Geceyarısı Ekspresi

geceyarısı ekspresi alan parker'ın yönetmenliğini yaptığı 1978 yapımı i̇ngiliz-amerikan sinema filmidir. 1970'te, türkiye'de tutuklanıp hapse atılan billy hayes'in gerçek öyküsünden yola çıkılarak yazılmış hikâyeyi anlatmaktadır.

konusu 
amerikalı genç bir turist olan billy hayes, sevgilisi susan ile birlikte türkiye'de tatildedir. hayes tatil dönüşü arkadaşlarına satıp para kazanmak amacıyla ülkesine dönerken yanında iki kilogram haşhaş götürmeye teşebbüs eder. vücuduna canlı bomba gibi yerleştirdiği küçük paketler hâlindeki uyuşturucu uçağa binmek üzereyken yapılan ani bir güvenlik aramasıyla polisler tarafından bulunur ve i̇stanbul sağmalcılar cezaevi'nde tutuklu geçireceği süreç başlar.

ödüller ve adaylıklar

analiz

film ve kitap arasındaki farklar 
 gerçekte william hayes türkiye'de yalnızken filmde sevgilisi ile birliktedir.
 i̇şkence sahneleri tamamen sonradan eklenmiştir. william hayes, türk gardiyanlar tarafından işkence gördüğünden ya da cinsel istismara uğradığından hiçbir zaman söz etmemiştir. ancak filmde de olduğu gibi kendi isteğiyle homoseksüel ilişkide bulunduğunu açıklamıştır.
 kitapta; william hayes, hapishane arkadaşının dilini ısırmıyor.
 kitabın ve filmin bitişleri de farklıdır: kitapta hayes i̇mralı adası'ndaki başka bir hapishaneye transfer edilir ve oradan deniz yoluyla kaçar; filmde ise hayes, istemeden öldürdüğü başgardiyanın üniformasını giyerek gardiyan kılığında hapishaneden kaçar.

gelişimi 
film büyük çoğunlukla türkiye'de geçmesine rağmen i̇stanbul valiliği'nin filme ev sahipliği yapmayı reddetmesi üzerine, filmin tamamı malta'da çekilmiştir. aktörlerin çoğunluğu maltalıyken; i̇talyan, amerikan, yunan ve ermeni oyuncular da filmin kadrosunda yer almaktadır.

tepkiler ve sonuçları 
gösterime girmeden önce türkiye tarafından protesto edilen geceyarısı ekspresi, 52. akademi ödülleri'nde aday olduğu 6 dalın 2'sinde akademi ödülü kazandı (en iyi özgün müzik: giorgio moroder ve en iyi uyarlama senaryo: oliver stone).

18 mayıs 1978'de midnight express farklı ülkelerden gelen gazetecilerden oluşan bir izleyici grubuna cannes film festivali kapsamında gösterildi. 43 gün sonra amerika birleşik devletleri ve türkiye mahkûmların değişimi konusunda bir müzakereye girdi.

aralık 2004'te türkiye'ye yaptığı bir ziyaret sırasında kitaptan uyarlanan filmin senaryo yazarı oliver stone yazdığı şeyleri çekim aşamasında fazla dramatize ettiğini kabul ederek özür diledi.

yakın zamanda amerikan basınına yaptığı açıklamalarda da billy hayes türkiye hakkında fikir ve anılarının filmde olduğu gibi sadece negatif şeylerden oluşmadığını ve filmde çarpıtılan türkiye görüntüsü yüzünden vicdan azabı duyduğunu belirtiyor.

kaynakça 

birleşik krallık filmleri
amerika birleşik devletleri biyografik filmleri
amerika birleşik devletleri hapishane filmleri
alan parker'ın yönettiği filmler
michael seresin'in görüntülediği filmler
madde bağımlılığı teması içeren filmler
malta'da çekilmiş filmler
konusu i̇stanbul'da geçen filmler
en i̇yi drama filmi altın küre ödülü sahipleri
giorgio moroder'in müziğini yaptığı filmler
amerika birleşik devletleri bağımsız filmleri
gerçek olaylara dayanan dramatik filmler
amerika birleşik devletleri neo-noir filmleri
1970'lerde bağımsız filmler
1970'lerde i̇ngilizce filmler
uyarlama filmler
1978 çıkışlı dramatik filmler
konusu türkiye'de geçen filmler
yazarlık ile ilgili biyografik filmler