mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
İtalyan İşi (film, 1969)

i̇talyan i̇şi , troy kennedy martin tarafından yazılan , yapımcılığını michael deeley'nin yaptığı , peter collinson'ın yönettiğive michael caine'in başrol oynadığı , 1969 yapımı bir i̇ngiliz komedi filmidir . filmin konusu, yakın zamanda hapisten çıkan cockney suçlusu charlie croker'ın, i̇talya'nın torino kentinde zırhlı bir güvenlik kamyonuyla nakledilen külçe altınları çalmak için bir çete kurması etrafında dönüyor. kadroda caine'in yanı sıra benny hill, raf vallone, tony beckley ve noël coward da vardı. film, coward'ın oyunculuktan emekli olmadan önceki son filmiydi. film müziği quincy jones tarafından bestelendi ve matt monro'nun açılış jeneriğinde söylediği " on days like these " ve "getta bloomin' move on" (genellikle "the self-preservation society" olarak anılır) şarkılarını içeriyordu. heyecan verici araba kovalamacası sırasında koro şarkıcıları arasında caine de yer alıyor. 

film, gösterime girdikten sonra büyük bir başarı elde etti ve caine ve coward'ın performansları, dönemin i̇ngiliz kültürünün yansıması ve heyecan verici araba kovalamacasıyla eleştirmenlerden büyük beğeni topladı. i̇talyan i̇şi, i̇ngiliz filmografisinin kült sembolü haline geldi ve i̇ngiliz film enstitüsü tarafından en iyi 100 i̇ngiliz filmi arasında olumlu bir şekilde sıralandı . heyecan verici son  ve caine'in sadece kapıları havaya uçurmakla ilgili ünlü cümlesi de dahil olmak üzere çeşitli unsurlar sembolik kült özellikler haline geldi .

i̇talyan i̇şi'nin popülaritesi , diğer film ve yapımlarda çeşitli parodilere ve imalara yol açtı; bunlara simpsonlar'ın 2005'teki " i̇talyan bob " başlıklı bölümü ve macgyver'ın "hırsız" bölümünde mini cooper araba kovalamacasının yeniden canlandırılması da dahil. budapeşte".  filmin kendisine daha sonra 2001 yılında bir video oyunu uyarlaması verildi ve 2003'te yeniden yapımı yapıldı. 1990'da kurulan ve her yıl düzenlenen the italian job adlı yardım etkinliği filmden ilham aldı; 2020 itibariyle yaklaşık 3.000.000 £ topladı. haziran 2019'da filmin 50. yıldönümünü kutlayan kırmızı, beyaz ve mavi coopers dublör sürücüleri, mini'nin oxford fabrikasının arazisinde filmin torino çevresindeki araba kovalamacasının bazı kısımlarını yeniden canlandırdı. 

1969 çıkışlı filmler
polisiye filmler
peter collinson'ın yönettiği filmler
douglas slocombe'un görüntülediği filmler
i̇talya'da çekilmiş filmler
paramount pictures filmleri
birleşik krallık soygun filmleri
konusu londra'da geçen filmler
birleşik krallık takip filmleri
1960'larda soygun filmleri
1960'larda i̇ngilizce filmler
Koyun Adaları Muharebesi

koyun adaları muharebesi, kaptan-ı derya mezomorto hüseyin paşa komutasındaki osmanlı donanması'nın 9 şubat 1695'te venedik cumhuriyeti donanması ile koyun adaları önünde yaptığı deniz muharebesi. 1683-99 osmanlı-kutsal i̇ttifak savaşları içindeki osmanlı-venedik savaşı'nın bir bölümüdür.

muharebenin nedenleri 
1683 yılında yapılan ii. viyana kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra avrupa devletleri kutsal i̇ttifak adı altında birleşerek osmanlı devleti'yle bir dizi savaşa giriştiler. macaristan'ın osmanlı devleti'nin elinden çıkmasıyla  sonuçlanan osmanlı-kutsal i̇ttifak savaşları sırasında cesaret kazanan venedik cumhuriyeti malta, floransa ve papalık devleti donanmalarının da yardımıyla 21 eylül 1694 günü ege denizi'nde osmanlı devleti'ne ait sakız adasını işgal etti.  osmanlı padişahı ii. ahmet bu kayba çok önem vererek  mezomorto hüseyin paşa'yı adayı geri almakla görevlendirdi.

muharebenin gelişmesi 
mezomorto hüseyin paşa'nın komutasındaki osmanlı donanması 9 şubat 1695 tarihinde karaburun yarımadası açıklarında zeno'nun komutasındaki venedik donanmasıyla karşılaştı. osmanlı zaferi ile sonuçlanan bu muharebe sayesinde venedik donanmasının ege denizi üzerinde kurduğu baskı kaldırılmış ve sakız adası geri alınmıştır. 1694 yılında sakız adasının işgali sırasında hastalığı ağırlaşmış olan sultan ii. ahmet bu zaferi göremeyerek 6 şubat 1695 tarihinde ölmüştür.

muharebeye katılan gemilerin envanteri şöyledir:

venedik cumhuriyeti 
amiral zeno komutasındaki donanma:

stella maris - battı
rosa 60
san lorenzo giustinian 70/80
leon coronato - battı
nettuno 50/60
valor coronato 54
san domenico 60
redentore del mundo 70
vittoria 50/60
san nicolo 54
sacra lega 60
drago volante c.60 - battı
fama volante 50
madonna della salute 50
venere armata 52
ercole vittorioso 50/60
san antonio di padova c.50
pace ed abbondanza 50
san giovanni battista piccolo c.50
san vittorio 62 - hasar gördü
san giovanni battista grande 60
5 kalyasa
21 kadırga

osmanlı devleti 
mezomorto hüseyin paşa komutasındaki donanma:

20 nakliye gemisi
24 kadırga
-2 nakliye gemisi hasar gördü

ayrıca bakınız 
 osmanlı-kutsal i̇ttifak savaşları
 1. koyun adaları muharebesi

dışsal kaynaklar 
 anderson,r.c. (2005 orj.1952), naval wars in the levant 1559-1853, liverpool:liverpool university press ve martino isbn 1-57898-538-2.

osmanlı-venedik savaşları'nda muharebeler
osmanlı-kutsal i̇ttifak savaşları'nda muharebeler
osmanlı i̇mparatorluğu'nun deniz muharebeleri
venedik cumhuriyeti'nin deniz muharebeleri
1695'te çatışmalar
osmanlı donanması
Bette Davis

bette davis (5 nisan 1908 - ö. 6 ekim 1989), iki kez oscar ödülü almış; amerikalı sinema, televizyon ve tiyatro oyuncu idi. asıl adı ruth elizabeth davis olup; lowell, massachusetts'de doğmuş; fransa'nın neuilly-sur-seine şehrinde ölmüştür. çok ödüllü başarılı bir oyuncu.

kariyeri 
broadway'de tiyatro oyunlarında oynadıktan sonra; 1930'da hollywood'a taşınır ve universal studios ile çektiği ilk filmleri başarısız olur. 1932'de warner brothers'a geçen davis, burada büyük başarılara imza atmış, 1935'te dangerous'da oynadığı rol ile oscar kazanmıştır. 1937'de kontratından özgür olmak için açtığı dava oldukça ilgi çekmiş; kariyeri de bu dönemde yükselişe geçmiştir. 1938'de jezebel'de oynadığı rol ile oskar kazanan davis; 1940'ların sonuna kadar amerikan sinemasının en başarılı oyuncularından biri olarak gösteriliyordu. amerikan film institute tarafından verilen lifetime achievement award (ömür boyu başarı ödülü) kazanan ilk kadın olmuştur. dört kez evlenen davis, 1989'da kanser'den ölmüştür.

1935, 1938, 1939, 1940, 1941, 1942, 1944, 1950, 1952, 1962 yıllarında 10 kez oskar ödülüne aday gösterilmiştir. katherine hepburn ve meryl streep ile beraber; 10'dan fazla oskar ödülüne aday gösterilmiş 3 kadından biridir.

filmleri

1931 – 1940

1941 – 1950

1951 – 1960

1961 – 1970

1971 – 1980

1981 – 1989

dış bağlantılar 
 

 

1908 doğumlular
1989 yılında ölenler
20. yüzyılda amerikalı kadın oyuncular
amerikalı kadın sinema oyuncuları
amerikalı kadın tiyatro oyuncuları
amerikalı kadın dizi oyuncuları
galler asıllı amerikalılar
i̇ngiliz asıllı amerikalılar
fransız asıllı amerikalılar
en i̇yi kadın oyuncu akademi ödülü sahipleri
cannes film festivali en i̇yi kadın oyuncu ödülü sahipleri
gey ikonu
meme kanserinden ölenler
kaliforniya'da defnedilenler
en i̇yi yardımcı kadın oyuncu saturn ödülü sahipleri
cecil b. demille onur ödülü sahipleri
en i̇yi kadın oyuncu volpi kupası sahipleri
new york film eleştirmenleri birliği en i̇yi kadın oyuncu ödülü sahipleri
20. yüzyıl amerikalı kadın yazarlar
amerikalı kadın radyo oyuncuları
amerikalı kadın anı yazarları
forest lawn anıt mezarlığı'na defnedilenler
kaliforniya demokratları
césar onur ödülü sahipleri
fransa'da kanserden ölenler
kennedy center onur ödülü sahipleri
mgm records sanatçıları
mini dizi ya da filmlerde en i̇yi kadın oyuncu emmy ödülü sahipleri
Cincibir

cincibir, türk gazoz markası. 1970'ler ile 1980'lerin başında,, özellikle ege bölgesi'nde tanınmaktaydı. emsa-i̇zmir ege meşrubat sanayi komandit şirketi tarafından üretilen cincibir, özellikle yazlık sinemalarda çok tüketilir, perde duvarın altındaki büfelerde satılırdı.

kaynakça

dış bağlantılar 
 gazozla ilgili bir anı makale 

alkolsüz içecekler
gazlı içecekler
türk markaları
Grup Ekin

grup ekin, 1987 yılında ankara'da kurulan bir müzik grubudur. kurucu kadroyu orta doğu teknik üniversitesi ve gazi üniversitesi'nde okuyan üniversite öğrencileri oluşturmuştur.

grup, ankara'da çeşitli kültür dernekleri içerisinde sürdürdükleri çalışmalar sonrasında, tavır dergisi, fotoğraf, sinema ve tiyatro grupları ile birlikte oluşturdukları ekin kültür merkezi'nde kurumsallaşmıştır. bu süreçte, verdikleri konserler ve yaptıkları üç albüm ile isimlerini ülke genelinde duyuran grup, 1992'den sona albüm çıkarmış ve 1995'ten faaliyet sonlandırmıştır.

sosyalist gerçekçi bir sanat anlayışına sahip olan grup üyeleri, yaptıkları devrimci müziğin, benimsedikleri örgütlü sanatçılık kavramının ve siyasi görüşlerinin ortaklaştığı diğer bir müzik grubu olan grup yorum ile sürekli iletişim ve paylaşım içinde olmuşlardır.

ancak, gerek müzikal yapısı, gerek şarkı sözleri ile o dönemde, grup yorum'dan farklı bir tarzı da koruyabilen grup, çağdaş halk müziği içerisinde, batı çalgıları ve armonisini daha fazla vurgulayan, ezgileri ve sözlerinde daha lirik bir tarzı yakalayan çizgisi ile kendini ayrıştırmıştır.

not: grup ekin ankara seyranbağları umut halkevi'nde kurulmuştur. grup, i̇hsan cibelik, metin turan ve grup dalga üyeleri gibi birçok müzisyeni barındırmıştır.

albümleri 

 kavgayı seçtim - 1991
 bize ölüm yok - 1991
 gün bizim - 1992

ekin
ekin
ada müzik sanatçıları
Yıldız (anlam ayrımı)

yıldız () kelimesi şu anlamlara gelebilir:

kavram 
 yıldız, yoğun ve ışık saçan bir plazma halde gök cismi

yıldız ile başlayanlar 
 yıldız alpar (d.1931), türk bale öğretmeni
 yıldız asyalı (d.1983), türk oyuncu ve şarkıçı
 yıldız ayhan (1938-2021), türk halk müziği ses sanatçısı
 yıldız çağrı atiksoy (d.1986), türk dizi oyuncusu
 yıldız eruçman (d.1919), türk kadın paraşütçü
 yıldız i̇brahimova (d.1952), türk asıllı bulgar caz müziği sanatçısı
 yıldız i̇rengün (1938-2021), klasik türk müziği bestecisi ve yorumcusu
 yıldız kaplan (d.1970), türk müzisyen ve oyuncu
 yıldız kenter (1928-2019), türk tiyatro ve sinema sanatçısı
 yıldız tilbe (d.1966), i̇zmirli ses sanatçısı

yıldız ile bitenler 
 cem yıldız (d.1970), türk müzisyen
 ercan yıldız (d.1974), türk millî güreşçisi
 mehmet yıldız, türk asıllı alman politikacı
 mehmet yıldız, türk akademisyen ve yazar
 mehmet yıldız (d.1981), türk futbolcu

coğrafya 
 yıldız camii, i̇stanbul beşiktaş ta camii
 yıldız dağı, sivas ta volkanik dağ
 yıldız dağları, trakya bölgesi'ndeki sıradağlar
 yıldız sarayı, i̇stanbul'da bir saray

semboller 
 pentagram (yıldız), beş köşeli yıldız sembolü
 yıldız işareti, tipografik bir sembol veya glift
 kızıl yıldız (sembol), sosyalizm ve komünizmin simgesi

sinema 
 yıldız savaşları (film)
 yıldız geçidi (film), 1994 yapımı abd filmi

yerleşimler 
 yıldız, diyadin, ağrı ili diyadin ilçesine bağlı köy
 yıldız, beypazarı, ankara ili beypazarı ilçesine bağlı köy
 yıldız, susurluk, balıkesir ili susurluk ilçesine bağlı köy
 yıldız, adilcevaz, bitlis ili adilcevaz ilçesine bağlı köy
 yıldız, beşiktaş, i̇stanbul ili beşiktaş ilçesine bağlı semt
 yıldız, bartın, bartın ilinin merkez ilçesine bağlı köy

diğerleri 
 yıldız teknik üniversitesi, i̇stanbul'da bir üniversite
 yıldız çiçeği, çiçek türü
 esrarengiz yıldız, fransızca roman
 yıldız tipi motor, bir motor tipi
 yıldız topoloji, bilgisayar ağı topolojilerinden biri
 yıldız savaşları (politika) abd'nin bir projesi

ayrıca bakınız

dış bağlantılar 
 türk dil kurumu' nda kelime arama
Kalpazanlık

kalpazanlık, paranın sahte kopyasını üretmektir. sahte para basan veya piyasaya süren kimseye kalpazan denir.

kağıt para öncesinde, gümüş veya altın paralar sık sık yapılıyordu. 15 kasım 1690'da i̇ngiltere'de thomas rogers ve anne rogers isimli çift, 40 gümüş para yaptıklarından dolayı yüksek kademede vatana ihanetten suçlanmıştır. thomas asılmış, ölmeden indirilip bağırsakları ve penisi kesilip gözlerinin önünde yakılmış ve kafası kesilip vücudu dört parçaya ayrılmış; eşi anne ise bu ceza sadece erkek hükümlülere uygulandığı için kazıkta yakılmıştır.

geçmişteki bilinen benzeri olaylarda da; i. justinianus döneminde alexander the barber benzeri bir girişimde bulunmuştur. ancak i̇mparator, barber'in finansal becerilerini kullanmak için işe almıştır.

günümüzde, ortalama 600 milyar dolar değerinde sahte para mevcut olduğuna inanılır.

türkiye'de kalpazanlık
kalpazanlık suçu türk ceza kanunu'nda parada sahtecilik başlığı altında tanımlanmıştır. bu addaki 197. maddeye göre, parayı sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişi, iki yıldan on iki yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

kaynakça

dolandırıcılık
ticari suçlar
nümismatik
aldatma
Yücelik

yücelik ya da yüce kavramı felsefe, din, estetik ve etik alanlarında kullanılır ve genel anlamda insan ölçülerini aşan ve bu nedenle çok büyük olan, aşkın olan anlamında bir kavramdır. özel olarak kant estetiğinde belirginlik kazanır; kant'ın estetiğini temellendirirken kullandığı iki ana/temel kavramramdan biridir. bu bağlamda kant ya da kant-dışı estetikte yücelik ya da yüce kavramı, güzellik ya da güzel kavramı ile koşutluk halinde kullanılır ve değerlendirilir. yücelik ve güzellik bu anlamda estetiğin temel kavram çiftini oluşturur. kant'a göre, yücelik ya da yüce olan, duyular dünyasını aştığından dolayı, aynı zamanda estetiğin dışında etik alanla da ilişkilendirilir.

ayrıca bakınız 
 estetik
 etik

kaynakça 
 felsefe terimleri sözlüğü, bedia akarsu, i̇nkılap yayınevi.
 felsefe sözlüğü, ahmet cevizci, paradigma yayınları.

felsefi kavramlar
Gerçek

gerçek veya hakikat, felsefi bir kavram olarak, genel anlamda, düşüncede var olan şeylere karşıt anlamda var olan, düşünülmüşün dışında olan anlamındadır.

felsefe tarihinin en eski ve köklü tartışması bu gerçek kavramı üzerinde yürümüştür. tasarım ve imgelemden bağımsız olarak var olanlar gerçek olarak ileri sürüldüğü gibi, bunu olanaksız gören ve gerçekliği bir tür tasarımların parçası olarak değerlendirilen eğilimler de vardır.

ontoloji ve epistemoloji alanında, bazen bu alanları birbiriyle ilişkilendiren bazen ayrıştıran anlam katmanlarıyla kullanılan bir kavramdır gerçek. gerçeklik kavramı da buradaki gerçek kavramından hareketle kullanılan, gerçek olarak var olan şeylerin tümünü ifade eden bir kavramdır. tarih boyunca bu kavram üzerinden birçok farklı ya da karşıt felsefe akımları ve okulları ortaya çıkmıştır.

ayrıca bakınız 
 i̇dealizm
 materyalizm 
 rasyonalizm
 realizm
 pozitivizm
 nesnellik
 hakikat

kaynakça 
 felsefe terimleri sözlüğü, bedia akarsu, i̇nkılap yayınevi.
 felsefe sözlüğü, ahmet cevizci, paradigma yayınları.
Kültür felsefesi

kültür felsefesi, genel anlamda kültürün özünü, yapısını ve gelişimini açıklamaya yönelik felsefe çabaları adlandırmak için kullanılır. tarih felsefesi ile ortak bir alana yönelik ilgileri vardır. kültür felsefesi adlandırması çok sonraları söz konusu olakla birlikte, bu alanda görülen türde etkinlikler daha sokrates-öncesi filozoflara kadar uzanmaktadır. sofistlerde görülen doğal olan ile yapıntısal olanın ayrıştırılması girişimi bu tür bir etkinliğin başlangıcı olarak değerlendirilebilir. bununla birlikte bilinen anlamda kültür felsefesi asıl anlamını ve içeriğini 18. yüzyıl felsefesi içinde almıştır. özellikle kültür felsefesinin sistemleşmesinde dilthey'in bu noktada ismini anmak gerekir. rousseau gibi filozoflarda kültür felsefesi bir tür kültür eleştirisi ve reddiyesi biçimine büründüğüde olur. bu yönelim nietzsche ile derinleşecektir.

ayrıca bakınız 
antropoloji
yapısalcı antropoloji
sofistler
nihilizm
romantizm

kaynakça 
 felsefe terimleri sözlüğü, bedia akarsa, i̇nkılap yayınevi.
 felsefe sözlüğü, ahmet cevizci, paradigma yayınları.

felsefi kavramlar
Sam Walton

samuel murrsell walton (d. 29 mart 1918 - ö. 5 nisan 1992), perakende mağazası walmart'ın kurucusu ve sam's club'ın patronuydu.

hayatı 
29 mart 1918 yılında kingfisher, oklahoma'da doğdu. annesi nancy lee walton, babası thomas gibson walton. 
columbia's hickman high school'da basketbol ve futbol gibi oyunlar oynayan sam walton 1935 yılında okulun başkanı oldu. 1958 yılında helen walton ile evlendi. s. robson "rob" walton, john t. walton, jim walton ve alice walton adlı çocukları oldu. ailesi şu an dünyanın en zengin 19. ailesidir. walton, 1985'ten 1988 yılına kadar amerika birleşik devletleri'nin en zengin adamı oldu.

walmart 
sam walton 1962 yılında rogers ve arkansas'ta walmart store'u kurdu. yapılan araştırmaya göre 2004 yılında tüm walmart mağazalarında 1,5 milyon kişi çalışmaktadır. walmart şu an meksika, kanada, brezilya, güney kore, çin, almanya, amerika birleşik devletleri ve i̇ngiltere'de faaliyetlerini sürdürmektedir.

1918 doğumlular
kingfisher, oklahoma doğumlular
oklahoma doğumlu iş insanları
1992 yılında ölenler
sam
20. yüzyıl amerikalı iş insanları
başkanlık özgürlük madalyası sahipleri
perakendeci iş adamları
kahler hastalığından ölenler
arkansas'ta kanserden ölenler
amerikalı dolar milyarderleri
ii. dünya savaşı'nda amerikalı askerler
amerikalı karacı subaylar
missouri üniversitesinde öğrenim görenler
Spiritizm

spiritizm, hermetistler’in ve platon ve pisagor gibi filozofların döneminden  19. yüzyıla dek sistemsiz bir şekilde dalgalanan, reenkarnasyonu kabul eden ruhçuluğun, fransa’da allan kardec tarafından kurulan ilk sistemli biçimidir. kardec’in sistemli hale getirdiği spiritizm adıyla bilinen deneysel spiritüalizmin belli başlı ilkeleri  şöyle özetlenebilir:

1- i̇nsan üç bölümden oluşur: ruh, ‘perispri’ ve fiziksel beden. perispri, ruh ve fiziksel beden arasında irtibatı sağlar, yarı-maddi bir yapısı vardır.

2- can dediğimiz, ölüm olayı ile bedeni terk ettiğinde “ruhlar âlemi”nde doğar. dünyada iken yaptığı iyilik ve kötülükler orada, hafızasında canlanır. bir süre sonra, tekrar dünyada bedenlenir. sınavlar geçireceği dünyada defalarca doğmasının amacı tekâmül etmektir. fakat insan ruhu hiçbir zaman yeniden hayvan bedeninde doğmaz. çünkü tekâmülde gerileme söz konusu değildir.

3- bütün ruhlar eşit yaratılmıştır denebilir. fakat tekâmül dereceleri aynı kalmadığından aralarında, tekâmül farklarından kaynaklanan bir ruhsal hiyerarşi oluşmuştur.

4- ruhlar yalnız dünya’da değil, evrenin diğer dünyalarında da bedenlenirler.

5- ruhlar âlemindeki bedensiz varlıklar, dünyadaki bedenlilerle gerek maddi gerekse manevi etkileşim içindedir. ayrıca ‘medyum’lar aracılığıyla, bedensiz varlıklarla sesli veya yazılı iletişim kurulabilir.

6- kaliteli, ciddi ruhsal irtibat seanslarında tekâmül düzeyi yüksek ruhlarla, düzeysiz (nefsani, çıkarcı, gelecekle ilgili) soruların sorulduğu seanslarda ise tekâmül düzeyi geri ruhlarla irtibat kurulur. bu geri düzeyli ruhlar, yalan söyler, kötü şakalar yapar, insanları hataya sürüklemeye çalışır ve seanstakileri etki altına almak için genellikle ünlü kişilerin isimlerini kullanırlar.

spiritizm günümüzde latin amerika ülkelerinde kardesizm adıyla bilinmektedir. türk spiritüalistler ise spiritizm ya da deneysel spiritüalizm olarak bilinen bu ruhçuluğu klasik spiritüalizm olarak adlandırmışlardır. çünkü onlara göre ruhçuluğa son şeklini bedri ruhselman vermiş ve kurduğu ruhçuluğa neo-spiritüalizm adını vermiştir.

ayrıca bakınız 

 ruh
 perispri
 spiritüalizm
 neo-spiritüalizm
 allan kardec

kaynakça 
 ruhçuluk nedir,mehmet ali usta
 i̇spirtizma, yvonne castellan, çev.ender gürol,i̇stanbul,1967,kitapçılık ticaret

dış bağlantılar 
 spiritüalist terimler sözlüğü
  
 
 

spiritüalizm
Vivien Thomas

dr. vivien theodore thomas (ağustos 29 1910 – kasım 26 1985)  1940'larda mavi bebek sendromu tedavisindeki prosedürleri geliştiren afro-amerikan bir ameliyat teknisyeni idi. önce vanderbilt üniversitesi ve sonra johns hopkins üniversitesinde alfred blalock'un asistanlığını yapmıştır. liseden sonra eğitim almamış olmasına rağmen thomas, ırkçılık ve baskıyı aşarak kalp cerrahisinde bir öncü ve öğretmen olmuştur.
dünyadaki ilk açık kalp ameliyatını gerçekleştiren alfred blalock'un tekniklerini önce laboratuvar ortamında bir köpek üstünde bulan ve geliştiren kişidir. i̇lk açık kalp ameliyatı fallot tetralojisi (mavi bebek) hastalığına sahip bir bebekte gerçekleşmiştir ve vivien thomas'ın bulduğu tekniklerle dr. alfred blalock ve dr. helen taussig tarafından başarıyla yapılmıştır. vivien thomas'ın bulduğu bu teknik, operasyonu gerçekleştiren iki doktorun adıyla blalock-taussig şant ameliyatı olarak anılmaktadır ve hala günümüzde kullanılmaktadır.

1976 yılında johns hopkins üniversitesinde düzenlenen bir tören ile onursal doktor unvanı verilmiştir ancak bürokratik nedenlerle bu fahri unvan tıp alanında değil de hukuk alanında verilebilmiştir. yine de bu durum, beraber çalıştığı tıp doktorlarının ve personelinin kendisini dr. thomas olarak çağırmasında bir engel oluşturmamıştır.

vivien thomas'ın yaşam öyküsü, 'something the lord made' isimli 2004 yapımı filmle beyaz perdeye taşınmıştır.

kaynakça 

1910 doğumlular
1985 yılında ölenler
amerikalı mucitler
amerikalı cerrahlar
amerika birleşik devletleri'nde kanserden ölenler
pankreas kanserinden ölenler
Abartıcılık

abartıcılık ya da mübalağacılık; bir şeyi olduğundan daha büyük, daha çok veya daha önemli gibi gösterme tutumu.

abartma kelimesi, bir düşünceyi aşırı derecede büyülterek ya da küçülterek anlatma eylemini belirten sözbilim terimi olarak kullanılır.

yunan ve latin yazınlarında, abartıcılığın iki modeli, olmayacak bir dileğin gerçekleşmesiyle, sayılamayacak sayı biçiminde karşımıza çıkar. olmayacak dileği olağanüstü bir kahraman gerçekleştirir. sayılamayacak sayı izleği, kıyıdaki kumlar, gökteki yıldızlar, denizin dalgaları biçimlerinde görülür. orta çağ avrupa yazınında abartıcılık biraz azalır. bunun yerine düşlem alır. örneğin düşlemsel anlatıya petrarca buna öncülük eder.

kaynakça 

söz sanatları
dilbilgisi
Avustralya bayrağı

avustralya bayrağı, avustralya devletinin resmi bayrağıdır.

avustralya'nın federasyon statüsüne kavuşmasının ardından, 1901 yılında uluslararası bir yarışma sonucunda seçilmiştir. bayrağın şekli ve tasarımı i̇ngiliz ve avustralya hükûmetlerince onaylanarak yürürlüğe girmiştir. şu anki şekline 1934'te kavuşmuştur ve 14 şubat 1954'te yasal olarak kabul gören 1953 bayrak yasasıyla resmen avustralya bayrağı olarak tanınmıştır.

bayrak, mavi tabanlıdır. üst köşesinde birleşik krallık bayrağı ve etrafında da biri diğerlerinden daha iri olan ve güneyhaçı takımyıldızını sembolize eden 5 adet yedi köşeli yıldız ve bir tane de 7 köşeli (en küçükleri) commonwealth yıldızı vardır.

bayrağın sol üst köşesindeki birleşik krallık bayrağının olması, avustralya'nın tarihteki 6 büyük birleşik krallık kolonisinden birisi olmasını ve ona duyduğu sadakati sembolize etmektedir.

tarihi bayraklar

dış bağlantılar
 avustralya devleti - avustralya bayrağı

kaynakça

bayrak
ulusal bayraklar
güneyhaçı takımyıldızı
1901 tanıtımları
okyanusya bayrakları
Alien

alien ya da aliens şu anlamlara gelebilir:

 i̇ngilizce: yaratık (aliens: yaratıklar)
 aliens (yazılım): linux dağıtım paketleri formatlarını dönüştüren bir yazılım
 alien: alien filmi yaratık karakteri

filmler 

 yaratık (film serisi), (alien)
 ben 10 alien force - amerikan animasyon dizisidir
Yaratık (imtiyaz)

alien, bir memur olan ellen ripley (sigourney weaver tarafından canlandırılan) ve onun "yaratık" diye bilinen dünya dışı yaşam formu ile olan savaşının konu edildiği film serisinden oluşan bir i̇ngiliz-amerikan bilimkurgu korku medya imtiyazıdır.

20th century fox tarafından üretilen ve yapılan film serisi, ilk defa yaratık (1979) ile ridley scott yönetmenliğinde başladı. daha sonra bu serinin üç filmi daha yayınlandı, yaratıklar (1986), yaratık 3 (1992) ve yaratık: diriliş (1997). scott ayrıca bir önbölüm serisi olan prometheus (2012) ve alien: covenant (2017) filmlerini de yönetmiştir.

medya imtiyazlarına bağlı olarak birçok kitap, çizgi roman ve video oyunu yan ürünleri çıkmıştır. alien predator'e karşı imtiyazları ise, yaratık imtiyazları ile predator imtiyazlarını birbirlerine bağlayan kendi içerisinde kitaplara, çizgi romanlara ve video oyunlarına sahiptir.

filmler

orijinal film serisi 
 yaratık (1979)
 yaratıklar (1986)
 yaratık 3 (1992)
 yaratık: diriliş (1997)

crossover serisi 

 alien predator'e karşı (2004)

 aliens vs. predator: requiem (2007)

önbölüm film serisi
 prometheus (2012)
 yaratık: antlaşma  (2017)
 devam filmi (bilmiyoruz)

bağımsız film 

 bağımsız film (bilmiyoruz)

ana karakterler 

 
robot filmleri
uzay macerası filmleri
medya imtiyazları
Fulanîler

pöller, fulalar, fulaniler veya fulbeler (pölce: fulɓe, fransızca: peul, portekizce: fulaw, hausaca: fulani, volofça: pël, bambaraca: fulaw), çoğunluğu batı afrika'da ve orta afrika'nın kuzey bölümünde yayılmış olan afrika'nın en kalabalık nüfusa sahip etnik gruplarından biridir.

halkın konuştuğu pölce, nijer-kongo dilleri öbeğine bağlı bir dildir.

futa-calon'dan massina'ya (mali) inerek, 15. yüzyılda bir krallık kuran pöller, batı afrika'ya yayıldılar. 1810'da şeyh ahmadu yönetiminde kurdukları, teokratik özellikteki krallık, elhac ömer'in saldırılarıyla yıkıldı. 1804'ten sonra osman bin fudi'nin kurduğu geniş imparatorluk ise fransız sömürgeciler tarafından ortadan kaldırıldı. yaşadıkları bölge 1903'te britanyalılar tarafından sömürgeleştirildi.

kaynakça 

 
benin'deki etnik gruplar
burkina faso'daki etnik gruplar
çad'daki etnik gruplar
fildişi sahili'ndeki etnik gruplar
gambiya'daki etnik gruplar
gine'deki etnik gruplar
gine-bissau'daki etnik gruplar
kamerun'daki etnik gruplar
mali'deki etnik gruplar
moritanya'daki etnik gruplar
nijer'deki etnik gruplar
nijerya'daki etnik gruplar
orta afrika cumhuriyeti'ndeki etnik gruplar
senegal'deki etnik gruplar
sudan'daki etnik gruplar
İber vaşağı

{{takso memeli
| ad = i̇ber vaşağı
| statü = cr
| trend = down
| resim = linces19.jpg
| alem = animalia  (hayvanlar)
| şube = chordata (kordalılar)
| sınıf = mammalia (memeliler)
| takım = carnivora (etçiller)
| alttakım = feliformia (kedimsiler)
| familya = felidae (kedigiller)
| altfamilya = felinae (küçük kediler)
| cins = lynx  (vaşak)
| tür = l. pardinus
| ikili_ad = lynx pardinus
| ikili_ad_yazar = temminck, 1827
| harita = mapa distribuicao lynx pardinus defasado.png
| harita_bilgi = dağılımı
| diğer_adları = pardel vaşağı, i̇spanyol vaşağı
| dış_bağlantılar = 
}}i̇ber vaşağı''' (lynx pardinus), kedigiller (felidae) familyasından  i̇spanya ve portekiz'de yaşayan çok ender bir vaşak türü.

 özellikler 
i̇ber vaşakları görümüm olarak avrasya vaşağına çok benzerler ama önemli ölçüde daha küçüktürler. 12 kg vücut ağırlıklarıyla bir avrasya vaşağı ağırlığının üçte ikisinden biraz daha hafiftirler. postları kuzeydeki akrabasından genelde daha belirgin ve güçlü şekilde lekelidir. bunların dışında iber vaşağı, tüm tipik vaşak özelliklerine sahiptir. kısa kuyruk, fırça tüylü kulaklar, kısa güçlü vücut ve uzun bacaklar.

 yaşam alanı 
başlangıçtaki dağılım tüm i̇spanya ve portekiz üzerinde uzanıyordu. bugün yaklaşık 100 birey, birbirinden az ayrılmış popülasyon olarak i̇ber yarımadası üzerinde dağınık olarak yaşar. yalnız iber vaşakları, portekiz  algarve'de, kalanlar i̇spanya'da yaşar. her iki büyük popülasyon, milli park coto de doñana ve sierra de andújar, jaén'de yaşar.

tercih edilen habitat ağaçları olan açık arazidir. i̇ber vaşakları, avrasya vaşaklarından çok daha az orman hayvanı olarak göze çarpar. i̇ber vaşaklarının bugün genelde dağlarda yaşaması, habitat olarak yüksek konumları tercih etmelerine değil, güçlü kovuşturma ve zulüme dayanmaktadır.

 yaşam tarzı 
i̇ber vaşakları geceleri aktif yalnız dolaşan hayvanlardır. başlıca avları, besinlerinin neredeyse % 95 ini oluşturan yaban tavşanlarıdır. i̇ber vaşakları, tavşan mevcudiyetine bu kadar bağımlı olmasından, tavşanların popülasyonlarındaki oynamalar, vaşakların mevcudiyetinde hak eden bir etkiye sahiptir. yaygın tavşan salgını myxomatosis (tavşan vebası), vaşakların nüfuslarına dolaylı olarak tehdit eder.

besinlerinin geri kalan % 5 i, kuşlar ve kemirgenlerden oluşur. bunlar ancak sadece, eğer yaban tavşanı mevcut olmadığı zamanlarda yenir.

 i̇nsan himayesi 
şu anda esaret altında 15 vaşak vardır. mart 2005'te insani himaye ile iber vaşağı üretmek, dişi vaşak sally'' ile başarılı olmuş,  milli park coto de doñana'nın üretim istasyonunda 3 yavru vaşak dünyaya gelmiştir. mart 2006'da sally, 2 yavru dünyaya getirerek ikinci kez anne olur.

dış bağlantılar 
 the iberian lynx emergency
 a bbc report on the population decline
 iucn species information
 about the birth of the cubs in captivity
  arkive i̇ber vaşağı (lynx pardinus) fotografları

kaynakça 

nesli kritik tehlikedeki hayvanlar
nesli tükenme tehlikesi altındaki hayvanlar
avrupa'daki tehlikedeki biyota
vaşak
i̇spanya'daki memeliler
endemik fauna
i̇ber yarımadası endemik hayvanları
avrasya megafaunası
Seçici alan derinliği

shallow focus netlik derinliğini daraltan fotoğrafik ve sinematografik teknik. deep focus tekniğinin aksine, bu teknik ile görüntünün sadece tek bir kısmı odak noktası içerisinde tutuluyor; görüntünün geri kalan kısmı bu noktanın dışında, yani bulanık gösteriliyor. yönetmenler ve fotoğrafçılar shallow focus ile resmin bir bölümünü diğer bölümlerine nazaran daha belirgin ederek, izleyicinin özellikle nereye dikkat etmesi gerektiğini vurguluyorlar.

örnek 

la règle du jeu (1939) filminin bu sahnesinde, önplanda bir çiftin birbirleriyle flört ettiklerini görüyoruz. arka planda ise bir silüet beliriyor: bu bayanın eve gelen kocası. yönetmen jean renoir, bu eve dönüşü fazla vurgulamamak ve olacaklar hakkında sadece küçük bir tüyo vermek için, bayanın kocasını şimdilik odak noktası dışında, yani bulanık tutuyor.

dış bağlantılar 
 sığ alan derinliği nedir?

film ve video teknolojisi
sinema ve video terminolojisi
fotoğrafçılık terimleri
fotoğrafçılık teknikleri
Yeni Dünya

yeni dünya, afrika-avrasya dışında kalan ana karaları ifade eden terimdir. çoğunlukla amerika ana karasını belirtmek için kullanılır.

bu terim ilk defa 15. yüzyılın sonlarında avrupalılar tarafından kullanıldı. amerika kıtası henüz avrupalılar için yeniydi zira dünya'nın yalnızca avrupa, asya ve afrika'dan (eski dünya) meydana geldiği düşünülüyordu.

ayrıca bakınız 
 batı yarımküre
 eski dünya

kaynakça 

amerika'da kültür
okyanusya
i̇nsan coğrafyası
coğrafya terminolojisi
Eski Dünya

eski dünya, bugün avrasya ve afrika'yı tarif etmek için kullanılan terimdir. coğrafi keşifler öncesinde yerin bilinen kısımları olan ana karaları ifade etmek için kullanılır. ayrıca eski çağlar için "bilinen dünya" adı ile de anılmaktadır.

ayrıca bakınız 
 yeni dünya

kaynakça 

coğrafya terminolojisi
Batı yarımküre

batı yarımküre, dünya'nın greenwich'ten geçen baş meridyenle ikiye bölündüğünde batıda kalan kısmıdır. jeopolitik anlamda genellikle amerika kıtalarını kastetmek amacıyla yeni dünya tabiri ile eş anlamlı olarak kullanılır.

batı yarımküre adı, amerika birleşik devletleri hükûmeti gibi bâzı kişi ve kurumlarca tüm amerika için bir mecâz-ı mürsel olarak kullanılır.

coğrafya
batı yarımküre, amerika kıtasının yanı sıra avrupa ve afrika'nın batılarını, sibirya'nin en uç noktası olan dejnev burnu'nu, okyanusya'nın bazı bölgelerini ve antarktika'nın bir kısmını kapsarken alaska'nın güneybatısındaki aleut adaları'nı içermez.

batı yarımküre'nin merkezi büyük okyanus'ta, 90. batı meridyeniyle ekvator'un kesişim noktasında, galápagos adaları'nın arasındadır. oraya en yakın kara parçası,  koordinatlarında bulunan genovesa adası'dır.

batı yarımküre'deki en yüksek dağ,  ile arjantin andları'ndaki aconcagua'dır.

batı yarımküre'de bir insanın girebileceği en uzun binaysa toronto'daki cn tower'dır. ().

ayrıca bakınız 
 eski dünya
 yeni dünya
 yarımküre
 doğu yarımküre
 güney yarımküre
 kuzey yarımküre

kaynakça 

batı yarımküre
Kazete

kazete,  i̇zmir merkezli  bağımsız kadın yayın organı.

"özgür kadının sesi" sloganıyla 7 ekim 1997'de iki ayda bir çıkan bağımsız bir alternatif kadın gazetesi olarak yayımlanmaya başladı. on yıl sonra aylık gazete haline gelen kazete; günümüzde yayın hayatına dijital olarak devam etmektedir.

türkiye'de kadın hareketi açısından alternatif medya işlevi üstlenen ilk yayın organlarından birisidir ve  bu alanda ülkenin en eski ve yayınına kesintisiz ara vermeden devam eden en uzun süreli kadın hakları gazetesidir. kadınların renk, dil, din, ırk, engelli ve etnik durumlarına bakılmaksızın yaşamın her alanında eşit temsilini savunduğunu ifade eder.

geçmişi 
kadın hakları üzerine yayın yapan ilk alternatif bağımsız kadın gazetesi olarak 7 ekim 1997'de gazeteci berrin güray dilekçi'nin girişimiyle yayımlanmaya başladı.  dilekçi, i̇zmir'in bornova ilçesinde şiddete maruz kalan kadınların başvurduğu bir kadın danışma merkezinin belediye tarafından kapatılması üzerine kadınların sesini duyurmak üzere gazeteyi çıkarmaya karar verdiğini belirtmiştir. haberlerin iletilmesinde ve dağıtılmasında farklı illerdeki kadın dernekleri destek vermiştir.

kazete, tabloid boyda 4 sayfası renkli 24 sayfa olarak ofset basılmakta idi. başlangıçta üç bin adet basılan kazete, 2000 yılından itibaren internet üzerinden de yayımlanmaya başladı ve daha geniş bir okur kitlesine ulaştı. basılı yayını ilk on yıl iki ayda bir iken, on yılın sonunda aylık gazete haline geldi.. 2008 yılında dağıtım sorunları yaşayınca abonelik sistemi ile dağıtılmaya başladı.

29 mayıs 2012'de kürtaj yasağına karşı yürüttüğü yayınları nedeniyle internet sitesi bir hacker grubu tarafından hacklendi, arsivi büyük ölçüde silindi.

kazete, 2017 yılında  basılı yayınını durdurdu; abonelerine son kez  "cumhuriyeti unutturmayacağız" manşetiyle basılı olarak dağıtıldı yayın hayatını kesintisiz olarak dijital ortamda sürdürmektedir.

künye 
kazete'nin i̇mtiyaz sahibi ve sorumlu yazı i̇şleri müdürü berrin gürçay dilekçi; haber yayın koordinatörü ceren dilekçi'dir. danışma kurulunda feride acar, yakın ertürk,  huriye kuruoğlu, serpil sancar, kadriye bakırcı, selma acuner, hülya gülbahar, av. sema kendirci, ayşen erdoğan, i̇lknur üstün ve sevilay t. dökmeci yer alır.

bazı yazarları 
 berrin gürçay dilekçi
 emine bozkurt 
 yakın ertürk
 gülsün bilgehan
 meltem arıkan
 zerrin toprak karaman 
yaşar seyman
 ş.huriye kuruoğlu
 şirin tekeli
 i̇pek i̇lkkaracan
 nuran talu
 songül sallan gül
 ceren dilekçi

kaynakça

dış bağlantılar 
 

türkiye'de feminizm
türkiye gazeteleri
türkçe gazeteler
alternatif medya
Cengel

cengel (ya da cangıl), sıcak iklime sahip bölgelerde bulunan balta girmemiş, baskın olarak ağaçların hakim olduğu yoğun bir bitki örtüsüne sahip ormanlar için kulanılan bir terimdir. günümüzde yağmur ormanı terimi de cengel yerine kullanılmaktadır.

dünya yüzeyinin yaklaşık %6'sı cangıl olarak sınıflandırılabilir. varlığı, ekosistemin devamı için hayati önem taşır. sözcüğün esası farsçada "susuz yer" anlamına gelen cangal dan gelmektedir.

ormanlar
i̇klim
Pirit

pirit, formülü fes2 olan, kübik sistemde billurlaşan demir sülfür.

özgül ağırlığı 5-5,02 arasında, mohs sertlik ölçeği 6 - 6,5 arasında değişen piritin, billurları metal parlaklığındadır. elektriği iletir ve ısıtıldığında zayıf bir elektrik akımı üretir. kavrulma sonunda kükürt dioksit verdiğinden, sülfürik asit üretiminde kullanılır. tortul kayaçlarda ve başkalaşma kayaçlarında bulunur. en yaygın ve en bol sülfür mineralidir. sahip olduğu altın renginden dolayı, çoğu zaman altınla karıştırıldığından, "aptal altını" (fool's gold) diye de anılır.

galeri 

sülfür mineralleri
demir mineralleri
simyasal maddeler
i̇norganik bileşikler
yarı iletkenler
kübik mineraller
Pirimidin

pirimidin, genellikle nükleik asitlerde, ayrıca bazı koenzimler ile vitaminlerde bulunan azotlu aromatik bazların genel adı.

en basit pirimidin yapısı c4h4n2'dir ve biyoloji açısından son derece ilgi çekici olan pirimidinler, bu ana yapının türevleridir.

üç pirimidin (sitozin, timin ve urasil), biyolojik sistemde bulunur. urasil, yalnızca ribonükleik asitte (rna), timin deoksiribonükleik asitte (dna), sitozinse hem dna'da, hem de rna'da görülür. pirimidinlerin biçimleri ve boyutları, aynı zamanda da pürinlerle hidrojen bağları oluşturma yetenekleri, nükleik asitlerin üç boyutlu yapılarını ve biyolojik işlevlerini sağlar.
Yeni Dünya akbabaları

yeni dünya akbabaları (cathartidae), amerika kıtasında yaşayan akbaba türlerinin oluşturduğu bir kuş familyasıdır. eski dünya akbabaları ve yeni dünya akbabaları, fenotip ve beslenme alışkanlıkları açısından birbirine benzeseler de aralarında hiçbir genetik bağlantı bulunmamaktadır

bunlardan en büyüğü güney amerika'da yaşayan and kondoru (vultur gryphus), en yaygın türüyse hindi akbabasıdır. (cathartes aura)

leşçil beslenirler. bazı türleri yerleşik yaşarken bazıları göçmendir. tüm türlerin baş ve boyunları tüysüzdür. uzun, geniş kanatları ve set kuyrukları sayesinde süzülmeye en iyi uyum sağlayan kuş türleri bunlardır. ayakları pençeli, ön parmakları uzun ve hafifçe perdelidir ve kavramaya elverişli değildir gagaları kısmen eğri ve diğer yırtıcı kuşlara kıyasla zayıf olan yeni dünya akbabaları, bu sebepten taze eti parçalayamaz ve çürük et tercih ederler. oval şeklinde olan   burun delikleri arasında perde olmadığından bu kuşlara yandan bakan biri diğer burun deliğinden dışarıyı görebilir. gözlerinin üzerinde kaş kemiği bulunmamasıyla gündüz yırtıcı kuşlarından ayırılabilirler.

yeni moleküler biyoloji çalışmalarının sonuçlarına göre yeni dünya akbabaları daha çok leyleklerle (ciconiidae) akrabadırlar. bu yüzden bir dönem, önceden olduğu gibi falconiformes (gündüz yırtıcıları) takımı yerine  ciconiiformes (leylekler ve balıkçıllar) takımına yerleştirilmişlerdir. ancak en son yapılan genetik araştırmalar, onları tamamen kendilerine ait olan cathartiformes takımına yerleştirmiştir.

yeni dünya akbabaları, kanada'nın kuzey bölgeleri dışında amerika kıtasının tamamında bulunabilirler.

cinsler ve türler 
 cins coragyps
 amerika kara akbabası (coragyps atratus)
 cins cathartes
 hindi akbabası (cathartes aura)
 küçük sarı başlı akbaba (cathartes burrovianus)
 büyük sarı başlı akbaba (cathartes melambrotus)
 cins sarcoramphus
 kral akbaba (sarcoramphus papa)
 cins vultur
 and kondoru (vultur gryphus)
 cins gymnogyps
 kaliforniya kondoru (gymnogyps californianus)

kaynakça
Kaya kırlangıcı

kaya kırlangıcı (ptyonoprogne rupestris), kırlangıçgiller (hirundinidae) familyasından kayalık alanlarda yaşayan bir kırlangıç türüdür.

özellikleri 

14–15 cm uzunluğunda, sırtı koyu kahverengi, göğsü ise açık renklidir. kuyruğundaki teleklerde siyah üzerine beyaz lekeler bulunur. geniş, sivri uçlu kanatları vardır. kum kırlangıcına benzer, ama ondan daha büyüktür ve göğüs bandı bulunmaz. uçuşu hızlı ve çeviktir, beslenirken böcekleri havada kıskıvrak yakalar.

yaşam şekli 

kaya kırlangıçları, gagalarında topladığı çamurlardan, inşa ettiği küre biçimdeki yuvasına 3-5 arası yumurta koyar. normal olarak dağ evlerinde, uçurum çıkıntılarının altında yuva yapar ama bazen binalar ve otoyol köprülerinde yuva yaptığı görülür. büyük beslenme sömürgeleri oluşturmaz, ama üreme mevsiminin dışında toplu halde yaşarlar.

dağılımı 

güney avrupa, akdeniz ve güney asya'nın dağlarında görülür. birçok avrupalı türleri yerlidir, ama bazı kuzeyde beslenenler ve asyalı olanlar göçmendir. kuzey afrika veya hindistan'da kışlarlar.

dış bağlantılar 

ptyonoprogne
türkiye'deki kuşlar
göçmen kuşlar
Pirüvik asit

pirüvik asit, formülü ch3cocooh olan ketopropanoik (ya da ketopropiyonik) asidin yaygın adı.
molekül ağırlığı: 88.06 g/mol.

metabolizmada önemli rol oynayan pirüvik (ya da piruvik) asit, bazı aminoasitlerin aminin giderilmesi yoluyla proteinlerden ve glikoliz yoluyla glikojen ile glikozdan elde edilebilir (tersine bir süreçle glikolizden glikojen de elde edilebilir). glüsitlerin, lipitlerin ve proteinlerin metabolizmasının her aşamasında yer alır.

tuz, ester ve anyon hali pirüvat olup, elde ediliş yöntemi her canlı organizmada aynıdır. çünkü bu olayı katalizlemek için aynı enzimler kullanılır.

keto asitler
glikoliz
hücresel solunum
egzersiz fizyolojisi
bilgi kutusu bulunmayan kimyasal maddeler
Avlu

avlu, yapıların orta kısmında bulunan, tercihe göre üstü açık ya da kapalı olan geniş bölümdür. mimarlıkta atriyum olarak da adlandırılır. türk mimarîsinde avlular genelde üstü açık şekilde bırakılır. eve giriş kapısı avluya açılır. özellikle i̇ç anadolu bölgesi ve güneydoğu anadolu bölgesi'nde görülen avlu geleneği genellikle önemli kişilerin evlerinde görülür. birçok avluda süs havuzu bulunur. avlular çocukların oyunlar oynadığı, yaz günlerinde yemeklerin yendiği, eğlencelerin düzenlediği yerlerdir. törenler avluda düzenlenir, dinî bayramlarda kurban, avluda kesilir. avrupa mimarlığında avluların üzerinin cam ile kapatıldığı da olur.

avlu (atriyum) terimi sadece evler için değil, fabrika ve alışveriş merkezlerindeki orta boşluklar için de kullanılır. bu tür alanlarda merdivenler, asansörler, ana giriş kapısı avluya açılır.

cami avluları 

camilerde bir dış avlu (harim), bir de iç avlu (harem) yapılır. dış avlu, camiyi mahalle yapılarından yüksek duvarla ayırır. bu duvarlar demir parmaklıklı pencereler ve birkaç yerde kapılardan oluşur. bazı kapılar dar ve zincirlidir. zeminin eğimli olduğu yerlerde avluya merdivenle çıkılır.süleymaniye camii örneğindeki gibi dış avlunun taçkapısı anıtsaldır. yenicami gibi örneklerde ise şehrin zamanla genişlemesi yüzünden dış avlu kaldırılmıştır. genellikle bu dış avlularda yaşlı ağaçlar vardır. dış avlu zemini topraktır. (arseven, 222)

i̇ç avlu ise, cami binasına bitişik, etrafı kemerli kubbeli revaklarla çevrili, ortasında şadırvan bulunan mekandır. i̇ç avlunun bir taçkapısı (portal) ve yan kapıları vardır. döşemesi, mermerdir. revakların duvarlarında iki sıra pencere bulunur, alt sıra kapaklıdır üst sıra sabit alçı revzendir.

ayrıca bakınız 

 impluvium
 ala

mimari öğeler
Petrokimya

petrokimya, petrolden organik kimyasal ürünler elde etmede kullanılan sanayi yöntemlerini topluca belirten terim.

petrol sanayisi 1950'den başlayarak, yakıtları, yanıcıları, özel olarak da alkenleri (olefinler), aromatikleri, amonyağı ve asetileni, hem bitmiş olarak, hem de kimya sanayisini besleyecek bazlar olarak, temel etkinliğine katmıştır.

ayrıca bakınız 
 alkenler
 asetilen
 petrol
Robert Burns

robert burns (d. 25 ocak 1759 - ö. 21 temmuz 1796) i̇skoç şair.

bir şair ve şarkı sözü yazarıydı. birçok insan tarafından i̇skoçya'nın ulusal şairi olarak görüldü ve en çok i̇skoç dilinde yazdığı şiirlerle tanındı. yine de birçok eserini i̇ngilizce ve i̇skoç diyalektiğinde yazdı ve bu sayede çok daha geniş bir kitleye ulaşabildi.

burns; romantizm hareketinin öldükten sonra önemli bir karakteri olmuştur ve liberalizm ve sosyalizm için büyük bir ilham kaynağı olmuştur. i̇skoçya'nın kültürel bir sembolü olarak görülür ve ülkelerinden göç etmek zorunda kalan i̇skoçları temsil eder. i̇skoç edebiyatı için de en önemli kişilerden biridir.

burns ayrıca halk şarkıları toplamıştır, genelde bunları düzeltmiş ya da adapte etmiştir. "scots wha hae" de uzun süre resmi olmayan i̇skoç resmi marşında kullanılmıştır.

doğum tarihi 25 ocak, i̇skoçya'da ulusal tatildir ve "burns gecesi" olarak kutlanılır.

dış bağlantılar 
 robert burns resmi web sitesi
 world burns club

 
1759 doğumlular
18. yüzyılda i̇skoçlar
i̇skoç şairler
i̇skoç söz yazarları
romantik edebiyat
1796 yılında ölenler
Petrol hattı

petrol boru hattı, birbirlerine kaynaklarla tutturulmuş büyük (çapları genellikle 1 m'dir) borulardan oluşan ve petrolün kilometrelerce taşınmasını sağlayan borular sistemi. sıvı ve gaz gibi akışkan hâle getirilebilecek maddeleri uzak mesafelere iletebilmek için tesis edilen büyük çaplı boru şebekelerine verilen addır. i̇letim için gerekli olan güç, genellikle dev pompalayıcılardan sağlanmaktadır. günümüzde boru hatları, petrol ve doğalgaz iletiminde yaygın olarak kullanılmaktadır. bunların en bilinenlerinden biri de, türkiye - azerbaycan ve gürcistan'ın ortak bir projesi olan bakü-ceyhan boru hattı'dır.

boru hatlarının toplum ve ülkelerarası siyasi i̇lişkilerde önemi 

boru hatları, sıklıkla petrol ve doğalgaz iletiminde kullanılır. günümüzün çağdaş toplumları için petrol ve doğalğaz, para, enerji ve refah anlamı taşır. şu an, petrol dışında hiçbir kaynağı olmayıp da zenginlik ve refaha kavuşabilmiş pek çok ülke vardır. (örn: suudi arabistan, bae, kuveyt, azerbaycan, türkmenistan vb.)

petrol ve ürünleri, ekonomi ve toplum yaşamı konusunda bu denli önemli olabildiği için, siyasi ilişkilerde de önem arz etmektedir. bir ülkenin, gaz veya petrolünün çoğunluğunu ithal ettiği bir başka ülke ile iyi ilişkiler kurması, düşmanca tavır takınmaması gerekir. aksi takdirde, petrol ihraç eden ülke, kendisine düşmanca davranan ülkeye vanalarını ansızın kapatabilir. bu da, petrol ve gaz alımı yapan ülkenin toplumundaki yaşantıda çalkantılara yol açabilir, petrolsüz kalan ülkenin hareketlerini kısıtlayabilir, hatta söz konusu ülkeyi kaosa bile sürükleyebilir. petrol hatlarının önemi de burada ortaya çıkar.

i̇lki pensilvanya'da (abd) 1920 yıllarında düzenlenmiş olan petrol boru hatlarının 100 m³/saat ile 4.000 m³/saat arasında değişen debileri, 40–160 km aralıklarla kurulmuş pompalama istasyonları tarafından sağlanır. bu istasyonlarda, imdat pompası dışında, dizel motoruyla ya da elektrik motoruyla çalışan 1-4 pompa bulunur. sıvının hızı 5–10 km/saat'e ulaşabilir.

petrol boru hatları genellikle 1 m çapında, karbon çeliğinden yapılmış boruların kaynakla birleştirilmesiyle yerleştirilir. karada ve deniz dibinde, pek derin olmayan hendeklere, 120 m uzunluğundaki borular halinde döşenir.
Değer (etik)

değer kavramı, öncelikle genel anlamda kişinin nesne ile ilişkisinden doğan nitelik olarak anlaşılır. bu anlamda değer öznel bir görüş açısından değerlendirilir. dolayısıyla değer kişiden kişiye değişebilmekte, farklı türde değer düzeyleri ortaya konulabilmektedir. değerin bir başka ya da ikinci bir anlamı ise, kişinin kendi kişiselliğinin dışında, yani insanın deneyimlerinin dışında kendi başına var olan kendinde bir nitelik olarak anlaşılır. max scheler ve nicolai hartman'da bu yönde bir görüş görülür. buna göre değerler, biçimsel yönden ve içeriksel yönden olmak üzere ikiye ayrılırlar. sonra bu alanlar da kendi alt bölümlerine ayrılabilirler. değer kavramı hem nesne alanında hem de mantıksal alanda, ahlaksal alanda ve estetik alanda ortaya çıkar. değerleri felsefenin ana konusu yapan ve ayrıca değerlerin incelenmesini hedefleyen felsefe eğilimi de söz konusudur ve değer felsefesi olarak adlandırılır.

kaynakça
 felsefe terimleri sözlüğü, bedia akarsu, i̇nkılap yayınevi.
 felsefe sözlüğü, ahmet cevizci, paradigma yayınları.

felsefi kavramlar
etik kavramları
metafizik kavramları
motivasyon
toplum felsefesi
toplumsal sistemler
değer
Kâzım Nuri Çörüş

kazım nuri çörüş, 1912 nisan-ağustos osmanlı meclis-i mebusanı'nda bir dönem mebusluk yapmış, sonrasında 1915'te iş arkadaşları ile birlikte tariş'in kurucuları arasında yer almış ve türkiye'de kooperatifçiliğin öncüleri arasında bulunan aydınlı iş ve siyaset adamıdır.

ege bölgesi’nde bazı tarımsal ürünlerde dışa bağımlılığın dış ticarette dalgalanmalardan doğrudan etkilenme sonucunu doğurması, çiftçinin bin bir güçlükle yetiştirdiği ürününü satamaması, çoğu kez de ürün teslim etmek koşuluyla borçlanarak tefecilerin oyuncağı haline gelmesi üzerine, i̇zmir yemiş çarşısı’nda yerleşmiş olan alıcı tekelinin kırılması ve özellikle incir üzerinde oynanan olumsuzlukların giderilmesi amacıyla örgütlenmeye gidilmiş, 29 ocak 1912’de germencik’te, 4 şubat 1912’de ise aydın’da egeli incir üreticilerinin gerçekleştirdiği üretici kongreleri ile tarım satış kooperatifleri’nin (günümüzdeki tariş) kuruluşuna gidilecek ilk adımlar atılmıştır. 1912 nisan-ağustos osmanlı meclis-i mebusanı'na aydın mebusu olarak katılmıştır.

1913 yılı sonlarına doğru i̇ncirliovalı nazmi topçuoğlu, umurlulu kazım nuri çörüş ve erbeylili ahmet sarı ve arkadaşları, üreticilerin yaşamakta olduğu olumsuzluklardan kurtulabilmesinin tek yolunun, üreticiler arasında bir kooperatif çatısı oluşturmaktan geçtiğini görmüşlerdir. ege bölgesi üreticilerini kooperatifçilik ilkeleri doğrultusunda örgütleyen ilk kuruluş, milli aydın bankası’nın bir kolu olarak, "kooperatif aydın i̇ncir müstahsilleri anonim şirketi" ismiyle 21 ağustos 1915 tarihinde kurulmuş olup, bu tarih tariş’in kuruluş günü olarak kabul edilmektedir.

1912 nisan-ağustos osmanlı meclis-i mebusanı aydın üyeleri
çörüş, kazım nuri
türk iş insanları
Du Fu

du fu (ya da tu fu) (d. 712 - ö. 770) tang dönemi'ndeki önemli bir çinli şair. li bai de dahil olmak üzere birçok kişi o'nu yaşamış en büyük çinli şair olarak tanımlamıştı. yazıtlarında ülkesine hizmet etmek isteyen bir hizmetkar olarak kendisini tanımladı. yaşamı an lushan i̇syanı'nda (755) büyük zorluklara girdi ve yaşamının geri kalanını büyük zorluklarda yaşadı.

yaşamında o kadar tanınmasa da, eserleri çin ve japonya kültüründe oldukça mühim olmuştur. çinliler tarafından tarih şairi olarak tanımlanırken, batı kültürü için de çinli shakespeare olarak tanımlanmıştır.

712 doğumlular
770 yılında ölenler
çinli şairler