Derya Alabora

derya harupçu ya da bilinen adıyla derya alabora (19 ağustos 1959, i̇stanbul), türk oyuncudur. özellikle masumiyet filmi, farklı tiyatro gruplarıyla yaptığı tiyatro çalışmaları ve şaşıfelek çıkmazı dizisiyle tanınır.

yaşam öyküsü 
opera sanatçısı nazım harupçu ile ilkokul öğretmeni türkan harupçu'nun tek çocuğu olarak i̇stanbul'da dünyaya geldi. "alabora" soyadını "ikinci annem" diye adlandırdığı teyzesinin soyadından almıştır.

kariyeri

tiyatro 
mezuniyetinin ardından bir yıl bursa devlet tiyatrosu'nda çalıştı. devlet tiyatroları'ndan istifa ettikten sonra ise çeşitli özel tiyatro gruplarının oyunlarında yer aldı. bir süre ali poyrazoğlu ile çalıştıktan sonra özdemir çiftçioğlu ile birlikte tiyatro grup'u kurdu. 5. sokak tiyatrosu, dot ve garajistanbul'un oyunlarında oynadı.

oynadığı oyunlardan bazıları, jean genet'nin eseri balkon (tiyatro stüdyosu, 1998), özen yula'nın yazdığı ay tedirginliği, dot'un ilk oyunu olan ve bryony lavery'nin yazdığı donmuş (frozen), 2007 i̇stanbul tiyatro festivali'nde sahnelenen deneysel oyun oyunu bozun ve sevim burak'ın yanık saraylar kitabındaki öykülerden naz erayda'nın uyarladığı bir oyun olan ya seni rüyasında bir daha hiç görmezse'''dir.

 sinema 
i̇lk sinema filmi, nisan akman'ın yönettiği 1987 yapımı bir kırık bebek'tir. bu filmin sonrasında, neredeyse her filminde farklı bir yönetmenle çalıştı. i̇ki filminde birden oynadığı yönetmenler, tomris giritlioğlu (80. adım ve salkım hanımın taneleri) ve yeşim ustaoğlu'dur (i̇z ve pandora'nın kutusu).

derya alabora'nın sinemada en çok ödül aldığı ve en çok bilinen rolü, zeki demirkubuz'un türk sinemasının en iyi filmlerinden biri sayılan  ikinci filmi masumiyet'teki fahişe uğur'dur. oyuncu bu rolüyle, antalya altın portakal film festivali, adana altın koza film festivali ve si̇yad en i̇yi kadın oyuncu ödüllerinin de aralarında bulunduğu pek çok ödül almıştır. bu filmdeki rol arkadaşları, yine aynı filmdeki performanslarıyla çeşitli ödüller almış olan haluk bilginer ve ilk sinema filminde oynamış olan güven kıraç'tır.

uzun metrajlı filmlerinin yanı sıra, şaşıfelek çıkmazı dizisinde de birlikte çalıştığı yönetmen çağan irmak'ın bana old and wise'ı çal adlı kısa filminde, erkan can'la başrolleri paylaştı.

barış pirhasan'ın 2007 yapımı filmi adem'in trenleri (2007) filminde, adem'in annesi şükran'ı canlandıran oyuncu, 2008 yılında ise, pandora'nın kutusu filminde yer aldı.

ayrıca türk-alman ortak yapımı “die fremde” (ayrılık) filmiyle hollywood'da dikkatleri üzerine çekmiştir.

alabora, 2014 yılında deliha filminde rol almıştır.

alabora, 2018 yılında devam filmi olan deliha 2'de rol almıştır.

 tv 
televizyondaki en bilinen rolü, trt'de yayınlanmış olan şaşıfelek çıkmazı dizisindeki aysel'dir. bu dizide, zuhal gencer'le başrolleri paylaştı. uzun süre mahinur ergun'un yazıp yönettiği, 2001'de çekilen yeni bölümlerinde ise yönetmenliği çağan irmak'ın devraldığı dizi, aynı zamanda oyuncunun en uzun süre devam etmiş olan tv dizisidir.

diğer televizyon dizilerinden en bilinenleri, her ikisi de kanal d'de yayınlanmış olan aşk meydan savaşı ve aşk her yaşta'dır.

2015 yılında show tv'nin romantik komedi dizisi acil aşk aranıyor'da türkan karakterini canlandırmıştır.

 kişisel yaşamı 
1983'ten bu yana uğur yücel'le evli olan alabora'nın 1985 doğumlu can isminde bir oğlu vardır. derya alabora'nın kuzeni oyuncu mustafa alabora, onun oğlu ise oyuncu memet ali alabora'dır.

1982 yılında mimar sinan üniversitesi devlet konservatuvarı tiyatro anasanat dalından mezun oldu. aynı bölümde öğretim görevlisi olarak çalışmakta ve digital film academy i̇stanbul'da ders vermektedir.

i̇nsan hakları ve özellikle düşünce özgürlüğü konusunda oldukça duyarlı olan oyuncu, bu konularla ilgili kimi eylem ve etkinliklere destek verir.

 tiyatro oyunları 
 i̇zmir’in kızları - 2020
 gece sempozyumu - eric de volder - 2018
 i̇stanbul'da bir dava: franz kafka - kumpanya tiyatrosu - 2008
 ya seni bir daha rüyasında hiç göremezse: sevim burak - beşinci sokak tiyatrosu - 2006
 donmuş: bryony lavery - tiyatro dot - 2005
 çift yönlü ayna: arthur miller - tiyatro stüdyosu - 2004
 balkon: jean genet - tiyatro stüdyosu - 1998
 kan kardeşleri: willy russell - tiyatro stüdyosu - 1991
 uzaktan piyano sesleri: jofrey maddow-john driver - ali poyrazoğlu tiyatrosu - 1990
 deli dumrul: güngör dilmen - i̇stanbul devlet tiyatrosu - 1979

 filmografisi 
 bir kırık bebek (yön. nisan akman, 1987) - aysel (derya yücel'' adıyla.)
 dönersen islık çal (yön. orhan oğuz, 1993)
 i̇z (yön. yeşim ustaoğlu, 1994)
 yengeç sepeti (yön. yavuz özkan, 1995)
 80. adım (yön. tomris giritlioğlu, 1996) - aslı
 şaşıfelek çıkmazı (yön. mahinur ergun 1996-1998, çağan irmak 2001) (tv) - aysel
 masumiyet (yön. zeki demirkubuz, 1997) - uğur
 bana old and wise'ı çal (yön. çağan irmak, 1998) - eda
 salkım hanımın taneleri (yön. tomris giritlioğlu, 1999) - nimet
 renkli dünyalar (yön. ünal küpeli, 1999) (tv)
 aşk meydan savaşı (yön. ömür atay 2002, yalçın yelence 2003) (tv) - mine
 simbiyotik (yön. harun özakıncı, 2004) (gösterime girmedi.)
 aşk her yaşta (yön. raşit çelikezer, 2005) (tv) - canan
 adem'in trenleri (yön. barış pirhasan, 2007) - şükran
 pandora'nın kutusu (yön. yeşim ustaoğlu, 2008) - nesrin
 es-es (2009) - selmin
 karanlıktakiler (2009) - umay
 ezber - (yön. tolga öztorun, 2009)
 ayrılık - 2010
 küçük hanımefendi (2011-2012) - fehime
 çıplak gerçek (2012) - hazal'ın annesi
 a most wanted man (i̇nsan avı) - (yön. anton corbijn, 2014) - leyla oktay
 deliha (2014) - aysel
 i̇stanbul sokakları - (2016)
 olanlar oldu (2017) (antula)
 deliha 2 (2018) (aysel)
 i̇yi günde kötü günde (2020) - meral
 acans (2021) - nilgün
 i̇çimizden biri (2021) - eva vilson
 kırmızı oda (2021-2022) - vildan (wilma) - konuk oyuncu
 ah nerede (2022) - perihan
 çöp adam (2023) - viran
 ru (yakında)  -
 üçüncü gün (yakında)

ödülleri 
 bir kırık bebek
 1. ankara film şenliği, 1988 - en i̇yi yardımcı kadın oyuncu
 yengeç sepeti
 7. ankara film festivali, 1995 - en i̇yi yardımcı kadın oyuncu
 31. antalya film şenliği, 1994 - en i̇yi yardımcı kadın oyuncu
 masumiyet
 11. adana altın koza film şenliği, 1997 - en i̇yi kadın oyuncu
 10. ankara film festivali, 1998 - en i̇yi kadın oyuncu
 34. antalya film şenliği, 1997 - en i̇yi kadın oyuncu
 20. si̇yad türk sineması ödülleri, 1998 - en i̇yi kadın oyuncu
 çasod ödülleri, 1998 - en i̇yi oyuncu (rol arkadaşları haluk bilginer ve güven kıraç'la birlikte.) 
 balkon (tiyatro stüdyosu)
 2. afife tiyatro ödülleri, 1998 - yılın en başarılı yardımcı kadın oyuncusu
 adem'in trenleri
 40. sinema yazarları derneği ödülleri, 2008 - en i̇yi yardımcı kadın oyuncu
 pandora'nın kutusu
 3. yeşilçam ödülleri, 2010 - en i̇yi yardımcı kadın oyuncu

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 
 türkiye sinemasının güçlü kadınları: aysel, uğur, nimet, aslı... derya alabora
 8 yıl sonra döndü 
 evrensel gazetesi röportajı (8.4.2007)
 sabah gazetesi röportajı (20.3.2007) 
 radikal gazetesi röportajı (22.5.2005) 
 milliyet pazar röportajı (5.8.2003) 
 tempo dergisi röportajı (10.12.2002)
 milliyet gazetesi röportajı (6.10.2002) 
 muammer yanmaz tarafından çekilmiş ve kadın oyuncular fotoğraf sergisinde yer almış fotoğrafı (2006) 
 hollywood’da bir türk kadını (30.09.2014) 

|-
! colspan="3" style="background: #daa520;" | antalya altın portakal film festivali
|-

1959 doğumlular
i̇stanbul doğumlu kadın oyuncular
20. yüzyılda türk kadın oyuncular
21. yüzyılda türk kadın oyuncular
türk kadın tiyatro oyuncuları
türk kadın sinema oyuncuları
türk kadın dizi oyuncuları
altın portakal ödülü sahibi oyuncular
yaşayan insanlar
mimar sinan güzel sanatlar üniversitesi devlet konservatuvarında öğrenim görenler