VRML

vrml (sanal gerçeklik modelleme dili) 3 boyutlu etkileşimli vektör bilgisayar grafiklerini tanımlamak için bir standart dosya biçimidir. vrml basit bir metin dosyası içerisine 3b sahneyi oluşturmak için gerekli olan tüm bilgilerin (poligon bilgisi, renkler, materyaller, desen kaplama vb.) uygun biçimde yazılmasıyla kullanılmaktadır. bu vrml dosyası bir html sayfası içerisine gömülmektedir. daha sonra vrml görüntüleme eklentileri yardımıyla bu içerik web üzerinden görüntülenmektedir. kullanıcı oluşturulan sahnelerle vrml'in sağladığı ses, canlandırma, ışıklandırma, klavye fare vb. şekillerde etkileşim kurabilmektedir.

biçimin geliştirilmesi web3d birliği tarafından gerçekleştirilmiştir. i̇lk sürümü kasım 1994 yılında tanımlanmıştır. bu sürüm sgi tarafından geliştirilmiş olan open inventor yazılım bileşeninin dosya biçimine ve api'sine oldukça benzemektedir. günümüzdeki ve işlevsel olarak tamamlanmış olan sürüm vrml97 (iso/iec 14772-1:1997) sürümüdür.vrml yerine artık x3d web3d birliği tarafından standart olarak geliştirilmektedir.

vrml dosyaları genellikle "dünya" ismini almakta ve .wrl dosya uzantısına (örneğin ada.wrl) sahip olmaktadır. vrml dosyaları her ne kadar metin biçimli dosyaları kullansa da genellikle gzip kullanılarak sıkıştırılabilmektedir. böylece internet üzerinden indirilmeleri hızlanmaktadır. günümüzde çoğu modelleme programı nesneleri ve sahneleri vrml biçiminde kaydedebilmektedir.

 #vrml v2.0 utf8
 
 # kirmizi koni
 
 shape {
   appearance appearance {
     material material {
       diffusecolor 1 0 0
     }
   }
   geometry cone {
     bottomradius 0.75
     height 1.6
   }
 }

ayrıca bakınız 
 x3d

dış bağlantılar

belgeler 
 vrml arşivleri
 vrml annotated reference
 vrml iso/iec 14772 standart belgesi 
 vrml (virtual reality modeling language) ve x3d 
 extensible 3d: xml meets vrml 
 web3d consortium

eklenti ve görüntüleyiciler 
 vrml eklentileri araştırması 
 cortona vrml client  windows, mac, ve pocketpc vrml eklentisi
 octaga player  windows ve linux için vrml/x3d eklenti ve görüntüleyicisi
 bs contact  vrml/x3d eklentisi
 blaxxun contact  windows için vrml eklentisi
 freewrl  linux ve mac os x vrml/x3d eklenti ve görüntüleyici, kaynak kodu mevcut
 openvrml vrml/x3d windows, linux ve mac os x için eklenti ve görüntüleyici, kaynak kodu mevcut
 swirlx3d  windows için vrml/x3d eklenti ve görüntüleyici
 vcollab  vrml eklentisi (microsoft internet explorer ve office)
 xj3d java tabanlı vrml/x3d araç kutusu ve görüntüleyici
 demotride windows vrml görüntüleyici
 orbisnap  windows, linux, solaris, mac, ve hp-ux vrml görüntüleyici
 deep view  3d dosya biçim görüntüleyici, vrml açıp sahne çizgesini ağaç şeklinde görüntüleyebilirsiniz
 the xvrml project and carina viewer
 vrml 
 mozilla plugins for windows , linux  and other os

araçlar 
 white_dune açık kaynak grafiksel vrml97/x3dv düzenleyici
 chisel  ücretsiz vrml optimizasyon aracı, java tabanlı
 vrmlpad  vrml düzenleyici
 vizup  ücretsiz vrml poligon azaltıcı
 vrml to x3d çevirici
 vrml editor neredeyse ücretsiz vrml düzenleyici
 wirefusion  windows, linux ve mac için web3d düzenleme aracı

açık kaynak gerçekleştirimler 
 freewrl  vrml and x3d tarayıcı (linux, unix ve os x)
 xj3d java tabanlı vrml/x3d araç kutusu ve vrml/x3d tarayıcı
 openvrml vrml kütüphanesi
 cyberx3d vrml için c++ ve java kütüphaneleri
 opensg vrml97 destekleyen sahne çizgesi api'si
 coin3d vrml97 destekleyen yazılım geliştirme kutusu

vrml çıktısı alınabilen açık kaynak programlar 
 wings 3d
 blender
 white_dune white dune
 holodraw
 art of illusion
 sharpcontruct
 antiprism 
 brl-cad

vrml destekleyen sanal dünya sunucuları 
 abnet2 vrml ve x3d için 3b çok kullanıcılı iş birliği ve sohbet
 vrmlworld.net  vrml ve x3d için 3b çok kullanıcılı iş birliği ve sohbet
 chat3d sunucusu

örnekler ve topluluk 
 siggraph97 sgi vrml course
 web3d.about.com 
 comp.lang.vrml  haber grubu
 vrml eposta listesi 
 vrinternal  vrml/x3d örnekleri
 grafman's vr world  cgi tabanlı vrml ve java/eai örnekleri
 örnek vrml kodları
 fvrml  i̇şlev tabanlı vrml genişletmesi
 lskc vrml team

grafik dosya biçimleri
iso standartları
i̇şaretleme dilleri
sanal gerçeklik
grafik standartları