Buduklular

buduklular (), kafkasya'da azerbaycan'ın kuzey kesimlerinde yerleşik halk. kafkasya'nın yerli halklarından biridir. azerbaycan'daki etnik azınlıklarından olan şahdağ halklarından biridir. konuştukları dil budukça olarak adlandırılır.

tarihçe 
budukluların tarihe çıkışı belli değildir. ama çok eski olduğu bellidir. özellikle yaşadıkları buduk köyü azerbaycanın en eski yerleşim yerlerinden biridir.

budukluların etnografik özelliklerine bakınca, onların azerbaycan'ın diğer halklarına, özellikle de oğuzlara özgü pek benzer yanları sahip olmakla beraber, hem de lokal özelliklerini koruyup sakladıklarını da görmek mümkündür.

xix. yüzyılın 80'li yıllarına ait bir belgede ceklilerin sayısı 3805 kişi gösterilmiştir.

a. a. bakıxanovun "gülüstani-i̇rem" eserinde buduk ve buduklulara belirli yer verilmiştir.

uzun yıllar gidiş-gelişin zor olduğu mekanlarda yaşayan budukluların diğer şahdağ halkları gibi çağdaş günümüze kadar kendi varlıklarını koruyup saxlamalarının temel nedeni, işte başka uluslarla bütünleşme olmamalarıdır. fakat buna rağmen, diğer şahdağ halkları gibi buduklular da hiç de azerbaycan'da ve dünyada cereyan eden başlıca küresel olaylardan dışında kalmamış, ülkenin diğer halkları kadar bu olayların taraf olmuş ve sorunların çözümüne katkıda bulunmakla birlikte, bu sorunların yarattığı fesatlardan da kendi nasiplerini almışlar.

diğer şahdağ halkları gibi buduklular da birinci ve i̇kinci dünya savaşlarında, ayrıca karabağ savaşı′nda yer almıştır. savaşların diğer katılımcıları gibi onlar da ağır kayıplara uğramış, vatanın özgürlüğü uğruna canlarını feda etmişlerdir. özellikle, 1941-1945 yıllarında yaşanan büyük vatan savaşı diğer şahdağ halkları gibi budukluların da demografik gelişimine ciddi etkilemiştir. öyle ki, özellikle kuba - kusar - şabran bölgesinde 1941 yılının ekim ayında düzenlenen 223 saylı divizyonun yönetiminde savaşa yollanmış yüzlerce budukluların çok büyük çoğunluğu cepheden kendi öz yurtlarına dönmemiştir. fakat onların savaşta katılımı konusunda yeterli bilgi toplamak çok zordur. bunun temel nedenleri şimdiye kadar bu alanda hiçbir temel araştırmanın aparılmamasıdır. özellikle de budukluların kendilerinin konuyu araşdırmaması bu alanda gerçeklerin ortaya çıkmaması ile sonuçlanmış ve boşluklarla görülen bir düzlem yaratmıştır.

budukluların demografik gelişimine en ciddi darbe ise ermeniler tarafından vurulmuştur. öyle ki, 1918 yılının ilkbaharında ermeniler tarafından gerçekleştirilen katliamlar sırasında kuba rayonu'nda, diğer şahdağ halkları gibi buduklular da çok ciddi zarar çekmiştir.

budukluların büyük çoğunluğu azerbaycan'ın kuzeyinde, kuba, haçmaz, kusar rayonları toprağında toplu bir halde, bakü, sumgayıt şehirlerinde yaşarlar. rusya'da ve diğer birkaç ülkede de buduklular bulunmaktadır. buduk dilini hala günlük yaşamda konuşurlar. kendi genelen ve göreneklerini hala sürdürmektedirler.

buduklular bugün de azerbaycan cumhuriyeti'nin sosyal-siyasal, ekonomik ve kültürel yaşamının tüm alanlarında, mümkün olduğu kadar yakından katılıyorlar.

kendilerini "budad" () adlandırıyorlar.

dil 
buduklular budukça konuşmaktadırlar.

dinleri 
buduklular, vii. yüzyıldan sonra müslümandırlar. ayrıca buduk köyünde birçok dinî anıtlar vardır.

ayrıca bakınız 
 buduk
 şahdağ halkları

kaynakça

dış bağlantılar 
будухцы. www.terra.su
будухи. бсэ
the sociolinguistic situation of the budukh in azerbaijan 

azerbaycan'daki etnik gruplar
kafkasya halkları
şahdağ halkları