Subhas Chandra Bose

subhas chandra bose (hintçe: सुभाष चन्द्र बोस / subhāṣ chandra bōs, bengalce: সুভাষচন্দ্র বসু / subhāṣ chondro bosu, oriya: ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ, d. 23 ocak 1897 - ö. 18 ağustos 1945), genelde "netaji" (hintçe: नेताजी, netāji: "önder") olarak hitap edilen milliyetçi, hindistan bağımsızlık hareketi'nin siyasi lideri, hindistan ulusal kongresi'nin başkanı, özgür hindistan geçici hükûmeti (hintçe: आर्ज़ी हुक़ूमत-ए-आज़ाद हिन्द, urduca: عارضی حکومت‌ِ آزاد ہند, arzi hukumat-e-azad hind)'nin hükûmet başkanı ve özgür hindistan ordusu (hintçe: आज़ाद हिन्द फ़ौज / azad hind fauj, i̇ngilizce: indian national army：ina)'nun başkomutanı. ii. dünya savaşı sırasında faşistlerle iş birliği yaptı.

hindistan ulusal kongresi 

1897'de britanya hindistanı'nın orissa eyaleti'nin ticarî merkezi olan cuttack şehrinde avukat janakinath bose ve prabhavati devi'nin on dört çocuklarının dokuzuncusu olarak doğdu. kalküta'da bulunan ravenshaw collegiate school'da okuduktan sonra 1918'de kalküta üniversitesi'nin scottish church college okulundan mezun oldu. ailesinin isteği üzerine cambridge üniversitesi'nin fitzwilliam college okuluna girdi.

1921'de gandi liderliğindeki hindistan bağımsız hareketi'ne katıldı. 1924'te culcatta belediyesi'nin yönetim kuruluna seçildiyse de 1925'te tutuklanıp mandalay'de hapislendi.

18 kasım 1937'de avrupa'ya uçtı ve 26 aralık 1937'de avusturya'lı emilie schenkl ile evlendi. 1942'de viyana'da kızları anita pfaff dünyaya geldi.

nazi almanyası'na iltica 

ii. dünya savaşı başladıktan sonra tutuklanarak yargılanmasını beklemek üzere ağabeyinin evinde hapsedildi. 1941'de gizlice ağabeyinin evinden çıkarak yeğeni sisir k. bose'nun kullandığı volkswagen markalı arabası ile peşaver'dan afganistan'a ulaştı.

mayıs 1941'de eşi emilie schenkl ile birlikte roma'yı ziyaret ederek altı ay kaldı. i̇talan dışişleri bakanı galeazzo ciano ile görüşüp ilanın taslaığı hakkında tartıştı. ve 5 mayıs 1941'de chiano vasıtasıyla benito mussolini ile görüştü.

özgür hindistan geçici hükûmeti

özgür hindistan ordusu 

japon i̇mparatorluk kara kuvvetleri genelkurmay başkanlığı japon i̇mparatorluğun savaşa katılmadan önce bangkok askerî ateşeliğinde görevli binbaşı iwaichi fujiwara başkanlığında "fujiwara kikan: kısaca f kikan" adlı özel birim kurdu ve ekim 1941'de faaliyete başladı. malaya seferi'nde japonlara teslim olan britanya hint ordusu (british indian army: bia) askerleri, singapur'un düşümesinin ertesinde 17 şubat 1942'de, farrer park'ta toplatırıp hindistan'ın bağımsızlığı için britanya i̇mparatorluğu'na karşı birlikte savaşmaya çağırdı. "the farrer park address" olarak bilinen konuşmanın ardından gönüllü olarak savaşacak askerlerden hindistan ulusal ordusu (özgür hindistan ordusu) kuruldu ve komutası yüzbaşı mohan singh'a verildi. 20 mart 1942'de japon i̇mparatorluk kara kuvvetleri genelkumay başkanlığı, tokyo'da sannō otelinde japonya'da ikamet eden hindistanlılar, daha tokyo'ya iltica etmiş olan rash behari bose başkanlığındaki hindistan bağımsızlık cemiyeti ve hindistan ulusal ordusu'nun temsilcileri bir araya getirdi. görüşmenin sonucunda hindistan ulusal ordusu, hindistan bağımsızlık cemiyeti'ne bağlandı. fakat aralarında iktidar kavgası yaşandı. singh ve hindistan ulusal ordusu, rash behari bose'yı japonya'nın kuklası olarak görmeye başladı. singh japonları eleştirdiği için 29 aralık 1942'de görevinden alındı ve tutuklanarak singapur'un saint john's adası'nda hapsedildi. rash behari bose, bu tutuklamasına yardımda bulunduğu için hindistan ulusal ordusu'nun güvenini kaybettiği için japon i̇mparatorluk kara kuvvetleri genelkurmay başkanlığı yeni lider arayışına girdi ve yeni lideri olarak almanya'da oturan subhas chandra bose'yu buldu.

japonya'ya geçiş 
8 şubat 1943'te berlin'den ayrıldı ve abid hasan ile birlikte kriegsmarine'ye bağlı denizaltı u-180 ile kiel'den hareket ederek 27 nisan'ı 28 nisan'a bağlayan gece madagaskar açıklarında japon i̇mparatorluk deniz kuvvetleri'ne bağlı denizaltı i-29'a aktardı ve 6 mayıs'ta sumatra adasına vardı. orada uçağa binerek penang, saigon ve taipei'de durarak 16 mayıs 1943'te tokyo'ya ulaştı. ardından japon i̇mparatorluk kara kuvvetleri genelkurmay başkanı hajime sugiyama, deniz kuvvetleri bakanı jōtarō shimada, deniz kuvvetleri genelkurmay başkanı osami nagano, dışişleri bakanı aoi shigemitsu ile görüştü. 10 haziran'da ise başbakanı hideki tōjō ile görüşüp 16 haziran'da kendisi tarafından japon i̇mparatorluk meclisi 82. olağanüstü dönemi'nin genel toplantısına davet edildi. aynı toplantıda tōjō, hindistan'ın bağımsızlığı için japon i̇mparatorluğu'nun elinden geleni yapacağını ilan etti. 21 haziran'da bose, radyon yayımında konuşma yaparak kendisinin tokyo'da bulunduğunu ve tōjō'nun hindistan'ın bağımsızlığını desteklediğini aktardı.

2 temmuz'da singapur'un kallang havalimanına inen bose, özgür hindistan ordusu'na ait bir tabur tarafından coşkuyla karşılandı. askerler bose ki jay (bose'nun sağlığı dolu olsun), inquilab zindabad (yaşasın i̇nkılap) diye bağırdılar. 5 temmuz'da bose'nun özgür hindistan ordusu başkomutanlığına getirilmesini kutlamak için askerî geçit töreni düzenlendi ve ordunun sloganı chalo delhi! (delhi'ye gidelim!) olarak açıklandı.

özgür hindistan geçici hükûmeti 

21 ekim'de özgür hindistan geçici hükûmeti'ni kurdu ve 23 ekim'de japon i̇mparatorluğu tarafından kabul edildi. 25 ekim'de özgür hindistan geçici hükûmeti müttefik devletlere karşı savaş ilan etti.

büyük doğu asya kongresi 

5-6 kasım 1943'te tokyo'da burma devlet başkanı ba maw, mançukuo başbakanı, zhang jinghui, çin cumhuriyeti nanking hükûmeti dvlet başkanı wang jingwei, japon i̇mparatorluğu başbakanı hideki tōjō, tayland prensi wan waithayakon ve filipinler cumhurbaşkanı josé p. laurel'in katılımlarıyla düzenlenen büyük doğu asya kongresi'ne gözlemci olarak katıldı.

ölümü 
subhas chandra bose, 1868-1945 yılları arasında aşırı yük yüklenmiş japon uçağı ile, japon yönetime bağlı  formoza'da (şimdiki  tayvan) düşmesiyle üçüncü dereceden yanıklar sonucu öldü.

i̇lgili filmler 
 puraido: unmei no toki (japonya, 1998)
 netaji subhas chandra bose: the forgotten hero (hindistan, 2005)

kaynakça

dış bağlantılar 

 jytotsna kamat, "netaji subhas chandra bose" 
 subhash chandra bose 

1897 doğumlular
1945 yılında ölenler
hint siyasetçiler
hindistan bağımsızlık mücadelesi
havacılık kazalarında ve olaylarında ölen kişiler