5 Ekim



olaylar 
 869 - i̇stanbul'da toplanan iv. konsil'de alınan kararlar sonucu doğu ve batı kiliseleri arasındaki ayrım derinleşti.
 1450 - bavyera dükü ix. louis, hristiyan olmayı kabul etmeyen yahudilerin kovulmasını emretti.
 1502 - kristof kolomb, amerika'ya 4. yolculuğunda kosta rika'yı keşfetti.
 1526 - beçne meydan muharebesi, osmanlı zaferiyle sonuçlandı.
 1550 - şili'de, i̇spanyol konkistador pedro de valdivia tarafından concepción şehri kuruldu.
 1632 - rusya çarlığı, sibir hanlığı'nı (bugünkü yakutistan) tamamen işgal etti.
 1789 - çoğu kadın 5 bini aşkın fransız, kıtlığı protesto için versailles sarayı'na yürüdü ve kral xvi. louis'yi paris'e taşınmaya zorladı.
 1864 - hindistan'daki kalküta şehrinde siklon: 60.000 ölü.
 1877 - nimipu kabilesi şefi joseph'in teslim olmasıyla, abd'nin kuzeybatısındaki kızılderili direnişi sona erdi.
 1892 - red kit'teki dalton kardeşlere ilham olan dalton çetesi, kansas'taki banka soygunlarında öldürüldü.
 1896 - alman fizikçi wilhelm roentgen'in yeni bir radyasyon çeşidi (bugünkü bilinen adıyla x ray) bulduğu açıklandı.
 1908 - avusturya-macaristan i̇mparatorluğu, osmanlı idaresindeki bosna-hersek'i ilhak ettiğini açıkladı.
 1908 - bulgaristan, osmanlı i̇mparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti.
 1910 - portekiz'de cumhuriyet ilan edildi.
 1911 - i̇talyan kuvvetleri, trablusgarp'ın sahil şeridini ele geçirdi.
 1915 - bulgaristan krallığı, i̇ttifak devletlerinin yanında i. dünya savaşı'na girdi.
 1921 - i̇ngiltere'de uluslararası yazarlar birliği pen kuruldu.
 1925 - i̇lk cumhuriyet altını i̇stanbul darphanesi'nde basıldı ve mustafa kemal paşa'ya gönderildi.
 1926 - i̇stanbul boğazı'nda trenler için vapur seferleri başlatıldı.
 1930 - dünyanın en büyük hava gemisi i̇ngiliz r 101 zeplini fransa'da düştü ve 48 kişi hayatını yitirdi.
 1931 - başbakan i̇nönü ile dışişleri bakanı aras'ın yunanistan ziyaretleri sırasında, 1930 türk-yunan dostluk antlaşması yürürlüğe konuldu.
 1938 - nazi almanyası, yahudilere ait pasaportların iptal edildiğini duyurdu.
 1944 - fransa'da kadınlar seçme hakkına kavuştu.
 1945 - hollywood set işçilerinin grevinde warner bros'ta çıkan olaylarda (kara cuma) 40 gösterici yaralandı.
 1947 - alman-sovyet saldırmazlık paktı sonucu lağvedilen komintern'in devamı olarak, komünist partiler sbkp (b) önderliğinde kominform'u kurdu.
 1947 - atina'da yapılan akdeniz atletizm yarışmaları'nda türkiye birinci oldu.
 1948 - türkmenistan'ın aşkabat şehrindeki büyük depremde 110.000 kişi hayatını yitirdi.
 1952 - 1939'dan beri ilk ve stalin'in katıldığı son sovyetler birliği komünist partisi kongresi başladı.
 1953 - türkiye, bm güvenlik konseyi'ne 40 oyla geçici üye seçildi.
 1958 - fransa'da 5. cumhuriyet ilan edildi ve charles de gaulle cumhurbaşkanı seçildi.
 1960 - güney afrika'da düzenlenen referandumda, cumhuriyet rejimine geçilmesi kabul edildi.
 1962 - beatles'ın ilk hit şarkısı love me do piyasaya çıktı.
 1972 - fransa'da jean-marie le pen liderliğinde aşırı sağcı/faşist parti ulusal cephe kuruldu.
 1979 - filistin kurtuluş örgütü lideri yaser arafat, ankara'ya geldi; fkö temsilciliği açıldı.
 1979 - i̇çişleri bakanı hasan fehmi güneş, bir aşk skandalı sonucu hükûmet'ten istifa etti.
 1988 - cezayir'de halk isyanı patlak verdi.
 1988 - şili'de pinochet, başkanlığının uzatılması için yapılan referandumu kaybetti.
 1989 - dalai lama, nobel barış ödülü'nü aldı.
 1991 - i̇lk resmi linux sürümü (0.02) linus torvalds tarafından duyuruldu.
 1991 - sovyetler birliği, tarihinde ilk kez imf ile iş birliği anlaşması yaptı.
 1997 - 34. altın portakal film festivali sonuçlandı. en iyi film ödülünü, ferzan özpetek'in yönettiği hamam filmi aldı.
 1999 - muğla'nın marmaris ilçesinde richter ölçeğine göre 6.2 büyüklüğündeki depremde 100'e yakın kişi yaralandı.
 2000 - belgrad'daki kitlesel gösteriler sonucu slobodan milošević devlet başkanlığı'ndan istifa etmek zorunda kaldı.
 2003 - rus yanlısı ahmet kadirov çeçenistan'ın ilk devlet başkanı seçildi.
 2008 - kırgızistan'nın oş şehrinde 6,6 büyüklüğünde deprem meydana geldi. 75 kişi öldü, 200'den fazla kişi yaralandı.

doğumlar 
 1274 - zehebî, suriyeli hadis hafızı, tarihçi ve kıraat alimi (ö. 1348)
 1338 - iii. aleksios, trabzon i̇mparatoru (ö. 1390)
 1658 - mary, ii ve vii. james’in (1633-1701) ikinci eşi olarak i̇ngiltere, i̇skoçya ve i̇rlanda kraliçesi (ö. 1718)
 1677 - pietro grimani, venedik cumhuriyeti'nin 115'inci dükası (ö. 1752)
 1703 - jonathan edwards, amerikalı dirilişçi vaiz, filozof ve cemaatçi protestan teolog (ö. 1758)
 1712 - francesco guardi, i̇talyan soylusu ve venedik okulu mensubu ressam (ö. 1793)
 1713 - denis diderot, fransız yazar ve filozof (ö. 1784)
 1743 - giuseppe gazzaniga, i̇talyan opera bestecisi (ö. 1818)
 1781 - bernhard bolzano, çek filozof ve matematikçi (ö 1848)
 1829 - chester a. arthur, abd'nin 21. başkanı (ö. 1886)
 1841 - philipp mainländer, alman şair ve filozof (ö. 1876)
 1848 - guido von list, alman filozof, tarihçi ve yazar (ö. 1919)
 1864 - arthur zimmermann, alman bürokrat (ö. 1940)
 1864 - louis jean lumière, fransız film yapımcısı (ö. 1948)
 1878 - louise dresser, amerikalı kadın oyuncu (ö. 1965)
 1879 - francis peyton rous, amerikalı virolog (ö. 1970)
 1882 - robert h. goddard, amerikalı fizikçi ve sıvı yakıtlı roketlerin üretilmesinin öncülerinden (ö. 1945)
 1883 - ida rubinsteyn, rus dansçı, aktris, sanat hamisi ve belle epoque figürü (ö. 1960)
 1887 - rené cassin, fransız hukukçu ve nobel barış ödülü sahibi (ö. 1976)
 1899 - teresa de la parra, venezuelalı romancı (ö. 1936)
 1902 - ray kroc, amerikalı iş insanı (ö. 1984)
 1908 - mehmet ali aybar, türk siyasetçi, türkiye i̇şçi partisi (ti̇p) eski lideri ve sosyalist devrim partisi (sdp) kurucu genel başkanı (ö. 1995)
 1908 - joshua logan, amerikalı tiyatro yönetmeni, film yönetmeni ve yazar (ö. 1988)
 1911 - brian o'nolan, i̇rlandalı yazar, oyun yazarı ve hicivci (ö. 1966)
 1917 - magda szabó, macar yazar (ö. 2007)
 1919 - donald pleasence, i̇ngiliz oyuncu (ö. 1995)
 1923 - philip berrigan, amerikalı barış eylemcisi, anarşist ve papaz (ö. 2002)
 1929 - yuri artsutanov, rus mühendis (ö. 2019)
 1930 - miguel báez espuny, i̇spanyol boğa güreşçisi
 1936 - vaclav havel, çek oyun yazarı ve cumhurbaşkanı (ö. 2011)
 1941 - bogusław polch, polonyalı çizgi roman sanatçısı (ö. 2020)
 1947 - brian johnson, avustralyalı rock grubu ac/dc'nin solisti i̇ngiliz şarkıcı ve besteci
 1948 - zoran živković, yazar, araştırmacı ve mütercim
 1950 - eddie clarke, i̇ngiliz gitarist (ö. 2018)
 1950 - jeff conaway, amerikalı oyuncu (ö. 2011)
 1950 - edward p. jones, amerikalı roman ve kısa hikâye yazarı
 1951 - karen allen, amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu
 1951 - yadigar ejder, türk oyuncu (ö. 1991)
 1951 - bob geldof, i̇rlandalı şarkıcı, söz yazarı, aktör ve politik eylemci
 1952 - clive barker, i̇ngiliz yazar, yönetmen, ressam ve yapımcı
 1952 - i̇mran han, pakistanlı siyasetçi ve pakistan başbakanı
 1953 - musa çam, türk sendikacı ve siyasetçi
 1953 - vladimir badoyeviç gasoyan, sovyet teğmen
 1957 - bernie mac, amerikalı oyuncu (ö. 2008)
 1958 - neil degrasse tyson, amerikalı astrofizikçi
 1958 - sungun babacan, türk seslendirme sanatçısı (ö. 2022)
 1959 - maya lin, çin asıllı amerikalı peyzaj sanatı ve heykel mimarilerinde ün yapmış mimar ve sanatçı
 1959 - cem özer, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
 1959 - kenan i̇pek, türk hukukçu ve siyasetçi
 1960 - careca, brezilyalı eski futbolcu
 1963 - vahap seçer, türk ziraat mühendisi, siyasetçi ve mersin büyükşehir belediye başkanı
 1965 - mario lemieux, kanadalı buz hokeyi oyuncusu ve yönetici
 1965 - patrick roy, kanadalı buz hokeyi oyuncusu, koç ve yönetici
 1966 - lorenza indovina, i̇talyan oyuncu
 1967 - guy pearce, i̇ngiliz asıllı avustralyalı sinema oyuncusu
 1970 - josie bissett, amerikalı oyuncu
 1970 - berat yenilmez, türk oyuncu
 1970 - eyşan özhim, türk model ve oyuncu
 1971 - mauricio pellegrino, arjantinli eski futbolcu ve teknik direktör
 1972 - grant hill, amerikalı profesyonel eski basketbolcu
 1975 - kate winslet, i̇ngiliz oyuncu ve en i̇yi kadın oyuncu akademi ödülü sahibi
 1976 - ramazan kadirov, rusya federasyonu'na bağlı çeçenistan'ın üçüncü devlet başkanı
 1976 - ceyhun yılmaz, türk şair, komedyen ve radyo-tv programcısı
 1977 - vinnie paz, i̇talyan asıllı amerikalı hip hop sanatçısı
 1977 - konstantin zıryanov, rus eski futbolcu ve teknik direktör
 1978 - mark gower, i̇ngiliz futbolcu
 1978 - james valentine, amerikalı müzisyen
 1979 - vince grella, avustralyalı millî futbolcu
 1982 - leonardo abálsamo, arjantinli futbolcu
 1983 - jesse eisenberg, amerikalı oyuncu, yazar ve komedyen
 1984 - kenwyne jones, trinidadlı eski futbolcu
 1987 - dillon francis, amerikalı dj ve electro house prodüktörü
 1987 - kevin mirallas, belçikalı millî futbolcu
 1987 - park so yeon, güney koreli şarkıcı, aktris ve model
 1988 - bahar kızıl, türk şarkıcı
 1991 - xiao zhan, çinli aktör ve şarkıcı
 1992 - kevin magnussen, danimarkalı yarış pilotu

ölümler 
 578 - ii. justinus, bizans i̇mparatoru (d. 520~)
 610 - phocas, bizans imparatoru (d. 547)
 1056 - iii. heinrich, kutsal roma i̇mparatoru (d. 1017)
 1111 - robert ii, 1093'ten 1111'e kadar flandre kontu (d. 1065)
 1225 - nâsır, bağdat'taki otuz dördüncü abbâsî hâlifesi, mûstadhî’nin oğlu ve mûstencid’nin torunu (d. 1158)
 1285 - iii. philippe, fransa kralı (d. 1245)
 1522 - hayır bey, osmanlı mısır valisi (d. 1464-1465)
 1524 - joachim patinir, flaman rönesans ve manzara ressamı (d. 1480)
 1526 - şücâeddin ağa, osmanlı yeniçeri ağası (d. ?)
 1565 - lodovico ferrari, i̇talyan matematikçiydi (d. 1522)
 1791 - grigoriy potyomkin, rus general ve devlet adamı (d. 1739)
 1813 - tecumseh, kızılderili konfederasyonun ve şavnilerin şefi (d. 1768)
 1880 - jacques offenbach, fransız besteci (d. 1819)
 1892 - albert aurier, fransız yazar (d. 1865)
 1918 - roland garros, fransız havacı ve i. dünya savaşı sırasında savaş pilotu (d. 1888)
 1923 - süleyman bilgen, türk siyasetçi ve din adamı (d. 1855)
 1930 - vladimir şileyko, rus oryantalist (asurolojist, hebraist), akmeist şair ve çevirmen (d. 1891)
 1931 - selma rıza feraceli, türk ilk kadın gazeteci (d. 1872)
 1933 - nikolay yudeniç, rus i̇ç savaşı (1918-1920) sırasında da kuzeybatıdaki karşıdevrimci beyaz birliklerin komutanı (d. 1862)
 1934 - jean vigo, fransız yönetmen (d. 1905)
 1938 - faustina kowalska, polonya'lı latin katolik bir rahibe, mistik ve aziz (d. 1905)
 1941 - louis brandeis, amerikalı avukat (d. 1856)
 1942 - hilmi oytaç, türk tıp doktoru ve siyasetçi (d. 1879)
 1948 - ōtani kōzui, japon budist rahip ve tarihçi (d. 1876)
 1960 - alfred louis kroeber, amerikalı antropolog (d. 1876)
 1966 - abdülkadir emirmahmutoğlu, türk siyasetçi (d. 1878)
 1972 - solomon lefschetz, amerikalı bir matematikçiydi (d. 1884)
 1973 - milunka savić, sırp kadın asker ve halk kahramanı (d. 1890)
 1974 - zalman şazar, i̇srail'in 3. cumhurbaşkanı (d. 1889)
 1975 - ali tunalı, türk siyasetçi (d. 1890)
 1976 - lars onsager, amerikalı kimyager ve nobel kimya ödülü sahibi (d. 1903)
 1978 - fehmi ege, türk tango müziği bestecisi (d. 1902)
 1978 - mucip kemalyeri, türk siyasetçi (d. 1895)
 1981 - gloria grahame, amerikalı aktris (d. 1923)
 1986 - hal b. wallis, amerikalı film yapımcısı (d. 1898)
 1986 - james h. wilkinson, i̇ngiliz bilgisayar bilimcisi (d. 1919)
 1996 - seymour cray, amerikalı elektrik-elektronik mühendisi ve süper bilgisayar tasarımcısı (d. 1925)
 1997 - brian pillman, amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1962)
 2004 - maurice wilkins, yeni zelandalı fizikçi ve moleküler biyolog (dna'nın yapısını bulan bilim adamlarından ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi) (d. 1916)
 2011 - derrick bell, amerikalı avukat (d. 1930)
 2011 - gökşin sipahioğlu, türk gazeteci ve foto muhabiri (d. 1926)
 2011 - steve jobs, amerikalı bilgisayar girişimcisi ve mucit (d. 1955)
 2011 - charles napier, amerikalı oyuncu (d. 1936)
 2014 - andrea de cesaris, i̇talyan eski yarış sürücüsü (d. 1959)
 2014 - yuri lyubimov, rus yönetmen, aktör ve eğitmen (d. 1917)
 2014 - misty upham, kızılderili kökenli amerikalı oyuncu (d. 1982)
 2015 - chantal akerman, belçikalı yönetmen, sanatçı, profesör ve senarist (d. 1950)
 2015 - tomris i̇ncer, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1948)
 2015 - henning mankell, i̇sveçli yazar (d. 1948)
 2015 - andrew rubin, amerikalı oyuncu (d. 1946)
 2016 - mario almada, meksikalı oyuncu (d. 1922)
 2016 - michal kováč, slovakya eski devlet başkanı ve siyasetçi (d. 1930)
 2016 - arthur z'ahidi ngoma, demokratik kongolu devlet ve siyaset adamı (d. 1947)
 2017 - antónio de macedo, portekizli senarist ve film yapımcısı (d. 1931)
 2017 - giorgio pressburger, macaristan doğumlu i̇talyan romancı ve kısa öykü yazarı (d. 1937)
 2017 - sylke tempel, alman kadın gazeteci ve yazar (d. 2017)
 2017 - anne wiazemsky, alman asıllı fransız oyuncu ve romancı (d. 1947)
 2018 - ivar odnes, norveçli siyasetçi (d. 1963)
 2018 - víctor pey, i̇spanya doğumlu şilili mühendis, siyasetçi, akademisyen ve iş insanı (d. 1915)
 2018 - hege skjeie, norveçli siyaset bilimci, akademisyen ve yazar (d. 1955)
 2019 - amalia fuentes, filipinli oyuncu (d. 1940)
 2019 - marcello giordani, i̇talyan opera sanatçısı (d. 1963)
 2019 - philippe vandevelde, belçikalı çizgi roman sanatçısı ve yazar (d. 1957)
 2020 - béatrice arnac, amerika birleşik devletleri doğumlu fransız oyuncu, şarkıcı ve besteci (d. 1931)
 2020 - franco bolelli, i̇talyan filozof ve yazar (d. 1950)
 2020 - rasheed masood, hint siyasetçi (d. 1947)
 2020 - margaret nolan, i̇ngiliz görsel sanatçı, aktris ve model (d. 1943)
 2020 - pietro scandelli, eski i̇talyan profesyonel bisiklet yarışçısı (d. 1941)
 2021 - fethali üveysi, i̇ranlı aktör ve film yönetmeni (d. 1946)
 2021 - zoran stanković, sırp siyasetçi, asker ve hekim (d. 1954)
 2021 - nikos çumanis, yunan profesyonel futbolcudur (d. 1990)
 2022 - kristina hautala, fin şarkıcıdır (d. 1948)

tatiller ve özel günler 

1005
05