Osmanlı alfabesi

osmanlı alfabesi (osmanlı türkçesi: الفبا elifbâ), 1928'de latin tabanlı türk alfabesi kabul edilinceye dek osmanlı türkçesini yazmak için kullanılmış bir fars-arap alfabesi uyarlamasıdır.

batı türkçesi adını verilen oğuzca; osmanlı türkçesi-azerbaycan türkçesi ile birlikte olan müşterek devresini, hemen hemen 15. yüzyılın ortalarına kadar sürdürür. ancak bu zamandan sonradır ki, selçuklular devrinin sonunda yer alan ve eski anadolu türkçesi adı ile anılan her iki ağzın müşterek oldukları zaman görülen bazı ayrılıkların bir kısmı osmanlı, bir kısmı da azericede umumîleşerek 16. yüzyıldan başlamak üzere iki ağzın kesin çizgilerle ayrılmasına sebep olur. bunun yanında her iki şivenin komşularından alınan sözcükleri, arapça ve farsça olanlar hariç, azerbaycan ve osmanlı türkçelerinde anlaşmadan çıkacak, ikinci bir ayrılığı ortaya çıkarır.

harfler 
elif ortada ve sonda a olarak okunur. başta a veya e olarak okunur. vav harfi ortada ve sonda o, u, ü, ö sesleri vermek için kullanılır. bazen de v olarak kullanıldığı olur. güzel he sözcük içinde e harfi vermek için ve de he sesi almak için kullanılır. sözcüğe ı, i ile başlanacaksa,
elif ve ye harfini yan yana getirilerek ı, i sesi alınır.

latinizasyon (romanizasyon)

latinizasyon genel olarak latin alfabesi dışındaki ses sistemlerinin latin alfabesine çevrilmesini ifade eder.

başka bir versiyon ise şu şekildedir:

sayılar

yazı biçimleri 
el yazması eserleri el yazısıyla çoğaltan kimselere müstensih, bir hattat öğretmenin, aynısını yazmaları için öğrencilerine verdiği yazı örneği'ne de meşk denilir. arap alfabesinden geliştirilen, osmanlı türkçesinde kullanılan yazı biçemleri:

dîvânî 

dîvânî, sülüs ve tâlik (ta'lik) yazı şekillerini içerir. 16. yüzyılda farklı büyüklükte celî dîvânî adında idari işlerde ve osmanlı i̇mparatorluğunda resmi yazışmalarda kullanılmıştır. 18. yüzyılda basitleştirilmiş ve (kırması dîvânî ) geliştirilmiş ve osmanlı saltanatının sonuna dek saray'da kullanılmıştır. bir bakıma tevki e, bir bakıma ta'like benzeyen son derece hareketli, karmaşık, özel bir yazı türü. (fatih döneminde belirmiş, yavuz döneminde gelişmiştir. yalnız buyrultularda kullanılır.)

dîvânî el yazısı kendi altında ikiye ayrılır:

 celî dîvânî
 rik'a dîvânî

muhakkak 

   
(arapça: محقق) arap alfabesinde geliştirilen, sülüs yazının yatkın ve yatay bölümleri daha uzun olan türüne verilen ad. önceleri sadece çok az levhalarda ve bazı besmelelerde ve muhammed bin abdullah isminin yazımında kullanılmış, fakat 16. yüzyıldan sonra pek az kullanılmıştır.

nesih 

arap alfabesinde geliştirilen, özellikle osmanlılar tarafından yazmalarda kullanılan, yumuşak, köşeleri yuvarlaklaşmış, işlek bir yazı türü. dür.  (arapça: نسخ, nasakha, naskh) de denilen yazı şekli 1928 yılına kadar daha çok kur'an ve ilmî eserlerin çoğaltılmasında kullanılmıştır.

rik'a 

(arapça: الرقعة) arap alfabesinde geliştirilen, nesih'in dendansız, yuvarlak ve kıvrak bir türüne verilen isim olup, osmanlı i̇mparatorluğunda kullanılan günlük basit el yazısı biçimidir. onaylar genellikle rika ile yazılmıştır.

tevki 

(arapça: توقِ) arap alfabesinde geliştirilen, sülüs yazının daha değişik ve ufaltılmış bir yazı biçimidir. resmî belgelerde kullanılmıştır. kelime anlamı "1. padişah buyruklarına çekilen tuğra.
2. bu tuğrayı taşıyan buyruk" şeklindedir.

ta'lik 

arap alfabesinde geliştirilen, sülüsün sağdan sola doğru yatık olarak yazılan yazı türlerinden biridir. tüm harfleri yuvarlağımsı olan bu yazı biçimi, i̇ran'da geliştirilmiş, bir santim veya daha fazla genişlikte kalemle yazılmış olanına da celi ta'lik adı verilir.

kaynakça
 klaus kreiser, christoph neumann kleine geschichte der türkei, 2009, s. 21).
 edith g. ambros/p. a. andrews/çiğdem balim/l. bazin/j. cler/peter b. golden/altan gökalp/barbara flemming/g. hazai/a. t. karamustafa/sigrid kleinmichel/p. zieme/erik jan zürcher, artikel turks, in: encyclopaedia of islam, brill, digitale edition, abschnitt ii.i languages – introduction .
 margarete i. ersen-rasch türkische grammatik: für anfänger und fortgeschrittene, s.1 online
 celia kerslake ottoman turkish in lars johanson,éva csató the turkic languages, s. 180
 korkut buğday osmanisch, s. xvii.
 celia kerslake ottoman turkish in lars johanson,éva csató the turkic languages, s. 179
 celia kerslake ottoman turkish in lars johanson,éva csató the turkic languages, s. 180
 simon ager, turkish alphabet, omniglot
 pedersen, thomas таблица разных систем транслитерации османского алфавит (ottoman turkish) (англ.) (pdf). transliteration of non-roman scripts (4 october 2002). архивировано из первоисточника 19 апреля 2012.
pihan, a. p. notice sur les divers genres d'écriture ancienne et moderne des arabes, des persans et des turcs. — paris, 1856

dipnotlar

ayrıca bakınız 
 arapçanın romanizasyonu

dış bağlantılar 
 türk lehçeleri sanal klavyesi (osmanlıca transkripsiyon işaretlerini kapsamaktadır)

alfabeler
arap alfabesinden türeyen alfabeler
harf
türk alfabesi