12 Mart



olaylar 

 1664 - new jersey, i̇ngiltere krallığının bir kolonisi oldu.
 1881 - tunus, fransa tarafından işgal edildi.
 1894 - coca-cola, ilk kez şişede satılmaya başlandı.
 1913 - avustralya'nın gelecekteki başkenti resmen canberra oldu. melbourne, geçici olarak 1927'ye kadar başkent olarak kaldı.
 1918 - moskova, rusya'nın başkenti oldu. sankt-peterburg başkent statüsünü son 215 yıldır sürdürüyordu.
 1921 - londra konferansı sona erdi. i̇tilaf devletleri barış önerdi.
 1921 - türk milleti'nin i̇stiklâl marşı, tbmm'de kabul edildi.
 1925 - çinli lider sun yat-sen öldü, yerine general çan kay şek getirildi.
 1928 - kaliforniya'da st. francis barajı yıkıldı; 400 kişi öldü.
 1930 - hindistan'da mahatma gandi, tuz üretimindeki hükûmet tekeline karşı çıkmak amacıyla, ahmetabat'tan denize 300 millik "tuz yürüyüşüne" (salt satyagraha) başladı.
 1938 - almanya askerî birlikleri avusturya topraklarına girdi ve ertesi gün avusturya'yı resmen ilhak etti.
 1947 - harry truman, abd kongresi'nden, türkiye ve yunanistan'a sovyetler birliği baskısından kurtarılmaları için toplam 400 milyon dolarlık bir yardımda bulunulması ve bu devletlerin sivil ve askeri personeline, abd'de eğitim verilmesi için yetki istedi.
 1958 - 3. eurovision şarkı yarışması gerçekleştirildi. fransa, andré claveau'nun "dors mon amour" şarkısıyla 1. oldu. 1956 yılındaki gibi bu yıl da i̇ngilizce şarkı yoktu.
 1967 - suharto, endonezya devlet başkanlığı görevini sukarno'dan devraldı.
 1971 - türk silahlı kuvvetleri, 12 mart muhtırası'nı verdi. başbakan süleyman demirel, bu gelişme üzerine istifa etti. muhtıra; genelkurmay başkanı memduh tağmaç, kara kuvvetleri komutanı faruk gürler, hava kuvvetleri komutanı muhsin batur ve deniz kuvvetleri komutanı celal eyiceoğlu'nun imzasını taşıyordu.
 1979 - pakistan, cento'dan ayrıldığını açıkladı. bir gün sonra da i̇ran'ın ayrılmasıyla, cento'nun varlığı sona erdi.
 1985 - sovyetler birliği ile abd arasında, cenevre'de stratejik nükleer kuvvetler, orta menzilli nükleer kuvvetler, uzay ve savunma sistemleri ile ilgili "yeni silahların kontrolü görüşmeleri" başladı.
 1987 - les misérables müzikali, broadway'de gösterime girdi.
 1989 - sir tim berners-lee bir bilgi yönetim sistemi hakkındaki teklifini cern'e sundu, bu sonradan world wide web'e dönüştü.
 1993 - mumbai'de bombay saldırıları gerçekleşti.
 1999 - varşova paktı'nın eski üyeleri; çekya, macaristan ve polonya, nato'ya katıldı.
 2000 - papa ii. john paul, kilise'nin geçmişte yahudilere, muhaliflere, kadınlara ve yerlilere karşı işlediği günahlardan ötürü af diledi.
 2003 - sırbistan başbakanı zoran đinđić, belgrad'da öldürüldü.
 2004 - suriye'de, kamışlı olayları patlak verdi.
 2011 - fukuşima i. nükleer santrali'nde patlama meydana geldi.sonucunda 2011 tōhoku depremi ve tsunamisi'nden bir gün sonra atmosfere radyasyon yaydı.
 2020 - türkiye'de milli eğitim bakanlığı tarafından koronavirüs nedeniyle eğitim öğretime ara verildi.

doğumlar 
 1613 - andré le nôtre, kral louis xiv'in peyzaj ve bahçe mimarı (ö. 1700)
 1637 - anne hyde, york dükü james'in (daha sonra kral ii. james) ilk karısı olarak york ve albany düşesi idi. (ö. 1671)
 1685 - george berkeley, i̇ngiliz düşünür (ö. 1753)
 1710 - thomas arne, i̇ngiliz besteci (ö. 1778)
 1784 - william buckland, i̇ngiliz yer bilimci (ö. 1856)
 1790 - john frederic daniell, i̇ngiliz kimyacı ve fizikçi (ö. 1845)
 1815 - louis-jules trochu, fransız askeri lider ve politikacı (ö. 1896)
 1821 - john joseph caldwell abbott, kanada başbakanı (ö. 1893)
 1824 - gustav kirchhoff, alman fizikçi (ö. 1887)
 1835 - simon newcomb, kanadalı-amerikalı astronom ve matematikçi (ö. 1909)
 1838 - william henry perkin, i̇ngiliz kimyager ve mucit (ö. 1907)
 1843 - gabriel tarde, fransız yazar,sosyolog, kriminolojist ve sosyal psikolog (ö. 1904)
 1859 - ernesto cesàro, i̇talyan matematikçi (ö. 1906)
 1860 - bernát munkácsi, macar türkolog (ö. 1937)
 1863 - vladimir vernadski, ukraynalı mineralojist ve jeokimyacı (ö. 1945)
 1869 - george forbes, yeni zelanda başbakanı (ö. 1947)
 1877 - wilhelm frick, nazi almanyası i̇çişleri bakanı (ö. 1946)
 1878 - musa ćazim ćatić, bosnalı şair (ö. 1915)
 1881 - väinö tanner, finlandiya başbakanı (ö. 1966)
 1889 - vaclav nijinski, polonyalı balet (ö. 1950)
 1890 - i. i̇dris, libya kralı (ö. 1983)
 1891 - yevgeniy polivanov, sovyet dilbilimci (ö. 1938)
 1905 - takashi shimura, japon oyuncu (yedi samuray) (ö. 1982)
 1910 - masayoshi ōhira, japon siyasetçi (ö. 1980)
 1911 - gustavo díaz ordaz, meksikalı siyasetçi (ö. 1979)
 1912 - fethi çelikbaş, türk siyasetçi (ö. 2009)
 1922 - jack kerouac, amerikalı yazar (ö. 1969)
 1923 - walter schirra, amerikalı bir deniz havacısı, test pilotu ve nasa astronotuydu (ö. 2007)
 1923 - mae young, amerikalı profesyonel güreşçi (ö. 2014)
 1925 - leo esaki, japon fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi
 1925 - harry harrison, amerikalı bilimkurgu yazarı (ö. 2012)
 1926 - arthur hartman, amerika birleşik devletleri diplomatı (ö. 2015)
 1927 - raúl alfonsín, arjantinli avukat ve siyasetçi (ö. 2009)
 1928 - edward albee, amerikalı tiyatro yazarı (ö. 2016)
 1930 - antony acland, britanyalı siyasetçi (ö. 2021)
 1930 - ann emery, i̇ngiliz oyuncu (ö. 2016)
 1931 - herb kelleher, amerikalı girişimci, iş insanı ve yönetici (ö. 2019)
 1933 - barbara feldon, amerikalı film oyuncusu, manken
 1936 - michał heller, polonyalı bilim adamı
 1937 - zoltán horváth, eski macar eskrimci
 1938 - patricia carli, i̇talyan asıllı fransız pop şarkıcısı, besteci ve şarkı sözü yazarı
 1940 - al jarreau, amerikalı caz müziği şarkıcısıdır (ö. 2017)
 1941 - josip skoblar, yugoslav millî futbolcu ve teknik direktör
 1943 - ratko mladiç, yugoslav asker
 1944 - nursu marmara, türk klinik psikolog
 1946 - dean cundey, amerikalı görüntü yönetmeni
 1946 - liza minnelli, amerikalı şarkıcı
 1946 - frank welker, amerikalı oyuncu
 1947 - jan-erik enestam, finlandiyalı siyasetçi, eski bakan
 1947 - mitt romney, amerikalı politikacı
 1948 - james taylor, amerikalı şarkıcı, söz yazarı ve gitarist
 1950 - javier clemente, i̇spanyol futbolcu ve teknik direktör
 1952 - hulusi akar, türk asker, türkiye cumhuriyeti milli savunma bakanı
 1952 - yasuhiko okudera, eski japon millî futbolcusu
 1953 - ron jeremy, amerikalı pornografik film oyuncusu
 1954 - anish kapoor, i̇ngiliz-hint heykeltıraş
 1956 - steve harris, i̇ngiliz rock müzisyeni
 1956 - lesley manville, i̇ngiliz oyuncu
 1956 - tim verbeek, hollandalı futbolcu ve teknik direktör (ö. 2019)
 1957 - patrick battiston, fransız eski futbolcusu
 1957 - marlon jackson, michael jackson'ın kardeşi ve jacksons 5 üyesi amerikalı şarkıcı
 1958 - dileita mohamed dileita, cibutili siyasetçi
 1959 - milorad dodik, sırp siyasetçi
 1960 - şenol korkmaz, türk yönetmen ve prodüktör
 1960 - courtney b. vance, bir amerikalı oyuncu
 1962 - julia campbell, amerikalı sinema ve dizi oyuncusu
 1962 - andreas köpke, alman futbolcu
 1962 - lütfi elvan, türk siyasetçi
 1963 - kemal yeni, türk asker, ege ordusu komutanı
 1963 - john andretti, amerikalı otomobil yarışçısı (ö. 2020)
 1963 - ferdi eğilmez, türk sinema yönetmeni ve yapımcısı
 1965 - liza umarova, çeçen şarkıcı ve oyuncu
 1967 - uğur çavuşoğlu, türk oyuncu
 1968 - aaron eckhart, amerikalı oyuncu
 1969 - graham coxon, i̇ngiliz müzisyen
 1969 - beyazıt öztürk, türk komedyen
 1971 - ogün sanlısoy, türk müzisyen
 1972 - lisa werlinder, i̇sveçli caz müzisyeni ve aktris
 1975 - edgaras jankauskas, litvanyalı millî futbolcu ve teknik direktör
 1975 - srđan pecelj, bosnalı millî futbolcu
 1976 - gökhan üçoklar, türk basketbolcu
 1976 - zhao wei, çinli dizi ve sinema oyuncusu ve pop müzik şarkıcısı
 1977 - amdy faye, senegalli millî futbolcu
 1977 - abdulhamit gül, türk hukukçu ve siyasetçi
 1978 - arina tanemura, shōjo manga sanatçısı
 1979 - gerard lópez, i̇spanyol eski futbolcu
 1979 - armand deumi tchani, kamerunlu futbolcu
 1981 - hideo itami, japon profesyonel güreşçi
 1982 - hisato sato, japon millî futbolcu
 1983 - atif aslam, pakistanlı pop ve rock şarkıcısı, gitarist ve oyuncu
 1984 - jaimie alexander, amerikalı oyuncu
 1984 - shreya ghoshal, hint bir playback sanatçısı
 1985 - edward clancy, i̇ngiliz profesyonel pist ve yol bisikleti yarışçısı
 1985 - binnaz uslu, türk sporcu
 1985 - stromae, belçikalı şarkıcı
 1986 - františek rajtoral, çek millî futbolcu (ö. 2017)
 1987 - teymur recebov, azerbaycanlı satranç büyükustası
 1988 - sebastian brendel, alman kanocu
 1988 - kostas mitroğlu, aris ve yunanistan futbolcudur
 1988 - titi, brezilyalı futbolcu
 1989 - jordan adéoti, beninli millî futbolcu
 1991 - felix kroos, alman futbolcu
 1992 - daniele baselli, i̇talyan futbolcu
 1992 - jiří skalák, çek futbolcu
 1993 - shehu abdullahi, nijeryalı millî futbolcu
 1994 - katie archibald, bir i̇skoç ve i̇ngiliz yarış bisikletçisi
 1994 - jerami grant, amerikalı profesyonel basketbolcu
 1994 - christina grimmie, amerikalı müzisyen ve söz yazarı (ö. 2016)
 1995 - sander coopman, belçikalı futbolcu
 1996 - kerim hafız, mısırlı millî futbolcudur
 1996 - robert murić, hırvat futbolcudur
 1997 - dean henderson, i̇ngiliz millî futbolcu
 1997 - allan irénée saint-maximin, fransız futbolcu

ölümler 
 417 - i. i̇nnocentius, 401'den 417'deki ölümüne kadar katolik kilisesi için papalık yapmıştır
 604 - i. gregorius, papa (d. yaklaşık 540)
 1289 - ii. demetre, gürcü kralı (d. 1259)
 1507 - cesare borgia, rönesans i̇talya'sının asker ve siyasetçisi (d. 1475)
 1832 - frederich kuhlau, alman piyanist (d. 1786)
 1845 - akif paşa, osmanlı devlet adamı, şair ve yazar (d. 1787)
 1853 - mathieu orfila, i̇spanyol asıllı fransız tıp eğitimcisi (d. 1787)
 1872 - zeng guofan, çinli devlet adamı ve askeri önder (d. 1811)
 1898 - zachris topelius, fin yazar (d. 1818)
 1898 - johann jakob balmer, i̇sviçreli matematikçi ve matematiksel fizikçi (d. 1825)
 1914 - george westinghouse, amerikalı girişimci ve mühendis (d. 1846)
 1925 - arkadiy timofeyeviç averçenko, rus mizah yazarı (d. 1881)
 1925 - sun yat-sen, çinli devrimci lider (d. 1866)
 1929 - asa griggs candler, amerikalı meşrubat üreticisi (coca-cola)'yı geliştiren (d. 1851)
 1942 - robert bosch, alman sanayici (d. 1861)
 1942 - william henry bragg, i̇ngiliz fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (d. 1862)
 1943 - gustav vigeland, norveçli heykeltıraş (d. 1869)
 1945 - antonius johannes jurgens, alman üretici (d. 1867)
 1946 - ferenc szálasi, macar faşist örgütlenme olan ok haç partisi kurucusu ve lideriydi (d. 1897)
 1954 - mustafa sabri efendi, osmanlı müderris ve şeyhülislam (d. 1869)
 1955 - charlie parker, amerikalı caz saksafonisti (d. 1920)
 1956 - bolesław bierut, polonyalı devlet adamı (d. 1892)
 1957 - josephine hull, amerikalı bir tiyatro ve sinema oyuncusuydu (d. 1877)
 1971 - eugene lindsay opie, amerikalı hekim ve patolog (d. 1873)
 1978 - john cazale, amerikalı aktör (d. 1935)
 1990 - philippe soupault, fransız yazar, şair ve romancı (d. 1897)
 1991 - ragnar granit, finlandiyalı/i̇sveçli fizyolog (d. 1900)
 1997 - galip erdem, türk gazeteci ve yazar (d. 1930)
 1999 - yehudi menuhin, amerikalı kemancı (d. 1916)
 2001 - robert ludlum, amerikalı yazar (d. 1927)
 2001 - sidney dillon ripley, amerikalı ornitolog ve doğal hayatı koruma gönüllüsü (d. 1913)
 2002 - spiros kipriyanu, kıbrıslı politikacı (d. 1932)
 2002 - jean-paul riopelle, kanadalı ressam (d. 1923)
 2003 - zoran đinđić, sırbistan başbakanı (suikast) (d. 1952)
 2003 - howard fast, amerikalı yazar (d. 1914)
 2003 - lynne thigpen, amerikalı oyuncudur (d. 1948)
 2005 - kemal türkoğlu, türk siyasetçi (d. 1911)
 2006 - jurij brezan, alman yazar (d. 1916)
 2007 - önder baysoy, türk iş insanı ve siyasetçi (karşıyaka spor kulübü eski başkanı) (d. 1946)
 2011 - nilla pizzi, i̇talyan şarkıcı (d. 1919)
 2013 - clive burr, i̇ngiliz davulcusuydu (d. 1957)
 2013 - dinçer çekmez, türk aktör (d. 1940)
 2014 - věra chytilová, avangart çek film yönetmeni (d. 1929)
 2014 - richard coogan, amerikalı western filmleri oyuncusudur (d. 1914)
 2014 - rené llense, fransız eski millî futbolcudur (d. 1913)
 2014 - jean vallée, belçikalı şarkıcıdır (d. 1941)
 2015 - erol büyükburç, türk pop müziği sanatçısı (d. 1936)
 2015 - michael graves, amerikalı mimar (d. 1934)
 2015 - terry pratchett, i̇ngiliz fantastik komedi yazarı (d. 1948) 
 2016 - lloyd shapley, amerikalı matematikçi ve  iktisatçıdır (d. 1923)
 2017 - anatoli çernyayev, rus tarihçi, siyasetçi ve yazardır (d. 1921)
 2017 - petra kandarr, doğu alman eski kısa mesafe koşucusu (d. 1950)
 2018 - craig mack, amerikalı rapçi (d. 1970)
 2019 - john bardo, amerikalı eğitimci ve akademisyen (d. 1948)
 2019 - věra bílá, çek şarkıcı ve müzisyendir (d. 1954)
 2019 - eurico miranda, brezilyalı siyasetçi ve iş insanıdır (d. 1944)
 2020 - tonie marshall, amerikalı-fransız oyuncu, senarist ve film yönetmeni (d. 1951)
 2020 - giovanni battista rabino, i̇talyan siyasetçi (d. 1931)
 2021 - austen angell, avustralyalı kimyager (d. 1933)
 2021 - fatima aziz, afgan kadın fizikçi ve siyasetçi (d. 1973)
 2021 - irina vasilevna medvedeva, sovyet-rus tıp akademisyeni ve bilim insanı (d. 1958)
 2022 - traci braxton, amerikalı şarkıcı, televizyon yıldızı ve radyocu (d. 1971)
 2022 - vatsala deshmukh, hint aktris (d. 1930)
 2022 - karl offmann, mauritiuslu siyasetçi (d. 1940)
 2023 - franca afegbua, nijeryalı saç tasarımcısı ve siyasetçi (d. 1942)
 2023 - alphonse béni, kamerunlu aktör ve film yönetmeni (d. 1946)
 2023 - chris cooper, i̇talyan asıllı amerikalı beyzbol oyuncusu (d. 1978)
 2023 - marek kopelent, çek besteci (d. 1932)

tatiller ve özel günler 
 i̇stiklâl marşı’nın kabulü ve mehmet akif ersoy’u anma günü
 hüsum fırtınası
 erzurum'dan rus ve ermeni birliklerinin geri çekilişi (1918)
 artvin'in arhavi ilçesinden gürcü birliklerinin geri çekilişi (1921)

0312
12