Humbaracı Ahmed Paşa

claude alexandre comte de bonneval ya da müslüman olduktan sonraki adıyla humbaracı ahmed paşa, 14 temmuz 1675'de fransa'da, limousin eyaletinin coussae şehrinde soylu bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. fransız subayı olarak görev yaptı. daha sonra müslüman olup "ahmed" adını aldı. osmanlı ordusunun ıslahı için çalıştı.

hayatı 
genç yaşlarında fransız donanmasına katılan bonneval, dokuz yıl savaşı 1689-1697) sırasında fransa safında savaşmıştır. bu bağlamda bonneval‟in kariyerine, fransız donanmasında bir topçu subayı olarak başlaması bir tesadüften ziyade bilinçli bir tercihin sonucu olarak görülebilir. dokuz yıl savaşının (1689-1697) sona ermesini takiben fransız kara kuvvetlerine geçiş yapan bonneval, i̇spanya veraset savaşının (1701-1714) başında hâlen fransız ordusunda görev yapmaktadır. fakat bonneval bu dönemde karşımıza fransız piyade birliklerinde savaşan bir topçu subayı olarak çıkmaktadır.

i̇spanya veraset savaşları'nda ün kazanan ve xiv. louis ile arası açılınca avusturya'ya kaçan, bonneval, savoy prensi eugen'in ordusunda fransa'ya ve osmanlı i̇mparatorluğu'na karşı savaştı.

osmanlı'nın hizmetine girmesi 
prens eugen'le zamanla siyasî ve askeri konularda anlaşmazlığa düşen bonneval, prensle arası bozulunca osmanlı i̇mparatorluğu'na sığındı. kont bonneval, elli dört yaşında, devrin padişahı iii. ahmed ve damat i̇brahim paşa'nın aradığı tüm özelliklere sahipti. en önemlisi avrupa devletlerinin ordu organizasyonları, taktik formasyonları ve özellikle avusturya ordusu ve diplomasisi konusunda eşsiz bilgilere sahipti. ancak büyük ölçüde uzayan savaşların tetiklediği enflasyon ve ekonomik darboğazın sebep olduğu 1730 isyanıyla bonneval, bir anda kendisini i̇stanbul‟a davet eden padişah ve sadrazamı kaybetti. ragusa üzerinden saraybosna‟ya gelen bonneval'in i̇stanbul'a ulaşmasını yaklaşık bir sene geciktirecek olan bu haber ve ardından tarafına yazılan emirler, fransız asıllı generali gümülcine'de ikamet etmeye zorlayacaktı. başına gelenler dolayısıyla iflah olmaz bir habsburg düşmanına dönüşen bonneval, burada osmanlı hizmetine girdi ve i̇slâmiyet'i kabul ederek ahmed adını aldı.

21 ekim 1731 tarihinde sadrazam topal osman paşa, osmanlı ordusunda modern savaş tekniklerini uygulamak üzere humbaracı ahmet paşa'yı i̇stanbul'a çağırdı, 1732'de i̇stanbul'a gelen humbaracı ahmed paşa, sadrazamla görüşmüş ve humbaracıbaşılığa tayin edilmişti. zamanın topçu subaylarına matematik dersleri veren ahmed paşa, topal osman paşa'nın sadaretten azlinden sonra yerine geçen sadrazam hekimoğlu ali paşa (1732) zamanında bab-ı âli'den uzaklaştırıldı. ancak dönemin siyasî şartları nedeniyle paşa'ya beylerbeyi rütbesini vererek sadrazam müşavirliğine getirdi. i. mahmud zamanında 1735'te humbaracı ocağı'nı düzene sokmakla görevlendirildi. 25 ocak 1735 tarihli fermanla humbaracı ocağı'nın kuruluşu tasdik edildi ve ocağın tabi olacağı esasları belirten nizamnâme yayınlandı.

sürgünü ve ölümü 
üsküdar ayazma sarayı'nda kurulan humbaracı kışlası'nda, seçilen birliklere batı tarzındaki yeni talim usulleri ve savaş stratejilerini öğretti. asıl görevi humbaracı ocağını organize ve nizama sokmak olmasına rağmen devletin dış münasebetleri ile de görevlendirildi. katıldığı 1736 seferi'nde yeğen mehmed paşa ile birlikte avusturya'ya karşı savaştı. sefer dönüşü gözden düşen ahmed paşa, kastamonu'ya sürgün edildi (1738).

1747'de i̇stanbul'da öldü. ölümünden sonra kurduğu askerî mühendislik okulu, evlatlığı milanolu süleyman ağa, ocağı teşkilatlandırmaya devam etse de, tutucu yeniçerilerin muhalefeti nedeniyle kapatıldı. galata mevlevîhânesi avlusundaki mezarlıkta gömülüdür.

ayrıca bakınız 

 fransa-osmanlı ittifakı
 humbaracı ocağı

kaynakça 

1675 doğumlular
1747 yılında ölenler
fransız subaylar
i̇stanbul'da defnedilenler
i̇stanbul'da ölenler
müslüman olanlar
osmanlı paşaları