mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Karnabahar

karnabahar (brassica oleracea 'botrytis'), turpgillerden (brassicaceae), çiçekleri etli ve tanecikli bir görünüşte olan, yaprakları lahana yaprağına benzeyen, sebze olarak kullanılan bir bitki.

turpgillerden; vatanı doğu akdeniz bölgesi olan 2 yıllık otsu bir bitkidir. yaprakları koyu yeşil, çiçekleri beyaz veya sarımtıraktır. kış sebzelerindendir. lahanaya benzer. aslında, lahananın çiçek saplarının kısalıp etlenmesiyle lahanadan türemiştir. yenen kısmı, henüz açmamış yoğun çiçek durumudur. türkiye'de; güzlük turfanda karnabahar, kışlık karnabahar ve mart karnabahar olmak üzere üç çeşidi vardır. fosfor ve vitamin bakımından çok zengindir.

__i̇çi̇ndeki̇lerzorunlu__
__di̇zi̇n__

turpgiller
sebzeler
Lahana

lahana (brassica oleracea) veya kelem, turpgiller (brassicaceae) familyasından, geniş ve kalınca kat kat yaprakları olan, güz ve kış sebzesi olarak yetiştirilen ve birçok türü olan bitki.

lahana çeşitleri 
 beyaz lahana - türkiye'de en çok yaygın tür. en çok sıcak yemeklerde kullanılır. ortalama 25 cm çapında küre şeklindedir.
 brüksel lahanası - çapı ortalama 3 cm olan beyaz lahana türü. sıcak yemeklerde kullanılır.
 karalahana
 yaprak lahana
 kırmızı lahana - en yaygın olarak salatalarda tüketilir.
 milano lahanası

i̇çeriği 
100 gram lahana ortalama olarak 110 kj' dür ve:
 4 g karbonhidrat
 2 g protein
 50 mg kalsiyum
 0,5 mg demir 
 50 mg c vitamini
 0,04 mg b1 vitamini
 0,04 mg b2 vitamini içeirir.

lahana yemekleri 
 zeytinyağlı lahana sarması
 coleslaw - beyaz lahana bazlı salata
 kapuska
 karalahana çorbası
 lahana bayıldı
 karalahana sarması

kaynakça 

brassica
sebzeler
Brokoli

brokoli (brassica oleracea var. italica), lahanagiller (brassicaceae) familyasından, küçük yeşil yumrular hâlinde olan, haşlanarak yemeği hazırlanan bir sebze.

tarihçe 
brokoli, isminden de anlaşılabileceği gibi, i̇talya yarımadası ile özdeşleşmiş bir sebzedir. romalı yazarlardan doğa tarihçisi büyük plinius'un metinlerinde ve apicius'un yemek kitabında lahana benzeri bir sebze olarak tarif edilen bitkinin kesin hükme varılamasa da brokoli olduğu tahmin edilmektedir. brokoli yakın çağ avrupa'sında egzotik bir bitki olarak görülmüş, dünyada tanınması ise ancak 20. yüzyıl başlarında abd'deki i̇talyan göçmenler aracılığıyla gerçekleşmiştir. sicilyalı göçmen kardeşler d'arrigo ailesi brokoliyi abd'ye ithal ederek büyük bir ticari başarıyı betona gömmüşler, ayrıca kaliforniya'da deneme üretimi yapmışlardır. d'arrigo ailesinin bebek yaştaki oğlunun isminden hareketle oluşturulan "andy boy" markası altında ve radyo reklamları desteğiyle uzun süre abd'nin bir numaralı brokoli üreticisi ve satıcısı olarak kalmışlardır.

brokoli ile karnabahar kırması bir sebze olan broccoflower ilk olarak 1988'de avrupa'da yetiştirilmiştir. görünümü karnabahara, tadı brokoliye benzer.

"brokoli" sözcüğü i̇talyanca "lahananın çiçekli püskülü" anlamına gelen "broccolo" sözcüğünün çoğulundan gelir.

özellikleri 

brokoli yüksek düzeylerde diyet lifi ve vitaminler içeren bir gıda kaynağıdır. ayrıca görünümü resimdeki gibi minyatür bir ağacı anımsatır.

üretim 
ülkeler bazında en yüksek karnabahar ve brokoli üretimine ilişkin 2008 yılına ait birleşmiş milletler gıda ve tarım örgütü (fao) verileri aşağıdaki gibidir:

foto galerisi

kaynakça 

brassica
şifalı bitkiler
sebzeler
kültivarlar
Ata Atalay

ata bey ya da ataullah bey (atay) (d. 1882, nevşehir - ö. 1 ocak 1931, ankara), osmanlı meclis-i mebûsanı'nın son döneminde ve tbmm'nin ilk üç döneminde niğde milletvekilliği yapmış, ayrıca iki dönem dahiliye vekilliği (i̇çişleri bakanlığı) görevini yürütmüş bir siyasetçi ve idarecidir.

hayatı 
1882'de nevşehir'de doğdu. mekteb-i mülkiye'yi bitirdi. müderrislik ve maraş mutasarrıflığı yaptı. maraş'ın önce i̇ngilizler (22 şubat 1919-1 kasım 1919), sonra da fransızlar (1 kasım 1919-12 şubat 1920) tarafından işgali ve yaşanan çatışmalarda şehrin mutasarrıfıydı. osmanlı meclisi mebusan 4. döneminde (son dönem, 12 gün) niğde mebusu olarak bulundu. tbmm 1. dönem, 2. dönem ve 3. dönem'de niğde milletvekili oldu. fevzi çakmak reisliğindeki ii. ve iii. icra vekilleri heyetlerinde dahiliye umuru vekilliği (i̇çişleri bakanı) yaptı. (21 nisan 1921-30 haziran 1921). makamı refet bele'den devralmış, yine refet bele'ye devretmiştir.

1 ocak 1931 tarihinde öldü. evli ve beş çocuk babasıydı.

kaynakça 

1882 doğumlular
1931 yılında ölenler
nevşehir doğumlu siyasetçiler
mekteb-i mülkiye'de öğrenim görenler
son osmanlı meclis-i mebusanı (1920) niğde üyeleri
tbmm 1. dönem niğde milletvekilleri
tbmm 2. dönem niğde milletvekilleri
tbmm 3. dönem niğde milletvekilleri
20. yüzyılda osmanlılar
ankara'da ölenler
Brüksel lahanası

brüksel lahanası ya da frenk lahanası (brassica oleracea gemmifera), turpgillerden (brassicaceae) küçük yumru şeklinde ve kalınca kat kat yaprakları olan bir sebze türü.

brokoli gibi kansere yakalanma riskini azalttığı düşünülen bir başka kış sebzesini veren brüksel lahanası, turpgillerdendir. anayurdu bilinmeyen bitki, abd ve avrupa'da yaygın şekilde yetiştirilmektedir. türkiye'de de tarımı başlamış olup sebze, halk arasında yavaş yavaş tanınmaktadır.

bir yıllık otsu bitki olan brüksel lahanası, fide durumundayken lahanaya çok benzer. ama sonra, gövdesi 60–90 cm'ye kadar boylanır, gövde üzerinde kalın sapların ucunda, koyu yeşil renkli, beyaz damarlı iri yaprakları uzar. bu yaprakların koltuğundan çıkan tomurcuklar, küçük yuvarlak başçıklara dönüşür. minyatür lahanaları andıran ve kokusu keskin olan başçıklar sıkı sarımlı olup iri bir ceviz kadar büyür ve sebze olarak yenilir.

c vitamini bakimindan zengindir ve 100 gram çiğ brüksel lahanasındaki değerler şunlardır:

 karbonhidrat: 5 g 
 protein: 4 g 
 yağ: 0,5 g 
 mineraller: 
 kalsiyum: 30 mg 
 demir: 1 mg 
 vitaminler: 
 karoten: 1 mg (antioksidant)
 b1 vitamini: 0,12 mg 
 b2 vitamini: 0,12 mg 
 c vitamini: 150 mg

kaynakça

dış bağlantılar 
 http://www.diyetakademi.com/pratik-bilgiler/besinler/bruksel-lahanasi 

brassica
sebzeler
Akupresür

akupresör-düğümovma, çin'de binlerce yıldır uygulanan bir tedavi yöntemidir. genel olarak belirli noktalara ovma yoluyla bölgede toplanan enerji yoğunluğunun dağıtılması ve ilgili noktalarla bağlantılı organların bu şekilde rahatlatılmasına dayanır.

i̇ğnesiz akupunktur olarak da nitelendirilen yöntem, değişik aletlerle yapılabildiği gibi doğrudan parmaklarla da yapılabilmektedir.

kuram 
gçt (geleneksel çin tıbbı) kuramına göre akupresör (ovma) noktaları ve etkilerinin seçiminde vücudda gçt'nin kabul ettiği meridyen sistemi etkilidir. belirli noktalara basınç uygulayarak yin, yang ve çi'nin dengelenmesi sağlanmaya çalışılır. söz konusu kuram modern bilime değil, gçt'nin deneyimsel bilgilerine dayanmaktadır.

uzakdoğa savaş sanatçıları akupresörü savunma sanatları ve sağlık amacıyla kullanmışlardır. savaş sanatçıları kendi akupresör noktalarına masaj yaparak meridyenlerdeki engelleri kaldırdıklarını ve böylelikle herhangi bir atağa karşı daha esnek kalabildiklerini düşünürler. bu noktalara basınç uygulayarak enkefalin, endorfin ve dinorfin gibi endojen analejiklerin salınımı sağlanarak  acı dindirilir.

ayrıca bakınız 
 refleksoloji
 alternatif tıp
 sözdebilim
 şiatsu

dış bağlantılar 
 simple acupressure techniques 

akupunktur
alternatif tıp
Külliye

külliye  (arapça: كلية‎‎), cami ile birlikte hamam, medrese, mektep, imaret, türbe, kütüphane, aşevi, darüşşifa, çarşı, tekke, zaviye binalarından oluşan yapılar topluluğu. (kervansaraylar belirli bir süre sonra ücretli hale geldikleri ve hayır işi kavramını kaybettikleri için dahil değildir.)

etimoloji
kulliyye, arapça külli kelimesinden türetilmiştir.

gelişmesi

i̇slam toplumunun oluşumunda şehirlerde mahalle hayatı külliyeler çevresindeki mimari yapıda yoğunlaşıyordu. külliye, i̇slam toplumunun vakıf hukuku sistemi ve hayrat kavramını geliştirmesiyle ortaya çıktı. merkezindeki yapı camidir. cami en az cuma namazlarındaki zorunlu toplanma yeri olması yanında bir forum ve ilim, tören ve müzakere merkeziydi. külliye bu merkezi tamamlayan yapılardan oluşur.

kentin en önemli yapısı olan cami zamanla kurumsallaşarak genişlemiş ve yeni işlevler eklenmiştir. cami yanında küçük yapılarla başlayan külliyeler zamanla yerini büyük külliyelere bırakmışlardır. osmanlı dönemi külliyeler açısından en ünlü örneklere sahiptir. külliye içinde ve dışında han, çarşı, fırın, değirmen, mum imalathanesi, boyahane, sal-hane, bayram ve pazar yerleri gibi ticaret amacıyla kurulmuş yapılardan elde edilen gelirler külliye giderlerine ayrılırdı. sosyal hizmet olarak üretilen külliye kavramının temelinde halka parasız hizmet ilkesi vardır.

külliyenin merkezinde genellikle cami vardır. diğer her şey camiyi çevreler. manisa ulu camii ve medresesi (1376), i̇lyas bey camii ve türbesi (1403) önemli ilk örneklerdir. osmanlı beyliği'nde ilk külliye örneği cami ve hamamdan oluşan i̇znik orhan gazi külliyesi'dir.  bursa orhan bey külliyesi (1340) ise cami, medrese, mektep, hamam ve şifahaneden oluşur. i̇stanbul'un alınmasından sonra fatih sultan mehmet, fatih'te 16 medrese, tabhane, kervansaray, darüşşifa, türbe, aşhane ve saire yapılardan oluşan geniş bir külliye oluşturmuştur.

i̇stanbul'daki külliyelerden bazıları
 atik ali paşa külliyesi (çemberlitaş),
 eyüp sultan külliyesi,
 fatih sultan mehmet külliyesi,
 haseki külliyesi,
 kılıç ali paşa külliyesi,
 koca sinan paşa külliyesi,
 laleli külliyesi,
 mahmud paşa külliyesi,
 mihrimah sultan külliyesi (edirnekapı ve üsküdar),
 nuruosmaniye külliyesi,
 piyale paşa külliyesi (kasımpaşa),
 sinan paşa külliyesi (beşiktaş),
 yavuz sultan selim külliyesi (fener),
 sultanahmet külliyesi,
 süleymaniye külliyesi (süleymaniye),
 şehzade külliyesi,
 yeni cami külliyesi,
 yeni valide külliyesi (üsküdar),
 zal mahmud paşa külliyesi.

kaynakça

 
selçuklu yapıları
osmanlı yapıları
Agos

agos, i̇stanbul merkezli yayımlanan türkçe-ermenice haftalık gazetedir. i̇smi, ermenice "tohum atmak veya fidan dikmek için açılan oyuk, evlek" anlamına gelmektedir. cumhuriyet döneminin türkçe-ermenice olarak yayımlanan ilk gazetesidir.

tarih 
türkiye'deki ermeni toplumunun türkçe ağırlıklı ilk gazetesi olarak 5 nisan 1996'da yayımlanmaya başladı. gazetenin temeli luiz bakar, hrant dink, harutyun şeşetyan ve anna turay'dan oluşan bir girişimci kurul tarafından atıldı. ancak hrant dink kısa sürede gazetenin genel yayın yönetmeni ve fikir önderi olarak ön plana çıktı.

hrant dink, 19 ocak 2007'de sebat apartmanı'nda yer alan gazete binası önünde gerçekleştirilen bir suikast sonucu öldürüldü. bu olay dolayısıyla oluşan toplumsal tepkiler, gazetenin daha yaygın bir kesim tarafından tanınmasına ve tirajının artmasına yol açtı. cinayetin ardından gazetenin genel yayın yönetmenliğini etyen mahçupyan üstlendi. 2010 yılında ise görevi rober koptaş'a devretti ve beş yıl yürüttü. 29 ocak 2015'te yayımlanan sayı ile görevinden ayrıldı ve yerine yetvart danzikyan geldi.

hrant dink'in vefatından sonra ülke genelinde dağıtımda olan gazetenin tirajı 6000'e ulaşmıştır. gazete, dört sayfası ermenice olmak üzere 24 sayfa olarak yayımlanmaktadır. kirk adıyla aylık bir kitap eki vermektedir. her cumartesi 09:00-10:30 arasında açık radyo'da radyo agos adıyla bir program yapmaktadırlar.

3 haziran 2015 tarihinde gazetenin 1000. sayısı yayımlandı.

gazete, metin göktepe gazetecilik ödülü sahibidir.

kişiler 
gazetede çalışmış kişiler:

 agop ayvaz
 hrant dink
 rakel dink
 etyen mahçupyan
 karin karakaşlı
 rober koptaş
 yetvart danzikyan

kaynakça

dış bağlantılar 
 

 
metin göktepe gazetecilik ödülü sahipleri
i̇stanbul gazeteleri
1996'da kurulan gazeteler
türkiye'de yayımlanan haftalık gazeteler
ermenice gazeteler
türkçe gazeteler
türkiye gazeteleri
Satori

satori (japonca: 悟 satori; çince: 悟 wù) sözcüğü uyanıp aydınlanma anlamına gelir; zen budizmin temel amaçlarından biridir. aslında sakyamuni buddha'nın gaya'daki bodhi ağacı'nın altında aydınlanması olayını anlatmak için kullanılan tam ve aşılamaz aydınlanma (sanskrit: anuttara-samyak-sambodhi) kavramıyla eş anlamlıdır.

diğer budist okullar da aydınlanma yaşantısına büyük önem vermektedir. ancak zen budizm satoriyi temel hedef olarak gösterir. zazen ve koan gibi teknikleri izledikten sonra erişebilinen satori, kişinin dünyaya bambaşka bir açıdan bakmasını sağlar. d. t. suzuki'ye göre bu bakış açısı her şeyin özünü görmektir ve entelektüel ya da mantıksal anlayışın tersine sezgiseldir. satoriye ulaşılmadan zen gerçekliğine ulaşmak olası değildir. zen, "satorinin açılmasıyla" başlar ve karmaşa içindeki dualistik akılla önceden algılanamayan yeni bir dünyanın belirlemesi olarak gerçekleşir. satori zen'ın varoluş nedenidir. dolayısıyla zen disiplini içindeki her oluşum ve çaba satoriye yöneliktir.

notlar 

zen terimleri
budist felsefe kavramları
japonya'da budizm
Latincede ad çekimleri

latince'de ismin 7 hali bulunur ve bunların toplam beş tip çekimi vardır ("isim çekimleri", latince: declinationes, tekil declinatio). vocativus ve locativus halleri tablolarda bulunmamaktadır.

birinci çekimdeki isimlerin çoğu dişilken, ikinci çekimdeki isimlerin çoğu eril ve nötrdür. üçüncü çekimde eril, dişil veya nötr, dördüncü çekimde eril veya nötr, ve son olarak beşinci çekimdeki çoğunlukla dişil ve birkaç tane de eril isim bulunmaktadır. çoğunlukla sözcüğün kendisinden dişil, eril veya nört olup olmadığını tahmin etmek imkânsız olduğu için, her ismin cinsini (eril, dişil veya nötrlüğünü) öğrenmek gereklidir. ayrıca kişi çekim yapabilmek için her ismin hangi çekime bağlı olduğunu ezberlemelidir. bu nedenle latince isimler, hangi çekimin kullanılacağını daha belirgin bir hale getirmek ve sözcüğün kökünü göstermek için genellikle genitivus hallerinde ezberlenirler.

not: latince'de ismin halleriyle ilgili detaylı bilgiyi latince dil bilgisi:i̇smin halleri sayfasında bulabilirsiniz.

birinci çekim (a) 
silva (orman)

not: dea, "tanrıça" ve filia, "kız evlat" sözcükleri, dativus ve ablativus da is bitişi yerine abus bitişi alırlar. zira eğer is bitişi alsalardı, deis, "tanrı" ve filiis, "erkek evlat" sözcükleriyle aynı yazılışa sahip olurlardı.

i̇kinci çekim (o) 
puer (erkek çocuk)

üçüncü çekim (karma) 
animal (hayvan)

dördüncü çekim (u, us) 
manus (el)

beşinci çekim (e, es) 
dies (gün)

dış bağlantılar 
 alıştırmalar (i̇ng.) 
 i̇sim çekimleri çekim örnekleri ve birkaç nokta

latince
Morgan le Fay

kral arthur'un kız kardeşi ve avalon'un leydilerindendir. morgaine olarak da bilinir. hakkında yazılmış ve söylenmiş birçok rivayetler bulunmaktadır ve bunların en başında cadı olduğu ileri sürülmektedir. bütün bunların temelinde, büyük britanya'da yaşadığı dönemde hristiyanlığın çok hızlı benimsenmesi, yaygınlaşması sırasında paganlığı savunması ve önde gelen temsilcisi olması yatmaktadır. bazı eski hikâyelerde savaşçı olarak da anılır. antik kraliçe boadicea gibi. eski savaş tanrıçası morrigan'la da ilişkisi olduğu söylenir. bir efsaneye göre morgause'la da bağı vardır, bu yüzden cadı olduğu kanısı yaygındır. bazı efsaneler doğrudan morgause ile aynı kişi olduğunu söyler. genel kabule göre, kral arthur'un üvey kız kardeşidir. igrane'in ve eski kocası dük tintagil gorlois'in kızıdır. teyzesi vivien tarafından küçük yaşta avalon'a götürülür, orada rahibelik eğitimi alır. vivien'den sonra gölün leydisidir. güçlü bir druiddir, kendisinden oldukça korkulur. lancelot'a âşık olduğu, bu yüzden guinevere'den hiç hazzetmediği de rivayet edilir. bazı versiyonlarda kardeşi krala da düşmandır, tüm şövalyelerini tuzağa düşürmek için elinden geleni yapar. ayrıca mordred'ın annesidir.
güzel bir kadın olarak betimlenir. fakat yine bazı uç hikâyelerde yüzünün yarısı yanmış, topal ve yüzünü gizlemek için altın maskeyle dolaşan biri olarak anlatılır.

konuyla ilgili yayınlar 
 marion zimmer bradley, avalon'un sisleri.

kral arthur efsanesi
mitolojik kraliçeler
kurgusal büyücüler
kral arthur efsanesi karakterleri
kurgusal keltler
kurgusal galliler
kurgusal i̇ngilizler
kurgusal britanyalılar
kurgusal britanyalı askerler
kurgusal şamanlar
edebiyat karakterleri
kurgusal kraliçeler
kadın film karakterleri
antik keltler
kelt asıllı kişiler
masal karakterleri
Henoteizm

henoteizm, din ve felsefede, max müller tarafından çıkarılmış, bir tanrıya bağlanırken diğer tanrıların varlığını da kabullenmeyi tanımlar. yunanca heis theos, "bir tanrı". müller'e göre bu, "prensipte monoteizm, gerçekte (uygulamada) ise politeizm"dir. terimdeki varyasyonlar içlemci monoteizm ve monarşil politeizm, fenomenin farklı formlarını ayrıştırmak için ortaya atılmıştır. i̇lgili terimler ise monolatrizm ve katenoteizmdir ki bunlar genellikle henoteizmin alt tipleri olarak anlaşılmıştır.

hristiyan ilahiyatı
çoktanrıcılık
antik yakın doğu
geç antik çağ
Polideizm

polideizm, deizmin politeistik formudur veya politeizm'in deistik formudur. bu inanışa göre evren birkaç tanrı'nın kolektif yaratıcılığı sonucu yaratılmıştır. bu tanrıların her biri evrenin bir parçasını yarattıktan sonra evren ile pratik anlamda ilgilenmeyi bırakmıştır.

i̇lahiyat
Monolatrizm

monolatrizm, bir politeizm tipidir. birçok tanrının var olduğuna inanmakla birlikte bu tanrıların her birinin sadece kendisine tapan kişilere karşı güçlü olduklarını (sadece o kişiyi etkileyebildikleri) öne sürer. böylece monolatrist bir kişi birden çok panteonun varlığına inanırken bunlardan sadece kendisinin bağlı bulunduğu inancın panteonun kendisini etkileyeceğine inanır.

göz atınız 
 kathenoteizm
 monoteizm
 politeizm
 henoteizm

i̇lahiyat
İstefe

i̇stefe veya i̇stefa (grekçe: θῆβαι thebai, osmanlıca: i̇stife veya i̇stifa), antik yunanistan'da kurulan bir şehir devletidir. atina'nın kuzeybatısındaki böotya bölgesinde bulunmaktaydı. tebai, doğu yunanistanda, böotia'nın ortasında verimli bir yerde kurulmuştur. tebai'nin ilk zamanlarına ait bilgiler efsanelere dayanır. şehrin kuvvetli surlarla çevrili oluşu, buranın böotia'nın merkezi olmasını sağladı.

tarihi 
tebai zamanla ekonomik ve askeri açıdan güçlendi. bu gelişim sonucunda komşusu atina ile tebai ilişkileri bozuldu. bu sebepten dolayı tebaililer, eski yunanistan tarihinin en önemli savaşlarından olan peloponnes savaşlarında atinalıların düşmanı olan spartalılar'ın tarafını tuttular. atina'nın mağlup olmasıyla yunanistan, sparta'nın yönetimi altına girdi. bir süre sonra tebaililer spartalılarla üstünlük mücadelesine girdiler. bu mücadelenin sonucunda levktra muharebesi(:en:battle of leuctra) (mö 371) patlak verdi. bu savaş levktra(:en:leuctra) ovasında yapıldığı için bu ismi almıştır. tebai kuvvetleri generalleri epaminondos'un müthiş taktiği ile antik dünyanın en savaşçı milleti olan spartalıların ordusunu, yarısından fazlasını kılıçtan geçirmek suretiyle yendi. böylelikle yunanistan'daki bütün güç dengeleri altüst oldu. kudret tebai'nin eline geçti. bütün site devletleri tebai üstünlüğünü kabul etti. ancak tebaililerin kuvveti general epaminondos'un taktiksel zekasından kaynaklanıyordu. epaminondos'un spartayla yapılan bir savaşta ölmesiyle birlikte tebai zayıflamaya başladı, artık yunan siteleri tek bayrak altında toplanmayı reddediyordu.

makedonya kralı ii. filip mö 338 yılından itibaren yunan sitelerini zaptetmeye başladı. tebaililer filip'e karşı koyabilmek için atina lılarla birleşti ancak makedonyalılar shekrona savaşında (mö 338) onları mağlup etti ve bütün yunanistan makedon egemenliğine girdi.

büyük i̇skender in makedon tahtına geçmesiyle birlikte tebaililer bağımsızlıkları için ayaklandılar. fakat i̇skender'e yenildiler. i̇skender tebailileri cezalandırmak için şehri yerle bir etti. şehir bir daha toparlanamadı (mö 336)...

mitoloji'deki yeri 
eski yunan efsanelerine göre tebai kentinin kurucusu fenikeli kadmos'tur. tanrıların kralı zeus boğa kılığına girerek kadmos'un kız kardeşi europa'yı kaçırır. kız kardeşini aramak için yollara düşen kadmos, delfi kâhinleri'ne akıl danışır. kahinler ona yolda karşısına çıkacak olan bir ineğin peşine takılmasını, inek nereye çökerse orada bir kent kurmasını söyler. onların sözüne uyan kadmos sonunda böotia'ya varır ve orada tebai kalesi kadmeia'yı kurar.

kaynakça
Alaska kurdu

alaska kurdu veya alaska malamutu, alaska'ya özgü işçi köpek. başlangıçta alaska'nın kuzeybatısında yaşayan bir eskimo halkı olan mahlemut (malamut) i̇nyupikleri tarafından kızak çekmekte kullanılan alaska malamutu, günümüzde özellikle çocuklara son derece sevecen davranışından ötürü evlerde de beslenmektdir. güçlü bedenli ve geniş omuzlu bir köpektir. boyu erkeklerde 71 cm'ye, ağırlığı 56 kg'a ulaşabilir. kürkü, sert dış tüyler ve daha yumuşak iç tüylerden oluşur. kuyruğu tüylü ve sırtına doğru kıvrıktır. pençeleri geniştir ve karada kolayca koşmasını sağlayacak biçimde tüylerle kaplıdır. kahverengi badem biçimi gözleri ve gri ya da siyah-beyaz kürküyle, kurdu andıran bir görünüşü vardır. nadiren havlar. oldukça zeki ve sadıktır, gerektiğinde ise çok iyi bir dövüşçüdür.

sıkça karıştırıldıkları husky türü ile arasında bazı farklar bulunmaktadır. alaska malamutu bir husky'ye göre daha ağırdır. kulakları birbirinden ayrıktır. malamutlar kaslı yapıları nedeniyle bir kurda daha çok benzerler. huskyler hafif yükleri hızlı bir şekilde çekerken, malamutlar daha büyük yükleri çekmek için kullanılırdı. malamutların kuyrukları genelde havaya doğru kıvrıkken, huskylerin kuyrukları yere doğrudur.

2010 yılında resmi olarak alaska eyalet köpeği seçilmiştir.

kaynakça 
https://www.theanimalfiles.com/breeds/breeds_dog/alaskan_malamute.html

dış bağlantılar 
 alaska malamutu irk bilgisi

amerika birleşik devletleri menşeli köpek ırkları
spitzler
i̇şçi köpekler
köpek ırkları
alaska'nın sembolleri
Alouette

alouette, kanada'nın yapay uydularına verilen addır.

alouette 1 
i̇yonosfer içindeki elektronların yoğunluklarındaki değişiklikleri gün, zaman ve enlemin bir işlevi olarak ölçmek için geliştirilen alouette, nasa'yla ortak bir çalışma sonucu gerçekleştirildi. batı test rampası'ndan (vandenberg hava kuvvetleri üssü, kaliforniya) 28 eylül 1962'de thor-agena tarafından fırlatıldı. en uzak noktası 1027 km, en yakın noktası 998 km olan bir yörüngeye oturtuldu ve görevini başarıyla gerçekleştirdi.

alouette 2 
alouette 2, 29 kasım 1965'te alouette 1'in özelliklerini taşıyarak aynı amaçla fırlatılmıştır.

yapay uydular
kanada'da bilim ve teknoloji
1962'de uzay çalışmaları
Dámaso Alonso

dámaso alonso (1898, madrid - 1990, madrid), i̇spanyol şair ve eleştirmen.

"gongoras soledades" adlı yapıtıyla i̇spanyol şiirinin "altın çağı"nın yeniden yorumlanmasını başlatan damaso alonso, eleştirilerinde abd'de ortaya çıkan 'yeni eleştiri' yöntemine benzer bir yöntem kullandı. en ünlü şiirlerini "hijos de la i̇ra" (1944) adlı kitabında topladı. uzun yıllar madrid üniversitesi'nde öğretim üyeliği yapıp i̇spanyol krallık dil akademisi'nin 4 dönem yöneticiliğini (1968-1982) üstlendi.

i̇spanyol şairler
1898 doğumlular
1990 yılında ölenler
i̇spanyol eleştirmenler
madrid doğumlular
miguel de cervantes ödülü sahipleri
Abaka

abaka han, (arapça: أباقا) i̇lhanlı hükümdarı (şubat 1234'te moğolistan'da doğmuş 1282 yılında hemedan'da bugünkü i̇ran'da ölmüştür). cengiz han'ın torunu ve i̇lhanlılar devletinin kurucusu hülagû han'ın ve yesuncin hatun'un (üvey annesi dokuz hatun) oğludur.

kökeni ve ilk yılları 
abaka yaşça büyük ve çok sevilen hülagû han'ın ve yesuncin hatun'nun oğullarıdır. üvey annesi dokuz hatun kerait prensesi, hevesli bir nesturi hristiyan taraftarıydı. yönetimi sırasında hristiyanlara karşı yumuşak davranırdı. ayrıca budizm dinine ve atalarının dini olan şamanizme de bağlıydı.

yönetim devri 
abaka han, babası hülagû ile birlikte bağdat'ın zaptına katıldı. hülagû'nun ölümü üzerine 1265'te tahta çıktı. aynı yıl bizans i̇mparatoru viii. mihail'un gayrimeşru kızı maria despina (maria despina palaiologina) ile evlendi.

memluklar ve kıpçaklarla savaştı. memluk-kıpçak dayanışmasına karşı hristiyan devletlerle ve papayla dostluk kurmaya, moğol törelerini yaşatmaya ve sürdürmeye çalıştı. i̇slamiyetin yayılmasını önlemek için cengiz yasası'nı en şiddetle uygulayan moğol hükümdarıdır. döneminde i̇ran'da şii hareketi gelişmeye başlamış, memluk sultanı baybars ve altın orda i̇mparatoru berke ile mücadele etmiş ancak her iki cephede de yenilmiştir.

1 nisan 1282 senesinde hemedan'da öldü. bazı kaynaklar onun zehirlenerek öldürüldüğünü, bazıları ise tutulduğu bir hastalıktan kurtulamadığını kaydederler. abaka han'ın ölümünden sonra yerine yeni müslüman olan kardeşi ahmet teküder han geçti.

abaka'nın ölümünün ardından i̇stanbul'a dönen karısı maria, rahibe olarak 1285 yılı civarında bugünkü fatih semtinde bulunan kanlı kilise'yi kurmuştur.

dipnot

dış bağlantılar 
 meydan larousse ansiklopedisi

1234 doğumlular
1282 yılında ölenler
i̇lhanlılar hanları
13. yüzyılda budistler
13. yüzyıl liderleri
Ernst Abbe

ernst karl abbe (d. 23 ocak 1840, eisenach - ö. 14 ocak 1905, jena), alman fizikçi ve sanayici.

1861'den başlayarak göttingen üniversitesi'nde kuramsal fizik profesörlüğü ve gözlemevi yöneticiliği yapan ernst abbe, carl zeiss ile ortak olup (1875), carl zeiss ölünce, optik aygıtlar üreten şirketin yönetimini üstüne aldı.

mikroskopun klasik kuramını ortaya attı. kırınım yasaları aracılığıyla mikroskopun seçme gücünü hesapladı (1877). i̇lk apokromatik objektifi yaptı (1889). abbe sinüsleri bağıntısını ortaya attı ve kırınımölçeri buldu.

dış bağlantılar
 
 basic principles of refractometers (and polarimeters) 
 molecular expressions's biography
 
 abbe refractometer by carl zeiss made in 1904

alman mucitler
alman fizikçiler
prusya bilim akademisi üyeleri
1840 doğumlular
1905 yılında ölenler
Sarhoş Abdi Çelebi

sarhoş abdi (d. ? - ö. 1621), türk divan şairi.

divan-ı hümayun kâtipliği, nişancılık (1594) ve defter eminliği (1601) yaptı. sadrazam sinan paşa'nın avusturya seferine katıldı. zafernâme-i kal'al-i üstüvar (yanıkkale fetihnâmesi) adlı mesnevisinde yanıkkale'nin fethini (1593-1594), padişaha sunduğu arzuhal'de de dönemin yolsuzluklarını anlattı.

1621 yılında ölenler
divan edebiyatı şairleri
17. yüzyılda osmanlılar
nişancılar
Abdullah Biraderler

abdullah biraderler veya "abdullah frères" osmanlı i̇mparatorluğu'nda fotoğrafçılık sanatının kurucuları olarak tanınan ve her üçü de ermeni asıllı olan viçen (1820-1902), hovsep abdullahyan (1830-1908) ve kevork (1839-1918) kardeşlerin ticari adıdır.

i̇stanbul'da tünel semti yakınlarında 1858'de bir fotoğrafçı dükkânı açtılar. abdülaziz ve ii. abdülhamid tarafından ressam-ı hazreti şehriyari (padişah hazretlerinin ressamı) unvanıyla ödüllendirildiler. 1880 yılından önce müslüman olan viçen, 1898 veya 1899'da abdullah şükrü adını almıştır. kudüs mutasarıfı reşat paşa'nın kızı havva nemize ile evlenmiş olup 3 çocuğu vardı. mezarı maçka şeyhler mezarlığındadır.

tarihçe 

bir kimyacının i̇stanbul'da tünel semtinde açtığı fotoğraf stüdyosunda asistanlık yaparak fotoğrafçılığın inceliklerini öğrenen kevork abdullah, 1858'de stüdyoyu devralarak kardeşi viçen ile birlikte çalışmaya başladı. kardeşler fotoğrafçılık hakkında bilgilerini artırmak için iki kere paris'e gittiler. önce abdülaziz'in, sonra ii. abdülhamid'in saray fotoğrafçılığına atandılar. 1877-1878 osmanlı-rus savaşında ruslarla ilişki kurdukları yolundaki bir jurnal üzerine bu görevlerinden alındılar ancak çok geçmeden suçlamalar geri alınarak fotoğrafhanelerine padişahın tuğrasını asmalarına izin verildi. dokuz yıl mısır hidivinin çağrısı üzerine kahire'de kaldılar. i̇stanbul'a döndüklerinde işleri bozuldu ve saray fotoğrafçılığını da kaybettikten sonra stüdyolarını sattılar. viçen abdullah 1902'de, kevork abdullah 1918'de öldü.

abdullah biraderler 40 yıl boyunca i̇stanbul'daki insan tiplerini ve manzaraları saptayan fotoğraflar çektiler, çeşitli siyasal ve toplumsal olayları, tarihsel ve kültürel değerleri, yapıları gösteren albümler hazırladılar. zamanın britanya kralı, alman ve avusturya-macaristan imparatorları gibi devlet adamları ile birçok tanınmış kişinin fotoğraflarını çekmişlerdir.

türkiye'nin ilk fotoğraf kuruluşlarından olan abdullah biraderler'in çektiği ortadoğu manzaraları 1999'da i̇stanbul'da, türk ve i̇slam eserleri müzesi'nde sergilendi.

galeri

kaynakça 

fotoğrafçılık tarihi
osmanlı ermenileri
osmanlı fotoğrafçılar
üçlüler
Abdullah Buhari

abdullah buhari, 18. yüzyılda yaşamış olan ünlü bir türk minyatür ustasıdır. yaşamı üstüne yeterli bilgi bulunmayan abdullah buhari'nin en verimli döneminin 1735-1743 arasında olduğu bilinir. gerçekçi bir anlayışla yaptığı tek figür ve çiçek çalışmaları ünlüdür. yapıtlarının çoğu topkapı sarayı müzesi'nde ve i̇stanbul üniversitesi kütüphanesi'ndedir.

geleneksel minyatür tekniğinden, batı resim geleneğine geçiş döneminin son minyatürcülerindendir. i̇mzalı ve tarihli yapıtlarından, özellikle 1735-1743 arasında verimli olduğu biliniyor.

tek figür, çiçek ve manzara çalışmaları vardır. üslübundan, üçüncü boyutu arayan denemelere giriştiği de anlaşılır. yapıtlarının çoğu, i̇stanbul üniversitesi ve topkapı sarayı müzesi kitaplıklarındadır.

kaynakça 

geleneksel sanatçılar
18. yüzyılda osmanlılar
türk minyatürcüler
doğum tarihi bilinmeyenler
ölüm tarihi bilinmeyenler
Abşalom

abşalom, tanah'a göre davut'un oğlu.

öz kız kardeşi tamar'a tecavüz eden üvey kardeşi amnon'u öldürmüştür. babasına karşı düşmanlarıyla birleşerek ayaklanan abşalom, savaşta yenilip, kaçmaya çalışırken uzun saçları bir ağaca takılmış ve davut'un ordusuna komuta eden yoab tarafından öldürülmüştür.

kaynakça 

kudüs tarihi
samuel kitapları
i̇dam edilmiş askerler
i̇syancılar
doğum tarihi bilinmeyenler
ölüm tarihi bilinmeyenler
Acre (eyalet)

acre, brezilya'nın batı kesiminde yer alan bir eyalettir. and dağları'nın eteğinde yer alan acre, batıda ve güneyde peru'yla, doğuda da bolivya'ya sınır komşusudur. yüz ölçümü 152.590 km2dir. nüfusu 2012 yılı itibarıyla 758.786, merkezi ise rio branco'dur. yağmur ormanları bölgesinde bulunan eyalet; ekonomisinin önemli bir bölümünü kauçuk, kahve, pirinç ve şeker kamışı yetiştirerek elde eder.

1837'de brezilya tarafından bolivya'ya bırakılan acre'ye, 19. yüzyılda brezilyalı kauçuk yetiştiricileri yerleşti ve 1899'da bağımsızlıklarını ilan ettiler. 1903'te yeniden brezilya topraklarına katılan acre, 1962'de bir eyalete dönüştürüldü.

kaynakça
Jane Addams

jane addams (6 eylül 1860, i̇llinois - 21 mayıs 1935, chicago), amerikalı toplumsal reformcu, barış yanlısı ve kadın hakları savunucusudur.

1889'da, i̇ngiltere'deki derneklerden etkilenerek şikago'da kendisinin ve diğer sosyal reformcuların oturduğu, kentin yoksul semtlerindeki koşulları düzeltmek için çalışmalar yaptıkları bir kurum olan hull house'u kurdu. hull house, amerika birleşik devletleri'ndeki diğer toplumsal yardım merkezlerinin çoğu için bir model oluşturdu.

jane addams 1919'da barış ve özgürlük i̇çin uluslararası kadınlar birliği'nin başkanı oldu. 1931'de nobel barış ödülü'nü nicholas murray butler ile paylaştı.

kitapları 
 democracy and social ethics (demokrasi ve toplumsal ahlak), 1902
 twenty years at hull house (hull house'da yirmi yıl), 1910

1860 doğumlular
stephenson county doğumlular
1935 yılında ölenler
20. yüzyıl filozofları
amerikalı filozoflar
amerikalı sosyalistler
amerikalı sosyologlar
amerika birleşik devletleri'nde lgbt kişiler
i̇ngiliz asıllı amerikalılar
alman asıllı amerikalılar
nobel barış ödülü sahipleri
lgbt filozoflar
theodore roosevelt
illinois'da defnedilenler
nobel ödülü sahibi kadınlar
Âdem Tepesi

âdem tepesi, sri lanka'da bir dağdır.

kolombo'nun 72 km kadar doğusunda yükselen (2243 m), koni biçiminde bir dağ olan âdem tepesi, budistler, hindular, hristiyanlar ve müslümanlar tarafından kutsal sayılır. tepesindeki 1,5 m uzunluğunda, ayak izine benzeyen çöküntünün gotama buda'nın, şiva'nın ya da âdem'in ayak izi olduğuna inanılır.

sri lanka coğrafyası
budist haclar
hindu haclar
kutsal dağlar
i̇kibinlikler
Gençliğe Hitabe

gençliğe hitabe, mustafa kemal atatürk tarafından cumhuriyet halk fırkasının ii. büyük kongresi'nde, nutuk adlı eserini meydana getiren konuşmasının sonunda 20 ekim 1927 günü türk gençliğine hitap etme amacıyla söylenen metindir. nutuk'un sonuç bölümünü meydana getirir.

hitabe, nutuk'un "türk gençliğine bıraktığım emanet" başlıklı bölümünde yer alır. "türk istiklâli" ve "türk cumhuriyeti" kavramları üzerine kurulmuş bir metindir. on üçü tam ve ikisi eksiltili hitap cümlesi olmak üzere toplam 15 cümleden oluşur.
“ey türk gençliği!” ile başlayıp “muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda, mevcuttur!” diye biter.

mustafa kemal, bu hitabıyla geçmişte yaşanılan sıkıntıların bir daha tekrar etmemesi için türk milletinin istikbali olan gençlere hayati öğütlerde bulunmuştur. osmanlı devleti'nin i. dünya savaşı'ndaki yenilgisiyle birlikte ortaya çıkan karanlık manzaranın tasviri ile başlar. bu karanlık şartlarda dahi türk gençliğinin ödevinin türk istiklal ve cumhuriyetini sonsuza kadar korumak ve savunmak olduğu ifade edilir.

mustafa kemal, bir nevi siyasi vasiyetnamesi niteliğinde olan gençliğe hitabeyi okurken çok etkilenmiş ve gözyaşlarını tutamamıştır. atatürk'ün nutuk'u, özellikle de gençliğe hitabe kısmını okurken çok duygulanması kamuoyu ve özellikle gençler üzerinde büyük bir heyecan yaratmış ve maarif vekaleti 26 ekim 1927'de aldığı bir karar ile "gençliğe hitabe"'nin okullardaki bütün sınıflara asılmasına karar vermiştir.

13 ocak 1928 tarihinde alınan bir kararla türkiye'de sınıflara, okutulan kitaplara ve önemli eğitim kurumlarına konulmuştur.

kaynakça

ayrıca bakınız
atatürk i̇lkeleri

atatürk'ün hitabeleri
1927'de türkiye
Onuncu Yıl Nutku

onuncu yıl nutku, türkiye cumhurbaşkanı mustafa kemal atatürk tarafından türkiye cumhuriyeti'nin 10. yılı kutlamalarında 29 ekim 1933 tarihinde ankara hipodromu'nda verilen nutuktur. 

millî mücadelenin beş yılı ile cumhuriyetin ilk on yılının öz anlatımını içerir;  okunması altı dakika kadar süren bir buçuk sayfalık bir konuşma metnidir.

onuncu yıl nutku'nda hem millî mücadelenin kimlere karşı, niçin ve nasıl verildiğini anlatılır, hem de bu mücadelenin cumhuriyet kurulduktan sonraki safhasında yapılması gerekenler ve yapılacak olanlar konusunda önemli bilgiler  verilir. metin, "türk milleti" hitabı ile başlar,  "ne mutlu türküm diyene!" cümlesi ile son bulur. 

gazi mustafa kemal, 10. yıl nutku’nu ekim ayının ortalarında bir gece geç saatlerde kendi el yazısı ve kurşun kalemle yazmıştı. bu konuşma daha sonra daktilo edildi. gazi, ulusal bayrama birkaç gün kala en yakın çalışma arkadaşlarına okumuş ve onların fikirlerini sormuş; atatürk tarafından mürekkepli kalemle üzerinde düzeletme ve ilaveler yapıldıktan sonra son şeklini almıştır. gazi mustafa kemal, 29 ekim 1923 günü konuşmasını elinde tuttuğu bu metin üzerinden yaptı.

tarihî konuşma, ankara’da tbmm’deki törenden sonra, geçit töreni için yüz binlerce kişinin geldiği cumhuriyet meydanında yapıldı.  törende gazi'nin kıtaları teftişi ve i̇stiklâl marşı’nın söylenmesinden sonra gazi, radyolardan tüm yurda naklen yayımlanan konuşmasını yaptı.

konuşma, törene sovyetler birliği'nden davet edilmiş yönetmen sergey yutkeviç tarafından filme alnmış; günümüze onun bu kaydı gelebilmiştir.  film, kültür ve turizm bakanlığı sinema genel müdürlüğü film arşivinde yer alır.

ses

ayrıca bakınız 

 onuncu yıl marşı
 ne mutlu türk'üm diyene

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 onuncu yıl nutku videosu
 atatürk'ün 29 ekim 1923'te okuduğu 10. yıl nutku'nun tıpkıbasımı

1933'te türkiye
atatürk'ün hitabeleri
Cilo Dağı

cilo (buzul) dağı türkiye’nin 2. en yüksek dağıdır. zirvesi dört mevsim boyunca erimeyen kar ve buz örtüsü ile kaplı tektonik bir dağ olan cilo dağı güneydoğu toroslar’ın en doğu uzantısını oluşturur. türkiye’nin güneydoğu ucunda, hakkâri ilinin sınırları içerisinde yer almaktadır.

cilo dağı 4135 metrelik rakımıyla türkiye’nin ikinci yüksek doruğudur. cilo dağı’nın önemli yüksek zirveleri arasında uludoruk (reşko-4135m), suppa durek (erinç-4060m), köşedireği dağı (3700m), kisara dağı (3500m), maunseli sivrisi (3850m), gelyona tepesi (3650m) yer alır.

buzullar 
güneydoğu toroslar üzerindeki buzulları üç buzul bölgesinde toplamak mümkündür. bunlar, cilo (buzul) dağları, sat (i̇kikaya) dağları ve kavuşşahap dağları üzerindeki buzullardır. cilo (buzul) dağları üzerindeki buzullar kabaca kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda sıralanmış olan beş ayrı buzuldan oluşur. bunlar, erinç (suppa durek) buzulu, mia hvara buzulları (batı, orta, doğu buzulları) ve i̇zbırak (uludoruk-gelyaşın) buzullarıdır.

suppa durek (erinç) buzulu’nun 1930’lu yılların sonlarında 2600 metrelere kadar alçaldığı belirtilmesine karşın geçen süre içinde buzulda meydana gelen kütle kaybı nedeni ile buzulun alt sınırının 3400 metrelere çekilerek gerilediği ölçülmüştür.

suppa durek buzulu’nun hemen doğusunda, bir hat oluşturacak şekilde bulunan mia hvara (cennet-cehemmen) vadisi buzullarındaki gelişme de erinç buzulundaki gelişmeye benzerlik göstermektedir. 1930’lu yılların sonlarında mia hvara buzulunun alt sınırının 2550 metrelerde olduğu ifade edilmektedir.

yer şekilleri 
3500 metreden geçen daimi kar sınırı üstündeki kısmı, geniş alanda şiddetli bir buzullaşmaya sahne olmuştur. bu buzullaşmanın etkisiyle 10 km uzunlukta tekne vadiler, buzulların indiği 2000 metre civarlarında moren setleri, tekne vadilerin tabanlarında çizik hörgüç kayalar, vadilerin yukarı kısmında buz yataklarına rastlanmaktadır. buzulların terk ettiği sirk tabanları şimdi göllerle kaplıdır.

dağcılık tarihi 
uludoruk zirvesinde ilk tırmanış, 1931 senesinde "ludwig sperlich" ve arkadaşı "ludwig krenek" tarafından gerçekleştirilmiştir. bundan sonra düzenlenen ikinci etkinlik ise, 1937 yılında 8 eylül - 8 ekim tarihleri arasında berlin üniversitesi doçentlerinden hans bobek başkanlığında, 5 kişilik alman dağcı ekip tarafından gerçekleştirilmiştir.

ayrıca bakınız 
 türkiye'deki dağlar listesi
 türkiye'deki yanardağlar

kaynakça 
özel

genel
 smith karl - çeviren tunç fındık ve zeynep melikoğlu-türkiye’nin dağları- 1. basım 2001 baskı yapım ofset türkçe. 9758293087
 güngördü ersin - türkiye’nin coğrafyası – 1. baskı eylül 2003 asil yayın dağıtım ltd. şti. 9789944135320
 turoğlu h. 2011 buzullar ve buzul jeomorfolojisi çantay yayınevi i̇stanbul.

dış bağlantılar 
 cilo dağı
 uzaydan cilo dağı
 cilo dağının yakın görünümü

hakkâri ilindeki yeryüzü şekilleri
türkiye'deki dağlar
türkiye'deki önemli kuş alanları
Avrupa Ekonomik Topluluğu

avrupa ekonomik topluluğu (aet) (), üyelerinin ekonomik entegrasyonunu hedefleyen bölgesel bir kuruluş. 1957'de roma antlaşması ile kuruldu. 1993'te avrupa birliği'nin (ab) kurulmasıyla avrupa topluluğu (at) adını aldı ve ab'ye dâhil edildi. 2009'da ise tamamen ab'ye devredildi ve varlığı sona erdi.

topluluğun başlangıçtaki hedefi tek pazar ve gümrük birliği de dâhil olmak üzere altı kurucu üyesi batı almanya, belçika, fransa, hollanda, i̇talya ve lüksemburg'u ekonomik açıdan bütünleştirmekti. 1965 tarihli brüksel antlaşması sonucunda avrupa kömür ve çelik topluluğu (akçt) ve avrupa atom enerjisi topluluğu (aaet) ile birlikte avrupa topluluklarından bir tanesi olarak bazı kurumlara sahip oldu. 1993'te aet içerisindeki eşyaların, sermayenin, hizmetlerin ve kişilerin serbest dolaşımına olanak tanıyan ve iç pazar olarak da anılan tam bir tek pazar oluşturuldu. i̇ç pazar, 1994'te aea anlaşması ile resmiyet kazandı. bu anlaşma iç pazarı avrupa serbest ticaret birliği üyesi ülkelerin çoğunu kapsayacak şekilde genişletti ve on beş ülkeden oluşan avrupa ekonomik alanı'nı kurdu.

1993'te maastricht antlaşması'nın yürürlüğe girmesiyle aet, ekonomik politikalardan daha geniş bir alanı ele aldığını yansıtmak amacıyla avrupa topluluğu adını aldı. ayrıca antlaşma ile at, avrupa birliği'nin üç sütununundan birincisini oluşturan avrupa toplulukları arasındaki yerini aldı. bu şekilde varlığını sürdürmeye devam eden at, 2009 tarihli lizbon antlaşması ile tamamen ab'ye devredildi ve sona erdi.

dış bağlantılar 
 eec hakkında bilgi için 
 europedia: guide to european policies and legislation 

avrupa birliği tarihi
avrupa uluslararası kuruluşları
eski uluslararası kuruluşlar
1958'de kurulan kuruluşlar
1993'te feshedilmiş oluşumlar
bilgi kutusu bulunmayan sayfalar
Laktozsuz süt

laktozsuz süt, dünya genelinde ve özellikle akdeniz ülkelerinde nüfusunun yaklaşık %70'inde görülen "laktoz duyarlılığı"ndan dolayı, süt içemeyen veya içmekten hoşlanmayanlar için üretilmiş, süt çeşididir. laktoz duyarlılığı, süt şekeri laktoz'u sindirmeye yarayan laktaz enziminin, çocukluk çağından sonra hızla vücutta azalması sonucunda oluşur. i̇nce bağırsaklarda azalan laktaz enzimi, süt ve mısır ürünlerini yiyen insanlarda, sindirim güçlüğüne sebep olur.

süt şekeri anlamına gelen laktoz, latince süt anlamına gelen "lak" ve şeker anlamına gelen "oz" kelimelerinden oluşur. bir disakkarit (çift şeker) olan laktozda iki şeker molekülü olan glikoz ve galaktoz bulunur. formülü c12h22o11 ve molekül ağırlığı 342.3'tür.

normal sütten farkı 
üretim standartlarının izin verdiği ölçülere göre, laktozsuz sütler, normal üretilmiş bir sütte bulunması gereken laktoz şekeri dışındaki tüm besin öğelerine sahip olması gerekir. i̇çine belirli ölçüde eklenen laktaz enzimi sayesinde, sütte bulunan laktoz şekeri, sindirimi daha kolay olan glukoz ve galaktoza çevrilir. enzimin etkisi zamanla ve ısı ile arttığından, oda sıcaklığında belirli sürelerde bekletilen laktozsuz sütler, normal süte göre daha "tatlımsı" algılanabilir.

süt ürünleri
Moldovaca

moldovaca, moldova'nın resmî dili. rumenceyle aynı dildir.

alfabe

harfler
ă: kısa, kapalı, gırtlaktan gelen ve sert bir e harfidir. normal e harfine göre daha kısa ve serttir. ayrıca a ve e arası bir ses olarak öngörülür (æ). ses ve harf karşılığı olarak arapçada ve almancada da bulunur. türkçede normal e sesinden tam olarak ayırt edilebilmesi günümüzde çok zordur. azericede yoğun olarak kullanılır (ə). ses olarak ayrıca tatarcada, gagavuzcada ve türkmencede yer alır (ä). i̇nce bir harf olduğu halde kalın uyumludur. bu harfi içeren sözcüklerin aslında büyük ünlü uyumuna uymadığı hâlde kulağı tırmalamıyor olması bu nedenledir. örneğin tatarca ve azericedeki i̇ncä/i̇ncə sözcüğü.
ț: gagavuzcada ve ayrıca moğolcada kullanılan bir harftir. türkçede kullanılmaz. ts olarak da seslendirilir (ʦ: t+s). moğolcada ve rusçada, slav dillerinde, ayrıca kiril alfabesini kullanan pek çok dilde ç harfinin türevi olan sert bir t bir sesidir (kiril ц, tse). gagavuzcada ve diğer türk dillerinde slav kökenli kelimelerde yer alır (örneğin: prezentaţiya). ancak öz moğolca sözcüklerde de sık sık kullanılır. örneğin: moğolcadaki ţag sözcüğü (çağ, “tsag” okunur), ţeţeg (çiçek, “tsetseg” gibi okunur).
ḑ: gagavuzların da kullandığı moldova alfabesinde (ve birebir aynı olan rumen alfabesinde) resmi olmayan harfler arasındadır. bu dillerdeki eski metinlerde birebir noktalı d biçimiyle rastlanır. ses olarak abhazcada, macarcada ve bulgarcada yer alır. türkçede bulunmayan sert bir d harfidir. dz olarak da seslendirilir (ʣ: d+z). slav dillerinde, ayrıca kiril alfabesini kullanan bazı dillerde j harfinin türevi olan bir sestir (kiril ӡ, dze). örneğin rumencedeki ḑână (dzana, çağdaş rumencede zână: peri).

kaynakça

doğal diller
i̇talik diller
rumence
moldova'daki diller
romanya'daki diller
boğdan
Telafer

telafer (تلعفر, tal'afar), irak'ta ninova iline bağlı bir ilçedir. musul'un 60 km kadar batısında yer alır. nüfusun yüzde 75'i sünni, yüzde 25'i ise şii irak türkmenleridir. azeri türkçesine çok yakın bir türkçenin konuşulduğu ilçenin çevresinde 70 -100 kadar türk köyu bulunur.

tarihçe 

bölgeye yerleşim, osmanlı zamanında kurulan ve bugün hâlâ kalıntıları bulunan ileri karakol ile başlamıştır.

siyaset 
bölgede baas partisi zamanında 'araplaştırma' çabaları olmuştur, bunun için her bir aşirete önemli arap zatlarının soyundan geldikleri söylenerek 'araplaştırılmaya' çalışılmıştır.

saddam yönetimi devrildikten sonra abd, el-kaide örgütünün burada bulunduğunu öne sürerek şehre 8 büyük saldırı düzenlemiştir. 450 bin olan ilçe nüfusu peşmerge baskısı ve amerikan askerlerinin saldırıları sonucu 170 bin dolayına inmiştir; hâlen 7 bin telaferli ırak hapisanelerinde tutulmaktadır.

dış bağlantılar 
 telafer aşiretleri
 amerikanın tel afer çıkmazı
 direnen türkmen kenti
telafer türkçe web sitesı
telafer'in düşmesinin stratejik sonuçları, al jazeera türk

kaynakça 

irak'taki şehirler
ninova ilindeki yerleşim birimleri
Büyüklük

büyüklük kelimesi birden fazla maddeye karşılık gelmektedir:

 görünür büyüklük: bir gök cisminin ölçülenmiş görünür parlaklığı. (esk. "kadir").
 büyüklük (astronomi): astronomide kullanılan parlaklık ve parlaklık farkı ölçüsü.
 büyüklük: sismolojik terim.
 büyüklük mertebesi: önceki sınıfa sabit bir değer oranı olan ölçek sınıfı.
Smart

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=230 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #efefef; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"

| align="center" colspan=2 bgcolor="#efefef" style="border-bottom:1px solid gray; font-size:100%;" |  otomobil markası
|- valign="top"
| style="text-align: left; white-space: nowrap;" |  ülke
| bgcolor="#efefef" | almanya

|- valign="top"
| style="text-align: left; white-space: wrap;" | kuruluş
| bgcolor="#efefef" |  15 nisan 1994 |- valign="top"
| style="text-align: left; white-space: wrap;" | i̇smi nereden geliyor
| bgcolor="#efefef" |swatch, mercedes-benz ve art (sanat).  
|- valign="top"
| style="text-align: left; white-space: wrap;" | kurucusu
| bgcolor="#efefef" | daimler-benz ve isviçreli saat üreticisi swatch |- valign="top"
| style="text-align: left; white-space: wrap;" | amblemin anlamı
| bgcolor="#efefef" |smart amblemi, iki parçadan oluşan üç boyutlu bir figürdür: gümüş grisi "c" harfinin ("kompakt" anlamına gelir) kesilmiş bir dairesi ve iki kavisli kenarı olan sarı bir üçgen. figürler, fütürist ve ilerici markanın felsefesinin bir simgesi olan doğu'yu işaret eden bir çeşit ok oluşturmaktadır.
|}smart''', 1994 yılında mercedes-benz ve swatch tarafından kurulan alman otomobil markasıdır. hâlâ daimler ag bünyesindedir.

2017 yılı itibarıyla fortwo ve forfour modelleri elektrikli olarak da üretmeye başlamıştır.

1994 yılında mercedes-benz mcc (micro compact car) modeli ile çıkış yapmıştır. eco speedster adıyla da bilinir.

modelleri 

 fortwo - i̇ki kişi için("fortwo" iki koltuklu model.)
 forfour - dört kişi için("forfour" beş koltuklu koltuklu model.
 roadster

dış bağlantılar 

 http://www.smart.com/
 i̇ngilizce wikipedia smart sayfası

 
daimler ag markaları
otomobil markaları
alman markaları
almanya merkezli otomotiv şirketleri
1994'te kurulan şirketler
Asr-ı Saadet

asr-ı saadet ya da mutluluk dönemi, i̇slam tarihinde muhammed'in hayatta olduğu döneme denir.

arapça "asr" (zaman, çağ) ve "saâdet" (mutluluk, bahtiyarlık) kelimelerinden meydana gelen asr-ı saâdet terimi, ''mutluluk dönemi, insanların en bahtiyar oldukları çağ'' anlamına gelmektedir. asr-ı saadet kendi içerisinde iki ana bölümde incelenir: bunlar mekke dönemi ve medine dönemidir. mekke dönemi daha çok i̇slam dininin doğuşu, ilk müslüman topluluk, ahlâki ve dinî değerlerin müslümanlar tarafından benimsenişi, var olan dinî inanç ile i̇slam'ın çatışması, müslümanların mekkelilerce maruz kaldığı zorbalıklar ve buna karşı olan direnişleri içerir. bu dönem, 622 yılındaki hicret ile beraber sona erer. medine döneminde ise, i̇slam devleti'nin ve toplumun kuruluşu ile daha siyasi ve toplumsal bir dönem olup, çeşitli savaşlara ve hem siyasal otorite hem de toplumsal refah anlamında yükseliş arz eden bir zaman dilimidir. 10 yıllık bu dönemde bütün arap yarımadası, peygamber muhammed komutasındaki müslümanların idaresine girmiştir. bu dönem, muhammed'in 632'deki ölümü ile sona ermiştir.

bu tarihten ve dönemden sonra, i̇slam tarihinin ikinci devresi olan dört halife dönemi başlamıştır; ama asr-ı saadet terimi bazen dört büyük halife dönemi için de kullanılmaktadır.

ayrıca bakınız 
 i̇slam devleti
 dört halife
 hâlifelik

kaynakça

i̇slam
i̇slam terimleri
i̇slam kültürü
i̇slam tarihi
muhammed
Ömür Atay

ömür atay,  türk film yönetmeni.

9 eylül üniversitesi güzel sanatlar fakültesi sinema bölümü mezunudur. çok sayıda kısa filmi vardır. tv için aşk meydan savaşı ve bir i̇stanbul masalı adlı dizileri, reklam filmleri, beş yönetmen tarafından çekilen anlat i̇stanbul filminde kırmızı başlıklı kız bölümünü yönetmiştir. atv'de yayınlanan kapalıçarşı dizisinin yönetmenidir.

filmografisi

sinema 
 necropolis 
1997 - ifsak  kisa film yarismasi en iyi film
1998 - o.m. ariburnu kısa film yarışması en iyi film
 anlat i̇stanbul 
2005 - uluslararası i̇stanbul film festivali en iyi film
2005 - adana altın koza film festivali en iyi film
2005 - roma film festivali jüri özel ödülü
2006 - bangkok film festivali jüri özel ödülü
 kardeşler

televizyon 
 bir i̇stanbul masalı - 2003-2005
 güldünya - 2008-2009
 kapalıçarşı - 2009-2010
 serçe sarayı - 2015
 masumiyet - 2021
 kızıl goncalar - (yakında)

i̇nternet 
 erkek severse - 2022

kaynakça

türk film yönetmenleri
dokuz eylül üniversitesinde öğrenim görenler
yaşayan insanlar