5 Mayıs



olaylar 
 553 - i̇kinci i̇stanbul konsili başladı.
 1260 - kubilay han, moğol i̇mparatoru oldu.
 1494 - kristof kolomb, jamaika adasına ayak bastı ve adaya "santiago" adını verdi. karaya çıktığı koyu ise, "saint gloria" olarak adlandırdı.
 1762 - rusya ve prusya, aralarındaki yedi yıl savaşı'nı sona erdiren sankt-peterburg antlaşması imzaladılar.
 1809 - i̇sviçre'nin aargau kantonu, yahudileri vatandaşlık haklarından mahrum etti.
 1821 - fransa i̇mparatoru napolyon bonapart, ikinci sürgün yeri olan güney atlantik okyanusu'ndaki saint helena adası'nda öldü.
 1835 - kıta avrupası'nın ilk demiryolu hattı belçika'da açıldı. (avrupa'nın ilki ise i̇ngiltere'deydi)
 1862 - cinco de mayo kutlamaları: meksika ordusu, iii. napolyon komutasındaki fransız ordularını puebla'da mağlup etti.
 1865 - abd'deki ilk tren soygunu, cincinnati (ohio) yakınlarında gerçekleşti.
 1891 - new york'taki carnegie hall konser salonu, pyotr i̇lyiç çaykovski'nin misafir kondüktörlüğünde ilk açılışını yaptı.
 1916 - amerikan deniz piyadeleri, dominik cumhuriyeti'ni işgal etti.
 1920 - sacco ve vanzetti, (nicola sacco ve bartolomeo vanzetti) soygun ve cinayet suçlamalarıyla tutuklandı. amerikan adalet sisteminin ayıbı olarak tarihe geçen davalarından sonra 1927'de idam edileceklerdir.
 1921 - parisli ünlü modacı coco chanel, dünyanın en ünlü parfümlerinden biri olan chanel no. 5'i piyasaya sundu.
 1925 - atatürk orman çiftliği'nin kuruluş çalışmalarına başlandı.
 1925 - cumhurbaşkanı mustafa kemal'e suikast girişimi gerekçesiyle ölüm cezasına çarptırılan manok manukyan idam edildi.
 1936 - i̇talyan birlikleri, addis ababa'yı (etiyopya) işgal etti.
 1939 - 1. türk neşriyat kongresi kapandı.
 1947 - belçika, i̇ngiltere, danimarka, fransa, hollanda, i̇rlanda, i̇sveç, i̇talya, lüksemburg ve norveç; bir araya gelerek avrupa konseyi'ni kurdu. türkiye, avrupa konseyi'ne ağustos 1949'da katıldı.
 1954 - paraguay'da askerî darbe gerçekleşti.
 1955 - batı almanya, tam egemenlik hakkına kavuştu.
 1955 - türk kadınlar birliği'nin girişimiyle, her yıl mayıs ayının ikinci pazar gününün anneler günü olarak kutlanmasına karar verildi. tkb, nene hatun'u yılın annesi seçti. anneler günü'ne ilişkin ilk resmi öneri, 1872'de amerikalı julia howe'dan geldi.
 1960 - sovyetler birliği, bir süredir kayıp olan abd'ye ait casus uçağı, u-2'yi düşürdüğünü açıkladı. soğuk savaşı şiddetlendiren bu olaya, u-2 krizi adı verildi.
 1961 - alan shepard, abd'nin uzaya gönderdiği ilk insan oldu.
 1968 - fransa'da, vietnam savaşı nedeniyle abd karşıtı gösterilerde, altı öğrencinin tutuklanması üzerine daniel cohn-bendit liderliğinde, 30 bin öğrenci barikatlar kurarak paris'te ayaklandı; sorbonne üniversitesi kapatıldı.
 1980 - konstantin karamanlis, yunanistan devlet başkanı seçildi.
 1981 - ira militanı bobby sands, açlık grevinin sonunda i̇ngiltere'de hapishanede öldü. sands, aynı zamanda birleşik krallık parlamentosu'nun da bir üyesiydi.
 1994 - naim süleymanoğlu, çekya'da yapılan avrupa halter şampiyonası'nda, 64 kiloda dünya rekoru kırarak üç altın madalya aldı.
 2000 - anayasa mahkemesi başkanı ahmet necdet sezer, türkiye'nin 10. cumhurbaşkanı seçildi.
 2005 - i̇ngiltere'de yapılan genel seçimleri, tony blair'in başında olduğu i̇şçi partisi üçüncü kez kazandı.
 2007 - kamerun'un douala kentindeki douala uluslararası havalimanı'ndan, kenya'nın başkenti nairobi'ye gitmek üzere havalanan kenya havayollarına ait boeing 737-800 tipi yolcu uçağı düştü: 115 kişi öldü.

doğumlar 

 1479 - guru amar das, sih gurularının üçüncüsü (ö. 1574)
 1747 - ii. leopold, kutsal roma imparatoru (ö. 1792)
 1793 - robert emmett bledsoe baylor, amerikalı siyasetçi (ö. 1874)
 1796 - robert foulis, kanadalı mucit, inşaat mühendisi ve sanatçı (ö. 1866)
 1811 - john william draper, amerikalı bilim insanı, filozof, hekim, tarihçi, kimyager ve fotoğrafçı (ö. 1882)
 1813 - søren kierkegaard, danimarkalı filozof ve teolog (ö. 1855)
 1818 - karl marx, alman düşünür ve marksizmin kurucusu (ö. 1883)
 1846 - henryk sienkiewicz, polonyalı romancı ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 1916)
 1851 - bidâr kadınefendi, ii. abdülhamid'in en sevdiği ve dördüncü eşi 
 1864 - nellie bly, amerikalı gazeteci (ö. 1922)
 1865 - albert aurier, fransız yazar ve sanat eleştirmeni (ö. 1892)
 1873 - leon czolgosz, amerikalı çelik işçisi ve anarşist (william mckinley'e suikast düzenleyen) (ö. 1901)
 1877 - georgiy sedov, ukraynalı-sovyet kâşif (ö. 1914)
 1884 - mazhar osman usman, türk ruh ve sinir hastalıkları uzmanı (ö. 1951)
 1887 - geoffrey fisher, i̇ngiliz piskopos (ö. 1972)
 1895 - mahmut yesari, türk roman ve oyun yazarı (ö. 1945)
 1900 - paul baumgarten, alman mimar (ö. 1984)
 1911 - zofia rydet, polonyalı fotoğrafçı (ö. 1997)
 1914 - tyrone power, amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1958)
 1917 - pío leyva, kübalı müzisyen ve buena vista social club grubunun vokalisti (ö. 2006)
 1919 - hayri esen, türk tiyatro ve sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı (ö. 1977)
 1919 - yorgo papadopulos, yunan cunta lideri (ö. 1999)
 1922 - joseph stefano, amerikalı senarist (sapık filminin senaristi) (ö. 2006)
 1925 - perihan altındağ sözeri, klasik türk müziği yorumcusu (ö. 2008)
 1926 - víctor ugarte, bolivyalı futbolcu
 1929 - ayhan işık, türk sinema oyuncusu (ö. 1979)
 1930 - stanford shaw, amerikalı tarihçi (ö. 2006)
 1931 - stan anslow, i̇ngiliz futbolcu (ö. 2017)
 1931 - alev sururi, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2013)
 1934 - henri konan bédié, fildişili siyasetçi
 1937 - delia derbyshire, i̇ngiliz müzisyen ve besteci (ö. 2001)
 1940 - lance henriksen, amerikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı
 1943 - michael palin, i̇ngiliz oyuncu, yazar ve dünya gezgini
 1944 - john terry, amerikalı aktör
 1944 - christian de portzamparc, fransız mimar
 1946 - jim kelly, amerikalı dövüş sanatları ustası, oyuncu ve sporcu (ö. 2013)
 1946 - aydın menderes, türk siyasetçi (adnan menderes'in oğlu) (ö. 2011)
 1947 - malam bacai sanhá, gine bissau cumhurbaşkanı (ö. 2012)
 1948 - bill ward, i̇ngiliz davulcu müzisyen
 1950 - maggie macneal, hollandalı şarkıcı
 1955 - mehmet terzi, türk atlet ve spor yöneticisi
 1955 - abdüsselam baraka, faslı siyasetçi ve diplomat
 1958 - ron arad, i̇srail hava kuvvetleri pilotu
 1959 - brian williams, amerikalı spiker
 1959 - cengiz kurtoğlu, türk müzisyen, piyanist ve şarkıcı
 1961 - şefika kutluer, türk flüt solisti
 1963 - james labrie, kanadalı müzisyen
 1964 - jean-françois copé, fransız siyasetçi
 1964 - don payne, amerikalı yazar ve yapımcı (ö. 2013)
 1966 - shawn drover, kanadalı müzisyen
 1966 - sergey stanishev, bulgar politikacı ve bulgaristan'ın 48. başbakanı
 1966 - josh weinstein, amerikalı televizyon yazarı
 1967 - levent kazak, türk senaryo ve oyun yazarı
 1969 - ali sabancı, türk iş insanı
 1970 - kyan douglas, amerikalı televizyon programı sunucusu
 1970 - mahmut özer, türk akademisyen
 1970 - naomi klein, kanadalı gazeteci, yazar ve aktivist
 1975 - fırat tanış, türk oyuncu ve müzisyen
 1976 - dieter brummer, avustralyalı aktör (ö. 2021)
 1976 - juan pablo sorín, arjantinli futbolcu
 1977 - jessica schwarz, alman oyuncu, seslendirme sanatçısı, sesli kitap konuşmacısı ve sunucu
 1978 - santiago cabrera, şilili oyuncu
 1979 - vincent kartheiser, amerikalı oyuncu
 1979 - michael albert yobo, nijeryalı futbolcu ve joseph yobo'nun kardeşi
 1980 - yosi benayun, emekli i̇srailli profesyonel futbolcu
 1980 - anastasia gimazetdinova, özbek artistik buz patencisi
 1981 - craig david, i̇ngiliz şarkıcı
 1983 - henry cavill, i̇ngiliz aktör
 1985 - emanuele giaccherini, i̇talyan eski futbolcu
 1985 - tsepo masilela, güney afrikalı futbolcu
 1985 - orçun arslan, türk futbolcu
 1985 - p.j. tucker, amerikalı profesyonel basketbolcu
 1987 - graham dorrans, i̇skoç futbolcu
 1988 - adele, i̇ngiliz şarkıcı ve söz yazarı
 1988 - ulaş tuna astepe, türk oyuncu
 1989 - chris brown, amerikalı şarkıcı
 1989 - matteo coppini, san marinolu futbolcu
 1990 - martine smeets, hollandalı hentbolcu
 1991 - raúl jiménez, meksikalı futbolcu
 1991 - andrea klikovac, karadağlı hentbolcu
 1991 - robin de kruijf, hollandalı voleybolcu
 1992 - loïck landre, fransız futbolcu
 1993 - amer ordagić, bosnalı futbolcu 
 1995 - ibrahima wadji, senegalli futbolcu
 1995 - takuya shigehiro, japon futbolcu
 1996 - jai hindley, avustralyalı bisikletçi
 1998 - arina sabalenka, belaruslu profesyonel tenis oyuncusudur
 2003 - carlos alcaraz, i̇spanyol profesyonel tenis oyuncusu

ölümler 
 311 - galerius (gaius galerius valerius maximianus), roma i̇mparatoru (d. 250)
 1306 - konstantinos paleologos, paleologos hanedanı'ndan bizanslı prens (d. 1261)
 1705 - i. leopold, habsburg hanedanı üyesi ve kutsal roma i̇mparatoru (d. 1640)
 1821 - napolyon bonapart, fransız komutan (d. 1769)
 1859 - peter gustav lejeune dirichlet, alman matematikçi (d. 1805)
 1883 - eva gonzalès, fransız i̇zlenimci ressam (d. 1849)
 1897 - james theodore bent, i̇ngiliz kâşif, arkeolog ve yazar (d. 1852)
 1900 - i̇van ayvazovski, rus ressam (d. 1817)
 1907 - şeker ahmet paşa, osmanlı ressam (d. 1841)
 1921 - alfred hermann fried, avusturyalı yahudi pasifist, yayıncı ve gazeteci (d. 1864)
 1959 - carlos saavedra lamas, arjantinli akademisyen, politikacı ve nobel barış ödülü sahibi (d. 1878)
 1953 - orhan burian, türk deneme ve eleştiri yazarı ve çevirmen
 1973 - arkadaş zekai özger, türk şair (d. 1948)
 1977 - ludwig erhard, federal almanya şansölyesi (d. 1897)
 1979 - kemal aygün, türk bürokrat (d. 1914)
 1981 - bobby sands, kuzey i̇rlandalı siyasetçi ve geçici i̇rlanda cumhuriyet ordusu üyesi (d. 1954)
 1982 - orhan gündüz, türk diplomat ve türkiye'nin boston fahri başkonsolosu
 1992 - jean-claude pascal, fransız şarkıcı ve aktör (d. 1927)
 1995 - mikhail botvinnik, sovyet dünya satranç şampiyonu (d. 1911)
 2002 - george sidney, amerikalı film yönetmeni (d. 1916)
 2006 - atıf yılmaz batıbeki, türk yönetmen (d. 1925)
 2010 - umaru musa yar'adua, nijerya cumhurbaşkanı (d. 1951)
 2011 - halit çelenk, türk avukat (d. 1922)
 2011 - dana wynter, alman asıllı amerikalı oyuncu (d. 1931)
 2012 - carl johan bernadotte, i̇sveç kralı vi. gustaf adolf ile ilk eşi connaught prensesi margaret'in dördüncü oğlu ve en küçük çocuğu (d. 1916)
 2012 - george knobel, hollandalı eski teknik direktör (d. 1920)
 2012 - ali uras, tıp profesörü, eski basketbolcu, eski galatasaray ve tff başkanı (d. 1923)
 2013 - hayri sezgin, türk güreşçi (d. 1961)
 2016 - romalı perihan, türk soprano, ressam, manken ve oyuncu (d. 1942)
 2017 - corinne erhel, fransız kadın siyasetçi (d. 1967)
 2017 - quinn o'hara (doğum adı: alice jones), i̇skoçya doğumlu amerikalı oyuncu (d. 1941)
 2018 - michele castoro, roma katolik piskopos (d. 1952)
 2018 - josé maría íñigo, i̇spanyol radyo ve televizyon sunucusu (d. 1942)
 2019 - frank brilando, amerikalı eski erkek bisiklet yarışçısı (d. 1925)
 2019 - francisco cabasés, arjantinli eski profesyonel futbolcu (d. 1916)
 2019 - lewis a. fidler, amerikalı siyasetçi (d. 1956)
 2019 - norma miller, amerikalı dansçı, koreograf, komedyen, yazar, oyuncu, şarkıcı, söz yazarı ve sanat yönetmeni (d. 1919)
 2019 - kadir mısıroğlu, türk yazar (d. 1933)
 2019 - celil oker, türk polisiye roman yazarı (d. 1952)
 2019 - barbara perry, amerikalı komedyen ve oyuncu (d. 1921)
 2020 - renee amoore, amerikalı kadın aktivist, fizikçi ve siyasetçi (d. 1953)
 2020 - brian j. axsmith, amerikalı paleobotanist, paleoekolog ve biyoloji profesörü (d. 1963)
 2020 - didi kempot, endonezyalı şarkıcı söz yazarı ve hayırsever (d. 1966)
 2020 - william antonio daniels, sahne adı kiing shooter, rap müzik yapan amerikalı müzisyen (d. 1992)
 2020 - diran manoukian, fransız çim hokeyi oyuncusu (d. 1919)
 2020 - ciro pessoa (bilinen sahne adıyla: tenzin chöpel), brezilyalı şarkıcı, söz yazarı ve gitarist ve şair (d. 1957)
 2021 - abhilasha patil, hint oyuncu (d. 1974)
 2021 - fikret koca, azeri şair (d. 1935)
 2021 - emine işınsu, türk roman ve oyun yazarı, şair ve dergi editörü (d. 1938)
 2021 - feđa stojanović, sırp aktör (d. 1948)
 2022 - théodore nzue nguema, gabonlu teknik direktör ve profesyonel futbolcudur (d. 1973)
 2022 - františek plass, çek profesyonel futbolcu ve teknik direktör (d. 1944)
 2022 - kenneth welsh, kanadalı-amerikalı aktör (d. 1942)

tatiller ve özel günler 
 cinco de mayo

0505
05