Henri Brocard

pierre rené jean baptiste henri brocard (12 mayıs 1845 - 16 ocak 1922), fransız meteorolog ve özellikle geometriyle uğraşmış matematikçi. brocard'ın kendi adını taşıyan brocard noktaları, çemberi ile üçgenini ve bunların özelliklerini buluşu, en bilinen başarılarıdır.

günümüz matematikçilerinden nathan court, brocard'ın émile lemoine ve joseph neuberg ile birlikte, modern üçgen geometrisinin üç kurucusundan biri olduğunu yazdı. brocard ordre des palmes académiques ve légion d'honneur subayı nişanına layık görüldü.

yaşamının büyük bölümünü fransa donanması subayı olarak meteoroloji çalışmalarıyla geçirdi. ancak bu alanda adını duyuracak büyük bir katkı yapamadı.

biyografi

i̇lk yılları 
pierre rené jean baptiste henri brocard, elizabeth auguste liouville ve jean sebastien brocard'ın çocuğu olarak 12 mayıs 1845'te, meuse'ün vignot yerleşiminde doğdu. önce marsilya, daha sonra ise strazburg'da lise öğrenimini bitirdi. yine strazburg'da akademiye giderek, burada paris'teki école polytechnique'in giriş sınavlarına hazırlandı. 1865'te bu okula kabul edildi.

école polytechnique ve askeriye yılları 
brocard öğrenimine, 1865-1867 yıllarında école polytechnique'te devam etti. zamanının kaidelerine göre, mezuniyetinin ardından, 1866'da yeniden yapılandırılmış olan fransa ordusu'nda tekniker subay oldu. donanmada meteorolog ve baş teknisyen olarak görev yaptı. bir dönem montpellier'de eğitmenlik yaptı.

kısa süre sonra, iii. napolyon'un prusya'ya savaş ilan etmesi sonucu aktif görevle tanıştı. ordunun ren'den serbest geçişi için metz'i kontrol eden, mareşal macmahon komutasındaki 120.000 askerden biriydi. ancak fransız ordusu 31 ağustos'ta sedan muharebesi'nde yenildi ve brocard, yaklaşık 83.000 kişiyle birlikte esir düştü.

sonraki dönem 
brocard serbest bırakıldıktan sonra askeri görevine geri döndü ve dönemin en popüler matematik yayını olan nouvelles correspondances mathématiqueste (nouvelles annales mathématiques olarak da anılır) makaleler yayımlamayı sürdürdü. 1873'te, kuruluşundan sadece bir yıl sonra, société mathématique de france'a (fransa matematik topluluğu) katıldı. 1875'te fransa meteoroloji topluluğu ile bilimin i̇lerlemesi için fransız birliğine kabul edildi. kısa zaman sonra, cezayir'de konuşlanan fransız kuvvetlerinde askeri teknisyenlik görevi için, afrika'nın kuzeyine gönderildi. cezayir'de bulunduğu dönemde cezayir meteoroloji enstitüsünü kurdu. matematikçi ayrıca, kuzey afrika'dayken 1831 yılında fransızlar tarafından işgal edilen, oran şehrini de ziyaret etti.

brocard noktaları buluşu 
bilimin i̇lerlemesi için fransız birliğinin bir toplantısında, bugün tümü kendi adını taşıyan brocard noktaları, brocard üçgeni ve brocard çemberi üzerine ilk çalışması olan, etudes d'un nouveau cercle du plan du triangle başlıklı makalesini sundu.

son yılları 

1884'te fransa'ya döndü. grenoble'a ve oradan bar-le-duc'a taşınmadan önce montpellier'deki meteoroloji komisyonunda görev yaptı. 16. yüzyılın önemli isimlerinden portekizli pedro nunes'in çalışmalarına ilgi duyan brocard, 5 temmuz 1894 tarihinde lizbon bilimler akademisine yabancı öğretim üyesi olarak kabul edildi. 1910 yılında fransız askeriyesinden yarbay rütbesiyle emekli oldu. diğer iki önemli eseri olan notes de bibliographie des courbes géométriques (1897, 1899, iki bölüm hâlinde) ve courbes géométriques remarquables (1920, ölümünden sonra 1967, yine iki bölüm hâlinde) adlı çalışmalarını kaleme aldı.

uluslararası matematikçiler kongresi'nin 1897 zürih, 1900 paris, 1904 heidelberg, 1908 roma, 1912 cambridge ve 1920 strazburg toplantılarına iştirak etti.

son yıllarını bar-le-duc'ta geçirdi. kendisine, uzun yıllardır üyesi olduğu ve yazışmalarını yürüttüğü, bar-le-duc société des lettres, sciences et arts (edebiyat, bilim ve sanat topluluğu) başkanlığı teklif edildiyse de bu teklifi kabul etmedi. 16 ocak 1922'de i̇ngiltere'nin başkenti londra'nın kensington bölgesinde, bir yolculuk sırasında hayatını kaybetti.

katkıları

brocard üçgeni, çemberi ve noktaları 

brocard'ın matematiğe yaptığı en bilinen katkıları brocard noktaları, çemberi ve üçgenidir. öklid düzleminde bir üçgende, pozitif brocard noktası (birinci brocard noktası olarak da anılır) üçgenin iç bölgesinde bulunan, herhangi iki köşe ile bu nokta arasında oluşan açılar birbirine eşit, nokta olarak tanımlanır. bu ortak açı değeri üçgenin brocard açısıdır. üçgenin brocard çemberi simedyan noktası ile çevrel çemberin merkezi arasında kalan doğru parçasını yarıçap kabul eden çemberdir. i̇çinde brocard noktalarını bulundurur. brocard üçgeni ise ele alınan üçgenin bir köşesinden, o köşeye ait brocard noktasına çizilen doğru ile diğer bir köşesine aynı işlemin uygulanmasıyla elde edilen doğrunun kesişim noktası ve benzer şekilde üçgenin köşeleri ile brocard noktalarının farklı kombinasyonlarıyla elde edilecek başka iki noktanın oluşturduğu yapıdır. brocard üçgeni, brocard çemberi içinde ortaya çıkar.

matematiğe diğer katkıları 
brocard, bar-le-duc'te bulunduğu sürede daha birçok matematik makalesine imza attı; bunların hiçbiri etudes d'un nouveau cercle du plan du triangle kadar konuşulmadı. bir diğer katkısı, girard desargues'in, adını dalg şeklinde şifreleyerek yayımladığı makalesi için önerdiği anlam oldu. brocard analyse d'autographes et autres écrits de girard desargues adlı çalışmasında, dalg için genel kabul gören des argues, lyonnais, géometre tahmininde bulunmuştu.

meteoroloji 
brocard meteoroloji alanında çok önemli bir buluşa imza atmamış olsa da, fransız ordusunda meteoroloji teknisyeni olarak görev yaptı ve cezayir'de meteoroloji enstitüsü kurdu. ayrıca bu alanda da çeşitli makaleler yayımlamıştı.

kaynakça 
genel

encyclopaedia of mathematics: an updated and annotated translation—henri brocard
laura guggenbuhl, biography in dictionary of scientific biography (new york 1970-1990).
a. gica and l. panaitopol, on a problem of brocard, bull. london math. soc. 37 (4) (2005), 502-506.
r. j. stroeker, brocard points, circulant matrices, and descartes' folium, math. mag. 61 (3) (1988), 172-187.

özel

1845 doğumlular
meuse doğumlular
1922 yılında ölenler
londra'da ölenler
19. yüzyıl matematikçileri
20. yüzyıl matematikçileri
fransız matematikçiler
fransız meteorologlar
école polytechnique'te öğrenim görenler
légion d'honneur sahipleri
geometriciler
19. yüzyıl fransız matematikçileri
ordre des palmes académiques ödülü sahipleri