Woodrow Wilson

thomas woodrow wilson (28 aralık 1856 – 3 şubat 1924), amerikalı akademisyen, tarihçi ve siyasetçidir. amerika birleşik devletleri'nin 28. başkanıdır.

yaşamı 
thomas woodrow wilson, 28 aralık 1856 yılında amerika birleşik devletleri'nin virginia eyaletinin staunton şehrinde doğmuştur. i̇skoç ve i̇rlanda kökenlidir. dört çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğudur. wilson 1873-74 yıllarında davidson kolejinde okumuştur. ancak daha sonra  new jersey kolejine (şimdiki princeton üniversitesi) gitmiştir. siyasi felsefe ve tarih okumuştur. phi kappa psi kardeşliğine katılmıştır. 1876'da başkanlık seçimlerinde demokrat parti adayı samuel j. tildene vereceğini açıklamıştır. 1879'da princetondan mezun olduktan sonra, virginia üniversitesi hukuk fakültesine kayıt olmuştur. ancak yine de hukukla ilgili bir iş yapmamıştır. 1885'te ellen louise axson ile evlenmiştir. bu evlilikten olan çocukları margaret, jessie ve eleanor'dur. 1885'ten 1889'a kadar pensilvanya bryn mawr'da bulunan bryn mawr kadın koleji'nde öğretmenlik yapmıştır. burada antik yunan ve roma tarihi, amerikan tarihini, siyaset tarihi ve diğer konuları öğretmiştir. 1902-1910 yılları arasında princeton üniversitesi rektörlüğü görevini yürüttü. 1910 yılında demokratik parti'den new jersey vali adayı oldu. yapılan seçimleri kazandı. bu görevini 1911-1913 yılları arasında sürdürdü. 1912 yılında yapılan abd başkanlık seçimlerini kazandı. 1916 yılında yapılan başkanlık seçimlerini bir kez daha kazandı ve andrew jackson'dan sonra beyaz saray'da arka arkaya iki dönem başkanlık yapan ikinci demokrat oldu. abd'nin i. dünya savaşı'na girmesinden önce açıkladığı ilkeler nedeniyle 1919 yılında nobel barış ödülü'ne layık görüldü.

başkanlığı (1913 - 1921)

1912 seçimleri 

wilson 1912'de başkanlık seçimlerin de demokrat partiden aday olmuştur. rakipleri olarak, 27. abd başkanı olan william howard taft, 26. başkan theodore roosevelt ve eugene v. debs vardır. roosevelt i̇lerici partiden, taft cumhuriyetçi debs ise sosyalist partiden aday olmuştur. wilson bu seçimler de %41,8 oranın da oy alarak seçimleri kazanmıştır.

i̇ç politika 

wilson başkanlığında yürürlüğe doğayı koruma, bankacılıkta reform ve tarifeleri düşürmüştür. çiftçilere düşük faiz sağlayan federal çiftlik yasasını imzalamıştır.

i. dünya savaşı 

başkanlığı sırasında i. dünya savaşı çıkmıştır. başkan wilson savaşa katılmayıp tarafsızlıktan yanaydı. ancak daha sonra almanların üç amerikan gemisini batırması sonucu i. dünya savaşı'na katılmaya karar vermiştir. wilson savaşı çabuk bitirme ve dünya barışını sağlama gerekçesiyle wilson i̇lkelerini çıkarmıştır. ayrıca wilson tüm ulusların bağımsızlığını korumak ve toprak bütünlüğünü sağlamak için bugünkü birleşmiş milletler'in öncülü olan milletler cemiyeti'nin kurulması konusun da çağrı da bulunmuştur. osmanlı i̇mparatorluğu ve avusturya macaristan i̇mparatorluğu'ndaki azınlıkların haklarını kendilerine bırakmıştır.

paris barış konferansı 

11 kasım 1918 yılında paris barış konferansında ateşkes sürecin de almanyanın wilson i̇lkelerini kabul etmemesi durumun da almanyayla ayrı antlaşma yapacağını açıklamıştır. 28 haziran 1919 da almanya versay antlaşmasını imzalamıştır.

wilsonun savaşı bitirmeyi başarmasından dolayı 1919'da nobel barış ödülüne layık görülmüştür.

sonraki yaşamı (1921-1924)  

wilson 4 mart 1921'de başkanlığından ayrılmasından sonra washington d.c.'de yaşamıştır. 3 şubat 1924'te 67 yaşındayken ölmüştür.

ayrıca bakınız 
 wilson prensipleri
 kamu diplomasisi

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 

|-

|-

|-

|-

|-

 
1856 doğumlular
virginia doğumlu siyasetçiler
amerika birleşik devletleri devlet başkanları
amerikalı protestanlar
i. dünya savaşı'nda amerikalılar
johns hopkins üniversitesinde öğrenim görenler
princeton üniversitesinde öğrenim görenler
princeton üniversitesi öğretim üyeleri
nobel barış ödülü sahipleri
new jersey valileri
washington, dc'de ölenler
washington ulusal katedrali'nde defnedilenler
amerikan tarih derneği başkanları
amerikalı nobel ödülü sahipleri
1924 yılında ölenler
washington, dc'de hastalıktan ölenler
amerikalı siyasetçiler
princeton üniversitesi başkanları
amerikalı liberaller