George Bernard Shaw

george bernard shaw (26 temmuz 1856, dublin, i̇rlanda - 2 kasım 1950, hertfordshire, i̇ngiltere), i̇rlandalı yazardır. oyun yazarı olarak ünlenen yazar, altmıştan fazla oyuna imza atmıştır. hem 1925'te nobel edebiyat ödülü'nü hem de 1938'de pygmalion ile oscar'ı alarak, bu iki ödülü de alabilen ilk insan olmuştur. sosyalizm ve kadın haklarının koyu bir savunucusu olmuştur. shaw, vejetaryen olmasının yanında ayrıca içki ve sigaradan da hayatı boyunca kaçınmıştır. ayrıca resmi eğitime de karşı çıkmıştır. shaw, 94 yaşına geldiği 1950'de, ağaç budarken merdivenden düştükten sonra oluşan yaralarının iyileşmemesi sonucunda olaydan birkaç gün sonra ölmüştür.

eleştirileri 

shaw; müzik, sanat ve tiyatro eleştirmeni olarak "corno di bassetto mancare" mahlasıyla wolverhampton star’da, gbs mahlasıyla dramatic review (1885-1886), our corner (1885-1886) ve the pall mall gazette’te (1885-1888) yazmıştır. 1895'ten 1898'e kadar, shaw, frank harris’ saturday review’da tiyatro eleştirmenliği yapmıştır. eleştirmen olarak aldığı maaş, ancak geçinebilmesini sağlamıştır.

shaw'un erken gazeteciliği; kitap, sanat ve müzik kritikleriyle geçti. müzik eleştirilerinden çoğu, tartışmalı alman besteci richard wagner'i över nitelikteydi. ayrıca, saturday review için yaptığı tiyatro eleştirmenliğinde de norveçli tiyatrocu henrik ibsen'i övmüştür.

romanları 

1879'la 1883 arasında yazdığı beş başarısız romanı da daha sonradan basılmıştır. bu kitaplar;
 cashel byron's profession (cashel byron'un sanatı), (1886)
 an unsocial socialist (asosyal bir sosyalist), (1887)
 love among the artists (aşkın ortasındaki ressamlar), (1914)
 the irrational knot, being the second novel of his nonage (akıldışı düğüm, reşit olmayanın i̇kinci romanı), (1905)
 immaturity (tecrübesizlik), (1931)
 kara kız  (1940)
 genç bir bayana sosyalizm ve kapitalizm üzerine öğütler (1928)
 i̇bsenciliğin özü (1891)
 the perfect wagnerite (1898)

oyunları 

shaw, 1885'te, william archer'la birlikte ilk oyunu olan widower's houses üzerinde çalışmaya başladı. archer, shaw'un bir oyun yazamayacağına karar verdiği için (archer, bu fikrinden daha sonra da vazgeçmemiştir), proje rafa kaldırıldı. yıllar sonra, shaw, 1892'de oyunu archer'sız bitirdi. gecekondu mahallesi sahiplerini sert bir şekilde eleştiren oyun, ilk defa 9 aralık 1892'de london royalty theatre'da sahnelendi. shaw daha sonra bu oyuna en kötü eserlerinden biri olduğunu söylese de oyun izleyici buldu.

shaw'un oyun yazarlığından elde ettiği ilk elle tutulur ticari başarısı richard mansfield'in the devil's disciple (şeytan'ın müridi) (1897) yapımından geldi. shaw, hayatı boyunca, çoğu uzun olan 63 oyun yazdı. oyunları, genellikle londra'dan önce amerika ve almanya'da başarı elde etti. çoğu oyunların londra yapımları seneler boyunca ertelenmiş olsa da mrs. warren's profession (bayan warran'in mesleği) (1893), arms and the man (silahlar ve adamlar) (1894), candida (1894) ve you never can tell (hiç söyleyemiyorsun) (1895) gibi oyunları günümüzde hala londra'da izlenilebilir.

shaw'un mizah anlayışı - oscar wilde'ı dışarıda tutarsak - zamanı için eşsizdi ve yazar genellikle komedileriyle hatırlanmaktadır. ancak espri kabiliyeti yazarın i̇ngiliz tiyatrosunda yaptığı yenilikleri gölgelememelidir: victoria dönemi'nde sahne, boş ve duygusal bir eğlencenin sergileneceği bir yerdi. shaw, sahneyi; ahlaki, politik ve ekonomik konuların tartışılacağı bir yer haline getirdi ve böylece modern gerçekçi tiyatronun öncülerinden olan henrick ibsen'e de borcunu ödemiş oldu.

shaw'un popülerliği arttıkça oyunları laf kalabalıklarıyla dolmaya başladı. ancak bu oyunlarının başarısından bir şey götürmedi. bu dönemdeki bazı oyun örnekleri şunlardır: caesar and cleopatra (1898), man and superman (1903), major barbara (1905) ve the doctor's dilemma (1906).

1904'ten 1907'ye kadar, oyunlarından birkaçı harley granville-barker ve j.e. vedrenne müdürlüğündeki court theatre'da sahneye konmuştur. orada sahneye konan ilk oyunu, john bull's other island (1904), bugün çok ünlü olmasa da king edward vii'ın bir gösteri sırasında sandalyesini kıracak kadar güldüğünden, zamanında, londra'da oldukça ses getirmiştir.

1910'lara gelene kadar, shaw kendini yeterince tanıtabilmiş bir oyun yazarı haline geldi. fanny's first play (1911) ve my fair lady'''ye (1956) kaynaklık edecek olan pygmalion (1912), londra seyircisinin önünde uzun seneler oynamıştır. (oscar straus'un arms and the man (1894) uyarlaması olan the chocolate soldier çok popüler olmasına rağmen, shaw müzikalden nefret etmiştir ve hayatı boyunca da eserlerinin müzikalleştirilmesine izin vermemiştir. buna franz lehar'ın pygmalion uyarlaması da dahildir. my fair lady (benim güzel meleğim) de ancak shaw'un ölümünden sonra gerçekleştirilebilmiştir.)

i. dünya savaşı'yla birlikte, shaw'un düşünceleri değişmeye başladı. shaw, savaşa tamamıyla karşıydı ve bu hem halk tarafından hem de çevresi tarafından hoş karşılanmadı. savaş sonrasında yayınlanan ilk uzun oyunu heartbreak house'tu (1919). yeni bir shaw ortaya çıkıyordu: zeka aynıydı, ancak onun insanlığa inancı görülebilir ölçüde azalmıştı.

shaw daha önce sosyalizme doğru demokratik bir hareketi desteklemişti, ancak savaştan sonra güçlü ama zararsız adamlar tarafından yönetilen hükûmette daha çok umut buldu. bu, bazen, onu stalin, hitler ve mussolini gibi totaliter önderlerin kusurlarını göremez hale getiriyordu.

1921 tarihinde, shaw, back to methuselah'ı (methuselah'ın ardı) tamamladı. devasa, beş oyundan oluşan bu eser, cennetin bahçelerinden binlerce yıl geleceğe kadar olan bir zamanı kapsamaktadır. shaw, bu eseri bir  başyapıt olarak değerlendirse de birçok eleştirmen onun gibi düşünmüyordu.

bir sonraki oyunu olan saint joan (1923) ise genellikle onun en iyi oyunlarından biri olarak kabul edilir. shaw, jeanne d'arc hakkında bir şeyler yazmayı uzun süre düşünmüştür ve bir azize ilan edilmesi shaw'u harekete geçirmiştir. oyun, shaw'a uluslararası anlamda bir başarı kazanmıştır. çoğu kişi, nobel edebiyat ödülü'nü sırf bu oyunu yüzünden aldığını düşünmektedir. shaw, ömrünün sonuna kadar oyunlar yazmaya devam etti, ancak çok azı eski eserleriyle kıyaslanabilir derecedeydi.

"the apple cart" (1929) her hâlde daha sonraki döneminin en ünlü eseridir. daha sonra yazdığı, "too true to be good" (1931), "on the rocks" (1933), "the millionairess" (1935) ve geneva'' (1938) gibi oyunlar, düşüşü için verilen örnekler arasındadır. shaw'un son bitmiş oyunu, 90 yaşlarında yazdığı "buoyant billions"tı (1946–1948).

shaw'un oyunları, genellikle uzun önsözlerle başlar. bunlar genellikle, oyundan çok oyunda işaret edilen konular hakkında olur. genellikle, bu önsözler, oyunun kendisinden daha uzun olurlar. mesela, penguin books tarafından basılan tek perdelik oyun, "the shewing-up of blanco posnet"nin (1909) 29 sayfalık oyun kısmından önce 67 sayfalık bir önsöz vardır.

kaynakça 

1856 doğumlular
dublin doğumlu yazarlar
i̇rlandalı sosyalistler
i̇rlandalı vejetaryenler
i̇rlandalı oyun yazarları
fabian derneği üyeleri
nobel edebiyat ödülü sahipleri
aşı karşıtı aktivistler
en i̇yi uyarlama senaryo akademi ödülü sahipleri
i̇rlandalı senaristler
i̇rlandalı nobel ödülü sahipleri
1950 yılında ölenler
hertfordshire'da ölenler
anti-milliyetçiler