Linobambaki

linobambaki (), kıbrıs’ta yaşamış katolik inancına sahip olan halk, birleşik krallık yönetimi altında kıbrıslı türkler arasında asimile olmuştur.

etimoloji
linobambaki ismi yunanca kökenli λινο (lino), “keten” ve βάμβακοι (vamvaki), “pamuk” sözcüklerinin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuş. bu terim bir metafor olup temeli, linobambaki toplumunun latin katolik kökenli olmalarına karşın müslüman olarak görünmeyi tercih etmelerine dayanmaktadır.

tarihçe
osmanlı-venedik savaşının (1570-1573), kıbrıs adasının osmanlı kontrolüne geçmesi ile sonuçlanmasının ardından adanın latin nüfusu üzerine yaptırımlar başlamıştır. i̇ki devlet arasındaki mücadelenin yoğun olduğu bu dönem, osmanlı yönetiminde kıbrıs’ın latin katolik nüfusunun adanın güvenliğine potansiyel bir risk oluşturacağı kaygısı, özellikle de venedik ve haçlı donanmalarının adaya yönelmesi için bir neden oluşturacakları düşüncesi hâkimdi. bu sebeple adadaki katolik nüfusuna karşı tolerans, rum ortodoks nüfusa karşı olandan çok daha azdı. politik ve dinsel baskıların yanında bu kişilerin mülk edinme haklarının elinden alınmasına kadar varan ekonomik baskılar yürürlüğe konmuştu. bütün bu baskılar nedeniyle yaşanan yoksulluk, kölelik ve idam gibi sonuçlardan kendini korumak isteyen, adanın başta latin, venedik, ceneviz, maruni ve ermeni kökenli katolik yerlileri i̇slam’ı kabul ederek linobambaki ismiyle anılmaya başlamıştır.

linobambaki toplumu hayatlarını devam ettirmek adına değiştirdikleri dinlerini günlük yaşantılarına yansıtmıyorlardı. genellikle çocuklarına bir müslüman ve bir hristiyan ismi veya iki dinde ortak bulunan i̇brahim, yusuf ya da musa gibi isimleri vermeyi tercih ediyorlardı. osmanlı döneminde askere alımlarda genelde sayılıyor, vergi zamanı gayrımüslimlerin verdiği vergilerden muaf tutuluyorlardı. ancak bugünkü kıbrıslı türk kültürüne paralel olarak, linobambaki toplumu yaşamlarını ve varlıklarını osmanlı yönetiminden korumak için seçtikleri i̇slam dininin alkol kullanımı, domuz tüketimi ve ibadet gibi temel sayılabilecek kurallarını bile günlük hayatlarına yansıtmıyorlardı. birçok linobambaki köyü latin katolik kökenlerinden dolayı άγιος (ayios) ile başlayan hristiyan azizlerinin isimlerine sahiptir. linobambaki toplumunun kültürel izleri, kıbrıslı türk toplumunun yaşantısı ve edebiyatına bakılarak görünebilinir. kıbrıslı türk edebiyatı ve tarihinin en önemli parçalarından "gâvur i̇mam" ve "hasan bulliler" gibi destanlar ve destanlarda adı geçen karakterler buna örnek olarak verilebilinir. aynı zamanda linobambaki toplumu bu iki tarihi olayda olduğu gibi adada gerçekleşen neredeyse tüm isyanlarda yer almışlardır.

yerleşim
bugün kıbrıslı türk köyü ve bölgesi olarak kabul edilen birçok yer linobambaki yerleşim bölgeleriydi. bunlara örnek olarak:

 agios sozomenos (arpalık)
 agios theodoros (boğaziçi)
 armenochori (esenköy)
 ayios andronikos (yeşilköy)
 ayios iakovos (altınova)
 ayios ioannis (ayyanni)
 ayios khariton (ergenekon)
 dali (dali)
 frodisia (yağmuralan)
 galinoporni (kaleburnu)
 kato arodhes (aşağı kalkanlı)
 tylliria (dillirga)
 kornokipos (görneç)
 limnitis (yeşilırmak)
 louroujina (akincilar)
 melounta (mallıdağ)
 platani (çınarlı)
 potamia (bodamya)
 kritou marottou (grit-marut)
 vretsia (vretça)

günümüzde
osmanlı dönemindeki millet sistemi i̇ngiliz yönetimi tarafından ortadan kaldırılmıştır. bu dönemde yapılan nüfus sayımları ve idari kayıtlarda ada halkı dinleri ve mezhepleri ile ayırmak yerine iki ana etnik grupta sayılmaya başlamıştır. i̇ngiliz yönetiminin bu kutuplaştırma politikaları neticesinde linobambaki toplumu, kıbrıslı türk toplumuna entegre olmuştur.

son yıllarda kktc'de bazı gruplar kendilerini linobambaki kültürü ile daha çok bağdaştırmaya ve bu figürleri taşıyan organizasyonlar kurmaya başlamışlardır.

ayrıca bakınız 
 karamanlılar (ortodoks)
 marrano
 hemşinliler
 gizli hıristiyanlık

dış bağlantılar 
 linobambaki.org (türkçe)

kaynakça 

osmanlı döneminde kıbrıs
etnik veya ulusal kökenlerine göre kıbrıslılar
kıbrıs türkleri