Mamut Mağarası Ulusal Parkı

mamut mağarası ulusal parkı (), amerika birleşik devletleri kentucky eyaletinin merkezi bölgesinde, brownsville şehri yakınlarında bulunan, 400 mil uzunlukta dünyada en büyük mağaralar sistemini kapsayan ve 214  km² (21,380 hektar) yüz ölçümünü kapsayan, abd ulusal park hizmetleri tarafından idare edilen bir millî parktır. ulusal park'ın en önemli kısmı kentucky eyaletine bağlı edmonson ilçesi (county) içinde bulunmakta ve küçük alanlarda doğuya sarkarak "hart" ve "barren" ilçelerinde bulunmaktadırlar.

ulusal park'ın tarihi 

mamut mağarası kentucky'de "pennyroyal" platosusunda bulunan "flint ridge" adı verilmiş, üzeri bir kumtaşı tabakası ile kaplı olan kalın mississipi tipi eski kireç taşı tabakalardan oluşan ve bu kireç taşı kalkerden tabakalara sızan ve sonra buhar olup uçan sulardan geriye kalan kireçten bir karst sistemi oluşmuştur. resmi coğrafya ismi "mamut-flint ridge sistemi" olarak verilmiştir.

günümüzde bu sistem labirent halinde birbirine bağlı mağaralardan oluşmakta ve bu sistemin uzunluğunun 640 km (400 mil)'den daha uzun olduğu bilinmektedir.

mamut mağarası ismi 18. yüzyılda verilmiştir. bu isimin bu mağaralar sisteminin en büyük mağarasının devasa büyüklüğüne izafeten metaforik olarak verilmiştir. i̇sim tarih öncesi büyük file benzeyen mamut hayvani ile hiç ilgili değildir ve mağaralarda mamut hayvanı hakkında hiçbir kalıntı hatta bir iz bile bulunmamaktadır.

bir büyük mağara ve ona bağlı mağaralar sistemi 18. yüzyılda bulunduğu zaman 1000 kadar yılda duvarların yarasa guanosu ile kaplı olduğu görülmüş ve bu guano gübre olarak tarımda ve gühercile olarak barut üretiminde kullanılmamıştır. 1810'da bile bu mağaraların duvarlarının çok büyük yarasa sürüleri ile kaplı olduğu bildirilmiştir. fakat turizmin başlaması ile yarasaların yaşam tarzı ortadan kalktığı için günümüzde mağaralardaki yarasa sayısı nispeten çok düşüktür. mağaralar 1840-1850 döneminde bir zenci köle olan steven bishop tarafından ayrıntıları ile araştırılmıştır. steven bishop mağaralar sisteminin ilk planlarını çizmiş ve bu mağaralara ve mağaralar içinde ilginç bulunan karst formasyonlarına isimleri o vermiştir. mağaraların ilk profesyonel olarak ölçülmesi 1908'de max kamper tarafından yapılmıştır. 
 
mamut mağarası abd cumhurbaşkanı franklin d. roosevelt döneminde temmuz 1941'de millî park olarak organize edilmiş olup federal abd ulusal park hizmetleri  tarafından resmen idare altına alınmıştır. 27 ekim 1981'de unesco dünya mirasları listesine alınmıştır. 26 eylül 1990'da da bir uluslararası biyoküre rezervi olmuştur.

mamut mağaralar sisteminin tamamının araştırılmadığı bilinmektedir ve çok yakın zamanlarda bile daha önce bilinmeyen mağaralar bulunmuştur.

coğrafya

fiziksel coğrafya konumu 

mamut mağarası ulusal parkı abd'nin kentucky eyaletinin merkez kısmında bulunan "pennyroyal" platosu olarak anılan en yüksek rakımı 204 m olan bir tepelik bölgededir. bu ulusal parkın çok yakınından "65" no'lu "eyaletler-arası karayolu" geçmekte ve bu ulusal parkı tennessee eyaleti merkezi olan nashville ile ve kentucky'de louisville ile bağlamaktadır. mamut mağarası içinden yeraltından "green nehri"'nin "styx nehri" adı verilen bir kolu geçmektedir. "green nehri" ortaya çıktıktan biraz sonra ohio nehri'ne kavuşmaktadır ve ohio nehri de missisippi nehrinin önemli bir kolu olmaktadır.

i̇klim 

mamut park iklimi "nemli subtropik iklim bölgesi" iklim tipindedir. resmi bilimsel koppen-geiger sınıflandırma tipine göre bu iklim "cfa" olarak ifade edilmektedir.

meksika körfezi'nden gelen sıcak hava kitlesinin etkisi altında kalan parkta yazlar genellikle sıcak ve nemli geçmektedir. kışlar ise 
genellikle değişiklik göstermektedir. yıl boyunca günlük ısı devamlı pozitiftir. ama kışın işinin sıfır altına inmesi de gözlemlenmiştir. eldeki gözlemlere göre ortalama yıllık ısı 13,6 °c olup; yaz ayları ortalama ısısı 26,6 °c ; kış mevsimi ortalama ısısı 1,7 °c olmuştur.

yağışlar genellikle yağmur şeklinde olmaktadır. ama ocak, şubat ve mart aylarında kar yağışları da görülebilmektedir.

mamut mağarası sistemi kentucky eyaletinin tümünde olduğu gibi hortum fırtınalarına zaman zaman, büyük olasılıkla mart ayında, uğramaktadır. mağaraların bulundukları araziler birkaç fırtına sisteminin zaman zaman geçtiği yöreler olduğu tespit edilmiştir.  yağışların aylık ortalamalarının toplamı 1329 mm olmaktadır.

mamut mağarası ulusal parkı kentucky ve komşu eyaletlerde ortaya çıkan çevre kirliğinden etkilenmektedir. tüm abd ulusal parklarının yağışlarında yapılan kimyasal araştırmalar  mamut mağarası ulusal parkı yağış örneklemlerinin diğer ulusal parkalarda yağış örneklemeleri ile karşılaştırıldığında mamut mağarası civarından örnekleme ile alınan yağmur sularının çok daha asit olduğu, yani "asitli yağmur" şeklinde çevre kirlenmesinden daha fazla etkilendiği gerçeğini ortaya çıkartmıştır.

şu tablolar mamut mağaraları ulusal parkı için ısı ve yağış gözlemlerinin aylık özetlerini vermektedirler:

galeri

ayrıca bakınız 
 abd'deki ulusal parklar listesi

kaynakça

dış bağlantılar 

  ulusal park servisi: mamut mağaraları ulusal parkı   
  unesco dünya mirasları listesi 151  
   
 mamut mağaraları restorayon kampı  

 
amerika birleşik devletleri'ndeki dünya mirasları
amerika birleşik devletleri'ndeki biyosfer rezervleri
kentucky'deki ulusal parklar‎
kentucky coğrafyası‎
kentucky'deki mağaralar