Modem

modem veya çevirge, tanım olarak "modülator" ve "demodülator" kelimelerinin birleşiminden üretilmiştir. modem, bilgisayarların genel ağa bağlantısını sağlayan ve bir bilgisayarı uzak yerlerdeki bilgisayar(lara) bağlayan aygıttır. modem, verileri ses sinyallerine ses sinyallerini verilere dönüştürerek verileri taşır. geniş ağ kurmak için mutlaka bulunması gereken ağ elemanıdır.

modemlere en bilinen örnek, ses bant modem (voice band modem)dir. bu modem kişisel bir bilgisayardaki dijital veriyi telefon kanalının ses frekansı aralığında elektiriksel sinyallere dönüştürür. bu sinyaller telefon hatları üzerinden taşınır ve bir başka alıcı modemde tekrar dijital veriye dönüştürülür.
 
modemler genellikle birim zamanda gönderebildikleri veri (data) miktarı ile sınıflandırılırlar ve bu miktar genelde bit bölü saniye (bit/s) olarak ölçülür. aynı zamanda modemler baud ile ölçülen simge hızlarına (symbol rate) göre de sınıflandırılabilirler.

belgegeçer modemler 

çevirgeler veri iletimi için yapılmış olmalarına karşın artık standart olarak belgegeçer iletişim özelliklerini de kendilerinde barındırmaktadırlar. başka bir belgegeçer aygıtına gereksinim duymamaları yaygınlaşmalarını sağlamıştır. bilgisayar ortamında yazılmış belgeler veya çizimler kolayca yazılımlar aracılığıyla istenen kişi veya kişilere belgegeçilebilir. dış ortamlardan da bir yazı ve çizimler alınabilir. dışarıdan gelen belgeler eğer istenirse doğrudan yazıcıya yönlendirilir ve baskı yapılabilir.

modemlerin belgegeçer özelliğini içeren bazı terimler 

class l: modemler standart hayes-tipi at yazılım komutlarıyla işleyişlerini yürütürler ve gelen
belgeleri otomatik olarak alamazlar.

class 2: modemler donanım olarak faks kabiliyetine sahiptirler ve gelen sinyalin faks veya veri olduğunu kendileri tanırlar.

belgegeçer modem türleri 
belgegeçer modemler hızlarına ve teknolojik çeşitlerine göre 4 topluluğa ayrılırlar;

 group 1'e dahil faks/modemler standart 8-1/2 "x11" sayfayı yaklaşık olarak 6 dakikada gönderir.
günde bir saatten fazla oynannmaz

 group 2'ye dahil faks/modemler standart 8-1/2 "x11" sayfayı yaklaşık olarak 3 dakikada gönderir.
 group 3'e dahil faks/modemler standart 8-1/2 "x11" sayfayı yaklaşak olarak 20 saniyede gönderir.
 group 4'e dahil faks/modemler gerçek birer şaheserdir ve 64000 bps gibi çok yüksek hızlarda çalışır.

modemin terimler dizgesi, terminolojisi 

senkron: veri gönderimi yapılırken, belirli zaman dilimine bağlı olarak veri paketlerinin başına veya sonuna veri bit'leri eklenmez.

asenkron: i̇letişim süreci. i̇letilem verihin boyutuına göre değişebilmektedir karakterlerin transfer ediliş süreçleri değişken olduğundan dolanyı gönderici modem alıcı modeme karakterlerin başlangıç ve bitişini bildiren veri bitleri gönderir. bu iletişime asenkron denir.

duplex: modemlerde bulunan bu özellik her iki yöne veri iletebilirler anlamına gelir.

half duplex: veri iletişimi esnasında bir modem gönderir diğer modem alır. aynı anda veri iletişimi
yapılmaz.

full duplex: modemler veri iletimini her iki yöne aynı anda yapabileceği anlamına gelir.

flash rom: software ile güncellenebilen rom lardır.

isdn: (lmtegrated services digital netvyork) sayısal bir hat türüdür. modem gerektirmez çünkü modülasyon işlemine savısal hatta gerek kalmaz. modem yerine bir isdn adaptörü kullanılır. isdn hattında 3 kanal bulunur. 2 ad b ve l ad d b kanalı 64000 bps d kanalı ise 16000 bps veri iletebilir. d kanalı genelde kontrol içim kullanılır.

hayes esp (enhnamced serial port): 16550 uart'ın sağlayacağı hız az gelirse bu kart kullanılır. bu kart cpu üzerindeki tüm iletişim yükünü alacağından sistem daha yüksek performansa sahip oluyor.

ascii transfer: sadece text dosyaları için kullanılan veri aktarma metodu.

x modem: 128 byte paket kullanan hata kodu içeren sıkıştırilmış veri aktarım metodu. metodun mikrodenetleyicilerde kullanmı için örnek bir uygulama xmodemtur.pdf belgesinde yer alıyor.

y modem: 1024 byte paketler kullanıyor. xmodem-l k da denilir.

y modem-g: hata düzeltmeli modemler içim tasarlanımnıştır.

z modem: daha büyük paket boyları ve kesilme durumunda kalınan yerden devam etmeyi destekleyen veri aktarım metodu.

kermit: kolombia üniversitesi'nde geliştirilen aktarım metodu değişik tipte bilgisayarlar arasında iletişimde kullanılır.

sealink: x modem versiyonu aktarım gecikmelerini engellemek için paket anahtarlamalı ağlarda kullanılır.

asvd: (analog simultaneous voice and data) aynı anda hem veri iıetişimi hem de karşı tarafla konuşma yapılabilir.

mnp: (mikrokom netvyorkimg protokol) mikrofon firması tarafında geliştirilmiş hata kontrol protokolü harici modemler harici güç ünitesinden beslenirler.

bilgisayarın seri çıkışından kablo ile bağlı olup sistemin veri yoluna ekstra yük getirmezler.

herhangi kilitlenme esnasında kolayca reset edilebilirler.

portatif oldukları için birden fazla terminale kolayca taşınabilirler.

ön gösterge panelinden (led veya lcd ekran) yaptığı işlemler takip edilebilir.

herhangi bir sistem çakışmasına yol açmazlar.

yazılım veya donanım tarafından kontrol edilebilir.

modem türleri

dahili (internal) modemler	 
bilgisayarın ana veri yoluna direkt monte edilebildiklerinden daha aktif görev yaparlar. cihazın seri portlarını meşgul etmeyip yazılımsal com port üzerinde de çalışabilirler. sabit seri port kullanmadığı için üzerindeki jumper' lar ile ayarlanması gerekmektedir (pnp ler hariç). gücünü cihazın güç kaynağından dahili olarak temin eder. ses ayarları yazılım kontrollüdür..

harici (external) modemler 
bilgisayara dışarıdan kabloyla bağlanan modemlerdir. harici modemlerin üzerlerinde, telefon hattının ve modemin bilgisayarla bağlantısını sağlayan kablonun (ethernet veya usb kablosu) takılacağı giriş-çıkış birimleri ile modemin güç besleme girişi bulunur. bu modemler genellikle birer kutu görünümü şeklindedirler. harici modemlerin ön yüzlerinde, kullanıcılara modemin o anki durumuyla ilgili bilgi vermek amacıyla ışıklar bulunur.

harici modemlerin ön yüzünde görebileceğiniz ışıkların anlamları 
aşağıda, harici modemlerin ön yüzünde görebileceğiniz ışıkların üzerindeki kısaltmalar ve bu kısaltmaların anlamları yer almaktadır. 
  
hs: (high speed) yüksek hız modem 2400bps'ten daha hızlı bağlandığında yanar.

aa: (auto answer) otomatik cevaplama otomatik cevaplamada bırakıldığında yanar.

cd: (carrier detect) bağlantı kuruldu karşı modemle bağlantı kurulduğunda yanar.

oh: (off hook) hatta modem telefon hattı aldığında yanar.

sd: (send data) veri gönderiyor modem veri göndermeye başladığında yanar.

rd: (receive data) veri alıyor modem veri almaya başladığında yanar.

tr: (terminal ready) modem hazır modem programında terminal ekranına geçildiğinde yanar.

mr: (modem ready) modem açık modem açıldığında yanar.

pcmcia modemler 

pcmcia ürünler portatif bilgisayarlar için özel dizayn edilmiş bir standarttır. boyutu kredi kartı boyutlarında olup. cihazların üzerindeki özel yuvalara monte edilmek üzere dizayn edilmişlerdir. yeni üretilen pcmcia modemlerin %80'i windows 95 ortamında pnp özelliğini de desteklemektedir.

ses modemleri
ses modemleri telefon hatları üzerinden ses oynatma ve kaydetme kapasitesine sahip düz modemlerdir. telefon uygulamaları için kullanılır. bu tür modemler özel değiş-tokuş(takas) şube sistemleri için yabancı takas ofislerinde kullanılabilir.

tdm kelimesi time division multiplexing kelimelerinin baş harflerinin yan yana gelmesi ile yazılır. birden fazla dijital sinyalin tek bir kanal içerisinden gönderilmesi işlemi olarak düşünülebilir. örnek olarak bant genişliği 2048 kbps olan fiziksel bir veri kanalı, 64 kbps olan 32 adet zaman dilimlerine bölünebilir. her bir 64 kbps olan data kanalından da farklı veri veya ses taşınabilir. fakat normalde fiziksel olarak sadece 1 adet veri iletim kanalınız mevcuttur. tdm teknolojisi sdh, sonet, pdh gibi yapılarda kullanılır. tdm devrelerinde veri iletimi senkrondur. telekom santrallerinde pri hatlar tdm teknolojisini destekleyen modemler ile taşınır, bu modemlerin kullanıcı arayüzü tdm teknolojisini kullanan g.703/g.704 standartlarını destekleyen e1 olarak da adlandırılan portlardır. bu modemler uzak lokasyona data transmisyon işlemini simetrik dsl olan hdsl ya da shdsl teknolojileri ile yapar.

 
bilgisayar donanımları