1989

1989 (mcmlxxxix) pazar günü başlayan yıl. 20. yüzyılın ve 2. milenyumun 89. yılı.

olaylar

ocak
 11 ocak - amerika birleşik devletleri başkanı ronald reagan, 8 yıl sürdürdüğü görevi, george h. w. bush'a devretmek için beyaz saray'dan ayrıldı.
 20 ocak - george h. w. bush, 41. abd başkanı olarak göreve başladı.

şubat
 6 şubat - polonya halk cumhuriyeti, faaliyetleri 1981'de yasaklanan lech wałęsa liderliğindeki solidarność (dayanışma hareketi) ile ilk kez görüşmeye başladı.
 14 şubat - i̇ranlı lider humeyni, şeytan ayetleri kitabının yazarı salman rushdie'nin öldürülmesi emrini verdi.
 15 şubat - sovyet-afgan savaşı: sscb orduları, afganistan'dan tamamen çekildi.
 24 şubat - estonya'daki tarihi bağımsızlık günü kutlamalarında 44 yıl sonra ilk kez estonya bayrağı dalgalandırıldı.

mart
24 mart – exxon valdez kazası: alaska'nın prince william sound bölgesinde, exxon valdez karaya oturduktan sonra 240.000 varil (38.000 m3) petrol denize sızdı.
 26 mart
 1989 türkiye yerel seçimleri yapıldı.
 sovyetler birliği'nde yapılan ilk serbest seçimlerde komünist parti yenilgiye uğradı.
29 mart - 61. akademi ödülleri, los angeles'taki shrine auditorium'da düzenlendi. yağmur adam en i̇yi film ödülünü kazandı

nisan
 5 nisan - polonya halk cumhuriyeti hükûmeti ile solidarność'un görüşmeleri sonucunda 1 haziran'da demokratik seçimlerin yapılacağına dair antlaşma imzalandı.
 9 nisan - gürcistan'ın en büyük şehri tiflis'teki barışçıl gösteriyi bastıran kızıl ordu, 20 kişiyi öldürdü ve birçok kişiyi de yaraladı.
 18 nisan
 türkiye'de ilk tüp bebek (ece çoker), i̇zmir'de ege üniversitesi tüp bebek merkezi'nde dünyaya geldi.
 çin'de binlerce öğrenci, daha geniş demokrasi talebiyle sokaklara döküldü.

mayıs
 29 mayıs - bulgaristan'daki asimilasyon politikası sonucu bulgaristan türklerinin türkiye'ye göçü başladı ve yıl sonuna dek türklerin büyük çoğunluğu zorunlu göçe tabi tutuldu.

haziran
 4 haziran - çin'de devam eden tiananmen meydanı protestoları kanla bastırıldı.
 5 haziran - solidarność hareketinin kurduğu parti, düzenlenen serbest seçimlerden zaferle ayrılıp orta ve doğu avrupa'da kurulacak yeni anti-komünist hükümetlerden ilkini oluşturdu.
 12 haziran - capcom, street fighter ii adlı arcade oyununu arcade salonlarina sürdü.
 16 haziran - budapeşte'deki kahramanlar meydanı'nda toplanan 250.000 kişilik kalabalık, sscb'ye karşı çıkmanın bedelini 1958'deki idamıyla ödeyen eski macar başbakan imre nagy tarafından yeniden düzenlenen bir cenaze töreniyle gömüldü.

temmuz

ağustos
 23 ağustos - baltık yolu: letonya, estonya ve litvanya'da iki milyon kişi el ele tutuşup yaklaşık 650 km boyunca bir insan zinciri oluşturarak sscb'den özgürlük ve bağımsızlıkla ilgili taleplerde bulundular.

eylül

ekim
 3 ekim - batıya olan göçleri durdurmak için doğu almanya hükûmeti çekoslovakya ile olan sınırını kapattı.
 5 ekim - 14. dalay lama'ya nobel barış ödülü verildi.
 9 ekim - leipzig, doğu almanya'da 70 binden fazla kişi hükûmet karşıtı gösterilere katılarak demokratik reform taleplerinde bulundu.
 23 ekim - başarıya ulaşmayan macar devrimi'nden tam 33 yıl sonra cumhurbaşkanı mátyás szűrös, macaristan'ın artık komünist bir ülke olmadığını ve macaristan halk cumhuriyeti yerine macaristan cumhuriyeti'nin kurulduğunu ilan etti.
 31 ekim - tbmm'de yapılan cumhurbaşkanlığı seçimleri sonunda turgut özal, türkiye'nin 8. cumhurbaşkanı seçildi.

kasım
 9 kasım
 7. cumhurbaşkanı kenan evren görevini turgut özal'a devretti.
 berlin duvarı'nın yıkılmaya başlanması.
 20 kasım - kadife devrim: 200.000 dolayında barışçıl gösterici, çekoslovakya'nın başkenti prag'da komünist hükûmet karşıtı eylemlere katıldı.
 24 kasım - serbest seçimler ve demokratik reformlar için büyüyerek devam eden protesto gösterileri sonucunda genel sekreter miloš jakeš ve çekoslovakya komünist partisi'nin ileri gelenleri görevlerinden istifa etti. jakeš'in yerine karel urbánek geçti.
 26 kasım - uruguay'da yapılan genel seçimlerde, luis alberto lacalle cumhurbaşkanı olarak seçildi.

aralık
 3 aralık - abd başkanı george h. w. bush ile sovyet lideri mihail gorbaçov'un malta'da yaptıkları bir görüşme sonucunda, soğuk savaş'ın sona erdiği açıklandı.
 10 aralık - çekoslovakya cumhurbaşkanı gustáv husák görevinden istifa ederek ülkede 1948'den bu yana ilk kez komünist olmayan bir hükûmetin kurulmasının yolunu açtı.
 13 aralık - ünlü country şarkıcısı taylor swift doğdu.
 21 aralık - romanya sosyalist cumhuriyeti devlet başkanı nikolay çavuşesku, bükreş'te 110.000 kişilik kalabalığa hitap ederken protesto edilmeye başladığında, orduya protestoculara saldırı emri verdi.
 23 aralık - nikolay çavuşesku ve eşi elena, târgoviște'de kaçmaya çalışırken yakalandı.
 25 aralık - nikolay çavuşesku ve eşi elena, insanlığa karşı suç işlemelerinden dolayı suçlu bulundu ve kurşuna dizilerek idam edildi.
 28 aralık - václav havel, federal meclis üyeleri tarafından çekoslovakya'nın yeni cumhurbaşkanı olarak seçildi.

doğumlar

ocak 
 1 ocak - hasan ali durtuluk, türk futbolcu
 5 ocak - clara cleymans, belçikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı
 6 ocak - andy carroll, i̇ngiliz futbolcu
 7 ocak
 emiliano insúa, arjantinli futbolcu
 ziyoda kobilova, özbek oyuncu
 8 ocak
 nina dobrev, bulgar oyuncu
 michael beasley, amerikalı basketbolcu
 9 ocak - michaëlla krajicek, hollandalı tenisçi
 13 ocak - i̇gor kuzmin, rus futbolcu
 15 ocak - keiffer hubbell, amerikalı buz patenci
 21 ocak - doğuş balbay, türk basketbolcu
 27 ocak - ricky van wolfswinkel, hollandalı futbolcu

şubat 
 4 şubat
 laura gonçalves, portekizli model
 maría belén jerez, şilili manken
 5 şubat - jeremy sumpter, amerikalı oyuncu
 8 şubat - bronte barratt, avustralyalı yüzücü
 13 şubat 
 rodrigo possebon, brezilyalı futbolcu
 ali balkaya, türk futbolcu (ö. 2011)
 16 şubat - ida ehre, avusturyalı-alman oyuncu, eğitimci ve tiyatro yönetmeni
20 şubat - bahar yapar, boşnak basketbolcu
 21 şubat 
 corbin bleu, amerikalı oyuncu, şarkıcısı
 umut çamkıran, türk boksör
 23 şubat - evan bates, amerikalı buz patenci
 24 şubat - kosta koufos, yunan-amerikan basketbolcu
 27 şubat - stephen kiprotich, ugandalı uzun mesafe koşucusu

mart 
 1 mart
 daniella monet, amerikalı oyuncu ve şarkıcı
 carlos vela, meksikalı futbolcu
 2 mart - joey godee, hollandalı futbolcu
 4 mart - erin heatherton, amerikalı manken ve oyuncu
 5 mart - sterling knight, amerikalı oyuncu
 6 mart - agnieszka radwańska, polonyalı tenisçi
 9 mart - kim tae-yeon, güney koreli şarkıcı ve dansçı
 11 mart - anton yelchin, amerikalı oyuncu (ö. 2016)
 14 mart - colby o'donis, amerikalı şarkıcı
 16 mart
 theo walcott, i̇ngiliz futbolcu
 peaches geldof, i̇ngiliz köşe yazarı ve model (ö. 2014)
 blake griffin, amerikalı basketbolcu
 17 mart - shinji kagawa, japon futbolcu
 18 mart - lily collins, i̇ngiliz-amerikan oyuncu, model ve tv muhabiri
 24 mart - andriy fartuşnyak, ukraynalı futbolcu
 25 mart
 scott sinclair, i̇ngiliz futbolcu
 alyson michalka, amerikalı oyuncu ve şarkıcı
 28 mart - uğur uğur, türk futbolcu

nisan 
 1 nisan - willian rocha, brezilyalı futbolcu
 4 nisan - chris herd, avustralyalı futbolcu
 14 nisan - sarah ćosić, hırvat manken
 19 nisan
 simu liu, kanadalı oyuncu
 aiday isaeva, kazak manken
 23 nisan - nicole vaidišová, çek tenisçi
 25 nisan - aysel teymurzade, azerbaycanlı şarkıcı
 27 nisan
 lars bender, alman futbolcu
 sven bender, alman futbolcu

mayıs 
 4 mayıs - rory mcilroy, kuzey i̇rlandalı golfçü
 5 mayıs
 chris brown, amerikalı r&b şarkıcısı
 kurt calleja, maltalı şarkıcı
 6 mayıs - dominika cibulková, slovak tenisçi
 8 mayıs - katy b, i̇ngiliz şarkıcı
 11 mayıs - giovani dos santos, meksikalı futbolcu
 12 mayıs
 eleftheria eleftheriou, yunan şarkıcı
 imogen poots, i̇ngiliz oyuncu ve model
 16 mayıs - behati prinsloo, namibyalı model
 17 mayıs - tessa virtue, kanadalı buz patenci
 25 mayıs - aliona moon, moldovalı şarkıcı
 29 mayıs
 eyþór ingi gunnlaugsson, i̇zlandalı şarkıcı
 riley keough, amerikalı oyuncu ve model
 31 mayıs
 bas dost, hollandalı futbolcu
 marco reus, alman futbolcu
 tanner mayes, amerikalı oyuncu

haziran 
 2 haziran - freddy adu, amerikalı futbolcu
 3 haziran - katie hoff, amerikalı yüzücü
 8 haziran 
 amaury vassili, fransız opera sanatçısı
 timea bacsinszky, i̇sviçreli tenisçi
 10 haziran - alexandra stan, rumen şarkıcı
 14 haziran - lucy hale, amerikalı oyuncu ve şarkıcı
 17 haziran - simone battle, amerikalı oyuncu ve şarkıcı (ö. 2014)
 23 haziran
 burak kaplan, türk futbolcudur.
 lauren bennett, i̇ngiliz şarkıcı, dansçı ve model
 27 haziran - matthew lewis, i̇ngiliz oyuncu
 30 haziran - candide öztürk, türk basketbolcu

temmuz 
 10 temmuz - i̇smail köybaşı, türk futbolcu
 11 temmuz - david henrie, amerikalı oyuncu
 12 temmuz - phoebe tonkin, avustralyalı oyuncu
 15 temmuz - alisa kleybanova, rus tenisçi
 16 temmuz - gareth bale, galli futbolcu
 18 temmuz
 dmitri solovyov, rus buz patenci
 yohan mollo, fransız futbolcu
 20 temmuz - yuliya gavrilova, rus eskrimci
 23 temmuz
 daniel radcliffe, i̇ngiliz oyuncu
 paul wesley, amerikalı oyuncu
 víctor rodríguez romero, i̇spanyol futbolcu
 25 temmuz
brad wanamaker, amerikalı basketbolcu
olga rotari, moldovalı müzisyen
 31 temmuz - viktoriya azarenka, belaruslu tenisçi

ağustos 
 5 ağustos - nina radojčić, sırp sanatçı
 6 ağustos - hazal adıyaman, türk oyuncu 
 9 ağustos
 stefano okaka, i̇talyan futbolcu
 paige spara, amerikalı oyuncu
 15 ağustos - joe jonas, amerikalı şarkıcı
 21 ağustos 
 ena sandra causevic, danimarkalı manken
 hayden panettiere, amerikalı oyuncu
 26 ağustos - james harden, amerikalı basketbolcu
 27 ağustos - çağan atakan arslan, türk kick boks ve muay thai sporcusu

eylül 
 1 eylül
 cindi çelik - türk muay thai ve kick boks sporcusu
 bill kaulitz - tom kaulitz, alman müzisyen kardeşler
 daniel sturridge, i̇ngiliz futbolcu
 2 eylül - alexandre pato, brezilyalı futbolcu
 7 eylül
hannah john-kamen, i̇ngiliz oyuncu
jonathan majors, amerikalı aktör
 8 eylül 
 avicii, i̇sveçli dj, remixer ve prodüktör (ö. 2018)
gylfi sigurðsson, i̇zlandalı milli futbolcu
tabaré viudez, uruguaylı futbolcu
henik luiz de andrade, brezilyalı futbolcu
sérgio manoel barbosa santos, brezilyalı eski
 9 eylül 
beta berk bayındır, türk rapçi ve söz yazarı 
dairis bertāns, letonyalı basketbolcu
 13 eylül - thomas müller, alman futbolcu
 19 eylül - tyreke evans, amerikalı basketbolcu
 21 eylül - jason derulo, amerikalı şarkıcı ve oyuncu
 22 eylül - sabine lisicki, alman tenisçi
 23 eylül - 
 brandon jennings, amerikalı basketbolcu
 sui he, çinli model ve oyuncu
 26 eylül - kieran gibbs, i̇ngiliz futbolcu
 28 eylül - çağla büyükakçay, türk kadın milli tenisçi

ekim 
 4 ekim
 lil mama, amerikalı rapçi
 kimmie meissner, amerikalı buz patenci
 6 ekim - albert ebossé bodjongo, kamerunlu futbolcu (ö. 2014)
 11 ekim - michelle wie, amerikalı golfçu
 12 ekim - paulo henrique chagas de lima, brezilyalı futbolcu
 14 ekim - mia wasikowska, avustralyalı oyuncu
 19 ekim - miroslav stoch, slovak futbolcu
 24 ekim - felix kjellberg, i̇sveçli youtube ünlüsü
 30 ekim
 nastia liukin, amerikalı artistik jimnastikçi
 seth adkins, amerikalı oyuncu
 31 ekim - rógvi poulsen, faroeli futbolcu

kasım 
 3 kasım - paula deanda, meksikalı-amerikan şarkıcı
 6 kasım - jozy altidore, amerikalı futbolcu
 9 kasım - gianluca bezzina, maltalı doktor ve şarkıcı
 19 kasım - tyga, amerikalı rapçi
 20 kasım - cody linley, amerikalı oyuncu
 25 kasım - tom dice, belçikalı şarkıcı ve söz yazarı
 26 kasım - cassidy gard, amerikalı oyuncu

aralık 
 6 aralık - deshauna barber, amerikalı model
 7 aralık
 vladan giljen, karadağlı futbolcu
 nicholas hoult, i̇ngiliz oyuncu
 8 aralık - daisy ducati, amerikalı oyuncu
 9 aralık - eric bledsoe, amerikalı basketbolcu
 13 aralık - taylor swift, amerikalı şarkıcı
 14 aralık - onew, güney koreli şarkıcı
 15 aralık - aaron michael cox, amerikalı şarkıcı (ö. 2012)
 18 aralık - arina ushakova, rus buz patenci
 22 aralık - jordin sparks, amerikalı şarkıcı
 26 aralık - yohan blake, jamaikalı kısa mesafe koşucusu
 29 aralık - kei nishikori, japon tenisçi
 30 aralık - ryan sheckler, amerikalı kaykaycı

ölümler

ocak 
 7 ocak - hirohito, 124. japon imparatoru (d. 1901)
 18 ocak - bruce chatwin, i̇ngiliz yazar (d. 1940)
 23 ocak - salvador dali, i̇spanyol sürrealist ressam (d. 1904)
 24 ocak - ted bundy, amerikalı seri katil (d. 1946)

şubat 
 2 şubat - ondrej nepela, slovak buz patenci (d. 1951)
 3 şubat - john cassavetes, amerikalı oyuncu ve yönetmen (d. 1929)
 6 şubat - barbara tuchman, amerikalı tarihçi (d. 1912)
 9 şubat - osamu tezuka, japon manga sanatçısı ve animatör (d. 1928)
 12 şubat - thomas bernhard, avusturyalı yazar (d 1931)
 27 şubat
 konrad lorenz, avusturyalı etoloji uzmanı (d 1903)
 paul oswald ahnert, alman gök bilimci (d. 1897)

mart 
 3 mart - tahsin banguoğlu, türk dilbilimci ve siyasetçi (d. 1904)
 7 mart - bahaeddin ögel, türk tarih profesörü. (d. 21 nisan 1923)
 9 mart - robert mapplethorpe, amerikalı fotoğraf sanatçısı (d. 1946)
 9 nisan - moshe ziffer, i̇srailli heykeltıraş (d. 1902)

nisan 
 12 nisan
 abbie hoffman, amerikalı sosyal ve politik aktivist (d. 1936)
 sugar ray robinson, amerikalı boksör (d. 1921)
 15 nisan - hu yaobang, çin komünist partisi (çkp) genel sekreteri (d. 1915)
 16 nisan - hakkı yeten, namıdiğer baba hakkı, beşiktaş'ın eski millî oyuncusu. (d. 1910)
 18 nisan - candan tarhan, türk futbolcu ve teknik adam. (d. 1942)
 22 nisan - emilio g. segrè, i̇talyan fizikçi (d. 1905)
 26 nisan - lucille ball, amerikalı komedyen, sinema, televizyon, sahne ve radyo oyuncusu (d. 1911)
 30 nisan - sergio leone, i̇talyan film yönetmeni (d. 1929)

mayıs 
 20 mayıs - john hicks, i̇ngiliz iktisatçı (d. 1904)

haziran 
 3 haziran - humeyni, i̇ranlı lider (d. 1902)
 9 haziran - george wells beadle, amerikalı genetikçi (d. 1903)
 15 haziran - ray mcanally, i̇rlandalı oyuncu (d. 1926)
 20 haziran - hasan i̇zzettin dinamo, türk şair ve yazar (d. 1909)
 23 haziran - werner best, alman nazi, hukukçu, polis şefi, darmstadt nazi partisi lideri (d. 1903)
 27 haziran - alfred jules ayer, i̇ngiliz düşünür (d. 1910)
 28 haziran - joris ivens, hollandalı sinemacı (d. 1898)

temmuz 
 2 temmuz - franklin j. schaffner, amerikalı film yönetmeni (d. 1920)
 6 temmuz - jános kádár, macar siyasetçi (d. 1912)
 11 temmuz - laurence olivier, (d. 1907)
 16 temmuz - herbert von karajan, avusturyalı orkestra şefi (d. 1908)
 23 temmuz - donald barthelme, amerikalı yazar (d. 1931)

ağustos 
 12 ağustos - william shockley, amerikalı fizikçi ve mucit (d. 1910)
 23 ağustos - r. d. laing, i̇skoç psikiyatrist (d. 1927)
 26 ağustos - irving stone, amerikalı yazar (d. 1903)
 14 ağustos - belgin sarılmışer, türk arabesk şarkı yazarı (d. 1959)

eylül 
 4 eylül - georges simenon, belçikalı polisiye yazarı (d. 1903)
 21 eylül - ertem eğilmez, türk film yapımcısı ve yönetmen (d. 1929)
 22 eylül - irving berlin, amerikalı şarkı sözü yazarı ve besteci (d. 1888)
 28 eylül - ferdinand marcos, filipinler devlet başkanı (d. 1917)

ekim 
 4 ekim - graham chapman, i̇ngiliz komedyen (d. 1941)
 6 ekim - bette davis, amerikalı oyuncu (d. 1908)
 9 ekim - yusuf atılgan, türk roman ve öykü yazarı (d. 1921)
 12 ekim - jay ward, amerikalı animatör ve yapımcı (d. 1920)
 26 ekim - charles j. pedersen, amerikalı organik kimyacı (d. 1904)

kasım 
 5 kasım
 vladimir horowitz, rus piyanist (d. 1903)
 barry sadler, amerikalı asker, yazar ve müzisyen (d. 1940)
 13 kasım - rohana wijeweera, sri lankalı siyasetçi (d. 1943)
 22 kasım - rené moawad, lübnan cumhurbaşkanı (d. 1925)
 30 kasım - ahmadou ahidjo, ilk kamerun devlet başkanı (d. 1924)

aralık 
 14 aralık - andrey saharov, rus fizikçi (d. 1921)
 15 aralık - ali şen, türk sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1918)
 16 aralık - lee van cleef, amerikalı oyuncu (d. 1925)
 22 aralık - samuel beckett, nobel edebiyat ödüllü i̇rlandalı yazar (d. 1906)
 25 aralık
 nikolay çavuşesku, rumen diktatör ve cumhurbaşkanı (d. 1918)
 william dean martin, amerikalı beyzbolcu ve teknik direktör (d. 1928)

öldüğü gün ve ay bilinmeyenler 
 fatmir gjata, arnavut yazar.

kültür/sanat 

 şubat: senaryosunu feride çiçekoğlu'nun yazdığı, yönetmenliğini tunç başaran'ın yaptığı, uçurtmayı vurmasınlar filmi yayınlandı. film, antalya altın portakal film festivali'nde en i̇yi film ve en i̇yi senaryo ödülleri başta olmak üzere o yıl düzenlenen pek çok törende ödül aldı.
 21 mart: madonna'nın like a prayer albümü yayınlandı. albümle aynı adı taşıyan, 27 şubat 1989'da yayınlanan, albümle aynı adı taşıyan ilk single, sanatçının en iyi şarkılarından biri olarak görüldü ve klibiyle de tüm dünyada büyük sansasyon yarattı.
 temmuz: sezen aksu'nun sezen aksu söylüyor albümü yayınlandı. albümden çıkan "şinanay", "belalım", "bırak beni" gibi parçalar yıla damgasını vurdu ve sezen aksu'yu o yıl türkiye'de en çok konuşulan isimlerinden biri haline getirdi.
 29 ağustos ve 30 ağustos: metallica'nın 1988'de başlattığı turne kapsamında önemli yer tutan seattle konserlerini verdi.
 7 eylül: janet jackson'ın zirve albümü olarak görülen rhythm nation 1814 yayınlandı. albüm, "escapade", "black cat" ve "love will never do (without you)" gibi hitler içeriyordu. aynı zamanda 24 ekim 1989'da yayınlanan "rhythm nation" single'ı klibiyle dikkat çekti.
 12 eylül: aerosmith'ın kült haline gelmiş albümlerinden pump yayınlandı. 16 ağustos 1989'da yayınlanan "love in an elevator", 8 kasım 1989'da yayınlanan "janie's got a gun" ve şubat 1990'da yayınlanan "what it takes" single'ları, albümün hit parçalarıydı.
 kasım: nükhet duru'nun "neydi neydi", "destina", "aşık oluyorum eyvah" ve "hançer" gibi parçalarını içeren benim yolum albümü yayınlandı.
 27 aralık: ajda pekkan'ın yerli besteci ve müzisyenlerle çalışmaya başladığı ilk albümü ajda 90 yayınlandı. başta "yaz yaz yaz" olmak üzere, "her yaşın ayrı güzelliği var", "sana bana yeter" ve "ne günler" gibi hitleriyle türk pop müziğini geliştirdi.

nobel ödülleri 

 fizik - norman f. ramsey, hans g. dehmelt, wolfgang paul
 kimya - sidney altman, thomas r. cech
 tıp - j. michael bishop, harold e. varmus
 edebiyat - camilo josé cela
 barış - tenzin gyatso, 14. dalai lama
 ekonomi - trygve haavelmo