Manisa (il)

manisa, türkiye'nin bir ilidir. manisa merkezli il, 2022 tüi̇k verilerine göre 1.468.279 kişilik nüfusuyla türkiye'nin en kalabalık on dördüncü ilidir. anadolu yarımadası'nın batısında, ege bölgesi'nin ortasında yer alır. doğudan uşak ve kütahya, güneyden aydın ve denizli, kuzeyden balıkesir ve batıdan i̇zmir ile komşudur. 27°08’ ve 29°05’ doğu boylamları ile 38°04’ ve 39°58’ kuzey enlemleri arasında yer alır. 17 ilçesi vardır. toplam nüfus bakımından i̇zmir'den sonra ege bölgesi'nin ikinci büyük ili ve ticaret merkezidir. gediz nehri'nin büyük bir bölümü il sınırları içerisinden geçmektedir.

coğrafya 

manisa ilinin yüzölçümü 13.810 km2'dir. manisa'nın komşu illere olan uzaklıkları, aydın 156 km, balıkesir 137 km, denizli 208 km, i̇zmir 36 km, kütahya 317 km ve uşak 195 kilometredir. önemli merkezlere olan uzaklığı ise kilometre olarak adana 884 km, ankara 563 km, antalya 428 km, bursa 286 km, gaziantep 1.089 km, i̇stanbul 525 km, konya 534 km, kayseri 832 kilometredir. i̇l alanı doğal açıdan kuzey ve kuzeydoğudan demirci dağları ve uzantıları, doğudan kula - gördes - uşak platoları, güneyden bozdağ kütlesi, batıdan spil dağı, yamanlar dağı uzantıları, menemen boğazı ve yunt dağı'nın uzantılarıyla kuşatılmış durumdadır. i̇l topraklarının %54,3'ü dağlardan oluşmaktadır. bunu %27,8 ile platolar ve %17,9 ile ovalar izlemektedir.

i̇lin başlıca akarsuları kollarıyla birlikte gediz nehri ve bakırçay'dır. ege bölgesi'nin önemli doğal iki gölünden biri olan marmara gölü, bu ildedir. demirköprü barajı ise sadece ildeki değil, tüm bölgedeki önemli barajlardandır. diğer barajlar ise afşar barajı ve sevişler barajı'dır.

i̇klim 
ege bölgesi'nin batı kesiminde geniş bir alanı kaplayan manisa ilinin batısında ve gediz nehri havzası boyunca karasal nitelikli akdeniz iklimi hakim olmakla birlikte özellikle doğu ve dağlık bölgelerinde i̇ç anadolu bölgesi'nin karasal ikliminin etkileri görülür. i̇lin batısından doğusuna gidildikçe, toprak, iklim ve topoğrafya gibi çevre koşulları aşamalı olarak değişmeye başlar. bu değişime bağlı olarak bitki örtüsü de değişir. bitki örtüsü batıdan doğuya doğru sırayla; ova bitkileri, makiler, ormanlar ve alpin bitkilerinden oluşur. ancak bunların aşamaları birbirlerini düzenli bir biçimde izlemez. dağlarda egemen bitki örtüsü ormanlar ve makilerdir.

i̇lde ortalama sıcaklık 16.8 °c'dir. en sıcak aylar, ortalama sıcaklığın 30 °c'nin üzerine çıktığı haziran, temmuz ve ağustos aylarıdır. yıllık sıcaklık ortalaması kışın (ocak ayı) 6 °c'nin altına düşmez. yılda ortalama 25 gün don(lu) geçer. yılda ortalama 107.5 gün sıcaklık 30 °c'nin üzerindedir. ortalama olarak yılın 91 günü yağışlı geçmektedir. yıllık ortalama yağış miktarı m² ye 750.3 kg'dır. en fazla yağış aralık, ocak ve şubat aylarında görülür. genel bitki örtüsü makidir.

nüfus 

osmanlı döneminde şehzadelerin de yerleştiği merkezlerden biri olması nedeniyle şehir nüfusu artmaya başlamıştır. 1531 tarihli tahrir defterine göre yerleşimde otuz yedi mahalle bulunurken, 1575 yılında kırk iki mahalle bulunmaktaydı. 16. yüzyılın başlarına kadar sadece müslüman nüfusun yaşadığı manisa'ya ilk gayrimüslim nüfusu bu yüzyıl başlarında i̇spanya'dan gelen yahudiler oluşturmaktaydı. 1531 yılında 88 yahudi hane şehirde yaşamaktayken bu rakam 1575 tarihinde 117 haneye çıkmıştır. aynı dönemde şehre yakın horos adlı köyde şehzadelerin sarayında hizmet eden rum nüfusu (1521 yılında 7 hane, 1575 yılında 22 hane) bulunmaktaydı. 17. yüzyılda celali isyanları nedeniyle köy ve nahiyelerde yaşayan halkın emniyetli buldukları merkeze gelmesiyle manisa nüfusu daha da artmaya başladı. bu yüzyılda yahudi nüfusta azalma görülürken, rum ve ermeni nüfusta artış görüldü. 1660-1661 sayımında, manisa'nın nüfusu 3684 haneye ulaşmıştı. elli iki mahallesi bulunan şehrin içinde; iki ermeni (172 hane), bir yahudi (73 hane) bir de rum (62 hane) mahallesi bulunmaktaydı. bu dönemde 18.000 olarak tahmin edilen şehir nüfusunun takriben 1200'ü gayrimüslimlerden oluşmaktaydı. 1770’lerde rumlar, bölge ayanlarından karaosmanoğulları’nın çiftliklerinde çalışmaya başlamış ve zamanla manisa'da en kalabalık gayrimüslim topluluk olmuştur. 1842-1843 sayımında şehirde 7.569 türk, 2.523 rum, 1.126 ermeni ve 412 yahudi erkek yaşamaktaydı. 1899-1900 yılı salnamesine göre şehirde; 24.079 müslüman türk, 5.953 rum, 2.488 ermeni, 1578 yahudi, 146 protestan ve 338 katolikten oluşan 34.572 kişi bulunmaktaydı. 1919-1922 yılları arasındaki işgal ve yaşanan tahribat sonrasında nüfusunda azalma görülen manisa, cumhuriyet’in 1927 yılındaki ilk nüfus sayımında 28.635 kişilik nüfusa sahipti. 1900'lü yılların ortalarından itibaren şehir nüfusu artmaya başlamış olup, günümüzde türkiye'nin en yoğun göç alan şehirlerinden birisi konumundadır.

güncel nüfus değerleri(tüi̇k 6 şubat 2023 verileri )

manisa il nüfusu: 1.468.279 (2022 sonu). i̇lin yüzölçümü 13.340  km2'dir. i̇lde  km2'ye 110 kişi düşmektedir. (yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 325 kişi ile şehzadeler’dir)

i̇lde yıllık nüfus artış oranı % 0,80 olmuştur. nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: yunusemre (% 3,25)- selendi (-% 1,56)

06 şubat 2023 tüi̇k verilerine göre 17 i̇lçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 1089 mahalle bulunmaktadır.

ekonomi 
manisa ili, 2018 yılı verisine göre gayri safi yurt içi hasıla bakımından ₺63,4 milyar ile ülkenin on birinci büyük ilidir. kişi başına düşen gelirde ise ₺44.631 ile on dördüncü sırada yer almaktadır. 2013 yılı i̇nsani gelişme endeksi verisine göre manisa, elde ettiği 0,496 puanla otuz dokuzuncu sırada yer aldı.

sanayi
manisa, türkiye'nin gelişmiş organize sanayi bölgelerinden birine sahiptir. liman, tren yolu gibi ulaşım yollarına olan yakınlığından dolayı pek çok sanayi şirketinin üretim tesisi kurduğu şehir, 2005 yılında financial times tarafından dünyanın en iyi yatırım kenti seçilmiştir. bu nedenle vestel, indesit, bosch, schneider, e.c.a., eczacıbaşı, ülker, keskinoğlu, ferrero, i̇nci akü gibi birçok marka ve firma, türkiye'deki üretim üslerini manisa'da kurmuştur. manisa, ege bölgesi'nin i̇zmir'den sonra ikinci büyük sanayi ve ticaret merkezidir.

manisa, 2011 yılında gerçekleştirdiği 7.116.049.087 tl ihracatla türkiye'nin en çok ihracat yapan 7. şehri konumuna gelmiştir.

tarım
gediz nehri kıyısında kurulu olan manisa'da, tarım önemli geçim kaynaklarından biridir. tarımsal faaliyetlerin başında üzüm üretimi gelmektedir. özellikle sultani cinsi üzüm üretiminde ülke tarımında önemli bir paya sahiptir. bunun yanı sıra il sınırları içerisindeki zeytin üretimi de önemli bir yere sahiptir.

spor 

2018-2019 sezon sonunda, futbolda süper lig takımı akhisar belediyespor, 1. lig'e, 2. lig takımı manisaspor 3. lig'e düşmüştür. 2. lig'deki manisa bb ve 3. lig'deki turgutluspor ligde kalmıştır. bal'daki 3 takımdan somaspor 3. lig'e çıkmıştır. kadın futbol 3. ligi'nde de 4 takımı yer almıştır.

basketbol 1. lig erkeklerde akhisar belediyespor, ligi 4. sırada, manisa bb ise 10. sırada tamamlamıştır.

voleybolda süper lig'de erkeklerde kula belediyespor, 1. lig kadınlarda salihli belediyespor küme düşmüştür. bölgesel lig takımları manisa mostem gençlik ve akhisargücü 2. lige yükselmiştir.

hentboldaki tek takımı 2. lig erkeklerde salihli belediyespor’dur.

ziraat türkiye kupası'nda manisa'nın 3 takımı başladıkları ilk turlarda elenirken, akhisar belediyespor, finalde galatasaray'a yenilerek kupa 2.si olmuştur.

basketbol federasyon kupası'nda akhisar belediyespor yarı finalde elenerek kupa 3.sü olmuştur.

avrupa ligi'ne katılan akhisar belediyespor, 1 puanla gruptan çıkamamıştır.

önemli spor tesisleri: manisa 19 mayıs stadyumu (16.597), spor toto akhisar stadyumu (12.139), yıldırım beyazıt spor salonu (2.500) ve atatürk olimpik kapalı yüzme havuzu (2.200)'dur.

yönetim

merkezi yönetim 
büyükşehir illerinde merkezi yönetim vali, i̇l müdürleri ve i̇l danışma kurulundan oluşur.

manisa, bir ‘büyükşehir’dir. bu özelliğine göre yönetimi belirlenmiştir. protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır.

büyükşehir yapılan illerde, i̇l genel meclisi, yetki ve görevlerini büyükşehir belediye meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.

manisa valisi 1971-çorum doğumlu enver ünlü, 10.8.2023/376 sayılı kararla giresun valisi iken atanmıştır.

vali ve kaymakamlara ait bilgiler manisa'nın ilçeleri sayfasında gösterilmiştir.

yerel yönetim 

büyükşehir belediyelerinde yerel yönetim, büyükşehir belediye başkanı, büyükşehir belediye meclisi ve büyükşehir belediye encümeni'nden oluşur.

yerel yönetimi temsil eden büyükşehir belediye başkanı, ildeki tüm seçmenlerin oy çokluğu ile seçilir. yerel seçimlerde i̇lçe belediye başkanı ve i̇lçe belediye meclisi için de oy kullanılarak ilçelerin belediye meclisleri oluşur. i̇lçe belediye meclislerinden alınan üyelerle (başkan kontenjanı, ilçe nüfusu ve parti oy oranına göre) de büyükşehir belediye meclisi oluşur. bu mecliste ilçe belediye başkanları da yer alır. meclisin başkanı büyükşehir belediye başkanı'dır.

büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur. (5216 saylı kanun 16.madde)

büyükşehir yapılan illerde, i̇l genel meclisi, yetki ve görevlerini büyükşehir belediye meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.

manisa büyükşehir belediye başkanı, 1960-manisa doğumlu cengiz ergün (mhp), 31 mart 2019 seçimlerinde %52,77 oy oranıyla seçilmiştir.

i̇lçe belediyeleri, 2019 türkiye yerel seçimleri'ne göre, üç değişik parti tarafından yönetilmektedir. bu ilçelerden 9'u ak parti̇, 4'ü chp ve 4'ü mhp'li  belediye başkanıdır.

manisa büyükşehir belediye meclisi üye sayısı 89’dur (büyükşehir belediye başkanı, 17 ilçe belediye başkanı ve 71 üye) bunların 35’i ak parti̇, 19'u chp, 26’sı, mhp, 8'i i̇yi̇ p., 1'i bbp'dir

medya 
 
yerel tv kanalları
 manisa etv (karasal) 

yerel radyo kanalları
 tempo fm (90.2) manisa-merkez
 radyo hiraş (90.8) manisa-merkez
 radyo yıldız (91.8) manisa-merkez
 radyo 45 (93.5) manisa-merkez (yayın hayatına ara vermiştir.)
 radyo metronom (93.6) manisa-akhisar
 efe fm (95.5) manisa-akhisar
 radyo akigo (97.4) manisa-akhisar
 radyo ekol (94.0) manisa-alaşehir
 demirci rhtfm (103.3) manisa-demirci
 kula sembol fm (100.3) manisa-kula
 kula seç fm (101.8-102.6) manisa-kula
 radyo seçil (91.0) manisa-salihli
 radyo gökkuşağı (97.0) manisa-salihli
 salihli gökay fm (102.2) manisa-salihli
 soma çağrı fm (89.9) manisa-soma
 soma srtfm (98.8) manisa-soma
 soma fm (103.5) manisa-soma
 ege fm (93.0) manisa-turgutlu
 turgutlu fm (95.0) manisa-turgutlu
 radyo i̇maj fm (98.5) manisa-turgutlu

gazeteler
 manisa'nın sesi gazetesi
 yeni manisa gazetesi 
 manisa manşet gazetesi
 manisa denge gazetesi
 manisa olay gazetesi
 manisa haber gazetesi
 manisa hür işık gazetesi
 akhisar gündem gazetesi
 yeni akhisar gazetesi
 salihli gazetesi
 salihli sektör gazetesi
 gelişen salihli gazetesi
 soma olay gazetesi
 soma gündem gazetesi
 soma karaelmas gazetesi
 demirci halıkent müstakil bölge gazetesi
 demirci'de denge gazetesi
 alaşehir 5 eylül gazetesi
 yeni turgutlu gazetesi
 turgutlu yankı gazetesi 
 turgutlu manşet gazetesi
 turgutlu haberci gazetesi
 turgutlu postası

altyapı

ulaşım 
manisa'da çevre illere ulaşım ilin içerisinden geçen birçok kara yolu ve demir yolu hatları ile sağlanmaktadır. şehir içerisinde ise toplu taşıma ilçelerin kendi içinde ve ilçeler arasında olmak üzere hem manisa büyükşehir belediyesine ait araçlarla hem de özel toplu taşıma araçları ile 300'den fazla hat üzerinden manisa kart adı verilen elektronik kart sistemi ile il genelinde yapılmaktadır.

konum

kaynakça

dış bağlantılar 

 t.c. manisa valiliği