Romatizma

romatizma kelimesi, yunanca ’’rheuma’’ kökünden gelir. bu kelime herhangi bir vücut sıvısının akışını, kanın yürümesini ifade eder. romatizma, kemikleri, eklemleri, eklem çevresi dokuları, hatta sinir köklerini etkileyen bütün hastalıkları adlandırmak için kullanılır. bir başka deyişle, kaslarda ve özellikle eklemlerde kendini gösteren ağrılı hastalıkların genel adıdır.

nedenleri bugün de tam olarak bilinemiyor. fakat mikropların neden olduğu romatizmalar, gut hastalığı ve akut eklem romatizmasının nedenleri bilinmektedir. bunların ortaya çıkışına neden olarak genetik(aileden gelen) faktörler, yaş, cinsiyet, bazı ilaçlar, kaza sonucu oluşan zedelenmeler, iklim gibi faktörler gösterilmektedir. her romatizmanın görülme yaşı farklıdır ve bununla birlikte kadınlarda görülme sıklığı daha fazladır. belkemiği romatizması, gut gibi romatizmal hastalıklar ise genetik olabilir. ayrıca rutubetli ve soğuk yerlerde görülme ihtimali daha fazladır. psikolojik nedenler, travmalar da ortaya çıkmasında rol oynayan etkenlerdir. her ne olursa olsun bu romatizmal hastalıklar kasları, iç organları, eklemleri özellikle hareketimizi sağlayan yapıları tutmaktadır.
ağrı, tüm vücutta mevcut özgül alıcıları, yani ağrı ve acı alıcılarını uyarmanın bir sonucudur. bu uyarımın iki kaynağı olabilir: ağrı alıcılarının gerilmesi, uzaması veya sıkışmasıyla meydana gelen mekanik uyarı ve iltihap aracıları yoluyla, bir iltihap esnasında ortaya çıkan kimyasal uyarı. belirli sürelerle tekrarlanan, hareket edince artan ve dinlenince yatışan mekanik ağrılarla (artoz ağrıları), iltihabın ilerlemesine bağlı olarak gece şiddetlenen, sabahları da bir kasılmayla birlikte hissedilen (iltihabî ağrıları) birbirinden ayırmak gerekir.

romatizma hastalıkları sınıflandırmak uzun ve çapraşık bir iştir; çünkü çoğu basit bir etiyoloji göstermediği gibi lezyonların yapısı da kesin bir özellik taşımaz.

toplumda en çok görülen romatizma türleri 

 osteoartrit
 romatoid artrit
 yumuşak doku romatizmaları (fibromiyalji, boyun ağrısı, bel ağrısı)
 osteoporoz
 akut eklem romatizması
 spondiloartrit

romatizma hastalığının önemli bir bölümünün kesin nedeni bilinmemektedir. genetik yatkınlık bazılarında önem taşır (ailede kalıtsal romatizma öyküsü). bunun dışında eklemlerde yükü artıran şişmanlık ya da damar yapısını bozan sigara kullanımı ve alkol gibi dış etkenlerin engellenmesi de romatizmalı hastalar için yararlıdır.

bazı romatizmal hastalıklar: kalp, akciğer, böbrek beyin gibi iç organları da etkileyebilirler. çoğunlukla bulaşıcı mikrobik değillerdir.

romatizma hastalığı her yaşta görülebilir. o yüzden bir yaşlılık hastalığı olarak düşünülmemelidir. romatizmal hastalıklar genel olarak kadınlarda daha sık görülmektedir. bununla birlikte erkeklerde daha sık görülen (spondiloartritler, gut) gibi hastalıklar da vardır.

tedavisi 

bütün hastalıklarda olduğu gibi romatizma hastalıklarda da en uygun tedavinin yapılabilmesi için erken teşhis ve tanı çok önemlidir. çoğunlukla erken dönemde teşhisi zor olmakla birlikte, bir romotoloğun gözetiminde hastalığın gidişatı gözlemlenerek doğru karara varılmalıdır. çünkü belirli zamanlarda romatizmal hastalıklar değişiklik gösterebilmektedir. bu nedenle teşhisi ve tanısı zaman alabilmektedir.

romatizmal hastalıkların bir bölümünde hastalık müzmin bir şekilde sürebilir. bu durumda tedavinin uzun süreceği ve verilen ilaçların hekim kontrolünde devam ettirilmesi gerekmektedir. yapılan tedaviler hastalığı tam olarak iyileştirmese de günlük yaşamınızı ağrısız ve rahat olmasını sağlamayı amaçlamaktadır.

bu hastalıkları kavramak için, hareket sisteminin (iskelet, eklemler ve eklem çevresi yapılar) anatomisini tanımak gereklidir. bilgisayarlı tomografi, nükleer manyetik rezonans gibi yeni inceleme yöntemlerinin ortaya çıkmasıyla romotolojik hastalıkların teşhisinde büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. aynı zamanda, genel ve yerel olarak yapılan romotolojik tedavilerin etkinliği de önemli ölçüde artmıştır. son yıllarda geliştirilen ilaçlar, uygulanan tedavilerin büyük ölçüde olumlu bir şekilde sonuçlar vermesini sağlamıştır. ailevi akdeniz ateşi(fmf) hastalığı da ayak bileklerinde kızarıklık ve şişme ile birlikte ağrıya yol açabilir. bu hastalık romatizma ile karıştırılabilmekte ve yanlış tedavi uygulanabilmektedir(sürekli antibiyotik tedavisi gibi).

dış bağlantılar
american college of rheumatology
eular - the european league against rheumatism
bbc "your health" website on arthritis and rheumatism
national institute of arthritis and musculoskeletal and skin diseases

romatoloji hastalıkları
teratojenler
fransızcadan türkçeye geçen sözcükler