Yeşil Yol

yeşil yol, amerikalı yazar stephen king'in 1996 yılında yayımladığı korku/gerilim romanının adıdır. özgün adı the green mile olan eser bir 'seri roman'dır. artık çoğunlukla tek kitapta toplanarak roman olarak yayımlanmaktadır.

stephen king bu romanını yayımlarken farklı bir üslup denedi ve tıpkı victoria devri i̇ngiliz yazarı charles dickens'ın zamanında yapıldığı gibi romanını bir yandan yazmaya devam ederken, biten bölümleri küçük ciltler (veya fasiküller de denebilir) halinde yayımladı. roman 6 bölümde tamamlandı. her biri 60-70 sayfa olan ince ciltler 6 değişik alt başlık altında her ay yayımlanmak suretiyle 6 ayda tamamlandı. tamamlandığında toplam 400 sayfa olmuştu. her bir cildi ayrı ayrı new york times'ın çok satanlar listesine girmiş olan roman, 1999'da  sinemaya aktarıldıktan sonra tek cilt halinde de yayımlanmıştır. bu tek ciltlik versiyonu da yine çok satan kitaplar listesinde yerini almıştı.

romana 1996 yılında "en i̇yi roman" bram stoker ödülü verildi.

türkçede yeşil yol 
stephen king'in romanı abd'de yayımlandığı aynı yıl türkiye'de de altın kitaplar tarafından gülden şen'in türkçe çevirisiyle yayımlandı. yayınevi bu ilk baskısında abd'deki yöntemi uyguladı ve romanı yine seri olarak 6 ciltte yayımladı. ciltler ortalama 90'ar sayfaydı ve isim olarak 5 tanesinde abd'deki alt başlıkların tam çevirileri kullanılmış, bir tanesinin adı biraz değiştirilmişti. aynı yayınevi 2000 yılında bu kez romanı tek cilt halinde yeniden yayımladı, bu cilt 428 sayfaydı ve roman artık 1999 yılında abd'de sinemaya aktarılmış olduğu için filmden alınmış bir fotoğraf karesi kitabın kapağında kullanılmıştı. bu fotoğraf filmin başrol oyuncusu tom hanks'in gardiyan üniformalı bir fotoğrafıydı ve muhtemelen gişede çok iş yapmış olan filmin şöhretinden yararlanarak kitaba olan ilgiyi arttırmak amacıyla kitabın kapağına konmuştu. (2000 tarihli türkçe tek ciltlik "yeşil yol" romanının kapağında abd'de yayımlanan orijinal tek ciltlik the green mile romanının kapağındaki aynı resim kullanılmıştır, kapak tasarımları da birbirine çok benzemektedir)

konusu 
roman 1930'larda abd'de ağır suçlar işlemiş ve idam cezaları almış mahkûmların bulunduğu could mountain hapishanesinin e bloğunda geçer ve hapishane gardiyanlarından paul edgecombe'un ağzından anlatılır. ölüm sıralarını bekleyen mahkûmlara bir de isim takılmıştır: "yürüyen ölü". mahkûmlar 'i̇htiyar sparky' (kıvılcım saçan) diye adlandırdıkları elektrikli sandalyede cezalarının infaz edilmesi için sıralarını beklerlerken, buraya getirilen dev cüsseli ve saf kalpli john coffey adındaki mahkûm başta paul edgecombe olmak üzere herkesin hayatını değiştirecektir.

john coffey i̇ki küçük kıza tecavüz ederek öldürmek suçundan yargılanıp idama mahkûm edilmiştir. ancak bu vücudu iri yarı ama beyni ve kalbi çocuk gibi olan adam idamlıklar koğuşuna getirildiği andan itibaren tüm insanlara hatta farelere bile gösterdiği derin sevgi ve merhametle gardiyanların ve mahkûmların sempatisini kazanır. gardiyanlar coffey'in bu suçu işlememiş olabileceğini düşünmeye başlarlar. ayrıca coffey bazı garip güçlere de sahiptir. ölmüş bir fareyi diriltir, gardiyan paul edgecombe'un bir türlü geçmeyen hastalığını nefesiyle iyileştirir ve hapishane müdürünün ölümcül bir hastalığa yakalanmış karısını sağlığına kavuşturur. psişik güçleri ile edgecombe'a suçla ilgisi olmadığı olay anını gösterir. artık bu insanlar coffey'in suçsuzluğuna emindirler ama yargı kararını vermiştir bir kere ve infaz gerçekleştirilecektir.

ciltler 
yeşil yol abd'de tek bir roman cildi olarak yayımlanmadı. 28 mart 1996'dan başlayarak her ay bir cilt olmak üzere 29 ağustos'a kadar 6 cilt halinde, yani bir seri olarak çıktı. ciltler nispeten inceydi. ortalama altmış altışar sayfa olan ciltler toplamda 400 sayfa ediyordu.
altın kitaplar da 1996 yılındaki ilk türkçe baskılarında abd'deki yöntemi uyguladı ve romanı yine seri olarak 6 ciltte yayımladı. ciltler ortama doksanar sayfaydı. aynı yayınevi bu kez 2000 yılındaki türkçe 2. baskısında 6 cildi tek ciltte toplayarak tek cilt halinde yayımladı. bu toplu cilt 428 sayfaydı.

romanın karakterleri 

 paul edgecomb: romanın ana kahramanıdır. roman onun ağzından anlatılır. i̇damlıklar koğuşu olan e-bloğunun gardiyanıdır. kıdem olarak diğerlerinin üstünde olmasına rağmen bunu mesai arkadaşlarına pek hissettirmez. i̇nsancıl ve adil oluşu, sakin ve çocuksu kişiliğiyle romanın pozitif karakterlerinden biridir. hiç geçmeyen süregen idrar yolu enfeksiyonu, mahkûm coffey tarafından esrarengiz bir şekilde iyileştirilince inançlarında farklılıklar gelişir. coffey'in sırlarını ilk öğrenen odur.
 brutus howell: romanın olumlu karakterlerinden bir diğeridir. bu iri yarı gardiyanın lakabı 'brutal' gaddar anlamına gelir ama kendisi hiç de öyle değildir. bu lakabı üniversiteden atılmadan önce oynadığı üniversite futbol takımındayken almıştır. son derece yumuşak başlı, uyumlu, iyi kalpli ve insancıl bir adamdır. paul edgecomb'un yakın arkadaşıdır.
 percy wetmore: romanın en kötücül karakteri, aşağılık duygusuyla dolu ufak tefek bir gardiyandır. rütbece en düşükleridir ama torpilli olduğu için oldukça rahat hareketleri vardır. kendisi valinin eşinin bir akrabası olur. zalim, acımasız, anlayışsız ve biraz da aptaldır. aynı zamanda da bir korkaktır. aşağılık duygusunun bir yansıması olarak mahkûmlara işkence eder. tüm koğuşun maskotu olan minik bir fareyi bile öldürürken büyük zevk alır. hiç idam gerçekleştirmemiştir ve edgecomb'a bir dahaki idamı kendisinin yönetmesi için baskı yapar, amacı mahkûmu acı çektirerek yavaş yavaş öldürmektir.
 john coffey: 'yeşil yol'a en son getirilen mahkûmdur. romanın ikinci önemli karakteri olan bu uzun boylu, çok iri ve kaslı siyahi adam neredeyse küçük bir dev görünümündedir. ancak bu "yürüyen ölü" nün altın gibi de bir kalbi vardır. çocuksu ve saf bir kişiliğe sahip olan bu talihsiz adam çalıştığı çiftliğin sahibinin iki küçük kızını öldürmekten yargılanıp idama mahkûm olmuştur. ancak etrafa saçtığı sevgi ve olumlu hava gardiyanlarda onun suçsuz olabileceği kuşkusunu yaratır. bir de garip ve olağanüstü yeteneklere sahiptir. ölü bir fareyi diriltir, ölümcül hastaları iyileştirir.
 delacroix: diğer bir idam mahkûmu. bitkin bir görünümü ve tedirgin davranışları var.beyaz farenin sahibi.
 jan edgecomb: gardiyan paul edgecomb'un karısı
 hal moores: hapishanenin müdürü. i̇yi niyetli ve insancıl bir memurdur. karısı ölümcül bir hastalığa yakalandığı için yataktan kalkamamaktadır. bu durum müdür hal moores'ı oldukça sarsmış ve nedereyse hayata küsmesine neden olmuştur. coffey'in büyülü yetenekleriyle karısını tamamen sağlığına kavuşturması,hal moores'un inancını tekrar gözden geçirmesine neden olur.
 klaus-detterick: pamuk çiftliğinin sahibi. öldürülen iki kızın babası.

sinema uyarlaması 
stephen king'in 1996 tarihli romanı "the green mile" (yeşil yol), 1999 yılında abd'de fransız asıllı yönetmen frank darabont tarafından aynı adla sinemaya da aktarıldı. gardiyan paul edgecombe'u tom hanks'in oynadığı filmde çocuk kalpli dev siyahi mahkûm john coffey'i michael clarke duncan canlandırıyordu. yeşil yol "en iyi film", "en iyi senaryo" "en iyi yardımcı aktör" (michael clarke duncan) ve "en iyi ses" dallarında oscar'a aday gösterilmişti. filmin romana oldukça sadık kaldığı belirtilmiştir.

film türkiye'de 17 mart 2000 tarihinde vizyona girdi ve, tıpkı romanında olduğu gibi yeşil yol adıyla gösterildi.

kaynakça

dış bağlantılar 
 stephen king biyografisi ve bibliyografisi

1996 romanları
i̇ngilizce romanlar
korku romanları
gerilim romanları
fantastik romanlar
sinemaya uyarlanmış amerikan romanları
stephen king romanları