Donnie Darko

donnie darko, 2001 yapımı, yönetmenliğini richard kelly'nin yaptığı fantastik filmdir. başrollerini jake gyllenhaal, jena malone ve drew barrymore paylaşmaktadır. filmin özgün şarkısı, gary jules'in mad world şarkısıdır.

film internet movie database adlı internet sitesi kullanıcılarından 10 üzerinden 8.2 puan almıştır. ayrıca film imdb'nin en iyi 250 film sıralamasında 143'üncü sırada yer almaktadır.

özet 

80’lerin sonunda geçen öyküde, donnie darko adında 16 yaşında bir genç, bazı gerçek olmayan görüntüler görmeye başlıyor. özellikle de tavşan kostümlü bir adam beliriyor sık sık. çevresiyle uyum sorunu yaşayan genç, ailesinin ve okulun kendisi için çizdiği yoldan ayrılıp, esrarengiz misafirinin izinden gidecektir...

80’lerin gençlik filmleri, bilimkurgu ve korku filmlerinin, tüyler ürpertici karışımı olarak tanımlanabilecek film, son dönemin en ilgi çekici bağımsız yapımlarından biri.

yönetmenin ilk filmi olan donnie darko, 2001 sundance film festivali’nde gösterildi. filmin son derece başarılı web sitesi ise, en iyi web sitesi ödülü aldı.

david lynch'in izinden giden genç yönetmen, yıllarca konuşulacak bir film ortaya koydu.

oyuncular 
 jake gyllenhaal .... donald j. "donnie" darko
 jena malone .... gretchen ross
 james duval .... frank
 maggie gyllenhaal .... elizabeth darko
 mary mcdonnell .... rose darko
 holmes osborne .... eddie darko
 katharine ross .... dr. lilian thurman
 drew barrymore .... karen pomeroy
 noah wyle .... dr. kenneth monnitoff
 patrick swayze .... jim cunningham
 daveigh chase .... samantha "sam" darko
 beth grant .... kitty farmer
 stuart stone .... ronald fisher
 alex greenwald .... seth devlin
 seth rogen .... ricky danforth
 patience cleveland .... roberta sparrow 
 jolene purdy .... cherita chen
 ashley tisdale .... kim
 jerry trainor .... lanky kid
 cliffy tucker .... reggie johnson

benzer filmler 
 heathers  (1989, michael lehmann)
 welcome to the dollhouse  (1995, todd solondz)
 the doom generation  (1995, gregg araki)
 the butcher boy  (1997, neil jordan)
 nowhere  (1997, gregg araki)
 the ice storm  (1997, ang lee)
 ghost world  (2001, terry zwigoff)
 american beauty  (1999, sam mendes)
 magnolia  (1999, paul thomas anderson)
 the dangerous lives of altar boys  (2002, peter care)
benzer filmler listesi.

ayrıntılar 
 richard kelly tüm dedikodulara rağmen, filmdeki öğretmenlerin ve öğrencilerin gerçek kişilerle alakalı olmadığını savunmuştur.
 film sinemalarda, tıpkı filmdeki geri sayımda olduğu gibi 28 gün gösterilmiştir. bütçesi 5 milyon amerikan dolarından azdır.
 filmdeki ev partisi sahnesinde, trambolinden zıplayan kişi ronald reagan maskesi takmaktadır. bu, hunter s. thompson adlı gazetecinin reagan maskesi takıp trambolinden zıplarken çekilmiş bir fotoğrafından alınmıştır.
 filmde donnie, married with children dizisine atıfta bulunmaktadır ve bu atıf terapistine christina applegate ile seks yapmak istemesini anlatması sırasında gerçekleşmiştir. aslında, metinde ilk olarak donnie'nin fantezilerindeki kişi alyssa milano olmasına rağmen, lisans haklarının sağlanamaması yüzünden richard kelly tarafından değiştirilmiştir.
 sinema salonu sahnesinde richard kelly donnie ve gretchen'ın c.h.u. d. adlı filmi izlemesini amaçlamıştır fakat filmin lisans haklarının kimde olduğu bulunamamıştır. daha sonra sam raimi, the evil dead adlı filmi kelly'e getirerek ücretsiz olarak kullanmasını sağlamıştır. 
 noah wyle'ın oynadığı karakter yani prof. kenneth monnitoff birkaç sahnede şekerleme(i̇ngilizce orijinal adı: hard candy) yerken görülmektedir çünkü wyle oynadığı karakterin şeker hastası olmasını istediğine karar vermiştir.
 richard kelly ilk olarak, filmin bitiminde çalan şarkıyı u2 grubunun mlk adlı şarkısı olarak seçmiştir fakat yaşanan lisans hakları sorunları nedeniyle gary jules'un mad world şarkısının kullanılmasını uygun bulmuştur.
 richard kelly aslında donnie'nin babası rolünde tim robbins'i oynatmak istemiştir.
 donnie'nin odasında asılı olan göz bebeğinde kafatası şekli bulunan siyah-beyaz poster m.c. escher'ın gravürünün bir benzetmesidir.
 filmin orijinal poster çalışmasında arapça sitilinde bir yazı tipi kullanılmıştır fakat 11 eylül saldırıları'ndan sonra, posterlerde kullanılmak üzere artık standart hale gelmiş times new roman yazı tipi seçilmiştir.
 jake gyllenhaal, jason schwartzman'ın programının çakışması yüzünden filme dahil olmuştur.
 filmin ilk hali 165 dakikadır. sonradan çıkan yönetmenin kurgusu versiyonu da bu süreye çok yakındır ve ilk olarak sundance film festivalinde eylül 2001'de gösterilmiştir.
 donnie ve gretchen'ın the evil dead filmini izlemek için gittiği santa monica'da bulunan 1328 montana caddesindeki the aero theatre sineması 2003 yılında kapanmış ve 2005'in başlarında tekrar açılmıştır.
 silinmiş sahnelerden birisinde, donnie'nin i̇ngilizce sınıfında tartışılan richard adams'ın watership down (1978) adlı romanı yer almaktadır. roman tavşanların yaklaşan yıkıma karşı yaşadıkları dramatik olayları işler. bu sahne filmin sonradan çıkan yönetmenin kurgusu dvd versiyonunda filme dahil edilmiştir.
 filmdeki cadılar bayramı sahnesinin başında duyulan kurt uluma sesleri an american werewolf in london adlı filmdeki kurdun uluma sesidir.
 donnie'nin annesinin telefonda tek gecelik uçuşun nasıl olacağını anlatırken arkadan gelen havaalanı anonsunda 2806 numaralı uçuşun 42. perona yanaştığı ve öğleden sonra 12:00'da ayrılacağı duyulmaktadır. bu sayılar frank'in donnie'ye verdiği zamanı (28:06:42:12) vurgulamaktadır. 
 filmin yönetmenin kurgusu versiyonunda 28 sahne vardır. 
 filmdeki olaylar 1988'de geçmektedir. frank donnie'ye geri kalan zamanı 28 gün, 6 saat, 42 dakika, 12 saniye olduğunu söylemiştir. bu sayıların toplamı 88 eder. samantha ne zaman çocuğunun olacağını sorduğunda donnie 8. sınıftan önce olmayacağını söylemiştir. donnie terapistine köpeğinin kendisi 8 yaşındayken öldüğünü söylemiştir. televizyondaki sunucuya göre jim cunningham'ın evi gece saat 8'den sonra saldırıya uğramıştır. george h. w. bush 8 kasım 1988'de seçilmiştir (filmde yer alır). 
 donnie'nin gretchen'ı düzelttiği sahnede, aktris gerçekten o kelimeyi söyleyememiştir.
 richard kelly'nin yorumuna göre birkaç sahnede görülen kırmızı eşofman giyen adam bir faa ajanıdır ve uçak kazası olayı ile ilgili olarak aileyi izlemektedir. sparkle motion'ın gösterisindeki gizemli kadın star search filmindeki casuslardan biridir.
 film, avustralya'nın en iyi 10 filmi içinde 5 numara olarak seçilmiştir.
 ölü büyükanne (ecel nine)'nin evine giderkenki bisiklet sürüş görüntüleri steven spielberg'in drew barrymore'un da rol aldığı e.t.: the extra-terrestrial filmine atıfta bulunuyor.
 filmin ilk sahnesi martin scorsese'ın the last temptation of christ adlı filmine atıfta bulunuyor. aynı film sinema sahnesinde de gösterilmiştir.
 jim cunningham 'korkunun temellerini' (orijinali: instruments of fear) ilaçlar, alkol ve evlilik öncesi seks olarak tanımlıyor. filmde donnie sigara içiyor, alkol alıyor ve evlilik öncesi seksi yaşıyor. donnie'nin bunların üçünü de yapmasıyla film son noktasına ulaşıyor.
 donnie gretchen'a küçükken bir evi yaktığını anlatırken ikili jim cunningham'ın evinin önünde yürüyor. donnie'nin sınıfta okuyup korku mu sevgi mi karar vermesi gereken kartta (the life line exercise card) bir kızın kayıp bir cüzdan bulduğu yazıyor. daha sonra donnie, evine giderken jim cunningham'ın cüzdanını buluyor.
 cunning visions'ın televizyon reklamlarında oynayan ve bir sahnede jim cunningham'ın sarıldığı çocuk aynı zamanda jim cunningham'ın okulda yaptığı sunumda nasıl dövüşmeyi öğrenebileceğini soran çocuk ile aynı kişi.
 donnie'nin bir sahnede oynadığı video oyunu 1986 yapımı sega araba yarış oyunu olan out run'dır.
 film, film4'ün (yabancı bir televizon kanalı) 'ölmeden önce i̇zlenmesi gereken 50 film' listesinde 9. sırada yer almaktadır. 
 donnie darko ve stephen king'in it adlı tv dizisi eli bıçaklı bir eşkıyayı öne çıkarır. i̇lk eşkıyanın adı seth devlin'dir ve soyadı şeytana gönderme yapar. seth devlin'in dolabındaki çıkartmada 'şeytan ne yapmak ister?' ("what would satan do?") yazmaktadır.
 yönetmenin röportajına göre, eddie darko'nun yatakta okuduğu kitap stephen king'in the tommyknockers başlıklı kitabı, daha öncen de eşinin okuduğu kitap ise stephen king'in it adlı kitabı.
 donnie filmde delorean adlı araçtan bahsetmektedir. bu araç geleceğe dönüş film serisindeki zaman makinesi otomobilin markasıdır ve araç zamanda yolculuk için saatte 88 mil hıza ulaşmak zorundadır.
 rose darko stephen king'in it başlıklı kitabını okumaktadır ve kitapta küçük bir kasabada çocuklar bir palyaço tarafından dehşete düşürülmüştür. filmde sonraları donnie ve bir palyaço karşı karşıya gelir.
 filmdeki dans şovu pet shop boys'un west end girls şarkısında yer almıştır fakat bütçe kısıtlamalarından dolayı şarkı duran duran'ın notorious başlıklı şarkısı ile değiştirilmiştir.
 filmin sonunda gece yatağında uyanan kişiler gösterilirken (mad world şarkısı çalarken) frank'in ağladığı görülüyor ve frank donnie'nin silahla vurduğu gözü olan sağ gözünün altındaki yaşı siliyor.
 filmde geçen partide arka planda çalan bir şarkıda, 24 yaşında girdiği bunalım sonucu intihar eden i̇an curtis'in "love will tear us apart" -aşk bizi ayıracak- adlı şarkısına atıf yapılmaktadır.
 ayrıca film, 1950 yapımı james stewart'ın da rol aldığı harvey filmi ile benzerlik göstermektedir.

gösterim tarihi 
film abd'de 19 ocak 2001'de gösterime girerken, türkiye sinemalarında 13 haziran 2003 tarihinde gösterime girdi.

dış bağlantılar 
 donniedarkofilm.com - resmi site

kaynakça 

psikolojik filmler
amerika birleşik devletleri fantastik filmleri
amerika birleşik devletleri bilimkurgu filmleri
2000'lerde bilimkurgu filmleri
amerika birleşik devletleri zamanda yolculuk filmleri
zamanda yolculuk filmleri
psikolojik gerilim filmleri
michael andrews'ın müziğini yaptığı filmler
amerika birleşik devletleri psikolojik dram filmleri
amerika birleşik devletleri bağımsız filmleri
flower films filmleri
2000'lerde bağımsız filmler
2000'lerde i̇ngilizce filmler
2001 çıkışlı dramatik filmler