Ren

ren nehri (, , , , , ), avrupa'nın başlıca nehirlerinden biridir. nehir, güneydoğu i̇sviçre alpleri'ndeki i̇sviçre'nin graubünden kantonunda başlar. i̇sviçre-lihtenştayn, i̇sviçre-avusturya ve kısmen i̇sviçre-almanya sınırlardan geçer. lihtenştayn ve fransa sınırlarından geçip kuzeye yönelerek almanya renenya üzerinden ağırlıklı olarak batıya döner ve hollanda topraklarından geçtikten sonra rotterdam'da kuzey denizi’ne dökülen 1230 km uzunluğuyla batı avrupa’nın en önemli nehirlerinden biridir. 9.973 kilometrekarelik bir alanı boşaltır ve adı celtic rēnos'tan gelir. ayrıca nehrin adını taşıyan iki alman eyaleti kuzey ren-vestfalya ve rheinland-pfalz vardır.

883 km'si gemi ulaşımına elverişli olan bu nehrin kolları ile birlikte kapladığı alan 185.000 km²dir. almanya içerisindeki en büyük kolları mosel, main ve neckar'dır.

uluslararası ren havzası hidroloji komisyonu (chr) ve euwid, iklim krizinin sonucu olarak nehrin önümüzdeki 30 ila 80 yıl içinde hacminde büyük bir düşüş yaşayabileceğini ve hatta tamamen kuruyabileceğini iddia etmektedir.

ren, ortalama yaklaşık  debiyle yaklaşık 'de orta ve batı avrupa'daki (tuna'dan sonra) en uzun ikinci nehirdir.

ren ve tuna, roma i̇mparatorluğu'nun kuzeydeki iç sınırının çoğunu oluşturuyordu ve ren, o günlerden bu yana iç kesimlere ticaret ve mal taşıyan hayati bir su yolu oldu. boyunca inşa edilen çeşitli kaleler ve savunmalar, kutsal roma i̇mparatorluğu'nda bir su yolu olarak öne çıktığını kanıtlar. ren nehri üzerindeki en büyük ve en önemli şehirler arasında köln, rotterdam, düsseldorf, duisburg, strasbourg, arnhem ve basel vardır.

ren nehrinin düzenlenmesi 
günümüzdeki ren nehri ile antik çağlardaki ren nehri arasında muazzam farklar vardır. antik çağ'daki ren nehri çok fazla küçük kollara sahipti. nehir çevresinde alana yayılan bu kollar, karlsruhe yakınları 3 kilometreye varan sığ bir genişliğe ulaşmaktaydı. öte yandan birçok noktada menderes şeklinde adeta bir yılan formunda akmakta olan nehir, su taşıtı seyahati açısından hiç elverişli değildi. nehrin bölüm bölüm ulaştığı bu sığ genişlik, su seviyesinin düştüğü zamanlarda ağır su taşıtlarının seyrüseferini engellemekteydi. bunun dışında nehir limanları sürekli nemli ve mevsimine göre çamurlu bölgelerden oluşmaktaydı. bu şartlar altında antik çağda nehrin kontrolü sadece kuleler ve kaleler ile mümkün değil, nehirde bizzat dolaşan ek gemiler gerektirmekteydi. 1817-1876 yılları arasında nehri daha güvenli bir biçimde su taşıtı seyahatine açmak üzere nehir yatakları radikal bir biçimde düzenlenmiş ve düzleştirilmiştir.

coğrafya

akış yolu geleneksel olarak aşağıdaki gibi bölünmüştür:

ren nehrı akış istikameti 
ren'in başlıca iki kolu i̇sviçre yakınlarındaki chur yakınlarında birleşip derin ve dar bir vadi boyunca sel gibi hızla kuzeydoğuya akarak konstanz gölü'ne girer. konstanz gölü'nün batısından çıkıp basel'e doğru ilerleyen ren, schaffhausen'deki ren çağlayanı'na 25 metre yükseklikten dökülür. daha sonra güneyden gelen aare nehri'yle birleşir. ren nehri konstanz gölü ile basel arasında i̇sviçre-almanya federal cumhuriyeti sınırını çizer.

basel'de kuzeye yönelen ren, buğday, şerbetçiotu, şeker pancarı ve tütün yetiştirilen geniş ve bereketli bir vadide akar. batısında fransa'nın voj dağları, doğusunda ise iğne yapraklılarla donanmış yamaçlarıyla kara orman yükselir. daha kuzeyde ise, her ikisi de doğudan gelen neckar ve main nehrileri ren'le birleşir.

mainz'de main nehri'ni aldıktan sonra ren 130 km boyunca çok dar bir vadide dik ve sarp yamaçların arasından akar. vadinin doğu yakasını 113 metre yüksekliğinde ve hemen hemen dikine yükselen lorelei kayası oluşturur. burada en derin noktasına ulaşan ren, vadinin 115 metrelik genişliğinin tümünü kaplar. lorelei kayası adını, burada yaşadığına ve güzel sesiyle denizcileri baştan çıkararak teknelerinin batmasına yol açtığına inanılan denizkızı lorelei'den almıştır. koblenz'de, şaraplarıyla ünlü vadisiyle tanınan mosel nehri ren'e katılır. mainz'de başlayan derin vadi bonn'da biter ve aşağı ren'in başladığı köln' de nehir ovaları sular.

ren nehri, büyük bir kent olan düsseldorf'ta ruhr bölgesi'ne girer. nehrin doğu yakasında yer alan bu bölgede madenciliği ve fabrikalarıyla ünlü kentler bulunur.

hollanda sınırından geçerken ren'in genişliği 1 kilometreyi bulur. gerçekte hollanda'nın bütün topraklarını aşağı ren akaçlamaktadır. hollanda nehrin kuzey denizi'ne ulaşan küçük kanallarını çoğunu bloke ettiğinden, ren'in sularının önemli bir bölümü waal nehri, çok azı lek nehri ve dikkate alınmayacak kadarı da ijssel nehri aracılığıyla denize ulaşır.

lek'in ağzının yakınlarında, avrupa'nın en büyük limanı olan rotterdam yer alır. waal nehri güneyden gelen meuse nehri'yle birleşip hollanda topraklarında aktıktan sonra kuzey denizine ulaşır.

avrupa'da denizden uzak en büyük liman olan duisburg, çok önemli bir ticaret yolu olan ren'in üzerindedir. duisburg'dan nehrin hem aşağı, hem de yukarı kesimlerine demir cevheri, tahıl, petrol, kömür ve sanayii ürünleri gönderilir. yük gemileri nehir yakınlarındaki ikinci büyük liman olan mannheim'a ürün getirip götürür. büyük mavnalar strazburg'a, daha küçükleri ise basel'e kadar yol alabilmektedir. kışın donma olduğunda ren, trafiğe kapatılır.

kıyılardaki sanayi ve kimyasal atıklarla sularındaki yoğun trafik, ren'i 1970'lerden sonra bir hayli kirletmiş olsalar da, meydana gelen kirlenme, ülkelerin ortak çabalarıyla en aza indirilmeye, hatta tümden giderilmeye çalışılmaktadır.

ayrıca bakınız
dünyanın en uzun nehirleri

kaynakça