Cezalandırıcı

cezalandırıcı (özgün adı: demolition man), 1993 yılında çekilmiş warner brothers yapımı olan fantastik içerikli aksiyon filmidir. yönetmenliğini marco brambilla'nın üstlendiği filmin başrollerinde sylvester stallone, wesley snipes, sandra bullock ve nigel hawthorne oynuyor.

film, eleştirmenlerden karışık eleştirilerle 8 ekim 1993'te amerika birleşik devletleri'nde gösterime girdi. dünya çapında 159 milyon dolar gişe hasılatı elde etti ve stallone için başarılı bir film olarak kabul edildi.

konusu 
1996 yıllında john spartan (sylvester stallone) bir polistir. ona herkes yok edici adam (demolition man) demektedir. peşinde olduğu kişi ise uzun zamandır takip ettiği psikopat suçlu ve katil simon phoenix'dir (wesley snipes). oldukça ciddi olan spartan'ın bir karısı ve bir kızı vardır. ve sonunda simon phoenix bir otobüs dolusu yolcuyu kaçırmıştır. simon'un olduğu binaya girmeyi başaran john, bir süre sonra phoenix'i öldürmek için patlayıcıları ateşler, bina patlar. ve içeride birçok ceset bulunur. john spartan'ın yaptığı bu hata onu uzun bir sürelik onu dondurmaya ve yıllarca oradan donarak kıpırdamama cezasına mal olmuştur. donarak kalan john spartan'ın tekrar buzlarının eritilmesi biraz zamanından erken olur.

yıl 2032, los angeles, san diego ve santa barbara birleştirilerek san angeles olmuştur. raymond cocteau tarafından tasarlanıp yönetilen, görünüşte barışçıl bir ütopyadır. artık kirli ve zararlı insanlar için yerin altında bir tünel hazırlanmıştır. ve böyle insanlar orada kalıyorlardır. dünya neredeyse çok sakin, şiddetin az olduğu, teknolojinin ilerlediği ve hastalıkların olmaması için uğraşılmakta olan bir yer olmuştur. artık zararlı yiyecekler hatta tuz bile yoktur. ayrıca her küfür edildiğinde bir ceza alınıyordur. polislerde de her şey yolundadır, birçok mahkûm buzlandırılarak kalmaktadır. bu mükemmel toplum dr. raymond cocteau (nigel hawthorne) himayesi altındadır. şimdiki polislerse oldukça sakindirler, en sevdikleri müzik bile "benim bir sosisim var" reklam müziğidir. teğmen lenina huxley'se (sandra bullock) 20. yüzyılın büyük hayranıdır. bir gün bir sorgu zamanında simon phoenix sorgulanmaktaydı fakat simon şifreyi öğrenmiştir, şiddetten uzak olan polisleri öldüren phoenix, oradan çıkarak kaçmayı başlar tabi simon'un şifreyi öğrenmesi de tamamen başka bir hikâyedir. simon phoenix çıktığından beri cinayetler işlemeye, insanlara zarar vermeye başlar fakat çıkma amacı bu değildir. dövüş sanatları, öldürme gibi konularda bir uzman olan phoenix'in durdurulması zordur. bunun için eskiden john spartan'la çalışmış o zamanlar acemi bir pilot olan birisi simon phoenix'in nasıl yakalandığını anlatır. huxley isteği buzları eritmek ve john spartan'ı oradan çıkararak simon phoenix'in peşine takmaktır. şef buna karşı çıksa da mecburen kabul eder. john'un buzları eritilmiştir, sadece karısıyla ilgili bilgi alabilen john karısının 2010 depreminde öldüğünü öğrenir. john için yeni dünyaya başlamak kolay olmasa da yine de simon'dan nefret ettiği için onun peşine takılır. spartan, spor, alkol, küfür, et yemek ve seks yapmak gibi ahlaksız veya sağlıksız sayılan her türlü davranış yasa dışı ilan edildiğinden, san angeles'taki hayatı kısır ve baskıcı bulur. bir müzedeki silahları çalan phoenix'in amacı bir kişiyi öldürmektir çünkü onun oradan çıkmasına yardım olan kişi her kesin iyi birisi olduğu gördüğü birisidir. fakat john yüzünden phoenix'in işleri zorlanmaya başlar.

phoenix'in ateşli silahları güvence altına almaya çalışacağını tahmin eden spartan, huxley'i bir müzeye götürür ve phoenix'i silah sergisini yağmalarken bulur. phoenix, spartan'ı şaşırtacak şekilde, dövüş sanatları ve bilgisayar korsanlığı da dahil olmak üzere geniş bir beceri yelpazesinde uzman düzeyinde bir yeterlilik sergileyerek eskisinden bile daha ölümcül olmuştur. phoenix kaçar ve cocteau'yu silah zoruyla tutar, ancak cocteau rehabilitasyon programına bunu yapmasını engellemek amacaıyla bir emir verdiği için onu öldüremez. cocteau bunun yerine phoenix'e, cocteau'nun ahlaki ideallerine uymayı reddeden ve eski los angeles'ın yeraltı harabelerinde yaşayan scraps adlı bir direniş grubunun lideri edgar friendly'yi öldürmesini emreder.

spartan ve huxley bu değiş tokuşa güvenlik kameralarında tanık olur ve kriyo-hapishane kayıtlarını inceler. phoenix'in rehabilitasyon programının, dövüş sanatları, bilgisayar korsanlığı, işkence teknikleri bilgisi ve ölümcül dürtüler dahil olmak üzere onu 1996'da olduğundan daha tehlikeli hale getirmek amacıyla cocteau tarafından uyarlandığını keşfederler; aksine, spartan'ın programı ona örgü örmeyi ve dikmeyi öğretmiştir. i̇kili, friendly'nin cinayetten hedef alındığını anlayınca phoenix, cocteau'yu çetesi için ek kriyo-mahkumları serbest bırakmaya ikna eder ve onları, friendly'nin peşine düşmeleri için yeraltına götürür. daha önce bir restorandaki yemek baskını sırasında hurdalarla karşılaşan spartan ve huxley, yeraltına iner ve friendly'yi phoenix'in suikast girişiminden kurtarır. phoenix, bina patlamadan önce zaten ölmüş olan 1996 rehinelerinin ölümleri için spartan'ı suçladığını ifşa ederek spartan ile alay eder. phoenix, dondurucu hapishaneye kaçar ve spartan, hurdalardan sağladığı silahlarla peşine düşer.

cocteau'ya zarar veremeyen phoenix, onun yerine bir çete üyesine onu öldürtür ve dondurucu hapishanenin en tehlikeli hükümlülerinin buzlarını çözmeye başlar. spartan, güvenliği için huxley'i etkisiz hale getirir ve phoenix'le savaşır ve phoenix'in katı vücudunu hızla donduran bir kriyojenik kimyasal şişesini kırar. spartan kafasını tekmeleyerek paramparça eder ve kontrolsüz hızlı dondurma etkisi, kriyo-hapishaneyi yok eden bir patlamayı tetiklerken kaçar. polis, cocteau'nun ve dondurucu hapishanenin kaybının bildikleri şekliyle toplumu sona erdireceğinden korkar ancak spartan, onların ve hurdaların düzen ve kişisel özgürlüğün en iyi yönlerini birleştirmek için işbirliği yapmalarını önerir. huxley'i öper ve birlikte ayrılırlar.

yaş sınırı 
7+, cinsellik bağlantılı konuşma/sahne, aşırı şiddet ve aksiyon sahneleri, çok kısa çıplaklık ve küfürlerden dolayı.

kadro 
 sylvester stallone - john spartan
 wesley snipes - simon phoenix
 sandra bullock - teğmen lenina huxley
 nigel hawthorne - dr. raymond cocteau
 benjamin bratt - alfredo garcia
 denis leary - edgar friendly
 rob schneider - erwin
 jack black - wasteland scrap
 jesse ventura - cryocon ally
 bill cobbs - zachary lamb (yaşlı)
 bob gunton - şef george earle
 glenn shadix -  bob
 troy evans - polis
 grand l. bush - zachary lamb (genç)
 pat skipper - helikopter pilotu
 steve kahan - kaptan hearly
 paul bollen - t.f.r. ofiser
 mark colson -  warden william smithers (genç)
 andre gregory -  william smithers (yaşlı)

jack black, yer altındakilerden biri rolünde kısa olarak gözükmektedir.

jesse ventura, bir güreşçidir, filmdeyse simon phoenix'in yakınlarından biriydi.

filmde ismi geçmeyen rob schneider, polis erwin rolünde. erwin sürekli john'a bu dünyaya alışmadığından dolayı gülen bir san angeles polis kontrol departmanında çalışanıdır. schneider stallone'yle judge dredd filminde de daha sonra rol aldı.

başarılı güreşçi bill goldberg  filmde cameo olarak kısa görünüyor.

soundtrack 
1994 yılında çıkmış filmin soundtrack şarkısı demolition man'i sting söylemektedir aynı şarkı 1982'de ilk çıkmıştır. elliot goldenthal film için birçok müzik yapmıştır.

brave new world (cesur yeni dünya) 
filmin büyük bir kısmında bu romanda olduğu gibi bazı sahneler var. aldous huxley (sandra bullock'un karakterinin ismiyle benzer) tarafından 1932 yılında yazılmıştır.

oyunlar 
i̇lk defa 1993 yılında 16-bitlik bir oyun hazırlandı. john spartan ve simon phoenix karakterlerinin olduğu oyun acclaim tarafından dağıtılmıştır. daha sonra 1994 yılında filmden yola çıkılan bir pinball oyunu da yapılmıştır.

i̇lginç bilgiler 
 film başlamadan birkaç gün önce lori pretty, sandra bullock ile değiştirildi.
 sylvester stallone'nin isteği jackie chan'in simon phoenix rolünde oynamasıydı.fakat chan kötü rolde oynamak istememiştir. ayrıca filmin bir bölümünde sandra bullock'un karakteri kendi tekmeleriyle john spartan'ı şaşırtınca john ona "bunu nereden öğrendin?" diye soruyor, o da eski jackie chan filmlerinden diyerek cevap veriyor.
 simon phoenix müzede rambo ile ilgili bir cümle söylüyor. rambo karakterini de sylvester stallone oynamaktaydı.
 cehennem silahı 3 filminin posteri huxley'in odasında (birçok kez) gözüküyor. 
 film arnold schwarzenegger'in popülaritesi nedeniyle ofise girmesine izin veren bir anayasa değişikliğinin kabul edilmesinden sonra amerika birleşik devletleri başkanı olarak görev yaptığından bahsediyor. filmin gösterime girmesinden on yıl sonra, schwarzenegger siyasete atılıp 2003'te california valilik seçimlerini kazandı ve 2003'ten 2011'e kadar 38. california valisi olarak görevde kaldı. seçildikten kısa bir süre sonra, "arnold değişikliği" adında bir anayasa değişikliği önerildi, ancak amerika birleşik devletleri kongresinde kabül edilmedi.
 van damme ve steven seagal'e de simon phoenix rolü gitti. seagal kötü adam, van damme senaryo yüzünden reddetti.
 wesley snipes'in tekmeleri birçok insana göre kötü ve yavaştı fakat snipes gerçek hayatta kara kuşak sahibi. fakat kamera yüzünden sahneler yavaşlatılmıştır. snipes'in tekmeleri aslında çok hızlıdır.
 snipes ve stallone bullock'un arabasında kavga ederken "benim küçük arkadaşıma selam söyle" repliği geçiyor, bu al pacino'nun oynadığı scarface (1983) filmine göndermeydi.
 filmin orijinal  dvd'sinin röportajlar bölümünde filmden birkaç silinmiş sahne ilk defa gözükmektedir.

bağlantılı filmler 
 demolition man (1994) (oyun) (bu oyun bu filmden yola çıkarak hazırlanmış)
 "the jetsons" (1962) (çizgi film) 
 "star trek" (1966)  (dizi)
 2001: a space odyssey (1968) 
 oliver! (1968) 
 bring me the head of alfredo garcia (1974) 
 star wars (1977) (john spartan'ın bir cümlesi)
 "the love boat" (1977)  (dizi)
 brave new world (1980) (tv filmi) 
 blade runner (1982) 
 first blood (1982) 
 scarface (1983) 
 rambo: first blood part ii (1985) 
 full metal jacket (1987) 
 lethal weapon 3 (1992) 
 the meteor man (1993) 
 voll normaaal (1994) 
 hologram man (1995) 
 virtuosity (1995)
 vinterviken (1996) 
 bicentennial man (1999) 
 an enraged new world (2002) 
 minority report (2002) 
 grand theft auto: vice city (2002) (oyun) 
 comedy central roast of denis leary (2003) (tv) (isim)
 demolition woman (1994) (video) 
 austin powers: international man of mystery (1997)

dış bağlantılar

ayrıca bakınız 

 distopik filmler listesi

1990'larda aksiyon filmleri
1990'larda bilimkurgu filmleri
warner bros. filmleri
marco brambilla'nın yönettiği filmler
kurguda 1990'lar
2030'larda geçen filmler
konusu los angeles'ta geçen filmler
kurguda los angeles polis departmanı
terörizm ile ilgili filmler
silver pictures filmleri
kaliforniya'da çekilmiş filmler
joel silver'ın yapımcısı olduğu filmler
amerika birleşik devletleri bilimkurgu aksiyon filmleri
amerika birleşik devletleri aksiyon komedi filmleri
konusu san diego'da geçen filmler
polisiye dedektif filmleri
1990'larda i̇ngilizce filmler
1993 çıkışlı komedi filmleri
amerika birleşik devletleri distopya filmleri