mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
65



olaylar 
 pisonia tertibi, roma i̇mparatoru neron'a karşı gerçekleştirilen tertip

doğumlar

ölümler 
 gaius calpurnius piso, romalı devlet adamı
 lucius annaeus seneca, romalı düşünür, devlet adamı, oyun yazarı (d. mö 4)
 marcus annaeus lucanus, romalı şair (d. 39)
 poppea sabina, roma i̇mparatoriçesi (d. 30)
 quintus petilius secundus, romalı asker (d. 40)
 simon magus, yeni ahit'te adı geçen bir kişi

 

als:60er#65
66



olaylar 
 halley kuyruklu yıldızı, dünya'nın yakınından geçti (önceki: mö 12 ; sonraki : 141).
 yahudi-roma savaşları başladı.

doğumlar

ölümler 
 claudia antonia, roma i̇mparatoru claudius'un kızı (d. 30)

 

als:60er#66
68



olaylar 
 8 haziran - galba, roma i̇mparatoru oldu.
 9 haziran - roma i̇mparatoru neron, intihar etti.
 lejyon i macriana liberatrix, vali lucius clodius macer tarafından afrika'dan toplanan roma lejyonu

doğumlar

ölümler 
 25 nisan - evanjelist markos, geleneksel olarak markos i̇ncili'ni yazdığı düşünülen kişi
 9 haziran - neron, roma i̇mparatoru. (d. 37)
 tarihi bilinmeyen
 nymphidius sabinus, romalı asker
 publius petronius turpilianus, romalı politikacı ve general
 vindex, gallia lugdunensis valisi

 

als:60er#68
69



olaylar 
 15 ocak - otho, roma i̇mparatoru oldu
 17 nisan - vitellius, roma i̇mparatoru oldu
 1 temmuz - vespasian, roma i̇mparatoru oldu
 dört i̇mparator yılı

doğumlar 
 polikarp, hristiyan piskopos (ö. 155)

ölümler 
 15 ocak - galba, roma i̇mparatoru (d. mö 3)
 16 nisan - otho, roma i̇mparatoru (d. 32)
 22 aralık - vitellius, roma i̇mparatoru (d. 15)
 tarihi bilinmeyen
 aniket, kolhis'te yaşanmış ve başarısız olmuş anti-roma isyanlarının lideri
 genç domitilla, vespasian'ın kızı (d. 39)
 locusta, ünlü profesyonel kadın zehirci
 sextilia, vitellius'un annesi

 

als:60er#69
70



olaylar 
 kudüs kuşatması, yahudi-roma savaşı
 lejyon xvi flavia firma lejyonunun oluşturulması

doğumlar 
 i̇skenderiyeli menelaus, yunan matematikçi ve gök bilimci (ö. 140)
 pompeia plotina, roma i̇mparatoriçesi (ö. 122)

ölümler 
 columella, roman yazar (d. 4)
 i̇mparator suinin, efsanevi japon imparator, japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 11. imparatoru (d. mö 69)
 i̇skenderiyeli heron - yunan matematikçi ve mekanik uzmanı (d. 10)

 

als:70er#johr 70
71



olaylar 
 i̇mparator keikō, japonya i̇mparatoru oldu.

doğumlar 
 chadae, koguryo krallığı'nın yedinci hükümdarı (ö. 165)
 rabil ii soter, nabati kralı (ö. 106)

ölümler 

 

als:70er#johr 71
74

mö 1. yüzyıl | 1. yüzyıl | 2. yüzyıl 
69 | 70 | 71 | 72 | 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 79

olaylar

doğumlar

ölümler 
 caenis, roma i̇mparatoru vespasian'ın metresi

 

als:70er#johr 74
79



olaylar 
 24 haziran - titus flavius vespasianus, roma i̇mparatoru oldu
 24 ağustos - vezüv yanardağı'nın infilak etmesi sonucu pompeii, herkulaneum, oplontis ve stabiae kentleri haritadan silindi.

doğumlar

ölümler 
 23 haziran - vespasian, roma i̇mparatoru (d. 9)
 25 ağustos - gaius plinius secundus, yazar ve filozof (d. 23)
 23 eylül - linus, papa

 

als:70er#johr 79
86



olaylar

doğumlar 
 19 eylül - antoninus pius, roma i̇mparatoru (ö. 161)
 tarihi bilinmeyen
 flavius arrianus, antik romalı tarihçi
 vibia sabina, roma i̇mparatoriçesi (ö. 136 veya 137)

ölümler 

 

als:80er#johr 86
91



olaylar 
 pan-çao komutasındaki çin orduları sin-kiang bölgesini aldıktan sonra hun kuvvetlerini yenilgiye uğratarak tüm orta asya’yı ele geçirdi.

doğumlar

ölümler 
 julia flavia, i̇mparator titus'un kızı ve i̇mparator domitian'ın eşi (d. 64)

 

als:90er#johr 91
96



olaylar 
 18 eylül - nerva, roma i̇mparatoru oldu

doğumlar

ölümler 
 18 eylül - domitian, roma i̇mparatoru (d. 51)
 tarihi bilinmeyen
 publius papinius statius, romalı şair (d. 45)

 

als:90er#johr 96
97



olaylar

doğumlar

ölümler 
 aziz timotheos, erken hristiyan incil yazarı ve efes'in ilk episkoposu (d. 17)
 lucius virginius rufus, comum yakınlarında doğan ve üç kez (63, 69, 97) konsüllük yapmış olan romalı vatansever ve asker (d. 15)

 

als:90er#johr 97
100

100 (c) çarşamba günü başlayan bir artık yıldır.

olaylar 
 çinliler pusulayı icat etti.

doğumlar 
 annia galeria faustina, roma i̇mparatoriçesi (ö. 141)
 iustinus, patristik felsefe apolojisti (ö. 164)
 klaudyos batlamyus, i̇skenderiyeli yunani gök bilimci, matematikçi, coğrafyacı ve astronom (ö. 170)
 pergrinos proteus, yunan filozof (ö. 165)

ölümler 
 yuhanna, hristiyanlık inancına göre i̇sa'nın 12 havarisinden biri (d. 6)
Amazon Mechanical Turk

amazon mechanical turk, amazon.com'un 3 kasım 2005 itibarıyla kullanıcılarına sunmuş olduğu soru-cevap hizmetidir.

i̇smini tarihe "satranç oynayan türk otomatı" olarak geçmiş otomatik makineden alır. bu makinenin özelliği görüntüde otomatik olarak satranç oynayabilmesi, fakat aslında sadece içinde seyirciden gizlenen satranç oyuncusunun hareketlerini tekrarlamasıdır. böylece tüm sistem izleyicilere satranç oynayabilecek kadar zeki görünmektedir. amazon mechanical turk de ardındaki insan zekasını gizleyerek benzer bir akıllı sistem yanılgısı yaratır.

çalışma şekli 
bir soruya cevap talep eden kullanıcılar mechanical turk'e insan zekası için görevler yollarlar. bu görevler bilgisayarlar için zor, ama insanlar için kolay olan görevlerdir. örneğin, bir bilgisayarın "hangi resimdeki yemek çin yemeğine daha çok benziyor?" sorusunu mantıklı olarak cevaplaması zor ve zahmetli bir işken, daha önce çin yemeği görmüş birinin bu soruya cevap vermesi kolaydır. yollanan görevler diğer kullanıcıların amazon hesaplarıyla erişebildikleri bir alanda listelenir. görevi başarabileceğine inanan kullanıcılar görevlere talip olurlar ve görevi tamamlarlar. sonuç görevi talep eden kullanıcıya yollanır, bunun karşılığında göreve talip olmuş kullanıcının amazon.com hesabına belli bir miktar para yatar. bu ücret kasım 2005'te 3 sent civarındadır.

benzer hizmetler 
amazon mechanical turk i̇nternet üzerinden soru-cevap hizmeti alanında ilk değildir. benzer bir hizmet google tarafından google answers adıyla verilmektedir.  google'ın sisteminde google tarafından sırf bu iş için oluşturulmuş bir grup soruları cevaplarken amazon'un getirdiği yenilik herhangi bir kullanıcının bir ücret karşılığında cevap yollayabilmesidir.

dış bağlantılar 
 amazon mechanical turk 
 google answers

alışveriş siteleri
Etoloji

etoloji, hayvan davranışlarını inceleyen zooloji alt dalıdır.

etoloji, özellikle evrim, nöroanatomi ve ekoloji gibi bazı bilim dallarıyla sıkı bir iş birliği içinde yürütülen, laboratuvar ve alan çalışmalarını kapsar. etolojinin amacı belirli bir hayvan grubunu değil, onların davranışlarını incelemektir ve çoğu kez tek bir davranış kalıbının, örneğin saldırganlığın değişik hayvanlarda nasıl ortaya çıktığını araştırır. nöroetoloji olarak ayrılmış bir dalı daha bulunur. özellikle etoloji üzerine çalışan zoologlara etolog denir.

etolojinin başlangıcı 
etoloji, biyolojinin bir alt dalı olduğundan ve evrim teorisi ve doğal seçilim ile bağdaştırıldığından ilk etolog charles darwin olarak görülmektedir. darwin'in yazdığı i̇nsan ve hayvanlarda duyguların i̇fadesi kitabı birçok etoloğu etkilemiştir. darwin’den kısa bir süre sonra j. henri fabre (1823-1915), yaban arılarında yaptığı gözlemlerle böcek davranışlarının karmaşıklığına vurgu yapmıştır.

bazı hayvan davranışı örnekleri

arılarda etolojiler

arı hiyerarşisi 
arı kolonilerinde arılar yaşlarına bağlı olarak görev dağılımı yaparlar işçi arılar önce kovan içindeki görevlerde çalışırken daha sonra "tarlacı" dediğimiz ünvanı alırlar ve kovana su, nektar, polen gibi kaynakları getirirler.

arılarda i̇letişim 
i̇yi bir kaynak keşfetmiş olan arılar, kovana geri döndüklerinde diğer arılara kaynak hakkında haber verirler. bunun için de arı danslarını kullanırlar.

çember dansı (round dance) 
eğer bir arı, kovana çok yakınlarda (50m-100m) saat yönüne ve tersine çemberler çizerek diğer arılara yakınlarda bir kaynak olduğunu haber verirler.

sallantı dansı (waggle dance) 
kovandan uzakta bulunan kaynakların varlığını haber vermek için arılar sallanı dansını kullanır. bir kaynak keşfetmiş olan arı, sallanarak düz bir çizgi üzerinde ilerler. ardından sağa ya da sola bir dönüş yapıp, vücudunu sallamayı bırakarak yarım dağresel bir hareketle  dansına başladığı noktaya döner. ardından bu döngüyü dönüş yönünü değiştirerek tekrarlar.

maymunlarda etolojiler 
bir batı ova gorili olan goril koko işaret dili konuşabilmektedir. 1972 ile 1977 arasında koko'ya, birkaç bebek iq testi uygulandı. yavaş ama zihinsel engelli olmayan bir insan bebeği ile karşılaştırılabilen 70-90 aralığında puanlar aldı.

 
hayvan hakları
İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi

i̇stanbul üniversitesi i̇letişim fakültesi, 1950 yılında i̇stanbul üniversitesi bünyesinde gazetecilik enstitüsü adı ile kurulan fakülte. türkiye'nin ilk iletişim fakültesidir.

i̇stanbul gazeteciler cemiyeti, 1947 yılında i̇stanbul üniversitesi senatosu'na başvurarak, gazetecilik eğitimi veren bir yükseköğrenim kurumunun faaliyete geçmesini istemiştir. amaç, ülkenin yaşamında önemli payı olan gazetecilerin bilimsel temellere dayalı, çağdaş bir eğitim ortamından geçerek yetişmeleridir. bu düşünceden hareketle gazetecilik enstitüsünün kuruluşuna öncülük eden gazeteciler cemiyeti kurucu başkanı sedat simavi, bir mektup hazırlamış ve bunu dönemin i̇stanbul üniversitesi rektörü ord. prof. dr. sıddık sami onar'a sunmuştur.

1975-1980 arasında üniversitenin i̇ktisat fakültesi altında gazetecilik ve halkla i̇lişkiler enstitüsü adını alan okula, 1980'de yüksekokul statüsü verilmiş ve (yine i̇ktisat fakültesi altında) adı gazetecilik ve halkla i̇lişkiler yüksekokulu olmuştur. 1982'de i̇stanbul üniversitesi rektörlüğüne bağlanarak basın yayın yüksek okulu'na dönüştürülmüştür. okul, 1992 yılında, i̇stanbul üniversitesi i̇letişim fakültesi olmuştur. 1992-1993 öğretim yılında, fakülte'nin ilk dekanlığına yüksek okul müdürü prof. dr. tayfun akgüner atanmıştır. günümüzde, gazetecilik, halkla i̇lişkiler ve tanıtım ile radyo televizyon sinema dallarında lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimine devam etmektedir.

kaynakça
Atilla Girgin

prof. dr. atilla girgin (d. 1946, i̇zmit), türk gazetecidir.

1965’de saint joseph fransız lisesi’nden, 1969 yılında da, ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi basın yayın yüksekokulu’ndan mezun oldu. 1968 yılında, üniversite öğrencisiyken anadolu ajansı'nda gazeteciliğe başlayan girgin, 1973’te devlet bursu kazanarak fransa'ya gitti.
girgin, marmara üniversitesi i̇letişim fakültesi ögretim üyesidir.

kariyer
sorbonne üniversitesi uluslararası i̇lişkiler enstitüsü’nde öğrenim görürken, bir yandan da régie autonome des transports parisiens (ratp) şirketi’nde yöneticilik stajı yapı.

1975 yılında, anadolu ajansı’nda gazeteciliğe yeniden başlayan atilla girgin, 1985 yılı başında, “anadolu ajansı i̇stanbul bölge müdürü” görevine getirildi. girgin, 1987 yılında da, i̇. ü. basın yayın yüksekokulu’nda mesleki dersler vermeye başladı. anadolu ajansı i̇stanbul bölge müdürü olarak 8,5 yıl çalıştıktan sonra, 23 temmuz 1993’te, trt haber dairesi başkanlığı’na getirilen girgin, sağlık nedenleriyle bu görevden ayrılınca, 3 ocak 1994 tarihinde, marmara üniversitesi i̇letişim fakültesi’ne ögretim görevlisi olarak atandı.

1997 yılında, marmara üniversitesi’nde “yerel basın” konusunda yüksek lisans, 2000 yılında da, bu kez i̇stanbul üniversitesi sbe. gazetecilik anabilim dalı’nda “yazılı basın haberciliğinde etik” konusunda doktora yapan atilla girgin, halen marmara, i̇stanbul, yeditepe ve i̇stanbul aydın üniversiteleri i̇letişim fakültelerinde mesleki dersler veriyor. i̇stanbul aydın üniversitesi i̇letişim fakültesi televizyon haberciliği ve programcılığı bölümü bölüm başkanıdır.

girgin’in, “türkiye’de yerel basının gelişmesi”, “haber yazma teknikleri”, “yazılı basında haber ve habercilik etik’i”, “türk basın tarihi’nde yerel gazetecilik”, “haber yazmak”, “uluslararası i̇letişim, haber ajansları ve anadolu ajansı” ve "söyleşi mi röportaj mı?" konularında yayımlanmış bilimsel kitapları bulunuyor. atilla girgin ayrıca, 2003 yılının başında, mesleki ve özel anılarından oluşan 41 öykülük “gazeteci olmak önce adam olmak demektir” adlı bir kitap yayımladı.

evli ve bir çocuk babası olan girgin, türkiye gazeteciler cemiyeti, ankara gazeteciler cemiyeti, i̇letişim araştırmaları derneği (ilad), türkiye bilişim derneği, basın enstitüsü derneği ve basın konseyi yüksek kurulu üyesi, basın konseyi ve beşiktaş jimnastik kulübü üyesidir.

prof. dr. girgin aynı zamanda, ünlü oyuncu kaan girgin'in babası olup, kendi ölüm ilanını ölmeden önce yazıp hazırlamış olan belki de tek kişidir.

kaynakça 

1946 doğumlular
saint joseph fransız lisesinde öğrenim görenler
türk iletişim akademisyenleri
20. yüzyıl türk gazetecileri
21. yüzyıl türk gazetecileri
yaşayan insanlar
marmara üniversitesi öğretim üyeleri
yeditepe üniversitesi öğretim üyeleri
i̇stanbul üniversitesi öğretim üyeleri
i̇stanbul aydın üniversitesi öğretim üyeleri
James Gandolfini

james joseph gandolfini jr. (18 eylül 1961, new jersey - 19 haziran 2013, roma), amerikalı oyuncu ve yapımcı. aslen i̇talya'nın emilia-romagna yöresinde yer alan küçük bir köy olan tiedoli'lidir. aralarında the mexican, 8mm, fallen, a civil action, the mighty, night falls on manhattan, get shorty, crimson tide, true romance, the last castle, orada olmayan adam gibi filmlerde boy göstermiş olup, kendisine asıl şöhreti, "the sopranos" dizisinde başarıyla canlandırdığı mafya babası "tony soprano" karakteri getirmiştir.

ölümü
gandolfini, 19 haziran 2013 tarihinde i̇talya'daki tatili sırasında geçirdiği kalp krizi sonucu 51 yaşında hayata veda etmiştir. taormina film festivali'nde ödül almak için 22 haziran'da sicilya'ya seyahat etmesi bekleniyordu. o ve ailesi günü bunaltıcı sıcakta gezerek geçirdikten sonra, 14 yaşındaki oğlu michael onu saat 22.00 sularında boscolo exedra hotel'de banyo zemininde baygın halde buldu. michael resepsiyonu aradı, o da acil sağlık görevlilerini aradı. ambulans personeli saat: 22:40'ta geldi ve 20 dakika sonra öldüğü açıklandı. gandolfini üzerinde yapılan otopside bir kalp krizi sonucu öldüğü doğrulandı. gandolfini'nin bedeni 23 haziran tarihinde amerika birleşik devletleri'ne iade edildi. gandolfini aile sözcüsü michael kobold, normalde 7 tam gün süren geri dönüş sürecinin hızlandırılması için i̇talyan ve amerikan yetkililerine teşekkür etti.

gandolfini'nin onuruna 26 haziran gecesi broadway tiyatrolarının kayan yazı ışıkları kısıldı. gandolfini'nin cenaze töreni 27 haziran 2013'te new york city, manhattan'daki morningside heights'taki st. john the divine katedrali'nde düzenlendi. cesedi yakıldı, külleri ailesine verildi.

filmografi

filmleri

tv dizileri

dış bağlantılar 
 imdb sayfası 
 mynet haber

kaynakça 

1961 doğumlular
bergen county doğumlular
2013 yılında ölenler
amerikalı erkek tiyatro oyuncuları
amerikalı erkek sinema oyuncuları
amerikalı erkek dizi oyuncuları
i̇talyan asıllı amerikalılar
rutgers üniversitesinde öğrenim görenler
ekran oyuncuları derneği ödülü sahipleri
21. yüzyılda amerikalı erkek oyuncular
en i̇yi erkek oyuncu altın küre ödülü - drama (tv) sahipleri
altın küre ödülü sahipleri
boston film eleştirmenleri derneği en i̇yi yardımcı erkek oyuncu ödülü sahipleri
boston film eleştirmenleri derneği ödülü sahipleri
Orkinos

orkinos, ton balığı olarak da bilinir, uskumrugiller (scombridae) familyasından thunnus, euthynnus ve katsuwonus cinslerini oluşturan boyu 4,3 metre, ağırlığı 800 kilograma ulaşabilen göçmen balık türlerine verilen ad.

çok hızlı yüzerler. kendinden küçük balıkları avlar. eti konservecilikte kullanılır. vücutları yuvarlak olup, ön kısmı büyük, arkaya doğru incelen bir yapıya sahiptir. i̇ki dorsal yüzgeç arasında az bir mesafe vardır. sekiz veya dokuz adet pinnul denen yalancı yüzgeç bulunur. bu yüzgeçler hem sırtta, hem anal yüzgecin arkasında bulunur. vücudun üst tarafı koyu mavi veya siyah, yanlar gümüşi beyaz, karın yüzgeci arasında sarkık iki et parçası bulunur. kuyruk yüzgecinin kenarı beyaz renklidir. 1.000.000'a yakın yumurta bırakabilirler. mart, haziran, temmuz, ağustos ayları üreme dönemleridir.

göçmen balıklardır. sürü halinde gezerek, kendilerinden küçük balık türleriyle beslenirler. sardalya, hamsi, tirsi, uskumru, palamut, lüfer gibi balık sürülerini kovalar ve yerler. saatte 65–70 km hızla yüzerler. genç orkinoslar, sürü halinde torik ve palamutlarla birlikte boğazdan inerler. üç yılda erginleşirler. olgunlaşmış orkinoslarının ağırlığı bir tona, boyu 5-6 metreye kadar ulaşır.

orkinos avcılarının çeşitli avlanma metotları vardır. bu balıklar özel olta iğnelerine tüy veya bitki liflerinden yapılmış suni sinekler takılarak avlanırlar. canlı sardalya balıkları bağlanarak sabit oltalarla da orkinos avcılığı yapılır. bu tip avlar ancak gemilerle yapılır. orkinos tekneleri yaklaşık 20-25 metre uzunluğunda olur. teknenin motorları güçlü ve oldukça hızlı gitmeye müsaittir. bu teknelerde yem olarak kullanmak için canlı sardalya havuzları ve yakalanan orkinosların muhafazası için soğuk hava depoları da bulunur. amatör balıkçılar motorların arka güvertesinde döner koltuğa oturarak, makaralı oltayla bir spor olarak bu güçlü balıkları avlarlar.

türler 
 uzunkanat orkinos, (thunnus alalunga) (bonnaterre, 1788)
 sarıkanat orkinos, (thunnus albacares) (bonnaterre, 1788)
 thunnus atlanticus (lesson, 1831)
 thunnus maccoyii (castelnau, 1872)
 kocagöz orkinos, (thunnus obesus) (lowe, 1839)
 thunnus orientalis (temminck & schlegel, 1844)
 bayağı orkinos, (thunnus thynnus) (linnaeus, 1758)
 thunnus tonggol (bleeker, 1851)
 euthynnus affinis (cantor, 1849)
 yazılı orkinos (euthynnus alletteratus) (rafinesque, 1810)
 euthynnus lineatus (kishinouye, 1920)
 çizgili orkinos (katsuwonus pelamis) (kishinouye, 1915)

kaynakça

dış bağlantılar 
 monterey bay aquarium's seafood watch program
 bluefin tuna nutrition information 
 table of relative mercury levels in fish and shellfish (fda)
 gotmercury.org, a mercury-in-fish calculator based fda data with the epa's formula for safe exposure.

uskumrugiller
yenilebilen deniz balıkları
Yazılı orkinos

yazılı orkinos (euthynnus alletteratus ), uskumrugiller (scombridae) familyasına ait bir balık türü.

i̇ki sırt yüzgeci arasında küçük bir aralık vardır. i̇kinci yüzgeç birinci yüzgeçten daha kısadır. sırt yüzgeci ile kuyruk yüzgeci arasında 7-9, anüs yüzgeci ile kuyruk yüzgeci arasında 7 adet yalancı yüzgeci vardır. vücudu koyu mavi renkte ve arka kısımları benekli olup, karın ve göğüs yüzgeçleri arasında karakteristik siyah lekeler bulunur. kafa arkası ve göğüs yüzgeci çevresi ile yan çizgi pullu, diğer kısımlar pulsuzdur.

türkiye'de akdeniz, ege denizi, marmara denizi ve karadeniz'de 
görülür. uzunlukları 50 – 100 cm'dir. ağırlıkları 15 kg'yi bulabilir. sürü halinde yaşarlar. temmuz ve ağustos ayları üreme dönemleridir.

uskumrugiller
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar

na:eae
Hatme

hatme, i̇slam peygamberi muhammed'e salavat getirilerek yapılan ve peygamber ruhunun ve sadat-ı kiramın ruhunun indiği ve tabi olunan mürşidin himmetiyle hatme yapanlarla iletişime geçtiklerine inanılan ibadet.
bu ibadete hatmeye katilmayanlar konuk olamaz, kapali bir oda'da yapılır.

i̇slam dini ibadetleri
Mürşit

mürşit, tasavvufta tabi olunan kâmil insan örneği. i̇slam tasavvuf ekollerinin hemen hemen tamamında müritlerini (tabiilerini ya da intisaplılarını) terbiye eden kur'an ve sünneti seniyyeye ait ölçüleri hayata geçirerek bu ölçüleri nefsinde bizzat yaşayan ve bağlılarını dinin esasları, dini hayat, tevhit, marifetullah, konusunda terbiye ederek onları fenafillaha (allahta fani olmaya) eriştirmek için önderlik eden öğretmen (kelime anlamı: irşad eden.)

mürşit, mürid için terbiye etmede üstlendiği rolden dolayı manevi baba sayılır. hatta mürşide baba şeklinde de hitap edilir. peygamber muhammed'e de sahabenin baba olarak hitap etmesiyle ilgili manevi ve gerçek babayı ayırmak üzere olan bir kur'an âyeti şöyledir:

ahzab suresi: 40 - muhammed, sizin adamlarınızdan hiçbirinin babası değildir. ama allah'ın resulü ve peygamberlerin sonuncusudur. allah her şeyi hakkıyle bilendir.''

mürşitlere izafe edilen olağanüstü hâllerden (kerametlerden) dolayı, halk arasında "mürşit uçmaz, mürit uçurur" deyimi kullanılır.

tasavvuf terimleri
dinî kavramlar
Tasavvuf terimleri listesi

tasavvuf
 mutasavvıf
 tecelli
 mürşit
 tövbe
 mürit
 râbıta
 vird
 tarikat
 şeriat
 hakikat
 gavs
 kutbul irşad
 himmet
 hizmet
 tekke
 dergah
 fenafilihvan
 fenafişşeyh
 fenafirrasul
 fenafillah
 nefsin mertebeleri
 vahdet-i vücud
 masiva
 derviş
 meclis
 abdal
 pir
 aşık
 sufi
 meyhane
 maşuk
 çile
 i̇nsan-ı kamil

tasavvuf terimleri
i̇slam listeleri
Moleküler biyoloji

moleküler biyoloji, canlılardaki olayları moleküler seviyede inceleyen biyoloji dalıdır.

moleküler biyoloji son yıllarda önem kazanan genetik, biyokimya, hücre biyolojisi ve biyofizik gibi dalların gelişmesiyle ortaya çıktı. canlı organizmada hayati önemleri oldukça fazla olan nükleik asitler, proteinler ve enzimlerin yapılarının tamamen aydınlatılması moleküler biyolojinin ilgi alanıdır. bu maksatla x ışınları difraksiyonu ve elektron mikroskobu gibi ileri tekniklerden faydalanılırdı. i̇nsan ve diğer canlıların genomlari aydınlanmaya başladıktan sonra moleküler biyolojinin genel ilgi alanı canlılardaki proteinleri ve onlarin üstlendikleri görevleri ve birbirleriyle olan etkileşimleri anlamaya yönlenmiştir.

bu günlerde moleküler biyoloji ortaya çıkan yeni yöntemlerin yardımıyla hızlı bir gelişme sürecine girmiş ve hem hastalıkların gerçek nedenleri anlaşılmaya başlanmış hem de biyoteknolojik ve biyonik gelişmelerin yolu açılmıştır. dna mikroçipleri ile genlerin ifade profillerinin alınması olası hale gelmiş, gerçek zamanlı pcr ile gen ifadesinin incelenebilmesine olanak vermiştir. floresan antikor ve protein teknolojileri, bu floresan proteinlerin hücre içinde sentezlenmesiyle veya ilgilenilen proteinlere kaynaştırılmasıyla proteinlerin hücre içinde takibi mümkün olmuş ve hangi hücrelerin hangi şartlar altında bu proteinleri nasıl ve nerede kullandığının anlaşılmasını sağlamıştır.

birçok hücre türünün kültüre edilmesi genetik hayvan deneylerinde hangi genetik etkenlerin hangi sorunlara yol açtığını anlamayı kolaylaştırmıştır. rekombinant dna teknolojileri ile canlılar arası gen alış verişi mümkün olmuş ve birçok alanda yeni ürünlerin üretilme yolu açılmıştır. kök hücre ve transgenik hayvan modellerindeki çalışmalar birçok hastalığın tedavisi için umut vermektedir.

dış bağlantılar 
 hücre-altı parçacık animasyonları
Dharma

dharma, sanskrit dilinde "dhar" veya "dhri" sözcüğünden türetilmiş olup, farklı anlamlarda kullanılmaktadır.

anlamlarından bazıları şunlardır:

 evrenin düzenini ve ruhsal gelişimi sağlayan kozmik doğa yasaları. bu yasalardan ikisi karma yasası ve samsara yasası olarak bilinir.
 ulu düzen, hakiki doğa.
 hakikat 
 vazife
 doğruluk, erdem, ahlak, bilgelik.
 öğreti, yüksek hakikatlere götüren yol.

dharma ile uyumlu bir hayat süren kişiler mokşa veya kişisel özgürlüğe ulaşırlar.

devanagari yazılışında "धर्म" veya pali dilinde "dhamma" şeklinde ifade edilen hint kökenli dharma terimi hinduizm haricinde budizm, jaynizm ve sihizmde de kullanılmaktadır.

dharma çarkı (dharma çarkıfelek) 
dharma çarkı (kurallar çarkı), budizm’de buda öğretilerinin sembolü niteliğindedir. dharma çarkı sekiz çubuğuyla buda kurallarını temsil eder. diğer bir deyişle, budizm’de özgürlüğün sembolüdür.

1947 yılında, hindistan bayrağında bhimrao ramji ambedkar’ın da katkısıyla 24 çubuklu bir dharma çarkı amblemi yer almıştır. bu sembolik şekil, m.ö. 3. yy.da maurya kralı ashoka tarafından budizm kurallarının egemenliğini temsil ettiği düşüncesiyle farklı alanlarda kullanılmıştır.

22 mayıs 1972 yılında sri lanka’nın cumhuriyet rejimini kabul etmesinden sonra, dharma çarkı ülkenin resmi amblemi olarak kabul edilmiştir. ayrıca bu amblem, tibet’te mühür olarak da kullanılmıştır.

ayrıca bakınız 
 hinduizm
 dharma (budizm)

kaynakça 
 le dictionnaire de la sagesse orientale, kurt friedrichs, ingrid fischer-schreiber, franz-karl ehrhard ve michael s. deiner

teozofi
budist felsefe kavramları
hindu felsefi kavramları
sanskritçe felsefi kavramlar
Mokşa

mokşa (sanskritçe: vimukti, विमुक्ति、vimoksa, विमोक्ष), sanskritçede özgürlük anlamına gelen mokşa veya kurtuluş anlamına gelen mukti terimleri ölüm ve yeniden doğum çemberinden kurtuluşu tanımlar.

moksha'nın tanımı ve anlamı hint dinlerinin çeşitli okulları arasında değişmektedir. mokşa özgürlük, kurtuluş anlamına gelir. moksha aynı zamanda yeniden doğuştan veya saṃsāra'dan kurtuluş anlamına gelen bir kavramdır. bu kurtuluşa kişi yeryüzündeyken (jivanmukti) veya eskatolojik olarak (karmamukti, videhamukti) ulaşılabilir. mokşa inancı hinduizm, budizm ve caynizm de mevcuttur.

ayrıca bakınız 
 kurtuluş (ezoterizm, teozofi ve mistisizm )
 nirvana

hindu felsefi kavramları
jainizm
dinî kavramlar
sanskritçe felsefi kavramlar
TÜRK-İŞ

türkiye i̇şçi sendikaları konfederasyonu, kısaca türk-i̇ş, 1952 yılında kurulan türkiye'nin en büyük işçi konfederasyonudur. genel merkezi ankara'dadır. genel başkanı ergün atalay'dır. 34 üye sendikası vardır.

üye sendikalar

genel başkanları ve genel sekreterleri

genel başkanları 
 i̇smail i̇nan (1952-1953)
 mahmut naci kurt (1953-1957)
 nuri beser (1957-1960)
 seyfi demirsoy (1960-1973)
 halil tunç (1973-1979)
 i̇brahim denizcier (1979-1982)
 şevket yılmaz (1982-1992)
 bayram meral (1992-2002)
 salih kılıç (2003-2007)
 mustafa kumlu (2007-2013)
 ergün atalay (2013-günümüz)

dış bağlantılar 
 türk-i̇ş resmi sitesi
Masumiyet (film)

masumiyet, 1997 yapımı bir zeki demirkubuz filmi. filmin çekimleri 19 günde bitirildi.

konu 

basmane'deki izbe bir pansiyonda hayatları kesişen; güçlü bir seks işçisi olan uğur, ona saplantılı bir adam olan bekir, annesinin hamileyken yediği dayaktan dolayı sağır ve dilsiz doğan çilem ve hapisten yeni çıkmış amaçsız biri olan yusuf etrafında gelişen sıradan olayları konu almaktadır.

filmdeki "kır sahnesi" ve "pansiyondaki kavga" sahneleri en öne çıkan sahnelerdir. 2006 yılı itibarıyla yönetmen zeki demirkubuz, masumiyet'in başlangıcı sayılabilecek kader'i çekmiştir. kader filminde uğur ve bekir'in gençliklerinde yaşadıkları, nasıl tanıştıkları anlatılmaktadır.

oyuncular 
 derya alabora - uğur
 haluk bilginer - bekir
 güven kıraç - yusuf
 melis tuna - çilem
 doğan turan - otelci mehmet (seslendirme osman gidişoğlu)
ajlan aktuğ - yusuf'un eniştesi
nihal koldaş - yusuf'un ablası
erdoğan seren - pavyondaki adam
rıza sönmez - kahvedeki adam
ümit çırak - necati
i̇skender altın - otobüsteki polis
feridun koç - satıcı
abdullah demirkubuz - baskındaki polis
yalçın çakmak - cezaevi müdürü
nazım gök - enişte'nin oğlu
salih urfa - oteldeki fedai
süha tuna - sorgucu polis
namık eken - baskındaki polis
eray kantarcı - oteldeki adam
engin kurtçuoğlu - zagor baba
dursun derebaşı - hastabakıcı

teknik ekip

yapımcı 
 zeki demirkubuz
 nihal koldaş

görüntü yönetmeni 
 ali utku

kurgu 
 mevlüt koçak

yapım 
 mavi filmcilik

aldığı ödüller 
 34. antalya altın portakal film festivali
halk jurisi avni tolunay ödülü
en i̇yi kadın oyuncu (derya alabora)
en i̇yi yardımcı erkek oyuncu (haluk bilginer)
 10. ankara uluslararası film festivali
en i̇yi kadın oyuncu (derya alabora)
en i̇yi erkek oyuncu (haluk bilginer)
 11. altın koza film festivali
en i̇yi kadın oyuncu (derya alabora)
en i̇yi erkek oyuncu (haluk bilginer)
en i̇yi yönetmen (zeki demirkubuz)
en i̇yi kurgu (mevlüt koçak)
17. uluslararası i̇stanbul film festivali
n. f. eczacıbaşı vakfı yılın en i̇yi türk filmi ödülü

dış bağlantılar 
 
  - filmin resmi sayfası.
 turkishfilmchannel  - filmin internet dağıtım sayfası (i̇ngilizce).
 
 beyazperde.com 
  - yıldırım türker'in filmle ilgili yazısı.
 youtube  - filmin fragmanı.
 si̇yad tarafından belirlenmiş yüzyılın en i̇yi 10 yerli filmi 

 

1997 çıkışlı türk filmleri
altın portakal ödülü sahipleri
zeki demirkubuz'un senaryosunu yazdığı filmler
i̇zmir'de çekilmiş filmler
1990'larda türkçe filmler
konusu i̇zmir'de geçen filmler
ali utku'nun görüntülediği filmler
Propan

propan, parafinlerin (alkanların) metan ve etandan sonra gelen üçüncü üyesi olup, karbon ve hidrojenden meydana gelmiş renksiz bir gazdır.

özellikler 
propanın formülü c3h8 dir. erime noktası -187,1 °c ve kaynama noktası -42,2 °c'dir. doğalgaz, hafif ham petrol ve petrol rafineri gazlarından elde edilir. sıvılaştırılmış petrol gazlarında bol miktarda bulunur. etan, diğer hidrokarbonlar ve propan petro-kimya endüstrisinde etilen elde etmek için önemli bileşiklerdir. propan sıcakta bozunarak etilen ve yine önemli bir madde olan propilene dönüşür. propilen önemli bir bileşik olup, aseton ve propilen glikol gibi birçok maddenin elde edilmesinde kullanılır. oksidasyon ile, propil alkole, propionaldehide ve propiyonik aside yükseltgenebilir.

diğer taraftan basınç altında kolayca sıvı hale geçmesinden dolayı bütan gazı ile karıştırılarak tüpler içine doldurulmuş hâlde yakıt olarak kullanılır.

 
bilgi kutusu bulunmayan kimyasal maddeler
hidrokarbonlar
alkanlar
Hulki Saner

hulki saner, (24 temmuz 1925, i̇stanbul - 20 temmuz 2005, i̇stanbul), türk senarist, yönetmen, film yapımcısı, oyuncu, film dağıtımcısı, film müzikçisi, söz yazarı ve bestecidir.

yaşamı 
saner, 1925 yılında i̇stanbul’da doğdu. kimya fakültesini bitirdi ve 1944’te abd’ye giderek bir yıl kimya ihtisası yaptı. yurda dönüşünde i̇stanbul belediye konservatuvarı şan bölümüne girip mezun oldu. i̇stanbul operası’nda ses sanatçısı olarak görev aldı, besteler yaptı. "tosca" operasında "scardia" rolünü oynadı. 1956 yılında, "kalbimin şarkısı" ve "beş hasta var" filmlerine fon müzikleri hazırlayarak sinemaya girdi. aynı yıl, "sanat film"i kurarak yapımcılığa geçti ve "pusu" filmini yaptı. daha sonra; "arı film", "bronz film" ve son olarak "saner film" şirketini kurdu. 1958'de "sevmek günah mı?" filmiyle yapımcılığının yanı sıra yönetmen de oldu. çoğunlukla müzikal komedi filmlerini yönetti. türk sinemasının en çok film çeken yönetmenlerinden biri olmasına karşın, belirli bir kalitenin üstüne çıkıp ilginç filmlere imzasını atamadı. seyirciyi sadece güldüren ve vakit geçirten konulu filmleri yönetti. yönettiği filmlerin çoğunun senaryosunu kendi yazdı. ara ara ertem göreç ile çalıştı. bazı filmlerinde kendisine de küçük roller verip cameo olarak göründü. saner film şirketi olarak film dağıtımcılığı da yaptı.

sadri alışık’ın başrol oynadığı "turist ömer" serisi filmler ile büyük başarı kazandı. emel sayın'ın rol aldığı, gülüzar, feride, süreyya, hicran ile gülden karaböcek'in rol aldığı dilek taşı, ajda pekkan'ın rol aldığı "yabancı olduk şimdi" ve erol büyükburç'un rol aldığı "kızılcıklar oldu mu" gibi başarılı müzikal filmlere de yapımcı olarak imza atmıştır. aynı zamanda emel sayın'ın seslendirdiği "rüyalar gerçek olsa" adlı şarkının söz yazarı ve bestecisidir. yapımcılığını yaptığı "rüyalar gerçek olsa" adlı sinema filminde engin çağlar, esen püsküllü, hulusi kentmen gibi başarılı oyuncular rol almıştır.

filmografisi

ödüller 
 2002: 39. altın portakal film festivali - yaşam boyu onur ödülü

kaynakça

dış bağlantılar 
 beyazperde'de hulki saner 
 imdb'de hulki saner
 sinemalar.com'da hulki saner 
 sinematürk'te hulki saner 
 tsa'de hulki saner 

1925 doğumlular
i̇stanbul doğumlular
türk sinemacılar
2005 yılında ölenler
sahrayıcedid mezarlığı'na defnedilenler
Propanol

propanol, üç karbonlu doymuş alifatik alkol. normal propanolün (n-propanol) formülü ch3ch2ch2oh olup buna 1-propanol de denir. renksiz, akışkan, zehirli ve keskin, hoş olmayan bir kokuya sahiptir. su ve organik çözücülerde çözünür. n-propanol, karbon monoksit ve hidrojenden metanol elde ederken, propan ve bütanın oksidasyonu esnasında ve fischer-tropsch reaksiyonunda yan ürün olarak elde edilir. etilen, karbon monoksit ve hidrojenden okso sentezi ile imalatı cezbedici bir yoldur. n-propanol en çok çözücü ve kimyasal ara madde olarak kullanılır.

dimetilkarbinol ve 2-propanol olarak da bilinen izopropil alkol (ch3chohch3) en basit sekonder alkol olup, endüstride önemli olan bir organik maddedir. dünyada oldukça çok üretilir. renksiz, akışkan, keskin kokulu bir sıvıdır. propilenin, su ve sülfürik asit ile hidrojenlendirilmesinden elde edilir. başlıca, asetonun elde edilmesinde kullanılır. bundan başka çözücü ve antifriz (sıvıların donma noktasını düşürücü) olarak istifade edilir.

kaynakça 

primer alkoller
zehirli maddeler
alkol
Tövbe

tövbe (), dinde bir günahtan dönmeye karar vermektir. tasavvuf anlayışında tövbenin farklı bir mânâsı ve kullanımı vardır.

tasavvufta mürşidin huzurunda yapılan tövbeyle bireyin müritliği başlar. bu tövbenin bireyin kendince yaptığı tövbeden farkı nasuh olmasındadır. yani kâmil bir tövbe niteliğindedir. bireyin günahlarının kendi yaptığı tövbeyle affolunduğu, mürşidinin de bu tövbeye katılmasıyla da affolunan günahlarının toplamı kadar sevap yazıldığına inanılır.

büyük tövbe 
büyük tövbe (nasuh tövbesi), tarikat yenilenmesi olarak da adlandırılır. yılda en az bir kere mürşide gidilmeli ve tarikat yenilenmelidir. günahları bir daha işlememek üzere terk etmektir.

küçük tövbe 
küçük tövbe ise tarikat yenilemeden günahların affı için yapılır. 
(asra yeminler olsun ki muhakkak ki insan ziyandadır.)
 asr suresi (arapça: سورة العصر), kur'an'ın 103. suresi

tasavvuf terimleri
C Blok

c blok 1994 yapımı bir zeki demirkubuz filmidir.

konusu 

bir sitede c blok'un bir dairesinde yaşayan tülay, hizmetçisiyle kapıcının oğlunu kendi yatağında sevişirken yakalar. tülay, kötü giden evliliğinin de etkisiyle hayatını sorgulamaya, ona farklı bir yön vermeye başlar.

oyuncular 
 serap aksoy ~ tülay
 fikret kuşkan ~ halit
 zuhal gencer ~ aslı
 selçuk yöntem ~ selim
 ajlan altuğ ~ halit'in babası
 ülkü duru ~ fatoş
 feridun koç ~ market çırağı
 güler ökten ~ tülay'ın annesi
 olgun şimşek ~ sahildeki genç
 abdullah demirkubuz ~ sahildeki genç
 kerem ketenci ~ sahildeki genç
 cüneyt uzunlar ~ katil

teknik ekip

yapımcı 
 zeki demirkubuz

görüntü yönetmeni 
 ertunç şenkay

kurgu 
 nevzat dişiaçık

yapım 
 mavi filmcilik

aldığı ödüller 
 1994 uluslararası i̇stanbul film festivali
 ulusal yarışma / jüri özel ödülü (zeki demirkubuz)
 1994 ankara film festivali
 "juri özel ödülü"
 "en iyi kurgu" (nevzat dişiaçık)
 "umut veren yönetmen senaryo" (zeki demirkubuz)
 1995 si̇yad sinema yazarları derneği
 "en i̇yi film"
 "en i̇yi yönetmen" (zeki demirkubuz)
 "en i̇yi yardımcı kadın oyuncu" (zuhal gencer)
 "en i̇yi yardımcı erkek oyuncu" (selçuk yöntem)

dış bağlantılar 
 
 demirkubuz.com - filmin resmi sayfası.
 turkishfilmchannel  - filmin internet dağıtım sayfası (i̇ngilizce).
 4x10.com 

 

türk dramatik filmleri
1994 çıkışlı türk filmleri
1990'larda türkçe filmler
ertunç şenkay'ın görüntülediği filmler
Kuşkuculuk

kuşkuculuk, septisizm, skeptisizm veya şüphecilik, her tür bilgi savını kuşkuyla karşılayan, bunların temellerini, etkilerini ve kesinliklerini irdeleyen, ayrıca aklın kesin bir bilgi elde edemeyeceğini, hakikate erişilse dahi sürekli ve tam bir şüphe içinde kalınacağını, "mutlak"a ulaşmanın mümkün olmadığını savunan felsefi görüştür. septisizm felsefe tarihi açısından çok önemli bir yere sahiptir; zira felsefe tarihi boyunca yerleşik kanılar ve inançları sarsmış, felsefe, bilim ve özellikle din konusunda birçok anlayışın değişmesine ortam hazırlamıştır. septisizm (şüphecilik) dogmatizmin (inanççılık) karşıtıdır.

tarihsel süreçte kuşkuculuk 

felsefenin babası sayılan thales’ten beri ortaya atılan felsefi açıklamalarının çokluğu ve çeşitliliği doğal olarak eleştiriyi ve şüpheyi gerektirmiştir. antik çağ yunan bilgiciliğinin kurucusu protagoras tarihte ilk şüphelenen, şüpheci (septik) düşünürdür. protagoras “her şeyin ölçüsü insandır. her şey bana nasıl görünürse benim için öyledir. üşüyen için rüzgâr soğuk, üşümeyen için soğuk değildir. her şey için birbirine tümüyle karşıt iki söz söylenebilir” diyerek tümel (külli) bir hakikatin var olmadığını, her insanın kendine ait kanaat ve düşünceleri olabileceğini belirtmiştir. buna göre protagoras’ın şüpheciliği göreli şüphecilik olarak tanımlanır. bilgi sorununu sistematik olarak inceleyen ilk şüpheci filozof ise pyrrhon'dur. pyrrhon ile birlikte şüphecilik görüşü okullaşmıştır.

bir başka şüpheci filozof da descartes'tır. descartes'ın şüpheciliğine yöntemli şüphe adı verilir. zira descartes'ın şüpheciliği kesin bilgiyi bulana kadar tüm bilgileri gözden geçirme anlamındadır. ona göre kesin bilgi mevcuttur, şüphecilik ise bir yöntem mahiyetindedir.

pyrrhon'un şüpheciliğinin kökeni belki de platon ve aristoteles okulları arasındaki karşıtlığı sezmesi ve bu karşıtlığın daha sonra stoa ve epiküros okullarında derinleşmesini gözlemlemiş olmasıdır. bu tür gözlemleri pyrrhon’un felsefi öğretilere karşı olan güveninin sarsılması ve bunun sonucu olarak da şüphe etmesinin temelini oluşturmuştur.

pyrrhon’un şüpheciliğine göre mutluluğa giden yol şöyledir:
 nesnelerin gerçek yasası kavranamaz.
 öyleyse nesnelere karşı tutumumuz yargıdan kaçınma olmalıdır.
 ancak bu tutumla ruhsal dinginliğe ulaşılabilir.

kaynakça 

 
metaetik
Logos

logos, yunancada duyguları kavrama anlamındaki pathos sözcüğünün karşıt anlamı olan us ile kavrama anlamındadır.

herakleitos'un varlık anlayışının temelinde yer alan ve başka bir dile çevrilemeyen logos sözcüğü söz, düşünme, akıl, oran, ölçü gibi çok anlamlı bir sözcüktür.

mö 5. yüzyılda herakleitos logosu evreni düzenli bir bütün olarak kuran ve hareket ettiren ussal ilke biçiminde tanımlamıştır. buna göre logos, hem oluşumların altında yatan ve onları biçimlendiren düzen ilkesi hem de evrenin böyle bir düzen olarak kavranmasında belirleyici olan bilgi ilkesiydi; evrenin kavranması belirli orantılara yani karşılıklı ilişki içindeki yas niteliğinde bağlantılara göre gerçekleşiyordu. bu anlamıyla logos özellikle rastlantı ve gelişigüzelliğin karşıtıdır.

herakleitos'un verdiği anlam anaksagoras'ın baş kavramı olan “nous”dan farklıdır. nous bir düzenleyici olarak evrenden önce de vardır ve evrene dışarıdan gelir, logos ise evrenle birliktedir ve evrensel oluşun içindedir.

herakleitos her şey çıkar geçer der; evrende kalıcı olan hiçbir şey yoktur. bu sürekli evrensel değişiklik logos için düzenlenmiştir. logos yasasına göre olup örtmektedir.

platon'a göre bilgi, logosta temelleri idealar hem düşünceler hem de bu düşüncelerin ilkesiz sonsuz nesneleridir. düşünce ile nesne arasındaki özdeşlik bu yüzdendir, yani düşünce nesnesinde her ikisi de idealarda temellendiği için uygundur.

aristotales'e göre logos, akıl, iletişim ve eylemin toplamıdır. aklın açığa çıkarılması bu üçü sayesinde olur. bunlar bir insanda yoksa onda akıl da yoktur. şeylerin nasıl ve neden oldukları gibi oluştuğunu, şeylerin nasıl ve neden oldukları gibi kalmadıkları soruları aristotales için önemlidir ve bu soruların cevapları aklımızda vardır. aklımızın olmasını da logos sağlar. aklı logos yardımıyla açığa çıkarırız.

logos, eski yunancadaki legein sözcüğünden türetilmiştir. sözcüğü grekçede felsefi bir kavramı belirtmek üzere ilk kez kullanan efesli filozof herakleitos, terimi, her şeyi yöneten değişmez yasa (logos) ya da yasalar (logoi), evreni düzenli bir bütün olarak kuran ve hareket ettiren, evrenin düzenini sağlayan evrensel yasalar, evrenin temeli olan evrensel zorunluluk olarak ifade eder.

ayrıca bakınız 
 nous

kaynakça 

felsefi kavramlar
epistemoloji kavramları
Bazlama

bazlama (bazlamaç) (بزلمه), türk mutfağından bir ekşi mayalı ekmektir.

ekmek olarak sadesi yüzyıllardır türkler tarafından yapılır ve yenir. farklı malzemeler kullanarak birçok farklı türü yapılabilir; kıymalı ve peynirli gibi. özellikle kızılcahamam ilçesinde çok meşhurdur. sade türüne samsun yöresinde toraman veya "pıtpıt' da denilmektedir.

anadolu selçuklu devleti döneminde tüketilen ekmeklerden biridir. anadolu selçuklu devleti döneminde yağlanarak servis edilirdi.

yapılışı 
hamur bir gün önceden, ekşitmek için mayalanır ve bırakılır. buna hamur üretme denir. zaten önceden bulundurulan mayalık bir parça ekşi hamur sayesinde iyice mayalanan hamur sabah erkenden yoğurulur. bir müddet dinlenmeye bırakılır. hamurun iyice mayalanıp kabarmasından sonra oklava ile yufkadan biraz kalın olarak açılarak pişirilene şebit, daha da kalın olarak açılıp pişirilene de bazlama denir. geleneksel olarak odun ateşinde toprak sac üzerinde pişirilir, ancak günümüzde genellikle elektrikli sac veya ocak kullanılır.

çeşitleri

kızılcahamam bazlaması
ankara kızılcahamam bazlamasının en önemli özelliği esnek ve yumuşak dokusunu uzun süre korumasıdır. kızılcahamam bazlaması üretim tarihinden itibaren 7 gün içerisinde tüketilmelidir. bazlamanın boyutu kızılcahamam yöresine özgüdür. kızılcahamam bazlamasının çapı 25–28 cm kalınlığı ise 3–4 cm arasındadır. pişmiş bazlamanın ise net ağırlığı 380-430 g arasındadır.
kızılcahamam bazlaması türk patent ve marka kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

şabanözü bazlaması 
çankırı şabanözü bazlaması 22 aralık 2021 tarihinde türk patent ve marka kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

kaynakça 

türk mutfağındaki yassı ekmekler
türk mutfağı
Topalak

topalak (topalak köfte), bir çeşit sulu köftedir. fellah köftesinden en temel farkı sarımsaklı yoğurt ve salçalı sos ile servis edilmesidir. ege ve akdeniz bölgesi'nin bazı yörük köylerinde yapılan bir hamur yemeği ya da hamur köftesi. etli ve nohutlu olarak yapılır ve düğünlerin geleneksel yemeğidir. i̇çerisine biraz bulgur (ya da düğü), çeşitli baharatlar katılarak hamur yoğurulur. köftelik harç kıvamına getirilir. avuç içerisinde ovuşturularak misket büyüklüğünde köfte şeklinde hazırlanır. daha sonra da nohut, yağ, tuz ve diğer malzemelerin ilavesiyle çorba kıvamında pişirilir. servis yapılırken, üzerine sarmısaklı yoğurt ve kurutulup ufalanmış nane eklenir. bu yemek hazırlanırken acıkan ve sabırsızlanan çocuklara hazırlanmış hamurun bir kısmı avuç içerisinde yassıltılarak sobanın ya da sacın üzerinde altı, üstü kızartılıp verilir.

yörelere göre çeşitleri

yozgat topalak köfte 
yozgat’ta yapılan çeşididir.

kaynakça 

türk mutfağındaki hamur işleri
aydın mutfağı
Mil Mi-24

mil mi-24 (rusça: миль ми-24); nato rapor ismi: "hind") 1972 yılından beri mil moskova helikopter fabrikası tarafından üretilen ve elli ülke tarafından kullanılmakta olan sovyet tasarımı, saldırı ve düşük kapasiteli askeri taşıma helikopteridir. sovyet pilotları ona "uçan tank" (летающий танк) adını takmışlardır. daha yaygın lakapların arasında "galina" (ya da "galya"), kamuflaj deseni ve düz camlı olması sebebiyle "krokodil" (крокодил, timsah) ve "bardak" (стакан) vardır. rusya 2007 yılında 250 adet mi-24 helikopterini 2015 yılı itibarıyla daha modern 300 adet ka-50, mi-28 ile değiştirileceğini duyurdu.

tasarım özellikleri 
mi-24 dünyada kullanılmaya başlanan ilk saldırı helikopterindendir. gövdesi çok sağlam bir zırhla kaplanmıştır. 12,7 mm'lik uçaksavar mermisine dayanabilir. kokpiti, pilotları nbc (nükleer, biyolojik, kimyasal) saldırılara karşı koruyabilir. 12,7 mm'lik bir topa sahiptir, güdümlü anti tank füzesi ve 57 mm'lik roket atabilir. gövde içinde tam donanımlı 8 asker, 4 sedye 2400 kilograma kadar yük ya da mühimmat taşıyabilir ki bu onun en önemli özelliklerinden biridir.

kullanıcılar

teknik veriler

ayrıca bakınız 
 mil moskova helikopter fabrikası
 mihail mil
 mil mi-8
 mil mi-17

kaynakça

mil helikopterleri
askerî helikopterler
Mil Mi-17

mil mi-17 ya da mi-8mt, nato'daki kod adıyla hip-h, bir sovyet taşıma helikopteridir.

mi-17, sovyet mi-8 taşıma helikopterinin daha güçlü motorlarla donatılmış halidir. mi-8'den farkı kuyruk rotorunun sancak tarafında değil iskele tarafında olmasıdır. rotorlar, motorlar ve transmisyon üniteleri mi-14 üzerinden geliştirilmiştir. mi-17 helikopterleri aynı zamanda arama ve kurtarma çalışmalarında da kullanılmaktadır.

kullanıcılar

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 : - 19

eski kullanıcılar
  mi-8

ayrıca bakınız 
 mil moskova helikopter fabrikası
 mihail mil
 mil mi-8
 mil mi-24

mil helikopterleri
askerî helikopterler
T-80

t-80, 3.nesil sovyet yapımı bir ana muharebe tankıdır. t-64'ün geliştirilmiş halidir. t-72'nin bir üst modelidir. t-72'den farklı bir görünüme ve mekaniğe sahiptir. üretimine 1976 yılında başlanmıştır. gaz türbin motoru kullanan ilk seri üretilen tanktır, batı dünyası bu tankı 1980'lerin başında tanımıştır.

t-80;1967-1975 yılları arasında tasarlanmıştır. 1976 yılında üretime gaz türbinli motorla başlandı. gelişmiş versiyonu olan t–84 hala ukrayna tarafından üretilmektedir.

t–80 ve değişik versiyonları ve tarihleri;t-80 (1976), t-80b (1978), t-80a (1982), t-80u (1985),t-80ud beryoza (1987)yıllarında üretilmiştir.1994-2007 arasında süre gelen çeçen savaşlarında bu tanklar çeçenler tarafından çok sayıda i̇mha edilmiştir.

t-64'ten başlayan yeni nesil sovyet tanklarında olduğu, önde solda şoför, taretin sol tarafında silahçı ve tank komutanı da sağ taraftadır, orijinal modeli için düşünülen 750 bg'lik motor yerine 1000 bg'lik güç üreten gaz türbin motordan gücünü alır.

kullanıcılar 
  - 95
  - 200 t-80u
  - 33 t-80u ve 2 t-80 uk
 
  - 27 t-80u ve 17 t-80uk 1996 yılında rusya'dan teslim alındı
  - 14 t-80uk ve 20 t-80u
  - 320 t-80ud
  - 3.144 + 1456 adet t-80 yedekte
  - 345
  - 31

kaynakça 

ana muharebe tankları
sovyetler birliği tankları
otomatik yükleyici ile tanklar
Colt's Manufacturing Company

colt's manufacturing company, samuel colt tarafından 1847'de abd'nin connecticut eyaletinde kurulmuş silah üretim şirketi.

ürün listesi 
 colt m16
 m4 karabina
 m1911
 python
 colt acr
 colt 9mm smg
 colt army model 1860

 
silah üreticileri
1847'de kurulan oluşumlar
Sabancı Holding

sabancı holding, 1967 yılında kurulan türk şirketler topluluğudur. 2020 yılı itibarıyla 40 milyondan fazla müşteriye, 14 ülkede yaklaşık 60 bin çalışan ile hizmet vermektedir.

şirketin başında yönetim kurulu başkanı güler sabancı ve ceo cenk alper bulunmaktadır.

sektörler

bankacılık 

sabancı holding'e ait olan bankacılık kuruluşu, 2020 yılında 446 milyar liralık aktif büyüklüğe sahip olan türkiye'nin en büyük 7. bankası akbank'tır. akbank, 18 milyon müşteriye 776 şube ve 5 binden fazla atm ile hizmet vermektedir. toplam 279 milyar tl'lik krediye sahiptir.

finansal hizmetler 
2020 yılı itibarıyla avivasa ile aksigorta'nın toplam kombine net satışları 6.6 milyar tl'ye, kombine net karları ise yaklaşık 750 milyon tl'ye ulaşmıştır.

enerji 

sabancı holding'in enerji sektöründe enerjisa ve enerjisa üretim olmak üzere iki şirketi bulunmaktadır. bu şirketlerin 2020 yılı kombine net satışları 31 milyar 100 milyon tl'dir. kombine net karları ise 2.9 milyar tl olmuştur.

sanayi 
brisa, temsa, kordsa ve temsa motorlu araçlar bu sektörde faaliyet göstermektedir. kombineden 8.6 milyar tl  net satış ve 717 milyon tl ise net kar elde etmişlerdir.

yapı malzemeleri 
abd pazarının en büyük tedarikçisi olan akçansa ile turquality'e kabul edilen ilk çimento şirketi olan çimsa, 2020 yılında 4.3 milyar liralık net satış geliri elde etmiştir.

perakende 
market pazarında fransız ortaklığı ile carrefoursa, teknoloji perakendeciliği pazarında ise teknosa ile faaliyet göstermektedirler. 2019'da 516 milyon, 2020 yılında ise 141 milyon liralık kar ile toplam 14 milyar tl'lik satış yapmışlardır.

sabancı vakfı 

sabancı ailesi, hayır işlerini düzenli bir şekilde yürütebilmek amacıyla 1974 yılında hacı ömer sabancı vakfı'nı kurmuştur.

sabancı vakfı, kuruluşundan bu yana türkiye geneline dağılmış çeşitli yerlerde 120'den fazla okul, yurt, sağlık kurumu, spor tesisi, kültür merkezi ve sosyal tesis yapmıştır. 2007 yılından bu yana sivil toplum kuruluşlarının toplam 173 projesine destek sağlamış olup, vakfın kültür-sanat alanındaki projeleri 22 yıldır devam etmektedir. vakıf 46 yıllık hayatında 50 binden fazla öğrenciye burs sağlamıştır.

yönetim kurulu üyeleri

grup başkanları

stratejik i̇ş kolları

kaynakça

dış bağlantılar 
 sabancı holding yatırımcı i̇lişkileri sayfası
 sabancı holding özel durum açıklamaları
 sabancı holding hisse senedi

 

 
türk holdingler