Papirüs

papirüs, eski zamanlarda yazı yüzeyi olarak kullanılan kalın kağıda benzer bir malzemedir. sulak bir saz olan papirüs bitkisinin (cyperus papyrus) özünden yapılmıştır. papirüs aynı zamanda, bu tür materyallerin üzerine yazılmış, yan yana birleştirilen ve bir kitabın erken formu olan bir parşömen halinde yuvarlanan bir belgeyi de ifade edebilir.

papirüs bitkisinin, bir zamanlar nil deltası boyunca bol olduğu için, ilk olarak mısır'da (en azından birinci hanedanlığa kadar) kullanıldığı bilinmektedir. ayrıca tüm akdeniz bölgesinde ve kush krallığı'nda da kullanıldı. eski mısırlılar, bir yazı malzemesinin yanı sıra, kamış tekneleri, hasırlar, ipler, sandaletler ve sepetler gibi diğer eserlerin yapımında papirüs kullandılar.

tarih
eski mısırlıların yelken, bez, hasır ve yazı kağıdı olarak kullandıkları papirüs onlardan yunanlara daha sonra romalılara intikal etti ve ms 3. yüzyılda yerini parşömen alıncaya dek kullanımı sürdürüldü.

türkiye, i̇zmir' de de neolitik dönemin sonlarında kullanılmaya başlanmıştır.

yunanca papirüs kelimesi kıptice’den alınmış ve neredeyse tüm batı dillerine girmiştir (i̇ngilizce, almanca, fransızca papyrus, rusça папирус, i̇spanyolca, i̇talyanca papiro)

gilan eyaletinde konuşulan gilanice papirüs kelimesi "sigara tütünü" anlamına gelir.

i̇ngilizce paper “kâğıt” ve türk argosunda “para” anlamına gelen “papel” kelimelerinin de orijininin bu kelime olduğu düşünülmektedir.

kaynakça

özel

genel 

 leach, bridget, and william john tait. 2000. "papyrus". in ancient egyptian materials and technology, edited by paul t. nicholson and ian shaw. cambridge: cambridge university press. 227–253. thorough technical discussion with extensive bibliography.
 leach, bridget, and william john tait. 2001. "papyrus". in the oxford encyclopedia of ancient egypt, edited by donald bruce redford. vol. 3 of 3 vols. oxford, new york, and cairo: oxford university press and the american university in cairo press. 22–24.
 parkinson, richard bruce, and stephen g. j. quirke. 1995. papyrus. egyptian bookshelf. london: british museum press. general overview for a popular reading audience.
 özhan öztürk (2005). karadeniz: ansiklopedik sözlük. 2 cilt. heyamola yayıncılık. i̇stanbul. isbn 975-6121-00-9

konuyla ilgili yayınlar 
 horst blanck: das buch in der antike. beck, münchen 1992, 
 rosemarie drenkhahn: papyrus. in: wolfgang helck, wolfhart westendorf (eds.): lexikon der ägyptologie. vol. iv, wiesbaden 1982, spalte 667–670
 david diringer, the book before printing: ancient, medieval and oriental, dover publications, new york 1982, pp. 113–169, .
 victor martin (hrsg.): ménandre. le dyscolos. bibliotheca bodmeriana, cologny – genève 1958
 otto mazal: griechisch-römische antike. akademische druck- und verlagsanstalt, graz 1999,  (geschichte der buchkultur; vol. 1)

dış bağlantılar 

 leuven homepage of papyrus collections
 ancient egyptian papyrus – aldokkan 
 yale papyrus collection database at the beinecke rare book and manuscript library at yale university 
 lund university library papyrus collection
 ghent university library papyrus collection 
 
 
 finding aid to the advanced papyrological information system records at columbia university. rare book & manuscript library. 

 
nil deltası
antik mısır'da kültür
mısırlı icatları
yazı ortamları
papiroloji
kâğıt
yazı