19 Şubat



olaylar 
 1600 - peru'daki huaynaputina yanardağı, güney amerika tarihindeki en şiddetli patlamayla püskürdü.
 1807 - eski amerika birleşik devletleri başkan yardımcısı aaron burr, vatana ihanet iddiasıyla tutuklandı.
 1861 - rusya'da toprağa bağlı kölelik yasaklandı.
 1878 - thomas edison, fonografın patentini aldı.
 1913 - pedro lascuráin, saat 17:15'te meksika'nın 34. başkanı oldu, saat 18:00'de ise istifa etti.
 1915 - i. dünya savaşı: gelibolu muharebeleri başladı.
 1915 - i̇tilaf devletleri'nin çanakkale'ye denizden yaptıkları saldırı püskürtüldü.
 1925 - telsiz tesisi hakkındaki kanun çıktı. türkiye'de radyonun kurulması tbmm'de kabul edildi.
 1928 - amacı yoksul kadınlara yardım etmek olan "himaye-i etfal kadın yardım cemiyeti" kuruldu. cemiyetin adı 1938'de yardım sevenler derneği olarak değiştirildi. mevhibe i̇nönü, derneğin fahri başkanıydı.
 1932 - halkevleri kuruldu. 1951'de demokrat parti hükûmeti tarafından kapatıldı.
 1945 - ii. dünya savaşı-iwo jima muharebesi: yaklaşık 30.000 abd askeri batı pasifik'teki iwo jima adasına çıktı. japon ordusunun şiddetli direnişi ile karşılaşan abd birlikleri, ada'da kontrolü ancak bir ay sonra sağlayabildiler.
 1957 - türk silahlı kuvvetleri'nin ilk kadın doktor subayı sema aran, göreve başladı.
 1959 - londra konferansı sona erdi. birleşik krallık kıbrıs'ın bağımsızlığını tanıdı. birleşik krallık, türkiye ve yunanistan, kıbrıs'ta garantör devlet oldu. bağımsızlığın resmi olarak ilan edilmesi ise 16 ağustos 1960'ta oldu.
 1975 - devlet sinema televizyon enstitüsü kuruldu.
 1978 - larnaka uluslararası havaalanındaki bir uçak kaçırma olayına, kıbrıslı yetkililerden izin almaksızın müdahale etmeye kalkan mısır komando birliğinin 15 üyesi, kıbrıs millî muhafızları tarafından öldürüldü.
 1985 - i̇spanya havayollarına ait boeing 747 tipi bir yolcu uçağı, oiz dağlarına (i̇spanya) çarparak düştü: 148 kişi öldü.
 1985 - william j. schroeder, yapay kalp takıldıktan sonra hastaneden taburcu edilip evine gönderilebilen ilk hasta oldu.
 1985 - türk aktör haluk bilginer'in de rol aldığı bbc pembe dizisi, ünlü eastenders'ın ilk bölümü i̇ngiltere'de yayımlandı. dizi hâlen devam etmektedir.
 1986 - sscb, mir uzay istasyonu'nu uzaya gönderdi.
 1994 - haftalık newroz gazetesi yayımlanmaya başladı.
 1994 - libya'da şeriat uygulamasına geçildi; i̇slami takvim uygulanmaya başlandı.
 1998 - rusya'dan türkiye'ye boru hattı ile doğalgaz getirecek olan mavi akım projesi için müteahhit firmalar arasında anlaşma imzalandı.
 2001 - millî güvenlik kurulu'nun çankaya köşkü'nde yapılan şubat ayı toplantısında, başbakan bülent ecevit, cumhurbaşkanı ahmet necdet sezer ile yaşadığı tartışma nedeniyle toplantıyı terk etti. (bkz. anayasa kitapçığı krizi)
 2008 - küba lideri fidel castro, görevinden ayrıldığını açıkladı.
 2020 - hanau saldırısı: almanya'nın hessen eyaletindeki hanau kentinde iki nargile salonunu hedef alan iki silahlı saldırıda fail dahil 11 kişi hayatını kaybetti, 5 kişi yaralandı.

doğumlar 
 1473 - mikolaj kopernik, polonyalı astronom (ö. 1543)
 1618 - johannes phocylides holwarda, friz astronom, doktor ve filozof (ö. 1651)
 1660 - friedrich hoffmann, alman fizikçi ve kimyacı (ö. 1742)
 1717 - david garrick, i̇ngiliz oyuncu, oyun yazarı, tiyatro yöneticisi ve yapımcısı (ö. 1779)
 1817 - iii. willem, hollanda kralı (ö. 1890)
 1821 - august schleicher, alman dilbilimci (ö. 1868)
 1833 - élie ducommun, i̇sviçreli yazar (ö. 1906)
 1843 - leonardo de mango, i̇talyan ressam (ö. 1930)
 1849 - hans dahl, norveçli ressam (ö. 1937)
 1850 - richard brewer, amerikalı kovboy ve kanun kaçağı (ö. 1878)
 1853 - jodok fink, avusturyalı siyasetçi (ö. 1929)
 1858 - charles eastman, amerika yerlisi doktor, fizikçi, sosyal reformcu (ö. 1939)
 1859 - svante arrhenius, i̇sveçli kimyacı ve nobel kimya ödülü sahibi (ö. 1927)
 1863 - axel thue, norveçli matematikçi (ö. 1922)
 1864 - said halim paşa osmanlı devlet adamı (ö. 1921)
 1865 - sven hedin, i̇sveçli kâşif, coğrafyacı, topoğraf, jeopolitikçi, fotoğrafçı, gezi yazarı ve illüstratör (ö. 1952)
 1869 - hovhannes tumanyan, ermeni şair ve romancı (ö. 1923)
 1869 - john campbell, i̇ngiliz eski futbolcu (ö. 1906)
 1876 - constantin brâncuși, rumen heykeltıraş ve çağdaş soyut heykelciliğin öncülerinden (ö. 1957)
 1880 - álvaro obregón, meksikalı asker ve devlet adamı (ö. 1928)
 1886 - josé abad santos, filipinler yüksek mahkemesi başyargıcı (ö. 1942)
 1887 - charles lescat, arjantinli vatandaş (ö. 1948)
 1888 - josé eustasio rivera, kolombiyalı siyasetçi, yazar ve avukat (ö. 1928)
 1888 - franz pfeffer von salomon, alman sturmabteilung'un (sa) ilk komutanı (ö. 1968)
 1890 - kingorō hashimoto, japon asker ve siyasetçi (ö. 1957)
 1893 - cedric hardwicke, i̇ngiliz tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1964)
 1896 - andré breton, fransız şair ve yazar (ö. 1966)
 1899 - lucio fontana, arjantinli-i̇talyan ressam, heykeltıraş ve teorisyendi (ö. 1968)
 1900 - yorgo seferis, yunan şair ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 1971)
 1911 - merle oberon, amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1979)
 1911 - müfide i̇lhan, türk öğretmen ve siyasetçi (ö. 1996)
 1916 - eddie arcaro, amerikalı jokey (ö. 1997)
 1917 - carson mccullers, amerikalı yazar (ö. 1967)
 1918 - fay mckenzie, amerikalı oyuncu ve şarkıcı (ö. 2019)
 1924 - lee marvin, amerikalı aktör ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahibi (ö. 1987)
 1929 - belkıs dilligil, türk tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1995)
 1930 - john frankenheimer, amerikalı film yapımcısı ve yönetmen (ö. 2002)
 1930 - knut risan, norveçli ünlü oyuncu (ö. 2011)
 1940 - saparmurat niyazov, türkmenistan devlet başkanı (ö. 2006)
 1941 - david gross, amerikalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi
 1943 - tim hunt, i̇ngiliz biyokimyacı ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi
 1948 - tony iommi, i̇ngiliz rock müzisyeni (black sabbath)
 1950 - vecdi sayar, türk sinema eleştirmeni
 1953 - cristina fernández de kirchner, arjantinli siyasetçi ve arjantin devlet başkanı
 1954 - socrates, brezilyalı futbolcu (ö. 2011)
 1955 - jeff daniels, amerikalı oyuncu
 1956 - roderick mackinnon, amerikalı biyolog ve nobel kimya ödülü sahibi
 1962 - ģirts valdis kristovskis, leton siyasetçi
 1964 - çağlar özel, türk hukukçu ve akademisyen
 1964 - jennifer doudna, amerikalı biyokimyager ve nobel kimya ödülü sahibi
 1966 - enzo scifo, belçikalı futbolcu
 1966 - justine bateman, amerikalı sinema oyuncusu
 1967 - benicio del toro, porto rikolu oyuncu, yönetmen, senarist, yapımcı ve en i̇yi yardımcı erkek oyuncu akademi ödülü sahibi 
 1974 - lezley zen, amerikalı porno yıldızı
 1976 - maxime chattam, fransız yazar
 1977 - gianluca zambrotta, i̇talyan futbolcu
 1978 - alioum saidou, kamerunlu futbolcu
 1978 - immortal technique, perulu-amerikalı rapçi ve aktivist
 1979 - romina belluscio, arjantinli sunucu
 1979 - steven cherundolo, amerikalı futbolcudur
 1979 - mariska, fin rapçi
 1980 - david gandy, i̇ngiliz model
 1980 - micke miller, amerikalı eski basketbolcu
 1981 - beth ditto, amerikan şarkıcı ve söz yazarı
 1985 - haylie duff, amerikalı oyuncu ve şarkıcı
 1986 - marta, brezilyalı millî futbolcudur
 1986 - maria mena, norveçli pop sanatçısı
 1987 - anna cappellini, i̇talyan buz patenci
 1989 - sone aluko, nijeryalı millî futbolcudur
 1991 - christoph kramer, alman futbolcudur
 1992 - georgi milanov, bulgar futbolcu
 1993 - mauro icardi, arjantinli futbolcudur
 1993 - victoria justice, amerikalı oyuncu, şarkıcı, dansçı ve şarkı yazarı
 1995 - nikola jokić, sırp profesyonel basketbolcudur
 1996 - mabel, i̇ngiliz şarkıcı ve söz yazarıdır
 1998 - lexii alijai, amerikalı rap şarkıcısı ve müzisyen (ö. 2020)
 2001 - lee kang-in, güney koreli futbolcu
 2004 - millie bobby brown, i̇ngiliz aktris

ölümler 
 197 - clodius albinus, roma asisi (d. 150)
 1123 - i̇rini dukena, bizans i̇mparatoru i. aleksios'un karısı (d. 1066)
 1709 - tokugawa tsunayoshi, tokugawa hanedanlığı'nın 5. şogunu (d. 1646)
 1799 - jean-charles de borda, fransız matematikçi, fizikçi, sosyal bilimci ve denizci (d. 1733)
 1837 - georg büchner, alman oyun yazarı (d. 1813)
 1847 - josé joaquín de olmedo, ekvador devlet başkanı, avukat, politikacı ve yazar (d. 1780)
 1878 - charles-françois daubigny, fransız ressam (d. 1817)
 1897 - karl weierstrass, alman matematikçi (d. 1815)
 1916 - ernst mach, avusturya-çek kökenli fizikçi ve felsefeci (d. 1838)
 1927 - georg brandes, danimarkalı eleştirmen ve bilim insanı (d. 1842)
 1928 - ‎george howard earle jr., amerikalı avukat ve iş insanı (‎d. 1856)
 1938 - sabri toprak, türk siyasetçi, eski tarım bakanı ve manisa milletvekili (d. 1877)
 1938 - edmund landau, alman matematikçi (d. 1877)
 1951 - andré gide, fransız yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi (d. 1869)
 1952 - knut hamsun, norveçli yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi (d. 1859)
 1956 - mithat şükrü bleda, türk siyasetçi ve i̇ttihat ve terakki partisi'nin son genel sekreteri (d. 1872)
 1957 - maurice garin, fransız bisikletçi (d. 1871)
 1962 - georgios papanikolaou, yunan patolog ve pap smear testini keşfeden (d. 1883)
 1972 - ulaş bardakçı, türk devrimci ve thkp/c'nin kurucularından (d. 1947)
 1980 - bon scott, avustralyalı müzisyen (ac/dc) (d. 1946)
 1986 - adolfo celi, i̇talyan oyuncu (d. 1922)
 1987 - yurdaer doğulu, türk müzisyen (d. 1941)
 1993 - yaman okay, türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1951)
 1994 - derek jarman, i̇ngiliz sinema yönetmeni (d. 1942)
 1997 - alaattin şensoy, türk besteci (d. 1932)
 1997 - deng xiaoping, çinli lider (d. 1904)
 2000 - friedensreich hundertwasser, avusturyalı ressam ve mimar (d. 1928)
 2001 - stanley kramer, amerikalı yönetmen ve film yapımcısı (d. 1913)
 2001 - charles trenet, fransız şarkıcı (d. 1913)
 2002 - sylvia rivera, amerikalı transgender eylemci (d. 1951)
 2009 - ayhan aydan, türk opera sanatçısı (adnan menderes ile yaşadığı yasak aşkla gündeme gelen) (d. 1924)
 2012 - vitali vorotnikov, sovyet siyasetçi (d. 1926)
 2013 - robert coleman richardson, amerikalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (d. 1937)
 2014 - kresten bjerre, danimarkalı eski millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1946)
 2014 - valeri kubasov, sovyet/rus kozmonot (d. 1935)
 2015 - harris wittels, amerikalı oyuncu, komedyen, yazar, yapımcı ve müzisyen (d. 1984)
 2015 - talus taylor, amerikalı yazar ve çizgi filmci
 2016 - tamerlan aguzarov, rus politikacı bürokrat (d. 1963)
 2016 - umberto eco, i̇talyan dil bilimci ve yazar (d. 1932)
 2016 - harper lee, amerikalı yazar ve pulitzer ödülü sahibi (d. 1926)
 2017 - xavier beulin, fransız sanayici ve iş insanı (d. 1958)
 2017 - larry coryell, amerikalı caz müzisyeni ve gitaristi (d. 1943)
 2017 - kaci kullmann five, norveçli iş insanı, yönetici ve siyasetçi (d. 1951)
 2017 - danuta szaflarska, polonyalı oyuncu (d. 1915)
 2017 - i̇gor şafareviç, sovyet-rus matematikçi ve aktivist (d. 1923)
 2017 - chris wiggins, i̇ngiltere doğumlu kanadalı aktör ve seslendirme sanatçısı (d. 1931)
 2017 - marilyn b. young, amerikalı tarihçi ve akademisyen (d. 1937)
 2018 - teresa gisbert carbonell, bolivyalı mimar ve sanat tarihçisi (d. 1926)
 2018 - engin geçtan, türk psikiyatrist ve yazar (d. 1932)
 2018 - sergey litvinov, rus eski atlet (d. 1958)
 2018 - daniel peredo, perulu spor gazeteci (d. 1969)
 2018 - charles pence slichter, amerikalı fizikçi (d. 1924)
 2019 - marie-claire bancquart, fransız şair, deneme yazarı, profesör ve edebiyat eleştirmeni (d. 1932)
 2019 - dick boushka, amerikalı eski profesyonel basketbol oyuncusu (d. 1934)
 2019 - giulio brogi, i̇talyan oyuncu (d. 1935)
 2019 - karl lagerfeld, alman moda tasarımcısı (d. 1933)
 2019 - don newcombe, eski amerikalı profesyonel beyzbol oyuncusu (d. 1926)
 2019 - fikret ünlü, türk siyasetçi (d. 1943)
 2020 - beatriz bonnet, arjantinli aktris ve komedyen (d. 1930)
 2020 - heather couper, 1984-1986 yılları arasında i̇ngiliz astronomi derneği başkanı (d. 1949)
 2020 - hector, fransız şarkıcı (d. 1946)
 2020 - pop smoke, amerikalı rapçi (d. 1999)
 2021 - đorđe balašević, sırp-yugoslav şarkıcı, söz yazarı ve müzisyen (d. 1953)
 2022 - doug baillie, i̇skoç futbolcudur (d. 1937)
 2022 - joey beauchamp, i̇ngiliz millí futbolcudur (d. 1971)
 2022 - sergey beletski, rus arkeolog ve tarihçi (d. 1953)
 2022 - jean-luc brunel, fransız yönetici ve iş insanı (d. 1946)
 2022 - velid i̇hlasi, suriyeli romancı, kısa hikâye ve oyun yazarı (d. 1935)
 2022 - xavier marc, meksikalı aktör ve yönetmen (d. 1948)
 2022 - jacques poos, lüksemburglu sosyalist eski bakan ve iktisatçı (d. 1935)
 2022 - karl vaino, eston siyasetçi (d. 1923)
 2023 - richard belzer, amerikalı stand-up komedyen, aktör ve yazar (d. 1944)
 2023 - jean le garrec, fransız sosyalist siyasetçidir (d. 1929)
 2023 - jim mcmillin, amerikan futbolu oyuncusu (d. 1937)
 2023 - christopher nupen, güney afrika doğumlu film yapımcısı ve müzisyen (d. 1934)
 2023 - jansen panettiere, amerikalı aktör (d. 1994)
 2023 - s. n. m ubayadullah, hint siyasetçi (d. 1941)

tatiller ve özel günler 
 erzincan'ın çayırlı ilçesinin rus ve ermeni işgalinden kurtuluşu (1918)

0219
19