mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Işık Okulları

işık okulları, feyziye mektepleri vakfı'na bağlı olarak çalışmalarını sürdüren eğitim kurumlarının genel adıdır.

kampüsler 
 nişantaşı kampüsü:

yaklaşık 3,500 m² açık alan toplam 17,500m2 lik kapalı alan üzerine kurulu nişantaşı kampüsü, işık okulları'nın ilk ve en eski kampüsüdur. anaokulu, ilköğretim okulu, lise ve feyziye mektepleri vakfı'nı barındıran dört binaya sahiptir. okulda 2 adet konferans salonu (muvaffak benderli ve sacit öncel), 2 kapalı spor salonu, teraslarda 2 açık halı saha, 3 bilgisayar laboratuvarı, 5 multimedya derslik ve yemekhane bulunmaktadır. kütüphanesinde ise 20 bine yakın kitap ve 200'ü aşkın cd bulunduran nişantaşı işık lisesi, girişinde bulunan galeri işık teşvikiye ile önemli sergilere ev sahipliği yapmaktadır.

i̇stanbul’un en önemli noktalarından birinde bulunan ve 300 metrekarelik bir alana sahip olan galeri işık teşvikiye'de eğitim ve öğretim çerçevesinde, sanat faaliyetlerinin yanı sıra her türlü bilimsel, sosyal ve teknolojik etkinlik, etkileşim ve tanıtım da gerçekleştirilerek değerli projelere ev sahipliği yapılmaktadır.

 ayazağa kampüsü:

1986 yılında eğitime başlayan kampüs, işık okulları'nın en büyük kampüsü olma niteliğini taşır. kampüste, anaokulu, ilköğretim, lise ve işık üniversitesi'nin güzel sanatlar fakültesi'nin kampüsü bulunur. spor alanları bakımından; kampüs bünyesinde bir kapalı yüzme havuzu, bir kapalı spor salonu ve açık spor alanlarını barındırır. okulda ayrıca bir de botanik serası bulunur. işık lisesi mezunlarını bir araya getiren işıkev sosyal tesisi yine bu kampüste bulunmaktadır. sanata büyük önem veren kurumun bir diğer galerisi olan galeri işık i̇stanbul da bu kampüs içerisinde yer almaktadır.

 erenköy-güneş kampüsü:

yeni oluşturulan bu kampüste, anaokulu, ilköğretim okuluve 2005-2006 yılında eğitime başlayan lise ve fen lisesi yer almaktadır.kampüsteki sosyal tesisler ve yüzme havuzu 2006-2007 öğretim yılında tamamlanarak hizmete girmiştir.

 şile kampüsü:

şehir merkezine yaklaşık 45 dakika mesafede olan kampüste, işık üniversitesi öğrencileri için bir "kampüs üniversitesi" oluşturulmuştur.kampüste, eğitim ve idare binaları dışında çok sayıda sosyal tesis ve yaklaşık 1200 öğrenci kapasiteli yurt bulunmaktadır. kampüs içerisinde "galeri işık şile" adında bir de sanat galerisi yer almaktadır.

konuyla ilgili yayınlar 
her okuldan adam çıkmaz - harun odabaşı (kaynak kültür yayınları) isbn 9786054770755

ayrıca bakınız
 işık lisesi
 işık üniversitesi

kaynakça

dış bağlantılar 
 fid - feyziyeliler işıklılar derneği 
 feyziye mektepleri vakfı ana sayfası

türkiye'deki eğitim kurumları
Otomarsan

otomarsan 1967 yılında otomarsan otobüs ve motorlu araçlar a.ş. unvanıyla türkiye'de i̇stanbul davutpaşa'da kuruldu. o 302 tipi otobüslerin üretimi 1968 yılında başlamıştır. 1986 yılında aksaray ilinde kamyon üretimine geçmiştir. kasım 1990'da ticaret unvanı mercedes-benz türk a.ş. olarak değişen kuruluş günümüzde yaklaşık 3.900 personel istihdam etmektedir.

mercedes-benz türk bugün hoşdere'deki fabrikasında şehirlerarası ve belediye tipi otobüsler, aksaray ilindeki fabrikasında ise hafif ve ağır sınıf kamyonlar ve çekiciler üretmektedir.

kuruluşundan bu yana kendi üretiminden yaklaşık 44.200 otobüs, 65.700 kamyon, 1.000 midibüs ve 1989'dan beri 23.700 adet hafif ticari araç ithalatı ve satışı gerçekleştirmiştir.

galeri

1967'de kurulan şirketler
1967'de türkiye'de kurulan oluşumlar
1990'da kapanan şirketler
türkiye merkezli otomotiv şirketleri
türkiye merkezli eski şirketler
otobüs üreticileri
kamyon üreticileri
mercedes-benz
Hazîre

hazîre, külliye, cami, mescit, tekke gibi dini yapıların avlularında yer alan etrafı duvar veya parmaklıkla çevrili mezarlıklara verilen isim.

hazîreler birkaç mezardan oluşabildiği gibi birkaç yüz mezarı barındıranları da vardır. hazîrelerin ilk çekirdeğini bitişiğinde bulunan binayı yaptıranın veya o bina ile bağı olan şahısların mezarları oluşturur.

cami, mescit veya tekkeyi yaptıranlar öldükten sonra bu ibadethanelerin çoğu zaman kıble tarafına gömülmüşlerdir. zaman içinde bu türbe veya mezarın yanına yeni yapılan definlerle beraber bir hazîre oluşur. bir hazîrenin büyüklüğü orada ilk mezarı bulunan kişinin makamına ve mezarlık olmaya elverişli alanın genişliğine bağlıdır. şehir dışında kurulmuş tekkelerin hazîrelerinden bazıları zaman içinde büyük bir mezarlığa dönüşmüştür.

i̇stanbul ve bazı eski osmanlı şehirlerinde, servi ağaçlarının gölgelediği hazîreler günümüzde, hem tarihi bir değer taşımakta hem de şehir içindeki yeşil alanların önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.

kaynakça

i̇slam mimarisi
Massey Ferguson

massey ferguson, 1847 yılında daniel massey tarafından newcastle ontario, kanada'da küçük basit bir tarım aletleri tamir atölyesi olarak temelleri atılan tarım alet ve makinaları üreticisi olarak kuruldu.

1953 yılında massey-harris ortaklığı ile i̇ngiliz harry ferguson limited'in birleşmesi ile bugünkü yapı oluşmuştur.

massey ferguson marka traktörlerin en karakteristik özelliği sadece kırmızı renkte olmalarıdır.

massey ferguson abd şirketi agco corperation'ın bir markasıdır.

dış bağlantılar 

 massey-ferguson tractors
 biography harry ferguson 
 ferguson te20 service manual pdf 21mb 
 massey ferguson 35 service manual 1/4 pdf 63 mb 
 massey ferguson 35 service manual 2/4 pdf 67 mb 
 massey ferguson 35 service manual 3/4 pdf 64 mb 
 massey ferguson 35 service manual 4/4 pdf 52 mb 
 massey ferguson 135 service manual pdf 87 mb 
 massey ferguson 230 235 240 245 250 shop manual pdf 26 mb 

traktör üreticileri
1847'de kurulan oluşumlar
i̇ş makineleri üreticileri
çim ve bahçe traktörleri
Steyr

steyr, 1864 yılında avusturyalı josef werndl tarafından kurulan otomotiv ve silah şirketidir. 1989 yılında steyr skf tarafından satın alınmıştır.
1990'dan itibaren steyr markası uluslararası değişik firmalara satılarak dağılmıştır.
1915 yılında ilk traktörü ve bir yıl sonra ilk steyr otomobili üretmiştir.

dış bağlantılar 
 steyr resmi sitesi

traktör üreticileri
silah üreticileri
1864'te kurulan oluşumlar
eski otomobil üreticileri
otobüs üreticileri
kamyon üreticileri
troleybüs üreticileri
Aciyotaj

aciyotaj, çoğunlukla yasa dışı ahlak dışı nitelikle işlemlerle sağlanan fiyat farklarını belirtir. mirebeau ucuza kapatılmış devlet tahvillerinin fiyat farklarından kazanç elde etmek üzere hazırlanan tertipleri aciyotaj olarak tanımlamıştır.

modern borsacılıkta aciyotaj denilince rayiçleri düşürmek ya da yükseltmek için girişilen spekülatif davranışlar anlaşılmaktadır.

ekonomi terimleri
PFK CSKA (Rusya)

pfk cska (), tam adıyla prafessionalniy futbolniy klub tsentralnıy sportivnıy klub armii () ya da bilinen adıyla cska moskova (), rusya'nın moskova şehrinde kurulmuş bir profesyonel futbol kulübü. 1911 yılında kızıl ordu tarafından cska moskova adıyla kurulan kulüp, 1951'de adını cdsa moskova, 1957'de csk mo moskova olarak değiştirdikten sonra 1960 yılında bugünkü ismini almıştır.

cska moskova, maçlarını 2016'da açılan 30.000 kişilik arena cska'da oynamaktadır.

ayrıca cska moskova, 2004-05 sezonunda uefa kupası'nı kazanarak, bu kupayı kazanan ilk rus takımı olmuştur.

kulüp, 1951 sezonunda çempionat sssr po futbolu'dan çekilmiş, bu yüzden 1951-52 sezonunu ilk kez 2. lig'de oynamıştır. ayrıca 1984 sezonunu 18. ve 1987 sezonunu 15. bitirerek 2 kez daha küme düşmüş ve 1984-1986 ve 1987-1989 yılları arasını 2. lig'de geçirmiştir.

kulüp tarihinde en çok maça çıkan futbolcu 381 maçla vladimir fedotov, ligde en çok gol atan futbolcu 126 golle grigory fedotov'dur.

avrupa kupaları tarihi

uefa şampi̇yonlar li̇gi̇ 
i̇lk kez 1992-93 sezonunda grup aşamasında yer almıştır. vikingur ve barcelona takımlarını eleyerek grup aşamasına katıldı. gruplarda marsilya, rangers ve club brugge ile eşleşti. grubu 2 beraberlik ve 4 mağlubiyet ile sonuncu bitirerek elendi

başarıları

rusya 
 çempionat sssr po futbolu / rossiyskaya premyer-liga
şampiyon (11): 1946, 1947, 1948, 1950, 1951, 1970, 1991, 2003, 2005, 2006, 2012-13, 2013-14, 2015-16
i̇kinci (11): 1938, 1945, 1949, 1990, 1998, 2002, 2004, 2008, 2010, 2014-15, 2016-17, 2017-18

 kubok sssr / kubok rossii
şampiyon (12): 1945, 1948, 1951, 1955, 1991, 2002, 2005, 2006, 2008, 2009, 2011, 2013
i̇kinci (7): 1944, 1967, 1992, 1993, 1994, 2000, 2016

 superkubok rossii
şampiyon (7): 2004, 2006, 2007, 2009, 2013, 2014, 2018
i̇kinci (4): 2003, 2010, 2011, 2016

avrupa 
 uefa kupası
şampiyon (1): 2005

 uefa süper kupası
i̇kinci (1): 2005

güncel kadro
20 ocak 2020 itibarıyla

notlar

kaynakça

dış bağlantılar 

 

1911'de kurulan futbol kulüpleri
 
cska
uefa kupası şampiyonları
Sun

sun ya da the sun şu anlamlara gelebilir:

bilgisayar 
 sun microsystems - merkezi santa clara, kaliforniya'daki silikon vadisi olan, 1982'de kurulmuş bir amerikan firmasıdır.
 sun solaris - microsystem tarafından geliştirilen unix system v tabanlı bir işletim sistemidir

kişiler 
 i̇lteriş sun - müzisyen ve müzik eğitmeni.
 muammer sun - türk bestecisi ve müzik eğitimcisi.
 sun tzu - m.ö. 500'de wu devleti'nde (şimdiki çin) yaşayan ünlü çinli general ve askeri teorisiyendir.
 sun yat-sen - modern çin'in babası kabul edilen düşünür ve siyaset adamı.

medya

dizi 
 sun-hwa kwon - abd'de abc kanalında yayınlanan televizyon dizisi
 house of the rising sun (lost) - lost dizisi 1. sezonunun 6. bölümüdür

gazete 
 the sun, birleşik krallık'ta yayımlanan günlük gazete
 the sun, 1833-1950 yılları arasında new york'ta yayımlanmış gazete
Dil yeterliliği

dil yeterliliği ya da yalnızca yeterlilik (veya yeterlik) (i̇ngilizce: proficiency), bireyin dili üretme ve anlama açısından aktaracak düzeyde doğrulukla kullanabilmesidir. ayrıca bazen üniversitelere yeni gelen öğrencilerin i̇ngilizce seviyesinin bölümlerde okuyabilmek için yeterli olup olmadığını ölçen sınava da bu isim verilir. her üniversitenin sınavda istediği i̇ngilizce seviyesi farklıdır.  tüm üniversitelerde toefl geçerlidir. toefl'dan alınması gereken notu gene üniversite belirler. 

bilkent üniversitesi,i̇stanbul teknik üniversitesi, orta doğu teknik üniversitesi ve boğaziçi üniversitesi kendileri sınav yaparken; toefl ile geçmek isteyenlere toefl cbt'den 203, toefl i̇bt'den 74 alma zorunluluğu koymuştur. koç üniversitesi ise kendi sınav yapmamaktadır. onun yerine toefl sonuçlarını dikkate almaktadır. 

dil sınavları
dil edinimi
dil eğitimi
pedagoji
Hoşgörü

hoşgörü, müsamaha, tahammül, tesamuh, katlanma, görmezden gelme veya göz yumma, başkalarını eylem ve yargılarında serbest bırakma, kendi görüşümüze ve çoğunluğun görüş biçimine aykırı düşen görüşlere sabırla, hem de yan tutmadan katlanma demektir. i̇zin verme, aldırmama, iyi karşılama anlamlarına da gelir.

sosyal ilişkilerde bir tarafın, bazen farkında olmadan, kasıtlı olmayarak, bazen de kasıtla diğer tarafa (maddi/manevi) zarar verebilecek bir sahne yaratması durumunda, diğer tarafın bunu görmezden gelerek veya cevabından vazgeçerek ödün vermek tahammülünü (erdem) gösterebilmesidir. tasavvufta mevlana hoşgörüye örnektir.

ayrıca bakınız  

 suskunluk sarmalı
 din özgürlüğü
 seküler devlet
 din ve devletin ayrılması

din ve siyaset
Baskça

baskça (euskara), baskların konuştuğu izole dil. baskça, dil bilimcileri tarafından hint-avrupa dilleri avrupa'ya yayılmadan önce avrupa'da konuşulan dillerden arta kalan biri olarak kabul edilir. bu sebepten bu dilin dünyada konuşulan başka hiçbir dille yakından akraba olmayan çok eski bir dil olduğu düşünülür. hint-avrupalılar buraya gelmeden önce çok geniş bir bölgede, tüm i̇ber yarımadasında (i̇spanya ve fransa) ve gaskonya/akitanya bölgesinde (güneybatı fransa), konuşulmakta idi.

köken 

sınıflandırması bir sorun oluşturan baskça bu yüzden izole dil konumunda bulunan baskçanın kökenine ve ilişkili olabileceği diller konusunda bazı görüşler vardır. son yapılan birçok araştırmaya göre gürcü diliyle büyük bağlantıları bulunmuştur. gürcü dilinden gelmiş olabileceği de bu şekilde kanıtlanmıştır. kendilerini gürcistan'dan göçen halk olarak tanımlayan baskları tanıyan tek ülke de gürcistan'dır.

bir diğer araştırma da baskça ile dünya üzerinde konuşulan bazı diller arasındaki fonetik ilişkinin ve yakınlığın belirlenmesidir. bu araştırma sonucunda baskçanın fonetik olarak avrupa kıtasında yaygın hint-avrupa dil ailesinden daha çok diğer dillere benzediği sonucuna ulaşılmıştır.

fonetik açıdan baskça "0" ise diğer dillerin ona uzaklığı şu şekildedir.

 kazakça     5,31
 karelce     6,90 
 kırgızca    7,09
 türkçe      7,84
 çingenece   7,89
 i̇spanyolca  8,03

 farsça      9,36
 i̇talyanca   9,68
 portekizce 10,70
 hintçe      12,00
 i̇ngilizce  13,78

dil bilgisi 
baskça,  tek heceli diller grubunda yer alır.

baskça bazı kelimeler 
evet: bai
hayır: ez
merhaba!: kaixo!
hosçakal!: agur!/aio!
görüşmek üzere!: ikusi arte!
teşekkürler!: eskerrik asko!

swadesh listesinden örnek baskça sözcükler:

ben: ni
sen: hi, zu
o: hura, bera
biz: gu
siz: zuek
onlar: haiek
bu: hau
şu: hori, hura
bura(da/sı): hemen, hon-
ora(da/sı): hor, han
...
sorular n'li:
kim: nor
ne: zer
nerede: non
ne zaman: noiz
nasıl: nola
...
bir: bat
i̇ki: bi
üç: hiru
dört: lau
beş: bost
...
ağır: astun
küçük: txiki (okunuş: çiki)
kadın: emakume
erkek: gizon
kişi: gizaki
çocuk: haur, ume, sein
anne: ama
baba: aita
...
kuş: txori (okunuş: çori)
köpek: txakur (okunuş: çakur)
yumurta: arrautza
...
deri: larru
kulak: belarri
göz: begi
burun: sudur
ağız: aho
diş: hortz (okunuş: horş), hagin
dil: mihi
tırnak: azkazal
ayak: oin
...
gör-/gözle-(mek): ikusi-
i̇şit-(mek): entzun- (okunuş: enşun)
öl-(mek): hil-
öldür-(mek): erahil-
...
beyaz: zuri
siyah: beltza
kırmızı: gorri
yeşil: berde, orlegi
sarı: hori
yıl: urte
gece: gau
gün: egun
...
-de eki: -n, -an, -ean, -etan
-lı/li eki: -ekin, -arekin
ve: eta, ta
eğer: ba, baldin ba
çünkü: -elako, bait-

baskça'nın konuşulduğu coğrafyalar

ayrıca bakınız 

 erromintxela dili

kaynakça

dış bağlantılar 
 bask dili sözlük maddesi
Aleksandre Kazbegi

aleksandre kazbegi (gürcüce ალექსანდრე ყაზბეგი "aleksandre q'azbegi" 20 ocak 1848, stepantsminda, gürcistan –  22 kasım 1893, tiflis), gürcü roman ve oyun yazarı, şair, çevirmen ve tiyatro oyuncusu. yazar olarak “akaki moçhubaridze”, tiyatroda “moheve” takma adlarını kullanmıştır. 1882'de yayımlanan baba katili adlı yapıtıyla tanınır. kitap, kafkaslar'ın robin hood'u koba'yı anlatır. daha sonra stalin olarak anılan i̇oseb cugaşvili, aleksandre kazbegi'nin bu önemli yapıtının kahramanından esinlererek koba takma adını almıştır. yazarın birkaç öyküsü ve elguca adlı romanı türkçe yayımlanmıştır.

biyografi 
aleksandre kazbegi, yerel bir feodal olan kazi-beg çopikaşvili'nin büyük torunuydu. tiflis, petersburg ve moskova'da öğrenim gördü. gürcistan’a dönünce dağlıların arasında bir süre çobanlık yaptı ve hayatının en ilginç deneyimi olan bu iş daha sonra eserlerine de yansıdı. ardından bir gazeteci olarak çalıştı. eserleri, çarlık rejimince gazete sansür edildiği için boş kalan sayfalarında tefrika edildi. daha sonra romancı ve oyun yazarı olarak ünlendi. tiflis'te öldü ve mezarı daha sonra memleketi kazbegi'ye taşındı. burada çocukluğunu geçirdiği eve yazarın anısına müzeye dönüştürüldü.

eserleri 
aleksandre kazbegi rus ve fransız edebiyatlarından etkilendi. eserlerinin çoğunun 1880-85 arasında yazdı. eliso („ელისო“; 1882), baba katili („მამის მკვლელი“ / "mamis mk'vleli"; 1882), tsiko („ციკო“; 1883), suçlu („განკიცხული“ / "gank'itsh'uli, 1884) adlı öyküleri ile elguca („ელგუჯა"; 1881) ve hevisberi goça („ხევისბერი გოჩა“ / "h'evisberi goça"; 1884) adlı romanları en önemli eserleri sayılır.

türkçe çevirileri 
aleksandre kazbegi’nin “ateria” ve eliso” adlı öyküleri türkçeye çevrildi ve 1936’da kafkas hikâyeleri adlı kitapta yayımlandı. elguca adlı romanı iki kez türkçeye çevrildi. niyazi ahmet banoğlu'nun çevirisi bir kafkas romanı - elguca (1941) ve elguca : kafkas aşkı (1964), ahmet özkan'ın çevirisi gürcü yiğidi elguca ile çerkes güzeli mzağo (1973) adıyla yayımlandı.

kaynakça 
 "aleksandre kazbegi" - i̇smail yerguz 
 elguca ile mzağo (ahmet özkan melaşvili çevirisi) 

1848 doğumlular
1893 yılında ölenler
19. yüzyıl gürcü yazarları
gürcü edebiyatı
Koba

koba, (gürcüce: კობა), gürcü yazar aleksandre kazbegi'nin romanı baba katili'nin kahramanlarından biridir. 1882 yılında yayımlanan ve  gürcistan’ın 19. yüzyıldaki politik ve toplumsal ortamını ele alan romandaki koba karakteri, fakirlerin yanında yer alır ve otoriteye karşı savaşır. şiddete de başvurarak zenginlerin mallarına el koyar ve fakirlere dağıtır.

daha sonra stalin olarak anılan i̇oseb cugaşvili, aleksandre kazbegi'nin bu önemli yapıtının kahramanından esinlererek koba takma adını almıştır.

kaynakça

gürcü edebiyatı
Oçokoçi

oçokoçi veya oçi koçi (gürcüce: ოჩოკოჩი), gürcü-megrel-laz mitolojisinde dağda yaşayan bir kişilik. megrel halk inanışında kışın köylere dadanan ve erkek çocuklarla ahırdaki inek yavrularını yiyen vücudu kıllarla kaplı insan görünümünde bir iblistir. oçokoçi, konuşmasını bilmez, ama çıkardığı ses insanlar için dayanılmaz bir sestir. oçokoçi'nin bütün vücudu simsiyah tüylerle kaplıdır. uzun ve keskin pençeleri vardır. yanında baltaya benzer bir alet taşır ve kendisine karşı gelen insanları bu aletle ikiye ayırır. i̇nsanlar tarafından öldürülen oçokoçi, ikinci kez ateş edildiğinde canlanır.

ayrıca bakınız
 karakoncolos
 germakoçi

gürcü mitolojisi
efsanevi yaratıklar
laz mitolojisi
Philadelphia Bildirgesi

philedelphia bildirgesi, ii. dünya savaşı sonlarına doğru uluslararası çalışma örgütü (ilo)'nun, tarihsel bildirgelerinden biri olarak bilinen ve ilo'nun amaç ve hedeflerinin belirtildiği "filadelfiya bildirgesi" 1944 yılında yayınladı.

akımlar
tarihsel belgeler
Thom Yorke

thomas edward "thom" yorke, (d. 7 ekim 1968), radiohead'in solisti/söz yazarı/bestecisi. özellikle, grubun ilk dönemlerinde "bir sonraki intihar thom yorke mu?" tipindeki sorulardan çok sıkılmış ve basına röportaj vermekten kaçınmıştır. bu tutumu, o dönemki kadar katı olmamakla beraber, günümüzde de devam etmektedir. radiohead'in kid a ve amnesiac ile geçirdiği metamorfozun jonny greenwood ve nigel godrich ile mimarlığını yapmış olan yorke, son dönemlerde elektronik müziğe eğilim göstermiştir. yorke, 2002'de müzik endüstrisinde en etkileyici figürlerden biri olarak belirtilmiştir; q magazine yorke' u müzik endüstrisindeki en güçlü 6. kişi olarak seçilmiştir.

the eraser 
thom yorke 2006 yılında, önceki radiohead albümlerinden de tanıdığımız nigel godrich'in prodüktörlüğünde the eraser adlı ilk solo çalışmasını kaydetti. elektronik soundda olan albüm, radiohead'in konseptüel kid a albümüne göre daha anlaşılır ve daha doğrudan bir çalışma olarak değerlendirilir. yorke, besteleri oluştururken jonny greenwood'un önceki çalışmalarda kaydettiği materyallerden yararlanmıştır. bu argümana dayanarak, basında bu albüm için "kid a den arta kalanlar" yorumları da yapılmıştır. yorke, albümün çıkışının grup arkadaşları tarafından onaylanmış olmasına çok sevindiğini ve bu albümün asla radiohead'in sonu olarak değerlendirilemeyeceğini belirtmiştir.

twilight serisinden new moon adlı filmde de hearing damage adlı şarkıyı seslendirdi. prestige filminin bitiş jeneriğinde de analyse şarkısına yer verilmiştir.

parça listesi
 eraser
 analyse
 the clock
 black swan
 skip divided
 atoms for peace
 and it rained all night
 harrowdown hill
 cymbal rush

black swan parçası a scanner darkly adlı filmde de yer alır.

kaynakça
özel

dış bağlantılar 
thom yorke fan sitesi

1968 doğumlular
northamptonshire doğumlular
i̇ngiliz besteciler
i̇ngiliz erkek şarkıcılar
i̇ngiliz aktivistler
i̇ngiliz çevreciler
i̇ngiliz veganlar
ivor novello ödülü sahipleri
radiohead üyeleri
ritim gitaristleri
yaşayan insanlar
21. yüzyıl i̇ngiliz şarkıcıları
Fulgencio Batista

fulgencio batista zaldívar, (; d. 16 ocak 1901 - ö. 6 ağustos 1973), kübalı asker ve diktatör. küba'nın 1933-1940 arası gayri resmi (de facto) askeri lideri. 1940-1944 ve 1952-1959 yılları arasında küba'nın resmi başkanı.

yoksul bir çiftçi ailesinin oğludur. 1921'de stenograf olarak orduya girmeden önce çok çeşitli işlerde çalıştı. orduda çavuşluğa yükseldi ve geniş bir taraftar topluluğu edindi. gerardo machado y morales diktatörlüğünün yerini alan carlos manuel de céspedes'in geçici rejimini, eylül 1933'te örgütlediği çavuşlar ayaklanması'yla devirdi ve küba'nın en güçlü adamı durumuna geldi.

i̇nsanları iyi tanıyan batista, teröre başvurmaktansa, çevresindekileri hoş tutarak denetimini pekiştirme yolunu seçti. böylelikle ordunun, devlet memurlarının ve örgütlü işçilerin desteğini kazandı. i̇lk birkaç yıl ülkeyi yakınları aracılığıyla yönettikten sonra 1940 yılında başkan seçildi. kendisine büyük servetler sağlamakla birlikte, etkili bir yönetim kurdu. eğitim sistemini yaygınlaştırdı; dev bir kamu girişimleri programı uyguladı ve ekonomik büyümeyi hızlandırdı.

1944 yılında görevinden ayrılarak yurt dışında gezilere çıktı. bir süre florida'da yaşadı ve küba'da elde ettiği büyük servetin bir bölümünü buraya yatırdı. onun iktidarda olmadığı sekiz yıl süresince küba'da yozlaşma alabildiğine yayıldı ve kamu hizmetleri çöküntüye uğradı, bu nedenle 1952 yılında yeni bir askeri ayaklanma yoluyla tekrar iktidara gelmesi halkın geniş kesiminde onay gördü. ama bu kez üniversiteyi, basını ve kongreyi denetimi altına alan zalim bir diktatör oldu, ekonominin çöküntü içinde olmasından yararlanarak büyük miktarda parayı zimmetine geçirdi. abd'nın küba'yı içki, kumar ve fuhuş merkezi yapmasına göz yumdu. sonunda, 1958 sonbaharında fidel castro öncülüğündeki devrimci güçlerin başlattığı saldırıya yenik düşerek devrildi.

rejimin çöktüğünü görerek 1 ocak 1959 tarihinde ailesiyle birlikte dominik cumhuriyeti'ne kaçtı. portekiz'e bağlı madeira adaları'na sürgüne, oradan da lizbon yakınlarındaki estoril'e gönderildi. hayatının geri kalanını kitaplar yazarak geçirdi. i̇spanyol hayat sigortası şirketinde yönetim kurulu başkanı oldu.

i̇spanya'da marbella yakınındaki, guadalmina'da, 6 ağustos 1973 tarihinde bir kalp krizi sonucu öldü.

kaynakça 

1901 doğumlular
1973 yılında ölenler
küba devlet başkanları
kübalı askerler
kübalı antikomünistler
soğuk savaş'ta liderler
küba devrimi'nde kişiler
kalp krizinden ölenler
darbe ile iktidara gelenler
Turşucuzade Ahmed Muhtar Efendi

turşucuzade ahmed muhtar efendi (d. 1823 - ö. 15 ekim 1875) 1872 - 11 haziran 1874 döneminde osmanlı şeyhülislamı

hayatı

ahmet muhtar efendi 1823'te  i̇stanbul'da doğmuştur. ayasofya'da turşucu olup 1829'da ölen tosyalı i̇brahim ağa'nın oğludur.

genç yaşta tahsilini tamamlayıp arap ve fars edebiyatlarında kendini yetiştirdi. çeşitli medreselerde müderrislik yaptıktan sonra 26 eylul 1865'te mecli-i vala üyesi, ekim 1866'da galata kadısı, ocak 1868'de dar-ı şura müftüsü ve mayıs 1868'de divan-ı ahkam-ı adliye üyesi grevlerinde abulundu. mekteb-i mülkiye fıkıh hocalığı da yaptı. sultan abdülaziz, ayasofya camiinde ahmet muhtar efendi'nin bir vaazını dinledikten sonra, onu şehzade yusuf i̇zzeddin efendi'ye özel hoca tayin etti.

ahmet muhtar efendi haremeyn ve i̇stanbul kadılığı payelerini aldıktan sonra 6 kasım 1872'de şeyhülislam tayin edildi. görevi süresince şeyhülislamlık makamının itibarını korumaya itina gösterdi. 11 haziran 1874'te görevinden azledildi.

15 ekim 1875'te vefat eden ahmet muhtar efendi'nin cenazesi karacaahmet mezarlığında babasının yanına defnedildi.

notlar

dış bağlantılar 
 kara, i̇smail ve işın, ekrem  (2008), yaşamları ve yapıtlarıyla osmanlılar ansiklopedisi, i̇stanbul: yapı kredi yayınları, isbn 9750800710 s. 596.
 mehmed süreyya (haz. nuri akbayar) (1996), sicill-i osmani, i̇stanbul:tarih vakfı yurt yayınları isbn 975-333-0383 c.4 say.117  

1823 doğumlular
1875 yılında ölenler
19. yüzyıl osmanlı şeyhülislamları
karacaahmet mezarlığı'na defnedilenler
i̇stanbul doğumlular
Hâlid Bağdâdî

mevlânâ hâlid-i bağdâdî (kürtçe mewlana xalid, 1779, süleymaniye - 1827, şam), kürt asıllı i̇slâm âlimi, mutasavvıf ve şairdir.
nakşibendi hâlidîlik yolunun öncüsüdür.

irak'ta süleymaniye'ye 8 km uzaklıktaki karadağ kasabasında doğmuştur. 1813-1823 yılları arasında bağdat'ta yaşamış  bir sûfîdir.

hayatı 
tam adı ebü’l-behâ ziyâüddîn hâlid b. ahmed b. hüseyn eş-şehrezûrî el-kürdî olup, zamanın ünlü hoca ve âlimlerinden eğitim görmüştür. 1804 yılında medine'ye, dört yıl sonra da hicrî 1224 yılında hindistan'ın cihanabad şehrinde şeyh abdullâh dehlevî'nin yanına giderek nakşibendîlik tarîkatının terbiyesini almıştır. burada "irşad icazeti" alarak beş ayrı tarîkata halife olmuştur. (nakşibendî, kadiri, sühreverdî, kübrevî, çeştî). süleymaniye'ye geri dönüp iki yıl sonra bağdat'a giderek yerleşti. burada öğrencilerine tefsir, hadis, tasavvuf, fıkıh gibi çeşitli dersler verdi. on yıl sonra müritleri ve halifeleriyle birlikte şam'a yerleşti.

şahsiyeti 
babası pir mikail'dir. mevlânâ halid bağdadî, müslümanların birliğini osmanlı devleti'nin sağlayacağı düşüncesindeydi. en büyük özelliği medreselerinde eğitim dili olarak osmanlı türkçesi, arapça ve farsçanın yanında kürtçeyi kullanmış olmasıdır. i̇ki temel özelliği, şeriata bağlılık ve genelde diğer tarikatlarda yaygın olan cehrî, yani sesli zikir yerine hafî, yani sessiz zikri tercih etmesidir. halifeleri aracılığıyla gerek irak'ın kuzeyinde gerekse şam, kudüs, bağdat ve güneydoğu anadolu bölgesi'nde binlerce müridi oldu. sonradan "mevlânâ" mahlasını aldı. 1827 yılında şam'da veba hastalığından ölmüştür. türbesi şam'da salihiye'de olup ziyarete açıktır.

kaynakça 

 halidiye risalesi (mevlana halid-el bağdadi) mevlana halid dizisi, umran yayınları, hazırlayan: yakup çiçek, i̇stanbul, ocak 1994, 328s.

dış bağlantılar 
 mevlana halidi bağdadi https://web.archive.org/web/20130917155454/http://www.mevlanahalidibagdadi.com/
 ayrıntılı hayatı

1779 doğumlular
süleymaniye doğumlular
kürt mutasavvıflar
evliyalar
nakşibendi
18. yüzyıl iraklı şairleri
19. yüzyıl iraklı şairleri
1827 yılında ölenler
şam'da ölenler
vebadan ölenler
şafiiler
Artı değer

artı-değer kavramı karl marx'tan önce keşfedilmiş ve zaten kullanılan bir kavramdır. genel anlamda, gerekli-zorunlu olandan daha fazlasının üretilmesi anlamındadır. klasik iktisatçılar olarak bilinen adam smith ve david ricardo gibi isimlerde bu kavramın kullanımda olduğu görülür. ancak marx'a gelindiğinde, bütün klasik iktisadın kavramlarına yapıldığı gibi bu kavramda da tamamen başka bir yol izlenmeye başlandığı görülür. nitekim marx, bu klasik iktisatçılara olan borcunu reddetmemekle birlikte onların neden ve nasıl burjuva düşünüş biçimi içinde kaldıklarını açıklar ve buna bağlı olarak ekonomi-politiğin kapitalist sistemin bir ögesi olarak kaldığını belirtir.

bu bakımdan marx, belli bir andan itibaren yoğun olarak ekonomi-politiğin eleştirisi'ne yönelir. çünkü iktisat üzerinden tüm bir kapitalist toplumsal yapının temel öğeleri analiz edilebilir ve ortaya konulabilir. marx'a göre, kapitalist ekonominin temel düzenleyici ilkesi, "emek-değer yasası"dır; bunun anlamı ise, toplumun temelini oluşturan ögenin canlı emek gücü olmasıdır. artı-değer burada, başkaları tarafından el konulmak üzere, emek gücünün gerekli-zorunlu-ürünün ötesinde, belirli bir ücret ile satın alınarak fazla üretim yapmasıdır. i̇şçi, belli bir ücret karşılığında, emek gücünü satabiliyor olmak için, artı-ürün ya da artı-değer üretmek durumundadır.

i̇şçiye, yalnızca yaşaması (çünkü ertesi gün yine çalışacak birine ihtiyaç vardır) için gerekli olan ürün verilir, artı-değere ise el koyulur. dolayısıyla, artı-değerin nasıl üretildiği, kimler tarafından nasıl el konulduğu, ve sonra neye dönüştüğü meselesi, belli bir anda belirli bir toplumsal yapının niteliğini gösterir.

gerekli olan ürün ya da üretimin fazlası anlamında artı-değer kavramı, marx'ın bu ekonomi-politik elestirişinin ana noktalarından birisidir. "artı-değer teorileri" başlıklı bölüm, "ekonomi-politigin eleştirisine katkı" adlı kapsamlı çalışmanın merkezi bir bölümüdür. marx, burada ve kapital ciltlerinde artı-değer kavramının açılımlarını yapar, birçok matematiksel formülasyon geliştirir ve kullanır; ayrıca çeşitli altbaşlıklarla emek süreci ile artı-değer üretim süreci ayrımını, artı-değer oranının hesaplanmasını, nispî artı-değer ile mutlak artı-değerin ayrımını vb. ortaya koyar.

kaynakça 
 artı-değer teorileri,k.marx, sol yayınları.
 ekonomi-politiğin eleştirisine katkı, k.marx, sol yayınları
 kapital'ler; cilt i, ii, iii.karl marx, sol yayınları.
  , ve   
 , friedrich engels'in değerlendirmesi

ekonomi teoremleri
değer teorisi
Leonti Mroveli

leonti mroveli (gürcüce: ლეონტი მროველი), 11. yüzyılda yaşamış gürcü tarihçi ve din adamı. mroveli soyadı değildir ve bu ad, ruisi'de (urbnisi yakınları) kullanılan piskoposluk unvanıdır. leonti bu unvanı 1066 yılında almıştır. leonti mroveli, ünlü gürcü vakayinamesi kartlis tshovreba'nın pek çok bölümünün yazarı olarak ünlenmiştir.

gürcü tarihçiler
11. yüzyıl kişileri
Olimpiakos SFP

olympiakos sfp (yunanca: ολυμπιακός σύνδεσμος φιλάθλων πειραιώς, olympiakos sindesmos filathlon peiraios), yunanistan'ın  pire şehrinde kurulan spor kulübü. futbol ve basketbol branşlarıyla öne çıkan kulüp toplam 20 spor dalında faaliyet göstermektedir. 1925 yılında kurulan kulübün futbol takımı maçlarını 33.500 kişilik karaiskakis stadyumu'nda oynamaktadır. yunanistan'ın en başarılı futbol takımına sahip olan olympiakos, super league'de 17 sezonda 15 şampiyonluk kazanarak tarihe geçmiştir.

branşlar 
futbol
basketbol
kadın basketbol
erkek voleybol
kadın voleybol
erkek hentbol
sutopu
kadın sutopu
yüzme
atletizm
masa tenisi
yelken
kano
kürek
boks
kickboks
tekvando
eskrim
atıcılık

dış bağlantılar
Köksap (felsefe)

köksap (rhizome) terimi, botanik biliminin bir kavramı olan köksapın çağrıştıdığı fikirler üzerine temellenen bir metafor olarak kullanıldı.

carl jung "köksap" terimini, kimi zaman "miselyum" olarak da adlandırarak, hayatın görünmeyen yeraltındaki doğasını vurgulamak için kullandı.

hayat bana her zaman köksapının üzerinde yaşayan bir bitki gibi görünmüştür. yaşamın görünmez olduğu, köksapta gizli olduğu doğrudur. toprağın üzerindeki kısmın yaşamı ancak bir mevsim sürer. sonra yok olur, gelip geçici bir hayal. sonsuz büyümeyi, hayatın ve uygarlıkların sonsuz çürümesini düşünürsek, mutlak hiçlik düşüncesinden kaçamayız. yine de bir şeylerin sonsuz akışın ötesinde yaşadığı ve devam ettiği düşüncesini asla yitirmedim. ("anılar, düşler, fikirler" kitabına önsözden)

gilles deleuze ve félix guattari de "köksap" terimini kullandılar. yalnız metafor olarak değil de, bilginin sunulmasındaki ve yorumlanmasındaki çoklu ve hiyerarşik olmayan giriş ve çıkış noktalarının teorisini ve araştırmasını mümkün kılan teorinin tanımlanması amacıyla. bin yayla'da ikili kategorilerle ve seçimlerle işleyen ağaç biçimli bir bilgi kavramına karşı çıktılar. köksap yataydı ve tüm üyeler birbirine sonsuz bağla bağlıydı, ağaç biçimli model ise dikey ve yalnızca doğrusal bağlantılara sahipti. onların "orkide ve eşekarısı" şeklindeki kullanımı, biolojik bir kavram olan mutualismden alınmıştır. buna göre iki ayrı tür birbiriyle birçokluk oluşturacak şekilde iletişmektedir. yatay gen transferi de buna iyi bir örnek olabilir.

terim jeff vail tarafından hiyerarşik olmayan bir toplum yapısını tanımlamak için kullanılmıştır.

kaynakça 
 jeff vail - köksap nedir?

deleuze-guattari
Bin Yayla

bin yayla (fransızca: mille plateaux, i̇ngilizce: a thousand plateaus) (1980) fransız filozof gilles deleuze ve psikanalist felix guattari tarafından yazılmış bir kitaptır. bu iki yazarın beraber yazdıkları ve başyapıtları olarak kabul edilen kapitalizm ve şizofreni adlı eserlerinin ikinci bölümünü oluşturur (ilk kitap anti-ödipus'tur). bu kitap her biri özel bir tarihle ve başlıkla belirtilmiş bir dizi "yayla"dan oluşmaktadır (bu ifade gregory bateson'dan alınmıştır). her bir yayla dünyada merkezi bir rolü olan kendine özgü bir çağa ya da tarihe karşılık gelir. kitap deleuze ve guattari'nin hiyerarşik (ya da ağaç biçimli) örgütlenmeye olan bakışlarını ortaya koyar. yazarlar bunun karşısına daha az yapısal, "köksapsal" bir büyümeyi koyarlar. göçebe savaş makinesi devlet aygıtının karşısına yerleştirilir. son yaylada noosfere çağrı yapılır.

i̇ngilizceye brian massumi tarafından çevrilmilştir. türkçede kitabı oluşturan temel metinlerden savaş makinası ve kapma aygıtı ise ali akay çevirisiyle 1990 yılında bağlam yayıncılık'tan yayınlanmıştır. savaş makinası metni i̇ngilizce'de yine massumi çevirisiyle nomadology: the war machine başlığıyla ayrı kitap olarak bulunmaktadır.

kaynakça 

felsefe kitapları
sosyoloji kitapları
1980 kitapları
fransızca kitaplar
Heybeli

heybeli aşağıdaki anlamlara gelebilir:

yerleşim yerleri 
 heybeli, sason, batman ili sason ilçesine bağlı köy
 heybeli, adilcevaz - bitlis ili adilcevaz ilçesine bağlı köy
 heybeli, bucak - burdur ili bucak ilçesine bağlı köy
 heybeli, erzincan - erzincan ili merkez ilçesine bağlı köy
 heybeliada, adalar - i̇stanbul ili adalar ilçesine bağlı mahalle
 heybeli, saruhanlı - manisa ili saruhanlı ilçesine bağlı mahalle
 heybeli, nusaybin - mardin ili nusaybin ilçesine bağlı mahalle
Zorn lemması

zorn lemması veya kuratowski-zorn lemması, seçme aksiyomuna eşdeğer bir önerme olup şunu ifade eder: kısmî sıralanmış bir kümedeki her zincir için zincirin her elemanından daha büyük bir eleman kümede olsun. bu durumda kümede kendisinden daha büyük eleman olmayan bir eleman vardır.

sıra teorisi
lemmalar
Bayamo

bayamo, küba'nın granma ili'nin merkezi ve oriente bölgesinin en büyük şehirlerinden biridir.

bayamo 5 kasım 1513'te bayamo nehrinin kıyısında kurulmuştur. 1827'de şehir statüsüne erişmiştir. şehir şiddetli bayamo rüzgârından etkilenmektedir.

belediye'nin diğer bölümleri arroyo blanco, barrancas, bueycito, cauto, cayamas, cristo, dátil, guamo, guisa, hornos, julia, laguna blanca, la sal, san juan ve veguita'dır.

dış bağlantılar 
 bayamo sitesi (i̇spanyolca)

küba'daki şehirler
Işıldama

işıldama veya lüminesans, bazı maddelerin, ısısı değişmeksizin elektromanyetik ışınım yaymasıdır işıldama olarak da bilinir.

başka elektromanyetik ışınım kaynaklarından temel farkı, kaynağın ısısında bir değişme olmamasıdır. bu yönüyle ışıldama, kara cisim ışımasından farklıdır, "soğuk ışık" olarak da adlandırılır. işıldama, herhangi bir cismin dış bir kaynaktan herhangi bir şekilde aldığı enerjinin bir kısmını elektromanyetik ışınım olarak salmasıdır.

işıldama, neon ve fluoresans lambaları, televizyon, yıldırım, kutup ışıması, ateşböcekleri gibi bazı canlılardaki organik bileşikler, bazı sentetik boyalarda görülür.

işıldamaya yol açan enerji kaynakları, elektron akışı, elektrik ya da manyetik alan, morötesi ışınım, alfa parçacıkları salınımı şeklindedir. bu yolla uyarılmış atomlar, kararlı hallerine dönerken dışarıya ısı ya da elektromanyetik ışınım -ya da her ikisi birden- yoluyla enerji verirler. atomdaki bu uyarılma en dıştaki elektron kabuğunda oluşur. belirtilen şekilde uyarılan atomun en dış elektron kabuğundaki elektron valans ya da değerlilik elektronu, bir üst enerji düzeyine yükselir. ancak bu enerji düzeyi kararsız olduğundan tekrar eski enerji düzeyine düşecektir. bu, elektronun aldığı enerjiyi geri vermesidir ve bir foton salınımı olarak gerçekleşir.

herhangi bir atom tarafından yayınlanan ışımanın frekansı, elektronun çekirdek çevresindeki dönüş frekansına bağlıdır. farklı atomların dış elektron kabuğu farklı olduğu için salınan ışınımın frekansı da değişik olacaktır. elektron çekirdeğe yakınsa dönüş frekansı artacaktır. bunun sonucunda da yayınlanan ışımanın frekansı yüksek olacaktır.

işıldama özelliği minerallerin değişik koşulları altında aktivatör denilen yabancı maddelerin etkileri sonucunda gelişmektedir. işıldamanın tetikleyici enerji kaynağına göre sınıflandırılması aşağıdaki gibidir:

 isıl ışıldama (termolümünesans)
 optik uyarmalı ışıldama (osl)
 sürtünmeyle ışıldama (tribolüminesans)
 kimyasal ışıldama
 elektriksel ışıldama
 radyo ışıldama

işıldama ile görünür ışık yayılması (fotolüminesans) olayının gerçekleşme süresine (elektronun temel enerji düzeyine geri dönmesi için geçen süre) sınıflandırılması ise aşağıdaki gibidir :
 flüro ışıldama (fluoresans) : t < 10−8sn
 fosfor ışıldama (fosforesans) : t > 10−8sn
Granma (yat)

granma, 1956'da küba devrimi savaşçılarını taşımak için kullanılan yattır.

granma 1943 yılında inşa edilen, 12 kişilik ve 18 metre uzunluğunda bir yattır. 10 ekim 1956'da büyükannesinin anısına yata bu adı veren amerikalı bir emekliden 50.000 meksika pezosuna satın alınmıştır (grandma i̇ngilizce'de büyükanne kelimesinin kısaltmasıdır). satışın ardından, 82 kübalı sürgün fulgencio batista'ya karşı bir devrim başlatma amacındaki fidel castro'nun liderliğinde bu yata binmiştir. yattaki diğer isyancılar arasında (bunlar expedicionarios del yate granma diye de bilinmektedir) camilo cienfuegos, ernesto che guevara ve raúl castro da bulunmaktaydı. 25 kasım 1956 günü meksika'nın tuxpan, veracruz limanından denize açıldılar ve 2 aralık'ta şu anda granma eyaleti diye bilinen yerde karaya ayak bastılar.

yat şu anda havana'daki devrim müzesi'ne bitişik granma anıtında sergilenmektedir. eski oriente eyaleti'nin, devrimcilerin karaya ayak bastığı yerdeki bir bölümüne, yatın anısına granma eyaleti adı verilmiştir. ayrıca, küba komünist partisi merkez komitesi'nin resmî gazetesinin başlangıcından beri adı granma'dır.

dış bağlantılar 
 granma'nın karaya çıkışı (i̇ngilizce) 
 ''granma'''nın resmi
 granma yatı nasıl satın alındı? (i̇spanyolca)
 granma anıtı'nın bir resmi

yatlar
küba tarihi
Belfast

belfast (i̇rlandaca: béal feirste), birleşik krallık'ta bir şehir. kuzey i̇rlanda'nın hem en büyük şehri, hem de başkentidir. aynı zamanda güneydeki dublin'den sonra i̇rlanda adasındaki en büyük ikinci şehirdir. 2019 birleşik krallık nüfus sayımına göre şehirsel alan nüfusu 341.877 kişiyken, 671.559 kişi de belfast metropolitan yerleşim alanı'nda yaşamaktadır.

şehir gemi ticareti için çok uygun olan belfast halici'nin güneybatısında, lagan nehri'nin ağzı yakınında kurulmuştur. güneyinde castlereagh tepeleri, kuzeyinde antrim tepeleri ile çevrili olan belfast, antrim ve down kontlukları arasındadır.

belfast isminin kaynağı i̇rlanda dilinde 'farset nehrinin ağzı' anlamındaki béal feirste'dir.

kardeş şehirler 

belfast şehrinin şu resmî kardeş şehir anlaşmaları vardır:

i̇klim

resimler

kaynakça

dış bağlantılar 

  
  

 
kuzey i̇rlanda'daki şehirler
Polimeraz zincir reaksiyonu

polimeraz zincirleme tepkimesi (polymerase chain reaction - pcr), dna içerisinde yer alan, dizisi bilinen iki segment arasındaki özgün bir bölgeyi enzimatik olarak çoğaltmak için uygulanan tepkimelere verilen ortak bir isimdir.

metot basitçe tüp içerisinde nükleik asitlerin uygun koşullarda çoğaltılması esasına dayanır. bir çeşit "in vitro klonlama" olarak da tanımlanan pcr; 94 °c-98 °c aralığında gerçekleştirilen denatürasyon, 37 °c-65 °c aralığında gerçekleştirilen tavlama (i̇ng. annealing) ve 72 °c’de gerçekleştirilen uzama aşamalarından oluşur ve bu döngülerin belirli sayıda tekrarlanmasına dayanır.

pcr yönteminin gelişmesinde en büyük katkıyı taq polimeraz enziminin bulunması yapmıştır çünkü bu enzim yüksek sıcaklıklarda dahi dayanabilen tek enzimdir. bu enzim ilk olarak yellowstone millî parkı'nda bir kaplıcada yaşayan thermus aquaticus bakterisinden izole edilmiştir. dr. kary b. mullis 1980'li yıllarda yaptığı pcr çalışmaları ile 1993 yılında kimya alanında nobel ödülü almıştır.

pcr yaygın olarak tıbbi ve biyolojik araştırma laboratuvarlarında kalıtsal hastalıkların teşhisi, genetik parmak izlerinin tanımlanması, bulaşıcı hastalıkların teşhisi, genlerin klonlanması, babalık testi ve dna hesaplaması gibi değişik konularda yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.

pcr yöntemine dayalı olarak birçok primer olarak adlandırılan başlatıcı dna dizileri geliştirilmiştir. bu başlatıcı dna'lar belli dizilere sahip ve sentetik olarak üretilebilen moleküllerdir. pcr'a dayalı arms, rapd, aflp, ssr ve issr gibi çeşitli moleküler teknikler geliştirilmiştir. bu teknikler birçok bitki ve hayvanda genetik akrabalığın teşhisinde tür içi ve türler arasında kullanılmaktadır.

ayrıca bakınız 
 gen yalıtımı
 gen çoğaltımı
 gen kuvvetlendirilmesi
 rekombinant dna teknolojisi
 amplifikasyon dirençli mutasyon sistemi (arms)

kaynakça
İsa'nın ırkı

i̇sa'nın ırkı en azından 19. yüzyıldan beri bir tartışma konusudur. nasıralı i̇sa'nın fiziksel görünüşü hristiyanlık tarihinin başından beri dinbilimcileri tarafından tartışılmaktadır. değişik toplumlar i̇sa'yı ve kutsal kitap'ta adı geçen diğer kişileri sanat eserlerinde kendi etnisitelerine özgü olarak belirtmişlerdir. örneğin batı dünyasında i̇sa çoğunlukla beyaz ırktanken, afrika'da ise siyah ırktandır. bu eserler günümüzde tarihsel anlamda doğru oldukları kabul edilmez. laik tarihçiler ve bilim insanları arasındaki baskın olan görüş i̇sa'nın günümüz orta doğu kökenlilerin bronz tenine benzer bir kişi olduğudur. diğerleri ise afrika ve hint kökenli olabileceğini belirtmektedirler. ortodoks hristiyanlar için ise bu soru, i̇sa'nın doğumunun "tanrısal maddenin vücuda gelişi" mucizesi olarak nitelenmesi nedeniyle oldukça karmaşık hâle gelmektedir.

irk
din ve ırk
Lagan Nehri

lagan nehri, kuzey i̇rlanda'da down ilçesindeki slieve croob dağlarından belfast halici'ne kadar uzanan, belfast'tan i̇rlanda denizi'ne dökülen 60 km uzunluğunda bir akarsudur. nehir antrim ile down ilçeleri arasında sınır oluşturur.

kuzey i̇rlanda'daki nehirler
İrlanda Denizi

i̇rlanda denizi (i̇rlandaca: muir éireann), i̇rlanda adası ile büyük britanya arasında bulunan deniz. güneyde atlas okyanusu'ndan (kelt denizi) i̇rlanda ile galler arasındaki st. george kanalı ile, kuzeydoğuda kuzey i̇rlanda ile i̇skoçya arasındaki kuzey kanalı ayrılır. man adası kanalın ortasında bulunur. i̇rlanda denizinin yüzölçümü 104.000 km²'dir.

kökeni 
i̇rlanda denizi, son 20 bin yıl boyunca, buzul çağı'ndan ılıman iklime geçiş sürecinde önemli değişimlere uğramıştır. buzul çağı'nın ortasında büyük olasılıkla bir tatlı su gölü olduğu düşünülen deniz, 10.000 yıl önce buzulların çekilmesiyle tekrar diğer denizlerle bağlantıya geçmiş ve tuzlu suyla dolmuştur.

denize kıyısı olan ülkeler 
doğu;
 birleşik krallık
 i̇ngiltere
 galler
 i̇skoçya
batı;
 i̇rlanda
 birleşik krallık
 kuzey i̇rlanda

kaynakça

dış bağlantılar
Robespierre (yemek)

robespierre ince dilimlenmiş bonfileden yapılan bir yemektir. fransız ekolünü takip eden bir aşçı tarafından yaratıldığı öne sürülmektedir, fakat i̇talyan mutfağında da rastlamak mümkündür.

hazırlanması 
yemeğin ana unsuru kas yapısı yumuşak, yağlı bir ettir. bonfile veya iyi bir antrikottan yapılabilir. etin çok pişirilmemesi önemlidir, en fazla orta derece pişmesi gereklidir, az pişmiş olanı daha makbuldur. et pişirilirken dışına biberiye, kekik, adaçayı gibi aromatik otlar sarılabilir, soğan ve sarımsakla tatlandırılabilir.

sunum 
fırından çıkarıldıktan sonra dinlendirilmiş et çok ince olarak dilimlenir.etler biberiye, roka, iri çekilmiş kara biber ile servis edilir, sarımsaklı yağ eklenebilir. başka bir servis usulü et dilimlerini sıcak tabaklara açıp üzerine sos gezdirmek, hafif bir salatayla sunmaktır. bearnez ve dömiglas bu servis yönteminde tercih edilebilecek soslardır.

tarihçe 
bir rivayete göre robespierre yemeği maximilien de robespierre'in idamından esinlenerek yapılmış bir yemektir. maximilien de robespierre'in idamına tanık olanlardan biri olan antoine alciatore yıllar sonra kendisine aşçılığı öğretenlerden biri bonfile dilimlerken onu izlemektedir. etin yuvarlak, kırmızı görüntüsü alciatore'nın aklına robespierre'ın idamındaki görüntüsünü getirir. yıllar sonra kendi restoranı antoine'si açtığında uykuluk parçalı dömiglas sos ile servis ettiği dilimlenmiş bonfile tabağına filet de boeuf robespierre (robespierre usulü sığır filetosu) adını verir.

kaynakça 
  https://web.archive.org/web/20060627175820/http://www.nomenu.com/mdarchives/vol17/m17d013.html
 http://www.antoines.com/index.html

fransız mutfağı
et yemekleri
Ayçiçek Hatun

ayçiçek (türkmence: aýçiçek; ? - 1221), türkmen asıllı bir prenses, harezmşah muhammed'in eşlerinden biri. harezmşah celaleddin'in annesi. zamanında cariye olmuştur.

hayatı 
nesli ve menşei bilinmeyen bu kadın, harezmşah muhammed'in hareminde padişahın en büyük oğlu olan celaleddin'i dünyaya getirir.

kayınvalidesi terken hatun alt sınıftan olduğu için ayçiçek'i sevmediği kaynaklarda belirtilmiştir. 1220'de moğol istilası sırasında torununa sığınması önerilir. ancak terken hatun:

1221'de celaleddin, cengiz han'ın önderliğindeki moğol savaşçılarına yenilir. ayçiçek, oğlunun savaşta yenildiğini öğrenince haremdeki eşleriyle birlikte onları esaretten kurtarması için yardım ister:

celaleddin'in emriyle nehre atılan kadınlar i̇ndus nehrine düşerek ölür. derhal öldürülmesi emredilen celaleddin'in yedi yaşındaki oğluysa cengiz han'a esir düşer.

popüler kültürdeki yeri
2021 yılında yayınlanan bozkır arslanı celaleddin dizisinde rano şodiyeva tarafından canlandırılmıştır.

kaynakça 

1221 yılında ölenler
harezmşahlar
Mimesis

mimesis, (kadim yunanca: μίμησις, mīmēsis) klasik yunan'da "öykünmek" anlamına gelen felsefî terimdir. eflâtun ve aristo düşüncesinde mimesis, doğaya öykünmek, doğa ve gerçeği yansıtmaktır.maddeci estetikçilerden h. koch’a göre ise, sanat, özel bir gerçekliği yansıtma biçimidir. ancak bu yansıtma biçimini toplumsal değerler belirler. belki bazı sanat dallarında, mesela resimde, heykelde, tiyatroda taklidin daha fazla yer aldığını, ama mimari, edebi sanatlar gibi alanlarda hayal gücünün taklidi aştığını söylemek daha gerçekçi olur. zaten eski yunan düşünürlerinden philostratus taklidi ikinci plana atarak hayal gücü ve yaratma ilkesini savunmuştur. hayal gücü taklitten daha kuvvetlidir. eski yunan tanrılarının heykellerini yapanlar onları görerek yapmamışlardır. alman filozofu g.w.fr. hegel (1770-1831) de tabiat güzelliğini reddederek sanat güzelliğini tabiat güzelliğinden üstün tutar. fr.w.-j. shelling (1775-1854) de sanatı tabiatın taklidi sayanlara karşıdır.

kaynakça 

platonizm
anlatıbilim
müzler
dramalar
aristotelesçilik
antik yunan tiyatrosu
Meta

meta (metâ, çoğulu: emtia), sözcük anlamı olarak ticari amaçla üretilmiş, alınır-satılır mal anlamına gelip karl marx'ın kapsamlı çalışması olan kapital'in başlangıcını oluşturan konudur. burada açıkça metadan, "toplumun en temel hücresi" olarak sözedildiği görülür ve bu durum marx'ın tahlillerine buradan başlamasının sebebidir.

meta, elbette marx'tan önceki iktisatçıların da bildiği bir şeydir ancak marx, metayı bu bağlamda, kapitalist toplumsal yapının çözümlenmesinin merkezine koyunca klasik iktisadın ötesine geçer. kapitalizm bir meta üretimi sistemidir, bu yapısı gereği her şeyi metalaştırır, her şey para aracılığıyla kullanım değerinin ötesinde değişim değeri dolayısıyla da üretilir. marx, bu noktada metanın değişim amacıyla üretilen bir şey olduğunu söyler.

kapital'de metayı tanımlayan ve bu bağlamda çözümleyen birçok açıklayıcı ifade vardır. örneğin marx, genel meta tanımlamasında şöyle der:

"meta, her şeyden önce, bizim dışımızda bir nesnedir ve taşıdığı özellikleriyle şu ya da bu türden insan gereksinmelerini gideren bir şeydir. bu gereksinmelerin niteliği, örneğin ister mideden, ister hayalden çıkmış olsun, bir şey değiştirmez. burada nesnenin, bu gereksinmeleri, geçim aracı olarak doğrudan doğruya mı, yoksa üretim aracı olarak dolaylı yoldan mı, nasıl giderdiği de bizi ilgilendirmemektedir"

ve ayrıca başka bir yerde;
"metalar, dünyaya, kullanım-değerleri ya da demir, keten bezi, buğday gibi ticari mallar olarak gelirler. bu, onların, sade, yalın, maddi biçimidir. bununla birlikte, bunlar, yalnızca iki yanlı bir şey oldukları, hem yararlılığın nesneleri ve hem de değerin taşıyıcıları oldukları için metadırlar. birisi fiziksel ya da doğal biçim, birisi de değer-biçim olmak üzere, iki biçime sahip oldukları sürece, ancak meta olarak görünürler ya da meta biçimine bürünürler."

yalnızca kullanım amacıyla üretilen nesneler ya da kullanım değerinden ibaret olan maddeler meta değildirler; ancak başka bir ürünle değiştirmek ya da satmak için bir şey yapılırsa, yani nesnede bir değişim değeri söz konusu ise, o nesne bir metadır. kapital'in ilgili bölümleri metanın bu niteliklerini çözümler. nesnenin ya da üretimin niteliksel değeri, yani onun kullanım değeri ve bunun karşısında niceliksel değeri, yani değişim değeri vardır. bunlar nesnede bir bütün halinde bulunur ya da öyle algılanır; ancak, marx'tan itibaren böyle olmadığı anlaşılır; metayı meta yapan onun değişim değeridir. alınıp satılabilen bir şey olarak emek gücü de bir metadır ve işçinin metalaşması sürecinin temeli de buradadır.

kaynakça 
 kapital, k.marx, cilt i, sol yayınları.
 değerlendirme

notlar 

marksist ekonomi teorisi
i̇şletme terimleri