Kapalı tohumlular

kapalı tohumlular, çiçekli bitkiler, anjiyospermler veya bilimsel ismiyle angiospermae ya da magnoliophyta; 64 takım, 416 familya ve bilinen yaklaşık 13,000 cins ve 300,000 tür ile kara bitkilerinin en çeşitli grubunu oluştururlar. açık tohumlu bitkiler gibi kapalı tohumlu bitkiler de tohum üreten bitkilerdir. çiçeklerinin, tohumlarındaki endospermlerinin ve tohumlarını içeren meyvelerinin özellikleri ile açık tohumlulardan ayrılırlar. etimolojik olarak anjiyosperm, bir kılıf içinde tohum üreten bir bitki, başka bir deyişle meyve veren bir bitki anlamına gelir. terim, yunanca angeion ("kılıf" veya "örtmek") ve sperma ("tohum") kelimelerinden gelir.

çiçekli bitkilerin ataları, 245 ila 202 milyon yıl önce triyas döneminde açık tohumlulardan ayrıldı ve ilk çiçekli bitkiler ~125 milyon yıl öncesine tarihlenmiştir. kapalı tohumlular, erken kretase döneminde yoğun bir şekilde çeşitlendi, 120 milyon yıl önce yaygınlaştı ve 60 ila 100 milyon yıl önce baskın ağaç olarak kozalaklı ağaçların yerini aldı.

kara bitkileri içindeki en önemli topluluğu, "çiçekli bitkiler" oluşturmaktadır. yeryüzünün en gelişmiş ve baskın bitkileridir. morfolojik olarak, ot, çalı gibi değişik biçimleri bulunur. kapalı tohumluların en belirgin özelliği farklılaşmış çiçekleri ve meyveleridir. tohum taslakları kapalı bir odacık içinde geliştiği için bu gruba "kapalı tohumlular" denilmiştir. açık tohumlulardan şu özellikleriyle ayrılırlar:

 tohum taslakları tek veya çok sayıda meyve yaprağıyla çevrili bir odacık içindedir.
 sekonder odunlarında trakeidlerle birlikte trakeler de bulunur.
 çiçekler genellikle hermafrodit olup hem erkek hem dişi organ aynı çiçek üzerinde bulunur.
 çiçek örtü yaprakları (periant), çanak yaprak (sepal) ve taç yaprak (petal) şeklinde farklılaşmıştır.
 dişi organda (pistil), ovaryum (yumurtalık), stigma ve stilus gibi farklılaşmış kısımlar bulunur.

terim bilgisi 
uluslararası bitki bilimsel adlandırma kuralları, familya basamağının üstünde yer alan basamakların adlandırılmasında seçim serbestliği tanır ve bahsi geçen kuralların 16. maddesi, tanımlayıcı ya da içerilen bir cinse bağlı tanıtıcı (jenerik) adlara izin verir. dolayısıyla, kapalı tohumluların da bölüm olarak adlandırılmasında geçerli olan ve birbirinin yerine kullanılabilen çeşitli bitki bilimsel adlar bulunmaktadır; bunlar şöyle sıralanabilir:

tanımlayıcı adlar:
 angiospermae: "kapalı tohumlular" terimi ile çok yakın anlam benzerliği taşıyan ve tanımlayıcılık açısından en çok tercih edilen ad.
→ terimin i̇ngilizce ve tekil karşılığı olan "angiosperm" için i̇ngilizce kaynak 
 anthophyta: türkçe karşılığı "çiçekli / çiçek açan bitkiler" olan ve tanımlayıcılık açısından ikincil olarak tercih edilen ad.
→ i̇ngilizce wikipedia'da angiospermae ve anthophyta

cinse bağlı tanıtıcı ad:
 magnoliophyta: fransız doktor ve botanikçi pierre magnol'ün (1638-1715) soyadına atıfta bulunarak adlandırılan magnolia cinsi ve bu cinsin üyesi olduğu magnoliaceae familyasının adlarından türetilmiş olan ve kapalı tohumluların bilimsel adlandırılmasında çok sık tercih edilen isim.
→ i̇ngilizce wikipedia'da angiospermae; "magnolia" için i̇ngilizce kaynak 

kapalı tohumlular, tohumlu bitkilerin iki topluluğundan biridir; diğer topluluğu ise açık tohumlular oluşturur.

kapalı tohumluların en çok tür sayısı bulunan familyaları şunlardır:

 orchidaceae (orkidegiller): yaklaşık 25.000 tür
 asteraceae ya da compositae (papatyagiller): yaklaşık 20.000 tür
 fabaceae ya da leguminosae (baklagiller): 17,000 tür
 rubiaceae (kökboyasıgiller): yaklaşık 13,183 tür
 poaceae ya da gramineae (buğdaygiller): yaklaşık 9,000 tür
 euphorbiaceae (sütleğengiller): yaklaşık 5,000 tür
 malvaceae (ebegümecigiller): yaklaşık 4,300 tür
 cyperaceae: yaklaşık 4,000 tür
 araceae (yılanyastığıgiller): yaklaşık 3700 tür
çiçekli bitkilerin kökü vardır.

ayrıca bakınız 
 açık tohumlular
 bir çenekliler
 i̇ki çenekliler

kaynakça

dipnotlar

genel

dış bağlantılar 

kapalı tohumlular
tozlaşma
bitkiler
bitki cinselliği
angiosperms