Vasko Popa

vasko popa (sırpça: васко попа, 29 haziran 1922, grebenac (rumence: grebenaţ, macarca: gerebenc, almanca: grebenatz) - 5 ocak 1991) rumen kökenli sırp şair.

hayatı 
popa, voyvodina'daki grebenac köyünde dünyaya geldi. liseyi bitirdikten sonra belgrad üniversitesi felsefe fakültesi'nde öğrenim görmeye başladı. daha sonra çalışmalarına bükreş üniversitesi ve viyana'da devam etti. ii. dünya savaşı sırasında partizan olarak savaştı ancak bugün zrenjanin olarak bilinen bečkerek'te yer alan bir alman toplama kampında esir alındı.

1949'da savaş sonrasında popa, belgrad üniversitesi felsefe fakültesi'nden mezun oldu. sonrasında književne novine ve borba gibi dergi ve gazetelerde ilk şiirlerini yayımlamaya başladı. 1954'ten 1979'a kadar nolit adlı yayınevinin editörlüğünü yapan popa, 1953'te ilk büyük şiir koleksiyonu olan korayı yayımladı. bu dönemde nepočin-polje (1956), sporedno nebo (1968), uspravna zemlja (1972), vučja so (1975) ve bir sırp halk edebiyatından bir antoloji olan od zlata jabuka (1978) gibi diğer önemli eserlerini satışa sundu. 1943–1976 yılları arasında yazdığı şiirlerin bir i̇ngilizce derlemesi olan collected poems,  1978 yılında britanyalı şair ted hughes tarafından çevrilerek piyasaya sürüldü.

1972 yılında sırp bilim ve sanat akademisi'nin bir üyesi olarak seçilen popa, ayrıca 14 aralık 1979'da novi sad'da kurulan voyvodina bilim ve sanat akademisi'nin de kurucuları asındadır.

popa, branko radičević anısına dağıtılan branko ödülü'nde şiir alanında kazandığı ödülle, bu ödüllerden kazanan ilk sanatçı oldu. aynı yıl, 1957'de, sanatçı yine şair jovan jovanović zmaj adına verilen zmaj ödülleri'nde şiir alanında dağıtılan ödülü de kazandı. daha sonraları, 1965 yılında avusturya devlet ödülü'nün avrupa edebiyatı alanında dağıtılan ödülünü elde etti. 1976'da yine branko ödülleri'nde şiir alanında ödül elde etti. 1978'de avnoj ödülü kazanan sanatçı 1983 yılında da skender kulenović anısına düzenlenen ödül töreninde edebiyat alanında ödül kazandı.

1995 yılında vršac'da alınan bir karar doğrultusunda, vasko popa anısına ödül verilmesi kararlaştırıldı. bu ödüller her sene sırpça yazılan en iyi şiir kitabının sahibine verilmektedir. ayrıca bu törenler popa'nın doğum günü olan 29 haziran'da verilmektedir.

vasko popa 5 ocak 1991 tarihinde belgrad'da hayatını kaybetti ve bu kentte toprağa defnedildi.

tarz 
vasko popa, çoğunlukla fransız sürrealizmine ve özellikle momčilo nastasijević'i örnek alarak sırp halk geleneklerine dayalı öz bir modernist stil benimsedi. ancak ilginç bir şekilde o dönemdeki ağırlıklı sosyalizm etkisine rağmen üslubunda ve yazılarında hemen hemen hiç sosyalist realizm'e değinmedi. hatta rahatlıkla ii. dünya savaşı sonrası yugoslavya'daki yazarlar içinde bu özelliği gösteren ilk edebiyatçı olduğu söylenebilir. kendine özgü yeni bir edebi dil oluşturan popa, yazılarında eksiltili, çağdaş ve günlük konuşmalarla süslenmiş cümleleri, eski sırp gelenekleriyle örülmüş cümlelerle birleştirdi. eserlerinde efsanevî ve dünyevî ögeler karışıktır. ayrıca toplu bilinçaltından gün ışığına çıkan mitler sıklıkla yer alır. kültürel kalıt ve günlük hayata sıklıkla yer verilen bu eserler, barındırdığı özgül ve yoğun olarak süslenmiş soyut ögeleriyle yepyeni bir edebî dil oluşturmuştu.

popa'nın ilk şiir kitabı olan koranın yayımlanmasının ardından geniş bir tanınırlık elde etti. onun bu sekiz kısımdan oluşan ve otuz sekiz yıllık bir birikimle yazılan edebî başarısı geniş bir destek aldığı gibi, popa'nın ününü hem ülkesinde, hem de dışarıda arttırdı. popa, eserleri en çok başka dillere çevrilen sırp yazarlardan biri olmasının yanı sıra, dünya çapında birçok yazarı tarzıyla etkilemektedir.

şiirleri 
kora – 1953
 nepočin polje – 1965
 sporedno nebo – 1968
 uspravna zemlja – 1972
 vučja so – 1975
 kuća nasred druma – 1975
 živo meso – 1975
 rez – 1981
 gvozdeni sad – bitirilmedi

koleksiyonları 
 od zlata jabuka – 1958
 urnebesnik: zbornik pesničkog humora – 1960
 ponoćno sunce – 1962

kaynakça 
 "vasko popa, 68, poet examining life with humor", in new york times, january 9, 1991

dış bağlantılar 
 knjizara.com - yazar bilgisi
 biyografik bilgi
 give me back my rags, charles simic tarafından i̇ngilizceye çevrilmiş hal
 poemhunter.com - vasko popa'nın tüm şiirleri
 a shepherd of wolves? eleven poems – vasko popa, anthony weir tarafından i̇ngilizceye çevrilmiş hal
 "far inside us" koleksiyonundan 22. şiir, lazar pascanovic tarafından i̇ngilizceye çevrilmiş hal.
 vasko popa – pers dünya şiirleri antolojisi

1922 doğumlular
1991 yılında ölenler
sırp şairler
yugoslavlar
belgrad üniversitesinde öğrenim görenler
belgrad'da ölenler
belgrad'da defnedilenler