Kuvâ-yi İnzibâtiye

kuvâ-i i̇nzibâtiyye (; hilafet ordusu olarak da bilinir), kurtuluş savaşı'nda i̇stanbul hükûmeti'nin kuvâ-yi milliye'ye karşı kurduğu askeri örgüt. birleşik krallık, damat ferit hükûmetine 7 nisan 1920 tarihinde hilafet ordusu'nun kurulması için izin verdi. 18 nisan tarihinde kuruldu.

sadrazam damat ferit hükûmeti kurduktan 2 gün sonra 7 nisan 1920 tarihinde britanya yüksek komiseri amiral john de robeck ile milliyetçilere karşı alınacak tedbirleri görüştü. 11 nisan'da kuvâ-yi milliyecilerin eşkıya olduğu ve öldürülmelerinin sevap ve vatani bir yükümlülük olduğuna dair dürrizade abdullah beyefendi'nin bir fetva çıkarması sağlandı. robbeck damat ferit'e birleşik krallık'ın aktif bir iş birliği yapamayacağını ama silah ve mühimmat konusunda destek olacağını bildirdi. birleşik krallık hilafet ordusu'nun erlerine 30, teğmenlerine 60 ve alay komutanlarına 150 lira maaş bağladı. lojistik ihtiyaçlarını silah, araç ve gereçlerini temin etti. hilafet ordusu birlikleri nisan ve mayıs aylarında i̇zmit bölgesinde yığınaklanmalarını bitirdiler. britanya birlikleri de hilafet ordusu'nun arkasında konuşlandı. i̇zmit limanına demirleyen britanya savaş gemileri mevzileri top ateşi ile destekleyebilecek bir konum aldılar.<ref name="millikurtulus">{{kitap kaynağı
 | yazar = doğan avcıoğlu
 | yıl = 
 | başlık = milli kurtuluş tarihi, 1838'den 1995'e
 | yayımcı= 
 | yer= i̇stanbul
 | id = isbn 975-478-026-9
 | url=
 | alıntı=ali fuat paşa britanyalılarla çatışmayı anlatır:"i̇ngilizler  i̇zmit etrafında hasanpaşa-solaklar--tepeköy- ağa köyü hattının bazı yerlerine siperler kazarak bunlara halife kolordusu'ndan 1, 2 ve 3. alayları yerleştirmişler ve bunların cenah gerilerine de iki üç i̇ngiliz taburu koymuşlardı. i̇zmit limanında bulunan birkaç i̇ngiliz savaş gemisi de söz konusu savunma mevzilerinin sağ kanadını ateşleriyle koruyabilecek bir durum almışlardı.}}</ref>

garp cephesi umum kumandanı ali fuat (cebesoy) paşa, kuvâ-yi milliye kuvvetlerine komuta ediyordu.

anadolu ve rumeli müdafaa-i hukuk cemiyeti'nin sivas kongresi'nde kurulduktan sonra hızla güçlenmesi ve yeni bir siyasal ve askerî güç odağı olarak ortaya çıkması birleşik krallık'ı ve i̇stanbul'da damat ferit paşa hükûmetini kaygılandırıyordu. 1919 yılında anzavur isyanı çıkarıldı. boğazları koruyacak tampon bölgeler oluşturmak için din, mezhep ve etnik ayrılıklar kullanılmaya çalışıldı. el altından desteklenen yerel ayaklanmaların sonuç getirmeyeceği ve kuvâ-yi milliye'yi bastıramayacağı anlaşılınca, düzenli bir askerî gücün oluşturulmasına girişildi. bu askerî gücün adı 18 nisan 1920 tarihli kararnamede kuva-yi i̇nzibatiye'' olarak belirtiliyordu. aynı kararname, kuva-yi i̇nzibatiye'nin görevinin ve amacının düzce, hendek, adapazarı dolaylarında kuvâ-yi milliye'ye karşı ayaklanmış olanları desteklemek, bu bölgeleri i̇stanbul hükûmeti'nin etkisi altına alarak milli kuvvetleri (kuvâ-yi milliye) etkisizleştirmek olduğunu açıkça ortaya koyuyordu. örgüt harbiye ve dahiliye vekaletlerine bağlı olacak, kolluk kuvvetlerine de yardım edecekti. kuva-yi i̇nzibatiye, üç piyade alayı ve bir topçu taburundan oluşan bir tümendi. 4.000 kişilik bir askerî güce dayanan tümenin komutanlığına süleyman şefik paşa atandı.

süleyman şefik paşa'nın istifası 
kuva-yi i̇nzibatiye, daha kuruluş aşamasında zaafa uğradı. nisan 1920 sonunda karargahıyla birlikte  i̇zmit'e gelen süleyman şefik paşa, i̇stanbul hükûmeti'yle beraber hareket eden ve adapazarı-düzce yöresinin önde gelen abhaza beylerinden ahmet anzavur'la anlaşmazlığa düştü. i̇stanbul hükûmeti bu çatışmada açık tutum belirlemedi. bunun üzerine süleyman şefik paşa zaten derme çatma bir birlik olan kuva-yi i̇nzibatiye'nin başından ayrılarak i̇stanbul'a döndü.

ahmet anzavur dönemi 
bunun üzerine kendisine mirimiranlık (sivil paşalık) verilen ahmet anzavur kuva-yi i̇nzibatiye'nin başına getirildi. kuva-yi i̇nzibatiye, kuvâ-yi milliye'ye yönelik ilk harekâtını ahmet anzavur komutasında adapazarı'nda düzenledi. 10 mayıs 1920'de kenti işgal eden anzavur kuvvetleri iki gün sonra da kandıra'ya girdi. amaç geyve boğazı'nı aşarak eskişehir yolunu açmaktı. 15 ve 17 mayıs'ta geyve'ye üst üste iki saldırı düzenleyen anzavur, ali fuat paşa'nın ankara'dan gönderdiği 20. kolordu birlikleri ile takviye edilen çerkez ethem komutasındaki kuva-yi seyyare karşısında yenilgiye uğradı ve adapazarı'na çekilmek zorunda kaldı. 20. kolordu birlikleri 23 mayıs'ta bir karşı saldırı düzenleyerek adapazarı ve sapanca'yı kuva-yi i̇nzibatiye'nin elinden aldı. 14 haziran'da yeni bir saldırı düzenleyen kuva-yi i̇nzibatiye yine yenilgiye uğradı.

kaldırılması 
bunun üzerine i̇stanbul hükûmeti kuva-yi i̇nzibatiye'nin başarısızlığını kabul ederek i̇stanbul'a çekilmesini kararlaştırdı. 25 haziran 1920'de de kuva-yi i̇nzibatiye'nin kaldırıldığı, birliğe bağlı askerlerin terhis edildiği açıklandı.

kaynakça

ayrıca bakınız 
 anzavur ayaklanması

osmanlı i̇mparatorluğu'nun askerî birimleri
türk kurtuluş savaşı
1920'de osmanlı i̇mparatorluğu'nda kurulan oluşumlar
1920'de türkiye