Makemake

makemake (küçük gezegen tanımı: 136472 makemake; sembolü: ) güneş sistemi'ndeki bilinen dördüncü büyük cüce gezegen ve klasik kuiper kuşağı cismi popülasyonundaki ikinci büyük kuiper kuşağı cismidir. makemake'nin çapı kabaca plüton'un dörtte üçü kadardır. s/2015 (136472) 1 adında bir uydusu vardır. bu gezegenin ortalama 30 k (-243.2 °c) olan aşırı düşük sıcaklığı bize yüzeyi hakkında bazı detaylar vermektedir. tahminlere göre yüzeyi; metan, etan ve olasılıkla nitrojen buzulları ile kaplıdır.

başlangıçta 2005 fy9 ve cüce gezenler grubuna dahil edildikten sonra verilen 136472 adlarıyla bilinen makemake, 31 mart 2005'te michael e. brown'un liderliğindeki bir takım tarafından keşfedilmiş ve ardından aynı yılın 29 temmuz'unda kamuoyuna açıklanmıştır. gezegen adını rapanui tanrısı makemake'den alır. makemake paskalya adasının polenez yerlilerinin insanlığın yaratıcı ve doğurganlık tanrısıdır. makemake'in keşif ekibinin lideri michael e. brown'un eşi bu ve eris, 2003 el61 gök cisimlerinin keşfi sıralarında hamile olduğu için, kaşifin aklına gök cisimine mitolojiden bir doğurganlık tanrısı / tanrıçası vermek gelmiş, araştırmaları sonucu bulduğu makemake ismini uluslararası astronomi birliği'ne önermiş, kurumun ilgili birimleri de yaptıkları değerlendirme sonucu önerilen ismi kabul etmiştir. 11 haziran 2008'de iau (uluslararası astronomi birliği), makemake'yi plütonsal statüsüne potansiyel adaylar listesine almıştır. plütonsal terimi, neptün'ün yörüngesinin ötesindeki cüce gezegenleri plüton ve eris'in yanında sayılabilir kılmaktadır. makemake resmî olarak 2008'in temmuz ayında plütonsal statüsüne yükseltilmiştir. hubble uzay teleskopu'nun wide field camera 3 kamerası ile nisan 2015'te bir uydusu olduğu keşfedimiştir.

yörünge ve sınıflandırma 
makemake haumea'ya benzer bir yörüngede haraket eder. 29° gibi büyük bir yörünge eğikliği vardır ve dış merkezliği 0.16 civarındadır. ancak makemake'nin yörüngesi hem yarı büyük ekseni hem de günberi ile güneşe haumea'dan daha uzaktır. yörüngesini tamamlaması 306 yıl sürer. günümüzde hem makemake hem de haumea ekliptikden uzakdır. makemake günöteye 2033'de ulaşacaktır. haumea ise günotesine 1992'de ulaşmıştır.

makemake bir klâsik kuiper kuşağı cismidir. bu yörüngesinin neptün'den stabil olmaya yetecek kadar uzak olduğu anlamına gelir. neptün ile yörüngesinin 2:3 rezonansından dolayı çakışan plütinodan farklı olarak, klâsik kuiper kuşağı cisimlerinin günberisi güneşden daha üzaktır ve neptün'ün tedirginliğinden etkilenmez. bu tür objelerin yörünge eğikliği düşüktür (0.2'den küçük) ve güneşin etrafında gezegenler ile aynı şekilde döner. ancak, makemake klâsik kuiper kuşağı cisimlerinin "dinamik olarak sıcak" sınıfında yer alır, yani populasyonuna göre daha yüksek bir eğikliği vardır. makemake, yüksek ihtimalle tesadüfen, neptün ile 13:7 rezonansına yakındır.

uydu 
makemake'nin bilinen tek bir uydusu vardır. s/2015 (136472) 1 ve takma adı mk2'dir. cüce gezegenden 21,000 km uzakta görülmüştür. çapı 175 km olarak tahmin edilmektedir.

notlar

kaynakça

dış bağlantılar 
 mpec listing for makemake
 astdys orbital elements
 orbital simulation from jpl (java) / ephemeris
 press release from wht and tng on makemake's similarity to pluto.
 makemake sky charts and coordinates
 precovery image with the 1.06 m kleť observatory telescope on april 20, 2003
 makemake as seen on 2010-02-18 ut with the keck 1
 makemake of the outer solar system apod july 15, 2008
 simulation of makemake ()'s orbit

 
klasik kuiper kuşağı cisimleri
cüce gezegenler
plütoidler
adlandırılmış küçük gezegenler
chad trujillo'nun keşifleri
michael e. brown'un keşifleri
2005'te keşfedilen astronomik cisimler