Bülent Oran

bülent oran (26 mart 1924, i̇stanbul - 23 eylül 2004, i̇stanbul), türk senarist ve sinema oyuncusu, yazar.

i̇lk yılları ve eğitimi 
cevat rıfat atilhan'ın oğludur. çocukluğunu bakırköy'de geçirdi. pertevniyal lisesinin ardından hukuk fakültesine kayıt yaptırdı, 3 yıl okudu. evini genç yaşında terk ederek, zeytinburnu civarında bir gecekonduda yaşadı, bir bez fabrikasında hamallık, puvantörlük yaptı, bu işçiliği 10 yıl sürdü. öğretmenlik, mürettiplik (dizgicilik), klişe ressamlığı, topoğraf yardımcılığı gibi çeşitli işlerde de çalıştı. akbaba, kırkbirbuçuk, şaka, karikatür, taş, dolmuş ve kahkaha dergilerinde mizah yazıları çıktı.

kariyeri 
sinema hayatı arkadaşı yönetmen sırrı gültekin’in ısrarları üzerine başladı. 1948-49 yıllarında sinemaya yardımcı oyunculukla (figüran) başlayan oran, set işçiliği, ütücülük de yapıyordu. daha sonra başrollere de çıkarak 60'ı aşkın film ve dizide rol aldı.

1952 yılından sonra senaryo yazımı üstünde yoğunlaştı. senaryo yazmaya nasıl başladığını şöyle anlatmıştı: "bir gün talat artemel çağırdı evine. ben de bir rol var diye seviniyorum. ama o, 'rol var ama senaryosunu sen yazacaksın' dedi. şaşırdım tabi... şimdiye kadar hiç senaryo yazmadığımı söyledim. o ise 'senin için senaryo ne ki, kağıdı ortadan böl ikiye, hareketleri sola, konuşmaları sağa yaz tamam. yazarsın korkma!' dedi. ben de yazdım."

kendisi gibi senarist olan ayşe şasa ile evlendi, bir kısmı eşiyle ortak olmak üzere, 1.000'den fazla senaryo yazdı. 1980'lerde tv dizileri için senaryolar yazdı. marmara üniversitesi sinema tv bölümü'nde bir süre ders verdi. başından pek çıkarmadığı kasketine düşkünlüğüyle tanınan sanatçı, birçok sinema sanatçısı üzerinde emek sahibidir. 2000'li yıllar türk televizyon seyircilerince, i̇kinci bahar dizisinde oynadığı hanım'ın (türkân şoray) babası rolüyle tanındı. yönetmen mehmet güleryüz tarafından "yeşilçam’ın altın senaristi: bülent oran" adlı belgeseli çekildi. yaşamını ve senaryo anlayışını türk sinemasının karakteristik özellikleriyle birlikte irdeleyen "senaryo: bülent oran" adlı bir kitap yayımlandı. (i̇brahim türk, dergâh yayınları)

gazoz kapaklarıyla başladığı koleksiyon merakı yağlı boya tablo, dolmakalem ve kitaplarla devam etti. toplam 5 adet evinde toplam 25-30 bin civarında kitap biriktirmişti.

son röportajında, hasta yatağında "lütfen ayağımı uzattığım için kusura bakmayın" diyecek kadar incelikli bir sanatçı olan bülent oran, bir filmde yönetmenlik yapmış, sinemacı kimliğiyle dünya sinema tarihinde de yerini almıştır.

türk sinema tarihine geçen bazı tiradları 
 "aman tanrım! bu ses.. bu ses!"
 "bir zamanlar hakir gördüğün fakir ama onurlu bir genç vardı."
 "kırılırım ama asla eğilmem."
 "senin annen bir melekti yavrum."

çalışmaları

diyaloglar 
 1960: kırık çanaklar
 1960: vatan ve namus
 1960: ölüm peşimizde
 1962: ateşli kan
 1962: fatoş'un bebekleri
 1964: bomba gibi kız
 1965: güneşe giden yol
 1965: yasak sokaklar
 1966: aslan pençesi
 1966: üç korkusuz arkadaş
 1967: aslan yürekli kabadayı
 1969: bana derler fosforlu
 1969: dağlar kızı reyhan
 1969: malkoçoğlu cem sultan
 1969: sonbahar rüzgarları
 1970: sevenler ölmez
 1973: felek
 1979: umudumuz şaban
 1980: devlet kuşu
 1986: garip

eser 
 1971: ömrümce unutamadım

oyuncu olarak 

 1951: vatan ve namık kemal
 1952: can yoldaşı
 1952: cennet yolcuları
 1952: i̇ngiliz kemal lawrens'e karşı
 1952: zehir kaçakçıları
 1953: drakula i̇stanbul'da
 1953: kezban
 1954: aramızda yaşıyamazsın
 1954: çalsın sazlar oynasın kızlar
 1954: evlat acısı
 1954: son şarkı
 1955: artık çok geç
 1955: kaybolan gençlik
 1955: yol palas cinayeti
 1956: papatya
 1956: yedi köyün zeynebi
 1957: çölde bir i̇stanbul kızı
 1957: dertli gönül / çıksın bu can
 1957: pusu
 1957: uçurum
 1957: yanık kezban
 1958: ayrılık
 1958: elveda
 1958: günahkarlar cenneti
 1958: i̇nsanlık i̇çin / kuduz
 1958: kelepçe
 1959: poyraz osman
 1960: kırık kalpler
 1960: ölüm perdesi
 1960: vatan ve namus
 1961: aşk ve yumruk
 1961: i̇ki damla gözyaşı
 1961: kabadayılar kralı
 1961: sessiz harp
 1961: şeytanın kılıcı
 1961: yaman gazeteci
 1962: kadın ve tabanca
 1963: leyla i̇le mecnun gibi
 1963: yabancı kız
 1964: bitirim fatma
 1964: galatalı fatma - bitirim fatma
 1964: poyraz osman
 1965: yalnız değiliz
 1966: ümit kurbanları
 1969: çingene aşkı paprika
 1970: ankara ekspresi
 1970: arım, balım, peteğim
 1972: çöl kartalı
 1972: kan ve kin
 1975: cemil
 1979: kara kafa
 1984: ölmez ağacı
 1985: kuyucaklı yusuf
 1986: çağdaş bir köle
 1986: yunus emre
 1987: biri ve diğerleri
 1987: kara sevdalı bulut
 1987: kuruluş / osmancık
 1988: herşeye rağmen
 1988: melodram
 1989: hiçbir gece
 1989: minyeli abdullah
 1990: fatih-harbiye
 1990: minyeli abdullah 2
 1991: deniz gurbetçileri
 1992: bişr-i hafi / bir zamanlar sarhoştu
 1992: mümin ile kafir
 1992: polis
 1992: son umut
 1993: baharda solanlar
 1993: erzurumlu i̇brahim
 1994: alaadin-i attar hz.
 1994: çelebinin rüyası
 1994: evliya çelebi'nin rüyası
 1994: orhon murat arıburnu - serdar pehlivanoğlu
 1996: tutku
 1997: baba evi
 1998: hayalet
 1998: i̇kinci bahar
 1998: mualla
 1999: kurtlar sofrası
 2001: benimle evlenir misin
 2003: altın çağ

seslendirme yönetmeni olarak 
 1980: devlet kuşu

senarist olarak 

 1952: can yoldaşı
 1954: son şarkı
 1955: artık çok geç
 1957: dertli gönül
 1957: uçurum
 1958: elveda
 1958: i̇ftira
 1958: kelepçe
 1958: son nefes
 1958: uçurum
 1959: kırık plak
 1960: ben masumum
 1960: fakir şarkıcı
 1960: fedakar arkadaş
 1960: kırık çanaklar
 1960: mahallenin sevgilisi
 1960: ölüm perdesi
 1960: ölüm peşimizde
 1960: vatan ve namus
 1961: bir demet yasemen
 1961: dikenli gül
 1961: i̇ki aşk arasında
 1961: i̇ki damla gözyaşı
 1961: i̇stanbul'da aşk başkadır
 1961: kabadayılar kralı
 1961: mahalleye gelen gelin
 1961: oy farfara farfara
 1961: sessiz harp
 1961: seviştiğimiz günler
 1961: şeytanın kılıcı
 1961: yaman gazeteci
 1962: akasyalar açarken
 1962: ateşli kan
 1962: billur köşk
 1962: cilalı i̇bo rüyalar aleminde
 1962: erkeklik öldü mü atıf bey?
 1962: fatoşun bebekleri
 1962: kadın ve tabanca
 1962: kiralık koca
 1962: kısmetin en güzeli
 1962: şeytanın kılıcı
 1962: sokak kızı
 1963: ali derler adıma
 1963: aşk hırsızı
 1963: bahriyeli ahmet
 1963: bazıları dayak sever
 1963: beyoğlu piliçleri
 1963: büyük yemin
 1963: çapkın kız
 1963: çiçeksiz bahçe
 1963: dağlar kralı
 1963: dişi kurt
 1963: hop dedik
 1963: kara yılan
 1963: kızlar büyüdü
 1963: leyla i̇le mecnun gibi
 1963: makber
 1963: menekşe gözler
 1963: sabah olmasın
 1963: şafak bekçileri
 1963: tatlı sert
 1963: varan bir
 1963: yabancı kız
 1963: yavaş gel güzelim
 1964: afilli delikanlılar
 1964: asfalt rıza
 1964: avare yavru ve filinta kovboy
 1964: bana derler külhanlı
 1964: bir i̇çim su
 1964: bitirim fatma
 1964: bomba gibi kız
 1964: bücür
 1964: evcilik oyunu
 1964: fabrikanın gülü
 1964: gecelerin kadını
 1964: günahsız katiller
 1964: halk çocuğu
 1964: hayat kavgası
 1964: hepimiz kardeşiz
 1964: i̇stanbul'un kızları
 1964: kader kapıyı çaldı
 1964: macera kadını
 1964: manyaklar köşkü
 1964: meyhaneci
 1964: mualla
 1964: muhteşem serseri
 1964: sarı kızla kopuk ahmet
 1964: şehrazat - diyalog
 1964: sen vur ben kırayım
 1964: taşralı kız
 1964: tophaneli osman
 1964: varan biiir
 1964: yalnız değiliz
 1964: yiğitler yatağı
 1964: yılların ardından
 1965: ağlayan gözler
 1965: ah bu dünya
 1965: aşkım silahımdır
 1965: babasına bak oğlunu al
 1965: bir gönül oyunu
 1965: canın cehenneme
 1965: dağ çiçeği
 1965: dağların oğlu
 1965: deli futbolcu
 1965: dudaktan kalbe
 1965: galatalı fatma
 1965: gençliğe veda
 1965: güneşe giden yol
 1965: kan gövdeyi götürdü
 1965: korkunç i̇ntikam
 1965: kumarbaz
 1965: lafını balla kestim
 1965: mirasyedi
 1965: oğlum oğlum
 1965: şepkemin altındayım
 1965: serseri aşık
 1965: sevgili öğretmenim
 1965: şoförün kızı
 1965: üç kardeşe bir gelin
 1965: uzakta kal sevgilim
 1965: veda busesi
 1965: yabancı olduk şimdi
 1965: yasak cennet
 1965: yasak sokaklar
 1965: yıldızların altında
 1966: ailenin yüz karası
 1966: altın çocuk
 1966: aşkın gözyaşları
 1966: aslan pençesi
 1966: avare kız
 1966: ayrılık şarkısı
 1966: beyoğlu esrarı
 1966: bu şehrin belalısı
 1966: çirkin kral
 1966: erkek ve dişi
 1966: fakir çocuklar
 1966: fakir ve mağrur
 1966: gariban
 1966: geceler yarim oldu
 1966: günah çocugu
 1966: günahkar kadın
 1966: i̇ntikam ateşi
 1966: kaderin cilvesi
 1966: kadın avcıları
 1966: kaldırım meleği
 1966: karakolda ayna var
 1966: karanlıklar meleği
 1966: katiller de ağlar
 1966: kibar haydut
 1966: kıran kırana
 1966: milyonerin kızı
 1966: para kadın ve silah
 1966: silahların kanunu
 1966: şoför deyip geçmeyin
 1966: üç korkusuz arkadaş
 1966: vahşi sevda
 1966: vatan kurtaran aslan
 1966: vur emri
 1966: yosma
 1967: altın çocuk beyrut'ta
 1967: anjelik osmanlı saraylarında
 1967: aslan yürekli kabadayı
 1967: ayrılsak da beraberiz
 1967: beni katil yaptılar
 1967: bir katil sevdim
 1967: cici gelin
 1967: dördü de seviyordu
 1967: hacı murat
 1967: hırçın kadın
 1967: kader bağı
 1967: kanunsuz kahraman / ringo kid
 1967: kiralık kadın
 1967: malkoçoğlu krallara karşı
 1967: mühür gözlüm
 1967: ölünceye kadar
 1967: ömrümce ağladım
 1967: osmanlı kabadayısı
 1967: parmaklıklar arkasında
 1967: ringo kid
 1967: sevda
 1967: üvey ana
 1967: yıkılan yuva
 1967: zilli nazife
 1968: alevli yıllar
 1968: artık sevmeyeceğim
 1968: benim de kalbim var
 1968: çatallı köy
 1968: eşkiya kanı
 1968: i̇ftira
 1968: i̇stanbul tatili
 1968: i̇stanbul'u sevmiyorum
 1968: kader
 1968: kadın değil baş belası
 1968: kahveci güzeli
 1968: kanlı oba
 1968: leylaklar altında
 1968: mafia ölüm saçıyor
 1968: malkoçoğlu kara korsan
 1968: parmaksız salih
 1968: sabah yıldızı
 1968: sevda
 1968: şeyh ahmet
 1968: tahran macerası
 1968: vuruldum bir kıza
 1968: yaratılan kadın
 1969: aşk mabudesi
 1969: ateşli çingene
 1969: bana derler fosforlu
 1969: boş çerçeve
 1969: buruk acı
 1969: dağlar kızı reyhan
 1969: erkek fatma
 1969: esmerin tadı sarışının adı
 1969: fato / ya i̇stiklal ya ölüm
 1969: fosforlu cevriyem
 1969: hancı
 1969: hayat kavgası
 1969: i̇ntikam yemini
 1969: kibar ali
 1969: kınalı yapıncak
 1969: malkoçoğlu akıncılar geliyor
 1969: malkoçoğlu cem sultan
 1969: reyhan
 1969: sen bir meleksin
 1969: serseri kabadayı
 1969: sonbahar rüzgarları
 1969: tatlı sevgilim
 1969: yaralı kalp
 1969: yarın başka bir gündür
 1970: ankara ekspresi
 1970: arım, balım, peteğim
 1970: birleşen yollar
 1970: bülbül yuvası
 1970: cafer bey
 1970: darıldın mı cicim bana?
 1970: erkeklik öldü mü abiler
 1970: ferhat i̇le şirin
 1970: güller ve dikenler
 1970: hayatım sana feda
 1970: herkesin sevgilisi
 1970: i̇sportacı kız
 1970: kader bağlayınca
 1970: kara gözlüm
 1970: selahattin eyyubi
 1970: sevenler ölmez (diyalog)
 1970: söz müdafaanın
 1970: yaban gülü
 1970: yaralı ceylan
 1970: yarım kalan saadet
 1970: zeyno
 1971: afacan küçük serseri
 1971: ateş parçası
 1971: bebek gibi maşallah
 1971: hak yolu
 1971: hasret
 1971: mıstık
 1971: mualla
 1971: ömrümce unutamadım
 1971: önce sev sonra öldür
 1971: önce sev sonra vur
 1971: rüzgar murat
 1971: satın alınan koca
 1971: sevmek ve ölmek zamanı
 1971: unutulan kadın
 1971: üvey ana
 1971: zehir hafiye
 1972: aşka selam kavgaya devam
 1972: behçet cezayir'de
 1972: benimle sevişir misin?
 1972: bir garip yolcu
 1972: çile
 1972: çöl kartalı
 1972: evlat
 1972: gümüş gerdanlık
 1972: i̇yi döverim kötü severim
 1972: kahbe / bir kız böyle düştü
 1972: paprika gaddarın aşkı
 1972: sen alın yazımsın
 1972: şeytan pençesi
 1972: sisli hatıralar
 1972: takip
 1972: üç sevgili
 1972: vukuat var
 1972: zehra
 1972: zulüm
 1972: afacan harika çocuk
 1973: azap
 1973: büyük soygun
 1973: çakal
 1973: dert bende
 1973: dikiz aynası
 1973: ekmekçi kadın
 1973: gönülden yaralılar
 1973: hayat bayram olsa
 1973: i̇ki süngü arasında
 1973: kahpe
 1973: kan ve kin
 1973: kara şeytan
 1973: kara toprak
 1973: kızım
 1973: lekeli kadın
 1973: oğlum osman
 1973: sen alın yazımsın
 1973: şüphe
 1973: talihsizler
 1973: yaban
 1973: yabancı
 1974: ablam
 1974: avanta yok
 1974: belalılar
 1974: ceza
 1974: deli ferhat
 1974: diriliş
 1974: düşmanlarım çatlasın
 1974: gariban
 1974: garip kuş
 1974: hop dedik kazım
 1974: kara boğa
 1974: kır çiçeği
 1974: silemezler gönlümden
 1974: talihsiz yavrum
 1974: talihsizler
 1974: unutma beni
 1975: cellat
 1975: cemil
 1975: deli yusuf
 1975: eski kurtlar
 1975: fırtına behçet
 1975: kadınlar hayır derse
 1975: kara şahin
 1975: kokla ama koparma
 1975: kokla beni melahat
 1975: sevgili halam
 1975: tatlı tatlı
 1976: aman karım duymasın
 1976: deli gibi sevdim
 1976: devlerin aşkı
 1976: sütü bozuk
 1977: çırılçıplak
 1977: i̇stasyon
 1977: vahşi sevgili
 1979: i̇nsan sevince
 1979: kara kafa
 1979: umudumuz şaban
 1980: devlet kuşu
 1980: gol kralı
 1980: kartal murat
 1980: vazgeç gönlüm
 1981: gol kralı
 1981: uyanık aptallar
 1982: hacı arif bey
 1982: ölmeyen arkadaşlık
 1983: üç i̇stanbul - dizi
 1984: birkaç güzel gün i̇çin
 1984: darbe
 1984: ölmez ağacı
 1985: bir kadın, bir hayat
 1985: duyar mısın feryadımı
 1986: aşk dediğin laftır
 1986: cilalı i̇bo maceralar peşinde
 1986: damgalı adam
 1986: dayak cennetten çıkma
 1986: elmayı kim isırdı
 1986: garip
 1986: oğlum oğlum
 1986: saide
 1987: donanmanın gülü
 1987: günah gecesi
 1988: yaprak dökümü - dizi
 1989: minyeli abdullah
 1990: minyeli abdullah 2
 1990: polis görev başında
 1992: bir daha asla
 1992: gönül sultanları: bisr-i hafî - bir zamanlar sarhoştu
 1992: mümin ile kafir
 1992: son umut
 1993: ana yüreği
 1993: ezan sesleri
 1997: taksim - sarıyer
 1998: mualla

ödüller 
 1971: 8. altın portakal film festivali - en i̇yi senaryo - ankara ekspresi
 2001: 38. altın portakal film festivali - yaşam boyu onur ödülü
 2002: 7. sadri alışık tiyatro ve sinema oyuncu ödülleri - sinema onur ödülü

ayrıca bakınız 
 türk senaristler

kaynakça

dış bağlantılar 
 beyazperde'de bülent oran 
 ekşi sözlük'de bülent oran 
 imdb'de bülent oran 
 sinematürk'te bülent oran 
 sinemalar.com'da bülent oran 
 tsa'de bülent oran 
 vimeo'de bülent oran 

türk erkek sinema oyuncuları
türk senaristler
türk erkek dizi oyuncuları
1924 doğumlular
2004 yılında ölenler
feriköy mezarlığı'na defnedilenler
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
erkek oyuncular
20. yüzyıl türk senaristleri