2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz

2008 ekonomik krizi veya büyük durgunluk, 2008 yılının son aylarında ortaya çıkan ve birçok ülkeyi olumsuz yönde etkileyen ekonomik gelişmelerdir. 1929 dünya ekonomik bunalımıyla kıyaslanan bu kriz özellikle eylül 2008 ayında gözle görülür hale gelmiştir. abd'deki taşınmaz mal piyasasının birden değer kaybetmesi ve bunun sonucu olarak tutulu satışlardaki kişisel iflasların artmasının bu krizi tetiklediği sanılmaktadır.

nedenleri 
2000'li yıllar boyunca başta petrol olmak üzere bütün emtia ve tarım ürünleri fiyatlarında büyük bir yükseliş gözlendi. çin ve hindistan gibi yüksek nüfuslu ülkelerde gözlenen ekonomik büyüme bu ürünlere olan talebi arttırdı ve fiyatların yükselmesine neden oldu. 2008 yılında gıda fiyatları tarihin en yüksek düzeylerine ulaştı. altın ve petrol gibi değerli maddeler de tarihinin en yüksek değerini kazanırken amerikan dolarının değeri hemen hemen bütün diğer para birimleri karşısında önemli ölçüde düşmüştür.

buna paralel olarak 2008 yılında amerika birleşik devletlerindeki taşınmaz mal piyasasında (özellikle konut fiyatlarında) büyük bir düşüş yaşandı. abd'deki konut fiyatları 2000'li yıllar boyunca büyük bir yükselme göstermişti. bu yükselmenin bir nedeni de kolaylıkla elde edilebilen tutulu satışlar (mortgage) idi. sürekli olarak yükselen konut fiyatları piyasalarda aşırı derecede iyimser bir hava yaratmış, bankaların düşük gelirli ailelere konut almak için kolayca kredi sağlamalarına yol açmıştı. konut fiyatları inişe geçince birdenbire subprime mortgage (yüksek risk ve yüksek faizli kredi) denilen bu kredi piyasası çökmüş, kredi faizlerini ödeyemeyen düşük gelirli ailelerinin iflas etmelerine ve konutlarına el konmasına neden olmuştur.

2008 yılı ilerledikçe subprime mortgage krizinin sadece küçük bir kesimi değil, bütün abd mali sistemini etkilediği anlaşıldı. düşük gelirli ailelere yüksek riskli kredi açan bu kurumlar kredi akitlerini birleştirip paketleyerek borsalarda alınıp satılabilen tahviller haline getirmişler, yatırım bankaları ve ticaret bankalarına satmışlardı. elinde çok miktarda yüksek riskli konut kredisi tutan yatırım bankalarından bear stearns mart ayında iflas ederek abd hükûmeti tarafından diğer bir yatırım bankası olan jpmorgan chase'e satıldı. bu iflası diğer bir yatırım bankası olan lehman brothers ve merrill lynch ve sigorta firması american international group izledi. washington mutual ve wachovia gibi bankalar iflas ederek diğer bankalara satıldılar. bu krizi durdurmak için eylül ayı sonlarında abd kongresi 700 milyar dolarlık bir kurtarma paketini onayladı.

abd'deki kriz kısa zamanda avrupa'ya da sıçradı. i̇zlanda'nın 3 büyük bankası iflas etti. 2008 yılında i̇zlanda kronası euroya karşı %40 değer kaybetti ve i̇zlanda'daki enflasyon oranı %15'e ulaştı. birleşik krallık'taki taşınmaz mal piyasası da aynen abd gibi büyük bir düşüşe geçti.

resesyon 
resesyon, en az iki çeyrekte negatif ekonomik büyüme olarak tanımlanmaktadır. bazı ekonomi uzmanlarına göre, kişi başına gelirde düşüşün olmaması nedeniyle abd ekonomisi resesyon içerisinde değildir. bazı uzmanlara göreyse, enflasyon rakamları katılırsa abd'nin son iki çeyrektir küçülme içerisinde yer aldığını söylemektedirler.

kaynakça

dış bağlantılar 
 john c. hull, the credit crunch of 2007: what went wrong? why? what lessons can be learned?, rothman okulu araştırma makalesi, metni burada. 
 financial times - in depth: global financial crisis