Sırbistan (1941-1944)

sırbistan'daki askeri komutanlık bölgesi, yugoslavya krallığı'nın nisan 1941'de yugoslavya'nın işgali ve dağıtılmasının ardından wehrmacht tarafından askeri işgal hükûmeti altına alınan bölgesiydi. bölge, yalnızca modern merkezi sırbistan'ın çoğunu kapsıyordu. bu bölge, bölünmüş yugoslavya'nın alman işgalcilerin askeri bir hükûmet kurduğu tek bölgesiydi. bunun nedeni, ana demiryolu ve içinden geçen tuna ulaşım yolları ve özellikle demir dışı metaller olmak üzere değerli kaynaklarıydı. 22 nisan 1941'de bölge, askeri idare genelkurmay başkanının kontrolü altında bölgenin günlük idaresi ile sırbistan'daki alman askeri komutanının en yüksek yetkisi altına alındı. i̇şgal altındaki topraklardaki komuta ve kontrol hatları hiçbir zaman birleştirilmedi ve reichsführer-ss heinrich himmler, reichsmarschall hermann göring ve reichsminister joachim von ribbentrop gibi üst düzey nazi figürlerinin doğrudan temsilcilerinin atanmasıyla daha karmaşık hale getirildi. almanlar, işgale yardımcı olmak için bulgar birliklerini kullandı, ancak bunlar her zaman alman kontrolü altındaydı. kaynaklar, bölgeyi bir kukla devlet, bir himaye, özel bir idari eyalet olarak çeşitli şekillerde tanımlar veya kukla bir hükûmete sahip olarak tanımlar. sırbistan'daki askeri komutanın düzeni sağlamak için çok sınırlı alman garnizon birlikleri ve polis müfrezeleri vardı, ancak yetersiz donanımlı işgal birliklerinden oluşan üç tümenden oluşan bir kolordudan yardım talep edebilirdi.

sırbistan'daki alman askeri komutanı, iki sırp sivil kukla hükûmetini, alman yönlendirmesi ve denetimi doğrultusunda idari görevleri yürütmeleri için atadı. bunlardan ilki, 30 mayıs 1941'de kurulan kısa ömürlü komiser hükûmeti idi. komiser hükûmeti, işgal rejiminin hiçbir yetkiden yoksun temel aracıydı. temmuz 1941'in sonlarında, işgal altındaki topraklarda sırp jandarmasını, alman polisini ve güvenlik aparatını ve hatta arka bölge piyade kuvvetini hızla bastıran bir ayaklanma başladı. başlangıçta hem komünist önderliğindeki yugoslav partizanları hem de monarşist çetnikleri içeren isyanı bastırmaya yardımcı olmak için ikinci bir kukla hükûmet kuruldu. milan nedić yönetimindeki ulusal kurtuluş hükümeti, 29 ağustos 1941'de komiser hükûmeti'nin yerini aldı. bir miktar destek görmesine rağmen, rejim sırpların çoğunluğu arasında popüler değildi. ancak bu, gidişatı tersine çevirmeyi başaramadı ve almanlar, isyanı bastırmak için fransa, yunanistan ve hatta doğu cephesi'nden ön cephe tümenlerini getirmek zorunda kaldı. eylül 1941'in sonlarından başlayarak, uzice operasyonu partizanları işgal altındaki topraklardan kovdu ve aralık ayında mihailoviç operasyonu çetnikleri dağıttı. direniş, 1944'e kadar düşük bir seviyede devam etti ve buna, bir süre için öldürülen her alman için 100 rehinenin infazını içeren misilleme cinayetleri eşlik etti.

nedić rejiminin uluslararası hukuka göre hiçbir statüsü, almanlar tarafından verilenlerin ötesinde hiçbir gücü yoktu ve sadece alman yönetiminin bir kuklasıydı. alman kuvvetlerinin sırbistan'daki nihai çözüm'ün öncü ve yol gösterici rolünü üstlenmesine ve almanların yahudilerin öldürülmesini tekelleştirmesine rağmen, bu rolde sırp işbirlikçileri onlara aktif olarak yardım etti. belgrad'daki banjica toplama kampı, nedic rejimi ve alman ordusu tarafından ortaklaşa kontrol ediliyordu. kukla yönetimin inisiyatif kullandığı ve başarıya ulaştığı tek alan, bölünmüş yugoslavya'nın diğer bölgelerinden gelen yüzbinlerce sırp mültecinin kabulü ve bakımıydı. i̇şgal boyunca banat, belgrad'daki kukla hükûmetlere karşı resmi olarak sorumlu, ancak pratikte kendi volksdeutsche (etnik alman) azınlığı tarafından yönetilen özerk bir bölgeydi. komiser hükûmeti jandarmanın kullanımıyla sınırlıyken, nedić hükûmetine düzeni sağlamak için silahlı bir kuvvet olan sırp devlet muhafızları'nı kurma yetkisi verildi, ancak bunlar hemen yüksek ss ve polis liderinin kontrolü altına alındı ve esasen ekim 1944'te almanya'nın geri çekilmesine kadar alman yardımcı kuvvetleri olarak görev yaptı. almanlar ayrıca bölge içinde çeşitli amaçlar için birkaç başka yerel yardımcı kuvvet kurdu. almanlar, trepça madenlerini ve belgrad-üsküp demiryolunu güvence altına almak için bugünkü kosova'nın kuzey ucundaki arnavut işbirlikçilerle bir anlaşma yaptı ve bu anlaşma, bölgenin belgrad'daki kukla hükûmetten fiilen özerkleşmesiyle sonuçlandı ve bu daha sonra resmileşti. alman düzenlemesi. ulusal kurtuluş hükûmeti, birleşik kızıl ordu, bulgar halk ordusu ve partizan belgrad taarruzu karşısında almanya'nın geri çekilmesine kadar yerinde kaldı. i̇şgal sırasında alman yetkililer, 1941'de düzenlenen misillemelerin bir parçası olarak erkekleri vurarak ve 1942'nin başlarında bir gaz kamyoneti kullanarak kadınları ve çocukları gazlayarak işgal altındaki topraklarda yaşayan neredeyse tüm yahudileri öldürdü. savaştan sonra, işgal altındaki topraklardaki kilit alman ve sırp liderlerin birçoğu savaş suçlarından yargılandı ve idam edildi.