Türkan Akyol

peyman türkan akyol (12 eylül 1928, i̇stanbul - 7 eylül 2017, ankara), türk tıp doktoru, akademisyen, siyasetçi, türkiye'nin ilk kadın bakanı ve ankara üniversitesi rektörü.

hayatı 

türkan akyol, 1928′de i̇stanbul’da doğdu. babasının kurmay subay olması nedeniyle aile, birçok anadolu kentinde yaşadı. bu nedenle ilköğrenimini her yıl anadolu’nun değişik yerlerinde okuyarak bitirdi. 1944'te girdiği i̇stanbul, erenköy kız lisesi’nden 1947 yılında mezun oldu.

1947'de ankara üniversitesi tıp fakültesi'ne girip tip eğitimine başladı. 1953'te ankara üniversitesi tıp fakültesi'nden mezun oldu. dahiliye, göğüs hastalıkları uzmanlığı çalışmaları yaptı. 1954'te  ankara üniversitesi tıp fakültesi asistanlık kadrosuna alındı. ankara üniversitesi tıp fakültesi öğretim üyesi olarak 1965'te doçentlik, 1970'te profesörlük unvanlarını aldı. bu akademik çalışma döneminde yurt dışında da çalışmalar yaptı. 1959-1962 döneminde abd'de araştırmacı, 1965'te fransa’da ve sonra da hollanda’da tıp eğitimi üzerinde kısa süreli çalışmalar yaptı.

12 mart 1971 silahlı kuvvetler muhtırasının ardından 19 mart’ta nihat erim'in kurduğu 33. hükümeti'ne 25 mart 1971′de meclis dışından bağımsız olarak sağlık ve sosyal yardım bakanı olarak atandı. böylece türkiye'de bakan olan ilk kadın oldu. 13 aralık 1971'de bakanlık görevinden istifa ile ayrılıp tekrar ankara üniversitesi tıp fakültesi’ndeki profesörlük görevine döndü. 31 mayıs 1980'de ankara üniversitesi’ne rektör seçildi. böylece türkan akyol, türkiye’deki ilk kadın rektör oldu.

1982 yılında çıkartılan yök kanunu’na en yüksek seviyede olan bir akademik görevli olarak karşı çıktı. bu nedenle yök’ün onayı ile rektörlük görevinden istifa etti. tekrar ankara üniversitesi tıp fakültesi'ndeki öğretim üyeliği görevine döndü.

erdal i̇nönü’nün daveti ile 1983 yılında sosyal demokrasi partisi (sodep)'in kurucuları arasına katıldı ve bu partinin genel başkan yardımcılığı görevini yapmaya başladı. 3 kasım 1985'te halkçı parti ve sosyal demokrasi partisi'nin birleşmesi ile kurulan sosyaldemokrat halkçı parti (shp) kadrolarına da katıldı. 29 kasım 1987′de xviii. dönem milletvekilliği seçimlerinde i̇zmir milletvekili seçildi. bu dönem sonunda milletvekilliğinden ayrılıp tekrar ankara üniversitesi tıp fakültesi öğretim üyeliği görevine döndü.

1991 türkiye genel seçimleri kesin bir parti hükûmeti için çoğunluk sonuç vermedi ve 1995'e kadar türkiye koalisyon hükûmetleri ile yürütüldü. türkan akyol, 22 şubat 1992′de erdal i̇nönü’nün başkan yardımcısı olduğu 49. demirel hükümetinde (kadın işlerinden sorumlu) devlet bakanı olarak dışarıdan atandı. 1993'te cumhurbaşkanı turgut özal ölünce daha önce koalisyonda başbakan olan süleyman demirel cumhurbaşkanı seçildi. tansu çiller'in 50. hükümeti dyp-shp koalisyonu olarak kuruldu. türkan akyol dışarıdan girip shp milletvekili olarak devlet bakanı olarak 27 temmuz 1994 tarihine kadar görev yaptı.
 
türkan akyol, akademik ve siyasi görevleri dışında birçok dernek ve kurumda sosyal faaliyetlerde bulundu. bunlardan en önemlileri dünya sağlık örgütü (dsö) (i̇ngilizce: world health organization (who)) avrupa bölgesi şeref üyeliği ve dört sene yaptığı sosyalist enternasyonal kadın kolu başkan yardımcılığıdır.

bursa'da 16 ocak 1995 tarihinde sağlık bakanlığı'na bağlı olarak açılan göğüs hastalıkları hastanesine eski sağlık bakanına atfen "türkân akyol göğüs hastalıkları hastanesi" adı verilmiştir.

7 eylül 2017'de tedavi gördüğü hacettepe üniversitesi hastanesinde 88 yaşında iken hayatını kaybetti.

evli ve iki çocuk annesiydi.

kaynakça

dış bağlantılar 
ankara üniversitesi resmî websitesi ankara.edu.tr'de  "rektorlerimiz : prof. dr. türkan akyol (31.05.1980 – 31.07.1982)" maddesi. online: 

1928 doğumlular
2017 yılında ölenler
tbmm 18. dönem i̇zmir milletvekilleri
ankara üniversitesi rektörleri
erenköy kız lisesinde öğrenim görenler
ankara üniversitesi tıp fakültesinde öğrenim görenler
üniversitelerarası kurul başkanları
yükseköğretim kurulu bakanlar kurulu kontenjanı üyeleri
tbmm millî eğitim, kültür, gençlik ve spor komisyonu
tbmm sağlık, aile, çalışma ve sosyal işler komisyonu
shp parti meclisi üyeleri
türk kadın milletvekilleri
i̇stanbul doğumlu siyasetçiler
ankara'da ölenler
karşıyaka mezarlığı'na defnedilenler
kadın sağlık bakanları
kadın aile bakanları
kadın devlet bakanları
türkiye cumhuriyeti devlet bakanları