Rusya tarihi

rusya tarihi, doğu slavları'nın tarihleriyle başlar. özellikle rus tarihinin geleneksel başlangıç tarihi 862 yılında kuzeyde vikingler tarafından yönetilen rus devletinin kuruluşuna dayanmaktadır. staraya ladoga ve novgorod i̇skandinavya'dan gelen göçmenler ile birlikte slav ve fin-ugorlar'ın yeni birliğinin büyük şehirleri oldular. novgorod prensi oleg 882 yılında kiev'i elegeçirdi, böylece doğu slavları'nın kuzey ve güney topraklarını tek bir otorite altında birleştirmiş oldu. devlet, 988 yılında bizans aracılığıyla hristiyanlık'ı benimsedi bu gelecek milenyum boyunca bizans ve slav kültürlerinin sentezi olan ortodoks slav kültürünün başlangıcı oldu. kiev rus 1237-1240 moğol istilaları ile bölündü ve bu istilaların sonucu olarak nüfusunun önemli birçoğunu kaybetti.

13. yüzyıldan sonra moskova politik ve kültürel bir merkez oldu. moskova rus topraklarının birleşmesi için bir merkez haline geldi. 15. yüzyılın sonlarında moskova kuzeydoğu ve kuzeybatı rus prensliklerini birleştirdi ve 1480 yılında sonunda moğol boyunduruğunu yıktı. moskova knezliği'nin toprakları 1547 yılında rusya çarlığı oldu. 1721 yılında çar i. petro, politikalarının batı avrupa'ya eğilimli olmasının tersine, kiev rus'un tarihi ve kültürel başarıları ile bağdaştırmayı umarak devletini rus i̇mparatorluğu olarak yeniden adlandırdı. i̇mparatorluk şimdi doğuda topraklarını genişleterek polonya-litvanya birliği'nin doğu sınırlarından pasifik okyanusu'na dek uzanmaktaydı. rusya büyük bir güçtü ve napolyon'a karşı kazanılan zaferden sonra avrupa'yı domine etti. köylülerin ayaklanmaları yaygındı ve bu ayaklanmalar sıklıkla şiddetle bastırılıyordu. i̇mparator ii. aleksandr 1861 yılında köylü serfliğini kaldırdı ancak bu reform çeşitli nedenlerle başarısızlığa uğradı ve devrimci baskılar arttı. sonraki yıllarda ekonomik ve politik sistemi açmak ve liberalize etmek için 1906-1914 stolypin reformları, 1906 rus anayasası, devlet duması gibi reform çabaları oldu ancak i̇mparatorlar otokratik yönetimlerinden feragat etmeyi reddettiler ve güçlerini paylaşmaya karşı direndiler.

rusya i. dünya savaşı'nı savaşmaktayken monarşiden hoşnut olmayan bolşevikler işçi ve köylü kitlelerini yanlarına alarak 1917 yılında ekim devrimini yaptılar. bu tarihten sonra rusya sosyalizme dayalı bir devlet yapısı oluşturdu. eski rusya i̇mparatorluğu'nun sömürgeleri olan birçok devleti de kapsayan sovyetler birliği'ni ilan etti. josef stalin döneminde birçok muhalif ve stalin'e rakip olabilecek kişiler stalin'in emriyle öldürüldü. ayrıca dinlerin tamamen ortadan kaldırılması için bir kampanya başlattı. birçok kiliseyi yıktırdı. birçok din adamını öldürttü.  ii. dünya savaşını soğuk savaş yılları izledi. rusya'nın başını çektiği sovyetler birliği doğu avrupa'daki birçok devletle varşova paktını imzalayarak doğu bloku'nun önderliğini üstlendi. batı bloku ülkeleri de nato örgütünü kurdular. ancak ekonomik ve askeri açıdan batı bloku'nun gerisinde kalan doğu bloku 1990'lı yıllarda  parçalandı. bu parçalanmayı sovyetler birliği'nin kendisi de izledi. bütün sovyet cumhuriyetleri birer birer bağımsızlıklarını ilan ettiler. 1991 yılının aralık ayında da rusya sovyet federatif sosyalist cumhuriyeti de bağımsız bir ülke haline gelerek rusya federasyonu'nu oluşturdu.

kaynakça