Sümer Kral Listesi

sümer kral listesi, sümerli ve yabancı hanedanlıklardaki sümer krallarını listeleyen sümer dilinde yazılmış antik bir metindir. daha sonra yazılan babil kralları listesi ve asur kralları listesi bu metne benzer.

liste krallıkları ve krallarını hükümdarlık süreleri ile beraber listeler. krallığın tanrılar tarafından verildiğine inanılırdı ve askeri zaferler ile bir şehirden diğerine geçebilirdi. liste sadece bir kadın hükümdardan söz eder: kug-baba, meyhane-koruyucusu, sadece kiş'in üçüncü hanedanlığında hesaba katılır.

liste özellikle tufan öncesi mitolojik kralların uzun süren hükümdarlıkları ile başlar. listedeki ilk isimlerin pek çoğunun daha sonra efsanevi figürlere dönüşen kişiler oldukları inkâr edilemez.

listedeki ilk isim mevcut arkeolojik keşiflerle de varlığı onaylanmış olan ismi gılgamış destanında da geçen kiş kralı enmebaragesi'dir. gılgamış'ın kendisi de i̇lk uruk hanedanlığı döneminde mö 2600 dolaylarında yaşamış olan uruk'un tarihi krallarından biridir.

dikkat çekici şekilde bu listede lagaş'ın rahip yöneticileri eksiktir. listedeki diğer bir eski hükümdar lagaş'ı işgal eden ve tarihi olarak da kabul edilen lugal-zage-si'dir ve o da akkadlı sargon tarafından devrilmiştir.

liste, eksiksiz kaynak yoksunluğuna rağmen, mö 3. binyılın antik doğu kronolojisinin merkezini oluşturmaktadır. hükümdarlık listelerinin hükümdarlık süreleri güvenilir bir şekilde benzer gitmesine rağmen, farklı şehirlerde yapılan bazı eklemeler listenin tam doğru halini yorumlamayı imkânsız hale getirmektedir. bunu da hesaba katarak, pek çok tarih yakın zamanda revize edilmiştir ve genellikle eski yayınlardakinden çok daha eski zamanlara tarihlenmektedirler.

bilinen en eski kitabelerin bazıları mö 3. binyıldan başlayan listeleri içermektedir; örneğin, weld-blundell prism mö 2170'e tarihlenmiştir. daha sonraki babil ve asur kral listeleri daha erken döneme ait listelere dayanmaktadır.

erken dönem hanedanlar i 
tufan öncesi krallar ya da mö 26'ncı yüzyıldan önceki krallar. bu kralların hükümdarlık süreleri “sar” (1 sar 3600 yıllık dönemi kapsamaktadır) ve “ner” (bir ner 600 yıllık dönemi kapsamaktadır) birimleri ile ölçülmekteydi.

"krallık cennetten indikten sonra, kraliyet eridu’daydı. eridu’da, alulim kral oldu; 28800 yıl boyunca hükmetti."

erken dönem hanedanlar ii 
mö 26'ncı yüzyıl dolayları. güncel yazıtlarda bilinen pek çok hükümdar kral listesinde yoktur.

kiş’in i̇lk hanedanları 

"sel her yeri kapladıktan sonra, ve krallık cennetten geldikten sonra, kraliyet kiş’deydi."

daha sonra kiş yenildi ve kraliyet e-ana tarafından alındı.

uruk’un i̇lk hanedanları 

 e-ana’dan mesh-ki-ang-gasher, utu’nun oğlu: 324 yıl. 
mesh-ki-ang-gasher denize yürüdü ve gözden kayboldu.

 enmerkar, uruk’u inşa etti: 420 yıl
 lugalbanda, çoban: 1200 yıl
 dumuzid, balıkçı: 100 yıl. kiş’den en-me-barage-si’yi ele geçirdi.
 gilgamesh, babası bir tür hayalet ve kulaba’nın lordudur: 126 yıl.
 ur-nungal: 30 yıl
 udul-kalama: 15 yıl
 la-ba'shum: 9 yıl
 en-nun-tarah-ana: 8 yıl
 mesh-he: 36 yıl
 melem-ana: 6 yıl
 lugal-kitun: 36 yıl

daha sonra uruk yenilgiye uğradı ve kraliyet urim tarafından alındı.

ur’un i̇lk hanedanları 
yaklaşık mö 25. yüzyıl

daha sonra urim yenilgiye uğradı ve kraliyet awan tarafından alındı.

erken dönem hanedanları iii 
[yazıtlardan çok iyi bilinmesine karşı, lagaş’ın 1. dönem hanedanlığı kral listesinde bulunmamaktadır.]

awan hanedanları 
 awan’ın üç kralı, toplam 356 yıl hükmettiler.

daha sonra awan yenilgiye uğradı ve kraliyet kiş tarafından alındı.

kiş’in i̇kinci hanedanları 
 susuda: 201 yıl
 dadasig: 81 yıl
 mamagal, kayıkçı: 360 yıl
 kalbum: 195 yıl
 tuge: 360 yıl
 men-nuna: 180 yıl
 enbi-ishtar : 290 yıl
 lugalngu: 360 yıl

daha sonra kiş yenilgiye uğradı ve kraliyet hamazi tarafından alındı.

hamazi 
 hadanish: 360 yıl

daha sonra hamazi yenilgiye uğradı ve kraliyet unug tarafından alındı.

uruk’ın i̇kinci hanedanları 
 en-shakansha-ana: 60 yıl
 lugal-ure (ya da lugal-kinishe-dudu): 120 yıl
 argandea: 7 yıl

daha sonra unug yenilgiye uğradı ve kraliyet urim tarafından alındı.

ur’un i̇kinci hanedanları 
 nani: 120 yıl
 mesh-ki-ang-nanna: 48 yıl
 ? : 2 yıl

daha sonra urim yenilgiye uğradı ve kraliyet adab tarafından alındı.

mari 
 anbu: 30 yıl
 anba: 17 yıl
 bazi: 30 yıl
 zizi: 20 yıl
 limer, gudu rahip: 30 yıl
 sharrum-iter: 9 yıl

daha sonra mari yenilgiye uğradı ve kraliyet kiş tarafından alındı.

kiş’in üçüncü hanedanları 
 kug-baba, kadın meyhane koruyucusu: 100 yıl
(kral listesindeki tek kadın)

daha sonra kiş yenilgiye uğradı ve kraliyet akshak tarafından alındı.

akshak 
 unzi: 30 yıl
 undalulu: 6 yıl
 urur: 6 yıl
 puzur-nirah: 20 yıl
 ishu-il: 24 yıl
 shu-sin: 7 yıl

daha sonra akshak yenilgiye uğradı ve kraliyet kiş tarafından alındı.

kiş’in dördüncü hanedanları 
 puzur-sin: 25 yıl
 ur-zababa: 400 (6?) yıl
 zimudar: 30 yıl
 ussi-watar: 7 yıl 
 eshtar-muti: 11 yıl
 ishme-shamash: 11 yıl
 shu-ilishu: 15 yıl
 nanniya, kuyumcu: 7 yıl.

daha sonra kiş yenilgiye uğradı ve kraliyet unug tarafından alındı.

uruk’un üçüncü hanedanları 
 lugal-zage-si: 25 yıl
(mö 2259–mö 2235 short chronology).

akkad i̇mparatorluğu 
 sargon, babası bir bahçıvandı, ur-zababa’nın sakisiydi, agade’nin ilk imparatorudur, agade’yi inşa etmiştir: 40 yıl
 rimush, sargon’un en küçük oğlu: 9 yıl
 man-ishtushu, sargon’un en büyük oğlu: 15 yıl
 naram-sin, man-ishtishu’nun oğlu: 56 yıl
 shar-kali-sharri, naram-sin’in oğlu: 25 yıl
daha sonra kral kim oldu? kral kim?
 igigi, imi, nanum, ilulu: dördü birden sadece 3 yıl için hükümdarlık yaptı
 dudu: 21 yıl
 shu-turul, dudu’nun oğlu: 15 yıl

daha sonra agade yenilgiye uğradı ve kraliyet uruk tarafından alındı.

uruk’un dördüncü hanedanları 

 ur-ningin: 7 yıl
 ur-gigir: 6 yıl
 kuda: 6 yıl
 puzur-ili: 5 yıl
 ur-utu (ya da lugal-melem): 25 yıl

daha sonra uruk yenilgiye uğradı ve kraliyet gutium tarafından alındı.

gutium dönemi 

 inkishush: 6 yıl
 zarlagab: 6 yıl
 shulme (ya da yarlagash): 6 yıl
 silulumesh (ya da silulu): 6 yıl
 inimabakesh (ya da duga): 5 yıl
 igeshaush (ya da ilu-an): 6 yıl
 yarlagab: 3 yıl
 ibate: 3 yıl
 yarla: 3 yıl
 kurum: 1 yıl
 apil-kin: 3 yıl
 la-erabum: 2 yıl
 irarum: 2 yıl
 ibranum: 1 yıl
 hablum: 2 yıl
 puzur-sin: 7 yıl
 yarlaganda: 7 yıl
 ? : 7 yıl
 tiriga: 40 gün

uruk 
 utu-hegal: çelişen tarihler vardır (427 yıl / 26 yıl / 7 yıl)

ur’un üçüncü hanedanları 
"sümer rönesansı"

 ur-nammu: 18 yıl
mö 2065 ile mö 2047 arasında.
 shulgi: 46 yıl
mö 2047 ile mö 1999 arasında.
 amar-sin: 9 yıl
 shu-sin: 9 yıl
 ibbi-sin: 24 yıl

daha sonra urim yenilgiye uğradı. kraliyet isin tarafından alındı.

i̇sin hanedanlığı 
aşağı mezopotamya’daki bağımsız amorite devletleri. hükümdarlık mö 1730’da sona ermektedir.

 ishbi-erra: 33 yıl
 shu-ilishu: 20 yıl
 iddin-dagan: 20 yıl
 ishme-dagan: 20 yıl
 lipit-eshtar: 11 yıl
 ur-ninurta (ishkur’un oğlu, bolluk yıllarına hükmetti ve güzel bir hayat sürdü): 28 yıl 
 bur-sin: 5 yıl
 lipit-enlil: 5 yıl
 erra-imitti: 8 yıl
 enlil-bani: 24 yıl 
 zambiya: 3 yıl
 iter-pisha: 4 yıl
 ur-dul-kuga: 4 yıl
 suen-magir: 11 yıl
 damiq-ilicu: 23 yıl

kraliyetin hüküm sürdüğü 11 şehir vardır. toplam 134 kral 28876 + x yıl süresince hükmetmiştir.

dış bağlantılar 

 list of a wide selection of variant copies of the antediluvian part of the list
 the sumerian king list: translation, as of july 28, 2002
 another translation
 vincente, claudine-adrienne, "the tall leilan recension of the sumerian king list", zeitschrift für assyriologie 50 (1995), 234–270
 black, j.a., cunningham, g., fluckiger-hawker, e, robson, e., and zólyomi, g., the electronic text corpus of sumerian literature (https://web.archive.org/web/20081210062657/http://www-etcsl.orient.ox.ac.uk/), oxford 1998.

antik irak
irak listeleri
hükümdar listeleri