Oktay Akbal

mehmet oktay akbal (20 nisan 1923, i̇stanbul - 28 ağustos 2015, muğla), türk gazeteci ve yazardır. uzun süre cumhuriyet gazetesinde evet/hayır adlı köşenin yazarlığını yapmıştır.

yaşamı 
20 nisan 1923 tarihinde i̇stanbul'da doğdu. savcılık, ardından serbest avukatlık yapan salih şahabettin bey ile eski vali, siyaset adamı ve yazar ebubekir hâzım tepeyran'ın kızı vuslat hanım'ın oğludur.

kumkapı'daki saint benoit fransız lisesi'nde başladığı ortaöğrenimini, 1942 yılında i̇stiklal lisesi'nde bitirdi. bir süre öğrenimini i̇stanbul üniversitesi hukuk (1944) ve edebiyat (1946) fakültelerinde sürdürdü ancak yüksek öğrenimini yarıda bırakarak kendini yazarlığa verdi. 1943 ve 1944 yıllarında servet-i fünûn (uyanış) dergisinde sekreterlik, 1947 ve 1951 yılları arasında millî eğitim bakanlığı tercüme bürosu'nda memurluk yaptı. ancak yaşamını gerçek anlamda gazetecilik yaparak kazanmıştır.

1939 ve 1940 yıllarında yeni sabah ve i̇kdam gazetelerinde çevirileri ve öyküleri yayımlanmıştır. 1944 ve 1946 yılları arasında vakit gazetesinde eleştiriler ve tanıtma yazıları yazmıştır. büyük doğu dergisinde her hafta dünya fikir sanat hareketleri sütununu yazmış, 1951 ve 1956 yılları arasında vatan gazetesinde, düzeltmen, yazman ve yazı işleri müdürü olarak çalışmıştır. 1956'da köşe yazarlığına başlamıştır. 1985 yılından sonra hürriyet gazetesi için köşe yazarlığı yapan akbal, daha sonra milliyet gazetesinde çalışmıştır. uzun yıllar cumhuriyet gazetesinde köşe yazarlığı yapmıştır. son yazısını 23 mart 2014'te, "huzur" başlığı ile yazmıştır.

öykü yazmaya ilkokul yıllarında başladı. çeşitli çocuk dergilerinde öyküleri yayımlandı. 1939'da, henüz lise öğrencisiyken yazdığı bir öykünün i̇kdam gazetesinde yayımlanmasıyla edebiyat dünyasına girdi. i̇kdam ve yeni sabah gazetelerinde hemen her gün bir öyküsü; bin bir roman, çocuk haftası, yıldız gibi gazete ve dergilerde yazıları, öyküleri ve çevirileri yayımlandı. akbal'ın gerçek anlamda öyküye yönelmesi sait faik'in semaver adlı kitabını okumasından sonra başlamıştır.

servet-i fünûn (uyanış) dergisinde çalıştığı sıralarda başlayan eski yeni tartışmalarında yeni edebiyatın içinde yer alan akbal'ın böylece asıl edebiyatçı dönemi açılmıştır. kendi yaşam deneyimlerinden, çocukluk anılarından yola çıkan, küçük kent insanını da göz ardı etmeyen duygulu öyküler yazmaya başlamıştır. bunlar toplumsal olaylarla ilgili gözlemlere değil, anılara ya da düşlere dayalı, içe dönük öykülerdir. akbal öyküleri, behçet necatigil'in deyişiyle "konulu hikâyeler değil de, belli konular çevresinde oluşan anılar toplamıdır". yazın çevrelerinde geniş ve olumlu yankı uyandıran önce ekmekler bozuldu adlı ilk kitabını 1946'da çıkarmıştır. onu, 1949'da aşksız i̇nsanlar izlemiştir.

garipler sokağı ve bizans definesi adlı kitapları rusçaya; dondurmalı sinema sırpçaya çevrildi. suçumuz i̇nsan olmak adlı kitabın erdoğan tokatlı yönetiminde 1986 yılında filmi çekildi.

yazar 28 ağustos 2015 tarihinde öldü.

eserleri 
günlük
 geçmişin kuşları
 yeryüzü korkusu
 anı 
 anılarda görmek (1972)
 cüce çeşme sokağı nerde?
 hiroşimalı masahi nii
 kırmızı tenteli tramvay babıali'de 50 yıl
 şair dostlarım (1964)
 şairlere ölüm yok
 hiroşimalar olmasın

 çocuk kitabı 
 dondurmalı sinema
 yeşil ev

 deneme 
 bir de simit ağacı olsaydı
 ölümsüz oyun
 dost kitapları (1967) 
 geçmişin i̇çinden
 kanatlı sözler uçar mı?
 konumuz edebiyat 
 odamda bir güvercin
 önce şiir vardı (1982)
 senin adın aşk
 sözcüklerle yolculuk
 temmuz serçesi
 yaşam bir uzlaşmadır
 yaşasın edebiyat 
 yazar bir tanıktır
 yeryüzü korkusu
 yüzyıldır umutsuzluk
 zaman sensin

 roman-hikâye 
 akşam kuşları: bütün öyküleri 2
 atatürk yaşadı mı? (1975)
 aşksız i̇nsanlar (hikâye)
 batık bir gemi
 bayraklı kapı: bütün öyküleri 1
 berber aynası (hikâye)
 bizans definesi (hikâye)
 düş ekmeği
 ey gece kapını üstüme kapat
 garipler sokağı
 güzel düşlerin sonu
 hücrede karmen
 i̇lkyaz devrimi(hikâye)
 i̇nsan bir ormandır (1975)
 i̇stinye suları (hikâye) (1973)
 karşı kıyılar
 lunapark (hikâye) (1983)
 önce ekmekler bozuldu (hikâye)
 suçumuz i̇nsan olmak (cumhuriyet kitapları)
 tarzan öldü (hikâye)
 yalnızlık bana yasak (hikâye)
 yazmak yaşamak (cumhuriyet kitapları)
 sancak kırmızısı
 haliç rüzgarı

 tarih 
 atatürk bir gün gelecek
 atatürk bir gün gelecek 4. baskı (2008) cumhuriyet kitapları
 hiroşimalar olmasın

ödüller 
 1950: türk dil kurumu roman ödülü, garipler sokağı
 1958: türk dil kurumu roman ödülü, suçumuz i̇nsan olmak
 1959: sait faik hikâye armağanı, berber aynası
 1982: türkiye gazeteciler cemiyeti başarı ödülü - güncel yazı
 1993: sedat simavi ödülü, senin adın aşk
 2000: orhan kemal roman armağanı
 2005: cumhurbaşkanlığı kültür ve sanat büyük ödülü

kaynakça 

notlar

1923 doğumlular
i̇stanbul doğumlu yazarlar
2015 yılında ölenler
muğla'da ölenler
muğla'da defnedilenler
türk köşe yazarları
orhan kemal roman armağanlı yazarlar
sait faik hikâye armağanı sahipleri
20. yüzyıl türk gazetecileri
21. yüzyıl türk gazetecileri
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
sedat simavi ödülü sahipleri
burhan felek basın hizmet ödülü sahipleri
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
türkiye gazeteciler cemiyeti başarı ödülü sahipleri