Malezya'daki Yahudilerin tarihi

malezya yahudileri malezya'da yaşayan veya malezya kökenli yahudilere denir. başta penang olmak üzere ülkenin kuala lumpur ve malacca gibi diğer şehirlerinde de yaşarlar. yahudilerin çoğu doğulu olmakla birlikte (çoğunluğu bağdadi yahudiler) avrupa (aşkenaz) ve çin (kaifeng) yahudileri de bulunur. çin yahudileri çin'den malezya'ya 1949'da milliyetçi çin komünistler tarafından ele geçirildiği zaman kaçmıştır.

tarihçe 
malay yarımadası'ndaki yerlilerle yahudilerin ilk teması bujang vadisinde 9. yüzyılda ve ardından malacca'nın kozmopolit pazarlarında 18. yüzyılda gerçekleşmiştir. sefarad bağdadi yahudiler buraya 19. yüzyıla girerken gelmiştir. zamanında birleşik krallık'a ait bu topraklarda ticaret merkezinin varlığı başta hindistan yahudileri sassoon ve meyer aileleri olmak üzere yahudi tüccarların ilgisini çekmiştir. osmanlı'ya bağlı bağdat eyaleti'nin başkanı olan ve 1817-1831 yılları arasında hüküm süren davud paşa'nın zulmünden kaçan yahudilerin bir kısmı de buraya geldi.

malaya'ya yerleştiği bilinen ilk yahudi bağdat'tan 1895'te gelen ezekiel aaron menasseh'ydi. menasseh'ye göre i.dünya savaşı'nda başka yahudiler gelene kadar 30 yıl boyunca bölgede ibadet eden tek yahudi kendisiydi. bu döneme ait istatistikler ise biraz farklıdır:

malaya savaşı'yla japonya malaya'yı işgal edince yahudiler singapur'a gönderildi fakat ardından japonya'nın singapur'u işgal etmesi yahudileri arada bıraktı. savaştan sonra çoğu yahudi singapur, avustralya, i̇srail ve abd'ye göç etti. 1963'te malaya'da sadece 20 yahudi aile kaldı.

penang'da jalan nagorede () olan tek sinagog cemaat minyan oluşturamayıca 1976'da kapandı.

bugün malezya'da çoğu rus göçmeni olan yaklaşık 100 yahudi vardır. eski cemaat üyelerinin çoğu 1970'lerde artan antisemitizm ve anti-i̇srail politikaları yüzünden başka ülkelere göç etti.

yahudi nüfusunun çoğunluğunun yaşadığı yahudi sokağının adı zainal abidin sokağı (jalan zainal abidin) olarak değiştirilince yahudilerden geriye kalan tek şey bir yahudi mezarlığı ve kullanılmayan bir sinagog oldu.

malezya yahudilerinin soyundan gelenlerin büyük kısmı singapur'da yaşamaktadır; avustralya, kanada, yeni zelanda, birleşik krallık ve başta new york olmak üzere abd'de var olan malezya yahudilerinin nüfusu tam olarak bilinmemektedir. malezya yahudilerinin çoğu malay dili ve i̇ngilizce konuşup bazıları yidiş, farsça, i̇branice ve muhtemelen arapça bilmektedir.

penang yahudi mezarlığı 
1805'te kurulan penang yahudi mezarlığı ülkenin bilinen en eski tek mezarlığıdır. 3,538.4 m2 satır şeklindeki bir arazide eski adı yahudi sokağı olan ve george town'da jalan burmah ve macalister sokağını bağlayan jalan zainal abidin üzerinde bulunur.

en eski mezar taşı 9 temmuz 1835 tarihine ait olup mezarlığın bulunduğu araziyi bağışlayan bir hayırsever i̇ngiliz yahusidi olduğuna inanılan shoshan levi'ye aittir. tabutların çoğu yarım çember çatılı olup mezarlıkta bulunan 106 mezardan en yakın tarihteki mezar 1978 yılına aittir. bazı yahudiler yahudi mezarlığına gömülmemiş olsa da malezya yarımadasındaki yahudilere ait tek mezarlık penang yahudi mezarlığı'dır. mezarlık 1885'te tasdiklenen mütevelli heyeti tarafından idare edilmektedir. heyet üyelerinin çocukları malezya dışında yaşadığından bu heyetin akıbeti belirsizdir.

galeri

ayrıca bakınız 
 singapur'daki yahudilerin tarihi
 bağdadi yahudiler

kaynakça

edebiyat 
 khoo salma nasution. more than merchants: a history of the german-speaking community in penang, 1800s-1940s. areca books. (2006). isbn 978-983-42834-1-4 (pg. 33)

dış bağlantılar 
 a malaysian jew in new york
 jewish exponent: mythical malaysia
 yahoo travel: jewish cemetery 
 international association of jewish genealogical societies: malaysia