mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Ortahisar, Ürgüp

ortahisar, nevşehir ilinin ürgüp ilçesine bağlı  bir beldesidir.

en belirgin yapısı etiler zamanında oyulmuş, 1200 m rakımlı 86 m yükseklikteki ortahisar kalesi'dir. kale hem stratejik hem de yerleşim amacıyla kullanılmıştır. kalenin eteklerinde kapadokya'nın karakteristik sivil mimari örnekleri bulunmaktadır. ayrıca hemen hemen tüm vadilerin yamaçlarına oyulan kaya depolarında yörede yetişen patates ve elma, akdeniz bölgesi'nden getirilen portakal ve limon saklanmaktadır.

ürgüp'ün 5 km batısında ve nevşehir yolu yakınındadır. 1916 yılında kasaba olmuştur. doğal güzellikleri ve tarihsel özellikleriyle ilgi çekici bir kasabadır. kavak, i̇brahim paşa ve ortahisar'ın içinde yer aldığı vadi damsa çayı vadisine ulaşır. bu vadinin damsa çayı yakınları üzengi deresi adını alır. doğal özellikleri içme suyu, maden suları olan bir yerdir. ortahisarın ortasında dev bir peri bacası olan bir kale vardır. bu kaleye yabancılar şato da derler. i̇çi oyuktur. oda ve salonlar vardır. tepesine çıkmak zor ise de oradan görülen çevre güzelliği yorgunlukları gideridir. ayrıca kasabanın çevresinde de pek çok kilise vardır. talaş deresi bu bakımdan çok ilgi çeker. orta hisarda evler kaleye doğru basmak basamak yükselir. son yıllarda nevşehir yoluna doğru düzlükte yeni doğal karakteristik yapıya uygun renkli kesme taşan evler yapmışlardır. bölgedeki kayalar sit alanı olarak belirlenmiştir. atik ve cedit adlarında iki mahalleden oluşur. doğal güzellikleri eski tarihsel yapıları ilginç narenciye ambarları göreme kaya kiliselerine yakın oluşu turislerin rağbet göstermelerini sağlar. ortahisar vadilerinde son derece ilginç manastır ve kiliseler bulunmaktadır. bunlar sarıca kilise, cambazlı kilise, tavşanlı kilise, balkan deresi kiliseleri, hallaç dere manastırı'dır.

ekonomi 
ortahisar halkı geçimini bağcılıktan sağlar. ayrıca büyük baş hayvancılıkta yapılır. ortahisar kalesi hem strateji hem de yerleşim amacıyla kullanılmıştır. kalenin eteklerinde kapadokya'nın karakteristik sivil mimari örnekleri bulunmaktadır. ayrıca hemen hemen tüm vadilerin yamaçlarına oyulan soğuk hava depolarında yörede yetişen patates ve elma, akdeniz bölgesi'nden getirilen portakal ve limon saklanmaktadır.

ayrıca 2004 yılında tüm kapadokya'nın yaşantısının anlatıldığı kapadokya'nın ilk ve tek etnografya müzesi ortahisar'da açılmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 https://www.ortahisar.bel.tr/ 

ürgüp belde ve köyleri
Tüketerek tanıtlama

tüketerek tanıtlama veya kaba kuvvet yöntemi ya da durum çözümlemesi olarak bilinen yöntem, tanıtlanacak önermenin sonlu sayıda duruma bölünerek her durumun ayrı ayrı tanıtlandığı bir matematiksel tanıt yoludur. tüketerek tanıtlama iki aşamada gerçekleştirilir:

 durumların sonlu sayıda olduğunu gösteren bir tanıt verilir; yani tanıtlanacak olan önermenin her gerçeklemesinin durumlardan en az birinin koşullarına uyduğunu göstermek.
 durumlardan her birini tanıtlamak.

bunun aksine eski yunan bilginlerinden eudoxus of cnidus'un tüketme yöntemi (tanıtlama) yöntemi matematiksel limitleri geometrik ve esas olarak özenli bir şekilde hesaplama yöntemiydi.

örnek 
her küp sayısı 9'un katı ya da 9'un katının 1 eksiği ya da 1 fazlasıdır.

tanıt

her küp sayısı bir tam sayısının küpüdür. bu tam sayı ya 3'ün katıdır ya da 3'ün katının 1 eksiği ya da bir fazlasıdır. bu nedenle aşağıdaki üç durum tüm durumları kapsar:

 durum 1: n sayısı 3'ün bir katı ise, n sayısının küpü 27 sayısının katıdır dolayısıyla kesin olarak 9'un bir katıdır. 
 durum 2: n sayısı 3'ün bir katının 1 fazlası ise n sayısının küpü 9'un bir katının 1 fazlasıdır.
 durum 3: n sayısı 3'ün bir katının 1 eksiği ise, n sayısının küpü 9'un bir katının 1 eksiğidir.

[tanıtı tamamlamak için, 2 ve 3 durumlarındaki önermeler basit cebir kullanılarak tanıtlanabilir.]

kaç durum vardır? 
tüketerek tanıtlama yönteminde, izin verilen durum sayısı için bir üst sınır yoktur. bazı hallerde yalnızca iki ya da üç durum bulunur. diğer hallerde ise birkaç düzine durum olabilir. örneğin, satrançta bir oyun sonu problemini çözmek bazen bir düzine ya da daha fazla hamle dizisinin incelenmesini gerektirebilir. bazı durumlarda ise yüzlerce hamle (durum) incelenmek zorundadır.

dört renk teoreminin ilk tanıtı 1.936 durumu olan bir tüketerek tanıtlama tanıtıydı. verilen tanıt tartışma konusu olmuştu çünkü durumların çoğu matematikçi eliyle değil de bir bilgisayar programı tarafından denetlenmişti. dört renk teoreminin günümüzde bilinen en kısa tanıtı dahi 600'ü aşkın duruma sahiptir.

matematikçiler çok sayıda durumu olan tanıtlamalardan kaçınmayı yeğlerler; çünkü bu tanıtlar zarafetten yoksun görünürler, teoremin yalnızca şans eseri doğru olduğu ve temelinde bir ilke ya da bağlantının bulunmadığı izlenimini bırakırlar. bununla birlikte, tüketerek tanıtlama dışında hiçbir yöntemle tanıtı bulunamayan teoremler mevcuttur. dört renk teoremine ek olarak, tüketerek tanıtlamanın yapıldığı büyük tanıtlar için şu örnekler verilebilir:

 sonlu basit grupları sınıflandırma teoremi.
 kepler konjektürü.

matematiksel ispatlar
Tüketme yöntemi

tüketme yöntemi, geleneksel şekiller yoluyla kolaylıkla tanımlanamayan bir şeklin alanını ya da hacmini bulma yoludur.

eudoxus'a atfedilen bu yöntem, bilinen şekillerin birleştirilmesiyle bir alanın ya da hacmin makul bir tahmini değerinin elde edilmesine dayanır. şekillerin sayısı ve küçüklüğü arttırılarak bu tahmini değer iyileştirilebilir.

arşimet bu yöntemi kullanarak, bir 96-gen yardımıyla pi sayısı için bilinen yaklaşık 22/7 değerini bulmuştur.

sonsuz sayıda böylesi şekil kullanılarak alanın ya da hacmin kesin büyüklüğünü bulmak kalkülüsün görevidir ve dolayısıyla bu yöntemi gereksiz kılmaktadır.

hacim
öklid geometrisi
i̇ntegral
matematik tarihi
matematiksel ispatlar
Oluşturarak tanıtlama

matematikte oluşturarak tanıtlama istenen özelliğe sahip somut bir örnek oluşturularak ya da böyle bir nesneyi oluşturma yöntemi verilerek, istenen özellikte bir matematiksel nesnenin var olduğunun tanıtlandığı bir yöntemdir. bu yöntem, belirli özelliklere sahip olan matematiksel bir nesnenin var olduğunu tanıtlayan fakat bu nesnenin bir örneğini oluşturmak için yol göstermeyen oluşturmacı olmayan tanıtlama yöntemine karşıttır.

oluşturmacılık, matematikte oluşturmacı tanıtlar dışındaki tüm tanıtları reddeden bir felsefedir.

örnek 
oluşturmacı bir tanıt ile oluşturmacı olmayan bir tanıt arasındaki karşıtlık, cebirsel sayılar olmayan aşkın sayılar (transandantal sayılar) ya da kompleks sayılar kavramlarıyla gösterilebilir. hardy & wright (1979) eserlerinde yazdığı gibi:-

aşkın sayılar gibi bir kavramın olabileceği ilk bakışta gözükmez ... üç farklı sorunu ayırt etmemiz gerekir. i̇lki, aşkın sayıların var olduğunu tanıtlamak (herhangi bir somut örnek verme zorunluluğunu hissetmeden). i̇kincisi, özellikle tasarlanmış bir yöntemle somut bir aşkın sayı örneği vermek. üçüncüsü ise -ki bu en zor sorundur-, verilen herhangi bir sayının ... aşkın olduğunu tanıtlamak.

aşkın sayıların var olduğunu tanıtlamak aşağıdaki argümanla tanıtlanabilir. cebirsel sayıların kümesi sayılabilir bir kümedir. buna karşın reel sayıların kümesi sayılamaz bir kümedir. dolayısıyla cebirsel sayı olmayan bazı reeel sayılar olmak zorundadır. bu sayılar, tanım itibarıyla aşkın sayılardır. bu tanıt, oluşturmacı olmayan bir tanıttır.

aşkın sayıların olşturmacı bir tanıtı için, bu sayıları oluşturma yöntemine sahip olmalıyız. bu işlem, var olduklarını tanıtlamaktan daha zordur. matematiksel sabitelerden e ve π aşkın sayılar için göze çarpan ilk adaylardır fakat bunların gerçekten aşkın olduğunu tanıtlamak çok zor bir görevdir. aşkın oldukları tanıtlanabilen ilk sayılar joseph liouville tarafından betimlenmiştir ve kendisi, liouville sayıları adı verilen sonsuz bir aşkın sayı sınıfını oluşturma yöntemini bulmuştur.

kaynakça
 hardy, g.h. & wright, e.m. (1979) an introduction to the theory of numbers (fifth edition). oxford university press. isbn 0-19-853171-0

matematiksel ispatlar
Reductio ad absurdum

reductio ad absurdum, olmayana ergi ya da osmanlıca abese irca, latince saçma olana indirgeme anlamına gelir. bir iddiayı doğru kabul ederek saçma bir sonuca varıp iddianın yanlış olduğu sonucuna ulaşıldığı bir mantık yöntemidir. bu yöntemde, yanlış olamayacak bir önermenin zorunlu olarak doğru olduğunu kabul eden üçüncü olanağın dışlanması kanunu kullanılır. aristo'nun sıkça uyguladığı bir yöntemdir.

ayrıca bakınız 
 matematiksel ispat

matematiksel ispatlar
matematik terimleri
latince mantık deyişleri
söz sanatları
Mantık tarihi

mantık tarihi, mantığın tarihteki çeşitli kültürler ve geleneklerde ortaya çıktığı biçimlerini karşılaştırmalı olarak inceler.

birçok kültür, ayrıntılı uslamlama sistemleri uygulamasına karşın, uslamlamanın doğrudan çözümlenmesi uğraşısı olarak mantık, başlangıçta yalnızca üç gelenekte geliştirilmiştir: çin, hindistan ve yunanistan. kesin tarihler bilinmemekle birlikte - özelikle hindistan için -, mantığın her üç toplumda mö 4. yüzyılda ortaya çıkmış olma ihtimali var. mondern mantığın biçimsel olarak gelişkin ele alınışı yunan geleneğinden gelmektedir. aristo mantığının ve yorumlarının i̇slam felsefecileri üzerinden orta çağ avrupası mantıkçıklarına ulaşmasıyla gelişmiştir.

kaynakça 
 dov gabbay ve john woods,handbook of the history of logic: volume 1: greek, indian and arabic logic. elsevier, amsterdam, 2004.

dış bağlantılar 
 osmanlı medreselerinde mantık eğitimi üzerine
 the history of logic from aristotle to gödel and its relationship with ontology
 overview of indian and greek development of logic and language

 
tarih
Hiper metin

hiper metin (i̇ngilizce hypertext), bilgisayar ekranı ya da diğer elektronik cihazlarda gösterilen ve sadece yazıdan ibaret olmayan gelişmiş özelliklere sahip belgelerdir. hipermetinler diğer metin ve kaynaklara hiperbağlantılar ile referans gösterebillir, standart metinlerden (i̇ngilizce text) farklı olarak imaj, fotoğraf, video, tablo, matematik formülleri vs. içerik sunabilirler. hiper metin, world wide web'in temel konseptlerinden olup günümüz web sitelerinin çok büyük çoğunluğu hiper metin i̇şaretleme dili (html) kullanmaktadır.

kelime kökeni 
hiper kelimesinin kökeni yunancadaki "ὑπερ-" kelimesine dayanmakta olup "ötesinde" ya da "üzerinde" gibi bir anlamı vardır. hiper metinin standart metinin ötesinde özelliklere sahip olduğunu ifade eder.
Mihrî Hatun

mihrî hatun (d. 1460/1461, amasya – 1506, amasya), zeynep hatun'la birlikte adı bilinen ilk türk kadın şairlerindendir. 1985'te ismi venüs'te bir kratere verilmiştir.

hayatı 
1460 ya da 1461'de amasya'da doğdu ve 1506'da yine burada öldü. asıl adı mihrünnisa ya da fahrünnisa'dır. "mihrî" mahlasını kendisi de bir şair olan babası mehmet çelebi bin yahya'dan (belâyî) aldı. hiç evlenmedi.

15. yüzyılda yaşamış olan mihri hatun, kendisi de "belayi" mahlasıyla şiir yazan bir osmanlı kadısının kızıdır. kültür düzeyi yüksek bir ailede yetişen mihri hatun yaşadığı dönemde saygı duyulan edilen bir şair olmayı başarmıştır.

sultan ii. bayezid ve oğlu şehzade ahmed’in amasya valiliği sırasında kentte toplanan bilgin ve sanatkarların meclislerine katıldı.

güzelliğiyle bölgede ün salan mihrî hatun, sade bir dille yazdığı kaside ve gazelleriyle tanınır. diğer divan şairi kadınlardan aşkı çekinmeden kullanmasıyla ayrılır. şairi necati bey’i kendisine örnek aldığı, şiirlerini necati bey'e gönderip fikrini öğrenmeye çalıştığı iddiaları da vardır. söylentilere göre necati bey ile aralarında duygusal yakınlaşma vardı. ayrıca şiirlerinde, müeyyedzâde abdurrahman çelebi ve sinan paşazâde i̇skender çelebi’ye duyduğu aşka dair ipuçlarına da rastlanır.

yetiştirdiği şairler arasında ani hatun da vardır.

divanı, 1967'de moskova'da basıldı. türkiye'de 2007'de basıldı (mihri divanı, mehmet aslan, amasya valiliği kültür yayınları).

eserlerinden örnekler 
gazel

ben umardım ki seni yâr-ı vefâ-dâr olasın
ne bileydim ki seni böyle cefâ-kâr olasın

hele sen kaaide-î cevrde eksik komadın
dostluk hakkı ise ancağ ola var olasın

reh-i âşkında neler çektüğüm ey dost benim
bilesin bir gün ola aşka giriftâr olasın

sözüme uymadın ey asılası dil dilerim
ser-i zülfüne anın âhiri ber-dâr olasın

sen ki cân gül-şeninin bi gül-i nev-restesisin
ne revâdır bu ki her hâr ü hasa yâr olasın

beni âzâde iken aşka giriftâr itdin
göreyim sen de benim gibi giriftâr olasın

bed-duâ etmezem ammâ ki huda’dan dilerim
bir senin gibi cefâ-kâra hevâ-dâr olasın

şimdi bir hâldeyüz kim ilenen düşmanına
der ki mihrî gibi sen dahi siyeh-kâr olasın

hakkında yazılan kitaplar 
 didem havlioğlu, mihri hatun: performance, gender-bending and subversion in ottoman intellectual history, syracuse university press, 2017, isbn 9780815635376 (i̇ngilizce)
 meryem aybike sinan, mihri hatun: kelimelerin sultanı, nesil yayınları, 2015, isbn 9786051626826
 sennur sezer, türk safo'su mihri hatun, kapı yayınları, 2005, isbn 9789758950508

kaynakça

dış bağlantılar 
 havli̇oğlu, didem (2008), mihri hatun-gazeller, otap osmanlı metin arşivi projesi 
 

1460'larda doğanlar
amasya doğumlular
1506 yılında ölenler
14. yüzyıl osmanlı yazarları
15. yüzyıl osmanlı yazarları
türk şairler
divan edebiyatı şairleri
Akrostiş

akrostiş ya da türkçe söylemiyle ilkleme, bir şiirde dizelerin ilk harflerinin yukarıdan aşağıya doğru sıralandığında anlamlı bir sözcük meydana getirmesidir.

divan edebiyatında akrostişe muvaşşah ya da istihrac denir.

eski yunan ve latin dillerinde "akro-" ön eki "uç taraf" veya "sivri taraf" anlamına gelir. ör. "akromegali" uçların (ellerin ve burun ucunun) irileştiği hastalık anlamındadır. "akrostiş" de "uç taraftaki dize" anlamındadır.

örnek:elimde değil yapamıyorumgelip söyleyebilsem yanınaölümüne sevdiğimi seni aslındakızar mıydın acaba banaçabaladım her gün unutmayaelimde değil yapamıyorumgerçekleşmeyecek bir şey olsa daözrümü kabul etmek bir yanakaybettim seni biliyorum amaçabalıyorum senin için halaelimde değil yapamıyorumgeri gidebilsem keşke zamandaözlemin kalbimde ölümcül yarakalbine girmek mümkün olsaçıkabilecek cesaret olsa karşınae'''''limde değil yapamıyorum

şiir
edebiyat terimleri
söz sanatları
fransızcadan türkçeye geçen sözcükler
Aks-i müfred

aks-i müfred, bir sözcükteki harflerin sondan başa doğru alınması halinde yine anlamlı bir sözcüğün meydana gelmesini ifade eden edebiyat terimidir.

örnek 
 ayak-kaya
 kayık–kıyak
 tara-arat

edebiyat terimleri
söz sanatları
Biladiye

biladiye, beldeleri konu edinen edebi eserlerdir. sanatçılar gördükleri, gezdikleri, sevdikleri ya da görmek istedikleri beldeleri nazım ya da nesir şeklinde anlatır.

divan edebiyatında ferdi, derviş ömer efendi gibi şairlerin biladiyeleri vardır.

edebiyat terimleri
şiir
Gülseren Engin

gülseren engin (1946-...), türk yazar, ressam.

1946'da i̇stanbul’da doğdu. çocukluğu ve gençlik yılları ankara’da geçti. 1971'de hekim oldu. ülkenin pek çok yöresinde ve almanya’da çalıştı. i̇lk şiiri 1963'te gözgü dergisi’nde, ilk öyküsü 1965'te ankara sanat adlı dergide yayımlandı. şiir, öykü, roman, deneme, makale, gezi yazıları, tiyatro oyunları, senaryolar yazdı/yazıyor. hâlen pek çok dergi ve gazetede yazılar ve eleştiriler yazmakta.  

ayrıca resim yapan sanatçı pek çok karma ve kişisel resim sergisine katılmıştır.

eserleri 

öyküler, masal ve gezi yazıları

 yorgun konak (1989) 
 sevginin masalı (1992) 
 kaçış düşleri (1994) 
 gezi i̇zleri (2000) 
 geç kalan öyküler (2002)
 kurutulmuş çiçek bahçesi (2003)

araştırma -anı 
 sancılı kent ankara (2008)

romanlar 

 cehennemde bir ada (2001)
 yorgun ve yaralı (2004)
 ağlama smyrna döneceğim (2012)
 smyrna'nın gözyaşları (2017)

oyunlar 

 düş bahçesi (1982) 
  efsane gemi (2000) 
  altın bilezik  (2010) 
 resmi nikah  (2010) 
 kırmızı karanfiller (radyo oyunu) (2010) 
 yıllar sonra yeniden (2011)
 tutsak (2014)
 şükufe hanımın köşkü (2014)

 senaryolar
 yorgun ve yaralı (dizi)  (2012)
 aşk düğümü/ the knot of love (film), (2012) (gülseren engin, emek erel)
 cehennemde bir ada (dizi)
 bebeğim (dizi) (2014)

ödülleri 

 1993 ömer seyfettin öykü yarışması ikincilik 
 1994 ömer seyfettin öykü yarışması özel ödül 
 1998 yunus nadi öykü ödülü ""sıradan öyküler" isimli dosyasıyla 
 2001 orhan kemal öykü yarışması ödülü "bozgun dönemeci" adlı dosyasıyla

gülseren engin
1946 doğumlular
20. yüzyıl türk yazarları
20. yüzyıl türk kadın yazarları
yunus nadi ödülü sahipleri
Hacıbektaş

hacıbektaş, nevşehir ilinin en az nüfuslu ilçesi. kapadokya'nın önemli merkezlerinden biridir. doğuda avanos, batıda mucur, güneyde gülşehir, kuzeyde kozaklı ilçeleriyle çevrilidir.

13. yüzyılda türk düşünürü hacı bektaş-i veli'nin horasan'ın nişabur kentinden anadolu'ya gelmesi ve suluca karahöyük'e yerleşmesinden sonra yedi hanelik hacım köyü'nün çehresi değişti. hacı bektaş-i velî, burada bir ilim yuvası kurarak düşüncelerini yaymış; ölümünden sonra da köyün ismi, adına ve anısına izafeten hacıbektaş olarak değiştirilmiştir.

tarihçe 
hacıbektaş, 1541 yılında niğde'ye bağlı bir nahiye merkezi haline gelmiş, 1854 yılında belediye teşkilatı kurularak kasaba olmuştur. daha sonra 1.1.1948 tarihinde, kırşehir iline bağlı ilçe haline geldi. nevşehir'in, 24.7.1954 tarihinde il olması ile hacıbektaş ilçesi nevşehir'e bağlandı. i̇lçenin bugün hâlâ ayakta kalan tarihi yapılarından hacı bektaş-ı veli türbesi, kadıncık ana evi, bektaş efendi türbesi, vakıflar genel müdürlüğü mülkiyetinde olup kültür bakanlığı anıtlar ve müzeler genel müdürlüğü'nce müze olarak kullanılmaktadır. karahöyük kazılarından çıkan eski çağlara ait eserler arkeoloji ve etnografya müzesi'nde sergilenmektedir.

nüfus

eğitim ve kültür 
i̇lçede kadınlarınızı okutunuz, i̇limden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır, düşünce karanlığına ışık tutanlara ne mutlu diyen hacı bektaş veli'den kaynaklanan eğitime düşkünlük ve kültürel yapıda gelişmişlik ilk anda göze çarpmaktadır. atatürk'ün doğumunun 100. yılı nedeni ile başlatılan okuma yazma seferberliği sonunda, okur yazar oranı %100'e ulaştı. i̇lçe merkezine çok amaçlı olarak yapılan hacı bektaş veli kültür merkezi bu alanda büyük bir açığı kapattı.

i̇lçe merkezinde hacı bektaş-ı veli türbesi ile arkeoloji ve etnografya müzesi mevcut olup yerli ve yabancı turistlerce ziyaret edilmektedir.

kaynakça 

 
türkiye'nin ilçeleri listeleri
Harem

harem (), kelime kökeni; akadca “örtmek, gizlemek, başkalarından esirgemek; ayırmak, tecrit etmek” mânalarındaki haramu olan harem kelimesi, arapça’da “korunan, mukaddes ve muhterem olan şey veya yer” anlamına gelir. ev, konak ve saraylarda genellikle iç avluya bakacak şekilde planlanan, kadınların yabancı erkeklerle karşılaşmadan rahatça günlük hayatlarını sürdürdükleri bölümlere harem adı verilir. ayrıca saygısız davranışların menedildiği, daha çok ibadet amacıyla gidilen mekke, medine, kudüs şehirleriyle, buralardaki kutsal mekânlara da harem denilir; kelime aynı zamanda “zevce” anlamını da taşımaktadır.  burada yaşayan kadınlara da harem deniyor olması, bazı yorumlara göre i̇slamiyet'in hicap anlayışının bu bölümlere, hane kadınlarıyla belirli bir kan bağı dışında kalan erkeklerin (nâmahrem) girişini yasaklamasından kaynaklanır.

arap kültürü
i̇slam kültürü
i̇slam terimleri
Hakem

hakem bir karşılaşmayı, bir oyunu, belli bir kurallar bütününe uygun olarak, gerektiğinde kuralları da yorumlayarak yöneten kişi. anlaşmazlık durumunda onun sözü geçerlidir.

futbol 

futbol maçları, oyun kurallarının uygulanması konusunda tam yetki sahibi olarak görevlendirilen bir hakem tarafından yönetilir (5. kural). maç hakemine 2 yardımcı hakem asistanlık eder. bunun yanında dördüncü hakem de hakeme zaman zaman yardımcı olmaktadır.

 
arapçadan türkçeye geçen sözcükler
Domates

domates (solanum lycopersicum), patlıcangiller (solanaceae) ailesinden, anavatanı güney ve orta amerika olan, meyvesi yenebilen otsu bitki türü. domatesin eş anlamlısı kızanak sözcüğüdür.

morfolojik özellikleri 
10 veya 15 cm boya sahip olan domates bitkisinin hafif odunsu bir gövdesi vardır. 10–25 cm uzunluğunda olan yapraklarının üzerinde 5-9 yaprakçık bulunur. yaprakları tüylüdür. 1–2 cm uzunluğunda ve genellikle sarı olan domates çiçekleri bir sap üzerinde 3-12 adettir. genellikle kırmızı, yenilebilen meyvesi yabani bitkilerde 1–2 cm çapında iken, kültür bitkilerinde daha büyüktür. çoğu vitamin bu meyvede bulunur ve kanseri önleyici yapısı vardır. bu vitamin ve önleyici mineraller domatesin kabuğunda bulunur.

tarihçe 
abd'de 1893 yılında mahkeme sebzelerle birlikte saklanıp yenildiğinden onu sebze diye sınıflandırmıştır fakat gerçekte meyvedir. domatesin ilginç bir tarihi vardır. bolivya ve peru'da yabani sarı renkli bir domates türü bulunmuş ve sonra meksika'da yetiştirilip, kristof kolomb'un amerika'yı keşfinden sonra avrupa'ya gemilerle gönderilmiştir. i̇talyanlar sarı renginden ötürü onu altın elma olarak adlandırdı, ama çok geçmeden kırmızı türleri  ortaya çıktı. domates abd'de ilk defa thomas jefferson tarafından yetiştirildi. ama pek çok insan zehirli olduğuna inanarak yemeyi reddetti, ta ki 1900'e kadar. uzun zaman önce, pek çok avrupalı için aşk elmasıydı, çünkü insanları romantik yaptığına inanılıyordu. domates adı i̇spanyolca tomateden, gelmektedir, bu isim de nahuatl dilinde  tomatotldan alınmıştır.

halk dilinde domates manasında alaganta, azak, banadura (banader), cırtatan, cırtlavuk, domatiz, dongurak, eyrim, firek (fıreng), frenk elması, gafete (kafete), gırmuzu, gille, göğ baldırcan, hambalcan, herim, hülek, kalmi, kardoş, kavanez, kıldır, lalik (lolik), mamador (manator), mamya (maye, mamye, maniya), menize, misir, mülye, solik, şamik, tevris, tıkıl (tıhıl), tomat (tomati, domat), topalak ve topul gibi sözler de kullanılmaktadır.

üretim 
2012 yılı verilerine göre dünyada 57,2 milyon ha alanda, 162 milyon ton domates üretilmiştir. en büyük üretimi yapan ülkeler; 50 milyon ton çin, 17,5 milyon ton hindistan, 13,2 milyon ton abd, 11,3 milyon ton türkiye. çin tek başına dünya üretiminin 1/3'ünü üretirken, türkiye'nin payı %7'dir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 domates tarımı bilgileri

 
yunancadan türkçeye geçen sözcükler
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
solanum
Paspartu

paspartu (fransızca: passe-partout: her şeyde geçer), bir fotoğraf veya benzer bir çalışmanın etrafında fon kağıdı ile oluşturulan, çerçeve ile orijinal eser arasındaki ön çerçevedir.

resim çerçeveleme
kâğıt ürünleri
Darayak

darayak, aşık edebiyatında kafiye olma olasılığı düşük sözcükleri belirtmek için kullanılan terimdir. darkapı olarak da adlandırılır.

âşığın karşılaşma ya da atışma sırasında en azından dört ayak kafiye bulması gerekir. diğer âşık da aynı ayakta dört sözcük söylemek zorundadır. darayak bu durumda işe yarar.

edebiyat terimleri
Lipstick lezbiyen

lipstick lezbiyen türkçeye "rujlu lezbiyen" olarak çevrilebilecek, cinsel kimlikle ilgili bir terimidir. tüm dünyada "lipstick lesbian" olarak kullanılan bu terim, türkçede "lipstick" veya "lipstick lezbiyen" şeklinde kullanılmakta olup terim, lezbiyen bir kadının bakımlı olduğunu ifade eder. ağırlıklı olarak kadınsı özellikler taşıyan lezbiyenlerdir.

lipstick lezbiyen, yalnızca kişinin dışarıya yansıttığı görüntü ile ilgilidir. kişinin eşcinsel ilişki içerisinde üstlendiği cinsiyet rolünü (veya herhangi bir rol üstlenip üstlenmediğini) ortaya koymaz.

ayrıca bakınız 
 chapstick lezbiyen

lgbt argosu
lezbiyen kültürü
Chapstick lezbiyen

makyaj yapmayan ve/veya kadın güzellik ve stilinin sterotiplerini uygulamayan, hatta bu sterotipleri reddeden lezbiyenleri tanımlamak için kullanılan bir terimdir.

chapstick, i̇ngilizcede dudak koruyucusu anlamına gelir. chapstick lezbiyen lipstick lezbiyenin (rujlu lezbiyen) tersidir. i̇ngilizcesi "chapstick lesbian" olan terim, türkçeye "chapstick" ve "chapstick lezbiyen" olarak geçmiştir.

chapstick lezbiyen tanımlaması, ellen degeneres'in "ellen" isimli televizyon şovunun 1997 yılında yayınlanan bir bölümünde de kullanıldı ve bunu takiben kullanımı yaygınlık kazandı. bahse konu şovda ellen degeneres'in canlandırdığı karaktere ailesi "dipstick lezbiyen"in anlamını sorar. ellen, kelimenin doğrusunun "lipstick lezbiyen" olduğunu söyler ve kendisini "chapstick lezbiyen" olarak tanımlar.

lezbiyen terminolojide kullanılan "butch" kelimesinin karşılığı olarak da bu terimin kullanıldığı görülmüş olmakla birlikte, bu anlamıyla yaygınlık kazanmamıştır.

lezbiyen kültürü
Çin (bölge)

çin (geleneksel çin yazısı: 中國; basitleştirilmiş çince: ; hanyu pinyin: zhōngguó; tongyong pinyin: jhongguó; wade-giles (mandarin): chung¹kuo²), ortak kültüre sahip bir bölge. çin, binlerce yıllık tarihi ile dünyanın en eski medeniyet noktalarından biri ve uygarlığın beşiği olarak kabul edilmektedir. çin tarihi yazılı kaynaklara göre 3500 yıldan fazla geriye uzanmaktadır. yazılı çin tarihi ise mö 1500'lerde shang hanedanı döneminden başlamaktadır.

çin, aynı zamanda dünyanın en eski süreklilik arz eden medeniyet noktalarındandır. bölgede hakim dil olan çince dünyanın en eski sürekli kullanılan yazılı dillerindendir. i̇nsanlık tarihinin en önemli buluşlarından kâğıt, pusula, barut ve matbaa antik çin medeniyetine aittir.

çin i̇ç savaşı'nın ardından "çin" ismini kullanan iki devletin ortaya çıkması ile sonuçlanmıştır: çin halk cumhuriyeti ve çin cumhuriyeti.

çin i̇mparatorluğu 
çin i̇mparatorluğu, birçok hanedanlıktan oluşmuş ve imparatorluk idaresi 2100 sene sürmüştür. lâkin doğu roma i̇mparatorluğu (bizans) gibi farklı hanedanlar tarafından idare edildiği için devlet-i âliyye-i osmâniyye gibi en uzun süre hükümranlık sürmüş bir devlet sayılmaz.

 çin'in i̇mparatorluk tarihi (m.ö. 211 - m.s 1912) dönemlerine girer. çin'in ilk imparatorluk hanedanı olan çin hanedanı ile başlayıp 1912 yılında çing hanedanı'nın devrilmesiyle çin i̇mparatorluk dönemi son bulmuştur:
 i̇lk çağ
 çin hanedanı, han hanedanı
 orta çağ
 sui hanedanı, tang hanedanı, song hanedanı,  yuan hanedanı
 yeni çağ
 ming hanedanı, çing hanedanı

günümüz

çin halk cumhuriyeti 

çin halk cumhuriyeti (çhc), çoğunlukla sadece çin olarak anılır ve çin komünist partisi tarafından tek parti rejimiyle yönetilmektedir. başkenti pekin'dir. doğu asya'daki anakara çin topraklarını, hong kong ve makao'yu kapsar. dünyanın en kalabalık ülkesi ve en büyük ekonomilerinden biridir.

çin cumhuriyeti 

çin cumhuriyeti, çoğunlukla sadece tayvan olarak anılır ve tüm çin'de hak iddia etmesine rağmen sadece tayvan adası ile çevreleyen adacıkları kontrol eder. 23 ülke tarafından tanınmaktadır. başkenti taipei'dir.

ayrıca bakınız

kaynakça 

çin
Siyasal Bilgiler Fakültesi

ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi
 çanakkale onsekiz mart üni. siyasal bilgiler fakültesi
 i̇stanbul üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi
 marmara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi
 sakarya üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi
 necmettin erbakan üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi
Şenes Erzik

şenes erzik, (d. 18 eylül 1942, giresun), uefa 1. asbaşkanlığı ve fifa i̇cra komitesi üyeliği yapan uluslararası türk spor adamıdır. liseyi 1956-1961 yılları arasında robert kolej, üniversiteyi 1961-1964 yılları arasında bugünkü adıyla boğaziçi üniversitesi olan robert koleji i̇ş i̇daresi ve i̇ktisat yüksek okulu'nda tamamladıktan sonra, yüksek lisansını 1965-1966 yılları arasında boğaziçi üniversitesi'nde pazarlama alanında tamamladı. evli ve bir çocuk babasıdır.

sırasıyla, sınaî yatırım ve kredi bankası, roche, sandoz türkiye, pimaş, enka, gibi ülkenin önde gelen kurumlarında aktif profesyonel yöneticilik yapmış ve birleşmiş milletler'in fao / unicef projelerinin liderliği ile kore cumhuriyeti sandoz murahhas üyeliği görevlerinde bulundu.

türkiye futbol federasyonu 
1977'den itibaren sırasıyla, dış i̇lişkiler komitesi, yönetim kurulu üyeliği, başkan vekilliği ile 1989-1997 yılları arasında türkiye futbol federasyonu başkanlığı görevini yürüttü. 1989-1992 yılları arasında son atanan, 1992-1997 yılları arasında da ilk seçilen başkan olarak görev yaptı. 1996 yılında tff genel kurulu tarafından seçilen türkiye futbol federasyonun ilk ve tek onursal başkanıdır.

uefa 
1982-1990 yılları arasında uefa gençler komitesi üyeliği yaptıktan sonra, 1990 yılında malta’da yapılan seçimlerde uefa i̇cra kurulu üyeliğine seçildi. 1994 yılından bu yana uefa başkan yardımcısı, 2000 yılından itibaren de uefa 1. başkan yardımcısı olarak uefa yürütme komitesi'nde görev yapmaktadır. hâlen uefa ulusal futbol federasyonları komitesi başkanı, uefa strateji konseyi başkan vekili ve uefa hakem komitesi başkan vekili olarak görev yapmaktadır.

22 mart 2011 tarihinde yapılan genel kurul'da hâlen mevcut olan görevine 6. kez seçilerek uefa tarihinde bir rekor kırdı. bu görevler sırasında kulüp müsabakaları organizasyon komitesi, kulüp lisans sistemi komitesi, fair play ve sosyal sorumluluk komitesi gibi çeşitli komitelerin başkanlığını yapmış ve yapmaya devam etmektedir.

fifa 
1996 yılından beri fifa i̇cra kurulu üyesi olarak görev yapmaktadır. 2013 mayıs ayında londra'da yapılan uefa genel kurulu'nda, fifa i̇cra kurulu üyeliğine 5. kez seçildi. fifa olimpiyat komitesi üyeliği ve hakem komitesi başkanlığı (1998-2002) yaptı. hâlen, fifa dünya kupası organizasyon komitesi üyeliği, fair play & sosyal sorumluluk komitesi başkan yardımcılığı ve fifa stadyum ve güvenlik komitesi başkanlığı görevlerini yürütmektedir.

ödülleri 
profesyonel yaşamı süresince olimpiyat meşalesi ödülü, 1996, 1999 ve 2000 yıllarında milliyet gazetesi yılın spor adamı ödülü, ayrıca 2000 yılında yine milliyet gazetesi tarafından sadece 3 yıl ödül kazananlara verilen 46. yıl özel ödülü, avrupa fair play ödülü gibi birçok ödüle layık görüldü. i̇stanbul üniversitesi ve azerbaycan devlet spor akademisi tarafından verilen fahri doktora unvanlarına da sahiptir.

kaynakça 

1942 doğumlular
boğaziçi üniversitesinde öğrenim görenler
robert lisesinde öğrenim görenler
türkiye futbol federasyonu başkanları
türk spor yöneticileri
giresun doğumlu futbolcular
yaşayan insanlar
fifa yetkilileri
Aydınbey

aydınbey (bulgarca: къпиново (kıpinovo)), bulgaristan'ın kuzeydoğusundaki dobruca bölgesinde, dobriç ili'nin general toşevo ilçesine bağlı bir kırım tatar köyüdür.

coğrafya 

aydınbey, dobruca ovası üzerinde, çevresi düzlük, güneye doğru hafif eğimli bir arazi üzerinde kurulmuştur. köy kasımköy'ün (general toşevo) 7 kilometre batısındadır. köyün birkaç yüz metre batı tarafında melekler adlı köy bulunmaktadır. resmi olarak bu iki köy bir köy olarak sayılmaktadır.

tarih 

köyün nüfusunu kırım savaşı'ndan sonra kırım'dan göç eden aileler oluşturmaktadır.

ekonomi 
köyün ekonomisi tarım ve hayvancılık üzerine kurulmuştur. dobruca'nın toprakları koyu renkte ve bereketlidir.

kültürel ve doğal güzellikler 
köyün güneyinde orman bulunmaktadır.

bulgaristan'daki köyler
dobriç ili
kırım tatarları'nın yaşadıkları bölgeler
Animals

animals, aşağıdaki anlamlara gelebilir:

 animals (albüm), pink floyd'un 1977 yılında çıkardığı müzik albümü
 animals (maroon 5 şarkısı), maroon 5 grubunun bir şarkısı
 the animals, 1960'lı yıllarda kurulmuş bir müzik grubu
XML

xml (extensible markup language ya da türkçesiyle genişletilebilir i̇şaretleme dili), hem insanlar hem bilgi işlem sistemleri tarafından kolayca okunabilecek dokümanlar oluşturmaya yarayan bir işaretleme dilidir. w3c tarafından tanımlanmış bir standarttır. bu özelliği ile veri saklamanın yanında farklı sistemler arasında veri alışverişi yapmaya yarayan bir ara format görevi de görür. sgml'in basitleştirilmiş bir alt kümesidir.

gelişimi 
xml'in tasarımcısı, html'i de tasarlamış olan tim berners lee'dir. dilin düzenlenmesi de w3c'nin sorumluluğundadır. karmaşık kod yazımı şeklinde görünen dizin, aslında bir grafiktir.

kullanımı 
günümüzde birçok yazılım, diğer yazılımlarla veri alışverişini xml formatı üzerinden yapmaktadır. ayrıca xml'i esas format olarak kullanan uygulamalara rastlamak mümkündür. rastgele veri erişimine uygun olmadığından veri tabanı amaçlı kullanılmamaktadır.

microsoft'un geliştirdiği .net teknolojisinde kullanılan dataset nesneleri xml formatındadır. ayrıca xml, ofis uygulamalarının altyapısı haline getirilmiştir.

i̇çeriğin, doküman yapısının ve şeklin birbirinden ayrı ele alınması xml'i i̇çerik yönetim sistemlerinin ideal formatı haline getirmiştir.

xml dosyalarını işleme

sax 
olay tabanlı, sözcüksel işleme. dosyada içerisindeki her düğüm bir geri-besleme (callback) fonksiyonu aracılığı ile istemci koda yansıtılır. bu yapısı nedeniyle oldukça hızlı ve etkilidir, ancak xml dosyasından rastgele düğüm ulaşımı oldukça zordur; hedef düğüme ulaşmak için, her defasında dosyayı en başından işlemek zorundasınız.

dom 
bu teknik tamamen arayüz yönelimlidir. her düğüm ve parçalarına arayüz aracılığıyla ulaşılır. rastgele ulaşımda etkili olmasına rağmen, büyük boyutlu dosyalar söz konusu olduğunda oldukça hantaldır ve hafıza tüketiminde fazla talepkârdır.

örnek 
xml dokumanları ağaç veri yapısında olurlar. bağımsız imler yapıyı oluştururken, içerik ya imin özelliği olarak ya da iki im arasında gösterilir (bkz. örnek). yapıyla ilgili ayrıntılar dtd (document type definition) ya da xml schema adı verilen harici dokümanlar ile tanımlanır. aşağıdaki örnek bir xml dokümanında verinin nasıl belirtildiğini göstermektedir.

           a
       b
   
          c
       d
   
          e
       f
   
          g
       h

i̇lgili başlıklar 
 xsl ve xslt
 xlink
 xpath
 xquery
 xpointer
 dtd
 xsd

dış bağlantılar 
 

 
i̇şaretleme dilleri
Yaşar Turna

yaşar turna (1931; arhavi, artvin - 1990), laz kemençeci. i̇lk ve ortaöğrenimini arhavi'de tamamladı. rizeli bir kemençeciye olan hayranlığı sonunda kemençeye merak saldı. kemençe çalmaya çok küçük yaşta başlamasına rağmen kısa sürede ustalaştı. kendi kendine bir kemençe yapıp çalmaya başlayan yaşar turna, 18 yaşına geldiğinde artık bir kemençe ustasıydı. “kemençeci yaşar” namıyla ünlendi ve bu namı onun asıl adını geride bıraktı. 1970'li yıllardan itibaren “kemençeci yaşar” ve “arkaburi yaşari (arhavili yaşar)” namlarıyla tanındı. arhavi’de kurduğu folklor derneği bünyesinde gençleri halk oyunları konusunda yetiştirdi. çeşitli halk oyunları ekiplerine laz horonlarını çalıştırdı. söylediği geleneksel laz ezgileri doğu karadeniz bölgesinde popüler hale geldi. türkiye’de “ilk lazca plağı” çıkartarak (1968) laz müziğinin tanınmasına büyük katkı sağladı. derlediği lazca türküleri, kendisine özgü tavrı ile yorumlayarak o ezgilerin bugüne kadar gelmesini sağladı. türkiye ve dünyada çok sayıda festivalde horon ekiplerine kemençesi ile eşlik etti. kemençeci yaşar, aynı zamanda kemençe yapım ustası idi. yapım tekniğinde kemençenin klavye kısmını uzun tutarak yaygın olanın aksine melodik yapısını genişletti ve horonun yanı sıra şarkı ve türkülere de eşlik edebilir hale getirdi. 1970'li yılların ortalarından itibaren dönemin karadeniz müziği yaptığını iddia eden kişilere çok sayıda beste ve laz müziği derlemelerini verdi. ancak kayıtlarda hiçbir şekilde yaşar turna adı geçmedi. yaptığı kemençelerle amerikalı kimi sanatçıların ilgisini çekerek birçok sipariş aldı ve bu sayede kemençenin dünya çapında tanınmasına katkıda bulundu. birçok ödül, onur belgesi, plaket sahibi olan kemençeci yaşar 12 ekim 1990 tarihinde arhavi’de öldü. evli ve beş çocuk babası idi.

1931 doğumlular
1990 yılında ölenler
karadeniz kemençesi icracıları
türk kemençeciler
arhavi doğumlular
artvin doğumlu müzisyenler
türkiye lazları
laz kemençeciler
Erol Koyuncu

erol koyuncu, (d. 1966, hopa, artvin - 30 ocak 2021) milli güreşçi.

kâmil türköz, muharrem atik ve rus sapunov gibi ünlü güreşçilerin antrenörlüğünde güreş çalıştı ve güreş eğitimi aldı. avrupa dünya çapında birçok başarı ve şampiyonluklar kazandı.

 greko-romen 68 kg.da avrupa 9. (1990, polonya-poznan)
 greko-romen 74 kg.da dünya 9. (1990, i̇talya-roma)
 greko-romen 82 kg.da akdeniz oyunları 4. (1991, yunanistan-atina)
 greko-romen 82 kg.da avrupa 4. (1991, almanya-aschaffenburg)
 greko-romen 74 kg.da avrupa şampiyonu (1994, yunanistan-atina)
 greko-romen 74 kg.da dünya 9. (1994, finlandiya-tampera)
 büyükler greko-romen stil 76 kg.da avrupa 10. (1997, finlandiya-qoulu)
 greko-romen 76 kg.da akdeniz oyunları 4. (1997, i̇talya-bari)

tek kol, çırpma, bele girme, kontra teknikler kendisine has, iyi uyguladığı güreş teknikleridir. rize çaykur spor kulübünde güreş çalışmalarına devam etmiştir.

kaynakça 

1966 doğumlular
2021 yılında ölenler
türk erkek güreşçiler
resim aranan sporcular
hopa doğumlular
artvin doğumlu sporcular
1991 akdeniz oyunları güreşçileri
1997 akdeniz oyunları güreşçileri
türkiye lazları
avrupa şampiyonu güreşçiler
Stefanos Yerasimos

stefanos yerasimos (1942, i̇stanbul - 20 temmuz 2005, paris), rum asıllı türk ve fransız tarihçi.

i̇stanbul'da 1942 yılında doğan yerasimos, 1966 yılında devlet güzel sanatlar akademisinin yüksek mimarlık bölümünden mezun oldu. paris institut d'urbanisme de l'universite'den şehircilik diploması alan yerasimos, 1973 yılında sorbonne üniversitesinde "azgelişmişlik sürecinde türkiye" konulu doktora tezi verdi. yerasimos, 1986 yılında ise "osmanlı i̇mparatorluğu'nda gezginler" konulu ikinci bir doktora tezi yazdı. paris üniversitesinin şehircilik bölümüne 1972 yılında öğretim görevlisi olarak giren yerasimos, 1989 yılında aynı üniversiteden profesör unvanı aldı. fransa'da yves lacoste'un davetiyle jeopolitik ve coğrafya üzerine yayın yapan herodote dergisinin yayın kuruluna katıldı. türkiye'de 1994-1999 yıllarında i̇stanbul'daki fransız anadolu araştırmaları enstitüsünün yöneticiliğini yaptığı gibi tarih vakfının kuruluş ve gelişim aşamasına da katkıda bulunmuştur.

coğrafyacı yves lacoste'a göre, yerasimos kişiliğinde, jeopolitik alanında karşılıklı ya da çok taraflı anlaşmazlıkların neden olduğu güncel trajik sorunları açıklarken ciddi ve ihtiyatlı bir tutuma sahipti ve bunun nedeni yerasimos'un kendi deyimiyle "imparatorluklar başkenti i̇stanbul'un" rum ailelerinden birinden gelmiş olmakla kazandığı dünya görüşü ve kimlikti.

stefanos yerasimos, yakalandığı kanser hastalığına 20 temmuz 2005'te paris'te yenik düştü. ayrılışının ardından türkiye'de halen çeşitli yayın ve etkinliklerle anılmaktadır.

tarih vakfı 
orhan siller, tarih vakfının kuruluş ve gelişme aşamasında yerasimos'un katkılarına dair anılarını toplumsal tarih'in aralık 2015'teki yayında bir yazı ile paylaşmıştır.

yayınlar 
stefanos yerasimos'un çok sayıda fransızca ve türkçe araştırma ve makaleleri bulunmaktadır.

türkçe
 “azgelişmişlik sürecinde türkiye”
 “türk-sovyet i̇lişkileri, 1917-1923” 
 “türk metinlerinde kostantiniye ve ayasofya efsaneleri”
 “milliyetler ve sınırlar”
 “i̇stanbul: i̇mparatorluklar başkenti”,
 “süleymaniye” 
 “sultan sofraları”

kaynakça 

1942 doğumlular
2005 yılında ölenler
fransa'da kanserden ölenler
paris'te ölenler
türk tarih akademisyenleri
20. yüzyıl türk tarihçileri
21. yüzyıl türk tarihçileri
i̇stanbul rumları
fransız akademisyenler
20. yüzyıl fransız tarihçileri
21. yüzyıl fransız tarihçileri
zoğrafyon rum lisesinde öğrenim görenler
i̇stanbul devlet güzel sanatlar akademisinde öğrenim görenler
i̇stanbul doğumlu bilim insanları
Bilgisayar kasası

bilgisayar kasası, içine yerleştirilecek olan bilgisayar bileşenlerini dışarıdan gelebilecek fiziksel darbelere karşı korur, elektriksel olarak yalıtır, sahip olduğu fanlarla içerideki sıcak havayı dışarı atar. i̇çinde 1 tane anakart takma tepsisi, güç kaynağı yuvası, sabit disk ve cd-rom sürücü gibi aygıtların yerleştirilebildiği 5,25 ve 3,5 inçlik yuvalar, arka tarafında soket boşlukları vardır.

1 tane yeniden başlatma, 1 açma düğmesi ve 1 tane de kilit düğmesine sahip olabilir. yatay ve dikey yerleştirilebilenleri, alüminyum veya çelikten yapılanları, birkaç farklı boyda olanları vardır.bilgisayar kasası bilgisayarın aynı zamanda sistem birimidir.
Disket sürücü

bilgisayarlarda kullanılan (manyetik veri depolama ortamları) disketler üzerinden okuma/yazma işlemi yapan aygıttır. i̇ngilizce adı floppy disk drive 'dır. gelişen teknolojiyle birlikte kapasite ve hız olarak antika durumundadır. fakat yine de en yeni bilgisayarlarda bile bulunur, çünkü bir bilgisayardan diğerine anlık dosya aktarımı veya az yer kaplayan dokümanların yedeğini alma, veya sistem açılış/kurtarma disketi olarak kullanıldığında hala işe yararlıdır

disk sürücüler
Oyun çubuğu

joystick, oyun çubuğu, kontrol kolu, yönetim kolu veya i̇dare çubuğu esasen kontrol çubuğu anlamında, video oyunlarında kontrol sistemini oluşturan, oyunu oynatan ve modeline göre giriş, çıkış ve algılama fonksiyonu olan kontrol aracıdır.

klasik joystick 
 klasik joystick: tam anlamıyla sadece 1 veya 2 buton + yönlendirme, fonksiyonlarından oluşan kontrol aracıdır.

i̇kinci nesil joystick 
 i̇kinci nesil joystickler 2 den fazla butonlu, kusursuz ergonomik yapıları olan, yönlendirme fonksiyonu analog'olan ve her türlü hassas yönlendirmeyi algılayan ve en önemlisi giriş ve çıkış fonksiyonu olan kontrol aracıdır.
 giriş ve çıkış fonksiyonları: eksiden konrol araçları sadece oyununu oynayan kişinin seçimini alıp oyuna yansıtıyor dolayısıyla sadece oyun konsolu girişleri algılıyordu ama teknoloji ile konsollarda değişti ve algılamaya cevap veren konsollar ve joystickler geliştirildi. bunlar algıladıkları hareketin sonucuna göre bir tepkiveriyorlar genelde titreşim denilen bu özellik oyun konsollarında ilk playstation (dual shock) da görüldü. örneğin: bir arabayarışı oyununda kazayapmanız halinde joystick kazanın şiddetine göre tepki (titreşim) gönderiyor olması.

son nesil joystick 
son nesil joysticklere en iyi örnek japonya'da 14 temmuz 2008'de çıkan nintendo'nun wii motion plus'ını örnek gösterebiliriz. çıkış haftasında 65.000 kadar satışı olmuştur. bu yeni nesil joystick daha karışık hareketleri yakalamayı mümkün kılmaktadır. cihaz sadece kendi işlevselliklerinin kullanabileceği özel olarak geliştirilmiş oyunlarda (örneğin guitar hero) elverişlidir.
 kablosuz kontrol
 giriş çıkış fonksiyonu
 algılama fonksiyonu: algılama fonksiyonu oyunu oynayan kişinin hareherhangi butonları veya yönlendirme çubuğunu kullanmadan yaptığı hareketi sensörlerle algılayıp oyuna yansıtması. örn. bir golf oyununda konrol aracını golf sopası gibi kullanıp atış yapılması.

ayrıca bakınız 
 analog çubuğu
 gamepad

dış bağlantılar 
 
 oyun çubuklarının evrimi

 çubuğu
bilgisayar giriş cihazları
bilgisayar donanımları
i̇şaretleme aygıtları
çubuğu
diğer çevre birimleri
uçak kumanda yüzeyleri
amerika birleşik devletleri icatları
Tunguska Olayı

tunguska olayı, 30 haziran 1908 günü sabah saat yaklaşık 7:45 sularında sibirya'nın orta kesimlerindeki podkamennaya tunguska irmağı yakınlarında oluşan büyük gök patlamasının adıdır.

patlama 10-15 megatonluk bir dinamit kütlesinin patlamasına eşdeğerdi. kesin olmayan verilere göre patlamanın nedeninin, bir kuyruklu yıldız parçasının ya da asteroit'in havada patlaması olduğu sanılmaktadır. cismin atmosfere yaklaşık 100.000 km/sa hızla girdiği ve ağırlığının 100.000 ile 1.000.000 ton arasında olduğu varsayılmaktadır.

patlama bölgesi ilk olarak rus bilim insanı leonid alekseyeviç kulik tarafından 1927-1930 yılları arasında incelendi. olayı uzaktan gözleyenler önce bir ateş topu gördüklerini ve ardından yer sarsıntısıyla birlikte, güçlü sıcak rüzgarların oluştuğunu söylediler. avrupa'daki sismograflar, patlamanın neden olduğu sismik dalgaları saptadılar. patlamanın alevleri yaklaşık 800 km uzaktan görülmüştü. cisim atmosferde buharlaştığından çevreye çeşitli gazlar yayılmış ve olaydan belli bir süre sonra bile sibirya ve avrupa'da geceleri gökyüzünün parlak bir renk almasına neden olmuştur.

kaynakça 
 dr. andrei e. zlobin, 2013, no.2 
 dr. andrei e. zlobin, 1304.8070, arxiv.org, 2013, no.1 (pdf) 
 dr. andrei e. zlobin. quasi three-dimensional modeling of tunguska comet impact (1908) 
 tunguska comet impact 1908
 astrobiology, v.4, n.3, 2004, 391-399

dış bağlantılar 
 tunguska explosion of 1908 
 tunguska explosion 30 july 1908  youtube
 bölgenin günümüzdeki durumu  youtube

krasnoyarsk krayı
çarpma olayları
rusya'daki yangınlar
sibirya'daki doğal afetler
gizemler
1908'de rusya
1908'de çevre
1908'de astronomi olayları
1900'lerdeki doğal afetler
1900'lerdeki patlamalar
1900'lerdeki yangınlar
1908'deki afetler
Şükrü Kanatlı

ahmet şükrü kanatlı (1893 - 15 ocak 1954), türk asker.

1912 yılında piyade teğmen rütbesi ile kara harp okulu'nu bitirdi. 11. tümen 31. alay 4. bölük takım komutanlığı'na atandı. bu görevde iken 22 şubat 1912 tarihinde esir düştü. 12 ekim 1913 tarihine kadar korfu adası'nda esir kaldı. esaret dönüşü takım komutanlığı, yaverlik ve bölük komutanlığı yaptı. 1924 yılında girdiği harp akademisi'ni, 1926 yılında bitirerek kurmay oldu. 1939 yılında hatay sorunu'nun çözülmesiyle birlikte komutası altındaki birliklerle hatay'a girdi. 1941 yılına kadar çeşitli karargâh ve birliklerde görev yaptı. 1941 yılında tuğgeneral, 1943’te tümgeneral, 1946’da korgeneral ve 1950’de orgeneral rütbesine terfi etti. tuğgeneral rütbesi ile 39. tümen komutan vekilliği ve 3. ordu kurmay başkan vekilliği, tümgeneral rütbesi ile 3. ordu kurmay başkanlığı, 51. tümen komutanlığı ve şark hudut komutanlığı, 3. ordu kurmay başkanlığı, korgeneral rütbesi ile 8. kolordu komutanlığı, 23 ekim 1947 – 28 mart 1949 tarihleri arasında jandarma genel komutanlığı, genelkurmay harekât yarbaşkanlığı ve personel başkanlığı, 15. kolordu komutanlığı görevlerinde bulundu. orgeneral rütbesinde 1. ordu komutanı iken 28 aralık 1951 tarihinde kara kuvvetleri komutanlığına atandı.

i̇ki çocuğu olan kanatlı, arnavutluk harekâtı, balkan, i. dünya ve kurtuluş savaşları ile hatay’ın kurtarılması harekâtına katıldı. kara kuvvetleri komutanı iken, 15 ocak 1954 tarihinde öldü. i̇stanbul zincirlikuyu mezarlığında toprağa verildi. ağrı'da konuşlu bulunan 12. mekanize piyade tugay komutanlığı bünyesindeki bir kışlaya ve 39. mekanize piyade tugay komutanlığındaki bir kışlaya da ismi verildi.

kaynakça 

  

1893 doğumlular
1954 yılında ölenler
i̇stanbul doğumlu askerler
abhaz asıllı türkler
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
mekteb-i harbiye'de öğrenim görenler
osmanlı karacı subayları
balkan savaşları'nda osmanlı askerleri
osmanlı savaş tutsakları
balkan savaşları'nda savaş tutsakları
i. dünya savaşı'nda osmanlı askerleri
kurtuluş savaşı'ndaki türk askerler
kırmızı şeritli i̇stiklâl madalyası sahipleri
piyade subaylar
kuleli askerî lisesinde öğrenim görenler
Kofi Annan

kofi atta annan (8 nisan 1938 - 18 ağustos 2018), yedinci birleşmiş milletler eski genel sekreteri.

8 nisan 1938'de gana'nın kumasi şehrinde doğdu. henry reginald ve victoria annan'ın çocukları olarak, kardeşi efua atta ile beraber ikiz olarak dünyaya geldiler. babası lever brothers'da ihracatçılık yapıyordu ve ailesinin durumu gana'ya göre çok iyiydi. bu durumları kofi'yi 1870'lerde kurulan mfantsipim yatılı okuluna gönderilmesine yardımcı oldu.

üniversite eğitimini gana, abd ve i̇sviçre'de yaptıktan sonra bm'de çalışmaya başladı. bütün iş hayatı boyunca, birleşmiş milletler'in değişik branşlarında çalıştı. genel sekreter seçilmeden önce, genel sekreter müsteşarlığı yapmaktaydı. 13 aralık 1996'da boutros boutros-ghali'den sonra birleşmiş milletler'in yedinci genel sekreteri olarak seçildi. 2001 yılında nobel barış ödülü'nü kazandı. 
10 yıllık bir hizmetten sonra annan 1 ocak 2007'de görevini güney koreli ban ki-moon'a devretti.

i̇sveçli nane maria annan ile evli olan annan'in bir önceki evliliğinden üç çocuğu bulunmaktadır. annan i̇ngilizce, fransızca, fante ve bazı afrika dillerini konuşabilmekteydi.

annan, 18 ağustos 2018 tarihinde öldü.

birleşmiş milletler kariyeri 
kofi annan'ın birleşmiş milletler'deki liderlik döneminde aldığı çeşitli kararlar ve takındığı tutumlar şiddetle eleştirilmesine neden olmuştur:

 2003 yılında kıbrıs sorunu'na yeni çözümler önermesi ve adada yapılan referanduma öncülük etmesine rağmen, kıbrıs cumhuriyeti'ni verdiği hayır oyundan sorumlu tutmakta etkisiz kaldı.
 yine 2003 yılında abd'nin irak'a yaptığı müdahale sırasında kofi annan'ın liderliğindeki birleşmiş milletler'in devre dışı kalarak abd'nin güdümünde hareket etmesi kofi annan'ın eleştirildiği önemli noktalardandır.
 2006 yılında, siyasi mercilere sunduğu "annan planı" ile kıbrıs'ta bir barış sağlamaya çalışmış, bu plan kıbrıs türkleri tarafının referandumda kabul etmesine rağmen kıbrıs rumlarının referandumda hayır demesi üzerine yürürlüğe girmemiştir.
 2012 yılında birleşmiş milletler ve arap birliği temsilcisi olarak 2011-2012 suriye ayaklanması için bir çözüm yolu aranmasına yardım etmeye devam etmeye çalışmıştır.
 2 ağustos 2012 tarihinde birleşmiş milletler (bm) genel sekreteri ban ki-mun kofi annan'ın suriye özel temsilciliği görevini bıraktığını açıklamıştır.

kaynakça 

1938 doğumlular
kumasi doğumlular
 
ganalı siyasetçiler
birleşmiş milletler genel sekreterleri
nobel barış ödülü sahipleri
ganalı nobel ödülü sahipleri
birleşmiş milletler genel sekreter yardımcıları
2018 yılında ölenler
i̇sviçre'de hastalıktan ölenler
amerikan bilim ve sanat akademisi üyeleri
i̇nsani yardımlarda bulunanlar
olof palme ödülü sahipleri
ganalı protestanlar
ganalı diplomatlar
ganalı ekonomistler
özgürlük nişanı sahipleri
macalester college'da öğrenim görenler
suriye i̇ç savaşı'nda kişiler
i̇ndira gandhi ödülü sahipleri
almanya federal cumhuriyeti liyakat nişanı sahipleri
saharov düşünce özgürlüğü ödülü sahipleri