mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Muharrem

muharrem hicri takvime göre yılın birinci ayı. muharrem arapça bir kelime olup, kelime kökü itibarıyla "haram"dan türemiştir. sözcük karşılığı, haram olan, yasaklanan anlamındadır. araplar, i̇slamiyet öncesi dönemde (cahiliye döneminde) dahi, kabile yaşantısının bencilliklerinden kaçınarak, arabi ilk ay olan "muharrem" ayında birbirlerine savaş açmak gibi "yasaklanan" fiillerden kaçınır ve uzaklaşırlarmış.
muharrem kelimesi kur’ân-ı kerîm’de zaman birimi olan ay adı şeklinde geçmemektedir. saldırıya maruz kalma dışında, savaşın haram olduğu aylardan bahsedilip muharrem'le birlikte saygı gösterilmesi emredilmiştir.

ayrıca bakınız 
 1 muharrem - hicri yılbaşı

kaynakça 

haram ay
hicri takvim
kutsal ay (i̇slam)
hüseyin bin ali
şii törenleri
Safer

safer, hicri takvime göre yılın ikinci ayıdır. arapça; yolculuk anlamına gelen "sefer" sözcüğü ile karıştırılmamalıdır. safer; sözlükte, “boş kalmak, boşluk; sararmak, sarılık; karında yaşayan kurtçuk” anlamlarına gelmektedir.

olaylar 
 muhammed ile ebu bekir’in hicrette sevr mağarasına sığınması
 veddân gazvesi 
 recî vakası
 birimaune vakası 
 hayber seferi  
 muhammed’in kızı zeyneb’in ölümü
 muhammed’in ölmeden önce şiddetli hastalanması
 sıffin savaşı

kaynakça 

hicri takvim
şii törenleri
hüseyin bin ali
erbain
Rebiülahir

rebiülahir, hicri takvime göre yılın dördüncü ayı. rebiülsani (ikinci rebi) olarak da geçer. rebi arapça bahar demektir.
hicri takvim'de kamerî usule göre safer ayından sonra üçüncü aya rebîü’l-evvel ondan sobraki aya rebîü’l-âhir denir. kelime manası, bahar yağmuru,  bahar ,bolluk ve bereket'tir. rebi, (arapça) mevsim adı olarak kullanılır.

kaynakça 

hicri takvim
Rebiülevvel

rebiülevvel, hicri takvime göre yılın 3. ayıdır. "rebî" kelimesi, arapça'da "bahar" anlamına gelir. buna göre, "rebiülevvel" aynın kelime anlamı "evvelki bahar" şeklindedir. bir sonraki ayın isminin "rebiülahir" (sonraki bahar) olduğu da dikkate alındığında, rebiülevvel ayının kelime manası biraz daha iyi anlaşılacaktır.

rebiülevvel ayında gerçekleşen tarihî olaylar 
 i̇slam kaynaklarına göre muhammed 12 rebiüevvel 571 tarihinde doğmuştur.

hicri takvim
Cemaziyelevvel

cemaziyelevvel (, hicri takvime göre yılın 5. ayı. ayın adına kaynaklık eden cemazi sözcüğü "yağmursuz alan" anlamına gelmektedir.

olaylar 
 5 cemaziyelevvel 5: zeyneb bint ali doğdu.
 13 cemaziyelevvel 11: fatıma öldü.
 15 cemaziyelevvel 36: zeynelâbidîn doğdu.
 20 cemaziyelevvel 857: osmanlı padişahı ii. mehmed konstantinopolis'i (şimdiki i̇stanbul) fethetti.

kaynakça 

hicri takvim ayları
i̇slam terimleri
hicri takvim
Recep

recep veya receb (ar. ), hicrî takvime göre yılın 7. ayı. receb, üç aylar'ın başlangıcı ve haram aylar'dan biridir.

kur'an'da "...bunlardan dördü hürmetli aylardandır..." derken recep ayı da kastedilmiştir. recep ayı'nın faziletiyle ilgili hadisler çoktur. bunlardan bazıları “recep allah’ın, şa’ban benim ramazan ise ümmetimin ayıdır”, “recep’in ilk cuma gecesinden gafil olmayasınız. zira o gece, meleklerin “regâip” ismini verdikleri gecedir.” ancak bu hadislerin sıhhatı konusu ihtilaflıdır.

kaynakça

haram ay
hicri takvim
kutsal ay (i̇slam)
Şaban

şaban hicri takvime göre yılın sekizinci ayı. i̇slam'a göre recep ve ramazan ile birlikte mübarek 3 aylardan biridir.

olaylar 
 oruç ibadetinin farz kılınması 
 muhammed’in hafsa ile evlenmesi 
 hüseyin’in doğması
 beni mustalik gazvesi

kaynakça 

hicri takvim
kutsal ay (i̇slam)
Şevval

şevval, hicri takvime göre yılın 10. ayıdır.

1 şevval ramazan bayramı'nın ilk günü iken, 3 şevval son günüdür.

olaylar 
 benî kaynuka gazvesi 
 uhud gazvesi 
 huneyn gazvesi 
 taif gazvesi

kaynakça 

  

hicri takvim
Zilkade

zilkade, hicri takvime göre yılın 11. ayı.

mübarek aylar, hürmet ayları ya da haram aylar'ın (arapça: eşhürü'l-hurum) birincisidir. üçü peş peşe biri ayrı olmak üzere, bu aylar dört tanedir: zilkade, zilhicce, muharrem ve receb. 
peygamber i̇brahim ve i̇smail devrinden beri bu dört ayda her türlü kötülük, saldırı, zulüm ve savaş yasaktır.

peygamber muhammed'in hadis-i şerif'ine göre: "haram aylarda üç gün oruç tutana, allahu teâlâ 900 senelik oruç sevabı yazar."

kaynakça

haram ay
hicri takvim
kutsal ay (i̇slam)
Salı

salı, haftanın pazartesi ile çarşamba arasındaki günüdür. uluslararası iso 8601 standardında göre haftanın ikinci günü, abd'de haftanın üçüncü günü, haftanın cumartesi günü başladığı bazı i̇slam ülkelerinde haftanın dördüncü günüdür.

arapça "üçüncü gün" anlamına gelen yevm-es-sâlis, yevme’s-selâse ibaresinden, önce salî, sonra salı olarak türkçeye geçtiği düşünülmektedir.

salı gününe eski türkçede üçünç (üçüncü) denir.

türk halk kültüründe
anadolu'da bazı yörelerde salı günü ile ilgili inanışlar yaygındır. salı günü yola çıkmanın uğursuzluk getireceğine ve örgü örülmeyeceğine inanılırken kışlık yiyeceklerin ağzının salı günü açıldığında bereketli olacağı kabul edilir.

kaynakça

 
haftanın günleri
Perşembe

perşembe, çarşamba ile cuma arasında olan, haftanın dördüncü günüdür.

perşembe, farsça-süryanice beşinci gün anlamındaki  penc-şenbe kelimesinden gelir, "çarşamba" kelimesine kafiyeli olarak "perşembe" olarak söylenir.

perşembe gününe eski türkçede "beşünç" (beşinci) denir.

haftanın günleri
Cumartesi

cumartesi, haftanın cumadan sonra ve pazardan önce gelen günüdür. cumartesi yaygın olarak kullanılan pek çok takvime göre haftanın yedinci ve dolayısıyla son günüdür, ancak iso 8601 standardına göre haftanın sondan bir önceki (altıncı) günüdür. latince adı dies saturni (“satürn’ün günü”) eski i̇ngilizceye saeternesdaeg olarak girmiştir. cumartesi gününe, en geç 2. yüzyılda, vettius valens’e göre günün ilk saatini kontrol eden satürn gezegeninin adı verilmiştir. bundan önce eski i̇ngilizce adı sunnanæfen (“sun [güneş]” + “eve [arifesi]”) idi.

cumartesi gününe eski türkçede "yetinç" (yedinci) denir.

cumartesi sebti
ayrıca bakınız: sebt günü,yedinci gün kiliselerinde sebt

yahudiler, mesihî yahudiler ve yedinci gün adventistlerine göre, şabat (veya sda’ya göre sebt) olarak bilinen haftanın yedinci günü, cuma günbatımından cumartesi günbatımına kadar sürer ve istirahat günüdür.

geleneğe göre bugünde çalışılmaz. tevratta yazılana göre:  "gök ve yer bütün öğeleriyle tamamlandı. yedinci güne gelindiğinde tanrı yapmakta olduğu işi bitirdi. yaptığı işten o gün dinlendi. yedinci günü kutsadı. onu kutsal bir gün olarak belirledi. çünkü tanrı o gün yaptığı, yarattığı bütün işi bitirip dinlendi."

roma katolik ve doğu ortodoks kiliseleri cumartesi (sebt) ve rabb’in günü (pazar) günlerini birbirinden ayırırlar. diğer protestan gruplar, örneğin sda ise rabb’in günü’nün pazar değil sebt olduğunu savunurlar. kutsal yazılar’da i̇sa’nın hazırlık gününden sonraki gün olan sebt günü mezarda istirahat ettiği belirtilmektedir. bu şekilde i̇sa, allah’ın başlangıçta yaratılış sırasında istirahat ettiği gibi istirahat etmiş oldu. kuakerler geleneksel olarak cumartesi’ye “yedinci gün” derler ve günün “pagan” asıllı olan adını kullanmaktan kaçınırlar. [bazı] i̇slam ülkelerinde cuma haftanın son günü kabul edilir ve perşembeyle birlikte tatildir; cumartesiye (“şabat” ile aynı kökenden gelen) sebt adı verilir ve pek çok arap ülkesinde haftanın ilk günüdür.

bu günün eski türkçedeki anlamı şanba'dır. şanba kelimesi türkiye dışındaki bütün türki cumhuriyetlerde cumartesi olarak kullanılmaktadır.

 
haftanın günleri
Pazar

pazar, cumartesi ile pazartesi arasında, haftanın yedinci ve son günüdür.

eski medeniyetlerde haftanın ilk günü olarak kabul edilmiştir. örneğin, birçok avrupa dilinde bu gün güneş günü anlamında sözcükler (af:sondag, als:sonntag, ang:sunnandæg, da:søndag, de:sonntag, cy:dydd sul, is:sunnudagur, kw:dy' sul, la:dies solis, lb:sonndeg, ing:sunday) kullanılır. anadolu'da girey ya da gira kullanıldığı da görülmektedir.

pazar gününe eski türkçede "birinç" (birinci) adı verilir.

pazar günü birçok ülkede tatil günüdür. uluslararası normlara uygun olması için türkiye'de de pazar günü tatil günü olarak kabul edilmiştir.

 
haftanın günleri
Haftanın günleri

haftanın günlerinin adlandırılmasında çeşitli dillerde çeşitli kaynaklar kullanılmıştır. bu kaynaklardan en yaygın kullanılanları ise dini ve nümerik adlandırma kaynaklarıdır.

haftanın günleri yedi günden oluşup türkçede aşağıdaki gibi isimlendirilmektedir.
 pazartesi pazar ertesi kelimeleri
 salı arapça üçüncü gün anlamında, selase ثلاثة sözcüğünden gelir.
 çarşamba  farsça-süryanice dördüncü gün anlamında چهارشنبه (çıhar-şenbe)‎ kelimesinden gelir.
 perşembe farsça-süryanice beşinci gün anlamındaki پنج‌شنبه (penc-şenbe)‎ kelimesinden gelir.
 cuma  arapça, "جمعه cm'a" "toplanmak" kökünden gelir.
 cumartesi cuma ertesi kelimelerinin birleşmesinden gelir.
 pazar pazar kelimesinden gelir.

kaynakça
Mavi ekran

mavi ekran, ya da bsod (blue screen of death, türkçe: ölümün mavi ekranı) microsoft windows'un bir şekilde üstesinden gelemediği sorunlarda kilitlenip ekrana getirdiği, üzerine birçok esprinin yapıldığı hata ekranı. windows 98, tanıtıldığı ve tüm dünyada canlı olarak yayınlanan toplantıda bilgisayara bir tarayıcı takılması ile kilitlenmiş ve mavi ekran vererek daha piyasaya sürülmeden herkesin gözü önünde çöken ilk işletim sistemi unvanını almıştı.

mavi ekran hataları windows durma hataları olarak da bilinir. mavi ekran hatalarının nedenleri çeşitlidir. bazen yazılımsal bir sorun, bazen de donanımsal bir sorun mavi ekran hatası ya da orijinal adıyla bsod almanıza neden olur. yazılımsal sorunlar genellikle giderilebilir sorunlardır. ancak donanımlardaki fiziksel sorunlar yazılımsal müdahale ile giderilemez. mavi ekran hatalarının kaynağını öğrenmek için ekrana gelen hata kodu analiz edilebilir. bunun için microsoft tarafından sağlanan windows debugging tools yazılımı kullanılabilir. ancak son kullanıcılar için bu yazılımı kullanmak pek kolay değildir.

windows yazılımının nt çekirdeğine kurulu windows xp ve ondan sonraki sürümlerinde mavi ekran hataları için birçok önlem alınmış ve de bu hatalar olabildiğince azaltılmıştır. ayrıca windows 8 ile beraber mavi ekranın tasarımında önemli değişiklikler yapılmıştır.

diğer işletim sistemleri 

mavi ekran ismi diğer işletim sistemleri için kullanılmasa da, çekirdeklerinin altından kalkamadıkları durumda son bir ekran gösterirler. örneğin, unix ve türevlerinde buna kernel panic denir.

bilgisayar hataları
windows yönetimi
linux
mac os
Nesin Vakfı

nesin vakfı, eğitim olanaklarından yoksun çocukların topluma yararlı bireyler olarak yetiştirilmesi amacıyla 1973 yılında yazar aziz nesin tarafından kurulan vakıftır.

1982'den beri etkinliklerini yürüten vakıf, ailelerin onayı ile ilkokul çağı ve öncesindeki çocukları i̇stanbul-çatalca'daki vakıf binasında kendi istekleriyle vakıftan ayrılana ve kendi ayakları üstünde duracak olgunluğa erişene kadar yetiştirir. vakıf, kırk dolayında çocuğa hizmet verecek kapasiteye sahiptir.

vakfın giderleri aziz nesin'in eserlerinin telif haklarıyla, gayri-menkul gelirleriyle ve bağışlarla karşılanır. 1972'den 1995'e kadar vakfı aziz nesin yönetmiştir. 1995'te vakfın yönetimini oğlu ali nesin üstlenmiştir. ali nesin, 2010 başında vakfın yönetimini eski vakıf çocuklarından süleyman cihangiroğlu'na devretmiştir.

vakıfta aziz nesin'in eşyalarının sergilendiği bir müze de yer almaktadır.

dış bağlantılar 
 nesin vakfı i̇nternet sayfası

vakıf
i̇stanbul merkezli vakıflar
1973'te kurulan dernekler ve vakıflar
Kuruş

kuruş önceden guruş, birçok ülkede farklı zaman dilimlerinde kullanılmış para birimi.

osmanlı dönemi 

kuruş, türkiye'de ilk defa 1687 (hicri 1099) yılında sultan ii. süleyman döneminde kullanılmıştır. i̇çerdiği gümüş ayarı değişmek ile birlikte türkiye'de saltanat döneminin sonuna kadar kullanılmıştır. cumhuriyet döneminde de kullanılmış olup, 1989 yılında, 25 ve 50 kuruşluk madeni paraların tedavülden kaldırılmasıyla günlük hayattan çıkmışsa da, 2005 yılının başı itibarıyla yeni kuruş olarak yeniden tedavüle girmiştir. ayrıca kuruşun altındaki para birimi "para" olup bu da cumhuriyet döneminin ilk yıllarında kullanılmıştır. 40 para 1 kuruş, 100 kuruş 1 liradır.

2009 yılı itibarıyla tedavüle giren kuruşlar

ayrıca bakınız 
para (para birimi)

dış bağlantılar 
 osmanlı paraları (ottoman coins)
 türkiye cumhuriyeti banknotları (turkish republic banknotes)

para
almancadan türkçeye geçen sözcükler
türkiye para birimleri
osmanlı i̇mparatorluğu ekonomisi
osmanlı paraları
Sait Faik Hikâye Armağanı

sait faik hikâye armağanı,  her yıl yazar sait faik abasıyanık anısına,  ölüm yıldönümü olan 11 mayıs'ta bir öykücüye verilen edebiyat armağanıdır.  

1955’te sait faik'in annesi makbule abasıyanık tarafından kuruldu. 1964’ten itibaren darüşşafaka cemiyeti tarafından sürdürülen armağan, 2003’ten 2011'e dek darüşşafaka vakfı ve yapı kredi yayınları iş birliği ile verilmiş olup 2012'den itibaren, türkiye i̇ş bankası kültür yayınları iş birliğiyle verilmektedir.

geçmişi 
sait faik, yaşamının son yıllarında çeşitli edebiyat matinelerine katıllmıştı. bu matinelerden biri de darüşşafaka lisesi'nde yapılandı. lise'de yapılan ilk toplantının konuğu fazıl hüsnü dağlarca olmuş ve ikinci toplantıya konuk olması için abasıyanık'ı ikna etmişti. matineden sonra okulu da gezen sait faik, eve döndüğünde annesine mallarını kimsesiz çocuklara güzel imkânlar sağladığını düşündüğü darüşşafaka'ya bağışlamayı teklif etti.

abasıyanık'ın annesi makbule hanım, sait faik'in ölümünden sonra, 8 kasım 1954'te hazırladığı vasiyetinde malvarlıklarının çoğunu ve yazarın eserlerinin telif hakkını bu cemiyete bıraktı. bu vasiyetnamenin bir maddesinde de her sene dönemin ileri gelen edebiyat ustalarından oluşacak bir jürinin, o sene içerisinde yazılmış en iyi öyküyü seçerek ona sait faik ve makbule abasıyanık hikâye mükafatı vermesini istedi.

ödül ilk kez 1955 yılında verildi. ödülün para armağanı 1960 yılına kadar varlık yayınları'nca karşılandı. 1960'tan 1963'e kadar kesintiye uğrayan ödül makbule hanım'ın 1964 yılındaki vefatından sonra darüşşafaka cemiyeti tarafından düzenli olarak verildi.

armağanla ilgili olarak, 2003-2011 yılları arasında darüşşafaka cemiyeti ve yapı kredi yayınları iş birliği içinde olmuştur. 2012 yılından beri söz konusu iş birliği i̇ş bankası kültür yayınları ile gerçekleşmektedir.

sait faik öykü ödülü sahipleri

kaynakça

notlar 

hikâye ödülleri
türkiye'de verilen edebiyat ödülleri
III. Osman

iii. osman  (osmanlı türkçesi: عثمان ثالث osmân-ı salis) (d. 3 ocak 1699 edirne – ö. 30 ekim 1757 i̇stanbul), 25. osmanlı padişahı ve 104. i̇slam halifesidir. ii. mustafa'nın oğlu ve i. mahmud'un kardeşidir. annesi şehsuvar sultan'dır. hükümdarlık dönemi 1754-1757 yılları arasıdır.

i̇lk yılları 
iii. osman, 3 ocak 1699'da edirne sarayı'nda doğdu. babası ii. mustafa, annesi şehsuvar sultan'dır. i. mahmud'un üvey kardeşiydi. 1703'te babası tahttan indirilince i̇stanbul'a geri götürülerek kafese hapsedildi. iii. osman 51 yıl şimşirlik dairesi'nde yaşadı.

1705'te diğer şehzadelerle birlikte gizlice sünnet edildi. amcası sultan iii. ahmed'in maiyetindeki şehzadelerle birlikte edirne'ye gitti. daha sonra şehir içinde ve dışında padişah gezilerine de katıldı. 1 ekim 1730'da ağabeyi mahmud'un tahta çıkmasıyla birlikte tahtı bekleyen en büyük şehzade oldu.

saltanatı 
babası tahttan indirildiği sırada henüz dört yaşındaydı. babasının ölümünden sonra edirne'den i̇stanbul'a getirilen iii. osman, 17. yüzyıldan itibaren uygulanan şehzadelerin sancaklar yerine sarayda yetiştirilmesi gereği topkapı sarayı'nda şehzadegan dairesi'ne kapatıldı ve burada 51 yıl kapalı kaldı. yumuşak karakteri olmasına karşın, çabuk kızar ve sinirli hareket ederdi.

özellikle yalanı ve rüşveti sevmeyen bir insandı. ağabeyi sultan i. mahmud'un aksine müziği sevmez ve kadınlara iltifat etmezdi.

sultan iii. osman musikiden nefret ettiği için müzisyen cariyelerin bir kısmını saraydan uzaklaştırdı. sarayda dolaşırken cariyelerle karşılaşmak istemediği için ayakkabılarına demir ökçeler taktırmıştı. ökçelerden çıkan sesi duyan cariyeler padişahın geldiğini öğrenip yoldan çekiliyorlardı. 2 yıl, 10 ay, 18 gün saltanat sürmüş ve bu süre içinde yedi tane vezir-i azam değiştirmiştir. 30 ekim 1757 tarihinde şirpençeden dolayı vefat etmiş ve yeni cami turhan valide sultan türbesine defnedilmiştir.

döneminde yapılan bazı eserler 

i̇stanbul'da mimari çalışmalara devam edilmiş, i. mahmud döneminde yapılmaya başlanan nuruosmaniye camii tamamlanmıştır.

bunun dışında üsküdar'da i̇hsaniye camii ve i̇hsaniye mescidi'ni yaptırdı. caminin yanına medrese, kütüphane, imaret, sebil ve çeşme de yaptırıp tamiratı ve masraflarının karşılanması için vakıflar tesis ettirdi. midilli adası sığrı limanı'nda, malta korsanlarına karşı bir kale inşa edilerek tahkim edildi. bâb-ı âlî'nin inşası tamamlandı. osmanlı devleti'nin ilk deniz feneri olan ahırkapı feneri de iii. osman devrinde yapıldı.

ailesi

eşleri 
 leyla başkadın
 zevki kadın 
 ferhunde emine kadın

popüler kültür 
türk metal grubu pentagram'ın lions in a cage şarkısı iii. osman'ı anlatmaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 

 
  say.348-356
 
  say.240-246 

1699 doğumlular
i̇stanbul doğumlu devlet görevlileri
1757 yılında ölenler
18. yüzyılda osmanlı padişahları
18. yüzyıl dini liderleri
osmanlı i̇mparatorluğu gerileme dönemi
i̇stanbul'da ölenler
i̇stanbul'da defnedilenler
17. yüzyılda osmanlılar
18. yüzyılda osmanlılar
i̇ki kutsal caminin hizmetkârları
İngiliz sterlini

i̇ngiliz sterlini (i̇ngilizce: pound sterling, sembol: £, iso kodu: gbp), birleşik krallık'ta kullanılan para birimidir. i̇ngiltere ve galler bölgesinde resmî olan tek bankası bank of england'dır. ayrıca i̇skoçya ve kuzey i̇rlanda'da da yine bank of england gibi royal bank of scotland, bank of scotland ve clydesdale bank gibi sterlin banknotları basmaya yasalarca yetkili başka bankalar vardır.uluslararası para kodu “gbp”dir (great britain pound). i̇skoç sterlini ve diğer bankalarının bastığı banknotları yurt dışında döviz büroları ve i̇ngiliz turistlerin sık olduğu yerler kabul eder; başka yerler sadece i̇ngiliz sterlini alır. ayrıca i̇ngiltere'nin yurt dışında, avrupa ve dünya genelinde deniz aşırı bölgeleri vardır, bunlardan guernsey, jersey, falkland adaları, man adası ve cebelitarık sterlini çok ünlüdür, ve onların da ayrı ayrı bankaları vardır. aynı zamanda i̇ngiltere'nin kıbrıs'taki hava üsleri olan ağrotur ve dikelya hava üsleri de vardır, ama onlar kıbrıs cumhuriyeti gibi avrupa birliği'nin para birimi olan euro'yu (€) kullanır.

kaynakça

dış bağlantılar 
   
   
   

birleşik krallık ekonomisi
avrupa para birimleri
Sait Faik Abasıyanık Müzesi

sait faik abasıyanık müzesi, i̇stanbul’da, burgaz adası'nda yazar sait faik abasıyanık'ın yaşamış olduğu köşkte 1959'dan bu yana hizmet veren müze-ev.

sait faik abasıyanık müzesi'nde ziyaretçilere ünlü hikâyecinin yaşamına tanıklık etmiş eşyalar, fotoğraflar, mektuplar, kartpostallar  sergilenir. türkiye'nin en fazla ziyaret edilen müze-evlerindendir ve 1964 yılından itibaren darüşşafaka cemiyeti'nin sorumluluğundadır.

tarihi 
burgaz ada’da çayır sokak no:15'te bulunan köşk, 1939'da sait faik'in babası mehmet faik bey'in vefatından sonra annesi  makbule hanım'ın yaşamını devam ettiği evdir. yazar da kışları şişli'de, yazları ise adada annesinin yanına kalmış; hastalığının da ortaya çıkması üzerine ömrünün son on senesinin çoğunu bu evde geçirmiştir. yazarın ölümünden sonra evleri, annesinin isteği ile müzeye dönüştürülmüştür.

makbule abasıyanık, 8 kasım 1954 yılında hazırladığı vasiyetinde varlıklarının çoğunu, yazarın eserlerinin telif haklarını ve burgazada'daki köşkü, müze yapılması şartıyla darüşşafaka cemiyeti'ne bırakmıştı. bunun nedeni, 1954'te ölümünden önce oğlu sait faik'in bu lisede düzenlenen bir edebiyat matinesine katıldıktan sonra ortamdan çok etkilenerek, annesine malvarlıklarını bu kuruma bağışlamayı teklif etmiş olması idi. müze, 22 ağustos 1959 günü ziyarete açıldı. 1964'te vesiyetin darüşşafaka cemiyeti'ne intikal etmesi üzerine bu tarihten itibaren müze evin bakım, onarım gibi sorumluluklarını cemiyet üstlenmiştir.

müzenin açılması, edebiyat dünyasında da tartışmalara sebep oldu. orhan seyfi orhon, türk sanatında birçok önemli yazar varken işe sait faik'le başlanmasını eleştirdi. orhon'un bu yazısına cevap veren aziz nesin ise makalesinde böyle bir müzenin kurulmasının ne kadar önemli olduğunu söyleyerek bu müzenin bir öncü olduğunu belirtti.

restorasyon 
2009-2013 yılları arasında müze restorasyon ve yenileme çalışmaları sebebiyle 4 yıl boyunca ziyarete kapatılmıştır. müze çağdaş müzecilik anlayışıyla yeniden düzenlenerek 11 mayıs 2013 tarihinde yeniden ziyarete açılmıştır.

sait faik'in vasiyeti doğrultusunda ücretsiz olarak hizmet veren müze çarşamba, perşembe, cuma ve cumartesi günleri 10.30-17.00 saatleri arasında ziyaret edilebiliyor. müze sanal olarak da gezilebiliyor.

sait faik araştırma atölyesi 
2014 yılında müzenin içinde sait faik araştırma atölyesi kurulmuştur. canan cürgen, zafer yalçınpınar, tekin deniz ve şükret gökay tarafından kurulan atölye, sait faik’in edebiyatına ve yaşamına değinen “yeni” bulgulara ulaşmayı amaçlamaktadır. atölye kapsamında arşiv tarama ve dijitalleştirme çalışmalarının yanı sıra sait faik'in eserlerindeki kavramlarla ilgili olarak bilişsel haritalama, mülakat ve diskur (söylem) analizi çalışmaları yapılmıştır.

kaynakça

notlar 

müze
adalar, i̇stanbul'daki müzeler
i̇stanbul'daki biyografi müzeleri
i̇stanbul'daki müzeler
1959'da kurulan müzeler
1959'da türkiye'de kurulan oluşumlar
bir sanatçıya adanmış müzeler
burgazada
Ada ülkeleri listesi

ada ülkeleri:

 antigua ve barbuda
 bahamalar
 barbados
 büyük britanya (birleşik krallık)
 dominika
 dominik cumhuriyeti
 doğu timor
 endonezya
 faroe adaları
 fiji
 filipinler
 grenada
 haiti
 i̇rlanda
 i̇zlanda
 jamaika
 japonya
 yeşil burun adaları
 kıbrıs
 kiribati
 komorlar
 küba
 madagaskar
 maldivler
 malezya
 malta
 marshall adaları
 mikronezya
 nauru
 palau
 papua yeni gine
 samoa
 são tomé ve príncipe
 seyşel adaları
 solomon adaları
 sri lanka
 tahiti
 tonga
 trinidad ve tobago
 tuvalu
 vanuatu
 yeni kaledonya
 yeni zelanda

sınırlı tanınan ada ülkeleri

 kuzey kıbrıs
 tayvan

ülke listeleri
Amerika ülkeleri listesi



kuzey amerika 
 amerika birleşik devletleri (abd)
 kanada

orta amerika 
 belize
 antigua ve barbuda
 bahamalar
 barbados
 dominika
 dominik cumhuriyeti
 el salvador
 grenada
 guatemala
 haiti
 honduras
 jamaika
 kosta rika
 meksika
 porto riko
 küba
 nikaragua
 panama

güney amerika 
 arjantin
 brezilya
 bolivya
 ekvador
 guyana
 fransız guyanası
 kolombiya
 paraguay
 peru
 surinam
 şili
 uruguay
 venezuela

 ülke
!amerika
Posta kodu

posta kodu, bir adrese mektup gönderirken gerekli olan harf veya basamaklar serisidir. bir kere posta kodu kullanıldığında, diğer işlemler için de mümkün hale gelir.

şubat 2005'te dünya posta birliği'ne bağlı 190 ülkenin 117'sinin posta kodu vardır. ulusal posta kodu sistemi kullanmayan ülkeler arasında i̇rlanda ve gana da vardır.

kod
i̇letişim
ukraynalı icatları
sovyet icatları
Uzak Doğu

uzak doğu, avrupa merkezli yaklaşımda asya'nın doğusu ve güneydoğusundaki ülkeler.

günümüzde genellikle çin, japonya, endonezya, filipinler, malezya, brunei, singapur, doğu timor, tayland, laos, kamboçya, vietnam, myanmar (birmanya), çin cumhuriyeti (tayvan), bangladeş, pakistan, sri lanka, kuzey kore, güney kore ve moğolistan uzak doğu ülkeleri kabul edilir. avustralya ve yeni zelanda gibi ülkeler uzak doğu kavramına dahil edilmemektedir. kuzey amerika'da ve avrupa'da asyalı kavramı ile genellikle uzak doğulular kastedilir.

tarihçe 
uzak doğu kavramı dünya savaşları'ndan önce i̇ngilizlerin hindistan'daki topraklarına işaret etmekteydi. ancak dünya savaşları'yla bölge ülkelerine verilen genel isim halini almıştır. kavramın temelinde avrupa kıtasının merkez olarak kabul edilmesi yatmaktadır. avrupalılar, dünya savaşları dönemi başta olmak üzere, kendilerinin doğusunda yer alan osmanlı i̇mparatorluğu'na yakın doğu, güney ve orta asya'daki topraklara orta doğu ve daha uzakta kalan alanlar için de uzak doğu kavramını kullanmışlardır.

kültür 
bu bölge dünyanın en çok turist çeken bölgeleridir. kültürleri çok zengin ve çeşitlidir. tao, şinto ve budist tapınakları göz kamaştırır. yaygın dinler i̇slam, budizm, konfüçyüsçülük, taoizm, şintoizm ve hristiyanlıktır.

kaynakça

ayrıca bakınız 

 rus uzak doğusu
Kurmançça

kurmançça veya kuzey kürtçesi (), i̇ran dillerinin kürt dilleri alt kolunda yer alan bir dildir. kürtler tarafından en fazla konuşulan dildir.

konuşulan bölgeler
türkiye'nin adıyaman, ağrı, batman, bingöl, bitlis, diyarbakır, hakkâri, iğdır, mardin, muş, siirt, şanlıurfa, şırnak ve van illerinde, kısmen de adana, ankara, ardahan, aydın, elazığ, erzincan, erzurum, gaziantep, gümüşhane, i̇stanbul, i̇zmir, kahramanmaraş, kars, kayseri, kırşehir, konya, malatya, manisa, mersin, osmaniye, sivas, tunceli, yozgat gibi illerinde konuşulmaktadır.

irak'ın dohuk, erbil, kerkük, süleymaniye, şengal gibi illerinde konuşulmaktadır.

i̇ran'ın horasan, urmiye, hoy, miyanduab, bukan, mahabad, salmas, maku, nakade, piranşehr, serdeşt, şahindej, takab, uşnu ve siyahçeşme gibi illerinde konuşulmaktadır.

suriye'nin afrin, halep, kamışlı, kobani gibi illerinde konuşulmaktadır.

lehçeler
kurmanççanın kabaca varyasyonları:

 batı: suriye'nin halep ilinde, türkiye'de kabaca fırat nehri'nin batısındaki illerde, aksaray, elâzığ, konya, sivas, tunceli ve i̇ran'ın horasan bölgesinde konuşulur.
 güneydoğu: hakkâri ilinde, irak'ın duhok ve erbil bölgesinde ve i̇ran'ın batı azerbaycan ilinde konuşulur.
 merkez: suriye'nin haseke ilinde, irak'ın sincar bölgesinde, türkiye'nin irak ve suriye sınırlarına yakın bölgelerinde, ermenistan'da, gürcistan'da, i̇ran'ın batı azerbaycan ilinde ve lübnan'da konuşulur.

ayrıca bakınız

 kurmançlar
 sorani

kaynakça

dış bağlantılar
 kurmancî sözlüğü (paris kürt enstitüsü)

kürt dilleri
i̇ran'daki diller
Latife Tekin

latife tekin, (d. 31 aralık 1957, kayseri), türk edebiyat yazarı.

1957'de kayseri'nin bünyan ilçesine bağlı karacahevenk köyünde doğdu. 1966'da 9 yaşındayken ailesiyle birlikte i̇stanbul'a geldi. ortaöğrenimini beşiktaş kız lisesi'nde tamamladı. i̇stanbul telefon başmüdürlüğü'nde kısa bir süre çalıştı. i̇lk kitabı "sevgili arsız ölüm" 1983'te yayınlandı. anadolu'daki köy yaşamı ve insanlarını masalımsı bir atmosferde ve "yüzyıllık yalnızlık" (gabriel garcia marquez) tadında anlattığı bu ilk romanıyla büyük ün kazandı. büyülü gerçekçilik akımına da yakıştırılan bu romanının ardından peş peşe diğer romanları geldi. eserleri i̇ngilizce, almanca, fransızca, i̇talyanca, farsça ve hollandacaya çevrildi. değişik üslubu ve yaklaşımıyla kuşağındaki edebiyatçıların önde gelen isimlerinden biri oldu.

latife tekin bodrum gümüşlük'te bir "edebiyat evi" projesi başlatmıştır. garanti bankası tarafından desteklenen proje, mimar hüsmen ersöz'ün 1998 yılında hazırladığı mimari proje ile inşaata başlamıştır (1999). ressam hale arpacıoğlu'nun, koç grubu şirketlerinden aldığı destekle, aynı mimari projenin bir parçası olarak sanat evi'nin yapımına başlanmıştır. latife tekin, bodrum gümüşlük'te, herkesin yazabileceği, tartışabileceği, sanatçıların büyük şehrin dağdağasından uzak eser üretebileceği bir mekanın tamamlanması için çalışmaktadır.

eylül 2019'da erdal öz edebiyat ödülü'ne layık görüldü.

eserleri

roman 
 sevgili arsız ölüm(adam, 1983)
 berci kristin çöp masalları (adam, 1984)
 gece dersleri (adam, 1986)
 buzdan kılıçlar (adam, 1989)
 aşk i̇şaretleri (metis, 1995)
 ormanda ölüm yokmuş (metis, 2001)
 unutma bahçesi (everest, 2004)
 muinar (everest, 2006)
 rüyalar ve uyanışlar defteri (doğan, 2009)
 manves city (can, 2018)
 sürüklenme (can, 2018)
 zamansız (can, 2022)

senaryo 
 bir yudum sevgi (1984)

anı 
 gümüşlük akademisi (nisan, 1997)

kaynakça

dış bağlantılar 
 berci kristin ve latife tekin 21 mayıs 2009  (podcast, sabancı üni.)

1957 doğumlular
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
bünyan doğumlular
sedat simavi ödülü sahipleri
resim aranan yazarlar
yaşayan insanlar
erdal öz edebiyat ödülü sahipleri
20. yüzyıl türk kadın yazarları
Şehrengiz

şehrengiz, divan edebiyatında bir şehri ve o şehrin güzellerini anlatan eserlerdir.

daha çok klasik mesnevî tarzında kaleme alınan bu yapıtlarda tevhid, münacaat, na't gibi allah'ı, birliğini ve muhammed'i anlatan kısımlara rastlanmaz. bu eserlerin başında şehirle ilgili çok umumi bilgiler verilir ve şehre övgü düzülür. bazen bahar ve tabiat tasvirleri yapıldıktan sonra, bir şehirdeki güzellerin bir veya iki beyitlik tanımları verilir. bu güzeller güzellikleriyle şehri birbirine kattıklarından eserlere 'şehr-engiz', yani şehir karıştıran denilmiştir.

divan edebiyatında ilk şehrengizi yazan priştineli mesihî’dir. 16. yüzyılın başında başlayan ve kısa zamanda çok yayılan şehrengiz geleneği on sekizinci yüzyılda sona ermiştir.

türlerine göre divan nazımı
HP

hp, hp  veya hp aşağıdaki anlamlara gelebilir:

hp
 hewlett-packard; bilgisayar donanımları ve yazılımları üreticisi şirket
 harry potter; çocuk romanı kahramanı
 halkçı parti
 hürriyet partisi
 halk partisi (kktc), kktc'de bir siyasi parti.

hp 
 beygir gücü (i̇ngilizce horsepower).

kısaltmalar
Hesap makinesi

hesap makinesi, ilk zamanlar dört işlemi yapabilen, daha sonraları geliştirilerek her türlü sayısal işlemi yapar duruma getirilen elektronik ve mekanik bir araçtır.

tarihçe 

erken çağlarda hesap yapmak için abaküs ve benzeri sayma tahtaları kullanılırdı. en eski sayma tahtalarının ahşabın dayanıksızlığı sebebiyle günümüze ulaşmadığı düşünülmektedir. 

1623 yılında wilhelm schickard ilk mekanik hesap makinesini almanya’daki heidelberg üniversitesinde geliştirdi. schickard'ın geliştirmiş olduğu araç çarpma ve 6 haneli toplama işlemlerini yapabiliyordu.

yaklaşık yirmi yıl kadar sonra, 1642 yılında fransız filozof blaise pascal dört işlemi yapabilen bir hesap makinesi tasarladı. gottfried wilhelm leibniz 1671 yılında kare kökünü alabilen dört işlemi yapabilen mekanik bir aygıt tasarladı. ancak bu aygıtlar, çok yaygın olarak kullanılmamıştır. bunlardan yaklaşık bir asır kadar sonra charles xavier thomas’ın bulduğu dört işlemi ve karekök alma işlemini yapabilen aritmometre, 1970’lere kadar kullanılmış olan mekanik hesap makinelerinin atası olmuştur.

daha sonra üretilen bu hesap makineleri, ara sonuçları toplayan, eski sonuçların saklanıp gerektiğinde kullanılabilmesini sağlayan, trigonometrik, istatistiksel ve ileri matematik işlevleri içeren ve programlanabilir özellikleri ile daha çok bilgisayarlara benzeyen çok karmaşık elektronik cihazlar haline gelmiştir.

türleri 

şeritli hesap makinesi, genelde muhasebe alanında kullanılan, denetimi sağlamak için kağıda baskı yapabilen hesap makinesine denir.

cep hesap makinesi, dört ana işlemle beraber en az aritmetik işlevleri gerçekleştirebilen en basit ve küçük boyutlu hesap makinesidir.

programlanabilir hesap makinesi, karışık hesapların kısa yol tuşları kullanarak işlemlerin hızla yapılabildiği hesap makinesine denir. (bilimsel hesap makinesi olarak da bilinir.)

veri girme şekilleri 
 standard işlem : i̇şlem sırasına göre rakam ve matematik işaretlerinin makineye aktarımı ( ' 2 + 2 = ': sonuç 4 )
 rpn işlem : önce rakamların sonra matematik işlemin makineye aktarımı ( ' 2 ent 2 + ': sonuç 4 )

kaynakça 

 
fransız icatları
Biyotin

biyotin, literatürde, h vitamini veya b7 vitamini olarak da adlandırılan ve güncel haberlerde karşımıza sıklıkla "güzellik vitamini" adıyla çıkan bir vitamindir. kimyasal formülü c10h16n2o3s olan biyotin, suda çözünen bir b kompleksi vitaminidir. kalın bağırsaktaki bakteriler tarafından da üretilen biyotin sağlıklı bir yaşam için gerekli olan önemli bir vitamindir.

yağ, protein ve karbonhidrat metabolizmalarında koenzimdir. aynı zamanda hücre gelişimine katkıda bulunur, kanın şeker seviyesini ortalama düzeyde tutmaya yardımcı olur. özellikle kemik iliği için çok önemli olmasının yanı sıra sağlıklı sinir dokuları için de gereklidir. biyotinin son zamanlarda "güzellik vitamini" olarak anılmasının en büyük sebebi saçlara ve tırnaklara olan pozitif etkisidir. bugün bu özelliği yüzünden, biyotin birçok kozmetik ürününde bulunmaktadır.

biyotin eksikliği 

biyotin yetersizliği eğer müdahale edilmez ise çok tehlikeli olabilir. biyotin hem bağırsaktaki bakteriler tarafından üretildiği, hem de genel olarak yiyeceklerde yeterli oranlarda bulunduğu için biyotin yetersizliği, doğuştan gelen bir faktör yoksa, sıklıkla rastlanılan bir durum değildir. yine de biyotin yetersizliğinin semptomları olarak şunları sıralayabiliriz:

 kuru ve pullaşan deri
 solgunluk
 i̇ştahsızlık
 kas ağrıları
 kolayca kopan, kırılan saçlar
 saç dökülmesi, kellik

eğer zamanında önlem alınmazsa semptomlar artar ve ciddi nörolojik veya müsküler bozukluklara yol açabilir. son zamanlarda yapılan araştırmalar biyotin eksikliğinin hafif derecede depresif davranışlara yol açabileceğini kanıtlamıştır.

çiğ yumurta, içindeki avidin maddesi yüzünden biyotin yetersizliğine sebep olur. avidin, biyotine tutunur ve onun bağırsaktan geri emilimine engel olur.

diyet 
biyotini ortalama bir diyette yeterli oranda almak hiç de zor değildir. zira biyotin birçok farklı besin maddesinde bulunmaktadır. başta baklagiller ve et ürünleri olmak üzere, süt ve süt ürünleri, pişmiş yumurta sarısı, balık ve patates gibi gıdalarda bulunur.

dış bağlantılar 
  
  

b vitaminleri
koenzimler
Palinoloji

palinoloji, botanik'in polen ve sporları araştıran  alt bilim dalıdır. palinoloji terimi ilk kez hyde ve williams tarafından 1944'te kullanılmıştır. etimolojik olarak, hyde ve williams "palinoloji"yi, yunanca "paluno" (serpmek) ve "pale" (toz) kelimelerinden türetmiştir.

özellikle son yıllarda yapılan önemli araştırmalar ve bulgularla palinoloji çok gelişmiştir. birçok alt dalının (adli palinoloji, polen fizyolojisi, polen morfolojisi vb.) çıkmasının yanı sıra, palinoloji tıbbi araştırmalar açısından da fazla ilerleme kaydetmiştir. tıbbi açıdan kaydedilen gelişmenin en büyük nedeni polenlerin alerjik reaksiyonlar oluşturup neden olduğu hastalıklar (astım vs.) üzerine yapılan yeni araştırmalardır. aynı zamanda, polenleri yiyecek olarak toplayan hayvanlar (bal arısı vb.) üzerinde yapılan araştırmalarda palinolojinin gelişmesinde ve yeni palinoloji alt dallarının oluşmasında büyük bir role sahiptir. bunların dışında, palinoloji aynı zamanda fosilleşmiş polenleri de incelediğinden, jeoloji ile yakından ilgili yeni palinoloji alt dalları oluşmuştur.

alt dalları 
palinoloji dört alt dala ayrılmaktadır:
polen morfolojisi
polen fizyolojisi
polen kimyası
polen analizleri

polen bilimi olan palinolojiden, coğrafya, arkeoloji, iklim değişimi, jeoloji, bal analizi ve tıp alanlarından yararlanılır. kendi içinde stratigrafik (tabakabilimsel) palinoloji ve güncel palinoloji olarak ikiye ayrılır.

güncel bitki spor ve polenlerini güncel palinoloji inceler. kendi içinde, bal polenlerini inceleyen melissopalinoloji ve atmosfer polenlerini inceleyen aeropalinoloji olarak ikiye ayrılır. tortul tabakalar ve kömür tabakaları içindeki polenleri ise stratigrafik palinoloji inceler. bu çalışmalar jeolojide katmanların diziliminin anlaşılmasında, eski zamanların iklim ve bitki örtüsünün belirlenmesi ile petrol  ve kömür aramalarında  önemlidir.

uygulama alanları 

taksonomi
bal çalışmaları
evrim ve genetik çalışmaları
alerji çalışmaları
adli bilimler (adli palinoloji)
eczacılık
vejetasyon tarihi araştırmaları
i̇klim değişimi
i̇nsanın tarihi evrelerinin araştırılması
korelasyon yöntemi ile tarihleme

paleocoğrafya 

polenlerin dayanıklı ve sert kabukları (exine) uzun yıllar bozulmadan kalmalarını sağlamaktadır. bitki yaşamına uygun olmaya koşullarda bile milyonlarca yıl varlıklarını korurlar. bir diğer özellikleri polenlerin şekillerinin bitkiye özgü olmasıdır. polen ve sporlardan son zamanlara kadar sadece familyaları belirlene biliyorken günümüzde tür ve cinsi tespit edilmektedir. hava akımları ile taşınan polenler göl, bataklık, toprak, buzullar, kömür, bal içinde birikmektedir. bataklı ve göl tabanları hareketsiz oluşları ve havasız ortam nedeniyle araştırmalar açısından daha değerlidir. haliçler, sığ denizler, deltalarda korunmuş polenlere rastlanılmaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 polenler ve palinoloji üzerine 
 arizona üniversitesi - palinoloji bilim dalı üzerine
 polenler ve alerji- palinoloji bilim dalı üzerine bilgiler
Tercümân-ı Ahvâl

tercüman-ı ahvâl (osmanlıca: ترجمان احوال), i̇stanbul'da 1860-1866 arasında yayımlanan ilk özel gazetedir.

22 ekim 1860'ta agah efendi ve şinasi tarafından çıkarıldı. önceleri pazar günleri çıkan gazete, 22 nisan 1861'deki 25. sayısıyla birlikte haftada üç gün (pazar, salı, perşembe) yayımlanmaya başladı. gazete, zamanla ceride-i havadis gazetesiyle rekabet edebilmek için yayınını beş güne çıkardı. bahçekapı'da bir matbaada basılan gazete, matbaanın altındaki bir tütüncü dükkânından satılıyordu.

ahmed vefik paşa, ziya paşa ve refik bey'in sık sık bu gazetede yazıları yer aldı. bu yazılarda osmanlı toplumunun geri kalma nedenleri ve ülkede olup bitenler tartışılıyordu. ancak 24. sayısından sonra şinasi ayrılmıştır.

ayrıca edebi eserlerin de yayımlandığı gazetede, batılı anlamda ilk türkçe oyun olan şinasi'nin şair evlenmesi de (1860) dizi olarak yayınlamıştı.

gazete, ziya paşa'nın kaleme aldığı sanılan ve eğitim sistemine sert eleştirilerde bulunan bir yazı yüzünden mayıs 1861'de iki hafta süreyle kapatıldı. bu olay türk basınında yayın durdurmanın ilk örneği oldu. 792 sayı yayımlanan tercüman-ı ahval'in 11 mart 1866'da yayınına son verildi.

ayrıca bakınız 
 tercüman-ı ahvâl (1860-1866)
 tercüman-ı hakikat (1878-1921)
 hadiselere tercüman' (1955-1961)
 dünden bugüne tercüman (2003-2005)
 halka ve olaylara tercüman (1961-2010)
 tercüman'' (1883-1918) - kırım tatar gazetası

osmanlı gazeteleri
osmanlıca gazeteler
türkçe gazeteler
i̇stanbul gazeteleri
yayımı sona eren osmanlı gazeteleri
Henry David Thoreau

henry david thoreau (12 temmuz 1817 - 6 mayıs 1862), amerikalı harita mühendisi, yazar, filozof, şair, tarihçi, kölelik karşıtı, vergi direnişçisi, kalkınma eleştirmeni ve natüralist.

hayatı 
1817 yılında massachusetts eyaletine bağlı concord'da doğdu. harvard üniversitesi'nden 1837 yılında mezun oldu. hiçbir zaman geleneksel bir öğrenci olmamıştı, okul yıllarında transandantalizme ve ralph waldo emerson'a olan ilgisi başladı. harvard'dan mezun olunca bir süre babasının dükkânında çalıştı, daha sonra bir okulda öğretmenlik yaptı. düşüncesel anlamda fazlasıyla etkisinde kaldığı ve ömür boyu dostu olacak emerson 1841'de onu evine davet etti ve thoreau 1843'e kadar sık aralıklarla emerson'da kaldı. emerson'ın asistanı gibiydi, the dial isimli transendentalist dergiye şiir ve nesirleri ile katkıda bulundu. 1845 yılında concord şehrinin dışında bulunan walden gölü kıyısında, emerson'a ait olan bir arazinin üstüne bir kulübe inşa etti. burada geçirdiği iki yılın meyvesi olarak "walden" kitabını yazdı. walden gölünün kıyısında geçirdiği doğayla bütünleşik ama yalnız iki yılın bir diğer meyvesi de, 1849'da yayınlanan, "a week on the concord and the merrimack rivers" (concord ve merrimack irmakları üzerinde bir hafta) idi. thoreau'nun sağlığında yayımlayabildiği sadece bu iki kitabı vardır. diğer eserleri ve günlükleri ölümünden sonra yayınlanmıştır.

1854'te yayınladığı başyapıtı "walden" amerika'nın en önemli entelektüel akımlarından biri olan new england transandantalizmi için bir örnek eserdir. eserde yer alan çevre konusundaki düşünceler ise modern çevreciliğin ve çevre korumanın en önemli satırlarıdır diyebiliriz. amerikan düşünce tarihi, transendentalizm ve naturalizmde bıraktığı izler ne kadar önemliyse, "sivil i̇taatsizlik" (civil disobedience, 1849) isimli makalesi de siyasi tarihe bıraktığı iz de o kadar önemlidir. meksika savaşı yüzünden, ki ona göre bu savaş sadece köleliği geliştirmek içindi, ödemeyi reddettiği vergi sonucu hapiste geçirdiği bir gece, onun "sivil i̇taatsizlik" isimli makalesini yazmasına neden olmuştur. daha sonraları gandi'nin en büyük ilham kaynağı olacak bu makale thoreau'nun belki de en ünlü eseridir. gandi'nin dışında tolstoy ve martin luther king gibi önemli isimler de thoreau'nun düşüncelerinden ve eserlerinden ilham almışlardır.

thoreau, 1862'de, birkaç küçük gezi ve harvard'daki öğrencilik dönemi dışında hiç ayrılmadığı concord şehrinde, geçirdiği tüberküloz yüzünden ölmüştür. bütün eserleri 20 cilt halinde 1906'da basılmıştır.

kitapları 
 doğal yaşam ve başkaldırı / sivil i̇taatsizlik makalesi ve walden gölü, isbn 975-6698-10-1

dış bağlantılar 

 biyografisi, düşüncesi, eserleri
 biyografisi ve sivil itaatsizlik üzerine

kaynakça 

 
1817 doğumlular
massachusetts doğumlular
1862 yılında ölenler
19. yüzyıl amerikalı yazarları
19. yüzyıl filozofları
amerikalı vejetaryenler
amerikalı anarşistler
amerikalı çevreciler
amerikalı filozoflar
amerikalı göçebeler
fransız asıllı amerikalılar
harvard üniversitesinde öğrenim görenler
panteistler
transandantalizm
amerika birleşik devletleri'nde veremden ölenler
Hüsn ü Aşk

hüsn ü aşk (günümüz türkçesiyle güzellik ve aşk), şeyh galip tarafından yazılan mesnevi. beyit sayısı 2.041 olan eser, aruz ölçüsünün "mef'ûlü mefâ'îlün fe'ûlün" kalıbı ile kaleme alınmıştır.

kendisi bu eseri, 1782'de girdiği bir iddia üzerine altı ayda yazmıştır. son dönem divan edebiyatının en önemli örneklerinden biri olmasının yanı sıra, tasavvufi alt yapısı ve sembolizmi ile genel olarak edebiyat ve spiritualizm açısından çok önemli bir eserdir. eserin kahramanları, hüsn (güzellik) ve güzelliğe yönelişin sonucu olan aşk'tır. eserin her bir satırında  kişi isimlerinden yer isimlerine ve benzetmelere kadar tasavvufi simgeler bulunur. sebk-i hindî (hint üslubu) ile kaleme alınmıştır.

eserin konusu 
hüsn ü aşk, kurgusal anlamda hüsn (güzellik) isminde bir kız ile aşk isminde bir erkeğin aşkını anlatan, tasavvufi bir tema ve temele sahip bir mesnevidir. mesnevide anlatılan hikâye şöyledir:

sevgioğulları (benî mahabbet) isimli bir arap kabilesi vardır. bir gece bu kabilede bir kız, bir de erkek çocuk doğar. erkeğe aşk kıza hüsn ismini verirler, bu ikisini birbirlerine nişanlarlar. öğrenim zamanları gelince ikisi de edep okuluna giderler, bu okulda mollâ-yı cünun isimli büyük bir hoca vardır. bu sıralarda hüsn, aşk'a âşık olur. i̇kisi zaman zaman mânâ gezinti yerine gitmekte gezinmekte, sohbet etmektedirler. bu gezinti yerinde suhan isimli bir mihmandar (misafir ağırlayan kişi) vardır ki bu kişi her şeyi bilen çok büyük bir insandır. fakat hayret isimli kudretli bir kişi hüsn ile aşk'ın görüşmesine mâni olur. bir süre suhan yoluyla mektuplaşırlar. aşk'ın gayret adında bir lalası vardır ve sonunda ikisi aşk'ın gidip hüsn'ü kabile büyüklerinden istemesi konusunda anlaşırlar. kabile büyükleri ise aşk'ın bu arzusuyla alay eder ve eğer hüsn'e kavuşmak istiyorsa kalp ülkesine gidip kimyâyı alıp gelmesi gerektiğini söylerler. yolun ne denli zorlu ve korkunç olduğunu da anlatırlar. aşk; yolda dev, cin ve cadılarla karşılaşacak, ateşten bir denizden geçmek zorunda kalacaktır. aşk ile gayret, kalb ülkesine yola koyulurlar ve başlarından birçok badire geçer. her badirede onları suhan kurtarır. mutlu sonla biten hikâyede işin sonunda aşk'ın hüsn'ü kendinden ayrı sanmasının onu yanlış yollara düşüren şey olduğunu; aslında aşk'ın hüsn, hüsn'ün de aşk olduğunu, birlikte ikiliğin var olmayacağını aslın birlik (teklik) olduğu mesajı ile karşılaşılır.

kahraman ve yerlerin isimlerinden hikâyenin sonucuna kadar neredeyse her unsur tasavvufi bir anlam taşımaktadır [örneğin hüsn ile aşk seven ve sevileni yani hüsn-i mutlak (allah) ile dervişi; edep, dergâhı; munlâ-yı cünun, mürşidi; kalp şehri, allah’ın tahtı olan gönlü ve oraya yapılan seferin, çile dolu sevgi mücadelesinin simgeleridir.]. bu nedenle hüsn ü aşk, tasavvuf edebiyatı açısından çok önemli bir eserdir.

kaynakça

ayrıca bakınız 
 divan (edebiyat)
 sebk-i hindi

dış bağlantılar 
 şeyh gâlib'in hüsn ü aşk mesnevisi, kültür bakanlığı e-kitap sitesinden-tam metin

1705 kitapları
divan edebiyatı eserleri
mesneviler
tasavvuf edebiyatı eserleri
Georgi Dimitrov

georgi dimitrov mihaylov (), veya bilinen adıyla georgi mihayloviç dimitrov () (18 haziran 1882, pernik - 2 temmuz 1949, moskova), bulgaristan'da sosyalist yönetimin kurucusu ve ilk başbakanı olan bulgar siyasetçidir.

öğrenimini yarıda bıraktı ve küçük yaşlarda çalışmaya başladı. sofya'ya yerleştikten sonra 1902'de bulgaristan sosyal demokrat partisine girdi. parti bölününce 1904'te sosyal demokrat i̇şçi partisi içinde yer aldı. 1909'da merkez komitesi üyesi seçildi. 1913'te milletvekili oldu. 1918'de savaş karşıtı propagandadan dolayı üç yıl hapse mahkûm oldu. fakat dört ay sonra serbest bırakıldı. partinin 1919 yılında bulgar komünist partisi adıyla yeniden örgütlenmesinde büyük rol oynadı.

1921'de sscb'ye gitti. burada komintern yönetimine girdi. 1923'te bulgaristan'da komünist ayaklanmayı yönetti. ayaklanma bastırıldıktan sonra idama mahkûm edildi. yurt dışına kaçarak viyana ve berlin'e geçti.

1929'da komintern orta avrupa bölümünün başına atandı. 27 şubat 1933'teki reichstag yangının çıkmasından sorumlu tutuldu ve başka komünistlerle birlikte yargılandı.

duruşmalarda nazi iddialarının asılsız olduğunu savundu ve beraat etti. bu duruşmalarda yaptığı savunmayla dünya çapında ün kazandı. ardından moskova'ya yerleşti.

stalin tarafından komintern'in başına getirilip 1935'teki 7. kongrede komintern genel sekreteri seçildi ve komünistlerin tüm dünyada ulusal bağımsızlık ve demokrasi adına en geniş kesimlerle ittifak kurma politikasına geçerek "faşizme karşı birleşik cephe" oluşturulması üzerine konuşma yaptı. komintern'in feshedildiği 1943'e kadar nazi tehdidine karşı örgütlenmede önemli rol oynadı.

aralık 1943'ten aralık 1945'e kadar sovyet komünist partisinin - komintern'in feshedilmesinden sonra yeni oluşturulan - uluslararası politika bölümü başına getirildi.

1946'da ülkesi bulgaristan'a döndükten hemen sonra komünist partinin ve komünistlerin egemenliğindeki vatan cephesi hükûmetinin başına geçti. bulgaristan halk cumhuriyeti'nin kurulmasına liderlik etti.

2 temmuz 1949'da moskova yakınlarında öldü.

dış bağlantılar 
 georgi dimitrov biyografisi

kaynakça 

1882 doğumlular
1949 yılında ölenler
Rokoko

rokoko, barok stilinden sonra sanat akımlarına verilen addır. 18. yüzyılın ortalarına doğru barok stilinde kullanılan doğru çizgilerden meydana getirilen süslemeye karşı tepki olarak doğmuş olan barok stilin hatları gibi eğri  çizgili motiflerden ibaret olup baroktan daha ince ve şekillerin kıvrımları daha zarif bir stildir.

barok stiline karşı tepki olarak klasik stilin yeniden ortaya çıkmasından sonra rokoko deyimi modası geçmiş şey anlamına kullanılmıştır.

13. yüzyılda kalın malzeme inceltilmek suretiyle levhalar haline gelmiştir. i̇nceltilmiş olan demir malzeme rokoko stilinde yapılmış süslü işlerde kullanılmıştır. bu stilde malzemeyi şekillendirmede kullanılan takım izleri açık olarak bellidir. uç kısımları boncuk baskı ile izlenerek sonradan kısaçla içe veya dışa doğru bükülmüştür. yarmalar dövülerek, bitki yapraklarını stilize edecek şekilde yapılmıştır. dövülerek inceltilen kesit değişmeleri bazı yerlerde geometrik şekiller meydana gelecek şekilde delinmiştir. i̇nceltilmiş olan kesit kurşun üzerinde bombe başlı çekiç ile çukurlaştırılarak diğer yüzde kabarıklar elde edilir.

bel (gövde) genellikle kare veya lama (dikdörtgen) gereçten yapılır. rokoko stilinde yapılmış işlerde, sanatçı motifin her yerini en iyi işleme gayretini göstermiştir. rokoko stilinde çerçeve kullanılmaz. serbestlik esası konuya hakimse de simetrik konum çıkılmamıştır.

dış bağlantılar