mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Dut

dut olarak yaygın olarak bilinen moraceae familyasındaki çiçekli bitki'lerin bir cinsi olan morus çeşitli yaprak döken ağaç türlerinden oluşur ve dünyanın birçok ılıman bölgesinde yabani olarak yetişir ve ekimi yapılır. genel olarak, bitkinin görünüşte en iyi bilinen çeşidin meyve rengine göre adlandırılan üç ana türü vardır: çok sayıda çeşitleriyle beyaz, kırmızı ve karadut (sırasıyla morus alba, rubra ve nigra) ancak taksonomi 'de 200'den fazla tür tanımlanmıştır."beyaz dut" adı, avrupalı taksonomistler tarafından isimlendirilen ilk örneklerin beyaz meyveleri için ödüllendirilmiş kültürlü bir mutasyon olması, ancak yabani ağaçların diğer dutlar gibi siyah meyve vermesi nedeniyle ortaya çıkmıştır. beyaz dut güney asya 'ya özgüdür, ancak avrupa, güney afrika, güney amerika ve kuzey amerika'da yaygın olarak bulunur. brezilya ve amerika birleşik devletleri'nde istilacı tür olarak kabul edilmektedir.

vatanı çin’dir. 15 m'ye kadar boylanır. gövde silindirik, dik ve kalın; kabuk çatlaklı ve gri-kahve renklidir. yaprakları saplı, iki sıra üzerine dizilmiş, tabanı yuvarlak veya kalp şeklinde, üst yüzü koyu, alt yüzü ise daha açık yeşil renklidir. kenarları dişlidir. çiçekler, bir evcikli olup yaprakların koltuğunda ve saplı durumlar halinde bulunur.

dut ağacının yaprağı ipek böceğinin çok sevdiği yiyeceklerdendir.

türler 

 ak dut (morus alba)
 çin dutu (morus australis)
 morus cathayana 
 morus celtidifolia
 morus liboensis
 morus macroura 
 afrika dutu (morus mesozygia)
 moğol dutu (morus mongolica) 
 teksas dutu (morus microphylla) 
 kara dut (morus nigra) 
 morus notabilis
 mor dut (morus rubra) 
 himalaya dutu (morus serrata) 
 ihlamur yapraklı dut (morus tiliaefolia)
 morus trilobata
 morus wittiorum

kaynakça 

carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
morus
Açık tohumlular

açık tohumlular (gymnospermae), çoğunlukla ağaç ya da ağaççık, seyrek de olsa çalı biçiminde olan bitkileri kapsayan taksonomik grup. bütünüyle odunsu olan bu bitkiler, genellikle yapraklarının tamamını birden dökmediği için dört mevsim yeşil kalabilirler. yaprakları çoğunlukla iğnemsidir. bununla birlikte pulsu, yelpaze, şeritsi ya da tüysü tipte yapraklı olanları da vardır.

odun boruları (ksilem) ve soymuk boruları (floem) yapılarından oluşan vasküler sisteme sahiptirler. odun yapıları gövdede bir daire üzerine dizilmiş açık koleteral iletim demetleri içerir. bu nedenle de ikincil kalınlaşma gösterirler.

bir ya da iki evcikli bitkilerdir. genel olarak erkek kozalaklar bir eksen üzerinde üst üste binmiş yapıda mikrosporofillerden oluşmuştur. pul ya da kalkan biçiminde olan mikrosporofillerin karın kısmında çoğunlukla 2, bazen 4 polen kesesi (mikrosporangiyum) gelişir. bu keselerde bulunan mikrospor ana hücresi, mayoz bölünme geçirerek mikrosporları, bunlar da polenleri verir. açık tohumlularda polen üretimi oldukça fazla olup her bir erkek kozalak birkaç milyon polen üretebilir. bazı üyelerinin polenlerinde, polenin rüzgarla uçmasını sağlayan 2-3 hava keseciği bulunabilir.

dişi kozalak genelde erkek kozalağa benzer. bir eksen üzerinde sarmal dizilmiş makrosporofillerden oluşmuştur. her bir makrosporofilin üst kısmında iki tohum taslağı bulunur. tohum taslaklarında da makrosporangiyumlar yer alır.

bu gruptaki bitkilere açık tohumlular denilmesinin nedeni, tohumun bir yapıyla kapanmamış olarak açıkta bulunmasıdır. tozlaşmaları genelde rüzgarla olur. doğrudan doğruya mikrofil üzerine gelen polenler, polen odacığında çimlenirler ve polen tüpü oluşur. bu sırada generatif hücrenin çekirdeği bölünerek iki sperma çekirdeği verir. polen hortumuyla arkegonyumlar içine sokulan bu sperm çekirdekleri yumurta hücresini döller. embriyonun etrafında tohum kabuğu (testa) bulunur. döllenmeden sonra tohum taslağı örtüsü genellikle odunsu bir yapı kazanır; ancak bazı gruplarda meyveyi andıran bir yapı da ortaya çıkabilir. tohumların olgunlaşma süreleri 1-3 yıl arasındadır. günümüzde 600 ile 1000 türle temsil edilmektedirler.
Huş

huş (betula), huşgiller (betulaceae) familyasının betula cinsinden ağaç veya ağaççıklara verilen ad. kabuğu kuzey avrasya ve kuzey amerika halklarınca kap kacak ya da kano yapımında kullanılır.80-140 yıl arası yaşarlar.

ekolojik gereksinimleri 

işık ihtiyaçları fazladır, huş bir güneş ağacıdır. derin, iyi, süzek topraklarda iyi gelişme gösterirler. kökleri fazla derine gitmez. soğuk yerleri tercih ederler.

dağılımı 

kuzey amerika'da, asya, avrupa ve türkiye'de de doğal olarak bulunur.

altcins ve türler

altcins betulenta 
dalların kabukları dışındakiler metil salisilat içerir. dişi kedicikler dik durur.

diploid (2n = 28).
betula lenta
betula lenta subsp. uber
hexaploid (6n = 84).
betula allegheniensis 
decaploid (10n = 140).
betula austrosinensis 
betula globispica
betula insignis
betula medwediewii
duodecaploid (12n = 168).
betula megrelica - 
kromozom sayısı bildirilmeyenler
betula corylifolia
betula grossa
betula insignis

altcins betulaster 
dalların kabukları dışındakiler metil salisilat içerir. dişi kedicikler sarkıktır.
betula alnoides 
betula alnoides subsp. luminifera
betula maximowicziana

altcins neurobetula 
dalların kabukları dışındakiler metil salisilat içerir. dişi kedicikler dik durur.
diploid (2n = 28).
betula calcicola 
betula chichibuensis 
betula costata
betula nigra
betula potaninii
tetraploid (4n = 56).
betula albosinensis
betula albosinensis var. septentrionalis
betula ermanii
betula jacquemontii (b. utilis subsp. jacquemontii) 
betula utilis
hexaploid (6n = 84).
betula dahurica
betula delavayi
betula raddeana
octoploid (8n = 112).
betula chinensis
kromozom sayısı bildirilmeyenler
betula fargesii
betula schmidtii
kromozom sayısı bilinmiyor
betula leopoldae

altcins betula 
dalların kabukları dışındakiler metil salisilat içerir. dişi kedicikler sarkık.
diploid (2n = 28).
betula cordifolia
betula pendula
betula mandschurica
betula mandschurica var. japonica 
betula neoalaskana 
betula occidentalis
betula platyphylla (betula pendula var. platyphylla)
betula populifolia - gray birch
betula szechuanica (betula pendula var. szechuanica)
tetraploid (4n = 56).
betula celtiberica
betula pubescens
betula pubescens subsp. tortuosa
pentaploid (5n = 70).
betula kenaica
hexaploid (6n = 84).
betula papyrifera (bazen tetraploid veya pentaploid)

altcins chamaebetula 
küçük yuvarlak yapraklı çalılardır. dişi kedicikler sarkıktır.
diploid (2n = 28).
betula glandulosa (b. nana subsp. glandulosa)
betula nana
tetraploid (4n = 56).
betula minor
betula pumila
kromozom sayısı bildirilmeyenler
betula fruticosa
betula gmelinii
betula hallii
betula humilis
betula michauxii 
betula microphylla
betula middendorffii

dış bağlantılar 
 tree family betulaceae  diagnostic photos of many species, morton arboretum specimens

kaynakça 

betulaceae
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
orman ağaçları
Gürgen

gürgen (carpinus), betulaceae (huşgiller) familyasından carpinus cinsini oluşturan girintili grimsi kabuklu gövdelere sahip ağaç ya da ağaççıklara verilen ad.

morfolojik özelikler 
ağaç veya bazen çalı formunda yaprak döken bitkilerdir. kabuğu çatlaklı veya pürüzsüzdür. kulakçıklar dökülür. yapraklar almaşık dizilişli, kenarı düzensiz ve çift veya basit testere dişli ilerler. erkek çiçek kümesi sarkık, başak-talkımlı, silindirik, kış aylarında tomurcuklarla çevrili, çok sayıda üst üste binen brakteler bulunur; braktesiz veya çiçek örtüsüz çiçekli; erkek organlar 3-12 adet, brakteler tabanında yerleştirilmiş; iplikçikler tepede çatallı; başçıklar 2 bölümlüdür, teka ayrık, ucu havlıdır. dişi çiçek kümeleri uçta veya bodur sürgünlerin koltuğundan çıkar, salkımlı; çiçekler çiftli; brakteler yapraksı, düz, üst üste binmiş, tabanda 2 veya 3 lobludur. fındıkçık damarlı, brakte lobları ile çevrili veya değildir.

ostrya-carpinus farklılığı 
ostrya ile yakından ilişkili olan carpinus, pürüzsüz, gri, genellikle yivli gövdeleri ve her biri küçük üçgen bir fındıkçıktan oluşan kalabalık olmayan, yapraklı, 3 loblu brakte çiftlerinden oluşan salkımlı meyve durumlarıyla kolayca tanınır. staminat (ama pistillat değil) kedicikler sonbaharda gelişir ve çiçeklenmeden önce kış boyunca tomurcukların içinde kalırlar (ostrya'''da bunlar kış boyunca açığa çıkar). pistillate kedicikler, ilkbahardaki ilk yeni büyümede üretilir.

 kullanımı 
nispeten küçük ekonomik öneme sahip olan carpinus, özellikle tokmak kafaları, alet kulpları, kaldıraçlar ve diğer küçük, sert ahşap nesnelerin yapımında kullanıldığı çok sert ahşabı için sınırlı bir kullanıma sahiptir.

 türler 
43 tür tanımlanmıştır.carpinus betulus – carpinus caroliniana – carpinus chuniana – carpinus cordata – carpinus dayongiana – carpinus faginea – carpinus fangiana – carpinus fargesiana – carpinus firmifolia – carpinus gigabracteatus – carpinus hebestroma – carpinus henryana – carpinus insularis – carpinus japonica – carpinus kawakamii – carpinus kweichowensis – carpinus langaoensis – carpinus laxiflora – carpinus lipoensis – carpinus londoniana – carpinus luochengensis – carpinus mengshanensis – carpinus microphylla – carpinus mollicoma – carpinus monbeigiana – carpinus omeiensis – carpinus orientalis – carpinus paohsingensis – carpinus polyneura – carpinus pubescens – carpinus purpurinervis – carpinus putoensis – carpinus rankanensis – carpinus rupestris – carpinus shensiensis – carpinus shimenensis – carpinus tibetana – carpinus tientaiensis – carpinus tropicalis – carpinus tsaiana – carpinus tschonoskii – carpinus turczaninovii – carpinus viminea''

kaynakça 

 
ağaçlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Sarıçam (bitki)

sarıçam (pinus sylvestris), çamgiller (pinaceae) familyasından avrupa'nın hemen her yerinde, kafkaslar, sibirya ve kuzey asya'da yayılış gösteren çam türü.

morfolojik özellikleri 

adını, levhalar halinde ayrılan gövde kabuğunun tilki sarısı renginden alır. narin gövdeli, sivri tepeli ve ince dallı bir ağaçtır. yetişkin bireylerinin boyu 40 metreyi aşar. i̇ğne yaprakları ikili, mavi-yeşil, kıvrık, sık dizilmiş, genellikle 4–5 cm uzunlukta, uçları sivri, genellikle 100 yıl, nadir olarak da 120 yıl ömrü vardır. kozalakları mat gri-kahverengi, konik, kısa veya uzun saplı uçları aşağıya doğru yönelmiş, tek veya 2-3'ü bir arada, 3–7 cm uzunluk ve 2–4 cm genişliktedir. tohumları gri veya siyahımsı yumurta biçimindedir.

ekolojik özellikleri 

uygun yerlerde hızlı gelişir. soğuk iklim ve rüzgara karşı dayanıklı, bol güneş ister. kumlu ve killi topraklarda gelişebilir. nisbi nemi çok düşük olan iklimlerde ve kuru topraklarda gelişemez. kazık kökleri sayesinde fırtınalara dayanıklıdır.

yayılışı 
türkiye'de batı ve doğu karadeniz'de güneye bakan yamaçlarda, doğu anadolu bölgesi'nde sarıkamış'da, güney marmara, yozgat, sivas, kırşehir ve güneydeki sınırını kayseri pınarbaşı'da yapar.
türkiye'de sarıçamların kapladığı alan 757.426 hektardır.sakarya karagöl yaylasında bulunan sarıçam 200 yaşından fazla olup anıt ağaç olarak tescillenmiştir. 19 metre uzunluğa 4 metre çapa sahiptir.

varyantları 
pinus sylvestris var. sylvestris :i̇skoçya ve i̇spanya'dan orta sibirya'ya kadar olan aralıkta yetişir.

pinus sylvestris var. hamata :balkanlar, türkiye'nin kuzeyi, kırım ve kafkasya bölgelerinde yetişir.

pinus sylvestris var. mongolica : moğolistan ve güney sibirya ile kuzeybatı çin'in bitişik bölgeleri.

pinus sylvestris var. nevadensis :güney i̇spanya'daki sierra nevada ve muhtemelen diğer i̇spanyol popülasyonları

pinus sylvestris var. cretacea :rusya ve ukrayna arasındaki sınır bölgelerinden

dış bağlantılar
 sarıçam el kitabı

kaynakça 

pinus
sibirya florası
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
türkiye'de doğal olarak yetişen iğne yapraklılar
Fıstık çamı

fıstık çamı (pinus pinea), çamgiller (pinaceae) familyasından ege, akdeniz sahilleri, portekiz, i̇spanya, i̇talya, girit ve türkiye'de yayılış gösteren çam türü. kozalakları ve tohumu diğer çam türlerine göre çok daha büyüktür. kozalaklarından çıkan çam fıstığı besin olarak tüketilmektedir.

i̇stanbul fethipaşa korusunda bulunan 363 yaşında olan fıstık çamı anıt ağaç olarak tescillenmiş olup bilinen en yaşlı fıstık çamıdır.

morfolojik özellikleri 
gençken yuvarlak, yaşlı halde dağınık şemsiye gibi bir yapıya sahiptir. gençken kuvvetli büyür. 20–25 m. boy yapar. düzgün bir gövdeye ve bu gövdeden dik olarak çıkan yatay duruşlu dallara sahiptir. i̇ğne yaprakları parlak açık yeşil renkli, 10–20 cm uzunlukta ve uç kısmı sivridir. kozalakları kestane renginde, yumurtamsı veya yuvarlak 10–15 cm uzunluğunda, 6–10 cm genişlikte, çok kısa saplı ve genellikle reçinelidir. tek veya iki tanesi karşılıklı dizilmiştir. tohumları sert, soluk kırmızı, uzunca ters yumurta biçiminde, oldukça büyüktür ve 3. yılda olgunlaşır.

ekolojik istekleri 
toprak istekleri bakımından çok seçici olmasa da geçirgen kumlu, gevşek toprakları severler. işık ağacı olup gençken hızlı büyür ve derine giden kazık kök sistemine sahiptir. ağırlık olarak 0–900 m aralığında başta ege bölgesi olmak üzere marmara, akdeniz bölgelerinde geniş yayılış gösterir. rutubet isteği fazladır. özellikle temmuz-ağustos aylarında su açığı olmamalıdır. kısa süreli donlara karşı dayanıklı olmasına rağmen etkilenir. atmosferik kirliliğe ve yer altı sularındaki tuzlulaşmaya karşı duyarlıdır. yangın sonrası sürgün verme kapasitesi yüksektir.

türkiye'deki dağılımı 
türkiye, i̇spanya'dan sonra en fazla alana sahip ülkedir. yaklaşık 100.000 hektar alanda saf ya da kızılçam ile karışık bulunur. özel ağaçlandırmalarda da yaygın olarak kullanılan bir türdür. 8-10 yaşından sonra ekonomik olarak işletilmeye başlanmakta ve 80-100 yaşına kadar fıstık üretimine devam edilmektedir. en yoğun bulunduğu yöreler i̇zmir-bergama (kozak) ve aydın-koçarlı (mazon) ilçeleridir.

yetiştirme 
çam fıstığı için üretimi yapılan bu ağaçta kozalak toplama zamanları yağış durumuna göre ocak-haziran ayları arasında değişmektedir. zengin tohum yılları 3-4 yılda bir olan fıstık çamı 28 günde çimlenmektedir. üç yıllık kozalaklar aynı anda ağacın üzerinde görülebilir. ayrıca aşılama yoluyla kızılçam ağaçlarından da fıstık çamı üretilebilir.

tohum bileşimi 
100 g çam fıstığında bol protein ve mineral vardır. 100 g içinde 45 g doymamış yağ asidi, 31 g protein, 5 g karbonhidrat, mineraller ve su bulunmaktadır. 100 g fıstığın kalori değeri 580 kaloridir. bileşiminde linoleik asit ve oleik asit vardır. ayrıca omega 3 ve 6, b ve c vitaminleri, karoten, demir, çinko, potasyum, manganez, fosfor bulunur.

resim galerisi

kaynakça

asgari endişe altındaki bitkiler
pinus
peyzaj ağaçları
avrupa'daki bahçe bitkileri
türkiye'deki odunsu taksonlar
fransa florası
i̇talya florası
lübnan florası
akdeniz ikliminde bitkiler
türkiye'de doğal olarak yetişen iğne yapraklılar
Am

am şu anlamlara gelebilir:

kelimeler 
 am, argoda kadın cinsel organı (vajina)
 âm‎, umuma, ammeye, kamuya ait.

terminoloji 
 .am, ermenistan'ın internet uzantısı.
.am, automake yazılımı ile ilişkili dosya uzantısı.
genlik modülasyonunu (amplitude modulation) simgeleyen harflerdir: bir şekilde bir yere ulaştırılması istenen ses sinyalinin, taşıyıcı bir frekans üzerinde voltaj değeri kodlanarak taşınması sistemidir. radyolardan dinlenen kısa, orta ve uzun dalga kanallar bu duruma en iyi örnekleri oluştururlar.

bilimsel 
am, amerikyum elementinin simgesi.
attometre, bir uzunluk birimi.
adrenomedullin, bir protein.

zaman 
 i̇ngilizcede gece 00:00'dan öğlen 12.00'ye kadar olan saatleri belirlemekte kullanılan ante meridiem‎ deyiminin kısaltması.
anno martyrum, koptik takvimde yılları nümerik göstermenin bir yöntemi.

ulaşım 

 a.m. (otomobil), 1906 yılında üretilmiş bir fransız arabası.
 aeroméxico

müzik 
 la minör, müzikte bir akor.
am (müzisyen), amerikalı bir müzisyen.
dj am, amerikan dj ve yönetmen.

diğer 

 ackerman mcqueen isimli medya, danışmanlık, araştırma ve pr firmasını simgeleyen harflerdir.
 ermenistan (am iso ülke kodu)

ayrıca bakınız 

 am ile başlayan tüm sayfa başlıkları
 am ile başlayan tüm sayfa başlıkları
 am içeren tüm sayfa başlıkları
İdo dili

bu sayfada yapma bir dil olan "i̇do dili" açıklanmaktadır. i̇stanbul deniz otobüsleri (i̇do) için i̇do (i̇stanbul deniz otobüsleri) sayfasına bakınız.

i̇do, ana dilleri farklı olan insanlar arasında anlaşmayı kolaylaştırmayı amaçlayan bir yapay dildir. 1907'de icat edilmiştir.

i̇do, dilbilgisi, sesbilgisi ve sözcelem bakımından öncülü esperanto ile benzerlikler gösterir. i̇do, esperantoda reform talep eden esperantocular tarafından oluşturulmuştur. bu dili konuşanların sayısı bilinmemekle birlikte esperantoyu azami 1.5 milyon, i̇doyu birkaç bin kişinin konuştuğu tahmin edilmektedir. yine esperanto bilenlerin i̇doyu, i̇do bilenlerin esperantoyu fazla zorlanmadan anladıkları tahmin edilmektedir.

i̇ki dil arasında göze çarpan en önemli fark, i̇donun 26 harfli standart latin abecesini kullanmasıdır. oysa esperantoda "q", "w", "x" ve "y" harfleri bulunmayıp "ĉ", "ĝ", "ĥ, "ĵ", "ŝ" ve "ŭ" harfleri bulunmaktadır. i̇donun esperantonun 'hatalarını gidermek' amacıyla ortaya çıktığını söylemek yanlış olmaz.

i̇do kurultayları 
 2009: tallinn, estonya
 2008: wuppertal-neviges, almanya (rapor )
 2007: paris, fransa (rapor )
 2006: berlin, almanya, 10 ülkeden yaklaşık 25 kişi (rapor )
 2005: toulouse, fransa, 4 ülkeden 13 kişi (rapor )
 2004: kiev, ukrayna, 9 ülkeden 17 kişi (rapor )
 2003: grossbothen, almanya, 6 ülkeden gelen katılımcılar (rapor )
 2002: kraków, polonya, 6 ülkeden 14 katılımcı (rapor )
 2001: nürnberg, almanya, 5 ülkeden 14 kişi (rapor )
 1998: białobrzegi, polonya, 6 ülkeden 15 kişi
 1997: bakkum (mun. castricum), hollanda, 7 ülkeden 19 kişi
 1995: elsnigk, almanya
 1991: oostende, belçika, 21 katılımcı
 1980: namur, belçika, 35 kişi
 1960: zürih, i̇sviçre, yaklaşık 50 kişi

ayrıca bakınız 
 i̇do vikipedi'nin anasayfası
 i̇do vikisözlük'nün anasayfası  - türkçe - i̇do sözcükler

dış bağlantılar 

 uniono por la linguo internaciona ido (uli)
Hatila Vadisi Millî Parkı

hatila vadisi millî parkı, artvin merkez ilçe sınırları içerisinde hatila vadisi'ndeki  hatila deresi ve birçok yan derelerini içerir.  ulaşım, artvin il merkezinden 10 km.lik stabilize bir yol ile sağlanır. vadi boyunca değişik kayaç türleri görülmekle birlikte, bu kayaçların hemen hepsi derinlik volkanizmasının ürünüdür. hatila vadisinin genel karakteri; v tipi, dar tabanlı, genç vadi özelliğindedir. vadi boyunca litolojik farklılıklardan kaynaklanan eğim kırıkları ortaya çıkmıştır. bu eğim kırıkları, akarsuda şelalelerin oluşumunu sağlamıştır. vadi yatağının derine aşınmasının, yana doğru açılımından daha kuvvetli olmasından dolayı vadi yamaçlarının eğimi %80 hatta kimi kesimlerde %100'e ulaşır. yamaçların gerek fiziksel parçalanma ve kütle hareketleri gerekse yan dere ve heyelanlarla işlenmesi sonucu vadide çok haşin bir topoğrafya ortaya çıkmıştır. bu topoğrafya, vadinin orta kesimlerinde kanyon ve boğaz oluşumunu sağlamıştır. vadinin orta ve yukarı ağzında çok zengin ve yoğun olan vejetatif örtü; bünyesinde çok çeşitli bitki türlerini barındırmaktadır. bu türler içerisinde dikkati çeken belirgin özellik, bitki örtüsünün genel olarak akdeniz iklim karakterini yansıtmasıdır. dolayısıyla buradaki bitki örtüsü relikt bir özellik gösterir. ayrıca bitki türleri içerisinde endemik karakterde olanlar da vardır. bu türlerin sayısı 500'ü geçmektedir. hatila vadisi, zengin bir fauna da içermektedir. bu fauna içerisinde en çok rastlanan türler; ayı, domuz, tilki, porsuk, yaban keçisi, sansar, atmaca, kartal, çakal, dağ horozu, hopa engereği ve alabalıktır.

hatila vadisinin gerek ilginç jeolojik ve jeomorfolojik yapısı ve gerekse özgün bitki toplulukları yöreye türkiye’de ender rastlanan bir alan özelliğini vermektedir. ayrıca bu doğal öğelerin birleşimi sonucu eşsiz peyzaj güzellikleri ortaya çıkmakta ve bu durum da zengin rekreasyonel potansiyel oluşturmaktadır.

millî park sahası içerisinde ziyaretçilerin günübirlik ve kamp kullanımı için belirlenmiş yerler bulunmaktadır. çadırla, karavanla ve belirli kapasitelere sahip bunglov tipi doğal ortamla uyumlu tesislerde konaklanabilir. ayrıca millî park artvin il merkezine 10 km. uzaklıkta olduğundan, burada da konaklamak mümkündür.son yıllarda  sayıları artmış olan kabuk böcekleri, birçok ağacın kurumasına sebep olmaktadır.

dış bağlantılar
 hatila vadisi millî parkı

türkiye'deki millî parklar
karadeniz bölgesi
artvin (il)
artvin ilindeki görülecek yerler
Deklanşör

deklanşör (fransızca: déclencheur), fotoğraf makinesi, kamera gibi optik aygıtlarda, fotoğraf veya film çekmek için basılan düğmedir. deklanşöre basıldığında, obtüratör açılarak filmin ışıklanması sağlanmış olur.

her deklanşörün görünüşü, büyüklüğü ve mekanik yapısı aynı değildir. kullanılan kamera ya da modele bağlı olarak farklı olabilir. bunlardan bazıları, yumuşak baskılı, diğer bazıları ise sert baskılıdır.

dijital ve otomatik kameralarda deklanşör, çoğunlukla çok işlevli ve çift aşamalıdır. deklanşör üzerine hafif bir baskı, otomatik netlik ayarlarının yapılmasını, ikinci baskı ise ışık düzeneğinin açılmasını, dolayısıyla fotoğraf çekmeyi sağlar.

i̇yi bir deklanşörün, el ve parmak yapısına uygun (ergonomik) şekilde düzenlenmiş ve sarsılmaya neden olmayacak kadar rahat basılabilen, yumuşak basımlı olması gerekir.

web kameralarından bazıları, aynı zamanda dural fotoğraflar çekmeye yarayan bir fotoğraf makinesi olarak da kullanılabilir. bu nedenle, bu tür kameraların üzerine de fotoğraf çekmeye yarayan bir düğme eklenmiştir. ancak bu düğme, çoğunlukla sadece fotoğraf çekebilmek için konulmuş, ikinci bir işlevi olmayan, basit yapılı bir düğmedir.

deklanşör kablosu

deklanşör düğmesini fotoğraf makinesine dokunmadan çalıştırmak için fotograf makinesine bir kablo yardımıyla bağlanan düzenektir. özellikle uzun pozlamada fotoğraf makinesinin deklanşörüne basıldığında fotoğraf makinesinin aldığı titreşim fotoğrafa yansıyabilir. bu durumlarda kablo deklanşörle deklanşörü tetiklemek tercih edilir. genellikle kablo deklanşör kullanıldığı durumlarda makine üç ayakla sabitlenir. kablo teklanşörlerde bulunan tek tuşun iki fonksiyonu vardır. yarım basıldığında odaklama, tam basıldığında fotoğraf çekmeye yararlar. bazı kablo deklanşörlerde kullanılan kablo daha uzun olabilir. fotoğrafçının konu tarafından gözükmemesi için tercih edilebilir. örneğin bir kuş fotosu çekilmesi. kablo deklanşörlerde belli bir standart yoktur. her markanın kendine has kablo deklanşörleri mevcuttur. makineye göre kablolu deklanşör olmaması durumunda üretici buna uygun kablosuz deklanşör üretmiş olabilir. halihazırda deklanşör kablosu olmadığında fotoğrafçılar an fotoğrafı çekmiyorlarsa gecikmeli çekim modunu tercih ederler. günümüzde kablo deklanşör portuna takılan radyo frekanslı uzaktan kumandalar da vardır. kablo deklanşörlerde olduğu gibi deklanşöre yarı basıldığında odaklama yapabilenleri mevcuttur.

kullanıldığı alanlar
genel olarak uzun pozlamaya sebebiyet veren durumlarda kullanılır.
 gece çekimleri
 bulb fotoğraf çekimleri (özel bir gece çekimidir, özellikle yıldız fotoğrafları çekmek için çok uzun pozlama tercih edilir. makine deklanşöre basıldığı müddetçe pozlar.)
 fotoğrafçının fotoğraf makinesine uzak kalması gerektiği durumlar.
 i̇ç mekan çekimleri
 tripod çekimleri gerektiren diğer durumlar

fotoğraf makineleri
Manga

manga aşağıdaki anlamlara gelebilir:

 manga, burkina faso'da bir şehir
 manga, askeri bir birlik
 manga, japon çizgi romanlarına verilen ad
 manga, türk alternatif rock müzik grubu
 manga, manga adlı türk alternatif rock müzik grubunun ilk albümü
 manga+ manga adlı türk alternatif rock müzik grubunun ilk albümünün yeniden düzenlenmiş versiyonu

ayrıca bakınız 
 mangal
Salicaceae

salicaceae malpighiales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.

taksonomi
salicaceae familyasına bağlı cinsler:
 banara - aubl. 
 casearia - jacq.	 
 dovyalis - e. mey. ex arn. 
 flacourtia - comm. ex l'hér.	 
 homalium - jacq.	 
 laetia - loefl. ex l.	 
 lunania - hook.	 
 oncoba - forssk.	 
 populus - l. 
 prockia - p. browne ex l.	 
 salix - l.  
 samyda - jacq.	 
 xylosma - g. forst.

dış bağlantılar

kaynakça 

malpighiales
Servi

servi ya da selvi (cupressus), uzun boyu (30–35 m) ve koyu yeşil yaprak dokusu ile uzaklardan dikkati çeker. küçük bir futbol topuna benzeyen kozalakları, birbirini örtecek şekilde üst üste yerleşmiş pul yaprakları ile diğer iğne yapraklılardan farklıdır. her dem yeşil ağaç ve ağaçcık halinde , yaprakları pul şeklinde odunsu bitkilerdir. sürgünleri dört köşeli ya da yuvarlakça , ender olarak yassı görülür. pul yapraklar sürgünlere karşılıklı dört sıra üzerine dizilmiş olup, pul yaprakların stoma bandı ya da lekeleri yoktur. ancak arka yüzlerinde yağ bezeleri bulunur. primer yapraklar iğne yaprak şeklindedir.tek evciklidir. kozalakları kalkan şeklinde pullardan oluşur ve pulları olgunlaşınca dağılmaz.

galeri

türler

kaynakça 

cupressus
Örümcek Adam (anlam ayrımı)

örümcek adam bir marvel comics süper kahramanıdır.

ayrıca şu anlamlara da gelebilir:

 birkaç karakter versiyonundan biri
 örümcek adam (çizgi roman), ayrıca peter parker: spider-man olarak da bilinir
 spider-man (miles morales) after peter parker is killed the mantle passed to miles morales
 örümcek adam (film serisi), marvel comics karakterinden uyarlanan bir film serisi
örümcek adam (film, 2002), sam raimi tarafından yönetilen, tobey maguire'in baş rolünü oynadığı ilk film
örümcek adam (film müziği), 2002 yapımı filmin müzik albümü
örümcek adam 2 (film, 2004), serinin ikinci filmi
örümcek adam 3 (film, 2007), serinin üçünüc filmi
i̇nanılmaz örümcek adam (film, 2012), marc webb tarafından yönetilen, baş rolünü andrew garfield'ın oynadığı, serinin yeniden filmi
 spider-man: turn off the dark, müziklerini bono ve the edge'in yaptığı broadway müzikali
 spiderman, the cure'ün lullaby şarkı sözünde betimlenen bir yaratık

televizyonda:
 örümcek adam (dizi, 1967)
 "spider-man" (theme song)
 the amazing spider-man (tv dizisi) 1970 yapımı abd canlı çekim dizisi
 spider-man (toei), bir japon yapımı canlı aksiyon dizisi
 örümcek adam (dizi, 1981)
 örümcek adam (dizi, 1994)
spider-man unlimited, 1999 yapımı dizi
 spider-man: the new animated series, mtv spider-man olarak da bilinen 2003 yapımı dizi 
 the spectacular spider-man, 2008 yapımı dizi
 ultimate spider-man, 2012 yapımı dizi

video oyunlarında:
 spider-man: the video game, a 1991 arcade title from sega
 spider-man (video oyunu, 2000), activision tarafından yayınlanan video oyunu
 spider-man (video oyunu, 2002), filmden uyarlanan bir activision video oyunu

lakaplı kişiler 
 arwind santos, filipinli basketbol oyuncusu
 andré bikey, kamerunlu futbolcu
 hélio castroneves, yarış arabası sürücüsü; kazandığı yarıştan sonra enkaz çitine tırmanma eğilimi sayesinde bilinir
 theodore edward coneys, "denver spiderman" lakaplı amerikalı suçlu 
 jonás gutiérrez, arjantinli futbolcu
 torii hunter, amerikan beyzbol ligi santra oyuncusu
 andre rison, eski amerikan ulusal futbol ligi geniş alıcısı
 alain robert, dünyaca ünlü gökdelen tırmanıcısı
 rubén xaus, i̇spanyol motosiklet yarışçısı
 walter zenga, i̇talyan kaleci
 camilo villegas, kolobiyalı bir golf oyuncusu

ayrıca bakınız 
 spider-man and his amazing friends
 the spider man veya gagamba, filipinli yazar f. sionil josé tarafından yazılan bir roman
RSVP

uluslararası davet verilmesi veya bir davet için yabancı dilde davetiye basılması durumunda davetiyelerin altına konan ve söz konusu davete katılmak için ön bildirim şartı olduğunu ifade eden fransızca kökenli kısaltma: "répondez s'il vous plaît"
(bknz: lütfen cevap veriniz-l.c.v.)

rsvp, hemen hemen tüm dillerde kullanılan bir kısaltma halini almıştır.

kısaltmalar
Virüs (anlam ayrımı)

virüs, bakterilerden küçük olan ve konak olarak canlılar dünyasının her üç üst âlemini (archaea, bacteria, eukarya) de kullanabilen parazit nitelikli enfeksiyon ajanlarının genel adıdır.

"virüs" ifadesinin diğer olası anlam ve kullanımları şunlardır:

bilgisayar:
 bilgisayar virüsü: bilgisayar ortamında kendi kendini kopyalayan zararlı program.
 virus: david braben tarafından tasarlanmış, 1988 yılı yapımı bir bilgisayar oyunu.

kitap
 virus: dark horse comics'in 1995'te yayınladığı ve 1999 yılı abd filmi virüs'e esin kaynağı olmuş çizgi roman.

müzik:
 virus recordings: birleşik krallık'ta yerleşik bir plak şirketi.
 the virus: abd'den bir punk rock grubu.
 virus: iron maiden'ın bir şarkısı

sinema:
 virüs: 1980 yılı japonya yapımı bir bilimkurgu filmi.
 virüs: 1999 yılı abd yapımı bir bilimkurgu/korku filmi.
Emanuel Lasker

emanuel lasker (d. 24 aralık 1868, barlinek, polonya - ö. 11 ocak 1941, new york, abd) alman satranç oyuncusu ve matematikçi.

1894'te steinitz'i +10 -5 =4 sonucu ile yenerek dünya satranç şampiyonu oldu. birçok turnuvada birinci oldu. bunların en önemlileri londra (1899), sankt-peterburg (1896 ve 1914) ve new york (1924) turnuvalarıdır.

27 yıl dünya satranç şampiyonu kaldı ve unvanını birçok maçta korudu. 1921'de havana'da yapılan maçta capablanca'ya yenilerek unvanını devretti.

1933 yılının i̇lkbaharında adolf hitler tarafından mülkiyet ve vatandaşlıktan mahrum etmesiyle, yahudilere karşı ayrımcılık ve sindirme kampanyası başladı. aynı yıl, yahudi olan karısı martha ile almanya'yı terk etmek zorunda kaldı. i̇ngiltere'de kısa bir süre kaldıktan sonra, 1935 yılında adalet komiseri, spor bakanı ve de satrançın coşkulu bir destekçisi olan nikolai krylenko tarafından sovyetler birliği'nde yaşamaya davet edildi. sscb'ye giden lasker alman vatandaşlığından feragat ederek sovyet vatandaşlığı aldı. lasker, biraz para kazanabilmek için satranç yarışmalarına katıldı.

joseph stalin'in büyük temizlik operasyonunda sscb'den ayrılmaya karar verdi. ağustos 1937'de, eşi martha ve emanuel lasker, sovyetler birliği'ni terk etmeye karar verdi ve ekim 1937 yılında hollanda üzerinden amerika birleşik devletleri'ne (ilk olarak chicago, bir sonraki new york) taşındı. ertesi yıl emanuel lasker'in patronu krylenko tasfiye edildi. lasker, satranç ve briç dersleri vererek kendisini desteklemeye çalıştı.

1940 yılında, antisemitizm ve işsizlik gibi ciddi siyasi sorunlara çözüm önerileri olan son kitabı olan geleceğin toplumu nu yayınladı. mount sinai hastanesi'nde bir hasta olarak, 72 yaşında, 11 ocak 1941 tarihinde new york'ta böbrek enfeksiyonu nedeniyle öldü. queens, new york'ta, beth olom mezarlığına gömüldü.

satranca psikolojik yaklaşımı ve derin tahlilleriyle bilinir. aynı zamanda başarılı bir matematikçidir. lasker, satranç oynamayı iki beyin arasındaki psikolojik bir mücadele olarak anlamış ve ifade etmiştir. matematik doktorasını erlangen'de david hilbert yönetiminde yapmıştır (1902). matematikte polinom halkalarında lasker-noether teoremi olarak anılan teoremi geliştirmiştir. felsefe ile ilgilendiği, albert einstein'ın yakın arkadaşı olduğu da bilinmektedir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 lasker'un oyunlarından 50 önemli pozisyon 
 satranç okulu
 chess moon 

1868 doğumlular
1941 yılında ölenler
yahudi asıllı almanlar
alman satranç oyuncuları
dünya satranç şampiyonları
Benko Gambiti

benko gambiti (eco kodu a57) 1.d4 af6 2.c4 c5 3.d5 b5 hamleleri ile karakterize edilen bir satranç açılışıdır. volga gambiti olarak da bilinir. ana varyasyon 4.cxb5 a6 5.bxa6 fxa6 ve siyahın f8 filini kanatta uygun pozisyonlandırması şeklindedir. açılış, siyahın vezir gambitine karşı uygulanan en etkili karşı gambit'i olarak nitelendirilebilir.

gambit'in en iyi bilinen uygulayıcısı, bu ismi almasına neden olan pal benko'dur.

satranç açılışları
Géza Maróczy

géza maróczy (d. 3 mart 1870 - ö. 29 mayıs 1951) önde gelen macar satranç ustası. oyun tarzı başarılı savunmaya dayalıydı.

dış bağlantılar 
 maroczy'un oyunlarından 10 önemli pozisyon 

1870 doğumlular
1951 yılında ölenler
macar satranç oyuncuları
Koloni (siyaset)

koloni, bir devletin nüfusunun bir bölümünü yerleştirmek için denizaşırı bir ülkeyi ele geçirerek yurttaşlarını oraya iskan etmesi halinde meydana gelen yeni yurttur.

bazı durumlarda "sömürge" ile eş anlamda kullanılır fakat sömürgeden farklı bir kavramdır. yeni fethedilen ülke sömürge değil, onu kuran devletin normal bir parçasıdır. bunun yanı sıra, ülkesinden ayrılıp başka bir ülkeye yerleşmiş insan topluluğu veya bir ülkede bulunan yabancı uyruklu kişilerden oluşan topluluk anlamında da kullanılır.

koloni
 koloni
articles containing video clips
Huronlar

huronlar ya da vyandotlar, kuzey amerika' da yaşayan bir kızılderili topluluğu. huronlar bugünkü ontario sınırında balıkçılık, avcılık ve özellikle ticaret yaparak yaşamlarını sürdürüyorlardı. 17. yüzyılda sömürgeleşme geliştikçe samur kürklerine olan talebin artması, bu kürklerin ticaretini yapan huronlar ile i̇roquoilar arasında kanlı bir savaş çıkmasına yol açtı. kürk rezervleri tükendikçe savaş şiddetlendi. bu savaştan sağ kurtulabilen huronlar quebec'e çekildiler.

büyük göller kızılderilileri

kolomb öncesi amerika
oklahoma'daki kızılderili kabileleri
İran sineması

i̇ran sineması, i̇ran'da sinemaya dair faaliyetleri ve sinema kültürünü kapsar.

erken dönem i̇ran sineması 
i̇ran'ın sinema ile tanışması 1900'lerin başına uzanır. i̇lk uzun metraj i̇ran filmi ermeni asıllı ovans oganyas'ın 1930'da çektiği abi ve rabi filmidir.

ayrıca bakınız 
 bir ayrılık

kaynakça

dış bağlantılar 
 devrim öncesi iran sineması
 yeni akım i̇ran sineması (1997 sonrası sinema)
 i̇ran'da sinemanın durumu (qantara.de)
 tahran fajr film festivali (qantara.de)
 savaş üzerine bir i̇ran komedisi (qantara.de)

 *
Büyük baştankara

büyük baştankara (parus major), baştankaragiller (paridae) familyasından bir baştankara türü.
başı koyu mavi-siyah, yanağındaki beyazlık ovaldir. siyah gıdısı sarı renkli alt tarafının ortasına kadar geniş bir çizgi şeklinde uzar (erkeğinde geniş, dişisinde dardır). sırtı yeşil, kanatları gri-mavi, kanat çizgisi beyaz, kuyruğu gri-mavi ve beyaz kenarlıdır.

sesleri değişken ve kafa karıştıcı bir ‘pink pink’, çii-vity’, azarlayan bir ‘çi-çi-çi’. ötüşü gürdür ‘tii-çeer tii-çeer’ ya da ‘ti-tiçeer ’çok nadir olarak 'kız-bik' 'kız-bik'diye öttükleri de görülür.

yumurtlama zamanı geldiğinde yaklaşık 8 yumurta birden yumurtlayabilirler.kuluçka zamanında eğer cüsselerinden daha yüksek miktarda yumurtaları varsa bacaklarına fazla miktarda kan pompalayarak ısı üretimini bacaklarına da verirler. dünya üzerinde kan pompalama miktarını ayarlayarak bacaklarına veren başka bir canlı henüz bulunmamaktadır.

resim galerisi 

baştankaragiller
avrupa kuşları
azerbaycan'daki kuşlar
türkiye'deki kuşlar
polonya'daki kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Çam baştankarası

çam baştankarası (periparus ater, eskiden parus ater), baştankaragiller (paridae) familyasından 11 cm uzunluğunda bir baştankara türü.

başı kara, yalnız yanakları ve ensesi ak, vücudu boz ve kirli sarıdır. başta kıyı bölgeleri olmak üzere, türkiye'nin her yerindeki iğneyapraklı ve karışık ormanlarda bulunur.

resim galerisi

kaynakça 

asgari endişe altındaki hayvanlar
baştankaragiller
avrupa kuşları
türkiye'deki kuşlar
polonya'daki kuşlar
1758'de tanımlanan kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Florya (kuş)

florya (chloris chloris), ispinozgiller (fringillidae) familyasından ötücü bir kuş türü.

özellikleri 
14 cm uzunluğundaki floryaların erkekleri dişilerinden daha iri, renkleri daha göz alıcıdır. dişi ve genç kuşlar, daha soluktur ve kahverengi tonlar hakimdir. gagası, kalın ve koni biçimindedir. ötüşleri de oldukça güzel ve cıvıltılıdır. erkeğin, "kelebek" gösteri uçuşu vardır.

üreme ve beslenme 
ağaçlar veya çalılıklarda yuva yapar, 3-8 yumurta bırakır. üreme mevsimleri dışında gruplar oluşturan floryaların başlıca besini tohumdur.

dağılımı 
palearktik bölgede geniş bir dağılım gösteren floryalar, anadolu'nun doğu bölgeleri dışındaki bütün yörelerinde ürer, kışın göç sırasında hemen her yerde çok sayıda görülür. bu kuş, avrupa, kuzey afrika ve güneyde batı asya boyunca yaygındır.

chloris
afrika kuşları
avrupa kuşları
polonya'daki kuşlar
türkiye'deki kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Karatavuk

karatavuk ya da kara bakal (erkek) ve boz bakal (dişi) (turdus merula), karatavukgiller (turdidae) familyasından tüyleri kara, meyve ve böceklerle beslenen ötücü bir kuş türü.

özellikleri 

kanat uzunlukları 25 cm civarındadır. erkek karatavukların gagası parlak sarı, tüyleri siyah; dişilerin ise gagası soluk, tüyleri siyahtır. karatavuklar kış mevsimi güneşi en çok alan kuytu alanları seçer. özellikle sık çalılıklar arasında fark edilmeden gün boyu saklanır. çok hareketli ve hızlı uçan bir kuştur. sık yapraklı ağaçlarda yaz mevsimi geceler. sabahları ise erken saatlerde alışık olduğu yerlerde gezinir. karatavuklar gün doğumu ve gün batımında çok gürültü çıkararak öterler. gezinme anında çok sessiz olan karatavuklar, bir tehlike olduğunda, kesik kesik sesler çıkarır. ancak yerlerinden, insanı heyecanlandıracak tiz bir sesle öterek ayrılırlar. öncelikle çok sessiz kalarak tehlikenin geçmesini bekleyen bu kuşlar, insan veya hayvanın kendini fark etme anına kadar çalılıklar içinde yer değiştirirler. bu kuşlar yaz mevsiminde 3-4 yavru yaparlar. yuvadan düşen yavruyla kesinlikle ilgilenmezler. avrupa kıtasının her yerinde yaşayabilirler.

beslenme 

çeşitli meyvelerin yanı sıra solucan ve salyangoz gibi hayvanları da yer, ancak bunun yanında darı, kanarya yemi ve kendir tohumu da besinleri arasındadır.

doğada zeytin meyvesini sevenler sadece insanlar değildir. i̇nsanların bu konudaki rakipleri karatavuk (turdus merula) adı verilen küçük siyah renkli kuşlar. 24–25 cm boyunda ve simsiyah tüylerle kaplı olan ve gagaları sarı- kavuniçi renkli olan bu sevimli kuşlar zeytin meyvelerini çok severler. bu meyveleri bir çırpıda yutan bu kuşlar kursaklarında zeytinin etli kısımlarını sindirirler. ancak, onlar da bizim gibi odunsu yapıda olan zeytin çekirdeklerini sindiremezler ve dışkılama yoluyla sindiremedikleri çekirdekleri dışarıya atarlar. i̇şte sadece bu karatavukların kursağından geçmiş olan zeytin çekirdekleri toprağa düştüğünde çimlenebilir. çünkü karatavuk kursağındaki küçük taşlarla ve sahip olduğu kuvvetli asitlerle zeytin çekirdeklerinin odunsu kabuğu, sindirim sırasında incelir ve yumuşar. bu yüzden de karatavuklar tarafından kabukları inceltilmiş ve yumuşatılmış çekirdekler toprağa düştüğünde çimlenebilir. karatavuklar sahip oldukları bu özellikleri nedeniyle zeytinlerin tohum dağılımı  ve çimlenmesi için çok önemlidir.

dağılımı 

avrasya'nın ılıman bölgelerindeki ormanlarda ve bahçelerde yaygın biçimde görülür. karatavuklar avrasya'nın dışında yeni zelanda ve avustralya'da da yaşar.

dış bağlantılar

kaynakça 

asgari endişe altındaki hayvanlar
turdus
avrupa kuşları
türkiye'deki kuşlar
avustralya'daki kuşlar
yeni zelanda'daki kuşlar
i̇spanya'daki kuşlar
fransa'daki kuşlar
birleşik krallık'taki kuşlar
hindistan'daki kuşlar
fas'taki kuşlar
portekiz'deki kuşlar
i̇rlanda'daki kuşlar
sri lanka'daki kuşlar
i̇talya'daki kuşlar
1758'de tanımlanan kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Kızılgerdan

kızılgerdan ya da nar bülbülü (erithacus rubecula), eskiden karatavukgiller (turdidae) familyasında, şimdi ise  sinekkapangiller familyasında sınıflandırılan bir kuş türüdür.

özellikleri 
uzunluğu 14 cm, sırtı sütlü kahverengi, yüzünün alt bölümü ve göğsü turuncuya çalan parlak kızıl, karnı beyaz olan bu tür ormanlarda, ağaçlıklarda ve bahçelerde yaşar.

ekolojik dağılımı ve habitatı 
kuzey avrupa'da ve orta doğu'nun bazı kesimlerinde gözlemlenir. genelde göç mevsimi kuzey avrupa'dan afrika ve orta doğu'ya göç ederler. sık ormanlık alanları ve ağaçlık bahçeleri tercih ederler.

yaşam şekli 
böcekler, kurtlar ve diğer omurgasızlarla beslenir. kuru yaprak ve otlardan bir ağaç kovuğuna ya da çalıların arasına yapılan yuvaya dişi beş-altı yumurta bırakır.

dağılımı 
avrupa'nın kuzeyinde üreyen kızılgerdan kışı kuzey afrika ve orta doğu'da geçirir. kızılgerdan başta karadeniz, marmara ve ege bölgeleri olmak üzere türkiye'nin orta ve kuzey kesimlerinde uygun yaşama ortamı olan yerlerde ürer. kışın türkiye'nin güneyinde de görülür. ilık ya da serin iklimlerde yaşarlar.

davranışları 
hareketli bir kuş türüdür, sürekli dik duran kuyruğu ile daha hareketli ve aktif bir kuş görünümündedir. erkek kızılgerdanlar bölgelerine giren diğer kızılgerdanlara karşı sert bir tavır gösterir. kızılgerdanlar için iyi bir bölgeye hakim olmak hayatta kalmak için en büyük avantajdır, bölgesini savunamayan kızılgerdan ise açlıktan ölmeye mahkûmdur. fakat bazen bir kızılgerdanın bölgesini savunması hırslı bir kavgaya dönüşüp ölümle sonuçlanabilir. ölümlerin %10'u bu sebeptendir. kızılgerdanların göğüslerindeki kızıllığın yegane amacı bölge savunmasıdır ve kur yaparken kullanılmaz. kızılgerdanların ebeveynlik duyguları güçlüdür, hatta bir diğer kuşun yavrularını besledikleri bile görülmüştür.rakiplerine karşı agresifliklerini ötüşleri ile belli ederler. rakipleri buna karşılık vermez ve bölgeyi terketmezlerse kuyruklarını kaldırıp, kanatlarını açıp tüylerini kabartarak alın ve göğüs arasında kalan bölgedeki kızıl tüylerini göstererek rakiplerini tahrik ederler.
rakibi yine vazgeçmez ve alanı terketmez ise, rakibine kenetlenip, onu yere bastırmaya ve gözünü çıkarmaya çalışır.
böyle dövüşler genellikle 30 dakika ve hatta daha uzun sürebilir ve hatta ölümle bile sonuçlanabilir.
kızılgerdanlar, yırtıcı kuşların yediği serçe ve sığırcık gibi kuşlardan biridir. özellikle kıtlığın başgösterdiği zamanlarda kartal, karga, baykuş ve martı gibi kuşlara bazen yem olurlar.

galeri

kaynakça

dış bağlantılar 

 kızılgerdan fotoğrafları 

kızılgerdan fotoğrafları - mikosanat.com 

sinekkapangiller
avrupa kuşları
polonya'daki kuşlar
türkiye'deki kuşlar
göçmen kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
1758'de tanımlanan kuşlar
Bayağı alakarga

âdî alakarga ya da bayağı alakarga (garrulus glandarius), kargagiller (corvidae) familyasından kanat lekeleri mavi ve beyaz, kuyruk sokumu beyaz, kuyruğu siyah bir kuş türü.

uçuşta beyaz kanat paneli, kuyruk sokumu ve siyah kuyruğu ile hemen tanınır. genellikle tek başına ya da küçük gruplar halinde bulunur, ilkbahar gösterilerinde daha büyük gruplar oluşturabilir. ormanlar, meyve ve zeytin bahçeleri, büyük parklar, bahçeler, bazen de şehir parklarında gözükür.

dış bağlantılar 

 rspb information on jays in the uk

alakargalar
avrupa kuşları
türkiye'deki kuşlar
norveç'teki kuşlar
polonya'daki kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Ak kuyruksallayan

{{taksokuş
| ad = ak kuyruksallayan
| resim = pied wagtail rear view 700.jpg
| resim_bilgi =
| resim2= motacilla alba - white wagtail xc501786.mp3
| statü = lc
| alem = animalia 
| şube = chordata
| sınıf = aves 
| takım = passeriformes (ötücü kuşlar)
| familya = motacillidae (kuyruksallayangiller)
| cins = motacilla (kuyruksallayan) 
| tür = m. alba
| ikili_ad = motacilla alba
| ikili_ad_yazar = linnaeus, 1758
| dış_bağlantılar = 
}}ak kuyruksallayan''' (motacilla alba''), kuyruksallayangiller (motacillidae) familyasından, siyah-beyaz tüylere sahip bir kuyruksallayan türüdür.

fiziksel özellikleri 
i̇nce, zayıf bir kuştur. boyu 18 cm'dir. siyah beyaz başı, siyah göğsü, gri sırtı ve kararkteristik uzun kuyruğuyla tanınır. dişi biraz daha soluk renklidir. kuyruğu siyah, kuyruk dış telekleri beyazdır. böcekçildir. yuvasını taş duvar çatlaklarına ve insan eliyle yapılmış doğaya benzer nitelikteki yerlere yapar.

dağılımı 
tür, çoğunlukla avrupa ve asya'nın bazı bölgelerinde ve afrika'nın kuzey kesimlerinde bulunur. bulunduğu yerlerin yerleşik kuşu olmasına rağmen, afrika'ya göç ettiği görülür. açık araziler, küçük yerleşimlerin çevresi ve su kenarları yerleşim bölgeleridir.

kaynakça

özel

genel

dış bağlantılar 
 
 
 
 
 ak kuyruksallayan videosu
 ak kuyruksallayan fotoğrafları
 ak kuyruksallayan

kuyruksallayangiller
avrupa kuşları
kuzey afrika kuşları
türkiye'deki kuşlar
i̇zlanda'daki kuşlar
polonya'daki kuşlar
göçmen kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Kanarya

kanarya (serinus canaria), ispinozgiller (fringillidae) familyasının bir üyesi olan ve evcilleştirilip kafeslerde beslenebilen bir kuş türü. kanarya, ismini latince'de köpek anlamına gelen cannarie kelimesinden almıştır.

yaşam alanları ve dağılımları 
kafeste veya küçük sürüler halinde etrafı ağaçlarla çevrili göl, dere gibi su kenarlarında yaşarlar. kanarya adaları, madeira ve azorlar'da bulunur. parklarda, bahçelerde, meyveliklerde, mezarlıklarda, bağlarda ve ırmak kenarlarında yaşarlar. orta ve güney avrupa ile ön asya’da yaygındırlar. türkiye’nin hemen hemen her yerinde bulunurlar.

davranış

evcilleştirme 
cennet papağanı ve muhabbet kuşu gibi papağan türleri kadar insanlara alışamazlar. geç eve alınan kanaryalar insanları hep tehdit olarak algılar.

beslenme 
tohum ve çörek otu, solucan, şalgam tohumu, yumurta sarısı, özel mama, marul, elma ve gibi taze bitkiyle beslenirler.

üreme 
dişiler tüy, kıl yosun ve köklerden ağaç veya çalılara fincan şeklinde gizli yuvalar yaparlar.

dişi, kahverengi benekli açık mavi renkli 3-5 yumurta yumurtlar. kuluçka süresi 14 gündür.

fotoğraf galerisi

kaynakça

kitap

dış bağlantılar 

asgari endişe altındaki hayvanlar
serinus
i̇spanyolcadan türkçeye geçen sözcükler
1758'de tanımlanan kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Bayağı şakrak kuşu

bayağı şakrak kuşu (pyrrhula pyrrhula), ispinozgiller (fringillidae) familyasından ötücü bir kuş türü.

uzunluğu 16 cm, kuyruksokumu beyaz, üst bölümleri siyah ve boz, alt bölümleri erkeğinde kırmızımsı, dişisinde soluk kahverengidir. gagası hem erkeğinde hem de dişisinde kısa ve kalındır.

bu kuş, ormanların yanı sıra çalılar arasında ve meyve bahçelerinde de görülür. yumuşak bir sesle şakıyan bu tür kafeskuşu olarak beslenmektedir.

dış bağlantılar 

pyrrhula
avrupa kuşları
türkiye'deki kuşlar
rusya'daki kuşlar
moğolistan'daki kuşlar
letonya'daki kuşlar
litvanya'daki kuşlar
birleşik krallık'taki kuşlar
i̇rlanda'daki kuşlar
i̇spanya'daki kuşlar
portekiz'deki kuşlar
bulgaristan'daki kuşlar
yunanistan'daki kuşlar
almanya'daki kuşlar
fransa'daki kuşlar
i̇sveç'teki kuşlar
norveç'teki kuşlar
finlandiya'daki kuşlar
danimarka'daki kuşlar
ukrayna'daki kuşlar
ermenistan'daki kuşlar
gürcistan'daki kuşlar
azerbaycan'daki kuşlar
i̇talya'daki kuşlar
avusturya'daki kuşlar
i̇sviçre'deki kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Ak kavak

ak kavak (populus alba), söğütgiller (salicaceae) familyasından yapraklarının altının beyaz olmasıyla tanınan bir kavak türü. diğer kavak ağaçlarına göre daha uzun ömürlü olan bu tür 700 yaşına kadar yaşayabilmektedir.

30–40 m boylanabilen, geniş tepeli bir ağaçtır. kabuk genç dallarda beyazımsı-grimsi, gövdelerde beyaz, pürüzsüz veya kaba/pürüzlü; genç filizler yoğun yumuşak pamuksu havlıdır. yapraklar yumurtamsı, 5-10.5 cm uzunlukta, genellikle genişliği uzunluğundan daha fazla, dalgalı kenarlı veya 3-5 loblu, tabandan 3-5 damarlı, keskin uçlu; üst yüz genç yapraklarda, alt yüz her zaman pamuksu kaba tüylü; yaprak sapı 2.5-5.5 cm uzunlukta ve havlıdır. çiçeklenme mart-nisan ayları arasında; çiçekler iki evcikli; erkek çiçek tırtılsı 5–8 cm uzun, brakte ters mızraksı, tüylü, uç kısım hafifçe dişli, ercik 5-10 adet; dişi çiçek tırtılsı 8–12 cm uzunlukta, brakte ters mızraksı, tüylü, uç kısım hafifçe dişli, tepecik kırmızı ve yarık uçludur. kapsül meyve şişemsi şekilde, hemen hemen sapsızdır.

beyaz parlak kabukları uzun seneler gövde üzerinde çatlamadan kalır. kabuk üzerinde büyük baklava dilimi gibi koyu renkli lentiseller bulunur. tomurcuklar yapışkan değildir. tomurcuklar gövdeye sarmal dizilmiştir. sürgünlere göre yapraklar farklılık gösterir. uzun sürgünler üzerindekiler parçalı düzensiz dişli ve alt yüzeyleri beyaz tüylerle kaplıdır. kısa sürgünler üzerinde bulunan yapraklar ise daha küçük, dairesel olup kenarları düzensiz dilimli dişlidir.

türkiye'de iki alt türü doğal olarak yetişmektedir: populus alba var. pyramidalis (yukarı sakarya bölümü) ve populus alba var. alba (çatalca-kocaeli bölümü, ergene bölümü, güney marmara bölümü, batı karadeniz bölümü, orta karadeniz bölümü, orta kızılırmak bölümü, yukarı fırat bölümü, antalya bölümü, adana bölümü).

etimoloji 
populus latincede 'insanlarla dolu, kalabalık' anlamına gelen populosus kelimesinden türetilmiştir. alba ise latincede beyaz anlamına gelmektedir; türün yaprak altlarının ve gövde kabuklarının rengine işaret etmektedir.

kaynakça 

türkiye'deki odunsu taksonlar
populus
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar