Frank Bunker Gilbreth, Sr.

frank bunker gilbreth, sr. (d. 7 temmuz 1868 - ö. 14 haziran 1924) bilimsel yönetim'in savunucusu ve hareket etüdü'nün öncüsüdür, aynı zamanda cheaper by the dozen isimli filme, lhan kaynağı olan kitabın yazarının babasıdır.

biyografi 
fairfield, maine'de doğdu. joseph hiram ve martha (evlilik öncesi soyadı bunker) gilbreth'in çocuğu. lise dışında hiçbir resmi eğitim almamıştır.

bir duvarcı olarak işe başlamış daha sonra müteahhit, mucit ve baş mühendis olmuştur.ara sıra purdue üniversitesi'nde ders vermeye başladı.

19 ekim 1904 'te oakland kaliforniya'da lillian evelyn moller ile evlendi. bu evliliğinden 12 çocuğu olmuş, bunlardan 11 yaşamıştır. çocuklarının isimleri anne, mary (1906-1912), ernestine, martha, frank jr., bill, lillian, fred, daniel, john, robert ve jane'dir.

genç bir müteahhit iken tatil günlerinde daha hızlı ve daha kolay duvar örmenin yollarını aradı. bu onun ileride eşi ile birlikte iş birliği yapmasını sağladı. lillian moller gilbreth bu sektörde alınan çıktıları arttırmak ve yapılan işleri kolaylaştırmak için yeni yöntemler bulmak amacıyla imalat ve büro çalışanlarının çalışma alışkanlıklarıyla ilgili bir bölüm okudu.

eşi lillian gilbreth ile birlikte gilbreth inc. adında yeni çalışmalara odaklanan bir yönetim danışmanlık firması kurdu.

claude george (1968)'a göre bu çalışmada taşıma, tutma, arama, monte etme gibi iş hareketleri 18 adet therblig denilen sembollerle ifade edilerek, işi yapmanın en iyi metodunun belirlenmesinde ve iş eğitimlerinde bu sembollerin kullanılmasını önermişlerdir. gilbreth buna therblig  hareketleri adını vermiştir (therblig "gilbreth" kelimesinin tersten yazılışında th harflerinin yer değiştirmesiyle oluşan bir kelime). hareketli fotoğraf kaydı yapan bir makineyle çalışanların en küçük hareket zamanları için, dakika cinsinden derecelendirme yapmıştır.

george'un belirttiğine göre gilbreth'ler; her şeyden önce bilim adamlarına yöneticilerin tüm yönlerinin sorgulanması gerektiğini öğretti. gilbreth'lerin üzerini vurguladığı noktalardan birisi de sürekli kalitenin geliştirilmesinin öncelikli olduğudur (cqi) (george 1968: 98) ve 20. yüzyılda tekrarlı hareketlerin işçilerin yaralanmalarına yol açabileceğini savunmuşlardır.

gilbreth'ler bir cerraha, cerrahi malzemelerin bir hemşire tarafından kendisine uzatılmasını teklif eden ilk kişi olmuştur.ayrıca gilbreth dünyadaki tüm orduların kullandığı standart yönteminde acemi erlere karanlıkta bile silahlarının nasıl sökülüp takıldığını öğretecek bir metot tasarladı.

ölümü ve mirası 

14 haziran 1924'te new jersey, monclaire'de lackwanna isimli tren istasyonunda telefonla konuşurken kalp yetmezliği sonucu 55 yaşında ölmüştür. lillian eşinin ölümünden sonra 48 yıl yaşamıştır.

gilbreth'ler çalışmalarını her ne kadar frederick winslow taylor ile ilişkili olarak yapsa da aralarında önemli bir felsefi farklılık vardır. taylorizm sembolünde kronometre kullanılıyordu ve taylor öncelikle işlem sürelerinin azaltılmasıyla ilgileniyordu. öte yandan gilbreth'ler süreçlerde daha çok hareketleri azaltarak verimlilik sağlamaya çalışıyordu. gilbreth'ler daha çok işçilerin refahını ele aldılar. taylor ise öncelikli olarak üretim zamanını azaltmayı ele almıştır. bu daha çok işçilerin kendilerini karla ilgili olarak algılamasını sağlamıştır. bu farklılık gilbreth'ler ile taylor arasında kişisel bir sürtüşmeye yol açmıştır. taylor'un ölümünden sonra gilbreth'leri ve taylor'u takip edenler arasında da devam etmiştir.frank'ın ölümünden sonra lillian taylor ile arasındaki sürtüşmeyi iyileştirmek için adımlar attı. ancak bazı sürtüşmeler tarihin ve aydın kişilerin soruları üzerinde kalmıştır.

frank ve lillian kobay olarak deneylerinde sıklıkla kendi geniş ailelerini kullandılar. ailelerinin sevgi patlamalarını 1948 yılında oğlu frank jr. ve kızı ernestine tarafından yazılan cheaper by the dozen isimli kitapta detaylı olarak anlatmışlardır. kitap kendisiyle aynı adı taşıyan iki filmin ilham kaynağı olmuştur. bunlardan birincisi 1950 yılında yapılan ve başrollerindeclifton webb ile myrna loy oynamıştır. i̇kincisi ise 2003 yılında yapılmıştır ve başrollerinde komedyen steve martin ile bonnie hut oynamıştır. bu film on iki çocuklu bir ailenin dışında kitapla hiçbir aynı özellik taşımamaktadır. 1950 yapımı filmde ise frank'ın ölümünden sonra ailenin yaşadığı maceraları kronolojik bir sırayla ele alınmıştır. filmin adı isebelles on their toes'dır. bir sonraki biyografi ise frank jr. tarafından ele alınmış 1971 yılında "time out for happiness" (mululuk için mola) ismiyle yayımlanmıştır, ancak çok fazla kabul görmemiştir.

ayrıca bakınız 
 frederick winslow taylor
 time and motion study

konuyla ilgili yayınlar 
 the magic of motion study 
 george, c. s. jr., 1968. the history of management thought. prentice hall.
 gilbreth, frank jr., and ernestine gilbreth carey, 1948. cheaper by the dozen. isbn 0-06-008460-x
 ------, 1950. belles on their toes. isbn 0-06-059823-9
 lillian moller gilbreth, 1998. as i remember. norcross, ga: engineering & management press.
 price, brian, 1990, " frank and lillian gilbreth and the motion study controversy, 1907-1930 " in a mental revolution: scientific management since taylor,  daniel nelson, ed. the ohio state university press.

dış bağlantılar 
 gilbreth archive at purdue university.
 the gilbreth network.
 bibliography of books by and about gilbreth.
 "the gilbreth 'bug-lights' , by frank b. gilbreth, jr. originally published in the historic nantucket, vol 39, no. 2 (summer 1991), p. 20-22.
 i̇ngilizce vikipedi frank b. gilbreth

kaynakça 

1868 doğumlular
maine doğumlular
1924 yılında ölenler
amerikalı endüstri mühendisleri
19. yüzyıl amerikalı bilim insanları
20. yüzyıl amerikalı bilim insanları
zaman etüdü
kalp yetmezliğinden ölenler