaz gelir de her dereler yurt olur 
 yol üstünde bağlama

z

kaynakça 

 balıkesir yörük-çetmi türküleri, kamil özer - 1970.
 karesiden günümüze balıkesir türküleri, mesude eğilmez - 2001.
 trt thm arşiv kayıtları
 balıkesir türküleri cd, ulus müzik - 2001.

türkü
türküler