I. Aleksandros (Seleukos imparatoru)

i. aleksandros balas  (yunanca:ἀλέξανδρoς bάλας), mö 150-146 yılları arasında seleukos i̇mparatorluğu'nun kralıydı.

hayatı
aslen i̇zmirli orta sınıf bir aileden olmakla birlikte, hayatının ilk yılları hakkında bilgi bulunmamaktadır. balas soyadının, annesinin adı bala ya da balle’den geldiği düşünülmektedir.

aleksandros tarih sahnesine çıkmadan önce seleukos imparatoru i. demetrios, media eyaletinin satrapı olan ve eyalet topraklarını bağımsız olarak yöneten timarchus’la mücadeleye girişirken, judea’daki haşmonayim ailesinden judah maccabee isyanıyla uğraşmış ve mö 160 yılında iki isyancı liderini de ele geçirerek öldürmüştür.

aleksandros’un tarih sahnesine çıkması mö 152’ye denk gelmektedir. bu tarihten itibaren kendisinin iv. antiokhos epiphanēs ile iv. laodice’nin oğlu olduğu iddiasıyla seleukos kralı olarak hak iddia ettiği görülmektedir. esasen kendisini isyancı satrap timarchus’un kardeşi herakleides desteklemiş ve bu sayede kısa sürede tanınmıştır. sonrasında kapadokya krallığı ile ptolemaios krallığı’nın askeri desteğini alarak harekete geçti. yahudiler’e birtakım haklar vadederek judah maccabee’nin kardeşi jonathan apphus’u baş rahip olarak tanımış ve böylelikle onların da desteğini almıştır. roma senatosununda taht iddiasını onaylamasıyla i. demetrios ile mücadeleyi şiddetlendirmiştir.

mö 150 yılında demetrius’un mağlup edilmesi ve akabinde de öldürülmesiyle seleukos tahtına tek başına hakim olmuştur. i̇ktidarının başlarında yahudilerle iyi ilişkilerini sürdürerek onlara dini ve yönetimsel anlamda geniş haklar ve imtiyazlar tanımıştır. aynı yıl ptolemaios kralı vi. ptolemy philometor kızı kleopatra tea ile evlenerek konumunu güçlendirmeye çalışmıştır.

bundan sonra zevk ve sefahat içerisinde yıllarını geçirmeye başlayan aleksandros, iktidarını ptolemaios desteğiyle sürdürmeye çalışmıştır. ancak aleksandros’un ptolemaioslar’ın baskısı nedeniyle kayınpederi ptolemaios kralı vi. ptolemy philometor ile arası bozulurken, yahudiler’de judea’da yeni bir isyan başlatmıştır. mö 147’ye gelindiğinde i. demetrios’un oğlu ii. demetrius nikator, giritli paralı askerlerden oluşturduğu askerlerle suriye’ye gelerek damadıyla arası bozulan vi. ptolemy philometor’un desteğiyle seleukos tahtını geri almaya çalışmıştır.

vi. ptolemy ordusuyla suriye’ye girdikten sonra seleukoslar’ın başkenti antakya’ya gelerek ii. demetrius’u seleukos tahtına oturttu. aleksandros son bir çabayla kilikya’dan düşmanlarının üzerine harekete geçti. antakya ve çevresini yağmaladıktan sonra antakya yakınlarındaki oenoparus nehri yakınlarında gerçekleşen antakya muharebesinde yenilgiye uğraması üzerine nebatiler’e sığındı. her ne kadar ptolemaioslar galip gelse de vi. ptolemy philometor savaş sırasında ağır yaralanmıştı. aleksandros durumu toparlamaya çalışsa da nebati prensi zabdiel onu öldürerek kesik başını ölüm döşeğindeki vi. ptolemy philometor’a göndermiştir.

kaynakça

dış bağlantılar

 jona lendering, "alexander i balas", livius,org websitesinde     
 polybius (ing.cev.:  evelyn s. shuckburgh. (1889  perseus ed.), histories  bölüm:33.15, 18 {{ing}]

doğum tarihi bilinmeyenler
mö 146 yılında ölenler
mö 2. yüzyılda yunanlar
mö 2. yüzyıl liderleri
ptolemaios hanedanı
seleukos hükümdarları
suriye kralları