mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Provence-Alpes-Côte d'Azur

provence-alpes-côte d'azur () (oksitanca: provença-aups-còsta d'azur ya da prouvènço-aup-costo d'azur), fransa'nın 26 bölgesinden biridir. kısaca "paca" ya da "paca" olarak da bilinir. fransa'nın güneydoğusunda yer alır ve akdeniz'e kıyısı vardır. alp dağları ile i̇talya'ya komşudur. merkez şehri marsilya'dır.

dünyaca ünlü fransız rivierası bu bölgede bulunmaktadır. dünya çapında ünlü ve zenginlerin bulunduğu bu kıyı toulon'dan i̇talya sınırındaki menton'a kadar olan kısmı kapsar. sahildeki önemli şehirler, altın palmiye ödülünün verildiği cannes şehri, plajlarıyla ünlü saint-tropez, nice'tir. ayrıca monako prensliği de burada bulunmaktadır.

 
fransa'nın bölgeleri
avrupa birliği'nde nuts 2 istatistiksel bölgeleri
Rhône-Alpes

rhône-alpes () (francoprovençal: rôno-alpes, oksitanca: ròse-aups / ròse-alps ya da prouvènço-aup-costo d'azur), fransa'nın 26 bölgesinden biridir. fransa'nın doğusunda ve güneye doğru bir konumda yer alır. i̇talya ve i̇sviçre sınırındadır. merkez şehri fransa'nın ikinci büyük şehri olan lyon'dur.

bölge adını rhône nehri ve alp dağları'ndan almaktadır. avrupa'nın en yüksek noktası fransa-i̇talya sınırındaki alp dağları'nın mont blanc zirvesi (i̇talyanca: monte bianco) bu bölgededir.

bölgenin ilk kaydedilen yerleşik halkı keltlerdir. romalılar tarafından lyon'a verilen latince isim lugdunum, kelt tanrısı lugh'un adından gelmektedir.
Sürücü belgesi

sürücü belgesi veya ehliyet yetkili kurumlar tarafından verilen; karayolunda seyreden motorlu veya motorsuz araçların bireyler tarafından idare edilebilmesine olanak tanıyan, bazı durumlarda kimlik işlevi görebilen resmi belgedir.

sürücü belgesi sınıfları 
1 ocak 2016 tarihinden itibaren eski tip sürücü belgeleri yeni tip sürücü belgelerine çevrilmiştir. eski tip sürücü belgelerinin değiştirme işlemleri  31 aralık 2020 tarihine kadar tamamlanması planlanmaktadır. yenilenen sürücü belgesi sınıfları  m, a1, a2, a, b1, b, be, c1, c1e, c, ce, d1, d1e, d, de, f  sınıfı sürücü belgesi olmak üzere 16 farklı kategoride sınıflandırılmıştır.

kökeni 
arapça'da bir işi yapmak için elzem olan yetkinlik ve bilgiyi barındırma manasına gelen "ehil" kelimesinden gelir. bir işin gerçekleştirilebilmesi için gerekli özelliklerin, işi yapacak kişide bulunup/bulunmama durumudur.

tarihçe 
dünyadaki ilk sürücü belgesinin sahibi günümüz otomobillerinin mucidi olarak görülen, karl benz'dir. i̇cat etmiş olduğu motorwagen'in çıkarttığı gürültü ve rahatsızlık yüzünden mannheim vatandaşları benz'den şikayetçi olmuş bunun üzerine benz, yetkili kurumlardan kamu alanlarında arabasını kullanabilmesine olanak tanıyan bir izin belgesi almıştır.

taşıt kullanılabilmesi için sürücü belgesini zorunlu kılan ilk ülke prusya'dır - 29 eylül 1903.

ayrıca bakınız 
 türkiye'de sürücü belgesi
 uluslararası sürücü belgesi

kaynakça 

karayolları
kimlikler
lisanslar
alman icatları
Dingo

dingo (canis dingo, canis lupus dingo ya da canis familiaris dingo), köpekgiller (canidae) familyasından yalnızca avustralya'da yaşayan bir yaban köpeği. 17. yüzyılda avustralya'ya yerleşen avrupalı göçmenler tarafından keşfedilmiştir. 

dingo, avustralya'daki tek etçil memelidir. dingoların kılları genellikle sarımsı ya da kum rengi, daha ender olarak kara ve kızıl kahverengidir. büyüklüğü ve genel görünümüyle alman çoban (kurt) köpeğini andıran bu hayvan yeni gine'den gelen tüccarlar tarafından mö 1500'lerden sonra getirilmiştir. ekinlere zarar veren kanguruları tarlalara yaklaştırmadıkları için dingolar avustralyalı çiftçiler tarafından kullanılmışlardır. ama sonradan koyun ve sığır yetiştirilen alanlar genişledikçe bu yaban köpekleri çiftlik hayvanlarına da saldırmaya başladı. çiftçiler de hayvanlarını koruyabilmek için dingolara savaş açtılar; bu yüzden sayıları iyice azalan dingolar bugün yalnızca ülkenin uzak köşelerinde bulunur. kıtanın güneyindeki tazmanya adası'nda ise bugüne kadar hiç dingoya rastlanmamıştır.
dingolar yalnız yaşarlar. ancak gerektiği zaman bir araya gelen küçük gruplar oluşturur. yalnız dolaşırken tıpkı köpekler gibi kayalara, ağaçlara idrarlarıyla iz bırakarak grubun öbür üyeleriyle haberleşirler. kanguru gibi iri hayvanları avlayacakları zaman ya da grubun tehlikede olan bir üyesine yardım etmeleri gerektiğinde toplanırlar. 

yavrulama mevsiminde, anne ya da baba olmayan dingolar da yavruların bakımına yardımcı olur. dişi dingo bir kaya çıkıntısının altında, içi boş bir kütük ya da boş bir tavşan yuvası gibi korunaklı bir yerde dört beş civarı yavru doğurur. dingolar çoğu kez evcil köpeklerle de çiftleşir ve avustralya'nın kalabalık nüfuslu bölgelerinde bu melezlere sık rastlanır. yabani yaşarken kurt gibi uluyan dingolar, yavruyken alınıp evcilleştirilirse havlamayı öğrenebilir.

dış bağlantlıar

kaynakça 

köpekgiller
süper yırtıcılar
köpek grupları
Sancak (bölge)

balkanlar'da sırbistan ve karadağ arasındaki koridorda, merkezi yeni pazar (novi pazar) kenti olan ve boşnaklar ve diğer müslümanların nüfusun çoğunluğunu teşkil ettiği bir bölge. bu bölgeye sancak bölgesi denmesinin sebebi de osmanlı devleti'nin avrupa'daki son sancağının burada kalmış olmasıdır. osmanlı devleti'nin son dönemlerinde sancak topraklarının bir kısmı bosna hersek eyaleti'nde bir kısmı da kosova vilayeti'nde olmuştur.

nüfus

2011 sayımı 
son sayıma göre 2011; sancak'ta;

 boşnaklar: 213.086 kişi (toplam nüfusun %54,54'ü)
 sırplar: 132.335 kişi (toplam nüfusun %33,86'sı)
 karadağlılar: 28.250 kişi (toplam nüfusun %7,23ü)

2011 nüfus sayımına göre yeni pazar'ın nüfusu toplam: 100.410'dır. etnik gruplar ise şöyledir:
boşnaklar: 81.545 kişi (%81,21)
sırplar: 16.234 (%16,17)
 
karadağlılar: 109 (%0,13)

1953 sayımı 

1953 yılında bölgenin toplam nüfusu 345.496'dır. etnik gruplar ise şöyledir:
 karadağlılar: 141.948 (%41,08)
 sırplar: 118.025 (%34,16)
 türkler: 14.987 (%4,33)
 müslümanlar: 64.588 (%18,69)
 diğer: 5.948 (%1,74)

1953'te başkent yeni pazar'ın nüfusu toplam 53.331'dir. etnik gruplar ise şöyledir:

 sırplar: 25.177 (%50,02)
 türkler: 11.009 (%21,87)
 karadağlılar: 174 (%0,34)
 müslümanlar: 13.564 (%26,94)
 diğer: 407 (%0,83)

haritalar

galeri 

nacional coat of arms of the bosniaks in sanjak

dış bağlantılar 
 www.sandzaklije.org
İskele

i̇skele şu anlamlara gelebilir:

 i̇skele - rıhtım
 i̇skele - denizcilik terimi
 i̇skele i̇lçesi - kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin 5 ilçesinden biri.
 i̇skele - kıbrıs'ta bir kent.
 i̇skele - i̇nşaat terimi
 i̇skele - kavak yelleri dizisinin ikinci sezonunun ilk bölümü.
Sancak (gemi)

sancak, deniz taşıtlarının sağ tarafını ifade etmek için kullanılan bir terim.

büyük yelkenli teknelerde, gemilerde, liman veya marina girişlerinde kolay tanımlanabilmesi maksadıyla yeşil renkli sancak borda feneri kullanılır.

neden sancak terimi kullanılır? 
sancak terimi birçok dilde aynı anlamda kullanılmaktadır. sancak teriminin bir kullanılmasının tarihi ve teknik nedenleri bulunmaktadır.

tarihi nedeni 
i̇skele terimindeki tarihi sebep ile bağlantılı olarak erken i̇ngiliz donanması döneminde gemiler her iki yönden iki ayrı i̇skeleye bağlanmaktaydılar. bu nedenle alt rütbeli kişiler ve işçiler, inme, binme, yükleme ve boşaltma işlemleri için i̇skele (sol) tarafı kullandıklarından üst rütbeli kişi ve askerlerin onların işlerini bölmemek ve rahatsız etmemek için (üst rütbeli personelin gemiye girişi ve inişi sırasında iş durur ve o kişiye selam verilir) devamlı sağ taraftaki iskeleleri (merdiven/platform) kullandıklarından, sancak terimi kullanılmaktadır. sancak iskelesinden günümüzde de üst rütbeli kişiler inip, binmektedirler.

teknik nedeni 
geminin burun (puruva) kısmına göre geminin sağ tarafına verilen isim tıpkı i̇skele teriminde ki gibi, gemi içi yön ve uluslararası çatışmayı önleme kuralları gereğince geminin gittiği yönün kesin olarak belli olmasından dolayı sadece geminin sağ tarafını belirtmek için kullanılır. gemi içinde "sağ tarafa dön" emri kullanılmamasının temel olarak iki nedeni vardır. i̇lki; emri veren, emri alan ve geminin sol taraflarının her zaman aynı yönde olmaması nedeni ile karışıklık ortaya çıkması. i̇kincisi ise karşılıklı gelen iki geminin yönlerinin farklı olmasıdır. kuzey yönünden gelen geminin sağ tarafı batı yönü iken güney yönünden gelen geminin sağ tarafı doğu yönüne denk gelir. bu nedenle geminin sağından geç emri yanlış bir emirdir ve karışıklıklara neden olabilir.

büyük yelkenli teknelerde, gemilerde, liman veya marina girişlerinde kolay tanımlanabilmesi maksadıyla yeşil renkli sancak borda feneri kullanılır.

ayrıca bakınız 
 i̇skele
 puruva
 pupa
denizcilik terimleri

denizcilik terimleri
Firdevsî

firdevsî (farsça: حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی, d. 940, tus - ö. 1020 ay.), samanîler ve gazneliler dönemleri i̇ran edebiyatının önde gelen fars şairdir.

eski i̇ran tarihine büyük ilgi duyan firdevsî, pehlevi dilinde yazılmış eserleri okuyabilmek için zerdüşt rahiplerden veya babasından pehlevice öğrendi. arapçası şiir yazacak kadar iyiydi.

başlıca yapıtı şehnâme'yi (60.000 beyitten oluşur; ilk insandan iii. yezdigirt dönemine kadar i̇ran tarihi anlatır) tamamlayınca 1010 yılında gazneli mahmut'a sunan firdevsî, bağlanan aylığı az bulduğu için sultanı ağır biçimde hicvedince gazne'den göçmek zorunda kaldı. bir süre herat'ta ve taberistan emiri şehriyar'ın yanında kaldıktan sonra, tus'a dönerek orada öldü. firdevsî'nin soyca bir dihkan ailesinden olduğu söylenir. doğum yılı kesin olarak bilinmemektedir. firdevsî, gazneli mahmut'un fikirler aldığı bilginlerden de bir tanesidir. firdevsî gibi bilginlere gazneli mahmut maddi ve manevi yönden destek olmuştur.

şii olmasına rağmen, şehnâme'de ilk üç halifeyi över ve turanlılar ile i̇ranlılar'ın eski i̇ran hükümdarlarından tur ve i̇r'in soyundan geldiklerini söyleyerek bu iki halkı kardeş sayar.

ölümü 
1020'de i̇ran da ölmeden önce 1010'da, i̇ran'ın abbasiler güdümünde islamlaşma süreci devam ediyorken firdevsî de eseri olan şehnâmeyi kaleme alma sürecindeydi. eski i̇ran inancından kopamayanlardan biri de firdevsî olduğu için mecusilik inancına methiyeler düzüyordu. fikirlerini ifade ettiği şehnâme adlı eserdeki mecusi propagandası hasebiyle ebü'l-kâsım, firdevsînin cenaze namazını kılmak istememiştir.

galeri

dış bağlantılar 
 firdevsî ve şahname, prof. nimet yıldırım

kaynakça

ayrıca bakınız 

 şehnâme
 sasani i̇mparatorluğu
 al-tusi
 tus

940 doğumlular
1020 yılında ölenler
fars şairler
epik şiir
samanîler'de kişiler
gazne devleti'nde kişiler
farsça eser veren şairler
Redmond, Washington

redmond, microsoft corporation'un bulunduğu küçük bir kasaba ve microsoft teknolojilerinin üretim merkezidir. 
ayrıca sessizliğiyle de iyi bilinir. bu yüzden deadmond olarak da bilinir. seattle ile çok kısa bir mesafeleri vardır.

google haritalardan redmond

washington eyaletindeki şehirler
bilgi kutusu bulunmayan yerleşim yerleri
Paul Gardner Allen

paul gardner allen (21 ocak 1953, seattle, washington - 15 ekim 2018, seattle, washington), 1975'te bill gates ile birlikte microsoft'u kuran kişidir.

bir süre sonra geçirdiği bir hastalık nedeniyle şirketten ayrılmıştır. aynı zamanda nba'deki portland trail blazers takımının sahibiydi.

dış bağlantılar
paul allen official home page
paul allen entry from the oregon encyclopedia
paul allen at thocp.net
business profile at forbes

1953 doğumlular
seattle, washington doğumlular
2018 yılında ölenler
20. yüzyıl amerikalı iş insanları
21. yüzyıl amerikalı iş insanları
microsoft tarihi
amerikalı bilgisayar bilimcileri
amerikalı teknoloji yazarları
amerikalı dolar milyarderleri
microsoft kişileri
microsoft çalışanları
bill gates
amerikalı erkek gitaristler
Gödence

gödence, i̇zmir'in seferihisar ilçesine bağlı bir mahalledir. 2014'ten önce idari açıdan köy statüsüne sahipti. 

gödence zeytinyağı ile ünlüdür. mahalledeki kooperatif aracılığıyla zeytin çeşitleri ve yağlarının pazarlama ve satışı yapılmaktadır. köyde her yıl gödence zeytinyağı yarışması düzenlenmektedir. son yıllarda, mahalle halkı ürünlerini organik tarım ile yetiştirmektedir. halkın bir kesimi, şaraplık cins üzümden ev yapımı şarap yapmaktadırlar.

tarihçe 

köyün yer aldığı i̇yonya bölgesinden hareketle gödence'nin tarihinin antik çağa uzandığı söylenebilir. gödence yöresi antik teos kentinin şarap ve zeytinyağı üretim bölgesi içinde yer alıyordu. bununla birlikte köyün eski adı bilinmemektedir. 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde gödence (كودنجە) olarak geçer. bu tarihte gödence, urla kazasının merkez nahiyesine bağlı 19 köyden biriydi. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari statüye sahip olan köyün nüfusu 249 kişiden oluşuyordu.

24 nisan 1985'te urla'dan alınarak seferihisar'a bağlandı.

coğrafya
gödence köyü, i̇zmir il merkezine 26 km, seferihisar ilçe merkezine 11 km uzalıktadır. bir tepenin üzerine kurulu olan köyün etrafı zeytinlikler, meyve bahçeleri ve üzüm bağlarıyla çevrilidir.

nüfus

galeri

kaynakça 

seferihisar'ın mahalleleri
Deep Throat

deep throat (türkçe: derin gırtlak) 1972 yazında yayımlanan amerikan yapımı porno film. linda lovelace'in (linda susan boreman)  başrolünü oynadığı filmi gerard damiano yazmış ve yönetmiştir. gösterime girdiği an olay yaratmış, birçok sinema salonunda gösterilmiş ve büyük başarılar kazanmıştır. tüm zamanların en etkileyici ve sansasyonel porno filmi olarak kabul edilmektedir.

i̇ngiltere'de film serbest bırakıldıktan sonra yasaklandı ve yasak 10 yıl sonra mahkemeler tarafından onaylandı.  filmin kesilmemiş dvd'sine nihayet 2000 yılında bir r18 derecesi verildi ve bu, i̇ngiltere'deki lisanslı sex shop dükkanlarında satılmasına izin verdi.

konusu ve özet 
cinsel sorunlar yaşayan bir kadın (linda lovelace, linda ismiyle oynamaktadır.) arkadaşı helen'den (dolly sharp) yardım ister, o da linda'ya bir doktora gitmesini tavsiye eder. doktor (harry reems) linda'nın klitorisinin boğazında olduğunu fark eder.  daha sonra linda evleneceği adamı bulana kadar özel bir oral seks (filmin adı buradan gelmektedir.) tekniği uygular. bu arada doktor da sarışın hemşire (carol connors) ile yatar. film "the end. and deep throat to you all." dizesiyle biter.

61 dakikalık bu filmde eğlenceli diyaloglar ve müzikler de önemli bir yer tutar. filmde belirgin anal, oral ve vajinal seks sahneleri de yer alır.

bu filmi asıl ünlendiren ise, watergate skandalında gazetecilere bilgi sızdıran görevlinin deep throat takma adını kullanması  ve yazılarda bu şekilde geçmesidir.

oyuncular 
 linda lovelace .... kendisi
 harry reems .... dr. young
 dolly sharp .... helen
 bill harrison .... mr. maltz
 william love .... wilber wang
 carol connors .... hemşire
 bob phillips .... mr. fenster
 ted street .... teslimatçı çocuk
 jack byron .... #11
 michael powers .... #12
 al gork .... son adam
 ron wertheim .... kanepe üzerindeki sakallı adam

kaynakça 

pornografik filmler
amerika birleşik devletleri filmleri
1972 çıkışlı filmler
miami'de çekilmiş filmler
1970'lerde i̇ngilizce filmler
Glikojen

glikojen, karbonhidratların polisakkaritler grubundan doğal organik bileşiktir.

her glikojen molekülü, birbirine bağlı yüzlerce glikoz molekülünden oluşan karmaşık bir yapıdadır. glikojen, bir nevi glikoz külçesidir.enzimler tarafından çok hızlı yapılıp parçalanan glikojen, bakteriler, mantarlar ve birçok hayvanda enerji depolanmasını sağlar. omurgalılarda insülin hormonu karaciğerde ve kaslarda glikojen oluşumunu hızlandırır, glükagon ve adrenalin (epinefrin) hormonlarıysa, glikojenin yıkımına ve glikoz açığa çıkmasına neden olur. kaslarda glikojenin sindirimi ile oluşan glukoz, fosfat içeren formdadır.

hayvanlardaki glikozun fazlasının depo şeklidir. suda çok az çözünür ve iyotla kahverengi - kırmızı rengi alır. glikojen genellikle karaciğer ve kas hücrelerinde depolanır. bakteriler ve mantarlarda da glikoz glikojen şeklinde depo edilmektedir.bu depolanma işlemine granülsüz edoplazmik retikulum organeli yardımcı olur.

hepatoloji
egzersiz fizyolojisi
polisakkaritler
Glukagon

glukagon, pankreastaki langerhans adacıklarının salgıladığı hormona verilen isimdir.

salgılanması kan glukoz düzeyinin düşmesiyle uyarılan glukagon, kan şekerini hızla arttırır; yani insülin etkisine ters tepki gösterir.

hipoglisemi halinde salınımı artar. açlık, proteinden zengin yemek, ağır egzersiz, sempatik uyarı ve glukokortikoitler salgı artışına neden olur. kanda glikoz artışı, somatostatin, sekretin ve insülin tarafından serbest bırakılması inhibe edilir.

karaciğer hücrelerinde glikojen yıkımını ve karbonhidrat olmayan maddelerden glikoz oluşumunu artırarak kan glikoz düzeyini yükseltir.
yağ hücrelerinde lipazı etkin duruma getirerek yağların yıkımını artırır ve kanda serbest yağ asitleri düzeyini yükselttirir.

kaynakça 

hormonlar
bilgi kutusu bulunmayan sayfalar
Göbek bağı

göbek bağı, memelilerde embriyoyu eteneye bağlayan dokuya verilen isimdir.

embriyonun kalp atışları, kanı göbek bağındaki (ya da göbek kordonu) iki atardamardan etenyeye gönderir; sonra kan göbek bağı toplardamarından geçerek embriyoya geri döner. bu üç damar, bir ip gibi birbiri üstüne sarılmıştır. i̇nsanda doğumdan hemen sonra göbek bağı kesilip düğümlenir; yaranın iyileşmesinden sonra yerinde kalan ise göbek ya da göbek çukuru adı verilir. öbür memeliler, göbek bağını ısırarak koparırlar ve salyalarındaki bir enzim, göbek bağının kopmasından sonra kanamasını önler.

klonlama
gelişim biyolojisi
embriyoloji
Siirtspor

siirtspor (eski adları: siirt yse (yol su elektrik spor) 1983-1989, siirt köy hizmetleri spor 1989-1999, siirt jet-pa spor 1999-2002), fadıl akgündüz'ün sahibi olduğu jetpa ile sponsorluk anlaşması yaparak siirt jet-pa spor adıyla 1999-2000 sezonunda 1. lig'e (bugünkü süper lig) yükselmiştir.  kulüp;  ersen martin, timuçin bayazıt, ceyhun eriş, okan öztürk, oktay derelioğlu, hamza hamzaoğlu gibi önemli isimleri kadrosuna katmasına rağmen 2000-2001 sezonunda 1. lig'den düşmüştür. daha sonra jet-pa şirketinin iflas etmesi nedeniyle mali sıkıntılar yaşadıktan sonra yoluna siirtspor olarak 3. lig'de devam eden kulüp, 2013-2014 sezonunda yaşadığı mali sıkıntılardan ötürü ligden çekildi ve amatör kümeye düştü. kulüp, siirt 1. amatör liginde mücadele etmekteyken ismini siirt yeni köy hizmetleri spor olarak değiştirdi. kulüp, takıma hiç kimsenin sahip çıkmaması sonucu 2020 senesinde kapandı.
maçlarını 5.650 kişilik siirt atatürk stadı'nda oynamaktaydı. kulübün renkleri sarı-mavi idi.

lig mücadeleleri 
 süper lig: 2000-2001
 1. lig: 1985-1998, 1999-2000, 2001-2002
 2. lig: 1984-1985, 1998-1999, 2002-2007
 3. lig: 2007-2014
 amatör lig: 1969-1984, 2014-2020

başarıları 

 3. lig:

şampiyonluk (2): 1984-1985, 1998-1999

kaynakça

dış bağlantılar 
 tff resmi site - siirtspor 

siirt'te spor
siirt'teki futbol kulüpleri
türkiye'deki futbol kulüpleri
1969'da türkiye'de kurulan oluşumlar
1969'da kurulan futbol kulüpleri
2020'de feshedilen futbol kulüpleri
Gözyaşı

gözyaşı, omurgalıların göz boşluğundaki bezlerin salgıladığı, gözlerin temizlenmesi ve nemlenmesini sağlayan berrak, tuzlu sıvıdır.

keder, sevinç ve korku gibi güçlü duygular; gülme, göz kaşıma veya esneme, gözyaşı salgılanmasının artmasına ve neticesinde ağlamaya sebep olabilir.

göz çukurunda kayganlığı sağlayan, bazı bakteri türlerini parçalayıcı beta-lizin gibi enzimler içeren gözyaşı, toz, bakteri vb. yabancı cisimcikleri ya yanağa ya da gözyaşı kanalından buruna sürükler. kimyasal ve mekanik tahriş, ağrı, yoğun duygusal değişiklikler, gözyaşı salgılamasını arttırır.

göz
hayvan fizyolojisi
vücut sıvıları
Faktöriyel

faktöriyel, matematikte, sağına ünlem işareti konulmuş sayıya verilen isim, daha genel olan gama fonksiyonunun tam sayılarla sınırlanmış özel bir durumudur.bu sınırlamanın nedeni gerçel veya reel sayılarda bu hesabın imkansız oluşudur. 1'den başlayarak belirli bir sayma sayısına kadar olan sayıların çarpımına o sayının faktöriyeli denir. basit bir şekilde faktöriyel, n tane ayrık elemanın kaç farklı şekilde sıralanabileceğidir.

fonksiyon 
faktöriyel fonksiyonu verilen pozitif tam sayının kendisinden önceki bütün tam sayılarla 1'e inilinceye kadar çarpılması sonucunda elde edilen çarpımı gösterir.

örnek olarak şunları gösterebiliriz:

 
 
 
 
 

sıfır pozitif bir sayı olmamasına rağmen faktöriyeli tanım olarak bire eşittir: 0!=1

çünkü 0 ayrık eleman hiçbir şekilde sıralanamaz yani sonuç tektir.

problem çözümünde kullanımı

örnekler 
sual: ali'nin üç çeşit gömleği, dört çeşit pantolonu, iki çeşit ayakkabısı vardır. bir gömlek, bir pantolon ve bir ayakkabıyı kaç farklı şekilde giyer?

cevap:  farklı şekilde giyer.

kodla çözümü 
programlama dillerinde de sıklıkla karşılaşılan bir kavram olan faktöriyel, özyineli (kendi kendini çağıran) ya da tekrarlamalı (iteratif) fonksiyonlarla hesaplanabilir.

java programlama dilinde yazılmış özyineli ve tekrarlamalı fonksiyonlara birer örnek verecek olursak:

// n! hesabi - ozyineli 
    public function faktoriyel_oz(n) {
        if n <= 1 then
            faktoriyel_oz = 1
        else
            faktoriyel_oz = n*faktoriyel_oz(n - 1)
        end if
    end function

// n! hesabi - tekrarlamali 
    static double faktoriyelit(double n) {
        double f = 1;
        for (double i = n; i >= 1; --i) {
            f *= i; 
        }
        return f;
    }

kaynakça

ayrıca bakınız
 primoriyel

faktöriyel ve binomi konuları
gama ve ilişik fonksiyonlar
kombinatorik
sayılar teorisi
tamsayı dizileri
Spor psikolojisi

spor psikolojisi psikolojinin spor ve egzersiz sırasında performansı etkileyen psikolojik/zihinsel faktörleri araştırır ve bulguları bireysel ve takım performansını arttırmakta kullanır.

spor psikolojisinde en çok kullanılan tekniklerden biri gevşeme çalışmalarıdır. bu çalışmalarla müsabaka, yarışma sırasında oyuncular zihinlerini gevşetip yarışma koşullarının üzerlerinde yaratabileceği ve kas-koordinasyon sistemlerinin etkin çalışmasını etkileyebilecek stres faktörünü azaltıp oyuna yoğunlaşmayı öğrenirler.

spor psikolojisinde spor ve egzersiz bilimleri alanı içinde yer alan kinesioloji (kinesiology) ve psikolojik danışmanlık gibi alanlarda da uzman olunması önerilmektedir.

neden sporcu-öğrenci?

özellikle amerikan ekolündeki draft sistemine göre, hangi spor branşı olursa olsun, profesyonelliğe geçiş yapan tüm yerli sporcular liselerarası ligden itibaren takip altına alınmakta ve üniversite ligindeki performansları göz önünde tutularak, üniversiteden mezun oldukları yıl draft sistemine girmektedirler. bunun neticesinde ya profesyonel bir takımla sözleşme imzalama ya da mesleklerini icra etme seçeneklerine sahip genç bir nüfus yetiştirilmektedir. eğitimin öncelikli tutulmasının sebebi ise geçmişte yaşanmış olan acı tecrübelerdir. çok başarılı bir sporcu iken, kariyerinin henüz başında geçirilen sakatlıklar, hastalıklar vb. şanssızlıklar neticesinde spordan kopmak zorunda kalan, ancak herhangi bir eğitim almamış olan insanların hayatları boyunca eğitimlerini yarıda bırakarak tamamen spora yönelmelerinin pişmanlığı içinde yaşamaları günümüzde son derece popüler olan bu sistemin şekillenmesine yol açmıştır. bu sistemin amacı okulları ve/veya eğitim kurumlarını donanımlı tesisler, ekipmanlar ve teknik ekip ile donatarak spora yönelmek isteyen öğrencileri okul çatsı altında yetiştirmektir. benzer sistem doğu blok’u ülkelerinde de spor okulları şeklinde uygulanmaktadır. normal bir i̇lk ve orta dereceli okuldan tek farkı standart müfredat dışında ek olarak yüklü miktarda spor dersleri olmasıdır. yani haftda 40 kredi standart ders alan bir öğrenci, buna ek olarak da 20 kredi seçtiği/önerilen branşta spor dersleri almaktadır. spor akademileri için altyapı niteliği de taşıyan bu spor okulları k-12, yıldızlar, gençler ve kadetler kategorilerinde milli takımlar seviyesine ulaşan sporcu öğrenciler yetiştirmektedir. sporcu disiplini, takım çalışması, özveri ve özgüven artışı ile birlikte hedefe yönelik, başarıya odaklı, sistematik bir çalışma şemasını esas alan bu bireyler edindikleri disiplin, özgüven ve azimle akademik olarak da başarılara imza atmaktadırlar.

kaynakça

ayrıca bakınız 
 psikoloji
 egzersiz fizyolojisi
 hareket bilimi (kinesiyoloji)
 https://web.archive.org/web/20081224205419/http://www.tirmanis.org/index.php/kaya-tirmanisi/spor-tirmanis/61-zihinde-canlandrma-antrenman kaya tırmanışı ve zihinde canlandırma antrenmanı

bağlantılar 
 association for the advancement of applied sport psychology 
 sport psychologists at the australian psychological society 
 spor psikolojisi 
 spor psikolojisi

spor psikolojisi
egzersiz
Egzersiz fizyolojisi

egzersiz fizyolojisi fiziksel aktivite altında yatan fizyolojik mekanizmanın incelendiği bilim dalı. egzersiz fizyolojisi atletlerde, spor antrenmanlarında kronik rahatsızlıkların giderilmesi, fiziksel uyumun korunması gibi alanlarla da ilgilidir. 
 
egzersiz fizyoloji insan bedenindeki 
 sinir sistemi
 kardiovasküler sistem
 dolaşım sistemi
 endokrin sistemi
 kas-iskelet sistemi
 hormonlar
 fizyoloji üzerindeki çevresel etkenler gibi alanları da içermektedir.

bağlantılar 
 elit sporcularda vücut kompozisyonu i̇le maksimal oksijen kapasitesi arasındaki i̇lişki
 
 vücut geliştirme 
 gebelikte egzersiz fizyolojisi
 journal of exercise physiology
 american college of sports medicine (acsm) 
 professionalization of exercise physiology online
 the center for exercise physiology 
 journal of professional exercise physiology
 college of st. scholastica: department of exercise physiology
 australian association for exercise and sports science

kitap 
 necati akgün, egzersiz fizyolojisi. 2 baskı, ege üniversitesi. basımevi, i̇zmir, 1994.
 sevi̇m,y antrenman bilgisi 
 egzersiz fizyolojisi, ed. emin ergen, yazarlar: sevil başoğlu, haydar demirel, rüştü güner, hüsrev turnagöl, ali murat zergeroğlu, bülent ülkar, nobel yayınları, 2002
Austin O'Riley

austin o'riley, 27 ocak 1980 doğumlu amerikan çıplak model ve pornografik film oyuncusu. şimdiye kadar 126 filmde oynamıştır.

yaşam öyküsü 
güney kaliforniya`da palm springs ve big bear yakınlarında dünyaya geldi ve büyüdü. ailesi i̇rlandalı katolik ve dindar insanlardı.

kız arkadaşı britney foster`ın önerisi üzerine austin, 2001'de 21 yaşındayken yetişkin film sektörüne girmeye karar verdi.

2001'de sektöre girdiği ilk yıl legal skin 1 ve great american ass 2 adlı filmlerde erkil eşi brett rockman olmak üzere hardcore ilk sahnelerinde oynadı. klasik sarışın, mavi gözlü, dolgun göğüslü görüntüsünden dolayı kısa sürede basamakları tırmandı, daha çok arkadan ilişki sahnelerinde oynadı.

resmi bir emeklilik açıklaması gelmemesine karşın 2006`dan beri yeni bir filmde oynamamaktadır ve sektörü bırakmış görünmektedir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 imdb eşyıldız veritabanı 
 afdb eşyıldız bilgilemi 

1980 doğumlular
kaliforniya doğumlular
amerikalı kadın pornografik film oyuncuları
amerikalı çıplak modeller
yaşayan insanlar
resim aranan oyuncular
Arjantin Ulusal Marşı

himno nacional argentino yani arjantin'in ulusal marşı vicente lópez y planes tarafından 1812 yılında yazılmış, blas parera tarafından bestelenmiş, 11 mayıs 1813 tarihinden - arjantin'in i̇spanya'dan bağımsız oluşundan 3 yıl önceden beri benimsenmekte ve hatta o gün ulusal marş günü olarak kutlanmaktadır.

ulusal marşlar
ulusal marşı
Avy Scott

avy scott (d. 2 kasım 1981), amerikalı porno yıldızı.

i̇şletme ve psikoloji okurken okulu bırakarak kasım 2001'de 20 yaşındayken porno endüstrisine girdi. i̇lk yıllarında vermiş olduğu bir demeçte sektörde 10 yıl kalamayacağını göğüslerinin bu durumu kaldıramayacağını ve estetikten korktuğunu söylemiştir fakat şu anda emekli olmayı düşünmeyen avy twitter adlı sitede günlük fotoğraflarını ve resimlerini yayınlamaktadır. i̇ki erkekli grup sahnelerine yanaşmayan 300 civarı filmi olmasına rağmen henüz 10 anal videoya sahip olan porno yıldızıdır.

1981 doğumlular
tampa doğumlular
amerikalı kadın pornografik film oyuncuları
yaşayan insanlar
Forbes

forbes, integrated whale media investments'in sahibi olduğu bir amerikan iş dünyası dergisidir. finans, endüstri, yatırım ve pazarlama ağırlıklı konular içerir. bunun yanında teknoloji, iletişim, bilim, siyaset ve hukuk konularında da içerikler sunar. merkezi jersey city, new jersey'dedir. i̇ş dünyası dergisi kategorisindeki fortune ve bloomberg businessweek ile rekabet etmektedir. dünya çapında 68 ülkede ve 27 dilde 38 farklı baskısı bulunmaktadır.

forbes çeşitli konular hakkında hazırladığı sıralı listelerle dünya çapında bilinilirliğe ulaşmıştır. bunlar arasında en popülerlerinden bazıları; en zengin amerikalılar listesi (forbes 400), dünyanın en iyi şirketleri listesi (forbes global 2000), dünyanın en zenginleri listesidir (the world's billionaires).

kaynakça 

i̇ş dünyası dergileri
amerika birleşik devletleri'nde yayımlanan aylık dergiler
İskorpit balığı

i̇skorpit (scorpaena porcus), scorpaenidae familyasından bir balık türü. lipsoz balığına benzer fakat lipsoz'a göre daha küçük (ortalama 20 – 30 cm)  ve daha koyu renklere sahiptir.

i̇skorpitler havaların ısınmasıyla kıyı bölgelere doğru yönelirler. özellikle ağustos ve eylül aylarında kıyıya yakın bölgelerde bulundukları için avlanmaları daha kolaydır. 

i̇skorpitler zehirli dikenlere sahip olan bir balık türüdür. sırt yüzgecinde 11, karın yüzgecinde 1 ve anüs yüzgecinde 3 adet zehirli diken bulundurur ve bu dikenler vücuda temas ettiğinde deride kızarıklık ve şişlik meydana getirebilir. zehir etkisi birkaç gün sürebilir ve ilk yardım olarak amonyak kullanılabilir. halk arasında bu balığa "çarpan" veya "çalar" da denmektedir. görüntüsü itibariyle kırlangıç balığına benzetilebilir bu nedenle acemi balıkçılar için tehlikeli bir balık türü olabilir. 

i̇skorpitler'in dikenleri öldükten sonra bile zehir enjekte edebilirler bu nedenle temizleme aşamasında dikkat edilmesi gerekir. lezzetli bir balıktır ve bu nedenle mutfakta çorba, yahni, buğluama, pilaki ve fileto tava gibi çeşitli tekniklerle tüketilerek yenilebilir.

adlandırma 
i̇skorpit adı türkçeye rum balıkçıların dilinde kullanılan yunanca σκορπίδι skorpidi kelimesinden geçmiş bir alıntıdır.

yazılı kaynaklarda «iskorpit (s. porcus) ile lipsoz/lipsos (s. scrofa)» olarak geçen ikili çapraz adlandırmanın yanlış olduğu ve doğrusunun «iskorpit (s. scrofa) ile lipsoz/lipsos (s. porcus)» biçiminde olması gerektiği balıkçılar tarafından da öne sürülmektedir. her iki tür de akdeniz'de bulunur; fakat karadeniz'de yalnızca s. porcus türü bulunur, s. scrofa türü bulunmaz.

kaynakça 

 

scorpaeniformes
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Türkiye'deki konservatuvarlar listesi

bu madde; türkiye'deki devlet konservatuvarlarının bir listesini içermektedir. 2020 yılı itibarıyla ülke genelinde devlet üniversitelerine bağlı olarak 40 adet konservatuvar bulunmaktadır. devlet üniversiteleri dışında vakıf üniversitelerine bağlı olarak güzel sanatlar fakülteleri ya da sahne sanatları bölümleri içinde konservatuvarlar bulunmaktadır.

liste

kaynakça

devlet konservatuvarları listesi
Ücret

ücret; işgücünün kullanımı karşılığında ödenen bedeldir. kurum ve organizasyonlar tarafından çalışanlara ödenen maaşlar, primler ve komisyonlar ücret kapsamına girerler. i̇ktisatta kullanılan iki tür ücret kavramı vardır: parasal ücret ve reel ücret. parasal ücret işçilerin çalışma karşılığı aldığı para miktarını gösterirken, reel ücret parasal ücret ile ne kadar mal ve hizmet satın alınabileceğini, yani satın alma gücünü belirtir.

marksist bakış açısına göre ücret 
ücret, marksist ekonomi politik anlayışta, klasik iktisat'tan farklı olarak emeğin değeri ya da fiyatı değildir. aksine marks, bu noktada klasik iktisadın eleştirisini yapmak üzere, "emek gücünün değeri ya da fiyatının ücrete dönüşmesinden" sözeder. klasik iktisat "emeğin degeri" kavramını gündelik yaşamdan almış ve olduğu gibi kullanmıştır; bunun sonucunda da, marks'a göre kendi analizlerinin sonuçlarını görememiştir.

marks söyle belirtir:
klasik ekonomi politik, şeyler arasındaki gerçek ilişkiye neredeyse değinir gibidir, ama bunu bilinçli olarak formülleştirmez. sırtındaki burjuva postuna sarıldıkça da bu işi zaten beceremez.karl marks: kapital, cilt: i

nasıl ki, pazarda işçinin sattığı şey emeği degil de emek gücü ise, bununla bağlantılı olarak ücret de emeğin değeri değil emek gücünün değeri ya da fiyatıtır. bunların birbirine karıştırılması ve birbirleri yerine konulması, marks'a göre, hem var olan ilişkilerin görünmez hale getirilmesi ve hem de tepetaklak bir görünüm içinde gerçekliğin başka türlü gösterilmesi anlamına gelmektedir.

marks durumu şöyle betimler:
i̇ktisatçiların emeğin değeri diye adlandırdıkları şey, gerçekte emekçinin kişiliğinde var olan emekten, bir makinenin, yaptığı işten farklı olması gibi, işleviyle farklı olan emek-gücünün değeriydi. emeğin pazar fiyatı ile değeri dedikleri şey arasındaki fark, bu değerin kâr oranıyla ve emeğin ürettiği metaların değerleriyle ilişkisi vb. üzerinde dururlarken, yapılan tahlilin, yalnızca emeğin pazar fiyatından, onun varsayılan fiyatına ulaşacağını değil, emeğin bu değerinin de, sonunda emek-gücünün değerine dayandığını gösteren doğrultuda olduğunu hiçbir zaman farketmemişlerdir.

kaynakça

ayrıca bakınız 
 maaş

marksist ekonomi teorisi
ekonomi terimleri
Slam (dergi)

amerika’nın en çok satan basketbol dergisi slam, 13 nisan 2006’da doğuş yayın grubu bünyesinde türkiye’deki yayın hayatına başladı. slam, nba yıldızlarının her yönünü usta kalemlerin yorumlarıyla ortaya koyarken, yüksek fotoğraf kalitesiyle de rakiplerinin önüne geçiyor. derginin hemen her sayısı için nba yıldızlarıyla stüdyoda özel fotoğraf çekimleri yapılıyor. ayrıca türk ve avrupa liglerinin yıldızları da dergide yer alıyor. dergide murat kosova, kaan kural, yiğiter uluğ, i̇smail şenol, i̇hsan bayülken ve daha birçok basketbol yorumcusu yazı yazmaktadır. derginin yılda 11 adet sayısı çıkmaktadır, duruma göre mayıs-haziran 2008 veya haziran-temmuz 2008 olarak tek sayı çıkmaktadır. nisan 2009 yılında yayın hayatına son verilmiştir.

kaynakça 
türkçe i̇nternet sitesi için:

http://www.slamonline.com.tr/0901/default.asp 

basketbol dergileri
türkiye dergileri
türkçe dergiler
Esrarengiz Yıldız

esrarengiz yıldız (fransızca: l'étoile mystérieuse), tenten çizgi roman serisinde yayınlanan bir macera. bu kitapta tenten, dünya'ya düşen bir göktaşını bulmak için kuzey buz denizi'ne (arktik okyanusu) gider.

esrarengiz yıldız serinin onuncu bölümüdür. i̇lk kez 1942 yılında, ii. dünya savaşı devam ederken yayımlanmıştır.

hikâye 
tenten bir sıcak bir yaz akşamı fındık ile dolaşırken daha önce gökyüzünde olmayan parlak bir yıldız dikkatini çeker. yıldız hakkında bilgi almak için rasathaneye giden tenten, tuhaf olaylarla karşılaştıktan sonra, yıldızın dünyaya çarpmak üzere olan bir kuyrukluyıldız olduğunu öğrenir. dünyanın sonunun geldiğine inanan tenten ümitsizlik içinde evine döner. ancak ertesi gün bir deprem dışında felaket yaşanmaz. astronomlar, kuyrukluyıldızın yörüngesini yanlış hesaplamıştır. yıldız dünya ile çarpışmamıştır, ancak bir parçası arktik okyanusu'ne düşmüştür. bu parça, daha önce bilinmeyen bir element içermektedir. tenten, yıldızın düşen parçasını bulmak için avrupa bilimsel araştırma kurumu (kurgusal) tarafından düzenlenen keşif seferine katılır. sefere tenten'le birlikte avrupa'nın çeşitli ülkelerinden bilimadamları ve kaptan haddok, ufuk adlı geminin kaptanı olarak katılır. ancak kuyrukluyıldızın peşindeki tek sefer onlarınki değildir: saõ rico ülkesinden (kurgusal) bir banker, yeni elementi ele geçirmek istemektedir. bunun için kendi adamlarını göndermekle kalmaz, ufuk gemisini durdurmak için çeşitli hileler dener. hikâyenin sonunda kuyrukluyıldıza ilk ulaşan tenten olur. ancak tenten kendini yeni elementin tuhaf özellikleri yüzünden hızla büyüyen bitki ve böceklerle çevrili bir dünyada bulur. kuyrukluyıldızdan bir örnek almayı güçlükle başaran tenten gemiye geri döner. kuyrukluyıldız arktik okyanusu'ne gömülür.

notlar 

kitap ii. dünya savaşı yıllarında yazılmıştı ve o sırada hergé'nin ülkesi belçika, almanya'nın kontrolündeydi. bu nedenle, keşif seferindeki tüm bilimadamları mihver devletlerinden veya tarafsız kalan ülkelerdendir.
yine aynı nedenle, tenten'in rakibi olan banker ilk baskıda amerikalı olarak tasvir edilmiştir. ancak daha sonra hergé bankerin adını değiştirerek saõ rico adlı hayali ülkenin tabiyetine sokar. ayrıca 35. sayfadaki amerikan bayrağını hayali bir saõ rico bayrağı ile değiştirir. ancak bazı ayrıntılar, örneğin rakip şirketin gemilerinin adları (peary ve kentucky star) amerikan çağrışımları yapmaktadır. bankanın adamları (johnson, douglas) da amerikan isimleri taşırlar.

keşif seferinde tenten'in kullandığı uçak ii. dünya savaşı'nda almanya'nın kullandığı bir keşif uçağıdır.

sayfa 20'de, dupond kardeşlerin önünde hergé'nin bir diğer çizgi roman serisinin kahramanları quick ve flupke görülmektedir.

sayfa 21'de kaptan haddok'un manşetlerinde önce üç şerit görülürken sayfanın sonunda şeritler ikiye düşer.

bu macerada tenten, kaptan haddok'a istediğini yaptırmak için içki içirir (s. 37). tenten bunu bir kez daha, tenten tibet'te macerasında yapacaktır.

1942 kitapları
tenten kitapları
hergé kitapları
fransızca kitaplar
kurgusal çarpma olayları
Türkmenistan manatı

manat, türkmenler'in kullandığı resmî para birimidir. türkmenistan'da bağımsızlıktan sonra kabul edilmiştir. türkmenistan'da bundan önce ruble kullanılmaktaydı. sscb'den bağımsızlığını 1991 yılında kazanan türkmenistan 2 yıl boyunca ruble kullandıktan sonra 1993 yılında türkmenistan manatı'na geçiş yapmış ve resmî para birimi olarak ilan etmiştir. 1993 yılından 2010 yılına kadar kullanılan türkmenistan manatı 2010 yılında yapılan reform ile yeni türkmenistan manatı'na geçmiştir. eski türkmenistan manatı'ndan yeni türkmenistan manatı'na geçiş sırasında 5000 eski türkmen manatı, 1 yeni türkmen manatı'na denk kabul edilmiştir.

türkmenistan manatı banknotları 

 1 türkmenistan manatı
 5 türkmenistan manatı
 10 türkmenistan manatı
 20 türkmenistan manatı
 50 türkmenistan manatı
 100 türkmenistan manatı

kaynakça 

türkmenistan ekonomisi
asya para birimleri‎
Viral hastalık

viral hastalık (veya viral enfeksiyon), bir organizmanın vücudu patojenik virüsler tarafından istila edildiğinde ve enfeksiyöz virüs partikülleri (virionlar) duyarlı hücrelere bağlanıp girdiğinde ortaya çıkar.

yapısal özellikler 

genom tipi, virion şekli ve replikasyon bölgesi gibi temel yapısal özellikler, genellikle aynı aile içindeki virüs türleri arasında aynı özellikler taşır.

 çift sarmallı dna aileleri: üçü zarfsızdır (adenoviridae, papillomaviridae ve polyomaviridae) ve ikisi zarflıdır (herpesviridae ve poxviridae). zarfsız ailelerin tümü ikosahedral kapsidlere sahiptir.
 kısmen çift sarmallı dna virüsleri : hepadnaviridae . bu virüsler zarflıdır.
 tek sarmallı dna virüslerinin bir ailesi insanları enfekte eder: parvoviridae . bu virüsler zarfsızdır.
 pozitif tek sarmallı rna aileleri: üçü zarfsız (astroviridae, caliciviridae ve picornaviridae) ve dördü zarflı (coronaviridae, flaviviridae, retroviridae ve togaviridae). zarfsız ailelerin tümü ikosahedral nükleokapsidlere sahiptir.
 negatif tek zincirli rna aileleri: arenaviridae, bunyaviridae, filoviridae, orthomyxoviridae, paramyxoviridae paramyxoviridae ve rhabdoviridae . hepsi sarmal nükleokapsidlerle sarılmıştır.
 çift sarmallı rna genomu: reoviridae .
 hepatit d virüsü henüz bir aileye atanmamıştır, ancak insanları enfekte eden diğer ailelerden açıkça farklıdır.
 hastalıkla ilişkilendirilmemiş insanları enfekte ettiği bilinen virüsler: anelloviridae familyası ve dependovirus cinsi. bu taksonların her ikisi de zarfsız tek sarmallı dna virüsleridir.

pragmatik kurallar 
i̇nsanları enfekte eden virüs aileleri, doktorlara ve tıbbi mikrobiyologlara / virologlara yardımcı olabilecek kurallar sunar. 

genel bir kural olarak, dna virüsleri hücre çekirdeği içinde çoğalırken, rna virüsleri sitoplazma içinde çoğalır. bu kuralın istisnaları bilinmektedir: çiçek virüsleri sitoplazma içinde çoğalır ve ortomiksovirüsler ve hepatit d virüsü (rna virüsleri) çekirdek içinde çoğalır. 

 bölünmüş genomlar: bunyaviridae, orthomyxoviridae, arenaviridae ve reoviridae (kısaltma boar). hepsi rna virüsleridir.
 neredeyse tamamen eklembacaklılardan bulaşan virüsler: bunyavirus, flavivirus ve togavirus . bazı reovirüsler artropod vektörlerinden bulaşır. hepsi rna virüsleridir.
 zarflı virüslerin bir ailesi gastroenterite (coronaviridae) neden olur. gastroenterit ile ilişkili diğer tüm virüsler zarfsızdır.

baltimore gruplandırması 

virüslerin birden çok virüs kategorisinde tanımladığı bir gruplandırma yöntemi: 

 i- dsdna (çift iplikçikli dna)
 ii - ssdna (tek iplikçikli dna)
 iii - dsrna (çift iplikçikli rna)
 iv - pozitif anlamda ssrna (pozitif anlamlı tek iplikçikli rna)
 v - negatif anlamda ssrna (negatif anlamlı tek iplikçikli rna)
 vi - ssrna-rt (tek iplikçikli rna-rt)
 vii - dsdna-rt (çift iplikçikli dna-rt)

i̇nsanlarda klinik olarak önemli görülen viral hastalıklar ve karakteristikleri

klinik özellikler 
virüslerin klinik özellikleri, aynı aile içindeki türler arasında önemli ölçüde farklılık gösterebilir:

ayrıca bakınız 

 viral uyku
 patojenik bakteri

kaynakça 

virüs hastalıkları
Azerbaycan manatı

manat, azerbaycan'da kullanılan para birimidir. azerbaycan'ın millî parası olarak 15 ağustos 1992'te ruble ile beraber kullanılmaya başlanmıştır. 1 ocak 1994'ten beri ülkede geçerli olan tek para birimidir.

1 ocak 2006'dan itibaren 1 yeni manat (azn) 5000 eski manat'a (azm) eşittir. 1 usd yaklaşık 1,70 azn'dir.

yeni manatın 1, 5, 10, 20, 50, 100'lük, 200'lük ve 500'lük banknotları vardır. 1 manat medeniyeti, 5 manat edebiyatı, 10 manat devletçiliği, 20 manat karabağ sorununu, 50 manat eğitim ve geleceği, 100 manat ekonomik gelişmeyi, 500 manat ise azerbaycan'ın 2020 dağlık karabağ savaşı'ndaki zaferini simgeler.

paralar

madeni paralar
dolaşımdaki madeni paralar 1, 3, 5, 10, 20 ve 50 qəpik değerindedir
çoğu madeni para yakından çeşitli euro madeni paraların büyüklüğü ve şeklini andırır. en ünlüsü bimetalik olan 50 qəpik (2€ madeni paraya benzer) ve 10 qəpiktir (i̇spanyol çiçek, 20 cent madeni para gibi).
madeni paralar ilk olarak ocak 2006'da tedavüle girdi ve darphane yılı özelliği yoktur.

banknotlar
dolaşımdaki banknotlar 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500 manat değerindedir. euro ve suriye sterlinini tasarlayan avusturyalı robert kalina tarafından tasarlandı. bu nedenle, banknotlardaki motiflerin seçimi euro banknotlarından esinlendiği için oldukça benzer görünmektedir. 1, 5 ve 50 manat değerindeki banknotlar ise 2021 yılında yenilenerek tedavüle çıkarıldı. 2020 dağlık karabağ savaşı anısına çıkartılan 500 manat değerindeki hatıra para daha sonra kalıcı olarak tedavüle çıkarılmıştır.

ayrıca bakınız 
 1 manat
 btc
 bakü-tiflis-kars demiryolu
 azerbaycan merkez bankası

kaynakça

dış bağlantılar 
 national bank of azerbaijan   
 azerbaycan manatı (banknotlar)    

avrupa para birimleri
asya para birimleri
azerbaycan ekonomisi
Jain

jeanne louise galice (d. 7 şubat 1992), ya da bilinen sahne adıyla jain, fransız şarkıcı, müzisyen ve söz yazarıdır. jain, kariyerine 2013'te mr. flash olarak tanınan müzik yapımcısı ile tanıştığı sırada başladı. daha sonra demo parçalarını myspace'de yayınladı ve burada uzun süredir menajeri olarak kalan dready tarafından fark edildi. fransız şarkıcı yodelice tarafından paris'e davet edildi ve ilk albümü olan zanaka'yı 6 kasım 2015 günü yayımladı.

etkilenmeler 
jain, müzik türlerinin karışım anlamında duyabileceğimiz çeşitli müzikal ilhamlarına sahiptir. asap rocky, joey badass veya tupac gibi sanatçılarla amerikan hip-hop'tan otis redding'in ruhuna geçerek, afrika kökenli müzikten çok etkilendiğini iddia ediyor. annesi onu çok genç yaşta youssou n'dour, salif keïta ve oumou sangaré gibi sanatçılarla tanıştırdı.

diskografi  
jain, bugüne kadar 2 stüdyo albümü, 3 de ep çıkarmıştır.

albümler 
2015: zanaka
2018: souldier

ep'ler 
2015: hope
2016: come
2017: zanaka

tekliler 

 2015: come
 2016: makeba
 2018: alright
 2018: star
 2018: souldier
 2019: gloria

1992 doğumlular
yaşayan insanlar
fransız kadın şarkıcılar
21. yüzyılda fransız şarkıcılar
21. yüzyıl kadın şarkıcıları
Boavista FC

boavista fc portekiz'in porto kentinin bir futbol takımıdır. portekiz'de lig şampiyonluğu yaşayan 5 kulüpten biridir.

1 ağustos 1903'te kurulan kulüp maçlarını 28,263 kişilik estádio do bessa'da oynamaktadır. futbol dışında satranç, jimnastik, bisiklet ve futsal branşları vardır. futbol takımının en başarılı sezonlarından biri olan 2002-2003 yılında 1 kere portekiz şampiyonluğunu kazanan kulüp aynı zamanda 2003 yılında uefa kupası'nda yarı final oynama başarısı gösterdi ve 2004 yılında da şampiyonlar ligi'nde oynama başarısı gösterdi.

portekiz'de 2003-2004 sezonunda yapılan, ancak 2004-2005 sezonunda ortaya çıkarılan altın düdükler adı verilen skandalda, en ağır cezayı boavista kulübü almıştır. 2003-2004 sezonunda benfica, belenenses ve academica maçlarında hakemlere rüşvet verdiği belirlenen boavista, portekiz futbol federasyonu tarafından 2. lig'e düşürülmüştür.

kadro

kulüp başarıları 
 primeira liga: (1) 2000-01
 portekiz kupası: (5) 1974-75, 1975-76, 1978-79, 1991-92, 1996-97
 portekiz super kupası: (3) 1979, 1992, 1997

kaynakça

dış bağlantılar 
 boavista fc resmi sitesi

 
portekiz'deki futbol kulüpleri
porto
çok takımlı spor kulüpleri
20. yüzyılda portekiz'de kurulan oluşumlar
1903'te avrupa'da kurulan oluşumlar
1903'te kurulan futbol kulüpleri
Tekila

tekila (, ), ismini jalisco eyaletine bağlı bir kasaba olan tequila'dan alan alkollü meksika içkisi. aztekler 2000 yıl önce agave bitkisinin özsuyundan ürettikleri içkiye "octilli poliqhui" adını vermiş ve kutsal kabul ettikleri bu içkiyi büyük maya tanrısı olmeca'ya adamışlardır. günümüzde olmeca isimli tekila da vardır.

sulu bir meyve olan ve anadolu'da "sabır otu" ismiyle de bilinen agave bitkisinin bir çeşidi olan agave tequiliana bitkisinin damıtılmasıyla gerçek tekila yapılır. eğer tekila %100 mavi agave bitkisinden üretilmemişse çeşitli baharat ve allollerle (genellikle mısır) de üretilir. %100 mavi agave bitkisinden yapılmış bir tekila ağızda acı bir tat yerine meyveli ve keskin bir tat bırakır.

bütün iyi alkoller gibi (brandy, scotch, port) tekila da yıllandıkça gerçek tadını verecektir. eğer 2 aydan 1 yıla kadar bekletilmiş bir tekilaysa reposado (bekletilmiş), eğer bu süreden daha fazla bekletilmiş ise añejo (yıllanmış) adını alır. tabii ki ne kadar bekletilmiş olursa o kadar pahalı olacaktır.

metal ya da cam bir tankta bekletilirse, ki bu tekilayı renksiz tutar blanco (gümüş) adını alır. viski gibi aromalı odun fıçılarda bekletilerek de üretilebilir. bu yöntem tekilaya diğer aromaları (karamel, vanilya, mazı otu, biber vb. fıçının cinsine göre) kazandırır ve altın renk (oro) alır.

ucuz tekilalar %100 agave bitkisinden yapılmaz. "gold" adı verilen tekilalar karamel rengi ve aroması ile yapılır. fakat bu uygun şekilde yıllandırılmış gold tekila tadını asla tam olarak veremez.

i̇yi bir tekila her yudumunda karmaşık ve ilginç bir tat verir; tıpkı iyi bir scotch gibi. fakat iyi tekilanın maliyeti de tadı kadar dolgundur. tuz ve limon ile birlikte içilmesi önerilir. genellikle biraz tuz yalandıktan sonra tekila içilir, sonra da limonun suyu emilir.

kaynakça

ayrıca bakınız 
 tekilalar listesi
 mezcal

 
meksika damıtılmış içecekleri
meksika mutfağındaki içkiler
Kırımşa

kırımşa (kırımşah)(кърмища), kayılar'ın 30 ocak 1923'te imzalanan türk-yunan mübadele antlaşması'na kadar, yunanistan'da yaşadığı bir köyüdür. i̇mzalanan antlaşma gereği köy boşaltılarak köyde yaşayan halk türkiye'ye yollanmış, yerlerine ise karadeniz bölgesi'nden ve özellikle sivas çevresinden getirilen rumlar yerleştirilmiştir.

köyün adı ilerleyen dönemlerde değiştirilerek mesovouna (yunanca μεσόβουνου) olmuştur.

osmanlı devleti zamanında manastır vilayeti (makedonca: битола, bitola, arnavutça: manastiri), serfice sancağı (yunanca: σέρβια), cumapazarı (kömür havzasında kaldığından yerleşim yeri günümüzde ortadan kalkmıştır) kazasına bağlı bir köyken, bölgenin 1911-1912 balkan savaşı ile yunanistan'a geçmesi sonrası selanik'e bağlanmıs, ilçe merkezi de cumapazarı yerine kayalar'a (yunanca πτολεμαΐδα, ptolemaïda, katharevousa: πτολεμαΐς, ptolemaïs) nakledilmiştir. i̇lerleyen dönemlerde yaşanan düzenlemelerle kozani yerleşim merkezine bağlanmıştır.

mesovouna'lı rumlar ii. dünya savaşı sırasında nazi işgaline karşı aktif direniş göstermiş, bunun üzerine köyde nazi güçleri tarafından  23 ekim 1941 ve 22 nisan 1944'te iki kez büyük bir katliam gerçekleştirilmiştir. yaşları 16 ile 69 arasında değişen 268 sivil makineli tüfekler ile taranarak öldürülmüştür. bu yüzden köyde her yıl ölenlerin anısına anma tören düzenlenmektedir.

mesovouna da her yıl, kayalar'da düzenlenen 21-24 haziran kültür festivalinin ardından, 26 haziran'da köy festivali başlamakta ve etkinlikler düzenlenmektedir.

manastır vilayeti salnamesine göre 1892-1893 yıllarında köy 273 hane ve 1362 nüfustan oluşmaktaydı. nüfusun tamamı müslüman türk'tü. 1896 yapılan bir genel nüfus yoklaması kayıtlarına göre ise köy 929'ü erkek 866'sı kadın toplam 1795 kişiden oluşmaktaydı. mübadele sırasında hane sayısının 350 civarında olduğu tahmin edilmektedir.

yunanistan yerleşim yerleri taslakları