İlber Ortaylı

i̇lber ortaylı (d. 21 mayıs 1947; bregenz, avusturya), türk tarihçi, akademisyen ve yazar. türk tarih kurumu şeref üyesidir. ortaylı, uluslararası osmanlı etütleri komitesi yönetim kurulu üyesi ve avrupa i̇ranoloji cemiyeti ve avusturya-türk bilimler forumu üyesidir.

hayatı

ailesi 
annesi kırım’ın önde gelen asilzade ailelerinden karaşay ailesinden ve stalingrad'da rus dili ve edebiyatı okumuş olan şefika ortaylı (1918-2020), babası ise kırım doğumlu, türkçeye kırım tarihi ve tatarlar üzerine eserler ve makaleler çevirmiş bir uçak mühendisi olan kemal ortaylı'dır. annesi ankara üniversitesi dil ve tarih-coğrafya fakültesi rus dili ve edebiyatı bölümünde yıllarca hocalık yapmıştır. ortaylı, türkçe, almanca ve rusçanın konuşulduğu ev ortamında büyümüştür. enver, emeldar ve nuriye adlarında üç kardeşi vardır.

21 mayıs 1947 tarihinde avusturya'nın bregenz şehrinde kırım tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. i̇ki yaşındayken ailesiyle birlikte türkiye'ye göç etti. i̇lk ve orta öğrenimini i̇stanbul avusturya lisesinde tamamladı. 1965 yılında ankara atatürk lisesinden mezun oldu.

akademik kariyeri 
1970 yılında ankara üniversitesi dil ve tarih-coğrafya fakültesi tarih bölümünü bitirdi. burada şerif mardin, halil i̇nalcık, mümtaz soysal, seha meray, i̇lhan tekeli, mübeccel kıray'ın öğrencisi oldu. ayrıca sınıf arkadaşları arasında zafer toprak, mehmet ali kılıçbay ve ümit arslan da vardı.

viyana üniversitesi'nde slav ve doğu avrupa dilleri hakkında öğrenim gördü. yüksek lisans çalışmasını chicago üniversitesinde halil i̇nalcık ile yaptı. "tanzimat sonrası mahallî idareler" başlıklı tezi ile ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesinde 1974 yılında doktor, "osmanlı i̇mparatorluğu'nda alman nüfusu" adlı çalışmasıyla 1979'da aynı fakültede doçent oldu.

1982 yılında üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki olarak görevinden istifa etti. bu dönemde viyana, berlin, paris, princeton, moskova, roma, münih, strazburg, yanya, sofya, kiel, cambridge, oxford ve tunus'ta ders, seminer ve konferanslar verdi.

1989'da türkiye'ye dönerek profesör oldu ve 1989-2002 yılları arasında ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesinin idare tarihi anabilim dalının başkanlığını yaptı.

2002 yılında galatasaray üniversitesine, iki yıl sonra ise bilkent üniversitesine konuk öğretim üyesi olarak geçti. şu anda galatasaray üniversitesi hukuk fakültesi ve mef üniversitesi hukuk fakültesinde türk hukuk tarihi derslerini vermektedir. galatasaray üniversitesi senatosu üyesidir.

2005 yılında topkapı sarayı müzesi müdürü oldu. yedi yıl bu görevde kalan ortaylı, 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu ve görevi ayasofya müzesi müdürü haluk dursun'a devretti.

ortaylı, uluslararası osmanlı etütleri komitesi yönetim kurulu üyesi ve avrupa i̇ranoloji cemiyeti ve avusturya-türk bilimler forumu üyesidir. 2018 yılında kültür ve turizm bakanlığı bakanlık danışmanı oldu.

tarih vakfı ve afet i̇nan ailesinin iş birliğiyle iki yılda bir verilen afet i̇nan tarih araştırmaları ödülü'nün 2004 yılındaki sahipleri i̇lber ortaylı'nın da içinde bulunduğu jüri tarafından belirlenmiştir. 2009 yılında i̇zmir kitap fuarı'na katılmıştır. millî saraylar daire başkanlığının dolmabahçe sarayı'nda düzenlediği "vefatının 150'nci yılında i. abdülmecit ve dönemi" başlıklı uluslararası sempozyumun açılış ve kapanış oturumlarına katılmıştır.

ortaylı, ileri seviyede almanca, rusça, i̇ngilizce, fransızca, i̇talyanca, farsça ve iyi seviyede latince bilmektedir. katıldığı bir televizyon programında bilgisayar kullanmadığını, başkalarının yanlış bilgilerle biyografisini yazdığını ve bundan büyük rahatsızlık duyduğunu dile getiren ortaylı, orta seviyede sırpça, hırvatça, boşnakça bildiği iddialarını yalanlamıştır.

özel hayatı

1981 yılında mersin senatörü dr. talip özdolay'ın kızı ayşe özdolay ile evlendi ve bu evlilikten tuna adında bir kızı oldu. 1999 yılında boşandı. i̇lber ortaylı'nın ayrıca çocukluğundan beri büyük bir tutku ve özenle biriktirdiği minyatür otomobillerden oluşan büyük bir koleksiyonu vardır.

televizyon programları ve yazıları 
2004 yılında trt 2'de başlayıp trt türk'te hafta sonları yayınlanan "i̇lber ortaylı ile" adlı belgeseli sunmuştur. ntv'de "i̇lber ortaylı ile tarih dersleri" adında bir program yapmıştır. bloomberg ht kanalında da "i̇lber ortaylı ile zaman kaybolmaz" adlı bir program yapmıştır. yeniden ntv'de 5 kasım 2012 ile 11 mart 2013 arasında gazeteci-yazar mehmet barlas ile birlikte "her zaman" isimli bir tarih programı yapmıştır.

2000 yılından beri pazar günleri milliyet gazetesinde, aylık atlas tarih ve üç aylık doğu batı dergilerinde makaleler yazmaktadır. bir dönem yayınlanan popüler tarih ve tarih ve toplum dergilerinde, habertürk gazetesinin habertürk tarih ekinde de yazıları yayımlandı.

hâlen doğu batı ve ntv tarih dergilerinin danışma kurulu üyesidir. i̇lber ortaylı, milliyet sanat dergisine verdiği bir mülakatta, kitaplığında 30.000 civarında kitabı olduğunu ve bunların 5.000'ini galatasaray üniversitesine bağışladığını ifade etmiştir.

aldığı ödüller 
prof. dr. i̇lber ortaylı, osmanlı tarihinde aile isimli eserinin yanı sıra, tarih alanında 1970'li yılların başlarından itibaren yaptığı çalışmaları, yayınladığı makale ve kitapları, tarih biliminin yaygınlaştırılması çabaları, tarihi her yaştan türk insanına sevdirme konusundaki faaliyetleri, yurt dışındaki bilimsel etkinlikleri ve türk tarihçiliğinin uluslararası alanda önemli bir ismi olması da göz önüne alınarak tarih dalında 2001 aydın doğan ödülü'ne layık bulundu.

2006 yılında i̇talya'da lazio bölge yönetiminin başlattığı ve her yıl devam etmesi öngörülen akdeniz festivali'nde toplumsal ve kültürel tarih alanındaki "avrupa ile akdeniz arasında lazio" ödülünün prof. dr. i̇lber ortaylı'ya verilmesi uygun görülmüştür.

2007 yılında rusya devlet başkanı vladimir putin imzasıyla rusya tarafından rus dilini ve kültürel mirasını yayan, ülkelerin ve halkların birbirlerine yaklaşmasını sağlayan kişilere verilen puşkin madalyası'na türkiye'den ortaylı layık görülmüştür.

2017 yılında cumhurbaşkanlığı kültür ve sanat büyük ödülünelayık görüldü.

eserleri

kaynakça

dış bağlantılar 

i̇lber ortaylı kitaplığı
hürriyet gazetesindeki sayfası 
 galatasaray üniversitesi hukuk fakültesi öğretim elemanları 
topkapı sarayı

 
1947 doğumlular
avusturya doğumlular
türk tarihçiler
20. yüzyıl türk tarihçileri
21. yüzyıl türk tarihçileri
türk tarih akademisyenleri
türk müzeciler
atatürkçüler
kırım tatarı asıllı türkler
ankara atatürk lisesinde öğrenim görenler
ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesinde öğrenim görenler
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesi öğretim üyeleri
bilkent üniversitesi öğretim üyeleri
galatasaray üniversitesi hukuk fakültesi öğretim üyeleri
yaşayan insanlar
türkiye tarihçileri
unesco türkiye millî komisyonu başkanvekilleri
türkiye cumhurbaşkanlığı kültür ve sanat büyük ödülü sahipleri
tarih ve toplum kişileri
tdv i̇slâm ansiklopedisi kişileri
ankara üniversitesi öğretim üyeleri
galatasaray üniversitesi öğretim üyeleri
türk asıllı avusturyalılar
ermeni soykırımı'nı reddedenler
avusturya lisesinde öğrenim görenler
chicago üniversitesinde öğrenim görenler
viyana üniversitesinde öğrenim görenler
i̇stanbul doğumlu yazarlar