Götterdämmerung

götterdämmerung (almanca: tanrıların şafağı), richard wagner'in nibelungen yüzüğü (der ring des nibelungen) adlı opera dörtlemesinin sonuncusudur. i̇lk gösterimi 17 ağustos 1876 tarihinde, sonradan "richard wagner tiyatro salonu" olarak adlandırılan bayreuth festivali salonu'nda (festspielhaus bayreuth), dörtlemenin ilk tam gösteriminin bir parçası olarak gerçekleştirilmiştir. bu son kısım nibelungen destanı'nındaki siegfried'in ölümüyle ragnarok olayının birleştirilmesi sonucu oluşturulmuştur.

hazırlanma ve ilk sahnelenme

roller

konu özeti 
mekan:mitik çağlarda almanya

prolog

i. perde

1. sahne

mekan: gibichun sarayı salonu

gibichunlar kralı gunther’in sarayındaki büyük salon görünür. gunther bir tahta oturmuş, yanında gutrüne karşısında da hagen yer almışlardır. hagen ne günther be de gutrüne’nin evlenmemiş olmalarından söz açarak gibichunlar sülalesinin sona ermemesi için bu işi bir an önce yapmalarını, gunther’in brunnhilde, gutrüne’nin ise siegfried’le hayatlarını birleştirebileceklerini açıklar. walkure kayalıklarında ateşi aşan, yüzüğü elde eden böyle bir kahraman gutrüne için ideal bir eş olacaktır. sonra şeytani planını anlatır; ona sihirli bir içki verilerek geçmişi unutturulursa brunnhilde ile ilişkisini kesip gutrüne’yi sevebilir. uzaktan siegfried’in borusu yankılanır. delikanlı yanında brunnhilde’nin uçan atıyla birlikte kendisini getiren kayıktan çıkar. kaderinin belli olacağı salona girer. kahraman herkesi selamlar, sonra kendisinin bir toprak ya da kabileye sahip olmadığını, bir kılıç, sihirli bir miğferi ve yüzükten başka bir mali olmadığını bildirir. gutrüne bir boynuz içinde geçmişini unutturacak içkiyi sunar. siegfried bu ikramı memnuniyetle kabul eder, artık bambaşka bir insandır. gunther’le kan kardeşi olur. gutrüne’yi eşi olarak kabul eder. brunnhilde’yi gunther’e getireceğine dair kralın mızrağı üzerine yemin eder. sonra yanına onu da alarak kayığına binip uzaklaşır. hagen bütün bu olanlardan pek memnun kalmıştır, oturup beklemeye başlar. kendi kendine söylenir. (o hier sitz ich zur wacht! "gunther’e bir nişanlı, bana da yüzüğü getirecek" ).

2. sahne

mekan: valküreler kayası

brunnhilde kayalar üzerinde oturmuş yüzüğü öperek siegfried’i düşünmektedir. kız kardeşi waltraute gelerek artık sonunu bekleyen babaları wotan’dan bahseder ve ondan yüzüğü rhein kızlarına iade etmesini ister. (seit er von dir geschieden). brunnhilde yalnız aşkını tanımaktadır, teklifi reddeder. waltraute uzaklaşırken uzaktan siegfried’in borusu duyulur. sonra alevler arasında bir yabancı belirir. bu sihirli miğferi sayesinde gunther’in kişiliğine ve kılığına giren siegfried’dir. brunnhilde ile aralarında bir mücadele olur, yabancı yüzüğü almış, kızı mağaraya sokmuştur. kılıcını çeker ve silahının gunther’in nişanlısını koruyacağını bildirir.

sahne 2 

mekan: gibichung sarayı

şafak sökmektedir ve yarı uykulu hagen siegfried ve gunther’in dönüşlerini beklemektedir. babası alberich yanındadır. alberich ona kısık bir sesle  uyuyup uyumadığını sorar ve intikam saatinin geldiğinden, kudret ve kuvveti sonunda ele geçireceğinden de bahis açar. (schlaefst du hagen, mein sohn?) sonra albrich sahneden uzaklaşır. .

güneş doğmaya başlamıştır, siegfried çok kıvançlı bir tavırla gelir ve olanları hagen’e anlatır. sonra düğün hazırlıklarının yapılmasını söyleyerek gutrüne’nin bulunduğu büyük salona girer. arkadan gelen bir başka kayıktan gunther ve brunnhilde çıkarlar. gunther'in gözlerinde şeytani bir anlam sezilmekte, brunnhilde sapsarı yüzüyle çok kırgın durmaktadır. siegfried yanında gutrune ile birlikte büyük salona girer. brunnhilde bu durum karşısında dehşete düşer çünkü kahraman onu tanımamıştır.  brunnhilde  bir feryatla siegfried'e kendisini tanıyıp tanıyamadığını sorar. siegfried’in eline bakar, onun parmağındaki yüzüğü görür. oysa yüzüğü kendi elinden gunther almıştır. o zaman tanrıları yardıma çağırır, hepsine gunther’e ve gutrune’ye lanet eder. siegfried hareketsiz ve duygusuz hiçbir şey anlamadan durmaktadır. o yüzüğü bir kızın parmağından değil, bir dev ejderhadan almıştır. hagen mızrağını uzatarak brunnhilde ile evlenmeyeceğine dair yemin etmesini ister. siegfried bu isteği yerine getirir (hele wehr). brunnhilde onu bütün inanç ve duygularına ihanet eden bir alçak olarak suçlamaya başlar. ama siegfried bunlara aldırmadan  gutrüne’nin kolunda büyük salondan çıkar.

brunnhilde, gunther ve hagen ile yalnız kalır. hagen ir an önce yüzüğü almak istemektedir. böylece brunnhilde, gunther ve hagen bir intikam planı yapmaya başlarlar. brunnhilde, siegfried’in öldürülmez gibi göründüğünü ama düşmanlarına çevirmediği sırtına inecek bir mızrakla öleceğini söyler. gunther ve hagen ertesi gün bunu denemeye ve kahramanı öldürmeye karar veriler. onun ölümünün nedenini saklayıp bir bir vahşi domuz tarafından öldürüldüğü ilan edeceklerdir.  perde düğün töreni sesleri yankılanırken iner.

sahne 3

1. sahne 
mekan: vahşi bir orman

orkestradan av borusu sesleri duyulmaktadır. rhein kızları güneş ışığı ile parıldayan sularda oynamaktadırlar. siegfried’in borusu yankılanır. kahraman yaklaşarak rhein kızlarıyla konuşmaya koyulur. kızlar ondan yüzüğü isterler. kahraman bu isteği kabul etmez.
konuşmanın sonuna doğru kızlar ona o gün güneş batmadan önce öldürüleceğini bildirirler. siegfried dalgın bir tavırla durur,
başlarında hagen ile birlikte avcılar yaklaşmaktadırlar. hagen ona kuşların dilinden nasıl anladığını sorar. kendilerine geçmişini
anlatmasını isterler. siegfried, cüce mime’den, kılıçtan, ejderhadan, kuşlardan bahse koyulur (mime hiess ein mürricher zwerg)

sözleri bitince hagen ona uçmakta olan iki kargayı göstererek onların da dilinden anlayıp anlamadığını sorar. siegfried kuşlara bakarken mızrağını delikanlının sırtına saplar. yaralı kahraman son bir defa gözlerini açar, her şeyi tümüyle hatırlamıştır. "brünnhilde, kutsal sevgili…" kelimeleriyle gerçek aşkını dile getirir.

bütün avcılar dehşet içindedir. güneş batmak üzeredir. siegfried’in ölüsünü bir kalkanın üzerine koyarak omuzlarına alırlar ve orkestradan yükselen (cenaze marşı)na uyarak yola koyulurlar.

2. sahne 
mekan:gibichung sarayi

gunther’in sarayındaki büyük salon parlak ay ışığı ile aydınlanmıştır. gutrune heyecanla gelen hagen’e siegfried’i sorar. hagen
susar, zaten bu sırada cenaze alayı hole girmiştir. katilin hagen olduğunu sezen gunther onun gerçek amacını da bilmektedir. bütün
düşüncesi yüzüğü ele geçirmektir. hagen de gunther’in kendisini öldüreceğini anlamıştır. daha çevik davranarak bir kılıç darbesiyle onu yere serer.

bu sırada brünnhilde görünür. faciayı duymuş, görmüştür. sevgilisinin elinden yüzüğü alır, kendi parmağına takar, büyü veda
aryasına başlar, ölüm artık onun için tek kurtuluş olacaktır. (wie sone lauter strahlt mir sein licht). bir muhafızın elindeki meşaleyi kaparak rhein kıyısına fırlatır. kahramanın ölüsünü kül edecek alevler yükselirken vedasını bitirerek ateşe kendisini bırakır. holü yavaş yavaş alevler sarmaya başlar.

rhein nehrinin yükselerek her yanı kapladığı görünür. suyun yüzüne üç rhein kızı çıkar, ellerinde sonunda ele geçirdikleri yüzük parlamaktadır. hagen altını kapmak için atılır, suların arasında kaybolup gider. gökyüzü kızıl bir renkle bezenmiştir.
uzakta walhalla alevler içinde yanmaktadır. dünyanın sonu gelmiş, tanrılar şafağı başlamıştır. walhalla motifi son bir kez bütün orkestra da gürler, tanrıların şafağı motifi kaybolurken perde yavaş yavaş iner.

müziksel özellikleri

seçilmiş ses ve video kayıtları

kaynakça

ayrıca bakınız 
 siefried (i̇skandinav mitolojisi)
 richard wagner
 ren altını
 valküreler
 siegfried

dış bağlantılar 

 götterdämmerung  (international music score library project)  erişim: 21.01.2012.
 "operaturkiye" websitesi "götterdämmerung" synopsisi

almanca operalar
richard wagner operaları
1876 operaları
popüler kültürde cermen mitolojisi
popüler kültürde mitoloji