mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Dekonjestan

dekonjestan, burun tıkanıklıklarını gidermek için kullanılan geniş bir ilaç sınıfıdır. birçok farklı ilacı içeren bu sınıf ilaçlar genellikle, nazal yollardaki sümükdokulardaki (mukoza zar) şişlikleri azaltarak çalışırlar. bu ajanlar genellikle burundan veya ağızdan (oral) verilerek kullanılırlar. oral dekonjestanlara örnek olarak psilistin ve fenilefrin verilebilir.

burun ve hava pasajlarında bulunan dokudaki kan damarlarının şişmesi ile burun, sinüs ve göğüste oluşan tıkanıklığa "konjesyon" denir. buradaki dokularda çok geniş kan kapasitesine sahip olan damarlar vardır. daha önce bahsedildiği gibi "histamin" buradaki damarları uyararak genişlemelerine sebep olur.

dekonjestanlar ise kan damarlarının büzülmesine yol açarak hava pasajlarını yeniden açarlar.

dekonjestan ilaçların yan etkisi, kişide "sinirlilik hâli" yaratmalarıdır. uykuya dalmada zorluk yapabilirler, kan basıncı ile nabız sayısını yükseltebilirler. yüksek tansiyonu, kalp ritim (nabız) bozukluğu ve kalp rahatsızlığı olan kişilerde dekonjestanlar kullanılmamalıdırlar. göz tansiyonu olan kişilerde de kullanılmamalıdırlar. dekonjestan alan bazı hastalarda idrar yapmada zorluk olabilir. hatta, zayıflamak için kullanılan ilaçların içerisinde dekonjestan maddeler de bulunabilir. etkileri üst üste eklenmesin diye diyet ilacı kullananlarda dekonjestanlar veya dekonjestan kullananlarda diyet ilaçları beraber kullanılmamalıdırlar.

kaynakça
Fundación Pies Descalzos

fundación pies descalzos, kolombiya'da faaliyet gösteren bir sivil toplum örgütüdür.

i̇sminin türkçe karşılığı "çıplak ayaklar" olan pies descalzos, 2001 yılında ünlü müzisyen shakira (shakira mebarak ripoll) tarafından kuruldu. örgütün amacı, kolombiya'daki iç çatışmalar sonucu sürgün yaşamış çocukların eğitim ve beslenme gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak ve hayat standartlarını yükseltmektir.

pies descalzos shakira'nın, tüm dünyadan gönüllülerin ve uluslararası şirketlerin desteğiyle kolombiyalı çocuklar için çeşitli yardım programları düzenledi ve ülke genelinde yardıma ihtiyaç duyulan bölgelerde şimdiye kadar beş okul açtı; altıncı okul için yürütülen kampanya halen devam etmektedir.

pies descalzos okulları 
 escuela pies descalzos

2003'te halkın %35'inin evsiz olduğu quibdó'da açıldı. okul 630 çocuğa eğitim ve 26 öğretmene güvenilir bir iş imkânı sağlıyor.

 escuela las americas
 escuela siete de abril

2004'te shakira'nın doğduğu yer olan barranquilla'da açıldılar. sürgün, evsizlik ve yoksulluk yüzünden büyük darbe almış bu bölgedeki iki okulda 990 öğrenci eğitim ve sosyal yardım alıyor.

 gabriel garcia marquez eğitim enstitüsü
 el minuto

2004'te bogotá - soacha'da açıldılar. soacha kolombiya'nın en kötü koşullar altında kalan bölgelerinden biri olarak gösteriliyor. 980 çocuk bu iki okulun sunduğu fırsatlardan faydalanıyor.

 barrio las américas

barranquilla'da açılması planlanan bu okul için yürütülen kampanya sürüyor.

dış bağlantılar 
 pies descalzos resmi internet sitesi  (i̇spanyolca ve i̇ngilizce)
 shakira resmi internet sitesi

1997'de kurulan kuruluşlar
kolombiya merkezli vakıflar
shakira
2001'de kurulan dernekler ve vakıflar
Abotsi

abotsi (gürcüce აბოცი abotsi ya da აშოცი aşotsi), gürcistan’ın tarihteki coğrafik bölgelerden biridir. aşağı kartli'nin batı ucunda yer almıştır. gürcü geleneksel tarihi abotsi’yi eski çağlardan beri kartli krallığı'nın bir parçası sayar.

m.ö. ii. yüzyılda güçlenen ermenistan krallığı, kartli krallığının başka bölgeleriyle birlikte abotsi’yi de ele geçirdi. iv. yüzyılda kartli kralı miriani'nin (მირიანი) oğlu bakar (ბაქარ) abotsi’yi ermenilerden geri aldı. ama ermeniler kısa süre sonra bölgeyi yeniden ele geçirdiler. abotsi, ancak vii. yüzyıldan sonra gürcistan topraklarına katıldı. viii. yüzyılın ortalarında bu bölge, trialeti (თრიალეთი ) ve taşiri (ტაშირი ) iliyle birlikte aşağı kartli pitiahşiliğine (pitiahşi:kralın yönetim işlerindeki yardımcısı) bağlıydı.

ix. yüzyılda bagratlılar hanedanından guaram mampali, abotsi’yi karısının kardeşi olan ermeni pakraduni hanedanlığından i. aşot'a bıraktı. bu tarihten sonra abotsi, taşir-dzorageti (ermenice տաշիր-ձորագետի, gürcüce ტაშირ-ძორაგეტი) ermeni krallığı sınırları içinde kaldı. xii. yüzyılda kurucu davit, diğer bölgelerle birlikte abotsi’yi gürcistan sınırlarına kattı. aşağı kartli’nin diğer bölgeleri kura havzası’nda bulunmasına karşın, abotsi aras havzası’nda yer alıyordu. bu bölge dağlarla çevriliydi. türkmen kabilelerinin güçlendiği dönemde abotsi’nin adı kaykul''' (ყაიყული ) olarak değişti. kaykul’un doğu sınırında taşiri ve bambaki (ბამბაკი) vardı. kuzeyinde ise çıldır eyaleti yer alıyordu. batısında ise kars eyaleti bulunuyordu. güneyde erivan hanlığı sınır oluşturuyordu.

1801’de kartli-kaheti 'de rus yönetimin kurulmasından sonra kaykul'', gürcistan valiliğinin lore (ლორე ) ilçesine bağlandı. 1849’da erivan valiliği kurulunca, kaykul’u bu valiliğin sınırlarına kattılar. abotsi, bugün ermenistan sınırları içinde yer almaktadır.

ayrıca bakınız 
 gürcistan kıpçakları

kaynakça 

kvemo kartli
lori
Basiani

basiani, türkiye'nin doğu kesiminde, aras irmağı’nın kaynaklandığı yörede bölgeye verilen ad.

basiani adının, eski yunan tarihçi ksenofon'un (mö 5-4. yüzyıl) yapıtında söz ettiği kolha boylarından pasinlerle ilişkili olduğunu sanılır. ermeni krallığının kurulması ve sınırlarının genişlemesinin (mö 2. yüzyıl) ardından baisani bu krallığın sınırları içinde kaldı. daha sonraki tarihlerde ararat krallığının eyaletlerindin biriydi.

387 yılında roma ve persler arasındaki siyasal mücadelenin ardından i̇ran sınırları içinde yer aldı. 7-8. yüzyıllarda ise arap halifeliğinin yönetimi altında bulundu. arapların zayıflaması ve kartveli krallıkları ile prensliklerinin güçlenmesin ardından, bizans ile kartveli (gürcü)krallığı arasında el değiştirdi. kısa süre sonra basiani kartveli krallığını denetimi altına girdi.

10. yüzyılın ilk yarısında aras irmağı bizans ile kartveli krallığı arasında sınır olunca, basiani’nin kuzey kesimi kartveli bagratlıların yönetiminde kaldı. 1001 yılında davit kurapalati’nin haleflerinin bizans’a karşı verdikleri mücadelenin ardından tao'nun güney kesimi ve basiani’nin tamamı bizans’ın eline geçti. kartveliler önce bizans’tan, sonra selçuklulardan geri almak için uzun süre mücadele ettiler.

basiani 12. yüzyılda yeniden gürcistan sınırlarına katıldı. kartveli ordusu 1203 yılında basian muharebesi'nde anadolu selçuklularını yenilgiye uğrattı. basiani, 1545 yılında osmanlıların eline geçti ve erzurum eyaletine bağlı bir sancak oldu.

erzurum ilinin pasinler ilçesinin adı bu addan gelmektedir.

kaynakça 

tarihsel yer adları
Unspoken (Pentagram albümü)

unspoken, pentagram'ın 2001 yılında yayımlanan stüdyo albümüdür.

bu albüm pentagram grubunun yurt dışında mezarkabul ismini kullandığı tek albümdür. bu albümden sonra yurt dışında yayımlanan albüm olmadığı için grubun mezarkabul isminin geçtiği tek pentagram albümü olmuştur.

parça listesi 
belirtilenler dışında tüm şarkılar pentagram tarafından yazılıp bestelendi.
 we come from nowhere 
 in esir like an eagle 
 unspoken 
 lions in a cage (söz: turgut berkes, müzik: pentagram) 
 for the one unchanging 
 mezarkabul 
 take my time 
 pain 
 puratu 
 this too will pass 
 for those who died alone

künye 

pentagram:
 hakan utangaç: gitar
 metin türkcan: gitar
 tarkan gözübüyük: bas gitar
 cenk ünnü: davul
 murat i̇lkan: vokal

 onur pamukcu: gitar
 erdem tarabus: klavye
 i̇lhan barutçu: ney
 burak gürpınar: tom tom (1)
 mustafa sorgun: zurna (11)
 deniz yılmaz: geri vokal (2, 4, 7, 10)
 ketche: geri vokal (2, 4, 7, 10)
 kerem tüzün: geri vokal (2, 4, 7, 10)
 tercan şener: geri vokal (2, 4, 7, 10)
 uğurcan önder: geri vokal (2, 4, 7, 10)
 çağlar "charles" türkmen: prodüktör, kayıt, mix, vokal (1, 4, 8)
 nick webb: master
 ömer faruk sorak: yetkili prodüktör

2001 albümleri
pentagram albümleri
Popçular Dışarı

popçular dışarı, pentagram'ın 4. albümüdür. 1997 yılında i̇stanbul harbiye açıkhava tiyatrosu'nda verdikleri konserin kayıtlarıdır. bu konser, ayrıca vhs formatında da piyasaya sürülmüştür.

konserin hemen başında duyulan "popçular dışarı" tezahüratı albüme adını vermiştir. omen ii filminin müziği ile açılan konser, anatolia albümündeki "behind the veil" şarkısının introsu olarak düzenlenen "before the veil" ile devam etti. bu şarkıyı ney sanatçısı i̇lhan barutçu çaldı. barutçu, sadece bu albümde yer alan 999 şarkısını da konserde çaldı.

çoğunlukla anatolia albümünden şarkıların yer aldığı bu albümde pentagram ve trail blazer'dan da şarkılar yorumlandı. ayrıca slayer'ın black magic yorumu da bu albümde yer aldı. black magic ve rotten dogs şarkılarında vokalleri gitarist hakan utangaç üstlenmiştir.

albüm kaset, cd ve vhs formatında piyasaya sürüldü. ayrıca türkiye'de ender rastlanan box-set'lerden biri bu albüm için tasarlandı. bu box-sette bu formatlar dışında, t-shirt, çıkartma, kolye, backstage pass ve kartpostal gibi ürünler de yer aldı. albüm 2008'de cd olarak tekrar basıldı.

albüm kapağı
albüm kapağı "bereket tanrısı" kabul edilen priapos figürüdür.

parça listesi 
belirtilenler dışında tüm şarkılar pentagram tarafından yazılıp bestelendi.
 intro (from omen ii "fallen temple") (müzik: jerry goldsmith)
 before the veil
 behind the veil
 welcome the end
 no one wins the fight
 give me something to kill the pain
 vita es morte
 gündüz gece (söz-müzik: aşık veysel şatıroğlu)
 black magic (söz: kerry king, müzik: kerry king, jeff hanneman)
 rotten dogs
 999
 1000 in the eastland
 anatolia (türkçe)

kaynakça

1998 albümleri
pentagram albümleri
Buldozer

buldozer, toprak tesviyesinde kullanılan paletli bir iş makinası. dozer olarak da bilinir. ön tarafından düşey doğrultuda aşağı yukarı hareket edebilen güçlü bir uzun kepçe vardır. buldozer bu kepçenin alt tarafındaki kesici bıçakla toprağı parçalar ve kazıyarak kaldırır. kaldırılan toprağı kepçesi vasıtasıyla ileri doğru iterek sürükleyebilir. kepçe hareket halinde yukarı konumda dururken toprak yüzeyini kazımak için bir miktar aşağıya indirilir. kepçenin hareketi daha önceleri çelik kablolar vasıtasıyla sağlanırdı. bugün ise yaygın olarak hidrolikle tahrik edilmektedir. kepçenin, buldozerin hareket yönüne olan konumuna göre dik ve eğik tipleri vardır. yan dozer denilen, eğik tipte, kepçeye sahip buldozerlerde kazıyıp sürüklenen toprak kepçenin eğik tarafından yana atılarak toprağın ön tarafta yığılması önlenir. günümüzde kullanılan gelişmiş tiplerde bıçağın buldozerin hareket yönüne göre konumu istenildiği gibi değiştirilip ayarlanabilmektedir. ağırlıkları 4-40 t arasında değişen buldozerler, güçlü bir (50-700 bg) dizel motorla donandığından yüksek bir itme ve çekme gücüne sahiptir. yol yapımı veya tarla açma gibi çeşitli toprak tesviye işlemlerinde kullanılır. silindir ve benzeri diğer iş makinelerinin çekilmesi gayesiyle de kullanılabilir. engebeli arazilerin düzeltilmesi için çok elverişlidir. toprak üzerindeki engebeleri, kazıyıp kaldırılan toprağı sürükleyip yayarak ve çukur yerleri doldurarak toprak yüzünün kabaca düzeltilmesini sağlar. buldozerlerle toprağın sürüklenerek taşınması ancak 20–30 m gibi yakın mesafelerde iktisadi olarak yapılabilir.

ayrıca makinenin arkasına takılan riper ile ekskavatör kepçesinin kazamadığı zeminleri yararak yüklemeye uygun hale getirir. riperin boyu kazılacak zeminin sertliğine ve kazının derinliğine göre ayarlanabilir.

d6, d7, d8, d9 gibi modelleri en sık kullanılan dozer türleridir.

ayrıca bakınız 
 yükleyici
 skreyper
 kamyon
 vinç

kaynakça 

yıkım
i̇ş makineleri
paletli taşıtlar
mühendislik makineleri
amerika birleşik devletleri icatları
fransızcadan türkçeye geçen sözcükler
Samtshe

samtshe (gürcüce: სამცხე; okunuşu: "samtsh'e"),  gürcistan’nın güneybatı kesiminde tarihsel bir bölgedir. tarihsel mesheti bölgesinin de bir parçasıdır. geç orta çağ'da, gürcü atabeglerin yönetimindeki samtshe-saatabago tarihsel mesheti topraklarına genişleyince samtshe adı daha geniş bir alanı ifade ediyordu. coğrafi koşulları açısından samtshe dağlık bir bölgedir; yüzeyi küçük düzlükler ve vadilerle kaplıdır.

bugünkü ahaltsihe, aspindza, adigeni belediyeleri ile bugün türkiye sınırları içinde bulunan bu bölgeye bitişik toprakları kapsıyordu. samtshe'nin bugünkü gürcistan sınırları içinde kalan kısmı, cavaheti bölgesiyle birlikte samtshe-cavaheti idari bölgesini oluşturmaktadır.

samtshe’nin tarihsel sınırlarını, batıda arsiani dağları, kuzeyde persati (ğado) dağları, güneyde eruşeti dağları, kasri tepesi, gumbati ve van gölleri, doğuda çobi vadisi (kura irmağı’nın sağ kolu) çiziyordu. odzrhe ve atskuri, samtshe’nin en eski merkezleriydi. samtshe prenslerinden biri olan samdzivari’nin ikametgâhı burada bulunuyordu. samdzivari andria, hristiyanlığı ilk kabul eden kişi olmuş, atskuri kilisesi için meryem'in ikonasını yaptırmıştır.

tarihçe

samtshe adı,  ("sami tsihe", "üç kale") kelimesinden gelir. bu kaleler, bölgenin en önemli üç kalesi olan lomisa kalesi (ahaltsihe kalesi), odzrhe kalesi (abastumani kalesi) ve cvaristsihe kaleleriydi. sahtsihe adı zaman içinde samtshe'ye dönüşmüştür.

samtshe, 1040-50’lerde büyük feodal laparit bağvaşi’ye, daha sonra ise krallığa bağlıydı. bu dönemde feodal sula kalmaheli, merkezî yönetimin oluşmasına öncülük etti ve cakel-tsihiscvarel ailesi samtshe prenslerinin başı oldu. moğollar tarafından samtshe’nin istila edilmesinden sonra 1266 yılında prens sargis cakeli, moğolların doğrudan egemenliğini kabul etti. 12-14. yüzyıllarda samtshe, ekonomik ve kültürel açıdan önemli gelişme gösterdi. burada sapara, zarzma, bieti, çule kiliseleri inşa edildi; kanun kitabı (beka-ağbuğa’nın kanunnâmesi) hazırlandı. 16. yüzyılın ilk yarısında samtshe ve çevresindeki topraklarda güçlü feodal yönetim samtshe-saatabago ortaya çıktı.

16. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak osmanlılar, samtshe’yi aşama aşama ele geçirdiler. 1828-1829 osmanlı-rus savaşı’ndan sonra samtshe’nin bir bölümü yeniden gürcistan’a katıldı.

kaynakça

gürcistan'ın tarihî bölgeleri
Sığırcıkgiller

sığırcıkgiller (sturnidae), passeriformes takımına bağlı bir kuş familyasıdır.

taksonomi
sturnidae familyasına bağlı cinsler (2022):

 acridotheres - vieillot, 1816
 agropsar - oates, 1889 
 ampeliceps - blyth, 1842 
 aplonis - gould, 1836 
 basilornis - bonaparte, 1850 
 cinnyricinclus - lesson, 1840 
 creatophora - lesson, 1847 
 enodes - temminck, 1839 
 fregilupus - lesson, 1830
 gracula - linnaeus, 1758 
 gracupica - lesson, 1831
 grafisia - bates, 1926 
 hartlaubius - bonaparte, 1853
 hylopsar - boetticher, 1940
 lamprotornis - temminck, 1820
 leucopsar - stresemann, 1912 
 mino - lesson, 1827 
 necropsar - slater, 1879 
 neocichla - sharpe, 1876
 notopholia - roberts, 1922
 onychognathus - hartlaub, 1849 
 pastor - temminck, 1815 
 poeoptera - bonaparte, 1854
 rhabdornis - reichenbach, 1853
 sarcops - walden, 1875 
 saroglossa - hodgson, 1844 
 scissirostrum - lafresnaye, 1845
 speculipastor - reichenow, 1879
 spodiopsar - sharpe, 1889
 streptocitta - bonaparte, 1850
 sturnia - lesson, 1837
 sturnornis - legge, 1879
 sturnus - linnaeus, 1758

galeri

dış bağlantılar 
 videos, photos and sounds

kaynakça 

passeriformes
constantine samuel rafinesque tarafından adlandırılmış taksonlar
Tayk (tarihsel bölge)

tayk, çoruh nehri'nin orta havzasında, bugün türkiye sınırları içinde bulunan ermenistan krallığı'nın tarihsel bölgelerinden biridir. tarihte ilk kez mö 1112’de, asur kralı i. tiglat-pileser'in yazıtında “diaeni” adıyla söz edilmiştir. bölge, urartu kaynaklarında diaohi, gürcü kaynaklarında tao adıyla geçer. mö 401 yılında yunan tarihçi ksenofon, bu topraklarda yaşayan insanlardan "taohiler" adıyla söz etmiştir. ksenefon, batıdaki kartveli boyları halibler ve skvitinlerden de söz etmiştir. mö 1. binyılın başlangıcında tayk, kolhis krallığı sınırları içinde yer alıyordu. doğudaki kartveli boylarının batıya göçünün ve kültürel etkisinin bu dönemde başladığı sanılır. sonraki dönemde doğu kartveli devleti olan kartli krallığı'nın (mö 4.-3. yüzyıl) sınırları içerisinde yer aldı. mö 2. yüzyılın başlangıcında ermeni devletinin denetimine geçti. sonraki yüzyıllarda, kartli ve ermenistan arasında sınır çatışmalarının yaşandığı bir yer oldu. ms 1-2. yüzyıllarda kartli sınırlarına bağlandı. sonrasında ermeniler tayk'ı yeniden ele geçirdi. tayk, 4.-7. yüzyıllarda mamikonyan ailesinin mülkü olarak kaldı. mamikonyan ailesi, nicholas adontz ve cyril toumanoff gibi bazı tarihçilere göre çan (laz) kökenlidir.

ermenistan devletinin ekseni içinde bulunması, tayk'ın ermeni etkisi altında kalmasına yol açıyordu. kartveli nüfusu, kendi etnik ve kültürel çehresini giderek kaybediyordu. dinsel ayrışma sırasında, ermeni kilisesi monofizitliği seçereken gürcü kilisesi diofizitliği benimsedi. tao, diofizitliğin güçlü merkezi haline geldi. 7. yüzyılda kartveli nüfusu kendi etnik ve dinsel kültürüne dönmeye başladı. tao, yönetsel açıdan kartli krallığı'nın bir parçası haline geldiği 8. yüzyılda bu süreç daha da pekişti. 8.-10. yüzyıllarda burada çok sayıda manastır inşa edildi. bana, hahuli, oşki, parhali, dört kilise bunların başında gelir. tayk, kartveli devletinin ve kültürünün başta gelen merkezlerinden biri oldu. bagrationi (bagratlı) hanedanın krallığı burada başladı. i. aşot büyük kuropalati, tornike eristavi gibi devlet adamları, i̇oane mtatzmindeli, ekvtime mtatzmindeli gibi kültür adamları burada yetiştiler. tao, 12-13. yüzyıllarda gürcistan'ın sınır prensliklerinden biriydi. 13. yüzyılın ikinci yarısında samtshe-saatabago sınırları içinde yer aldı. 14. yüzyıldan itibaren birleşik gürcistan’ın bir parçasıydı. gürcistan’ın krallık ve prensliklere bölündüğü 15. yüzyılın ikinci yarısında samtshe-saatabago topraklarına katıldı. 1550'lerde, samtshe-saatabago’nun batı bölümünü, mesheti, şavşeti ve tayk'ı osmanlılar ele geçirdiler.

kaynakça 

gürcistan'ın bölgeleri
tao-klarceti
Sığırkuyruğu

sığırkuyruğu, sıraca otugiller (scrophulariaceae) familyasından verbascum cinsini oluşturan iki yıllık bitki türlerine verilen ad.

morfolojik özellikleri 

haziran-ağustos aylarında parlak sarı renkli çiçekler açan 20 ile 150 cm boylarında iki yıllık otsu bir bitkilerdir. daha çok ekilmemiş yerlerde ve yol kenarlarında bulunurlar. gövdeleri dik bazen dallanmış ve yünümsü tüylerle kaplıdır. yaprakları gövdenin alt kısımlarında rozet halinde dizilmiş olup, yünümsü tüylüdür. gövdedeki yapraklar ise sapsızdır. çiçekler gövdenin ucunda sık veya seyrek, az veya çok uzun bir salkım durumda toplanmışlardır. çiçeklerin çanak ve taç yaprakları beşer parçalıdır. meyveler yuvarlakça olup, çok tohumludur.

kullanımı 
çiçekleri müsilaj, uçucu yağ ve glikozitler taşır. balgam söktürücü ve göğüs yumuşatıcı olarak kullanılır. bazı sığır kuyruğu türlerinin tohumları saponin taşıdıklarından dolayı balıklar için zehirli olup, balık avlamada kullanılır. bitkinin yaprakları da terletici, balgam söktürücü, idrar arttırıcı ve kabız edici olarak kullanılır. basur için de kullanılır.
 
i̇ç anadolu bölgesinde " kurt kulağı " ismi de verilir. bitki kuruduğunda odunsu bir yapı aldığı için. kolay yanmasından dolayı " çoban çırası " da denmektedir.

dağılımı 

türkiye, sığırkuyruğu türleri bakımından çok zengin olup, takriben 200 kadar tür bulunmaktadır.

türler 

verbascum
Kemal Eraslan

prof. dr. kemal eraslan (30 ekim 1930, diyarbakır - 13 temmuz 2022, i̇stanbul), türk edebiyat profesörü.

hayatı
kemal eraslan, i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi emekli öğretim üyesi ve türkoloji dünyasının tanınmış bilginlerindendir. ahmed yesevi'nin divan-ı hikmet adlı eserinden türkiye türkçesine aktarılan ilk örnekleri içeren ve türk bilim dünyasına ahmed yesevi'yi ilk kez kapsamlı olarak tanıtan "divan-ı hikmet'ten seçmeler" adlı çalışması t.c. kültür bakanlığı yayınları arasında yayınlanmıştır. bu çalışmada ahmed yesevi'nin 70 adet hikmet adlı şiirinin orijinal metni ve türkiye türkçesi'ne aktarımları yer almaktadır.

kemal eraslan 13 temmuz 2022 tarihinde i̇stanbul'da vefat etmişti. 14 temmuz 2022'de eraslan için i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi şeref holünde tören düzenlendi. tören sonrası cenazesi fatih camii'nde kılınan cenaze namazının ardından çamlıca mezarlığına defnedildi.

kaynakça 

1930 doğumlular
diyarbakır doğumlu bilim insanları
2022 yılında ölenler
i̇stanbul'da ölenler
türk türkologlar
türk profesörler
türk edebiyat akademisyenleri
20. yüzyıl türk çevirmenleri
21. yüzyıl türk çevirmenleri
i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi öğretim üyeleri
diyarbakır doğumlu çevirmenler
Türk Yurtları (dergi)

türk yurtları; 1990-1993 yılları arasında ankara'da yayımlanmış olan bilim, kültür ve siyaset dergisidir. dergi üç ayda bir yayımlanmıştır.
dergide türk dünyasının siyasi-kültürel-ekonomik durumu ve sorunları tartışılmıştır. derginin türk milliyetçiliği ve turancılık tarihindeki önemi, kültürel bir milliyetçilik ile tasavvufi bir i̇slami söylemi başarı ile uyumlulaştırmasından kaynaklanır.

sultan galiyev tezlerinin tasavvufi i̇slami felsefe zemininde geliştirilmesi çizgisinin öncüsü olmuştur. bu çizgi genetik ırkçısı olmayan bir milliyetçilik; ateist olmayan bir toplumculuk ve tasavvufi köklerden beslenen bir i̇slamcılık olarak özetlenebilir.
türk yurtları'nın yayın çizgisindeki; tanıl bora, kemal can gibi araştırmacıların da dikkatini çeken bu özgünlük derginin yayın yöneticisi olan dr. hayati bice'nin kaleme aldığı başyazılarla ortaya konmuştur.

1993 yılı sonunda yayınına ara veren türk yurtları'nda yayınlanan araştırma ve yayınlar "dış türkler"; "turancılık" araştırmalarının referans kaynakları olarak literatüre girmiştir. dergide yazan yazarlardan doç. dr. ufuk tavkul ise kafkasya ve karaçay türkleri konusundaki araştırmaları ile tanınan bir türkoloji uzmanıdır.

kaynakça 

yayımı sona eren türkiye dergileri
bilgi kutusu bulunmayan dergiler
T-10

t-10 en son sovyet ağır sınıf tankıdır. 1943'te başlayan sovyet ağır tank ekolünün en sonuncusudur. 1953'te üretimine başlanmıştır. adının önceki ağır tankları gibi is (iosef stalin) ile başlaması düşünülürken stalin'in ölümü üzerine bundan vazgeçilmiş ve t-10 adını almıştır.

tasarım süreci 
i̇kinci dünya savaşı sonrasında abd m103, büyük britanya ise conquerer ağır savaş tanklarını üretmeye başlamıştı. sovyet ordusu buna karşılık önceki is serilerinden farklı olarak daha uzun gövdeye ve daha büyük bir tank üretmeye karar verdi. tankın sürüş sistemleri 1940'lardan kalma teknolojiye sahipse de motoru yenilenmişti ve önceki ağır savaş tankları gibi yavaş değildi. üzerindeki top iki adet mermi atabilmekteydi ancak bu topun dakikadaki atış oranı düşüktü.

değişen savaş koşullarıyla ağır savaş tankları işlevsel olmaktan çıkmıştı, bunun için sscb ana muharebe tankı üretmeye ağırlık verdi. yavaş yavaş görevden alınan t-10'lar 1993 yılında tamamen tasfiye edildiler. büyük bir kısmı füze rampası olarak kullanılmaktadır.

ayrıca bakınız 
 ii. dünya savaşı zırhlı araç listesi

‎dış bağlantılar 
 

sovyetler birliği tankları
Tuğba Özerk

tuğba özerk (d. 4 haziran 1980), türk şarkıcı-şarkı yazarıdır.

yaşamı 

4 haziran 1980'de i̇zmir'de doğdu. melih özakat i̇lkokuluna, özel çakabey lisesinde ortaokula ve konservatuvarda liseye gitti. 7 yaşında okul hayatına başlamasıyla trt ve i̇zmir devlet konservatuvarı'nın çocuk korolarında müzik eğitimine başlaması aynı zamana denk gelir. i̇lk geri vokal deneyimini 12 yaşında sezen aksu'yla beraber 1992 yılında gerçekleştirdi. sezen aksu'nun yanında solo ve vokal çalışmaları devam ederken okul hayatı i̇zmir'de devam etmekteydi.

i̇lk tv programına yine sezen aksu'yla 1992 yılında trt’de çıktı. geri vokal çalışmalarının yanı sıra bu programda solo bir şarkı da seslendirmesi kamuoyunda büyük ilgi gördü. büyük yetenek olarak lanse edilen tuğba özerk'in sahne ve müzik hayatı tam anlamıyla böyle başladı denilebilir. okul hayatı bittikten sonra i̇stanbul’a taşınan sanatçı, aralarında ege, deniz seki gibi isimler bulunan sanatçılara geri vokal yaptı. daha sonra solo sahne çalışmalarına başlayan özerk, 2002 yılının aralık ayında "dün gibi" adlı ilk solo albümünü çıkardı. 10 ay içersinde hazırlanan albümden, 'aşk yarası' adlı şarkısıyla uzun süre radyolarda liste başlarında yer aldı. çiçek taksi dizisinde yorumladı 'kurnaz tilki' adlı şarkı da listelere giriş yapmıştır. albümle beraber oyunculuk yönünü gösterebilme fırsatı yakalayan sanatçı, atv'nin uzun süredir yayın yapmış olduğu dizisi "böyle mi olacaktı"da bir sene kadar rol aldı. i̇lk albümünde bir tane bestesi olan özerk üç senelik boşlukta birçok besteye de imza attı. 6 temmuz 2005 tarihinde 'lo lo lo' adlı ikinci solo albümünü çıkardı. 'lo lo lo' adlı şarkısıyla uzun süre radyolarda liste başı oldu. i̇kinci albümünde bir tane bestesi olan şarkıcı, iki senelik boşlukta birçok besteye de imza attı.

diskografi

albümleri ile teklileri

video klipleri  
 aşk yarası (2002)
 lo lo lo (5 temmuz 2005)
 el gibi (22 eylül 2006)
 yastık (6 ağustos 2007)
 aşkın tam vakti (23 ekim 2007)
 acı hatıralar (10 aralık 2007)
 zar (14 mart 2008)
 bitter çikolata (25 haziran 2009)
 gidesim geldi (17 mart 2010)
 i̇lan (23 haziran 2011)
 aklımda sen varsın (27 eylül 2011)
 kolay değil (28 haziran 2012)
 derin darbe (26 nisan 2014)
 bu gece (27 ağustos 2015)
 aynı semtin çocukları (4 mart 2016)
 başkasını seviyorum (30 haziran 2016)
 gitme (19 ekim 2016)
 süslü günah (18 mayıs 2017)
 patron (9 mayıs 2018)
 ahirim sensin (24 nisan 2019)
 hergele (6 aralık 2019)
 gidesim geldi (akustik) (14 şubat 2020)
 acı hatıralar (akustik) (24 şubat 2020)
 doğum günün kutlu olsun (akustik) (3 mart 2020)
 bitter çikolata (akustik) (10 mart 2020)
 makas (30 mart 2020)
 koltuklar kitaplar (31 mart 2021)
 halaybaşı (10 eylül 2021)
 çalkala (20 ekim 2022)

liste başarıları

filmografi

ödüller ve adaylıklar

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yaşayan insanlar
1980 doğumlular
i̇zmir doğumlu kadın şarkıcılar
türk kadın pop şarkıcıları
2000'lerin şarkıcıları
2010'ların şarkıcıları
2020'lerin şarkıcıları
21. yüzyılda türk kadın şarkıcılar
türk kadın şarkıcı-şarkı yazarları
dmc sanatçıları
avrupa müzik sanatçıları
kaya müzik sanatçıları
altın kelebek ödülü sahipleri
Doğuşkan

bir sese ayırıcı özelliğini (adını) veren frekans, aslında, o sesin üstünde, onunla aynı anda tınlayan farklı seslere temel oluşturan en kalın sese aittir. temel sesin üzerinde tınlayan bu seslere doğuşkanlar ya da armonikler denir. temel ses kadar güçlü olmamaları nedeniyle, doğuşkanlar tek tek açık bir biçimde duyulmazlar. ama sesin niteliğini belirledikleri için önemlidirler; ayrıca sese belli bir parlaklık katarlar. söz gelimi, bir obua sesi ile bir klarnet sesini birbirinden ayırabilmemizi sağlayan, bu çalgıların çaldıkları esin üzerinde oluşan doğuşkanların birbirinden farklı güçte duyulmalarıdır. farklı çalgılara ya da farklı insan seslerine göre aynı tondaki sesin taşıdığı renk farklılığını tınısını bu doğuşkanlar belirler.

sesbilim
Balmumcu

balmumcu, i̇stanbul'un beşiktaş ilçesinde bulunan bir mahalle, semt. barbaros bulvarı'nın doğusunda, yıldız'la zincirlikuyu kavşağı arasında yer alır. konumu itibarıyla, ticari işletmelerin yoğun olduğu mahallenin özellikle 1990-1997 yılları arasında iş yerlerinin sayısının hızla artması nedeniyle, 7000 üzerindeki yerleşik nüfusu 3000'lere gerilemiştir.

tarihi 
bugünkü balmumcu mahallesi'nin bulunduğu yerde ii. mahmut döneminde (hükümdarlığı 1808-1839) aynı adla anılan bir çiftlik bulunuyordu. balmumcu kasrı denilen köşk daha sonra abdülaziz döneminde yapılmıştı.

1877-1878 osmanlı-rus savaşı'ndaki (93 harbi) yenilginin yarattığı göç dalgasının i̇stanbul'daki etkisinin bir sonucu olarak bir göçmen mahallesi olarak oluşmaya başlamıştır. onu 20. yy başında balmumcu çiftliği'nin bir bölümünün iskanâ açılmasıyla oluşan balmumcu mahallesi izlemiştir.

beşiktaş'ın mesirelerinden olan çiftlik, meyve bahçeleri ve çavuşüzümü bağlarıyla ünlüydü. reşat ekrem koçu'ya göre, çiftliğe balmumcu çiftliği adı verilmesinin nedeni, ii. mahmut döneminde sokak ve bahçelerin mumlarla aydınlatılmaya başlanmasından sonra, burada mum imalatı yapılmasıdır. ii. mahmut'un çok sevdiği ve biraz ilerisindeki zincirlikuyu kasrı'na her geldiğinde uğramadan edemediği balmumcu çiftliği'nin, hanedan mülklerinden olduğu, i̇kinci meşrutiyet'ten sonra hazine-i hassa malları maliye hazinesi'ne devredilirken de makama bağlı olarak bırakılan "emlâk-i hakaniye" denilen mülkler grubunda bulunduğu bilinmektedir. ii. abdülhamid zamanında çiftlik veliaht mehmed reşad efendi'ye tahsis edilmişti.

ii. meşrutiyet'te v. mehmed (reşad) tahta çıktıktan sonra balmumcu çiftliği'ni halka mesire olarak açtırdı. i. dünya savaşı'na kadar süren dönemde, balmumcu çiftliği mesiresine gelen halka çiftliğin meyvelerinden tabla tabla ikram edildiği anlatılır.

1918 yılında sultan reşad'ın ölümünden sonra balmumcu çiftliği ve kasrı seniye sultan'a verilmiştir. 1923'te köşkte savaşta şehit düşenlerin çocukları için açılan balmumcu darüleytamı 1928'de lağvedilmiştir. daha sonra çiftlik arazisi ve içindeki binalar askeriyeye verilmiş, balmumcu köşkü 3. jandarma tugay komutanlığı olmuş, köşkün müştemilatına da jandarma er okulu yerleşmiştir. 27 mayıs 1960'taki askeri harekâttan sonra balmumcu kışlası bir süre gözaltı ve tutukevi olarak kullanılmıştır. seniye sultan kasrı ise 20 nisan 1975'te yanmıştır.

bölgenin çehresinin tümden değişmeye başlaması, barbaros bulvarı'nın açılmasından sonraya, 1960'lara rastlar. bu yıllardan sonra bölgede yoğun yapılaşma başlamıştır. levazım mahallesi 1990'ların başına kadar balmumcu'ya bağlıydı.

kaynakça 

beşiktaş'ın mahalleleri
DAT

dat (digital audio tape, "dijital ses kaseti") sony ve philips tarafından geliştirilen dijital manyetik ses depolama ortamıdır. 1987'de piyasaya çıkmıştır.

2 türü vardır; dat ve r-dat. dat'a 2-kanal (stereo), r-dat'a ise 4-kanal (quad) kayıt yapılabilmektedir.

bir dat kasetinin boyutları, 73 x 54 x 10.5mm dir. i̇çinde 4mm eninde manyetik bant bulunur. kayıt süresi, 15-180 dakikadır. 120 dakikalık bir kasetteki bantın uzunluğu yaklaşık 60 metredir. 60 metreden uzun bantlar çoğu cihazda problem çıkardığı için 120 dakikadan yukarısı fazla kullanılmaz.

dijital veri, banda sıkıştırılmadan kaydedilir. bundan dolayı bir dat kasetinin bütün kopyaları aynı kalitededir. dcc ve md'de olduğu gibi kopyalama sırasında kayıp yaşanmaz.

dat'da 4 farklı örnekleme modu vardır.

 12-bit/32 khz
 16-bit/32 khz
 16-bit/44.1 khz (cdda kalitesi)
 16-bit/48 khz

bunların dışında bazı kayıt cihazları, 24-bit/96 khz örnekleme yapabilmektedir. (r-dat sadece 32khz örnekleme yapabilir.)

dat, ses kaydı için geliştirilmiştir, fakat dijital veri depolama yapabildiği için aynı kaset daha sonra tape backup olarak kullanılmıştır. (1.3-72gb/60-180mt.)

ses depolama ortamları
japon icatları
1987 tanıtımları
DCC

dcc (digital compact casette) philips ve matsushita tarafından geliştirilmiştir. 1992 yılında piyasaya çıkmıştır. fazla tutulmamıştır ve 1996 yılında üretimine son verilmiştir.

dcc, pasc denilen ve mpeg-1 e benzeyen bir sıkıştırma yöntemi kullanırdı. bu sistemin md'de kullanılan atrac'dan daha iyi olduğu söylensede, sıkıştırma yapmayan pcm'yi kullanan dat'dan daha düşük kalitedeydi. bir dcc kasetinin max. süresi 90dk idi.

ses depolama ortamları
Erkek (anlam ayrımı)

erkek, eril insandır.

erkek ayrıca şu anlamlara gelebilir:

biyoloji 
 erkek, canlıların birey olarak veya ürettikleri dişi gametleri dölleyen gametlerinin cinsi

kişiler 
 ecem erkek (d. 1989), türk oyuncu
 hasan erkek (d. 1970), türk yazar
 muharrem erkek (d. 1969), türk siyasetçi
 yaprak erkek (d. 2001), türk voleybolcu
Edebiyatçılar Derneği

edebiyatçılar derneği, düşünce ve yaratma özgürlüğü önündeki engellerin kaldırılması; yazarlığı, şairliği ve edebi ürün vermeyi meslek edinmiş kişileri bir araya getirmeyi, mesleki dayanışmanın sağlanmasını amaçlayan, edebiyatla uğraşanların edebiyat yaşamında etkin bir biçimde yer alabilmeleri için çalışmalar yapan, 2 mart 1992 tarihinde kurulmuş, merkezi ankara'da olan bir dernektir. 2006 yılı itibarıyla 50'yi aşkın ilde 800'ü aşan sayıda üyesi vardır.

dış bağlantılar 
 edebiyatçılar derneği resmi sitesi

dernekler
1992'de kurulan dernekler ve vakıflar
türkiye merkezli dernekler
Barbaros Bulvarı

barbaros bulvarı, (eskiden yıldız yokuşu veya yıldız yolu) i̇stanbul beşiktaş'ta, beşiktaş meydanı'ndaki, (kaptan-ı derya barbaros hayreddin paşa'nın ölmeden evvel beşiktaş'ta kendisi için mimar sinan'a yaptırdığı türbenin bulunduğu mıntıka.) anayol kavşağından başlayarak yıldız'dan geçip zincirlikuyu'ya kadar, oldukça dik bir meyille ve düz bir hat olarak çıkan geniş cadde.

bugün i̇stanbul'un en önemli arterlerinden biri olan barbaros bulvarı'nın yapımına 1957 yılında, adnan menderes döneminde i̇stanbul imar faaliyetleri çerçevesinde başlanmıştır. 1956-1958 istimlâkleri sırasında beşiktaş meydanı ve çevresi oldukça büyük bir değişim göstererek sahilyolu genişletilmiş ve buna paralel olarak, meydandan zincirlikuyu'ya doğru oldukça sert bir eğime sahip olan barbaros bulvarı açılmıştır. 1958'de açılan barbaros bulvarı'nın ilk zamanlarda halk arasında yıldız yolu olarak da biliniyordu. kentin çeşitli yönlerden gelerek beşiktaş'ta düğümlenen trafiğini zincirlikuyu ve büyükdere caddesi'ne bağlayan yol, daha sonra 15 temmuz şehitler köprüsü'ne de bağlanarak avrupa-anadolu ulaşımında da ana kavşaklardan biri olmuştur.

1960'lı yıllara kadar iki yanında pek az bina bulunan, yer yer dutlukların, çayırların, küçük bahçeler içinde seyrek ve mütevazı evlerin arasından geçen bulvarın iki yanı, 1960'lardan sonra çok hızlı bir yapılaşma sürecine girmiştir.

3.2 km uzunluğundaki barbaros bulvarı'nın deniz seviyesinden yüksekliği başlangıcında 1,5 m iken zincirlikuyu'da 135 m'ye ulaşır. beşiktaş meydanı'ndan balmumcu'ya kadarki 1,5 km'lik bölümünün genişliği 50 m, eğimi % 8'dir, balmumcu'dan zincirlikuyu'ya kadar, yine gidiş ve geliş olarak ayrılan 30 m genişliğindeki bölümde eğim % 2-3'tür.

yıldız teknik üniversitesi yıldız yerleşkesi, i̇stanbul i̇l jandarma komutanlığı balmumcu kışlası, serencebey parkı, sait çiftçi devlet hastanesi ve sakıp sabancı anadolu lisesi bulvar üzerindedir.

ulaşım

otobüs  hatları 
 27e şirintepe - kabataş
 27se seyrantepe - kabataş
 28o beşiktaş - otogar
 29a derbent mahallesi - beşiktaş
 29c tarabyaüstü - kabataş
 29d ferahevler - kabataş
 29e maslak gazeteciler sitesi - beşiktaş
 30a beşiktaş - mecidiyeköy
 30m beşiktaş - mecidiyeköy
 36l mescidi selam - beşiktaş
 40b sarıyer beşiktaş
 41e ayazağa - kabataş
 43r rumeli hisarüstü - kabataş
 58a poligon mahallesi/reşitpaşa - kabataş
 58n fatih sultan mehmet - kabataş
 58s levazım mahallesi - kabataş
 58ul ulus mahallesi - kabataş
 599c rumeli hisarüstü - taksim
 62 kağıthane/gültepe - kabataş
 62g emniyettepe/hamidiye - beşiktaş
 63 kağıthane/çeliktepe - kabataş
 i̇st-5 beşiktaş - i̇stanbul havalimanı
 u1 beşiktaş/ulus/zincirlikuyu - beşiktaş
 u2 beşiktaş/zincirlikuyu/ulus - beşiktaş

minibüs hatları 
 başak konutları - beşiktaş
 beşiktaş - tarabya 
 beşiktaş - sarıyer 
 yahya kemal - çağlayan - beşiktaş

metro hatları 
  kabataş - mahmutbey

galeri

kaynakça

beşiktaş'taki cadde ve sokaklar
i̇stanbul'daki bulvarlar
abbasağa
balmumcu
dikilitaş, beşiktaş
gayrettepe
yıldız, beşiktaş
cihannüma
Mortal Kombat 3

mortal kombat 3, mortal kombat serilerinde ultimate ve trilogy sürümü de olan dövüş oyunu. konsollarda play station için çıkmıştır.

karakterler
 shang tsung
 sindel
 jax
 kano 
 liu kang
 sonya blade 
 stryker
 sub-zero
 cyrax
 sektor
 nightwolf
 sheeva
 kung lao
 kabal
 motaro
 shao kahn
 scorpion

dış bağlantılar 

 (karakterler)
mortal kombat 3 arcade-history'de

amerika birleşik devletleri'nde geliştirilen video oyunları
1995 video oyunları
game boy oyunları
game gear oyunları
dos oyunları
midway games oyunları
playstation oyunları
sega mega drive oyunları
sega master system oyunları
super nintendo entertainment system oyunları
dövüş oyunları
baş karakterlerinin cinsiyeti seçilebilen oyunlar
microsoft windows oyunları
Sığırlar

sığırlar (bovinae), memeli hayvanların çift toynaklılar (artiodactyla) takımının, boynuzlugiller (bovidae) familyasına giren bir alt familya.

sınıflandırma 
 oymak: boselaphini
tetracerus
tetracerus quadricornis
boselaphus
boselaphus tragocamelus 
 oymak: bovini
bubalus
 bubalus bubalis –  asya mandası
 bubalus arnee
 bubalus depressicornis
 bubalus quarlesi
 bubalus mindorensis
 bubalus cebuensis
 bos
 bos primigenius
 bos javanicus
 bos gaurus –  gaur
 bos frontalis 
 bos grunniens –  yak
 bos palaesondaicus
 bos taurus –  sığır
 bos sauveli
 pseudoryx
 pseudoryx nghetinhensis
 syncerus
 syncerus caffer –  afrika mandası
 bison –  bizon
 bison bison –  amerika bizonu
 bison bonasus –  avrupa bizonu
 bison priscus 
 bison antiquus
 pelorovis
 pelorovis antiquus
 oymak: strepsicerotini
 tragelaphus
 tragelaphus eurycerus
 tragelaphus strepsiceros –  büyük kudu
 tragelaphus scriptus
 tragelaphus sylvaticus
 tragelaphus imberbis
 tragelaphus buxtoni
 tragelaphus angasii
 tragelaphus spekeii
 taurotragus
 taurotragus oryx
 taurotragus derbianus –  dev boğa antilobu
Tâbiîn

tâbiîn (arapça: ; tâbiûn / tâbi olanlar), sahabeleri görmüş ve onlarla bir şekilde irtibat kurmuş olan müslümanlara verilen bir i̇slâm dinî terimidir. bu kavramdan hareketle tabiinleri görmüş ve onlarla irtibat kurmuş müslümanlara da tebeut tabiin denir.

tâbiîn listesi
tâbiînlerden ilk olarak hicrî 30 yılında zeyd bin mamar bin zeyd, en son da h.s. 180 yılında halef bin halife ölmüştür. çoğu tabiin, sahabeden kalan i̇slâmî âdetleri sonraki müslümanlara iletmeyi görev bilirlerdi.
 abdullah bin emir
 abdullah ibn muhammed bin el-hânifîyye
 ahnef bin kays
 atâ bin ebu rebah (ö. h.s. 106)
 ebu müslim el-havlânî
 elkame bin keys el-nehey
 hammam bin münebbih
 hasan ibn muhammed bin el-hânifîyye (ö. h.s. 100)
 hasan-ı basrî (h.s. 130-180)
 i̇bni curay
 i̇bni şihab el-zührî (ö. h.s. 124)
 el-kassım bin muhammed bin ebu bekr as-sıddık (ö. h.s. 108) 
 mesrûk bin el-ecdâ (ö. h.s. 103) 
 muhammed ibn ebu bekir
 mücâhid ibn-i cebr
 said bin el-müseyyeb (ö. h.s. 93)
 ubeydullah bin abdullah (ö. h.s. 98)
 urve bin el-zübeyr (ö. h.s. 94)
 veysel karani (ö. h.s. 37)
 zeyd bin ali (ö. h.s. 122)
 zeynelâbidîn (h.s. 38 - ö. 95)

kaynakça

ayrıca bakınız 
 sahabe
 tebeut tabiin
Osmanlı sadrazamları listesi

osmanlı devleti'nde sadrazamlık yapmış kişilerin isimleri osmanlı tarihi dönemlerine göre şu listelerde bulunmaktadır:

 (1299-1453): kuruluş dönemi osmanlı sadrazamları listesi
 (1453-1579): yükseliş dönemi osmanlı sadrazamları listesi
 (1579-1699): duraklama dönemi osmanlı sadrazamları listesi
 (1699-1773): gerileme dönemi osmanlı sadrazamları listesi
 (1773-1922): dağılma dönemi osmanlı sadrazamları listesi

osmanlı i̇mparatorluğu'nda kuruluş dönemi 11, yükseliş dönemi 34, duraklama dönemi 82, gerileme dönemi 48 ve çöküş dönemi 117 olmak üzere toplam 292 sadrazam ataması yapıldı. birden fazla aynı göreve gelen sadrazamlar sayılmazsa, toplamda 218 farklı isim osmanlı sadrazamı olarak görev yaptı.
osmanlı i̇mparatorluğu 623 sene hüküm sürdü. 36 padişah görev yapmış bazıları birden fazla sürelerle görev yaptığında toplamda 39 defa padişahlık cülusu ve toplam 292 defa sadrazam ataması yapıldı.
en uzun süre sadrazamlık görevini 1364-1387 yılları arasında toplam 22 yıl süreyle çandarlı kara halil hayrettin paşa yapmıştır.
en kısa süre sadrazamlık görevini 5 mart 1656 tarihinde 4 saat süreyle zurnazen mustafa paşa yapmıştır.
en fazla sadrazam atamasını 18 sadrazamla iv. mehmed yaptı.
en az sadrazam ataması 1 sadrazamla i. bayezid'dir.
en fazla sadrazamlık görevine 9 kez atanan mehmed said paşa'dır.

dış bağlantılar 
 t.c. devlet arşivleri
Boza

boza, darı irmiği, su ve şekerden üretilen bir kış içeceğidir. bilinen en eski türk içeceklerinden biridir. günümüzde eski osmanlı coğrafyası ile orta asya coğrafyasının bazı kısımlarında yapılır. balkan coğrafyasından türkiye, kosova, bulgaristan, makedonya, arnavutluk, bosna-hersek, karadağ, sırbistan, romanya gibi ülkelerde ve asya'dan kazakistan, kırgızistan kesimlerinde içilen bir içecektir.

boza, genelde kış aylarında içilir. bozanın mevsimi 15 eylül - 15 mayıs arasıdır. uygun şartlarda muhafaza edilirse bozanın içilebilecek kıvamını koruduğu süre 6 ya da 7 gündür.

tarihçe 

türkiye'de genellikle darıdan yapılan boza, başka ülkelerde yapıldığı yerin başlıca ürününe göre mısır, arpa, çavdar, yulaf, buğday, kara buğday, arnavutdarısı, gernik gibi tahılların unu, bazen de pirinç ve ekmek, nadir olarak da kenevir unu ve karamuk mayalandırılarak yapılır.

boza, mısır ve kuzey afrika sahilleriyle akdenizli tüccar gemiciler aracılığıyla batıya, hazar denizi güneyinden doğuya, asya içlerine ve çin'e; i̇ran ve afganistan’a, kafkaslar’dan kuzeye, volga havzasına doğru geniş bir coğrafyaya yayılır.

i̇bn battuta isimli arap gezgini, 14. yüzyıl başlarında yazdığı seyahatnamesinde türklerin bulunduğu deşt-i kıpçak bölgesini anlatırken türklerin içtiği bir şıra olan bozayı anlatmaktadır.

"tattığında ekşilik hissettiğim için hemen bıraktım. yemekten çıktığım zaman bunun ne olduğunu araştırdım, anlattılar; duki (düğ = ince bulgur) tanelerinden yapılan bir nebizdir bu. onlar hanefi mezhebindendir ve nebiz onlar nezdinde 
helaldir. buralılar dukiden yapılmış bu nebize buza (boza) adını veriyorlar."

evliya çelebi 17. yüzyıl ortalarında i̇stanbul'da 300'den fazla bozacı dükkânının bulunduğunu, bu dükkânlarda 1100 kadar bozacının çalıştığını aktarmıştır. osmanlı'da fazla mayalandırılarak, içine afyon katılan bozahanelerin, 19. yüzyıla doğru ortadan kalktığı biliniyor.

türkiye'de boza kültürü 

boza özellikle kış aylarında içimi tercih edilen bir içecektir. özellikle kışa denk gelen ramazan aylarında tüketimi oldukça yüksektir.

boza, sokakta ve dükkânlarda bozacılar tarafından satılır. eski yıllarda akşamları yeni hazırlanmış sıcak bozalar, sokaklarda bozacılar tarafından bağırılarak da satılırdı. 2000'li yılların başından itibaren ambalaj sanayiindeki gelişme ve hızlı tüketim alışkanlıklarına paralel olarak +8 °c'de 25 gün dayanan bozalar marketlerde satışa sunulmuştur.

yörelere göre çeşitleri

velimeşe bozası 
tarihçesinde çorlu ilçesinin velimeşe beldesinde üretilen velimeşe bozası, edirne-i̇stanbul arasında işleyen trenlerde seyyar olarak satılmaya başlamasıyla, bu tren hattını kullanan yolcuların ilgisini çekmeye başlamıştır. velimeşe bozasına giderek artan talep karşısında, zamanla ergene ve çorlu ilçelerinde yaygın üretimi başlamıştır. velimeşe bozası, 1960’lı yıllardan günümüze kadar alışıla gelmiş adıyla velimeşe bozası olarak bilinir olmuş ve belirtilen coğrafi sınır ile velimeşe bozası arasında ün bağı oluşmuştur.
velimeşe bozası türk patent ve marka kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

kaynakça 

 

türk mutfağındaki içecekler
türk icatları
alkolsüz içecekler
mayalı içecekler
Kamrusepa

kamrusepa veya katahziwuri (ayrıca ana kamrusepa), hitit mitolojisinde şifa ve tıp tanrıçasıdır. ay-tanrı'nın cennetten düşüşüne tanık olmuş ve bunu bildirmiştir. aruna'nın annesidir. bir tablette ateş büyüsü kullanarak çeşitli hastalıkları nasıl giderdiği anlatılmaktadır. hitit'in yanı sıra hurrilerce de inanılırdı.

kaynakça 
 encyclopedia mythica 
  -

konuyla ilgili yayınlar 
 archi, alfonso. "kamrusepa and the sheep of the sun-god". orientalia 62/4 (1993) 404-409.
 beckman, gary. "religion of hittites". the biblical archaeologist, vol. 52, no. 2/3, reflections of a late bronze age empire: the hittites. (jun. - sep., 1989).

hitit mitolojisi
sağlık tanrıçaları
Tebeu't-tâbiîn

tebeut tabiin (arapça: ; tâbi‘ûn’a tâbi olanlar), i̇slâm'da tâbiûnu gördüğüne inanılan kimselere verilen isim. sünnîlere göre sahabe ve tabiinlerle birlikte dünya’ya gelmiş en iyi nesillerden biridir.

sünnîliğe göre tanımı 
sünnî i̇slâm'a göre tebeut tabiin olan bir insanın şartları
 müslüman olmak,
 en az bir tabiinle görüşmüş olmak,
 âdil olmak. (sünnîlere göre bu, ehli sünnet ve cemaat'in itikat ve icraatlarına uymak demektir.)

sünnîlerin bir hadisinde peygamber "en iyi insanlar kuşağımda yaşayanlar, sonra kendilerinden gelenler (tabi'in) ve daha sonra gelenlerdir (ikinci nesil)" sahih-i buhârî

tebeut tabiinler

büyük sünnî imamlarının dördü 
 i̇mam ebu hanife (ebu hanife, bazılarınca enes bin malik'i gördüğü, ondan ve başka sahabelerden hadis rivayet ettiği için tâbi'înden sayılır.)
 i̇mam şafiî
 i̇mam mâlik bin enes
 i̇mam ahmed bin hanbel

başka tebeut tabiinler 
 ebû yûsuf
 muhammed bin hasan eş-şeybanî
 el-avza'i (d. h.s. 158)
 abdullah bin mübarek
 muhammed el-buhârî
 ahmed bin hanbel
 el-leys bin sa'd
 hammad bin zeyd
 mekkî bin i̇brahim (h.s. 125–210; m.s. 742–825)
 fudail bin iyad
 davud et-tai
 cafer-i sâdık
 el evzaî (ö. h.s. 158)
 süfyan bin uyeyne (ö. h.s. 198)
 süfyan es-sevrî (h.s. 97–161)

kaynakça

ayrıca bakınız 
 ehl-ül beyt
 sahabe
 tabiin

 
i̇slam alimleri
Marcel Breuer

marcel lajos breuer (21 mayıs 1902 - 1 temmuz 1981), macar mimar ve tasarımcıdır. the geller house i, unesco genel merkezi ve ameritrust kulesi gibi yapılara katkıda bulunmuştur. 1968 yılında aia altın madalya'ya değer görülmüştür.

breuer, marcel
breuer, marcel
amerikalı mimarlar
macar mimarlar
amerika birleşik devletleri'ndeki alman göçmenler
Salih Paşa

türk tarihinde birden fazla salih paşa bulunmaktadır. bunlar;

 nevesinli salih paşa: osmanlı padişahı i̇brahim saltanatında sadrazamlık yapmıştır. 
 pepe salih paşa: 1855'te i̇stanbul şehremini görevinde bulunmuş bir mülki amirdir. 
 i̇zmirli salih paşa
 hulusi salih paşa: son dönem osmanlı kabinelerinde çeşitli nazırlık görevleri yürütmüş ve çok kısa bir dönem (kabine kurma çabaları süresince) sadrazam unvanı taşımıştır. 
 salih reis: diğer adı
Marşania Abdülkadir Bey

marşania abdülkadir hasan bey (rus. князь абдулкадир-бек маршания) (d. 1862 - ö. 1928), bir abhaz prensi ve sultan vahdettin'in kayınbiraderi ve emine nazikeda sultan'ın ağabeyidir.

prens hasan bey marşania'nın oğlu olarak abhazya'nın tzebelda kasabasında dünyaya geldi. 93. harbi (1877) esnasında osmanlı devletine ailesi ve maiyeti ile göç edip i̇stanbul'un ortaköy semtine yerleşti. sultan ii. abdülhamid'in süvari yaverlerinden oldu. bu vazifesine 1890'lara kadar devam etti. fakat saray'da abdülkadir bey'i çekemeyen bazı kişilerin entrikasına kurban oldu ve sivas'a sürgün edildi. sivas'ta bulunduğu sıralarda kadirköyü'nü kurdu. daha sonra yozgat'a tayin edildi ve sultan ii. abdülhamid'in 1909 senesinde tahttan indirilmesinden sonra i̇stanbul'a geri döndü. kurtuluş savaşına kadar göztepe′de bulunan aile köşkünde oturdu. oğlu i̇smail bey gönüllü olarak savaşa katılmak istediğinden ailesiyle tekrar anadolu'ya geçti ve sivas'a yerleşti. kurduğu kadirköyü'nde öldü. naaşı aile kabristanına defnedildi.

abdülkadir bey'in büyük kızı mislimelek hanım şehzade abdülkadir efendi'nin ilk eşidir. marşan abdülkadir bey'in diğer kızı dilara hanım, sultan ii. abdülhamid'in yaverlerinden kenan paşa'yla evlenmiştir. ayrıca oğullarından ali ve reşit beyler de sultan vahdettin'in yaverleri olmuşlardır.

marşan abdülkadir bey'in torunlarından nadire ise mısır hanedanından prens vahid yüsri paşa ile evlenmiştir.

bibliyografya 
 açba-ançabadze, leyla, prenses: harem hatıraları, i̇stanbul 2004
 afife rezzemaza: saray'dan sürgüne, i̇stanbul 2013
 aredba, rumeysa: sultan vahdettin'in san remo günleri, i̇stanbul 2009
 öztuna, yılmaz: devletler ve hanedanlar - türkiye, ankara 1990

abhaz asıllı türkler
1862 doğumlular
1928 yılında ölenler
20. yüzyılda osmanlılar