Bodhisattva

bodhisattva (pali: bodhisatta; eski türkçe: bodisatv; ; japonca: 菩薩 bosatsu; korece: 보살 bosal ; tibetçe changchub sempa (byang-chub sems-dpa'); vietnamca: bồ tát), budist düşüncede kendini tüm duyarlı canlıların budalığa ulaşmasına yardımcı olmaya adamış kişidir. sanskrit bodhisattva kelimesi "aydınlanma ('bodhi') ve gerçek ('sattva')" kelimelerinden oluşmuştur.

tibet budizminin büyük ustalarından tsongkhapa lamrim metinlerinde bodhisattva’ların diğer insanların mutluluğu için uğraştıklarını belirtir. svatantrika okulunun kurucusu bhavaviveka (bhavya) ise, bodhisattvalar’ın varoluştaki yanlışlıkları gördükleri ve başka insanlarla ilgilendikleri için nirvana’ya ulaşma çabaları olmadığını söyler. i̇nsanların ihtiyaçlarını yerine getirmek için ızdırap döngüsünde kalmayı tercih etmişlerdir. diğer canlıların acılardan kurtulması ve aydınlığa ulaşmaları için çabalarlar ve bodhisattva yemini ederler.

motivasyon 
dört yüce gerçekte öne çıkan (dharma çarkının ilk evresi) acıların anlaşılmasına bağlı olarak, mahayana yandaşları acılardan tamamen kurtulmayı arzular ve bunu diğer insanlara yayar. bu acılar mahayana’nın odak noktasıdır ve istisnasız bütün canlılar için geçerlidir. bir annenin yegâne varlığı çocuğuna hissettiği aşk gibi bir bağlılığa ulaşıncaya dek acılar devamlı yayılır.

mahayana öğretilerinin amacı, evrendeki tüm canlıların buda’nın kusursuz enginliğine ulaşıp aydınlanmalarına yardımcı olmaktır. bodhicitta’ya “aydınlanma ruhu” denilmektedir. bu ruh iki (birincil ve ikincil) arzudan oluşmaktadır:
 başkalarına yardım etmek 
 aydınlanmaya ulaşmak

öğrenciler bu arzuları yerine getirmek için, dini törende bodhisattva yemini ederler. bu andan itibaren, buda eylemlerinden altı mükemmellik ilkesini uygulamaya başlarlar; bunlar ibadet, ahlak, sabır, hırs, ruhsal enginlik ve bilgeliktir. uygulamada izinden gidilen buda yoluna, üç evreden oluşan bodhisattva denmektedir.

bodhisattva olarak bilinen buda yolu sadece mahayana sutralarında değil, aynı zamanda jutaka tarihinde pali derlemelerinde yer almaktadır. pali derlemeleri, theravada yandaşları tarafından kabul edilmektedir.

bodhicitta bir tür motivasyondur. “citta” zihin anlamına gelir. bodhicitta’nın 22 çeşidi vardır. genel olarak bodi’ler birbirinden farklıdır; örneğin, bir krala benzetilir (bu bodhisattva önce kendi aydınlığa ulaşacak sonra başkalarına yardım edecektir); bazen ise bir kayıkçıya benzetilir (bu tür, diğer canlılarla beraber aydınlığı arayacak ve hep beraber aydınlığa ulaşacaklardır). bir çobana da benzetildiği olur (bu tür ise diğer canlılar aydınlığa ulaşana kadar, kendi aydınlanmasını sonraya bırakır.)

theravada budizminde bodhisattva 
theravada budizminde bodhisattva yolunu kabul etse de, zor olduğu ve gerçekleştirilmesi uzun zaman gerektirdiği gerekçesiyle herkese tavsiye edilmez. theravada budizminde bodhisattva, aydınlanmayı arayan, aydınlanmaya ulaştıktan sonra edindiği bilgelikle diğer canlıların yardımına koşan kişi olarak kabul edilir. gautama buddha'nın budalığa erişmeden önceki bodhisattva yaşamı  jataka metinlerinde anlatılmaktadır. gautama, budalığa erişmeden önceki yaşamından bahsederken de, ‘ben henüz bir bodhisattva iken’ deyimini kullanmıştır. theravada’nın kabul ettiği pali yazmalarında bahsi geçen tek bodhisattva, geleceğin buddhası maitreya’dır.

mahayana budizminde bodhisattva 

mahayana budizminde bodhisattva merhametli bir kararlılık içinde tam aydınlanmaya, budalığa ulaşmak isteyen tüm canlılara yardım eden biridir. bu tür bir motivasyon bodhicitta ('citta' zihin anlamına gelir) olarak adlandırılır. yenidendoğum dünyasında (samsara) kalmayı kabul eden bodhisattva, budalığa bir an önce ulaşmak ve böylelikle tüm canlılar aydınlanmaya ulaşana dek dharma’yı öğretebilmek amacıyla bodhisattva yeminini eder.

mahayana budizmi'nde sekiz büyük bodhisattva’nın üzerinde durulmaktadır: avalokiteshvara (ya da guan yin), manjusri, vajrapani, ksitigarbha, samantabhadra, akhashagharba, sarvanivaranaviskambini ve maitreya.

ayrıca bakınız 
 guan yin
 mahayana
 i̇sa

dış bağlantılar 

 various versions of the bodhisattva vow
 hundreds of free buddhist talks and huge forum.
 the bodhisattva vows as practiced in tibetan buddhism
 the bodhisattva ideal - buddhism and the aesthetics of selflessness
 the group of eight great bodhisattvas at candi mendut
 thousand-hand bodhisattva dance
 what a bodhisattva does: thirty-seven practices by ngulchu thogme
 images of buddha, worldwide submitted photos