I. Baudouin (Latin imparatoru)

i. baudouin (temmuz 1172 – yaklaşık 1205), konstantinopolis'te kurulan latin i̇mparatorluğu'nun ilk imparatoru. (ix. baudouin olarak flandre kontu, vi. baudouin olarak hainaut kontu) konstantinopolis'in ele geçirilmesi ve bizans i̇mparatorluğu'nun büyük çoğunluğunun fethedilmesi ile sonuçlanan dördüncü haçlı seferi'nin en etkili liderlerinden biridir.

dördüncü haçlı seferi konstantinopolis'i alıp latin i̇mparatorluğu kurduktan sonra, venediklilerin desteği ile 9 mayıs 1204 tarihinde imparator olarak seçildi ve 16 mayıs'ta aya sofya'da yapılan bizans geleneklerinin takip edildiği bir törenle taç takıp ilk latin i̇mparatoru oldu.

şubat 1205 tarihinde yunanlar, bulgaristan çarı kaloyan'un desteğine güvenerek trakya'da isyan çıkardılar. hadrianapolis'i ele geçirdiler. bunun üzerine baudouin, şehri almak için yürüyüşe geçti. hadrianapolis muharebesi'nde, frank şövalyeler 14 nisan 1205'te yenildiler, imparator baudouin, bulgarlar tarafından esir alındı. belirsiz bir süre esir yaşadıktan sonra öldürüldü. tarihçi georgios akropolitis çarın, baudouin'in kafatasını içki kâsesi olarak kullandığını yazar.

i̇lk yılları

aile tarihi 
hainaut kontu v. baudouin ile alzas kontu i. ii. philippe'nin kızkardeşi flandre kontesi i. margaret'in oğludur. philippe, çocuksuz olarak ilk haçlı seferine 1177 yılında katılırken, mirasçısı olarak kayınbiraderi v. baudouin'i atadı. antakya prensliği için yapılan başarısız harim kuşatmasında hasta fransa kralı vii. louis tarafından oğlu ii. philippe'e baş danışman olarak atandıktan sonra 1179 yılında memleketine geri dönmüştür. bir yıl sonra v. baudouin'in huzursuz ederek yeğeni hainautlı isabelle'i danışmanlığını yaptığı ii. ii. philippe ile evlendirdi. isabelle'in çeyizi artois düklüğü ve flemish topraklarıydı. 1180 yılında, picardie ve île-de-france tahrip olacağı bir savaş ile sonuçlanacak şekilde ii. ii. philippe ile arasını bozuldu. v. baudouin kızının menfaatlerini korumak için damadı adına arabulucu oldu.

kont philippe'nin karısı elisabeth 1183 yılında öldü. ii. ii. philippe, elisabeth'in kızkardeşi eleonore adına vermandois topraklarını ele geçirdi. philippe, portekiz kralı i. afonso'nun kızı teresa ile evlendi. 10 mart 1186 tarihinde, ii. philippe ve v. baudouin ile bir barış anlaşması imzalamıştır. bu anlaşma ile vermandois kontluğunu hayatının sonuna kadar kendisinde kalması şartı ile vermandois'u krala devretti. 1191 yılında philippe, kontes teresa'dan varis bırakmadan hastalıktan öldü. 1186 anlaşması ile araları bozuk olmasına rağmen, philippe'in ardılı v. baudouin oldu. sonuçta evlilikten doğan hakkı ile v. baudouin, flandre'te viii. baudouin olarak hükümdar oldu. kontes teresa, 1194 yılında öldüğünde, baudouin'in en büyük oğlu baudouin, ix. baudouin ismi ile flandre kontu oldu.

1186 yılında, genç baudouin, champagne kontu i. henry'nin kızı marie ile evlendi. vakanüvis gislebert, baudouin'in genç gelin tarafından aklının çelindiğini yazar.
evlilikten hemen sonra hainaut kontunun oğlu baudouin, on üç yaşında, eş olarak aldığı champagne kontunun kız kardeşi marie, château-thierry'de oniki yaşındaydı. marie, kendisini dindarlığa, oruç tutmaya, sabaha kadar dua etmeye adayacak yaştaydı. kocası baudouin, genç bir şövalye olarak, erdemli yaşayan, diğer kadınlara bakmayan, herhangi bir erkekte kolay bulunmayan bir coşkulu aşk ile karısını seven, böylece biricik karısına kendisini adayan ve hayatı yalnızca karısı olan birisiydi. valenciennes'te şövalyelerin ve leydilerin ve statüsü ne olursa olsun insanların katıldığı ağır başlı bir tören ile kutlanan düğün ile evlendiler.

marie sayesinde, baudouin kutsal toprakların savunucularına bağ ve yükümlülüğü vardı. karısının kardeşi champagne kontu ii. henry kudüs kralı olarak arkasında filistin'de bulunan topraklarını yeniden kazanmak için yardım bekleyen bir dul ve iki kız bırakarak ölmüştü. marie'nin amcaları aslan yürekli richard ve ii. philippe o anda üçüncü haçlı seferindeydiler.

baudouin'in aileside kudüs'ün savunmasına katılmışlardı. amcası philippe, haçlı seferinde ölmüştü. baudouin'in anneannesi kudüs kraliçesi isabella'nın büyük halasıydı ve flandre kontları kudüslü akrabalarını onların mücadelesinde yardım etmeye çalışmışlardı. baudouin, bu geleneği devam ettirmek istiyordu. margaret, 1194 yılında öldü ve genç baudouin flandre kontu oldu. babası ertesi yıl öldü ve hainaut kontu oldu.

flandre ve hainaut kontluğu 

baudouin, artois dahil olmak üzere topraklarının büyük parçası ii. philippe'e baudouin'in kızkardeşi isabelle'in çeyizi olarak verildiği için flandre toprakları çok küçülmüştü. isabelle, 1190 yılında öldü. ancak ii. philippe, isabelle'in oğlu geleceğin kralı viii. louis'in adına bu toprakları geri vermedi. baudouin'in hükümdarlığının sekiz yılı bu toprakların bir kısmının geri alınması ile geçmiştir. bu çabalar, philippe'in artois'i geri verdiği ocak 1200 tarihli péronne anlaşması ile sonuç verdi.

fransa kralına karşı yaptığı savaşta, i̇ngiltere kralları i. richard ve john ile kutsal roma i̇mparatoru iv. otto gibi fransa kralının diğer rakipleri ile ittifak yaptı. anlaşmadan bir ay sonra, 23 şubat 1200 tarihinde haçlılara katılma kararı verdi. ertesi iki yılını hazırlıklara harcayıp, 14 nisan 1202 tarihinde sonunda yola çıktı. bu çabalarının bir kısmı arkada bıraktığı topraklarında iyi bir yönetim sağlamaktı. bu nedenle hainaut kontluğu'nda iki önemli düzenleme yaptı. bunlardan biri, babasının başlattığı genişletilmiş ceza yasasıydı. diğeri ise, vesayeti düzenliyordu. bu kurallar, belçika yasal geleneğinin önemli parçası olmuştur.

baudouin, arkasında 2 yaşında bir kız çocuğu ve hamile bir eş bıraktı. karısı marie, flandre ve hainaut'ta kalarak 2 yıl baudouin naibi olmuştur. ancak 1204 yılında, her iki çocuğunu geride bırakarak, doğuya gidip eşine katılmıştır. birkaç yıl içerisinde geriye dönmeyi bekliyorlardı; ancak her ikisi de çocuklarını ve doğdukları toprakları tekrar göremediler. onların yokluğunda, baudouin'in genç kardeşi philippe, flandre'de kız çocukları adına naip oldu. baudouin'in amcası william (iv. baudouin'in gayrı meşru çocuğu) hainaut naibi oldu.

ancak haçlılar tahtan indirilen ii. i̇saakios'un oğlu iv. aleksios'a tacı geri vermek için yönlerini konstantinopolis'e çevirdiler. ocak 1204 tarihinde, her ikisi tahtı ele geçiren tarafından, haçlılar şehri ele geçirip yağmalamadan hemen önce öldürüldüler. bu nedenle, şehirde yunan olanın yerine latin i̇mparatorluğu kurmaya karar verdiler.

latin i̇mparatorluğu 

i̇mparatorluk tacı önce venedik doçesi enrico dandolo'ya önerildi; ancak o reddetti. sonrasında baudouin ile haçlıların sözde lideri i. bonifacio del monferrato arasında tercih yapılması gerekti. bonifacio, bizans sarayı ile olan bağlantıları nedeniyle en uygun aday gözüküyordu. ancak baudouin genç, yiğit, dindar ve erdemliydi, seferin en sevilen lideriydi. venediklilerin desteği ile 9 mayıs 1204 tarihinde imparator olarak seçildi ve 16 mayıs'ta aya sofya'da yapılan bizans geleneklerinin takip edildiği bir törenle tac giydi. tören boyunca, baudouin, bizans i̇mparatoru i. manuil tarafından 62.000 gümüş sikkeye satın alınan çok kıymetli mücevherler giymiştir. baudouin karısı marie bu olaydan habersiz akra'ya yelken açmıştı. kocasının imparator seçildiğini öğrendi ama ağustos 1204 tarihinde kocasına ulaşamadan ölmüştür.

latin i̇mparatorluğu, feodal prenslikler olarak organize edildi. i̇mparator, ele geçirilen topraklardan parça alan prenslerin feodal üstüydü. i̇mparatoun kendi parçası, konstantinopolis şehri ile asya ve avrupa taraflarındaki bitişik bölgeler ve limni, midilli, sakız ve tinos adalarını içeriyordu. ele geçirilen toprakların üzerinde tam hakimiyet için yapılması gerekenler vardı.trakya'da yunan direncinin kırılması, selanik'in güven alınması en öncelikli konulardı. 1204 yazında baudouin, imparator rakibi ve makedonya'da önemli bir bölgeyi selanik kralı unvanı ile yöneten bonifacio ile karşı karşıya geldi. bonifacio, kendisini nispeten bağımsız görüyor, baudouin'e ev sahipliği göstermiyor ve baudouin'in selanik'e beraber yürüme teklifini red ediyordu. lombardlar ve flamanlar arasındaki husumet, kavgayı ağırlaştırdı. baudouin, selanik'e yürümek konusunda ısrar etti, bonifacio ise baudouin'in vali atadığı hadrianapolis'i kuşattı. i̇ç savaş kaçınılmazdı. blois kontu i. louis ve venedik doçesi dandolo'nun çabaları ile bir anlaşma yapıldı. bonifacio, selanik'i imparatordan tımar olarak aldı ve yunanistan'ı ele geçirecek kuvvetlerin komutanı oldu.

hadrianapolis muharebesi 

1204–1205 kışı, franklar, bitinya'da baudouin'in kardeşi henry'nin de katıldığı fetihler ile ilgili soruşturma açtılar. fakat şubat'ta yunanlar, imparatorun müttefikliğini reddettiği bulgaristan çarı kaloyan'un desteğine güvenerek trakya'da isyan çıkardılar. hadrianapolis'de garnizon dışarı atıldı. bunun üzerine baudouin, venedik doçesi dandolo desteğiyle blois kontu i. louis ve tarihçi geoffroy de villehardouin ile şehri almak için yürüyüşe geçtiler. hadrianapolis savaşı'nda, frank şövalyeler 14 nisan 1205'te yenildiler, blois kontu i. louis öldürüldü, imparator bulgarlar tarafından esir alındı.

ölümü 
belirli bir süre kendisinin durumu belirsizdir. bu sırada kardeşi henry, imparator naibi oldu. ertesi yılın temmuzunun ortalarına kadar öldüğü kabul edildi.baudouin'in ölümünün şartları belirsizdi. görünen o ki, başlangıçta değerli bir rehineydi. ancak bulgar monarşisi de özellikle filibe'nin franklar tarafından ele geçirilmesi sonrası yaşanan kızgınlık patlaması sonucu kurban edilmiştir. bulgar söylencelerine göre, baudouin, kaloyan'un karısını baştan çıkarmaya çalıştığı için öldürüldü. tarihçi georgios akropolitis, dört yüz yıl önce bizans i̇mparatoru i. nikiforos'un başına gelen gibi, çarın, baudouin'in kafatasını içki kâsesi olarak kullandığını yazar.

sonuçta, çar kaloyan, papa iii. innocentius'a baudouin'in hapiste öldüğünü bildirir. ortaçağ bulgar başkenti veliko tarnovo'da bulunan tsarevets kalesinde muhtemelen baudouin'in tutulduğu bir kule hâlâ "baudouin kulesi" olarak adlandırılır.

aile 
temmuz 1206 tarihine kadar, konstantinopolis'te bulunan latinler baudouin'in öldüğüne dair güvenilir bilgi alamadılar. kardeşi flandreli henri ağustosta imparator olarak taç giydi. 1216 yılında latin i̇mparatoru olan flandreli henri, yerine geçecek bir varis bırakmadan ölünce baronlardan oluşan bir komite baudouin ve henri'nin kızkardeşi flandreli yolanda'nın kocası tonerre, auxerre ve namur kontu olan pierre de courtenay'a imparatorluk tacını teklif ettiler. pierre, 9 nisan 1217 tarihinde roma'da taç giydi. daha sonra yolanda ve pierre'in büyük oğlu robert imparator olarak tac giydi. 1227 yılında nüfuzlu baronlar robert de courtenay'i imparatorluk tahtından indirdiler ve yerine yolanda ve pierre'in daha yetişkin olmayan diğer oğulları ii. baudouin'i imparator yaptılar. 25 temmuz 1261 tarihinde i̇znik i̇mparatorluğu ordusu general aleksios strategopulos idaresi altında konstantinopolis'i almış ve ii. baudouin'i ve latin idarecilerini oradan kovarak latin i̇mparatorluğu'nu sonlandırmışlardır.

flandre'de ise baudouin'in gerçekten ölüp ölmediğine dair şüphe vardı. baudouin'in diğer kardeşi philippe, naip olarak kaldı. baudouin'in kızı jeanne 1205–1244 yılları arasında flandre ve hainaut kontesi olarak hüküm sürdü. jeanne'ın ölümünden sonra baudouin'in diğer kızı margaret 1244–1278 yılları arasında flandre ve hainaut kontesi olarak hüküm sürdü.

sahte baudouin 
yirmi yıl sonra, 1225 yılında, flandre'de bir adam, ölü baudouin olduğunu iddia etti. bu iddia kısa sürede ortalığı karıştırmış ve flandre halkının baudouin'in kızı jeanne'a hükümdarlığına karşı bir dizi isyan çıkartmalarına neden olmuştur. haçlı seferine çıkmadan önce baudouin'i tanıyan birçok insan bu iddiayı reddettiler; ancak birçok köylüyü peşinden sürükledi. aslında burgonya bölgesinden bertrand isimli bir serf olan sahte baudouin 1226 yılında idam edildi.

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar 
.
.
.
.
.

ayrıca bakınız 
 dördüncü haçlı seferi
 latin i̇mparatorluğu

1172 doğumlular
1205 yılında ölenler
latin i̇mparatorları

dördüncü haçlı seferinde hristiyanlar
baudouin 09
baudouin 06
valenciennes doğumlular