Richard Wagner

richard wagner (22 mayıs 1813, leipzig – 13 şubat 1883, venedik), alman opera bestecisi, tiyatro direktörü, müzik teorisyeni ve yazarı.

geliştirdiği birleşik sanat eseri kavramı (gesamtkunstwerk) ile müzik dünyasını etkiledi. gerek müzik ve drama alanındaki yenilikleri, gerekse yahudi karşıtı görüşleri nedeniyle 20. yüzyılın en çok tartışılan müzik adamlarından olmuştur.

hayatı ve çalışmaları 

22 mayıs 1813'te almanya'nın leipzig kentinde doğan richard wagner, polis memuru friedrich wilhelm – johanna wagner çiftinin 9 çocuğundan en küçüğüdür. henüz 6 aylıkken babasını kaybeden richard wagner'in annesi johanna, 9 ay sonra aile dostu olan ressam, oyun yönetmeni ve yazar ludwig geyer ile evlendi ve aile dresden'e göçtü. geyer, 1821'de öldü ve aile 1827'de yeniden leipzig'e döndü.

wagner, küçük yaştan itibaren tiyatroya ilgi duymaya başladı. diğer kardeşleri de meslek olarak oyunculuk ve şarkıcılığı seçmişlerdi. i̇lk yaratıcı çalışması, 15 yaşında "leubald and adelaide" adlı opera metni idi. weber'in bir operasını ve beethoven'in bir senfonisini dinledikten sonra ise müzik tutkusu kendisini gösterdi. leipzig üniversitesi'ne devam etmeye başlayan wagner, ayrıca bir sinagogda koro şefi olan christian theodor weinlig'den 6 ay boyunca müzik dersi aldı, armoni ve kontrpuan öğrendi. 1832'de belli başlı eserlerinden ilki olan "do major senfoni"'yi besteledi; eser, leipzig ve prag'da seslendirildi ve ilgi gördü. 1833'ten itibaren çeşitli küçük tiyatro topluluklarında orkestra şefi olarak çalıştı; 1834'te "die feen (periler" operasının müziğini ve metnini yazdı. bu eser, o hayattayken hiç seslendirilmediyse de ikinci operası olan ve shakespeare'in "kısasa kısas" oyunundan hazırladığı "das liebesverbot" (yasak aşk) operası 1836'da magdeburg'da sahnelendi.

1836'da şarkıcı minna planer ile evlendi. eşini evlenmeye razı etmek için 2 yıl uğraştığı halde, bu evlilik kısa zaman sonra sadakatsızlık nedeni ile bir hayal kırıklığına dönecek yine de 1866'ya kadar sürecekti. evlendiği yıl königsberg tiyatrosunda müzik direktörü olduysa da kısa bir süre sonra ayrılıp riga'da benzer bir göreve başladı. burada özellikle beethoven eserlerini yönetti ve rienzi operasını bestelemeye başladı.

1839'da alacaklılarından kaçarak önce londra'ya gitti. bir oyununun perdeye aktarılması sırasında yaşanan bir anlaşmazlık nedeni ile değerinin daha iyi anlaşılacağını düşündüğü paris'e gitti. berlioz ve başka sanatçılarla tanıştı. yoksulluk içinde geçen paris günlerinde rienzi'yi tamamladı, uçan hollandalı operasının taslaklarına başladı.

1842'de dresden tiyatrosu rienzi'yi sahnelemeye karar verince paris'ten ayrılıp dresden'e gitti. eser, 6 saat süren çok uzun bir opera olmasına rağmen seyirciyi coşturmayı başarmıştı. böylece rienzi operası, wagner'in almanya'da adını duyurmasını sağlayan ilk eser oldu. 1843'te uçan hollandalı aynı kentte sahnelendi. wagner, dresden'de krallık orkestrası şefliğini yaptı. romantik operası tannhäuser 1845'te dresden'de sahnelendiğinde geleneksel formların çok dışında bir eser olduğu için eleştirildi. buna rağmen franz liszt, 3 yıl sonra weimar'da bu eseri sahneledi ve wagner'i her zaman destekledi. 1848 tanışan wagner ile liszt, ömürboyu dost oldular. wagner, aynı yıl löhengrin operasını tamamladıysa da sahneleme imkâni bulamadı. yardımına yine liszt koştu ve eseri 1850'de weimar'da sahneledi. wagner'in devrimci siyasi etkinliklerinden ötürü i̇sviçre'ye sürgüne gitmesi üzerine kariyerinde yeni bir dönem başladı.

sürgün yaşamı 1862'ye kadar süren wagner, i̇sviçre'de "der ring der nibelungen" (nibelungen yüzüğü) adı verilen opera dizisini yazdı.bu eser 4 ayrı operadan oluşmaktaydı. eserin nibelungen yüzüğü adını almasının sebebi ise, hikâyelerin birbirinin devamı olarak yazıldığı bu 4 ayrı operanın art arda sahnelenmesi fikri idi. bu arada varlıklı ipek tüccarı otto wesendonck ve eşi mathilde ile tanıştı. otto wesendock, zürih yakınlarındaki villasının bahçesindeki küçük bir köşkü wagner ile eşi minna'ya kiralayarak richard wagner ile eşi arasında doğan aşkın sürmesine farkında olmadan yardımcı oldu. bu aşk, wagner'e yeni eserleri için ilham verdi. wagner böylece, operalarının en uzunu ve en zoru olan "tristan ve i̇solde"'i (1857-1859) yazdı. eser, 1865'te münih'te bavyera kralının huzurunda sahnelendi. 
 
wagner, tahta yeni çıkan bavyera kralı ii. ludwig tarafından davet edilince hemen almanya'ya gitmişti. kralın desteği ile ekonomik sıkıntıları sona erdikten sonra tek komik operası "die meistersinger von nürnberg" nürnberg'in usta şarkıcıları operasını yazıp besteledi ve bu eser de münih'te sahnelendi. bu arada bavyera parlamentosu ülke parasının besteciye yedirildiği inancıyla sanatçıyı eleştirmekteydi. öte yandan franz liszt'in ünlü orkestra yöneticisi hans von bulow ile evli kızı cosima ile yaşadığı aşk çevreden tepki toplamaktaydı.

1866'da eşinden ayrılan wagner, 1870'te franz liszt'in kızı cosima ile evlendiğinde çiftin iki çocukları vardı. wagner, orkestra eseri "siegfried i̇dyll"'i 1870'te coşima için besteledi. 1869-1870 yıllarında yüzük operalarının ikisi liszt tarafından sahnelendi.bu sırada eserin tamamının sahneleneceği bir opera binası için kaynak bulma çabaları sürüyordu. ümitsizliğe düştüğü anda kral ii. ludwig'in desteği ile karşılaştı. söylentilere göre eşcinsel olan kral, wagner'e ve onun müziğine duyduğu büyük aşkını kanıtlamak adına binanın yapımına yardım teklifinde bulundu. bu büyük aşktan haberdar olan wagner bu yardımı kabul etti. opera binası 1874'te bayreuth'ta birleşik sanat eseri (müzik, şiir, görsel sanatlar, dans gibi tüm sanatların operada harmanlanması) kavramına uygun olarak inşa edildi. opera binasının inşa sürecinde wagner kendi sanatının gereklerini göz önünde bulundurarak projenin büyük bölümüne çizimleri ile katkıda bulundu. 1876'daki ilk sanat festivalinde tamamı 18 saatlik bir eser olan nibelungen yüzüğü sahnelendi.

1877'de parsifal operasını yazmaya başlayan wagner, “saf ırk” konusundaki polemik yaratan yazılarını yayınlamayı sürdürdü. parsifal, 1882'de bayreuth'ta sahnelendi. wagner, 1883 kışını geçirmek için gittiği venedik'te kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti. bayreuth'taki villasının bahçesinde kendi adına hazırladığı mezarına gömüldü.

ayrıca bakınız 

 ünlü operalar listesi
 opera bestecileri listesi

dış bağlantılar 

 choralwiki websitesi "richard_wagner" maddesi  (erişme:30.10.2010)
 imslp websitesi "wagner_richard" maddesi  (erişme:30.10.2010)
 wima: werner icking music archive websitesi "wagner" maddesi  (erişme:30.10.2010)
 richard wagner opera richard wagner operalari, wagner'le raportajlar, cdler, dvdler, wagner takvimi, bayreuth festivali  (erişme:30.10.2010)
 wagner operalari hakkinda pfotograflar, videolar, midi dosyalari, partisyon notalari, librettolar ve kritikler  (erişme:30.10.2010)
 rwagner.net wagner operalari librettolarainin ingilizce cevirileri  (erişme:30.10.2010)

kaynakça

 
1813 doğumlular
1883 yılında ölenler
i̇talya'da kalp krizinden ölenler
richard
19. yüzyıl alman bestecileri
alman opera bestecileri
romantik dönem bestecileri
1848 devrimleri'nde kişiler
alman milliyetçiliği
ii. ludwig (bavyera kralı)