Tarih öncesi Balkanlar

tarih öncesi dönemde balkanlar 44.000 yıl önce ilk kez  üst paleolitik dönemde homo sapiens’lerin bölgede ortaya çıkmasıyla başlar. tarihöncesi dönemin sonu ise ilk kez yazılı metinlerin antik yunan’da ortaya çıktığı mö 8. yüzyıl olduğu kabul edilir. bölgedeki prehistorik süreç üst paleolitik, holosen, orta taş çağı, neolitik devrim, proto hint-avrupalılar, tarihöncesi periyotları olarak adlandırılan alt dönemlerden oluşur ancak bu dönemler arasındaki geçiş görecelidir. örneğin bazı yorumlara göre prehistorik dönem bronz çağı antik yunan dönemindeki (mö 2800-mö 1200) girit uygarlığı, miken uygarlığı, trak uygarlığı, limni uygarlığı ve veneti uygarlığı’nı kapsarken, bazılarına göre kapsamamaktadır. başka bir yoruma göre balkan bölgesinde tarihöncesi dönemin en son aşaması olan tarihöncesi dönem homeros ile başlamıştır. her halükarda prehistorik dönem 5. yüzyılda herodot’tan önce sona erdiği kabul edilmektedir.

cilalı taş devri 

starçevo-körös (mö 6500-4000), doğrusal çömlekçilik (mö 5500-4500), vinča (mö 5000-3000), kukuteni-tripilyan (mö 4500-3500) ve ezero kültürü (mö 3300-2700), balkanlar’ın çeşitli kısımlarında yaşadığı arkeologlarca belirtilen kültürlerdir.

bakır çağı tarihli varna kültürü (mö 4600-4200), dünyadaki bilinen en eski altın hazinesi ve ölümden sonraki hayata dair inanışın kaynağıdır.

balkanlar, cilalı taş devri’nde avrupa genelinden önce çiftçiliğin geliştiği bir bölgedir. burada gelişen çiftçilik faaliyetleri kuzeye ve orta avrupa’ya geçmiştir.

bakır çağı 
miladın öncesinde, iii. binyılın sonu ile ii. binyılın ilk yarısında proto grekçe konuşan kabileler bölgeye hareket etmişlerdir. mö 1000’de i̇lir kabileleri bugünkü arnavutluk’un kuzeyinde belirmişlerdir. mö 1000 civarında daçyalılar ve traklar balkanlar’da (bugünkü romanya, bulgaristan, moldova, kuzeydoğu yunanistan, türkiye’nin trakya kısmı, doğu sırbistan ve makedonya) görünmüşlerdir.

friglerin de balkanlar’ın güney kesimlerinde yerleştikleri düşünülmektedir.

demir çağı
mö 9-8. yüzyıllarda dorlar, balkanlar’ın güneyinde yerleşmişlerdir. mö 4. yüzyılda büyük i̇skender’in hükümdarlık döneminde bölge, makedonya i̇mparatorluğu’na ev sahipliği yapmıştır.

antik dönemler

roma öncesi dönem 
scodra (bugünkü i̇şkodra) şehri merkez olmak üzere i̇lirler, mö iv. yüzyılda bölgede güç oluşturmuşlardır. ancak, mö 358’de ii. filip (büyük i̇skender’in babası), i̇lirleri yenip egemenlik alanını ohri gölü’ne dek genişletmiştir.

mö 323’lerde grek şehirleri arasında şiddetli çatışmalar yaşanmıştır.

mö 229 ve 219’da roma ordusu, i̇lirya yerleşkelerine baskın düzenlemiştir. bu baskınlar neretva vadisinde gerçekleşmiştir. i̇liryalılar karşılık olarak romalılara saldırınca roma için balkanlar’a yayılma fırsatı oluşturulmuştur.

mö 180 yılında dalmaçyalılar, i̇lirya kralı gentius’a karşı bağımsızlık ilan ederler. romalılar, mö 168’de son i̇lirya kralı gentius’u yenip kendisini mö 165’te roma’ya esir olarak götürmüşlerdir. kısa süre sonra bu bölge roma kontrolü alınmış, idarî yapılanma kurulmuştur.

mö 168 civarlarında romalılar, grek sivil savaşları sebebiyle uygun zemin bulup imparatorluk sınırlarına makedonya, epir ve achaea topraklarını katmışlardır.

kaynakça 

prehistorya
 balkanlar