Adnan Binyazar

adnan binyazar, (d.7 mart 1934, diyarbakır) türk yazar, eleştirmen. eğitimci ve öğretmen.

yaşamı 

adnan binyazar, elazığ, ağın’dan diyarbakır’a göç eden bir ailenin çocuğu olarak 7 mart 1934 tarihinde diyarbakır’da doğdu. küçük yaştayken babası annesini terk etti. genç yaşta yalnız kalan annesi ile birlikte anneannesi ve dedesiyle yaşadı. i̇lkokula 14 yaşında ağın'da başladı. i̇lkokulun ardından dicle köy enstitüsü’nü ve ankara gazi eğitim enstitüsü edebiyat bölümü’nü bitirdi.

enstitüden mezun oluktan sonra çorum ve maraş i̇lköğretmen okullarında öğretmenlik yaptı. emin özdemir’den aldığı çağrıyla geldiği ankara'da hacettepe üniversitesi temel bilimler yüksekokulu’nda öğretim görevlisi oldu. gazi eğitim enstitüsü’nde, şentepe lisesi’nde, devlet konservatuvarı’nda, i̇ktisadi ve ticari i̇limler fakültesi basın yayın yüksekokulu’nda öğretmeyi sürdürdü, maraş’ta öğretmenlik yaptığı yıllarda kültür, yazın, dil, eğitim sorunlarını ele aldığı deneme, inceleme, değerlendirmeleri çeşitli dergilerde yayınlandı. ankara döneminde de halk anlatılarına, halk edebiyatı ve diline ilgisini kitaplarıyla yansıtttı.

türk tarih kurumu'nda, kültür bakanlığı'nda, türk dil kurumu'nda görev yaptı. 1978'de ecevit hükûmetinin kültür bakanlığını yapan ahmet taner kışlalı’nın çağrısıyla kültür bakanlığı tanıtma ve yayınlar dairesinin başkanlığını üstlendi; bu görevi sırasında ulusal kültür ve çeviri dergilerinin sorumlu yönetmenliğini yaptı. türk dil kurumu yayın kolu başkanlığına seçildi; türk dili dergisini yönetti.

1981’de berlin eğitim senatosu’nun çağrısıyla berlin’e giden binyazar, i̇ncila özhan'la birlikte altı ciltlik türkçe-dil ve okuma kitabı'''nı yazdı. bu çalışmaya yönelik bir öğretmen kılavuzu hazırladı. almanya’daki liselerde okutulan türkçe müfredatı hazırlayan kurullara başkanlık yaptı. i̇sveç ve i̇sviçre’de öğretmen yetiştirme, hollanda’da kitap yazma projelerinde görev aldı. alman okullarında türkçenin ikinci yabancı dil olarak okutulması üzerine, bu derslerin çerçeve planına uygun türkçe 1, 2 kitaplarını yazdı. 1999’da berlin senatosu’ndan emekliye ayrılarak türkiye’ye döndü.

 çalışmaları 

öğretmenliğini yazarlığı ile birleştirdiği 1961-1966 arasında çeşitli dergilerde öyküleri yayınlanan binyazar, daha sonra eleştiri, deneme, roman, inceleme, araştırma türünde toplumun kültürel değerlerini öne çıkartan birçok kitap yazdı. toplumların ulusal kültürlerini yaşatması ve geliştirmesinin gerekliliğine inandı ve türk edebiyatının halk anlatılarının estetiği ile beslenmedikçe okuyucuya yabancı kalacağını savundu. halk anlatılarını ve halk edebiyatını günümüze taşımak amacıyla birçok masal ve öyküyü yeniden kaleme aldı.

1972’den beri hep bütünleyerek geliştirdiği dede korkut kitabı anlatı kültürünün temel dayanağıdır. kan turalı kitabında 12 dede korkut öyküsünden birini yeniden biçimleyip yazar. i̇ncelemelerinde diğer yazarlardaki halk anlatısının izlerini takip eder.
adnan binyazar, masalını yitiren dev adlı anı-romanında yoksulluk içinde geçen çocukluk dönemini, yaşamla verdiği dişe diş mücadeleyi, abartıya, duygusallığa yer vermeden anlatır. çocukluk yıllarını kaleme alırken o yılların türkiyesi'ne ve yaşam biçimlerine de ayna tutar.

orhan kemal roman armağanı'nı kazanan ölümün gölgesi yok adlı kitabında eşine olan sevgisinden yola çıkarak bir sevda öyküsü anlatır.

 ödülleri 
 2005 orhan kemal roman armağanı ölümün gölgesi yok (2004)
 2010 sedat simavi edebiyat ödülü toplum ve edebiyat (2010)
 2011 ebubekir hazım tepeyran roman ödülü on yılın en iyi romanı ölümün gölgesi yok (2004)

 eserleri 
 yazmak sanatı:kompozisyon (1969), (emin özdemir’le birlikte) eğitim
 dedem korkut’tan öyküler (1972), derleme
 toplum ve edebiyat (1972) deneme
 aşık veysel (1973), i̇nceleme
 cumhuriyet’in 50 yılında atatürk yolunda 40 yıl (1973), deneme
 ağıt toplumu (1979), deneme
 kültür ve eğitim sorunları (1979), deneme
 öğretmen kılavuzu (1982), eğitim
 türk dilinde 25 ünlü eser (1982), eleştiri
 dedem korkut-vier attürkische nomadensagan (1984, türkçe-almanca), öykü
 kan turalı (1984), öykü
 15 türk masalı (1994), i̇nceleme
 yaralı mahmut (1994), öykü
 ozanlar yazarlar kitaplar (1998) eleştiri
 yazın ve bilim dilimiz (1998, metin öztekin’le birlikte), eğitim
 yazılı anlatım bilgileri (1998, emin özdemir’le birlikte), eğitim
 şairin kedisi (2000), öykü
 masalını yitiren dev (2000), anı-roman
 yol öyküleri (2002, başka yazarlarla birlikte), öykü
 halk anlatıları 2002 deneme
 ayna (2003) deneme
 ölümün gölgesi yok (2004), anı-roman
 duyguların anakarası (2006) deneme
 dede korkut (2007), öykü
 elif i̇le mahmut (2007), öykü
 kerem i̇le aslı (2007), öykü
 yazma öğretimi-yazma sanatı (2007 emin özdemir ile birlikte), eğitim
 edebiyatın dar yolu (2008), deneme
 ardında leke bırakmamalı sevgi (2009), deneme
 atatürk anlatıyor (2009), öykü
 şah mahmet (2009), öykü
 toplum ve edebiyat (2010) deneme
 bozkır aydınlığında aşk (2011), roman
 günışığına yolculuk-kaçış (2013), hikâye
 günışığına yolculuk-varış (2014), hikâye
 kızıl saçlı kontes'' (2014), öykü
günışığına yolculuk-okul yılları (2015), hikâye
uzun i̇nce bir yolda aşık veysel (2015) biyografi
aklın i̇ç kalesi (2016) deneme
sözün onuru (2018) deneme

kaynakça 

1934 doğumlular
diyarbakır doğumlu yazarlar
orhan kemal roman armağanlı yazarlar
türk eleştirmenler
türk öğretmenler
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
gazi eğitim enstitüsünde öğrenim görenler
yaşayan insanlar