Konrad Adenauer

konrad hermann josef adenauer (5 ocak 1876, köln - 19 nisan 1967, bad honnef), alman devlet adamı, şansölye.

konrad hermann josef adenauer, 5 ocak 1876'da, katolik özel kalem müdürü konrad adenauer ve eşi helene'nin (evlilik öncesi soyadı scharfenberg) beş çocuğundan üçüncüsü olarak köln'de dünyaya geldi. liseden mezun olduktan sonra freiburg, münih ve bonn'da hukuk ve ekonomi politikası tahsili gördü. daha sonra köln'de stajyer hakim olarak çalıştı. savcılıkta hakim muavini, iki yıl sonra avukat kausen'ın bürosunda ve bunun ardından da köln eyalet mahkemesinde yardımcı hakim olarak görev aldı.

1904'te emma weyer ile evlendi ve bu evlilikten çocukları konrad, max ve ria dünyaya geldi. 1905'te alman merkez partisi'ne üye oldu. 1906'da köln belediye meclisi üyesi oldu. 1917'de köln belediye başkanlığına seçildi.

1918'de adenauer ömür boyu prusya senatosu'nun üyesi oldu. i̇şçi ve asker kurulu tarafından disiplin görevlisi olarak atandı. i̇mparator ii. wilhelm'in tahtı bırakmasının ardından köln'de burjuva ve sosyalist partilerin katılımıyla bir vakıf komisyonu oluşturuldu; konrad adenauer bu komisyonun başkanlığına getirildi.

1919'da adenauer, alman meclisinde bulunan ve ren nehrinin sol yakasını temsil eden milletvekilleri, prusya eyalet meclisi üyeleri ve işgal altında bulunan ren şehirlerinin belediye başkanlarının köln'de katıldığı bir konuşmasında adenauer alman i̇mparatorluğu'nun birliği çerçevesinde bir batı alman federal devleti'nin kurulmasını önerdi. köln üniversitesi'nin kurulmasına olan katkılarından dolayı, politika, tıp, hukuk ve felsefe alanlarında köln üniversitesi fahri doktorluğuna layık görüldü.

savaş sonrası; modern ve demokratik almanya'nın mimarı olarak sayılmaktadır. dünya çapında örnek gösterilen devlet adamlarındandır.

köln belediye başkanı 
1921'de bir yıl için prusya devlet konseyi'nin başkanlığına seçildi. bundan sonraki 12 yıl süreyle bu görevinde kaldı. 1922 yılında münih'te toplanan 62. alman katolik kurultayının başkanlığını yaptı. 1926'da adenauer şansölyeliğe (başvekilliğe) adaylık konusunda girişimlerde bulundu.

1933'te devlet konseyi başkanı adenauer, anayasada öngörülen üç kişilik kurul'da, prusya eyalet meclisi'nin vaktinden önce feshedilmesine karşı çıktı. belediye başkanı adenauer bir seçim gezisi için berlin'den gelecek olan şansölye adolf hitler'i karşılamaya gitmedi ve üzerinde gamalı haç bulunan bayrakları deutz köprüsü'nden indirtti. adenauer köln'ü terk etti ve maria laach manastırı'nda bir yıl saklandı. nazilerin eyalet başkanı, adenauer'in belediye başkanlığından alındığını açıkladı. 1934 gestapo tarafından tutuklandı, iki gün sonra tekrar serbest bırakıldı. 1935'ten itibaren adenauer öncelikle rhöndorf'ta içine kapanık bir biçimde yaşadı. değişik direniş gruplarının temsilcileri, özellikle de katolik gruplarınkiler, adenauer'i direniş hareketi için kazanmak istediler ancak adenauer bu tür taleplerin tamamını reddetti.

albert speer'in spandau: the secret diaries adlı kitabında belirttiğine göre, hitler adenauer'e olan hayranlığını dile getirmiş, onun sivil projelerine dikkat çekmiştir. ancak hem hitler hem de speer, adenauer'in siyasi görüşleri ve ilkelerinin nazi almanyası'nda herhangi bir rol oynamasını imkansız kıldığı sonucuna vardı.

20 temmuz suikast girişiminin ardından tutuklandı ve köln fuar alanı'ndaki bir kampta gözaltında tutuldu. buradan kaçtıktan sonra yeniden yakalandı ve brauweiler gestapo hapishanesi'nde tutuklu olarak kaldı.

1945'te amerikan askeri yönetimi tarafından yeniden köln şehri belediye başkanlığına getirildi. rheinland bölgesinde hristiyan demokrat birliği (cdu) kurucusu ve yönetim kurulu üyesi oldu. i̇ngiliz askeri yönetimi tarafından "iş göremezlik" gerekçesi ile köln şehri belediye başkanlığından alındı.

cdu genel başkanı 
1946'da adenauer herford'da, i̇ngiliz i̇şgal bölgesinde, yeni kurulan cdu'nun ilk başkanı seçildi. kuzey ren westfalya eyaleti'nin kurulmasından sonra adenauer cdu'nun ilk eyalet meclisindeki grup başkanı oldu. 1947 cdu ve csu'nun königstein/taunus'ta yapılan çalışma ortaklığı toplantısında, cdu-berlin eyalet başkanı jakob kaiser tarafından ortaya konan liderlik teklifini geri çevirdi. 1948 bonn'da meclis kurulu başkanlığına seçildi.

şansölyelik 
1949'da doğrudan vekalet yoluyla, adenauer birinci alman federal meclisi'nin üyesi oldu. bu üyeliğini 1966 yılına kadar da sürdürdü. sadece bir oy farkla almanya federal cumhuriyeti'nin ilk şansölyeliğine seçildi. müttefik kuvvetler yüksek komiserliği ile para ve demontaj sorunlarında önemli kolaylıklar getiren, ayrıca batılı devletlerle diplomatik ilişkileri yeniden kurma ve uluslararası organizasyonlara üye olma hakkı tanıyan petersberg anlaşmasını imzaladı.

1950'de goslar'da yapılan cdu 1. genel kurulunda parti genel başkanlığına seçildi ve 1966 yılına kadar da bu göreve her defasında yeniden seçildi. 1951'de adenauer yeni kurulan dışişleri bakanlığı görevini de ek olarak üstlenir. politikasının ağırlık merkezini almanya federal cumhuriyeti'nin batı dünyasına entegrasyonu oluşturmaktadır. avrupa birliği'nin temelini oluşturacak olan maden birliği sözleşmesini (montanunion) imzalamak amacıyla federal şansölye olarak paris'e ilk ziyareti gerçekleştirdi.

1952'de federal almanya'nın üç büyük batılı devletle olan ilişkilerini ele alan almanya sözleşmesi'nin bonn'da, evg-sözleşmesinin ise paris'te imzalanması. i̇srail'le ilişkileri yeniden düzeltmeyi amaçlayan lüksemburg anlaşmasının imzalanması. 1953'te ikinci kez yapılan alman genel seçimlerinden sonra ekim ayında adenauer yeniden federal şansölyeliğe seçildi.

1955'te paris sözleşmelerinin yürürlüğe girmesiyle birlikte adenauer, almanya federal cumhuriyeti'ne kesin egemenliği kazandırmış olmaktadır. dışişleri bakanlığı görevini heinrich von brentano'ya devreder. moskova ziyareti sonucu sovyetler birliği ile resmi diplomatik ilişkiler kuruldu. bunun sonucunda çok sayıda alman savaş esiri sscb'den yurda dönebildi. doğu almanya'nın (ddr) diplomatik alanda yalnız bırakılmasına yönelik hallstein doktrini'ni açıkladı.

1956'da alman federal meclisi, adenauer tarafından desteklenen yükümlü askerlik yasasını onayladı. 1957'de roma sözleşmeleri imzalandı. bu sözleşmelerle fransa, i̇talya, hollanda, belçika, lüksemburg ve batı almanya, avrupa ekonomik topluluğu (ewg'nin) ve avrupa atom birliği'nin (euratom) kurulması konusunda anlaştılar. üçüncü almanya genel seçimlerinde cdu/csu koalisyonu kesin çoğunluğu elde etti. adenauer yeniden federal şansölyeliğe seçildi.

1961'de birlik partileri genel seçimler sonucunda kesin çoğunluğu kaybetti. fdp koalisyon için, adenauer'in yasama dönemi sona ermeden önce istifa etmesi koşulunu ileri sürdü. adenauer ise yeniden federal şansölyeliğe seçildi. 1962'de adenauer'in fransa'ya yaptığı resmi ziyaret de gaulle tarafından her iki devletin barışma töreni olarak tertip edildi. de gaulle, federal almanya'yı resmi ziyaret gerçekleştirdi.

1963'te adenauer ve de gaulle paris'te alman-fransız i̇şbirliği antlaşmasını imzaladılar. abd başkanı john f. kennedy almanya federal cumhuriyeti'ni ve berlin'i resmi ziyarette bulundu. almanya federal cumhuriyeti'nin atom denemelerini durdurma antlaşmasına onay verdi. adenauer 1963 sonbaharında federal şansölyelikten istifa etti. ludwig erhard onun yerine şansölye oldu.

son dış ziyaretini 1967 yılında i̇spanya'ya yaptı. 19 nisan 1967 tarihinde bonn yakınlarındaki rhöndorf'ta 91 yaşında öldü.

kaynakça 

1876 doğumlular
1967 yılında ölenler
almanya şansölyeleri
alman antikomünistler
alman roma katolikleri
politik realistler
alman antifaşistler
alman otobiyograflar
20. yüzyılda almanlar
hristiyan demokrat birliği (almanya) mensubu siyasetçiler
légion d'honneur büyük haç nişanı sahipleri
avrupa birliği tarihi
grand cross of the order of st michael and st george sahipleri
malta şövalyeleri
münih ludwig maximilian üniversitesinde öğrenim görenler
prusyalı siyasetçiler
freiburg üniversitesinde öğrenim görenler
ren friedrich wilhelm üniversitesinde öğrenim görenler
charlemagne ödülü sahipleri
orden del libertador san martín
soğuk savaş'ta liderler
cdu başkanları
töton şövalyeleri
bundestag üyeleri
aztek kartalı nişanı sahipleri
time yılın kişisi