mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
PPS-43

pps-43 (rusça: пистолет-пулемёт судаева - ппс), rus yapımı bir hafif makineli silahtır.

tarihçe 
pps-43 hafif makineli silahı ii. dünya savaşı'nda kızıl ordu'nun en çok kullanmış olduğu ppş-41 hafif makineli silahının yanında bir alternatif olabilmesi için ilk olarak 1942 yılında aleksey sudayev isimli silah tasarımcısı tarafından tasarlandı. silahın kızıl ordu envanterine girebilmesi 1943 yılında gerçekleşti. bu silahın geri tepme oranı ppş-41'e oranla daha az olduğu için tercih edilen bir tüfek olmuştur. sovyet birliklerinin yanında polonya birlikleri de bu tüfekleri kullanmıştır. ii. dünya savaşı'ndan sonra çin i̇ç savaşı'nda kullanılmış, ardından sovyetler birliği kore savaşı'nda desteklemiş olduğu kuzey kore ve çin'e bu silahları pazarlamıştır. bu iki ülke kore savaşı boyunca pps-43'leri de envanterlerinde bulundurdu. savaştan sonra çin halk cumhuriyeti type-54 ismini verdiği pps-43 benzeri tüfekleri üretti. vietnam savaşı sırasında kuzey vietnam ve vietkong da bu tüfeği kullanmıştır. bu tüfek são tomé ve príncipe güvenlik güçleri tarafından da kullanılmaktadır. günümüzde halen çin halk cumhuriyeti ve são tomé ve príncipe tarafından kullanılan bir silahtır.

kullanıcılar 
 
 
  - type-54 adıyla kullanılmaktadır.
 
  - paigc tarafından gine-bissau bağımsızlık savaşı'nda kullanıldı.
  - kızıl khmer tarafından vietnam savaşı'nda kullanıldı.
  - hem sovyet pps hafif makineli tüfek hem de çin türü 54s kullanılmaktadır.
 
 
  - maschinenpistole 719(r) adı altında tasarlandı ve kullanıldı.
 
  - yerel üretilen model
 
 
  swapo: polonya yapımı pps wz. 1943-1952 yıllarında kullanıldı.
 : i̇çişleri bakanlığı birimleri tarafından birkaç tanesi kullanılmaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 

makinalı tabanca
makineli silahlar

ii. dünya savaşı piyade silahları
sovyetler birliği yapımı silahlar
Bayesci olasılık

bayesci olasılık olasılık kavramının farklı yorumlamalarından yalnızca biridir ve kanıta dayanan olasılık kategorisindedir. bayesci olasılık yorumu, doğruluğu veya yanlışlığı kesin olmayan önermelerle akıl yürütmeyi sağlayan mantığın genişletilmesi gibi düşünülebilir.

dış bağlantılar
 çevrimiçi kitap: information theory, inference, and learning algorithms, david mackay, bayesci metotlar üzerine birçok konu var.
 an intuitive explanation of bayesian reasoning eliezer yudkowsky tarafından güzel bir başlangıç
 an on-line introductory tutorial to bayesian probability queen mary university of london'dan
 james franklin the science of conjecture: evidence and probability before pascal, bayesci bakış açısından tarih

ayrıca bakınız 
 bayes teoremi
 bayes ağı
 enbüyük artçıl

matematik felsefesi
fizik felsefesi
olasılık
bayesci istatistik
Adem Kaya

adem kaya (d. 7 ağustos 1978, gaziantep), türk futbolcudur.

futbolculuk kariyeri

kulüp takımları kariyeri 
futbola gaziantep büyükşehir belediyespor altyapısında başladı ve yaşı as takım'da oynama seviyesine geldiğinde as takımla antrenmanlara çıkmaya başladı ve bazı karşılaşmalarda maç kadrosuna dahil edildi. gaziantep büyükşehir belediyespor formasıyla ilk resmî karşılaşmasına 19 eylül 1999 tarihinde şehitkamil belediyespor'a karşı oynanan 3. lig karşılaşmasında çıktı. i̇ki sezon amatör sözleşmeyle as takımda forma giydikten sonra 1998 yılında profesyonelliğe geçiş mukavelesi imzaladı.

kaynakça

dış bağlantılar 
 tff resmî i̇nternet sitesi - adem kaya profili 
 

1978 doğumlular
gaziantep doğumlu futbolcular
türk erkek futbolcular
resim aranan futbolcular
sarayköy 1926 fk futbolcuları
tarsus i̇dman yurdu sk futbolcuları
alanyaspor futbolcuları
çorumspor futbolcuları
kardemir karabükspor futbolcuları
elazığspor futbolcuları
göztepe sk futbolcuları
gaski̇ sk futbolcuları
gaziantepspor futbolcuları
bartınspor futbolcuları
gaziantep fk futbolcuları
süper lig futbolcuları
1. lig futbolcuları
2. lig futbolcuları
yaşayan insanlar
forvet futbolcular
Kemosentetik fosforilasyon

kemosentetik fosforilasyon, kemosentez reaksiyonlarında, inorganik maddelerin oksitlenmesi sırasında açığa çıkan enerji ile atp sentezi yapılması olayıdır. sadece kemosentezle besin üretebilen bazı prokaryot canlı türlerinde gerçekleşir (kemosentetik bakteriler).

fosfor
Makao pasaportu

makao özel i̇dari bölgesi pasaportu çin vatandaşı olan makao'nun daimi sakinlerine verilen uluslararası bir seyahat belgesidir. makao temel kanunu uyarınca, 20 aralık 1999 tarihinde egemenliğinden bu yana makao pasaportu, çin halk cumhuriyeti merkezi halk hükûmeti inisiyatifi altında makao hükûmeti direcção dos servicos de identificação tarafından verilmeye başlanmıştır. makao resmi dilinin portekizce ve çince olması dolayısıyla, pasaportun tüm sayfaları i̇ngilizce, çince ve portekizcedir.

macao sar hükûmet kimlik hizmetleri bürosu (dsi̇), 1 eylül 2009 tarihinden itibaren e-pasaport (biyometrik) vermeye başlamıştır.

pasaportun makinede okunabilir en son sürümü eylül 2009 başında direcção dos servicos de identificação tarafından yayımlanmıştır. kişisel verilerin yanı sıra pasaport sahibinin fotoğraf ve parmak izi ile bulunur.

henley vize kısıtlamaları endeksi 1 ocak 2017 raporuna göre makao vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 127 ülkeye seyahat edebilirler. bu sayede makao vatandaşları dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 36. sırada yer almaktadır.

denizaşırı ülkelerde
yaşları 18 ile 30 arasında değişen makao pasaportu sahipleri, yeni zelanda hükûmeti tarafından yapılan tatilde çalışma programı kapsamında başvurabilirler.

çin vatandaşları olarak, macao özel i̇dari bölgesi pasaport sahipleri yurt dışında çin yabancı misyon tarafından konsolosluk tam koruma hakkına sahiptir.

başvuru usulü
makao pasaportları sadece makao direcção dos servicos de identificação (makao sar tanımlama bölümü) tarafından verilir. pasaporta başvuru için kişinin makao daimi yerleşik kimlik kartı, son iki 1 ½ inçlik renkli fotoğraf, başvuru formu ile birlikte göndermesi gerekmektedir.

kullanımı
makao pasaportu, makao ve çin arasında seyahat için kabul edilmez. bunun yerine, bir makao pasaportu için uygun olanlar da çin'in guangdong eyaleti kamu güvenlik bürosu (psb) (makao çin sehayat hizmeti tarafından temsil) ile eve i̇ade i̇zni için başvuramazlar. böyle bir i̇zni veren psb takdirine tamamen ve macao sar pasaport bulundurma mutlaka bir eve i̇ade i̇zni verilmesi garanti etmez.

10 nisan 2013'te avustralya başbakanı julia gillard, 2015 yılından itibaren macao sar e-pasaport sahiplerinin avustralya'da smartgates'i deneme bazında kullanabileceklerini açıkladı.
üç pasaport haziran 2016'da kalıcı olarak uygun milliyetler listesine dahil edildi.

kaynakça

pasaport
ülkelerine göre pasaportlar
Tırnak batması

tırnak batması (onikokriptosis) (yunanca ὄνυξ onyx "tırnak" ve κρυπτός kryptos "gizli" kelimelerinden meydana gelmiştir), yaygın bir tırnak rahatsızlığı. genellikle ayak tırnaklarında görülür. tırnağın paronychium (tırnak çerçevesi) veya tırnak yatağına batması ile gerçekleşen acı verici bir durumdur. mikrobik enfeksiyon olarak başlayan rahatsızlık tırnağın granulomaya gömülmesi ile sonuçlanır ve ileri aşamalarında cerrahi operasyon gerektirir. onychocyrtosis (konveks tırnak) durumu ile karıştırılmamalıdır.

belirtileri 
tırnak batmasının belirtisi, tırnak kenarı boyunca hissedilen bir ağrıdır. ayakkabı giyildiğinde kötüleşir, herhangi bir baskıda hassaslaşır ve bir şey sürttüğünde artar. parmağa darbe geldiğinde keskinleşerek acıya dönüşür. belirtileri onychocyrtosis (konveks tırnak) ile benzer olduğundan çokça karıştırılır.

sebepleri 
ana sebebi, yanlış ayakkabı seçimidir. özellikle burun kısmı yetersiz ayakkabı kullanan kişilerde görülür. diğer bir neden ise çok sıkı çorap kullanmaktır. çok görülen sebepleri:
 burun kısmı yeterince uzun olmayan ve ayak parmaklarına baskı uygulayarak tırnağın deriye batmasına neden olan ayakkabı giyimi.
 yanlış tırnak kesimi, ayak tırnaklarının düz bir şekilde kesilmesi ve pürüzlü kalan yerlerin törpülenmesi gerekmektedir.
 ayağı sert bir yüzeye çarpma veya ayakkabı içine giren sert maddeler. (genellikle spor yaparken görülür.)
 tırnak batmasına yatkın ayaklar veya genetik özellikler.
 bakteriyel enfeksiyonlar.
 tırnak mantarına bağlı olarak, tırnağın kalınlaşması ve tırnak kenarlarındaki canlı dokuya batması.
 kilo almaya bağlı nedenler ile ayak ve parmaklara aşırı yük binmesi.
 hamilelik döneminde yaşanan vücut değişimi.

tedavi yöntemi 
tırnak batması tedavisi için genellikle tel sistemi kullanılmaktadır. tel sistemi aynı diş telleri gibi tırnağın battığı kısımlardan mikro tel yardımı ile deriye batan kısım rahatlatılır. ağrısız ve acısız bir işlem olan tırnak teli sistemi ile batığın tekrarlama olasılığı çok düşüktür.

kaynakça

tırnak bakımı
hastalıklar ve bozukluklar
deri uzantılarının koşulları
Karesi Bey

karesi bey veya karasi bey (d. ? - ö. 1330 karesi), 13 ile 14. yüzyılda yaşamış, karesi beyliği'nin ilk beyi ve kalem bey'in oğludur. gerçek adı i̇sa olduğu için herkes ona "kara i̇sa bey" demişlerdir. beyliğin yönetimini 1328'de kardeşi demirhan bey'e (1328-1345) bırakmıştır.

mudebbir (düzenleyici) bir hükûmet reisi olan karesi bey marmara ve adalar denizi sahillerini elde ettikten sonra bir deniz kuvvetleri tedarikine de önem vermiş ve donanma meydana getirmiştir. karesi bey 1330 (hicri 751)'de ölmüştür.

karesi bey siyasetiyle memlekette türk nüfusunu arttırdığı gibi i̇ç anadolu bölgesi'nde moğolların zulüm baskısından kaçan türklere de memleketinin kapılarını açtığından bu surette birçok nüfus da karesi ilini hicret ile karesi hükûmetinin önemini arttırmışlardır. karesi'deki çepnilerin karesi bey ile birlikte bu havaliye göç ettiğine dair rezm gazetesindeki makaleden bazı notlara göre ise; çepni türkleri oğuz'un dağhanoğulları'dandır. bunlar türk töresi gereğince akın esnasında geride güvenliği sağlayıcı muhafızı ve çekilmelerde demdar görevini yaparlardı. çepniler selçuk beyzadelerinin yuntluğu olan kırşehir civarında bulunurlarken doğuda saldırı ve baskıya başlayan moğollardan kaçarak kara i̇zi ile aydın taraflarına gelip yerleştiler. çoğunlukla karesi (balıkesir) magnisa ve kütahya taraflarında bulunurlar.

kaynakça 

1330 yılında ölenler
karesi beyleri
Ve MFÖ

ve mfö, mfö'nün 2011'de yayımlanan stüdyo albümü. mfö'nün 10. stüdyo albümüdür. albümün çıkış şarkısı, albümün açılışını yapan "hep yaşın 19" oldu. bu şarkı dışında "masal" şarkısına da klip çekildi. i̇ki şarkı dışında bütün şarkıların sözleri mazhar alanson tarafından yazıldı. müziklerde ise üç mfö üyesinin de imzaları bulunmaktadır.

albümdeki parçalar 
 "hep yaşın 19" (4:13) (söz-müzik: mazhar alanson)
 "kıskanınca" (3:50) (söz: mazhar alanson, müzik: fuat güner)
 "bu aşk olur mu?" (3:18) (söz-müzik: mazhar alanson)
 "sorma" (3:24) (söz-müzik: mazhar alanson)
 "masal" (3:48) (söz: mazhar alanson, müzik: fuat güner)
 "yamuk mu var?" (3:26) (söz: mazhar alanson, müzik: özkan uğur)
 "vur vur" (2:46) (söz-müzik: mazhar alanson)
 "çözemedin" (3:41) (söz: aysel gürel, müzik: fuat güner)
 "sensiz olamam" (2:37) (söz: aysun uğur, müzik: özkan uğur)
 "dedikodu medikodu" (2:57) (söz: mazhar alanson, müzik: mazhar alanson, özkan uğur)
 "milenyum süvarileri" (4:46) (söz-müzik: mazhar alanson)

künye 
 mazhar alanson - vokal
 fuat güner - gitar, aranjör (2, 8)
 özkan uğur - bas gitar, aranjör (11)
 ercan saatçi - aranjör (1)
 cengiz köroğlu - aranjör (2, 8)
 bora uzer - aranjör (3, 4, 7, 9, 10)
 kamil özler - aranjör (5)
 turhan yükseler - aranjör (6)
 gültekin kaçar - aranjör (8)

kaynakça 

mazhar fuat özkan albümleri
2011 albümleri
Sâkînâme

sâki-nâme, divan edebiyatında gerçek ve mecazi anlamda içki, içki çeşitleri, içki meclisleri ve bu meclisteki araç- gereçler hakkındaki eserlere verilen addır. genellikle mesnevi şeklinde yazılmakla birlikte kaside ve terkib-i bend gibi şekillerde de yazılmıştır. saki-namelerin bir bölümü gerçek hayata ilkişkin olurken diğer bir bölüm tasavvufi nitelikler taşır. arap edebiyatında navenci'nin hibetü'l kümeyt adlı eseri 15. yy. da yazılmış ve sonraki saki-namelere de esin vermiştir. hüsrev-i dehlevi, azmizade haleti,nizami, hafız-ı şirazi, atayi ve fuzuli 'nin de önemli saki-nameleri bulunmaktadır. 19.yüzyılda ise subhizade feyzi ve ayni'nin eserleri öne çıkar.

bir örnek: fuzuli'nin sâki-nâme'si 

sâki-nâme veya heft cam; fuzûlî'nin alegorik bir dille kaleme aldığı mistik farsça mesnevi.

eserde; rindâne yaşam tarzı ve şarap ekseninde kurgulanmış alegorinin içinde tasavvuf imajı meydana getirilmiştir. eserde şarap sarhoş ediciliği yönüyle aşka benzetilir ve öykü bu sarhoş edici etkinin etrafında şekillenir. ancak; bahsedilen aşk ve mevcut aşkın sarsıcılığı; tensel bir boyutta değil; allah'a olan özlemi simgeleyen bir kapsamdadır. eserin güncel baskıları; fuzûlî'nin farsça divanı ile birlikte bastırılmıştır.

kaynakça 

orta çağ edebiyatı
divan edebiyatı eserleri
nazım türleri
divan nesiri
divan nazımı
şiir
halk edebiyatı
Newt Gingrich

newton leroy "newt" gingrich (doğum adı newton leroy mcpherson; 17 haziran 1943) amerikalı bir siyasetçidir. 1995-1999 yılları arasında abd temsilciler meclisi başkanı olarak hizmet vermiştir. 1979-1999 yılları arasında abd temsilciler meclisi'nde georgia eyaletini temsil etmiştir.

hayatı 
newton leroy mcpherson 17 haziran 1943 tarihinde pensilvanya'nın başkenti harrisburg'da doğdu. anne ve babası boşandıktan sonra, annesinin sonradan evlendiği robert gingrich tarafından evlat edinildi. ailesi daha sonra georgia eyaletine taşındı. 1965 yılında atlanta'daki emory üniversitesi'ni bitirdi. 1971 yılında new orleans'taki tulane üniversitesi'nden modern avrupa tarihi konusunda doktora derecesini kazandı.

newt gingrich 1978 yılında georgia eyaletinden abd temsilciler meclisi'ne girdi. bu tarihten sonra 5 defa daha aynı seçimi kazandı. 1995-1999 tarihleri arasında temsilciler meclisi'nin başkanlığına kadar yükseldi. cumhuriyetçi parti'nin 1998 yılında yapılan seçimlerde uğradığı başarısızlıktan sonra bu görevden ayrılmak kararı aldı. meclisten ayrıldıktan sonra kitap yazmak, konuşmalar yapmak, lobbicilik yapmak, parti çalışmalarıyla uğraşmakla vaktini geçirdi. bu çalışmaları sayesinde büyük bir servet sahibi oldu. 11 mayıs 2011 tarihinde 2012 abd başkanlık seçimleri'nde aday olduğunu açıkladı.

kaynakça 

1943 doğumlular
harrisburg, pensilvanya doğumlular
20. yüzyıl amerikalı yazarları
21. yüzyıl amerikalı yazarları
amerika birleşik devletleri başkan adayları
amerikalı siyasi yazarlar
amerikalı roma katolikleri
i̇ngiliz asıllı amerikalılar
alman asıllı amerikalılar
i̇rlanda asıllı amerikalılar
i̇skoç asıllı amerikalılar
georgia'nın abd temsilciler meclisi üyeleri
fox news channel
yaşayan insanlar
time yılın kişisi
amerikalı muhafazakârlar
amerika birleşik devletleri temsilciler meclisi başkanları
Herman Cain

herman cain (d. 13 aralık 1945 - ö. 30 temmuz 2020) amerikalı bir iş insanı olup 2012 abd başkanlık seçimleri'ne cumhuriyetçi parti'den adaydır.

herman cain, tennessee eyaletinin memphis kentinde doğdu. annesi lenora cain temizlikçilik ve hizmetçilik yapardı. babası ise bir çiftlikte büyümüş olup, berberlik, temizlikçilik ve şoförlük yaparak geçimini sağlardı. cain atlanta'da yetişti. 1968 yılında morris brown college'den mezun oldu ve hemen eşi gloria'yla evlendi. çiftin bu evlilikten 2 çocukları ve 3 torunları vardır.

cain meslek hayatına abd donanmasında başladı. coca cola firmasında çalıştı. oradan da bir gıda firması olan pillsbury'ye girdi. firmanın bir parçası olan burger king'de kendisini gösterdi.  oradan da firmanın diğer bir bölümü olan godfather's pizza'ya katıldı. diğer yöneticilerle birlik olarak godfather's pizza'yı iflasın eşiğinden kurtarıp pillsbury'den satın aldı. herman cain 1995 yılında godfather's pizza'dan ayrılarak national restaurant association (milli lokantacılar derneği)'ne başkan oldu. i̇rili ufaklı çeşitli firmaların yönetim kurulunda görev yaptı.

herman cain 21 mayıs 2011 tarihinde atlanta'da abd başkanlık seçimleri'ne cumhuriyetçi parti'den adaylığını koydu. ekim-kasım aylarında kamuoyu yoklamalarında en üst sıraya yükseldi. ancak geçmişte birlikte çalıştığı kadınlara cinsel tacizde bulunduğu suçlamalarıyla karşılaştı.

cain'e 29 haziran 2020'de covid-19 teşhisi konuldu ve 1 temmuz'da atlanta'daki bir hastaneye başvurdu. dört hafta hastanede yoğun bakımda oksijen ile tedavi gördü. cain, 30 temmuz 2020'de covid-19 komplikasyonlarından öldü.

kaynakça 

1945 doğumlular
memphis doğumlular
amerika birleşik devletleri başkan adayları
20. yüzyıl amerikalı iş insanları
21. yüzyıl amerikalı iş insanları
2020 yılında ölenler
afrikalı amerikalı hristiyanlar
Camenca rayonu

camenca rayonu, transdinyester'in bir rayonudur. merkezi camenca'dır. 434,5 km²'lik bir yüzölçümüne sahiptir. nüfusu 24,363'tür. yönetim başkanı v.s. karauş'tur. ülkenin en kuzeydeki rayonudur. dinyester nehri kıyısında yer alır.

yerleşimler 
camenca rayonu toplam 23 yerleşimden oluşur. bunların arasında aşağıdakiler mevcuttur:
 camenca (merkez)
 caterinovca
 crasnîi octeabri
 cuzmin
 hristovaia
 hruşca
 ocniţa
 podoima
 raşcov
 rotari
 severinovca
 slobozia-raşcov
 valea adîncă

kaynakça 

transdinyester'in rayonları
Gri ağaç kurbağası

gri ağaç kurbağası (hyla versicolor), daha sık olarak amerika birleşik devletleri'nin doğusunda ve kanada'nın güneyinde rastlanılan ve ağaçlarda yaşayan küçük bir kurbağa türüdür.

bazen adını güney carolina eyaletinde bir yerleşim birimi olan cope'tan alan ve genetik olarak birbirinden farklılaşan daha güneydeki kuzeni, cope gri ağaç kurbağasından (hyla chrysoscelis) ayırt etmek için doğu gri ağaç kurbağası veya bayağı ağaç kurbağası ya da tetraploid gri ağaç kurbağası dendiği de olur. bazen avrupa ağaç kurbağası (hyla arborea) ayırt etmek için avrupalı zoologlar tarafından kuzey amerika ağaç kurbağası olarak anılır.

fiziksel tanımlama 
bilimsel adından da anlaşılacağı gibi, gri ağaç kurbağaları içinde bulundukları ortama bağlı olarak gri ile yeşil arasında kamuflaj yeteneğini sahip olup renk değiştirebilirler. derileri üzerindeki beneklerin sıklık derecesi farklı olup bu benekler siyah ve beyaz renkler arasında seyrederler. gri ağaç kurbağalarında renk değişimi bukalemunlarda olduğundan daha yavaş gerçekleşir. doğal bir ortamda bulunmayan veya ölü olan bir gri ağaç kurbağasının deri rengi bu koşullarda baskın bir şekilde gridir. dier kuzey amerika kurbağa türleriyle kıyaslandıklarında gri ağaç kurbağaları çok küçük olup boyları 3.8 ile 5.1 cm arasında değişir. gri ağaç kurbağasının derisi pütürlü olup siğilli bir görünüş şekline sahiptir. dış görünüş olarak cope gri ağaç kurbağalarına (hyla chrysoscelis) çok benzerler, ancak aralarındaki en belirgin fark ses çıkarma biçimleridir. cope gri ağacı kurbağası, daha kısa aralıklarla ve daha hızlı bir şekilde ses çıkarır. bunun yanında gri ağaç kurbağasında ekstra bir dizi kromozom daha bulunur (4n), toplamda 48 kromozom. bu nedenle bilimsel alanda tetraploid gri ağaç kurbağı denilir.

kaynakça 

büyük düzlükler ve ortabatı amerika birleşik devletleri faunası
asgari endişe altındaki hayvanlar
hyla
doğu amerika birleşik devletleri faunası
kuzeydoğu amerika birleşik devletleri faunası
kanada faunası
renk değiştirebilen hayvanlar
Hilâl Kaplan

hilâl kaplan ( 15 ağustos 1982, i̇stanbul), türk gazetecidir. sabah ve daily sabah'da köşe yazarlığı yapmakta, trt yönetim kurulu üyeliğinde bulunmaktadır.

__i̇çi̇ndeki̇ler__

i̇lk yılları 
çankırı/orta/dodurgalı bir çiftin çocuğu olarak, 15 ağustos 1982 tarihinde i̇stanbul'da doğdu. köy hizmetleri anadolu lisesini bitirdi. 2004 yılında bilgi üniversitesi psikoloji bölümünden mezun oldu. 2008 yılında üniversitelerde başörtüsü yasağının kaldırılması gündemdeyken, iki arkadaşıyla beraber "söz konusu özgürlükse hiçbir şey teferruat değildir: biz henüz özgür olmadık" isimli bir bildiri yayımladı. 2009 yılında on the 'undead' father of turkey: the impossible mourning of young atatürkists ( türkiye'nin 'ölmeyen' babası üzerine: genç atatürkçülerin i̇mkansız yası) başlıklı teziyle boğaziçi üniversitesinden sosyoloji yüksek lisans derecesini aldı.

kariyeri

2009-2011 yılları arasında taraf gazetesinde, 2011-2015 yılları arasında ise yeni şafak gazetesinde köşe yazarlığı yaptı. berat özipek ve markar esayan ile birlikte hilâl tv kanalında gayriresmî isimli programı; barış yarkadaş ve salih tuna ile birlikte tv net kanalında muhalif isimli programı hazırladı. beyaz tv kanalında 4 kadın 1 erkek isimli programda, a haber kanalında ise her yöne 80 dakika isimli programda yorumcu olarak bulundu. 2013 yılında çözüm süreci devam ederken oluşturulan akil i̇nsanlar heyetinde ege bölgesi üyesi olarak yer aldı. günümüzde sabah ve daily sabah'da köşe yazarlığı yapmaktadır. 14 temmuz 2021 tarihinde trt yönetim kurulu üyeliğine atanmıştır. pelikan grubunun üyesi olduğu iddia edilmektedir.

özel hayatı
2007-2022 yılları arasında süheyb öğüt ile evli kaldı, bu evlilikten iki çocuğu dünyaya geldi. 2023 yılında tevfik emre sarı ile evlendi.

kitapları 

 henüz özgür olmadık: başı açık kalbi kırık hikayeler... (2008)
 türkiye'nin ölmeyen babası: atatürkçü gençliğin i̇mkansız yası (2011)
 rojbaş, parev, şalom, merhaba, selamün aleyküm (2014)
 ailenin adı yok ya da neden feminist değilim? (2021)

ödülleri 

 hormonlu domates ödülleri yazar/basın ödülü (2010)
 burç i̇letişim ödülleri yılın en beğenilen aktüel yazarı ödülü (2012)
türkiye ve ermenistan diyalog ödülü (2012)
anadolu medya ödülleri yılın köşe yazarı ödülü (2018)
sezai karakoç sosyal medya ödülleri milli gazeteci ödülü (2021)
anadolu medya ödülleri yılın kitabı ödülü (2021)

kaynakça

dış bağlantılar 

 facebook'da hilâl kaplan 
 instagram'da hilâl kaplan
 twitter'da hilâl kaplan  
 youtube'da hilâl kaplan  
 taraf'da hilâl kaplan
 yeni şafak'da hilâl kaplan  
 sabah'da hilâl kaplan  
 daily sabah'da hilâl kaplan  

1982 doğumlular
yaşayan insanlar
i̇stanbul doğumlu gazeteciler
21. yüzyıl türk gazetecileri
türk kadın gazeteciler
türk köşe yazarları
türk televizyon yorumcuları
i̇stanbul bilgi üniversitesinde öğrenim görenler
boğaziçi üniversitesinde öğrenim görenler
taraf (gazete) kişileri
yeni şafak kişileri
sabah (gazete) kişileri‎
daily sabah kişileri
trt kişileri
Habitat parçalanması

habitat parçalanması, bir organizmanın tercih ettiği veya yaşadığı doğal çevrenin (habitat) bütünlüğünü bozan ve böylece burada yaşayan popülasyonun parçalanmasına yol açan kesintilerin veya bölünmelerin ortaya çıkmasını tanımlar. yavaş yavaş gelişen ve fiziksel olarak çevre düzenini değiştiren jeolojik süreçler (türleşmenin en önemli nedenlerinden biri olarak görülür) ile insan eliyle yapılan ve daha hızlı bir şekilde çevrenin değişmesine yol açan karayolu, baraj, sed gibi yapay yapılar, canlıların içinde yaşadıkları ortamı değiştirerek birçok canlı türünün yok oluşlarına neden olur.

tanım 

habitat parçalanması terimi beş ayrı olguyu içerir:

 habitatın toplam yüzölçümünün azalarak küçülmesi
 yaşam alanının iç kesimlerinin ve kenar oranlarının küçülmesi
 bir habitat parçasının diğer habitat parçalarından yalıtılarak izole olması
 habitattaki bir arazi parçasının birden çok arazi parçalarına ayrılması
 habitattaki her bir arazi parçasının ortalama büyüklüğünün azalması

doğal nedenleri ve etkileri 

volkanik faaliyetler, doğal nedenlerle oluşan yangınlar ve iklim değişikliği gibi doğal süreçlerin habitat parçalanmalarına yol açtıkları fosil kayıtlarda izlenebilmektedir. örneğin, euramerika tropikal yağmur ormanlarının 300 milyon yıl önce habitat parçalanması, amfibi çeşitliliğinin büyük bir kaybına yol açmış, ancak aynı zamanda daha kurak olan iklim şartları sürüngenler arasında bir çeşitliliğin patlamasına yol açmıştır.

i̇nsanların sebep olduğu etkiler 

habitat parçalanması, çoğunlukla doğal bitki örtüsünün tarım, kırsal kalkınma projeleri, kentleşme, hidroelektrik santrallarının inşası gibi insan eliyle gerçekleşen faaliyetler tarafından bozulduğunda da oluşabilirler. böylece bir zamanlar bir bütünlük teşkil eden habitatlar ayrı parçalara bölünmüş hale gelir. bu tür insan eliyle yapılan düzenlemeler sonrası, bu ayrı parçalar, tarla, mera, yol kaldırımı, hatta çorak arazi parçaları gibi birbirinden izole olmuş çok küçük adalar oluma eğilimine girerler. bunun yanında bu adalar özellikle tropik ormanların yeni tarım alanları yaratmak için yakılması sonucu oluşurlar. bu şekilde avustralya'nın güneydoğusundaki yeni güney galler eyaletinin batısında bulunan ve buğday kuşağında yer alan doğal bitki örtüsü %90 oranında yok edilmiş, kuzey amerika preri bozkırlarındaki uzun boylu sazlık ve otların %99'u ise aşırı habitat parçalanması sonucu ortadan kaldırılmıştır.

ayrıca bakınız 
gen havuzu
genetik çeşitlilik (biyoloji)
habitat
doğal çevre

kaynakça 

 parçalanma
parçalanma
ekolojik bağlantı
koruma biyolojisi
çevre koruması
sürdürülebilir orman yönetimi
Nama

nama (namu veya yıma) - altay inancında nuh peygamber veya benzer özellikler taşıyan bir kişi.

nama ve güvercin 
özellikle kuşlarla olan öyküsü çok özgündür. sular çekilmeye, denizler alçalmaya başlayıp gemisi bir dağa oturduğunda ilk önce bir kuzgunu pencereden serbest bırakır ama geri dönmez. i̇kinci gün alakargayı dışarıya gönderirler, gelmeyince üçüncü gün saksağanı salar fakat o da geri gelmez. dördüncü günün akşamında güvercini uçurur pencereden; hava kararmadan ağzında bir zeytin dalıyla gemiye girince, nama bu kuşu kutlu kılması için tanrı’ya yakarır. o günden sonra güvercinler insanların evlerine girdi, ulak olarak haberlerini götürdü getirdi. kuzgunun ve alakargayla saksağanın ne yaptıklarını sorduğunda; birinin ölmüş hayvanların leşlerini yediğini, diğerinin sağa sola birikmiş çöpleri karıştırdığını ötekinin de su yüzüne çıkan malları çaldığını öğrendi güvercinden nama. o üçüne kargışta bulunarak, güvercine ise alkıyarak, o anda ne yapıyorlarsa dünya durdukça aynı şeyi yapmalarını diledi; kuzgunlar leş yemeye, alakargalar çöp karıştırmaya ve saksağanlar da hırsızlığa mahkûm edildiler. güvercin ise insanlara habercilik yapmaya, evlerde yaşamaya hak kazanmıştı. o yüzden o günden beri de öyle yapar dururlardı. güvercin’in tüm dünyada pek çok toplumda talih ile ilgili sayılması belki de bu nedenledir. nuh insanların ikinci atası kabul edilir. çünkü büyük tufan’dan sonra insanlar onun soyundan türemiştir. yeryüzünde benzer biçimlerde var olan tufan söylencelerinin başkişisi olarak hristiyanlık ve i̇slamiyetin de yayılması sonucu hemen her kültürde bilinmektedir.

etimoloji 
(nam/yam) kökünden türemiştir. yapmak ve yaymak fiili ile bağlantılı görünmektedir. eski altay dilinde nemeh, moğolca nımayan, mançu ve tunguz dillerinde namı, buryatça nama, eski türkçe yıma/cıma/imya/ima/i̇me sözcükleri geyik anlamına gelir ve türk kültüründe geyik kutsal sayılıp, su ve deniz ile ilişkilendirilir. eski moğolcada nam/namug (günümüzde namag), tibet dilinde nem sözcükleri de dalga ve bataklık anlamlarını da içerirler.

dipnotlar

dış bağlantılar 
 eski uygarlıklarda tufan efsaneleri, sadettin gömeç
  altay tufan efsanesi, uno holmberg
 nama ve kuşlar

ayrıca bakınız 
 nuh peygamber
 tufan

türk mitolojisi
altay mitolojisi
Menkul değer sembolü

menkul değer sembolü ya da hisse senedi sembolü, belirli bir hisse senedi piyasasındaki belirli bir şirketin halka açık hisse senetlerini belirtmek için kullanılan benzersiz kısaltmadır. bir hisse senedi simgesi, harfleri, sayıları ya da her ikisinin bir kombinasyonunu içerebilir. 
borsa fiyatları bu sembollerle beraber bir kâğıt şeride basılmaktadır.

semboller ülkelere ve işlem görülen borsalara göre farklılık gösterir. örneğin, abd'de bu semboller sadece harflerden oluşmakta ve ülke içerisinde de işlem görülen borsaya göre 1-4 hane arasında değişmektedir. semboller, nasdaq borsasında 1-3 hane arasında iken, new york menkul kıymetler borsası'nda 1-4 hane arasında kullanılır. birleşik krallık'ta, londra borsası'nda kullanılan semboller 2-4 harften oluşmaktadır. almanya'da 6 haneli sayı ve harf kombinasyonlarından oluşan menkul kıymet tanımlama numarası kullanılırken, 2000 yılının ocak ayında finansal piyasaların uluslararası uyum çalışmaları kapsamında uluslararası menkul kıymetler kimlik numarası (isin) standartları oluşturulmuş ve almanya'da bu standartlara bağlanmıştır. uluslararası menkul kıymetler kimlik numarası'nın (isin) yapısı iso 6166 standartlarında açıklanmıştır.

bu semboller şirketlerin baş harflerinden oluşturulabildiği gibi, şirketlerin kendileriyle özdeşleşmiş, iyi bilinen ürünlerinin isimlerini de sembolleri olarak kullandıkları görülmektedir. örneğin, abd borsalarında, amerikan merkezli southwest havayolları şirketi new york menkul kıymetler borsası'nda genel merkezlerinin bulunduğu şehre ithafen "luv" kısaltmasını, lunapark işletmeciliği yapan cedar fair entertainment company ise i̇ngilizcede eğlence anlamına gelen "fun" kısaltmasını kullanmaktadır. java programlama dilinin yaratıcı firması sun microsystems ise oracle tarafından satın alınmadan önce bu dile ithafen "java" kısaltmasını kullanmaktaydı.

türkiye'de, i̇stanbul menkul kıymetler borsası'nda kullanılan semboller ağırlıklı olarak 5 harften olmak üzere 4 ya da 5 harften oluşmaktadır. .

çeşitli borsalardan sembol örnekleri

ayrıca bakınız 
 i̇mkb'de işlem gören şirketler
 iso

kaynakça 

borsa terimleri
Fazlı Ulusoy

fazlı ulusoy (d. 18 mart 1975, i̇stanbul), türk eski futbolcudur. kariyerinin ilk dönemlerinde defansta görev yapmasına karşın daha sonra forvet mevkiinde oynamıştır.

kariyeri

kulüp kariyeri 
1992-93 sezonunda paf ligi'nde galatasaray paf takımı forması ile maçlara çıkan fazlı, 1993-94 sezonunda 2. lig kulübü mersin i̇dman yurdu ile profesyonel sözleşme imzalamıştır. i̇lk profesyonel maçına ise 29 ağustos 1993 tarihinde antalyaspor karşısında çıkmıştır. galatasaray'dayken defansta oynayan fazlı, mersin'de de ilk zamanlarında defansta görev yapmasına rağmen birkaç sezon sonra forvet mevkiinde oynamaya başlamıştır. mersin'de 5 sezonun ardında 1998 yılında şanlıurfaspor'a transfer olmuş ve ilk sezonunda 18 gol kaydetmiştir. i̇kinci sezonunda ise sadece 4 gol atabilen fazlı, 2000-01 sezonu öncesi malatyaspor'a transfer olmuştur.

bu sezonda takım, yükselme grubuna kalamamasına rağmen klasman grubunu 1. bitirmiş ve sonrasındaki play-off'ları da kazanarak sonraki sezon adı değişerek süper lig olan 1. lig'e yükselmeye hak kazanmıştır. 4 sezon boyunca formasını giydiği kulüpte kaptanlığa kadar yükselmiştir. malatyaspor, 2002-03 sezonunu ise 5. bitirerek bir sonraki sezon uefa kupası'na katılmaya hak kazanmıştır. bu kupada basel ekibiyle eşleşmiş ve ilk maçta kendi sahasında 2-0 yenilmesine rağmen ikinci maçta 2-0 öne geçerek maçı uzatmalara taşımıştır. fakat uzatmalarda yediği golle maçı 2-1 kazanan takım gol averajıyla kupadan elenmiştir. i̇lk maçta yedek kulübesinde oturan fazlı, ikinci maça ilk on birde kaptan olarak çıkmıştır.

2004-05 sezonu öncesi süper lig'e yeni katılan takımlardan kayserispor'a transfer olmuştur. fakat devre arasında sözleşmesini kulüple karşılıklı olarak feshetmiş ve 1. lig takımlarından kocaelispor ile anlaşmıştır. sezon sonunda buradan da ayrılarak başka bir 1. lig ekibi olan altay'a geçmiştir. i̇yi bir sezon geçiren takım ligi 3. bitirerek play-off'lara katılmış fakat finalde sakaryaspor'a yenilerek yükselme hakkı kazanamamıştır. 2006-07 sezonunda eski takımı mersin i̇dman yurdu ve elazığspor'da yarım sezon oynayan fazlı, 2007-08 sezonuna 2. lig ekibi adanaspor'da başlamış ve ligin devre arasına kadar 14 lig maçında forma giymiştir. daha sonra takımdan ayrılan futbolcu, aktif futbol yaşantısına son vermiştir.

millî takım kariyeri 
fazlı, türkiye a2 kadrosuna bir kez 23 şubat 2003'te i̇skoçya a2 ile oynanan future cup maçında çağrılmıştır. maça yedek başlayan oyuncu sonradan da oyuna alınmamış, daha sonra tekrar kadroya çağrılmadığı için millî formayı hiç giyememiştir.

başarıları 
malatyaspor
 türkiye 2. futbol ligi play-off: 2000-01

dış bağlantılar

kaynakça 

1975 doğumlular
türk erkek futbolcular
resim aranan futbolcular
mersin talim yurdu sk futbolcuları
şanlıurfaspor futbolcuları
malatyaspor futbolcuları
kayserispor futbolcuları
kocaelispor futbolcuları
altay sk futbolcuları
elazığspor futbolcuları
adanaspor futbolcuları
yaşayan insanlar
süper lig futbolcuları
i̇stanbul doğumlu futbolcular
forvet futbolcular
defans futbolcuları
May-Ana

may ana - türk ve altay mitolojilerinde varlık tanrıçasıdır. pay (bay) ana olarak da söylenir. i̇nsanların koruyucusu, kollayıcısı ve gözeticisidir. göğün üçüncü katında oturur. budizm'in etkisiyle maitreya adlı tanrı ile özdeşleşmiştir. bayanay ile aynı kişilik olduğu öne sürülür. kırk başlı bir kadındır. kimi yerlerde gümüş saçlı sarı bir kadın olarak betimlenir. evini havada kurar ve çocuklarını orada doğurur. çocukları korur. yay ve oku ile acı veren ruhları çocuklardan uzak tutar. adı may ata ile birlikte anılır.

tunguz tanrısı mayın ile benzerlikler gösterir. tunguzcada "mayın", "hayat veren" anlamına gelmektedir ve yeni doğan bebeklere ruh vermekten sorumludur. eğer bu gerçekleşmezse yeni doğan bebek ruhsuz olur. tunguzlar, iyi bir hayat yaşayanların mayin tarafından yönetilen bir cennette barındırılacağına da inanmaktadır. mayi inancı, tunguzlara yabancı bir etki ile gelmiş olabilir çünkü sanskritçede "büyü sanatı ve becerisine sahip kişi" anlamına gelen "mayin" sözcüğü, "evrenin yaratıcısı" anlamına gelen ve hinduist brahma ve şiva'yı temsil eden sanskritçe bir sözcüktür.

etimoloji 
(may/bay) kökünden türemiştir. varlık, zenginlik, ululuk, bilgelik, yönetmek anlamlarını içerir. baymak fiili, büyümek ve gelişmek anlamına da gelir. türk inanç sisteminde mitolojik varlıkların adlarında kutsallık içeriğini bildiren bir sözcük ve köktür. örneğin ülgen ve onun oğulları gibi en ulu, ilâhî varlıkların ve en güçlü şamanların adlarıyla birlikte yer alır. yine bay terek (bay kayın) adı verilen yaşam ağacınınadında da kullanılır. bayram sözcüğü ve benzer bir anlam taşıyan bay-gün yine bu kavramla alakalıdır. moğolcada; boyan, bayan, buyan ve poyan gibi kişi adlarının içerisinde de korunmuştur. bay/pay/may kökü anlam itibarıyla efsun, büyü, dua, kurban, şölen, bayram ve benzeri anlayışlarla bağlılık içerir. anadolu türkçesinde "bağı" sözü; efsuncu, büyücü anlamında kullanılır. altaylar'da "baylu" sözü; dokunulmaz, kutsal ve yasak anlamına gelir. slav dillerine bu kökten geçen bazı kelimeler vardır.  örneğin sırp-hırvatça'da kullanılan, "bayati" (büyülemek, efsunlamak, fala bakmak) gibi.

kaynakça 
 türk söylence sözlüğü, deniz karakurt, türkiye, 2011 (otrs: cc by-sa 3.0)

dış bağlantılar 
 türk mitoloji sözlüğü, pınar karaca (may ene)

türk tanrıçaları
türk mitolojisi
altay ilahları‎
altay mitolojisi
Kuyaş

kuyaş (tatarca: кояш veya qoyaş, başkurtça: ҡояш, özbekçe: quyosh), türk ve altay mitolojilerinde güneş tanrısı. koyaş ata, gün (kün) ata, güneş (küneş) ata ya da yaşık ata olarak da bilinir. moğollar nar (nara) etzeg derler. 

yeryüzüne gönderdiği yaşam enerjisi nedeniyle türk kültüründe güneş’e saygı duyulur ve yaşam verici bir unsur olarak kabul edilir. güneş’in doğduğu yön saygıyı hak eder. avrupa medeniyeti “eks oriente luks” (“işık doğudan yükselir” yani uygarlığın kökeni doğudadır,) diyerek aynı anlayışı farklı bir biçimde vurgulamışlardır. anadolu sözcüğü eski yunan dilinde güneş’in doğduğu yer demektir. türkler doğan güneşi üç veya dokuz kez selamlarlar. hakanın çadırın kapısı doğuya bakar. evlerin kapıları hep doğuya açılır. moğolca söyleyişi macarların güneş tanrısı napkiraly’yi anımsatmaktadır. tüm kültürlerde güneş dünyaya gönderdiği ışıklar, yani yaşam enerjisi nedeniyle saygı duyulmuştur. verdiği ısı onun gücü olarak görülmüştür. bu nedenle de neredeyse tüm uygarlıklarda ve tüm topluluklarda eril olarak algılanarak baş tanrı konumuna getirilmiştir. göğün yedinci katında oturur. türklerle de bağlantılı bazı ön asya kültürlerinde dişil olarak algılanmıştır. günümüzde kızlara güneş adının verilmesinin nedenlerinden birisi de budur. türklerde güneş sıcağın ay ise soğuğun sembolüdür. ural batır (ural han) söylencesinde gök tanrısı samrav’ın iki karısı vardır birisinin adı kuyaş ana’dır. (diğeri de ay ana’dır.) gün han ile karıştırılmamalıdır.

divan-ı lügati’t türk’te sözcüğe usıtgan kuyaş kapsadı (bunaltıcı güneş bastırdı) şeklinde rastlanır.

etimoloji 
kuyaş: (kuy/kuz) kökünden türemiştir. güneş demektir.
gün: (gün/kün) kökünden türemiştir. gündüz ve ayrıca güneş demektir.

kaynakça 
 türk söylence sözlüğü, deniz karakurt, türkiye, 2011 (otrs: cc by-sa 3.0)

dış bağlantılar 
 mongolian & turkic gods 
 kuyash ham alav, h.b. paksoy 
  güneş de alevdir

türk mitolojisi
türk tanrıları
türk ilahları
Ayzıt

ayzıt (yakutça: айыыhыт, bulgarca: айъсът veya айъсит, rusça: айысыт) - türk ve altay mitolojilerinde güzellik tanrıçası. ayığsıt (ayıhıt veya ayısat) hanım da denilir. aşkın ve güzelliğin simgesidir. ongunu kuğudur. kuğular bu nedenle kutsal sayılır ve dokunulmaz. kuğular biçim değiştirmiş kutsal kızlar olarak kabul edilir. ayığsıt gümüş tüylü bir kısrak biçimine bürünebilir ve gökten yeryüzüne bu şekilde iner. kısrak kılığındayken kuyruk ve yelelerini kanat gibi kullanır. ormanlarda dolaşmayı sever. ak bir kalpağı, çıplak omuzlarında ak bir atkısı vardır. çocukları ve hayvan yavrularını korur. i̇nsanlara sevgi ilham eder. sarayının kapısında ellerinde gümüş bakraçlar ve gümüş kamçılar bulunan yasakçıları (bekçileri) vardır. bu yasakçılar kötü insanları içeriye almazlar. ayzıt’ın kızları vardır. onlar da kuğu kılığına bürünebilirler. ayzıt’ın kızları büyülü beyaz bir tülü giyinince kuğuya dönüşürler. beyaz turna kuşu da diğer simgelerinden biridir. sümerlerde ay tanrıçası olan ay'a da ışık saçmaktadır ve adı da bu anlamla bağlantılıdır. aşk her zaman ışıkla ve parlaklıkla simgelenmektedir. “aşk ateşi gözlerimi kör etti” ifadesi bunun en belirgin anlatımıdır.

altın kitap
yakutlara göre ayzıt'ın elinde bulunur. tüm insanların yaşamları ve kaderleri bu kitapta kaydedilir.

etimoloji 
(ay) kökünden türemiştir. ay gibi parlak demektir. ay güzelliği ve ışığı, nuru simgeler.

kaynakça

dış bağlantılar 
 türk mitoloji sözlüğü, pınar karaca (ayıısıt-ayııhıt hatun)
 şamanizm
 türk güzellik tanrısı ayızıt ve kızı
 encyclopedia mythica, anthony e. smart (ajysyt)

ayrıca bakınız
 türk halk astronomisi

türk tanrıçaları
türk mitolojisi
yakut mitolojisi
altay ilahları‎
altay mitolojisi
Bayanay

bayanay  (yakutça: байанай, rusça: байанай veya барилах, altayca: баянай) - türk mitolojilerinde geçim tanrıçası. bayana (payana, payna) olarak da bilinir. avcıları, balıkçıları ve ormanı korur. adına payna töreni düzenlenir. avcılar ateş yakıp dua ederek avlarının bereketli ve kazasız geçmesini dilerler. kimi kültürlerde çocukları korur. soyun koruyucusu olduğu düşünülür. may ana (pay ana)’nın farklı bir söyleyişi ve aslında aynı tanrı olduğunu ileri süren görüşler de mevcuttur. bir görüşe göre bayanay hanım aslında yedi kişidir. en bilinenleri şunlardır.

bay bayanay: avcı tanrıçası.
tağ bayanay: ormancı tanrıçası
uğu bayanay: balıkçı tanrıçası.

etimoloji 
(bay/pay/may) kökünden türemiştir. geçim, zenginlik, rızık ve kutsallık anlamları vardır. bilgelik, yönetmek, egemenlik bildirir. türkçede bay erkek, bayan ise kadın demektir. bayan sözcüğünün zenginlik anlamı moğolcada da aynen mevcuttur. bayar ise bayram anlamına gelir ve bu sözcüklerde aynı köktendir.

bay kökü
türk inanç sisteminde mitolojik varlıkların adlarında kutsallık içeriğini bildiren bir sözcük ve köktür. örneğin ülgen ve onun oğulları gibi, en ulu ilâhî varlıkların ve en güçlü şamanların adlarıyla birlikte yer alır. veya "bay terek" (bay kayın) adı verilen yaşam ağacının adında da kullanılır. bayram sözcüğü ve benzeri bir anlam taşıyan bay-gün yine bu kavramla alakalıdır. moğolcada "boyan", "bayan", "buyan" ve "poyan" gibi kişi adlarının içerisinde de korunmuştur. bay/pay/may kökü. anlam itibarıyla efsun, büyü, dua ve kurban, şölen, bayram ve benzeri
anlayışlarla bağlılık içerir. anadolu türkçesinde "bağı" sözü, efsuncu, büyücü anlamında kullanılır. altaylarda,
"baylu" sözü, dokunulmaz, kutsal ve yasak anlamına gelir. slav dillerine bu kökten geçen bazı kelimeler vardır.  örneğin sırp-hırvatça'da kullanılan, "bayati" (büyülemek, efsunlamak, fala bakmak) gibi...

kaynakça

dış bağlantılar 
 türk mitoloji sözlüğü, pınar karaca (baay bayanay)

türk mitolojisi
türk tanrıçaları
altay ilahları‎
altay mitolojisi
türk efsanevi yaratıklar
türk ilahları
Zafer Turan

zafer turan (d. 9 ekim 1969, zonguldak), türk eski futbolcu ve teknik direktör.

kariyeri

kulüp kariyeri 

futbol kariyeri 1989 yılında zeytinburnuspor'da başlamıştır. 1991 yılında buradan zonguldakspor'a transfer olmuş ve 1992'de 5 ay zeytinburnuspor'a dönüşü hariç 1993-94 sezonunun sonuna kadar bu kulüpte kalmıştır. 1994-95 sezonunda göztepe ile anlaşmış ve 1995-96 sezonunu sonuna kadar burada kalmıştır. 1996-97 sezonunda i̇stanbul büyükşehir belediyespor'a transfer olmuştur. 4 sezon i̇bb forması giydikten sonra hacılar erciyesspor, bakırköyspor ve son olarak da karadeniz ereğlispor forması giydikten sonra 2002 yılında futbol yaşamını noktalamıştır.

teknik direktörlük kariyeri 

18 kasım 2011 tarihinde, arif erdem'in, i̇stanbul büyükşehir belediyespor teknik direktörü olması ile birlikte zafer turan da teknik direktör yardımcılığına getirildi.sonrasında bülent korkmaz'in takıma gelmesiyle birlikte takımdan ayrıldı.anadolu selcuklusporda 6 ay teknik direktörlük görevi yaptı.2013-2014 sezonu itibarıyla bugsaşsporda teknik direktörlük görevindedir.

25 aralık 2013 tarihinde göztepe'de teknik direktörlüğe getirilmiştir.

i̇statistikleri

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 zafer turan transfermarkt profili 

1969 doğumlular
türk erkek futbolcular
türk teknik direktörler
resim aranan futbolcular
zeytinburnuspor futbolcuları
fenerspor futbolcuları
göztepe sk futbolcuları
i̇stanbul başakşehir fk futbolcuları
kayserispor futbolcuları
bakırköyspor futbolcuları
yaşayan insanlar
1922 konyaspor teknik direktörleri
başkent şafakspor fk teknik direktörleri
göztepe sk teknik direktörleri
sivas dört eylülspor teknik direktörleri
bayrampaşa sk teknik direktörleri
eyüpspor teknik direktörleri
Ömer Bayram

ömer bayram (d. 27 temmuz 1991, hollanda), 1. lig takımlarından eyüpspor'da forma giyen türk millî futbolcudur.

futbolculuk kariyeri

kulüp takımları kariyeri 
hollanda'nın breda kentinde bir kayseri'den göç etmiş türk işçi ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen ömer bayram, futbola pcp breda altyapısında başladı. daha sonra baronie van breda ve nac breda altyapılarında forma giydi. 2009 yılında profesyonelliğe geçiş mukavelesi imzalayarak as takıma alındı. nac breda formasıyla ilk resmî karşılaşmasına 26 mart 2010 tarihinde ado den haag'a karşı oynanan eredivisie karşılaşmasında çıktı. 2009-2010 ve 2010-11 sezonlarında genelde yedek oyuncu olarak ortalama bir sezonda 10 karşılaşmada görev alsa da 2011-12 sezonunun başından itibaren ilk 11'de düzenli olarak görev almaya başladı.

hollanda liginde sergilediği performansla zamanla birçok süper lig ekibinin transfer listesine girmeyi başardı.

2012-13 sezonunda kayserispor'a transfer olan futbolcu ilk haftalarda şans bulsa da ilerleyen haftalarda forma şansı azalmıştır. i̇lk sezonunda kayseri'nin plaka kodu olan 38 numaralı formayı giyen bayram, 2013-14 sezonundan itibaren 3 numaralı formayı giyecektir.

millî takım kariyeri 
hollanda genç millî takımlarından da teklif almasına rağmen tercihini türkiye'den yana kullandı ve türkiye 18 yaş altı millî futbol takımı formasıyla ilk karşılaşmasına 1 nisan 2009 tarihinde hollanda a genç millî takımına karşı oynanan dostluk karşılaşmasında çıktı.

bu güne dek 8 kez millî takımlara çağrılan ömer bayram, 5 kez türkiye u-19 ve 3 kez de türkiye a2 forması olmak üzere toplam 8 kez millî formayı giymiştir ve bu karşılaşmalarda 1 gol kaydetmiştir.

millî takım istatistikleri

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 
 
 

yaşayan insanlar
1991 doğumlular
breda doğumlular
türk erkek futbolcular
nac breda futbolcuları
eredivisie futbolcuları
türkiye a2 millî futbol takımı futbolcuları
türkiye 18 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
kanat futbolcuları
defans futbolcuları
türkiye millî futbol takımı futbolcuları
kayserispor futbolcuları
akhisarspor futbolcuları
galatasaray sk futbolcuları
süper lig futbolcuları
1. lig futbolcuları
eyüpspor futbolcuları
Peripatrik türleşme

peripatrik veya peripatri (dış kenara ait), yayılma alanları birbirine komşu olan ama çakışmayan, bunun yanında bir sıra dağ veya geniş nehirler gibi engeller yüzünden birbirinden ayrılan ve artık eski yurtlarında olamayan organizmaları ifade eden birer biyocoğrafya terimleridir.

birbirinden ayrılmış bu tür canlı organizmalar genellikle birbirleriyle yakın akraba olup aynı soydan gelen kardeş türlerdir ve gösterdikleri yayılım peripartik türleşmenin bir sonucudur. peripatrik türleşme veya dış kenarlı türleşme evrim yoluyla yeni türlerin oluştuğu bir türleşme şeklidir. bu türleşme şeklinde, izolasyon içinde bulunan ve diğerlerinden yalıtılmış olan periferik (dış kenara ait) bir popülasyon içinde yeni türler şekillenir. bu, izole popülasyonların birbirleriyle gen alış verişlerinde bulunamadığı ve gen akışının engellendiği allopatrik türleşmeye çok benzer. ancak peripatrik türleşme terimi, allopatrik türleşmenin aksine, daha ziyade popülasyonlardan birinin diğerinden daha çok küçük olduğu durumları tanımlamak için kullanılması önerilir.

peripatrik türleşmenin olası bir sonucu, coğrafi olarak geniş bir alana yayılmış olan ata türün parafiletik (birden fazla atadan köken almış) olmaya başlaması ve böylece bir paratür olmasıdır. kısa olarak  paratür, kendisi herhangi bir soy tükenmesi yaşamadan bir veya daha fazla oğul türler oluşturabilmiş olan türlere denir. örneğin, boz ayıdan kutup ayılarının evrimiş olması, soyundan geldiği ata türün sınır bölgesinde yaşayan bir popülasyonun evrilerek yeni türler oluşturmasına dair iyi belgelenmiş canlı bir örnektir.

peripatrik türleşme, başlangıçta ernst mayr tarafından önerilmiş olup küçük nüfuslu canlı popülasyonlarının, bir veya daha fazla nesil boyunca nüfus azalmasına maruz kalarak bir süre için genetik çeşitliliğin hızla azalış gösterdiği seçim darboğazlarından geçmesi nedeniyle, kurucu etkisi denilen olgu ile yakın ilişkilidir. bunun yanında genetik sürüklenmenin peripatrik türleşmede genellikle önemli bir rol oynadığı da düşünülmektedir.

ayrıca bakınız 

 türleşme
 allopatrik türleşme
 parapatrik türleşme
 simpatrik türleşme
 adaptif radyasyon
 kladistik
 filogenetik
 taksonomi
 popülasyon darboğazı
 kurucu etkisi

kaynakça 

biyocoğrafya
ekoloji
evrimsel biyoloji
türleşme
La Caja Mágica

la caja mágica (sihirli kutu] i̇spanya'nın başkenti madrid'de yer alan aynı zamanda tenis kortu olarak da kullanılan spor kompleksi. usera ilçesi kıyısında manzanares nehri'ne komşu olan salon çoğunlukla real madrid tarafından kulanılmaktadır.

tasarım
la caja mágica spor kompleksini fransız mimar dominique perrault tasarlanmıştır. 12.442 koltuk kapasiteli olan salon toplamda   294.000.000 € 'ya malolmuştur.

açılış 
la caja mágica 8 mayıs 2009 tarihinde 2.009 rock şarkıcısı lenny kravitz'in verdiği bir konserle açılmıştır.

kaynakça 
 vikipedi i̇spanyolca sayfa 

real madrid (basketbol takımı)
Karesi Türbesi

karesi türbesi, balıkesir'de yer alan ve karesi beyliği'nin kurucusu olan karesi bey için inşa edilen bir türbedir. 1898 balıkesir depreminde yıkılan türbe, dönemin belediye başkanı hayrettin bey tarafından yeniden yapılıp onarılmıştır. türbede karesi bey ile beş oğlu yatmaktadır.

karesi beyliği
karesi, balıkesir
türkiye'deki türbeler
balıkesir ilindeki dinî yapılar
balıkesir ilinde i̇slam
Rîbniţa rayonu

rîbniţa rayonu, transdinyester'in bir rayonudur. merkezi rîbniţa'dır. 850,2 km²'lik bir yüzölçümüne sahiptir. nüfusu 76,301'dir. ülkenin kuzey bölümünde bulunur. dinyester nehri kıyısında yer alır.

yerleşimler 
camenca rayonu toplam 47 yerleşimden oluşur. bunların arasında aşağıdakiler mevcuttur:
 rîbniţa (merkez)
 andreevca
 beloci
 broşteni
 butuceni
 cobasna
 crasnencoe
 ghidirim
 haraba
 hîrjău
 jura
 lenin
 mihailovca
 mocra
 molochişul mare
 ofatinţi
 plopi
 popencu
 sovetscoe
 stroieşti
 ulmu
 vadul turcului
 vărăncău

kaynakça 

transdinyester'in rayonları