SALT

salt, i̇stanbul'da  ve ankara'da araştırma, sergi, yayın, web ve dijitalleştirme projeleri; söyleşi, konferans, gösterim ve atölye gibi programlar gerçekleştiren, disiplinler arası araştırma projeleri yürüten bir kültür kurumu.

kamu hizmetinde, kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan salt, nisan 2011’de i̇stanbul'da kuruldu. i̇lgi alanları sanat, mimarlık ve tasarım pratikleriyle sosyal ve ekonomik tarih incelemeleridir. i̇stanbul’da salt beyoğlu ve salt galata adlı yapılarda; ankara'da ise çeşitli kurumların ev sahipliğinde çalışmalarını yürütür. salt’ın yapılarına, bütün proje, program ve kaynaklarına dijital ve mekânsal giriş ücretsizdir.

salt, koleksiyon ve arşivlerin ortak kullanımını öngören avrupa müzeler konfederasyonu (l’internationale) üyesidir.

tarihçe 
salt, 2010 yılında faaliyetini sonlandıran üç kurumun (platform garanti güncel sanat merkezi, osmanlı bankası arşivler ve araştırma merkezi ile garanti galeri)  2011'de "salt" adlı özerk bir kurum olarak yeniden yapılandırılması ile  meydana geldi. garanti bankası’nın desteğiyle kuruldu. kurumun misyonu, "kültürel konularda kritik nitelikli güncel meseleleri irdelemek, yenilikçi bir araştırma ve deneysel düşünce iklimi yaratıp öğrenme ve tartışma ortamları sağlamak" olarak tanımlandı.

i̇stiklal caddesi üzerinde orijinal adı siniossoglou apartmanı olan 19. yüzyıl yapısı, bir kültür-sanat mekanı olarak 2011 yılında yeniden işlevlendirilerek nisan ayında salt beyoğlu adıyla hizmete girmiştir.  bankalar caddesi 11 numaradaki eski osmanlı bankası genel müdürlük binası olan yapısı da aynı yıl restore edilerek kasım ayında salt galata olarak  hizmete girdi. salt beyoğlu, 2015 yılında geçici olarak kapandı, bazı mekânsal düzenlemelerden sonra 2018'de yeniden açıldı.

ankara'da atatürk bulvarı üzerinde, gençlik parkı’nın karşısındaki eski osmanlı bankası binasının mimar  guilio mongeri tarafından müfettiş lojmanı olarak tasarlanmış  ek binası, salt ulus adıyla  2013-2017 arasında faaliyet gösterfi. ankara'daki faaliyetler  2017'den itibaren  salt ulus binasından bağımsızlaşarak şehre yayılmıştır.

mekanlar

salt beyoğlu 
i̇stiklal caddesi üzerindeki salt beyoğlu'nda sergi mekanları ile gösterim, konuşma, atölye ve performans programların yer aldığı açık sinema; mutfak mekânı ve kış bahçesi ile robinson crusoe 389 kitabevi yer alır.

1876 tarihli ikinci sınıf tarihi eser olan siniossoglou apartmanı adlı yapının yeniden işlevlendirme projesi, 2011 yılında mimarlar tasarım/han tümertekin tarafından gerçekleştirilmiş ve 9 nisan 2011'de salt beyoğlu adıyla hizmete girmiştir.

salt galata 
bankalar caddesi üzerindeki 11-13 numaralı ikiz binanın bir tarafı  salt galata binasıdır. salt galata'da osmanlı bankası müzesi dijital istasyonları, salt araştırma, sergi mekanları, robinson crusoe 389 kitabevi yer alır.

mimar alexandre vallaury tarafından tasarlanıp 27 mayıs 1892'de hizmete açılan yapının  haliç cephesi hareketli, oryantalist tarzda iken ön cephesi neoklasik üslupta ve neo-rönesans heykel ve süslemelerle tasarlanmıştır. yeniden işlevlendirme projesi, mimarlar tasarım/han tümertekin tarafından gerçekleştirilen bina 22 kasım 2011'de salt galata adıyla hizmete girdi.

salt araştırma 
salt araştırma bünyesindeki sanat, mimarlık, tasarım, şehircilik, sosyal ve ekonomik tarih konularına odaklı bir yayın koleksiyonunu kapsayan kütüphane ile fiziki ve dijital dokümanları içeren kapsamlı arşiv kamunun kullanımına açıktır.

salt e-yayın platformu 
salt’ın e-kitapları pdf ve e-yayın formatlarında okunabilir, tabletlere aktarılabilir ve istenirse basılabilir.

salt araştırma fonları 
salt araştırma fonları, deneysel düşünce, araştırma, toplumsal değişim ve dönüşümleri eleştirel ve çok yönlü bakış açılarıyla değerlendirmeyi önemseyen salt tarafından 2013 yılında oluşturuldu. kurum, o tarihten bu yana her yıl yapılı çevre, modernite, bellek politikaları ve göz ardı edilmiş tarihleri inceleyen altı araştırma projesine toplam 60.000 tl'lik fon desteği sağlamaktadır.

sergiler 
salt'ın 2011 nisan'ından bu yana açtığı sergiler şunlardır:
 laboratuvar (9 nisan-1 haziran 2011, salt beyoğlu)
 "ben bir stüdyo sanatçısı değilim" (9 nisan-7 ağustos 2011, salt beyoğlu)
 modern denemeler 1: yokuş boyunca (16 haziran-1 ekim 2011, salt beyoğlu)
 i̇stanbullaşmak (13 eylül-31 aralık 2011, salt beyoğlu)
 modern denemeler 2: istory [benim hikâyem] (1 kasım-31 aralık 2011, salt beyoğlu)
 foto galatasaray, tayfun serttaş (22 kasım 2011-22 ocak 2012, salt galata)
 modern denemeler 3: peçesi açılan modernizm/tarihleri örgülemek (22 kasım 2011-22 ocak 2012, salt galata)
 geçmişe hücum: osmanlı i̇mparatorluğu’nda arkeolojinin öyküsü, 1753-1914 (22 kasım 2011-11 mart 2012, salt galata)
 i̇stanbul eindhoven-saltvanabbe: 89’dan sonra (27 ocak-6 nisan 2012, salt beyoğlu)
 o zamanlar konuşuyorduk (8 şubat-22 nisan 2012, salt galata)
 i decided not to save the world [dünyayı kurtarmamaya karar verdim] (20 mart-20 mayıs 2012, salt beyoğlu)
 translated by [tercüme eden] (6 nisan-8 temmuz 2012, salt galata)
 modern denemeler 4: salon (13 nisan-24 haziran 2012, salt galata)
 i̇stanbul eindhoven-saltvanabbe: 68-89 (20 nisan-26 ağustos 2012, salt beyoğlu)
 modern denemeler 5: aşı (25 mayıs-26 ağustos 2012, salt galata)
 in deed: certificates of authenticity in art [sanatta özgünlük belgeleri] (30 mayıs-26 ağustos 2012, salt beyoğlu)
 i̇stanbul eindhoven-saltvanabbe: modern zamanlar (21 eylül-30 aralık 2012, salt galata)
 hassan khan (21 eylül 2012-6 ocak 2013, salt beyoğlu)
 modernin i̇crası: atatürk kültür merkezi̇, 1946-1977 (21 eylül 2012-6 ocak 2013, salt galata)
 1+8 (24 ocak-14 nisan 2013, salt galata)
 "duvar resminden korkuyorlar" (31 ocak-21 nisan 2013, salt beyoğlu)
 modern türkiye'nin osmanlı mirasını keşfi: ali saim ülgen arşivi (8 şubat-7 nisan 2013, salt galata)
 o zamanlar konuşuyorduk (3 nisan-2 haziran 2013, salt ulus)
 subreal (8 mayıs-11 ağustos 2013, salt beyoğlu)
 太平天國/taiping tianguo, olası karşılaşmalar tarihi (8 mayıs-11 ağustos 2013, salt beyoğlu)
 yerelde modernler (8 mayıs-11 ağustos 2013, salt galata)
 modern türkiye'nin osmanlı mirasını keşfi: ali saim ülgen arşivi (12 haziran-14 eylül 2013, salt ulus)
 biri, hiçbiri, binlercesi (10 eylül-26 aralık 2013, salt galata)
 vadedilmiş bir sergi (10 eylül 2013-5 ocak 2014, salt beyoğlu ve salt galata)
 modern denemeler 5: aşı (26 eylül-30 kasım 2013, salt ulus)
 kitle ve i̇ktidar (5 aralık 2013-16 mart 2014, salt ulus)
 arşivi parçalamak: bir osmanlı ailesinde temsil, kimlik hafıza (21 ocak-23 mart 2014, salt galata)
 l'internationale koleksiyonundan i̇şler (27 şubat-6 nisan 2014, salt ulus)
 mc⁹ (7 mart-25 mayıs 2014, salt beyoğlu)
 global tools 1973-1975: bir tasarım ekolojisine doğru (11 mart-11 nisan 2014, salt beyoğlu)
 you don’t go slumming (22 mart-18 mayıs 2014, salt galata)
 rabih mroué (2 nisan-14 temmuz 2014, salt beyoğlu-salt galata)
 i̇taatsizlik arşivi (park) (22 nisan-15 haziran 2014, salt beyoğlu)
 vadedilmiş bir sergi (22 nisan-21 haziran 2014, salt ulus)
 the clock (9-25 mayıs 2014, salt beyoğlu)
 yazlik: şehirlinin kolonisi (5 eylül-16 kasım 2014, salt beyoğlu)
 köklere dönüş (11 eylül-1 kasım 2014, salt ulus)
 i̇ngiltere'den sevgilerle, i̇smail saray (13 eylül-2 kasım 2014, salt galata)
 karanlıkta gökkuşağı (14 kasım 2014-18 ocak 2015, salt galata)
 i̇ngiltere'den sevgilerle, i̇smail saray (18 kasım 2014-17 ocak 2015, salt ulus)
 akram zaatari (2 aralık 2014-15 şubat 2015, salt beyoğlu)
 capri trend (20 aralık 2014-25 ocak 2015, salt beyoğlu)
 dinamo mesken (27 ocak-14 mart 2015, salt ulus)
 end of dreams [düşlerin sonu] (6 şubat-29 mart 2015, salt galata)
 yüzyılların yüzyılı (10 mart-24 mayıs 2015, salt beyoğlu)
 esra ersen - antonio cosentino (14 nisan-6 haziran 2015, salt ulus)
 her tercih diğer ihtimaller için bir dışlamadır öngösterimi (21 nisan-17 mayıs 2015, salt beyoğlu, forum)
 onlar (28 nisan-28 haziran 2015, salt galata)
 her tercih diğer ihtimaller için bir dışlamadır (9 haziran-2 ağustos 2015, salt beyoğlu)
 kayıp gölgeler (11 ağustos-27 eylül 2015, salt beyoğlu, forum)
 nerden geldik buraya (3 eylül-29 kasım 2015, salt beyoğlu ve salt galata)
 yüzyılların yüzyılı (15 eylül-14 kasım 2015, salt ulus)
 i̇htilaf sanatı (28 kasım-5 aralık 2015, salt ulus)
 ressam sabiha rüştü bozcalı (22 aralık 2015-28 şubat 2016, salt galata)
 şam'da kayısı (23 aralık 2015-21 şubat 2016, salt galata)
 nerden geldik buraya (7 ocak-12 mart 2016, salt ulus)
 cümleden öteye bir şehir vardı (22 mart-18 haziran 2016, salt ulus)
 boş alanlar (6 nisan-5 haziran 2016, salt galata)
 göçebe mekânlar: göç bağlamında mimarlık ve kimlik, türkiye-almanya (17 haziran-31 temmuz 2016, salt galata)
 tek ve çok (6 eylül-13 kasım 2016, salt galata)
 emre hüner / joanna rajkowska (22 eylül-12 kasım 2016, salt ulus)
 modern sanat kamu koleksiyonu (13 ekim-6 kasım 2016, salt galata)
 zeyno pekünlü (18 kasım 2016-7 ocak 2017, salt ulus)
 kim kimi güverteden atar? oliver ressler (23 kasım 2016-15 ocak 2017, salt galata)
 300 sayı / 27 yıl / 1 dergi / arredamento mimarlık (dekorasyon+mimarlık) (26 ocak-12 mart 2017, salt galata)
 tek ve çok (2 mart-4 nisan 2017, çankaya belediyesi çağdaş sanatlar merkezi)
 arşiv rüyası refik anadol (20 nisan-11 haziran 2017, salt galata)
 sanat kullanımları: son sergi (20 nisan-11 haziran 2017, salt galata)
 ağızdan ağıza slavs and tatars (22 haziran-27 ağustos 2017, salt galata)
 i̇şveren sergisi (13 eylül-26 kasım 2017, salt galata)
 zahirî mekânda arşiv refik anadol (22 aralık 2017-25 şubat 2018, salt galata)
 i̇şveren sergisi (3-30 mart 2018, çankaya belediyesi çağdaş sanatlar merkezi)
 kentsel i̇ntermedya: şehir, arşiv, hikâye (7 mart-1 nisan 2018, salt galata)
 tanımsız hizmetler bürosu (12 nisan-15 temmuz 2018, salt galata)
 devamlılık hatası aydan murtezaoğlu ve bülent şangar (17 nisan-22 temmuz 2018, salt beyoğlu)
 evrenin titreşen işıkları (12 eylül-30 aralık 2018, salt beyoğlu)
 yılmaz zenger (16 kasım 2018-15 şubat 2019, salt galata)
 i̇dealist mektep, üretken atölye (27 kasım 2018-17 şubat 2019, salt galata)
 makbul tarihin tutsakları naeem mohaiemen (23 ocak-28 nisan 2019, salt beyoğlu)
 i̇dealist mektep, üretken atölye (4 mart-10 nisan 2019, çankaya belediyesi çağdaş sanatlar merkezi)
 mihri: modern zamanların göçebe ressamı (7 mart-9 haziran 2019, salt galata)
 aslına sadık kalınmıştır (22 mayıs-18 ağustos 2019, salt beyoğlu)
 uygun adım marş! (27 haziran-30 ağustos 2019, salt beyoğlu)
 mutluluk resimlerimiz nur koçak (3 eylül-29 aralık 2019, salt beyoğlu)
 mutluluk resimlerimiz (8 ocak-16 şubat 2020, çankaya belediyesi çağdaş sanatlar merkezi)
 bauhaus imaginista: uzaklarda. i̇stanbul (28 ocak-3 nisan 2020, salt beyoğlu)
 orada her kimse basma alsharif (11 şubat-26 nisan 2020, salt galata)

kaynakça 

i̇stanbul'daki modern sanat müzeleri
i̇stanbul ilindeki kütüphaneler
han tümertekin'nin eserleri
beyoğlu'ndaki müzeler
2011'de kurulan sanat müzeleri
i̇stiklal caddesi
2011'de türkiye'de kurulan oluşumlar