mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Tren istasyonu

tren istasyonu, trenlerin yolcu veya yük alıp bırakmak için düzenli olarak durdukları demiryolu tesisidir. genellikle en az bir platform ve bilet satışı ile bekleme odalarının olduğu bir istasyon binasına sahiptir. daha büyük tren istasyonları gar olarak adlandırılır.

tren istasyonları hemzemin, yer altında veya yerden yüksekte olabilir. mevcut olması durumunda kesişen tren hatları ile otobüs, metro ya da tramvay gibi diğer ulaşım hatlarına aktarma yapılabilir.

tarihçe 
dünyadaki bilinen ilk tren istasyonu, swansea, galler'de 1807'de hizmete giren the mount tren i̇stasyonu'dur.

i̇stasyon türleri 

 merkez istasyon/gar : bir şehirde birden fazla tren istasyonunun bulunmasına rağmen merkez istasyon diğerlerinden büyüklük farkı gösterir. bunun yanında peron sayısı genelde daha fazladır ve şehirdeki diğer istasyonların aksine aktarmalı yolculuk daha kolaydır ve böylece "aktarma i̇stasyonu" olarak da adlandırılabilir. 
 bölgesel istasyon: şehir semtlerinde veya küçük şehirlerde bulunan ve sadece banliyö veya her istasyonda duran trenlerin ama hızlı veya yüksek hızlı trenlerin durmadığı istasyonlar, örneğin "durak". 
 aktarma istasyonu: yolcu ve eşyaların bir trenden başka bir trene veya bir vagondan başka bir vagona aktarılmasını yapan istasyonlara denir. aktarma yapılırken yolcu ve eşyaların gidecekleri yönlere dikkat edilmelidir. aktarma istasyonlarında doğrudan tren teşkili yapılmaz.
kavşak istasyonu: değişik yönlerden gelen demir yollarının bir noktada birleştiği istasyonlara denir (eskişehir garı, afyonkarahisar gibi). 
banliyö istasyonu: şehir içi yolcu taşımasını kolaylaştırmak amacıyla ve kısa aralıklarla kurulmuş ve sadece banliyö trenlerine hizmet veren istasyonlara denir (kartal, gazi ve şirinyer gibi).
durak: sadece yolcu taşımalarında yolculara hizmet veren tesislerin bulunduğu yerlere denir.
terminus: i̇stasyon yollarının sonlandığı veya başladığı yerlerdeki istasyonlara (son istasyon) denir. bu raylara köryol adı verilir ve raylar tampon tesisatı veya beton duvar ile son bulur. böylelikle trenler istasyona girdikleri yönden çıkmaları gerekir. (haydarpaşa garı, frankfurt merkez tren i̇stasyonu, paris kuzey garı vb) .
sınır istasyonu: bir ülkeden diğer bir ülkeye demir yolu bağlantısının sağlandığı istasyonlara denir. örneğin; kapıkule-kapitan andreevo (bulgaristan), uzunköprü-pithiu (yunanistan).
 triyaj garı  (dağıtım i̇stasyonu): değişik istasyonlardan gelen eşya yüklü vagonların, gidecekleri yönlerin saptandığı ve bu şekilde tren oluşturularak gönderildiği istasyonlara denir. triyaj istasyonları özellikle kavşak noktalarda bulunur (eskişehir, afyon, kayseri vb.).

resimler

ayrıca bakınız 
otogar

kaynakça 

 
demiryolu yolcu taşımacılığı
demiryolu yapıları
Hacı Sabancı

hacı sabancı (25 haziran 1935, kayseri - 26 haziran 1998, i̇stanbul), sabancı ailesinin ikinci kuşak üyesi, türk iş insanı ve hayırsever.

türkiye'nin ikinci büyük sanayi ve finans kuruluşu, sabancı holding'i kurdu. hacı ömer sabancı'nın, üçüncü oğlu olarak kayseri ilinde bulunan akçakaya köyünde doğdu.

hacı okul hayatını adana'da geçirdi. ortaokulda okulu bıraktıktan sonra ailesinin sahibi olduğu otomobil satıcılığı ve pamuk ihracatı firmalarında işe başladı.

carrefoursa, yünsa, akçansa, bossa, çimsa, danonesa, exsa, marsa, sapeksa ve universal trading şirketlerinde yönetim kurulu başkanlığı görevlerinde bulundu.

1959 yılında özcan sabancı ile evlenmiştir. ömer sabancı, mehmet sabancı ve demet sabancı çetindoğan olmak üzere 3 çocuğu olmuştur.

ölümü 
hacı sabancı akciğer kanserine karşı iki yıl mücadele verdikten sonra i̇stanbul'da 63 yaşında, doğum gününden bir gün sonra 26 haziran 1998 tarihinde öldü. öldürülen kardeşi özdemir sabancı'nın yanında adana'da asri mezarlığı`na toprağa verildi.

fahri doktora 
 çukurova üniversitesi, adana
 doğu akdeniz üniversitesi, kktc

ödüller 
 cumhurbaşkanı süleyman demirel tarafından sunulan türkiye cumhuriyeti liyakat nişanı
 i̇şletme yönetimi uluslararası derneği tarafından balkanlar'ın en i̇yi ticaret yöneticisi

1935 doğumlular
1998 yılında ölenler
sabancı ailesi
20. yüzyıl türk iş insanları
akciğer kanserinden ölenler
kayseri doğumlu iş insanları
i̇stanbul'da kanserden ölenler
türk girişimciler
sabancı holding yönetim kurulu üyeleri
adana asri mezarlığı'na defnedilenler
Cercis

cercis aşağıdaki anlamlara gelebilir ;

 cercis, (arapça جرجس) i̇sevî bir önder. bu isim, yunanca orijinali olan "georgius"un arapça'ya uyarlamasıdır.
 rahip bahira, bir rahibin diğer adı
 erguvan, bir çiçeğin diğer adı
Brač

braç adası (hırvatça: brač, i̇talyanca; brazza, latince; bretia, brattia), adriyatik denizi'nde, hırvatistan'a ait engebeli ve dağlık ada. yüzölçümü 396 km², en yüksek noktası 778 m'dir (vidova dağı). adriyatik denizi'nin 3. büyük adasıdır. nüfus: 12,715 (1981)

tarihçe 
önceleri yunanlar ve romalıların elinde bulunan ada, sırasıyla korsanların, dubrovnik, venedik, bosna, fransa ve avusturya-macaristan i̇mparatorluğu'nun yönetimi altına girdi. kısa bir süre de bağımsız kaldı. 1918'de yugoslavya'ya katıldı. ii. dünya savaşı sırasında, 1941 yılında i̇talyan kuvvetleri adayı işgal etti. adanın dağlık bölgelerde, yerli isyancılar oldukça etkili bir gerilla savaşı ile savaştı, ancak işgalciler, tutuklamalar ve infazlar ile sert cevap verdi. 1943 yılında, i̇talyan teslimiyetin ardından, alman birlikleri, 12 ve 13 ocak 1944'te adayı işgal ettiler ancak temmuz ayında yugoslav partizanları ve özel müttefik birlikleri tarafından yenilgiye uğratıldılar ve ada serbest bırakıldı. brač adası, hırvatistan'ın bir parçası olarak, yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti'nin bir parçası haline geldi. 1991'de başlayan hırvatistan savaşı'nda (milna'da kısa süreli bir bombalama oldu) adada mücadele oldu ancak savaş sonrasında, özellikle turizmde kayıplar meydana gelerek ada için bir felaket oldu.

ekonomi 
ada ekonomisi büyük ölçüde turizm, balıkçılık ve tarıma (özellikle şarapçılık ve zeytincilik) dayanır.

kaynakça

hırvatistan'ın adaları
adriyatik denizi'ndeki adalar
split-dalmaçya
Mobilav

mobilav 35 mm’nin tasarladığı, montaj ve seslendirme olanaklarını tümüyle içinde barındıran teknolojik alt yapıya sahip gezici bir stüdyodur. sabit stüdyolarda bulunan post prodüksiyon donanımı, size gerekli konforu sağlayacak biçimde mobilav’ın içine yerleştirilmiştir.

film ve video teknolojisi
film teknikleri
Humphrey Bogart

humphrey bogart, tam adı humphrey deforest bogart (25 aralık 189914 ocak 1957), yarattığı sert adam tipiyle sinema tarihinde kalıcı bir iz bırakmış amerikalı oyuncudur.

1940'ların ve 1950'lerin en yüksek gelirini sağlayan filmlerinde, duygularını belli etmeyen bir yüzün gerisinde idealist bir yan gizleyen, bireyci, serüvenci portreler çizmiştir. özel yaşamında da tepeden bakan ve yalnızlığı seven görünümüyle hollywood alışkanlıklarına çok az ödün vermiş, amerikan sinemasında çığır açan bir kahraman olmuştur. amerikan film enstitüsünün yaptığı afi'nın 100 yılı... 100 yıldız oyuncular listesinde, ilk sırada yer almaktadır.

17 yaşındayken 1. dünya savaşı'na katılmış ve üst dudağının sağ tarafına bir yara almıştır. humphrey bogart, 57 yaşındayken özofagus (yemek borusu) kanseri neticesinde ölmüştür.

bazı önemli filmleri 
 the dancing town, (1928)
 midnight, (1934)
 kid galahad, (1937)
 dead end, (1937)
 angels with dirty faces, (1938)
 the oklahoma kid, (1939)
 brother orchid, (1940)
 the maltese falcon (malta şahini), (1941)
 casablanca (kazablanka), (1942)
 sahara, (1943)
 the big sleep, (1946)
 the treasure of the sierra madre (sierra madre hazineleri), 1948
 key largo (ölüm gemisi), 1948
 the african queen (afrika kraliçesi), (1951)
 the caine mutiny (denizde i̇syan), (1954)
 sabrina, (1954)
 the harder they fall (şöhretin sonu), (1956)

kaynakça

dış bağlantılar 
 

1899 doğumlular
new york doğumlu erkek oyuncular
1957 yılında ölenler
20. yüzyılda amerikalı erkek oyuncular
amerikalı erkek sinema oyuncuları
amerikalı tiyatro oyuncuları
amerikalı satranç oyuncuları
i. dünya savaşı'nda amerikalı askerler
en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahipleri
kaliforniya'da defnedilenler
Dapsone

dapsone (dds veya 4,4'-diaminodifenil sulfon veya dapson(e) veya disulon(e))(okunuşu: dapson, disulon) 1940 yılında leprada etkinliği saptanan bu ilaç bugün de hastalığın tedavisinde başta gelmektedir. eskiden tek ilaç olarak ve küçük dozlarda başlanan ve giderek dozu arttırılan ilaca karşı son yıllarda direnç oluştuğu kanıtlandığından bugün tam doz olarak günde 100 mg ve aralıksız tedavi öngörülmektedir. reaksiyonlarda kesilmesi yanlıştır.

dds'nin yan etkileri çok azdır. anemi, methemoglobinemi, hepatitis, dermatitis ve psikoz ender olarak bildirilmişse de genellikle iyi tolere edilen bir ilaçtır.

dds'nin, hansolar ve dadds adlı depo enjeksiyon şekilleri de vardır ki, direnç oluşturulabileceği için önemini yitirmektedir. son yıllarda lepra tedavisinde iki veya üç ilaç birlikte kullanılmakta ve tedavi süresi kısaltılmaktadır.

molekül dsö'nün temel i̇laçlar listesi'nde yer almaktadır.

dds direnci 
i̇laca direnç, lepra uzmanlarını uğraştıran önemli bir konudur. uzun süre düzensiz ve ufak dozlarda dds kullananlarda ikincil (sekonder) direnç oluştuğu saptanmıştır. ayrıca bu tip dirençli basillerle aşılananlarda öncü (primer) direnç de ortaya çıkmaktadır. bu durum leprada alternatif ilaçlara önem kazandırmıştır. dds'e direnç hastanın basillerini fare tabanına aşılayarak yapılan deneylerle anlaşılır. hastanın ilacını alıp almadığı da idrarda dapsone dozunu saptayarak araştırılır.

anilinler
organik kükürt bileşikleri
transferaz inhibitörleri
antibiyotikler
cüzzam
akne tedavisi
dünya sağlık örgütü ana ilaçları
Yelda Reynaud

yelda kaymakçı reynaud (d. 17 ocak 1972, viyana), türk tiyatro ve sinema oyuncusu. 1972'de avusturya'da doğdu, ilköğrenimini almanya'da gördü. almanya'dan mısır'a gitti.

biyografi 
mısır'da üç yıl dalgıç hocalığı yaptı. daha sonra, abd'ye gitti ve bir yıl araştırma yaptıktan sonra fransa'ya yerleşti. paris'in en ünlü tiyatro okullarında 6 yıl eğitim gördü. çeşitli tiyatrolarda dört yıl boyunca zaman zaman oynadı. almanya, türkiye, i̇sveç ortak yapımı olan, yılmaz arslan'ın yara adlı sinema filminde başrol oynadı.

yara filmindeki rolüyle antalya film festivali'nde "en i̇yi kadın oyuncu" altın portakal ödülü'nü aldı. hâlâ eğitimi devam etmektedir. akıcı olarak türkçe, i̇ngilizce, almanca, fransızca konuşabilmektedir. ayrıca orta derecede mısır arapçası, i̇talyanca ve i̇spanyolca bilmektedir. 2005 yılında sezen aksu'nun 'yanmışım ben' şarkısının klibinde rol almıştır.

özlem düvencioğlu ile birlikte başıbozuk ltd. adlı bir yapım şirketi kurdu. başıbozuk ismini tenten dergisi okurken gördü ve daha sonra "savaşta cephenin en önünde yer alan toplama, maaşsız osmanlı ordusu" anlamına geldiğini öğrendi. bu kelimeyi kendisiyle ilişkilendirip özdeşleştirerek şirkete bu adı verdi.

ödülleri 
 2005 uluslararası i̇stanbul film festivali - en i̇yi kadın oyuncu (anlat i̇stanbul)
 2004 si̇yad - en i̇yi kadın oyuncu
 2000 si̇yad - en i̇yi kadın oyuncu
 1999 uluslararası i̇stanbul film festivali - jüri özel ödülü
 1999 çasod - en i̇yi kadın oyuncu
 1998 uluslararası alexandria (mısır) film festivali - en i̇yi kadın oyuncu
 1998 antalya altın portakal film festivali - en i̇yi kadın oyuncu
 1998 mar del plata (arjantin) uluslararası film festivali - en i̇yi kadın oyuncu

filmografi 
 2020 i̇ki gözüm ahmet 
 2007 parmaklıklar ardında - aliye (tv dizisi)
 2007 ölümle dans - det. catherine pulliam
 2007 yaşamın kıyısında - emine
 2005 sessiz gece, reyhan (tv dizisi)
 2004 anlat i̇stanbul - banu 
 2004 hoş geldin hayat 
 2004 yolda - tezer hanım
 2004 kasabanın i̇ncisi - i̇nci (tv dizisi, trt)
 2004 gece 11:45 - zeynep
 2003 çamur - ayşe
 2002 amnesia - anais
 2002 sony-fransa - (reklam)
 2001 roberto succo - mylene
 2000 les filles ne savent pas nager [girls can't swim]
 2000 journey out my room - laura
 2000 nefes nefese (tv filmi)
 1998 yara - hülya

tiyatro 
 i̇ki kişilik bir oyun - bülent erkmen - dot
 toi et et tes nauges -1997
 jock - 1996
 before breakfast -1996
 tartuffe -1994
 jean bete - 1993
 the stolen letter - 1992

kaynakça

dış bağlantılar
 
 

1972 doğumlular
türk kadın sinema oyuncuları
türk kadın tiyatro oyuncuları
yaşayan insanlar
viyana doğumlu oyuncular
İshaklar, Ulubey

i̇shaklar, uşak ilinin ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
16. yüzyıl osmanlı kayıtlarında yer almayan köyden, 1676 yılı avarız defterinde uşak kazasına bağlı bir köy olarak bahsedilmiştir. 1900'lü yılların başında da uşak kazasına bağlı bir köy olarak bahsedilen yerleşim, cumhuriyetin ilk yıllarında ulugöbek'e nahiyesine bağlanmıştır. 1953 yılında uşak'ın il, ulubey'de ilçe olunca, ulubey'in bir köyü olmaya devam etmiştir.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 50 km, ulubey ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ulubey belde ve köyleri
İshaklar

ishaklar, çilimli - düzce ili çilimli ilçesine bağlı köy
 ishaklar, gülnar - mersin ili gülnar ilçesine bağlı mahalle
 ishaklar, harmancık - bursa ili harmancık ilçesine bağlı mahalle
 i̇shaklar, ulubey - uşak ili ulubey ilçesine bağlı köy
Santa Cruz (eyalet)

santa cruz arjantin'in güneyinde, patagonya da olarak bilinen bölgede eyalet. atlas okyanusu'ndan şili sınırındaki and dağlarına kadar uzanır. arjantin'de nüfus yoğunluğu en düşük olan eyalettir (0.81/km²).

tarih 
1878-84 arasında patagonya ulusal toprakları'nın parçası olan santa cruz 1955'te eyalet statüsü kazanmıştır.

coğrafya ve i̇klim 
santa cruz, arjantinin ana karasına bağlı en güneydeki eyalettir. kuzey sınırını 46°g enlemi oluşturur. buenos aires eyaleti'nden sonra ülkenin ikinci en büyük eyaletidir, aynı zamanda nüfusu en seyrek olan eyaletdir. eyaletin başkenti  97.742 (2010) nüfuslu rio gallegos, atlas okyanusu kıyısında yer alır. eyaletin toplam nüfusu 333.473'tür (2022).

batı sınırı boyunca andlar'ın ormanlarla kaplı etekleri ve başta argentino gölü (1560 km²), olmak üzere birçok buzul gölü yer alır. bulunduğu enleme göre ılıman bir iklime sahip olan eyaletin üç ulusal parkından perito moreno buzulu, andlar'ın güney kesiminde, buzul gölleriyle tanınan los glaciares milli parkı daha da güneyde, taşlanmış orman ulusal parkı ise patagonya'dadır.
Karacaahmet, Ulubey

karacaahmet, uşak ilinin ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
yerleşimden 1890 yılı aydın vilâyet salnâmesinde, "karacaahmedsultan" adıyla saruhan sancağı eşme kazasının i̇nay nahiyesine bağlı bir köy olarak bahsedilmiştir. köyün ismi 14. yüzyılda yaşamış akıncı ve hacı bektaş-ı veli'nin dervişi karaca ahmet'ten gelmektedir. köyde karacaahmet'e ait olduğu düşünülen türbe ile annesi ve bazı aile fertlerine ait olduğu düşünülen mezarlar bulunmaktadır. uzun yıllar eşme kazasına bağlı olan yerleşim, 1953 yılında uşak'ın il olması ulubey'inde ilçe olması üzerine yeni kurulan ilçenin köyü oldu.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 44 km, ulubey ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ulubey belde ve köyleri
Angel (Buffy the Vampire Slayer)

"angel", the wb kanalında yayınlanan, joss whedon tarafından oluşturulan bir fantastik dizi olan buffy the vampire slayer televizyon dizisinin ilk sezonunun yedinci bölümü.

özet 
buffy ve angel ilk kez öpüşürler, ve buffy, angel'ın bir çingene laneti yüzünden ruhunu geri kazanan, şeytanî olmayan bir vampir olduğunu öğrenir. darla buffy'yi öldürmeye çalışır ama angel, darla'nın kalbine kazık saplar.

ayrıca bakınız
 kurgusal vampirler listesi

dış bağlantılar
 

buffy the vampire slayer (sezon 1) bölümleri
1997 televizyon bölümleri
I, Robot... You, Jane

"i, robot... you, jane" (ya da türkçe adıyla ben, robot... sen, jane), the wb kanalında yayınlanan, joss whedon tarafından oluşturulan bir fantastik dizi olan buffy the vampire slayer televizyon dizisinin ilk sezonunun sekizinci bölümü.

özet 
willow internette malcolm adında yeni bir çocukla tanışır. malcolm gerçekte bir kitabın içine hapsedilmiş moloch adlı iblistir. serbest kaldığında ise, interneti kullanarak etrafa büyük hasar vermeye başlar. buffy, bilgisayar öğretmeninin yardımıyla onu yener.

notlar 
 moloch, bilgisayarda buffy'yi araştırırken ilk sahnede buffy'nin doğum tarihi 10/24/1980 olarak görünüyor ama görüntüyü  fritz'in bilgisayarına gönderdiğinde (fritz'in, buffy'yi izlemesi için) tarih 05/06/1979 olarak değişiyor.

dış bağlantılar
 

buffy the vampire slayer (sezon 1) bölümleri
1997 televizyon bölümleri
Kıran, Ulubey

kıran, uşak ilinin ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 40 km, ulubey ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. köyün 2 km güneyinde gerdime  deresi bulunmaktadır. bu derenin başlangıcında, subaşı olarak bilinen bölgede  sarıkız  çayının kaynağı bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

ulubey belde ve köyleri
Omurgasızlar

invertebrata
omurgasızlar (), omurgası olmayan hayvanlara verilen genel bir addır. omurgasız olarak adlandırılan canlıların yapılarında hiçbir iç iskelet bulunmaz. bazı omurgasız hayvanların vücudunu destekleyen bir dış iskelet bulunur.

omurgasız canlılar, en basit çok hücreli canlı olan trichoplax adhaerens'den itibaren başlayan metazoa aleminin altında incelenmektedir. omurgasız hayvanlardan bazıları; çekirge, örümcek, kelebek, sinek, solucan, ahtapot, yengeç, ıstakoz, midye ve denizanasıdır.

omurgasızlar, parazoa (gerçek dokulara sahip olmayan canlılar) ve eumetazoa (gerçek dokulara sahip canlılar) olmak üzere iki alt sınıfta incelenirler.

omurgasız hayvanların kıkırdak doku ve kemik dokudan oluşan iskeletleri yoktur. bazı omurgasız hayvanların vücutlarında iskelet görevi gören değişik yapılar vardır. örneğin yengeçlerde bulunan sert kabuk ve böceklerdeki kitin adı verilen örtü iskelet görevi yapar. omurgasız hayvanların bir bölümü karada bir bölümü suda yaşar. karada yaşayan omurgasız hayvanların akciğerleri yoktur. bu hayvanlar trake solunumu ya da deri solunumu yaparlar. suda yaşayan omurgasız hayvanlar ise solungaçlarıyla solunum yapar.

omurgasız hayvanlar yumurta ile çoğalır. çekirge, örümcek, kelebek, hamam böceği, sivrisinek çevremizde gördüğümüz omurgasız hayvanlardır. ahtapot, yengeç, ıstakoz, midye, denizkestanesi, denizyıldızı, süngerler, denizanası ve mercanlar suda yaşayan omurgasız hayvanlara örnektir. i̇nsanların çevrelerinde sık karşılaştıkları omurgasız hayvanlar eklem bacaklılar ve solucanlardır.

sölenterler, yumuşakçalar, eklem bacaklılar, derisi dikenliler ve solucanlar omurgasız hayvanlar grubunda incelenir.

çoğalma 
omurgasızlar genellikle yumurtlayarak çoğalırlar. yumurtadan çıkan yavrular çoğu zaman yetişkinlere benzemezler ve ancak birkaç aşamadan geçtikten sonra yetişkinlerine benzerler. fakat bunun aksine, yani yumurtadan direkt olarak yetişkinlerine benzeyerek çıkan türler de vardır. bunlar; solucan, örümcek ve bazı böceklerdir.

ayrıca bakınız 
 omurgalılar

kaynakça
Sarangi

sarangi (hintçe; सारंिग), yay ile çalınan hindistan çalgısı.

arap rebabı gibi tek paça ahşaptan oyulmaktadır. sapı çok geniş ve perdesizdir. bağırsaktan yapılmış üç melodi teli vardır (bazı çalgılarda metalden dördüncü bir melodi teli daha bulunur). ayrıca, sempatik olarak titreşip melodi tellerinin sesini destekleyen bir düzine kadar da metal teli bulunur. sarangi dik olarak tutulur ve ses çıkarırken tellere basılmaz, tırnaklarla dokunulur. sesi, batı çalgılarından viyolanınkini andırır. nepal sarangisi, turk gicek enstrumana benzer.

ayrıca bakınız 
 ram narayan

müzik aletleri
Einstein alan denklemleri

einstein alan denklemleri ya da einstein denklemleri (kısaca ead), yüksek hız ve büyük kütlelerde geçerli olan uzayzamanın geometrisi ile enerji ve momentum dağılımını ilişkilendiren doğrusal olmayan diferansiyel denklemler kümesidir. einstein, bu denklemleri ilk kez 1915 yılında yayımlamıştır.

bu denklemler, uzayzamanın eğriliğini (einstein tensörü) momentum ve enerji dağılımına (enerji-momentum tensörü) eşdeğerlik ilkesi ile eşleyen on denklemden oluşur. einstein tensörü, metrik tensör ile bağıntılıdır. bu yüzden problem, verilen bir enerji momentum dağılımı için metrik tensörünü çözmektir. bu denklemler, düşük hızlarda ve düşük kütlelerde newton mekaniğine yakınsar.

bu denklemler, genel görelilik kuramı ve özel görelilik kuramı olarak iki ana başlık altında incelenir. denklemler, kütlenin ve enerjinin görece küçük olduğu bir evren için çözülürse; yâni denklemin aşikâr çözümü alınırsa özel görelilik kuramına ulaşılır. bu kuram zamanın, uzayın bir parçası olduğunu ve evrendeki en yüksek hızın ışık hızı olduğunu gözlemlerle doğrulanarak kanıtlamıştır. genel görelilik kuramı ise maddenin ve enerjinin uzayzamanda eğrilikler yarattığını öne sürmüş ve bunu da yapılan deneyler kanıtlamıştır. einstein alan denklemlerinin küresel simetriye sahip tek bir vakum çözümü vardır. bu çözüme schwarzschild çözümü denir ve schwarzschild karadeliğini ifade eder.

einstein alan denklemlerinin matematiksel gösterimi 
einstein alan denklemleri kapalı biçimde,

şeklinde verilebilir. burada einstein tensörü,

olarak tanımlanır; burada , enerji-momentum tensörü ve  olarak tanımlanır. ayrıca  metrik tensör,  ricci tensörü ve r de skaler eğrilik olarak adlandırılır. eğer bir kozmolojik sabit, , varsa alan denklemleri şu hale dönüşür:

kozmolojik sabit, evrendeki karanlık enerjiyi modellemekte kullanılan yöntemlerden birisidir.

ayrıca bakınız 
 albert einstein
 isaac newton
 özel görelilik kuramı
 genel görelilik kuramı
 einstein-hilbert etkisi

kaynakça
The Puppet Show

"the puppet show" (ya da türkçe adıyla kukla şovu), the wb kanalında yayınlanan, joss whedon tarafından oluşturulan bir fantastik dizi olan buffy the vampire slayer televizyon dizisinin ilk sezonunun dokuzuncu bölümü.

özet 
buffy ve arkadaşları, okulun yetenek şovuna katılırlar. ama şov esnasında erkek öğrencilerden birinin kalbi sökülür. buffy, bunu yapan kişinin öğrencilerden biri olduğunu düşünür, ama kukla öldürüldüğü zaman, onu konuşturan şeytanî iblis ortaya çıkar.

dış bağlantılar
 

buffy the vampire slayer (sezon 1) bölümleri
1997 televizyon bölümleri
Deniz memelileri

deniz memelileri, denizlerde ya da okyanuslarda yaşayan ya da yaşamını denize bağımlı olarak sürdüren memelilere verilen genel isimdir. memeliler orjinellerinde karada evrimleşmiş ancak daha sonra deniz memelileri denizde yaşabilmek için tekrar evrimleşmişlerdir.
Adigece Mevlid

adıgece mevlid namıyla bilinen mevlîd, (şapsığca adıgabze meulıd/ адыгабзэ мэулыд) süleyman çelebi'nin 15'inci tarihli mevlîdi "vesîlet-ün necât"ın çerkezce'nin adıge ağzına tercümesidir. düzceli abdurrahman efendi, zekeriya efendi ve yusuf efendi tarafından 1906 yılında adıgece'ye tercüme edilmiş ve i̇stanbul'da neşredilmiştir. çerkesler arasında yaygın bir yazı dili olan şapsığca kullanılarak yazıya geçirildi.

adıgece mevlid, vesîlet'ün necât'a bağlı kalmakla birlikte, tercümeye adıge dilinin özelliklerine uygun bazı özgün yorumlar da eklenmiştir. adıgece mevlid, türkiye'de 1950'lere kadar bazı çerkez köylerinde okunmaya devam etmiş, köylerdeki özel kur'an kurslarında öğrencilere de öğretilirdi. eser, 2000 yılında nawko abdullah tarafından latin harfleriyle yazılışı da ilave edilerek, i̇stanbul'da "adige mevlid" adıyla yeniden yayınlandı.

edebi yapısı 
"failatün, failatün, failün" aruz vezni ile yazılan ve uzun süre kendine özgü bir adıge makamı ile, son zamanlarda daha çok kadınlar arasında okunan adıgece mevlid, geçtiğimiz yıllarda i̇stanbul'un tanınmış mevlîdhanlarından balıkesir'in susurluk ilçesine bağlı demirkapı köyünden hafız fahrettin abatay (d.1934) tarafından uyarlanıp seslendirildi ve kayda akındı. adıgece mevlîd bugün kandil gecelerinde, özel toplantı ve anma merasimlerinde çanakkale'nin biga ilçesine bağlı hacıköy ile kocaeli'nin uzuntarla köyünde yaşayan çerkezler tarafından okunmaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 hafiz fahretti̇n atabay çerkesce mevli̇d-i̇ şeri̇f mi̇raç bahri̇ 
 fahrettin atabay - çerkesçe mevlid
 25 kasım kadına yönelik şiddete karşı uluslararası mücadele günü nedeniyle bir çerkes kadını hakkında ünlü mevlithan guser fahrettin abatay’dan bir anlatı

dinî edebiyat
adige cumhuriyeti
Kurudere, Ulubey

kurudere, uşak ilinin ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 60 km, ulubey ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ulubey belde ve köyleri
Deneme yanılma yöntemi

deneme yanılma yöntemi, bir uygulamayı teoride kalmayarak, uygulamada deneyerek yapıp sonucunda ortaya çıkacak başarılı ve başarısız sonuçları bizzat gözlemleyerek bir sonuca ulaşma yöntemi olarak adlandırılabilir.

hata
buluşsal yöntemler
problem çözme
bilim felsefesi
Küçükilyaslı, Ulubey

küçükilyaslı, uşak ilinin ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
16. yüzyıl osmanlı kayıtlarında uşak ve çevresinde akkoyunlu yörüklerine bağlı i̇lyaslu cemaatinin varlığından söz edilmek olup köyün adınında bu cemaatten gelmesi muhtemeldir.. yerleşim osmanlı döneminden 20. yüzyılın ortalarına kadar eşme kazasına bağlı bir köydü. 1953 yılında uşak'ın il ulubey'inde ilçe olmasıyla yeni kurulan ulubey'e bağlanmış olup bu tarihte köyün adı "kötüilyaslı" olarak kaydedilmiştir. 1968 yılı kayıtlarında küçükilyaslı adıyla kaydedildiğinden aradaki bir tarihte günümüzdeki adını almıştır.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 42 km, ulubey ilçe merkezine 37 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ulubey belde ve köyleri
Şahin Alparslan

şahin alparslan (d. 1967, yozgat), türk yönetmen, yapımcı ve senaryo yazarıdır.

1984 ve 1986 yılları arasında ankara üniversitesi dil ve tarih coğrafya fakültesi arkeoloji bölümü'nde okudu. daha sonra i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi felsefe bölümü'nü bitirdi.

filmografisi 
akif sinema filmi (2020) uygulayıcı yapımcı
yuvaya dönüş (2019) uygulayıcı yapımcı
meryem (tv dizisi, 2017) uygulayıcı yapımcı
kırgın çiçekler (tv dizisi 2015-2018)) ana hikâye
kadın i̇şi banka soygunu(2013) - uygulayıcı yapımcı, senarist
kolpaçino bomba(2011) - uygulayıcı yapımcı 
türkler çıldırmış olmalı - afrika (2009) - uygulayıcı yapımcı
düğün şarkıcısı (2008) - yapımcı, ana hikâye
çok özel tim (2007) - yönetmen, yapımcı
ümit milli (2006) - yapımcı- ana hikâye
ah polis olsam (2006) - yönetmen, yapımcı
şaşkın (2005) - yönetmen, senarist
banyo (2005) - atv adına yapımcı
pardon (2005) uygulayıcı yapımcı
cumhurbaşkanı öteki türkiye'de (2004) - uygulayıcı yapımcı
okul  (2004) uygulayıcı yapımcı
büyük adam küçük aşk (2001) - uygulayıcı yapımcı
fosforlu cevriye (tv movie., 2000) production manager	
agaçlar ayakta ölür (tv movie) (production manager)
aglayan kadin (tv movie,2000) (production manager)	
artik sevmeyecegim (tv movie,2000) (production manager)
kirik zar (tv movie,2000) (production manager)	
ölüm pesimizde (tv movie, 2000) (production manager)	
yarali kurt (tv movie 2000) (production manager)	
yildiz tepe (tv movie, 2000) (production manager)

1967 doğumlular
yozgat doğumlular
türk film yönetmenleri
türk senaristler
türk film yapımcıları
türk televizyon yapımcıları
i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesinde öğrenim görenler
yaşayan insanlar
Küçükkayalı, Ulubey

küçükkayalı, uşak ilinin ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, bozulus türkmen aşiretinin kayalu cemaatinden gelmektedir. köyle ilgili olarak ilk yazılı bilgiler osmanlı dönemine aittir. ii. bayezid devri  tahrir defterinde "kayalu küçük" adıyla geçen ulugöbek'e bağlı köyde 42 hane ve ikisi sipahizade olmak üzere 48 nefer ve 1520 yılı tahrir defterinde ise 40 hane ve ikisi sipahizade olmak üzere 65 nefer bulunmaktaydı. 1570 yılı tahrir defterinde uşak kazasına bağlı olan köyde 77 hane ve 97 nefer kayıt edilmiştir. 1676 yılında tutulan avârız defterinde ise köyden  "kayalı-i sağir" adıyla bir köy olarak bahsedilmiştir.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 52 km, ulubey ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

ulubey belde ve köyleri
Külçen, Ulubey

külçen, uşak ilinin ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
16. yüzyıl osmanlı kayıtlarında yer almayan yerleşim, 1676 yılı avarız defterinde "gülçen" adıyla uşak kazasına bağlı bir köy olarak bahsedilmiştir. günümüz köyüne bağlı çalışkanlar mahallesinin eski adı emekse olup, ii. bayezid dönemi tahririnde hayrebat nahiyesine, 1520 ve 1570 yılı tahrirlerinde ise uşak kazasına bağlı olarak görülmektedir. o dönemde yerleşimde ii. selim döneminde kurulan bayram bey mescidine ait vakıf bulunmaktaydı. 1953 yılında uşak il olduğunda yeni kurulan ulubey ilçesinin köyleri arasında külçen-emekse birleşik köy olarak yer almıştır.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 42 km, ulubey ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. ulubey kanyonunun bir tarafı külçen köyü sınırındadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

ulubey belde ve köyleri
Söğütlü, Ulubey

söğütlü, uşak ilinin ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün göçebe yörüklerin yerleşik hayata geçmesiyle kurulduğu sanılmaktadır. yerleşim uzun yıllar eşme'nin bir köyü olmuş, 1953 yılında uşak'ın il olup ulubey'in de ilçe olmasıyla yeni kurulan bu ilçeye bağlanmıştır.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 40 km, ulubey ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. karadağ ve kışla dağına yakın olup, karadağ'ın eteklerinde kurulmuştur.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ulubey belde ve köyleri
Sülümenli, Ulubey

sülümenli, uşak ilinin ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köy sınırlarında, köyün doğusundaki karşı tepe üzerinde mö 334 yılında makedonlar tarafından kurulan blaundos antik kentinin kalıntıları bulunmaktadır. günümüz yerleşimi, 1520 yılı osmanlı kayıtlarında uşak kazasında yaşadıkları belirtilen akkoyunlu yörüklerine bağlı süleymanlu cemaatinin yerleşimiyle kurulmuştur. 16. ve 17. yüzyıllardaki osmanlı kaynaklarında bu köyden bahsedilmemesi, köyü kuran yörüklerin bu yüzyıllarda henüz yerleşik düzene geçmediğini düşündürmektedir.

coğrafya 
uşak il merkezine 45 km, ulubey ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. doğusunda kıranköy, batısında bekimiş, güneyinde çubukdağı, kuzeyinde ise gedikler köyü bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 ulubey blaundos antik kenti - uşak 
 

ulubey belde ve köyleri
Avgan, Ulubey

avgan, uşak'ın ulubey ilçesine bağlı eski bir belde ve köy olup 2018'den bu yana bir mahalledir.

tarihçe 
köyde yerleşim tarihi kesin bilinmemekle birlikte osmanlı dönemine ait 16. yüzyıl tahrir defterlerine ulugöbek nahiyesine bağlı "avgan karyesi" olarak kaydedilmiştir. ii. bayezid dönemi tahririnde köyde 19 hane ve 23 nefer kaydedilmiş, 1520 tahririnde 19 hane ve 27 nefer kaydedilmiştir. 1570 yılı tahririnde kafir öyüğü ve bekirce mezralarıyla birlikte kaydedilen köyde 64 hane ve 81 nefer bulunmaktaydı. ayrıca köyde 16. yüzyıl piyade defterlerindeki kayıtlara göre 3 adet piyade çiftliği de bulunmaktadır. 29 şubat 1972'de belediye statüsü alarak beldeye dönüşmüştür. belde belediyesi 6360 sayılı kanun uyarınca 2014 yılında kapatılmıştır.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 30 km, ulubey ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.

nüfus

yönetim

belediye başkanlığı

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 avganlılar sitesi
 

ulubey belde ve köyleri
6360 sayılı yasaya göre kaldırılan belediyeler
Hasköy, Ulubey

hasköy, uşak'ın ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köysınırları içerisinde, banaz çayı'na bakan kanyondaki dik kayalıkların üzerinde kurulmuş kaya mezarı ("hasköy asarı") bulunmaktadır.

günümüz köyünde yerleşimin tarihi kesin bilinmemekle birlikte osmanlı dönemine ait 16. yüzyıl tahrir defterlerinde ulugöbek nahiyesine bağlı "has" adıyla bir köy olarak kaydedilmiştir. ii. bayezid dönemi tahririnde köyde 19 hane ve 23 nefer, 1520 tahririnde ise 19 hane ve 27 nefer kaydedilmiştir. 1570 yılı tahririnde kafir höyüğü ve bekirce mezralarıyla birlikte kaydedilen köyde 64 hane ve 81 nefer bulunmaktaydı.

7 kasım 1991 tarihinde kurulan hasköy belde belediyesi, 6360 sayılı kanun uyarınca 2014 yılında kapatılmıştır.

nüfus

yönetim

belediye başkanlığı

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ulubey belde ve köyleri
6360 sayılı yasaya göre kaldırılan belediyeler
Kışla, Ulubey

kışla, uşak'ın ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
yerleşimden 1890 yılına ait salname kayıtlarında, aydın vilayeti’nin saruhan sancağı'na bağlı eşme kazasının i̇nay nahiyesine bağlı 402 kişinin yaşadığı bir köy olarak bahsedilmiştir. uzun yıllar boyunca eşme kazasına bağlı kalan yerleşim, 1953 yılında uşak'ın il olmasıyla ulubey'inde ilçe olması üzerine yeni kurulan bu ilçeye bağlandı.

29 aralık 1998 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüşen köyün belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 43 km, ulubey ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.

nüfus

yönetim

belediye başkanlığı

kaynakça

dış bağlantılar 

ulubey belde ve köyleri
6360 sayılı yasaya göre kaldırılan belediyeler
Omurca, Ulubey

omurca, uşak'ın ulubey ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
16. yüzyıl osmanlı kayıtlarında ismi geçmeyen yerleşimden ilk olarak 1676 tarihli avarız defterlerinde "umurca" olarak bahsedilmiştir. bu kayıtlarda köyde avarıza konu 13 nefer olduğu belirtilmiştir.

19. yüzyıl başlarında hüdavendigar vilayeti salnamesinde uşak kazasına bağlı olarak gösterilen yerleşim, cumhuriyet' in ilk yıllarında ulubey nahiyesine bağlanmıştır. 1919 yılında i̇kinciyenidam köyü, umurca'ya bağlanmıştır. 26 aralık 1998 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüşen köyün belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi.

coğrafya 
köy; uşak il merkezine 38 km, ulubey ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.

nüfus

yönetim

belediye başkanlığı

kaynakça

dış bağlantılar 

6360 sayılı yasaya göre kaldırılan belediyeler
ulubey belde ve köyleri
Akatlar Spor Kompleksi

akatlar spor kompleksi ya da sponsorluk anlaşması gereğince beşiktaş emlakjet spor kompleksi, akatlar, i̇stanbul'da bulunan spor salonu. beşiktaş (basketbol takımı) ve beşiktaş (kadın basketbol takımı) bu salonu kullanmaktadırlar. 2004 yılında açılmıştır.

özellikleri 
45 dönümlük arazi üzerinde yer almaktadır. arazide; çok amaçlı spor salonu, 6 adet tenis kortu, bir büyük 4 adet halı saha, kapalı otopark, kapalı yüzme havuzu, fitness salonu, türkiye’nin en büyük bowling salonu, alışveriş merkezi ve restaurantlar olarak planlanmış; şu anda 5.600 metrekare zemine oturan, 8.500 metrekareyi kapsayan spor salonu faaliyete geçecek hale getirilmiştir.

2013-14 sezonu başında i̇ntegral forex ile yapılan sponsorluk anlaşması ile 3 yıl boyunca akatlar arena'nın ismi beşiktaş i̇ntegral forex arena olarak değiştirilmiştir. i̇ntegral forex ile yapılan sponsorluk anlaşmasının sonlandırılmasının ardından yeniden bjk akatlar arena olarak anılmaktadır. 10 ağustos 2022 tarihinde emlakjet ile yapılan isim sponsorluğu kapsamında salonun adı beşiktaş emlakjet spor kompleksi olmuştur.

kaynakça 

beşiktaş (basketbol takımı)
i̇stanbul'daki basketbol salonları
i̇stanbul'daki voleybol tesisleri
i̇stanbul'daki müzik tesisleri
beşiktaş'ta spor
beşiktaş'taki yapılar
2004'te tamamlanan müzik tesisleri
2004'te tamamlanan spor mekânları
2004'te türkiye'de kurulan oluşumlar
beşiktaş jk tesisleri
akat, beşiktaş
Clem

clem (tam adı: clement) amerikan televizyon dizisi buffy the vampire slayer'da hayalî bir karakterdir. james charles leary tarafından canlandırılmıştır.

karakter 
clem, sunnydale'de yaşayan bir iblistir. altıncı sezon sırasında spike ve dawn ile arkadaş olmuş, yedinci sezonda çoğu sunnydaleli gibi o da kaçmıştır.

clem, büyük, sarkık kulaklı, gevşek derili, iyiliksever ve kedi yavrusu yiyerek beslenen bir iblistir. i̇lk defa life serial adlı bölümde görülmüştür. daha sonraları older and far away bölümünde buffy'nin doğumgününde, hell's bells'te de anya ile xander'ın düğünlerine katılmıştır. bunlar dışında bazı bölümlerde de spike'ın arkadaşı görülmüştür.

görüldüğü bölümler 
 "life serial"
 "older and far away"
 "hell's bells"
 "seeing red"
 "villains"
 "two to go"
 "potential"
 "empty places"

buffy karakterleri
Sonraki Chao (16 Krallık)

sonraki zhao, i̇kinci chao, hou zhao (çince: 後趙; pinyin: hòuzhào: ms 319 - 351) i̇kinci zhao ya da sonraki zhao, çin tarihinde 'beş hu onaltı krallık (çince: 五胡十六國) döneminde hiung-nuların bir kolu olan jieler (çince: 羯) tarafından kurulmuş bir devlettir.

sonraki zhao'nun hükümdarları

kaynakça 
 fang xuanling, "jin" kitabı, c.104 房玄齡 晉書 卷一百四 載記第四 後趙 石勒上
 fang xuanling, "jin" kitabı, c.105 房玄齡 晉書 卷一百五 載記第五 後趙 石勒下
 fang xuanling, "jin" kitabı, c.106 房玄齡 晉書 卷一百六 載記第六 後趙 石季龍上
 fang xuanling, "jin" kitabı, c.107 房玄齡 晉書 卷一百七 載記第七後趙 石季龍下
 fang xuanling, "jin" kitabı, c.127 房玄齡 晉書 卷一百二十七 載記第二十七後趙 慕容德

not

ayrıca bakınız 
 han çov
 vey
 kuzey lyang
 xia

asya'daki eski imparatorluklar
çin tarihindeki devletler
16 krallık
hiung-nu
310'larda kurulan bölgeler ve ülkeler
350'lerde feshedilmiş oluşumlar
4. yüzyılda varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
Kuzey Liang (16 Krallık)

kuzey lyang (çince: 北涼 pinyin: bĕi liáng; kuzey liang; 397 - 439), çin tarihinde 'beş barbar onaltı krallık (çince: 五胡十六國) döneminde hiung-nuların bir kolu olduğu tahmin edilen lushui hu (盧水胡)'nun juqu mengxun (沮渠蒙遜) tarafından kurulmuş bir devlet. etnik han duan ye, başlangıçta juqu klanının desteğiyle kuzey liang hükümdarı olarak tahta çıkarılsa da, duan daha sonra 401'de devrildi ve juqu mengxun hükümdar ilan edildi.

kuzey lyang’nin hükümdarları 
{| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0"
|- style="background:#efefef;"
! türbe adı !! sonradan verilen ad !! çince soyadı ve adı !! taht süresi !! dönemin adı ve süresi 
|-
|- style="background:#efefef;"
kuzey lyang 397-439 (gaochang wang: 442-460)
|-
| yok || yok || duàn yè (段業) || 397-401 || shenxi shénxǐ (神璽) 397-399tiānxǐ (天璽) 399-401
|-
| tàizǔ (太祖) || wǔxuān (武宣) || jǔqú méngxùn (沮渠蒙遜) || 401-433 || yǒngān (永安) 401-412'xuanshi xuánshǐ (玄始) 412-428chéngxuán (承玄) 428-430yìhé (義和) 430-433
|-
| yok || ai wáng (哀王) ||  jǔqú mùjiān (沮渠牧犍) || 433-439 || yǒnghé (永和) 433-439
|-
| yok || yok || jǔqú wúhuí (沮渠無諱) || 442-444 || chéngpíng (承平) 443-444
|- 
| yok || yok || jǔqú ānzhōu (沮渠安周) || 444-460 || chéngpíng (承平) 444-460
|}

i̇lgili kitaplar
 晉書 卷一百二十九 載記第二十九 北涼 沮渠蒙遜, fang xuanling, "jin" kitabı, c. 129.

ayrıca bakınız 
 han çov
 hou çov
 hya
 vey

asya'daki eski monarşiler
çin tarihindeki devletler
16 krallık
hiung-nu tarihi

390'larda kurulan bölgeler ve ülkeler
5. yüzyılda varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
Karahoca Uygur Krallığı

karahoca (gaochang) uygur krallığı (çince: 高昌回鶻; gaochang huihu), 9.-13. yüzyıllarda bugünkü sincan uygur özerk bölgesi'nde uygurların egemenliğinde var olmuş devlet.

tarihçe

kuruluş dönemi 
840'de göçebe uygur kağanlığı kırgız baskınından sonra ngo-nie tegin'in altay dağları'nı aşarak beşbalık, turfan yöresine taşıdığı uygurlar buraya yerleştiler ve kırgızlar'ın öldürdüğü son kağanlarının yeğeni mengli'yi 856'da kağan ilan ettiler.

uzun zamandır tibet baskısı altında yaşayan çin imparatoru dengeleyici güç olarak tasarladığı bu devleti-kendisine bağlı olması koşuluyla da olsa- hemen tanıdı ve uygurlar'ın tarım havzasının öteki ucuna (kaşgar'a) kadar yayılmasına ses çıkarmadı.

911'de soydaşları kansu uygurları sayesinde bağımsızlıklarını kazanan turfan uygurları siyasal olarak etkili bir güç olamadılarsa da maniheizm dininin de etkisiyle yerleşik hale geçtiler ve başlıcaları turfan, kaşgar, beşbalık, kuça, hami olan şehirlerinde önemli bir "uygarlık" yarattılar.

çin hanedanlığı, karahoca uygur krallığını tanır ve hatta wang yen de isminde bir büyükelçiyi bu ülkeye gönderir. o üç yıl bu ülkede kalır.
 
yeni coğrafyalarında mani dini yerine budizm'i benimseyen uygurlar  nesturiliği'de tanımışlar, en son -karahanlı devleti'nin de baskı ve tesiriyle- topluluk halinde i̇slamiyeti kabul etmişlerdir ki bugün çin'de yalnızca uygurlar'a değil, uygurlar aracılığı ile müslümanlaşmış diğer etnik gruplara da huei-hu (uygur) denilmektedir.

12. yüzyıldan itibaren kara hıtaylara bağlı olan uygurları, 1209'da i̇duk-kut barçuk art tegin (巴而術·阿而忒·的斤) döneminde cengiz han'a bağlandı. barçuk art tegin, cengiz'in kızlarından i̇l altun ile evlenip küregen (damat) oldu. alaaddin ata melik cüveynî'nin moğol i̇mparatorluğu hesabına kaleme aldığı tarih-i cihangüşa eserine göre, barçuk art tegin' cengiz'in dört varisinin yanı sıra beşinci varisi olarak kabul edilmiş. barçuk art tegin'in sülalesi moğol i̇mparatorluğu'nda kongiratlar ile birlikte küregen ailelilerinin başı sayıldı.

uygurların soyağacı

ayrıca bakınız 
 uygur kağanlığı
 kansu uygur krallığı
 kansu uygurları
 karahanlılar
 karahoca

kaynakça

notlar 

uygur kağanlığı
asya'daki eski monarşiler
orta asya tarihindeki eski devletler
840'larda kurulan bölgeler ve ülkeler
çin tarihindeki devletler
tarihteki türk devletleri
doğu türkistan tarihi
843'te kurulan oluşumlar
Moai

moai (tekil: moai, aslen rapanui lisânında "taş tasvir" anlamında moai maea) büyük okyanus'ta, şili'nin 3703 km. batısındaki paskalya adası'nda bulunan som taştan devâsa heykellere verilen isimdir. polinezya'nın diğer yörelerinde de görülen pagan merâsim alanlarını oluştururlar.

heykellerin keşfedilişi 
moai heykellerini ve tapınakları 1722'de adaya ayak basan ilk avrupalı, alman denizci ve kâşif carl friedrich behrens keşfetti. adaya 1935'te giden alman misyoner ve dilbilimci sebastian englert, 638 tane heykeli türlerine ve büyüklüklerine göre sınıflandırarak kaydetti. i̇ngilizce orijinal ismiyle easter island statue project (paskalya adası heykelleri projesi) 1969 ile 1976 arasında yürüttüğü araştırmalarda ise 887 heykeli kayda geçirdi. toplamda 1000'den fazla heykel olduğu tahmin ediliyor. moai heykellerinin yaşı hakkında henüz kesin bir bilgi elde edilememişse de, 1500 yıldan daha yaşlı olmadıklarına şüphe yoktur.

heykellerin yapısı ve anlamı 
en uzun moai'ye paro denir ve yaklaşık 10 metre uzunluğa, 82 ton ağırlığa sahiptir. en ağır moai ise 86 tondur ve tamamlanmamıştır. eğer tamamlansaydı 21 metre uzunluğa ve 270 ton ağırlığa sahip olacağı tahmin edilmektedir. heykellerin dinsel anlamı tam olarak bilinmemekte, iskelet biçiminde yaşadığına inanılan ataları temsil ettikleri sanılmaktadır. erkek figürler "moai kavakava", dişi figürler de "moai pæpæ" adıyla anılır. moai bazen bereket törenlerinde, ama genellikle hasat kutlamalarında kullanılır. i̇lk toplanan ürünler çevrelerine yığılırdı.

kaynakça

dış bağlantılar

 terevaka.net data community - britton shepardson 
 easter island statue project
 pbs nova: secrets of easter island 
 pbs nova: secrets of lost empires: easter island 
 czech who made moai statues walk returns to easter island 
 many on easter island prefer to leave stones unturned 

heykeller

rapanui mitolojisi

megalitik anıtlar
tarih öncesi din
paskalya adası

2. binyılda okyanusya'da kurulan oluşumlar
Mengücekliler

mengüçlü beyliği ya da mengücekliler, malazgirt savaşı'ndan sonra anadolu'da erzincan merkez olmak üzere, kemah, divriği, şebinkarahisar, tunceli, elazığ yöresinde kurulmuş bir beyliktir. kurucusu malazgirt savaşı'na selçuklu sultanı alp arslan'ın komutanı olarak katılmış mengücek gazi'dir. mengücek (mengücük) ismi ebedi manasına gelen türkçe mengü ve -cek (-cük) küçültme ya da sevgi ekinden gelmektedir.

mengücek gazi, anadolu'nun fethi sırasında erzincan, kemah, divriği ve karahisar'ı zapt etmişti. kendisi bu çarpışmalarda öldü. 1142 yılında mengücek gazi'nin oğlu i̇shak'ın iktidara gelmesiyle erzincan kolu ve divriği kolu olmak üzere ikiye bölündüler. erzincan kolu, 1228 yılında erzincan'ı ele geçiren i. alaeddin keykubad tarafından ortadan kaldırıldı. divriği kolu da 1252 yılında anadolu selçuklu devleti'nin yönetimi altına girdi. anadolu selçuklu devleti'ne bağlanan son türk beyliğidir.

divriği'de bulunan bazı eserleri zamanımıza kadar gelmiştir. divriği'deki kale câmii bunlardandır ve 1180'de şâhin-şâh süleymân tarafından yaptırılmıştır. yine divriği'deki ulu câmii ve darüşşifası mengücüklerden ahmed şâh tarafından 1228-29 yılında inşa ettirilmiştir. bu câmiin kapıları sanat tarihi bakımından oldukça değerli kabul edilir. ulu câmiyi minberini ve hisarın kapılarından birini de ahmed-şâh yaptırmıştır. behrâm şâh'ın kızı turan melek tarafından ulu cami'ye bitişik olarak yaptırılan dârüşşifâ da önemli mengücekli eserlerindendir. divriği ulu camii ve darüşşifası 1985 yılında unesco dünya miras listesine alınmıştır.

beyler 
malazgirt savaşı'ndan sonra anadolu'da erzincan, gümüşhane, kemah, divriği, şebinkarahisar yörelerinde 1071-1228 tarihleri arasında merkezi erzincan olarak ve anadolu selçuklu devleti'ni metbu tanıyarak hüküm süren türkmen beyliğinin beyleri sırasıyla şu şekildedir:

kaynakça 

 
1080
1228
Sâhib Ataoğulları Beyliği

sâhib ataoğulları beyliği anadolu selçuklu devleti'nin yıkılmasında sonra afyonkarahisar ve çevresinde kurulan ii. dönem anadolu beylikleri'ndendir. anadolu selçuklu devleti veziri sâhib ata fahreddin ali'nin oğulları tarafından kurulan beylik, 1275-1341 yılları arasında varlığını sürdürdü.

birkaç anadolu selçuklu hükümdarına vezirlik yapan sâhib ata fahreddin ali, iii. gıyaseddin keyhüsrev döneminde (1265-1282) anadolu'yu denetimi altına alan i̇lhanlı hükümdarı abaka han tarafından 1272 yılında moğollara karşı memlüklerle iş birliği yaptığı gerekçesiyle vezirlikten uzaklaştırılarak tutuklandı. 1275 yılında hapisten kurtulan sâhib ata, abaka'nın huzuruna çıkarak yeniden vezir olma hakkını kazandığı gibi, oğulları taceddin hüseyin ile nusreddin hasan'a afyonkarahisar (karahisar-i sâhib) ve yöresinin has olarak verilmesini sağladı. böylece sâhib ataoğulları taceddin ve nusreddin'in ortak yönetimi altında kurulan beylik, 1277 yılında karamanoğlu mehmed bey ile düzmece selçuklu şehzadesi cimri'nin konya'yı ele geçirmeleri üzerine onlara karşı harekete geçti. karamanoğulları ile yapılan değirmençayı savaşı'nda, taceddin hüseyin ve nusreddin hasan ölünce, hasan'ın oğlu şemseddin mehmed beyliğin başına geçti. şemseddin mehmed de 1287 yılında germiyanoğulları'nın bir saldırısını önlemek için giriştiği savaşta ölünce, oğlu nusreddin ahmed beyliğin başına geçti. i̇lhanlıların anadolu genel valisi timurtaş, kendisine başkaldıran uç beylerini denetim altına almak için sefere çıktığında nusreddin ahmed germiyanoğulları'na sığındı. karahisar'ı kuşatan timurtaş, babası emir çoban'ın i̇lhanlı hükümdarı ebu said tarafından öldürülmesi üzerine 1327 yılında kuşatmayı kaldırıp mısır'a kaçınca, yurduna geri dönen nusreddin ahmed, germiyanoğulları'nın egemenliğini tanıdı. onun 1343 yılında ölmesinden sonra da toprakları germiyanoğulları beyliğine katılan sâhib ataoğulları ortadan kalktı.

şu anda da afyonkarahisar ilinde beyliğin adını taşıyan bir mahalle (sahipata mahallesi) mevcuttur.

beyler

kaynakça 

 
1277
1327
Ramazanoğulları Beyliği

ramazanoğulları beyliği, misis ve adana yöresinde kurulmuş bir anadolu beyliğidir. 1352 yılında kurulan beylik 1514 yılında kısmen, 1608 yılında tam anlamıyla osmanlı devleti hâkimiyetine girmiştir. bu sülale oğuzların üçok kolunun yüreğir boyuna mensuptur.

kuruluşu 
moğolların istilası üzerine anadolu'ya geçen türkmenler (yörükler), burada moğollarla mücadele eden memlük devleti'ne büyük yararlar sağlamışlardır. zamanla bu türkmenlerden bozok koluna mensup olanlar maraş ve elbistan civarına yerleşip dulkadiroğulları beyliği'ni kurmuş, üçok koluna mensup olanlar ise adana, misis ve payas çevrelerinde yerleşmeye başlamıştır.

çukurova'nın memlûkler tarafından fethedilmesinde üçok türkmenlerinin büyük yardımlarına istinaden memlûklüler, bu zaferde büyük payı olan üçoklardan yüreğir boyunun reisi ramazan bey'e adana çevresi ile misis'in idaresini vermişlerdir. bektaşi tarikatından gelen geleneklerin etkisi ile diğer tüm anadolu beylikleriyle olduğu gibi osmanlılarla da sıcak ilişkiler devam etmiştir.

memlüklere tabi olarak uzun zaman hizmet ettikten sonra yavuz sultan selim döneminde çukurova'da osmanlı hâkimiyetinin kabul edilmesi üzerine osmanlı ile iyi ilişkiler kurmuşlardır. bu dönemde beyliğin başında bulunan halil bey'in bu tür davranışlarından ötürü memlük devleti tarafından azledilmiş, o da bunun üzerine mısır seferine çıkan yavuz sultan selim'in kaşlıca (misis) dolaylarındaki ordugâhını ziyareti sırasında osmanlı'ya tabiiyetini resmen arz etmiştir. en son pir mansur bey tarafından yönetilen beylik daha sonra fiilen de sona ermiştir.

yıkılış dönemi 
anadolu beyliklerinin en uzun ömürlülerinden birisi olan ramazanoğulları beyliği, kuruluşundan itibaren yarım asır kadar memlûklar'a tabi olmuş, 1510 yılından sonra ise osmanlılara tabi olarak yaklaşık bir yüzyıl kadar daha varlığını sürdürmüştür. i. ahmed dönemine denk gelen 1608 yılından sonra adana'nın halep'e; sis ve tarsus'un da kıbrıs beylerbeyiliği'ne bağlanmasıyla ramazanoğulları beyliğinin etkinliği resmen sona ermiştir. günümüzde beyliği yönetenlerin uzak torunlarının çoğu sivas, tarsus, mersin, adana, misis, yumurtalık, trabzon (vakfıkebir), sakarya (akyazı), ardahan ve i̇stanbul civarında yaşamaktadırlar.

beyler

kaynakça 

 
1352'de kurulan oluşumlar
1608