I. Ioannes Paulus

papa i. ioannes paulus (i̇talyanca: giovanni paolo i), asıl adı albino luciani (d. 17 ekim 1912 canale d'agordo, i̇talya - ö. 28 eylül 1978, papalık sarayı vatikan). 26 ağustos 1978 ile  28 eylül 1978  arasında 33 gün papalık yapmıştır.

papalık dönemi en kısa olan 10 papa arasındadır. i. ioannes paulus 20. yüzyıl içinde doğan ilk papa ve aynı yüzyıl içinde ölen en son papadır. i̇talya'da "il papa del sorriso (gülen papa)"  . ve il sorriso di dio (tanrının gülüşü) lakapları ile tanınmıştı. amerikan time dergisi onu eylül papası olarak ele almıştı.

yaşamı 

albino luciani 17 ekim 1912'de kuzey i̇talya'da veneto bölgesinde belluno ilinde canale d'agordo adlı bir kasaba da bir tuğlacı ustasının oğlu olarak doğdu. ailesinde kendisinden küçük iki erkek ve bir kız kardeşi vardı.

cizvitler onu papaz eğitimine kabul etmedikleri için 1923'te feltre'de bulunan küçük bir papaz okuluna devam etti. 7 temmuz 1935'te papaz olma töreni ile kilise saflarına katıldı ve doğduğu şehirde mahalli kilisede papazlık yapmaya başladı. çok geçmeden papaz okulunda hocalık yapmaya başladı ve 1937'de belluno yüksek papaz okulunda profesör ve yardımcı rektör oldu.

1941'de albino luciani roma'da bulunan papalık gregoryen üniversitesi'nden bir tez hazırlayarak i̇lahiyat doktorası aldı. doktorası'nı almak için roma'da bir yıl oturması gerekmekteydi ama günün papası  olan papa xii. pius'in verdiği özel bir izinle roma'da ikametgâh gereksimini sağlamadı.

1947'de belluno'daki kapuçin manastırı'nın başpapazına danışman papaz tayin edildi ve 1949'da belluno'da mahalli gençlerin endoktrinasyon eğitimi için idareci seçildi. 15 aralık 1958'de papa xxiii. ioannes tarafından "vittorio veneto piskoposu" tayin edildi. 1962-1965'te i̇kinci vatikan konsili'ne üye olarak katıldı.

15 aralık 1969'da papa vi. paulus tarafından venedik patriği olarak tayin edildi.

papalık 
ağustos 1978'de papa vi. paulus öldükten sonra kurulan kapalı papa seçimi toplantısında muhafazakâr kardinallerle yenilikçi kardinaller arasında çıkan anlaşmazlık dolayısıyla favori olmayan ama her iki taraf tarafından da kabul edilen papa adayı olarak papa seçildi. papalık ismi olarak ilk defa iki isimden oluştu; kendinden önce papa olan iki papanın isimleri olan " ioannes" ve "paulus"'u birleştirerek kendine papa ismi olarak seçti.

ölümü
papa ioannes paulus papalığa geçtikten 33 gün sonra 65 yaşındayken 29 eylül 1978 günü sabahı kendine bakan bir rahibe tarafından vatikan sarayı papa yatak odasında ölmüş olarak bulundu. vatikan yetkilileri papanın bir önceki gün geceleyin bir kalp krizi geçirdikten sonra öldüğünü ilan ettiler. ölüm nedenini araştıran bir otopsi yapılmadığı için birçok söylentiler ve komplo teorileri ortaya çıktı.

popüler kültür ve gizemli ölümü 

papa i. ioannes paulus'un gizemli ölümü popüler kültür medyasında ele alınmaya başlamıştır. yabancı dilde hazırlanmış popüler kültür medya eserlerinin türkiye'de popüler kültüründe tutulmuş olanlar arasında şu eserler sayılabilir:

türk gazeteci soner yalçın "galat-ı meşhur" adlı kitabında ele aldığı yanlışlar arasında i. ioannes paulus'un i̇talya'da illegal işlere bulaşmış olduğu için öldürüldüğü iddiası da ele alınmaktadır. bu esere göre i. ioannes  paulus i̇talya'da illegal işlere bulaşmış bir loca olan "propaganda due (p2)" adlı mason locasının karanlık işlerinin peşine düşmüş olup vatikan bankası'nın başkanı başpiskopos paul casimir marcinkus'un ticari ilişkilerini araştırınca vatikan'ın neredeyse bütün kardinal ve piskoposlarının locanın kara para bulaştığını gördüğünü ve bu yüzden locanın emriyle zehirlenerek öldürülmüştür.

gerilim türünde gayet popüler olan roman eserleri yazan modern amerikalı yazar dan brown  şifre bilimi profesörü robert langdon adlı bir roman kahramanının ele aldığı konular hakkında "robert langdon serisi" adı verilen dört kitap yazmıştır. bunlardan 2000'de ilki olarak i̇ngilizce hazırlanıp yayımlanmış ve gayet büyük sayıda satış yapmış olan "angels and demons" romanında robert langdon'un  papa i. ioannes paulus'un gizemli ölümü hakkında yaptıkları detektif tipi araştırmalar ele alınmaktadır. bu eser türkçeye 2004'te melekler ve şeytanlar adı ile çevrilip yayınlanmıştır. bu esere göre roman ve seri kahramanı profesör robert langdon papa i. ioannes paulus'un zehirlenerek öldürüldüğünden kuşkulanmıştır. zehrin ölen kişinin ağzını kararttığını öğrenen robert langdon papanın mezarına gidip lahdi açmış ve papanın zehirlenme sonucu öldüğünü kendi gözleriyle görmüştür.

bu popüler roman janrı eserden uyarlanarak senaryosu bir "macera filmi" olarak hazırlanan melekler ve şeytanlar (angels and demons) filmi 15 mayıs 2009 tarihinde gösterime girmiştir. bu film 2006 yapımı da vinci şifresi (da vinci code) filminin prequeli niteliğindedir.

özellikle i̇ngilizce popüler kültürde, papa i. ioannes paulus'un hayatı ve özellikle gizemli ölümü hakkında daha birkaç roman, roman olmayan düz yazı eseri ve tiyatro eseri bulunmaktadır. hayatını ele alan televizyon dökümenter ve tiyatro-dram eserleri ve hatta bunlar yanında  müziksel eser ve şarkılar da hazırlanmıştır.

ayrıca bakınız 
 en kısa süre hüküm süren 10 papa

kaynakça

dış bağlantılar 

  i̇ngilizce wikipedia "pope john paul i" maddesi  
 vatican websitesi i. ioannes paulus resmî biyogafisi  

 

1912 doğumlular
belluno ili doğumlular
1978 yılında ölenler
20. yüzyıl piskoposları
i̇talyan papalar
kalp krizinden ölenler
vatikan'da ölenler
aziz petrus bazilikası'nda defnedilenler
20. yüzyıl papaları
papalar