Mahmut Baksi

mahmut baksi (d. 1944, batman- ö. 19 aralık 2000, stockholm) kürt yazar ve gazeteci. 
gazeteci-yazar mahmut baksi, 1944 yılında batman’ın hezo (kozluk) ilçesine bağlı suphi köyünde doğdu. dicle öğretmen okulu’ndaki öğrenimini tamamlayamadan okulu terk etmek zorunda kaldı. gazeteciliğe 1967 yılında “batman gazetesi”nde başladı. 1968 yılında türkiye i̇şçi partisi (ti̇p) batman ilçe başkanı oldu. aynı sene di̇sk’te aktif olarak sendikacılık yapmaya başladı. 1969 yılında “mezra botan” adlı ilk romanı çıktı. bir sene sonra da, bir yazısından dolayı 7,5 sene hapis cezasına çarptırılan türk komünist şadi akkılıç’la ilgili “şadi akkılıç davası” adlı kitabı yayınlandı. her iki kitap da yasaklandı.  1970'lerin başında siyasi çalışmalarından dolayı 15 yıl hapis cezası alan baksi, bu cezadan dolayı yurtdışına gider. baksi, 22 yıl boyunca aralıksız olarak i̇sveç’in saygın gazetesi “aftonbladet”te gazetecilik ve köşe yazarlığı yaptı. aynı zamanda i̇sveç’teki birçok gazete ve dergide haber, röportaj ve köşe yazarlığı yaptı, i̇sveç televizyonlarına çocuk programları hazırladı. 
mahmut baksi, 56 yıllık yaşamında 22 kitap kaleme aldı. bu kitapları başta avrupa dilleri olmak üzere 10 dile çevrildi. 
1978 yılında “zarokên îhsan” adlı kitabı i̇sveç’te kürtçe olarak kültür bakanlığı desteğiyle yayınlandı. bu kitap daha sonra i̇sveç okullarında kürtçe eğitim gören kürt çocukları için tercih edilerek okutulmaya başlandı. bu kitabı aynı zamanda kuzey kürtleri içinde kürtçe ve latin alfabesiyle yayınlanan ilk çocuk kitabı. i̇sveç kültür bakanlığı desteğiyle bir sene sonra “keça kurd zozan” adlı romanı kürtçe yayınlanıp, i̇sveççeye çevrildi ve üç bölüm olarak i̇sveç televizyonlarında çizgi film olarak gösterildi. bu, kürt yayıncılık tarihinde ilk çizgi filmdir. bu film, 1986 yılında kürtçe’nin kurmanci ve sorani lehçelerinde televizyonlarda gösterildi.

1984 yılında “hêlîn” adlı kürtçe romanı çıktı. mahmut baksi bu romanı ile birçok uluslararası ödüle layık görüldü. birçok avrupalı eleştirmen bu romanı ilk ‘modern kürt romanı’ olarak adlandırdı. 1988 yılında “lawkê xerzî” ve “gundikê dono” adlı kürtçe romanları yayınlandı. baksi, kürtçe diliyle kaleme aldığı bu kitapların yanı sıra çok sayıda türkçe kitaba da imza attı.

mahmut baksi’yi anarken, üzerinde durulması gereken en temel özelliklerinden veyahut yaşarken yaratıp geriye bıraktığı değerler arasında öne çıkan en temel mirası belki de kürtçe edebiyatına katkısıdır. son romanı “serhildana mala elîye unis” böyle bir miras. ve bu modern kürt edebiyat tutkusunu kendisiyle paylaşan, sürgünü aynı topraklarda yaşayan dostu mehmed uzun’a bırakıyoruz sözü: “sana şunu söyleyeyim; bu roman çok acılı ve trajik bir yaşamın olağanüstü finali. o kadar güzel yazılmış ki. her satırında senin ve çok özlediğin ana-baba toprakları, garzan’ın asi ve vakkar kokusu var. utanmaz zalimlerin durmadan rencide ettiği o kürt dili bu romanda nasıl da berrak, canlı, zengin ve dinamik. ya romanda anlattığın kürt tarihinin o unutulmaz öyküleri? çektiğin acılarla o çok acı tarihin sayfalarını nasıl da mükemmel bir biçimde birleştirmişsin... o insani sıcak duygular, korkunç olaylar, çekilen acılar ve dengbêjlerin nağmeleriyle govende durmuş dil... sana özgü, eserlerinden bildiğimiz o yumuşak, duru, sıcak dil. garzan’ın ele avuca sığmaz asi çocuğuna tam da bu yakışırdı; hepimizin ruhunu terbiye eden ve ortak hafızamızı oluşturan sözlü kültür mirasımızın önemli bir parçası olan asi garzan’ın destanını yazmak. asi insanların müthiş direnişini romanlaştırmak...”

mahmut baksi 19 aralık 2000 akşamı 25 yıl boyunca yaşadığı i̇sveç’in başkenti stockholm’de böbrek yetmezliğinden dolayı yaşamını yitirdi. 4 ocak 2001 günü vasiyeti üzerine diyarbakır’da toprağa verildi. on binlerce insan baksi’yi son yolculuğuna uğurladı. vasiyetinde bütün arşivini stockholm kürt enstitüsü’ne bağışladı.

eserleri 
yazarın önemli eserleri şunlardır:
 mezra botan (1969)
sadi akkılıç davası (1970)
 zarokên îhsan (i̇hsan’ın çocukları) (1978) 
 hêlîn (yuva) (1984)
 gundikê dono (dono'nun köyü) (1988) 
 serhildana mala eliyê ûnis (2001)
 kürt gözüyle yılmaz güney
 video gelin
 roma yürüyüşü (i̇stanbul 2000)
 kürdistan tarihinde kamışlı katliamı (12 aralık 1980)
 teyre baz ya da bir kürt i̇şadamı hüseyin baybaşin
 her kuş kendi sürüsüyle uçar
 şivan'ın sevdası

1944 doğumlular
2000 yılında ölenler
kürt yazarlar
türkiye kürtleri
böbrek yetmezliğinden ölenler
i̇sveç'teki türk göçmenler
batman doğumlu yazarlar
stockholm'de ölenler
türkçe eser veren yazarlar
kürtçe eser veren yazarlar