Panthera

panthera, kedigiller (felidae) familyası içinde sınıflanan bir cinstir. çok iyi bilinen ve soyunu sürdürmekte olan aslan, kaplan, pars, jaguar ve kar parsını içeren panthera, bünyesindeki bu beş türle, büyük kedilerin çoğunu kapsar.

kedigiller içinde, kükreyebilmek için gerekli olan anatomik değişiklikler yalnızca bu dört türde bulunmaktadır. önceleri, kükreyebilmek için temel nedenin hiyoid kemikteki (dil kemiğindeki) tamamlanmamış kemikleşme olduğu düşünülürdü. ancak yakın tarihli araştırmalarda, asıl nedenin özellikle gırtlaktaki başka bazı yapısal değişiklikler olduğu anlaşılmıştır. örneğin,  panthera cinsi içinde sınıflanan kar parsı (uncia uncia) da kemikleşmesini tamamlamamış bir dil kemiğine sahiptir ama gırtlağı bahsi geçen özel yapıya sahip olmadığı için kükreyemez.

terim bilgisi 
latince olan panthera sözcüğü, eski yunanca'daki "πάνθηρ" (panther) sözcüğünden gelir ve günümüzün birçok dilindeki yazım, söyleniş ve anlam benzerliği içeren sözcüklere kaynaklık etmiştir.
örnekler şöyle verilebilir:
 i̇ngilizce'deki panther, eski fransızca ve eski i̇ngilizcenin panthera ve orta i̇ngilizcenin onlardan türemiş olan pantere sözcüğünden gelir.
 panthère, modern fransızca'daki ilgili sözcüktür.
 türkçe'deki "panter", fransızca'daki panthère kökenlidir.
 i̇ngilizce'deki panther hem kara panteri hem de panthera cinsine ait büyük kedileri tanımlayan anlamlara sahipken, türkçedeki "panter" genel olarak pars türünü tanımlar ve "pars" ile "pelenk" de diğer eş anlamlı sözcüklerdir.

tür ve alt türler 
pars ve aslan için önerilmiş pek çok alt tür olmuştur ama bunların çoğunluğu şüpheye açıktır.yakın dönemde, birbirleri arasında yeterli genetik farklılıkların saptanamaması nedeniyle, tüm sahra altı parsların ve tüm sahra altı aslanların aynı pars ve aslan alt türleri olduğu ileri sürülmüştür. bazı tarih öncesi aslan alt türleri de fosillere ve tarihi verilere dayanarak tanımlanmıştır ancak bunların ayrı türler olması da olasıdır.

panthera cinsi içinde sınıflanan tüm tür ve alt tülerin güncel listesi aşağıda sunulmuştur. soyu tükenmiş tür ve alt türler "(st)" kısaltması ile gösterilmiştir.

 cins: panthera
 tür: panthera gombaszoegensis - avrupa jaguarı (st)
 tür: panthera leo - aslan
 alt tür: panthera leo atrox - amerika aslanı ya da kuzey amerika mağara aslanı (st)
 alt tür: panthera leo azandica - kuzeydoğu kongo aslanı
 alt tür: panthera leo bleyenberghi - katanga aslanı ya da güneybatı afrika aslanı
 alt tür: panthera leo europaea - avrupa aslanı (st)
 alt tür: panthera leo fossilis - erken orta pleistosen avrupa mağara aslanı (st)
 alt tür: panthera leo hollisteri - kongo aslanı
 alt tür: panthera leo krugeri - güney afrika aslanı ya da güneydoğu afrika aslanı
 alt tür: panthera leo leo - berberi aslanı (st)
 alt tür: panthera leo melanochaita - cape aslanı (st)
 alt tür: panthera leo massaicus - masai aslanı
 alt tür: panthera leo nubica - doğu afrika aslanı
 alt tür: panthera leo persica - asya aslanı, hint aslanı ya da pers aslanı
 alt tür: panthera leo roosevelti - etyopya aslanı
 alt tür: panthera leo sinhaleyus - sri lanka aslanı ya da seylan aslanı (st)
 alt tür: panthera leo somaliensis - somali aslanı
 alt tür: panthera leo spelaea - avrasya mağara aslanı (st)
 alt tür: panthera leo senegalensis - batı afrika aslanı ya da senegal aslanı
 alt tür: panthera leo vereshchagini - doğu siberya ve bering mağara aslanı (st)
 alt tür: panthera leo verneyi - kalahari aslanı
 tür: panthera onca - jaguar
 tür: panthera palaeosinensis - pleistosen çin kaplanı ya da parsı (st)
 tür: panthera pardoides - ilkel bir pars (st)
 tür: panthera pardus - pars
 alt tür: panthera pardus adersi - zangibar parsı (st)
 alt tür: panthera pardus delacouri - hindiçin parsı
 alt tür: panthera pardus fusca - hint parsı
 alt tür: panthera pardus jarvesi - yehuda çölü parsı
 alt tür: panthera pardus japonensis - kuzey çin parsı
 alt tür: panthera pardus jarvisi - sina parsı
 alt tür: panthera pardus kotiya - sri lanka parsı
 alt tür: panthera pardus melas - java parsı
 alt tür: panthera pardus nimr - arap parsı
 alt tür: panthera pardus nimr - güney arabistan parsı
 alt tür: panthera pardus orientalis - amur parsı
 alt tür: panthera pardus panthera - berberi parsı
 alt tür: panthera pardus pardus - afrika parsı
 alt tür: panthera pardus saxicolor - pers parsı
 alt tür: panthera pardus tulliana - anadolu parsı
 tür: panthera schaubi - kısa yüzlü bir pars (st)
 tür: panthera tigris - kaplan
 alt tür: panthera tigris altaica - sibirya kaplanı
 alt tür: panthera tigris amoyensis - güney çin kaplanı
 alt tür: panthera tigris balica - bali kaplanı (st)
 alt tür: panthera tigris corbetti - hindiçin kaplanı
 alt tür: panthera tigris jacksoni - malaya kaplanı
 alt tür: panthera tigris sondaica - java kaplanı (st)
 alt tür: panthera tigris sumatran - sumatra kaplanı
 alt tür: panthera tigris tigris - bengal kaplanı
 alt tür: panthera tigris trinilensis - trinil kaplanı (st)
 alt tür: panthera tigris virgata - hazar kaplanı (st)
 tür: panthera toscana - toskana aslanı ya da toskana jaguarı (st)
 tür: panthera youngi - tarih öncesi bir aslan benzeri çin kedisi (st)

notlar 
 kara panter olarak bilinen hayvan, aslında, pars ve jaguarın mutasyon geçirmiş bir biçimidir: pars ve jaguar kürkündeki benekleri kontrol eden gendeki bir mutasyon, hayvanın tamamen siyah görünmesine yol açar.
 önceleri panthera uncia bilimsel adı ile panthera cinsi içinde sınıflanan kar parsı, günümüzde  uncia uncia bilimsel adı ile tek türü olduğu uncia cinsi içinde sınıflanmaktadır.

kaynakça