mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Başköy, Arhavi

başköy, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür. ortacalar bucağına bağlıdır.

tarihçe 

köyün bilinen en eski türkçe adı başköy'dür. artvin ilinde, hopa ilçesindeki  başköy gibi bu adı taşıyan başka köyler vardır. geç dönemde ortaya çıkmış olan bu ad, bir bölgede üst kesimde, yukarıda bulunan yerleşmelere verilmiştir. başköy, 1835 tarihli arhavi nüfus defterinde ve 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde "orci başköy" (اورجی باشكوی) olarak geçer. köyün adı daha sonraki kaynaklarda da "orcubaşköy" ve "orcibaşköy" biçiminde yazılmıştır.

başköy'ün bulunduğu bölge, antik çağda kolheti krallığı'nın bir parçasıydı. osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında trabzon i̇mparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. arhavi, osmanlı döneminde lazistan olarak adlandırılan bölgede bulunuyordu. başköy'ün yer aldığı arhavi, erken osmanlı kayıtlarında trabzon sancağına bağlı arhavi kazası olarak geçer. arhavi kazası, 1486 yılında arhavi-laz nahiyesinden, 16. yüzyılda ise, arhavi-laz, gonio, vilayet-i i̇skele ve vilayet-i bağobit nahiyelerinden oluşuyordu. 17. yüzyılın son çeyreğinde (1681/182) osmanlı idaresinin gerçekleştirdiği bir tahrirde, "başköy" adını taşıyan yerleşme, orçı köyüyle birlikte "orçı-başköy" olarak kaydedilmiştir. bu sırada orçi-başköy, arhavi kazasına bağlı arhavi nahiyesinin en içi kesimde bulunan yerleşmesiydi.

1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde başköy, "orci başköy karyesi" adıyla trabzon vilayetinin lazistan sancağı içinde hopa kazasına bağlı arhavi nahiyesinin bir köyü olarak geçer. köyün nüfusu 87 hanede yaşayan 209 kişi olarak kaydedilmiştir. bu tarihte osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. bunun sonucunda başköy'de yaklaşık 418 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. hane başına 4,8 kişinin düşmesi, ailelerin kalabalık olmadığını göstermektedir. tarımla geçinen köyde hayvan varlığı olarak 100 keçi/koyun, 407 inek ve 5 öküz olarak tespit edilmiştir.

1928 tarihli osmanlıca köy listesinde başköy (باش كوی) olarak kaydedilmiş olan yerleşme, rize vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "orcubaşköy" olarak yazılmış olan yerleşme, artvin vilayeti yerine kurulmuş olan çoruh vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesinin bir köyü olarak geçer. bu tespite göre köyün nüfusu 332 kişiden oluşuyordu. bu yerleşme, 1955 genel nüfus sayımında başköy adıyla arhavi kazasının merkez nahiyesine, 1960 genel nüfus sayımında da arhavi ilçesinin oratacalar bucağına bağlı köy olarak kaydedilmiştir.

eskiden ayrı bir köy olan ve sonra başköy'e bir mahalle olarak bağlanan nobağleni, 1959 yılında yeniden ayrı bir köy haline getirilmiştir.

coğrafya 
başköy, artvin il merkezine 89 km, arhavi ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Yolgeçen, Arhavi

yolgeçen, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köy.

tarihçe 
eski adı loma'dır. bu yer adı gürcüce erkek adın olan loma'yla (ლომა) ilişkili olabilir. türkçe kaynaklarda da loma veya lome olarak girmiştir. 1835 tarihli arhavi nüfus defterinde adı "lome" olarak geçer. köyün adı 1876 yılı trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde de loma / lome (لومە) biçiminde yazılmıştır.

loma, 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesine göre trabzon vilayetinin sancaklarından biri olan lazistan sancağında hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlı bir köydü. nüfusu 58 hanede yaşayan 120 kişiden oluşuyordu. bu tarihte osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. bunun sonucunda loma köyünde yaklaşık 240 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. hane başına yaklaşık 4,2 kişi düşmesi, ailelerin birey sayısının az olduğunu göstermektedir. tarımla geçinen köyde hayvan varlığı olarak 10 keçi/koyun, 2 at,  157 inek ve 5 öküz tespit edilmiştir.

loma, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde rize vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "lome" olarak kaydedilmiş olan, artvin vilayeti yerine kurulmuş olan çoruh vilayetinin hopa kazasına bağlı arhavi nahiyesinin bir köyü olarak geçer. bu tarihte köyün nüfusu 654 kişiden oluşuyordu. loma veya lome "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla yolgeçen olarak değiştirilmiştir. bununla birlikte papilat adı köyün yeni adıyla birlikte bir süre daha resmi kayıtlarda "yolgeçen (lome)" biçiminde kullanılmıştır.

coğrafya 
yolgeçen köyü, arhavi ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. köyde nopinare mahallesi bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Tepeyurt, Arhavi

tepeyurt, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür. kapisre deresi'nin bir kolu olan sidere'nin sağ yakasında yer alır.

tarihçe 
eski adı yukarı kutunet'tir. lazca bir yer adı olan kutunet, "güdükyer" anlamına gelmektedir. nitekim 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kutunet-i ulya (قوطونت علیا) olarak geçer. bu kaynaklarda kutunet-i süfla (قوطونت سفلا) olarak geçen köyün adı ise, şenköy olarak değiştirilmiştir.

yukarı kutunet, trabzon i̇mparatorluğu'nun 1461'de ortadan kaldırılmasından sonra osmanlıların eline geçti. trabzon eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan trabzon vilayetinin lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı hopa kazasının arhavi nahiyesinin köyü olarak geçer. köyün nüfusu 37 hanede yaşayan 52 kişi olarak kaydedilmiştir. ancak bu tarihte, hane başına düşen ortalama kişi sayısına bakarak sadece erkek nüfusun tespit edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 104 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. bu durumda hane başına düşen kişi sayısının yaklaşık 2,8 olması, salnamede sadece erkek nüfusunun tespit edilmiş olduğu yaklaşımını desteklemektedir. tarımla geçinen yukarı kutunet'te hayvan varlığı olarak  150 inek, 4 öküz ve 1 at tespit edilmiştir.

yukarı kutunet, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde, rize vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "kutunisüfla" olarak yazılmış olan yerleşme, artvin vilayeti yerine kurulmuş olan çoruh vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesinin bir köyüydü. bu tespite göre köyün nüfusu 220 kişiden oluşuyordu. bu yerleşme, 1955 genel nüfus sayımında "yukarıkutinit" adıyla, 1960 genel nüfus sayımında da "tepeyurt" adıyla arhavi kazasının merkez nahiyesine bağlı köy olarak kaydedilmiştir. "yabancı kökten geldiği" için köyün adının 1959 yılında 7267 sayılı kanunla tepeyurt olarak değiştirilmiş olduğu, bu kayıtlardan da anlaşılmaktadır.<ref>{{web kaynağı |url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%c3%bcfus-say%c3%acm%c3%ac.pdf |başlık=genel nüfus sayımı, ankara, 1963, s. 73. |erişimtarihi=9 haziran 2022 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20200218091504/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%c3%bcfus-say%c3%acm%c3%ac.pdf |arşivtarihi=18 şubat 2020 |ölüurl=hayır }}</ref> adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "tepeyurt (yukarı-kutunit'')" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

coğrafya 
tepeyurt köyü, arhavi ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Ulukent, Arhavi

ulukent, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

bugün ulukent ve balıklı adını taşıyan yerleşmelerin ortak eski adı, pilargeti'dir. balıklı köyü yukarı pilargeti, ulukent köyü ise aşağı pilargeti olarak bilinmektedir. bu yer adı gürcüce kaynaklarda pilargeti (ფილარგეთი) olarak geçer.

pilargeti adının pelergivati pilergivati adından değişime uğradığı tahmin edilmektedir. pelergivati ise, "leylek" anlamındaki lazca "pelergivi"den türemiştir ve "leylekli / leylek yeri" anlamına gelir. bu durumda ardeşen ilçesinde bugün akkaya adını taşıyan köyün eski adı olan pilergivati / pelergivati ile pilargeti, aynı kökten gelen yer adlarıdır.

pilargeti'nin bulunduğu bölge, antik çağda kolheti krallığı'nın bir parçasıydı. osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında trabzon i̇mparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. arhavi, osmanlı döneminde lazistan olarak adlandırılan bölgede bulunuyordu. pilargeti'nin yer aldığı arhavi, erken osmanlı kayıtlarında trabzon sancağına bağlı arhavi kazası olarak geçer. arhavi kazası, 1486 tahriri sırasında arhavi-laz nahiyesinden, 16. yüzyılda ise, arhavi-laz, gonio, vilayet-i i̇skele ve vilayet-i bağobit nahiyelerinden oluşuyordu.

pilargeti, 1835 tarihli arhavi nüfus defteri ile 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde "pilarget / pilarket" (پلاركت) olarak geçer. 1928 yılında pilargeti, rize vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında ise, rize ve artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan çoruh vilayetinin hopa kazasına bağlı arhavi nahiyesinin köylerinden biriydi. bu sayımda köyün nüfusu 714 kişiden oluşuyordu.

pilargeti, 1955 genel nüfus sayımında tek bir köy olarak kaydedilmiştir. bu tarihte pilargeti, arhavi kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 939 kişiden oluşuyordu. 1956 yılında pilargeti'nin emenyat, bağva ve bardi mahallelerinin birleştirilmesi sonucunda balıklı köyü kuruldu. pilargeti veya pilarket adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla ulukent olarak değiştirildi. nitekim 1960 genel nüfus sayımında köyün adı "ulukent (pilarket)" olarak geçer. bu sayımda ulukent'in nüfusu 536 kişiden, balıklı köyünün nüfusu ise 506 kişiden oluşuyordu. adının değişmesine karşın, köyün eski adı yeni adıyla birlikte resmî kayıtlarda "ulukent (pilarget)" biçiminde bir süre daha kullanılmıştır.

köyde 19. yüzyılda yapıldığı düşünülen bir cami bulunmaktadır. caminin korkuluklarında ve kubbe göbeğinde bitkisel motifler, kadınlar mahfili katının altında yer alan kirişte ise oyma geometrik desenler görülmektedir. caminin ahşap minberi işlenmiştir.

coğrafya 
arhavi ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Boyuncuk, Arhavi

boyuncuk, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

boyuncuk köyünün eski adı, parehi'dir. türkçe kaynaklarda "parih" olarak da geçer. gürcüce bir yer adı olan parehi (პარეხი), mağaralı kaya anlamına gelir. parehi, yukarı potocuri köyünün bir mahallesiyken 1955 yılında köy haline getirilmiştir. nitekim 1955 genel nüfus sayımında "boyuncuk (parih)" biçiminde eski adıyla birlikte kaydedilmiş olan yerleşme, artvin ilinin arhavi kazasının ortacalar bucağına bağlıydı. nüfusu 144'ü erkek ve 209'u kadın olmak üzere 353 kişiden oluşuyordu. köyde bu tarihte sadece 116 kişi okuryazardı.

coğrafya 
boyuncuk köyü, artvin il merkezine 104 km, arhavi ilçe merkezine 28 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
yerelnet 
 

arhavi belde ve köyleri
Derecik, Arhavi

derecik, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
derecik köyünün eski adı sidra / sidere'dir. yunanca bir yer adı olan sidra, "demirköy" anlamına gelir. 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde de köyün adı sidra / sidere (سیدرە) olarak geçer.

sidra veya sidre'nin bulunduğu bölge, antik çağda kolheti krallığı'nın bir parçasıydı. osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında trabzon i̇mparatorluğu'nu oradan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. arhavi, osmanlı döneminde lazistan olarak adlandırılan bölgede bulunuyordu. sidra'nın yer aldığı arhavi, erken osmanlı kayıtlarında trabzon sancağına bağlı arhavi kazası olarak geçer. arhavi kazası, 1486 tahriri sırasında arhavi-laz nahiyesinden, 16. yüzyılda ise, arhavi-laz, gonio, vilayet-i i̇skele ve vilayet-i bağobit nahiyelerinden oluşuyordu. arhavi kazasında yer alan sidra, 1583 tahririnde 5 mahallesi olan bir köy olarak kaydedilmiştir.

sidra, 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesine göre trabzon vilayetinin sancaklarından biri olan lazistan sancağında hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlı bir köydü. nüfusu 69 hanede yaşayan 213 kişiden oluşuyordu. hane başına yaklaşık 3 kişi düşmesi, sadece erkek nüfusun tespit edilmesiyle ilişkili olabilir. bu durumda köyün nüfusunun yaklaşık 416 kişiden oluştuğu söylenebilir. nitekim 1935 yılında köyde tespit edilen nüfus da bu ihtimali desteklemektedir. tarımla geçinen köyde hayvan varlığı 11 keçi/koyun, 123 inek, 3 at ve 2 öküz olarak tespit edilmiştir.

sidra, 1928 tarihli osmanlıca köy listesine göre rize vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "sidere" olarak kaydedilmiş olan yerleşme, rize ve artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan çoruh vilayetinin hopa kazasına bağlı arhavi nahiyesinin köylerinden biriydi. bu tespite göre köyün nüfusu 475 kişiden oluşuyordu. sidra / sidere adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla derecik olarak değiştirilmiştir. bununla birlikte sidere adı köyün yeni adıyla birlikte bir süre daha resmi kayıtlarda "derecik (sidere)" biçiminde kullanılmıştır.

coğrafya 
derecik köyü, artvin il merkezine 88 km, arhavi ilçesine 12 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

arhavi belde ve köyleri
Ulaş, Arhavi

ulaş, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı 1960 yılına kadar rıfatlı'dır. köyün lazca adı ise durmatidir.

coğrafya 
arhavi ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. köyde atmacacılık ve piknik için kullanılan opurmole tepesi bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Dereüstü, Arhavi

dereüstü, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

dereüstü köyünün eski adı, gidreve'dir. bir laz köyü olan bu yerleşme, gürcüce kaynaklarda gidreva (გიდრევა) ve gidreveti (გიდრევეთი) olarak geçer. aya sofya'nın laz mimarlarının kılzervan soyadı ile lazca gidrevani (გიდრევანი) soyadının bu köyün adıyla ilişkili olabileceğine dair görüş vardır. 1835 tarihli arhavi nüfus defteri ve 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde de köyün adı gidrava / gidreve (كیدروە) biçiminde yazılmıştır.

gidreve'nin bulunduğu bölge, antik çağda kolheti krallığı'nın bir parçasıydı. osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında trabzon i̇mparatorluğu'nu oradan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. arhavi, osmanlı döneminde lazistan olarak adlandırılan bölgede bulunuyordu. gidreve'nin yer aldığı arhavi, erken osmanlı kayıtlarında trabzon sancağına bağlı arhavi kazası olarak geçer. arhavi kazası, 1486 tahriri sırasında arhavi-laz nahiyesinden, 16. yüzyılda ise, arhavi-laz, gonio, vilayet-i i̇skele ve vilayet-i bağobit nahiyelerinden oluşuyordu.

gidreve, 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesine göre trabzon vilayetinin sancaklarından biri olan lazistan sancağında hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlı bir köydü. nüfusu 54 hanede yaşayan 134 kişiden oluşuyordu. hane başına yaklaşık 2,5 kişi düşmesi, sadece erkek nüfusun tespit edilmiş olduğunu göstermektedir. bu durumda erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. bunun sonucunda köyün nüfusunun yaklaşık 268 kişiden oluştuğu söylenebilir. nitekim 1935 yılında köyde tespit edilen nüfus da bu ihtimali desteklemektedir. tarımla geçinen köyde hayvan varlığı olarak 42 keçi/koyun, 167 inek, 3 at ve 3 öküz tespit edilmiştir.

gidreve, 1928 tarihli osmanlıca köy listesine göre rize vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "gidreve" olarak kaydedilmiş olan yerleşme, rize ve artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan çoruh vilayetinin hopa kazasına bağlı arhavi nahiyesinin köylerinden biriydi. bu tespite göre köyün nüfusu 352 kişiden oluşuyordu. gidreve / gidreva adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla dereüstü olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında dereüstü köyünde 386 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 199 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
dereüstü köyü, artvin il merkezine 83 km, arhavi ilçesine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

arhavi belde ve köyleri
Güneşli, Arhavi

güneşli, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

güneşli köyünün eski adı, gviazona / gvyazona'dır. gviazona (ჯგიაზონა) lazca bir yer adıdır. gviazona, lazcada "yollu bahçe" anlamına gelmektedir. merkez mahallesinin eski adı olan takamandeni (თაქამანდენი), bazı kaynalarda köyün eski adı olarak geçer.

gviazona'nın bulunduğu bölge, antik çağda kolheti krallığı'nın bir parçasıydı. osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında trabzon i̇mparatorluğu'nu oradan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. gviazona'nın yer aldığı arhavi, osmanlı döneminde lazistan olarak adlandırılan bölgede bulunuyordu. erken osmanlı kayıtlarında trabzon sancağına bağlı arhavi kazası olarak geçer. arhavi kazası, 1486 tahriri sırasında arhavi-laz nahiyesinden, 16. yüzyılda ise, arhavi-laz, gonio, vilayet-i i̇skele ve vilayet-i bağobit nahiyelerinden oluşuyordu.

gviazona veya takamandeni 1876 trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde ayrı bir köy olarak geçmemektedir. bununla birlikte kamparona köyünün bir mahallesi olduğu bilinmektedir. bu salnamede kamparona trabzon vilayetinin lazistan sancağında hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlı bir köydü ve nüfusu 143 hanede yaşayan 342 kişiden (büyük bir olasılıkla sadece erkek) oluşuyordu. gviazona'yı da kapsayan kamparona 1928 yılında ise, rize vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlıydı.

bu yerleşme, takamandeni adıyla kamparona köyünün bir mahallesiyken, 1956 yılında güneşli adıyla ayrı bir köye dönüştürüldü. nitekim 1955 genel nüfus sayımında güneşli adında bir köy yer almazken, 1960 genel nüfus sayımıdan arhavi ilçesinin merkez bucağında bu adla bir köy olarak kaydedilmiştir. kamparona köyünün 1955 yılında 729 kişiden oluşan nüfusu, takamandeni mahallesinin bir köy olarak ayrılmasından dolayı 1960 yılında 402 kişiye gerilemiştir.  1960 yılında güneşli köyünde ise 143 kişi kaydedilmiştir.

coğrafya 

güneşli köyü, artvin il merkezine 85 km, arhavi ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

arhavi belde ve köyleri
Üçler, Arhavi

üçler, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
daha önceleri kamparna köyüne bağlı golazeni mahallesi iken, 6 haziran 1956'da üçler adıyla köy statüsü kazandı. köyün lazca adı hekoleni pici (lazca: öteki kıyı)'dir.

coğrafya 
arhavi ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.

nüfus 
köyün yerli halkı lazlardır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 

arhavi belde ve köyleri
Gürgencik

gürgencik, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün eski adı, 1876 yılı kaynaklarında "kopton" olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy; artvin il merkezine 87 km, arhavi ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

arhavi belde ve köyleri
Kavakköy, Arhavi

kavakköy (lazca : yakovit), artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
1835 tarihli arhavi nüfus defterinde adı yakuplu anlamına gelen "yakovit" olarak geçer. 11.5.1956 tarihli kararnameyle adı kavakköy olarak değişti.

coğrafya 
köy; artvin il merkezine 80 km, arhavi ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır. köy, şimdiki ismini 1993 yılında yıkılan kavak köprüsü'nden almıştır. köyde berzene mahallesi bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

arhavi belde ve köyleri
Dülgerli, Arhavi

dülgerli, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

günümüzde dülgeri ve soğucak adlarını taşıyan yerleşmelerin ortak eski adı, potocuri'dir. lazca potocuri (megrelce: პოტოჯური) olarak yazılan bu yer adı, 1835 tarihli arhavi nüfus defteri ile 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesi ve 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde potocur (پوطوجور) olarak geçer. 1876 ve 1928 yıllarında potocuri, potocur-i süfla (پوطوجور سفلا) ve potocur-i ulya (پوطوجور علیا) olmak üzere iki ayrı köydü. 1959 yılında potocur-i süfla (aşağı potocuri) adı dülgerli, potocur-i ulya (yukarı potocuri) ise soğucak olarak adlandırılmıştır.

potocuri'nin bulunduğu bölge, antik çağda kolheti krallığı'nın bir parçasıydı. osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında trabzon i̇mparatorluğu'nu oradan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. bugün potocuri'nin yer aldığı arhavi toprakları, osmanlı döneminde lazistan olarak adlandırılan bölgede bulunuyordu. arhavi bölgesi, erken osmanlı kayıtlarında trabzon sancağına bağlı arhavi kazası olarak geçer. arhavi kazası, 1486 tahriri sırasında arhavi-laz nahiyesinden, 16. yüzyılda ise, arhavi-laz, gonio, vilayet-i i̇skele ve vilayet-i bağobit nahiyelerinden oluşuyordu.

lazca "3alen potocuri" (megrelce: წალენ პოტოჯური) olarak yazılan potocur-i süfla (aşağı potocuri) ile potocur-i ulya (yukarı potocuri), 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde birlikte kaydedilmiştir. bu salnameye göre potocuri, trabzon vilayetinin lazistan sancağında hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlıydı. nüfusu 177 hanede yaşayan 464 kişiden oluşuyordu. hane başına ortalama yaklaşık 2,6 kişi düşmesi, sadece erkek nüfusun tespit edilmiş olduğuna işaret etmektedir. bu durumda erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. bunun sonucunda köyün nüfusunun yaklaşık 928 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. nitekim 1935 yılında köyde tespit edilen nüfus (iki köyün toplamı 1.016 kişi) da bu ihtimali desteklemektedir. tarımla geçinen köyde hayvan varlığı olarak 326 keçi/koyun, 508 inek ve 4 öküz tespit edilmiştir.

dülgerli, 1928 tarihli osmanlıca köy listesine "potocur-i süfla" adıyla rize vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 genel nüfus sayımında "potucursüfla" olarak kaydedilmiş olan yerleşme, rize ve artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan çoruh vilayetinin hopa kazasına bağlı arhavi nahiyesinin köylerinden biriydi. bu tespite göre köyün nüfusu 560 kişiden oluşuyordu. potocuri "yabancı kökten geldiği" için aşağı potocuri'nin (potocur-i süfla) adı, 1959 yılında 7267 sayılı kanunla dülgerli olarak değiştirilmiştir. bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte bir süre daha resmi kayıtlarda "dülgerli (aşağı-potocur)" biçiminde kullanılmıştır.

coğrafya 

dülgerli köyü, arhavi ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır. köyde eskuvat, peperdiha ve omjore mahalleleri bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Kestanealan, Arhavi

kestanealan, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köy.

tarihçe 
1835 tarihli arhavi nüfus defterinde adı lazcada çömlekli anlamına gelen "çukalvat" olarak geçer. 1961 yılında adı kestanealan olarak değiştirildi.

coğrafya 
arhavi ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Kireçlik, Arhavi

kireçlik, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
1835 tarihli arhavi nüfus defterinde adı "bahta" olarak geçer. köyde 1880 yılında yapılmış bir cami bulunmaktadır.

coğrafya 
köy; artvin il merkezine 96 km, arhavi ilçe merkezine ise 10 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

arhavi belde ve köyleri
Konaklı, Arhavi

konaklı, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
1835 tarihli arhavi nüfus defterinde adı lazcada kesekliyer anlamına gelen "kordelit" olarak geçer.

coğrafya 
arhavi ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. köyde büğüşdoba ve müftüşdoba gölleri bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Ortacalar

ortacalar, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür. ortacalar bucağının merkezidir.

tarihçe 
1835 tarihli arhavi nüfus defterinde adı "orçi ortaköy" olarak geçer.

coğrafya 
köy, arhavi ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Şenköy, Arhavi

şenköy, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür. kapisre deresi'nin bir kolu olan sidere kıyısında yer alır.

tarihçe 

eski adı aşağı kutunet'tir. lazca bir yer adı olan kutunet, "güdükyer" anlamına gelmektedir. nitekim 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kutunet-i süfla (قوطونت سفلا) olarak geçer. bu kaynaklarda kutunet-i ulya  (قوطونت علیا) olarak geçen köyün adı ise, tepeyurt olarak değiştirilmiştir.

aşağı kutunet, trabzon i̇mparatorluğu'nun 1461'de ortadan kaldırılmasından sonra osmanlıların eline geçti. trabzon eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan trabzon vilayetinin lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı hopa kazasının arhavi nahiyesinin köyü olarak geçer. köyün nüfusu 31 hanede yaşayan 64 kişi olarak kaydedilmiştir. ancak bu tarihte, hane başına düşen ortalama kişi sayısına bakarak sadece erkek nüfusun tespit edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 128 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. bu durumda hane başına düşen kişi sayısının yaklaşık 4,1 olması, salnamede sadece erkek nüfusunun tespit edilmiş olduğu yaklaşımını desteklemektedir. tarımla geçinen aşağı kutunet'te hayvan varlığı olarak 180 keçi/koyun, 93 inek, 3 öküz ve 3 at tespit edilmiştir.

aşağı kutunet, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde, rize vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "kutunisüfla" olarak yazılmış olan yerleşme, artvin vilayeti yerine kurulmuş olan çoruh vilayetinin hopa kazasının arhavi nahiyesinin bir köyüydü. bu tespite göre köyün nüfusu 160 kişiden oluşuyordu. bu yerleşme, 1955 genel nüfus sayımında "aşağıkutunet" adıyla, 1960 genel nüfus sayımında da "şenköy" adıyla arhavi kazasının merkez nahiyesine bağlı köy olarak kaydedilmiştir. "yabancı kökten geldiği" için köyün adının 1959 yılında 7267 sayılı kanunla şenköy olarak değiştirilmiş olduğu, bu kayıtlardan da anlaşılmaktadır.<ref>{{web kaynağı |url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%c3%bcfus-say%c3%acm%c3%ac.pdf |başlık=genel nüfus sayımı, ankara, 1963, s. 73. |erişimtarihi=28 mart 2022 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20200218091504/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%c3%bcfus-say%c3%acm%c3%ac.pdf |arşiv-tarihi=18 şubat 2020 |ölüurl=hayır }}</ref> adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "şenköy (aşağı-kutunet'')" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

coğrafya 
arhavi ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. köyün yukarısında tepeyurt köyü, köyün ilerisinde aşağışahinler köyü yer almaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Üçırmak, Arhavi

üçırmak, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
1835 tarihli arhavi nüfus defterinde adı "üçırmak" olarak geçer. 1876 yılı kaynaklarında "orçi başköy" olarak geçen köyün adı, 1902 yılında tekrar "üçırmak" olmuştur.

coğrafya 
arhavi ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Yıldızlı, Arhavi

yıldızlı, artvin ilinin arhavi ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün eski adı nobağleni'dir. lazca bir yer adı olan nobağleni, "ambar yeri" anlamına gelir.

nobağleni, 1935 genel nüfus sayımında, artvin vilayetinin yerine kurulmuş olan çoruh vilayeti içinde hopa kazasının arhavi nahiyesine bağlı bir köydü. nüfusu 104 kişiden oluşuyordu. köyün nüfusu beş yıl içinde artmış ve 1940 yılında 155 kişi olmuştur. buna rağmen nobağleni 1942 yılında köy olmaktan çıkarılıp bir mahalle olarak başköy'e bağlandı. 1959 yılında ise, yeniden ayrı bir köye dönüştürüldü.

1960 genel nüfus sayımında "nobağleni" olarak kaydedilmiş olan köyde, 37'si erkek ve 80'i kadın olmak üzere 117 kişi yaşıyordu. bu sırada nobağleni, artvin ilinin arhavi ilçesinin merkez nahiyesine bağlıydı. köyün adı 1965 genel nüfus sayımında nobağleni, 1970 genel nüfusu sayımında ise yıldızlı olarak geçer. bu iki tarih arasında köyün adının değiştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

coğrafya 
yıldızlı köyü, arhavi ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet
 

arhavi belde ve köyleri
Arkaköy, Borçka

arkaköy, artvin ilinin borçka ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe
bugün arkaköy adını taşıyan köyün bilinen en eski adı araveti’dir. bazı kaynaklarda arhaveti olarak da geçer.  gürcüce bir ad olan araveti (არავეთი), “aravi” (არავი) kelimesinden geliyor olabilir. “aravi” ise, gürcücede güneyden esen ılık rüzgârı ifade eder ve araveti bu rüzgârı alan yer anlamına gelebilir. araveti, türkçeye aravet olarak yerleşmiştir. nitekim muvahhid zeki 1927’de yayımlanan osmanlıca artvin vilayeti hakkında malumat-ı umumiye adlı kitabında köyün eski adını aravet (آراوهت) olarak verir.  öte yandan 1877-1878 osmanlı-rus savaşı’ndan sonra bölgeyi ele geçiren rusların resmi kayıtlarında köyün adı araveti (аравети) olarak yazılmıştır. köyün adı, 1925’te arkaköy olarak değiştirildiği halde, 1933 yılında dahiliye vekaleti’nin yayımladığı köylerimiz adlı kitapta aravet olarak verilmiştir.

bugün ardanuç ilçesinde yer alan torbalı'nın eski adı da araveti'dir. tarihsel klarceti bölgesinde yer alan iki köyü birbirinden ayırmak için eski yazılı kaynaklarda bugün borçka ilçesinde yer alan araveti köyünün araveti deresi kıyısında yer aldığı belirtilir. ayrıca yusufeli ilçesine bağlı erenköy'de bir mezra ile dağlık bir alanın, artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ballıüzüm köyünde bir mevkinin adı da araveti'dir.

tarihsel klarceti bölgesinde yer alan araveti’nin kuruluşuna ilişkin bilgi yoktur. bununla birlikte adının gürcüce olması, köyün bulunduğu bölgenin osmanlıların eline geçmesinden önce de bir yerleşme olduğunu göstermektedir. araveti, erken orta çağda gürcü krallığı’nın, geç ortaçağda gürcü atabeglerin yönettiği bölgede yer alıyordu. 16. yüzyılın ikinci yarısında samtshe-saatabago topraklarını ele geçiren osmanlı devleti sınırları içinde kaldı. uzun süre osmanlı yönetiminde kalan köyün nüfusu ortodoksluktan müslümanlığa geçti. osmanlı devleti’nin çöküşü sırasında, 1877-1878 osmanlı-rus savaşı’nda araveti’nin de içinde yer aldığı bölge rusya i̇mparatorluğu’nun eline geçti. bu savaştan bir süre sonra, batum sancağının (okrug) gonio kazasına (uçastok) bağlı olan köyde, rus yönetiminin 1886 yılındaki sayımına göre 20 hanede 103 kişi yaşıyordu. araveti olarak kaydedilmiş olan köyün nüfusu sadece gürcülerden oluşuyordu.

i. dünya savaşı’nın sonlarına doğru rus ordusunun bölgeden çekilmesinden sonra araveti, 1918-21 arasında bağımsız gürcistan'ın sınırları içinde yer aldı. 1921’de, kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali sırasında, araveti’nin de içinde yer aldığı bölgeyi türkiye fiilen ele geçirdi. 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması'yla araveti’nin de bağlı olduğu artvin ve ardahan türkiye'ye bırakıldı.

1922 tarihli nüfus cetveline göre araveti’de 6 hanede 28 gürcü yaşıyordu. nüfusun bu kadar azalması 93 harbi’nden sonraki dönemlerde devam eden göçle açıklanabilir. 1926 yılındaki nüfus tahririne göre ise, köyde ikamet edenlerin sayısı biraz artmış ve köyün nüfusu 41 kişiye ulaşmıştı.

coğrafya 
arkaköy, artvin il merkezine 37 km, borçka ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

artvin tarihi
tao-klarceti
borçka belde ve köyleri
Avcılar, Borçka

avcılar, artvin ilinin borçka ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe
eski adı avana'dır. 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde de avana (اوانە) olarak geçer. bu yer adının anlamı konusunda kesin bir bilgi mevcut değildir. ancak zelieti, zegani gibi mevki adları buranın bir gürcü yerleşmesi olduğuna işaret etmektedir.

avana, tarihsel gürcistan'ın güneybatı kesimin oluşturan bölgelerden biri olan klarceti'deki yerleşmelerden biridir. osmanlılar köyü 16. yüzyılın ilk yarısında, birleşik gürcistan krallığı'ndan sonra bu bölgeye hakim olan samtshe-saatabago'dan ele geçirdi. osmanlı devleti'nin vergi tahsil etme ve askere alama amacıyla 1835 yılıda gerçekleştirdiği nüfus tespitinde köyde 35 hane (yaklaşık 175 kişi) kaydedilmiştir.

avana, 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesine göre trabzon vilayetinin sancaklarından biri olan lazistan sancağı sınırları içinde livana kazasına bağlı bir köydü. bu salnamede nüfusu 28 hane ve 89 kişi olarak kaydedilmiştir. bu tarihte osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit etmesinden dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. bunun sonucunda avana köyünde yaklaşık 178 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. hane başına yaklaşık 6,3 kişi düşmesi, ailelerin kalabalık olmadığını göstermektedir. tarımla geçinen köydeki hayvan varlığı 60 öküz, 50 inek, 2 at, 53 keçi ve 100 koyun tespit edilmiştir.

uzun süre osmanlı egemenliğinde kalan köyü 93 harbi'nde ruslar ele geçirdi. rus idaresinin avana (авано) olarak kaydettiği köyde 1886 yılında 28 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı gürcülerden oluşuyordu. artvin sancağının (okrug) artvin kazasına (uçastok) bağlı olan avana, kartla nahiyesinin köylerinden biriydi. birinci dünya savaşı sonuna doğru bölgede rus idaresinin sona ermesinin ardından gürcistan demokratik cumhuriyeti sınırları içinde kaldı. kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali sırasında ankara hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine gürcü ordusunun çekilmesiyle köy yeniden türkiye'ye katıldı. 16 mart 1921'de, sovyet rusya ile ankara hükümeti arasında imzalanan moskova antlaşması'yla da avana türkiye'ye bırakıldı.

avana, 1922 nüfus cetveline göre artvin vilayetinin borçka kazası içinde murgul nahiyesine bağlıydı. köyün 44 kişiden oluşan nüfusu gürcü olarak kaydedilmiştir. avana adı 1925 yılında avcılar olarak değiştirilmiştir.

coğrafya 
avcılar köyü, artvin il merkezine 40 km, borçka ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

borçka belde ve köyleri
Civan, Borçka

civan, artvin ilinin borçka ilçesine bağlı köydür.

tarihçe 

civan köyünün eski adı cvani (ჯვანი) veya cuani (ჯუანი) olarak bilinir. türkçeye kaynaklarda civan (جیوان), cuvan / cvan (جوان) olarak geçer.

cuvan köyü, tarihsel gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan klarceti'de yer alır. civan köyü, korideti gibi, bu bölge içinde yerleşim tarihi çok eskilere dayanan murgul vadisi'nin köylerinden biridir. bu bölgeyi osmanlılar 16. yüzyılın ilk yarısında gürcülerden ele geçirmiştir.

cuvan köyü, osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında 29 haneden oluşuyordu. bu hanelerde toplam 81 erkek kaydedilmiştir. erkek sayısı kadar kadın eklenince, civan köyünde 1835 yılında yaklaşık 162 kişinin yaşadığı ortaya çıkar.

cuvan köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında, trabzon vilayeti'nin lazistan sancağına bağlı livana kazasıın köylerinden biriydi. 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesi‘nde köyün nüfusu 27 hane ve 102 kişi olarak verilmiştir. salnamede belirtilmemiş olmasına karşın, bu tarihte de sadece erkek nüfusun tespit edildiği bilinmektedir. erkek nüfusuna bir o kadar da kadın eklenirse, köyde nüfusunu 204 kişinden oluştuğu ortaya çıkar. bu tarihte köyde hayvan varlığı 40 öküz, 25 inek, 10 at, 19 keçi ve 45 koyun kayda geçirilmiştir.

cuani, 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın ardından imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinin cuvan (джуван) adıyla kaydettiği köy, artvin sancağının artvin kazasına bağlıydı. 1886 yılında köyde 14 hanede 77 kişi yaşıyordu. bu nüfusun tamamı sünni gürcülerden oluşuyordu. artvin bölgesinin rus idaresine geçmesinin ardından köyden osmanlı ülkesinen göçün gerçekleştiği bu kayıttan da anlaşışmaktadır. tsitelmitsa (წითელმიწა), tskaro (წყარო), gağmikana (გაღმიყანა), atieti (ატიეთი), nakanapvari (ნაკანაფვარი), katrovani (კატროვანი), vazianihe (ვაზიანიხე), ğele (ღელე) gib gürcüce yer adları da cuani'nin bir gürcü köyü olduğunu göstermektedir.

cuani köyü, birinci dünya savaşı'nın sonunda rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. bu durum, artvin ve batum sancaklarını gürcistan'ın parçası sayan 7 mayıs 1920 tarihli moskova antlaşması'yla da sovyet rusya tarafından kabul edildi. ancak kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali sırasında, 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması uyarınca köy türkiye'ye bırakıldı.

civan köyü, 1922 tarihli nüfus cetvelinde "cuvan" adıyla kaydedilmiştir. bu tarihte köy, artvin livasının borçka kazasına bağlı murgul nahiyesinin köylerinden biriydi. nüfusu 11 hanede yaşayan 59 kişiden oluşuyordu. 1886 tarihinden sonra da köyün nüfusunun azalmış olduğu bu kayıttan anlaşılmaktadır. 1925 yılında artvin'de yer adları değiştirilirken cuani köyünün adı, "civan" kabul edildiği için değiştirilmeden kalmıştır.

coğrafya 
artvin il merkezine 39 km, borçka ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

borçka belde ve köyleri
tao-klarceti
Çaylı, Borçka

çaylı, artvin ilinin borçka ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe
eski adı gerezen'dir.

coğrafya 
köy; artvin il merkezine 62 km, borçka ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

borçka belde ve köyleri
Çifteköprü, Borçka

çifteköprü, artvin ilinin borçka ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

çifteköprü köyünün eski adı, lazca tskarka ve gola'dır. tskarka (წყარყა), "tskari" (წყარი: su, dere) ve "ka" (ყა: kol) kelimelerinden oluşan bir tamlama olup "iki derenin birleştiği yer" anlamına gelir. çifteköprü de iki derenin birleştiği yerde bulunmaktadır. gola (გოლა) ise, "yayla", "dağ", "tepe" gibi anlamlara gelir. çifteköprü ayrıca jurhinci (ჟურხინჯი) olarak da adlandırılmaktadır. lazca jurhinci, "juri"  (ჟური: iki) ve "hinci" (ხინჯი: köprü) kelimelerinden oluşan bir tamlana olup "çifte köprü", "iki köprü" anlamına gelir. lazca "jurhinci" ile türkçe "çifteköprü" adlarının iki dilden birinden diğerine çevrilmiş olabileceği varsayılmaktadır. köyde ayrıca nakone (ნაქოხე), ovaşe (ოვაშე) gibi lazca mevki adları da bulunmaktadır.

çifteköprü, çhala vadisindeki beş köyden biridir. vadiyle aynı adı taşıyan akarsuyun kaynağına yakın bir yerde yer alır. borçka'da çoruh nehri'ne katılan çhala deresi kıyısında yer alan diğer köyler, fındıklı, düzköy, kale ve demirciler'dir.

görece eski kaynaklarda eski veya yeni adıyla çifteköprü geçmemektedir. 1922 tarihli nüfus defterinde, borçka kazasının merkez nahiyesine bağlı, çhala vadisinde yer alan laz köyleri arasında çifteköprü (tskarka, gola, jurhninc) yer almamıştır. artvin vilayeti üzerine çalışmasıyla tanınan muvahhid zeki, 1927 yılında yayımlanan kitabında çhala (i̇ç kale) bölgesindeki önemli köyleri ve mahalleleri sayarken, kostaneti, pançureti, maçati, mamanati, zorköy ile başköy'den söz etmiş, ancak gola veya tskarka adını vermemiştir. bu tarihte çifteköy'ün bağımsız bir köy olmadığı, muhtemelen bir mahalle olduğu anlaşılmaktadır.

çifteköprü köyü, 1970 yılındaki genel nüfus sayımından önce, nüfus sayımı sonuçlarında bir köy olarak yer almamıştır. bu tarihte ise, artvin ilinin borçka kazasının merkez bucağına bağlıydı ve köyün nüfusu 588 kişiden oluşuyordu. bu tarihten önce çifteköprü'nün düzköy'ün bir mahallesi olduğu anlaşılmaktadır. nitekim düzköy'ün 1965 yılında 1.460 kişiden oluşan nüfusun 1970 yılında 981 kişiye düşmüş olması, çifteköprü'nün bu köyden ayrılarak ayrı bir köye dönüştürüldüğünü göstermektedir. ancak köyün eski adının ne zaman değiştirilip çifteköprü olarak adlandırıldığı konusunda belli başlı kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır.

coğrafya 

çifteköprü köyü, artvin il merkezine 45 km, borçka ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

borçka belde ve köyleri
Fındıklı, Borçka

fındıklı, artvin ilinin borçka ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe
eski adı sahandro'dur. gürcüce ve lazca sahandro (სახანდრო) olarak bilinen köy, 19. yüzyıla ait türkçe kaynaklarda başköy olarak geçer. nitekim 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde başköy (باشكوی) olarak geçer. artvin ilinde, murgul'a bağlı başköy gibi başka yerlerdede bu adı taşıyan köyler vardır. başköy, geç dönemde ortaya çıkmış bir yer adı olup bir bölgede üst kesimde, yukarıda bulunan yerleşmelere verilmiştir.

1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde başköy, "i̇çkale başköy karyesi" adıyla trabzon vilayetine bağlı lazistan sancağının hopa kazasının bir köyü olarak geçer. bu tarihte kaza sınırları içinde, başköy adını taşıyan ikinci bir köyün bulunmasından dolayı bu adla kaydedilmiştir. i̇kinci yerleşme salnamede ("hopa başköy karyesi") olarak yazılmıştır. "i̇çkale başköy karyesi"nin nüfusu 56 hanede yaşayan 195 kişi olarak kaydedilmiştir. bu tarihte osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. bunun sonucunda başköy'de yaklaşık 390 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. hane başına yaklaşık 7 kişinin düşmesi, ailelerin görece kalabalık olduğunu göstermektedir. tarımla geçinen köydeki hayvan varlığı 4.811 keçi/koyun, 10 at, 80 inek ve 10 öküz olarak tespit edilmiştir.

ertesi yıl başlayan osmanlı-rus savaşı sonucunda başköy rusların eline geçti. rus idaresinde artvin sancağının (okrug)  gonio kazasına (uçastok) bağlıydı. bu kaza içinde düzköy nahiyesinin köylerinden biriydi. rus idaresinin de başköy (башкёй) olarak yazdığı köyün nüfusu 84 kişiden oluşuyordu. nüfusun tamamı laz olarak kaydedilmiştir. nüfusun bu kadar azalması, rus idaresindeki köyden osmanlı ülkesine yapılan göçle ilişkili olmalıdır.

başköy, birinci dünya savaşı sonlarına doğru rusların bölgeden çekilmesinin adından, bir süre bağımsız gürcistan sınırları içinde kaldı. 1921'de, kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali sırasında köy fiilen türkiye'ye katıldı. 16 mart 1921'de, sovyet rusya ile ankara hükümeti arasında imzalanan moskova antlaşması'yla da türkiye'ye bırakıldı.

ertesi yıl artvin vilayetinde yapılan nüfus tespitinde başköy tamamen boş olarak kaydedilmiştir. 1926 yılında ise, başköy'de 14 hanede 62 kişi kaydedilmiştir. 1935 genel nüfus sayımından itibaren 1960 genel nüfus sayımına kadar başköy'ün adı geçmemektedir. 16 ağustos 1957'de düz köyüne bağlı başköy mahallesi olarak görünen yerleşim, bu tarihte fındıklı adıyla köy statüsü kazandı. 1960 genel nüfus sayımında "fındıklı (başköy)" olarak kaydedilmiştir. bu tarihte köyün nüfusu 492 kişiden oluşuyordu.

köyde süslemeleriyle dikkat çeken fındıklı köyü camisi bulunmaktadır.

coğrafya 
fındıklı köyü, artvin il merkezine 42 km, borçka ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

borçka belde ve köyleri
Güneşli, Borçka

güneşli, artvin ilinin borçka ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe

güneşli köyü, 1930'larda rize'den yeni bir nüfusun yerleştirilmesiyle ortaya çıktı. yeni nüfusun yerleştirildiği sırada güreşen köyünün bir mahallesiydi. 1957 yılında güreşen'den ayrılarak ayrı bir köy haline getirildi. nitekim 1955 genel nüfus sayımında köy olarak geçmeyen güneşli, 1960 genel nüfus sayımında borçka ilçesinin muratlı bucağının yedi köyünden biriydi. bu tarihte köyün nüfusu 396 kişiden oluşuyordu.

coğrafya 

güneşli köyü, artvin il merkezine 55 km, borçka ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

borçka belde ve köyleri
Güzelyurt, Borçka

güzelyurt, artvin ilinin borçka ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

güzelyurt köyünün eski adı başköy'dür. nitekim 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde ve 1886 tarihli rus nüfus sayımında başköy (باشكوی / башкёй) olarak geçer.

başköy, tarihsel gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan klarceti'de yer alır. nitekim osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ilk yarısında gürcülerden ele geçirmiştir. ancak başköy'ün adı erken döneme ait kayıtlarda geçmemektedir. nitekim başköy tarihsel gürcü topraklarında geç dönemde ortaya çıkmış bir yer adı olup bir bölgede üst kesimde, yukarıda bulunan yerleşmelere verilmiştir.

başköy, 19. yüzyılın ikinci yarısında trabzon vilayeti'nin lazistan sancağına bağlı gönye nahiyesinin köylerinden biriydi. 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesi'nde bu yerleşim aynı nahiyeye bağlı neciya (necia) köyüyle birlikte kaydedilmiştir. bu kayda göre başköy ve neciya köyü 50 haneden oluşuyordu. bu köylerin nüfusu 140 kişi verilmiş olmakla birlikte, bu tarihte osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusu tespit ettiği bilinmektedir. bu durumda erkek sayısı kadar kadın eklenince, başköy ile neciya'nın toplam nüfusunun 280 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

başköy, 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın ardından imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinde başköy, batum sancağının gonio kazasına bağlıydı. 1886 tarihli nüfus tespitinde başköy'de, 2 hanede 13'ü erkek ve 24'ü kadın olmak üzere 37 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı lazlardan oluşuyordu. bu sırada necia (недзиа) köyünde, 2 hanede 14 kişi (5 erkek, 9 kadın) yaşıyordu. başköy ile necia köylerinin bu tarihte sadece 51 kişiden oluşması, bu iki yerleşimin rus idaresi sırasında büyük bir göçe sahne olduğunu göstermektedir.

başköy, birinci dünya savaşı'nın sonunda rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. bu durum, artvin ve batum sancaklarını gürcistan'ın parçası sayan moskova antlaşması'yla da sovyet rusya tarafından kabul edildi. ancak kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali sırasında, 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması uyarınca köy türkiye'ye bırakıldı.

başköy ve necia köyleri türkiye'ye bırakıldıktan sonra beğlevan köyüne birer mahalle olarak bağlanmıştır. başköy geç dönemde güzelyurt olarak ayrı köye dönüşürken, necia "selimiye" adıyla beğlevan (güreşen) köyünün mahallesi olarak kalmıştır.

coğrafya 

güzelyurt köyü artvin il merkezine 51 km, borçka ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

borçka belde ve köyleri
Kayadibi, Borçka

kayadibi, artvin ilinin borçka ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

tarihsel olarak yukarı maradidi'nin bir mahallesi olan kayadibi köyünün eski adı yukarı maradidi olarak kabul edilir. nitekim kayadibi köyünün yer aldığı yerleşim 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde maradit-i ulya (مرادت علیا) ve 1886 rus nüfus sayımında yukarı maradidi (верхние марадиди) olarak geçer.

kayadibi köyü, tarihsel gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan klarceti'de yer alır. bu bölgeyi osmanlılar 16. yüzyılın ilk yarısında gürcülerden ele geçirmiştir. kayadibi'nin bir parçası olduğu yukarı maradidi, 19. yüzyılın ikinci yarısında trabzon vilayeti'nin lazistan sancağında, hopa kazasının gönye (gonio) nahiyesine bağlıydı. yukarı maradidi 100 haneden oluşan bir köydü. nüfusu 250 kişi olarak verilmiş olmakla birlikte, o tarihte osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunu kaydettiği düşünülünce, köyün nüfusunun yaklaşık 500 kişiden oluştuğu söylenebilir. nitekim 1886 rus nüfus tespitinde yukarı maradidi köyünde 480 kişinin kaydedilmiş olması, bunu doğrulamaktadır. rusların 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın ardından imzalanan berlin antlaşması uyarınca osmanlılardan aldığı köy bu sırada batum sancağının gonio kazasına bağlıydı. köyün nüfusu rus idaresince "acar" olarak kaydedilmiş müslüman gürcülerden oluşuyordu.

rus idaresinde yukarı maradidi köyünün önemli bir bölümü osmanlı ülkesine göç etmiştir. bugün kayadibi adını taşıyan mahalle ise gürcü nüfusundan tamamen boşalmıştır. bu yerleşimin 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması'yla türkiye'ye bırakılmasından sonra kayadibi'ne rize'den yeni bir nüfus yerleştirilmiştir. yukarı maradidi'nin adının 1925'te muratlı olarak değiştirilmesinden sonra kayadibi uzun süre bu köyün bir mahallesiydi. geç dönemde, 2000 yılından bir süre önce ayrı bir köy haline getirilmiştir.

coğrafya 

kayadibi köyü artvin il merkezine 55 km, borçka ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

borçka belde ve köyleri
Yeşilköy, Borçka

yeşilköy, artvin ilinin borçka ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

yeşilköy'ün eski adı manastır'dır. bu yer adının gürcüce monasteri (მონასტერი) adından geldiği kabul edilir. köyün monasteri adını burada var olan eski bir manastırdan aldığı sanılır. nitekim köyde günümüze kalıntıları ulaşmış olan manastır kilisesi buradaki manastırın kilisesi olabilir.

yeşilköy, tarihsel gürcistan'ın güneydoğu kesimini oluşturan bölgelerden biri olan klarceti'de yer alır. bu bölgeyi osmanlılar 16. yüzyılın ilk yarısında gürcülerden ele geçirdi. 93 harbi'nin ardında da ruslar bölgeye hakim oldu. rusların 1886 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespitinde yeşilköy'ün komşusu olan örücüler (eski adı arçueti) yer aldığı halde, yeşilköy'ün adı geçmektedir. artvin livasında 1922 yılındaki nüfus tespitinde ve daha sonraki genel nüfus sayımlarında da yeşilköy bir köy olarak geçmemektedir. 1980 genel nüfus sayımında ise, yeşilköy artvin ilinin borçka ilçesine bağlı muratlı bucağının bir köyü olarak kaydedilmiştir. bu tarihte köyün nüfusu 435 kişiden oluşuyordu. güreşen köyünün 1975 yılında 2.852 kişiden oluşan nüfusunun 1980 yılında 2.526 kişiye düşmüş olması, yeşilköy'ün bir mahalleyken bu köyden ayrıldığını göstermektedir.

yeşilköy'de manastır kilisesi olarak adlandırılan kilisenin eski bir manastırın kilisesi olduğu tahmin edilmektedir.

coğrafya 
yaşilköy, artvin il merkezine 57 km, borçka ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 

borçka belde ve köyleri