mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Yuvha

yuvha (tatarca: юха-кыз, başkurtça: юха, azerice: yuvxa, rusça: юха елан "yuha yılan") - türk ve altay şamanizminde ve mitolojisinde söylencesel sürüngen. yuha olarak da bilinir.

özellikleri
yılan kırk yıl yaşarsa büke’ye (ejdere) dönüşürmüş. büke de kırk yıl yaşayınca yuvha olurmuş. bazı söylencelerde bin yıl yaşayan ejderhanın yuvhaya dönüştüğü anlatılır. güzel bir kız kılığına girebilir ancak bu kızın göbek deliği yoktur ve böylece onun yuvha olduğu anlaşılabilir. irmakların önünü keser ve kurban ister. yoksa suyu bırakmaz. moğollar, olgoy korkoy (bağırsak solucanı) dedikleri ve dev bir yılana benzeyen yaratığın çölde yaşadığına inanılır.

bir inanışa göre "yuvha", ırmakların ve göllerin buzunun kırıldığı veya delindiği yerlerde güzel bir kız kılığında ortaya çıkar. onun yakışıklı erkek kılığına girdiği de anlatılanlar arasındadır. onu göbeği olmadığından
tanırlar. doyacak kadar su içemediği zaman ölür.

etimoloji 
(yuv/yuh) kökünden türemiştir. yuvanmak, kıvrılmak, dönmek, döndürmek anlamı taşır. yuvarlak sözüyle aynı köktendir. moğolca zuh/zuha/zuvha kelimesi ateş ve ocak, manası taşır.

kaynakça

i̇ç bağlantılar 
 olgoi khorkhoi - mongolian death worm  
 zilant  
 chuvash dragon

dış bağlantılar 
 dünya halklarının mitleri - ensiklopediya  
 mythology and legendary beings

ayrıca bakınız
 zilant

türk mitolojisi
efsanevi yaratıklar
ejderhalar
türk efsanevi yaratıklar
Şehitlik

şehitlik şu anlamlara gelebilir:

türkiye'deki yerleşim birimleri
 şehitlik, diyarbakır, diyarbakır ili yenişehir ilçesine bağlı yoğun nüfuslu bir semt.
 şehitlik, artvin, artvin ili merkez ilçesine bağlı köy
 şehitlik, pazaryolu, erzurum ili pazaryolu ilçesine bağlı mahalle
 şehitlik, ardeşen, rize ili ardeşen ilçesine bağlı köy
 şehitlik, pazar, rize ili pazar ilçesine bağlı köy

diğer
 :kategori:türk şehitlikleri
Girdab-ı Mihnet

girdab-ı mihnet, erdal erzincan'ın 2011 yılında çıkardığı solo albümüdür.

türkü listesi 
"giderem van'a doğru"
kaynak: ahmet kızılel, derleyen: muharrem akkuş
"bülbüller düğün eyler"
kaynak: yöre ekibi, derleyen: muzaffer sarısözen
"ela gözlü şahin"
söz: gevheri, müzik: geleneksel, kurgu: erdal erzincan
"yaralı mahmut"
kaynak: aşık nuri çırağı
"hey pir"
söz: gevheri, kaynak: mehmet mustafa dede
"vardım yarin vatanına"
söz & müzik: haydar ağbaba
"sürmeli"
kaynak: hamdi tüfekçi & fevzi akyol, derleyen: nida tüfekçi
"girdab-ı mihnet"
söz: dertli, kaynak: feyzullah çınar
"şikayetim vardır"
söz: i̇krami, kaynak: hasan doğan, derleyen: gani pekşen
"kırat"
söz: derviş muhammed, kaynak: yaşar erzincan, derleyen: erdal erzincan
"seher yeli"
söz: aşık ruhsati, müzik: geleneksel, kurgu: erdal erzincan
"deli gönül"
kaynak: celal güzelses, adu: düşman
"can maral"
kaynak: mehmet i̇pek, derleyen: mazlum nusret kılıçkıran
"gözün açık i̇se"
söz: pir sultan abdal, kaynak: i̇brahim aldede
"karadır kaşların"
kaynak: zaralı halil söyler
"çıkar yücelerden"
kaynak: erzincanlı şerif, derleyen: nida tüfekçi

2011 albümleri
türk halk müziği albümleri
Yunak İyesi

yunak i̇yesi (tatarca: мунча иясе veya munça i̇yäse, azerice: yunax i̇yesi), türk, tatar ve altay mitolojilerinde ve halk inancında hamamın koruyucu ruhu. değişik lehçelerde ve şivelerde yonak, yunça (munşa, monço, munça) i̇yesi / eğesi / ezi / issı / i̇ççisi şeklinde de söylenir. hamam i̇yesi olarak da tanınır. ayrıca banyo ruhu anlamında cağ (cağlık) i̇yesi veya çimek i̇yesi olarak da bilinir. kısa boylu bir ihtiyar kılığında olduğuna inanılır. i̇nsanlara temizliği öğretir. güneş battığı zaman ve gece yarısı hamama girilmez, çünkü bu saatte i̇ye kendisi yıkanır. hamamda yıkanırken kişi yüzünü sabunladıktan sonra temiz su dolu leğeni bulamazsa ya da hamamdan gitmek üzereyken ayakkabılarının kaybolduğunu görürse, bunlar onun şakalarıdır. tatar türkleri, hamamda yıkandıktan sonra her şeyi temizleyip, eşyaları yerine kaldırırlar ve “yunağın ısısı sana, huzuru bana!” diyerek çıkarlar.

etimoloji 
(mun/yun) kökünden türemiştir. yunak hamam demektir. yunmak sözcüğü yıkanmak temizlenmek anlamlarına gelir. yunup sözcüğü eski türkçede abdest demektir.

kaynakça 
 türk söylence sözlüğü, deniz karakurt, türkiye, 2011 (otrs: cc by-sa 3.0)
 tatar türklerinde varlıklar, çulpan zaripova (munça i̇yäse, hamam i̇yesi)

türk mitolojisi
efsanevi yaratıklar
i̇yeler
Örüzmek

örüzmek han - (adigece: орзэмэдж) kuzey kafkas halklarında efsanevi hakan. diğer adları urızmaq (vurzamaq, vürzəmək, verizmeq, orazmaq)'dır. karaçay ve malkarlar (alanlar ve tavlular) ile iç içe geçmiş olan nart destanlarında nartların lideri olarak karşımıza çıkan karakter örüzmek adını taşır ve onun yeryüzüne düşen bir meteor parçasının içinden doğduğu ve kurt sütü içerek büyüdüğü anlatılır. karısı satanay hanım’dır. örüzmek’in yaşadığı olaylar basat han’ın yaşadığı serüvenlerle birebir örtüşür. tepegözle karşılaşır ve onu öldürür. türk destanlarında uruz bey, basat’ın babasıdır. örüzmek’in kolan adında bir atı vardır ve türkçe kulan (yaban atı) ile örtüşmektedir, bu kelimenin alaca renk ifade ettiği söylenir.

türk-yunan mitolojisi ile alakası
nartlar, aynı adlı destanlarda bahsedilen bir halktır ve gerçekte bu ada sahip bir toplumun geçmişte yaşayıp yaşamadığı bilinmemektedir, fakat yaygın görüşe göre tek bir toplum olmayıp binlerce yıldır birlikte yaşayan ve değişik ırklardan gelen kavimlerin kaynaştığı bir kafkas halkıdır. daha doğrusu bugün de var olan bir halklar bütünüdür. adige (çerkes), karaçay-balkar, çeçen-i̇nguş (nohçı ve galgay), oset (i̇ron ve digor), abhaz, avar ve başka pek çok küçük nüfuslu toplumlarının kültürel olarak kaynaşmasıyla ortaya çıkmıştır, ancak her biri kendi dillerini konuşur. buna karşın ortak kültürel unsurların kime ait olduğu ve hangisinden geldiğini belirlemek bazen çok zor bazen de imkânsızdır. nart mitolojisinin içerisindeki türk ve yunan unsurları bulmaya çalışmak da aynı güçlükleri içerir.  bazı kavram, isim ve olaylar birebir türk-yunan söylencelerini andırırken bazen de başka uluslara ait olduğu apaçık belli olan olgular sürer gider. fakat tutarlı ve uyumlu bir örüntü içerisindedir hepsi de. nart kelimesi ise kahraman, yiğit, alp gibi anlamlar taşır.

etimoloji 
çerkesçe'den gelmektedir. asıl adı worzemec'dir.

kaynakça 
 türk söylence sözlüğü, deniz karakurt, türkiye, 2011 (otrs: cc by-sa 3.0)

dış bağlantılar
nart-türk destanları
karaçay-malkar nart destanları

türk mitolojisi
nart destanları
osetya mitolojisi
masal karakterleri
türk masal karakterleri
kurgusal türkler
2008 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm

2008 yaz olimpiyatları'ndaki atletizm yarışmaları 15 ile 24 ağustos tarihleri arasında, pekin ulusal stadyumu'nda gerçekleştirildi.

erkekler ve kadınların yarışma takvimi oldukça benzerlik göstermekteydi. kadınlar 23 farklı branşta yarışırken, erkeklerde bu sayı 24 idi. 110 metre engelli, 50 kilometre yürüme ve dekatlonda kadınlar için; 100 metre engelli ve heptatlonda ise erkekler için herhangi bir müsabaka düzenlenmedi. etkinlikler kapsamında 17 farklı branşta olimpiyat, 5 farklı branşta ise dünya rekoru kırıldı.

7'si altın olmak üzere toplam 23 madalya kazanmayı başaran amerika birleşik devletleri en başarılı ülke olurken, altı altın madalyaya sahip olan 18 madalyalı rusya ile 14 madalyalı kenya ilk üçte yer alan diğer ülkeler oldu. i̇kisi bireysel, teki ise takım halinde olmak üzere üç altın madalyanın sahibi olan usain bolt ise bireysel olarak en başarılı atlet oldu.

madalya kazananlar

erkekler 

* sadece serilerde yarışan ve madalya alan atletler.

beyaz rus atletler vadim devyatovskiy ve ivan tsihan normalde çekiç atmada sırasıyla gümüş ve bronz madalya kazansa da doping kullandıkları tespit edilince diskalifiye edildiler. haziran 2010'da ise uluslararası spor tahkim mahkemesinden yapılan açıklamaya çin'deki laboratuvarlarda bir hata yapıldığı ve sporculara kazandıkları madalyaların geri verilmesi gerektiği bilgisi yer aldı.

kadınlar 

* sadece serilere katılan ve madalya alan atletler.

ukraynalı atlet lyudmila blonska normalde heptatlonda gümüş madalya kazansa da yapılan testler sonucunda metiltestesteron kullandığı tespit edilince diskalifiye edildi.

madalya tablosu

rekorlar 
2008 yaz olimpiyatları'ndaki atletizm yarışmalarında 17 olimpiyat ve 5 dünya rekoru kırıldı.

erkekler

kadınlar

kaynakça 

 iaaf resmî sitesinde yer alan atletizm takvimi
Elio Di Rupo

elio di rupo (d. 18 temmuz 1951, morlanwelz, belçika), valon bölgesi bakan-başkanı olan belçikalı bir sosyal demokrat politikacı. 2014-2019 yolları arası sosyalist partisi lideriydi. elio di rupo, bir yılı aşkındır süren siyasi krizi aşmak amacıyla 6 aralık 2011 tarihinde belçika başbakanı olarak seçildi. di rupo ülkenin ilk eşcinsel başbakanı oldu.

biyografisi 
elio di rupo, i̇talyan göçmenlerin oğludur. babası, abruzzo bölgesi'nde abruzzo citeriore'de san valentino'da yaşadı. elio, belçika doğumlu olan tek çocuktur ve erkek ve kız kardeşleri i̇talya'da doğmuştur. babası bir yaşında iken öldü ve yedi çocuk annesi kendisine de bakmak zorunda kaldı. mali nedenlerden dolayı, üç kardeşi, ailenin morlanwelz'de yaşadığı bir kilometre mesafede bulunan bir yetimhaneye yerleştirildi. elio di rupo université de mons-hainaut'da (umh) bir kimyager olarak mezun oldu ve aynı üniversitede doktorasını yaptı. 1977 yılından itibaren 1978 yılına kadar leeds üniversitesi'nde (i̇ngiltere) çalıştı.

siyasi kariyeri 
1980-1981 yılları arası jean-maurice dehousse kabinesinde siyasi kariyerine başladı. mons meclis üyesi oldu. (1985 yılına kadar ve yine 1988'den 2000 yılına kadar). 1986'da sağlık, kentsel yenileme ve sosyal işler başkanı oldu. 2000 yılında hainaut ilinin başkenti mons'un belediye başkanı oldu.

özel hayatı 
di rupo'nun 1996 yılında küçük yaşta erkek fahişeler ile seks yaptığı söylentileri ortaya çıktı. eşcinsel olup olmadığı sorulduğunda, "evet, ne olmuş!" diye cevap verdi.

elio di rupo, her zaman kırmızı papyon kravatlar takmasıyla bilinir. fransızca ve i̇talyanca bilmektedir. felemenkçesini geliştirmek için dersler almaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 

 elio di rupo resmi bloğu 

|-

|-

|-

1960 doğumlular
belçika başbakanları
belçikalı sosyalistler
belçikalı ateistler
belçika'da lgbt kişiler
lgbt siyasetçiler
yaşayan insanlar
i̇talyan asıllı belçikalılar
avrupa parlamentosu belçikalı üyeleri
siyasi parti liderleri
belçika devlet bakanları
belçikalı lgbt siyasetçiler
Yel İyesi

yel i̇yesi (çuvaşça: ҫил   ийи "şil iyi",  yakutça: тыал иччи) - türk, tatar ve altay mitolojisinde rüzgâr ruhu. çel (cel, şil) i̇yesi / eğesi / ezi / issı / i̇ççisi olarak da bilinir. moğollar salhın (halhın) ezen derler.

özellikleri
rüzgârın koruyucu ruhudur. her rüzgâr için farklı bir i̇ye vardır. türklerde rüzgâr hızı ve doğaüstü güçleri anımsattığı için daima ilgi çekici bir konu olmuştur. hakas halk kültüründe de "şil ezi" adında bir rüzgâr iyesine rastlanır. rüzgâr iyesinin adı azeri halk inancında "haydar" olarak da anılır.

haydar 
haydar, yel i̇yesine azeri kültüründe verilen addır.  halk arasındaki bir rivayete göre; yedi renkte yumak dolayıp dizinin altına koyduktan sonra, esen rüzgâr nedeniyle yumak yuvarlanıp gittiği için haydar'a sinirlenen fatma kadın, belindeki ok ve yayı çıkarıp onu vurmak istemiştir.  yayı düzgün tutamamasından yararlanan haydar ise gülerek kaçıp, fatma kadının yünlerini göğün yedinci katına sarmıştır. böylece gökkuşağı oluşmuştur. azeriler harman savrulduğunda rüzgârı çağırmak için şöyle bağırırlar;

haydar, haydar, es de gel, 
yedi harman basta da gel!
haydar, haydar, ekmek ver, kişilere yürek ver,
harmanları yığmaya serin serin rüzgâr ver.

daha sonra da  "hayder baba, gel payını götür!" diye kendisine seslenirler. kazaklar da harman savurdukları zaman rüzgâr olmazsa, "rüzgâr sahibi" olarak bilinen "mir hayder" dedikleri ruhu "mir hayder, mir hayder, gel mir hayder!" diye çağırırlar.

rüzgârlara göre i̇yeler
türk halk kültüründe belli başlı rüzgâr adları şu şekildedir ve her birinin iyesi vardır.akyel (akçayel): doğudan eser.bozyel (bozcayel): doğudan eser.gökyel (gökçeyel): batıdan eser.kıryel (kırcayel): batıdan eser.kızılyel: güneyden eser.alyel: güneyden eser.karayel: kuzeyden eser.kuzyel: kuzeyden eser.günyeli (künyeli): güneyden / gündüz eser.tünyeli (dünyeli): kuzeyden /gece eser.alakyel: kuzeydoğudan eser.azakyel: kuzeydoğudan eser.korumyel: güneydoğudan eser.çakmakyel: güneydoğudan eser.tersyel: sıcak eser.çölyeli: samyeli. çöllerden eser.uluyel: fırtına demektir.ilıyel: denizden eser.isıyel: denizden eser.tanyeli: sabah eser.yağaryel: yağmur rüzgârıdır.kanyel:' kasırga demektir.

etimoloji 
(yel/yil/i̇l) kökünden türemiştir. esinti anlamı vardır. havanın yer değiştirmesi nedeniyle meydana gelen akım. ruh, can, gizem gibi anlamlarla aynı kökten kaynaklanır. rüzgâr, esinti demektir. ayrıca, can, ruh, cin gibi anlamları kök içinde taşır. yel girmesi kavramı bu anlayışın en belirgin göstergesidir. örneğin şamanın, trans halindeki ruhuna “yelgen” adı verilir. yeleğen ise yel gibi hızlı, süratli anlamına gelir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 terekeme türkleri

türk mitolojisi
efsanevi yaratıklar
i̇yeler
Corey Sevier

corey sevier (d. 1984, ontario, kanada), kanadalı oyuncu. abd kanalı fox tv'de yayınlanan "north shore" adlı dizi ile 1990'ların sonunda ekrana gelen tv dizisi olarak gösterilen "lassie"deki rolleriyle tanındı. 1.85 boyunda olan oyuncu brad pitt'e olan benzerliği ile geniş bir hayran kitlesine sahiptir. sinemada 2006 yapımı alexandra paul'le başrolü paylaştığı ''gospel of deceit'teki rolüyle sivrildi.

1984 doğumlular
kanadalı erkek sinema oyuncuları
kanadalı çocuk oyuncular
yaşayan insanlar
Epiklesis

epiklesis (yunancada "çağırma", "yakarma"), hristiyanlıkta komünyon ayininin ekmekle şarabın sunulduğu bölümünde kutsal ruh'a yapılan özel çağrı. doğu hristiyan ayinlerinin çoğunda i̇sa son akşam yemeği'ndeki "alın bu benim bedenimdir... bu benim kanımdır." sözlerinin ardından gelir ve kutsayıcı özelliği vardır. ayin sırasında ekmekle şarabın, i̇sa'nın etiyle kanına dönüşmesi için yakarılır ve bu dönüşümü (yunanca metabole) kutsal ruh'un gerçekleştirdiği kabul edilir. epiklesis doğu kilisesi'nin kutsama ayinine ilişkin görüşünü de yansıtır. buna göre, kutsama ayininin etkililiği tanrı'nın kilisenin yakarışını kabul etmesi olarak yorumlanır; dolayısıyla da epiklesis komünyon'un vazgeçilmez bir parçasıdır. katolik kilisesi ise papazın i̇sa'nın son akşam yemeği'ndeki sözlerini yinelemesini komünyon'un kendisi sayar. epiklesis ayrıca, baba'ya seslenen, oğul'un kurtarıcılığını anan ve kutsal ruh'un gücüne çağrıda bulunan komünyon duasının üçleme'ye bağlı özelliğini de korur.

doğu kilisesi'nin komünyon ayinlerinde kutsal ruh'a yakarma bölümlerinde yer verilirken katolik kilisesi'ninkinde böyle bir bölümün bulunmaması 14. yüzyılda doğu ve batı arasında tartışmalara yol açmıştır. çağdaş bilim adamlarının çoğuna göre roma kilisesi'nin ilk döneminde komünyon'da, latince başka duaların yanında epiklesise de yer verildi. orta çağ latin ilahiyatı ise, papazın i̇sa'nın sözlerini yenilemesiyle ekmek ve şarabın kutsandığını ve i̇sa'nın etiyle kanına dönüştüğünü kabul ederek epiklesisten vazgeçmesine neden oldu.

tarih 
epiklesis ferrara-floransa konsil'nde (1438-45) tartışıldı, ama resmî bir sonuca ulaşılamadı. trento lonsili (1545-63) orta çağ latin görüşünü benimsediyse de, katolik kilisesi'nin ii. vatikan konsili'nden (1962-65) kabul ettiği ayin reformları arasında epiklesisin yeniden konması da vardı. ama bu kez epiklesis, i̇sa'nın sözlerinden önceye alınmış ve böylece sözlerin kutsal etkisi korunmaya çalışılmıştır.

kaynakça 
 encyclopædia britannica

hristiyanlık
katoliklik
hristiyan terminolojisi
ortodoksluk
hristiyan liturji, ayin ve ibadetleri
Kovak

kovak - türk ve altay mitolojisinde gökyüzü tanrısı. kovak han veya gök (kök, kük) ata da denir. moğollar tenger eçege derler. daha sonra gök tanrı anlayışına ulaşan bir yaratıcı anlayışıdır. moğollarda tenger etzeg (gök baba) olarak anılır.

özellikleri 
kimi zaman göktanrı ile de bütünleşmiş veya aynı varlık olarak algılanır. sümerlerden itibaren gök eril olarak algılanmıştır. (sami “arap-i̇brani” anlayışında ise tam tersidir, onlarda toprak eril olarak yer alır.) “üze kök tenri asra yagız yer kılıntukda ekin ara kişi oglı kılınmış.” üstte mavi gök altta yağız yer yaratıldığında, ikisinin arasında kişi oğulları yaratılmış.” (orhon yazıtları) tunguzlardaki kovakı (diğer adı veya ikizi savakı) adlı yaratıcı tanrıyı anımsatmaktadır. gök han ile karıştırılmamalıdır. bazen dişil olarak da algılanır. i̇nsan ve hayvanlara süt verir. yakutlara göre bu gök ana, herkesin eşini bularak onları birleştiren bir ruhtur. ayrıca yeni evlileri de korumaktadır. türklerde sümerlerden bu yana gök eril olarak algılanır. bu nedenle gök ana tabiri pek yaygın değildir. fakat yer ve gök birbirinden ayrışmadan önce birlikteyken her şey zıttınıda ihtiva ettiği için gök ana’nın da orada var olduğu söylenir. sümerlerde inanna, gök ana kavramını karşılar. inanna’nın diğer adı iştar’dır ve bu sümer ay ve güzellik tanrıçasının adı da işımak kökü ile bağlantılı görünmektedir.

samrav 
samrav han – türk, yakut ve altay mitolojisinde gök tanrısı'nın başka bir adıdır. göklerin egemenliğini elinde bulundurduğu söylenir. i̇ki eşi vardır; kuyaş ve yalçuk (güneş ve ay). bu eşlerinden birer kızı olmuştur. kuyaş’tan umay (huma), ki bu kızı buzat (boz at)’a biner. yalçuktan ise ayhulu (ayluh) adlı kızı doğmuştur. bu kızı da sarat (sarı at)’a biner. bengüsü (ölümsüzlük pınarı) samrav han’ın ülkesinde yer alır ve onun tarafından korunur. sözcük; eski altay, moğol ve tunguz-mançu dillerinin tamamında şaman içeriği ile bağlantılı bir köktür.

etimoloji 
(göğ/gök/kök/köv/kov) kökünden türemiştir. mavi renk, yükseklik, sonsuzluk, güzellik, genişlik, enginlik gibi anlamlar içerir. tanrısallık ifade eder.

kaynakça
 türk söylence sözlüğü, deniz karakurt, türkiye, 2011 (otrs: cc by-sa 3.0)

dış bağlantılar 
 gods list (khovaki/savaki)   
 gods (khovakı) 

türk mitolojisi
türk tanrıları
Gezer Han

gezer han (moğolca: гэсэр хаан, tibetçe: གེ་སར་རྒྱལ་པོ "gesar gyalpo", azerice: gezər xan, farsça: گسار خان, macarca: geszer kán, rusça: гесар-хан veya  кесар, göktürkçe: 𐰏𐰔𐰼:𐰴𐰣) - türk, altay, moğol ve tibet efsanelerinde adı geçen söylencesel hakan. “abay geser” veya geser (keser, kezer) han olarak da anılır. türk, moğol ve tibet, tunguz efsane kahramanıdır. moğol ve tibet yönü ağır basar. sezar, kayzer isimleriyle benzerliği  dikkat çekmiştir. gerçekleştirdiği akınlar ve yaptığı kahramanlıklar uzun destanlarda işlenmiştir. tarihsel bir kişilik olduğu iddia edilmiş fakat ispatlanamamıştır. mucizevi bir doğumu olmuş, babasız dünyaya gelmiştir. türk destanlarındaki gibi yeraltına iner. geri dönmeyi başarır. büke beligte asıl adıdır. gökyüzünden tanrılar tarafından yeryüzüne gönderildiğine inanılır.

gezer destanı 
tibet, buryat, bhutan, moğol versiyonlarının hepsinde ortak motif olarak geser, olağanüstü bir doğumla dünyaya gelir. hor görülen ve ihmal edilen çocukluk yıllarından sonra hükümdar olur.  bir dizi muhteşem kahramanlık yaptıktan sonra ilk eşini elde eder. sonraki bölümlerde kavmini, insan ve insanüstü kaynaklı çeşitli dış tehlikelere karşı savunur. halkını kurtarmak için gizli bir aleme yolculuk yapar ve daha sonra bu maceradan da başarılı olarak geri döner. bu durum destanda ölüp dirilme şeklinde görünür.

chadwick ve zhirmunsky, geser efsanesinin, türk kaylarıyla (destanlarıyla) benzer yönlerini tespit etmeye çalışmışlardır. moğol, tibet ve ladakh halkları arasında bilinen bu kahramanlık destanın türki desenlere pek çok açıdan uygun düştüğünü düşünürler. bu benzerliklerin ortaya çıktığı noktalar aynı zamanda hikâyenin de anahatlarını oluşturur.

(a) kırgız kahramanı bolot gibi geser de çocukken yeraltına iner. 
(b) yeraltı geçidine, kayalık bir dağdaki bir delik veya oyuktan girer. (bkz. taşkapı)
(c) tıpkı türk şamanı karaçak (karaşah) gibi dişi bir ruh aracılığıyla yönlendirilir. 
(d) bu koruyucu ruh, yeraltındaki korkunç düşmanlara karşı ona yardımcı olur. 
(e) bolot gibi, o da ölümsüzlük yiyeceği ve yaşam suyu taşıyarak dünyaya geri döner, 
(f) altay şamanları gibi geser de kavmini iyileştireceği otu elde etmek için cennete giden bir kuşun sırtına biner.

etimoloji 
(ges/gez/kes/kez) kökünden türemiştir. gezmek fiilinden türemiştir. atıcılıkta nişan işareti gez olarak anılır. moğolcada gezeg, saç düğümü demektir.

dipnotlar

dış bağlantılar
 epic of king gesar – sarangerel odigon 
 abai geser 
 гесэр (гэсэр, гес(с)ер-хан, гесар, кесар) 

türk mitolojisi
moğol mitolojisi
türk masal karakterleri
türk mitolojisi kahramanları
masal karakterleri
kurgusal türkler
Kepler-22b

kepler-22b, nasa’nın "gezegen avcısı" adıyla bilinen teleskobu kepler tarafından keşfedilen güneş sistemi dışındaki bir gezegendir. bu gezegenin en büyük özelliği bir dev dünya olabilmesidir.

keşfi, 5 aralık 2011 tarihinde duyurulmuştur. gezegenin yarıçapı dünya’nın yarıçapından 2,4 kat daha büyüktür ve dünya'dan 600 ışık yılı uzaklıktadır. kepler-22b’nin yıldızına uzaklığı dünya’nın güneş’e uzaklığından %18 daha azdır.

gezegenin yıldızı etrafındaki bir turu toplamda 289,9 gün sürmektedir. kepler-22b gezegeninin yıldızına uzaklığı dünya’nın güneş’e uzaklığından daha az olmasına karşılık kepler-22b’nin yıldızının yaydığı ışık yayımı güneş’in yaydığı ışık yayımından %25 oranında daha azdır. şu anlık kepler-22b'nin hangi yapı taşlarına ait olduğu bilinmemektedir.

bilim insanları tarafından gezegende ortalama yüzey sıcaklığının 22 ° c olduğu belirtilmiştir.

kaynakça

dış bağlantılar

 "nasa telescope confirms alien planet in habitable zone" (space.com)
 "kepler 22-b: earth-like planet confirmed" (bbc)
 "nasa's kepler confirms its first planet in habitable zone" (nasa)
 "kepler discoveries: kepler-22b: 'a yearly orbit of 289 days'" (nasa)
 "view of kepler 22-b sky location" (worldwide telescope)
 "the habitable exoplanets catalog" (phl/upr arecibo)
 preprint of discovery paper - accepted to astrophysical journal
 
 kepler mission newsfeed

ötegezegenler
astrobiyoloji
2011'de keşfedilen ötegezegenler
Bağatur Sepi Kağan

bağatur sepi kağan, (geleneksel çince: 莫賀咄可汗), (rusça: кюлюг-сибир хан / külüg sibir han) —  630 - 631 yılları arasında batı göktürk kağanlığı'nı yöneten kağan. bilge tarduş'nun oğludur. batı göktürk kağanlığı'nın altın çağını yaşatan tong yabgu kağan'dan sonra tahta geçen bağatur sepi kağan, kendisinden beklenenleri karşılayamayınca nuşibi kolu tarafından bir ayaklanma başlatıldı. kağan tang hanedanı'ndan yardım istemek zorunda kaldı, bir hanedan mensubuyla evlenme talebinde bulundu. ayaklanma sırasında kağanın kim olacağı belli olmadığı için devlet güç kaybına uğradı. ayaklanmanın başarısı üzerine 631 yılında se-yabgu kağan ilan edildi. bunun üzerine altay dağları'na kaçan bağatur sepi kağan, burada 631 yılında nuşibi kolunun mensupları tarafından yakalanarak öldürüldü.

kaynakça 

631 yılında ölenler
batı göktürk kağanları
aşina ailesi
Erma-Gene Evans

erma-gene evans (d. 26 ocak 1984, castries), saint lucialı cirit atıcı. kadınlar cirit atmada 57,22 metrelik derecesiyle ülke rekorunu elinde bulundurmaktadır.

ülkesini 2006 orta amerika ve karayipler oyunları'nda temsil etti ve altıncılık elde etti. 29 mart 2008'de, teksas'ın el paso şehrinde yaptığı 57,22 metrelik atışıyla ülke rekorunu kırarken, pekin'de düzenlenen 2008 yaz olimpiyatları'nda yarışmaya hak kazandı. fakat olimpiyatlarda en fazla 56,27 metreye ulaşan evans, elemelerde 30. sırada yer alarak elendi.

dış bağlantılar 
 iaaf resmî sitesi profili  

1984 doğumlular
saint lucialı cirit atıcılar
2008 yaz olimpiyatları atletleri
yaşayan insanlar
saint lucialı olimpiyat atletleri
Gabriela Szabo

gabriela szabo (d. 14 kasım 1975, bistriţa), rumen eski atlet.

szabo 5000 metrede 2000 yaz olimpiyatları'nda altın, 1500 metrede ise 1996 atlanta'da gümüş ve yine 2000'de bronz madalya kazandı. rumen sporcu üç kez dünya şampiyonluğuna ulaştı. kariyeri boyunca tek bir antrenörle, zsolt gyöngyössy, çalıştı; ayrıca gyöngyössy'le evlendi. 2005 yılı mayıs ayında profesyonel kariyerini noktaladığını duyurdu. hâlen 3000 metre avrupa rekorunu elinde tutmaktadır.

szabo 4 mart 2014'te romanya gençlik ve spor bakanlığı'na getirildi.

kaynakça

dış bağlantılar 
 gabi szabo resmî sitesi
 iaaf profili 

1975 doğumlular
yaşayan insanlar
rumen kadın orta mesafe koşucuları
rumen kadın uzun mesafe koşucuları
olimpiyat kadın orta mesafe koşucuları
olimpiyat kadın uzun mesafe koşucuları
rumen olimpiyat atletleri
1996 yaz olimpiyatları atletleri
2000 yaz olimpiyatları atletleri
2004 yaz olimpiyatları atletleri
altın olimpiyat madalyalı rumen sporcular
gümüş olimpiyat madalyalı rumen sporcular
bronz olimpiyat madalyalı rumen sporcular
altın olimpiyat madalyalı atletler
gümüş olimpiyat madalyalı atletler
bronz olimpiyat madalyalı atletler
1996 yaz olimpiyatları'nda madalya kazananlar
2000 yaz olimpiyatları'nda madalya kazananlar
dünya atletizm şampiyonası madalyalı atletler
dünya atletizm şampiyonası şampiyonları
dünya salon atletizm şampiyonası şampiyonları
avrupa atletizm şampiyonası madalyalı atletler
golden league birincileri
dünya üniversite oyunları madalyalı atletler
sosyal demokrat parti (romanya) mensubu siyasetçiler
rumen bölgesel kalkınma bakanları
Serdar Bali

serdar bali (d. 21 temmuz 1956, i̇stanbul), daha çok trabzonspor ve beşiktaş'ta oynadığı dönemle tanınan türk eski millî futbolcu ve spor yorumcusu. şu anda star gazetesinde spor yazarlığı yapmaktadır.

kariyeri 
serdar bali, babası zekeriya bali'nin beykoz'de futbol oynaması nedeniyle 1956 yılında i̇stanbul'da doğdu. i̇ki yaşındayken ailesiyle trabzon'a döndü. i̇lkokulu i̇skenderpaşa i̇lköğretim okulu’nda, ortaokulu ise atatürk ortaokulu’nda okudu. trabzon lisesi'nde okurken sebat gençlik kulübünde futbol oynamaya başladı. bali, 1975-76 sezonu başında trabzonspor'a transfer oldu. beş sezon oynadığı trabzonspor'da 101 maça çıkıp, 13 gol attı ve 4 lig şampiyonluğu yaşadı.

bali, temmuz 1980'de 8 milyon tl karşılığında beşiktaş'a transfer oldu. siyah beyazlı ekibin 15 sezon aradan sonra şampiyon olduğu 1981-82 sezonunda galatasaray'la oynanan 19. hafta maçında ayağı kırıldı ve uzun süre sahalardan uzak kaldı. sakatlıktan kurtulduktan sonra eski performansına ulaşamadı. 1984-84 sezonunda lige yeni yükselen karagümrük'e kiralandı. sezon sonunda karagümrük ligi son sırada tamamlayıp küme düşerken, bali 18 karşılaşmada forma giyip, 1 gol attı.

serdar bali, 1984-85 sezonunda tamamen gözden düşerek sadece 2 lig maçında oynayabildi. temmuz 1985'te ise eski kulübü trabzonspor'a geri döndü. birkaç ay takımda forma giydikten sonra, 25 ekim 1985'te teknik direktör jürgen sundermann'ın isteği doğrultusunda denizlispor'a kiralandı. denizlispor'da başarılı bir sezon geçiren bali, geri dönmek istememesine rağmen, trabzonspor kendisini geri çağırdı. i̇ki sezon daha bordo mavili ekipte oynadıktan sonra, 7 ağustos 1988'de trabzonspor ve beşiktaş arasında düzenlenen bir jübile maçıyla futbol kariyerini noktaladı.

millî takım kariyeri 
bali, 16 şubat 1977'de bulgaristan u-21 takımıyla oynanan maçta millî takımlar düzeyinde ilk kez forma giyerken, türkiye'nin maçtaki tek golünü de kendisi attı. bir yıl sonra 23 eylül 1978'de i̇talya ile oynanan özel maçta ilk kez a millî takım forması giydi. bali, toplam 8 kez millî takımda oynadı.

futbol sonrası 
serdar bali, futbolu bıraktıktan sonra i̇stanbul'a yerleşerek ticaretle uğraşmaya başladı. 1996 yılında yaklaşık bir yıl faruk nafiz özak'ın başkanlığı yönetiminde yedek üye olarak görev yaptı. 31 aralık 2000'de başkanlığa seçilen özkan sümer'in yönetiminde ise futbol şube sorumlusu görevine getirildi. 8 şubat 2002'de bu görevinden ayrıldı. üç ay sonra da yönetim kurulu üyeliğinden istifa etti.

bali, 2007 yılından beri star gazetesinde spor yazarlığı yapmaktadır. bunun haricinde trabzonsporlu profesyonel futbolcular derneği’nin de başkanlık görevini yürütmektedir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 haberts röportajı , youtube

1956 doğumlular
türk erkek futbolcular
resim aranan futbolcular
trabzonspor futbolcuları
beşiktaş jk futbolcuları
fatih karagümrük sk futbolcuları
denizlispor futbolcuları
türkiye millî futbol takımı futbolcuları
türk spor yazarları
yaşayan insanlar
süper lig futbolcuları
1. lig futbolcuları
türkiye 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
Kodiak Adası

kodiak adası (i̇ngilizce kodiak island, supikçe qik’rtaq «ada»), amerika birleşik devletleri'ne bağlı alaska eyaletinin güneyinde, alaska körfezinde bulunan kodiak takımadası'nın en büyü adası. alaska yarımadasından shelikof boğazıyla ayrılır. hawaii'den sonra abd'ye bağlı ikinci büyük adadır. adanın yerlileri eskimo halklarından pasifik yupikleri de denen supiklerdir ve bunların çoğu rus amerikası'nın ilk yıllarında 14 ağustos 1784 tarihinde grigoriy şelihov önderliğindeki rus kürk tüccarları tarafından awa’uq katliamı denen saldırıda katledilmişlerdir.

uzunluğu 160 km'yi bulur; genişliği ise 19–96 km arasında değişir. genel olarak dağlık bir yapısı vardır. yüksekliğin 1.500 m'yi geçtiği doğu kesimleri sık ormanlar, daha alçak kesimleri ise çayırlarla kaplıdır. kuroşio (japon akıntısı) adaya ılık ve nemli bir hava getirir. 1941'de kurulan ve 7.345 km²'lik bir alana yayılan kodiak ulusal yabanıl yaşamı koruma alanı, adanın yüzde 75'ini kaplar ve kahverengi dev kodiak (alaska) ayılarını barındırır. kuzey açıklarında afognak, güney açıklarında da trinity adaları bulunur.

tarih 
rus kürk taciri stefan glotov'un 1763'te keşfettiği adanın kikhtak (eskimo dilinde "ada") olan adı 1890'da kadiak, 1901'de de kodiak olarak değiştirildi. adadaki ilk yerleşme güneydoğudaki three saints (üç azizler) koyunda grigori şelihov tarafından kuruldu (1784). 19. yüzyıl boyunca ayıbalığı, susamuru ve balina avcılığı üssü olarak kullanılan ada, abd'den alaska'yı satın almasıyla 1867'de rus egemenliğinden çıktı.

rus amerikası döneminin kurulum yıllarında alaska'da 14 ağustos 1784 tarihinde rus kürk tüccarı grigoriy şelihov önderliğinde misket tüfeği ile savaş topları bulunan 130 kadar rus promışlennik tarafından kodiak takımadası'nın üçüncü en büyük adası olan sitkalidak adasının orta güney ucunda partition cove denen koyun ortasında yer alan üstü düz uçurum gibi yüksek awa’uq kaya-adacığına sığınan kodiak adası'ndaki qik’rtarmiut kabilesinden supiklerin 2000 (ya da daha fazla: 2.500-3.000) kadarı awa’uq katliamı denen saldırıda çoluk çocuk intikamvari vahşice katledilmiş ve saldırıda ruslardan herhangi bir kayıp verilmemiştir.

abd tarım bakanlığı 1900'lerin başında adada deneysel bir sığır yetiştirme istasyonu kurdu. ama katmai dağının yakınlarındaki novarupta yanardağının püskürmesinden sonra ada küller altında kaldığından, tarımsal etkinlikler bir süre kesintiye uğradı. 1964'teki şiddetli deprem adanın 150–180 cm alçalmasına ve sismik dalgaların yol açtığı büyük bir yıkıma neden oldu.

sonraki yıllarda çeşitli yatırımlarla gelişen adadaki başlıca ekonomik etkinlikler arasında mandıracılık, koyun ve sığır besiciliği, balıkçılık, konservecilik, kürk avcılığı ve bakır madenciliği sayılabilir.

adanın yönetim merkezi kodiak hem balıkçı limanı, hem de bir deniz ve hava üssüdür.

kaynakça

dış bağlantılar 
kodiak adaları resmi websitesi  

kodiak takımadasının adaları
supik coğrafyası
alaska eskimo coğrafyası
Işıklı, Çivril

işıklı, denizli'nin çivril ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
yerleşimin adı, strabon'un ms 17 yılı kayıtlarında eumêneía, 1530 yılı 438 numaralı muhasebe-i vilayet-i anadolu defteri'nde ise şeyhli olarak geçmektedir. mahalle, 1911 yılından beri aynı adı taşımaktadır. işıklı, 15 nisan 1930 tarihinde nahiye haline getirilmiştir.

ayrıca bakınız 
 işıklı gölü

kaynakça 

çivril'in mahalleleri
Salvatore Sirigu

salvatore sirigu (d. 12 ocak 1987, nuoro), i̇talyan millî futbolcudur. şu an nice takımında kalecilik yapmaktadır.

kariyeri

kulüp kariyeri 
2006 yılında palermo takımında profesyonel olan sirigu, 2006-07 sezonunda sadece coppa italia'da sampdoria ve uefa kupası'nda fenerbahçe maçında kaleyi korudu. 2007 yılında cremonese takımına kiralık olarak giden sirigu, sonraki yılda (yani 2008 yılında) bu sefer ancona takımına kiralık olarak gitti. bu dönemden sonra sirigu, 27 eylül 2009 tarihinde lazio karşısında ilk serie a maçına çıktı. bu maçta "maçın yıldızı" seçildi. 21 ekim 2009 tarihinde ise palermo ile olan sözleşmesini haziran 2014'e kadar uzattı. sirigu, 28 temmuz 2011 tarihinde fransa'nın paris saint-germain takımıyla 3,5 milyon € karşılığında dört yıllık sözleşme imzaladı. sirigu, 2012-13 sezonunda paris sg formasıyla şampiyonluk yaşadı ve o sezon ligde "yılın kalecisi" ödülüne layık görüldü.

millî takım kariyeri 
sirigu, daha önce i̇talya u-18 ve i̇talya u-19 formalarını da giydi. sirigu, 2010 fifa dünya kupası'nın 28 kişilik i̇talya kadrosuna girse de 23 kişilik kadroda yani turnuvada yer alamadı. 10 ağustos 2010 tarihinde ise fildişi sahili maçında ilk kez a takımın formasını giydi. sirigu, genç takımlarda toplam 8; a takımda ise toplam 2 kez millî takım formasını giydi.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 paris saint-germain profili
 us palermo profili
 us cremonese profili

yaşayan insanlar
1987 doğumlular
nuoro doğumlular
i̇talyan futbolcular
i̇talya millî futbol takımı futbolcuları
kaleci futbolcular
palermo fc futbolcuları
us cremonese futbolcuları
ac ancona futbolcuları
paris saint-germain fc futbolcuları
serie a futbolcuları
ligue 1 futbolcuları
i̇talyan gurbetçi futbolcular
fransa'daki gurbetçi futbolcular
fransa'daki i̇talyan gurbetçiler
2012 avrupa futbol şampiyonası futbolcuları
2013 fifa konfederasyonlar kupası futbolcuları
2014 fifa dünya kupası futbolcuları
i̇talya 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
i̇talya 19 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
i̇talya 18 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
2016 avrupa futbol şampiyonası futbolcuları
ca osasuna futbolcuları
i̇spanya'daki gurbetçi futbolcular
la liga futbolcuları
serie b futbolcuları
sevilla fc futbolcuları
fbc unione venezia futbolcuları
2020 avrupa futbol şampiyonası futbolcuları
avrupa futbol şampiyonası kazanan futbolcular
Danielle Beaubrun

danielle beaubrun (d. 6 mayıs 1990), saint lucialı yüzücü. ülkesinin hem kısa hem uzun kulvarda 50, 100 ve 200 metre kurbağalama ile kısa kulvarda 50 metre serbest rekorlarını elinde bulundurmaktadır.

kariyeri 
2003'te, meksiko'da düzenlenen orta amerika ve karayipler yüzme şampiyonası'nda 50 metre kurbağalama dalında bronz;  2005'te, santo domingo'da düzenlenen şampiyonada ise aynı dalda gümüş madalya kazandı.

2006 yılında ülkesini i̇ngiliz milletler topluluğu oyunları'nda temsil etti ve 100 metre kurbağalamada yarı finale yükselmeyi başardı. aynı yıl orta amerika ve karayipler oyunları'nda da 50, 100 ve 200 metre kurbağalama dallarında yarışırken, 50 metre yarışmasını dördüncü sırada tamamladı. ertesi yıl ise 2007 panamerikan oyunları'na katılan tek saint lucialı yüzücü oldu. 100 metre kurbağalamada yarı finale kadar yükselen sporcu, genel sıralamada 15. sırada yer aldı.

2008'de, pekin'de düzenlenen yaz olimpiyatları'nda ülkesini temsil eden tek yüzücü oldu. o dönem 18 yaşında olan ve dört kişiden oluşan saint lucialı sporcuların en genci olan beaubrun, yarıştığı 100 metre kurbağalama dalında genel sıralamada 42. oldu.

mayagüez'daki 2010 orta amerika ve karayipler şampiyonası'nın açılış töreninde, ülkesi saint lucia'nın bayrak taşıyıcısı olarak yer aldı. 50, 100 ve 200 metre kurbağalama dallarında yarıştı ve sırasıyla altıncılık, dördüncülük ve dokuzunculuk elde etti. aralık ayında ise dubai'de tertiplenen 2010 dünya kısa kulvar yüzme şampiyonası'na katıldı. 50 metre serbest ile 50, 100 ve 200 metre kurbağalama dallarında elde ettiği derecelerle madalya alamasa da ülke rekorlarını kırdı.

28-31 temmuz 2011 tarihleri arasında şanghay'da düzenlenen 2011 dünya su sporları şampiyonası'nda, 50 ve 100 metre kurbağalama dallarında mücadele etti. 50 metrede elde ettiği 32,27 saniyelik, 100 metrede ise elde ettiği 1:11,34 dakikalık dereceleriyle elemeleri geçemese de ülke rekorlarını kırdı.

kaynakça 

resim aranan sporcular
yaşayan insanlar
1990 doğumlular
saint lucialı yüzücüler
saint lucialı olimpiyat yüzücüleri
2006 i̇ngiliz milletler topluluğu oyunları yüzücüleri
2008 yaz olimpiyatları yüzücüleri
2012 yaz olimpiyatları yüzücüleri
Osman Cavcı

osman cavcı (d. 27 aralık 1962, i̇stanbul), türk oyuncudur.

hayatı 
1962 yılında i̇stanbul'da dünyaya gelen cavcı, tiyatro sanatçısı i̇smail cavcı'nın oğludur. baba mesleği olan tiyatroya olan aşkı 1972'de bir turnede (i̇zmir turnesi) başlamıştır. daha sonraları ertem eğilmez ile tanışmasının ardından 1981 yılında sinemaya adım atmıştır. i̇lk sinema filmi ertem eğilmez'in yönettiği hababam sınıfı güle güledir. daha sonra zeki ökten'in yönettiği yoksul filminin sonunda yeni çırak olarak rol almıştır.

i̇lk sinema filminden sonra türk filmlerinde rol almaya devam etmiş, muhsin bey filmi ile genç yaşta kariyerinin zirvesini yakalamıştır. muhsin beyde organizatör muhsin kanadıkırık'ın genç yardımcısını kendi adıyla oynamıştır. filmdeki bu rolüyle geniş kitlelerce tanınmıştır. bununla beraber trt yapımı dizilerde de rol almaya başlamıştır.

filmografi

oyuncu olarak 

 1981: bizim sokak
 1981: hababam sınıfı güle güle
 1986: merdoğlu ömer bey
 1986: son urfalı
 1986: yoksul
 1986: i̇ki milyarlık bilet
 1987: biz doğarken gülmüşüz
 1987: mesela muzaffer
 1987: muhsin bey
 1987: seyyar kamil
 1988: aşıksın
 1988: dört köşe dünya
 1988: şüpheli şemsettin
 1990: hanımın çiftliği
 1990: kiraz çiçek açıyor
 1990: kurye kız
 1990: yalnızlar
 1990: zavallı
 1990: çılgın berber
 1991: vatandaş ahmet efendi
 1993: bizim mahalle
 1993: bizim takım
 1993: bul karayı al parayı
 1993: deli balta
 1993: hanginiz yaşar
 1993: nasreddin hoca
 1993: son fasıl
 1993: öp babanın elini
 1993: üçüzler
 1994: çılgın yenge
 1995: en kahraman osman
 1995: ver elini kayınço
 1995: zampara seyfettin
 1995: çiçek taksi
 1996: hoşçakal i̇stanbul
 1996: şarlatan
 1997: artist seyfettin
 1997: kalbimi kıra kıra
 1997: kır çiçekleri
 1997: yangın ayşe
 1997: yanlış masal
 1997: yasemince
 1998: eyvah babam
 1998: sırılsıklam
 1999: renkli - türkçe
 2000: eyvah kızım büyüdü
 2000: gülen ceset
 2002: kül kedisi
 2004: falımda güzel bir kız var
 2004: hayatın i̇çinden
 2004: türkü filmi
 2005: bir kurşun i̇kimize yeter
 2005: memleket hikâyeleri - eminem
 2005: utanmaz adam
 2006: karagöz ve hacivat
 2008: kilink-kayıp altınlar
 2008: nekrüt
 2013: artiz kahvesi
 2014: polis akademisi alaturka
 2017: 11
 2017: kızkaçıran
 2017: zampara seyfettin 2
 2020: uyan da balığa çıkalım
 2021: cango
 2021: dünyanın sonunun geldiği gün

senarist olarak 
 1995: en kahraman osman
 1995: zampara seyfettin
 1997: artist seyfettin
 1999: renkli - türkçe
 2004: falımda güzel bir kız var
 2017: zampara seyfettin 2
 2020: uyan da balığa çıkalım
 2021: cango

yönetmen olarak 
 2017: zampara seyfettin 2
 2020: uyan da balığa çıkalım
 2021: cango

yapımcı olarak 
 1999: renkli - türkçe

eser 
 1995: en kahraman osman
 1995: zampara seyfettin

kaynakça

dış bağlantılar 
 beyazperde'de osman cavcı 
 imdb'de osman cavcı 
 sinemalar.com'da osman cavcı 
 sinematürk'da osman cavcı 
 tsa'de osman cavcı 

1962 doğumlular
türk erkek sinema oyuncuları
türk erkek dizi oyuncuları
yaşayan insanlar
Nitrosomonas

nitrosomonas, amonyağı nitrite dönüştüren, kemoototrof bir bakteri cinsidir.

azot, tüm canlıların gereksinim duyduğu ana elementlerden biridir. toprakta azot genellikle amonyak, amonyum, nitrat ve nitrit şeklinde bulunur. fakat amonyağın bitkiler ve diğer canlılar tarafından emilebilesi için nitrit veya nitrat şeklinde toprakta bulunması gerekir. tam bu kısımda nitrosomonas bakterisi devreye girer. bu bakteri amonyağı nitrite dönüştürür, nitrobakter adı verilen başka bir bakteri ise nitriti nitrata yükseltger. bu sırada açığa çıkan elektronları bir tür elektron taşıma sisteminden geçirerek adenozin trifosfat üretir. nitrobakter, 6 molekül karbondioksiti 1 molekül glukoza dönüştürmek için 78 nitrojen dioksit iyonunu yükseltger. böylelikle bakteriler kemosentez ile kendi besini üretirken bitkilere topraktaki azotu kullanabilir.

kaynakça

betaproteobacteria
toprak biyolojisi
bakteri cinsleri
Necdet Yıldırım

necdet yıldırım (30 aralık 1943, samsun - 1 kasım 1969, samsun), türk eski millî futbolcudur.

futbolculuk kariyeri

kulüpler 
profesyonel futbol hayatına 1966 yılında eskişehirspor'da başladı. 1966-1969 yılları arasında 3 sezon boyunca eskişehirspor'da oynadı. bu kulüpte oynadığı 68 maçta toplam 3 gol attı.

millî takım 
millî takımlar seviyesinde ilk ve tek mücadelesini 23 ekim 1968’de kuzey i̇rlanda millî takımına karşı verdi ve bu maç 4-1 kuzey i̇rlanda millî takımı lehine sonuçlandı.

son dönemleri ve vefatı 

yıldırım'a 1969 yılında, bağırsak kanseri teşhisi konuldu. şubat 1969'da  tedavi amacıyla eskişehirspor tarafından londra, i̇ngiltere'ye gönderildi. hayatının son dönemlerini i̇ngiltere'de geçiren sporcuya unutulmadığını göstermek isteyen bir grup eskişehirspor taraftarı, i̇stanbul deplasmanındayken sporcuya çiçek yolladı. aynı taraftarlar sporcuya yolladıkları çiçekle beraber, i̇ngiltere kraliçesi ii. elizabeth'e de çiçek yollayarak sporcuyu ziyaret etmesini istedi, bu isteğe yanıt, kraliçe'nin özel sekreteri margaret hay aracılığıyla geldi. 
teşekkür mektubu şöyledir: "i̇ngiltere kraliçesi göndermiş olduğunuz kırmızı güllere teşekkür için beni görevlendirdi. kraliçe bu fevkalade çiçeklerin kendisini çok memnun ettiğini bildirdi. siz eskişehipsporlular'a necdet yıldırım'ın hastalığının iyiye doğru gittiğini memnuniyetle duyuruyoruz.". necdet yıldırım, birkaç defa ameliyat olmasına karşın, 1 kasım 1969 günü samsun'da öldü ve asri mezarlığa defnedildi. eskişehirspor, açıklama yaparak futbolcularının bir süre siyah forma ile maça çıkacağını ve necdet yıldırım'ın giydiği 3 numaralı formayı hiçbir futbolcusunun giymeyeceğini ilan etmiştir.

sporcu, o yıl milliyet gazetesinin düzenlediği yılın sporcusu anketi'nde 415.167 oy arasından 107.145 oy toplayarak yılın sporcusu seçildi. 
eskişehir'de, sporcunun adını taşıyan bir stadyum bulunmaktadır.

millî takım istatistikleri

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 i̇nternet sitesi - futbolcu necdet yıldırım profili

1943 doğumlular
samsun doğumlu futbolcular
eskişehirspor futbolcuları
türkiye millî futbol takımı futbolcuları
1969 yılında ölenler
süper lig futbolcuları
resim aranan futbolcular
defans futbolcuları
samsun'da ölenler
Benyamin Sönmez

benyamin sönmez (16 ocak 1983, bremen, almanya -  1 aralık 2011, ankara, türkiye), türk çellist.

geç yaşta uluslararası üne kavuşan  türk çellist benyamin sönmez, “viyolenselin paganinisi”, “çellonun prensi”, “çellonun sultanı” gibi isimlerle anılmıştır.

kontrbas sanatçısı mehmet sönmez’in kardeşidir.

yaşamı 
1983 yılında almanya’nın bremen kentinde dünyaya geldi. babası, müzik grubu ile düğünlerde çalan bir müzisyendi ve oğluna müzik sevgisi aşıladı 3 yaşında almanya'dan ailesiyle birlikte türkiye'ye döndü. çocukluğu konya'nın akşehir ilçesinde geçti.

hacettepe üniversitesi ankara devlet konservatuvarı kontrbas bölümünde okuyan ağabeyi mehmet sönmez’in teşviki ile ilk defa 13 yaşında iken konservatuvar sınavlarına girdi.  sınavı ikinci denemesinde kazanarak 14 yaşında okula kabul edildi  ve nuray eşen’le  viyolensel çalışmaya başladı. 17 yaşında iken katıldığı bir ulusal yarışmada birinci oldu.

18 yaşında iken stutgart müzik yüksekokulu’na giderek ünlü rus çello solisti ve pedagog natalia gutman’ın sınıfına kabul edildi.  ankara’daki okulunu bırakan sönmez, eğitimine almanya’da devam edebilmek için kültür bakanlığı’nın bursunu kazandı ama iktidar değişikliği sonucu bursu iptal edilince kendi imkânları ile almanya’da yaşayarak natalie gutman ile çalışmayı sürdürdü. bir sanatseverin desteği sayesinde moskova’ya giderek gutman’la çalışmalarına çaykosvki konservatuvarı’nda devam etti.  konservatuvar yıllarında pek çok uluslararası yarışmaya katılarak ödüller kazandı. moskova’dan sonra almanya’ya dönüp heinrich schiff’le çalıştı.

mistlislav rostropovich, david geringas, philippe muller, alexander rudin, stevan popov, frans helmerson ve anner bylsma gibi sanatçıların ustalık sınıflarına katılarak kendini geliştirdi.  repertuvarında şostakoviç, şnitke, prokofyev, debussy, poulenc, rahmaninov, britten, kodaly, cassado gibi modern dönem bestecilere ağırlık verdi. kurucusu olduğu camerata barocco toplulugu ile konserler veren sanatçı; piyanist oxana uablonskaya ile resitaller vermiş ve pek çok ulusal orkestra ile birlikte solist olarak çalmıştır.

sanatçı, ankara'da kaldığı evde kalp krizi geçirerek 30 kasım 2011 tarihinde 28 yaşında hayatını kaybetti. cenazesi, muğla'nın fethiye ilçesinde defnedildi.

anısını yaşatmak için bir ulusal çello yarışması düzenlenmiştir.

kaynakça

dış bağlantılar 
  resmi web sitesi 

1983 doğumlular
2011 yılında ölenler
türk klasik müzisyenler
türk çellistler
ankara'da kalp krizinden ölenler
resim aranan müzisyenler
bremen doğumlular
hacettepe üniversitesi ankara devlet konservatuvarında öğrenim görenler
1982-83 Türkiye Basketbol Ligi

türkiye basketbol ligi 1982-83 sezonu, türkiye basketbol ligi'nin 17. sezonu olan 1982-83 sezonunun sonuçları ve istatistikleri göstermektedir.

normal sezon 

25 eylül 1982

i̇.t.ü 112-105 beşiktaş

fenerbahçe 80-75 galatasaray

kolej 79-88 tofaş

silahlı kuvvetler 114-65 odtü

26 eylül 1982

fenerbahçe 96-81 beşiktaş

i̇.t.ü 105-85 galatasaray

tofaş 90-71 silahlı kuvvetler

kolej 90-53 odtü

2 ekim 1982

fenerbahçe 103-78 i̇.t.ü

tofaş 114-77 odtü

silahlı kuvvetler 71-51 kolej

3 ekim 1982

beşiktaş 87-86 galatasaray

9 ekim 1982

odtü 82-94 i̇.t.ü

beşiktaş 83-79 silahlı kuvvetler

tofaş 85-92 fenerbahçe uzatma

galatasaray 80-78 kolej

10 ekim 1982

galatasaray 68-58 silahlı kuvvetler

beşiktaş 92-79 kolej

16 ekim 1982

odtü - beşiktaş

fenerbahçe 85-54 silahlı kuvvetler

i̇.t.ü 90-88 kolej

tofaş - galatasaray

17 ekim 1982

fenerbahçe 102-79 kolej

23 ekim 1982

silahlı kuvvetler 80-81 i̇.t.ü

odtü 58-118 fenerbahçe

tofaş 100-106 beşiktaş

30 ekim 1982

odtü 74-117 galatasaray

i̇.t.ü 84-85 tofaş

4 aralık 1982

fenerbahçe 86-74 galatasaray

beşiktaş 100-97 i̇.t.ü

silahlı kuvvetler 96-74 odtü

11 aralık 1982

fenerbahçe 82-65 beşiktaş

galatasaray 90-96 i̇.t.ü

tofaş 92-58 odtü

silahlı kuvvetler 51-54 kolej

12 aralık 1982

fenerbahçe 91-89 i̇.t.ü

beşiktaş 118-113 galatasaray uzatma

8 ocak 1983

silahlı kuvvetler 77-78 fenerbahçe

beşiktaş 97-96 tofaş

galatasaray 123-73 odtü

kolej 85-81 i̇.t.ü

9 ocak 1983

kolej 75-88 fenerbahçe

beşiktaş 129-78 odtü

galatasaray 113-78 tofaş

15 ocak 1983

fenerbahçe 89-64 tofaş

i̇.t.ü 116-85 odtü

16 ocak 1983

fenerbahçe 121-68 odtü

i̇.t.ü 105-101 silahlı kuvvetler

kırmızı grup

beyaz grup

klasman grubu 
kırmızı ve beyaz gruplarda alınan puanlar klasman grubu'na taşındı. klasman grubunu son 4 sırada bitiren takımlar düştüler.

final grubu 
kırmızı ve beyaz gruplarda alınan puanlar final grubu'na taşındı. final grubu'nda takımlar birbirleriyle üçer maç yaptılar.

kaynakça 
 tblstat.net 

1983-1984
1982'de basketbol
1983'te basketbol
1982'de türkiye
1983'te türkiye
Aerobasi

aerobasi ya da hava akrobasisi, bir hava taşıtını sıra dışı durumlara sokarak; loop, roll, viril gibi normal uçuşta kullanılmayan manevralarla yapılan hassas uçuş. aerobasi manevraları; gösteri, muharebe, sportif ya da eğitim amaçlı gerçekleştirilir. aerobasi, çoğunlukla uçak veya planör gibi sabit kanatlı hava taşıtları tarafından gerçekleştirilmekle birlikte bazı helikopter modelleri de kısıtlı aerobasi kabiliyetine sahiptir.

etimoloji 
aerobasi terimi ilk kez 1914 yılında britanya havacılık dergisi the aeroplane tarafından önerildi. yunanca 'havaya dair' anlamına gelen aero- önekiyle 'ayak ucunda yürümek' anlamına gelen akrobasi sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.

kaynakça 

 
i̇ngilizceden türkçeye geçen sözcükler
1981-82 Türkiye Basketbol Ligi

türkiye basketbol ligi 1981-82 sezonu, türkiye basketbol ligi'nin 16. sezonu olan 1981-82 sezonunun sonuçları ve istatistikleri göstermektedir.

normal sezon

kırmızı grup

beyaz grup

yeşil grup

klasman grubu 
kırmızı, beyaz ve yeşil gruplarda alınan puanlar klasman grubu'na taşındı. klasman grubunu son 4 sırada bitiren takımlar düştüler.

final grubu 
kırmızı, beyaz ve yeşil gruplarda alınan puanlar final grubu'na taşındı. final grubu'nda takımlar birbirleriyle üçer maç yaptılar.

kaynakça 
 tblstat.net

basketbol süper ligi sezonları
basketbol ligi
basketbol ligi
türkiye basketbol ligi
türkiye basketbol ligi
Madonna delle Arpie

madonna delle arpie, 1517 yılında andrea del sarto tarafından çizilen ve sarto'nun yüksek rönesans sanatına yaptığı en büyük katkı olarak gösterilen resim.

yanında melekler ve azizler (aziz bonaventura ve evangelist john) olduğu halde, bir kaide üzerindeki bakire meryem ve çocuğu tasvir eden resimde, leonardo'yu anımsatan bir hava ve piramit biçimi bulunuyor. 1517'de san francesco dei macci'nin manastırı için tamamlanan eser, şimdi uffizi'de sergileniyor.

sabahattin ali'nin 1943'te yayımladığı kürk mantolu madonna adlı romanındaki maria puder isimli karakter, madonna delle arpie tablosundaki bakire meryem'e benzetilerek tasvir edilmiştir.

kaynakça 

uffizi'deki tablolar
1517