mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Köprübaşı, Olur

+b1:b29

köprübaşı, erzurum ilinin olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

tarihçe 
eski adı norberd'dir. 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde norbet (نوربت) olarak geçer. bu ad gürcüce kaynaklarda norberdi (ნორბერდი) olarak geçer.  norberdi, tarihsel tao bölgesinde yer alır. osmanlılar bu yerleşmeyi 16. yüzyılda gürcülerden ele geçirmiştir. köyün eski adı gürcüceden türkçeye girmiş olabilir. köyün adı 1935 genel nüfus sayımında nurpet olarak yazılmıştı. bu tarihte köyün nüfusu 120 kişiden oluşuyordu.

köyde bulunan ve bugün yıkık durumda olan kale ve kilise osmanlı dönemi öncesine ait olmalıdır.

1993 yılında büyükşehir olan erzurum’da, 2012 yılında 6360 sayılı yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. bu köy de olur belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

coğrafya 
mahalle, erzurum il merkezine 164 km, olur ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. mahalle, olur'un güneydoğusunda olup,  numaralı artvin-kars (yusufeli-olur) devlet yolu ve oltu çayı kenarındadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

olur'un mahalleleri
Yolgözler, Olur

+b1:b29

yolgözler, erzurum ilinin olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

tarihçe 

yolgözler köyünün eski adı sevkari veya svekari'dir. gürcüce bir yer adı olan svekari (სვეკარი), türkçeye sevkar (سوكار) olarak girmiştir. gürcü dilinde "sve" (სვე) tarlanın bir günde işlenen kısmı veya bir evlek üzüm bağı, "kari" (კარი) kapı anlamına gelir.

svekari, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tao'nun yerleşim yerlerinden biriydi. nitekim osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmiştir. sevkari,  1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı tahrir defterine göre gürcistan vilayeti içinde penek livasının panaskert nahiyesinin köylerinden biriydi. bu tarihte köyün nüfusu 23 hristiyan haneden oluşuyordu. i̇spenç vergisi vermekle yükümlü erkekler zubrab, giorgi, ubel, i̇ason, elia, pilip, azarbeg, enuka, berdzen, gerasim gibi çoğu gürcü adları taşıyordu.

sevkar, 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın ardından imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. 1886 tarihli nüfus tespitinde rus idaresince aşağı sevkar (нижний севкяр) ve yukarı sevkar (верхний
севкяр) olmak üzere, oltu sancağının tavusker kazasına bağlı iki köy olarak kaydedilmiştir. aşağı sevkar'ın nüfusu 15 hanede yaşayan 71 kişiden oluşuyordu. 14 hanede, 39’u erkek ve 30’u kadın olmak üzere 69 poşa,  1 hanede ise 2 türk yaşıyordu. yukarı sevkar'da ise, 15'i erkek ve 13'ü kadın olmak üzere, 7 hanede 28 kişi yaşıyordu ve bu nüfus kürtlerden oluşuyordu.

sevkar köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde sivkar-i süfla (سیوكار سفلا) ve sivkar-i ulya (سیوكار علیا) adları altında iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. bu tarihte bu iki köy erzurum vilayetinin oltu kazasının olur nahiyesine bağlıydı. bu tarihten sonraki nüfus sayımlarında sevkar veya sivkar adı geçmemektedir. 1928 köy listesinde de yer alan tapilar (tapular), bugünkü yolgözler köyünün eski adı olarak verilmiştir. sevkar köyünün 1928 yılından sonra tapular köyünün mahallesi haline getirildiği, tapular köyünün adının da 1959 yılında yolgözler olarak değiştirildiği bu kayıtlardan anlaşılmaktadır. yolgözler köyünün nüfusu 1965 yılında 141 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 22 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında büyükşehir olan erzurum’da, 2012 yılında 6360 sayılı yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. bu köy de olur belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

coğrafya 
mahalle, erzurum il merkezine 184 km, olur ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. mahalle, olur'un güneybatısında olup,  numaralı artvin- kars (yusufeli-olur) devlet yoluna 10,2 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

olur'un mahalleleri
Ürünlü, Olur

+b1:b29

ürünlü, erzurum ilinin olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

tarihçe 

ürünlü köyünün eski adı culekari veya çulekari'dir. megrelce-gürcüce bir yer adı olan çulekari (ჭულეკარი) "küçük kapı" anlamına gelir. çulekari 1595 tarihli osmanlı mufassal defterine culakar (جولاكار) olarak girmiştir.

çulekari, tarihsel gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tao'da yer alır. nitekim osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmiştir. köydeki kale de bu dönemden kalmış olmalıdır.

çulekari, 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı tahrir defterinde "culakar-i vasat" (orta culakar), "culakar-i süfla" (aşağı culakar) ve "culakar-i ulya" (yukarı culakar) olmak üzere üç yerleşim olarak kaydedilmiştir. bu yerleşimler gürcistan vilayeti içinde penek livasına bağlı panaskert nahiyesinin köylerinden biriydi. bu tarihte aşağı culakar köyünde 36 hane, yukarı culakar köyünde 8 hane yaşıyordu. orta culakar köyü ise bu tarihte boşalmıştır.

çulekari, 1835 tarihli osmanlı nüfus defterinde tek yerleşim olarak kaydedilmiştir. bu tarihte bu yerleşim, penek sancağının köylerinden biriydi. vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu nüfus sayımında çulekari köyünde 26 hanede 58 erkek yaşıyordu. erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün yaklaşık nüfusunun 116 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

çulekari köyü, 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın ardından imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinin culakar (джулакаръ) olarak kaydettiği yerleşim, oltu sancağında tausker kazasının olor nahiyesine bağlı 16 köyden biriydi. çulekari'nin nüfusu, 70'i erkek ve 71'i kadın olmak üzere, 22 hanede yaşayan 141 kişiden oluşuyordu. nüfusun tamamı türk olarak kaydedilmiştir. rus idaresi sırasında karnavas köyünün nüfusu 1896 yılında 181 kişi ve 1906 yılında 221 kişi olarak tespit edilmiştir.

çulekar köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesine "culekar" (جولەكار) adıyla erzurum vilayetinin oltu kazasına bağlı olur nahiyesinde yer alıyordu. 1940 genel nüfus sayımında "cüleker" biçiminde yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 333 kişiden oluşuyordu. çulekar veya cüleker türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla ürünlü olarak değiştirilmiştir. ürünlü köyünün nüfusu 1965 yılında 332 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 68 kişi okuma yazma biliyordu.

ürünlü köyünde varlığı tespit edilmiş kale, kireç harcı kullanılmadan inşa edilmiştir. köütn girişinde yer alan çulekari kalesi (75 × 23 m) temellerine kadar yıkılmıştır.

1993 yılında büyükşehir olan erzurum’da, 2012 yılında 6360 sayılı yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. bu köy de olur belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

coğrafya 
mahalle, erzurum il merkezine 189 km, olur ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır. mahalle, olur'un kuzeydoğusunda olup,  numaralı olur-oltu il yoluna, 15,1 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

olur'un mahalleleri
Şalpazarı, Olur

+b1:b29

şalpazarı, erzurum ilinin olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

tarihçe 
mahallenin eski adı, 1889 ve 1928 yılı kayıtlarında gürcüce kökenli malakiz ya da melakez olarak geçmektedir. 1993 yılında büyükşehir olan erzurum’da, 2012 yılında 6360 sayılı yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. bu köy de olur belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

coğrafya 
mahalle, erzurum il merkezine 218 km, olur ilçe merkezine 52 km uzaklıktadır. mahalle, olur'un kuzeybatısında olup,  numaralı ardanuç-olur il yoluna, yıldızkaya, keçili ve eğlek mahalleleri üzerinden 33,8 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

olur'un mahalleleri
Sarıbaşak, Olur

+b1:b29

sarıbaşak, erzurum ilinin olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

tarihçe 
mahallenin eski adı, 1889 ve 1928 yılı kayıtlarında pırtanos ya da pirdanus olup, ermenicede "haynisd" sözcüğü "ermeni obası" anlamına gelmektedir. 1993 yılında büyükşehir olan erzurum’da, 2012 yılında 6360 sayılı yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. bu köy de olur belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

coğrafya 
mahalle, erzurum il merkezine 181 km, olur ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. mahalle, olur'un kuzeyinde olup,  numaralı ardanuç-olur il yoluna 5,4 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

olur'un mahalleleri
Uzunharman, Olur

+b1:b29

uzunharman, erzurum ilinin olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

tarihçe 
ahallenin eski adı, 1889 yılı kayıtlarında ermenice kökenli haynos, 1928 ve 1957 yılı kayıtlarında ise haydos olarak geçmektedir. 1993 yılında büyükşehir olan erzurum’da, 2012 yılında 6360 sayılı yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. bu köy de olur belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

coğrafya 
mahalle, erzurum il merkezine 194 km, olur ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. mahalle, olur'un kuzeydoğusunda olup,  numaralı ardanuç-olur il yoluna, sarıbaşak mahallesi üzerinden 8,5 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

olur'un mahalleleri
Yukarıçayırlı, Olur

+b1:b29

yukarıçayırlı, erzurum ilinin olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

tarihçe 

yukarıçayırlı  köyünün yaygın olarak bilinen eski adı yukarı kızılköy'dür. aşağıçayırlı köyünün eski adı da aşağı kızılköy'dür. bu yer adları 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kızıl köy-i ulya (قزیل كوی علیا) ve kızıl köy-i süfla (زیل كوی سفلا) olarak geçer. ancak bu iki yerleşim 1595 tarihli osmanlı mufassal defterinde zağkos / zağgos (زاغكوس) adıyla da tek köy olarak kaydedilmiştir. köyün eski adının zağkos olduğu ve ikinci bir isimle  kızıl köy (قزل كوی) olarak kaydedildiği bu kayıttan anlaşılmaktadır. bu arada köyün adı gürcüce dzağkosi (ძაღქოსი) biçiminde yazılmıştır.

yukarı kızıl köy, tarihsel gürcistan'ı oluşturan tao bölgesinde yer alır. osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmiştir. zağkos veya kızıl köy,  1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı tahrir defterine göre gürcistan vilayeti içinde penek livasına bağlı penek nahiyesinin köylerinden biriydi. bu tarihte köyün nüfusu 6 hristiyan haneden oluşuyordu. osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında kızıl köy'de 33 hanede 95 erkek kaydedilmiştir. erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 190 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

zağkos veya kızıl köy, 1877-1878 savaşının ardından imzalanan berlin antlaşması uyarınca osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinde kızıl köy, oltu sancağının tavusker kazasının köylerinden biriydi. 1886 nüfus sayımında kızıl köy (кизил-кёй) olarak kaydedilmiş olan köyde 35 hanede, 95'i erkek ve 67'si kadın olmak üzere 162 kişi yaşıyordu. bu tarihte köyün nüfusu "türk" olarak kaydedilmiştir. kızıl köy'ün nüfusu 1896 yılında 245 kişiye, 1906 yılında 313 kişiye yükselmiştir. rus idaresi sırasında köye dışarıdan yeni nüfus yerleştirildiği bu kayıtlardan anlaşılmaktadır.

kızıl köy, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kızıl köy-i ulya (yukarı kızıl köy) ve kızıl köy-i süfla (aşağı kızıl köy) olmak üzere iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. bu sırada bu iki köy, erzurum vilayetinin oltu kazasının olur nahiyesine bağlıydı. yukarı kızıl köy, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 147 kişiden oluşuyordu. "i̇ltibasa yol açtığı" gerekçesiyle yukarı kızıl köy'ün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla yukarı çayırlı olarak değiştirilmiştir. yukarı çayırlı köyünün nüfusu 1965 yılında 233 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 54 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında büyükşehir olan erzurum’da, 2012 yılında 6360 sayılı yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. bu köy de olur belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

coğrafya 
mahalle, erzurum il merkezine 192 km, olur ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. mahalle, olur'un kuzeydoğusunda olup,  numaralı olur-oltu il yoluna, filizli mahallesi üzerinden, 18,8 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

olur'un mahalleleri
Boğazgören, Olur

boğazgören, erzurum ilinin olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

tarihçe 

boğazgören köyünün eski adı ureki'dir. gürcüce bir yer adı olan  ureki (ურეკი), balta girmemiş orman anlamına gelir. gürcistan'ın karadeniz kıyısındaki bir tatil köyü de aynı adı taşımaktadır. bu yer adı türkçeye urek / ürek olarak girmiştir. nitekim 1595 tarihli osmanlı mufassal defterinde de urek (اورك) olarak geçer.

ureki, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tao'daki yerleşim yerlerinden biriydi. nitekim osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmiştir. köyde tamamen yıkılmış olan kiliseler bu dönemden kalmış olmalıdır. ureki, 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı mufassal defterinde urek (اورك) olarak kaydedilmiştir. gürcistan vilayeti içinde penek livasının panaskerti nahiyesine bağlı köylerden biriydi ve 48 hristiyan haneden oluşan büyük bir yerleşimdi.

osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit etti 1835 yılında ureki köyünde 25 hanede 64 erkek kaydedilmiştir. erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 128 kişiden oluştuğu söylenebilir. 1595 tarihli hane sayısıyla kıyaslandığında ureki köyünün nüfusunun büyük ölçüde azalmış olduğu görülmektedir.

ureki, 1877-1878 savaşının ardından imzalanan berlin antlaşması uyarınca osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinde oltu sancağının tausker kazasının köylerinden biriydi. 1886 nüfus sayımında tek köy olarak urek (урекъ) adıyla kaydedilmiş olan köyde 79 hanede, 185'i erkek ve 185'i kadın olmak üzere 370 kişi yaşıyordu. bu tarihte köyün nüfusu "türk" olarak kaydedilmiştir. ureki köyünün nüfusu 1896 yılında 160 kişiye, 1906 yılında 156 kişi olarak tespit edilmiştir.

ureki köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde urek (اورەك) olarak geçer. bu sırada köy erzurum vilayetinin oltu kazasının olur nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "ürek" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 154 kişiden oluşuyordu. ureki veya ürek "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla boğazgören olarak değiştirilmiştir. boğazgören köyünün nüfusu 1965 yılında 316 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 80 kişi okuma yazma biliyordu.

ureki köyünde dört kilise bulunmaktadır. i̇kisi köyün doğu kısmında yer alır. bu kiliselerden geriye yıkıntılar kalmıştır. diğer iki kiliseden biri köyün merkezinin 2 km güneydoğusunda yer alır ve tamamen yıkılmıştır. köyün merkezinin 1,5 km kuzeyinde yer alan diğer kilisenin yıkıntıları günümüze ulaşmıştır.

1993 yılında büyükşehir olan erzurum’da, 2012 yılında 6360 sayılı yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. bu köy de olur belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

coğrafya 
mahalle, erzurum il merkezine 182 km, olur ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. mahalle, olur'un doğusunda olup,  numaralı olur-oltu il yoluna, 7,4 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

olur'un mahalleleri
Ambaralan, Pazaryolu

ambaralan, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

coğrafya 
erzurum iline 153, pazaryolu ilçesine 31 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet 

pazaryolu'nun mahalleleri
Ayçukuru, Pazaryolu

ayçukuru, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

coğrafya 
erzurum iline 148 km, pazaryolu ilçesine 26 km uzaklıktadır.

edebiyatta yeri 
şule gürbüz'ün kıyamet emeklisi adlı eserinde geçer. kitabın kapak fotoğrafları da bu köyde ve yazarın kendisi tarafından çekilmiştir.

nüfus

kaynakça 

pazaryolu'nun mahalleleri
Bayındır, Pazaryolu

bayındır, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 

mahallenin adı oğuzların bayındır boyundan gelmektedir.

coğrafya 

erzurum iline 157 km, pazaryolu ilçesine 35 km uzaklıktadır.

nüfus 

pazaryolu'nun mahalleleri
Büyükdere, Pazaryolu

büyükdere, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
mahallenin eski adı gocuktur'du. bu ad köye 16-17. yüzyılda köyde yaşayan ermeniler tarafından verilmiştir. osmanlı devletinin iskan politikası ile i̇spir ve köylerine türk aileler yerleşmiş ve bölge türklerin hakimiyetine geçmiş ve bölgeden ayrılan ermeniler olmuştur. günümüzde kullanılan büyükdere ismi, mahallenin bulunduğu vadiden akmakta olan akarsudan esinlenilerek konulmuştur. köyde kırma taştan yapılmış evler bulunmaktadır. evlerde ekmek pişirme, yemek yapma ve ısınma amacıyla kullanılan tandır bulunmaktadır ve aşkana adlı baca ile duman dışarı çıkar. günümüzde nadiren kullanılmaktadır.

coğrafya 
erzurum il merkezine 153 km, pazaryolu ilçesine 31 km uzaklıktadır.

nüfus

dış bağlantılar

galeri 

pazaryolu'nun mahalleleri
Cevizlidere, Pazaryolu

cevizlidere, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

coğrafya 
erzurum iline 140 km, pazaryolu ilçesine 18 km uzaklıktadır.

nüfus

dış bağlantılar 
  

pazaryolu'nun mahalleleri
Çatakbahçe, Pazaryolu

çatakbahçe, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
köy camisinin yapılış tarihi 1927 olduğuna göre, mahallenin kuruluş tarihinin de bu yıllara rastladığı söylenebilir.

coğrafya 
erzurum iline 133, pazaryolu ilçesine 11 km uzaklıktadır.

nüfus

dış bağlantılar 
 yerelnet 

pazaryolu'nun mahalleleri
Çiftepınar, Pazaryolu

çiftepınar, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 

mahallenin eski adı badirgens'tir. köy, eski bir türk mahallesi olup ermeni yurttaşlar da yaşamakta imiş. türklerin mahallesi olan elmalı mahallesi, mahalleden 2 km. yukarıdadır. daha sonra elmalı mahallesi boşalmış, badirgens mahallesine taşınmıştır. daha sonraki ismi; mahallenin "meydan" dedikleri mezrada bulunan iki pınardan gelmektedir. mahallenin içme suyu bu çiftepınar'dan karşılanır.

coğrafya 
erzurum iline 144, pazaryolu ilçesine 22 km. uzaklıktadır.

nüfus

dış bağlantılar 
 yerelnet

pazaryolu'nun mahalleleri
Dikmetaş, Pazaryolu

dikmetaş, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
''mahallenin eski adı kıpans'tır.adı dikmetaş olarak değiştirilmiştir.

coğrafya 
erzurum il merkezine 140 km, pazaryolu ilçesine 18 km uzaklıktadır.

nüfus 

pazaryolu'nun mahalleleri
Esenyurt, Pazaryolu

esenyurt, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

eski ismi hirdomusdur bunun da çeşitli rivayetlere dayandığı söylenir fakat mahallemizin zalim ermenilerin zulmüne uğradığı bir gerçektir bu isimde o tarihten kalsa gerek.

coğrafya 
erzurum iline 136 km, pazaryolu ilçesine 14 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet 

pazaryolu'nun mahalleleri
Gölyanı, Pazaryolu

gölyanı, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 

erzurum'un mö. 4900 yıllarında kurulduğu tahmin edilmektedir. erzurum'u da içine alan bölge tarih boyunca urartular, kimmerler, i̇skitler, medler, persler, parftlar, romalılar, sasaniler, araplar, selçuklular, bizanslılar, sasaniler, moğollar, i̇lhanlılar ve safaviler gibi çok çeşitli kavim ve milletler tarafından idare edilmiştir.1514 yılında şehir ve çevresini fetheden osmanlılar, türkiye cumhuriyeti'nin kurulduğu 1923 yılına kadar bu topraklarda hüküm sürmüşlerdir.

milli mücadele, milli birlik ve bağımsızlık hareketinin temelinin atıldığı kongre 23 temmuz 1919 da erzurum'da mustafa kemal paşa başkanlığında toplanmıştır.

şehi̇r i̇smi̇mleri̇ hakkinda ayrintili bi̇lgi̇

bugünkü erzurum şehrinin bulunduğu yerde, daha önce tarihin çeşitli dönemlerinde karin, karna, garin, kornoi, kalai ve karnak şeklinde isimlendirilen bir şehir bulunduğu bilinmektedir. yine aynı tarih dönemlerinde erzurum ovası’nın batı bölümünde erzen, erzeron isimli bir şehrin var olduğu tarihi kaynaklarla sabittir. 
bizans i̇mparatorlarından ii. teodosious (m.s. 408-450) zamanında erzurum ovası’nı doğudan gelen i̇ran saldırılarından korumak amacıyla, karin şehrine hakim bir tepe üzerinde bir kale inşa edilmiş olup, kale içindeki şehre de imparatorun adına izafeten “ teodosiopolis” adı verilmiştir. bugünkü erzurum şehrinin yerinde kurulmuş olan karin (sonradan teodosiopolis) ile erzurum ovası’nın batı bölümündeki erzen şehri iki ayrı şehirdir. 
bizans kaynaklarında teodosipolis olarak geçen şehre, araplar kalikala adını vermişlerdir. kalikala arapça’da “kali’nin ihsanı” anlamına gelmektedir. arap tarihçilerden belazuri (ölümü 892) ye göre, şehir bu adını kurucusundan almıştır. bizans döneminde bölgeyi ele geçiren bir beyin karısı olan kali, bir şehir yaptırmış ve şehre de kalikala adını vermiştir. araplar bu isim kendilerine göre kalikala şehrinde kullanmışlardır. 
m.s. 1048'de doğu anadolu’yu fethetmek üzere bizans topraklarına giren selçuklu türkleri, yinal oğlu i̇brahim bey komutasında, ovanın batısındaki erzen (arze)'i zapt etmişlerdir. erzen’in bu kuşatmada bir harabe halini almasından sonra, geride kalanlar bugünkü erzurum şehrinin bulunduğu yerdeki kalikala’ya sığınmışlar ve şehre de erzen adı vermişlerdir. saldırılar sonucunda harap olmuş asıl erzen şehrine ise türkler, kara erzen demişlerdir. bu isim zamanla halk dilinde kara arza, kara arz ve nihayet karaz şeklinde söylene gelmiştir. 
erzurum’la ilgili muhtelif tarihi metinlerde, kitabelerde ve basılan paralarda erzi-i rum, erzen-ir rum, arz-ı rum isimleri kullanılmıştır. erzurum adı bu isimlerin halk dilinde kullanılmasına göre şekil almış ve günümüze kadar gelmiştir.

coğrafya 

erzurum iline 132 km, pazaryolu ilçesine 11 km uzaklıktadır.

nüfus 

pazaryolu'nun mahalleleri
Göztepe, Pazaryolu

göztepe, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
osmanlı kaynaklarında "mezekrek" olarak geçen yerleşimin adı büyük çiftlik anlamına gelen ermenice "mezexrek" den gelmektedir. 1642 tarihli avarız defterinde toprağı verimli bir köy olarak belirtilmiş ancak yaşayanlar hakkında bir bilgi verilmemiştir. 1835 yılı nüfus sayımına göre 66'sı müslüman, 42'si hristiyan olmak üzere toplam 108 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 143'ü müslüman, 84'ü hristiyan olmak üzere toplam 227 erkek nüfus bulunmaktaydı. 1900'lü yılların başlarında yaşanan ermeni kırımı sırasında ermeni nüfusun tamamı yerleşimden ayrılmıştır. 1916 yılında yerleşiminde içinde olduğu bölge rus kuvvetlerince ele geçirilmiştir. 1918'e kadar süren rus hakimiyeti döneminde ermeni çeteleri tarafından köyde katliam gerçekleştirilmiştir.

cumhuriyet döneminde göztepe olarak adı verilen köy, önceleri i̇spir'e bağlı iken pazaryolu'nun ilçe olması ile pazaryolu'na bağlanmıştır.

coğrafya 
erzurum iline 136 km, pazaryolu ilçesine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça 

pazaryolu'nun mahalleleri
Gülçimen, Pazaryolu

gülçimen, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
tarihi kayıtlarda yerleşimden varzenis/varzens/varicenis adlarıyla bahsedilmektedir. 1835 yılında yapılmış olan nüfus yoklamasında varzenis adıyla kaydedilen köyde 71 müslüman, 16 hristiyan erkek nüfusu bulunmaktaydı. 1896 yılında ahmed şakir paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise norgah nahiyesine bağlı varzens adıyla kaydedilen köyde sadece müslümanlardan oluşan 163 erkek nüfusu yaşamaktaydı. 1935 yılı nüfus sayımında i̇spir kazasının norgah nahiyesine bağlı köyden varzens adıyla bahsedilmekte olup ilerleyen yıllarda günümüzdeki adını almıştır.

coğrafya 
erzurum iline 127 km, pazaryolu ilçesine 5 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça 

pazaryolu'nun mahalleleri
Güneysu, Pazaryolu

güneysu, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
daha önceleri kındız köyüne bağlı süneyli mahallesi iken, 6 haziran 1956'da güneysu adıyla köy statüsü kazandı. 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.

coğrafya 
erzurum il merkezine 157 km, pazaryolu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça 

pazaryolu'nun mahalleleri
Hacılar, Pazaryolu

hacılar, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
mahallenin eski adı "decehrek" şeklindedir.

coğrafya 
erzurum iline 147 km, pazaryolu ilçesine 25 km uzaklıktadır.

nüfus 

pazaryolu'nun mahalleleri
Kılıççı, Pazaryolu

kılıççı, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
osmanlı kaynaklarında yerleşimden i̇spir kazasına bağlı kılıç/kılıççı adlı bir köy olarak bahsedilmiştir. 1642 tarihli avarız defterinde 9 müslüman, 1 hristiyan hanenin yaşadığı belirtilen köyde 3 asker bulunmaktaydı. 1835 yılı nüfus sayımına göre 42'si müslüman, 23'ü hristiyan olmak üzere toplam 65 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında ise sadece müslümanların yaşadığı belirtilen köyde 143 erkek nüfus bulunmaktaydı.

coğrafya 
erzurum iline 139 km, pazaryolu ilçesine 17 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça 

pazaryolu'nun mahalleleri
Konakyeri, Pazaryolu

konakyeri, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
daha önce i̇spir'e bağlı olan konakyeri mahallesi, pazaryolu'nun ilçe yapılmasıyla, pazaryolu'na bağlanmıştır.

coğrafya 
erzurum iline 160 km, pazaryolu ilçesine 38 km uzaklıktadır. kuzeyinde bayındır (4 km) ve hantıs (4,7 km) mahallesi, doğusunda yaylalı (cirasor) (2,8 km) mahallesi, batısında bayburt'un bir mahallesi olan kavakyanı (5,5 km) mahallesi ve güneyinde mescid dağları vardır.

nüfus

dış bağlantılar 
 konakyeri (koskor) web sitesi 

pazaryolu'nun mahalleleri
Kozlu, Pazaryolu

kozlu, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
mahallenin eski adı traht'tır. kozlu ismi köy mezrası içinde bulunan kozlu adında yeşil ormanlıktan gelmektedir.

coğrafya 
erzurum iline 146 km, pazaryolu ilçesine 24 km uzaklıktadır.

nüfus 

pazaryolu'nun mahalleleri
Kuymaklı, Pazaryolu

kuymaklı, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
eski ismi abrans tır.

coğrafya 
erzurum iline 136 km, pazaryolu ilçesine 14 km uzaklıktadır.

nüfus 

pazaryolu'nun mahalleleri
Laleli, Pazaryolu

laleli, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

köyün eski adı türkçe kaynaklarda kındıs (قندس) ve kındız olarak geçer. gürcüce kaynakta ise, gindasi (გინდასი) biçiminde verilmiştir. osmanlı idaresinin vergi belirleme ve askere alma amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği erkek nüfus tespitinde köyde 98 erkek tespit edilmiştir. köyün toplam nüfusunun bunun iki katı olduğunu söylenebilir. bu tespite göre kındıs'ın nüfusu sadece müslümanlardan oluşuyordu. köyün 1896 yılında nüfusu iki katına çıkmış ve yaklaşık 440 kişi (219 erkek) olarak belirlenmiştir. 1928 tarihli osmanlıca köy listesine göre kındıs, erzurum vilayeti içinde i̇spir kazasının norgah nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köyün nüfusu 615 kişiden oluşuyordu. gindasi veya kındıs türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında laleli olarak değiştirilmiştir.

i. dünya savaşı'nda çarlık rusyasının askerlerinin laleli mahallesine de gelip sivil halkı can ve mal açısından kayba uğrattıkları bilinmektedir. bu sırada köy halkı yine erzurum'un bir mahallesi olan mülk mahallesine sığınmış, kimi köy insanı ise büyük şehirlere doğru göçü başlatmıştır. türk kurtuluş savaşı'ndan sonra ise halk yeniden mahallesine dönmüştür.

coğrafya 

laleli mahallesi doğal güzellikleri açısından pazaryolu köyleri arasında çok önemli bir yere sahiptir. çoruh nehri, mahallenin tam önünden geçmektedir. köy yerleşimi, dağların arasında, eğimli bir arazi üstünde, çoruh nehrinin yanındadır. çevresindeki yeşil dağlar, tam önünden akan coşkun çoruh, tertemiz havası mahallenin ilk akla gelen özelliklerindendir. çevre köylerce i̇spir'in i̇stanbul'u olarak da bilinir.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 köy derneğinin sitesi

pazaryolu'nun mahalleleri
Meşebaşı, Pazaryolu

meşebaşı, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 

köy adını  hemen tepede bulunan meşe ormanından almaktadır. eski ismi rus'ların ve ermenilerin işgali ile arnas olarak değiştirilmiştir. mahallenin tam olarak ne zaman kimler tarafından kurulduğu bilinmemekle birlikte tahmini olarak yıllardan beridir burada yerleşimin olduğu bilinmektedir. bir dağ mahallesi olan arnas'a çoruh nehri üzerine yapılan köprünün bitimiyle birlikte tonlarca dinamit atılarak mahallenin yüksek rakımına rağmen otoban misali genişçe bir yol yapılmıştır.

coğrafya 
erzurum iline 138 km, pazaryolu ilçesine 26 km uzaklıktadır.

nüfus

dış bağlantılar 
 [www.mesebasikoyu.com]
 [www.facebook.com/mesebasi]

pazaryolu'nun mahalleleri
Sergenkaya, Pazaryolu

sergenkaya, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir. mirgans olarak da bilinir.

tarihçe 
mahallenin adı, rafa benzeyen kayalardan gelir.

coğrafya 

erzurum iline 157 km., pazaryolu ilçesine 35 km. uzaklıktadır.

nüfus 

köy, 9 sülaleden meydana gelir: albayrak, yeşilyurt, yılmaz, yıldız, öztürk, özaydın, aktaş  ve yılmazok.

pazaryolu'nun mahalleleri
Yaylalı, Pazaryolu

yaylalı, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

coğrafya 
erzurum iline 161, pazaryolu ilçesine 39 km. uzaklıktadır.

nüfus

dış bağlantılar 
 yerelnet 

pazaryolu'nun mahalleleri
Yaylaözü, Pazaryolu

yaylaözü, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 

yaylaözü köyünün eski adı türkçe kaynaklarda "hozahbur" ve "hozahpur" (خوزاخپور)  olarak geçer. köyün ermenice adı (խոզաղբյուր: hozağpur) “domuz pınarı” anlamına gelir. gürcüce adı (ხოზოპური: hozopuri) ise, bir cins kabuksuz buğdaydır. osmanlılar köyü 16. yzüyılın ilk yarısından gürüclerden ele geçirdi. 1642 tarihli osmanlı avarız defterinde köyde 9 hristiyan hane (yaklaşık 45 kişi) kaydedilmiştir. sonraki dönemde köyün nüfusunun bir kısmının müslüman olduğu görülmektedir. nitekim 1835 tarihli nüfus defterine göre hozapuri’de 31’i müslüman ve 71 hristiyan olmak üzere 102 erkek yaşıyordu. köyün toplam nüfusunun yaklaşık bunun iki katı olduğu ve 204 kişiden oluştuğu söylenebilir. hristiyan nüfusun ermenilerden oluştuğu ve 1915 yılında zorunlu göçe tabii tutulduğu anlaşılmaktadır. 1928 yılında hozahpur erzurum vilayetinde i̇spir kazasına bağlı norgah nahiyesinin köylerinden biriydi. köyün nüfusu 1940 genel nüfus sayımı sırasında 209 kişiden oluşuyordu. hozahpur türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında yaylaözü olarak değiştirilmiştir. köyün hristiyan nüfusundan kalma kilisesi 1953 yılında camiye çevrilmiştir. 1987 tılında bu kilise-cami yıkılıp yerine bugünkü cami inşa edilmiş, bu yeni camide eski kilisenin taşları da kullanılmıştır.

coğrafya 
erzurum iline 172 km, pazaryolu ilçesine 50 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

pazaryolu'nun mahalleleri
Yiğitbaşı, Pazaryolu

yiğitbaşı, erzurum ilinin pazaryolu ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 

yiğitbaşı köyünün eski adı türkçe kaynaklarda "sidons" veya “sodens” (صودنس) olarak geçer. osmanlı idaresinin vergi salma ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında sidons köyünde 28 müslüman erkek yaşıyordu. erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 56 kişiden oluştuğu söylenebilir. yiğitbaşı ismini mahallenin 1 kilometre aşağısındaki yüksek bir kaya olan yiğit taşından almıştır. köylünün bu taşa yiğit adını verme sebebi, köye yakın olan en büyük taş olmasıdır.

coğrafya 
erzurum il merkezine 141 km, pazaryolu ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet

pazaryolu'nun mahalleleri
Akşar, Şenkaya

akşar, erzurum ilinin şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe

akşar köyünün eski adı kosor'dur. nitekim osmanlıca kaynaklarda kosor (قوصور) olarak geçer. gürcüce kaynaklarda köyün adı kosori (კოსორი) biçiminde yazılmıştır.

kosor köyü, orta çağda gürcistan'ın bir parçası olan tao bölgesinde yer alıyordu. nitekim osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirdi. 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı mufassal defterine göre köy, gürcistan vilayeti içinde penek livasının penek nahiyesine bağlıydı. büyük bir yerleşme olan kosor'un nüfusu 39 hristiyan haneden oluşuyordu. i̇spenç vergisi vermekle yükümlü erkek adlarına bakınca, köyün nüfusunun gürcü ve ermenilerden oluştuğu söylenebilir. köyde buğday, çavdar, darı ekiliyor, şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

kosor, osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde çıldır eyaleti'nin penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 29 hanede 59 erkek kaydedilmişti. erkek sayısı kadar kadın eklenince, hars köyünün nüfusunun yaklaşık 118 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

kosor köyü, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından çarlık rusya'sına bırakıldı. rus idaresinin de kosor (косор) adıyla kaydettiği köy oltu sancağının (okrug) oltu kazasına (uçastok) bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köyde 110 kişi yaşıyordu. bu nüfus içinde 7 kişi türk, 107 kişi kürt olarak kaydedilmiştir.

kosor köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesine göre erzurum vilayetinin tortum kazasında yer alıyordu. bu kazanın nahiyelerinden biri olan kosor nahiyesinin 56 köyünden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında kosor köyü aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 503 kişiden oluşuyordu. kosor nahiyesi ise bu tarihte 31 köyden, nüfusu da 10.882 kişiden oluşuyordu.

kosor "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla akşar olarak değiştirildi. ancak nahiyenin adı kosor olarak kaldı. 1965 genel nüfus sayımında akşar köyünün nüfusu 757 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 346 kişi okuma yazma biliyordu. bu tarihte kosor nahiyesinin adı da akşar bucağı olarak değişmişti. akşar bucağının toplam nüfusu 12.308 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 3.359 kişi okuryazardı.

kaynakça

dış bağlantılar 

şenkaya'nın mahalleleri
Tütenocak, Şenkaya

tütenocak, erzurum ilinin şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe

tütenocak köyünün adı ahrisi (ახრისი) veya ahriz'dir. bu yer adı zaman içinde türkçe kaynaklarda ehriz (اهریز) biçimini almıştır. oysa 1914 (r. 1330) tarihli erkan-i harbiye-i umumiye haritasında "âhris" (آهریس) olarak geçer.

ahrisi veya ahriz köyü, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tao'da yer alır. nitekim osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmiştir. köyün bugünkü sınırları içinde tespit edilmiş olan megalit yapı ve kilise kalıntıları, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

ahriz köyü, osanlıların eline geçmesinden yaklaşık 25 yıl sonra, 1574 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı tahrir defterine göre oltu sancağına bağlı kop (kvabi) nahiyesinin köylerinden biriydi. bu tarihte köyün nüfusu 8 haneden oluşuyordu. bu hanelerden üçü hristiyandı ve beşi müslüman olmuştu.

ahriz köyü, osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde çıldır eyaleti'nin oltu sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyde mevcut 13 hanede 48 erkek kaydedilmişti. erkek sayısı kadar kadın eklenince, ahriz köyünün nüfusunun yaklaşık 96 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

ahriz köyü, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması’yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinin de ahriz (ахрисъ) adıyla kaydettiği köy, oltu sancağının oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 15 hanede, 38'i erkek ve 44'ü kadın olmak üzere 82 kişi yaşıyordu. 4 hanede 7'si kadın ve 7'si erkek olmak üzere 14 kürt, 11 hanede 31'i erkek ve 37'si kadın olmak üzere 68 türk yaşıyordu. ahriz köyünün nüfusu 1896 yılında 96 kişiye, 1906 yılında ise 155 kişiye yükselmiştir.

ahris köyünün 1928 tarihli osmanlıca köy listesindeki kaydı "ehriz" (اهریز) biçiminde okunmuştur. bu tarihte ehriz erzurum vilayetinin oltu kazasına bağlı kosor nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "ehris" olarak kaydedilmiş olan köy, kars vilayetinin sarıkamış ilçesinin bardız nahiyesine bağlanmıştı. bu tarihte nüfusu 249 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında şenkaya kazası kurulunca, bardız nahiyesi ve ehris köyü bu kazaya bağlandı. ahris veya ehriz türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla tütenocak olarak değiştirilmiştir. tütenocak köyünün nüfusu 1965 yılında 297 kişide oluşuyordu ve bu nüfus içinde 162 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 

tütenocak köyü erzurum il merkezine 190 km, şenkaya ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet

şenkaya'nın mahalleleri
Yünören, Şenkaya

yünören, erzurum ilinin şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe

yünören köyünün eski adı kargluhi'dir. 10. yüzyıla tarihlenen gürcü elyazması cruçi i̇ncili'ne düşülen notta da bu yerleşimin adı kargluhi (კარგლუხი) olarak geçer. kargluhi, 1595 tarihli osmanlı mufassal defterinde kargluh (كاركلوخ) adıyla kaydedilmiştir.

kargluhi, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tao'da yer alır. nitekim osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılda gürcülerden ege geçirmiştir. köyde varlığı bilinen kiliseler bu dönemde inşa edilmiş olmalıdır.

kargluhi, 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı tahrir defterine göre, gürcistan vilayeti içinde penek livasının penek nahiyesine bağlıydı. bu tarihte köy 24 hristiyan haneden meydana geliyordu. köyde buğday, arpa, darı ve çavdar tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

kargluhi köyü, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması’yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinin kyarkalug (кяркалугъ) adıyla kaydettiği köy, oltu sancağının oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 8 hanede, 25'i erkek ve 18'i kadın olmak üzere 43 kişi yaşıyordu. 6 hanede 15'i erkek ve 15'i kadın olmak üzere 30 kürt, 2 hanede 10'u erkek ve 3'ü kadın olmak üzere 13 türk bulunuyordu. kargluhi köyünün nüfusu 1896 yılında 59 kişi, 1906 yılında ise 85 kişi olarak tespit edilmiştir.

gürcü tarihçi ve arkeolog ekvtime takaişvili 1907 yılında köyü görmüş, halkın bu yerleşime “karkluk” dediğini, burada iki kilise bulunduğunu ve müslümanların yaşadığını yazmıştır. bu kiliselerden küçük olanı o tarihte cami olarak kullanılıyordu. cami olarak kullanılan kilisenin iç duvarları sıvanmıştı. duvarlarda geç dönemde çiziktirilmiş ermenice yazılar vardı. bu yazılar, camiye çevrilmeden önce bu kilisenin ermeniler tarafından kullanıldığını düşündürmektedir. bu kilise daha sonra yıkılmış, yerinde köyün camisi inşa edilmiştir. 

kargluhi köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde "karkiluh / kerkiluh" (كركیلوخ) adıyla erzurum vilayetinde oltu kazasının kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "kerkilik" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 228 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında şenkaya kazası kurulunca, kosor nahiyesi ve kargluh köyü bu kazaya bağlandı. kargluhi veya kekiliktürkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla yünören olarak değiştirilmiştir. yünören köyünün nüfusu 1965 yılında 409 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 116 kişi okuma yazma biliyordu. 

yünören köyünde, ekvtime takaişvili'nin tespit ettiği iki kilise dışında bir kilise ile iki megalit yapının kalıntıları bulunmaktadır.

coğrafya 
erzurum il merkeziine 196 km, şenkaya ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

şenkaya'nın mahalleleri
Yeşilkaya, Şenkaya

yeşilkaya, erzurum ilinin şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe

yeşilkaya köyünün eski adı mitendieri'dir (მიტენდიერი). gürcü dilinden geçmiş olan bu yer adı, 1595 tarihli osmanlı mufassal defterinde mitendiyer (متندی یر) olarak kaydedilmiştir.

mitendieri köyü, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tao'da yer alır. nitekim bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında osmanlılar gürcülerden ele geçirmiştir. gürcü tarihçi ve arkeolog ekvtime takaişvili'nin kale sandığı ve 20. yüzyılın ikinci yarısında yıkılmış olan mitendieri kilisesi o dönemden kalmış olmalıdır.

mitendieri, 1574 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı tahrir defterine göre oltu sancağının kop (kvabi) nahiyesine bağlı bir köydü. bu tarihteki nüfusu 21 hristiyan haneden oluşuyordu. mitendieri köyü, osmanlı idaresinin 1835 yılında askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada çıldır eyaleti'nin oltu sancağına bağlıydı ve 12 hanede 47 erkek tespit edilmişti. erkek sayısı kadar kadın eklenince, mitendieri köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 94 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

mitendieri köyü, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından çarlık rusya'sına bırakıldı. rus idaresince mitender (митендеръ) olarak kaydedilmiş olan köy oltu sancağının oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köydeki 10 hanede, 27'si erkek ve 22'si kadın olmak üzere 49 kişi yaşıyordu. nüfusun tamamı türk olarak kaydedilmiştir. mitender köyünün nüfusu 1896 yılında 56 kişiye, 1906 yılında ise 144 kişiye yükselmiştir.

gürcü tarihçi ve arkeolog ekvtime takaişvili, 1907 yılında örtülü köyünden batı yönünde yola çıktıklarını, tehlikeli bir yolu izleyerek mitendieri denilen bir mezaraya indiklerini yazmıştır. ancak takaişvili küçük bir dere kıyısındaki kilise kalıntısını kale olarak tarif etmiş, kireçtaşından inşa edilmiş olan bu yapıdan iri taşların alınmış olduğunu belirtmiştir. yazar ve maiyeti buradan timur-kışla mezrasına geçmiştir.

mitendieri köyü, 1935 genel nüfus sayımında "mitürdir" adıyla  kars vilayetininin sarıkamış kazasının bardız nahiyesine bağlıydı ve köyde 314 kişi yaşıyordu. 1946 yılında şenkaya kazası kurulunca, bardız nahiyesi ve köy bu kazaya bağlandı. 1950 genel nüfus sayımında "mitindir" diye kaydedilmiş olan köy, şenkaya kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 397 kişiden oluşuyordu. mitendieri veya mitindir türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla yeşilkaya olarak değiştirilmiştir. yeşilkaya köyünün nüfusu 1965 yılında 460 kişide oluşuyor ve bu nüfus içinde 189 kişi okuma yazma biliyordu.

yeşilkaya köyünde varlığı bilinen bir kilise ile iki kale dışında, bir kayaya oyulmuş ve birbiriyle bağlantılı yedi mağara  bulunmaktadır. mitendieri mağaraları olarak bilinen bu komplekse bir mağara kilise, diğerleri depo olarak kullanılmıştır. bir mağaranın kilise olarak kullanılmış olması, bu kompleksin osmanlı dönemi öncesinden kaldığını göstermektedir.

coğrafya 
erzurum il merkezine 192 km, şenkaya ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

şenkaya'nın mahalleleri
Yürekli, Şenkaya

yürekli, erzurum ilinin şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe

yürekli köyünün eski adı zadgerek'tir. nitekim 1574 tarihli osmanlı mufassal defterinde zedgerek ve 1928 tarihli osmanlıca köy listesine zadgerek (زادكرك) olarak geçer.

zadgerek köyü, orta çağda gürcistan'ın bir parçası olan tao bölgesinde yer alıyordu. nitekim osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru gürcülerden ele geçirdi. 1574 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı mufassal defterine göre köyün nüfusu 42 hristiyan haneden oluşuyordu.

osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde ise köy çıldır eyaleti'nin penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 26 hanede 101 erkek kaydedilmişti. erkek sayısı kadar kadın eklenince, zadgerek köyünün nüfusunun yaklaşık 202 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

zadgerek köyü, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından çarlık rusya'sına bırakıldı. rus idaresinin zadgerek (задгерек) adıyla kaydettiği köy oltu sancağının oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köyde 118 kişi yaşıyordu. bu nüfusun tamamı türk olarak kaydedilmiştir. bu sırada zagderek aynı zamanda sekiz köyden oluşan bir nahiyeydi ve nüfusu 853 kişiden oluşuyordu. nahiyenin idari merkezi vagover köyüydü. köyün nüfusu 1896 yılında 155 kişiye, 1906 yılıda 198 kişiye ulaşmıştır.

zadgerek köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde zadgerek (زادكرك) adıyla erzurum vilayetinin oltu kazasının kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "zatgerek" biçiminde yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 369 kişiden oluşuyordu. zadgerek türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla yürekli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında yürekli köyünün nüfusu 645 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 249 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
erzurum il merkezine 183 km, şenkaya ilçe merkezine 45 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

şenkaya'nın mahalleleri
Köroğlu, Şenkaya

köroğlu, erzurum ilinin şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe

köroğlu köyünün eski adı thasikurki'dir. türkçe kaynaklarda digaskor'a dönüşen thasikurki (თხასიქურქი), 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı mufassal defterinde tğaskurk (طغاسكورك) olarak geçer. tao bölgesinin bir yerleşimi olan köyü osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmişti ve köy 1595 tarihinde penek livasının penek nahiyesine bağlıydı. bu sırada köyün nüfusu 28 hristiyan haneden (yaklaşık 140 kişi) oluşuyordu. 1574 yılında ise köyde tamamı hristiyan olan 25 hane (yaklaşık 125 kişi) yaşıyordu ve yaklaşık yirmi yılda köyün nüfusu üç hane artmıştı. ancak 1835 yılında osmanlı idaresinin nüfus tespiti sırasında köyde sadece 12 hane kalmıştı. bu sırada köyün nüfusu yaklaşık 90 kişiden oluşuyordu.

thasikurki köyü 1878 tarihli berlin antlaşması'yla rus hakimiyetine girdi. rus idaresini thashor (тхасхор) adıyla kaydettiği köyde, 1886 yılında "türk" olarak kaydedilmiş 94 kişi yaşıyordu. köy bu sırada oltu okrugunun oltu kazasına (uçastok) bağlıydı.

köyün adı 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde diğnaskor (دیغناصقور) biçiminde yazılmıştır. bu sırada diğnaskor erzurum vilayetinde oltu kazasının kosor nahiyesine bağlıydı. 1946 yılında şenkaya ilçesi kurulunca, adı dogaskor'a dönüşmüş olan yerleşme de bu ilçeye bağlandı. thasikurki veya dogaskor türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında köroğlu olarak değiştirildi. 1965 yılında köroğlu köyünün nüfusu 507 kişi oluşuyordu ve bu nüfus içinde 160 kişi okuma yazma biliyordu.şu anda köydeki herkesin okuma yazması var ve bunun yanında eğitim seviyesi de çok yüksek.

köy halkı geçim prolemlerinden dolayı sürekli göç veren bir bölge haline geldi. özellikle eğitim , hastane ulaşım ve alışveriş gibi kısıtlamalardan kaynaklı olduğu düşünülüyor.

köyde halk hayvancılık ve çiftçilik  ile geçimini sağlamaktadır. bunun yanında koruculuk ve orman işlerinde çalışan köy halkı vardır.

coğrafya

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

şenkaya'nın mahalleleri
Göreşken, Şenkaya

göreşken, erzurum ilinin şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 

göreşken köyünün eski adı geraşkiani'dir. nitekim rus idaresi de bu köyü geraşkyan (герашкянъ) olarak kaydetmiştir. öte yandan 1918 tarihli gürcüce ertoba gazetesinde köyün adı geraşkiani (გერაშკიანი) olarak geçer. bu yer adının türkçede değişime uğrayıp göreşken'e dönüştüğü anlaşılmaktadır. 

göreşken köyünün yer aldığı tao, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. nitekim osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmiştir. ancak eski osmanlı tahrir defterlerinde köyün adı geçmemektedir. 1835 tarihli nüfus defterinde komşu köy bardız yer aldığı halde, bu defterde geraşkiani veya göreşken adı geçmemektedir. 

geraşkiani, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması’yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinde köy  oltu sancağının oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 32 hanede, 123'ü erkek ve 104'ü kadın olmak üzere 227 kişi yaşıyordu. bu nüfusun tamamı türk olarak kaydedilmiştir.

geraşkiani köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde köreşken / göreşken (كورەشكن) adıyla kars vilayetinin sarıkamış ilçesinin bardız nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyde 516 kişi yaşıyordu. 1946 yılında şenkaya ilçesi kurulunca, bardız nahiyesi ve göreşken köyü bu ilçeye bağlandı. 1965 yılında köyde 704 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 295 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 

göreşken köyü, erzurum il merkezine 146 km, şenkaya ilçe merkezine 41 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

şenkaya'nın mahalleleri
İkizpınar, Şenkaya

i̇kizpınar, erzurum ilinin şenkaya ilçesine bağlı mahalledir.

tarihçe 
eski adı kalkos ya da kalkosi olan köy tarihsel tao bölgesinde yer alır. tek nefli bir yapı olan köy kilisesi büyük ölçüde ayaktadır. 1907 yılında bölgeyi gezen gürcü tarihçi ekvtime takaişvili’nin verdiği bilgiye göre, o tarihlerde kilisenin gürcüce hutsuri harfleriyle yazılmış yazıtı da duruyordu. kalkosi i̇ncili diye adlandırılan elyazma i̇ncil bu kilisede muhafaza ediliyordu.

coğrafya 
erzurum kentine 180 km, şenkaya i̇lçesine 7 km uzaklıktadır. köyün doğu kesimleri sarıçam ormanları ile kaplıdır. i̇kizpınar mahallesinin toplam arazisinin büyük bir kısmını mera ve yaylalar teşkil eder.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

şenkaya'nın mahalleleri