Sincap

sincap, sincapgiller () familyasından uzun kuyruk tüyleri ile dikkat çeken kemirici memelilerin ortak adıdır. anadolu'nun çeşitli yörelerinde "çekelez" ya da "tiyin" olarak da bilinir.

özellikleri 
vücudunun üst kısmı açık sarıdan kırmızımsı kahverengine ve siyaha kadar değişir. alt tarafı tamamen beyazdır. omurgalı hayvanlardandır. kışın, kıl uçlarında siyah pigment miktarı artar. bu nedenle kırmızı renkte olanlar, kışın daha koyu görünür. kuyruktaki tüyler uzundur ve kuyruklarını kıvırıp sırtlarına değdirebilirler. gözleri iri ve parlaktır. kulakların ucunda (kışın daha fazla) tüy demeti bulunur. arka ayakları daha uzun ve daha güçlüdür. boyları 18-25 cm, kuyrukları 14–20 santimetredir. ağırlığı 15-51 gramdır. gebelik süresi 30-40 gün olmakla birlikte yavru sayısı 3 ile 7 arasında değişir. yaşam süresi yaklaşık 10 yıl olan bu memeliler, çoğunlukla ağaçlarda yaşar ve otoburdur.

yaşam alanı 
ormanlık ve ağaçlık bölgeler, parklar ve korularda yaşarlar. kış uykusuna yatmazlar ancak soğuk havalarda birkaç gün süren uyuşukluk dönemleri olur. çiftleşme dönemi dışında yalnız yaşarlar. çok iyi tırmanır ve sıçrarlar, hemen hemen bütün zamanlarını ağaçların üzerinde geçirirler. ağaç gövdesinde baş aşağı ve baş yukarı hızla inip çıkabilirler. gündüzleri sabah ve ikindi vaktinde daha hareketlidir. 0-3 aylıkken eve alınan sincaplar evcilleştirilebilir. evcilleştiklerinde oldukça hareketli ev arkadaşları olabilmektedirler.

yaşadıkları yerler 
akdeniz adaları ve i̇zlanda hariç tüm avrupa’dan, japonya’ya kadar dağılmıştır. türkiye’de marmara bölgesinde i̇stanbul daki ormanlık alanlarda balıkesir, ören‘de, batı karadeniz bölgesinde, trakya'da, doğu karadeniz bölgesi'nde trabzon, kuzeydoğu anadolu’da (kars civarı), toros dağları'nda yaşar. ceviz ve meşe ağaçlarını çoğaltabilmek amacı ile son yıllarda kayseri civarında  dağıtılan sincaplar yaşama alanı bulmakta ve ağaçlandırma ya katkı sağlamaktadır.

üreme 
çürümekte olan dallardan 30–40 cm çapında, ağaçların tepe kısmında ya da köke yakın büyük dalların ayrıldığı çatallarda ya da ağaçkakanların açtıkları deliklerdeki oyuklarda, küre şeklinde yuva yaparlar. yuva ağzının altta olması nedeniyle kuş yuvalarından rahatlıkla ayırdedilebilir. yuvanın içini yosun ve otla döşerler. bir yerleşim bölgesinde aynı hayvan birden çok yuva yapar ve kullanır. yılda 1-2 kere, 2-7 yavru doğururlar. (ancak bir yılda 40 yavru doğuranları da görülmüştür.) anne yuvadan ayrılırken yuvanın ağzını ve yavrularını otlarla örter. ortalama ömrü 7 yıldır.

beslenme 
i̇ğne yapraklı ağaçların tohumlarını dişleri ile kozalakları ısırarak serbest bırakırlar. meşe palamutları, ceviz, badem, fındık, tomurcuklar, mantarlar, taze ağaç kabukları, böcekler, salyangozlar ve kuş yavruları ile beslenirler. tohumları ve kabuklu yemişleri tek tek toprağa gömerek saklarlar veya kovuklarda depolarlar. porsuk ağacının tohumları insanlar için zehirli olmasına karşın sincaplarca çok sevilir.

sincaplar sakladıkları tohumların bir kısmını bulamazlar. toprak altında unutulan bu tohumlar, yeni ağaç fidanlarının yetişebilmesine yardımcı olur.

diğer 
sincaplar, postları için avlanırlar ve (yasak olmasına karşın) avlanma nedeniyle türkiye’de sayıları hızla azalmaktadır. kırmızı listede soyları tehlikede olmayan hayvanların yer aldığı nt statüsündedir. ancak türkiye’deki durumları daha hassastır. gündüz yırtıcıları tarafından da avlanmaları sayılarındaki azalmayı desteklemektedir. kızıl sincaplar, yayılmacı türlerle rekabet edemeyebilir. örneğin i̇ngiltere’de yerli tür olmasına karşın sonradan büyük britanya adasına getirilen boz sincap tarafından yaşama alanının işgali nedeniyle rekabet edememiş ve sayıları giderek azalmıştır.

sınıflandırma 

sincapgiller familyası 5 alt familya, 51 cins ve 278 türe ayrılır.

 familya sciuridae
 alt familya ratufinae
 ratufa (dev sincaplar)
 alt familya sciurillinae
 sciurillus
 alt familya sciurinae
 oymak sciurini
 microsciurus
 rheithrosciurus
 sciurus
 syntheosciurus
 tamiasciurus (amerika kızıl sincapları)
 oymak pteromyini
 aeretes
 aeromys
 belomys
 biswamoyopterus
 eoglaucomys
 eupetaurus
 glaucomys
 hylopetes
 iomys
 petaurillus
 petaurista
 petinomys
 pteromys
 pteromyscus
 trogopterus
 alt familya callosciurinae
 callosciurus (doğu ağaç sincapları)
 dremomys
 exilisciurus
 funambulus (asya palmiye sincapları)
 glyphotes
 hyosciurus
 lariscus
 menetes
 nannosciurus
 prosciurillus
 rubrisciurus
 sundasciurus
 tamiops
 alt familya xerinae
 oymak xerini
 atlantoxerus
 spermophilopsis
 xerus
 oymak protoxerini
 epixerus
 funisciurus
 heliosciurus
 myosciurus
 paraxerus
 protoxerus
 oymak marmotini (marmotlar)
 ammospermophilus
 cynomys
 marmota
 sciurotamias
 spermophilus
 tamias

kaynakça

kitap 

toros dağları
kemiriciler
gotthelf fischer von waldheim tarafından adlandırılmış taksonlar