Fırıldak Galaksisi

fırıldak galaksisi (ayrıca messier 101 veya ngc 5457 olarak da bilinir) 27 milyon ışık yılı uzaklıkta büyük ayı yönünde bulunan ve tam karşıdan görülen sarmal galaksi.

pierre méchain tarafından 27 mart 1781 tarihinde keşfedilmiş ve charles messier, konumunu doğrulayarak kataloğuna eklemiştir.

28 şubat 2006'da nasa ve esa, hubble uzay teleskopuyla bu zamana kadar olan en büyük ve detaylı fırıldak galaksisi fotoğraflarını yayımladı. fotoğraf, 51 ayrı pozdan ve ayrıca yer temelli fotoğraflardan oluşmaktadır.

keşfi 
messier 101'i keşfeden pierre méchain, onu, bootes'un sol eli ile büyük ayı'nın 'kuyruğu' arasında, "yıldızsız, çok belirsiz ve oldukça büyük, 6 ila 7 çapında bir bulutsu" olarak tanımladı. izgara tellerini ne zaman döşediğini ayırt etmek zordur.
william herschel 1784'te "... 7, 10 ve 20 fit odak uzaklığına sahip reflektörlerimde, çözülebilir diye adlandıracağım benekli bir bulutsu türü gösterdi; böylece mevcut teleskopumun belki de işleyeceğini umuyorum. (oluşacaklarını düşündüğüm, görünen yıldızlar.)"

lord rosse, 19. yüzyılın ikinci yarısında 72 inç çapındaki newton reflektöründe m101'i gözlemledi. spiral yapıyı kapsamlı bir şekilde not alan ilk kişi olarak kayda geçti ve birkaç eskiz yaptı.

modern araçlarda spiral yapıyı gözlemlemek için oldukça büyük bir araç, çok karanlık bir gökyüzü ve düşük güçlü bir göz merceği gerekir.

yapısı ve gözlem bilgileri 

m101, boyutları samanyolu kadar olmasına karşın kütlece sadece onun 10'da biri kadardır. gökyüzünde geniş bir yer kaplamasına karşın, sönüklüğü nedeniyle dürbünle seçmek zor olabilir. bunun için, dürbününüzü sabit bir yere dayamalı ya da üç ayak üzerine yerleştirerek kullanırsanız, bu galaksiyi gözleyebilirsiniz.

yoldaş galaksiler 
m101'e yoldaş beş tanınmış galaksi vardır: ngc 5204, ngc 5474, ngc 5477, ngc 5585, ve holmberg iv. m101 ve uydu galaksiler arasındaki kütleçekim etkileşimi, büyük sarmal yapısının oluşumunu tetiklemiş olabilir.  m101'in kütleçekim etkisi, muhtemelen uydu galaksi olan ngc 5474'ün yapısını bozmuş olabilir.  m101 ve diğer komşu galaksiler büyük ihtimalle m101 grubu'nu oluşturmaktadır.

süpernova 
24 ağustos 2011'de, m101'de başlangıçta ptf 11kly olarak adlandırılan bir tip ia süpernovası, 'sn 2011fe' keşfedildi. süpernova, keşifte görsel büyüklüğü 17.2 idi ve zirvede 9.9 büyüklüğüne ulaştı.

  bu, m101'de kaydedilen dördüncü süpernovaydı. i̇lki 'sn 1909a', ocak 1909'da max wolf tarafından keşfedildi ve 12.1 büyüklüğe ulaştı. 'sn 1951h', eylül 1951'de 17,5 büyüklüğe, 'sn 1970g' ise ocak 1970'te 11,5 büyüklüğe ulaştı.
10 şubat 2015'te, fırıldak gökadası'nda m101 ot2015-1 olarak bilinen parlak kırmızı bir nova keşfedildi.

ayrıca bakınız 
 messier 74 - benzer tam karşıdan görülen sarmal galaksi
 messier 83 - benzer tam karşıdan görülen sarmal galaksi, bazı kaynaklarda güney fırıldak galaksisi olarak gösterilir
 messier 99 - benzer tam karşıdan görülen sarmal galaksi
 m101 grubu

kaynakça

dış bağlantılar 
 http://www.seds.org/messier/m/m101.html
 extremely detailed picture of the pinwheel galaxy at hubblesite.org 
 pinwheel galaxy at esa/hubble
 spiral galaxy messier 101 (pinwheel galaxy)
 

büyükayı takımyıldızı

ara sarmal galaksiler
topaklanmış sarmal galaksiler
026
101
5457
50063
08981
1781'de keşfedilen astronomik cisimler