Nezihe Araz

fatma nezihe araz; (d. 11 mayıs 1920, konya - ö. 25 temmuz 2009, i̇stanbul), türk yazar, gazeteci.

yaşamı 
11 mayıs 1920’de konya’da dünyaya geldi. babası, ankara'nın bilinen ailelerinden bulgurzade ailesine mensup, ankara milletvekillerinden rıfat araz’dır. fatma nezihe, babasının konya ziraat bankası müdürü olduğu dönemde dünyaya geldi. soyadı kanunu çıktığında mustafa kemal babası rıfat bey'e "araz" soyadını verdi.

1941'de ankara kız lisesini, 1946'da ankara üniversitesi dil ve tarih-coğrafya fakültesi felsefe bölümünü bitirdi. okuldan mezun olduğu yıl behice boran'ın asistanı olarak üniversitede akademik yaşama başladı; bazı sol eylemlere katıldı. 1948'de behice boran üniversiteden kovulunca okuldan ayrıldı ve kendisini ilişkide olduğu sol çevrelerden uzaklaştırmak isteyen ailesinin talebi doğrultusunda doktora yapmak üzere i̇stanbul'a gitti. ancak akademisyenliğe ilgisini yitirdi ve dindar olan ailesinin irtibatlı olduğu kenan rıfai'nin sohbetlerine katılıp rıfai dergahı'na girdi.

gazetecilik yaşamı 
şiirlerini 1950’de “benim dünyam” adlı kitapta yayımlayan nezihe araz, gazeteciliğe aynı yıl resimli hayat dergisinde başladı ve bu mesleği 57 yıl sürdürdü. gazeteciliğe başladığı yıllarda, basın dünyasında bulunan üniversite mezunu çok az sayıda insandan birisiydi. babıâli’nin çeşitli gazetelerinde fıkra yazarlığı yaptı. röportajları ve araştırmaları yayınlandı. gazetecilik alanında verdiği hizmetler, 2003 yılında burhan felek basın hizmet ödülü ile ödüllendirilmiştir.

araştırma yazarlığı 
kenan rıfai’nin 1950’de ölümü üzerine ertesi yıl samiha ayverdi, safiye erol ve sofi huri ile birlikte "ken’an rifai ve yirminci asrın işığında müslümanlık" kitabını yazdı.

1953’te “fatih’in deruni tarihi” adlı kitapla fatih sultan mehmet’in hayatını anlattı. 1959 yılında çıkardığı “anadolu evliyaları” adlı kitap çok ses getirdi. daha sonra muhammed bin abdullah’ın hayatını konu alan “peygamberler peygamberi hazreti muhammed”(1960), “peygamberlerin torunları” (1960), yunus emre’nin hayatını konu alan “dertli dolap” (1961); mevlana hakkındaki “aşk peygamberi / mevlana’nın romanı” (1962) ile “28 peygamber”, “çocuk ve i̇slam”, “gelin canlar bir olalım” (1979) adlı eserleri yazdı.

meydan-larousse, larousse-gençlik ve türkiye ansiklopedisi gibi yayınların yapımcı veya yayıncılığını yaptı.

anadolu halk törelerini, özellikle kadın giyim ve süs eşyasının özelliklerini ve bunlara ilişkin anekdotları derledi. anadolu kadınları baş süslemelerinden bir koleksiyon oluşturdu. orta anadolu yörükleri arasında yaptığı araştırmaları "kırk pencereli konak" adıyla yayınladı.

1993’te mustafa kemal ile latife hanım’ın ilişkisini anlatan “mustafa kemal’le 1000 gün” adlı kitabı yazdı. anılarından yola çıkarak yazdığı “mustafa kemal’in ankara’sı” (1994), i̇smet i̇nönü’yü anlattığı “mustafa kemal’in devlet paşası”, "bir zamanlar o da çocuktu: adı mustafa" atatürk hayranlığı ile yazdığı eserlerdendir.

oyun yazarlığı 
nezihe araz, kent oyuncuları tarafından sergilenen "hayattan yapraklar" adlı televizyon dizisini ve yine kent oyuncuları’nın sergilediği, "akıllı tavşan ve güçlü aslan", "sihirli fındıklar" adlı müzikli çocuk oyunlarını yazdı. araz’ın devlet tiyatroları edebî kurullarınca repertuvara alınan ve çeşitli tarihlerde oynanan oyunları şunlardır: "bozkır güzellemesi", "öyle bir nevcivan", "alacakaranlık", "i̇mparatorun i̇ki oğlu", "afife jale", "cahide", "ballar balını buldum", “öyle bir nevcivan”, 1984 muhsin ertuğrul tiyatro ödülü’nü; "afife jale", 1987 kültür bakanlığı en i̇yi tiyatro yazarı ödülü ile 1988 i̇smet küntay tiyatro ödülü’nü kazandı. 1984’ten sonra televizyonda "hanımlar sizin i̇çin" adlı, kadınlara yönelik kuşak programları hazırladı. "o kadın", "ekmek kavgası", "i̇htiras fırtınası", "afife jale" ve "hanım" adlı senaryoları filme çekildi.

ölümü 
son günlerini i̇stanbul’da maltepe huzurevi’nde geçirdi. alzheimer oldu. 26 temmuz 2009’da i̇stanbul’da öldü. hiç evlenmemiş ve çocuk sahibi olmamıştır.

2010’da nezihe araz hakkında kız kardeşi vecihe büyükaksoy'un torunu jeyda elsasser'in yönetmenliğinde hazırlanan “beyond words” adlı belgesel hazırlandı.

eserleri

şiir 
 benim dünyam (1950)
 yalnız ağaç

biyografi 
 fatih sultan mehmet (1953)
 hazreti muhammed (1960)
 mustafa kemal'le 1000 gün

roman 
 kervankıran (tarihî roman, 1960'ların başında gazetede tefrika edildi)

araştırma 
 dertli dolap (1961)
 28 peygamber (1963)
 anadolu evliyaları (1966)
 aşk peygamberi 
 kırk pencereli konak
 anadolu'nun kadın erenleri

oyun 
 hayattan yapraklar
 sihirli fındıklar (çocuk oyunu)
 bozkır güzellemesi (çorak toprak)
 öyle bir nevcivan 
 alacakaranlık 
 ateş hattında bir kadın
 kuvay-i milliye kadınları
 savaş yorgunu kadınlar (bosnalı kadınlara ağıt)
 i̇mparatorun i̇ki oğlu
 dülger balığı
 akıllı tavşan ve güçlü aslan (çocuk oyunu)
 afife jale 
 cahide 
 kerem ile aslı
 hoşgör
 ballar balını buldum
 kutlu melek
 nakşıdil sultan
 uzun bir gün
 yarım kalan masal
 saat dokuz sıfır beş

senaryo 
 o kadın 
 ekmek kavgası 
 i̇htiras fırtınası 
 afife jale (selim i̇leri'yle birlikte)
 hanım
 bir kırmızı gül

kaynakça

dış bağlantılar 
 hürriyet gazetesi

1920 doğumlular
2009 yılında ölenler
türk yazarlar
türk oyun yazarları
devlet sanatçıları
yeniköy mezarlığı'na defnedilenler
burhan felek basın hizmet ödülü sahipleri
20. yüzyıl türk gazetecileri
21. yüzyıl türk gazetecileri
türkiye gazeteciler cemiyeti başarı ödülü sahipleri
20. yüzyıl türk şairleri
21. yüzyıl türk şairleri
ankara lisesinde öğrenim görenler
20. yüzyıl türk kadın yazarları