Zülfü Livaneli

ömer zülfü livaneli (d. 11 eylül 1946; ilgın, konya), türk müzisyen, senarist, politikacı, yazar ve film yönetmenidir.

ailesi 
gürcü kökenli bir aileden gelmektedir. zülfü livaneli'nin babasının dedesi ömer bey, livane sancağı'nın yerel bir yöneticisi olan yusuf ağa'nın oğludur. yusuf ağa'nın yönetici olduğu köy, 93 harbi olarak da adlandırılan 1877 savaşında, rus ordusu tarafından kuşatılır. yusuf ağa, üçüncü oğlu ömer'i erzurum bölgesi cephe komutanı ahmet muhtar paşa'ya yazdığı mektubu iletmesi için gizlice köyden uzaklaştırır. ömer’in köyden uzaklaşmasından iki gün sonra köy rus ordusu tarafından tamamen yok edilir. aileden, erzurum'a gönderilen ömer dışında, herkes öldürülür. bu sırada 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın kafkasya cephesi komutanı, 1912 yılında kısa dönem sadrazamlık da yapan devlet adamı ahmet muhtar paşa, ömer'i yanına alarak özel muhafızı yapar. ahmet muhtar paşa’nın komutasındaki ordu, rus ordusuna karşı yaptıkları 25 ağustos 1877 tarihinde gedikler ve 24 ekim’deki yahniler savaşlarını kazanmalarına rağmen erzurum rus ordusunun işgaline uğrar. tuna cephesindeki rus ordularının yaklaşması üzerine i̇stanbul'a çağrılan ahmet muhtar paşa'nın yerine gelen paşa, onun önerisiyle ömer'in göreve devam etmesini ister. rus orduları, erzurum'u işgal ettikleri 9 kasım 1877-13 temmuz 1878 tarihleri arasında, halka eziyet eder. halkın çektiği bu eziyetlere sessiz kalamayan mülazım ömer bey ve iki subay arkadaşı, bir kış gecesi, rus ordusunun komutanına pusu kurarak onu ve muhafızlarından birini öldürürler. diğer muhafız kaçmayı başarır. olayın duyulmasından sonra ruslar geniş çaplı arama başlatırlar. suikasttan kurtulan muhafızın tanıklığına başvurularak idam etmek üzere suikastçılar aranır. ömer bey ve arkadaşları, bir önlem olarak hastaneye yatırılırlar. rus muhafız tarafından tanınmamaları için çok az yemek verilerek zayıflatılıp, her gün katranla ovularak ölümcül hasta görüntüsü verilirler. ruslar hastaneyi aradıklarında onları tanıyamazlar. ömer bey ve arkadaşları kurtarma girişimine rağmen yine de tehlikededirler. bu yüzden, komutan onu ve arkadaşlarını erzurum'dan uzaklaştırır. ömer bey'i kolağası rütbesine yükselterek o sıralar hüseynik olarak anılan köyde bulunan harput redif taburuna tayin eder. kolağası ömer bey, burada o bölgede yaygın olarak yaşamakta olan çeçen halkından bir kızla evlenip çocuk sahibi olur. ömer bey, bir sefer sırasında öldüğünde oğlu zülfikar 10 yaşındadır. zülfikar bey, babası gibi devlet hizmetinde çalışır ve sorgu hâkimi görevine getirilir. zülfü livaneli'nin babasının babası olan zülfikar bey; iriyarı, heybetli, sert olduğu kadar sevecen bir hâkimdir. soyadı kanunu çıktığında livaneli sancağı'na dayanarak livaneli soyadını alır. zülfikar bey'in üç erkek çocuğu da hâkim olur. bu üç kardeşten en büyükleri ve zülfü livaneli'nin babası mustafa sabri livanelioğlu, yargıtay başkanlığı’na dek yükselir. zülfü livaneli’nin babası mustafa sabri livanelioğlu, 1940 tarihinde ankara üniversitesi hukuk fakültesi’ni bitirdikten sonra savcı olarak atandığı konya'nın kaplıcalarıyla ünlü ilçesi ilgın’da adliyenin arkasındaki konağın büyük bahçesinde dolaşırken gördüğü davavekili asım bey'in üç kızından ortancası olan şükriye hanım'la evlenir, mustafa sabri livanelioğlu ve şükriye hanım'ın, ömer zülfü, asım, seyhan ve ferhat adlarında dört çocuğu vardır.

kariyeri 
abd fairfax konservatuvarı'nı bitirmiştir. zülfü livaneli bağlama çalmayı teyzesi nazmiye (türeli) yücel'in eşi olan eniştesi turhan yücel'den, ilgın'da yaşadığı yıllarda ve yaz tatillerinde öğrendiğinde, eniştesi turhan bey'in kendisine hayatını değiştirecek bir sermayeyi hediye ettiğinden haberi yoktu.

zülfü livaneli, müziği ile birçok ulusal ve uluslararası ödül aldı ve eserleri joan baez, maria farantouri, maria del mar bonet, leman sam, sezen aksu, gülden karaböcek gibi yerli ve yabancı sanatçılar tarafından yorumlandı. kültür, sanat ve politika alanında faaliyet gösteren sanatçı, sanat yaşamı boyunca 300'e yakın besteye ve 30 film müziğine imzasını attı.

türkiye'den ansızın ayrılarak i̇sveç'e sürgün yıllarında muhtelif işlerde çalıştı.

bugüne kadar dört uzun metrajlı film yönetti: "yer demir gök bakır", "sis", "şahmaran" ve "veda". valencia film festivali'nde "altın palmiye" ve 1989'da montpelier film festivali'nde "altın antigone" ödüllerine layık görüldü. "sis", "en i̇yi avrupa film ödülü"ne aday gösterildi. sanatçının filmleri türkiye, abd, fransa, almanya, i̇sviçre ve japonya'da gösterime girdi ve bbc, wdr, i̇spanya, kanada ve japon televizyonları gibi birçok televizyon şirketine satıldı.

ekim 1986'da cengiz aytmatov'un daveti üzerine federico major, yaşar kemal, arthur miller ve diğer ünlü sanatçı ve düşünürlerin katıldığı kırgızistan ve daha sonra wengen, granada ve mexico city'de toplanan issyk-kul forumu'nda yer aldı.

livaneli; elia kazan, jack lang, vanessa redgrave, arthur miller, mikis theodorakis gibi ünlü kişilerle birlikte dünya kültürünün ilerlemesi ve dünya sanatlarının gelişmesine katkıda bulunmak üzere çalışmalarda bulundu.

1996 yılında paris’te merkezi bulunan unesco (birleşmiş milletlerin eğitim kültür bilim kurulu) tarafından büyükelçilik verilen sanatçı livaneli, 1978 yılında yaptığı "nazım türküsü" adlı albümde nâzım hikmet'in şiirlerinden bestelediği şarkıları bir araya getirdi.

"arafat'ta bir çocuk", "geçmişten geleceğe türküler", "sis", "orta zekalılar cenneti", "diktatör ile palyaço", "sosyalizm öldü mü", "engereğin gözündeki kamaşma", "bir kedi, bir adam, bir ölüm", "mutluluk", "leyla'nın evi", "sevdalım hayat", "son ada", "sanat uzun, hayat kısa", "serenad" ve kardeşimin hikâyesi kitaplarının yazarıdır.

19 mayıs 1997 tarihinde, ankara hipodrom meydanında verdiği konsere 500.000 kişinin katılmasıyla türkiye'nin en büyük konserini gerçekleştirme unvanını kazanmıştır.

siyasi kariyeri 
livaneli, 27 mart seçimlerinde, shp'den i̇stanbul büyükşehir belediye başkanlığı'na aday oldu. anap'ın adayı i̇lhan kesici, rp'nin adayı recep tayyip erdoğan ve dyp'nin adayının bedrettin dalan olduğu çekişmeli seçim sürecinde oyların %20,30'unu alan livaneli üçüncü geldi. erdoğan ise %25,19'luk bir oranla belediye başkanı seçildi. livaneli, 2002 genel seçimlerinde chp'nden i̇stanbul milletvekili seçildi. partinin 13. olağanüstü kurultayı'nda yeter sayıda imza bulamadığı için genel başkan adayı olamadı ve parti yönetimini ağır şekilde suçlayarak istifa etti. livaneli, istifasını açıklarken şunları söyledi:

kişisel hayatı 
1964 yılında okul arkadaşı ülker tunçay'la evlendi. 1966 yılında aylin isimli bir çocuğu oldu. kızı aylin livaneli eğitimi ve yaptığı pek çok işten sonra müzik ile ilgilenmiş ve beş albüm çıkarmıştır. müziğe ara veren aylin livaneli şu an yurt dışında ekonomi üzerine eğitim almaktadır. yayımlanmış 3 kitabı bulunmaktadır. livaneli vejetaryen'dir.

kitapları 

 arafat'ta bir çocuk
 bir kedi, bir adam, bir ölüm
 diktatör ile palyaço
 dünya değişirken
 engereğin gözündeki kamaşma
 geçmişten geleceğe türküler
 gorbaçov'la devrim üstüne konuşmalar
 kaplanın sırtında
 leyla'nın evi
 livaneli besteleri
 mutluluk
 sevdalım hayat
 sis
 sosyalizm öldü mü?
 türkiye orta zekalılar cenneti
 2008: son ada
 2010: sanat uzun hayat kısa
 2011: serenad
 2012: edebiyat mutluluktur
 2012: harem
 2013: kardeşimin hikâyesi
 2015: konstantiniyye oteli
 2017: elia ile yolculuk
 2017: huzursuzluk
 2018: gölgeler
 2019: rüzgârlar hep gençtir
 2019: şapka
 2020: gökyüzü herkesindir
 2021: balıkçı ve oğlu
 2022: kaplanın sırtında

diskografi 

 1973: chants révolutionnaires turcs
 1975: eşkıya dünyaya hükümdar olmaz
 1977: merhaba
 1978: nazım türküsü
 1978: the bus (ost)
 1979: alamanya beyleri
 1979: atlının türküsü
 1980: günlerimiz
 1980: i̇nce memet türküsü
 1982: maria farandouri livaneli söylüyor
 1983: ada
 1983: eine auswahl
 1983: yol (soundtrack)
 1984: i̇stanbul konseri (concert)
 1985: güneş topla benim i̇çin
 1986: hoşgeldin bebek
 1986: livaneli / 10 yılın ezgisi
 1986: zor yıllar

 1987: gökyüzü herkesindir
 1988: soundtracks
 1990: crossroads (new age)
 1993: saat 4 yoksun
 1995: neylersin
 1996: janus (symphonic poems)
 1996: yangın yeri
 1997: efsane konserler
 1997: livaneli & theodorakis : together
 1998: nefesim nefesine
 1999: new age rhapsody, london symphony orchestra plays livaneli
 1999: unutulmayanlar
 2001: i̇lk türküler
 2005: hayata dair
 2010: veda film müzikleri
 2013: gökkuşağı gönder bana
 2016: livaneli 50. yıl "bir kuşaktan bir kuşağa"

ödüller ve adaylıklar

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 
 vatan gazetesi'nde zülfü livaneli
 
 
 bbc türkçe'de 1996 yılında yapılan röportajı '''zülfü livaneli
  
 diziler.com'da zülfü livaneli
 

yaşayan insanlar
 
1946 doğumlular
ilgın doğumlular
konya doğumlu yazarlar
türk protest müzik şarkıcıları
türk film müziği bestecileri
türk erkek şarkıcı-şarkı yazarları
türk film yönetmenleri
ted ankara kolejinde öğrenim görenler
tbmm 22. dönem i̇stanbul milletvekilleri
cumhuriyet halk partisi parti meclisi üyeleri
milliyet (gazete) kişileri
vatan (gazete, 2002) kişileri
ankara uluslararası film festivali ödülü sahibi müzisyenler
20. yüzyılda türk erkek şarkıcılar
21. yüzyılda türk erkek şarkıcılar
20. yüzyıl türk roman yazarları
21. yüzyıl türk roman yazarları
1970'lerin şarkıcıları
1980'lerin şarkıcıları
1990'ların şarkıcıları
2000'lerin şarkıcıları
2010'ların şarkıcıları
2020'lerin şarkıcıları
balet plak sanatçıları
raks müzik sanatçıları
orhan kemal roman armağanlı yazarlar
yunus nadi ödülü sahipleri
altın portakal en iyi müzik ödülü sahipleri
kral tv video müzik ödülü sahipleri
gürcü asıllı türkler
sosyaldemokrat halkçı parti mensubu siyasetçiler
türk sosyal demokratlar
türk sosyalistler
türk insan hakları aktivistleri