Süleyman Kerimov

süleyman abusaidoviç kerimov (; ) (1966/1967 doğumlu), lezgi kökenli bir rus milyarder iş insanı, hayırsever ve politikacı. 2007 yılında kerimov, hayırsever çabalarına odaklanmak için süleyman kerimov vakfı'nı kurdu. kerimov 2008 yılından bu yana rusya federasyonu federasyon konseyi'nde dağıstan cumhuriyeti'ni temsil etmektedir. nisan 2018'de amerika birleşik devletleri hazine bakanlığı tarafından yaptırımlara tabi tutuldu. 26 temmuz 2020'de, amerikan iş dergisi forbes, kerimov'un tahmini mal varlığının net 21,3 milyar abd doları olduğunu ve kendisinin dünyanın en zengin 56. kişisi olduğunu bildirdi.

eğitimi 
kerimov 1983'te liseden mezun oldu ve ardından 1984'te dağıstan politeknik enstitüsü i̇nşaat mühendisliği bölümüne kaydoldu, ancak bir yıl sonra sovyet ordusu için zorunlu askerlik hizmeti çalışmalarını durma noktasına getirdi. 1986 yılında askerlik hizmetini tamamladıktan sonra kerimov, 1989 yılında finansal muhasebe ve ekonomi bölümünden mezun olduğu dağıstan devlet üniversitesi'nde  çalışmalarına devam etti. çalışmaları sırasında ddü sendikalar komitesi başkan yardımcılığı yaptı. kerimov, eski bir ticaret birliği liderinin kızı olan gelecekteki karısı firuza ile de üniversitede tanıştı.

kerimov, 1990'ların başında daha sonra memleketi dağıstan'dan taşınmasına neden olacak olan hırsını, erken yaşlardan itibaren para kazanma hayalini belirtti.

kariyeri

i̇lk yılları 
1989'da üniversiteden mezun olduktan kısa bir süre sonra kerimov, dağıstan'ın başkenti mahaçkale'deki eltav elektrik fabrikasında ekonomist olarak işe başladı. devlet kontrollü tesis, televizyon üreticilerine transistörler ve yarı iletkenler sağlarken, aynı zamanda diyotlar, mikroçipler ve halojen lambalar da üretiyordu. kerimov'a ayda 150 ruble (yaklaşık 250 dolar) ödeniyordu ve o ve karısı, iki odalı bir dairenin bir odasını paylaştıkları fabrikaya bitişik bir işçi yurdunda yaşıyorlardı.

sonunda, kerimov eltav'da genel müdür yardımcısı makamına yükseldi ve sovyetler birliği'nin çöküşü sırasında yatırım yapmakla uğraşmaya başladı.

fedprombank 
1993 yılında, kerimov, eltav ile elektrik şirketi tarafından kurulan moskova bankası fedprombank arasındaki ilişkilerden sorumlu oldu. fedprombank geciken endüstrileri finanse etti ve kerimov ve ortakları kısa süre sonra büyük kamu hizmeti şirketlerinin alacaklıları haline geldi ve bu şirketlerin temel hizmetleri sağlamaya devam etmelerine olanak sağladı. rus ekonomisi istikrar kazandığında, borçlar fedprombank ve dolayısıyla kerimov için yüksek getirilerle geri ödendi.

kerimov, 1995 yılında bankacılık ve ticaret şirketi soyuz-finans'ın başına atandı ve 1997'de kerimov, vnukovo havayolları'nda %50 hisseye sahip oldu ve etkisini fedprombank'ı devralmak için kullanarak ortaklarının hisselerini satın aldı.

nafta moskva 
1999 sonlarında kerimov, sovyet tekel şirketi soyuznefteexport'un halefi olan petrol ticaret şirketi nafta moskva'nın %55 hissesini 50 milyon dolara satın aldı. 2000 yılına gelindiğinde nafta moskva'daki hissesini %100'e çıkardı. kerimov, petrolle ilgili tüm varlıklarını satarak ve bir yatırım ve holding şirketi kurarak şirketin kitlesel olarak yeniden yapılandırılmasını üstlendi. nafta'nın 2000'li yılların ortalarındaki yatırımları arasında smolensky passazh ve avtobank iş merkezinin satın alınması da vardı.

gazprom ve sberbank yatırımları 
2003 yılında kerimov, petrol ve gaz şirketi gazprom'a yatırım yaptığı devlete ait vnesheconombank'tan 43 milyon dolarlık bir kredi almayı başardı. takip eden yıl, rus gaz şirketinin hisse fiyatları ikiye katlandı ve kerimov kredinin tamamını dört ay içinde geri ödedi. 2004'te şu anda rusya ve doğu avrupa'nın en büyük bankası olan sberbank, kerimov'a, kerimov'un hisse senedi alımında kullanacağı 3.2 milyar dolar kredi verdi ve bu kredi sonradan geri ödendi. 2008 yılına kadar kerimov, sberbank'ın %6 hissesini, gazprom'un %5 hissesini satın altından sonra 17.5 milyar dolarlık tahmini servetini biriktirerek dünyanın 36. en zengin insanı haline geldi. 2008'in ortasında kerimov, gazprom ve sberbank hisselerinin tamamını sattı.

polymetal 
kasım 2005'te kerimov'un nafta moskva şirketi, rusya'nın en büyük altın ve gümüş madenciliği şirketlerinden biri olan jsc polymetal'i satın aldı. 2007'de şirketi londra borsası'nda halka açtı, ardından altın 2011'de tüm zamanların en yüksek seviyesine tırmanmadan önce hisselerinin %70'ini 2008'de sattı. 2008'de kerimov polymetal'in kontrolünü devretti.

2008 krizindeki rolü 
2007'de dünya piyasaları daralmaya başladığında, kerimov ve ortakları rusya'nın yaklaşan ekonomik krizden batı'dan daha fazla zarar görmesini bekliyorlardı. bu nedenle, batı bankalarıyla daha yakın bağlar kurmak için uyumlu bir çaba gösterdi. kerimov gazprom ve diğer rus mavi çiplerindeki hissesini azalttı ve wall street'e yaklaşarak, kurumlarını açığa satışlardan korumak için servetinin büyük çoğunluğunu yatırmayı teklif etti. karşılığında, kerimov'un gelecekteki krediler için uygun kredi teklifleri alması bekleniyordu.

2007'de kerimov morgan stanley, goldman sachs, deutsche bank, credit suisse ve diğer finans kuruluşlarına milyarlarca dolar yatırım yaptı. ne kerimov ne de batı bankaları yatırımının tam boyutunu açıklamış olsalar da, kerimov'un ekonomik krizin en karanlık günlerinde abd hazinesi'nden rus oligarkına hisselerini satmamasını söyleyen bir çağrı alması anlaşmanın detayları konusunda yeterince açıklayıcıydı.

polyus gold 
ekonomik kriz sırasında yaşadığı kayıpların ardından kerimov, yatırım stratejisini yatırım yaptığı şirketlerin stratejilerini etkileyecek kadar büyük hisseler satın almaya kaydırdı. 2009'da nafta moskva, vladimir potanin'den rusya'nın en büyük altın üreticisi olan oao polyus gold'un 1,3 milyar dolarlık hissesini (%37 hisse) satın aldı.

daha sonra hisseler %40,2'ye çıkarıldı. 2012 yılında şirket, londra borsası'nda halka arz edildi.

2015 yılında kerimov'un polyus gold'daki payı oğlu said'e devredildi.

emlak geliştiricisi pik group 
2009 baharında, rusya'nın inşaat devi pik group'un hissedarları, şirketlerinin hisselerinin %25'ini kerimov'a sattı. pik, borç seviyelerinin 1.98 milyar dolara ulaşmasından sonra ek finansmana ihtiyaç duydu ve sermayelerinin değeri 40 kattan fazla, 279.9 milyon dolara kadar düştü. nafta moskva daha sonra pik grubu'ndaki hissesini %38.3'e yükseltti.

aralık 2013'te kerimov hisselerini emlak yatırımcısı sergei gordeev'e ve değerli metal madencisi polymetal'de hissesi olan iş insanı alexander mamut'a sattı.

uralkali 
haziran 2010'da kerimov ve ortakları alexander nesis ve filaret galchev, dmitry rybolovlev'e, belaruskali ile birlikte, küresel potas pazarının %70'ini kontrol eden ikiliyi oluşturan rus potas devi uralkali'nin %53 hissesi için tahmini 5.3 milyar dolar ödedi: belarus potas şirketi (bpc). kerimov, uralkali'nin devralımı için rusya'nın vtb bankasından önemli miktarda kredi aldı.

temmuz 2013'te uralkali, bpc kartelinden çekildiğini, fiyatları düşürdüğünü ve pazar payı için üretimi maksimum kapasiteye çıkardığını duyurdu. küresel ekonomi üzerindeki anlık sonuçları, potas fiyatlarında %25'lik bir düşüşün ton başına yaklaşık 340 $'a düşmesi ve hem kanadalı üreticilerin hem de belarus ekonomisinin beklentilerine zarar vermesiydi. belarus yetkilileri, yılda 1 milyar dolara yakın zarara uğrayacaklarını tahmin etti.

uralkali'nin temmuz ayındaki açıklamasından iki hafta sonra, belarus başbakanı mihail myasnikovich, mevcut durumu tartışmak üzere kerimov ve uralkali yöneticilerini minsk'e davet ettii. uralkali'nin o zamanki ceo'su vladislav baumgertner, kerimov'un yerine davete katıldı ve devlet güvenlik güçleri tarafından tutuklandı ve "gücü kötüye kullanmak" ile suçlandı.

bu arada belarus, diğer uralkali çalışanları ve ana hissedarı süleyman kerimov hakkında da ceza soruşturması başlattı. baumgertner, uralkali'nin mülkiyetini değiştirme planı açıklanana kadar belarus kgb hapishanesinde tutuldu. belarus daha sonra baumgertner'ı rusya'ya iade etti. belarus, kerimov'u ulusal arananlar listesine koydu ve interpol'den kendisi için bir kırmızı bildirim yayınlamasını istedi. interpol daha sonra herhangi bir kırmızı bildirim yapılmadığını ve talebin doğası gereği siyasi olduğunu açıkladı. belarus yetkilileri daha sonra kerimov aleyhindeki davayı geri çekti ve ceza soruşturmasını kapattı. aralık 2013'te kerimov, uralkali hisselerinin %21.75'ini mihail prohorov'a 3,7 milyar amerikan doları ve %19,99'unu yaklaşık 2,9 milyar amerikan doları karşılığında uralchem'e sattı.

i̇ş stilinin medyada yansıması 
forbes dergisi, kerimov'u 20 yılı aşkın süredir tek bir röportaj vermeyen ve en özel rus milyarderlerinden biri olarak tanımlamaktadır.

moscow times, forbes magazine russia'nın eski bir editör yardımcısı olan kirill vishnepolsky'nin kerimov'u benzer şekilde zekice bir yatırım tarzı için "rus warren buffet" olarak tanımladığını aktardı.

üst düzey bir moskova bankacısının kerimov hakkında söylediği sözler şu şekildedir: "bazen onunla konuşmak zor. o her zaman senden birkaç adım öndedir. yabancılar için, rus ortamına alışkın olanlar için bile neredeyse imkansız. çok hızlı ve yaratıcı, bir anlamda başkalarının aklına gelmeyen fikirler onun aklına geliyor."

rusya'da faaliyet gösteren finansörler ve bankacılara göre, kerimov'un yatırımları için geniş bir kaldıraç kullandığı bildirildi.

finansal başarısı, yeniden satış yoluyla varlık sermayesi kazancını kilitlemeye odaklanan bir strateji ile önemli büyüme potansiyeline sahip yatırımlara dayanmaktadır.

serveti 
2006 yılında kerimov, dünyanın en zengin 100 kişisi arasında yer aldı ve forbes tarafından rusya'nın sekizinci en zengin adamı olarak listelendi. 2014 yılı itibarıyla net serveti 6,9 milyar dolardı, önceki yıllarda net serveti 7,1 milyar dolar (2013) ve 6,5 milyar dolar (2012) olarak tahmin edildi. 2015 yılında kerimov, rusya'nın en zengin 18. kişisi olarak listelendi.

diğer yatırımlar

fk anji 
2011 yılında kerimov, rusya premier ligi'nde top oynayan memleketinin futbol kulübü olan fk anji mahaçkale'yi satın aldı.

kulüp, birçok ünlü oyuncuyu satın aldı, bunlar arasında en çarpıcıları uluslararası yıldızlardan roberto carlos ve inter milan'dan samuel eto'o, chelsea'den yuri jirkov oldu.

mart 2012'de, kerimov'un takip eden üç sezon içinde uefa şampiyonlar ligi'ne katılmaya hak kazanabilmek amacıyla kulübe 230 milyon euro'nun üzerinde bir yaz transfer bütçesi ayırdığı bildirildi.

fk anji dışında kerimov, anji'nin gençlik futbol akademisi'nden 30.000 seyirci ve takım için modern bir futbol stadyumu anji arena'nın yapımını finanse etti.

ağustos 2013'te, kulübün yeni uzun vadeli stratejisinin bir parçası olarak, kulübün yıllık bütçesinin önceki sezon olan 180 milyon dolarlık harcamadan 50-70 milyon dolar azaltılmasına karar verildi. kulüp bazı uluslararası oyuncular sattı ve bunun yerine rus genç oyuncuları takıma aldı.

kerimov, kulübü 28 aralık 2016'da osman kadiyev'e sattı.

i̇ş tartışmaları ve soruşturmaları

nafta moskva ile ilgili iş tartışması 
kerimov, nafta moskva'yı satın aldıktan kısa bir süre sonra, şirket kendisini iş insanı andrei andreev ile bir çatışmanın içinde buldu. andreev'in varlıkları nafta moskva, millhouse capital ve basic element'e devredildi. daha fazla anlaşmazlık tarafları mahkemede karşı karşıya getirdi.

temmuz 2004'te andreev ve nafta moskva dostane bir anlaşmaya vardılar ve anlaşmazlık çözüldü.

moskva otel sahipliği ve ilgili sorunlar 
kerimov kontrolündeki nafta moskva, 2004 yılında yıkılan stalin döneminden kalma lüks otelin bir kopyasını inşa etmek için milyarlarca dolarlık bir proje olan hotel moskva projesinin %25 hissesini satın aldı ve anlaşmayı ocak 2010'a kadar dondurdu. eylül 2010'da, rusya parlamentosu üyesi ashot egiazaryan, kerimov'u moskova şehir yönetimi ile projedeki %25 hissesini zorla satın almak için komplo kurmakla suçladı. egiazaryan, ölüm tehditleri aldığını iddia ettikten sonra sığınma talebinde bulunarak amerika birleşik devletleri'ne kaçtı ve kıbrıs'ta bir hukuk mahkemesinde, londra uluslararası tahkim mahkemesi'nde ve capitol hill'de dava açtı ve cezai kovuşturma ve silahlı polis baskınları tehdidi şikayetlerinden vazgeçmeye zorladığını iddia etti. kerimov'un avukatına göre egiazaryan, meşru bir iş anlaşmasının bir parçası olarak moskva hotel'deki ilgisini aktardı, ancak kontrolünü kaybetmişti ve borca batmıştı. egiazaryan mali yıkımla karşı karşıyaydı. 

mahkemelerce görüşülene kadar, kerimov'un varlıkları dondurulmuştu; bu uralkali'nin kanadalı potash corp için çinli şirket sinochem ile yaptığı 39 milyar dolarlık ortak teklifi altüst etmişti. kıbrıs'taki lefkoşa bölge mahkemesi, davacıların "dilekçelerinin aciliyetini kanıtlayamadıklarını" öne sürerek şubat 2011'de kerimov'un milyar dolarlık aktif dondurmasını kaldırdı. egiazaryan'ın avukatı andreas haviaras'a göre, kıbrıs kararı "tekniklere" dayanıyordu ve davanın esasına halel getirmiyordu.

otel, four seasons markası altında 2014 yılında yeniden açıldı. ekim 2015'te süleyman kerimov mülkteki hissesini açıklanmayan bir miktar karşılığında işadamları yury ve alexey khotin'e sattı.

fransız vergi kaçırma davası 
kasım 2017'de kerimov, fransız rivierası'nda paravan şirketler aracılığıyla birkaç lüks konut satın aldığı iddiasıyla ilgili bir vergi kaçırma davasıyla bağlantılı olarak nice havaalanı'nda fransız polisi tarafından tutuklandı. suçlamalar takip eden haziran ayında reddedildi. mart 2019'da, fransız savcılar kerimov'u "vergi sahtekarlığında suç ortaklığı şüphesiyle" resmi soruşturma altına aldı. 20 milyon euro kefaletle serbest bırakıldı ve avukatı dolandırıcılık suçlamasına itiraz etmeyi planladı.

abd yaptırımları 
nisan 2018'de abd, kerimov ve diğer 23 rus vatandaşına yaptırım uyguladı.

kerimov, başkan donald trump tarafından 2017 yılında imzalanan ve amerika'nın düşmanlarına yaptırım yoluyla karşı mücadele yasası, caatsa'da adı geçen birçok rus "oligarktan" biridir.

siyasi hayatı

devlet duması üyesi 
1999-2003 yılları arasında kerimov, rusya federal meclisi'nin alt meclisi olan 3. meclisinin devlet duması'nın yanı sıra güvenlik devlet duma komitesi'nin  bir üyesiydi. 2003-2007 yılları arasında güvenlik komitesi'ndeki rolünü sürdürürken, aynı zamanda 4. meclis üyesi ve devlet duma beden eğitimi, spor ve gençlik komitesi başkan yardımcısıydı. i̇lk olarak vladimir jirinovski liderliğindeki liberal demokrat parti ile parlamentoda bir sandalye kazandı.

federasyon konseyi üyesi 
kerimov, 2008'den beri rusya federasyonu federasyon meclisi federasyon konseyi'nin bir üyesi olarak - federasyon meclisi'nin üst meclisi - görev yapmakta ve dağıstan cumhuriyeti'ni temsil etmektedir.

rus parlamentosunun hükûmet yetkililerinin yurtdışında ihraç edilmiş menkul kıymetler ve banka hesapları tutmalarını yasaklayan bir yasa tasarısını kabul etmesine yanıt olarak kerimov, varlıklarını mayıs 2013'te i̇sviçre'de kayıtlı bir hayır kurumu olan süleyman kerimov vakfı'na devretti. bu şekilde, hem federasyon konseyi'ndeki konumunu hem de iş varlıklarının istifadeci haklarını korudu. süleyman kerimov, eylül 2016'da federasyon konseyi'ne yeniden seçildi.

moskova'daki girişimler 
ekim 2011'de kerimov bağlantılarını, medvedev'in moskova’yı "uluslararası bir finans merkezine" dönüştürme girişimini desteklemek için jpmorgan'dan jamie dimon, citigroup'tan richard parsons ve blackstone'dan stephen schwarzman gibi batılı finans figürlerini moskova'ya getirmek için kullandı.

2007'de kerimov, eylül 2015'te açılan ve avrupa'nın en büyüğü olan moskova katedral camii'nin yeniden inşasına müdahil oldu. kerimov projeye 100 milyon dolar bağışladı.

kişisel hayatı 
kerimov'un babası bir ceza soruşturma kurumunda avukat, annesi rusya tasarruf bankası'nda muhasebeciydi. evli ve üç çocuk babasıdır.

26 kasım 2006'da nice, fransa'da, kerimov, promenade des anglais'de kullandığı ferrari enzo'nun kontrolünü kaybettikten sonra ağır yaralandı. kaza sonucunda vücudunda ağır yanıklar meydana geldi.

servetinin çoğunu partilere harcadığı bilinen rus milyarder, etkinliklerinde christina aguilera, shakira, amy winehouse ve jessie j gibi ünlülere para ödedi.

2005-2015 yılları arasında kerimov, ice olarak bilinen dünyanın en büyük özel yatlarından birine sahip oldu. daha önce air olarak bilinen yat, 2005 yılında alman lürssen şirketi tarafından inşa edildi. ice, 295 fit (90 metre) uzunluğundadır ve 18.6 knot (33 km/h; 21 mph) hıza ulaşabilir. 2006 yılında dünya süper yat ödüllerinde yılın süper yatı ödülünü kazanmıştır ve şu anda dünyanın en büyük 54. yatıdır. ice'ı 2015 yılında teodoro nguema obiang mangue'nin ekvator ginesi hissesine sattı.

hayırseverlik 
kerimov, toplulukları güçlendiren ve ihtiyaç sahiplerine yardım eden girişimlere yatırım yaparak, rusya'daki ve dünyadaki gençlerin yaşamlarını iyileştirme vizyonuyla 2007 yılında süleyman kerimov vakfı'nı kurdu. rusya'daki çoğu hayır kurumunun aksine, vakıf hükümetle yakın ilişkiler içindedir, bu da projelerinin çok daha uzun vadeli beklentilere sahip olduğu anlamına gelmektedir.

süleyman kerimov vakfı, ülke çapındaki birkaç yüz rus sporcu ve antrenör için spor salonu inşaatı ve ekipman tedarikini desteklemek için rusya güreş federasyonu ve diğer spor programları ile işbirliği yapmaktadır. 2007 yılında süleyman kerimov vakfı'nın kuruluşundan bu yana, 300 milyon i̇sviçre frangının üzerinde toplam 300'e yakın hibe verildi. fon, eğitim, din, sosyal etkinlikler, tıp ve spor alanlarına özel vurgu yapılarak vakfın belirlenen on temel finansman alanına uygun olarak sağlanmıştır.

süleyman kerimov vakfı, rus yardım kuruluşu podari zhizn ile yakın işbirliği içindedir.

2007'de kerimov, washington'daki kennedy kennedy center honors'un sponsoru oldu: sanatta ömür boyu başarı için yıllık ödüller.

süleyman kerimov, rusya güreş federasyonu'nun denetim kurulu başkanı ve gorchakov vakfı'nın denetim kurulu üyesidir.

17 aralık 2010'da basın, kerimov'un moskova'nın batısında "farklı sosyal gruplardan çocukları eğitmek için" gelişmiş kapsamlı bir okul olan zarechenskaya ortaokulu'nun yeniden inşası için 100 milyon dolar harcayacağını bildirdi. okulda yüzme havuzlu modern bir spor kompleksi, paten pisti, dev bir dans pisti ve illerdeki yetenekli çocuklar için bir yerleşim alanı yer alacaktı. yeniden yapılanma 2015 yılında tamamlandı.

kerimov vakfı da cami ve kilise inşaatlarına bağışta bulunmuş ve hac için her yıl binlerce hacıyı mekke'ye göndermiştir. kerimov, moskova katedral camii'nin inşası için 100 milyon dolar harcadı.

süleyman kerimov, soçi ve dağıstan'da bulunan yetenekli çocuklar için sirius eğitim merkezi'nin sponsoru oldu.

takdirler ve onurlar 
uluslararası i̇lişkili güreş stilleri federasyonu (fila), kerimov'u 2013'te "altın madalya" ile onurlandırdı.

10 mart 2016'da kerimov, dağıstan cumhuriyeti'ne olağanüstü sosyal katkılarından dolayı cumhuriyet başkanı ramazan abdulatipov tarafından ödüllendirildi.

8 şubat 2017'de kerimov ve eşi, moskova oblastı valisi andrei vorobyov'dan zarechenskaya ortaokulu'nun yeniden inşasına ve moskova bölgesine hizmetlerine katkılarını takdir eden bir ödül aldı.

20 mart 2017'de süleyman kerimov devlet başkanı vladimir putin tarafından parlamentarizm ve yasamanın gelişimine sağladığı önemli katkılarından dolayı ii. derece anavatan'a liyakat nişanı verildi.

ayrıca bakınız 

 rus milyarderlerin listesi

kaynakça 

fk anji
rus dolar milyarderleri
duma üyeleri
lezgi asıllı ruslar
yaşayan insanlar
1966 doğumlular