Tunceli

tunceli (zazaca: mameki), türkiye'nin tunceli ilinin merkezi olan şehirdir. munzur çayı'nın kıyısında yer almaktadır.

tunceli şehir merkezi nüfusu 2020 istatistiklerine göre 38,429 kişidir.

tarih 
antik yunan tarihçi ve coğrafyacılarının dersim bölgesine daranis ve derksene adını verdikleri söylenir. 1935 yılında kurulan ve tunceli kanunu'ndaki özel statüsü nedeniyle elazığ'dan yönetilen tunceli ilinin merkezi olarak 30 aralık 1946 tarihli ve 4993 sayılı kanunla kalan (mamekiye) kasabası olarak belirlenmiştir.

coğrafya

i̇klim 
tunceli iklimi sert karasal iklimine sahiptir. dağların konumundan dolayı kışları çok soğuk ve kar yağışlı geçer. 6 veya 7 ay kar altında kalabilir. yazın ise 35-40 dereceye yaklaşan kuru sıcaklar olabilir. tunceli' de yaşayan yabani hayvanlar kırmızı benekli alabalık, boz ayı, kurt, yaban domuzu, geyik, karaca, dağ keçisi, su samuru, vaşak, tilki, vahşi kedi, tavşan, kartal,ağaçkakan, yarasa, atmaca, şahin, leylek, ala karga, sakallı akbaba ve 1950-60'lı yıllarda hazar kaplanı, anadolu parsı ve çizgili sırtlan da görülmüştür. ters lalesiyle ünlüdür. tunceli'nin en önemli dağları munzur dağları,buyer baba dağı, sülbüs dağı, bağır dağı, zel dağıdır.en önemli bölgeler ise zage, ali boğazı, munzur vadisi, kutudere, pülümür vadisi bölgeleridir.
yapılan barajların etkisi ile özellikle yüksek olmayan yerlerde kar yağışı azdır. karın toprakta kalma süresi azdır. sert soğuk fazla görülmez.

nüfus

kültür ve sanat 
 munzur festivali (ovacık)
 çemişgezek dut festivali
 pülümür bal festivali
 hozat munzur festivali
geyiksuyu munzur festivali

eğitim 
 munzur üniversitesi
 tunceli namık kemal endüstri ve meslek lisesi (teknik ve mesleki lise)
 tunceli özel munzur eğitim kurumları
 tunceli anadolu lisesi
 tunceli türk telekom fen lisesi
 tunceli özel kalan eğitim kurumları
 tunceli atatürk anadolu otelcilik ve turizm meslek lisesi
 tunceli atatürk mesleki ve teknik anadolu lisesi
 tunceli atatürk anadolu lisesi
 tunceli dersim anadolu lisesi
 tunceli spor lisesi
 tunceli hürriyet ortaokulu
 tunceli diyap ağa i̇lkokulu
 tunceli cumhuriyet ortaokulu
 tunceli sarı saltuk i̇lkokulu
 tunceli vali mehmet ali türkel ortaokulu
 tunceli özel nehir eğitim kurumları 
 tunceli özel abc-fen bilimleri eğitim kurumları
 tunceli zübeyde hanım anaokulu
 tunceli elif güntaş i̇lkokulu

yönetim 
tunceli i̇li bakanlar kurulu tarafından 1945 yılında ''şehir'' statüsüne kavuşturulmuş ve valilik tarafından yönetilmesi kararlaştırılmıştır. vali, cumhurbaşkanı ve bakanlar kurulu'nun şehirdeki en etkili ve yetkili temsilcisidir. tunceli'nin nüfusu ve küçük bir şehir olması dolayısıyla 3 vali yardımcısı ile idaresi mümkündür.

siyaset 
tunceli, belediye unvanını 1945 yılında kazanmıştır. 2004 yılına kadar belediye chp tarafından yönetilmiş olup bu tarihten sonra bdp ve dbp'li başkanlar tarafından yönetilmiştir. 2019'da, ovacık belediye başkanı seçilerek tkp'ye ilk belediye başkanlığını kazandıran fatih mehmet maçoğlu'nun tunceli belediye başkanı seçilmesiyle tkp türkiye'de ilk kez il belediye başkanlığı kazandı.

belediye başkanları 
 abdullah alpdoğan (askeri vali) (1937-1943)
 muzaffer ergüder (askeri vali) (1943-1946)
 edip yavuz (vali) (1947-1948)
 i̇hsan oğuz (atama) (1948-1950)
 mahmut tan (chp) (1950-1954)
 hüseyin ataç (dp) (1955-1960)
 etem recep boysan (vali) (1960-1963)
 hüseyin ataç (chp) (1963-1968)
 süleyman kırmızıtaş (chp) (1968-1973), (bağımsız) (1973-1977)
 veli aytaç (chp) (1977-1980)
 recep hakkı borataş (askeri vali) (1980-1982)
 kenan güven (askeri vali) (1982-1984)
 hasan korkmaz (sodep) (1984-1989)
 mehmet kocademir (bağımsız) (1989-1994)
 mazlum arslan (shp) (1994-1999)
 hasan korkmaz (chp) (1999-2004)
 songül erol abdil (shp) (2004-2009)
 edibe şahin (bdp) (2009-2014)
 mehmet ali bul (dbp) (2014-18.11.2016)
 olgun öner (kayyum- vali yardımcısı) (18.11.2016-18.01.2017)
 osman kaymak (kayyum - vali)
 tuncay sonel (kayyum - vali)
 fatih mehmet maçoğlu (tkp) (31.03.2019-)

kaynakça

dış bağlantılar