Jean Tirole

jean marcel tirole  (d. 9 ağustos 1953, troyes, fransa), fransız iktisat profesörü. "büyük firmaların piyasa gücü ve kontrolleri" konusunda analizleri nedeniyle 2014 nobel ekonomi ödülü almıştır.

çalıştığı bilimsel alanlar sanayi organizasyonu, büyük firmaların kontrolü, organizasyon kuramı,  oyun teorisi, bankacılık ve finans, iktisat ve psikoloji.

tirole toulouse i̇ktisat okulu'nda bulunan jean-jacques laffont vakfı idare kurulu başkanlığı ve toulouse üniversitesi'nde sanayi i̇ktisadi enstitüsünün bilimsel direktörüdür.

eğitimi

tirole 1976'da fransa'da école polytechnique'den  ve sonra 1978'de paris, fransa'da ecole nationale des ponts et chaussées'ten mühendislik diploma dereceleri almıştır. 1978'de paris dauphine üniversitesi'den "karar verme teorisi"nden "üçüncü cycle doktora" derecesi kazanmıştır. 1981'de abd'de massachusetts institute of technology'den eric maskin'in doktora hocalığı altında "ekonomi teorisi üzerine denemeler (essays in economic theory)". adlı bir doktora tezi sunarak doktora derecesi kazanmıştır.

çalıştığı yerler

1981'de abd'de massachusetts institute of technology'den doktorasını aldıktan sonra 1984'te kadar ecole des ponts et chausse, fransa'da araştırmacı olarak çalıştı. 1984-1991'de massachusetts institute of technology'de i̇ktisat profesörü görevi yaptı ve bu kurumda günümüze kadar da "misafir profesör" olarak göreve devam etti. 1994-1996'da école polytechnique, fransa'da i̇ktisat profesörü olarak çalıştı. jean-jacques laffont ile beraber toulouse'da yeni bir "i̇ktisat okulu" kurma projesi üzerinde birlikte çalışmalar yapmış ve bu yeni "toulouse i̇ktisat okulu"nu kurmuşlardır.

1992'den günümüze kadar toulouse üniversitesi'nde sanayi i̇ktisadi enstitüsünün bilimsel direktörü; 2011'den itibaren "toulouse i̇leri çalışmalar enstitüsü" yönetim kurulu üyesi; 2011'den itibaren "ahlaki ve politik bilimler akademisi" üyesi; 2009'dan itibaren "toulouse i̇ktisat okulu" mütevelli heyeti başkanı; 2013'ten itibaren "fransız stratejik araştırma konseyi" üyesidir. 1995'te ekonometri cemiyeti başkanlığı ve 2002'de "avrupa ekonomi cemiyeti" başkanlığı yapmıştır. 1999-2006 döneminde ve 2008'den günümüze kadar "fransa başbakanlığı" "ekonomik analiz konseyi" üyeliği yapmıştır.

ödülleri

tirole'u  şu üniversiteler "şeref doktoru (honoris causa doktoru)" unvanı ile ödüllendirmişlerdir:
 1989: üniversité libre de bruxelles, belçika; (br)
 2007: london business school. birleşik krallık;
 2007: montreal üniversitesi, kanada;
 2011: mannheim üniversitesi, almanya;
 2012: atina i̇ktisat ve i̇ş i̇daresi üniversitesi, yunanistan;
 2012: roma tor vergata üniversitesi, i̇talya'
 2013: lausanne üniversitesi, i̇sviçre.
 2013: hitotsubashi üniversitesi, japonya.

tirole şu ödüllerle de şereflendirilmiştir:
 1993 : "yrjo jahnsson ödülü".  finlandiya'daki "yrjo jahnsson vakfı" ve "avrupa ekonomik cemiyeti" tarafından için verilen ödül;
 1993 : amerikan sanatlar ve bilimler akademisi ve amerikan ekonomik cemiyeti için yabancı uyruklu bilim adamı onursal üyeliği;
 1997 : "florida üniversitesi kamu hizmetleri araştırma merkezi üstün hizmet ödülü;
 2002 : "cnrs gümüş madalyası";
 2007 : "cnrs altın madalyası";
 2007 : toulouse şehri "altın madalyası";
 2007 : fransa légion d'honneur şövalyelik nişanı ;
 2008 : i̇ktisat, finans ve i̇şletmecilik bilimleri alanlarında amerikan "bbva (bilginin ön sınırları) vakfı" ödülü;
 2008 : "cercle d'oc ödülü";
 2009 : "uluslararası enerji i̇ktisadi cemiyeti" "mesleğe üstün katkılar" ödülü ;
 2010 : "claude lévi-strauss ödülü";
 2010 : fransa "ulusal üstün hizmet nişanı (ordre national du mérite)" officier (subay) sınıfı;
 2010 : finans biliminde kantitatif buluş ve yenilikler ödülü.  cme-meri (şikago ticaret borsası ve matematiksel bilimler araştırma enstitüsü);
 2010 : tjalling koopmans değerli mallar ödülü; tilburg üniversitesi, hollanda;
 2012 : fransa, "okitanya akademisi" büyük ödülü;
 2013 : "edinburg kraliyet sosyetesi"ne onursal üye;
 2013 : ross ödülü;
 2014 : erwin plein nemmers ekonomi ödülü;
 2014 : nobel ekonomi ödülü.

eserleri

tirole çalıştığı ekonomi ve finans bilimleri üzerinde 100'den daha çok sayıda profesyonel bilimsel makale yaınlamıştır. ya tek başına ya diğer bir iktisatçı ile birlikte çok geniş kapsam iktisat dalları üzerine gayet önemli oldukları kabul edilen (hemen hemen hepsi i̇ngilizce) 10 kitap da yayınlamıştır.

tirole çalıştığı alanlarda katkılar yapmak üzere 75'te daha fazla sayıda uluslararası önemli bilimsel konferansa misafir olarak davet edilmiş ve bunların çoğunda şahsi tebliğler sunmuştur.

kitaplar

 1986: dynamic models of oligopoly (d. fudenberg ile birlikte),  
 1988: the theory of industrial organization, mit press.  description and chapter-preview links.  
 1991: game theory (d. fudenberg ile birlikte), mit press, .                
 1991: a theory of incentives in regulation and procurement (j.-j. laffont ile birlikte), mit press,1993. description & chapter- preview  links.   
 1994:  the prudential regulation of banks (m. dewatripont ile birlikte), mit press.   
 1999: competition in telecommunications, mit press,.  
 2002: financial crises, liquidity and the international monetary system, princeton university press,  .  
 2005: the theory of corporate finance, princeton university press,. description.  association of american publishers 2006 award for excellence.  
 2010:  balancing the banks (mathias dewatripont ve jean-charles rochet ile birlikte), princeton university press, 2010 .  
 2011: inside and outside liquidity (with bengt holmström), mit press, 2011 .

seçilmiş makaleler

kaynakça

ayrıca bakınız 

 ekonomistler listesi
 nobel ekonomi ödülü sahipleri listesi

dış bağlantılar 
 toulouse idei enstitusu websitesinde hayat profili  
 biyografya  
 bbva bilginin ön sınırları ödülü hayat profili  

1953 doğumlular
troyes doğumlular
fransız ekonomistler
fransız akademisyenler
nobel ekonomi ödülü sahipleri
massachusetts teknoloji enstitüsünde öğrenim görenler
paris dauphine üniversitesinde öğrenim görenler
école polytechnique'te öğrenim görenler
école polytechnique öğretim üyeleri
ulusal bilimler akademisi üyeleri
amerikan bilim ve sanat akademisi üyeleri
fransız bilimler akademisi üyeleri
royal society of edinburgh üyeleri
yaşayan insanlar