1984

1984 (mcmlxxxiv) pazar günü başlayan yıl. 20. yüzyılın ve 2. milenyumun 84. yılı.

bu sayfada 1984 yılında dünyadaki uluslararası önemi olan olaylarla, bu yılda doğan ve ölen kişiler yer alır. 
türkiye'de yaşanan olaylarla ilgili 1984'te türkiye sayfasına bakınız.

olaylar

ocak 
 1 ocak
 brunei bağımsızlığını kazandı.
 at&t 22 bağımsız birime ayrıldı.
 nijerya'da general muhammadu buhari kansız bir darbeyle iktidarı ele geçirdi.
 5 ocak - richard stallman gnu'yu geliştirmeye başladı.
 7 ocak - brunei güneydoğu asya uluslar birliği (asean)'ın altıncı üyesi oldu.
 10 ocak - amerika birleşik devletleri ve vatikan tam diplomatik ilişki kurdular.
 23 ocak - pepsi reklamı çekimi sırasında meydana gelen kazada michael jackson'ın kafa derisinde ciddi yanıklar oluştu.
 24 ocak - i̇lk apple macintosh satışa sunuldu.

şubat 
 3 şubat - challenger uzay mekiği onuncu uzay mekiği görevi gereği fırlatıldı.
 7 şubat - uzayadamları bruce mccandless ii ve robert l. stewart hiçbir yere bağlı olmaksızın ilk uzay yürüyüşünü gerçekleştirdi.
 9 şubat - sovyet önderi yuri andropov öldü.
 13 şubat - konstantin çernenko sovyet komünist partisi'nin genel sekreteri oldu.
 18 şubat - vatikan ve i̇talyan hükûmetleri roma katolik kilisesi'ni resmi din olarak kabul eden bir anlaşma imzaladı.
 26 şubat - amerikan askerleri beyrut'tan çekildi.
 29 şubat - kanada başbakanı pierre trudeau görevinden emekli olduğunu açıkladı.

mart 
 5 mart
 i̇ran, irak'ı kimyasal silah kullanmakla suçladı.
 hindistan başbakanı indira gandhi sihlerin kutsal mekanı altın tapınak'a bir saldırı emri verdi.
 6 mart - i̇ngiliz kömür sanayinde 12 ay süren iş bırakma eylemi başladı.
 14 mart - sinn fein'ın önderi gerry adams ve üç arkadaşı ulster gönüllü kuvvetleri uvf tarafından yapılan silahlı saldırıda ciddi şekilde yaralandı.
 16 mart - amerikan merkezi haber alma teşkilâtı (cia)'nın beyrut birim müdürü william buckley, müslüman kökten dinciler tarafından kaçırıldı ve daha sonra rehin olarak öldü.
 25 mart - air holland, pilotlarının marihuana kullandığı yönünde kanıtlanamamış iddialar nedeniyle iflasını istedi.
 25 mart - 1984 türkiye yerel seçimleri yapıldı. anap 43.24, sodep 24.86, dyp 11.8, di̇ğ. 20.1 oranında oy aldılar.
 28 mart - türkiye'nin tahran büyükelçiliğinde, asala teröristlerince saldırı düzenlendi. askeri ateşe yardımcısı i̇smail pamukçu ağır yaralanırken, başkatip servet öktem ise hafif yaralı olarak kurtuldu. i̇ran polisi 7 asala teröristini yakaladı.

nisan 
 4 nisan - ronald reagan kimyasal silahlarda uluslararası bir yasaklamaya gidilmesi için çağrıda bulundu.
 12 nisan - filistinli saldırganlar i̇srail otobüsünü rehin aldı. i̇srail özel kuvvetleri 2 saldırgan ve 1 rehinenin öldüğü bir operasyon düzenledi ve rehineleri kurtardı. diğer iki saldırgan yakalandı ve sorgu sırasında öldü. bu olay büyük eleştirilere ve gösterilere yol açtı.
 19 nisan - "advance australia fair" avustralya'nın ulusal marşı; altın sarısı ve yeşil de ulusal renkler olarak kabul edildi.

mayıs 
 2 mayıs - liverpool bahçe şenliği, liverpool'da başladı.
 8 mayıs
 türkiye, avrupa konseyi'ne kabul edildi.
 sovyetler birliği, los angeles'ta yapılacak 1984 yaz olimpiyatları'nı boykot edeceğini açıkladı.
 11 mayıs - dünya'nın mars'ın bir kısmını karanlıkta bırakan güneş ile mars arasındaki geçişi gerçekleşti.
 14 mayıs - avustralya'da 1 dolarlık madeni para tedavüle girdi.

haziran 
 5 haziran - hindistan hükûmeti, amritsar'daki altın tapınak'a planlanan mavi yıldız saldırı görevi'ni başlattı.
 6 haziran - hindistan kuvvetleri amritsar'daki sihlerin en kutsal mekânı olan altın tapınak'a saldırdı. yaklaşık 1000 kişi öldü.
 30 haziran - john turner, kanada'nın 17. başbakanı oldu.

temmuz 
 23 temmuz - vanessa williams, penthouse'da çıplak fotoğrafları yayınlandıktan sonra amerika güzeli tâcını bıraktı. tâcını bırakan ilk amerika güzeli oldu.
 25 temmuz - salyut 7'nin kozmonotlarından svetlana savitskaya uzay yürüyüşü yapan ilk kadın oldu.
 28 temmuz - 1984 yaz olimpiyatları, amerika birleşik devletleri'nin los angeles kentinde başladı.oyunlar doğu bloku ülkeleri tarafından boykot edildi.

ağustos 
 4 ağustos - afrika cumhuriyetlerinden yukarı volta adını burkina faso olarak değiştirdi.
 11 ağustos
 lucas di grassi, brezilyalı otomobil yarışçısı
 nicolás larcamón, arjantinli futbolcu ve teknik direktör
 21 ağustos - yaklaşık yarım milyon insan manila'da ferdinand marcos'un yönetimine karşı gösteri düzenledi.

eylül 
 3 eylül - heavy metal grubu iron maiden beşinci albümü powerslave'i yayınladı.
 5 eylül - sts-41-d: discovery uzay mekiği inişini gerçekleştirdi
 5 eylül - batı avustralya, ölüm cezasını kaldıran son avustralya eyaleti oldu.
 17 eylül - brian mulroney kanada'nın on sekizinci başbakanı oldu.
 26 eylül - birleşik krallık ve çin, hong kong'un 1997 yılında çin'e katılmasını öngören bir anlaşma imzaladı.

ekim 
 5 ekim - marc garneau, challenger uzay mekiği'ne katılarak uzaya giden ilk kanadalı oldu.
 11 ekim - challenger uzay mekiği mürettebatından, astronot kathryn d. sullivan uzay yürüyüşü yapan ilk amerikalı kadın oldu.
 12 ekim - ira, brighton'da birleşik krallık bakanlar kurulunu hedef alan bombalı bir saldırı gerçekleştirdi.
 31 ekim - hindistan başbakanı indira gandhi iki sih güvenlik görevlisi tarafından suikast düzenlenerek öldürüldü. kısa süre içinde yeni delhi'de isyanlar çıktı ve yaklaşık 2700 sih öldürüldü.

kasım 
 2 kasım - velma barfield, amerika birleşik devletleri'nde 1962 yılından beri idâm edilen ilk kadın oldu.
 6 kasım - ronald reagan, amerika birleşik devletleri başkanlık seçimlerinde walter f. mondale'e büyük bir üstünlük sağlayarak başkan seçildi.
 14 kasım-metallica 2. albümü olan ride the lightning albümünü yayınladı
 19 kasım - meksiko'daki pemex petrol depolama tesisinde bir dizi patlamanın ardından çıkan yangında yaklaşık 500 insan öldü.
 25 kasım - birleşik krallık ve i̇rlanda'nın önde gelen 36 hafif müzik şarkıcısı bir araya gelerek "band aid" adlı topluluğu kurdu ve etiyopya'da baş gösteren kıtlık için para toplamak amacıyla "do they know it's christmas" adlı şarkıya albüm yaptılar.
 30 kasım - tamil kaplanları, sinhalaları sri lanka'nın kuzey ve doğusundan atmak için etnik temizlik başlattı ve 127 kişi öldürüldü.

aralık 
 3 aralık - british telecom özelleştirildi.
 19 kasım - çin ve birleşik krallık, hong kong'un geleceği hakkında bir katılım anlaşması imzaladılar.
 22 aralık - new york metrosu silahlı saldırısı gerçekleşti.
 31 aralık - rajiv gandhi, hindistan başbakanı oldu.

tarihi bilinmeyenler 
 etiyopya'da kıtlık baş gösterdi.
 aralık 1984'te kenya ve somali arasında kahire'de bir barış antlaşması imzalandı. bu antlaşmayla somali eski sınırlarını resmen kabul etti ve bu antlaşmadan sonra iki ülke ilişkileri gelişmeye başladı.
 ferrari, ferrari testarossa modelini otomotiv dünyasına sundu.
 oppositions dergisi yayın hayatına son verdi.

doğumlar

ocak 
 4 ocak - i̇brahim akın, türk futbolcu
 8 ocak - emre güngör, türk futbolcu
 15 ocak - keiran lee, i̇ngiliz porno aktörü
 17 ocak - filip hološko, slovak futbolcu
 21 ocak - can arat, türk futbolcu
 21 ocak - romi aboulafia, i̇srailli oyuncu, senarist ve film yapımcısı

şubat 
 6 şubat - julie taton, belçikalı model
 13 şubat
 apoño, i̇spanyol futbolcu
 nico pulzetti, i̇talyan futbolcu
 22 şubat - serhat çelikel, türk şair ve öykü yazarı
 26 şubat
 emmanuel adebayor, togolu futbolcu
 beren saat, türk oyuncu
 28 şubat - laura asadauskaitė, litvan modern pentatlet

mart 
 20 mart - fernando torres, i̇spanyol futbolcu
 kübra par, türk haber sunucu ve köşe yazarı
 26 mart - park bom, güney koreli şarkıcı, aktris ve dansçı
27 mart - ross ulbricht, silk road'un kurucusu amerikalı

nisan 
 2 nisan - engin atsür, türk basketbolcu
 8 nisan - nemanja tubić, sırp futbolcu
 16 nisan - mourad meghni, cezayirli futbolcu
 17 nisan - fran crippen, amerikalı uzun mesafe yüzücüsü (ö. 2010)
 18 nisan
 b-boy lilou, fransız dansçı
 america ferrera, amerikalı oyuncu
 19 nisan - kelen coleman, amerikalı oyuncu 
 27 nisan - patrick stump, amerikan fall out boy grubunun solisti
 29 nisan-melike i̇pek yalova,türk oyuncu
 30 nisan - txemi urtasun, i̇spanyol basketbolcu

mayıs 
 7 mayıs - tolga şirin, türk avukat ve akademisyen
 10 mayıs - aslı enver, türk dizi oyuncusu
 12 mayıs - ceyda sinan, türk kadın basketbolcu
 17 mayıs - marcin komorowski, polonyalı futbolcu
 18 mayıs
 eren bakıcı, türk şarkıcı ve dansçı (grup hepsi üyesi)
 hervé batoménila, fransız futbolcu

haziran 
 9 haziran - wesley sneijder, hollandalı futbolcu
 19 haziran - paul dano, amerikan oyuncu
 19 haziran - birce akalay, türk dizi oyuncusu 
 25 haziran
 cassie young, amerikalı pornografik film oyuncusu ve çıplak model
ariel piper fawn, çek pornografik film oyuncusu
 jázmin dammak, macar model
 29 haziran - nikola grubješić, sırp futbolcu

temmuz 
 7 temmuz - stephanie stumph, alman aktris
 14 temmuz
i̇smail şenol, televizyon sunucusu ve spor gazeteci
samir handanović, sloven futbolcu 
mounir el hamdaoui, faslı milli futbolcu
nilmar, brezilyalı futbolcu 
 20 temmuz - daniel monllor, arjantinli futbolcu
 23 temmuz - andreea bălan, rumen şarkıcı
 29 temmuz - sabri sarıoğlu, türk futbolcu

ağustos 
 4 ağustos
 evan williams kanadalı oyuncu ve müzisyen
 alexis ruano delgado ya da kısaca alexis, stoper mevkiinde forma giyen i̇spanyol futbolcu
 lucie váchová, çek model
12 ağustos
 filipe gonçalves, portekizli futbolcu
 sherone simpson, jamaikalı atlet
 17 ağustos - oksana domnina, rus buz patenci
 22 ağustos - jonathan barry gooch, sahne adı feed me olan prodüktör ve dj
 24 ağustos - vitali rahimov, azeri güreşçi
 26 ağustos - ignacio bergner, arjantinli çim hokeyi oyuncusu
 28 ağustos - asena tuğal, miss turkey 2006 4. güzeli ve türk oyuncu

eylül 
 3 eylül - david fiegen, lüksemburglu orta mesafe koşucusu
 7 eylül
joão miranda de souza filho, brezilyalı futbolcu
vera zvonareva, rus tenisçi
 8 eylül
vitali petrov, rus yarış pilotu
noriyuki sakemoto, japon futbolcu
 9 eylül
brad guzan, amerikalı futbolcu
mihalis sifakis, yunan eski millî futbolcu
 12 eylül - sevtap özaltun, türk oyuncu 
 26 eylül - müjde uzman, türk profesyonel oyuncu ve model
 27 eylül - avril lavigne, kanadalı şarkıcı
 28 eylül - alex bruce, kuzey i̇rlandalı futbolcu

ekim 
 3 ekim 
 ashlee simpson, amerikan şarkıcı
 fernando de abreu ferreira, são paulo'lu futbolcu
 6 ekim - pelin karahan, türk oyuncu
 13 ekim - leonel núñez, arjantin'li futbolcu
 15 ekim - cristian oros, rumen futbolcu
 22 ekim - anca pop, rumen-kanadalı şarkıcı (ö. 2018)
 24 ekim - antonio ferreira, brezilyalı futbolcu
 25 ekim - katy perry, amerikan şarkıcı ve söz yazarı
 28 ekim - obafemi martins, nijeryalı futbolcu
 31 ekim - hanna hilton, amerikan porno yıldızı

kasım 
 2 kasım - berrak tüzünataç, türk oyuncu
6 kasım - annie cruz, filipinli porno yıldızı
 14 kasım- mariya şerifoviç, sırp şarkıcı
 22 kasım - scarlett johansson, amerikan aktris
29 kasım - saliha sera kadıgil sütlü, tbmm 27. dönem i̇stanbul milletvekili

aralık 
 12 aralık - daniel agger, danimarkalı futbolcu
 15 aralık
 lukáš bajer, çek futbolcu
 véronique mang, fransız atlet
 22 aralık - basshunter, i̇sveçli şarkıcı, yapımcısı ve dj
 24 aralık - burak özçivit, türk oyuncu
 30 aralık - lebron james, amerikan basketbolcu

ölümler

ocak 
 14 ocak - fazıl küçük, kıbrıs türk toplumu'nun önderlerinden (d. 1906)

şubat 
 25 şubat - hasan hüseyin korkmazgil, türk şair (d. 1927)

mart 
 4 mart - ernest buckler, kanadalı roman ve öykü yazarı (d. 1908)
30 mart - karl rahner, 20. yüzyıldaki en etkili roma katolik teologlarından (d. 1904)

nisan 
 14 nisan - marianne aminoff, i̇sveçli aktris (d. 1916)
 22 nisan - ansel adams, amerikalı fotoğrafçı (d. 1902)
 24 nisan - ekrem hakkı ayverdi, türk yazar, mühendis
 26 nisan
 helge løvland, norveçli dekatloncu (d. 1890)
 count basie, amerikalı caz piyanisti ve orkestra şefi

mayıs

haziran

temmuz

ağustos

eylül 
 9 eylül - yılmaz güney (d. 1937)

ekim 
 8 ekim - paul baumgarten, alman mimar (d. 1900)
 11 ekim - catharine cox miles, zeka ve deha üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan amerikalı psikolog (d. 1890)
 25 ekim - hıdır aslan, zaza kökenli türk devrimci türkiye’de idam edilen son kişi (d. 1958)

kasım

aralık 
 24 aralık - edoardo detti, i̇talyan bir mimar ve şehir planlamacısı (d. 1913)

öldüğü gün ve ay bilinmeyenler 

 anatoliy lavrentyev, 1944-1946 yılları arası rusya sfsc dışişleri halk komiseri görevi yapan sovyet diplomat (d. 1904)
âşık ummani, türk halk ozanı (d. 1933)

1984 nobel ödülünü kazananlar 

 barış: desmond tutu
 edebiyat: jaroslav seifert
 fizik: carlo rubbia
 kimya: robert bruce merrifield
 tıp: georges j. f. köhler