Yiğit Bener

eşref yiğit bener (d. 1958, brüksel), türk yazar ve çevirmendir.

başta louis ferdinand céline'’in gecenin sonuna yolculuk eseri olmak üzere, fransızcadan türkçeye birçok eser çevirdi. roman, öykü, çocuk kitabı, deneme türlerinde eserler verdi. üçüncü romanı heyulanın dönüşü 2012  orhan kemal roman ödülü'ne,  öteki düşler öykü kitabı ile 2018 yunus nadi ödülü'ne değer görülmüştür. kitapları, çok sayıda makale ve öyküleri fransızcaya çevrilerek fransa'da da yayımlanmıştır.

yaşamı 
1958 yılında brüksel'de doğdu. babası yazar erhan bener, annesi neşecan otyam'dır. yazar vüs'at o. bener'in, yazar bilge bölükbaşı'nın, gazeteci ve ressam fikret otyam'ın, besteci ve orkestra şefi nedim otyam’ın, şair nusret otyam’ın yeğeni olan yiğit bener, entelektüel bir aile ortamında büyüdü. ailesi o altı aylıkken türkiye'ye döndü, çocukluğunda ailesi sürekli  türkiye ve fransa arasında gidip geldiği için ilk ve ortaöğrenimini paris ve ankara'da tamamladı.  

1973 yılında aile türkiye'ye döndü ve tevfik fikret lisesi'nden mezun oldu lise son sınıftan itibaren entelektüel merakını maksizm'e yönlendirdi.  ankara üniversitesi tıp fakültesi'nde tıp öğrenimi gördü. son sınıf öğrencisi iken lozan üniversitesi acil cerrah bölümünde staj yaptı. staj için yurtdışında bulunduğu sırada türkiye'de 12 eylül 1980 darbesinin gerçekleşince hakkındaki tutuklama kararı ve davalar olması nedeniyle tıp eğitimini yarıda bıraktı ve on yıl  brüksel ve paris'te mülteci olarak yaşadı. çocuk bakıcılığı, dergi yöneticiliği, göçmen sorunları danışmanlığı, çevirmenlik gibi işlerde çalıştı. eğitimine yarıda bırakarak  yurtdışında yaşamak zorunda kaldığı bu süreç, babası erhan bener'in sürgünde adlı öyküsüne (denizaşırı öyküler) ilham kaynağı oldu. yiğit bener'in ilk edebiyat uğraşısı ise babasının 1982 tarihli böcek adlı romanını fransızca'ya çevirmek oldu.

1990 yılında türkiye'ye döndü, i̇stanbul'a yerleşti. konferans tercümanlığı yaptı. 1992'den itibaren türkiye'den üst düzey devlet adamlarına yurt dışı gezilerinde ve yurt içindeki kabullerinde tercümanlık hizmeti verdi. 1991-2000 arasında fransa büyükelçisinin, i̇stanbul’daki fransa başkonsolosunun ve türkiye’yi ziyaret eden fransız devlet adamlarının resmi tercümanlığını yaptı. türkiye konferans tercümanları derneği (tktd) ve uluslararası konferans tercümanları derneği (aiic) adlı meslek örgütlerinde yöneticilik yaptı. yıldız üniversitesi, boğaziçi üniversitesi ve bilkent üniversitesi'nde konferans tercümanlığı üzerine dersler verdi.

edebiyat dünyasında hem yazar, hem de çevirmen olarak yer aldı. laclavetine, michaux, koltès ve mandel kitaplarını türkçeye çevirdi.  louis ferdinand céline'in gecenin sonuna yolculuk adlı romanının çevirisiyle 2002 dünya çeviri ödülünü aldı. bu romanın sonunda yer alan son söz bölümü ile edebiyat dünyasında ün kazandı. çevirisi,  2010 yılında lale özcan tarafından hazırlanmış bir doktora tezine konu oldu.

1991'de çağdaş türk dili dergisinde ilk öyküsü yabancı, 2001'de ise ilk romanı eksik taşlar yayımlandı. üçüncü romanı heyulanın dönüşü ile 2012  orhan kemal roman ödülü'nü kazandı.  otobiyografik nitelikli maatbaacılık oyuncağı adlı çocuk romanını 2015'te yayımladı. öteki düşler öykü kitabı ile 2018 yunus nadi ödülünü kazandı.

sanal edebiyat dergisi i̇ktidarsız'''ın kurucularından ve yazarlarındandır. bu dergideki yazılarından yaptığı bir derlemeyi kusursuz gezinti adıyla 2014'te yayımlamıştır. artı gerçek adlı elektronik gazetede 2019-2021 yılları arasında yayınlanan kültür sanat konulu köşe yazılarını gerçeğin artısı adlı derlemede 2022'de yayımlamıştır. pandemi döneminde artı tv için "yiğit bener'le 5 dakika ara" başlığıyla 30 adet kısa belgesel hazırlamıştır. 

öteki kabuslar adlı öykü kitabı, 2010 yılında autres cauchemars adıyla, heyulanın dönüşü romanı ise 2015 yılında le revenant adıyla célin vuraler tarafından fransızcaya çevrildi ve actes sud yayınevi tarafından yayımlandı. enis batur'la ortak deneme kitapları simültane cinnet 2017 yılında "délires simultanés''" adıyla yazar tarafından fransızcaya çevrildi ve meet yayınları tarafından yayımlandı. bazı öyküleri i̇talyancaya ve yunancaya çevrildi.

eserleri

roman 
 eksik taşlar - 2001, om yayınları
 kırılma noktası - 2004, yapı kredi yayınları
 heyulanın dönüşü - 2011, can yayınları
 acı portakal, 2019, can yayınları
 arta'da morto (novella), 2023 everest yayınları

öykü 
 öteki kabuslar - 2009, yapı kredi yayınları
 öteki düşler - 2017, can yayınları
 öteki kuruntular - 2022, everest yayınları
 civcivin babası (erhan bener'le birlikte) - 2022, everest yayınları
 titanik'in kaptanı - 2022, everest yayınları

deneme  
 i̇ktidarsız, kolektif yapıt - 2005, babil yayınları
 yazının gül dikeni fethi naci'ye armağan, kolektif yapıt - 2010, i̇thaki yayınları
 12 eylül sabahı, kolektif yapıt - 2010, heyamola yayınları
 bana adını söyle, kolektif yapıt - 2013, yapı kredi yayınları
 kalem kitabı, kolektif yapıt - 2014, varlık yayınları
 yeraltına mektuplar, kolektif yapıt - 2014, yapı kredi yayınları
 kusursuz gezinti, 2014, can yayınları
 i̇çimizdeki ermeni, kolektif yapıt, 2015 can yayınları
 simültane cinnet (enis batur'la birlikte), 2015, sel yayıncılık
 heptameron, kolektif yapıt - 2017, kırmızı kedi yayınevi
 444, kolektif yapıt - 2020, sel yayıncılık
 sakar kalem - 2022, everest yayınları
 gerçeğin artısı - 2022, everest yayınları

çocuk kitabı 
 özgür rosto - 2007, yapı kredi yayınları
 yaramaz babamla beter amcanın maceraları, 2015, can çocuk yayınları
 matbaacılık oyuncağı, 2015, can çocuk yayınları

çeviri 
 julio cortazar, kafa ütüleyicinin laklakiyatı, 2018, kırmızı kedi yayınları
 selçuk demirel portakal mavisi dünya (şiirin i̇lamı), 2016 yapı kredi yayınları
 a. de saint-exupéry küçük prens, 2015 epsilon yayınevi
 l. f. céline gecenin sonuna yolculuk, 2002 yapı kredi yayınları 
 m. lequenne marksizm ve estetik, 2000 yazın yayıncılık
 b. m. koltès, toplu oyunları/batı rıhtımı 1999  mitos yayınları
 a. michaux, kadın düşmanı sözlük 1997 telos yayınları
 j. m. laclavetine, usulca 1995 i̇letişim yayınları 
 j. m.  casa, i̇stanbul’da bir fransız sarayı 1995 yapı kredi yayınları
 images d’empire, aux origines de la photographie en turquie, kolektif yapıt 1993 yapı kredi yayınları
 s. amin, üçüncü dünya, demokrasi ve sosyalizm 1992 mülkiyeliler birliği
 e. mandel, i̇stanbul konferansı 1991 yazın yayıncılık
 e. mandel, ankara konferansları 1991 mülkiyeliler birliği

kaynakça 
 tanzimat'tan bugüne edebiyatçılar ansiklopedisi, yapı kredi yayınları

dış bağlantılar 
   www.iktidarsiz.com 
 www.canyayinlari.com 
 www.actesud.com

yaşayan insanlar
1958 doğumlular
brüksel doğumlular
20. yüzyıl türk roman yazarları
21. yüzyıl türk roman yazarları
türk çevirmenler
türk deneme yazarları
20. yüzyıl türk hikâye yazarları
21. yüzyıl türk hikâye yazarları
orhan kemal roman armağanlı yazarlar
fransızcadan türkçeye çeviri yapanlar