Kayboluş (film, 1988)

kayboluş, 1988 hollanda-fransa ortak yapımı psikolojik gerilim filmidir. özgün adı spoorloos olan filmin uluslararası adı the vanishing dir. ortak yapımcı ülke fransa'da ise film l'homme qui voulait savoir adıyla gösterildi (tr: bilmek i̇steyen adam)

senaryosunu hollandalı gazeteci ve yazar tim krabbé'nin, 1984 yılında yayımlanmış altın yumurta (het gouden ei) adlı kendi çok satan romanından uyarlayarak yazdığı filmi fransız sinemacı george sluizer yönetmiştir. aynı zamanda filmin yapımcılarından da biri olan sluizer romanın senaryolaştırılması aşamasında krabbé'ye yardım etmiş, ayrıca filmin kurgusuna da katkıda bulunmuştur. başlıca rollerinde bernard-pierre donnadieu, gene bervoets, johanna ter steege ve gwen eckhaus'un oynadıkları filmin hüzünlü özgün müziğini henny vrienten yapmıştır. 1932'de paris'te doğmuş olan yönetmen george sluizer'in anne ve babası hollanda ve norveçliydi.

beş yıl sonra 1993'te george sluizer bu kez aynı filmi abd'de the vanishing adıyla ve amerikalı oyuncularla yeniden çekti. jeff bridges, kiefer sutherland, nancy travis ve sandra bullock'un oynadıkları bu yeniden yapım film ilki kadar yankı uyandırmadı. bu film de türkiye'de yine "kayboluş" adıyla gösterilmişti.

film, tatil için gitikleri fransa'da bir benzin istasyonunda kız arkadaşı (johanna ter steege) esrarengiz bir şekilde kayıplara karışan hollandalı bir gencin (gene bervoets) hikâyesini anlatmaktadır. sonuçsuz kalan resmi arama çabalarından yıllar sonra, geçmişteki bu kaybından halâ büyük bir elem duyan genç adam, suçluluk duygusunun da etkisiyle yeni kız arkadaşıyla (gwen eckhaus) birlikte tekrar fransa'ya dönüp kaybolan eski arkadaşını aramaya başlar.

tarzı alfred hitchcock filmlerini anımsatan "spoorloos" un tanıtım sloganlarından birinde "hitchcock'a en büyük saygı duruşlarından biri.." ibaresi kullanılmıştır.

"kayboluş", aralarında "avrupa film ödülü", "fantasporto" ve "mystfest" in de olduğu bazı yarışma ve festivallerde tam 6 ödül kazandı. film hollanda'nın "en i̇yi yabancı film" oscar'ı için yarışmaya gönderdiği filmdi. ancak filmde fransızca diyalogların felemenkçe diyaloglardan daha fazla olmasından dolayı film yarışmadan diskalifiye edilmişti.

konusu 
	
hollandalı genç çift rex hofman (gene bervoets) ve kız arkadaşı saskia wagter (johanna ter steege) otomobille amsterdam'dan tatil için fransa'ya gelirler. fransa'nın manzaralı kırsalında yol alırken uğradıkları aynı zamanda bir dinlenme ve alışveriş merkezi de olan kalabalık benzin istasyonunda rex'in kız arkadaşı saskia, içecek bir şeyler almak için girdiği 
tesiste birdenbire ortadan kaybolur. rex'in kaybolan kız arkadaşını arama çabaları sonuçsuz kalır, polis de sonunda dosyayı rafa kaldırır.

aradan üç yıl geçmiştir ama saskia'nın kaybolmasını bir türlü kabullenemeyen suçluluk duygusu içindeki rex bütün fransa'da kız arkadaşını aramayı sürdürür. el ilanları ve kayıp afişleri bastırtır ve bunları uygun olan her yere asar. bu arada lieneke (gwen eckhaus) adında yeni bir kızla daha tanışmıştır ve saskia'yı fransa'da birlikte aramaktadırlar. ancak rex'in takıntılı ve inatçı tutumu sonunda lieneke'yi bunaltır ve lieneke rex'i terkeder.

bu arada bir dizi geriye dönüşle anlatıldığı üzere saskia'yı raymond lemorne (bernard-pierre donnadieu) adlı bir "sosyopat" ın (kendine koyduğu teşhis budur) kaçırmış olduğunu anlarız. raymond aslında normal görünümlü orta sınıftan saygın bir kimya öğretmeni, iyi bir aile babasıdır. kloroform koklatarak birçok kadını kaçırma girişimleri olmuştur, ama bütün bunları cinsel dürtülerle vb değil sadece böyle bir eylemi gerçekleştirip gerçekleştiremiyeceğini öğrenebilmek için, belki de tekdüze yaşantısına bir heyecan katmak için yapmaktadır.

raymond, rex'in astığı kayıp afişlerini görmüştür ve rex'i uzaktan uzağa takip etmeye başlamıştır. ona buluşma teklifleri içeren kartpostallar gönderir ama sürekli olarak da onu atlatır. sonunda rex'in önüne geçilemez fanatik saplantısından fazlaca etkilenen raymond, onunla yüz yüze gelmeye karar verir ve buluşurlar. raymond genç adama kız arkadaşını kendisinin kaçırdığını itiraf eder, ancak onun başına gelenleri öğrenebilmesi için bir tek şansının olduğunu söyler: birlikte saskia'nın kaybolduğu tesise gidecekler ve saskia'nın yaşamış olduğu her deneyimi an be an rex de yaşıyacak, yani onun geçtiği aynı yollardan geçecektir. bunun ilk adımı olarak da rex raymond'un vereceği içine uyku ilacı koyulmuş kahveyi içecektir. onca yıl sonra olup bitenleri öğrenmek için dayanılmaz bir arzu içinde olan rex (filmin fransızca adı da bilmek i̇steyen adam anlamına gelen l'homme qui voulait savoir dır zaten) kısa bir kararsızlıktan sonra istemeyerek de olsa ilaçlı olduğunu bildiği kahveyi içer ve kendini kaybeder. bir tabutun içinde kendisine geldiği zaman diri diri gömülmüş olduğunu dehşet içinde anlar.

oyuncu kadrosu

romanın film uyarlamaları 
hollandalı gazeteci ve romancı tim krabbé'nin, 1984 yılında yayımladığı "altın yumurta" (het gouden ei) adlı bestseller romanı iki kez sinemaya uyarlanmıştır. bunların ikisini de fransız sinemacı george sluizer yönetmiş, ilkinin senaryosunu da yazarın kendisi yazmıştır. bu filmler:

benzer filmler 

roman ve ona dayandırılmış olan bu filmin ana teması (kaçırılma olayı) 1901 yılında gerçekleştirilmiş olan "paris sergisi"'yle ilişkilendirilmiş bir şehir efsanesine dayanmaktadır. efsaneye göre bir anne ve kızı bu sergiye gitmek için yola çıkarlar. konakladıkları otelde anne eşyalarını yerleştirirken kızı da yakınlarda bir mağazaya alışverişe gider. kız otele geri döndüğünde annesinin ortadan kaybolmuş olduğunu görür. otelde hiç kimse annesini gördüğünü hatırlayamaz. bu kayboluş efsanesine dayanan "spoorloos" tan başka filmler de yapılmıştı. bunlar:

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 allmovie.com'da "the vanishing" 

hollanda gerilim filmleri
fransa gerilim-gizem filmleri
hollanda-fransa ortak yapımı filmler
felemenkçe filmler
film ödülü sahipleri
romanlardan uyarlanan filmler
1980'lerde gerilim filmleri
1980'lerde gizem filmleri
konusu fransa'da geçen filmler‎
tim krabbé'nin senaryosunu yazdığı filmler
toni kuhn'un görüntülediği filmler
george sluizer'in yönettiği filmler
pathé filmleri
argos films filmleri
psikopatlar ile ilgili filmler
1988 çıkışlı filmler
1980'lerde fransızca filmler