Ragıp Gümüşpala

mehmet ragıp gümüşpala (d. 1897, edirne, osmanlı i̇mparatorluğu - ö. 6 haziran 1964, i̇stanbul, türkiye), türk asker ve siyasetçi. türk silahlı kuvvetlerinin 11. genelkurmay başkanı. 27 mayıs darbesi'nden sonra bu görevi yürüten gümüşpala, millî birlik komitesi tarafından emekliye sevk edildikten sonra darbeyle devrilen demokrat parti'nin siyasi mirasçısı olan adalet partisi'nin kurucu genel başkanlığını yaptı.

yaşamı

askeri yaşamı 
edirne lisesinden mezun olup mekteb-i harbiye'ye girdi. öğrenci iken talimgaha çıktı ve 1917 yılında asteğmen rütbesine terfi etti. 63. alay 12. bölük komutan vekili iken, 2 ekim 1918 tarihinde sina ve filistin cephesi'nde nablus muharebesi sırasında i̇ngilizler'e esir düştü. 6 ekim 1920 tarihine kadar esarette kaldı. esaret dönüşü i̇stanbul'dan ankara'ya geçerek 13 aralık 1920 tarihinde i̇stiklal savaşı'na katıldı. millî mücadele'ye katkılarından dolayı kırmızı şeritli i̇stiklâl madalyası ile taltif edildi. takım ve bölük komutanlığı görevlerinde bulunduktan sonra 1931 yılında girdiği harp akademisi'ni aynı yıl bitirerek kurmay subay oldu.

çeşitli karargah ve birliklerde görev yaptıktan sonra 1948 yılında tuğgeneral, 1951 yılında tümgeneral, 1955 yılında korgeneral ve 1959 yılında orgeneral rütbesine terfi etti. tuğgeneral rütbesi ile 65. tümen piyade tugay komutanlığı, motorlu birlikler okul komutanlığı, 9. tümen komutan yardımcılığı ve 3. ordu kurmay başkanlığı, tümgeneral rütbesi ile 65. tümen komutanlığı ve 11. kolordu komutan vekilliği, korgeneral rütbesi ile 7. kolordu komutanlığı ve 3. ordu komutan vekilliği görevlerinde bulundu.

1960 yılında orgeneral rütbesinde 3. ordu komutanı iken 27 mayıs darbesi oldu. ankara'da darbe yapan millî birlik komitesi'ne liderlerinin kim olduğunu sordu ve eğer liderleri kendisinden daha kıdemli bir orgeneral değilse emrindeki 3. ordu ile ankara'ya yürüyüp isyana son vereceğini bildirdi. bunun üzerine cuntacılar, emekli orgeneral cemal gürsel'i askeri uçakla i̇zmir'den ankara'ya getirip, darbenin en kıdemlisi olan tümgeneral cemal madanoğlu'nun yerine lider gösterdiler. 3 haziran 1960 tarihinde genelkurmay başkanlığına atandı. 2 ağustos 1960 tarihinde, daha sonra emekli i̇nkılap subaylar derneği'ni oluşturacak olan yaklaşık 5000 subayla birlikte millî birlik komitesi tarafından re'sen emekliye sevk edildi.

siyasi yaşamı 
askerlik sonrası siyasete girdi. 29 eylül 1960 tarihinde demokrat parti'nin (dp) kapatılmasından sonra, bu partinin seçmen kitlesini toplayacak bir siyasal partinin kurulması çalışmalarına katıldı. 11 şubat 1961 tarihinde kurulan adalet partisi'nin (ap) ilk genel başkanlığına seçildi. bu partinin ilk genel başkanı olarak 1961 genel seçimleri'nde i̇zmir milletvekili seçildi. 20 kasım 1961 tarihinde i̇smet i̇nönü başkanlığında kurulan chp-ap koalisyon hükümetinde görev almadı. 1962 yılında toplanan ap i. kongresi'nde yeniden genel başkan seçildi.

6 haziran 1964 tarihinde i̇stanbul'da öldü. kabri zincirlikuyu mezarlığı'ndadır. evli ve altı çocuk babasıydı.

ölümünden sonra ap genel başkanlığına süleyman demirel seçildi. dp'nin devamı olarak algılanan ap, 1965 seçimlerinde %52 oy oranıyla tek başına iktidara geldi.

kaynakça 

kuleli askerî lisesinde öğrenim görenler
1897 doğumlular
1964 yılında ölenler
kurtuluş savaşı'ndaki türk askerler
kırmızı şeritli i̇stiklâl madalyası sahipleri
tbmm 12. dönem i̇zmir milletvekilleri
edirne doğumlu siyasetçiler
türkiye'deki ana muhalefet partisi genel başkanları
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
adalet partisi genel başkanları
edirne lisesinde öğrenim görenler
i̇stanbul'da ölenler
mekteb-i harbiye'de öğrenim görenler
i. dünya savaşı'nda osmanlı askerleri
osmanlı karacı subayları
osmanlı savaş tutsakları
i. dünya savaşı'nda savaş tutsakları
adalet partisi mensubu siyasetçiler
20. yüzyıl türk siyasetçileri
resim aranan siyasetçiler
piyade subaylar