9 Aralık



olaylar 
 1835 - teksas devrimi: teksas ordusu, san antonio'yu ele geçirdi.
 1851 - montréal'da, ymca'nin kuzey amerika'daki ilk şubesi açıldı.
 1892 - i̇ngiltere futbol kulübü olan newcastle united fc kuruldu.
 1893 - i̇stanbul'da günlerce süren soğuk hava yüzünden haliç dondu.
 1905 - fransa'da din ve devlet işlerini birbirinden ayıran yasa kabul edildi.

 1905 - i̇lk iki günü barışçıl geçen moskova ayaklanması'nda silahlı sokak çatışmaları başladı.
 1917 - i. dünya savaşı: kudüs, general edmund allenby tarafından ele geçirildi.
 1938 - ankara garı, hizmete açıldı.
 1941 - ii. dünya savaşı: çin cumhuriyeti, küba, guatemala ve filipinler topluluğu; japonya ve nazi almanyası'na savaş ilan etti.
 1946 - nürnberg uluslararası askerî ceza mahkemesi'nin ikinci aşaması "doktorlar'ın duruşmaları"yla başladı. bu duruşmalarda insanlar üzerinde deneyler yapan nazi doktorlar yargılandılar.
 1949 - birleşmiş milletler, kudüs'te yönetimi aldı.
 1950 - soğuk savaş: harry gold, ii. dünya savaşı sırasında, atom bombasının sırlarını sovyetler birliği'ne verdiği için 30 yıl hapisle cezalandırıldı.
 1953 - general electric, tüm komünist personellerini işten atacağını ilan etti.
 1961 - tanganika cumhuriyeti, birleşik krallık'tan bağımsızlığını kazandı. ülke, 26 nisan 1964 tarihinde zanzibar ve pemba halk cumhuriyeti ile birleşerek günümüzde de varlığını sürdüren tanzanya birleşik cumhuriyeti'ni oluşturmuştur.
 1965 - nikolay podgorni, sovyetler birliği devlet başkanı oldu.
 1966 - barbados, birleşmiş milletler'e üye oldu.
 1971 - birleşik arap emirlikleri, birleşmiş milletler'e üye oldu.
 1987 - i̇srail-filistin çatışmaları: gazze şeridi ve batı şeria'da birinci i̇ntifada başladı.
 1990 - solidarność (bağımsız özerk i̇şçi sendikası "dayanışma") hareketinin lideri, lech wałęsa polonya'da başkanlık seçimlerini kazandı.
 1992 - birleşik krallık prensi charles ve prenses diana ayrıldıklarını açıkladılar.
 1995 - nâzım hikmet'in "rüzgâra karşı yürüyen adam" heykeli, kültür bakanı fikri sağlar’ın da katıldığı törenle ankara atatürk kültür merkezi bahçesine yerleştirildi.
 2002 - endonezya hükümetiyle, aceh'teki ayrılıkçılar arasında 26 yıllık savaşı sona erdiren antlaşma imzalandı.
 2002 - amerika birleşik devletleri'nin ve dünyanın ikinci büyük havacılık şirketi united airlines, konkordato başvurusunda bulundu.
 2004 - kanada anayasa mahkemesi, eş cinsel evliliklerin anayasaya uygun olduğu kararını verdi.

doğumlar 
 1447 - chenghua, çin i̇mparatoru (ö. 1487)
 1594 - ii. gustaf adolf, 1611’den 1632’ye kadar i̇sveç krallığı'nı yöneten hükümdar (d. 1632)
 1608 - john milton, i̇ngiliz şair (ö. 1674)
 1705 - faustina pignatelli, i̇talyan matematikçi ve bilim insanı (ö. 1769)
 1751 - parmalı maria luisa, i̇spanya kraliçesi (ö. 1819)
 1842 - pyotr alekseyeviç kropotkin, rus yazar ve anarşizm kuramcısı (ö. 1921)
 1868 - fritz haber, alman kimyager ve nobel kimya ödülü sahibi (ö. 1934)
 1883 - aleksandros papagos, yunan asker ve siyasetçi (ö. 1955)
 1895 - dolores ibárruri, i̇spanyol komünist lider ("la pasionaria" lakabıyla tanınan ve i̇spanya i̇ç savaşı'nda "geçemeyecekler!" (i̇spanyolca: ¡no pasarán!) sloganının yaratıcısı) (ö. 1989)
 1901 - ödön von horváth, almanca yazan, macaristan vatandaşı tiyatro ve roman yazarı (ö. 1938)
 1901 - jean mermoz, fransız pilot (ö. 1936)
 1902 - margaret hamilton, amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 1985)
 1905 - dalton trumbo, amerikalı romancı ve senaryo yazarı (ö. 1976)
 1911 - broderick crawford, amerikalı aktör ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahibi (ö. 1986)
 1914 - max manus, norveçli direnişçi (ii. dünya savaşı sırasında) (ö. 1996)
 1915 - elisabeth schwarzkopf, alman opera şarkıcısı (ö. 2006)
 1916 - adnan veli kanık, türk mizah yazarı ve gazeteci (ö. 1972)
 1916 - kirk douglas, amerikalı oyuncu (ö. 2020)

 1922 - semavi eyice, türk bizantolog ve sanat tarihçisi (ö. 2018)
 1925 - atıf yılmaz, türk film yönetmeni (ö. 2006)
 1926 - david nathan, i̇ngiliz gazeteci (ö. 2001)
 1926 - henry way kendall, amerikalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (ö. 1999)
 1929 - john cassavetes, amerikalı film yönetmeni ve oyuncu (ö. 1989)
 1930 - buck henry, amerikalı oyuncu, senarist ve film yönetmeni (ö. 2020)
 1934 - judi dench, i̇ngiliz oyuncu ve en i̇yi yardımcı kadın oyuncu akademi ödülü sahibi
 1941 - beau bridges, amerikalı oyuncu
 1941 - mehmet ali birand, türk gazeteci ve yazar (ö. 2013)
 1944 - roger short, i̇ngiliz diplomat (ö. 2003)
 1948 - turgay kıran, türk iş insanı ve eski galatasaray yöneticisi
 1952 - abu bakar, endonezyalı siyasetçi ve asker
 1953 - john malkovich, amerikalı oyuncu, yönetmen ve yapımcı
 1955 - janusz kupcewicz, leh futbolcu
 1956 - jean-pierre thiollet, fransız yazar
 1961 - beril dedeoğlu, türk akademisyen, yazar ve siyasetçi (ö. 2019)
 1962 - felicity huffman, amerikalı oyuncu
 1963 - masako, japon i̇mparatoriçesi
 1964 - paul landers, alman müzisyen
 1969 - ayşe arman, türk gazeteci
 1969 - bixente lizarazu, fransız futbolcu
 1970 - kara dioguardi, amerikalı söz yazarı, yapımcı ve şarkıcı
 1972 - reiko aylesworth, amerikalı oyuncu
 1972 - annalise braakensiek, avustralyalı manken ve oyuncu (ö. 2019)
 1972 - tré cool, amerikalı baterist
 1972 - frank edwin wright iii (diğer adı tre cool), alman baterist
 1974 - pippa bacca, i̇talyan sanatçı ve aktivist (ö. 2008)
 1977 - imogean heap, britanyalı şarkıcı ve söz yazarı
 1980 - simon helberg, amerikalı oyuncu ve komedyen
 1980 - ryder hesjedal, emekli kanadalı dağ bisikleti ve yol bisikleti yarışçısı
 1983 - neslihan demir darnel, türk voleybolcu
 1983 - dariusz dudka, polonyalı eski futbolcu
 1985 - paulo tavares, portekizli futbolcu
 1987 - hikaru nakamura, amerikalı profesyonel satranç oyuncusu
 1988 - kwadwo asamoah, ganalı futbolcu
 1990 - bora cengiz, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
 1991 - choi minho, güney koreli şarkıcı, rapçi ve oyuncu
 1996 - vivi, güney koreli şarkıcı 
 2001 - ayşe begüm onbaşı, türk aerobik jimnastikçi

ölümler 
 638 - i. sergios, konstantinopolis (i̇stanbul) patriği (d. ?)
 1107 - ebu'l vefa el-bağdadi, vefâ’îyye tarikâtının kurcusu (d. 1026)
 1437 - sigismund, kutsal roma i̇mparatoru oldu (d. 1368)
 1565 - iv. pius, 25 aralık 1559 - 9 aralık 1565 döneminde papalık yapmıştır (d. 1499)
 1641 - anthony van dyck, flaman ressam (d. 1599)
 1669 - ix. clemens, 20 haziran 1667 - 9 aralık 1669 arasında papa (d. 1600)
 1674 - edward hyde, i̇ngiliz devlet adamı ve tarihçi (d. 1609)
 1718 - vincenzo coronelli, matematik ve coğrafya öğrenimi gören fransisken rahip (d. 1650)
 1761 - tarabai, maratha konfederasyonu'nun ilk ve tek kraliçesi (d. 1675)
 1854 - almeida garrett, portekizli şair, oyun yazarı, romancı ve siyaset adamı (d. 1799)
 1916 - natsume soseki, japon romancı (d. 1867)
 1919 - władysław kulczyński, polonyalı biyolog, araknolog, taksonomist, dağcı ve öğretmen (d. 1854)
 1920 - mollie mcconnell, amerikalı sinema oyuncusu (d. 1865)
 1941 - eduard von böhm-ermolli, avusturya-macaristan i̇mparatorluğu mareşali (d. 1856)
 1945 - yun chi-ho, koreli eğitimci, bağımsız aktivist ve siyasetçi (d. 1864)
 1946 - emir şekib arslan, lübnanlı yazar, politikacı ve fikir adamı (d. 1869)
 1954 - abdülkadir udeh, mısırlı hukukçu ve müslüman kardeşler teşkilâtının önde gelen liderlerinden (d. 1907)
 1957 - ali i̇hsan sabis, türk asker ve siyasetçi (d. 1882)
 1967 - hasan cemil çambel, türk asker, siyasetçi ve türk tarih kurumu eski başkanı (d. 1879)
 1968 - harry stenqvist, i̇sveçli bisikletçi (d. 1893)
 1968 - enoch l. johnson, amerikalı politik patron, şerif ve iş insanı(d. 1883)
 1970 - artyom mikoyan, sovyet ermeni uçak tasarımcısı (d. 1905)
 1971 - ralph bunche, amerikalı siyaset bilimci ve diplomat (filistin'deki barış çalışmalarıyla nobel barış ödülü alan bm görevlisi (d. 1903)
 1988 - radife erten, türk bestekâr ve koro şefi (d. 1924)
 1991 - berenice abbott, amerikalı fotoğrafçı (d. 1898)
 1996 - mary leakey, i̇ngiliz arkeolog (d. 1913)
 1997 - zehra yıldız, türk soprano (d. 1956)
 2004 - fevzi akkaya, türk mühendis ve stfa grubu kurucularından (d. 1907)
 2005 - györgy sándor, macar piyanist (d. 1912)
 2013 - eleanor parker, amerikalı aktris (d. 1922)
 2016 - coral atkins, i̇ngiliz oyuncu (d. 1936)
 2017 - leonid bronevoy, nika ödülü sahibi sovyet-rus oyuncu (d. 1928)
 2018 - yigal bashan, i̇srailli şarkıcı, aktör, söz yazarı ve besteci (d. 1950)
 2018 - riccardo giacconi, i̇talyan asıllı amerikalı fizikçi (ö. 1931)
 2019 - marie fredriksson, i̇sveçli pop-rock müzisyeni ve şarkıcısı (d. 1958)
 2019 - may stevens, amerikalı feminist sanatçı, politik eylemci, eğitimci ve yazar (d. 1924)
 2019 - imre varga, macar heykeltıraş, ressam, tasarımcı ve grafik sanatçısı (d. 1923)
 2020 - v. j. chitra, hint aktris, dansçı, model ve televizyon sunucusu (d. 1992)
 2020 - gordon forbes, güney afrikalı profesyonel tenis oyuncusu ve yazar (d. 1934)
 2020 - vyaçeslav kebiç, belaruslu siyasetçi (d. 1936)
 2020 - paolo rossi, i̇talyan futbolcu (d. 1956)
 2020 - muhammed yezdi, i̇ranlı din adamı (d. 1931)

tatiller ve özel günler 
 dünya yolsuzlukla mücadele günü
 fırtına: karakış fırtınası

1209
09