Âsım Gündüz

âsım gündüz (1880, kütahya – 14 ocak 1970, i̇stanbul), türk asker ve siyasetçi.

hayatı 
müftü hacı i̇smailoğulları'ndan ömer bey'in oğludur. kütahya rüştiyesini bitirdikten sonra kuleli askerî lisesine girdi. 1905 yılında harp akademisinden kurmay yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. mustafa kemal, ali fuat ve ali i̇hsan ile aynı sınıfta okudu. 1909-1911 yılları arasında alman harp akademisinde okudu ve alman genelkurmayında staj yaptı.

27 kasım 1911 tarihinde binbaşı rütbesine terfi etti. bu rütbedeyken 27 kasım 1911 tarihinde 10. kolordu 1. şube müdürü, 22 ocak 1912 tarihinde genelkurmay 3. şube, 4 haziran 1912 tarihinde geçici olarak harp okulunda tabiye öğretmeni, 29 eylül 1912 tarihinde, balkan savaşı süresince, genel karargâh harekât şube müdürü yardımcısı, 22 aralık 1913 tarihinde alman islah heyetinden harp akademisinde istihkâm öğretmenliği görevini yapan mirliva veber paşa'nın yardımcısı, 17 ocak 1914 tarihinde i̇stihkâm kıtaları ve müstahkem mevkiler müfettişliği kurmay başkanı, müfettiş vekili olarak görevlendirildi.

14 eylül 1915 tarihinde kaymakam rütbesine terfi etti. 29 eylül 1915 tarihinde müfettişliğin lağvı üzerine genel karargâh 12. şube müdürü olarak görevlendirildi. 13 mayıs 1917 tarihinde 3. kolordu kurmay başkanı, 18 eylül 1917 tarihinde sina cephesi kurmay başkanı, 10 ekim 1917 tarihinde 8. ordu kurmay başkan vekili, 17 şubat 1918 tarihinde 48. tümen komutanı olarak atandı.

25 mayıs 1918 tarihinde miralay rütbesine terfi etti. 27 ağustos 1918 tarihinde 5. ordu kurmay başkanlığına atandıysa da yıldırım ordular grubu'nun isteğiyle 48. tümen komutanlığı görevinde bırakıldı. 2 ekim 1918 tarihinde şam dolaylarında i̇ngilizlere esir düştü.

4 ağustos 1919 tarihinde esaretten i̇stanbul'a dönerek harp akademisinde tabya öğretmenliği ve aynı zamanda şehzade öğretmenliği yaptı. 3 ağustos 1921 tarihinde anadolu'ya geçerek türk kurtuluş savaşı'na katıldı. 30 ağustos 1921 tarihinde batı cephesi komutanlığı kurmay başkanlığına atandı. büyük taarruz planlarının hazırlanmasında önemli rol oynadı. savaştaki başarısından sonra 31 ağustos 1922 tarihinde mirliva rütbesine terfi etti ve paşa oldu.

2 eylül 1923 tarihinde genelkurmay ii. başkanlığına atandı. bu görevden sonra 8. ve 9. kolordu komutanlığı yaptı. 1926 yılında ferîk rütbesine terfi etti. 5. kolordu komutanı iken 5 ocak 1929 tarihinde tekrar genelkurmay ii. başkanlığına atandı. 1937 yılında trakya manevraları'na katıldı. 30 ağustos 1937 tarihinde orgeneral rütbesine terfi etti. genelkurmay ii. başkanlığı döneminde mareşal fevzi çakmak'ın en yakın çalışma arkadaşı oldu.

1938 yılında hatay'ın türkiye'ye katılması için hatay'da fransızlarla yapılan görüşmelerde türk askerî heyeti'nin başkanlığını yaptı. 1 aralık 1943 tarihinde yüksek askerî şûra üyeliğine atandı. 3 ağustos 1945 tarihinde yaş haddinden emekliye ayrıldı.

emekli olduktan sonra viii. ve ix. dönem tbmm kütahya milletvekili seçildi. 1954 yılına kadar bu görevini sürdürdü. daha sonra kadıköy bahariye'deki köşküne çekilerek oğlu ferruh gündüz ile beraber hayatının geri kalan kısmını istirahat ederek geçirdi.

14 ocak 1970 tarihinde öldü. i̇stanbul garnizon komutanlığının hazırladığı askerî törenle bahariye'deki evinden alınarak kadıköy'den dolmabahçe'ye ve oradan harbiye'ye getirilerek askerî törenle şişli camii'nde kılınan cenaze namazından sonra zincirlikuyu'daki aile kabristanına getirildi ve 25 sene önce vefat eden hanımının yanına defnedildi.

almanca ve fransızca bilmekteydi.

kaynakça 

1880 doğumlular
1970 yılında ölenler
tbmm 8. dönem kütahya milletvekilleri
tbmm 9. dönem kütahya milletvekilleri
balkan savaşları'nda osmanlı askerleri
i. dünya savaşı'nda osmanlı askerleri
osmanlı savaş tutsakları
i. dünya savaşı'nda savaş tutsakları
kırmızı şeritli i̇stiklâl madalyası sahipleri
mecidiye nişanı sahipleri
demir haç sahipleri
kurtuluş savaşı'ndaki türk askerler
kütahya doğumlu siyasetçiler
mekteb-i harbiye'de öğrenim görenler
osmanlı karacı subayları
mekteb-i erkân-ı harbiye'de öğrenim görenler
cumhuriyet halk partisi mensubu siyasetçiler
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
kuleli askerî lisesinde öğrenim görenler
piyade subaylar
yüksek askerî şûra üyeleri