1980 Yaz Olimpiyatları

1980 yaz olimpiyatları, resmi olarak xxii. olimpiyat oyunları (rusça: и́гры xxii олимпиа́ды igry xxii olimpiady), sovyetler birliği'nin başkenti moskova'da yapılan çok sporlu etkinlik.

1980 yaz olimpiyatları, 1979'da sovyetler birliği'nin afganistan'ı işgal etmesi gerekçesiyle abd önderliğinde boykot edildi. bu nedenle sadece 80 ülkenin temsil edildiği moskova olimpiyatları'nda japonya, batı almanya ve abd gibi kayda değer ülkelerin takımları katılmadı. batı ülkeleri moskova olimpiyatları'ndan genelde düşük standartlara sahip bir organizasyon olarak bahsedegeldiler ve sonuçlarla kazanılan madalyaların sportif değerine şüphe düşürdüler. ancak en üst seviyede olmasa da, kırılan 36 dünya rekoru, 39 avrupa rekoru ve 73 olimpiyat rekoru ile sergilenen üst düzey beceri nedeniyle, moskova olimpiyatları için standartların altında olduğunu söylemek oldukça güçtür.

moskova olimpiyatları doğu avrupa'da düzenlenmiş ilk olimpiyat oyunudur.

adaylık süreci 
bu organizasyonu yapmaya diğer aday los angeles şehriydi. i̇kisi arasındaki seçim, 31 ekim 1974 tarihinde uluslararası olimpiyat komitesi'nin (ioc) 75. toplantısının yapıldığı avusturya'nın viyana şehrinde yapıldı. moskova, los angeles'i 20'ye karşı 39 oyla geçti. eski adı dahomey olan benin ile eskiden rodezya adını taşıyan zimbabve ilk kez yeni adlarıyla 1980 yaz olimpiyatları'na katıldılar.

katılım 

80 ülkenin katıldığı 1980 moskova yaz olimpiyatları 1956'dan sonraki en düşük katılımlı olimpiyat oyunu oldu. altı ülke (angola, botsvana, ürdün, laos, mozambik ve seyşeller) ilk kez moskova'da olimpiyat oyunları'na katıldı. kıbrıs, aynı yıl içinde lake placid'de düzenlenen 1980 kış olimpiyatları'nın ardından ikinci kez bu oyunlara katılırken, sri lanka'nın yeni adıyla (önceden seylan) katıldığı ilk olimpiyat oldu.

apartheid sisteminin yürürlükte olduğu güney afrika cumhuriyeti'nin katıldığı montreal'de düzenlenen 1976 yaz olimpiyatları'nın boykot eden 24 ülkeden yaklaşık yarısı abd öncülüğündeki boykot kampanyasına katılarak 1980 yaz olimpiyatlarına da katılmadı. boykot kampanyası aralık 1979'da sovyetler birliği'nin afganistan'ı işgalinden sonra abd başkanı jimmy carter'ın 20 ocak 1980'de sovyet güçlerinin bir ay içinde afganistan'dan çekilmemesi halinde abd'nin olimpiyat oyunları'nı boykot edeceği yönündeki ültimatomuyla başladı.

olimpiyat oyunları'na çağrılan ülkelerden 65'i oyunlara katılmadı. bu ülkelerden pek çoğu abd'nin çağrısıyla karar alırken, diğer kısmı ekonomik nedenlerle olimpiyatlara katılmadı. boykota katılan ülkelerden pek çoğu philadelphia'da düzenlenen "alternatif oyunlar"a katıldılar. sovyetler birliği'nin afganistan'a müdahalesine protesto eden 15 ülke de açılış töreni sırasında kendi bayrakları yerine olimpiyat bayrağı'yla katıldı. yine bu ülkelerin sporcularının madalya törenleri sırasında olimpiyat bayrağı çekilerek, olimpiyat marşı çalındı. tüm bunlara rağmen boykotun oyunlar üzerindeki etkisi karışık oldu. boykot çim hokeyi ve binicilik gibi dallarda etkili olurken, boks, judo, kürek, yüzme, atıcılık, atletizm ve halterde 1976'dan daha fazla sporcu katıldı.

i̇talya bir öncekinin dört katı madalya sayısına erişirken, fransa da altın madalya sayısını iki katına çıkardı. romanya daha önce katıldığı olimpiyat oyunlarında kazandığından fazla altın madalyayı moskova'da kazandı. i̇rlanda da 1956'dan beri en başarılı olimpiyat oyununu yaşadı. üçüncü dünya atletlerinin daha öncekilere göre daha fazla alanda rekabet ederek, daha fazla madalya kazandığı 1980 yaz olimpiyatları'nda, kadın sporcuların katılım oranı yüzde 21 önceki tüm oyunlardan daha yüksek oldu.

rekorlar 
1980 yaz olimpiyatları'nda 36 dünya rekoru, 39 avrupa rekoru ve 73 olimpiyat rekoru kırıldı. bu sayı bir önceki olimpiyat olan 1976 yaz olimpiyatları'nda kırılan rekor sayısından daha fazlaydı. oyunlarda 241 kez olimpiyat, 97 kez dünya rekoru kırıldı. doğu alman 4×100 bayrak yarışında 41.6'lık olimpiyat rekoru ancak 2012 yaz olimpiyatları'nda jamaika tarafından kırılabildi.

basın ve yayınlar 
oyunların en büyük yayıncıları sscb devlet televizyonu ve radyosu (1,370 akreditasyon kartı), eurovision (31 ülke, 818 kart), intervision (11 ülke, 342 kart) oldu. asashi tv japonya adına 68 kart alırken, oti (organización de televisión iberoamericana) latin amerika ülkeleri adına 59 ve seven network avustralya adına 48 kart aldı. salyut 6 mürettebatı, açılış töreni sırasında istasyonla lenin stadyumu yapılan canlı yayında kutlama mesajlarını ilettiler.

göze çarpanlar 
 sovyet jimnastikçi aleksandr dityatin, evinde yarıştığı moskova olimpiyatları'nda sscb'yi takım şampiyonluğuna taşıdığı gibi genel tasnifte de altın madalya kazandı. altı aletli jimnastik dalında finale çıktı. dityatin, bir gün içerisinde altı madalya kazandı ve tek bir olimpiyatta sekiz madalya kazanabilmiş ilk atlet olarak tarihe geçti.
 sscb'den vladimir salnikov 400 metre serbest, 4x200 bayrak yarışı ve 1500 metrede üç altın madalya kazandı. i̇lk defa bir yüzücü, 1500 metreyi 15 dakikanın altında yüzmeyi başardı.
 i̇ngiliz koşucular steve ovett ve sebastian coe, unutulmaz ilk düelloda karşı karşıya geldi. 800 metrede altın madalyayı ovett aldı. altı gün sonraki 1500 metrede kararlı olan coe, sözünü tuttu ve altını aldı. ovett ise bronz madalyaya razı oldu.
 dekatlonu kazanan i̇ngiliz daley thompson "atletlerin kralı" oldu ve sovyet atlet yuri kurtsenko'yu mağlup ederek de ev sahibi sovyet izleyicileri hayal kırıklığına uğrattı.
 yatçılık müsabakaları tallinn'de yapıldı; futboldaki ön maçlar ve çeyrek final karşılaşmaları moskova'nın yanı sıra leningrad, kiev ve minsk' de yapıldı.

sporlar 

 atıcılık
 atlama
 atletizm
 basketbol
 binicilik
 bisiklet
 boks
 çim hokeyi
 eskrim
 futbol
 güreş
 halter

 hentbol
 jimnastik
 judo
 kano
 kürek
 modern pentatlon
 okçuluk
 sutopu
 voleybol
 yelken
 yüzme

madalya durumu

takvim

katılan uluslar 

moskova'daki oyunlarda 81 ulus temsil edildi (liberya açılış töreninden sonra olimpiyatlardan çekildi). bu nedenle gerçekte toplam 80 ulus yarıştı.
geniş çaplı boykoto rağmen, altı ulke 1980'de ilk kez olimpiyat oyunları'na katıldılar bunlar: angola, botsvana, ürdün, laos, mozambik ve seyşeller'di. moskova olimpiyatları, kıbrıs'ın katıldığı ilk yaz olimpiyatı oldu. sri lanka (eskiden seylan) ve zimbabve (eskiden rodezya) ilk defa bu yeni adlarıyla katıldılar.

aşağıdaki listede, parantez içindeki sayılar ulusların moskova'daki müsabakaya kaç atlet ile katıldığını gösterir. i̇talik yazı ile yazılmış uluslar olimpiyat bayrağı altında yarışmışlardır.

(i̇talik harflerle yazılı uluslar,açılış ve kapanış seremonisinde olimpiyat bayrağı ile yürüdüler.)

boykot eden ülke ve bölgeler

62 ülke ve bölge bu oyunları boykot eden birleşik devletler'in yanında yer almıştır.bu ülkelerin pek çoğu gelememe nedenlerini ekonomik sebeplerle açıklamışlardır.

  arnavutluk
  antigua ve barbuda
 
  bahamalar
  bahreyn
  bangladeş
  barbados
  belize
  bermuda
 
 
 cayman adaları
  merkezi afrika cumhuriyeti
  çad
  şili
 
  fildişi sahili
  mısır
  el salvador
  fiji
  gabon
  gambiya
 
  gana
  haiti
  honduras
  hong kong
  endonezya
  i̇srail
 
 
  güney kore
  liberya
  lihtenştayn
  malavi
  malezya
  moritanya
  monako
  fas
  hollanda antilleri
  nijerya
 
  pakistan
  panama
  papua yeni gine
  paraguay
  filipinler
  suudi arabistan
  singapur
  somali
  sudan
 
  tayland
  togo
  tunus
 
  birleşik arap emirlikleri
 
  uruguay
  virgin adaları
  zaire

kaynakça

dış bağlantılar 
 olympic.org. uluslararası olimpiyat komitesi moskova 1980.
 1980 olimpiyatları değerlendirmesi - resmi sonuçlar
 moskova olimpiyatları açılış töreni

 
moskova'da spor