Nükleer silah

nükleer silah, nükleer reaksiyon ve nükleer fisyon birlikte kullanılmasıyla ya da çok daha kuvvetli bir füzyonla elde edilen yüksek yok etme gücüne sahip silahtır. genel patlayıcılardan farklı olarak çok daha fazla zarar vermek amaçlı kullanılır. sadece kullanılan bir silah, tüm bir kenti ya da bir ülkeyi canlı, cansız ne varsa tamamen yok edecek güçtedir.

savaş tarihinde, nükleer silah abd tarafından ii. dünya savaşı'nın son günlerinde iki kez kullanılmıştır. i̇lk olay 6 ağustos 1945 sabahı, little boy (küçük çocuk) kod isimli uranyum tipi silahın japonya'nın hiroşima kentine atılmasıyla vuku bulmuştur. üç gün sonra ise fat man (şişman adam) kod isimli plütonyum tipi silah aynı ülkenin nagazaki kentine atılmıştır. kullanılan bu silahlar neticesinde çoğu sivil 132.000 kişi yaşamını kaybetmiştir. bu olaylardan sonra nükleer silah kullanımı üzerindeki tartışmalar hız kazanmıştır.

i̇ki temel nükleer silah türü vardır. i̇lki, hiroşima'ya atılan uranyum veya nagasaki'ye plütonyum bombasındaki gibi uranyum ötesi ağır atom çekirdeklerini bölerek enerji elde eden fisyon bombalardır. bu silahlarda uranyum ve plütonyum gibi ağır elementlerin parçalanabilir izotopları, süperkritik kütle denilen belli bir ağırlık limiti üzerinde bir araya getirildiğinde zincirleme reaksiyona girerek çok büyük bir güç üretirler. hidrojen bombası veya füzyon bombası denen ikinci tipte ise ateşlenen bir fisyon bombası ile hidrojen çekirdekleri birleşmeye (füzyona) zorlanır, bu sayede çok yüksek bir enerji ortaya çıkar. fisyon bombalarının teorik üst limitleri olsa da, füzyon bombalarının gücünde bir üst limit yoktur. amerikan bilim adamları federasyonu, 2012 itibarıyla dünyada 4.300'ü kullanıma hazır olmak üzere toplam 17.000 nükleer başlık bulunduğunu tahmin etmektedir.

türleri

fisyon silahlar 
atom bombası, patlamanın kontrolsüz çekirdek tepkimesi yoluyla sağlandığı bir bomba modelidir. çekirdek tepkimesi zincirleme ve çok hızlı gerçekleştiğinden ortaya devasa boyutta bir enerji açığa çıkar ve bu da patlama ile beraberinde şok dalgası ortaya çıkarır.

fisyon tipi çekirdek tepkimesine dayalı atom bombalarında yüksek zenginlikte (saflıkta) uranyum (235u) veya plütonyum (239pu) kullanılır. günümüzde üretilen bombalar daha çok plütonyum içeriklidir. bu yüksek zenginlikte malzeme, zenginleştirme tesislerinden ya da nükleer reaktörlerden elde edilmektedir.

zincirleme çekirdek tepkimesinin gerçekleşmesi için, ortamın kritik adı verilen seviyede ya da üstünde olması gerekmektedir. bunun için de belli miktardaki kütlenin belli bir hacimde olması gereklidir. bu gereken en az kütleye kritik kütle, hacime de kritik hacim denir. atom bombalarına kritik kütle sağlanacak miktarda malzeme konur fakat bu malzeme öyle bir dağınık yerleştirilir ki, kritik hacim şartı sağlanamaz ve bu sayede bomba beklerken ya da taşınırken tamamen güvenli bir şekilde durur.

atom bombasında patlamanın gerçekleşmesi için nükleer malzeme dışında iki ayrı önemli bölüm daha vardır. bunlardan biri tetiklemeyi yapacak olan fünye diyebileceğimiz parçadır. genelde dinamit kullanılır. bombanın patlaması için bu az miktardaki dinamit ilk olarak patlar ve patlamanın etkisi ile dağınık nükleer malzeme bir araya gelerek kritik hacme ulaşır. i̇kincisi ise nötron kaynağıdır. artık kritik kütlede ve hacimde olan malzemede zincirleme çekirdek tepkimesini bu nötron kaynağından çıkan nötronlar başlatır ve bundan sonrası kontrolsüz bir biçimde devam eder ve patlama gerçekleşir. 1945 yılında amerika birleşik devletleri'nin attığı bombalar japonya'ya çok zarar vermiştir. termonükleer bombanın bulunmasından sonra atom bombası taktik silahı olmuştur. nükleer silahların üretimine başlanmasına neden olmuştur. i̇lk olarak nazi almanyasına atılacaktı. ama savaşta almanya yenilince japonya'ya atıldı.

i̇lk deneyler kamuoyunda gizli bir şekilde yapılmıştır. bu deneyler 1940'larda klimorton'da gerçekleşmiştir. deneylerin yapıldığı bölgeye yakın yerlerdeki kasabalarda daha sonraki yıllarda engelli doğum oranları aşırı bir şekilde artmıştır. dahası deneylerde yer alan askerlerin ileride kanser oldukları konusunda bilimsel birçok tıbbi bilgi uzun seneler kamuoyundan saklanmıştır.

ii. dünya savaşı sırasında, manhattan projesi adıyla, ilk çalışmalar başladı. 1942 yılında abd'nin new mexico eyaletindeki los alamos bölgesinde gizlice bir grup ünlü bilim insanı toplandı. robert j. oppenheimer öncülüğünde 3 yıl çalıştıktan sonra ilk bombayı yapmayı başardılar. aynı esnada tennessee eyaletinin oak ridge kasabasında gizli bir üs daha kuruldu. burada da patlayacak zengin malzemenin üretimi çalışmaları başladı.

atom bombasının 1945 yılındaki icadından sonra aynı sene 16 temmuz tarihinde abd tarafından ilk denemesi gerçekleştirilen atom bombası, insanlık ve dünya için ne kadar büyük bir tehdit olacağını o anda göstermiştir. new mexico çölünde gerçekleştirilen ilk deneme, dönemin abd başbakanı truman tarafından da takip edilmiştir.

6 ağustos 1945 sabahı atom bombası enola gay isimli bir bombardıman uçağı ile hiroşima’ya atıldı. 3 gün sonra 9 ağustos 1945'te nagasaki'ye atıldı.

füzyon silahlar

ayrıca bakınız

tarihçe 
nükleer silahlanmanın kronolojisi
los alamos ulusal laboratuvarı
lawrence livermore ulusal laboratuvarı
kitle imha silahı

teknik detaylar 
nükleer patlamaların sonuçları
icbm
nötron bombası

yayılması ve politikalar 
nükleer silaha sahip devletler listesi
nükleer silahların yayılmasının önlenmesi antlaşması
stratejik silahların sınırlandırılması görüşmeleri

kaynakça 

 
1945 tanıtımları
amerika birleşik devletleri icatları
silahlanma