Split

split (i̇talyanca: spalato, latince: spalatum, yunanca: aspalathos, eski split konuşma: spljet), dalmaçya'nın en büyük ve en önemli şehridir. ayrıca split-dalmaçya bölgesinin de idarî merkezidir. balkan yarımadası ve adriyatik denizi'nin doğu sahilinde küçük bir yarımada üzerine kurulmuştur. split hırvatistan'ın (zagreb'ten sonra) 2. büyük şehridir.

split, dünya kültür miras listesi, unesco listesine (diokletianus sarayı yapımı: 3. yüzyıl sonu ile 4. yüzyıl başı) ile 1979'da girmiştir. split (solin) de doğan ve roma'yı ilk defa 2 ye bölerek (doğu-batı) tetrarşi dönemini getiren roma imparatoru diocletianus sarayını split'te yaptırmıştır..

split şehri ve hinterlandı, tarihi kalıntıları, salona harabeleri, trogir unesco şehri, denizi, marinaları, 1700 senelik dieklotianus sarayı, alışveriş dükkanları, kafeleri, cruise limanı, adaları ile akdeniz kıyısında çok turistik bir şehirdir.

tarih 
split şehir bölgesinde aspálathos ismi ile ilk olarak mö 7. yüzyılda grekler tarafından kurulmuştur. sonra çeşitli dönemlerde i̇lirya (arnavut), grek, roma, bizans, avar, slav, moğol, venedik, osmanlı, avusturya-macaristan, almanya vs idaresi altında kalmıştır.

split’in kaderi ilk hristiyanları katletmesiyle anılan roma hükümdarı diocletianus’ın ms 300 yılında yazlık sarayını buraya yaptırmasıyla değişmiştir. ölümünden sonra da romalı yöneticiler bu sarayı kullanmaya devam etmişlerdir. romalılar split yakındaki solana kolonisini terk etmek zorunda kaldıkları zaman, bu kolonide yaşayanları tamamen split’e yerleştirmişlerdir.

şehir 12. ve 14. yüzyıllar arasındaki otonomluk hariç, sırasıyla bizans, hırvat krallığı, venedik ve i. dünya savaşı’na kadar da avusturya egemenliği altına bulunmuştur.

nüfus 

split hırvatistan’ın ikinci büyük kentidir. merkez 178.192 (165.893 split) olup (88.37% katolik ve 95.15% hırvat vatandaşı) ve çevre hinterlandında trogir, omiš, solin, kaštela, podstrana, sinj, dugopolje, klis, stobrec (merkeze bağlı), kamen (merkeze bağlı), žrnovnica (merkeze bağlı), brač adası, hvar adası, şolta adası... ve diğer adalarıyla birlikte yaklaşık toplam nüfusu 470.000'dir.

coğrafya 

şehir ve bölge güneyde adriyatik (akdeniz), kuzeyde adriyatik (dinarik) alp dağları ile çevrilidir.

split "kastela körfezi"'nin doğu yakası ile split boğazı arasında bulunan bir yarımadada kurulmuştur. bu yarımadanın batı tarafında (178 m rakımlı) "marjan tepesi" bulunur. rakımı 779 m olan "kozjak sırtı" ile rakımı 1339 m olan "mosor sırtı" şehri kuzeyden ve kuzeydoğudan gelen hava akımlarına karşı korurlar ve şehri ana karadaki hinterland alanlarından ayırırlar.

ulaşım 

yıllık 4 milyon kapasite ziyaretçili deniz limanı ile akdeniz'in en faal 3. limanıdır. yaklaşık 260 cruise gemisi 130.000 yolcu kapasitesiyle split limanından faydalanır. bu limanı kullanan en büyük cruise gemisi 315 m uzunlukla celebrity eclipse'dir. günlük feribot seferleri dubrovnik, rijeka, brac, hvar, şolta adalarıdır. ancona ve pescara gibi diğer i̇talyan adriyatik denizi sahil şehirlerine de feribot seferleri düzenlenmektedir.

franfurt, köln, londra gibi büyük şehirlere direkt uçuş seferleri bulunan split-kastela havalimanı ise zagreb ten sonraki en büyük 2. havalimanı olma özelliğine sahiptir. 2008'de bu hava meydanından 1,203,778 kişi uçuş yapmıştır. yaz döneminde bu hava meydanından trafik yoğunluğu bir hayli artmaktadır.

kardeş şehirler

resimler

ayrıca bakınız 
split-dalmaçya bölgesi
hırvatistan'daki şehirler listesi

kaynakça

dış bağlantılar 

 split resmi websitesi
  klis kalesi 
 unesco split  diocletianus sarayı