mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Helisel konik yay

helisel konik yay, daire veya dikdörtgen kesitli bir telin bir eksen etrafında konik şekilde sarılmasıyla imal edilen ve burulmaya zorlanan, helisel yaylar ailesinden bir yay çeşididir.

helisel konik yaylar bası yayları olarak kullanılabilirler.

ayrıca bakınız 
 helisel yaylar
 helisel silindirik yaylar
 kangal yaylar

yaylar
Bolu Atatürk Stadyumu

bolu atatürk stadyumu bolu'da 9000 kapasiteli olan stadyumdur. boluspor'un iç saha maçlarına ev sahipliği yapan stadyum çok amaçlı kullanılabilir. 1958 yılında hizmete girmiştir.

stadyumun zemini çim ve futbol sahasının drenajı mevcuttur. cim sahanın su ihtiyacı artezyen suyundan 60 tonluk su deposuna santraviç motorları ile depoya basılarak sahayı sulama işlemi yapılmaktadır. altı kulvarlı atletizm pisti vardır. tribünlerin altında hakem, müşahit ve sporcu soyunma odaları, bisiklet eğitim merkezi, iş atölyeleri ve depolar bulunmaktadır.

1999 yılında bakıma alınarak basın ve protokol tribünlerinde gerekli değişiklik yapılmıştır. depremde zarar gören kapalı tribünün girişe göre sağ tarafta bulunan bloğun beton üst çatı örtüsü ve kale arkaları tribünleri yıkılmıştır. 2000 yılı sonunda bakım ve onarım çalışmaları ile tesise kapalı tribünün kolon güçlendirilmeleri yapılmıştır. 2002 yılında pazar tarafındaki kale arkası yapılmıştır. diğer kale arkası ise yapılamamıştır. 2006-2007 sezonunda turnikeli sisteme geçilmiştir, ayrıca döner panolu reklam sistemine geçilmiştir.

atatürk stadyumu'nda 2008 yılında birçok yenilik olmuştur. kapalı tribünün üstündeki beton çatı kaldırılmış ve uzay çatı diye bildiğimiz çatı sistemi ile kapanmıştır. kapalı tribünün kenarlarına tribünler yapılmıştır ve pazar tarafındaki kale arkasıyla birleştirmek için kamera kabinleri için bir bina şeklinde bölüm yapılmıştır, aynı işlem 17 temmuz spor salonu tarafına da uygulanmıştır.

stadın tel örgüleri kaldırılmıştır. soyunma odaları yenilenmiştir. misafir seyirci bölümü daha öncelerinde pazar tarafındaki kale arkasının kapalıdan tarafındaki bölümden kapalı tribünün 17 temmuz spor salonu tarafına alınmıştır. stadın tamamı koltuklandırılmıştır. maraton tribünün üstünde uzay çatı ile kapanmıştır. elektronik skorborda geçilmiştir, ayrıca stadyumda ses sistemi dahil birçok yenilik olmuştur.

kayseri atatürk stadyumu'nun ışıklandırma sistemi 2009 senesinin başında alınarak stada takılmak için çalışmalara başlanmıştır. işıklandırma sistemi 2009-2010 sezonunda devreye girmiş ve stadyum gece maçları için uygun hale gelmiştir. 2017-2018 sezonunda ise reklam panoları görüşmesi sonucunda rulopan reklam tabelaları kaldırılıp led reklam panoları devreye girmiştir

kaynakça 

bolu ilindeki stadyumlar
atatürk stadyumu
boluspor
1958'de tamamlanan spor mekânları
1958'de türkiye'de kurulan oluşumlar
türkiye'deki atletizm tesisleri
Kartal Stadyumu

kartal stadyumu i̇stanbul'un kartal ilçesinde 7.195 koltuk kapasiteli olan stadyumdur. kartalspor'un iç saha maçlarına ev sahipliği yapan stadyum çok amaçlı kullanılabilmektedir. özellikle kartalspor 1. lig'e çıktıktan sonra stadın tüm trübünleri açılmaya başlamıştır. stadyum, 1986 yılında mimar-müteahhit mehmet özbek  tarafından yapıldı.

dört tarafı tribünle çevrilmiştir. tribünlerin hepsi koltukludur ve tribünler sahaya oldukça yakındır. kartal taraftarının bulunduğu tribünlerde tel örgü bulunmaktadır. stadyumda ayrıca güvenlik kameraları da bulunmaktadır.

stadyum 2018 yılında yıkılmıştır.

kaynakça 

i̇stanbul ilindeki stadyumlar‎
kartalspor
Kangal yay

kangal yay, daire veya dikdörtgen kesitli bir telin bir eksen etrafında silindirik ya da konik şekilde sarılmasıyla imal edilen, bir yay çeşididir.

kangal yaylar, eğilmeye zorlanan helisel yaylardır.

taşıt marşları ve kapı mekanizmaları gibi küçük bir dönme hareketi sağlanarak moment iletmekte kullanılırlar.

ayrıca bakınız 
 helisel silindirik yaylar
 helisel konik yaylar

yaylar
Iğdır Şehir Stadyumu

iğdır şehir stadyumu, iğdırspor'un 2014 yılına kadar maçlarını oynadığı stadyumdur. günümüzde ise iğdır fk tarafından kullanılmaktadır. 2700 seyirci kapasitesindedir. 100 kişilik oturaklı protokol tribününe sahip olan stadyum, şehir merkezine iki kilometre uzaklıkta, iğdır'ın merkez ilçesine bağlı halfeli beldesindedir.

kaynakça 

şehir stadyumu
şehir stadyumu
şehir stadyumu
Pralin

pralin, toplam ürün ağırlığının en az % 25 i bitter çikolata, sütlü çikolata, bol sütlü çikolata, beyaz çikolataların kombinasyonundan, karışımından veya herhangi birinden ya da dolgulu çikolatadan oluşan bir lokma büyüklüğündeki çikolatadır.

fransa kralı xiii. louisin emrindeki büyükelçilerden biri olan plessis-pralin dükü aşçıbaşısı lassagne tarafından üretilen bir şekerleme türüdür. fransızca kökenli bir kelime olan pralin, karamelize şekerli badem veya fındık kaplı şekerleme anlamına gelir. 

lassagne, altında çalışan aşçılardan birinin, tesadüfen, bir bademi şeker parçaları ile kapladığını görür. pralin fikri bu şekilde doğar. yine de çikolata ile kaplı gerçek pralinin icat edilmesi için daha uzun bir zaman geçmesi gerekecektir. modern pralin belçikalı bir çikolata üreticisi olan jean neuhaus ii tarafından, 1912'de sunuldu.

pralinler neredeyse her zaman daha yumuşak dolgulu bir çikolata kabuğu içerir. belçika pralinleri geleneksel pralin dolgusuyla sınırlı değildir ve genellikle dış kabukla kontrast oluşturan bisküvi, fındık, badem ezmesi, tuz, karamel, kahve, ispirto, kremalı likör, meyve veya çikolata karışımı içerir. süslemede, dekor hazırlamada ve kaplamada tercih edilmektedir. genellikle hediye kutusu şeklinde stilize kutularda satılırlar. en büyük üreticiler chocolatier neuhaus, godiva chocolatier, confiserie leonidas ve guylian'dır.

çikolatalı trüf'ün aksine, pralinler genellikle sofistike bir şekilde dekore edilir. pralinler şeffaf kağıtla kaplana veya kutu ambalajlarda satışa sunulabilir.

galeri

ayrıca bakınız 
 şekerler listesi
 kalıp çikolata
 çerez

kaynakça 

çikolata
bademler
belçika mutfağı
Damon Hill

damon hill (d. 17 eylül 1960, londra), aynı babası graham hill gibi geç bir başlangıç yaptı. i̇lk yıllarda motor yarışlarına katılan damon, 1983 yılında arabalara geçti. yirmili yaşlarının ortasındaydı ve bu dönemdeki performansları pek parlak değildi. ancak bir anda kendini formula 3 ford’da buldu ve 1986 yılında f3 serisine geçti. 1987’de iyi işler yapmasına karşın ilerleyen yıllar pek iyi geçmedi ve f3000 serisine geçti. damon her zaman mali sorunlar yaşadı.

ancak 1990’da gerçek potansiyelini gösterebildi. 1991’de çok hızlıydı ama mekanik sorunlar hill’i engelledi. hill’in performansları frank williams’ın kendisine test pilotluğu için öneride bulunmasına yetecek derecede iyiydi. 1992 yılında f1’de yarışmaya başladı. nigel mansell’in şampiyon olduğu sezonda brabham ekibi ile yarıştı. bt60b iyi bir araba değildi ama hill yine de iyi işler yaptı.

mansell’in williams’tan ayrılıp indycar serisine gittiği 1992 sonu hill için yeni bir başlangıç oldu. frank williams ve patrick head, alain prost’un takım arkadaşı olarak damon hill’i takıma getirdi. bu imkânı iyi kullanan damon, lider götürdüğü britanya ve almanya gp’lerinde teknik arızalar sebebiyle damalı bayrağı göremedi. ancak ilk galibiyetini macaristan’da almayı başardı. ve bu galibiyeti belçika ve i̇talya’daki galibiyetler izledi. sezonu üçüncü sırada kapattı.

prost emekliye ayrıldıktan sonra ayrton senna ile takım arkadaşı oldular ancak bu arkadaşlık fazla uzun sürmedi ve senna imola’da yaşamını yitirdi. bir anda takıma liderlik etme görevi hill’in olmuştu. michael schumacher ile son yarışa dek mücadelesini sürdürdü ve adelaide’da schumacher’in kendisini yolun dışına itmesi sonucu şampiyonluğu kazanamadı. hill 1995 yılında favoriydi ve sezona iyi başlamıştı ama schumacher, hill’in sezon içinde yaşadığı sorunları çok iyi değerlendirdi. hill’in kontratı 1996 sonunda bitiyordu ve williams takımı heinz-harald frentzen ile anlaşmıştı.

hill bu andan itibaren performansının zirvesine çıktı ve 1996 sezonunda sekiz yarış kazanarak şampiyonluğunu ilan etti. ancak willams’ta kalmak için artık çok geç olmuştu ve arrows takımına katıldı. felaket bir sezon geçirdi. sadece macaristan’da gerçek hızını gösterebildi.

f1’deki son iki sezonunu jordan’da geçirdi. 1998 yılında takımın tarihindeki ilk birinciliği spa’da kazandı. 1999 yılında motivasyonunu tamamen yitirmişti ve emekliye ayrılacağını çok defalar dile getirdi. takımın sponsorlarından benson&hedges, hill’in devam etmesini istiyordu ve hill sezon sonuna dek yarışmayı sürdürdü. suzuka’da üç yıl öncesinde şampiyon olan hill’den çok uzakta bir görüntü çizerek emekliye ayrıldı.

i̇ngiliz formula 1 pilotları
1960 doğumlular
brabham pilotları
formula ford pilotları
formula renault pilotları
williams pilotları
jordan pilotları
yamaha motor racing yarışçıları
honda racing corporation yarışçıları
yaşayan insanlar
formula 1 dünya sürücüler şampiyonları
bbc yılın sporcusu ödülü sahipleri
Emerson Fittipaldi

emerson fittipaldi (d. 12 aralık 1946, são paulo) brezilyalı formula 1 pilotu.

avrupa'ya ilk gelişi, 1969 yılında formula ford yarışları ile gerçekleşmiştir. jochen rindt'in monza'nın antrenman turlarında yaşamını kaybetmesiyle; team lotus adına 1970 yılında i̇talya grand prix'de yarışmıştır. 1980’de f1 pistlerinden emekli olana dek 144 yarışa katılan fittipaldi, bunların 14’ünde zafere ulaşmıştır. 1972’de lotus takımıyla ve 1974’te mclaren takımıyla şampiyonluk yaşayan emerson, 1997'de ciddi sakatlık yaşamıştır. fittipaldi’nin yarış kariyeri brezilya’da kendisinin sahip olduğu mevye tarlasının yakınlarında sürüş yaparken hafif uçağa çarpması sonucu bitmiştir.

 

1946 doğumlular
são paulo doğumlu sporcular
brezilyalı formula 1 pilotları
formula 1 dünya sürücüler şampiyonları
yaşayan insanlar
uluslararası motor sporları onur listesi üyeleri
Giuseppe Farina

emilio giuseppe "nino" farina (d. 30 ekim 1906 - ö. 30 haziran 1966), i̇talyan otomobil yarışçısı. formula 1'in ilk dünya şampiyonu pilotudur.

zamanının popüler pilotlarından olmamasına rağmen aşırı derecede cesur olmasıyla tanınmıştır. geçirdiği birçok büyük kazaya rağmen hayatta kalması mucize olarak değerlendirilmiştir. farina, 1938'de maserati ile, 1938-39 döneminde ise alfa romeo ile yarışmıştır. ii. dünya savaşı sonrası kendi maserati arabası ile yarışan farina, daha sonra tekrar alfa romeo'ya davet edilmiştir. jean-pierre wimille’nin 1949 başında ölmesi ile takıma liderlik eden giuseppe farina, birçok kazadan sağ kurtulmasına rağmen, 1966'da fransa gp'sini izlemeye giderken geçirdiği kazada yaşamını yitirmiştir.

1906 doğumlular
i̇talyan formula 1 pilotları
1966 yılında ölenler
formula 1 dünya sürücüler şampiyonları
Gilles Villeneuve

joseph gilles henri villeneuve ya da bilinen adıyla gilles villeneuve, (d. 18 ocak 1950, ö. 8 mayıs 1982) quebec doğumlu kanadalı formula 1 pilotudur.

yarıştığı dönemde tüm dünyayı kendisine hayran bırakmıştır. 68 kez yarışan villeneuve, 2 pol pozisyonu, 8 en hızlı tur zamanı, 29 finiş göremeyen yarış, 13 podyum, 6 yarış galibiyeti elde etmiştir. 1979 yılında dijon-prenois pistinde rené arnoux ile ikincilik için inanılmaz bir mücadeleye girişmiş ve bu mücadeleyi kazanmıştır. bir diğer büyük kapışması ise ölmeden önceki yarış olan 1982 i̇mola gp'sinde takım arkadaşı didier pironi ile olmuş ve kaybedip yarışı 2. bitirmiştir. bu onun 1982 yılında aldığı tek puandır. villeneuve, i̇mola'daki yarıştan sonra belçika'da zolder pistinde 'pol pozisyonu' almaya çalışırken yaptığı kazada yaşamını yitirmiştir.

ölümünden sonra kanada'daki piste kendi adı verilmiştir.

villeneuve, "eğer biri bana üç dilek hakkım olduğunu söyleseydi, birinci dileğim yarışmak, ikincisi formula 1'de olmak, üçüncüsü de ferrari kullanmak olurdu." diyerek, hayattaki en büyük üç tutkusunu bir cümlede özetlemiştir.

ayrıca 1997 formula 1 dünya şampiyonu jacques villeneuve'ün babasıdır.

kanadalı formula 1 pilotları
1950 doğumlular
1982 yılında ölenler
Merkez Luzon

merkez luzon bölgesi filipinler'deki en büyük ovalık araziye sahiptir ve ülkedeki piriçin çoğunu üretir. bu yüzdendir ki filipinler'de "pirinç kabı" olarak adlandırılır. eyaletleri: aurora, bataan, bulacan, nueva ecija, pampanga, tarlac ve zambales.

on üç şehri vardır. onlar da: bataan'da balanga; nueva ecija'da cabanatuan, gapan, muñoz, palayan ve san jose; zambales'de olongapo; pampanga'da angeles, san fernando; bulacan'da san jose del monte, meycauayan ve malolos; ve tarlac'da tarlac.

pampanga'daki san fernando şehri bölgesel merkezdir. aurura, merkezi yönetim no.103 tarafından bölge iv'den transfer edildi.

ekonomi 
filipin cumhuriyeti'nin eyaleti aurora küçük ve az nüfusa sahiptir, quezon büyük ve çok nüfusludur. quezon'in kuzeyinde luzon'un doğu sahiline yerleşmiştir. --i̇spanyolca'da "contra costa" olarak bilinir. sekiz kasabaya yayılan nüfusu yaklaşık 173.000'dir. aurora ismini, filipinler cumhuriyeti'nin eski devlet başkanının karısının adı aurora quezon'dan almıştır. her ikisi de yeni adı naval olan baler kasabasında doğdu. katolik kilisesi i̇spanyol dört subay ve elli adamı tarafından ağustos 1898'den ağustos 1899'a kadar bir yıl boyunca korundu ve filipinler'deki son i̇spanyol karakolu teslim alındı. filipinli'ler bu kahramanları takdir ettiler ve onlar için bir anıt diktiler. aurora 1951'de quezon'un bir yedek-eyaletiydi ve tam anlamıyla 1979'da resmen eyalet ilan edildi. aurora büyük ormanlık ve temiz toprağıyla çoğu çiftçi tarafından kullanılır. eyalet yılda dört defa pasific tayfununa maruz kalır ve bazıları aşırı tahribat yapar. diğer taraftan oksijen tüpü ile dalma, şnorkelle yüzmek için güzel yerdir.dramatik dağ manzaraları vardır. temel ürünleri: kurutulmuş ceviz içi, pirinç, muz, kahve, biber ve turuçgiller ayrıca ağaç ürünler ve balık.

pampanga karma ekonomiye sahiptir: inşaat ve endüstri. başlıca ürünler: pirinç, şeker kamışı şekeri, mısır, kavun, sebze ve bambu. endüstriler ürünler: yiyecek ürünleri, dericilik, tekstil, eczacılık, metal ve makine parçaları. el sanatıda yapılır, balıkçılık ta yaygındır—tatlı-su ve tuzlu-su.

siyasi bölümler 

¹ angeles şehri ve olongapo şehri iyi derecede kentleşmiş şehirlerdir.

şehirleri 
 angeles şehri
 balanga şehri, bataan
 cabanatuan şehri
 gapan şehri, nueva ecija
 meycauayan şehri, bulacan
 malolos şehri, bulacan
 muñoz bilim şehri, nueva ecija
 olongapo şehri
 palayan şehri, nueva ecija
 san fernando şehri, pampanga
 san jose şehri, nueva ecija
 san jose del monte şehri, bulacan
 tarlac şehri, tarlac

ayrıca bakınız 
 filipinler'deki süper bölgeler

dış bağlantılar 
 merkez luzon yerel ticaret rehberi
Melih Açba

melih açba (d. 1913, i̇stanbul - ö. 1988, i̇stanbul), kuzey kafkasya kökenli boksör, yönetici ve hakem. abhaz kökenli bir ailenin çocuğu olarak, 1913'te i̇stanbul’da doğdu. öğrenimini galatasaray lisesi'nde yaptı. boksa 11 yaşında başladı. okul ve i̇stanbul şampiyonu oldu. liseyi bitirdikten sonra amerika'ya gitti. kaliforniya, berkeley üniversitesi'ni bitirdi. boksta ilk milli türk takımı 1928 yılında kurulmuş ve aynı yıllarda türkiye'nin ilk uluslararası başarısı sscb'de kazanılmıştır. yaptığı 359 maçın 358'ini kazanan melih açba, 1940 yılında abd'de yapılan ve en büyük amatör boks şampiyonası olan altın eldiven şampiyonası'nda 830 boksörün katıldığı 66 kiloda altın eldiveni alarak birinci olmuştur.

1942'de özerk boks federasyonu'nu kurdu. 4 yıl başkanlık yaptı. 1947 avrupa şampiyonası 'nda federasyon üyeliği yaptı. dublin'de uluslararası maçlar yönetti. boks yaşamı boyunca 359 maç yaptı ve hiç yenilmedi.

1942 - 1949 yılları arasında türkiye boks federasyonu başkanlığı yapmış, 1988'de i̇stanbul'da ölmüştür. mezarı zincirlikuyu mezarlığı'ndadır.

abhaz asıllı türkler
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
1913 doğumlular
1988 yılında ölenler
türk erkek boksörler
galatasaray lisesinde öğrenim görenler
Hakan Özmert

hakan özmert (d. 3 haziran 1985), türk futbolcudur. tff 1. lig ekiplerinden bodrumspor'da forma giymektedir.

futbolculuk kariyeri

kulüp takım kariyeri 

fransa'nın nantes kentinde dünya'ya gelen hakan özmert burada fransız futbolunun köklü ekiplerinden nantes'nın altyapısında futbola başladı. ailesinin türkiye'ye geri dönüp sakarya'ya yerleşmesinden ötürü sakarya'nın akyazıspor ekibinin altyapısında oynamaya başladı. bir sezon aradan sonra sakaryaspor altyapısına geçti. 2003 yılında profesyonelliğe geçiş sözleşmesini imzalayarak as takım kadrosuna dahil edildi. as takım için ilk resmî karşılaşmasına 25 mayıs 2003 tarihinde yozgatspor'a karşı oynanan 1. lig karşılaşmasındaı.

2005'te karşıyaka'ya kiralanan özmert, 2007'de kendisini antalyasporlu yapan sözleşmeyi imzalamıştır. burada da 29 lig maçında 3 gole imza atmıştır.

2010-11 sezonunda kardemir karabükspor'a transfer olmuştur. burada uyum sorunu yaşamadan takımın önemli oyuncularından biri oldu be karabükspor'un başarısında önemi pay sahibi oldu. gösterdiği performansla birçok büyük takımın transfer listesine girmeyi başardı.

2011-12 sezonunun başında süper lig ekiplerinden bursaspor'a transfer olduğu duyuruldu. fakat kısa süre sonra bu transferin gerçekleşmediği açıklandı. bunun üzerine süper lig'in yeni ekiplerinden orduspor'la 2 yıllık sözleşme imzalayarak buraya transfer oldu. orduspor'da başarılı bir sezon geçirmesine rağmen 2012-13 sezonu öncesinde sözleşmesi feshedildi ve kasımpaşa'ya transfer oldu.

2013 yılında yeniden eski takımı karabükspor'a döndü. 2013-14 sezonunda 12 lig 1 türkiye kupası maçına çıkan özmert, 1.hafta eski takımı kasımpaşa ile oynanan maçta bir de asist yaptı. 2014-15 sezonu öncesinde ise takımı ile uefa avrupa ligi'ne katılma hakkı kazanan özmert, takımının rosenborg ile oynadığı rövanş maçında ağları havalandırdı ve skoru 1-1'e getirerek kardemir karabükspor'un tarihinde ilk kez katılığı avrupa kupaları'nda attığı ilk golün sahibi oldu ve takımının bir üst tura çıkmasında büyük pay sahibi oldu. 2015 yılında sivasspor'a bonservissiz transfer olmuştur. ardından 2016 yılında i̇stanbul başakşehir'e 1.5 yıllık sözleşme imzalamıştır. yılında antalyaspora yeniden transfer olmuştur. 2022 yılında yapılan bir açıklamaya göre 2022-2023 sezonu son sezonu olacaktır.

i̇statistikleri

kulüp takım istatistikleri

futbolcu başarıları

kulüp 
{{spor başarıları| 1. lig|1|2003-04 (sakaryaspor ile.)}}
1. lig:
 i̇kincilik (1): 2007-08 <small>(antalyaspor ile süper lig'e yükseliş.)</small>
 play-off (1): 2005-06 <small>(sakaryaspor ile süper lig'e yükseliş.)''</small>

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 
 
 goa.com i̇nternet sitesi - futbolcu hakan özmert profili 

yaşayan insanlar
1985 doğumlular
türk erkek futbolcular
orta saha futbolcuları
orduspor futbolcuları
kardemir karabükspor futbolcuları
antalyaspor futbolcuları
karşıyaka sk futbolcuları
sakaryaspor futbolcuları
i̇stanbul başakşehir fk futbolcuları
süper lig futbolcuları
nantes doğumlular
fc nantes futbolcuları
fransız futbolcular
türk asıllı fransızlar
kasımpaşa sk futbolcuları
sivasspor futbolcuları
Şemsi Yastıman

şemsi yastıman (10 temmuz 1923, kırşehir - 10 temmuz 1994, lapseki), türk halk müziği sanatçısı.

türk halk müziği'ne kaynak kişi ve derleyici kimliği ile emeği geçmiş büyük halk sanatkârıdır. asıl adı "mehmet galip şemsettin" olan şemsi yastıman, "şekerci ahmed ağa" ve "i̇lhamiye hatun"un oğlu olarak dünyaya geldi. saza ve söze ilgisi küçük yaşlarda başladı. o yıllarda kırşehir ustalarından etkilendi. ankara'da bulunduğu yıllarda "yağcıoğlu fehmi efe" ve "genç osman"ın müzik meclislerine girerek kendini ve sazını geliştirdi. sahneye çıkması da bu yıllara rastlar.

bir süre i̇zmir'de yaşayan ve burada evlenen şemsi yastıman, daha sonra i̇stanbul'a yerleşti. kısa sürede şöhreti artan ve gazinolarda çalışmaya başlayan yastıman, dönemi içinde, basın-yayın organlarının en çok bahsettiği sanatçılardan biri oldu. onlarca plak doldurdu ve pek çok kez türkiye radyoları'nın programlarına davet edildi.

semsi yastıman, özellikle halk müziği geleneğinin çalıp-söyleme tarzını benimsemiş bir halk sanatkârı olarak adından söz ettirdi. âşıklık geleneğinin çeşitli türlerinde seslendirdiği eserlerle ve bilhassa dönemi içinde unutulmaya yüz tutmuş olan destan ve taşlamaları ile sevildi. memleketi kırşehir'in müzik potansiyelinin geniş kitlelere tanıtılmasına önayak oldu. sanatçı kişiliği yanında, kendi adını taşıyan dükkânında saz dersleri vererek pek çok sanatçı yetiştirdi. (bkz. hasan cihat örter, serhan yastıman) türk halk müziği konusunda çeşitli kitaplar yayınlayarak kültür hayatına hizmetlerde bulundu.

şemsi yastıman, doğum gününde, yani 10 temmuz da (1994) lapseki emek tatil sitesinde hayata gözlerini yumdu. lapseki'ye bağlı adatepe köyüne defnedilen cenazesi vefatından 27 yıl sonra, 09 temmuz 2021 tarihinde ailesinin onayı alınarak kırşehir i̇maret camii mezarlığına nakledilmiştir.

en çok bilinen eseri, kırşehir'e özlemini dile getiren "memleket hasreti" ve "uzaylılar hoşgeldiniz"dir.

kaynakça
 ülgen, erol (1995). "şemsi yastıman: hayatı ve eserleri". i̇stanbul: ahi kültürünü araştırma ve eğitim vakfı yayını

1923 doğumlular
kırşehir doğumlular
1994 yılında ölenler
çanakkale'de ölenler
20. yüzyıl türk bestecileri
türk söz yazarları
türk halk müziği sanatçıları
Çürüksulu Mahmud Paşa

çürüksulu mahmud paşa (1865 - 31 temmuz 1931), gürcü kökenli osmanlı asker ve devlet adamı.

acara'nın kobuleti (türkçe adıyla çürüksu) kentinde doğdu. 1909 yılından sonra osmanlı ordusu'nun alman genelkurmayı nezaretindeki modernizasyonunda görev aldı. balkan savaşı'na ferik rütbesiyle katıldı. 1913 yılında kurulan, sait halim paşa liderliğindeki i̇ttihat ve terakki hükûmetinde harbiye nazırı vekili ve nafia nazırı olarak görev aldı.

1914 yılında osmanlı devleti'nin hazırlıksız olarak i. dünya savaşı'na katılmasına karşı çıktı. i̇ttihat ve terakki merkez komitesinden bağımsız, sözü dinlenen bir devlet adamı olarak tanındı. talat paşa kabinesinde bahriye nazırı oldu.

1918 yılında padişah tarafından meclis-i ayan azası olarak atandı. i. dünya savaşı'ndan sonra kurulan barış hazırlıkları komisyonunu yönetti. bu görevdeyken ermeni kırımı'nı insanlık suçu olarak değerlendiren görüşler ileri sürdü. ermenilerle barışa dair sözleri mustafa kemal atatürk tarafından nutuk'ta eleştirildi.

22 mart 1920 tarihinde i̇ngiliz işgal gücü tarafından "i̇ttihatçı" olarak tanınan diğer siyasilerle birlikte malta'ya sürgüne gönderildi. 1921 yılında serbest bırakıldı ve i̇stanbul'a döndü.

fransızca ve almanca ile birlikte ileri derecede matematik bilgisine sahipti. 31 temmuz 1931 tarihinde öldü. son harbiye nazırı ziya kutnak'ın kayınbiraderidir.

kaynakça 

1864 doğumlular
1931 yılında ölenler
i. dünya savaşı'nda osmanlılar
kuleli askerî lisesinde öğrenim görenler
i̇ttihat ve terakki üyeleri
v. mehmed tarafından seçilen meclis-i âyan üyeleri
malta sürgünleri
osmanlı gürcüleri
mekteb-i harbiye'de öğrenim görenler
osmanlı generalleri
balkan savaşları'nda osmanlı askerleri
karacaahmet mezarlığı'na defnedilenler
Kalavun

kalâvûn; tam adıyla seyfeddin kalâvûn el-elfi el-mansûr veya bütün lâkaplarıyla  el-melik el-mansûr seyf ed-dīn kalâvûn el-elfi es-sâlihî en-necmî el-alâ'î, (kısaca arapça: المنصور سيف الدين قلاوون الألفي‬ ) (d. yak. 1222 - o. 10 kasım 1290 kahire) 1279 ile 1290 döneminde mısır'da hüküm sürmüş türk asıllı bahrî hanedanı'ndan memlûk devleti'nin yedinci hükümdarıdır.

yaşamı 

kalavun, mısır memlûk devleti'nin yedinci hükümdarı olup bahriye memlûkları'ndandır. yaklaşık 1222 yılında doğan bir kıpçak türküdür.  eyyûbî sultanı salih eyyub’ün kölelerinden olup, 1000 altına satın alındığı için elifi de denir. sultan kendisini 1247 yılında, serbest bırakınca askerlik hizmetine girdi. sultan baybars'ın emri altında güç ve nüfuz bakımından gittikçe yükseldi. sultan baybars'in oğlu sultan berke han'ın hükümdarlığı zamanında ermenilerle yaptığı savaşlardaki başarısıyla dikkati çekti.

sultan berke han tahttan indirilip yedi yaşındaki kardeşi sülemiş'in hükümdar olmasına önayak olan kalavun, sülemiş'e atabey tayin edildi. altı ay süren bu atabeylikten sonra bir darbe ile hükümdarlığı ele aldı. halifenin de hükümdarlığını tanımasıyla durumu sağlamlaştı.

kalavun, suriye'deki şam sultanı sungur, moğollar ve onlara yardım eden ermenilerle mücadele ederek yaptığı savaşları kazandı. bütün suriye’yi elde etmek için saint jean şövalyelerinin morkab’daki kalelerini 1285’te ele geçirdi. trablusşam’ı ve yakınındaki batrun kalesini ele geçirdikten sonra akka’yı almak için yola çıktığı sırada, kahire yakınlarında öldü. yaptırdığı medresenin bahçesine defnedildi.

cesur, tedbirli, âdil, ilmi ve terakkiyi seven bir hükümdar olup, kahire’de iki kasr arasında büyük bir medrese yaptırdı. o zamana kadar bir benzeri yapılmamış olan kahire hastanesi, en önemli eseridir. bu hastanenin çeşitli hastalıklar için laboratuvarları, ilaçlar ve diğer erzaklar için ayrı ayrı depoları, tertipli, güzel hasta koğuşları bulunmaktaydı. ayrıca bu hastanenin yanına cami ve diğer eserleri de yaptırdı.

memlûk sultanları arasında, kurduğu hükümranlık sistemi devam eden yalnız kalavun'dur. bu sülalenin başına kalavun’dan sonra beş hükümdar daha geçti. 1382 yılında çerkes sultanları ortaya çıkınca sülalenin hükümranlığı sona erdi.

dipnotlar

ayrıca bakınız 
 memlûk sultanlığı
 mısır memlûk sultanlar listesi

dış bağlantılar
 clot, andré 
 (çev. turhan ilgaz) (2005), kölelerin i̇mparatorluğu memlüklerin mısır'ı, i̇stanbul:epsilon yayınları isbn 9753317727.
 (2009) l'égypte des mamelouks 1250-1517. l'empire des esclaves,  paris:perrin isbn 978-2-262-03045-2 
 türk ansiklopedisi, memlukler (mısır) maddesi.

1222 doğumlular
1290 yılında ölenler
13. yüzyılda türkler
bahrî hanedanı sultanları
13. yüzyılda memlûk devleti
Arapayma

arapayma (arapaima gigas), osteoglossidae familyasından bilinen en büyük tatlı su balığı türü. bir zamanlar bu balığın 3 metreyi geçen büyüklükte bireylerine de rastlanmıştır. 

türün gereğinden fazla avlanmasından dolayı, günümüzde bu büyüklükte bireylere rastlanmamaktadır. dili yaklaşık 1,5 metre uzunluğunda ve kemiklidir. bu yüzden, arapayma osteoglossiformes (kemik dilliler) takımında yer alır. dilinin sert yüzeyi amazon yerlileri tarafından odun zımparalamak için kullanılır. oldukça hızlı büyür. genç bireyler, yetişkin erkek bireyler tarafından korunur.

arapayma amazon’da yaşar ve hem bu bölgede, hem de çoğu dilde "pirarucu" diye adlandırılır.

eski bir amazon efsanesine göre pirarucu, güneybatı amazon’da bulunan uaiás adlı bir kabilede yaşayan bir yerliymiş. kabile şefi olan babası pindarô’nun çok iyi bir adam olmasına rağmen pirarucu, çok cesur ama kalpsiz bir savaşçıymış.

sahip olduğu güçten dolayı kibirlenen pirarucu, bir gün, babasının komşu kabileyi ziyarete gitmiş olmasından yararlanarak, kendi kabilesindeki insanlara eziyet etmiş ve tanrıları eleştirmiş. 
tanrıların tanrısı tupã, pirarucu’yu izlemiş ve yaptıklarına çok kızmış. onu cezalandırmak için yıldırım ve sel tanrıları olan polo ve iururaruaçú’yu çağırmış. tanrılar ırmakta balık tutmakta olan pirarucu’nun üzerine sel ve yıldırım göndermişler. tupã’nın nefretiyle kabaran suları ve düşen yıldırımları fark ettiği halde pirarucu, tüm bunları görmezden gelerek gülmüş. bunun üzerine tupã, xandoré’yi, insanlardan nefret eden şeytanı çağırmış. pirarucu kaçmak istemiş ama af dilemeyi reddettiği için xandoré kalbine bir yıldırım saplamış.

pirarucu hala canlı olduğu halde, çevresindeki herkes korku içinde ormanı terk etmiş. onun bedeni ise ırmağın derinliklerinde dev ve karanlık bir balığa dönüşmüş.

güney amerika’da amazon ırmağında yaşayan arapaima gigas türü tatlı su balığı, 5 yıl önce henüz 30 santimetreyken, iş insanı okan duran tarafından gebze darıcadaki boğaziçi hayvanat bahçesi’ne verildi.

arapayma kısa sürede 3 metre uzunluğa ve 100 kiloya erişince yeni bir akvaryuma taşınması şart oldu. havuzun suyu boşaltıldıktan sonra havluya sarılan balık, beş kişi tarafından sedyeyle taşınarak yeni akvaryumuna konuldu.

dış bağlantılar 

osteoglossiformes
balık taslakları
tatlı su balıkları
Çan

çan, kökü tarih öncesi zamanlara dayanan bir çalgıdır. çan sallanmağa başlarken, tokmakla vurularak ses çıkartılır. verdiği temel notaya normal armonikleri eklenir (üst sekizli, beşli, küçük üçlü, alt sekizli). bu armoniklerin doğruluğu, çanın ana çizgilerine bağlıdır (dış ve iç çevresi). çanın akordu üstündeki alaşım ölçüsünü azaltarak yapılır. alaşımın çanın neresinden azaltılacağı belirlidir. bunlar her armoniğin çıktığı yerlerdir. çanın alaşımı % 78 oranında bakır, % 22 de kalaydan bileşir. günümüzde, çanı sallamak için elektrik motoru kullanılır. motor makarayı harekete geçirir. eskiden makaraya ip sarılırdı. en dolgun ses, içten vuran tokmakla elde edilir. dıştan vuran çekiç kullanılırsa, çıkan ses çok madeni olur. bugün opera ve orkestralarda çan sesi akortlu madeni borulardan bileşen özel bir çalgı ile verilir.

notası, dördüncü çizgi fa açkısı ile, timbal veya davul partisi üzerine yazılır. gereğine göre, bütün seslerde yapılabilir. sesinin etkisi, iki sekizli yukarıdandır. bestenin yerine göre, hangi bey çanın kullanılacağı, bestecinin belirtmesi gerekir. çanlar, dokunaklı ve görkemli etkiler bırakır.

 
vurmalı çalgılar
kırgız müzik aletleri
Aileen Wuornos

aileen carol wuornos (29 şubat 1956, rochester, michigan –  9 ekim 2002, florida eyalet cezaevi, bradford county, florida), abd'nin en ünlü kadın seri katillerinden biri olarak görülen hayat kadını. 1989-1990 yılları arasında cinsel ilişkiye girdiği bazı kişileri öldürdüğü, ve cesetlerini ormanda sakladığı ortaya çıkmıştır. 7 kişiyi öldürdüğü iddia edilse de, iki kişinin cesedi bulunamamış ve 5 kişiyi öldürmekten yargılanmıştır. aileen wuornos'un annesi diane wuornos, babası ise leo dale pittman'dır.

çoğu kişiye göre amerika’nın ilk kadın seri katili, çoğu kimseye göre de yalnızca şiddet gördüğü için vahşileşen bir kurbandır. kişilik gelişiminde "nurture" çıkmazının etkisi söz konusu olduğunda, bariz bir biçimde bu durumun, yani yetiştirilme şartlarının olağan dışılığını ispatlayacak bir hayatı olmuştur.

anne babası doğmadan önce boşanır. babası daha sonra çocuk tacizinden suçlu bulunur ve hapishanede kendini asar. aileen henüz 6 aylıkken annesi bir not bırakıp çeker gider. büyükannesi ve büyükbabası bakımını üstlenir. ancak 13 yaşındayken tecavüze uğrar, gayri meşru bir çocuk dünyaya getirdiği için o evden de kovulur. hayatta kalmak için hurda bir arabada barınır, para için fahişeliğe başlar, uyuşturucuya alışır, çoğu zaman da ortalıkta sarhoş olarak gezer.
yine de 20 yaşındayken 70 yaşında bir adamla evlenmeyi başarır ama kocasını bastonla dövdüğü için evliliği sadece bir ay sürer.

nihayet 1986 yılında hayatının aşkı tyria moore adında bir lezbiyenle karşılaşır. 4 sene beraber yaşarlar. ancak wuornos'a en son darbeyi de sevgilisi vurur ve yakalandıktan sonra aleyhine tanıklık eder.

mahkeme kararıyla aralık 1989 ve kasım 1990 arasında toplam 5 kişiyi öldürmekten suçlu bulunur ve ölüme mahkûm edilir. rivayete göre, kararı duyunca "ben masumum. umarım size de tecavüz ederler bok çuvalları" diye bağırmıştır.

önceleri öldürdüğü insanların kendisine saldırdığını öne süren wuornos, idamdan hemen önce ise "yaptığım her şeyin altında korkunç bir öfke yatıyor. i̇dam edilmem gerek çünkü eğer hapisten çıkacak olursam yine cinayet işlerim." diyerek suçunu itiraf etti.

wuornos, 9 ekim 2002 çarşamba günü idam edilmiştir.

2003 tarihli monster filmi dışında 1993 yılında new york film festivali'nde bir bölümü gösterilen aileen wuornos: the selling of a serial killer isimli belgesele de konu olmuştur.

konu alındığı filmler 
 monster : charlize theron ve christina ricci
 aileen: the life and death of a serial killer
 aileen wuornos: the selling of a serial killer
 american horror story: hotel: (2015 - 2016 yıllarında yayınlanan american horror story isimli amerikan yapımı dizinin beşinci sezonu olan hotel isimli sezonda lily rabe tarafından canlandırılmıştır.)

kaynakça 

1956 doğumlular
2002 yılında ölenler
michigan doğumlular
florida'da ölenler
amerikalı seri katiller
kadın seri katiller
lgbt fahişeler
amerika birleşik devletleri'nde lgbt kişiler
antisosyal kişilik bozukluğu
i̇dam edilmiş amerikalılar
borderline kişilik bozukluğu olan insanlar
ölüm cezasına çarptırılan kadınlar
cenazesi yakılarak icra olunan kişiler
İşçi Partisi (Brezilya)

i̇şçi partisi (, pt), brezilya'daki siyasi partileriden biridir. 1 ocak 2003'ten ağustos 2016'ya kadar birçok başka partiyle koalisyon hükûmetinde federal düzeyde idare edildi.

2002 parlamento seçimlerinden sonra parti, temsilciler meclisi'nin en büyük partisi oldu ve ilk kez federal senatodaki en büyük parti oldu. ülkenin tarihinde en yüksek sevilme oranına sahip olan lula, partinin en önemli üyesidir. halefi dilma rousseff; 1 ocak 2011'de göreve başladı. partinin sembolleri, merkezinde beyaz bir yıldız bulunan kırmızı bayraktır; ortadaki "pt" baş harfleriyle yazılmış beş köşeli kırmızı yıldızdır.

daha askeri diktatörlük dönemi sürerken 10 şubat 1980'de são paulo'da bir grup sendikacının önderliğinde kurulan pt sosyalist, demokratik sosyalist, ama aynı zamanda komünist ve troçkist unsurları da içinde barındırıyordu. bununla birlikte 1990'lardan itibaren birçok yerel seçimde başarı kazanan partinin çizgisi giderek sosyal demokrasiye kaydı.

parti çizgisindeki değişiklik özellikle 2002 yılında lula da silva'nın devlet başkanı seçilmesinden sonra parti içi tartışmalara neden oldu. 2003 yılında partiden ihraç edilen sol kanat üyeleriyle, bu karar üzerine partiden ayrılanlar 2004 yılında partido socialismo e liberdade (p-sol) adlı sosyalist bir parti kurdular.

özellikle ülkenin yoksul kesimlerinin oylarını alan parti, iktidarda bulunduğu süre içinde ekonomik istikrarı sağlamanın yanı sıra, yoksulluğa karşı giriştiği fome zero (sıfır açlık) kampanyasında da büyük bir başarı kazandı. bununla birlikte birçok yolsuzluk suçlamasıyla karşılaşan parti, halen brezilya parlamentosunda bulunan en büyük fraksiyon olmayı sürdürmektedir.

31 ağustos 2016 tarihinde dilma roussef'in azledilmesiyle 13 yıllık kesintisiz iktidarı son buldu.

seçim sonuçları

devlet başkanlığı seçimleri

parlamento seçimleri

kaynakça

türkçe kaynakça 
 aydınoğlu, ergun. brezilya işçi partisi deneyimi. türkiye: yaynlari belge, 1991. 114 s. 
 genro, tarso; souza, ubiratan. özgün bir belediyecilik deneymi: katılımcı butce - brezilya'nın porto alegre kentindeki deneyim. türkiye: dünya diyarbakır yerel yönetim ve demokrasi akademisi, 1999. 96 s. 
 gret, marion; sintomer, yves. porto alegre: farklı bir demokrasi umudu. türkiye: i̇thaki yayınları, 2004. 179 s.

açıklamalı kaynakça 
 menegozzo, carlos henrique metidieri
 karepovs, dainis; maciel, aline fernanda
 silva, patrícia rodrigues da; cesar, rodrigo. * partido dos trabalhadores: bibliografia comentada (1978-2002). brezilya: editora fundação perseu abramo, 2013. 413 s. bu türk dilinde pt kitap özetlerini içerir.

brezilya'daki siyasi partiler
1980'de kurulan siyasi partiler
Fome Zero

fome zero (sıfır açlık) brezilya hükûmetinin ülke çapında yaklaşık 44 milyon insanı tehdit eden açlıkla ve aşırı yoksullakla mücadele etmek için uyguladığı bir programdır. 2002 yılında başkan luiz inácio lula da silva tarafından uygulamaya sokulmuştur.

program sosyolog herbert de souza'nın düşüncelerine dayanmaktadır ve 16 ekim 2001'de dünya gıda günü vesilesiyle o zamanlar lula da silva'nın yönetiminde bulunan bir sivil toplum kuruluşu olan instituto cidadania tarafından geliştirilmiştir. ministério do desenvolvimento social e combate à fome (toplumsal gelişim ve açlıkla savaş bakanlığı) ile işbirliği halinde ve özel bakan josé graziano da silva yönetiminde uygulanan program gıda eksikliği, işsizlik ya da açlığa yol açan diğer faktörlerin etkisi altında bulunan ailelerin kaydedilerek kendilerine gıda maddesi ve gıda maddesi fişi yardımı yapılmasına dayanmaktadır. ayrıca ucuz restoranların (halk mutfakları) açılması ve etkili tarım yöntemlerinin desteklenmesi de program kapsamındadır.

önceki hükûmetler tarafından da açlıkla mücadele programları uygulandıysa da fome zero brezilya tarihindeki en geniş kapsamlı programdır.

dış bağlantılar 
 fome zero resmi internet sitesi

brezilya hükûmeti
sosyal güvence
Dünya Demokratik Gençlik Federasyonu

dünya demokratik gençlik federasyonu (ddgf) sol eğilimli uluslararası bir gençlik örgütüdür. birleşmiş milletler tarafından uluslararası hükûmet dışı gençlik örgütü olarak tanınmıştır. kendini "antiemperyalist, sol kanat" olarak tanımlayan ddgf 1945 yılında londra'da kuruldu. ii. dünya savaşı sonrasının tarihsel koşullarında geniş bir yaygınlığa ulaştı. ancak soğuk savaş'ın başlamasıyla batılı örgütlerin önemli bir kısmı federasyondan ayrıldı. federasyon genellikle genç komünist enternasyonalin ardılı olarak görülmüştür.

sovyetler birliği'nin ve doğu bloku'nun dağılmasından sonra krize giren örgüt, ardından yeniden düzenli etkinlikler gerçekleştiren bir uluslararası gençlik örgütü olarak faaliyete devam etmiştir. en önemli etkinliği dünya gençlik ve öğrenci festivali olan örgütün merkezi budapeşte'dedir.
    
1978'de, merkezi i̇stanbul'da olan i̇lerici gençler derneği (i̇gd), ddgf'ye üye olmuştur. 1978'de i̇gd, ddkd, sgb, çırak-der, i̇kd, i̇ld, kdb temsilcileri, chp'li bir parlamenter, aydın ve sanatçılardan oluşan bir delegasyon küba'nın başkenti havana'da yapılan 11. dünya gençlik ve öğrenci festivali'ne katılmıştır. i̇gd 1979 yılında sıkıyönetim tarafından kapatılmış, 12 eylül 1980 askerî darbesinden sonra üyeleri sıkıyönetim mahkemelerinde yargılanmıştır. 8-12 kasım 2011 tarihleri arasında yapılan ve 50’nin üzerinde ülkeden 86 gençlik örgütünün yer aldığı ddgf 18. genel meclis toplantısı'na türkiye’den tkp’li bir genç temsilci katılmıştır.

uluslararası kuruluşlar
gençlik kuruluşları
gençlik politikaları
Dünya Gençlik ve Öğrenci Festivali

dünya gençlik ve öğrenci festivali, 1947’den beri dünya demokratik gençlik federasyonu tarafından organize edilen, uluslararası öğrenciler birliği ile ortaklaşa gerçekleştirilen ve başka katılımlarla da oluşturulan bir uluslararası festival hazırlık komitesi tarafından yürütülen etkinliktir.

en büyük sayıda katılımlı festival 1957'de moskova’da 131 ülkeden 34,000 kişinin katıldığı 6. dünya gençlik ve öğrenci festivali idi. bu festivalde ayrıca günümüzde en çok tanınan  rus şarkısı olan “moscow nights” (rusça: подмосковные вечера / podmoskovnye vechera; anlam: "moskova banliyösünün akşamları") uluslararası planda ilk defa çalındı.

en çok sayıda ülkeden katılım ise 1989’da kuzey kore’nin başkenti  pyongyang'da 177 ülkeden gençlik ve öğrenci temsilcilerinin katıldığı 13. festival’de gerçekleşti.

soğuk savaş sırasında 1959 viyana ve 1962 helsinki dışındaki tüm festivaller sosyalist ülkelerde, ev sahipliği yapan devletlerin (iktidardaki komünist partilerin) büyük maddi destekleri ile gerçekleştirildi.

öte yandan, bu festivaller abd dışişleri bakanlığı tarafından komünist propagandası aracı olarak görüldü.

kronoloji

galeri

kaynakça

dış bağlantılar 

official website of the 17th world festival of youth and students
official website of the 19th world festival of youth and students
official website of the world federation of democratic youth
chronology of world festivals of youth and students
16th world festival of youth and students, official website
video of the 16th world festival of youth and students in caracas
north korea youth festival 1989
Bulgaristan Komünist Partisi

bulgaristan komünist partisi (komunističeska partija na bǎlgarija) bulgaristan'da faaliyet gösteren bir komünist partidir. başkanı alexander paunov'dur. yayın organı rabotničeski vestnik gazetesidir. parti 1996 yılında komünist parti adıyla kurulmuştur. bulgar sosyalist partisi'nin önderliğinde kurulan bulgaristan için koalisyon ittifakının bir parçasıdır.

2001 seçimlerinde % 17.1 oy alan koalisyon böylece parlamentodaki 240 sandalyeden 48'ine sahip oldu. 25 haziran 2005'te yapılan genel seçimlerdeyse oylarını ikiye katlayan ittifak % 34.2 oy alarak 240 sandalyeden 82'ini ele geçirdi.

26 mart 2017'de yapılan parlamento seçimlerinde bulgar sosyalist partisi ile yaptığı koalisyon % 27.19 oranında oy alarak ikinci geldi ve 80 sandalye kazandı.

kaynakça 

bulgaristan'daki siyasi partiler
1996'da kurulan siyasi partiler
avrupa'daki komünist partiler
Cengiz Üstün

cengiz üstün (d. 1972, i̇stanbul) türk karikatürist

1996 yılında mimar sinan üniversitesi güzel sanatlar fakültesi grafik bölümü'nden mezun oldu. i̇lk karikatürleri çarşaf ve horoz gibi dergilerde yayınlandı. pişmiş kelle, avni ve dıgıl dergilerinde çizdiği karikatürler ve yeşilçam sinemasıyla dalga geçen duka film öyküleriyle beğeni topladı. l-manyak dergisinde çizmeye başlayıp lombak dergisinde devam ettiği kunteper canavarı ile popüler oldu. lombak, penguen ve kemik gibi dergilerde çizdiği üzeyir ve macerayı seven adam tipleri de sevildi. kendisi gibi karikatürist olan kardeşi bülent üstün'ün 2006'da çıkarttığı fermuar dergisi'nde çizdi. halen uykusuz dergisinde çalışmalarını sürdürmektedir.

i̇stiklal caddesi, fototrek'te "galata köprüsü" adlı fotoğraf sergisinde, fotoğrafları yer almıstır.

kitapları 
 duka film
 kunteper canavarı
 kaptan onedin
 tribal enfeksiyon

1972 doğumlular
türk karikatüristler
türk çizgi romancılar
mimar sinan üniversitesinde öğrenim görenler
yaşayan insanlar
Aleksander Paunov

aleksander dimitrov paunov (bulgarca: александър димитров паунов) (d. 19 haziran 1949), bulgar siyasetçi ve bulgaristan komünist partisi'nin lideri, aynı zamanda bulgaristan ulusal meclisi'nin üyesi.

pazarcık'ta doğan aleksandr paunov ekonomi eğitimi gördü. 1989'da doğu avrupa'da sosyalist rejimlerin yıkılmasından sonra bulgaristan komünist partisi'nin bulgar sosyalist partisi adını alması ve marksizm-leninizm'den vazgeçmesiyle bu partiden ayrılan bazı gruplar yeni bir bulgaristan komünist partisi kurdu ve paunov partinin genel başkanlığına getirildi. parti 2000'li yıllarda bulgaristan sosyalist partisi'nin yönettiği bulgaristan için koalisyon'a katıldı ve pek çok seçime bu koalisyonun üyesi olarak katılma kararı aldı.

rusça, i̇ngilizce, almanca ve çekçe bilen paunov bulgaristan ulusal meclisi'nde ülkenin nato'ya katılmasına karşı oy kullanan tek üyeydi. ayrıca bulgaristan'ın irak'ın kerbela kentinde konuşlandırılan askerlerinin çekilmesi talebinde bulunmasıyla da gündeme geldi.

kaynakça 
 bulgarian parliament

bulgaristan ulusal meclisi üyeleri
1949 doğumlular
yaşayan insanlar
bulgar komünistler
bilgi kutusu bulunmayan makam sahipleri
Kameralı Adam

kameralı adam (rusça: человек с киноаппаратом, chelovek s kino-apparatom; ukraynaca: людина з кіноапаратом, liudyna z kinoaparatom), sovyet yönetmen dziga vertov'un yazıp yönettiği, emekleme sürecindeki sosyalist bir ülkenin ve orada yaşayan insanların anlatıldığı 1929 yapımı belgesel film. gündelik yaşamı herhangi bir oyuncu, dekor, ya da kurmaca olmadan kendi akışı içinde anlatmaya çalışan film şehirleşme, makineleşme, insan ve makinenin eşgüdümlü uyumu üzerine odaklanmıştır. sinema'nın "gerçeğin düzenlenmiş hali" olması gerektiğini savunan vertov filmlerdeki kurmacanın bir afyon olduğunu savunur. bu kurmacalar seyirciyi sarhoş eder, böylece daha sonra bilinçsiz seyirciye çarpıtılmış gerçekleri kabul ettirmek kolaylaşmaktadır. bu nedenden ötürü kameralı adam filmi, sinemada gerçeğin olduğu gibi çarpıtılmadan yansıtılması bakımından önemli bir yer tutar.

film gün doğumundan gün batımına kadar bir sovyet kentinden manzaralar sunuyor.  şafak henüz sökmemiştir, sokaklar bomboştur, banklarda uyuyan evsizler günün henüz başlamadığını ifade eder adeta. hemen ardından insan kalabalıkları şehir meydanına doluşur otobüsler ve tramvaylar alabildiğine kalabalıktır şehir uyanmıştır ve yeni bir iş günü daha başlamıştır. i̇ş makineleri, fabrika ve madenlerde çalışan insanlar, dikiş diken kadınlar tek bir vücut olup yeni bir ülke yaratma çabası içinde görülmektedir. en dikkat çekici özellik ise teknolojik devrimin makine ve insanlar üzerindeki dramatik etkisi. i̇nsan eliyle üretilen makineler yine aynı insanın eliyle başka bir şey üretmek için kullanılıyor ve ortak bir paydada buluşuyor.

çalışan işçi sınıfının sosyal ve kültürel ihtiyaçlarına cevap verecek lokalleri, barları, halk plajlarını, sosyalizmin ruhunu güçlendiren kolektivist sporları (sırıkla atlama, gülle atma, atletizm) gösteren film sosyalist gerçekliğe dayanmıştır. filmin bir amacıda sinemanın olanaklarını halka tanıtmaya çalışmaktır.

dış bağlantılar 
 
 

1929 çıkışlı filmler
sovyetler birliği sessiz filmleri
sosyalizm ile ilgili filmler
sovyetler birliği siyah-beyaz filmleri
sovyet belgesel filmleri
Bulgar Sosyalist Partisi

bulgar sosyalist partisi, kısaca bsp (), bulgaristan'da faaliyet gösteren politik parti olup eski bulgar komünist partisi'nin devamıdır.

parti 1990 yılında bulgar komünist partisi'nin marksizm-leninizm'den vazgeçmesinin ardından sosyalizm sonrası bulgaristan'da kuruldu. sosyalist enternasyonal üyesi olan bsp'nin lideri korneliya ninova'dır. bulgaristan için koalisyon ittifakına önderlik eden parti bulgaristan parlamentosunun önemli güçlerinden biridir. eski bulgaristan cumhurbaşkanı georgi parvanov partinin eski başkanıdır.

parti liderleri

seçim sonuçları

cumhurbaşkanlığı

parlamento

avrupa parlamentosu

dış bağlantılar 
 resmi internet sitesi

kaynakça 

sosyalist partisi
sosyalist enternasyonal
avrupa sosyalistler partisi
2. binyılda bulgaristan'da kurulan oluşumlar
1990'da avrupa'da kurulan oluşumlar
1990'da kurulan siyasi partiler
Bulgar Komünist Partisi

bulgar komünist partisi (българска комунистическа партия/balgarska komunisticheska partiya) bulgaristan halk cumhuriyeti'nin 1946-1990 yılları arasında iktidardaki partisiydi. vatan cephesi'ne liderlik eden parti 1944 yılında ii. dünya savaşı'nın sonuna doğru, bulgar partizanlar hükûmeti devirmesi sonucu iktidara geldi.

tarihçe

partinin kuruluşu 
partinin kökeni 1903 yılında sosyal demokrat parti'den ayrılarak kurulan bulgaristan sosyal demokrat ve i̇şçi partisi'ne dayanıyordu. partinin lideri dimitır blagoev'di. georgi dimitrov da partinin önde gelenleri arasındaydı. parti bulgaristan'ın i. dünya savaşı'na katılmasına karşı çıktı, ekim devrimi'ne yakınlık duydu ve 1919 yılında kurulan komintern'e katıldı. bundan sonra bulgaristan komünist partisi olarak yeniden örgütlendi. dimitrov partinin kuruluşundan 1949 yılındaki ölümüne kadar merkez komite üyesiydi. 1946-1949 arası devlet başkanlığı yapmıştı.

1938 yılında i̇şçi partisi'yle birleşen parti bulgar i̇şçi partisi adını aldı. 1948 yılında bulgar i̇şçileri sosyal demokrat partisiyle yaşanan birleşmeden sonra partinin adı bulgar komünist partisi'ne dönüştü.

çervenkov dönemi 
dimitrov'un ani ölümünden sonra partinin başına vulko çervenkov geçti. katı bir stalinist olan çervenkov partiyi moskova çizgisinde tuttu. 1948'de kominform'a katılan parti yugoslavya komünist partisi'nin ittifaktan atılması sonrasında titocu olduğu ileri sürülen parti üyelerine karşı iç temizlik yaptı. geniş çaplı tutuklamalar yaşandı. stalin'in ölümünden bir yıl sonra 1954 mart'ında çervenkov görevinden alındı.

jivkov dönemi 
1954-1989 arası partiyi todor jivkov yönetti. sovyetler birliği'ne yakın olan jivkov nikita kruşçev'in yerini leonid brejnev'e bırakmasından sonra da bu bağlılığını sürdürdü. 1980'li yıllarda parti ülkede yaşayan türk azınlığa karşı asimilasyon politikaları nedeniyle uluslararası çapta eleştiriye uğradı.

partinin dağılışı 
1989'da doğu bloku'nu saran reform sürecinde jivkov görevinden ayrılmak zorunda kaldı ve daha ılımlı bir çizgiye kayan parti 1990 yılında marksizm-leninizm çizgisinden vazgeçtiğini duyurdu ve adını bulgar sosyalist partisi olarak değiştirerek sosyalist enternasyonal'e katıldı. bunun üzerine partiden ayrılan birçok eski komünist yeni örgütlenmelere giriştirler. aleksander paunov yönetimindeki bulgaristan komünist partisi bu oluşumlardan biridir.

parti liderleri 

 dimitır blagoev (1903–1924)
 georgi kirkov (–)
 hristo kabakçıyev (–)
 georgi dimitrov (1946–1949)
 vulko çervenkov (1949–1954)
 todor jivkov (1954–1989)
 petır mladenov (1989–1990)
 aleksandır lilov (1990)

ayrıca bakınız 
 bulgar sosyalist partisi
 bulgaristan komünist partisi

kaynakça 

bulgaristan'daki siyasi partiler
1919'da kurulan siyasi partiler
tek parti rejimlerinde iktidar olmuş siyasi partiler
avrupa'daki komünist partiler
1990'da kapatılan siyasi partiler