Kilis (il)

kilis; türkiye'nin güneydoğusunda yer alan, suriye ile komşu bir sınır ilidir. nüfusu 142.792 kişidir.

llin doğu, batı ve kuzeyinde gaziantep, güneyinde ise suriye yer almaktadır. gaziantep'e 58 km uzaklıkta olan kilis, suriye sınırına ise 10 km uzaklıktadır. kilis'ten geçen yol türkiye sınırlarının ötesinde azez'den geçtikten sonra suriye'nin halep şehrine ulaşır. i̇l merkezi doğudan batıya doğru uzanan resul osman dağı eteklerinde kurulu olup güneye doğru inildikçe düz arazilere inen fazla engebeli olmayan bir sahada yer almaktadır. i̇lin kuzeyinde yer alan ve doğudan batıya uzanan dağlar arasında kuru dereler ve birkaç küçük akarsu bulunmaktadır. genellikle kıraç arazilerin yer aldığı bu dağların etekleri ve üst kısımlarında tarıma elverişli araziler bulunmaktadır.

i̇lin güneydoğu ve sınır şeridi boylarında özellikle bağcılık ve zeytincilik çok gelişmiş ve tarıma elverişli araziler bulunmaktadır. kırsal kesiminde yaşayan insanlar geçimini tarıma dayalı olarak sağlamaktadır.

i̇l sınırları 38 derece 27' ve 38 derece 01' boylamları ile 36 derece 38' ve 37 derece 32' arasında bulunan kilis ilinin yüzölçümü 1.412 km² dir.

i̇ldeki başlıca çaylar; afrin çayı, sunnep çayı, sabun suyu çayı ve balık suyu çayları olup bu çayların geçtiği arazilerde sulu tarım yapılabilmektedir. kilis ilinin %12,2 si orman ve fundalık arazi %69,3 ü tarım alanı %7,7 si çayır ve mera arazisi %10,6 sı tarım dışı araziden oluşmaktadır.

kilis 06 haziran 1995 gün ve 22305 sayılı resmi gazete'de yayınlanan 550 sayılı kanun hükmünde kararname ile yalova ve karabük'le beraber il olmuştur. plaka 79 rakımı ise 643'tür. i̇lçeleri elbeyli, polateli ve musabeyli olmak üzere üç tanedir.

2021 tüi̇k verilerine göre merkez ilçeyle birlikte 4 i̇lçe, 4 belediye, bu belediyelerde 89 mahalle, ayrıca 138 köy bulunmaktadır.

kilis ilinin, gaziantep ve halep ile benzerliği çok fazladır. ev yapıları, yemek kültürleri vb. özellikleri birbirlerine çok benzemektedir.

yönetim 

i̇llerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. belediye başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. ayni seçmen i̇lçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. i̇ldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, i̇l genel meclisinin oluşumunu sağlarlar.

i̇l genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır i̇l genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise d'hondt sistemine göre belirlenir (kanun:2972-madde:23)

i̇l genel meclisi, i̇l özel i̇daresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. ayrıca, i̇l genel meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik i̇l encümenini seçer.

merkezi yönetim, vali ve i̇l müdürlerinden oluşur. i̇l özel i̇daresi (i̇l genel meclisi ve i̇l encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

kilis valisi, 1977- adana doğumlu tahir şahi̇n’dir. ağustos 2023 tarihinde kağıthane kaymakamı iken atanmıştır.

kilis belediye başkanı, 1967-kilis doğumlu mehmet abdi bulut (ak parti̇), 31 mart 2019 seçimlerinde %47,26 oy oranıyla seçilmiştir.

2019 türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre kilis i̇l genel meclisi üye sayısı, 8 ak parti̇ ve 3 mhp olmak üzere 11’dir. kilis belediye meclisi ise 18 ak parti̇, 10 mhp ve 3 i̇yi̇ p. olmak üzere 31 üyeden oluşur.

2018 genel seçimleri sonucu, kilis'i temsilen tbmm'e akp'den 2 milletvekili (mustafa hilmi dülger, ahmet salih dal) seçilmiştir.

nüfus 

güncel nüfus değerleri (tüi̇k 6 şubat 2023 verileri )

kilis ili nüfusu: 147.919'dir. bu nüfusun % 78,67'si şehirlerde yaşamaktadır (2022 sonu). i̇lin yüzölçümü 1.412 km²'dir. i̇lde km²'ye 105 kişi düşmektedir. (bu sayı merkezde  205’dir.) i̇lde yıllık nüfus artış oranı % 1,44 olmuştur. nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: merkez (% 2,26)- musabeyli (% -2,77)

06 şubat 2023 tüi̇k verilerine göre merkez ilçeyle beraber 3 i̇lçe, 4 belediye, bu belediyelerde 90 mahalle ve ayrıca 138 köy vardır.

i̇lin yıllara göre nüfusları

konum

eğitim 
kilis ilindeki tek yükseköğretim kurumu, 2007 yılında kurulan kilis 7 aralık üniversitesi'dir. günümüzde üniversiteye kayıtlı yaklaşık 8000 öğrenci vardır.

spor 

2018-2019 sezonunda,  kilis belediyespor, bölgesel amatör lig (bal)'da grubunu 6.sırada tamamlamıştır. voleybol bayanlar 2. ligindeki takımı kilis belediyespor da grubunda 3.olmuştur.

ziraat türkiye kupası 'nda kilis belediyespor, 3.turda 1. lig takımı osmanlıspor 'a elenmiştir.

önemli spor tesisleri: kilis merkezindeki 7 aralık stadı ve  (3.000) kapalı spor salonu (2.500) dur.

kaynakça 

kilis 7 aralık üniversitesi

dış bağlantılar 
 
 kilis valiliği
 kilis 7 aralık üniversitesi
 kilis belediyesi
 kilis il kültür ve turizm müdürlüğü
 yerelnet kilis