Paramore

paramore 2004 yılında franklin, tennessee'de kurulmuş bir amerikan rock grubudur. grup şu anda baş vokalist hayley williams, gitarist taylor york ve davulcu zac farro'dan oluşmaktadır. grubun kurucu üyeleri williams ve farro, lise arkadaşlarıydı. york ise 2007'de gruba katıldı. grup, her ikisi de warner music group'a ait olan atlantic records'un bir yan kuruluşu olan fueled by ramen ile anlaştı. williams, 13 yaşındayken atlantic records'a ayrı olarak imzalanacaktı ve solo bir sanatçı olacaktı bunun yerine grupta kaldı. ayrıca paramore'un beş stüdyo albümünün hepsinde yer alan tek üyedir.
grup ilk albümü all we know is falling'i 2005'te yayınladı ve albüm 2009'da uk rock chart'ta dört numaraya ve 2006'da billboard's heatseekers chart'ta otuz numaraya ulaştı.
grubun ikinci albümü riot!, 2007'de piyasaya çıktı. "misery business", "crushcrushcrush" ve "that's what you get" single'larının başarısı sayesinde, riot! ana akım bir başarıydı ve amerika birleşik devletleri'nde platin sertifikası aldı. paramore daha sonra 2008 grammy ödülleri'nde en i̇yi yeni sanatçı adaylığı aldı. 2009'da devam eden brand new eyes, grubun bugüne kadarki en yüksek ikinci albümü oldu ve ilk hafta 175.000 satışla billboard 200'de iki numaraya indi. i̇lk kırk single'ı "the only exception"ı üretti ve i̇rlanda ve birleşik krallık'ta platin, abd, kanada, avustralya ve yeni zelanda'da altın aldı.
2010'da josh ve zac farro'nun ayrılmasının ardından grup, kendi isimlerini taşıyan dördüncü albümlerini 2013'te yayınladı. bu, gruba abd billboard 200'de ilk bir numarayı verdi ve aynı zamanda birleşik krallık, i̇rlanda'da da bir numaralı albüm oldu. avustralya, yeni zelanda, brezilya, arjantin ve meksika. "still into you" ve "ain't it fun" single'larını içeriyordu, ikincisi williams ve york için en i̇yi rock şarkısı grammy ödülü'nü şarkı yazarı olarak kazandı ve paramore'un ilk grammy ödülü'nü kazandı. grubun kadrosu bu albüm döngüsünden sonra bir kez daha değişti, basçı jeremy davis 2015'in sonlarına doğru gruptan ayrıldı ve eski davulcu zac farro 2017'de gruba yeniden katıldı. beşinci stüdyo albümleri after laughter, aynı yıl içinde eleştirel beğeni toplayan bir albüm oldu.

geçmiş ve ilk yıllar

kuruluş ve all we know is falling (2002-2005) 
vokalist hayley williams, 13 yaşında memleketi meridian, mississippi'den franklin'e taşındığında, kardeş olan josh ve zac farro ile karşılaştı. burada kısa bir süre sonra brett manning'''den vokal dersleri almaya başladı. bununla birlikte, grup üyeleri paramore'u kurmadan önce, bir funk cover grubunda yer aldılar. yakında paramore'u kuracak olan üyeler, vokalistlerinin kız olacağı konusunda huzursuzdular. fakat iyi arkadaş oldukları için, hayley onlar için şarkı yazmaya başladı ve bir süre sonra grubun vokalisti olması kabul edildi. grup 2004 yılında josh farro (gitar), zac farro (bateri), jeremy davis (bas) ve hayley williams (vokal/klavye) tarafından resmi olarak kuruldu. gruba bir süre sonra jason bynum (ritim gitar) da katıldı. "hala garajda çaldıkları" bu zamanlarda, "paramore" ismini akıllarına getiren şey eski basçılarından birinin evlilik öncesi soyadıydı. aynı şekilde okunan bir kelime olan "paramour" (gizli aşık) kelimesinin anlamını öğrendiklerinde, bu kelimeyi paramore şeklinde yazarak kullanmaya karar verdiler. yazdıkları ilk şarkı, daha sonra ilk albümlerinde de kullanılan "conspiracy" 'dir.

 riot! 
josh farro'ya göre, grubun bir sonraki albümü üzerinde çalışmaya başlamadan önce davis, "iş ahlakı eksikliği ve zac, hayley ve benim aynı fikirde olmadığımız şeylere katılımı" nedeniyle gruptan atıldı. kalan üç üyeyi içeren bir anlaşmanın ardından davis basçı olarak görevine iade edildi ve taylor york grubun yeni gitaristi oldu. i̇kisi williams'la tanışmadan önce york, farro kardeşlerle bir gruptaydı. yapımcılar neal avron ve howard benson'a kur yaptıktan sonra paramore, albümü daha önce your vegas ve breaking benjamin ile çalışmış olan new jersey'deki yapımcı david bendeth ile kaydetmeyi seçti. albüm 12 haziran 2007'de yayınlandı, billboard 200'e 20 numaradan ve birleşik krallık listelerine 24 numaradan girdi. albüm amerika birleşik devletleri'nde ilk haftasında 44.000 adet sattı. riot adı! "ani bir kontrolsüz duygu patlaması" anlamına geldiği ve "her şeyi özetleyen" bir kelime olduğu için seçilmişti. albümün ilk single'ı "misery business" 21 haziran 2007'de yayınlandı. williams'a göre "misery business" şimdiye kadar yazdığım her şeyden daha dürüst bir şarkıydı bu duyguyu müzikal olarak eşleştirdi. 38] 2007 yazında, paramore üçüncü warped tour'a katıldı ve mtv için yourherblog'da deneyimleri içeren bir günlük seri yayınladılar. 
11 ekim 2007'de, "crushcrushcrush"un müzik videosu, riot!'un bir sonraki single'ı olarak amerika birleşik devletleri televizyonunda yayınlandı. "crushcrushcrush" videosu, grubun çorak bir çölde bir performans sergilediğini, gözetlendiğini ve daha sonra ekipmanlarını yok ettiğini gösteriyordu. tekli 19 kasım'da amerika birleşik devletleri'nde ve 12 kasım 2007'de birleşik krallık'ta satışa sunuldu. hayley williams, 23 ekim 2007'de yayınlanan say everything adlı konsept albümü in defense of the genre için "the church channel" ve "plea" şarkılarına konuk vokal olarak kaydetti. grup, 29 kasım 2007'de boston'da fnx radio için akustik tarzda canlı performans sergiledi. 31 aralık 2007'de paramore, mtv'nin 11:30'dan başlayan yılbaşı programında performans sergiledi ve bu performans gece 1:30'a kadar sürdü. paramore, alternative press dergisinin şubat 2008 sayısına kapak oldu ve okuyucular tarafından "2007'nin en i̇yi grubu" seçildi. grup, 10 şubat 2008'de verilen 50. grammy ödülleri'nde "en i̇yi yeni sanatçı" dalında aday gösterildi, ancak amy winehouse'a karşı yenildiler. 2008'in başlarında paramore, new found glory, kids in glass houses and conditions ile birlikte riot! adlı albümlerini destekleyerek birleşik krallık'ta turneye çıktı. şubat 2008'in başlarında, grup avrupa'da bir tura başladı; ancak 21 şubat 2008'de grup, kişisel sorunlar nedeniyle altı gösteriyi iptal ettiklerini açıkladı. williams grubun internet sitesinde "ara vermek o gruba 'kaçmak ve kişisel sorunlarımızı çözmek için bir şans verecek'" yazdı. mtv.com, paramore hayranlarının grubun geleceği hakkında spekülasyon yaptığını bildirdi ve josh farro'nun medyanın hayley williams'a odaklanmasına karşı öfkesini dile getirdiğinde, sorun söylentilerinin ayın başlarında başladığını bildirdi. ancak grup, daha sonra 24 mart 2008'de piyasaya sürülen dördüncü single "that's what you get"in müzik videosunu kaydetmek için memleketlerine geri döndü. grup, nisan ve mayıs 2008'de amerika birleşik devletleri'nde jimmy eat world ile turneye çıktı. grup, 10 ve 11 mayıs 2008'de birleşik krallık'ta düzenlenen give it a name festivalinde manşet oldu. grup ayrıca in new music we trust sahnesi'nde sahne aldı. 10 mayıs 2008'de radio 1'in kent, mote park'taki one big weekend'inde. paramore ilk i̇rlanda gösterisini 2 haziran 2008'de dublin'deki rds'de çaldı, ardından 1-6 temmuz 2008'de vans warped tour'u onu izledi.
25 temmuz'dan 1 eylül'e kadar paramore, "the final riot!" adlı bir tura çıktı. bu turda grup, leonard cohen'in "hallelujah" parçasının bir bölümünü seslendirdi. 2 eylül 2008'de paramore, hurley giyim ile birlikte riot! tüm gelirleri love146 vakfına gitti. grup, the final riot adlı bir canlı albüm yayınladı! albüm, chicago'da kaydedilmiş tam bir konserin yanı sıra bir kamera arkası belgeselini içeren bir bonus dvd'yi içeriyor. 9 nisan 2009 itibarıyla, the final riot! amerika birleşik devletleri'nde altın sertifika aldı.
 brand new eyes ve singles club 
ocak 2009'da josh farro, grubun bir sonraki stüdyo albümü hakkında konuştu. farro, kerrang! ile konuşurken şunları söyledi: "nashville'de kaydetmeye çalışacağız. albümü orada yazmak bize ilham verecek ve sonra orada da kayıt yapacağız. yılın diğer 300 günü gibi otellerde değil, kendi evimizde geceleri kendi yataklarımızda olacağız dedi. albümün yapımcılığını kimin yapacağını   henüz bilmiyoruz. yapımcı rob cavallo ile "decode" yaptık, bu iyi bir deneyimdi, ama etrafa bakıyoruz ve bir sürü şarkımız olana ve ne aradığımızı bilene kadar herhangi bir karar vermek istemiyoruz. canlı sesimizden gerçekten keyif alıyoruz ve bunu gerçekten yakalayabilecek bir yapımcı istiyoruz." paramore üçüncü albümleri brand new eyes'ı 2009'un başlarında yazıp tamamladı. albümün ilk single'ı "ignorance" 7 temmuz 2009'da yayınlandı. mayıs 2009'da abd ve kanada'daki açık hava amfi tiyatrolarında ve arenalarda başlayacak olan no doubt yaz turunda sahne aldılar."ignorance"ın resmi müzik videosu 13 ağustos 2009'da tüm mtv platformlarında, ağlarında ve web sitelerinde yayınlandı. paramore, paper route ve the swellers ile birlikte 2009 sonbaharında brand new eyes'ı desteklemek için turneye çıktı. hayley williams'ın larenjite yakalanması nedeniyle bazı tur tarihleri ​​ertelendi.[58] "brick by boring brick", "the only exception", "careful" ve "playing god" albümün takip eden single'lar oldu. albümü tanıtmak için grup mtv unplugged için bir performans sergiledi. paramore daha sonra you me at six, paper route ve now now every children ile 15 günlük bir avrupa turnesine çıktı. stadyum turları londra'daki wembley arena'da 12.500 kişilik bir seyirci kitlesine ulaştı. grup, 2010 yılında faith no more, placebo, you me at six, all time low, jimmy eat world ve take back sunday gibi gruplarla birlikte avustralya soundwave festivali'nde sahne aldı. turdan kısa bir süre önce, baş gitarist josh farro grubun livejournal aracılığıyla nişanlandığını ve düğününü planlamak için gruptan bir süre ayrılcağı duyuruldu. taylor york'un kardeşi justin york, turda onun yerini doldurdu. grup, farro'nun geri dönmesiyle nisan ayı sonlarında abd'de bir bahar turuna çıktı. paramore, dublin ve paris'teki stadyum turlarının belirli tarihlerinde green day ile tura çıktı. grup, 23 temmuz'da raleigh, nc'de başlayan ve 19 eylül'de anaheim, ca'da sona eren 2010 honda civic tour'da manşet oldu. kasım 2010'daki kısa bir birleşik krallık turundan sonra, grup 2 aralık 2010'da, şubat ve mart 2011'de gerçekleşecek bir güney amerika turunun resmi tarihlerini açıkladı. grup, 2011'deki güney amerika turu'ndan sonra dördüncü stüdyo albümlerini yazmak için bir ara vermeye hazırlanıyordu. 18 aralık 2010'da paramore.net aracılığıyla josh ve zac farro'nun gruptan ayrıldığını belirten bir mesaj yayınlandı. grup ayrıca planlanan güney amerika turnesinin devam edeceğini de doğruladı. josh farro, bir blog yazısında grubun "büyük bir markanın üretilmiş bir ürünü" olduğunu iddia ederek ayrılma hakkında bir açıklama yazdı. hayley williams'ı grubu manipüle edip, grubun geri kalanına solo projesi gibi davranmakla suçladı ve grubun atlantic records'a imza atan tek üye olduğunu iddia ederken, grup arkadaşları basitçe "kafası'nın dikine gidiyor" gibi itamlarda bulundu. 30 aralık 2010'da mtv news, farro'nun yanıtına verdikleri tepkiler hakkında franklin, tennessee'de williams, york ve davis ile röportaj yaptı. grup üyeleri farro'nun açıklamalarının çoğunu doğruladı, özellikle williams'ın grubun gerçekten atlantik ile imzalanan tek üyesi olduğunu. açıklamanın alakasız olduğunu düşündüklerini ve farro'nun eleştirilerinin birçoğunu kariyerleri boyunca zaten ele aldıklarını iddia ettiler. 10 ocak 2011'de mtv ile yaptığı bir röportajda hayley williams, grubun iki kurucu üyesini kaybetmesine rağmen, 2011'de yeni müzik yayınlayacaklarını, ancak bunun tam bir albüm olup olmayacağını doğrulamadıklarını söyledi. az sayıda şarkı olacağını söyledi. şarkıcı ayrıca paramore'un tarzının yeni kadroyla değişebileceğini kabul etti, ancak grubun yine de temel imza sesini koruyacağını açıkladı. grup, güney amerika turlarından döndükten sonra, single için stüdyoya girdi. şarkılardan biri, williams'ın tumblr sayfasında giriş yaptığı "in the mourning" şarkısını içeriyordu. paramore daha sonra los angeles'ta yapımcı rob cavallo ile singles club'ı kaydetmek için bir stüdyoya girdiklerini doğruladı. 3 haziran 2011'de paramore, youtube'da transformers: dark of the moon film müziğinde yer alan "monster" single'ını yayınladı. bu, grubun farro kardeşler olmadan yayınladığı ilk şarkıydı. 9 haziran 2011'de hayley williams, grubun yıl sonunda kaydetmeye başlamayı umdukları dördüncü albümlerini 2012'nin başlarında piyasaya sürerek yazmaya başladığını duyurdu. 11 ekim 2011'de paramore, 2011'in kalan aylarının her biri için yeni bir şarkı yayınlayacaklarını duyurdu. grup, web sitelerinde hayranlarına single'ları çıktıklarında satın alma şansı veren singles club'ı kurdu. yalnızca singles club aracılığıyla piyasaya sürüldü ve bu nedenle başka yerde satılmadı. duyuru gününde "renegade" adlı bir şarkının prömiyeri yapıldı, ardından 7 kasım'da "hello cold world" ve 5 aralık'ta "in the mourning" yayınlandı. 2011'de eski üye josh farro, novel american'ı kurdu. zac farro daha sonra gruba katıldı.
 paramore 
18 nisan 2012'de williams, dördüncü albümlerinin yapımcısının justin meldal-johnsen olduğunu açıkladı. eski lostprophets ve şimdiki angels & airwaves ve nine inch nails davulcusu ilan rubin'in albümün kaydı için albüm için bateri çalınacağı doğrulandı. paramore resmi olarak 5 nisan 2013'te piyasaya çıktı ve abd albümler listesinde billboard 200'de 1 numara oldu. albümün ilk single'ı "now" 22 ocak 2013'te çevrimiçi olarak yayınlandı ve albümün ikinci single'ı , "still into you", 14 mart 2013'te piyasaya çıktı ve ticari başarı elde etti. üçüncü single "daydreaming", 2 aralık 2013'te yayınlandı. albümün dördüncü single'ı "ain't it fun" 4 şubat 2014'te piyasaya çıktı ve sonunda grubun amerika birleşik devletleri'nde en yüksek sıralarda yer alan şarkısı oldu ve 57. yıllık grammy ödülleri'nde en i̇yi rock şarkısı ödülünü kazandı. 24 kasım 2014'te, paramore'da joy williams'ın yer aldığı "hate to see your heart break"in yeniden çevrimini içeren paramore: self-titled deluxe'nü yayınlandılar; bu, grubun bir şarkı üzerinde yaptığı ilk işbirliği oldu. grup, copeland ile birlikte "writing the future" turnesine başladı ve williams bir blog yazısında "self-titled dönemi sona erdirmek doğru geliyor. bununla çok kişisel ve büyük ölçüde muzaffer bir yolculuk geçirdik" dedi. doğru hissetmeyen şey, grubun kariyerinde bu sefer vedalaşmak ve bunu hayranlarımızla özel bir şekilde kutlamamak." 
14 aralık 2015'te basçı jeremy davis gruptan ayrıldı. mart 2016'da davis, hayley williams ile grubun ortak sahibi olarak bir iş ortaklığının faydalarından yararlanmaya uygun olduğunu iddia ederek paramore ile yasal bir savaşa girdi. bu, hızla reddedildi ve hayley williams ve taylor york ile, "ain't it fun" da dahil olmak üzere, paramore albümündeki kayıtlarındaki şarkıların mülkiyetini ve yazarlığını üstlenmesine izin veren bir sözleşme ihlali nedeniyle tekrar yasal bir savaşa girdi. , bu şarkılardan ve albümden elde edilen kazançların avantajlarından yararlanmaya uygun olduğunu iddia ediyor. davis, nisan 2017'de grupla bir anlaşmaya vardı.
bu dönemde, baş şarkıcı williams daha sonra davis'in ayrılmasının ardından depresyon ve zihinsel sağlık sorunları yaşadığını ve eski kocası chad gilbert ile boşandığını açıkladı. beats 1 radio'da zane lowe ile yaptığı röportajda bunu "acı" olarak nitelendirdi ve "uzun süre gülmediğini" söyledi. sonuç olarak, williams 2015'te gruptan kısa bir süreliğine özel olarak gruptan ayrıldı ve kısaca taylor york grubun kalan tek üyesi olarak kaldı.
 after laughter 
19 ocak 2016'da williams, twitter üzerinden grubun beşinci albümlerini yazmakta olduğunu duyurdu. 8 haziran 2016'da grup, stüdyoda sosyal medya hesaplarında kısa bir video yayınladı. bu, hem eski davulcu zac farro hem de yapımcı justin meldal-johnsen, önde gelen hayranlar ve farro'nun geri dönüşü hakkında spekülasyon yapan çeşitli medya kuruluşlarını içeren bir dizi görüntüden önce geldi. 17 haziran'da farro, sosyal medyaya yüklenen bir fotoğrafta bu kez bir bateri setinin arkasında yer aldı ve albüm için davul kaydedeceğini doğruladı, ancak daha sonra sadece grubun davullarını kaydettiğini açıkladı. albümünü ve gruba tam üye olarak yeniden katılmadığını söyledi. buna rağmen, 2 şubat 2017'de grup, farro'nun grubun resmi davulcusu olarak geri döneceğini duyurdu.
19 nisan 2017'de paramore, 12 mayıs 2017'de yayınlanacağını duyurdukları after laughter albümlerinin çıkış single'ı olarak "hard times"ı yayınladı. 3 mayıs'ta, "told you so" albümün ikinci  single'ı olarak yayınlandı. "fake happy" şarkısının müzik videosu 17 kasım 2017'de yayınlandı. 5 şubat 2018'de, aynı zamanda albümün dördüncü single'ı olan "rose-colored boy" için bir müzik videosu yayınlandı. albümün beşinci single'ı "caught in the middle"ın müzik videosu 26 haziran 2018'de yayınlandı.
7 eylül 2018'de hayley williams, bir konser sırasında grubun "misery business" şarkısını "gerçekten uzun bir süre son kez" çalacağını duyurdu, bunun temel nedeni, cinsiyetçi olarak algılanan ikinci mısradan bir replik olmasıydı. sonradan grup sonbahar turnesine çıkıp bu şarkıyı tekrardan çalmaya başladılar.
 this is why 
11 mayıs 2020'de williams, grubun altıncı albümünde daha gitar temelli bir sound'a potansiyel bir dönüşün taklidini yaparak, "kendimizi büyüdüğümüz, ilham alarak büyüdüğümüz birçok eski müziği dinlerken bulduk." yorumunu yaptı. 
ocak 2022'de grubun yaklaşmakta olan altıncı stüdyo albümleri üzerinde çalışmak için stüdyoya girdiği doğrulandı. grup, albümü daha "gitar ağırlıklı" olarak nitelendirdi. 18 ocak'ta grubun 22 ekim 2022'de my chemical romance ile birlikte yeni kurulan las vegas merkezli when we were young festivalinde başrol oynayacağı açıklandı ve bu, grubun eylül 2018'den bu yana oynadığı ilk canlı performanslardan biriydi. 10 mayıs'ta grubun aynı yılın 9 ve 16 ekim'inde austin, teksas'taki austin city limits festivali'nde red hot chili peppers, p!nk ve lil nas x ile birlikte manşet olacağı açıklandı.
15 temmuz 2022'de paramore'un ekim ve kasım 2022'de bir turneye çıkacağı açıklandı. 28 eylül 2022'de grup, 10 şubat 2023'te yayınlanması planlanan kendi adını taşıyan albümün çıkış single'ı olarak "this is why" şarkısını yayınladı.
üyeler
şimdiki üyeler
 hayley williams - vokal / klavye 
 taylor york - gitar
 zac farro - bateri
eski üyeler
 josh farro - gitar / arka vokal
 jeremy davis - bas gitar
 jason bynum - ritim gitar 
 john hembree - bas gitar
 hunter lamb - ritim gitar
 diskografi 
 albümler 
 2005 - all we know is falling 2007 - riot! 2009 - brand new eyes 2013 - paramore2017 - after laughter2023 - this is why remix albümleri 
2023 - re: this is why ep'ler 
 2006 - the summer tic 2010 - 2010 summer tour 2010 - the only exception 2011 - singles club 2013 - the holiday sessions 2014 - ain't it fun remixes konser albümleri 
 2008 - live in the uk 2008 2008 - the final riot! single'lar 
 2005 - pressure 2005 - emergency 2006 - all we know 2007 - misery business 2007 - hallelujah 2007 - crushcrushcrush 2008 - that's what you get 2008 - decode 2009 - ignorance 2009 - brick by boring brick 2010 - the only exception 2010 - careful 2010 - playing god 2011 - monster 2011 - renegade 2011 - hello cold world 2011 - in the mourning 2013 - now 2013 - still into you 2014 - daydreaming 2014 - ain't it fun 2017 - hard times 2017 - told you so 2018 - fake happy 2018 - rose-colored boy 2018 - caught in the middle 2022 - this is why 2022 - the news 2023 - c'est comme ça 2023 - running out of time diğer single'lar 
 2009 - all i wanted 2009 - looking up 2009 - misguided ghosts 2009 - where the lines overlap 2009 - turn it off 2013 - fast in my car 2013 - grow up 2014 - hate to see your heart break 2014 - tell me it's okay 2014 - escape route 2014 - native tongue 2017 - forgiveness 2017 - 26 2017 - pool 2023 - big man, little dignity 2023 - you first 2023 - figure 8 2023 - liar 2023 - crave 2023 - thick skull müzik videoları 
 2005 - pressure 2005 - emergency 2006 - all we know 2007 - misery business 2007 - hallelujah 2007 - crushcrushcrush 2008 - that's what you get 2008 - decode 2009 - ignorance 2009 - brick by boring brick 2010 - the only exception 2010 - careful 2010 - playing god 2011 - monster 2013 - now 2013 - still into you 2013 - anklebiters 2014 - daydreaming 2014 - ain't it fun 2014 - last hope (live) 2014 - hate to see your heart break (ft. joy williams) 2017 - hard times 2017 - told you so 2018 - fake happy 2018 - rose-colored boy 2018 - caught in the middle 2022 - this is why 2022 - the news 2023 - c'est comme ça 2023 - running out of time soundtrack'lar 
 2006 - superman returns 2008 - twilight 2009 - jeniffer's body 2011 - transformers: dark of the moon''

kaynakça 

amerikalı alternatif rock grupları
amerikalı rock müzik grupları
kerrang! ödülü sahipleri
2004'te tennessee'de kurulan oluşumlar
2004'te kurulan müzik grupları
rock müzik grupları
punk rock grupları
pop punk grupları
pop rock grupları
grammy ödülü sahipleri
alternatif rock grupları
müzikal üçlüler
new wave grupları
power pop grupları
emocore grupları
amerikalı emocore grupları