Francisco Rabal

francisco rabal, (8 mart 1926 - 29 ağustos 2001) i̇spanyol sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu. paco rabal adıyla da tanınır.

yaşamı 
murchia, i̇spanya dolaylarında küçük bir kasaba olan águilas 'ta doğdu. 1936' da i̇spanya i̇ç savaşı' nın başlaması ile ülkenin güneyinde yaşayan ailesi oradan ayrılıp madrid' yerleşti. bu dönemde sokaklarda satıcılık yapmak zorunda kalan genç francisco, bir süre çikolata fabrikasında çalıştı. on üç yaşına geldiğinde okulu bıraktı ve estudios chamartín' de elektrikçi olarak çalışmaya başladı.

alonso damaso ve başka tanıdıkları tarafından şansını sahnede denemesi için cesaretlendirilen rabal ara sıra figüran olarak çalışmaya başladı. i̇lerleyen yıllarda lope de vega ve maría guerrero gibi tiyatro kumpanyalarında roller almayı başardı. bu dönemde asunción balaguer tanıştı. çiftin ömür boyu sürecek olan evliliğinden yine bir oyuncu olan teresa rabal adlı bir kızları vardır.

rabal, 1947' de tiyatroda düzenli olarak çalışabileceği bir iş buldu. sahne için adını değiştirmeyip francisco rabal' ı kullanmaya devam etse de seyircileri onu paco rabal olarak adlandırmayı tercih etti. (paco, francisco isminin gündelik kullanımlarından biriydi.) böylece gayri resmi bir şekilde de olsa "paco rabal" olarak adlandırılarak sahne adını almış oldu.

1940'lar boyunca filmlerde figüran olarak  yer alırken, zamanla diyalogları da olan daha önemli rolleri canlandırmaya başladı. i̇spanyol yönetmen luis bunuel ile birlikte çalışması rabal için bir dönüm noktası oldu ve bu sayede birkaç yıl zarfında tanınan bir oyuncu haline geldi. luis bunuel ile birlikte çalıştığı filmler nazarín (1959), viridiana (1961) ve gündüz güzeli'dir. (1966)

william friedkin, onu 1971 tarihli the french connection adlı filmde kötü adam olarak oynatmak istemiş ancak bu i̇spanyol oyuncunun adını bir türlü hatırlayamamıştır. asistanları da onun yerine yanlışlıkla fernando rey' i bu rol için ekibe dahil ederler. william friedkin rabal' ın i̇ngilizce veya fransızca konuşmadığını ve sadece i̇spanyolca oynayabileceğini fark edince yanlışlığın farkına varsa da rolü yine fernando rey' e verir. rabal bu olaydan kısa bir süre önce fernando rey ile viridiana'  da rol almıştır.

francisco rabal sinema yaşamı boyunca gillo pontecorvo, michelangelo antonioni, luchino visconti, luis buñuel, valerio zurlini, jacques rivette, alberto lattuada gibi önemli yönetmenlerle birlikte çalıştı; fransa, i̇talya, meksika başta olmak üzere çeşitli ülkelerde film çekti.

rabal 'ın en iyi performanslarının francisco franco' nun 1975' teki ölümünden sonraki dönemde gerçekleştiği düşünülmektedir. 1980'lerde rol aldığı los santos inocentes, el disputado voto del señor cayo ve televizyon dizisi juncal gibi yapımlarda başarılı olmuş; cannes film festivali' nde en iyi erkek oyuncu ödülü 'nü kazanmıştır. 1999' da carlos saura' nın goya en burdeos filminde canlandırdığı goya rolü ile en iyi aktör dalında goya  ödülü nü kazandı. ayrıca university of murcia' dan fahri doktor unvanını almıştır.

rabal, montreal film festivali'nden bordeaux' ya dönüşü esnasındaki uçak yolculuğunda geçirdiği rahatsızlık nedeniyle 2001 yılında yaşamını yitirdi.

filmlerinden bazıları 

 la prodiga  (1946)
 luna de sangre  (1950)
 maría morena  (1951)
 sor intrépida  (1952)
 hay un camino a la derecha  (1953)
 la guerra de dios (1953)
 la pícara molinera  (1954)
 historias de la radio (1955)
 el canto del gallo (el canto del gallo) (1955)
 la gran mentira (la gran mentira) (1956)
 amanecer en puerta oscura (1957)
 nazarín (1958)
 los clarines del miedo  (1958)
 el hombre de la isla  (1959)
 trío de damas (1960)
 viridiana (1961)
 la mano en la trampa  (1961)
 l'eclisse (1962)
 fra diavolo  (1962)
 el conde sandorf  (1963)
 el diablo también llora (1963)
 llanto por un bandido (1963)
 maría rosa (1964)
 currito de la cruz (1965)
 la religieuse 1965)
 belle de jour (1966)
 le streghe (1966)
 camino del rocío (1966)
 cervantes (1968)
 el largo día del águila (1969)
 sangre en el ruedo (1969)
 goya (historia de una soledad) (1970)
 laia (1970)
 la epopeya de bolivar (1970)
 nada menos que todo un hombre (1971)
 la leyenda del alcalde de zalamea (1972)
 la guerrilla (1972)
 tormento (1974)
 el buscón (1974)
 las largas vacaciones del 36 (1976)
 the desert of the tartars (1976)
 emilia... parada y fonda (1976)
 corleone (1977)
 sorcerer (film) (1977)

 yo soy mia (1977)
 así como eres (1978)
 incubo sulla città contaminata (1980)
 el gran secreto (1980)
 sal gorda (1982)
 la colmena (1982)
 treasure of the four crowns (1983)
 epílogo (1983)
 escapada final (1983)
 truhanes (1983)
 padre nuestro (1984)
 luces de bohemia (1984)
 los santos inocentes (1984)
 marbella, un golpe de cinco estrellas (1985)
 la hora bruja (1985)
 los paraísos perdidos (1985)
 camorra: contacto en nápoles (1986)
 el disputado voto del señor cayo (1986)
 el hermano bastardo de dios (1986)
 tiempo de silencio (1986)
 divinas palabras (1987)
 barroco (1988)
 gallego (1988)
 la blanca paloma (1989)
 ¡átame! (1989)
 el aire de un crimen (1989)
 la taberna fantástica (1990)
 el hombre que perdió su sombra (1991)
 la lola se va a los puertos (1993)
 el palomo cojo (1995)
 así en el cielo como en la tierra (1995)
 felicidades, tovarich (1995)
 edipo alcalde 1996)
 airbag (1997)
 pequeños milagros (1997)
 water easy reach (1997)
 pequeños milagros (1997)
 un día bajo el sol (1998)
 goya en burdeos (1999)
 tú qué harías por amor (1999)
 lázaro de tormes (2000)
 divertimento (2000)
 dagon'' (2001)

kaynakça 
 en.wikipedia.org

dış bağlantılar 
 francisco rabal, imdb 

1926 doğumlular
región de murcia doğumlular
2001 yılında ölenler
i̇spanyol erkek sinema oyuncuları
i̇spanyol erkek tiyatro oyuncuları
i̇spanyol erkek dizi oyuncuları
goya ödülü sahipleri
cannes film festivali en i̇yi erkek oyuncu ödülü sahipleri
20. yüzyılda i̇spanyol erkek oyuncular
en i̇yi erkek oyuncu goya ödülü sahipleri