Wallace D. Fard

wallace d. fard veya wallace fard muhammad (efendi fard muhammad; iddiaya göre doğum tarihi 26 şubat 1877 - ölüm tarihi bilinmiyor, 1934'te kayboldu), i̇slam ulusu'nun kurucusu. 1930'da çeşitli sahte isimler kullanarak detroit'e geldi ve "i̇slam" olarak adlandırdığı siyahileri üstün ırk olarak gören kendi dinini vaaz etmeye başladı. abd sınırlarında "bağımsız siyahi cumhuriyeti" kurulmasını ve beyazların buradan kovulması gerektiğini savunuyordu. 1934'te ortalıktan kayboldu ve elijah muhammed onun yerine i̇slam ulusu'nun lideri oldu. fard, i̇slam ulusu tarafından allah'ın kendisi olarak kabul edilmektedir.

doğumu ve kökeni 
fard'ın i̇lk yılları hakkındaki her şey gizemli ve şüphelidir. kendisi kureyş kabilesine ait olduğunu ve mekke'de doğduğunu iddia etmiştir. fard'ın kökenlerini ve yaşam öyküsünü takip etme çabaları çok kapsamlıdır, ancak yalnızca parça parça sonuçlar alınabilmiştir ve neredeyse hiçbir şey bilinmemektedir. fard'ın farklı isimler altında bilinen birkaç fotoğrafı vardır ve hepsinin aynı kişiye ait olduğu doğrulanmıştır. ek olarak, fard'ın hayatı boyunca 58'e kadar farklı takma ad kullandığı söyleniyor.

fard'ın etnik kimliğini onu tanıyan kişiler ve en yakından araştıran tarihçiler dahi bilmemekteydi. fard'ın kökenine dair tüm teorileri detayla inceleyen 2019 tarihli "w.d. fard'ı bulmak: i̇slam milletinin kurucusunun kimliğini ortaya çıkarmak" adlı kitap şöyle diyor:

şii teorisi 
"w.d. fard'ı bulmak: i̇slam milletinin kurucusunun kimliğini ortaya çıkarmak" kitabının yazarı, gulat veya aşırılık yanlısı şii i̇slam geçmişinin fard hakkında bilinenlerle en iyi şekilde örtüştüğü sonucuna varıyor.

türk teorisi 
15 ağustos 1959'da fbi, chicago new crusader gazetesine fard'ın "ii. dünya savaşı'nda hitler için çalışan türkiye doğumlu bir nazi ajanı" olduğunu belirten bir haber gönderdi. fbi hikayesine göre fard, "1900'lerin başında türkiye'den amerika birleşik devletleri'ne gelen bir müslüman" idi.

pakistan teorisi 
fbi belgelerine erişimi olan karl evanzz, fard'ın "doğu hintliler" olarak da bilinen pakistanlı bir müslümanın oğlu olduğunu öne sürüyor. bu teorisini birkaç delile dayandırıyor:

 fard, pakistan'da öne çıkan bir hareket olan pakistan ahmediye camii'nde vakit geçirdi ve pakistanlılardan kuran çevirileri kullandı.
 fard adı pakistan'da yaygın bir soyadıdır. takipçilerine verdiği shabazz, ghulam ve kallatt gibi diğer isimler de pakistan'da popüler.
 onunla tanışan veya orijinal fotoğraflarını gören i̇slam ulusu üyeleriyle yapılan röportajlar, fard'ın pakistanlı özelliklere sahip olduğunu gösteriyor.
 fard'ın ilk öğretileri, pakistanlılar arasında popüler olan hinduizme yönelik nefreti gösteriyordu.

afganistan teorisi 
a. k. arian'ın 2017 tarihli "chameleon: the true story of wd fard" adlı kitabı, i̇slam ulusu'nun kurucusunun kökenini araştırıyor. kitaptaki bir teori, fard'ın afgan kökenli olduğu yönündedir.

afro-amerikalı teorisi 
1960'larda yazarlar arna bontemps ve jack conroy, fard'ın abd'nin güneyinden bir afrikalı-amerikalı olabilme ihtimalinin olduğunu tahmin ettiler.

detroit'de (1930–34)

ortaya çıkışı 
fard, 1930'dan önce abd'ye göç etti. halk arasında ilk olarak 1930'da detroit'te ortaya çıktı. takipçileri, fard'ın geliş tarihini 4 temmuz 1930 olarak belirtiyor. kapı kapı dolaşan bir satıcı kılığına giren fard, dini öğretilerini detroit'in her yerine yaydı ve üç yıl içinde hareketi detroit, chicago ve diğer şehirlerde bildirilen 8.000-9.000 üyeye çıkardı.

fard, detroit'teki siyahi insanlara kapıdan kapıya ürün satarak başladı. yakın zamanda güney kırsalından detroit'e göç etmiş siyahi ailelerin evlerini ziyaret etti. fard, müşterilerine ürünlerinin memleketinden getirildiğini söyledi. yemek teklif edildiğinde, verileni yedi, ancak bölge sakinlerine "sağlıksız" olarak gördüğü belirli yiyeceklerden kaçınmalarını tavsiye etti. daha sonra geri gelir ve müşterilerine bu konularda dersler verirdi.

fard, yeni dinini ilk kez vaaz etmeye başladığında, i̇ncil'i kutsal kitabı olarak kullandı. bunun nedeni, i̇ncil'in, onu dinleyenlerin çoğunun aşina olduğu tek dini kitap olmasıydı. i̇slam ulusu'nun ilk zamanlarında vaizler, iddialarını kanıtlamak için i̇ncil'den ayetlere başvurmuşlardır. fard, i̇ncil konusunda bilgiliydi ve onu ders kitabı olarak kullandı. güneyli baptist bir vaiz tarzında vaaz verdi. fard'ın halefi elijah muhammed daha sonra fard'ın "i̇ncil'i hıristiyan kökenli zencilerin hepsinden daha iyi bildiğini" iddia etti.

siyah üstüncülüğü 
prestiji ve karizması artmaya başladıkça, fard beyazları kınamada daha cüretkar ve saldırgan hale geldi. daha sonra i̇ncil öğretilerine saldırmaya başladı. bu, "dinleyicilerini şok etti ve onları duygusal bir krize sürükledi". fard, fakir güneyli siyahi ailelere siyahların üstün olduğunu öğretti. sözde-bilimsel ırkçı fikirlerin popüler olduğu bir zamanda, bu tuttu. siyahilerin kendi işlerini kurmaları, sağlıklı beslenmeleri, aile kurmaları, uyuşturucu ve alkolden uzak durmaları gerektiğini söyledi.

1938'de sosyolog erdmann doane beynon, american journal of sociology'de michigan'da fard'ın takipçileriyle yaptığı birkaç röportajın ilk elden bir anlatımını yayınladı. bu röportajlardan fard'ın 1930'dan 1934'e kadar detroit'te yaşadığı ve vaaz verdiği anlaşıldı.

yeni isimler 
fard, müridlerine atalarının sahibi olan beyaz köle sahiplerinden miras aldıkları soyadlarını reddetmelerini söyledi. fard, yeni bir "müslüman adı" bahşedecekti. bu tür isimler şunları içeriyordu: muhammed, ali ve kerim. yeni "müslüman isimleri" verme konsepti daha önce başka bir siyahi "müslüman" grupta mevcuttu. bu, noble drew ali liderliğindeki "amerika'nın mağribi bilim tapınağı" idi.

fard, hayatı boyunca ve sonrasında, çeşitli i̇slam mezheplerinden kendi beğendiği fikirleri cımbızlayarak fakir siyahları dolandırmak için gizemi ve karizmayı kullanan ve ırk çatışması çıkaran bir dolandırıcı olmakla suçlandı.

allah i̇slam tapınağı'nın (ati) lideri 
fard'ın mesajının raporları siyah topluluğa yayıldı. evlerde fard'ın derslerine katılım o kadar arttı ki, dersler ayrı bölümlere ve vardiyalara bölünmek zorunda kaldı. bunu çözmek için topluluk para topladı ve toplantıların yapıldığı bir tapınak olarak hizmet verecek bir salon kiraladı. kuran çok geçmeden yeni dinin kutsal metni olarak tanıtıldı. farz, hadis yerine geçen metinler de yazmıştır. bunlar el kitaplarıydı ve müritleri tarafından kelimesi kelimesine ezberlendi. fard'ın takipçileri yaklaşık sekiz bine ulaştı. beynon'un röportajlarına göre, "üç yıl içinde peygamber fard, hareketi başlatmakla kalmadı, aynı zamanda o kadar iyi organize etti ki, detroit'teki ikametinin son aylarında takipçilerine neredeyse hiç görünmeden arka plana çekildi."

beynon, fard'ı takip eden yaklaşık 200 aileyle yaptığı röportajlardan şu sonuca vardı:

fard, 1933 ve 1934'teki birkaç derste "w. f. muhammed" adını kullandı. 1933'te, "wallace fard muhammed" anlamına gelen "w. f. muhammed" adını imzalamaya başladı.

i̇deoloji 
beynon, fard'ın öğretisinin özünü şu şekilde tanımladı:modern i̇slam ulusu teolojisi, fard'ın elijah muhammed'e verdiği derslerin, allah'ın elçisine vahiy vermesi olarak yorumlanmasıdır. fard, "i̇nsan biçiminde allah", "mesih" ve "mehdi" olarak tanımlanır.

elijah muhammed, 1965 tarihli "message to the blackman in america" adlı kitabında fard'ın kendisine öğrettiklerini şu şekilde özetledi:fard'ın öğretisinin bir kısmı, japonya'ya olan hayranlığı da içeriyordu.

"vudu cinayeti" fard'ı detroit'ten sürüyor (1932) 
20 kasım 1932'de allah i̇slam tapınağı üyesi robert harris, james smith'i "i̇slam'a döndürmek" için bir odaya kadar eşlik etti. seyirciler arasında on iki yetişkin tanık, harris'in karısı ve çocukları vardı. dine girdiğine inanan smith'e hayatını i̇slam için feda edip etmeyeceği soruldu ve smith başını salladı. harris daha sonra smith'i göğsünden bıçakladı ve onu bir aks çubuğuyla sopayla öldürmeye başladı.

komşular polisi aradıktan sonra harris tutuklandı. daha sonra "birini öldürmem gerekiyordu, tanrılarımdan vazgeçemezdim" diyerek cinayeti itiraf etti. harris deli kabul edildi ve bir akıl hastanesine yatırıldı. ardından allah i̇slam tapınağı, "yaptığı hiçbir şey için suçlanamayız" dedi. fard ve diğer liderler, psikiyatrist david clark tarafından muayene edildi. clark, daha fazla incelenmeleri gerektiğini belirtti. yargıç kabul etti ve fard deli gömleğine yerleştirildi ve yastıklı hücrelere kapatıldı.

25 kasım'da harris, birinci derece cinayet suçlamasıyla mahkemeye çıkarıldı; suçunu kabul etti, ancak tuhaf mahkeme salonu davranışı, tanıkları onun deliliğine ikna etti. 6 aralık'ta üç psikiyatrist, harris'in yasal olarak deli olduğuna dair ifade verdi. suçlu deliler için i̇yonya devlet hastanesine yatırıldı; 19 haziran 1935'te orada öldü. cezai suçlamalarla karşı karşıya kalan fard, bir salıverilme koşulu olarak detroit'i sonsuza kadar terk etmeyi kabul etti.

7 aralık 1932'de polis, fard'ı chicago'ya giden bir trene bindirdi. allah i̇slam tapınağı resmen dağıtıldı, ancak kısa süre sonra yerini i̇slam ulusu adlı yeni bir organizasyon aldı. elijah muhammed yeni lider ilan edildi.

sürgünden sonra (1932-34) 
ocak 1933'te fard gizlice detroit'e geri döndü ve takipçileriyle gizli toplantılar yaptı. polis tarafından tanındı, 25 mayıs'ta tutuklandı, kaydı tutuldu ve fotoğrafı çekildi. tekrar serbest bırakıldı ve şehri terk etmesi emredildi. fard, topluluğunun adını "i̇slam ulusu" olarak değiştirdi. üye sayısındaki hızlı artışın ardından resmi bir organizasyon yapısı oluşturdu. 25 eylül'de fard, chicago'da kiralık bir salonda bir dinleyici kitlesine hitap ederken yerel polis tarafından tutuklandı. ertesi sabah, chicago yargıcı fard'ı serbest bıraktı.

fard, serbest bırakıldıktan sonra detroit'e bir ziyaret daha yaptı. döndükten sonra takipçilerine siyahlar ve beyazlar arasında yaklaşmakta olan bir savaşın iyi haberlerinin olduğunu söyledi. konuşmasında "beyaz ırkı bu yıl yok olacak" dedi. kanada'da görülen tanımlanamayan uçan cismin "ana uçak" olduğunu söyledi. fard, ana uçağın japonya'da 'asyalı kardeşlerimiz' tarafından tasarlanıp inşa edildiğini söyledi. ayrıca, sinyali verdiğinde ana uçağın amerika'ya zehirli bombalar atacağını ve beyazları öldüreceğini iddia etti.

fard, detroit devlet okullarına alternatif olarak okul çağındaki çocukların eğitim gördüğü i̇slam üniversitesi'ni kurdu. okul polis tarafından basıldı. elijah muhammed, chicago'ya kaçtı ve fard, detroit'te bir daha hiç görülmedi. fard ayrıldıktan sonra, başlangıçta elijah muhammed ile iletişimi sürdürdü ve ona meksika sınırından bir mektup gönderdi.

kaynakça

bibliyografya 

1877 doğumlular
amerikalı aktivistler
din kurucuları
i̇slam milleti
kayıplar
müslüman aktivistler
afro-amerikan din
1870'lerde doğanlar
19. yüzyılda doğanlar
20. yüzyıl kıyametçileri
kült liderleri
yeni dini hareketlerin kurucuları
uyuşturucu suçlarından hüküm giymiş kişiler
kendisini mesih ilan edenler