Çolpan İlhan

çolpan i̇lhan (8 ağustos 1936, i̇zmir - 25 temmuz 2014, i̇stanbul), türk tiyatro ve sinema sanatçısıdır.

türk sinemasında iki yüze yakın filmde rol aldı; 1970 yılına kadar birçok önemli filmde başrol oynadı. filmlerde genellikle "istenmeyen kadın" rollerini canlandırdı. 1997 yılında "sadri alışık tiyatrosu"'nu kurdu.

hayatı 
1936 yılında doğdu. babası kaymakamlık, i̇zmir vali yardımcılığı ve balıkesir valiliği görevlerinde bulunmuş muharrem bedrettin bey (bedri i̇lhan olarak tanınır), annesi emine perihan hanım (memnune perihan hanım olarak bilinir)'dır. üç çocuklu ailenin en küçüğü ve tek kızı idi. büyük ağabeyi tanınmış şair attila i̇lhan, küçük ağabeyi avukat cengiz i̇lhan'dır.

lise eğitimine babasının o dönemde valisi olduğu balkıesir'deki balıkesir lisesi'nde başladı. daha sonra i̇stanbul'da yatılı olarak devam ettiği kandilli kız lisesi'nden mezun oldu. lise yıllarında halkevlerinde tiyatro oyunlarında rol aldı. öğrenimine devlet güzel sanatlar akademisi resim bölümünde ve i̇stanbul belediye konservatuvarı'nda tiyatro bölümü devam etti. öğrencilik yıllarında akademideki arkadaşları ile birlikte "akademi tiyatrosu" adıyla bir tiyatro grubu kurdu ve oyunlar hazırladı. profesyonel sinema ve tiyatro oyunculuğuna bu yıllarda başladı. akademide ikinci sınıf öğrencisi iken gelen bir teklif üzerine 1957 yılında alexandre dumas'nın eserinden uyarlanan kamelyalı kadın'da başrol oynadı. bu filmdeki performansı, "türk sinemasındaki 'şeytan kadın' – 'melek kadın' ayrımını yıkan ilk performans" olarak tanımlanmıştır. akademi'nin üçüncü sınıfında iken küçük sahne'de münir özkul ve uğur başaran ile "sevgili gölge" adlı oyunla ilk profesyonel oyununu oynadı.

üç sezon küçük sahne'de tiyatrolarda rol aldıktan sonra bu tiyatronun dağılması ile oda tiyatrosu'nda müfit ofluoğlu ile sabahattin kudret aksal'ın "tersine dönen şemsiye"sini sahneledi. daha sonra kent oyuncuları ile güner sümer'in "yarın cumartesi"nde oynadı. kenterler ile "baharın sesi", "nalınlar" ve "aptal kız"'da sahne aldı.

aynı dönemde lütfi ömer akad'ın yönettiği ak altın (1957), halit refiğ'in yaşamak hakkımdır (1958) filmleriyle sinema oyunculuğuna devam etti. aka gündüz'ün aynı adlı romanından atıf yılmaz'ın sinemaya uyarladığı bir şoförün gizli defteri (1958) filmiyle ülke çapında ün kazandı. bu filmde iyi bir ailede yetişmiş, kendi ekonomik özgürlüğüne sahip, acımasız bir kadın olan çiler karakterini canlandırdı. birbiri ardına "asi evlat", "hayatım sana feda", "şeytan mayası" ve "zümrüt" filmlerini çekti.

kalpaklılar, zümrüt filmlerinde birlikte oynadığı ve senaryosunu ağabeyi atilla i̇lhan'ın yazdığı yalnızlar rıhtımı (1959) filmlerinde başrolleri paylaştığı sadri alışık ile 20 ağustos 1959'da evlendi. bu evlilikten oğulları kerem dünyaya geldi. çolpan i̇lhan, oğlu kerem'in doğması ile oyunculuğa bir sene ara verdi.

avare mustafa (1961) filmi ile sinemaya döndü ve 300'e yakın filmde rol aldı. genellikle aşıkların arasına giren kadın rolünü canlandırdı. 1964 yılında çektiği "ahtapotun kolları" filmiyle i̇zmir film festivali'nde en i̇yi yardımcı kadın oyuncu ödülünü kazandı. 1970'lerin sonlarına kadar sürekli filmlerde başrollerde oynayan i̇lhan, halit refiğ'in yönettiği 6 bölümlük aşk-ı memnu dizisinde matmazel rolünü canlandırdıktan sonra oyunculuğa ara verdi. hobi olarak başladığı modacılığı profesyonel olarak sürdüren sanatçı, i̇stanbul'da bir modaevi açtı.

1995 yılında eşi sadri alışık'ın ölümünden sonra onun adını yaşatmak için 1997 yılında sadri alışık tiyatrosu'nu kurdu. sadri alışık tiyatro ve sinema oyuncu ödülleri'ni başlattı. 2006 yılında küçük sahne'yi sadri alışık kültür merkezi'ni kurdu.

i̇lhan, 25 temmuz 2014'te geçirdiği kalp krizi sonucu i̇stanbul'da öldü. cenazesi zincirlikuyu mezarlığında eşi sadri alışık'ın yanına defnedilmiştir.

adı, 2016 yılında i̇stanbul büyükşehir belediyesi tarafından açılan bir moda okuluna verilmiştir.

filmografisi 

 1957: ak altın
 1957: kamelyalı kadın
 1958: asi evlat
 1958: bir şoförün gizli defteri
 1958: yaşamak hakkımdır
 1959: hayatım sana feda
 1959: kalpaklılar
 1959: şeytan mayası
 1959: yalnızlar rıhtımı
 1959: zümrüt
 1961: allah cezanı versin osman bey
 1961: aşkın saati gelince
 1961: avare mustafa
 1961: cumbadan rumbaya
 1961: sepetçioğlu
 1961: silahlar konuşuyor
 1962: i̇kimize bir dünya
 1962: sonbahar yaprakları
 1962: ver elini i̇stanbul
 1963: barut fıçısı
 1963: bütün suçumuz sevmek
 1963: kamil abi
 1963: korkusuz kabadayı
 1963: temem bilakis
 1963: zorla evlendik
 1964: ahtapotun kolları
 1964: şu kızların elinden
 1964: turist ömer
 1965: berduş milyoner
 1965: bir garip adam
 1965: ekmekçi kadın
 1965: kocamın nişanlısı
 1965: komşunun tavuğu
 1965: şakayla karışık
 1965: seven kadın unutmaz
 1965: tamirci parçası
 1965: turist ömer almanya'da
 1965: turist ömer dümenciler kralı
 1965: yankesicinin aşkı
 1965: zennube
 1966: allahaısmarladık
 1966: boyacı
 1966: el kızı
 1966: i̇dam mahkumu
 1966: kenar mahalle
 1966: kıskanç kadın
 1966: kolejli kızın aşkı
 1966: namus kanla yazılır
 1966: siyah gül
 1966: sokak kızı
 1967: ağır suç
 1967: ağlayan kadın
 1967: akşamcı
 1967: kaderin cilvesi
 1967: marko paşa
 1967: sinekli bakkal
 1967: yıkılan gurur
 1967: zehirli hayat
 1968: cemile
 1968: hicran gecesi
 1969: galatalı fatma
 1969: i̇ki yetime
 1969: i̇nleyen nağmeler
 1969: kaldırım çiçeği
 1969: sonbahar rüzgarları
 1970: fatoş talihsiz yavru
 1971: sezercik yavrum benim
 1975: aşk-ı memnu
 1982: seni kalbime gömdüm
 1997: i̇lk aşk
 2000: ağaçlar ayakta ölür
 2001: dansöz
 2001: tatlı hayat
 2002: yeşil işık
 2005: yanık koza
 2009: nefes

ödüller 
 2003: 40. altın portakal film festivali - yaşam boyu onur ödülü
 2012: xii. direklerarası seyirci ödülleri - sürekli mükemmeliyet ödülü
 2013: 20. uluslararası adana altın koza film festivali - yaşam boyu onur ödülü

ayrıca bakınız 
 türk oyuncu film listeleri
 türkiye'deki film festivalleri
 yeşilçam oyuncuları

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 biyografisi 
 
 
 
 tsa´de çolpan i̇lhan 

1936 doğumlular
i̇zmir doğumlu kadın oyuncular
2014 yılında ölenler
i̇stanbul'da kalp krizinden ölenler
türk kadın tiyatro oyuncuları
türk kadın sinema oyuncuları
türk kadın dizi oyuncuları
devlet sanatçıları
sadri alışık
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler