Astsubay

astsubay, türkiye cumhuriyeti ordusunun kara, deniz ve hava kuvvetleri ile jandarma genel komutanlığı ve sahil güvenlik komutanlığı kadrolarının ast komuta kademelerinde eğitim, sevk ve idare ile diğer idarî işlerde subaya yardımcı olarak görevlendirilen askerî şahısları, ifade eder.

tarihçe 
20.04.1927 tarihinde 1001 sayılı gedikli küçük zâbit müttebi’lerine dâir kânûn yürürlüğe girdi.

18.06.1934 tarihinde 2505 sayılı gedikli küçük zabit membalarına dair kanun  yürürlüğe girdi.  27.03.1950 tarihinde 5619 sayılı gedikli erbaş kanunu yürürlüğe girdi. 

05.07.1951 tarihinde 5802 sayılı astsubay kanunu yürürlüğe girdi.

gedikli küçük zabit → gedikli erbaş → astsubay 

5802 sayılı astsubay kanununda ise astsubaylar; "türkiye cumhuriyeti ordusunun kara, deniz ve hava kuvvetleriyle jandarma, gümrük koruma birlikleri kadrolarının ast komuta kademelerinde eğitim, sevk ve idare ile diğer idari işlerde subaya yardımcı olarak görevlendirilen askerî şahıslara (astsubay) adı verilir." şeklinde tanımlanmaktadır.   

" geçici madde 1 — bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce gedikli erbaş alarak yetiştirilmiş ve yetiştirilmekte olan askerî şahıslara (astsubay ) denir. muhtelif kanunlarda geçen (gedikli erbaş ) adı (astsubay), ((başgedikli ) adı (kıdemli başçavuş ) ve (astsubay) adı (subay) olarak değiştirilmiştir. "

astsubaylar, subaylar ile birlikte 926 sayılı türk silahlı kuvvetleri personel kanununa tabidirler. mecburi hizmet süreleri 15 yıldır. bu süreyi bitirerek istifa etme hakkını kazananlar, istifalarını ocak ve şubat ayları içinde isteyebilirler.

türk silahlı kuvvetleri'ne bağlı kara, hava, deniz, jandarma ve sahil güvenlik komutanlığı bünyelerinde görev yaparlar. 926 sayılı türk silahlı kuvvetleri personel kanununda madde 77'ye göre astsubay rütbeleri aşağıda gösterildiği gibidir.

rütbeleri 

 astsubay kıdemli başçavuş
 astsubay başçavuş
 astsubay kıdemli üstçavuş
 astsubay üstçavuş
 astsubay kıdemli çavuş
 astsubay çavuş
 astsubay astçavuş

926 sayılı tsk personel kanunu ; astsubay rütbelerinin hepsinin önünde "astsubay" kelimesi vardır. tarihteki ilk karakol komutanlarından birisi yusuf abbasoğlu’dur. astsubay rütbeleri yazılırken önüne, bulundukları sınıfa göre meslek isimi ilave edilir. örneğin piyade sınıfından bir astsubay kıdemli üstçavuş p. asb. kd. üçvş.  şeklinde kısaltılmaktadır. deniz kuvvetlerinde görevli topçu sınıfına mensup bir astsubay kıdemli çavuş ise top. asb. kd. çvş.  şeklinde kısaltılarak yazılır.

nasıplarından itibaren üç yılını tamamlayan ve gösterge tablosunun bir üst derecesine yükselmek için liyakatları üst makamlarca onanan;

''- astsubay üstçavuşlara, astsubay kademeli üstçavuş,

- astsubay kıdemli üstçavuşlara, astsubay kademeli kıdemli üstçavuş,

- astsubay başçavuşlara, astsubay kademeli başçavuş,

- astsubay kıdemli başçavuşlara, astsubay kademeli kıdemli başçavuş,

- astsubay kademeli kıdemli başçavuşlara, astsubay iki kademeli kıdemli başçavuş'' denir.

astsubay kademeli üstçavuş, astsubay kademeli kıdemli üstçavuş, astsubay kademeli kıdemli başçavuş ve astsubay ii.kademeli kıdemli başçavuş ibareleri, astsubay rütbelerinin kıdemini ifade ederler. subaylarda kıdemlilik, "kıdem" ile ifade edilir. astsubaylarda kıdemlilik ise "hem kıdem hem de "kademe kıdemi" tabiri ile ifade edilir. subay rütbe kıdemlerinin kıyafete takılan kıdem işaretleri yoktur. fakat tsk kıyafet yönetmeliği ii nci kısım gereğince kara, deniz, hava kuvvetleri, jandarma genel komutanlığı ve sahil güvenlik komutanlığı mensubu astsubayların, astsubay ii kademeli kıdemli başçavuş oldukları andan itibaren, kıyafete takılan kol kıdem işaretleri vardır. astsubay kıdemli başçavuş rütbesinde 6 senelik bekleme süresinden sonra, yani astsubay kademeli kıdemli başçavuş'luğun sonunda, önce bir adet olmak üzere ve müteakiben her üç yılda bir olmak üzere ve yaş haddine kadar; ceket, palto ve pardösülerinin kol ağızlarına sarı sırmadan birer adet "kol kıdem işareti" takarlar. tsk karargâh hizmetleri yönergesi gereğince, askeri yazışmalarda subay ve astsubayların kıdemlerinin rütbeleri ile birlikte yazılmasına izin verilir. örneğin; piyade kıdemli albay, piyade albay ya da kısa olarak "p.kd.alb." şeklinde; telsiz astsubay ii kademeli kıdemli başçavuş olarak "tls.asb.ii.kad.kd.bçvş." şeklinde yazılır. resmi evrakların imza bloklarında sınıf ve rütbeler kısaltma yapılmadan kullanılır, metin içinde geçen sınıf ve rütbelerde ise kısaltma yapılabilir.

özlük hakları 

ordunun orta kademe yöneticileri komutanlarıdır, çeşitli kuvvet ve komutanlıklarda, ilçe jandarma komutanı, jandarma bölük komutanı, karakol komutanı, takım komutanı, kısım komutanı, kademe komutanı, bot komutanı, adestim komutanı, bölük astsubaylığı, harekât eğitim astsubaylığı, idari işler astsubaylığı, şube müdürlükleri, gibi önemli makam ve görevlerde bulunurlar. astsubayların özlük hakları 926 sayılı türk silahlı kuvvetleri personel kanunu ile düzenlenilmektedir.2003 yılında astsubay hazırlama okullarının adı astsubay meslek yüksek okulları olarak değiştirilmiştir. astsubay meslek yüksek okulları 2 yıl süresince; temel müşterek askeri konular, askeri liderlik, haritacılık, taktik vb. askeri derslerin yanı sıra, iktisat, işletme, matematik, davranış bilimleri, ingilizce gibi eşitağırlık dersleri alırlar ve öğrenci astsubay adayı olarak anılırlar. 2 yıl sonunda 30 ağustosta astsubay çavuş (asb.çvş.) rütbesiyle mezun olarak 1 yıl sürecek olan mesleki ve branş sınıf okullarına uğurlanırlar örn: tankçı sınıfına mensup yeni mezun bir astsubay çavuş, zırhlı birlikler okulunda 1 yıllık bir tankçı sınıf bıranş eğitimi alır bu 1 yıllık süre boyunca öğrenci astsubay çavuş (öğ.asb.çvş.) kursiyer rütbesi ile eğitim alırlar. bu 1 yılın sonunda mezun olarak tankçı.astsubay çavuş (tnk.asb.çvş) rütbesi şeklinde kıtalara atanırlar. böylelikle bir astsubay toplam 3 yıl mesleki ve genel kültür eğitimi görmüş olur. astsubayların görev ve sorumlulukları türk silahlı kuvvetleri i̇ç hizmet kanunu ve yönetmeliği ile diğer kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, talimatname ve hizmet kadrolarının açıklamalarında gösterilir.

astsubay alımları 

temel kaynak astsubay hazırlama/meslek yüksek okullarıdır.

kara kuvvetleri astsubay meslek yüksek okulu - balıkesir
 deniz astsubay meslek yüksek okulu - altınova
 hava astsubay meslek yüksek okulu - i̇zmir
 jandarma astsubay meslek yüksek okulu - bursa
 gata sağlık astsubay meslek yüksek okulu  - ankara
bando astsubay meslek yüksekokulu - ankara

türk silahlı kuvvetlerinin ihtiyacı göz önüne alınarak her sene tespit edilecek kontenjan nispetinde emsali arasında temayüz etmiş en az dört yıl süreli fakülte veya yüksek okulları bitiren astsubaylar; bağlı olduğu kuvvet komutanlığının, jandarma genel komutanlığının veya sahil güvenlik komutanlığının teklifi üzerine kendi sınıflarında veya askeri hakim sınıfı hariç olmak üzere öğrenimlerinin ilgilendirdiği ihtiyaç duyulan sınıflarda teğmen nasbedilirler. 2003 yılında astsubaylardan subay olanlar kıdemli yüzbaşı rütbesine kadar yükselebilme kıstası yeniden düzenlenmiş ve şu anki hali ile 4 yıllık üniversite mezunu astsubaylar subay rütbesini haiz olduklarında albay rütbesine kadar yükselebilmektedirler.

ayrıca bakınız
 17 ekim dünya astsubaylar günü
nato görevleri için, or-5'ten  or-9'a kadar , astsubay olarak kabul edilir.

kaynakça 

askerî terimler
askerî rütbeler