Tang'ın Kuçar seferi

tang'ın kuçar seferi, tang hanedanlığı emrindeki türk asıllı bir komutan olan aşina she'er tarafından tarım havzası'ndaki kuçar vaha devletçiğine düzenlenen askerî seferdir. kuçar'ın tang'a bağlılığını bildirmeyerek batı göktürk kağanlığı ile yakınlaşması, bu seferin en önemli nedenidir. sefer, 648'de başlamış ve 19 ocak 649'da sona ermiştir. aksu'daki 40 gün süren bir kuşatmanın ardından kuçar kuvvetleri yenilgiyi kabul ederek, teslim olmuştur. kuçar askerleri, batı göktürk kağanlığı'nın desteğiyle krallığı yeniden kurmayı denediyse de, bu yeni isyan hareketi de tang ordusu tarafından bastırılmıştır.

sefer

aşina she'er, sefer hazırlıklarına başlarken ordusunu beş kol şeklinde ayırmıştır. tang ordusu, karaşehir'i pas geçerek, çungarya havzası'nın kuzeyinden kuçar'a saldırmayı planlamıştır. kuçar vaha devletçiği, kendi güvenliğini sağlamak için bu bölgelerdeki çiğil vb. türk boylarıyla ittifak yaptıysa da, tang ordusu bu boyları da mağlup ederek tarım havzası'na girmiştir. bu durumdan endişe duyan karaşehir kralı, ülkesinin başkentini terk ederek kuçar'ın daha güvenlikli olabileceğini düşündüğü doğu bölgelerine doğru yönelmiştir. ashina she'er's önderliğindeki tang ordusu, karaşehir kralını takip ederek, kralı yakalayıp idam etmiştir.

kuçar'ın ülke muhafızları, 50.000 askerden oluşan ordusu, aşina tarafından kurulan bir tuzakta pusuya düşürülmüştür. aşina she'er tarafından bin atlı kadar tang kuvveti, kuçar ordusunun üzerine gönderilmiş ve yem olarak kullanılan bu orduyu ana tang ordusunun içerisine çekmiştir. çember içerisinde kalan kuçar ordusu büyük kayıplar vermiştir. ancak, kaçmayı başaran kuçar birlikleri aksu'ya kadar geri çekilmiştir. aşina she'er, kuçar birliklerini takip ederek aksu'yu kuşatmış, 40 gün süren bir muhasaranın ardından 19 ocak 649'da kuçar askerî birlikleri tang'a teslim olmuş, kuçar kralı yakalanmıştır. aşina'nın diplomatik memurlarından biri, bölgedeki yerel beyleri yeni bir savaşa girişmektense, teslim olmaya ikna etmiştir.

644'te karaşehir'e karşı ilk askerî operasyonu düzenleyen guo şiaoke, anksi protekratlığı'nın muhafız generali tang tarafından olarak kuçar'a atanmıştır. bu muhafız generalin karargâhı, kuçar'daki gaochang bölgesine konuşlandırılmıştır. aşina she'er, kuçar kralını yakalamak için operasyon düzenlediği sırada, kuçar beylerinden nali, yardım istemek üzere batı göktürk kağanlığı'nın karargâhına doğru yola çıkmıştır. nali'nin bu isteğini kabul eden batı göktürk kağanlığı, kuçarlı askerlere çeşitli yardımlar yaparak protekratlık muhafızı guo'nun suikastını planlamıştır. guo'nun ölümüyle, batı göktürk destekli kuçar isyankârları, kuçar devletçiğini yeniden kurmuştur. bu durum çin sarayında tedirginliğe neden olmuş ve aşina she'er yeniden kuçar'a doğru harekete geçmiştir. kralın şehirlerinden dördünü ele geçirmiş ve kuçar'ı teslim olmaya zorlamıştır.böylece vaha devletçiklerindeki tang kontrolü yeniden tesis edilmiştir. tang sarayı tarafından bağlılık yemin ettirilen eski kralın kardeşine yabgu unvanı verilmiş ve bu kişi yabgu olarak kuçar'da tahta çıkarılmıştır.

kuçar kralı aripuşpa, bir mahkûm olarak tang'ın başkenti çangan'a sevk edilmiştir. tang yasalarına göre, tang'a isyan eden kişilerin idam edilmesine rağmen, kral çin imparatorunun atalarına saygı ritüellerini uygulaması karşılığında li şimin tarafından affedilerek serbest bırakılmıştır. ayrıca krala, li şimin tarafından "yüksek askerî kumandan" unvanı takdim edilmiştir.

kaynakça

bibliyografya

7. yüzyılda çin
batı göktürk kağanlığı
tang hanedanı
göktürklerin askeri tarihi