IV. Henry, Bölüm 2

iv. henry, bölüm 2 (i̇ngilizce özgün adı: henry iv, part 2), william shakespeare tarafından 1596–1599 yılları arasında yazıldığı düşünülen tarihsel oyundur. yapıt; ii. richard, iv. henry, bölüm 1 ve v. henry'nin oluşturduğu henriad adı da verilen dörtlemenin üçüncü oyunudur.

kaynakça 
shakespeare'in iv. henry, bölüm 2'yi yazarken yararlandığı temel kaynak raphael holinshed'in chronicles adlı yapıtıdır. en geç 1587'de yazıldığı düşünülen bu yapıtın yanı sıra edward hall'un the union of the two illustrious families of lancaster and york adlı çalışmasından da yararlanıldığı sanılmaktadır. shakespeare'in samuel daniel'ın iç savaşlar üzerine yazdığı şiirlerle de ilgilendiği bilinmektedir.

karakterler 

 rumour, sunucu
 epilog
 i̇ngiltere kralı iv. henry
 prens harry, sonra  îngiltere kralı iv. henry
 lancaster'li prens john, bedford 
 prens humphrey, gloucester dükü
 prens thomas, clarence dükü
 henry percy, 1. northumberland kontu 
 lady northumberland
 kate, harry hotspur'un dul karısı
 travers, northumberland'in uşağı
 morton, bir ulak
 scrope, york başpiskoposu
 thomas bardolf, 5. lord bardolf
 thomas, lord mowbray, the earl marshal
 lord hastings
 sir john coleville
 lord baş yargıç sir william gascoigne
 uşağı
 gower, bir ulak
 sir john falstaff
 soylu genç hizmetkar
 bardolph
 poins
 ensign pistol
 peto
 mistress quickly
 doll tearsheet, a hayat kadını
 snare
 fang
 richard de beauchamp, 13. warwick kontu
 thomas fitzalan, 12. arundel kontu ve 11. surrey kontu
 ralph neville, 1. westmorland kontu
 harcourt
 sir john blunt
 robert shallow, taşrada yargıç
 silence, taşrada yargıç
 davy, shallow'un uşağı
 ralph mouldy, simon shadow, thomas wart, francis feeble, peter bullcalf
 northumberland'ların ev-halkı için başkapıcı 
 yazıcılar, korumalar, seyisler, ulak, sneak ve diğer çalgıcılar, askerler, ve hizmetkarlar

konu özeti 

oyun i̇v. henry birinci bölüm'ün sona erdiği yerden başlar. bu oyunun odaklandığı temalara prens hal'in krallığı doğru yönelmiş gidişatı ve sonunda "falstaff"'i bir kenara atıp iktidar gücünden elemine etmesidir. fakat, "birinci bölüm'"'e karşıt olarak bu bölümde prens hal ve falstaff genellikle değişik mekanlarda bulunmaktadırlar. bu iki karakterin hikâyesi tamamiyle ayrıdır ve bu eserde ancak çok kısa bir müddet için iki defa yüz yüze gelirler. oyunun tonu hüzünlüdür çünkü falsaff'in yaşlanması ve ölümüne daha da yakınlaşması üzerine dikkat çekilmektedir.

falstaff hala meyhanelerde içmekte ve londra'nın suçlular dünyasında önemsiz suçlar ve suçlularla yakından ilişkilidir. falstaff bu sefer yanından hiç ayrılmayan yeni bir karakterle devamlı birliktedir; prens hal onu kontrole almak niyetiyle ona yardım görevine bir soylu genç hizmetkar tahsis etmiştir. falstaff doktorunun idrar analizinden sonra ne dediğini bu gence sorunca genç ona kısaca doktorun idrarın idrarı verenden daha sağlıklı olduğunu söylediğini bildirir. falstaff bu gence çulçaput elbiseler giydirmeye söz verir ve mahalli kerhanelerde birer kadın bulmak üzere oradan ayrılırlar.

falsatff bir hayat kadını olan doll tearsheet ile ilişki kurar. fakat tam bu sırada ikinci bir isyanın çıktığını haberi gelir ve falstaff yeniden orduya girerek kırsal alanlara asker toplamak için görevlendirilir. gittigi bölgede mouldy, bullcalf, feeble, shadow ve wart adlarında saf köylüler bulup bunları hemen askere alır; ama bunlardan ikisi - mouldy ile bullcalf - rüşvet niyaz askerlikten hemen ayrılma yolunu bulurlar. aynı zamanda falstaff bu bölgede eski bir okul arkadaşını olan master shalow'u bulur ve ikisi gençlik budalalıklarını hatırlayarak onlar hakkında yarenliğe girişirler.

diğer taraftan prens hal'da londra'nın suçlular dünyası ile ilişkilidir ve krallık yetkilerini yüklenecek yetenekleri olmadığı gibi görünmektedir. babası iv. henry birinci bölümde gösterilen oğlu ile barışıp onunla iyi geçinme hakkında verdiği sözü sanki unutmuştur ve genç oğlunun geleceği hakkında tekrar yesise düşmüştür. iv. henry aleyhine tekrar bir isyan çıkartılır. fakat bu sefer isyan savaş alanında değil, hal'in küçük kardeşi olan prens john'un düzenbazlık ve siyasi entrikaları yolu ile bastırılır. tam o sırada kral henry hasta olur ve sanki ölüm döşeğine gidermiş gibi yatağına düşer. bunu gören prens hal kralın öldüğüne ve kendisine krallığın geçtiğini düşünerek krallık tacını alarak oradan uzaklaşır. kral henry biraz kendine gelir ama tacının yerinde olmadığını görünce oğlunun sadece tacı elde etmeyi düşündüğünü ve babasının ölüp ölmemesi ile ilgilenmediğini düşünerek yeniden yatağa düşer. hal geri gelir ve babasının yanlış düşüncelerde olduğunu ona inandırır. bundan hemen kral henry yatağında hayatından tatmin olmuş bir şekilde gözlerini hayat yumar.

son sahnede oyunun iki tarafı yüz yüze gelirler. falstaff prens hal'in şimdi yeni kral olduğunu duymuştur ve ondan büyük ödüller koparabileceği sanısıyla londra'ya gelir. fakat yeni kral hal falstaff'a ödül vermeyi reddeder. onun gibi kişilerle bir kralın arkadaşlık kurmasının uygunsuz olacağını bildirerek huzurundan ayrılmasını emreder. aynı şekilde hal'in prensliği sırasında yakın olduğu londra'nın ayak takımı da hal'in krallık döneminde bir "hırsızlar cenneti" kurmasını beklemektedirler. fakat kral onları da yerlerinden ve kirli işlerinden uzaklaştırmak için kendilerinin tutuklanıp hapse atılmaları için emniyet otoritelerine emir verir.

oyunun sonunda epilog adlı bir sunucu çıkar; oyunu izleyiciler oyuncuların teşekkürlerini bildirir ve bu oyunu takip edecek olan bundan sonra temsil edilecek oyunda tekrar sır john'un bulunacağını ilan eder. fakat gerçekte bunu takip eden oyun olan v. henry oyununda falstaff bulunmamaktadır ve sadece kısa olarak falstaff'ın ölmüş olduğu açıklanmaktadır.

türkçeye çeviriler 

 iv. henry: i ve ii. bölüm. çev. bülent bozkurt. i̇stanbul: remzi kitabevi, 1992.

sahneleme ve uyarı filmleri

sahnelenme filmi 

 krallar çağı - güller savaşı (an age of kings - the war of the roses)
uk, tv, miniseri 1960
michael hayes: direktör
tom fleming: iv. henry 
robert hardy: prens hal
frank pettingell: falstaff

 güller savaşı  
televizyon miniserisi 1965
direktorler john barton ve  peter hall

 iv. henry  bölüm 2 - bbc televizyon shakespeare serisi
tv, uk, 1979
abd'de "complete dramatic works of william shakespeare" adlı serinin bir kısmı.
anthony quayle: falstaff
jon finch: iv. henry
david gwillim: prens hal

 iv. henry bölüm 2 - güller savaşı (english shakespeare company)
 uk, 1990  7-adet shakespeare tarihsel oyununun tiyatro sahnesinde doğrudan doğruya filme çekilmesi 
 direktörler: michael bogdanov ve michael pennington

uyarı filmi 

 geceyarısı çanları (chimes at midnight) serisi (yahut "falstaff") 
(usa, 1967) 
ii. richard, iv. henry, bölüm 1, iv. henry, bölüm 2, v. henry ve windsor’un şen kadınları oyunlarının bileşiğidir.
orson welles: direktör  
orson welles: falstaff
keith baxter: prens hal
john gielgud: iv. henry

ayrıca bakınız 

 iv. henry, bölüm 1
 benim güzel idaho'm
 iv. henry (i̇ngiltere kralı)

dipnotlar

dış bağlantılar 

 project gutenberg'de "henry iv by william shakespeare" metni    (erişim:15.12.2009)
 iv. henry, bölüm 2   (erişim:15.12.2009)

1599 tiyatro oyunları
i̇ngiliz tiyatro oyunları
william shakespeare oyunları
shakespeare'in tarihsel oyunları
popüler kültürde i̇ngiltere kral ve kraliçeleri
v. henry