16 Şubat



olaylar 
 600 - papa i. gregorius, hapşıran kişiye "tanrı seni kutsasın" denebileceğine karar verdi.
 1872 - beyoğlu telgrafhanesi işçileri greve çıktı.
 1916 - rus i̇mparatorluğu, erzurum'u işgal etti.
 1918 - litvanya, hem rusya (sovyetler birliği) hem de almanya'dan bağımsızlığını ilan etti.
 1920 - balıkesir'in kuzeyinde, manyas ve gönen bölgelerinde ikinci ahmet anzavur isyanı başladı. (i̇syan 16 nisan'da bastırıldı.)
 1925 - türkiye'de sivil ve askeri havacılığı desteklemek amacıyla, sonraları "türk hava kurumu" adını alacak olan, "türk tayyare cemiyeti" kuruldu.
 1926 - mustafa kemal'in de olduğu heyet, ankara'da hâkimiyet-i milliye gazetesinin yeni binasını açtı.
 1937 - wallace carothers, naylonun patentini aldı.
 1948 - pertev naili boratav, muzaffer şerif başoğlu ve niyazi berkes sosyalist oldukları gerekçesiyle üniversiteden uzaklaştırılmışlardı. danıştay, görevlerine iade etti.
 1959 - fidel castro, fulgencio batista'nın küba devrimi sonucu 1 ocak'ta başkanlıktan uzaklaştırılmasının ardından, küba devlet başkanı oldu.
 1961 - explorer 9, nasa tarafından uzaya fırlatıldı.
 1968 - haleyville'de (alabama, abd) ilk "911" acil telefon sistemi çalışmaya başladı.
 1969 - 6. filoyu protesto için düzenlenen "amerikan emperyalizmine karşı i̇şçi mitingi"nde gösteri yapanlara, sağcı militanların "müslüman türkiye" sloganlarıyla saldırmasıyla başlayan olaylarda; ali turgut aytaç ve duran erdoğan öldürüldü, yaklaşık 200 kişi yaralandı. bu olay tarihe "kanlı pazar" diye geçti.
 1973 - rauf denktaş, kıbrıs cumhurbaşkanı yardımcılığına seçildi.
 1974 - isparta'da ahmet mehmet uluğbay adlı bir kişi, parasını almak için arkadaşı fikri tokgöz'ü başına ateş ederek öldürdü. 12 eylül döneminde idam edildi.
 1976 - türkiye'nin beyrut büyükelçiliği başkatibi oktar cirit, tabancayla vurularak öldürüldü. saldırıyı asala üstlendi. (bknz. 1976 beyrut saldırısı)
 1978 - maliye bakanı ziya müezzinoğlu, yabancı kaynaklı eşyaların satışının yasaklandığını açıkladı.
 1979 - i̇ran'da i̇ran i̇slam devrimi sonrası humeyni karşıtları, ardı ardına idam edildi.
 1979 - vakıf gureba hastanesi, i̇stanbul'un üçüncü tıp fakültesi oldu.
 1986 - portekiz'de seçimler yapıldı. mario soares, 60 yıl sonra portekiz'in ilk sivil başkanı oldu.
 1988 - türkiye'de 65 yaşındaki bir kanser hastası, trt'deki "zakkumla kanser tedavisi" programından etkilenerek, bahçesindeki zehirli zakkum bitkisini kaynatıp içince öldü.
 1989 - danimarka'da yapılan karşılaşmada, i̇skoç rakibi pat clinton'u yenen boksör eyüp can, avrupa profesyonel boks şampiyonu oldu.
 1990 - türkiye i̇nsan hakları vakfı (ti̇hv) kuruldu. vakfın başkanlığına yavuz önen seçildi.
 1991 - 7 bin homoseksüel londra hyde park'ta büyük bir miting düzenledi.
 1998 - çin havayollarına ait bir yolcu uçağı, çan kay şek uluslararası havaalanı yakınlarında düştü: 202 kişi öldü.
 1999 - özbekistan'nın başkenti taşkent'te, cumhurbaşkanı i̇slam kerimov'a suikast girişimi yapıldı. kerimov, saldırıdan şans eseri kurtuldu. fakat 15 özbek asker hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı. saldırıyı hizb ut-tahrir üstlendi.
 2005 - i̇klim değişikliği ile mücadele alanında hazırlanan en kapsamlı anlaşma olan kyoto protokolü, yürürlüğe girdi.
 2006 - çadırlardan oluşan seyyar ordu cerrahi hastaneleri'nin (mobile army surgical hospital, mash) sonuncusu da, abd ordusunda hizmetten kaldırıldı.

doğumlar 
 1222 - niçiren, japon budist keşiş ve niçiren budizmi'nin kurucusu (ö. 1282)
 1331 - coluccio salutati, i̇talyan hümanist (ö. 1406)
 1497 - philipp melanchthon, alman filolog, filozof, hümanist, teolog, ders kitabı yazarı ve şair (ö. 1560)
 1620 - friedrich wilhelm, brandenburg elektörü ve prusya dükü (ö. 1688)
 1727 - nikolaus joseph von jacquin, hollanda-avusturyalı hekim, kimyager ve bitki bilimci (ö. 1817)
 1731 - marcello bacciarelli, i̇talyan ressam (ö. 1818)
 1763 - augustin miletić, bosna-hersekli fransisken katolik rahibi ve apostolik vekili (ö. 1831)
 1811 - béla wenckheim, macar siyasetçi (ö. 1879)
 1812 - henry wilson, 18. amerika birleşik devletleri başkan yardımcısı (ö. 1875)
 1816 - kaspar gottfried schweizer, i̇sviçreli gök bilimci (ö. 1873)
 1821 - heinrich barth, alman kaşif ve bilim insanı (ö. 1865)
 1822 - francis galton, i̇ngiliz bilim insanı (ö. 1911)
 1826 - julius thomsen, danimarkalı kimyager ve akademisyen (ö. 1909)
 1831 - nikolay leskov, rus gazeteci, romancı ve kısa öykü yazarı (ö. 1895)
 1834 - ernst haeckel, alman zoolog (evrim teorisinin savunucularından ve evrime ilişkin yeni kuramların kurucusu) (ö. 1919)
 1841 - armand guillaumin, fransız izlenimci ressam ve taşbaskıcı (ö. 1927)
 1847 - arthur kinnaird, britanyalı futbolcu (ö. 1923)
 1848 - octave mirbeau, fransız yazar (ö. 1917)
 1852 - charles taze russell, amerikalı restorasyoncu yazar ve pastör (ö. 1916)
 1852 - charles webster leadbeater, i̇ngiliz yazar (ö. 1934)
 1868 - wilhelm schmidt, avusturyalı dil bilimci, antropolog ve etnolog (ö. 1954)
 1873 - radoje domanović, sırp yazar, gazeteci ve öğretmen (ö. 1908)
 1876 - g. m. trevelyan, i̇ngiliz tarihçi ve akademisyen (ö. 1962)
 1876 - mack swain, amerikalı tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1935)
 1884 - robert joseph flaherty, amerikalı film yönetmeni ve yapımcı (ö. 1951)
 1888 - ferdinand bie, norveçli atlet (ö. 1961)
 1891 - hans f. k. günther, alman yazar, bilimsel ırkçılığın savunucusu (ö. 1968)
 1893 - mihail tuhaçevski, sovyet mareşal (ii. dünya savaşı öncesinde kızıl ordu'nun modernleştirilmesini gerçekleştiren) (ö. 1937)
 1901 - chester morris, amerikalı bir sahne, film, televizyon ve radyo oyuncusuydu (ö. 1970)
 1904 - george f. kennan, amerikalı diplomat ve tarihçiydi (ö. 2005)
 1909 - richard mcdonald, mcdonald's'ın kurucusu (ö. 1998)
 1913 - keriman halis, türk piyanist, model ve türkiye'nin ilk dünya güzeli (ö. 2012)
 1918 - patty andrews, amerikalı şarkıcı ve oyuncu (ö. 2013)
 1920 - anna mae hayes, amerikalı asker (ö. 2018)
 1922 - heinz-wolfgang schnaufer, ii. dünya savaşında görev almış alman gece avcı pilotu (ö. 1950)
 1926 - margot frank, hatıra defterile tanınan anne frank'ın ablasıydı (ö. 1945)
 1926 - john schlesinger, i̇ngiliz yönetmen ve en i̇yi yönetmen akademi ödülü sahibi (ö. 2003)
 1926 - memet fuat, türk eleştirmen, yazar, eğitimci ve voleybol antrenörü (ö. 2002)
 1927 - june brown, i̇ngiliz aktris (ö. 2022)
 1929 - zihni küçümen, türk tiyatro sanatçısı, çevirmen ve yazar (ö.1996)
 1932 - aharon appelfeld, i̇srailli romancı ve yazar (ö. 2018)
 1932 - ahmad tejan kabbah, sierra leoneli siyasetçi (ö. 2014)
 1933 - yoshishige yoshida, japon film yönetmeni (ö. 2022)
 1935 - brian bedford, i̇ngiliz oyuncu (ö. 2016)
 1935 - sonny bono, amerikan şarkıcı, oyuncu ve politikacı (ö. 1998)
 1936 - fernando solanas, arjantinli film yönetmeni, senaryo yazarı ve politikacı (ö. 2020)
 1937 - valentin bondarenko, 1960'ta kozmonot eğitimi için seçilen bir sovyet savaş pilotuydu (ö. 1961)
 1938 - claude jorda, fransız hâkim
 1941 - kim jong-il, kuzey kore'nin eski ulusal lideri (ö. 2011)
 1942 - richard williams, eski bir amerikan tenis koçu ve tenis oyuncuları venus williams ve serena williams'ın hem babası hem de ilk antrenörüdür
 1944 - richard ford, amerikalı romancı ve kısa öykü yazarı
 1944 - antónio mascarenhas monteiro, yeşil burunlu siyasetçi (ö. 2016)
 1947 - jaroslav kubera, çek siyasetçi (ö. 2020)
 1949 - marc de jonge, fransız aktör (ö. 1996)
 1952 - james ingram, amerikalı soul müzik sanatçısı ve yapımcısıdır (ö. 2019)
 1954 - iain banks, i̇skoç yazar (ö. 2013)
 1954 - margaux hemingway, amerikalı model ve sinema oyuncusu (ö. 1996)
 1955 - emine erdoğan, türkiye cumhuriyeti'nin 12. cumhurbaşkanı recep tayyip erdoğan'ın eşi
 1958 - ice-t, amerikalı rapçi ve oyuncu
 1959 - john mcenroe, amerikalı profesyonel tenisçi
 1959 - hakan oruçkaptan, türk beyin ve sinir cerrahisi uzmanı (ö. 2017)
 1962 - levent i̇nanır, türk sinema ve dizi oyuncusu
 1963 - dodë gjergji, arnavutluk katolik kilisesi rahibi ve prizren bölgesi yöneticisi
 1964 - bebeto, brezilya millî futbol takımının eski forvet oyuncusu
 1964 - christopher eccleston, i̇ngiliz aktördür
 1965 - dave lombardo, küba asıllı abd'li bir müzisyen
 1968 - warren ellis, i̇ngiliz yazardır
 1970 - angelo peruzzi, i̇talyan futbol kalecisi
 1970 - serdar ortaç, türk şarkıcı
 1972 - sarah clarke, amerikalı oyuncu
 1973 - cathy freeman, avustralyalı kısa mesafe koşucusu
 1974 - mahershala ali, amerikalı oyuncu ve en i̇yi yardımcı erkek oyuncu akademi ödülü sahibi 
 1978 - faik ergin, türk oyuncu ve manken
 1978 - tia hellebaut, belçikalı atlet
 1979 - stéphane dalmat, fransız eski futbolcu
 1979 - valentino rossi, i̇talyan motosiklet yarışçısı
 1981 - susanna kallur, i̇sveçli bir eski atlet
 1982 - rickie lambert, i̇ngiliz eski futbolcu
 1982 - lupe fiasco, amerikalı rapçi
 1983 - aslıhan gürbüz, türk tiyatro sanatçısı
 1985 - simon francis, eski i̇ngiliz futbolcu
 1986 - diego godín, uruguaylı millî futbolcu
 1986 - nevin yanıt, türk atlet
 1987 - hasheem thabeet, tanzanyalı profesyonel basketbol oyuncusu
 1988 - diego capel, i̇spanyol futbolcu
 1988 - denílson, brezilyalı futbolcu
 1988 - andrea ranocchia, i̇talyan futbolcu
 1988 - kim soo-hyun, güney koreli aktör
 1989 - elizabeth olsen, amerikalı sinema oyuncusu
 1990 - abel makkonen "the weeknd" tesfaye, kanadalı r&b ve pop şarkıcısı
 1991 - sergio canales, i̇spanyol futbolcu
 1994 - federico bernardeschi, i̇talyan millî futbolcu
 1994 - ava max, arnavut asıllı amerikalı şarkıcı ve söz yazarı
 1996 - nana komatsu, japon oyuncu ve manken
 1999 - girl in red, norveçli şarkıcı

ölümler 
 1391 - v. i̇oannis, bizans i̇mparatoru (d. 1332)
 1459 - akşemseddin, türk âlimi ve ii. mehmed'in hocası (d. 1389)
 1659 - sarı kenan paşa, osmanlı devlet adamı (d. ?)
 1665 - stefan czarniecki, polonyalı asilzade, general ve askeri komutan (d. 1599)
 1868 - adamo tadolini, i̇talyan heykeltıraş (d. 1788)
 1892 - henry walter bates, i̇ngiliz doğabilimcisi ve kâşif (d. 1825)
 1899 - félix faure, fransa'da üçüncü cumhuriyet'in altıncı cumhurbaşkanı (d. 1841)
 1901 - édouard delamare-deboutteville, fransız sanayici ve mühendis (d. 1856)
 1907 - ‎giosuè carducci‎‎, i̇talyan şair, eğitimci ve nobel edebiyat ödülü sahibi (d. 1835)
 1917 - octave mirbeau, fransız yazar (d. 1848)
 1919 - mark sykes, i̇ngiliz yazar, diplomat, asker ve gezgin (d. 1879)
 1932 - ferdinand buisson, fransız, akademisyen, eğitim bürokratı, pasifist ve radikal-sosyalist (sol liberal) politikacı (d. 1841)
 1934 - kaptanzade ali rıza bey, türk söz yazarı ve besteci (d. 1881)
 1963 - salih tozan, türk oyuncu (d. 1914)
 1980 - erich hückel, alman fizikçi ve fiziksel kimyagerdir (d. 1896)
 1989 - ida ehre, avusturyalı-alman oyuncu, eğitimci ve tiyatro yönetmeni (d. 1900)
 1990 - keith haring, amerikalı ressam, graffiti sanatçısı ve sosyal aktivist (d. 1958)
 1991 - bülent tarcan, türk beyin cerrahı ve besteci (d. 1914)
 1992 - jânio quadros, brezilyalı avukat ve siyasetçi (d. 1917)
 1993 - mahir canova, türk tiyatro yönetmeni (d. 1914)
 1997 - chien-shiung wu, çin kökenli amerikalı bir deneysel fizikçidir (d. 1912)
 1999 - necil kazım akses, türk senfonik müzik bestecisi (d. 1908)
 2000 - lila kedrova, rus asıllı fransız oyuncu (d. 1918)
 2001 - ali artuner, türk futbolcu (d. 1944)
 2011 - len lesser, amerikalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirmen (d. 1922)
 2011 - justinas marcinkevičius, litvanyalı şair, yazar, oyun yazarı, çevirmen (d. 1930)
 2013 - john ayldon, i̇ngiliz opera şarkıcısı (d. 1943)
 2015 - lesley gore, amerikalı şarkıcı (d. 1946)
 2015 - lorena rojas, meksikalı aktris ve şarkıcı (d. 1971)
 2015 - fikret şeneş, türk şarkı sözü yazarı (d. 1921)
 2016 - butros butros-gali, mısırlı diplomat ve birleşmiş milletler'in 6. genel sekreteri (d. 1922)
 2017 - josef augusta, çek eski buz hokeyi sporcusu ve çalıştırıcı (d. 1946)
 2017 - dick bruna, hollandalı yazar, animatör ve grafik sanatçısı (d. 1927)
 2017 - jannis kounellis, yunan-i̇talyan çağdaş eserler üreten sanatçı (d. 1936)
 2017 - george steele, amerikalı profesyonel güreşçi ve oyuncu (d. 1937)
 2018 - jim bridwell, amerikalı dağ kaya tırmanıcısı ve yazar (d. 1944)
 2019 - sam bass, amerikalı çizer (d. 1961)
 2019 - don bragg, amerikalı eski atletizm sporcusu (d. 1935)
 2019 - patrick caddell, amerikalı danışman, yazar ve siyaset yorumcusu (d. 1950)
 2019 - bruno ganz, i̇sviçreli ünlü sinema oyuncusu (d. 1941)
 2019 - richard n. gardner, amerikalı siyasetçi, hukukçu ve diplomat (d. 1927)
 2019 - serge merlin, fransız oyuncu ve film yönetmeni (d. 1932)
 2020 - graeme allwright, yeni zelanda doğumlu fransız şarkıcı ve şarkı sözü yazarı (d. 1926)
 2020 - zoe caldwell, avustralyalı emektar oyuncu (d. 1933)
 2020 - pearl carr, i̇ngiliz şarkıcı (d. 1921)
 2020 - jason davis, amerikalı oyuncu (d. 1984)
 2020 - corinne lahaye, fransız aktris (d. 1947)
 2020 - kellye nakahara, amerikalı aktris ve ressam (d. 1948)
 2020 - larry tesler, amerikalı bilgisayar bilimcisi (d. 1945)
 2021 - irit amiel, i̇srailli şair, yazar ve çevirmen (d. 1931)
 2021 - carman, amerikalı gospel şarkıcısı, söz yazarı, televizyon sunucusu, yaşam koçu, aktör ve evanjelist (d. 1956)
 2021 - doğan cüceloğlu, türk psikolog ve iletişim psikolojisi uzmanı (d. 1938)
 2021 - jan sokol, çek filozof, çevirmen ve siyasetçi (d. 1936)
 2022 - pa ko, tayvanlı aktör (d. 1954)
 2022 - vasilis botinos, yunan millî futbolcu (d. 1944)
 2022 - cristina calderón, şilili bir etnograf, zanaatkar, yazar ve kültürel aktivisi (d. 1928)
 2022 - jack smethurst, i̇ngiliz aktör ve komedyen (d. 1932)
 2023 - alparslan arslan, türk avukat (danıştay saldırısının faili) (d. 1977)
 2023 - michel deville, fransız senarist ve yönetmen (d. 1931)
 2023 - timothy mccarver, eski amerikalı beyzbol oyuncusu ve spor muhabiri (d. 1941)
 2023 - güngör mengi, türk gazeteci (d. 1940)
 2023 - alberto radius, i̇talyan gitarist, şarkıcı-söz yazarı, aranjör ve albüm yapımcısı (d. 1942)

tatiller ve özel günler 
 bitlis'in tatvan ilçesinin rus ve ermeni işgalinden kurtuluşu (1918).

kaynakça 

0216
16