mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Aleksandr Enbert

aleksandr yuryeviç enbert (; d. 17 nisan 1989) rus buz patenci. partneri katarina gerboldt ile birlikte çiftlerde yarışmaktadır.

kariyeri 
eski partneri victoria kazantseva ile birlikte 2006 dünya gençler artistik patinaj şampiyonası'na katılmış ve yarışmayı 12. sırada bitirmiştir.
ozerova ve enbert 2007 yılında birlikte kaymaya başladı. çift o yıl rusya gençler şampiyonasını altıncı bitirdi. sonraki yıl ilk kez uluslararası düzeyde yarışmaya başladılar. i̇lk uluslararası yarışmaları 2008-2009 isu junior grand prix yarışmaları çerçevesinde 17-21 eylül 2008 tarihleri arasında çek cumhuriyeti'nde yapılan yarışmaydı ve ikili bronz madalya aldı. ardından 1-5 ekim 2008 tarihleri arasında belarus'ta yapılan yarışmada gümüş madalya kazandılar. çift bu sonuçlar ile junior grand prix finali'ne katılma hakkını elde etti. rusya'nın ev sahibi ülke olarak 2008 cup of russia'da bir çift daha yarıştırma hakkı vardı ve ozerova&enbert bu şansı elde etti. bu yarışma ikilinin büyükler düzeyinde ilk yarışması ve ilk grand prix deneyimiydi. kısa programda yan yana üçlü toe loop ve fırlatmalı üçlü loop yaparak bu bölümü dördüncü tamamladılar. çiftin serbest programında yer alan teknik elemanlarından ölüm spirali, yan yana ve birlikte dönüşler, üç tane kaldırışının hepsinin zorluk seviyesi en yüksek seviye olan 4 üzerinden değerlendirildi. çiftin teknik elemanlarının zorluk değeri yarışan diğer tüm takımlardan yüksekti. ancak fırlatmalı üçlü flip ve fırlatmalı üçlü loop'ta ozerova düştü. bu iki düşüş sonrasında çift 2 ceza puanı aldı ve serbest programı beşinci bitirdi. genel toplamda da beşinci sırada yer aldı. aralık 2008'de 2008-2009 junior grand prix finalinde kısa programda ozerova atlayış sırasında ayağını sakatladı ve program durduğu için 2 ceza puanı aldılar. kısa programı 7. sırada bitiren çift sakatlık sebebiyle yarışmadan çekildi.

ocak sonunda düzenlenen 2009 rusya gençler şampiyonasını ozerova'nın sakatlığı sebebiyle kaçırdılar. rusya federasyonu onları şubat sonunda düzenlenen 2009 kış üniversite oyunlarına gönderdi. bu yarışma kendilerinin ikinci büyükler düzeyinde yarışmasıydı. çin'de düzenlenen yarışmada kısa programı ikinci, serbesti üçüncü tamamlayan çift genel toplamda zhang dan / zhang hao çiftinin ardında gümüş madalyayı aldı. bu yarışma onlara 2009 dünya şampiyonasına katılma yolunda şans tanıyacaktı. 2009 rusya üçüncüsü lubov iliushechkina / nodari maisuradze sakatlık sebebiyle yarışmadan çekileceğini açıkladı. üniversite oyunlarında 2009 rusya dördüncüsü ksenia krasilnikova / konstantin bezmaternikh'i geçen çift (bu sezon içinde ikinci kez) 2009 dünya şampiyonası takımına alındı.

2008-2009 sezonunda alınan en yüksek puanlar sıralamasında ilk 24 içinde yer alan çift 2009-2010 grand prix sezonunda bir grand prix'ye katılmayı garantiledi. 31 mayıs 2009^da açıklanan yerleştirmelere göre ozerova&enbert 2009 skate canada international'da yarışacaktır.

aldıkları sonuçlar 
gerboldt ile birlikte

ozerova ile birlikte

kaynakça

dış bağlantılar 
 

rus buz patencileri
1989 doğumlular
sankt peterburg doğumlu sporcular
yaşayan insanlar
2018 kış olimpiyatları'nda madalya kazananlar
rus olimpiyat buz patencileri
Şerafeddin Ali Yezdî

şerafeddin ali yezdî (; sharaf ad-din ali yazdi), 15. yüzyılda i̇ran'da yaşamış tarihçi, şair ve alimdir. timurlular döneminde yaşayan babası şemseddin ali, muzafferîler sarayında görev yapan bir alim ve şairdi. şerafeddin ali yezdi genç yaşta yezd yerlisi bir öğretmendi ve daha sonra bir timurlu yöneticisi olan şahruh (شاه رخ ميرزا, šāhrukh mīrzā) ve onun oğlu mirza i̇brahim sultan ile tanışmış ve arkadaşlık etmiştir. 1443 yılı içinde irak yöneticisi muhammed mirza'nın danışmanı olarak kum şehrinde yaşamıştır.

timur i̇mparatorluğu tarihini ve timur'un hayatını anlatan zafername (ظفرنامه, ẓafarnāma) adlı eserini 1425 yılında yazmıştır.

“timur ve zamanının üç temel birinci el kaynağı vardır. bunlardan biri nizâmeddin şâmî'nin "zafernâme"si, ikincisi ve ondan daha önemli olanı şerafeddin ali yezdî'nin "zafernâmesi", üçüncüsü ise i̇bn arabşah'ın "acaibu'l makdur" adlı eseridir. bunların dışında timur'dan bahseden başka birinci el kaynaklar da vardır, fakat bunların büyük bir kısmına yukarıda adları sayılan bu üç eser kaynaklık etmiştir. eserinin yaklaşık 200 sayfalık bir kısmını timur'a ayıran i̇bn tağrıberdî, bir noktaya kadar bu konuda dördüncü kaynak sayılabilir. elbette uygur kroniklerini, mirhand'ı, hafız-ı ebrû'yu da unutmamak gerekir.

bu sözü edilen dört temel kaynağın tamamı bu eserle birlikte türkçeye çevrilip yayınlanmış durumdadır. i̇bni arabşah, şerafeddin ali yezdî ve i̇bn tağrıberdî, durmuş ahsen batur tarafından orijinallerinden çevrilerek yayınlanmış; nizameddin şamı'nin "zafernamesi" ise necati lugal tarafından tercüme edilmiş ve ttk tarafından neşredilmiştir.”

kaynakça 
 encyclopaedia britannica
 dilimiz ve edebiyatımız

timur devleti'nde kişiler
15. yüzyıl tarihçileri
Parlophone

parlophone, carl lindström tarafından 1896 yılında kurulan müzik yapım şirketidir. emi şirketinin bir alt koludur. the beatles, john lennon, paul mccartney, coldplay, duran duran, kylie minogue, radiohead, tina turner, queen gibi isim ve grupları bünyesinde bulundurmaktadır.

anlaşmalı bulunulan sanatçılar

dış bağlantılar 
 
 parlophone records yahoo! resmî grubu 

 
emi
almanya merkezli plak şirketleri
birleşik krallık merkezli plak şirketleri
1896'da kurulan şirketler
1890'larda kurulan plak şirketleri
Endüstriyel hidrolik

hidrolik biliminin sanayideki hidrostatik uygulamalarına güç hidroliği ya da endüstriyel hidrolik adı verilir. makine mühendisliği'nin ilgi alanına giren bu kısım güç ve kuvvet ihtiyacının olduğu endüstrinin hemen her kolunda kullanılır. hidrolik enerji ile doğrusal, dairesel ve açısal hareket üretmek için hazırlanan sistemlere hidrolik sistem denilmektedir.

hidrolik devrelerde su, korozif olması sebebiyle çok nadir durumlar dışında tercih edilmemektedir. güç hidroliğinde akışkan olarak petrol türevli yağlar (hidrolik akışkanlar) kullanılmaktadır. bu yağlardan beklenen en önemli özellik sıkıştırılamaz olması ve sistem elemanlarını korozyondan korumasıdır.

avantajları 

hidrolik sistemler, kuvvetin ve gücün ön planda olduğu yerlerde kullanılırlar. hidrolik bir sistem;

 küçük basınçlarla büyük kuvvetler (güçler) elde eder,
 alternatif sistemlere nazaran çok daha az yer kaplar,
 güvenlidir (patlama söz konusu değildir, sızıntı olursa yangın tehlikesi mevcuttur),
 sessiz çalışır (hidrolik direksiyonda olduğu gibi),
 hidrolik enerjinin elde edilmesi, denetimi ve kontrolü kolaydır. otomatik kontrol ile tek merkezden kontrol edilebilir,
 çalışan sistemi durdurmadan hız kontrolü yapılabilir,
 hareket yönü değişimi çok hızlı bir şekilde yapılabilir,
 ani basınç yükselmeleri ve şoklara karşı güvenlidir,
 i̇şletme ve bakım giderleri düşüktür (ilk yatırım maliyeti yüksektir),
 parça ömürleri uzundur (gerekli temizlik ve filtrasyonun sağlanması halinde),
 tamir ve bakımı kolaydır (hidrolik sistemlerde arızanın teşhis edilip ana arıza sebebinin bulunması uzmanlık gerektirir),
 sistem çalışırken kendi kendini yağlar, korozyon sorunu pek yoktur,
 kendi kendisini soğutur ve ısıtır,
 uzak mesafelere güç iletimi konusunda çok verimlidir (gücü iletirken kayıpları çok düşüktür, fakat hidrolik enerji en fazla 100 m'ye kadar taşınabilir).

kaynakça 

hidrolik kontrol
Opel Meriva

opel meriva, ekim 2003'te türkiye'ye geldi. 2006'da meriva makyajandı. 2011'de kasa değiştirerek 2. nesline kavuşan model, 2014'te makyajlandı ve 2017'de üretimine son verildi.

dış bağlantılar 
 opel resmi web sitesi 

meriva
önden çekişli taşıtlar
2003'te tanıtılan otomobiller
sıralı 4 silindirli motoru olan taşıtlar
mpv'ler
Opel Signum

opel signum, 2001 yılında düzenlenen cenevre otomobil fuarı'nda tanıtılmıştır. 2010 yılında üretimi durdurulmuştur.

signum
önden çekişli taşıtlar
2003'te tanıtılan otomobiller
sıralı 4 silindirli motoru olan taşıtlar
v6 motorlu taşıtlar
hatchback otomobiller
Taçkapı

taçkapı ya da anıtsal kapı, anıtsal binalarda cephelerin en süslü kısmını meydana getiren büyük ve gösterişli kapılardır. bu tip düzenlemelerinin en erken örnekleri eski anadolu, ege ve mezopotamya mimarlıklarının kale, tapınak ve saraylarında görülür. erken çağlara ait kapı düzenlemelerinde koruyucu bekçi simgesi olarak  genellikle aslan heykelleri kullanılmıştır.

orta çağ avrupa mimarlığında gotik katedrallerin teslisi simgeleyen üç yüzlü kapıları, sivri kemerleri ve figürlü kabartmalarla süslenmiş cümle kapısı niteliğindedir.

i̇slam mimarlığında cümle kapısı geleneği; karahanlı mimarisinde belli bir şema ile düzenlenmiş; mâverâünnehir ve i̇ran’da büyük selçuklu, harezmşahlar ve timurlu mimarilerinde sürdürülmüştür. anadolu türk mimarlığında genellikle 12.-14. yüzyıl yapılarında taçkapı terimi, osmanlı yapılarında cümle kapısı terimi kullanılmaktadır.

tasavvuftaki anlamı 
tasavvufta tekke kapıları için kullanılır. bu kapının her iki kanadından birer zincir ortada düğümlenir. i̇çeri girmek ve nefsini terbiye etmek isteyen kişi bu bel hizasındaki zincirin üzerinden geçemez, altından geçmek için ise eğilmek zorundadır. nefsi terbiye etmenin ilk şartı olarak kibir ve dik başlılığın terkini anlatan bir ritüel bu şekilde daha dergaha ayak basarken başlamış olur.

galeri

kaynakça 

i̇slam terimleri
kapılar
Subaru Forester

subaru forester, subaru'nun 1997'den beri ürettiği suv'dur. günümüzde 4. nesli piyasadadır.

subaru'nun yeni geliştirdiği x-modu; motorun, şanzımanın, dört çeker sisteminin, frenlerin ve diğer tüm bileşenlerin kontrolünü ele alarak bozuk yollarda, kaygan zeminlerde ve hatta en dik yokuşlarda bile güvenle gidebilmenizi sürücüyü daha güvenli sürüş deneyimi yaratır.

forester tüm diğer subaru araçlarında olduğu gibi boxer tipi motorlara sahiptir. bunun yanı sıra daimi simetrik dört çeker (awd) özelliği ile diğer dört çeker (4x4) araçlara göre olumsuz koşullarda (ani fren ve manevralar, yüksek hızda viraja girilmesi, kaygan zeminler, dik tırmanışlar) daha iyi performansa sahiptir.

motorlar

> 2.0 148 hp

> 2.0 turbo 183 hp

> 2.5 187 hp

> 2.5 turbo 213 hp

> 2.0 dizel 138 hp

> 2.0 turbo 240 hp*

> 2.0 benzin 150 hp

forester
Neustrašivi učitelji stranih jezika

neustrašivi učitelji stranih jezika sırp müzik grubu. grup sekiz kişiden oluşur: stefan, aleksandar, ilija, aleksa, gojko, tijana, dalibor and jana.

grup romanya'nın başkenti bükreş'te düzenlenen 2006 eurovision çocuk şarkı yarışması'nda ülkesi sırbistan'ı temsil etti. yarışmayı 81 puanla i̇spanya'nın ardından 5. sırada tamamladı. roman tarzını yansıtan şarkıları ve kıyafetleri büyük beğeni topladı.

sırp müzik grupları
Çilekli Pasta

çilekli pasta, yönetmenliğini çağan irmak'ın yaptığı 2000 yapımı türk dram televizyon filmi. başrollerinde yasemin kozanoğlu ve uğur polat vardır.

konusu 

onur ufak bir pastaneyi işletmektedir. pastaneciliğe tutku ile bağlıdır. her gün bir çilekli pasta yapmaktadır lakin satmaz. o pastayı ilk aşık olacağı kişiye saklamaktadır. bir gün pastaneye çekim amacı için ünlü burcu burkan gelir. bu tanışma iki farklı yaşama sahip insanların yakınlaşmasına fırsat verir. lakin burcu'nun bir sırrı vardır.

oyuncular 
 uğur polat - onur
 yasemin kozanoğlu - burcu burkan
 yeliz tozan - nihan
 kerem kupacı - muzaffer

dış bağlantılar 
 imdb çilekli pasta sayfası
 sinema türk çilekli pasta sayfası

2000 çıkışlı televizyon filmleri
türk dramatik filmleri
çağan irmak'ın yönettiği filmler
çağan irmak'ın senaryosunu yazdığı filmler
türk televizyon filmleri
2000'lerde türkçe filmler
erdal kahraman'ın görüntülediği filmler
2000 çıkışlı türk filmleri
2000 çıkışlı dramatik filmler
Uluğ Bey Medresesi

uluğ bey medresesi,  timur i̇mparatorluğu'nun 4. sultanı uluğ bey (farsça: میرزا محمد طارق بن شاه رخ الغ‌بیگ‎, mīrzā muhammad tāriq bin schāhruch ulugh beg) tarafından semerkant'ta registan meydanı'nın karşısında duran 1417 - 1420 yılları arasında yaptırılmış olan medresedir. uluğ bey medresesi'nin yanında bir de rasathane yaptırmıştır. uluğ bey medresesi 15. yüzyılda ana asya'nın en iyi ve en önemli üniversitesidir.

tarihçe 
uluğ bey 70'e yakın o zamanın ünlü bilginlerini semerkant'a getirtir, bunlar arasında ünlü matematikçi ve gök bilimci gıyaseddin cemşid (farsça: غياث الدين جمشید بن مسعود بن محمد الكاشي‎, ġiyāṯ ad-dīn ǧamšīd bin masʿūd bin muḥammad al-kāšī) ve bursalı kadızade rumi (qāḍī zāda al-rūmī) de vardı. medresenin eğitim ağırlığı matematik ve gökbilim dalı idi.

ünlü bilgin ve filozof nureddin abdurrahman cami (farsça: نورالدین عبدالرحمن جامی nur ad-din abd ar-rahman jami) bu medresede eğitim görmüştür. uluğ bey ve gıyaseddin cemşid sayısal yöntemlerle çözdüğü kübik bir denklemin çözümü olarak göstererek çözdüğü  sin 1° = 0.017452406437283571 (şimdi sin 1° = 0.017452406437283512820.....) sayısal çözümü hesapladılar.

 kübik denklemlerin doğru yaklaşık çözümleri için yöntemler,
 sekiz ondalık kesre kadar doğru olan kesin sinüs ve kosünüs tabloları,
 küresel trigonometri formülleri,

ne yazık ki, semerkand şehri, bilimsel ve kültürel merkez olma özelliğini, uluğ bey'in ölümünden sonra kaybetmiş, gözlemevindeki ve medresedeki bilimsel faaliyetler onun ölümünden sonra durmuş ve konularında uzman olan kişiler semerkand’ı terk etmişlerdir. bu bilginlerin içerisinde en önemlisi ali kuşçu’dur.

medrese'de 17. yüzyılın sonuna kadar i̇lahiyatla ilgili ders verildi, daha sonra soyvetler birliği zamanında buğday ambarı olarak kullanıldı ve tahrip gördü. 20. yüzyılın başlarında bazı bölümleri tekrar tamir edilip öğretime açıldı.

ayrıca bakınız 
uluğ bey
registan

kaynakça

dış bağlantılar 

 uluğ bey devri medreseleri 
 artikel von bernhard peter 
 ulug beg als mathematiker  
 al-kashi als mathematiker  
 ulugbek madrasa in buchara  
 madrasa in buchara  

semerkand
eski üniversiteler
özbekistan'daki medreseler
1410'larda tamamlanan yapılar
Rock Kampı

rock kampı (özgün adı: camp rock), disney channel orijinal bir filmi. başrolleri jonas brothers ve demi lovato'nun oynadığı film yetenekli bir genç kızın sürekli gitme hayallerini kurduğu rock kampına gitmesini ve orada geçirdiği zamanı anlatıyor.
filmde demi lovato mitchie ve joe jonas ise shane gray rolünde oynuyor. shane gray, gerçek hayattaki gibi filmde de kardeşleriyle birlikte oluşturdukları grubun üyesidir.

karakterler ve oyuncular 
 mitchie torres (demi lovato)
 shane gray (joe jonas)
 tess tyler (meaghan jette martin)
 caitlyn gellar (alyson stoner)
 ella (anna maria perez de tagle)
 margaret "peggy" dupree (jasmine richards)
 connie torres (maria canals barrera)
 barron james  (jordan "j-man" francis)
 sander loya (roshon fegan)
 lola scott (aaryn doyle)
 brown cessario (daniel fathers)
 nate (nick jonas)
 jason (kevin jonas)

film müzikleri 

 "who will i be?" - mitchie (demi lovato)
 "what it takes" - lola (aaryn doyle)
 "start the party" - cast 
 "too cool" - tess (meaghan jette martin a)
 "gotta find you" - shane (joe jonas)
 "play the music" - connect 3 (jonas brothers)
 "hasta la vista" - barron, sander (jordan francis, roshon fegan)
 "2 stars" - tess (meaghan jette martin)
 "here i am" - peggy (renee sandstrom b)
 "this is me" - mitchie and shane (demi lovato & joe jonas)
 "we rock" - the camp rock cast
 "our time is here" c - mitchie  (demi lovato)

uluslararası yayını

dvd/blu-ray yayınları 
dvd ve blu-ray yayınları camp rock: extended rock star edition diye adlandırılmıştır.

dvd ve blu-ray yayınları aşağıdaki bonusları içerir.
 uzun versiyon.
 sing-along ve karaoke fonksiyonları
 "how to be a rock star" (nasıl rock star olunur?)
 "jonas brothers: real life rock stars"
 "demi lovato röportajı"
 "hasta la vista: finale kadar olan provası""
 müzik videoları
 "kamp hatıraları"

kitaplar 
camp rock: 2. oturum.
 01. play it again (türkçe: tekrar oynat) (23 eylül 2008)
 02. for the record (türkçe: kayıt i̇çin) (23 eylül 2008)
 03. going platinum (türkçe: platinyuma doğru) (4 kasım 2008)

dış bağlantılar 
 camp rock türkiye fan sitesi
 disney'in camp rock resmi websitesi
 resmi camp rock abc family sitesi
 

dimension films filmleri
disney channel orijinal filmleri
amerika birleşik devletleri müzikal komedi filmleri
amerika birleşik devletleri televizyon filmleri
2000'lerde müzikal filmler
2008 çıkışlı televizyon filmleri
2000'lerde i̇ngilizce filmler
2008 çıkışlı komedi filmleri
amerika birleşik devletleri müzikal gençlik filmleri
2009 Avrupa Artistik Patinaj Şampiyonası

2009 avrupa artistik patinaj şampiyonası, avrupa şampiyonluğu unvanını elde etmek için yılda bir defa yapılan artistik patinaj müsabakasıdır. patenciler, tek erkekler, tek bayanlar, çiftler ve buz dansı kategorilerinde yarışır. katılacak patenciler 1 temmuz 2008 tarihinde 15 yaşını geçmiş olmalıdır.uluslararası paten birliği'a üye olan ülkelerden avrupalı patenciler katılmaktadır. avrupalı olmayan patenciler için yerini tutan yarışma 2009 dört kıta artistik patinaj şampiyonası'dır.

2009 yılında yarışma 20 ocak-25 ocak 2009'da helsinki, finlandiya'daki hartwall areena'da yapılmıştır. çiftler 21 takım yarışmaya katılmıştır. bu sayı avrupa artistik patinaj şampiyonaları çerçevesinde ulaşılmış olan en fazla katılımcı sayısıdır.
 
2008 buz dansı dünya şampiyonları isabelle delobel & olivier schoenfelder yarışmaya delobel'in ocak ayının başında omuzundan geçirdiği ameliyat sebebiyle katılamamıştır. 2008 buz dansı avrupa şampiyonları oksana domnina & maxim shabalin çifti ise zorunlu dans sonrası shabalin'in dizindeki sakatlığın nüksetmesi sebebiyle yarışmadan çekilmiştir.

ülkelere göre katılım 

her ülkenin her kategoriye bir patenci/takım gönderme hakkı vardır. ancak bazı ülkelere geçen yıl yapılan yarışmada elde ettikleri sonuçlara göre bazı kategorilerde 2 ya da 3 kişi/takım temsil hakkı verilir. countries may earn more spots based on their performance at the previous year's championships. aşağıda yer alan ülkeler 2008 avrupa artistik patinaj şampiyonası'nda elde ettiklere sonuçlara göre bazı kategorilerde bu yarışmaya daha fazla katılımcı ile katılma hakkı kazanmıştır.

sonuçlar

erkekler

ladies 

 wd = withdrawn

çiftler 

 wd = withdrawn

buz dansı 

 wd = withdrawn

kaynakça

dış bağlantılar 
 official site
 starting orders and results 

avrupa artistik patinaj şampiyonası
artistik patinaj şampiyonası
avrupa artistik patinaj şampiyonası
avrupa artistik patinaj şampiyonası
Elif (harf)

elif  (ا), arap alfabesinin birinci harfi. i̇branice muadili alef harfidir. ebced hesabındaki değeri 1'dir. kamerî harflerdendir.

yazılış 
elif harfi sadece sağdan bitişebilen bir harftir. kendisine sol taraftan bir harf bağlanamaz.

ayrıca hemzenin bineği olan harflerdendir (diğerleri vav ve ye).

uzun okutucu harflerden olup (diğerleri  vav ve  ye) kendinden önce gelen sessiz harfi kalın veya inceliğine göre "a" ile "e" arasında bir sesle uzatır.

mahreç - fonetik 
elif harfi (harekeli iken hemze) harekesine göre a ile e, ı ile i veya u ile ü arasında sesler veren bir harftir.

arapçada a ve e sesleri
arapçada a ve e için farklı harfler yoktur. aslında bu sesler arasında fark da bulunmaz. bu nedenle her iki ses aslında  ä harfi ile karşılanır. kalın sessiz harflere bitişik sesli harfler a'ya kayarken, ince sessiz harflere bitişik sesli harfler e'ye doğru kayar. ancak bu da kesin bir kural değildir. ayrıca bu seslerin ince biçimleri de kullanılır: (â, ê). 
 
sesin çıkış noktası yani mahreci gırtlak köküdür. hemze, ses telleri kapanıp şiddetli açılarak çıkarılan sert bir sestir. yalın halde a ile e arasında bir ses vermektedir. ağız türkçedeki e sesi çıkarılırken açıldığından biraz fazla açılırsa, bu ses doğru olarak çıkarılmış olur. elif harfi kesra harekesi ile ı ile i arasında, fetha ile a ile e arasında, damme ile u ile ü arasında bir ses verir. elif harfi kelimenin kökünde varsa hemze ile yazılır. uzun okutucu olarak kullanıldığında bağlı bulunduğu harfi e sesinden a sesine doğru uzatarak okutur.

ayın farkı
arapçadaki ayın (ع), gırtlaksı bir ses olup, kesinlikle sessiz bir harftir. türkçede bu ses yoktur. bazı avrupa dillerinde ayın'a benzer sesler ă ile gösterilir. türkçede ise daha çok arapça'dan gelen sözcüklerde kesme işareti ile kullanılır. örneğin: măruf (ma'ruf). i̇ran'da kullanılan azericede arapça kökenli kelimelerde sıklıkla rastlanır ve telaffuz edilir.

not: ayın ile aynı kaynaktan çıkan arapça gayın (غ) harfi hırıltılı bir g sesidir  (ģ). “yumuşak-g” (ğ) harfine benzer ama sert ve hırıltılıdır. örneğin: maģrur (mağrur). buradaki ğ hırıltılı olarak söylenir.

ayrıca bakrınız
alef

ا
i̇brani alfabesi
latin alfabesi harfleri
Rıza Zelyut

rıza zelyut (d. 1948, ormancık, niksar), türk gazeteci, araştırmacı yazar.

alevi kökenlidir. 1980 öncesi türkiye'nin öğretmen örgütü olan töb-der örgütlenmesinde aktif rol aldı, yöneticilik yaptı. tokat, niksar, kızıldere nahiyesi'nde 30 mart 1972 yılında gerçekleştirilen kızıldere katliamı'nı yazdığı ilk kitabı "sonsuz yarım gün" 1980 sonrası cunta yönetimi tarafından yakıldı ve zelyut tutuklandı. cezaevinden çıktıktan sonra hürriyet gazetesi'nde gazeteciliğe başladı. güneş gazetesi'nde uzun yıllar köşe yazarlığı yaptı.

gazeteciliği 
akşam gazetesi ve güneş gazetesi yazarlığı. medya sokağı i̇nternet sitesi, aydınlık ve toplumsal haber'de köşe yazarlığı yapmaktadır.

kitapları 
rıza zelyut'un siyaset, edebiyat, tarih konulu muhtelif kitapları vardır. kitaplarında anadolu aleviliğinin dünü-bugünü ve yarınını konu eder. osmanlı'dan cumhuriyet'e alevilerin sorunları olduğunu sıkça dile getirir.

kitaplarında aleviliğin tarihsel sürecini kaynaklara dayandırarak ele alır. anadolu aleviliğinin i̇slamın batıni yorumu olduğunu kabul eder. hatta i̇slamın anadolu yorumu, türk yorumu olarak aleviliği işaret eder.

 öz kaynaklarına göre alevilik
 halk şiirinde gerçekçilik
 osmanlı'da karşı düşünce ve i̇dam edilenler
 halk şiirinde başkaldırı
 aleviler ne yapmalı?
 alevilerde mizah
 türk aleviliği
 yabancı kaynaklara göre türk kimliği
 dersim i̇syanları ve seyit rıza gerçeği

1945 doğumlular
20. yüzyıl türk gazetecileri
21. yüzyıl türk gazetecileri
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
resim aranan yazarlar
niksar doğumlular
yaşayan insanlar
Epigeal çimlenme

epigeal çimlenme çift çenekli bitkilere özgü bir çimlenme türüdür.

fasulye ve çam tohumlarında görülen bir durumdur. çimlenme esnasında büyüme noktalarına besin desteği sağlamaya devam eden kotiledonlar toprak üstüne doğru yükselirler. kökün yerleşmesi esnasında hipokotin bir kavis şeklinde toprağı delip çıkarak uzar. böylece, kotiledonları ve plumulayı topraktan yukarı doğru iter ve onları havada tutar. daha sonra kotiledonlar açılır, pulumula büyümeye devam eder ve içi boşalan kotiledonlar kuruyarak yere düşer.

bitki çoğaltma yöntemleri
Hipogeal çimlenme

hipogeal çimlenme, buğdaygiller, bezelye ve diğer birçok türde görülen çimlenme şeklidir. çimlenme esnasında kotiledonlar veya depo organları toprak altında kalır. pulumula yukarı doğru itilir ve toprak yüzeyine çıkar.

bitki çoğaltma yöntemleri
Hoş Geldin

hoş geldin aşağıdaki anlamlara gelebilir:

müzik 
 hoş geldin, bengü erden albümü.
 hoşgeldin (albüm, 1982), gülistan okan'ın 1982 yılında çıkardığı lp albümü.
 hoşgeldin (albüm, 1999), ayşe egesoy'un 1999'da doldurduğı şiir albümü. akbaş müzik'ten çıktı.
 hoşgeldin (albüm, 2004), hüseyin turan'ın 2004'te seyhan müzik'ten çıkan cd'si.
 hoşgeldin (lp albüm), ahmet özhan'ın cem müzik'ten çıkan vinil lp plağı
 hoşgeldin (şarkı), sezen aksu'nun 2000 tarihli deliveren adlı stüdyo albümündeki bir şarkı.
 hoşgeldin aşk, samime sanay'ın cd formatındaki albümü.
 hoşgeldin yeni yıl, esin engin'in şenel plakçılık'tan çıkan 45'lik vinil plağındaki 2. şarkı
 hoşgeldin hüzün (şarkı), emel müftüoğlu'nun şarkısı.
 hoşgeldin, funda arar albümü

kitap 
 hoşgeldin bebek, boyut yayınlarından çıkan çocuk gelişimiyle ilgili bir kitap.
 hoşgeldin hüzün (roman), françoise sagan'ın 1954 tarihli romanı. can yayınları'ndan 1983'te çıkan kitabın özgün adı bonjour tristesse, günaydın hüzün olarak da baskıları çıktı.
 hoşgeldin sessizlik, carol s. north'un kuraldışı yayınları'ndan 1998'de çıkan kitabı.
 hoşgeldin ben hoşça kal sen, şadıman şenbalkan'ın kitabı.
 hoş geldin ölüm, sevgi soysal'ın 1980'de bilgi yayınevi'nden çıkan kitabı.

sinema 
 eve hoşgeldin roscoe jenkins, malcolm d. lee'nin yönettiği, martin lawrence'nin oynadığı 2008 tarihli sinema filmi. özgün adı welcome home, roscoe jenkins
Bağlasan Durmam

bağlasan durmam, bengü'nün 2005'te dsm'den çıkan ikinci albümüdür.

albüm bilgisi 

albümde 10 şarkı ve bir de versiyonla beraber toplam 11 şarkı bulunmaktadır. sanatçıya bu albümde sibel alaş, serdar ortaç, hakkı yalçın ve yunan besteci nikos karvelas gibi isimler sözleri ve müzikleriyle eşlik etmiştir. ayrıca albümde sözü ve müziği sanatçının kendisine ait 2 parça da bulunmaktadır. albümde yer alan "git" şarkısı azeri sanatçı i̇rada i̇brahimova'nın aynı isimi taşıyan 2003 yılında piyasaya sunulan albümünün çıkış parçası, şarkının müziği 2008 yılı eurovision şarkı yarışmasında azerbaycan'ın şarkısının besteciliğini üstlenen gövher hasanzadeh'e aittir. müzik yönetmenliğini suat aydoğan 'ın yaptığı albüm, 1 yıl içinde 150 bin satmayı başarmıştır.

şarkı listesi 

 "gel gel" (söz: sibel alaş, şefike axundova, müzik: şefike axundova) - 4:33
 "korkumdan ağladım" (söz: serdar ortaç - müzik: nikos karvelas) - 4:30
 "bağlasan durmam" (söz: sibel alaş - müzik: sefike axundova) - 4:19
 "git" (söz: ayşe birgül yılmaz - müzik: gövher hasanzadeh) - 4:53
 "ciddi ciddi" (söz - müzik: sibel alaş) - 4:11
 "müjde" (söz - müzik: bengü) - 4:38
 "beyaz atlı prens" (söz: gökhan şahin - müzik: murat ceyhun çelikten) - 3:34
 "ucuz mumlar" (söz - müzik: bengü) - 5:12
 "elmanın yarısı" (söz: hakkı yalçın - müzik: murat ceyhun çelikten) - 4:12
 "%80 arsızım" (söz: gökhan şahin - müzik: murat ceyhun çelikten) - 3:51
 "gel gel (azeri versiyon)" (söz - müzik: sefike axundova) - 4:34

video klipler 
 korkumdan ağladım
 gel gel
 ciddi ciddi
 müjde
 bağlasan durmam

kaynakça 

bengü albümleri
2005 albümleri
dokuz sekiz müzik albümleri
Taktik (albüm)

taktik, bengü'nün 12 haziran 2007'de erol köse exclusive'den çıkan üçüncü albümüdür.

albüm bilgisi 
3. solo albümü 'taktik ile kariyeri'nin zirvesine oturan bengü, albümden çıkan ilk çalışma sözü ve müziği serdar ortaç'a ait olan korkma kalbim ile dinleyici kitlesini büyütmüştür.şarkı'nın büyük başarısı ile çeşitli organizasyonlar'da birçok ödül alan bengü mü-yap müzik endüstüri ödülleri'nde dijital satış ödülünü kapmıştır.

albümde 10 şarkı ve iki de versiyonla beraber toplam 12 şarkı bulunmaktadır. sanatçıya bu albümde halil koçak, serdar ortaç, kutsi ve adnan fırat gibi isimler sözleri ve müzikleriyle eşlik etmiştir. ayrıca albümde yer alan ve daha önceleri hande yener tarafından seslendirilen "kalbim" isimli parça  show tv'de yayınlanan "doktorlar" isimli tv dizisinde uzun bir süre fon müziği olarak kullanılmıştır.

şarkı listesi 

 "korkma kalbim (r&b)" (söz - müzik: serdar ortaç) - 4:52
 "korkma kalbim" (söz - müzik: serdar ortaç) - 5:30
 "kalbim" (söz - müzik: alper narman, fettah can) - 3:46
 "kalbim (duby mix)" (söz - müzik: alper narman, fettah can) - 4:05
 "taktik" (söz - müzik: halil koçak) - 5:05
 "bay yanlış" (söz - müzik: sedat akgül) - 4:29
 "unut beni" (söz - müzik: adnan fırat) - 5:12
 "aşk marka silahım" (söz - müzik: halil koçak) - 4:26
 "yolcu" (söz - müzik: bengü) - 4:24
 "sensiz meyve soyar mıyım?" (söz: sedat akgül - müzik: murat ceyhun çelikten) - 3:32
 "sensiz kaldım" (söz - müzik: aliço) - 4:01
 "mutlu musun güzelim?" (söz - müzik: kutsi) - 4:27

video klipler 
 korkma kalbim
 unut beni

kaynakça 

bengü albümleri
2007 albümleri
erol köse production albümleri
Gezegen (albüm)

gezegen, bengü'nün 2008'de erol köse exclusive'den çıkan dördüncü albümüdür.

albüm hakkında bilgi 
bengü 2008 yılında 4. albümü 'gezegen ile eleştirmenler ve dinleyicilerden olumlu yorumlar almıştır.albüm'den çıkan ilk tekli albümle aynı taşıyan sözü ve müziği serdar ortaç'a, düzenlemesi ise suat aydoğan'a ait olan gezegen'e murat küçük yönetmenliği'nde klip çekmiştir.2008 yazı'nın hit şarkıları'nın başında gösterilen şarkı listelerde uzun süre üst sıralarda kalmıştır.

albümde 7 şarkı ve 8 de versiyonla beraber toplam 15 şarkı bulunmaktadır. sanatçıya bu albümde i̇lhan şeşen, adnan fırat, serdar ortaç, altan çetin ve aliço gibi isimler sözleri ve müzikleriyle eşlik etmiştir.

şarkı listesi 

 "gezegen" (söz - müzik: serdar ortaç) - 5:02
 "doya doya tat" (söz - müzik: aliço) - 4:22
 "yalan" (söz - müzik: adnan fırat) - 4:16
 "yalan (disco)" (söz - müzik: adnan fırat) - 4:34
 "ağız alışkanlığı" (söz - müzik: adnan fırat) - 4:59
 "telafi" (söz - müzik: altan çetin) - 4:14
 "tek başına" (söz - müzik: i̇lhan şeşen) - 4:40
 "hala" (söz - müzik: altan çetin) - 4:26
 "doya doya tat (disco)" (söz - müzik: aliço) - 4:36
 "yalan (remix)" (söz - müzik: adnan fırat) - 4:36
 "tek başına (greek)" (söz - müzik: i̇lhan şeşen) - 4:13
 "tek başına (new sound)" (söz - müzik: i̇lhan şeşen) - 3:10
 "telafi (greek)" (söz - müzik: altan çetin) - 4:07
 "yalan (karaoke)" (söz - müzik: adnan fırat) - 4:16
 "ağız alışkanlığı (karaoke)" (söz - müzik: adnan fırat) - 4:57

video klipler 
 gezegen

kaynakça 

bengü albümleri
2008 albümleri
erol köse production albümleri
Gezegen (şarkı)

bengü'nün 1 temmuz 2008'de çıkardığı dördüncü stüdyo albümü gezegen'ın albümle aynı ismi taşıyan ilk single'ıdır. şarkının düzenlemesini suat aydoğan ve videosunun yönetmenliğini murad küçük üstlenirken, şarkının sözü ve müziği bir önceki albüm "taktik"in çıkış parçası "korkma kalbim"de de olduğu gibi yine serdar ortaç'a aittir. şarkı 2008 yazının en çok çalınan parçalarından biri olmuş ve billboard türkiye top 20 listesi'nde en yüksek olarak 9 numaraya ulaşmıştır.

listeler

kaynakça 

bengü şarkıları
2008 single'ları
2000'lerde türkçe şarkılar
Ağrı Cumhuriyeti

ağrı cumhuriyeti, ağrı kürt cumhuriyeti veya ağrı millî hareketi (kürtçe: komara agiriyê, کۆمارا ئاگریێ), ağrı isyanları sırasında türkiye'nin kuzeydoğu bölgesinde hoybun merkez komitesi tarafından ilan edilen; fakat hiçbir devlet tarafından tanınmayan kürt yönetimi.

tarihçe 
1927 yılında kürt milliyetçi hoybun merkez komitesi tarafından ağrı askerî delegesi ve millî hareketin genel kumandanı olarak tayin edilen i̇hsan nuri paşa'nın askerî hareketini başlatmasından sonra encyclopedia of the peoples of africa and the middle east 'te yer alan bilgiye göre, birleşik krallık'ın desteğiyle ekim 1927 ya da 1928 yılında ilan edilen kısa ömürlü cumhuriyet.

ağrı isyancıları ile türkler arasındaki kontrol sınırı şeyhli köprüsü'nde olup, aynı yerde "kürdistan devrimci ordusu komutanı" i̇hsan nuri başkanlığındaki kürt heyeti, türk hükûmetinin 12 milletvekili, karaköse valisi, 29. tümen komutanı, karaköse jandarma komutanı, diyadin ve doğubayazıt kaymakamlarından oluşan bir delegasyonu ile görüşme yaptı.

ekim 1927 yılında ağrı dağı yakınlarındaki bir köy olan kurd ava veya kurdava (günümüzde doğubayazıt ilçesi çiftlikköy'e bağlı türkmen mezrası) kürdistan'ın geçici başkenti olarak ilan edildi. hoybun merkez komitesi, büyük güçler ve milletler cemiyeti'ne başvurdu ve irak ile suriye'deki diğer kürtlere işbirliği isteyen mesajlar gönderdi.

ayaklanmayı sonlandırmak isteyen türk ordusu, 1 temmuz'da ağrı dağı'nın kuşatmasını tamamlandı ve 7 eylül 1930'da genel taarruzu başlattı. 25 eylül'e kadar süren ağrı dağı muharebesi esnasında 14 eylül'de kire'de (büyük ağrı dağı ile küçük ağrı dağı arasında bulunan ova) i̇brahim ağa öldü ve i̇hsan nuri de i̇ran'a sığındı.

daha sonra adana ağırceza mahkemesi'nde yapılan yargılamalarda 34 kişi idam cezasına çarptırıldı. 1938'de karaköse olan ilin adı, ağrı olarak değiştirildi.

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar 
 faik bulut, devletin gözüyle türkiye'de kürt i̇syanları, yön yayıncılık, i̇stanbul, temmuz 1991.
 sovyetler birliği bilimler akademisi doğu bilimleri enstitüsü ile ermenistan sovyet sosyalist cumhuriyeti bilimler akademisi doğu bilimleri enstitüsü kürt komisyonu (çev.: m. aras), yeni ve yakın çağda kürt siyaset tarihi, pêrî yayınları, i̇stanbul, temmuz 1998, isbn 975-8245-06-6.

 
tarihteki kürt devletleri
Üçüncü Ağrı Harekâtı

üçüncü ağrı harekâtı ya da üçüncü ağrı ayaklanması, 11 haziran 1930'da türk ordusu ayaklanmaya karşılık verdi. hoybun örgütü bu ayaklanma için diğer kürtlerin acilen destek çağrısında bulundu. bu ayaklanma çoğunluğu kırmanci kürtlerinden olanlar tarafından yapılmıştır. kirmancilerin sayısı dersimlilerin sayısından fazlaydı. çünkü hoybun'un çağrısına türk askeri iğdır, sipan dağı, van civarında ani karşılık vermiştir ve destek çok küçük bir alanda olmuştur. türkler geçici olarak ağrı'ya yaptıkları hücumu durdurmuşlardır. i̇syancılar çok fazla sayıda olan türk askerlerince bertaraf edilmişlerdir.

ayaklanmanın kumandanı i̇hsan nuri paşa, türk hava birliklerinin ağrı dağı ayaklanmasını bertaraf etmesindeki rolünü konu alan ve başlığı la révolte de l'agridagh (ağrı dağı i̇syanı) olan bir kitap yazdı.

1930 yılının yazında, türk uçakları ağrı dağını her yönden bombalıyordu. i̇hsan nuri paşa'ya göre. türk uçaklarının üstünlüğü isyancıların demoralize olmasına ve buna bağlı olarak da teslim olmasına neden oldu.

ayaklanma boyunca, türk uçakları birkaç kürt aşiret ve köyünü bombaladı. örneğin helikanlı ve herki aşiretleri 18 ağustos 1939'da bombalandı. asi köyler devamlı olarak bombalandı. i̇kincisi de 2 ve 29 ağustos'ta oldu.

12 ve 19 haziran 1930'da. kürt pozisyonları aşırı derecede bombalanıyordu. kürtler ağrı dağının daha üst bölümlerine geri çekildiler. 9 haziran tarihli cumhuriyet gazetesi türk uçaklarının ağrı dağını "yağmur gibi bombalıyor" haberini yayınladı. bombardımandan kaçan kürtler canlı olarak ele geçirildi. 13 haziran'da, zilan'daki ayaklanma bastırıldı. ayaklanmayı bastırmada 10-15 hava bölüğü kullanıldı. 16 haziran'da 2 türk uçağı düşürüldü ve içindeki iki pilot da isyancı tarafından öldürüldü. hava bombardımanı birkaç gün devam etti ve isyancı güçleri 5.000 metre yüksekliğe çekildiler. 21 haziran'da yapılan bombardımanda birçok isyancı yok edildi. bu operasyonlar sırasında türkiye ordusu 66.000 asker ve 100 uçağa sahipti. i̇syancılara karşı yapılan bu mücadele 17 eylül 1930'da sona erdi.

ağrı ayaklanması 1931'de bertaraf edildi ve türkiye bölgedeki hakimiyetine devam etti.

kaynakça 

3
1930'da türkiye
Sapir-Whorf hipotezi

sapir-whorf hipotezi ya da dilsel görecelik; dilbilimindeki temel anlamı, insan düşüncesinin yerel dillerden çok yoğun bir şekilde etkilendiğini göstermektir. bir insanın kendi dilinde belirli bir düşünce yapısı oluşmuştur ve bu insan başka bir insanın dilini hiçbir zaman tam anlamıyla anlayamaz. bu tartışmalara yol açan tez, sapir tarafından oluşturulmuş, diğer bir dilbilimci whorf tarafından ortaya konmuştur. whorf, aynı zamanda bir kimyacıydı ve bu dilsel bilgilerini didaktik söylem tarzıyla da birleştirdi.

kökleri romantizm akımının ortaya koyduğu dil düşüncesine uzanan hipotez, 1950’lerde tanındı ve whorf’un makaleleriyle ‘postum’ temasıyla basıldı. devamında da bernstein-hypothese adını aldı. daha sonra bu hipotez bilimsel olarak zayıf görülerek ve noam chomsky'nin evrensel gramer ve beyinde olduğu varsayılan gramer aygıtı teorileriyle gözden düşmüştür. ancak son yıllarda tekrar önem kazanmaya başlamış ve hipotezin zayıf versiyonunu destekleyecek birçok araştırma yapılmıştır.

bu hipotezin temelini dilsel görecelik kuramı oluşturur. buna göre her dil bir düşünce sistemi oluşturduğundan, dil ve düşünce birbirine doğrudan bağlıdır. dillerde sıklıkla oluşan yakın kavramlar arasındaki anlam farklılıkları, sadece o diller için geçerlidir. whorf'un bu kuramını dilsel görecelik olarak adlandırmasının nedeni, onu einstein'ın görelilik teorisiyle benzer görmesidir. whorf, bu tezi bir adım daha ileri taşıyarak; bir insanın dünya görüşünün, o insanın konuştuğu kelimeleri ve gramerini de etkilediğini öne sürdü. bu tez, bugüne kadar birçok kez denenmesine rağmen ispat edilememiştir.

dilsel görecelik 
edward sapir ve benjamin whorf dilsel görecelik ilkesini savunur: düşüncelerin dil ile ilişkili olduğunu ve dilleri, çok farklı dil bilgileriyle kullanan insanların bu dilbilgileriyle farklı gözlemler yaptıklarını, bu nedenle dil ve düşünce yapılarının göreceli olduğunu savunurlar. öyle ki diller, böylece, kültür farklarını da korurlar. bunların da hint ve eskimo dillerinin görgül çalışmalarıyla belgelenebileceğine inanırlar. donald davidson ise bu görüşe karşı, temel olarak farklı kavram şekilleri bizim için tamamen anlaşılmaz olduğu için birbiriyle iletişim halinde olan bütün insanların kendilerine ait bir kavram dünyasına sahip olduklarını savunur.

popüler kültür 
bu hipotez geliş adlı filmde kendine yer edinmiştir. filmdeki ana karakterlerden biri dilbilimcidir. dilbilimci olan louise banks uzaylılarla iletişim kurmak için hükûmet tarafından yetkilendirilmiştir. filmde bu hipotez uzaylıların sembol dilini kullanması üzerine söylenmiş ve aradaki cümle karmaşıklığını, her cümlenin tek bir çıkışı yani çevirisi olamayacağını söylemek için kullanılmıştır.

kaynakça 

psikodilbilim
dil felsefesi
anlambilim
görecilik
İkinci Ağrı Harekâtı

i̇kinci ağrı harekâtı ya da i̇kinci ağrı ayaklanması, ağrı dağı'daki kürt kuvvetlerini bastırmak için 3. ordu müfettişliğinin arzı ve genelkurmay başkanlığının onayıyla hazırlanmış ve 13-20 eylül 1927 tarihleri arasında gerçekleştirilen askerî harekât.

olaylar 
ağrı bölgesinde planlanmış olan asıl büyük ayaklanmayı desteklemek, devletin dikkatini çeşitli bölgelere çekmek suretiyle ağrı’ya mümkün olduğu kadar az kuvvet gönderilmesine sebep olmak ve böylece ağrı’da başlatılması düşünülen isyanı başarılı kılmak amacıyla doğu ve güneydoğu anadolu’nun çeşitli yerlerinde bir takım ayaklanmalar da 1929'da patlak vermiştir. 22 mayıs 1929 tarihinde patlak veren jilyan aşireti reisi ali resul’ün çıkardığı ayaklanma 3 ağustos 1929 tarihinde bastırılmıştır. 14 eylül 1929 tarihinde başlayan tendürük olayları ise 27 eylül 1929’da bastırılmış, i̇ranlı aşiret reisi şeyh abdülkadir ve mahiyeti i̇ran’a kaçmıştır. 20 mayıs 1930’da midyad-savur bölgesindeki olaylar 9 haziran 1930’da kernoslu halit, seyit han ve alican çetelerinin yakalanması ile sona ermiştir. kör hüseyin ve emin paşa oğulları’nın 20 haziran 1930’da çıkardıkları isyan ise eylül’de bastırılmıştır. ayrıca  irak’taki şeyh barzani’nin molla hüseyin şerif idaresinde 500 kişilik bir grubu irak 
sınırını aşarak oramar’ın 15 km. doğusundaki şat dağı’na sevk etmesi devletin oramar bölgesine kuvvet sevk etmesine sebep olmuş ve 16 temmuz’da başlayan harekât 10 ekim 1930’da sona ermiştir. molla hüseyin şerif çetesi tekrar irak’a sığınmak zorunda kalmıştır.

kaynakça 

2
1927'de türkiye
Martı (anlam ayrımı)

martı, martıgiller familyasını oluşturan deniz kuşlarının ortak adı.
 marti, scooter paylaşım sistemi.
 martı, anton çehov'un bir tiyatro oyunu.
 martı jonathan livingston, amerikalı yazar richard bach'ın bir romanı.
 martı, erkan tunç'un yazıp yönettiği türk dram filmi.
Birinci Ağrı Harekâtı

birinci ağrı harekâtı veya birinci ağrı i̇syanı, ağrı dağı ve civarında celali aşireti reisi celali berho başkanlığında celali, hasenan, cıbran ve haydaran aşiretlerinin hazırladıkları ayaklanma ve bastırma harekâtı.

başlangıç 
şeyh said i̇syanından sonra celali, hasenan, cıbran ve haydaran gibi aşiretler ağrı dağına sığınmışlardı. 16 mayıs 1926'da türkiye'nin 9. tümeni'ne bağlı 28. alay, poti'yi bastırmıştır. kürt aşiretleri bayezit muson'daki kalecik köyünden çekildiğinde 28. alay demirkapı bölgesine kadar takip ederek kürt ayaklanmacılarla çarpışmıştır.

serdarbulak - geyve istikametinden i̇ranlı sakanlı ve kızılbaş aşiretlerinin de ayaklanmaya katılmasıyla kürt aşiretleri güçlenmiştir. çatışmada yenilen 28. alay dağılmıştır.

9. tümeni'ne bağlı birlikler, 15 haziran 1926 saat 09.00'da zengezor'dan hareketle şıhlı, celal, çevirme üzerinden ağrı dağının eteklerine ilerlemişlerdir. 16 haziran 1926 saat 05.15'te kürt aşiretleri ateş etmeye başlamışlardır.

kaynakça 
 faik bulut, devletin gözüyle türkiye'de kürt i̇syanları, yön yayıncılık, i̇stanbul, temmuz 1991.
 ahmet kahraman, kürt i̇syanları (tedip ve tenkil), evrensel basım yayın, i̇stanbul, ekim 2003, isbn 975-6525-48-7.

1
1926'da türkiye
Oramar Ayaklanması

oramar ayaklanması ya da oramar i̇syanı, 16 temmuz 1930'da başlayıp 10 ekim 1930'da biten, şeyh ahmed barzani'ye bağlı molla hüseyin şerif komutasındaki 500 kişilik kürt silahlı kuvvetinin dağlıca köyünde bulunan oramar taburuna saldırmaları sonucu başlayan isyan. i̇syan, bazı kürt aşiretlerinin türk askerleriyle birlikte direnmesi ve türk ordusunun havadan bombardımana başlaması üzerine kürt kuvvetlerinin irak'a çekilmesiyle son bulmuştur.

olayların gelişimi 
ana madde: kürt isyanları zaman çizelgesi

1930 yılında irak'taki manda yönetiminin i̇ngiltere'ye ağır bir yük getirmeye başlaması, i̇ngiltere'nin irak'a özerklik verme ve irak'taki tüm gücünü çekme kararı almasını sağlamıştır. aynı dönemde mustafa kemal atatürk yönetiminde olan türkiye, mîsâk-ı millî hedefleri için mücadele ediyordu. bu amaç doğrultusunda türkiye'nin irak'a müdahalede bulunacağını hesap eden i̇ngiltere, şeyh said i̇syanı sonrası dağılan kürdistan teali cemiyeti ile ermeni taşnak cemiyeti liderlerini hoybun cemiyeti çatısı altında toplayarak, hem türkiye'yi irak topraklarından uzak tutmayı hem de güneydoğu'da bir kürt devletinin kurulmasını hedefledi ve bu hedef doğrultusunda çeşitli isyanlar organize etti. bahse konu planlar hem ermenilerin hem kürtlerin hem de i̇ngiltere'nin lehine olduğu için bölge halkları  tarafından da olumlu karşılanmıştır.

i̇syana hazırlık 
şeyh ahmed barzani liderliğinde diğer kürt aşiretleri bölgede bir toplantı kararlaştırdılar. irak'ta yapılan bu toplantıda saldırı kuvvetleri, saldırı planı, saldırıyı yönetecek komutanlar ve zamanlama belirlendi.

i̇syan 
500 kişilik bir silahlı topluluktan oluşan i̇syancı kuvvetler, 21 temmuz 1930'da oramar karakoluna saldırıya başladı. fakat daha önce yapılmış olan toplantıya katılan bazı aşiret liderleri, toplantıdan sonra karakolu desteklemeye gittiği için, karakol düşertilemedi. üst üste saldırılar sonucunda karakol düşmeyince, isyancı kuvvetler karakolu kuşatma kararı aldılar. yolları ve telefon hatlarını kesen isyancılar saldırılara bir süre daha devam etti. eş zamanlı olarak diğer doğu bölgelerinde de isyanların çıkması sebebiyle türk ordusu takviye gönderemedi. olayları bastırmakta güçlük çeken hükümet, hava taarruzu kararı aldı. 28 temmuz sabahı türk ordusu isyancıları havadan bombalamaya başladı ve eş zamanlı olarak köye giriş yaptı. gücü kırılan i̇syancı kuvvetler ise irak'a çekildi.

sonuç 
27 eylül-10 ekim tarihleri arasında, şemdinli, yüksekova, çukurca ve hakkâriyi kapsayan ikinci bir askeri harekat daha yapıldı ve bölge tamamen isyancılardan arındırıldı.

kaynakça

ayrıca bakınız 
 şeyh ahmed barzani i̇syanı

kürt ayaklanmaları
dağlıca
1930'da türkiye
Kâşî

kâşî () ya da tam künyesiyle gıyâsüddîn cemşîd bin mes'ûd el-kâşî (, d.1380, kaşan - ö. 1429, semerkand) 14. yüzyılın son yarısında, kaşan’da doğmuş  hekim, matematikçi ve gökbilimcidir.

yaşam öyküsü 
doğum ve ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. öğrenimini kaşan’da tamamlamış, uluğ bey'in daveti üzerine semerkand'a gitmiş ve çalışmalarına burada devam etmiştir. matematik ve astronomi üzerine çalışmaları olan el-kaşi, aritmetikte ondalık sistemi ilk kullanan kişidir. meraga gözlemevi’nde yapılmış olan gözlemleri içeren i̇lhan’ın zici adlı zicteki tabloları yeniden hesap ederek i̇lhan’ın zici’ni tamamlayan hakan’ın zici adlı eserini yazmıştır; süllem el-sema adlı eserinde ise gök cisimlerinin uzaklıkları sorununu tartışmıştır.

gıyaseddin cemşid el-kaşi’nin en önemli eseri, orta çağ i̇slâm dünyası’ndaki matematik bilgisini bütün yönleriyle serimlediği matematiğin anahtarı adlı kitabıdır; bu eserinin bir bölümünde ondalık kesirleri kuramsal yönden incelemis ve bu kesirlerle toplama, çıkarma, çarpma ve bölme gibi aritmetiksel işlemlerin nasıl yapılacağını örnekleriyle göstermiştir; burada vermiş olduğu bilgiler daha sonra 16. yüzyılın osmanlı ünlü matematikçilerinden ve astronomlarından takiyüddin (, taqī al-dīn abū bakr muhammad ibn qādhī ma'rūf ibn ahmad al-shāmī al-'asadī al-rāsid) tarafından kullanılacak, trigonometri ve astronomiye uygulanarak geliştirilecektir.

usule uygun, sin 1° belirlemek için gıyaseddin cemşid al-kaşi aşağıdaki çözümü bulmuş, sonraları 16. yüzyılda fransız matematikçilerinden françois viète tarafından sık sık kullanılmıştır.

pi sayısı 

gıyaseddin cemşid arşimed'in pi sayısının hesaplanması için önerdiği iç içe poligonlar yöntemini kullanarak virgülden sonra 14. basamağa kadar gitmiş ve pi sayısını kendi zamanının en iyi hesaplamış kişisi olmuştur. o güne kadar en iyi sonuç olarak zu chongzhi tarafından 6. basamağa kadar gidilmişti. bu rekor 180 yıl gibi çok uzun bir süre boyunca el-kaşi'de kalmıştır. 180 yıl sonra adriaan van roomen tarafından yine aynı yöntemle virgülden sonra 15 (ya da 17) basamak ile kırılmıştır.

eserleri 
 khagani zij (1413)
 ar-risala al-muhitija (1424)
 miftah al-hisab, (1427)
 ar-risala al-kemaliyye
 nuzhet al-hadaik
 ''risala al-veter

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 

1380 doğumlular
1429 yılında ölenler
fars astronomlar
fars matematikçiler
orta çağ müslüman astronomları
orta çağ müslüman matematikçileri
Şemsiye

şemsiye, yağmur ve güneşten korunmak amacıyla kullanılan bir aksesuardır.

i̇lk kullanım dönemlerinde "parasol" denilen (para=durdurmak, sol=güneş anlamında) şemsiye, türkçeye arapça'daki şemsiyye sözcüğünden gelmiştir. tdk'na göre; 
"1- bir sapın üzerinde esnek tellere gerilmiş, açılıp kapanabilen, yağmur ve güneşten korunmak için kullanılan, su geçirmez kumaştan yapılmış taşınabilir eşya, güncek, 
2- aynı noktadan çıkan eşit uzunluktaki sapçıkların ucunda bulunan çiçek topluluğu." 
olarak tanımlanmakta olup, plaj ve bahçelerde güneşlik olarak kullanılabileceği açıklaması da yapılmaktadır. i̇ngilizce'de latince umbra=gölge kökenli sözcükten türeyen şemsiye 4000 yıllık bir geçmişe sahiptir.

tarihçe 

i̇lk şemsiye kullanımına mezopotamya'da rastlanır. güneşten korunmak amacıyla kullanılan ilk şemsiyelerden sonra mö 1200 yıllarında antik mısır'da koruyucu bir niteliği olduğuna inanılan şemsiye, roma kültürüne mısır'dan geçti. yapımında yaprak ve papirüslerin kullanıldığı şemsiyenin kullanımı antik yunan kültüründe de görülür. yağmura karşı ilk kullanımın çin’de olduğu bilinmektedir. kağıttan yapılan şemsiyeler reçinelenerek su geçirmez yapılmış ve yağmurdan korunmak amacıyla kullanıldı. 16. yüzyıl sonlarında batı dünyasında yaygınlaşan şemsiye; faslı gezgin ve yazar janas hanway (1712-1786) tarafından londra'da kullanılarak aksesuarın tanınmasını sağladı. bu süreçte i̇ngiliz burjuvazisi tarafından "hanway" olarak adlandırıldı.

i̇lk zamanlarda bir çeşit yağla kaplanarak su geçirmezliği sağlanan şemsiyeler, çok dayanıklı olmamakla birlikte giderek kullanımının artmasıyla daha dayanıklı modeller üretilmeye başlandı. seri üretimine 1830 yılında londra'da "james smith and sons" şirketinde başlanan şemsiyelerin saplarının yapımında balina kemiği ve ahşap tercih edildi. 1852'de samuel fox adlı bir üreticinin çelik tel kullanmasıyla değişik modellerin üretimine başlandı.

türkiye'de şemsiye 

türkiye'de ilk örnekler ülke dışından getirilen şemsiyelerin kullanımıyla oldu. 1882 yılında i̇stanbul'da yaşayan robenson adlı bir i̇ngiliz'in üretime başlamasıyla ilk yerli yapım şemsiyeler de kullanıma girdi. bugün dünyada, çeşitli modelleri, boy ve renkte olanları bulunan şemsiyeler, değişik yay mekanizmaları aracılığıyla açılıp kapanan, manuel, yarı otomatik ve tam otomatik modeller içermektedir.

şemsiye türleri
 baralet
 bulgar şemsiyesi
 kokteyl şemsiyesi
 gifu şemsiyesi
 kittisol
 yağlı kağıt şemsiye
 payung mesihat
 şemsiye şapkası
 şemsiyelik

şemsiye markaları
 boutique bétaille
 thomas brigg & sons
 fulton umbrellas
 hoyland fox
 kendall & sons
 kortenbach & rauh
 parapluie revel
 revel (marka)
 james smith & sons
 swaine adeney brigg
 totes isotoner
 brüder wüster

kaynakça 

aksesuarlar
şemsiye
yağmur
hint icatları
koruyucu ekipmanlar
bahçe özellikleri
fransız icatları
antik mısır'da teknoloji
Günaydın İstanbul Kardeş

günaydın i̇stanbul kardeş,  yönetmenliğini çağan irmak'ın yaptığı 1998 yapımı duygusal türdeki türk televizyon filmi. çağan irmak'ın, yönetmenliğini ilk yaptığı televizyon filmidir. başrollerinde esra akkaya ve volkan severcan yer almaktadır. 2000 yılında doğa rutkay ve volkan severcan'ın başrol oynadığı televizyon dizisi olarak devam etmiştir.

bir radyoda dj'lik yapan alican ile onun âşık olduğu sevimli bir kişiliğe sahip olan sadenaz'ın duygusal, komik ve heyecanlı yönleri ile anlatıldığı öyküler yer almaktadır.

oyuncular 
 volkan severcan - alican
 esra akkaya - sadenaz

kaynakça

dış bağlantılar 
 sinema türk günaydın i̇stanbul kardeş dizi film profili 
 diziler.com günaydın i̇stanbul kardeş profili 

1998'de başlayan türk televizyon dizileri
türk dramatik televizyon dizileri
atv dizileri
2001'de sona eren türk televizyon dizileri
i̇stanbul'da çekilmiş televizyon dizileri