San Carlo Tiyatrosu

san carlo tiyatrosu (resmi ismiyle real teatro di san carlo) i̇talya'nın napoli kentinde bulunan  i̇talya'nın ve dünyanın en tanınan opera binalarından biridir. 4 kasım 1737'de ilk açılışı yapılan san carlo tiyatrosu avrupa'nın hala kullanılan en eski lirik opera binalarından biri olup napoli eski şehri ile unesco dünya mirasları listesine girmiştir.

tarihçe 

napoli kralı burbon hanedanından iii carlo, napoli'de ta 1621'de yapılmış ve köhneleşmiş olan teatro san bartolomeo yerine daha büyük yeni bir tiyatro ve opera binası yapmak üzere giovanni antonio medrano ve angelo carasale adlı mimarları görevlendirmiştir. bu yeni binaya san carlo tiyatrosu adı verilip bu tiyatro binası 4 kasım 1737'de (kralın isim gününde) librettosunu "pietro metastasio"'nun bestesini "domenico sarro"'un hazırladığı "achille in sciro" adlı yeni bir opera ile açılmıştır.

yeni san carlo tiyatro binası klasik mimarisi, altın sarısı renkli iç dekorasyonu ve mavi kadife oturma koltukları ile çok beğenilmişti ve tiyatro binası bir seri renovasyon ve restorasyondan geçirilmekle beraber mimarisinin anahatlarını korumuştur. 1787'de ve 1778'de renovasyon tamiratı yapılmış; 1797'de iç dekorasyonu değiştirilmiş ve 1809'da ana ön cephesini neoklasik stilde değiştirmek için planlar hazırlanmıştır. 12 şubat 1617'de san carlo tiyatrosu büyük bir yangın geçirip harap olmuştur. toskanyalı mimar antonio niccolini tarafından 10 ay içinde yeniden inşa edilmiş ve 6 katlı locaları, çok büyük krallık locası, at nalı şekilli 1.444 tane sarı-mavi renkli koltuklu ana salonu, 33.3 metre eninde, 20 metre derinliğinde ve 30 metre yüksekliğinde sahnesi ile çok beğenilmiştir. daha sonraki renovasyon ve modernleştirmeler 1845, 1854, 1972 ve 1890'da yapılmıştır. 2. dünya savaşı'nda 1943 amerikan top ve uçak bombardımanlarından hasar görmüş ama 10 ay içinde tamir edilip 16 aralık 1943'te tekrar açılmıştır. 1969'da binanın ön cephesinde bina renovasyon mimarı niccolini tarafından hazırlanıp konulmuş olan "partenope" grubu heykeller yağmur ve kötü hava dolayısıyla harap oldukları için cepheden indirilmişler;  ve 2007'de "partenope üçlüsü" heykeller  yeniden yapılıp binanın önüne yerleştirilmiştir.

san carlo tiyatrosu opera buffa ve opera seria janrlarında opera yapımları ile çok tanınmıştır. aralarinda feo, porpora, traetta, piccinni, vinci, anfossi, durante, jommelli, cimarosa, paisiello, zingarelli ve gazzaniga bulunan napoli ekolü opera bestecileri için ana opera evi olmuştur. hasse, haydn, johann christian bach ve gluck gibi i̇talyan olmayan opera bestecileri de eserlerinin san carlo'daki yapımlarını sanatlarının zirvesi saymışlardır. 1815-1822 döneminde besteci gioacchino rossini san carlo'nun müzik direktörlüğünü yapmış ve 10 opera eserinin prömiyeri bu tiyatroda sahnelenmiştir. onu müzik direktörü olarak takip eden gaetano donizetti de 16 opera eserini bu opera evi için hazırlamış ve  bunların prömiyerleri de san carlo tiyatrosu'nda yapılmıştır. sicilya asıllı vincenzo bellini ve ünlü giuseppe verdi'nin ilk eserleri bu opera evinde ilk defa sahnelenmişlerdir. xix. yüzyıl sonlarında ve xx. yüzyıl başlarında i̇talya'daki "verismo" stili opera eserleri veren giacomo puccini, pietro mascagni, leoncavallo, giordano ve cilea prömiyerleri bu tiyatroda yapılmıştır.

birçok tanınmış opera şarkıcısı san carlo'da kariyere başlamış ve diğer tanınmış opera şarkıcıları da sanatlarının zirvesinde bu tiyatroda da şarkı söylemişlerdir. san carlo'da şarkı söyleyen enteresan bir sıra şarkıcılar da, giovanni manzuoli, caffarelli (gaetano majorano), farinelli (carlo broschi), gizziello (gioacchino conti) ve gian battista velluti adlarında, kastratolar olmuş ve çoğu napoli'deki yörel konservatuvarda yetişmişlerdir.

1999'dan itibaren san carlo tiyatrosu bir kâr-hedefi olmayan bir özel vakıf şeklinde idare edilmeye başlanmıştır.

san carlo tiyatrosu'nun müzik direktörleri 

 "salvatore accardo" (1993-1995) 
 "gabriele ferro" (1999-2004)
 "gary bertini" (2004-2005) 
 "jeffrey tate" (2005-2010)
 "maurizio benini" (2010 - )

prömiyerleri san carlo tiyatrosu'nda yapılan operalar 

 medea in corinto, "giovanni simone mayr", 28 kasım 1813 
 elisabetta, regina d'inghilterra, gioachino rossini, 4 ekim 1815   
 armida gioachino rossini, 11 kasım 1817 
 mosè in egitto, gioachino rossini, 5 mart 1818
 ricciardo e zoraide, gioachino rossini, 3 aralık 1818
 ermione, gioachino rossini, 27 mart 1819
 la donna del lago, gioachino rossini, 24 ekim 1819
 maometto secondo (ii. mehmet), gioachino rossini , 3 aralık 1820
 zelmira, gioachino rossini, 16 subat 1822
 alfredo il grande, gaetano donizetti, 2temmuz 1823
 l'ultimo giorno di pompei, giovanni pacini, 19 kasim 1825
 bianca e gernando, vincenzo bellini 30 mayis 1826
 elvida, geatano donizetti, 6 temmuz 1826
 l'esule di roma, gaetano donizetti, 1 ocak 1828
 il paria, gaetano donizetti, 12 ocak 1829
 elisabetta al castello di kenilworth, gaetano donizetti, 6 temmuz 1829 
 i pazzi per progetto, gaetano donizetti, 6 subat 1830
 il diluvio universale, gaetano donizetti, 6 mart 1830
 imelda de' lambertazzi. gaetano donizetti, 5 eylul 1830
 francesca di foix, gaetano donizetti, 30 mayis 1831
 fausta, geatano donizetti. 12 ocak 1832
 sancia di castiglia, gaetano donizetti, 4 kasim 1832
 lucia di lammermoor, gaetano donizetti, 26 eylul 1835
 l'assedio di calais, gaetano donizetti, 19 kasim 1836
 roberto devereux, gaetano donizetti, 26 ekim 1837
 elena da feltre,  saverio mercadante, 1 ocak 1839
 la vestale, saverio mercadante, 10 mart 1830
 caterina cornaro, gaetano donizetti, 18 ocak 1844
 alzira, giuseppe verdi, 12 agustos 1845
 poliuto, gaetano donizetti, 30 kasim 1848
 luisa miller, giuseppe verdi, 8 aralik 1849
 medea,  saverio mercadante, 1 mart 1851
 gabriella di vergy, gaetano donizetti, 29 kasim 1869

galeri 

 youtube websitesinde "teatro san carlo" maddesinde san carlo tiyatrosu tanıtma filmi online:

kaynakça

dış bağlantılar 

 san carlo tiyatrosu resmi websitesi. online:  (erişme:23.1.2010)

i̇talya'daki opera binaları
napoli
i̇talyan mimarisi
18. yüzyıl mimarisi
erken modern çağ yapıları
18. yüzyılda opera
dünya mirasları