Steven Spielberg

steven allan spielberg (18 aralık 1946, cincinnati, ohio), amerikalı sinema yönetmeni, yapımcı ve senarist. filmleri büyük gişe başarıları kazanmış, tüm zamanların en çok hâsılat yapan yapımlarına imza atmıştır. premiere dergisine göre amerikan film endüstrisindeki en güçlü ve en etkili figürdür. ayrıca life dergisi yönetmeni, kendi jenerasyonundaki en etkili kişi olarak liste başı yapmıştır. 70’lerden 90’lara, üç önemli döneme damga vuran, uluslararası arenada popüler olup büyük gişe başarısı kazanan jaws, e.t. ve jurassic park filmlerini yönetmiş, sinema endüstrisinin köşe başlarından birini tutan dreamworks pictures’ı kurmuştur. filmlerinde birbirinden farklı temalar kullanmış, macera ve bilimkurgunun en başarılı örneklerine imza atmış, son yıllarda dramatik öğeler üzerine yoğunlaşmış, aile, savaş, ilişkiler ve terörizm konularında filmler çekmiştir. ii. dünya savaşı konusu filmografisinde önemli bir yer tutmaktadır. spielberg filmleri birçok kez oscar'la ödüllendirilmiştir. orijinal film müzikleri için çoğunlukla john williams'ı tercih eden yönetmen, tom hanks, harrison ford ve richard dreyfuss gibi oyuncularla sık sık çalışmıştır.

hayatı 
spielberg 18 aralık 1946'da ohio, cincinnati'de doğdu. annesi leah (née posner, daha sonra adler; 12 ocak 1920 - 21 şubat 2017), bir lokanta ve konser piyanisti, babası ise arnold spielberg (1917) elektronik–bilgisayar bilimcisidir. ailesi, dinine sadık aşkenazi yahudileriydi. spielberg'in baba ve büyükbabası 1900'lerde cincinnati'ye yerleşen rus i̇mparatorluğu yahudileri’ydi. elektrik mühendisi olan babası arnold spielberg’in işleri dolayısıyla çocukluğu camden, new jersey, haddon township, new jersey, phoenix, arizona  ve saratoga, california gibi farklı şehirlerde geçen spielberg’in izlediği ilk film, cecil b. demille’in the greatest show on earth’üydü.

küçük yaşlarda sinemaya duyduğu büyük ilgiyle hayaller kuran spielberg, daha sonraları american film institute’e verdiği bir röportajda da belirttiği gibi, ilk filmini 12 yaşında yaptı. filmin konusu kendi oyuncak trenlerini kullandığı bir tren kazasıydı. henüz buluğ çağına gelmeden, arkadaşlarıyla birlikte 8mm’lik macera filmleri çeken spielberg, filmlerin gösterimini evde para karşılığında yapıyor, ablası da misafirlere popcorn satıyordu.

spielberg ilk ödülünü 13 yaşındayken adını escape to nowhere koyduğu 40 dakikalık savaş türündeki filmiyle kazandı. bu filmde lise arkadaşlarını oynatmıştı. 1963 yılında phoenix, arizona ’daki arcadia high school’a devam ederken spielberg ilk uzun metrajlı bağımsız filmini yazıp yönetti. 140 dakikalık bir bilimkurgu filmi olan ve daha sonra close encounters’ı çekerken ona ilham verecek firelight’ı 400 dolarlık bir bütçeyle çekip, 100 dolar kazandı. firelight, spielberg’in ilk büyük tanıtım başarısı oldu, zira phoenix gazeteleri 16 yaşındaki bu çocuğun büyük gelecek vadettiğini yazıyordu.

annesiyle babasının boşanmalarının ardından babasıyla birlikte california ’ya taşındı. 3 kız kardeşi ve annesi arizona’da kalmıştı. öğrenimine devam ederken yaşadığı “en kötü tecrübe” ve “yeryüzündeki cehennem” olarak nitelendirdiği okulu saratoga high school’dan 1965 yılında mezun oldu. arkadaşları ona spielbug lakabını takmışlardı.

kartal i̇zci olan ve amerika’nın erkek i̇zcileri (bsa)’dan distinguished eagle scout ödülünü ve sinematografi şeref rozetini alan spielberg, daha sonraları bsa’nın anti-homoseksüel duruşundan hoşlanmadığı için bsa’dan istifa edecekti.

spielberg california’ya taşındıktan sonra 3 kez ucla’nın university of southern california's school of cinema-television bölümüne sinema eğitimi almak için müracaat etmesine rağmen, kabul edilmemişti. spielberg, hem ucla’ya kabul edilmeyişi hem de vietnam savaşı'nda askere alınması riskine karşı ailesinin isteği yüzünden long beach’taki california state university’ye kaydoldu. henüz mezun olmadan sinema tutkusuyla kendini universal studios’un kurgu bölümünde haftanın üç günü para almadan çalışan bir stajyer olarak buldu ve film kariyeri bu şekilde başladı.

kariyeri

1960'lar 
1968’de, universal studios’ta çalışırken ilk kısa filmi olan amblin'''i çekti. universal studios başkan yardımcısının 24 dakikalık filmi görmesinden sonra, 21 yaşındaki spielberg kendisiyle uzun vadeli kontrat imzalanan en genç yönetmen olacaktı. daha sonraları ona profesyonel anlamda yönetmenlik yolunu açan bu kısa filmin anısına ilk prodüksiyon şirketinin adını da amblin koyacaktı.

1969’da california state university’deki eğitimini universal studios ile imzaladığı anlaşma nedeniyle bırakıp, profesyonel olarak yönetmenlik yapmaya başladı.

 1970'ler 
spielberg’in universal studios’taki ilk işi joan crawford’un başrolde oynadığı tv dizisi night gallery’ydi. 1977’de hayata gözlerini yumana kadar spielberg’le yakın dost olan crawford, kendisiyle röportaj yapmak için night gallery’nin setine gelen detroit free press’ten shirley eder’e spielberg için şunları söyledi: “git onunla röportaj yap, çünkü o tüm zamanların en büyük yönetmeni olacak!”

universal studios, spielberg’ün işlerinden çok memnun kalınca yönetmenle 3 tv filmi için yeni bir anlaşma daha imzaladı. bunların ilki richard matheson’un romanından uyarlanan ve aynı zamanda yönetmenin ilk uzun metraj filmi olarak kabul edilen, 1971 tarihli bela idi. ardından 1972’de something evil ve 1973’te savage grace geldi.

spielberg, yola 1974 tarihli the sugarland express’le devam ettikten sonra, ona kariyerinin ilk yıllarında büyük bir başarı getirecek olan jaws filmi için 1975’te kamera arkasına geçti. kurgu, film müziği ve ses dallarında 3 oskarı kucaklayan filmin gişe hasılatı 100 milyon dolar oldu. box-office rekoru kıran film için basın “jawsmania” tanımlamasını yaptı. en iyi film adayı olarak da gösterilen jaws’tan sonra spielberg,  aktör ve sonraları alter-egosu olduğunu belirteceği richard dreyfuss’la ortak oldu.jaws 2’yi çekmesi yönünde yapılan teklifleri reddeden spielberg, 1977’de çocukluğundan beri çekmeyi düşündüğü ufo’larla ilgili olan close encounters of the third kind için kamera arkasındaydı. film en iyi sinematografi dalında vilmos zsigmond’a oscar ödülü kazandırdı.

1979’da pearl harbor’la ilgili ironik değerlendirmeler yaptığı, dan aykroyd, john belushi ve john candy’nin başrollerini paylaştıkları 1941 filmini çekti.

 1980'ler 1941, gişede istediği başarıyı yakalayamayınca spielberg, george lucas ve ekibiyle bir macera filmi için kolları sıvadı: raiders of the lost ark. film en iyi sanat yönetimi dalında oscar ödülü aldı, spielberg’e ikinci en iyi film oskar adaylığı getirdi ve 1981 yılının en çok gişe hasılatı kazanan yapımı oldu. ayrıca spielberg’in daha sonraki projelerinde de birlikte çalışacağı harrison ford’la tanışması için harika bir fırsattı.

1982’de spielberg ikinci bilimkurgu filmi için kamera arakasındaydı: the extra-terrestrial. et yönetmenin 1993’te çekeceği jurassic park’a kadar en çok gişe hasılatı yapan ve spielberg’in en kişisel filmi oldu. 4 dalda oscar kazandı. ayrıca prodüksiyonunda storyboard kullanılmayan ve global pazarlama&reklamcılık stratejileriyle hazırlanan ilk spielberg filmiydi. spielberg filmi, anne babası ayrıldığında ne hissettiği hakkında çektiği çok kişisel bir film olarak tanımladı. 27 haziran 1982’de dönemin amerika başkanı ronald reagan ve eşi nancy reagan spielberg’i davet ederek filmin beyaz saray’da gösterimini gerçekleştirdiler.

spielberg ayrıca o dönemde vizyona e.t.’den bir hafta önce giren poltergeist filminin prodüksiyonunda ve senaryo grubunda yer aldı.

1984'te spielberg, star wars filmlerini çeken george lucas’ın hikâyesini yazdığı ve başrolde harrison ford’u oynatacağı yeni filmi indiana jones and the temple of doom’u çekti. film en iyi efekt dalında oscar ödülünün sahibi oldu. 
 güneş i̇mparatorluğu ve the color purple filmlerinden sonra serinin ikincisi indiana jones and the last crusade için 1989’da kamera arkasındaydı. bu kez kadroda ünlü oyuncu sean connery de vardı.

1989 yılı spielberg’ün 2 film çektiği ilk yıl oldu. zira aynı yıl always’i de izleyiciyle buluşturan spielberg, gişede istediği sonucu alamadı. ancak always, audrey hepburn’ün oynadığı son film olarak sinema tarihindeki yerini aldı.

 1990'lar 
always’in yarattığı hayal kırıklığından sonra peter pan’ın hikâyesi hook’u beyaz perdeye uyarlayan spielberg, gişede beklediği başarıyı elde edemedi.

1993’te, yeniden bir macera filmi çekmek için kolları sıvayan yönetmen bu kez michael crichton’ın romanından beyaz perdeye uyarlayacağı jurassic park için iş başındaydı. film en iyi ses, görüntü efektleri ve en iyi ses dallarında olmak üzere toplam üç oscarın sahibi oldu ve e. t.’den sonra tüm zamanların en çok ticari başarı kazanan filmiydi. ayrıca, filmin prodüksiyonu sinema endüstrisinde ilk kez kullanılan dts (digital theatre system) ile yapılmıştı.

spielberg ayrıca 1993'te oskar schindler’in gerçek özyaşam öyküsünü beyaz perdeye taşıdığı ve ona en iyi yönetmen, en iyi film de olmak üzere toplam 7 dalda oscar kazandıracak schindler's list’i çekti. 1100 kişiyi kendi hayatını kaybetmeyi göze alarak nazi kampından kurtaran oskar schindler’in hayatı, birçok eleştirmen tarafından yönetmenin en önemli ve olgun filmi olarak tanımlansa da, spielberg filmin en önemli filmi olduğunu kabul etmekte, ancak e.t.’yi en büyük filmi olarak birinci sıraya koymaktadır. american film institute tüm zamanların en iyi 10 filmi listesinde schindler's list’e yer vermiştir.

jurassic park ve schindler's list’in başarılarıyla geçen 1993, spielberg’ün film şirketi dreamworks’ün de kuruluş tarihiydi. zira spielberg 1997’de kendini jurassic park, the lost world’ü çekerken yönetmen koltuğunda buluncaya kadar dreamworks için çalıştı.

aynı yıl yeniden bir tarihi drama için kolları sıvayan yönetmen amistad’ı çekti. spielberg, 1998’de ona ikinci kez en iyi yönetmen oskarı kazandıracak 2. dünya savaşındaki kişisel bir hikâyeyi anlattığı saving private ryan için yönetmen koltuğundaydı.

 2000'ler 

7 şubat 2000 tarihinde spielberg’ün doktoru yönetmenin rutin muayenesinde böbreğinde kansere neden olabilecek hücre değişiklikleri kaydetti. los angeles’teki cedars sinai medical center’da tedavi gören spielberg, kısa sürede iyileşti.

2001 yılında yakın arkadaşı stanley kubrick’in yıllardır çekmeyi planladığı final projesi a.i.: artificial intelligence’i çekti. efsane yönetmen billy wilder, filmin çok önemli olduğunu ancak hakkının teslim edilmediğini belirtti.

philip k. dick’in romanından beyaz perdeye aktarılan ve roger ebert’in 2002’nin en iyi filmi olarak nitelendirdiği minority report, gişede 300 milyon dolar hasılat yaptı.

aynı yıl salt lake city’de yapılan kış olimpiyatları’nın açılış töreninde, geleneksel olimpiyat bayrağını taşıma görevi spielberg’e verildi. yönetmen ayrıca 1965’te kaydolduğu ve sinema kariyeri yüzünden bıraktığı california state university’deki eğitimini de 2002’de tamamladı. mezuniyetinin senelerce uzamasını montaj süreci 33 yıl boyunca süren bir filme benzeten yönetmen, elektronik sanatlar ve sinema dalında lisansını aldı. okuldaki profesörlere mesleki deneyim olarak saving private ryan, schindler's list ve jurassic park filmlerini sundu.

spielberg daha sonra catch me if you can (2002), terminal (2004), war of the worlds (2005), münih (2005) filmlerinin yönetmenliğini yaptı. münih 5, war of the worlds 3, catch me if you can 2 dalda oscar'a aday oldu.
 temalar 
spielberg filmlerinde farklı temalar kullanmaktadır. sıradan insanların kendilerini sıra dışı durumların içinde bulduğu konsept ağırlık kazanmaktadır. duel, jaws, close encounters of the third kind, e.t. the extra-terrestrial, empire of the sun, hook, jurassic park, saving private ryan, catch me if you can, war of the worlds ve munich bu temaya örnektir. bilimkurguya olan düşkünlüğünün babasından geldiğini açıklayan yönetmen, filmlerinde aile bağları üzerinde de sıklıkla durmuş, naif, merak ve inanç duygusu gelişmiş bir duruş geliştirmiştir. özellikle çocuk ve ebeveyn ilişkileri ekseninde gelişen konular üzerine gitmiştir. anne babası ayrı çocuklar, ilgisiz babalar, aile sorunları yanında ii. dünya savaşı başta olmak üzere, savaş, terörizm, ırkçılık gibi global konularla da yakından ilgilenmiştir.

 gönül projeleri 
sinemanın ‘dâhi çocuğu’ diye anılan steven spielberg, schindler'in listesi’nden bu yana, kendisi açısından özel önem taşıyan konuları filme çekmek için yönetmen koltuğuna oturacağını açıkladı.

yönetmenin projelerinden biri de filistinli ve i̇srailli çocuklara 250 video kamerayla oynatıcı dağıtmak. onların her gün ne yiyip içtikleri, nelerle ilgilenip hangi oyunları oynadıkları gibi günlük yaşamlarıyla ilgili detayları kameraya çekmelerini ve sonra birbirlerine vermelerini istiyor. spielberg, bu yolla i̇srailli ve filistinli çocukların aralarındaki farkın ne kadar az olduğunu göreceklerine inanıyor.

 filmografi 

 fabelmanlar (2022)
 batı yakası'nın hikayesi (2020)
 başlat: ready player one (2018)
 casuslar köprüsü (2015)
 under the dome  (2013) (tv dizisi)
 lincoln  (2012)
 savaş atı (2011)
 süper 8 (yapımcı olarak) (2011)
 tenten'in maceraları (2011)
 transformers: ayın karanlık yüzü (yapımcı olarak) (2011)
 transformers: yenilenlerin i̇ntikamı (yapımcı olarak) (2009)
 indiana jones ve kristal kafatası krallığı (2008)
 transformers (yapımcı olarak) (2007)
 atalarımızın bayrakları (yapımcı olarak)  (2006)
 dünyalar savaşı (2005)
 münih (2005)
 terminal (2004)
 sıkıysa yakala (2002)
 azınlık raporu (2002)
 yapay zeka (2001)
 er ryan'ı kurtarmak (1998)
 amistad (1997)
 the lost world: jurassic park (1997)
 schindler'in listesi (1993)
 jurassic park (1993)
 kanca (1991)
 daima (1989)
 indiana jones: son macera (1989)
 güneş i̇mparatorluğu (1987)
 geleceğe dönüş   (1985) (yapımcı olarak)
 the color purple (1985)
 indiana jones: kamçılı adam (1984)
 e.t. (1982)
 raiders of the lost ark (1981)
 1941 (1979)
 üçüncü türden yakınlaşmalar (1977)
 jaws (1975)
 sugarland ekspresi (1974)
 bela (1971)
 amblin' (1968)
 firelight (1964)

 aldığı ödüller 

 1982 en i̇yi sinema filmi altın küre ödülü (drama) - e.t. the extra-terrestrial 1987 irving g. thalberg ödülü
 1993 en i̇yi yönetmen akademi ödülü - schindler'in listesi 1993 en i̇yi film akademi ödülü - schindler'in listesi 1993 en i̇yi yönetmen altın küre ödülü - schindler'in listesi 1993 en i̇yi sinema filmi altın küre ödülü (drama) - schindler'in listesi 1993 bafta en i̇yi yönetmen ödülü - schindler'in listesi 1993 bafta en i̇yi film ödülü - schindler'in listesi 1998 en i̇yi yönetmen akademi ödülü - er ryan'ı kurtarmak 1998 en i̇yi yönetmen altın küre ödülü - er ryan'ı kurtarmak 1998 en i̇yi sinema filmi altın küre ödülü (drama) - er ryan'ı kurtarmak''
 2001 i̇ngiliz komutan şövalyelik nişanı
 2004 fransız légion d'honneur
 2008 cecil b. demille ödülü

kaynakça

dış bağlantılar 
 beyazperde'de steven spielberg 
 

yaşayan insanlar
1946 doğumlular
 
yahudi asıllı amerikalılar
amerikalı film yönetmenleri
amerikalı film yapımcıları
en i̇yi yönetmen akademi ödülü sahipleri
en i̇yi film akademi ödülü sahibi filmlerin yapımcıları
amerikalı dolar milyarderleri
akira kurosava ödülü sahipleri
ohio doğumlular
en i̇yi yönetmen altın küre ödülü sahipleri
çevrimiçi sinema eleştirmenleri topluluğu en i̇yi yönetmen ödülü sahipleri
toronto sinema eleştirmenleri derneği en i̇yi yönetmen ödülü sahipleri
cannes film festivali en i̇yi senaryo ödülü sahipleri
en i̇yi yönetmen los angeles sinema eleştirmenleri derneği ödülü sahipleri
en i̇yi senaryo saturn ödülü sahipleri
en i̇yi yönetmen national board of review ödülü sahipleri
cecil b. demille onur ödülü sahipleri
almanya federal cumhuriyeti liyakat nişanı sahipleri
altın küre ödülü sahipleri
21. yüzyılda amerikalı erkek oyuncular
21. yüzyıl amerikalı yazarları
bafta en i̇yi yönetmen ödülü sahipleri
los angeles doğumlu film yönetmenleri
daytime emmy ödülü sahipleri
national board of review ödülü sahipleri
arizona doğumlu senaristler
kaliforniya doğumlu senaristler
bafta ödülü sahipleri
en i̇yi yönetmen chicago sinema eleştirmenleri derneği ödülü sahipleri
irving g. thalberg anı ödülü sahipleri
bafta los angeles britanya ödülleri sahipleri
bafta akademi bağlılık ödülü sahipleri
boston film eleştirmenleri derneği en i̇yi yönetmen ödülü sahipleri
boston film eleştirmenleri derneği ödülü sahipleri
başkan anma ödülü sahipleri
yaşam boyu başarı altın aslan ödülü sahipleri