7 Mart



olaylar 
 161 - marcus aurelius, roma i̇mparatoru oldu.
 1864 - adigey'de şapsığlar için ruslarca verilen köylerinden ayrılma süresi doldu ve terk ettirilen şapsığ köylerinin, rus askerlerince ateşe verilip yakılmasına başlandı.
 1876 - alexander graham bell, telefon buluşunun patentini aldı (patent no: 174464).
 1908 - kabataş erkek lisesi, padişah ii. abdülhamid'in fermanıyla “kabataş mekteb-i i̇dâdisi” adı altında kuruldu.
 1911 - meksika devrimi: 20. yüzyılın ilk büyük devrimi gerçekleşti.
 1919 - fransızlar kozan'ı işgal etti.
 1921 - artvin'in düşman işgalinden kurtuluşu.
 1921 - ardanuç ve borçka'nın düşman işgalinden kurtuluşu.
 1920 - kadirli'nin düşman işgalinden kurtuluşu.
 1925 - şeyh said'in emrindeki 5000 kişilik bir kuvvet, diyarbakır'a saldırdı.
 1925 - i̇stiklal mahkemeleri üyeleri, yapılan seçimlerle belirlendi. denizli milletvekili mazhar müfit bey (kansu) mahkeme başkanlığına, karesi milletvekili süreyya bey (özgeevren) savcılığa getirildi. urfa milletvekili ali saip (ursavaş) ve kırşehir milletvekili lüfi müfit beyler ise asil üyeliğe seçildi.
 1927 - i̇stiklal mahkemeleri'nin görevi fiilen sona erdi. tamamen ortadan kalkması ancak 1948'de gerçekleşti.
 1945 - amerikan i. ordusu, remagen köprüsü’nden ren nehrini geçti.
 1950 - milletvekilleri adaylarının sayısı bütün tahminleri aştı, yalnız elazığ'dan 600 kişi aday oldu.
 1951 - i̇ran başbakanı general ali razmara, radikal dinci bir militan tarafından öldürüldü.
 1952 - dışişleri bakanı fuad köprülü ve 222 arkadaşı, anayasa'nın dilini yaşayan dile dönüştürmek için dp meclis grubu adına bir önerge hazırlayarak meclis'e sundular. önergede, değiştirilmesi gereken kelimeler arasında suç, bakanlar kurulu, devrim, ivedilik gibi kelimeler yer alıyordu.
 1954 - basın ve radyo yoluyla işlenecek suçların kapsamının genişletilmesi ve cezaların arttırılması hakkındaki kanun tasarısı, mecliste görüşüldü. tasarı, gazetecilere iddialarını ispat hakkı tanımıyordu.
 1954 - petrol işletmeciliğini, yabancı sermayeye açan petrol yasası kabul edildi. petrol i̇şleri genel müdürlüğü kuruldu.
 1957 - ankara sokaklarında rock and roll: gece sinemasından çıkan gençler, bulvarda rock and roll yapmaya başlayınca zabıta tarafından durduruldular.
 1958 - akis dergisi toplatıldı; derginin satışı sekiz saat sonra serbest bırakıldı.
 1959 - yargıtay, "nalıncı keseri" başlıklı yazı nedeniyle ulus gazetesi başyazarı yakup kadri karaosmanoğlu ve yazı i̇şleri müdürü ülkü erman hakkında, ankara toplu basın mahkemesi'nin verdiği mahkûmiyet kararını bozdu.
 1960 - vatan gazetesi başyazarı ahmet emin yalman, "pulliam" davasından aldığı 15 ay 16 günlük hapis cezasını çekmek üzere cezaevine girdi. yalman, 4 gün sonra hastaneye kaldırıldı.
 1961 - genelkurmay başkanı cevdet sunay, yayımladığı mesajda şöyle dedi. "namlularını daima temiz ve süngülerini daima parlak tutan ordumuzun her türlü engelleri yok etme azmi ile bugünkü hedefi, demokrasiyi ulusuna teslim etmektir."
 1963 - anayasa mahkemesi, i̇ş kanunu'ndaki grev yasağını iptal etti.
 1966 - erzurum ve muş’ta meydana gelen depremde; 15 kişi öldü, 25 kişi de yaralandı ve 2380 ev yıkıldı.
 1973 - i̇smail beşikçi, komünizm propagandasında 8 yıl hapse mahkûm oldu.
 1977 - pakistan'da seçimleri, zülfikar ali butto kazandı.
 1978 - orgeneral kenan evren, türk genelkurmay başkanlığı görevine resmen başladı.
 1979 - abd uzay aracı voyager i, jüpiter ve uranüs'ün satürn gibi halkalara sahip olduğunu keşfetti. voyager i, jüpiter'in halkalı resimlerini dünyaya gönderdi.
 1979 - i̇stanbul'da taksim meydanı'na sular i̇daresi'nin bulunduğu yere cami yapılması için, "taksim camii şerifi ve külliyesini yaptırma ve yaşatma derneği" kuruldu.
 1979 - türkiye ile sovyetler birliği arasında, petrol anlaşması imzalandı.
 1980 - uğur mumcu, komünistleri eleştirdi: "bunun adı solculuk mu? yoksul erlerin üstüne kurşun yağdıran, banka soyan eşkıyalık mıdır solculuk? böyleyse yerin dibine batsın böyle solculuk..."
 1983 - zonguldak ereğli kömür i̇şletmeleri'nin kandilli üretim havzasındaki armutçuk ocağı'nda meydana gelen patlamada 102 kişi öldü, 86 kişi yaralandı.
 1983 - ahmet necdet sezer, yargıtay üyeliğine seçildi.
 1984 - ankara sıkıyönetim mahkemesi, kapatılan milliyetçi hareket partisi'nin (mhp) genel başkanı alparslan türkeş'in tahliyesini 23. kez reddetti.
 1984 - kktc bayrağı, kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti meclisi tarafından onaylandı.
 1984 - kamuoyunda "faturalı yaşam" olarak bilinen "ücretlilere vergi iadesi" hakkındaki yasanın kapsamı, bakanlar kurulu tarafından genişletildi. fazla mesai, prim ve transfer ücretleri de yasa kapsamına alındı.
 1984 - komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla, gölcük sıkıyönetim mahkemesi'nde yargılanan şair arif damar beraat etti.
 1985 - i̇stifaların ardı arkası kesilmeyen milliyetçi demokrasi partisi'nden (mdp) beklenen büyük kopma gerçekleşti. çoğu eski parlamenter ve üçü kurucu üye olan 25 milletvekili istifa etti. mdp gemel başkanı turgut sunalp'i "mecburi genel başkan" olarak niteleyen istifacılar, "sağda barışçı, sosyal tarafı ağır basan bir partinin varlığı şarttır" dediler.
 1986 - "kadınlara karşı her türlü ayrımcılığın önlenmesi" isteğini içeren 2861 imzalı dilekçe, tbmm başkanlığı'na verildi.
 1986 - i̇stanbul kandilli lisesi'nde çıkan yangında, okulun yatakhanesi olarak kullanılan adile sultan sarayı tümüyle yandı. abdülaziz, sarayı 1876'da kızkardeşi adile sultan için yaptırmıştı. 1916'da kandilli adile sultan i̇nas mekteb-i sultanisi adıyla okula dönüştürülmüştü. daha sonra kandilli kız lisesi adını aldı.
 1988 - dsp genel başkanı bülent ecevit, daha önce aldığı başkanlıktan çekilme kararını parti kurultayında gerçekleştirdi ve görevinden ayrıldı. ecevit, partisinin kongresinde yaptığı konuşmada "uzun siyasal yaşamımda en iddialı meydan okuyuşum, dsp genel başkanlığından ayrılmamdır" dedi. ecevit'in yerine genel başkanlığa, necdet karababa seçildi.
 1989 - anayasa mahkemesi, üniversitelerde "dini inanç sebebiyle boyun ve saçların örtü veya türbanla kapatılmasını" serbest bırakan yasayı iptal etti.
 1989 - i̇ran, birleşik krallık ile diplomatik ilişkilerini kesti.
 1989 - çin, lhasa-tibet'te sıkıyönetim ilan etti.
 1989 - 89 bahar eylemleri başladı.
 1990 - hürriyet gazetesi yönetim kurulu üyesi, gazeteci yazar çetin emeç ve şoförü ali sinan ercan, uğradıkları silahlı saldırıda yaşamlarını yitirdi. 6 yıl sonra 9 mart 1996'da emeç'i vuran i̇slami hareket örgütü sorumlusu i̇rfan çağırıcı, i̇stanbul'da yakalandı.
 1992 - i̇srail büyükelçiliği koruma amiri, ankara'da otomobiline konan uzaktan kumandalı bombanın patlaması sonucu öldü.
 1993 - i̇stanbul'da bir grup kadın, savaşlarda kadına tecavüze ve devletin kadın bedeni üzerindeki denetimine dikkat çekmek için beyoğlu'nda bir sokak sergisi açtı. aynı grup, i̇stiklal caddesi'nde, devletin kadın bedeni üzerindeki denetimini simgeleyen ve ilgili yasal düzenlemeleri içeren ferman biçiminde bir bildiri de dağıttı.
 1994 - moldova'da yapılan referandum sonucu, halkın yüzde 90'ı romanya'yla birleşmeyi reddetti.
 1996 - düşünceye özgürlük isimli ortak kitapta yer alan yazısında, bölücülük yaptığı iddiasıyla yargılanan yaşar kemal, 1 yıl 8 ay hapse mahkûm edildi. ceza 5 yıl ertelendi.
 1997 - i̇skenderun cezaevi'nden sol görüşlü 28 mahkûm tünel kazarak kaçtı, firarilerden 8'i yakalandı.
 1997 - i̇stanbul dgm, avrasya feribotunu kaçıran 9 kişiye, sekiz yıl on ay yirmişer gün hapis cezası verdi.
 1997 - jean-dominique bauby'nin göz kapakları yardımıyla yazdırdığı kitabı, kelebek ve dalgıç giysisi satışa çıktı.
 2009 - diyarbakır'dan kalkan tsk ait bir helikopter, kayseri civarında düştü. 2 pilot hayatını kaybetti.
 2014 - ergenekon davasından yargılanan i̇lker başbuğ, 26 ay sonra hak ihlali gerekçesiyle tahliye edildi.

doğumlar 
 189 - publius septimius geta, 209 - 211 arasında septimius severus ve caracalla ile birlikte 3'lü yönetimde roma i̇mparatoru (ö. 211)
 1671 - rob roy macgregor, i̇skoç halk kahramanı (ö. 1734)
 1693 - xiii. clemens, papa (ö. 1769)
 1765 - nicéphore niépce, fransız mucit (ilk fotoğrafı çeken) (ö. 1833)
 1785 - alessandro manzoni, i̇talyan şair ve romancı (ö. 1873)
 1788 - antoine césar becquerel, fransız fizikçi (ö. 1878)
 1792 - john herschel, i̇ngiliz matematikçi, gök bilimci ve kimyager (ö. 1871)
 1822 - victor massé, fransız opera bestecisi ve müzik eğitimcisi (ö. 1884)
 1842 - henry hyndman, i̇ngiliz marksis (ö. 1921)
 1850 - tomáš garrigue masaryk, çekoslovakya'nın kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı (ö. 1937)
 1857 - julius wagner-jauregg, avusturyalı tıp doktoru ve 1927 nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi bilim insanı (ö. 1940)
 1870 - jimmy barry, amerikalı boksör (ö. 1943)
 1872 - piet mondrian, hollandalı ressam ve de stijl olarak bilinen sanat akımının öncülerinden (ö. 1944)
 1872 - howard crosby butler, amerikan arkeolog (ö. 1922)
 1875 - maurice ravel, fransız besteci (ö. 1937)
 1878 - ahmet ferit tek, türk diplomat ve siyasetçi (ö. 1971)
 1885 - milton avery, amerikalı ressam (ö. 1965)
 1886 - wilson dallam wallis, amerikalı antropolog (ilkel bilim ve dinlere ilişkin keşifleriyle tanınan) (ö. 1970)
 1886 - g. i. taylor, i̇ngiliz fizikçi ve matematikçi (ö. 1975)
 1894 - sergey lazo, rus devrimi'nin liderliğini yapmış komünist asker (ö. 1920)
 1902 - heinz rühmann, alman sinema oyuncusu (ö. 1994)
 1904 - reinhard heydrich, alman siyasetçi (ö. 1942)
 1904 - kurt weitzmann, alman-amerikalı sanat tarihçisi (ö. 1993)
 1908 - anna magnani, i̇talyan sinema oyuncusu ve en i̇yi kadın oyuncu akademi ödülü sahibi (ö. 1973)
 1912 - adile ayda, türk diplomat, akademisyen ve yazar (ilk kadın diplomat) (ö. 1992)
 1915 - jacques chaban-delmas, fransız siyasetçi, başbakan ve meclis başkanı (ö. 2000)
 1917 - elizabeth holberton, amerikalı bilgisayar bilimci ve insan bilgisayardır (ö. 2001)
 1924 - kobo abe, japon yazar (ö. 1993)
 1927 - james broderick, amerikalı oyuncudur (ö. 1982)
 1930 - antony armstrong-jones, i̇ngiliz fotoğrafçı, film yapımcısı ve soylu (ö. 2017)
 1932 - momoko kōchi, japon sinema oyuncusu (ö. 1998)
 1934 - adnan binyazar, türk yazar
 1934 - ekrem bora, türk sinema oyuncusu (ö. 2012)
 1934 - willard scott, amerikalı komedyen, oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2021)
 1936 - georges perec, fransız sosyolog ve edebiyatçı (ö. 1982)
 1937 - önder somer, türk sinema oyuncusu (ö. 1997)
 1938 - david baltimore, nobel sahibi amerikalı biyolog
 1940 - rudi dutschke, alman sosyolog (1960'lı yılların öğrenci hareketlerinde almanya'nın en tanınmış lideri) (ö. 1979)
 1944 - jiuli şartava, abhaz siyasetçi (ö. 1993)
 1946 - john heard, amerikalı oyuncudur (ö. 1946)
 1948 - yavuzer çetinkaya, türk oyuncu (ö. 1992)
 1955 - el-velid bin talal, suudi iş insanı ve suudi kral abdullah'ın yeğeni
 1956 - bryan cranston, amerikalı aktör, yazar ve yönetmen
 1956 - andrea levy, i̇ngiliz romancıdır (ö. 2019)
 1958 - rik mayall, i̇ngiliz aktör ve komedyeni (ö. 2014)
 1959 - luciano spalletti, i̇talyan futbolcu ve teknik direktör
 1962 - taylor dayne, amerikalı bir şarkıcı, söz yazarı ve aktristir
 1963 - e. l. james, i̇ngiliz yazardır
 1964 - bret easton ellis, amerikalı yazar
 1964 - wanda sykes, amerikalı yazar, komedyen, aktris ve ses sanatçısı
 1967 - muhsin al-ramli, iraklı bir şair, romancı ve çevirmen
 1968 - tarkan tüzmen, türk şarkıcı ve oyuncu
 1971 - peter sarsgaard, amerikalı oyuncu
 1971 - rachel weisz, i̇ngiliz oyuncu ve en i̇yi yardımcı kadın oyuncu akademi ödülü sahibi 
 1973 - sébastien izambard, fransız şarkıcıdır
 1973 - işın karaca, kıbrıs türkü pop müziği sanatçısı
 1974 - jenna fischer, amerikalı bir aktris
 1977 - mehmet baransu, türk gazeteci
 1977 - paul cattermole, i̇ngiliz müzisyen ve oyuncu
 1978 - mike reese, amerikalı siyasetçi (ö. 2021)
 1979 - rodrigo braña, arjantinli millî futbolcudur
 1980 - murat boz, türk şarkıcı ve söz yazarı
 1980 - laura prepon, amerikalı oyuncu
 1980 - boštjan nachbar sloven millî basketbolcu
 1983 - sebastián viera, uruguaylı millî futbolcudur
 1984 - mathieu flamini, fransız eski futbolcudur
 1984 - manucho, angolalı eski millî futbolcudur
 1987 - hatem ben arfa, tunus asıllı fransız futbolcudur
 1989 - i̇lyas yalçıntaş, türk şarkıcı
 1994 - jordan pickford, i̇ngiliz kaleci
 1995 - aboubakar kamara, fransız futbolcu
 1998 - amanda gorman, amerikalı bir şair ve aktivist

ölümler 
 mö 322 - aristo, antik yunan filozof, klasik yunan felsefesinin kurucularından ve platon'un öğrencisi (d. mö 384)
 161 - antoninus pius, roma i̇mparatoru (d. 86)
 1274 - akinolu thomas, i̇talyan din bilgini (öznelci idealizm öğretisinin önde gelen savunucularından) (d. 1225)
 1752 - pietro grimani, venedik cumhuriyeti'nin 115'inci dükası (d. 1677)
 1724 - xiii. i̇nnocentius, papa (katolik kilisesi dini lideri) (d. 1655)
 1875 - john edward gray, britanyalı zoolog (d. 1800)
 1922 - axel thue, norveçli matematikçi (d. 1863)
 1932 - aristide briand, fransız politikacı ve nobel barış ödülü sahibi (d. 1862)
 1942 - lucy parsons, amerikalı siyahi sendikacı (d. 1853)
 1954 - otto diels, alman kimyager ve nobel kimya ödülü sahibi (d. 1876)
 1967 - alice b. toklas, amerikalı yazar ve gertrude stein'ın hayat arkadaşı (d. 1877)
 1971 - erich abraham, nazi almanyası'nda wehrmacht'ında bir general (d. 1895)
 1975 - mikhail bakhtin, rus filozof ve edebiyat teorisyeni (d. 1895)
 1981 - mustafa santur, türk akademisyen ve i̇tü rektörü (d. 1905)
 1981 - kiril kondrashin, rus orkestra yönetmeni (d. 1914)
 1987 - henri decaë, fransız görüntü yönetmeni (d. 1915)
 1989 - bahaeddin ögel, türk tarihçi (d. 1923)
 1990 - çetin emeç, türk gazeteci ve yazar (hürriyet gazetesi yönetim kurulu üyesi) (d. 1935)
 1998 - adem jashari, kosova kurtuluş ordusu (uçk) kurucusu (d. 1955)
 1999 - stanley kubrick, amerikalı yönetmen (d. 1928)
 2004 - paul edward winfield, amerikalı siyahi oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1939)
 2005 - debra hill, amerikalı senarist ve film yapımcısı (d. 1950)
 2006 - ali farka touré, malili gitarist ve afrika'nın önemli müzisyeni (d. 1939)
 2012 - włodzimierz wojciech smolarek, polonyalı eski millî futbolcu (d. 1957)
 2016 - jean-bernard raimond, fransız büyükelçi ve siyasetçi (d. 1926)
 2016 - paul ryan, amerikalı çizgi filmci ve çizer (d. 1949)
 2017 - yoshiyuki arai, japon siyasetçi (d. 1934)
 2017 - kamran aziz, kıbrıs türkü besteci, söz yazarı ve eczacı (d. 1922)
 2017 - ron bass (güreşçi), eski amerikalı profesyonel güreşçidir (d. 1948)
 2017 - hans dehmelt, alman asıllı amerikalı fizikçi. 1989 yılında fizik dalında nobel ödülü almıştır (d. 1922)
 2017 - tadeusz rybak, polonyalı katolik episkoposu (d. 1929)
 2017 - lynne irene stewart, amerikalı kadın savunma avukatı (d. 1939)
 2018 - reynaldo bignone, arjantinli eski ordu generali ve siyasetçidir (d. 1928)
 2018 - woody durham, amerikalı radyocu ve spor spikeridir (d. 1941)
 2018 - yaşar gaga, türk pop şarkıcısı ve menajer (d. 1966)
 2018 - charles tone, amerikalı siyasetçi (d. 1924)
 2019 - dick beyer, amerikalı eski profesyonel güreşçidir (d. 1930)
 2019 - joseph h. boardman, amerikalı iş insanı ve yönetici (d. 1948)
 2019 - robert braithwaite, i̇ngiliz girişimci ve gemi mühendisi (d. 1943)
 2019 - pino caruso, i̇talyan oyuncu ve komedyendir (d. 1934)
 2019 - kelly catlin, amerikalı bisiklet yarışçısıdır (d. 1995)
 2019 - guillaume faye, fransız gazeteci, yazar ve siyasetçi (d. 1949)
 2020 - mart crowley, amerikalı oyun yazarı, senarist ve yapımcı (d. 1935)
 2020 - jair marinho, eski brezilyalı millî futbolcudur (d. 1936)
 2020 - rıza muhammedi lengerudi, ayetullah rütbesi olan i̇ranlı din adamı (d. 1928)
 2020 - fatıma rehber, i̇ranlı siyasetçi (d. 1964)
 2021 - mordechai bar-on, i̇srailli tarihçi ve siyasetçi (d. 1928)
 2021 - karahan çantay, türk model, oyuncu ve matematik öğretmeni (d. 1973)
 2021 - olivier dassault, fransız siyasetçi ve iş insanı (d. 1951)
 2021 - sanja ilić, sırp şarkıcı ve şarkı-yazar (d. 1951)
 2021 - nikolay smorçkov, sovyet-rus aktör (d. 1930)
 2022 - renny cushing, amerikalı demokrat siyasetçi (d. 1952)
 2022 - yuriy prylypko, ukraynalı siyasetçi (d. 1960)
 2022 - muhammed refik tarar, pakistanlı siyasetçi (d. 1929)
 2023 - ibtisam abdullah, iraklı yazar, gazeteci ve çevirmen (d. 1943)
 2023 - denise goddard, britanyalı artistik jimnastikçi (d. 1945)
 2023 - dmitro kotsyubaylo, ukraynalı rütbeli asker (d. 1995)
 2023 - augusto lauro, i̇talyan roma katolik din adamı (d. 1923)

tatiller ve özel günler 
 arnavutluk: öğretmenler günü
 san francisco: resmi "metallica günü"
 türkiye: artvin'nin kurtuluşu (1921)
 ardanuç ve borçka'nın düşman işgalinden kurtuluşu (1921)

0307
07