Brezilya

brezilya (portekizce: brasil) ya da resmî adıyla brezilya federal cumhuriyeti (portekizce: ), güney amerika'nın en büyük ve en kalabalık ülkesidir. latin amerika’nın %47,7’sini kaplayan brezilya, ekvador ve şili haricinde güney amerika ülkelerinin hepsi ile sınır komşusudur. komşuları ile 12.000 km'lik sınıra sahip olan brezilya güneybatıda arjantin ve paraguay, batıda bolivya ve peru, kuzeybatıya kolombiya ve kuzeyde ise venezuela, guyana, surinam ve fransız guyanası'nın komşusudur.

dünyanın en kalabalık altıncı ülkesi olan brezilya’nın  yılı itibarıyla nüfusu yaklaşık olarak  kişiden oluşmaktadır.

nüfusu 1 milyonun üzerinde on üç şehri olan brezilya’nın en büyük şehirleri são paulo (12,1 milyon) ve rio de janeiro’dur (6,6 milyon). brezilya bayrağında renkler, ormanları ve madenleri değil eskiden görev yapmış kraliyet ailelerini simgeler. resmî dili portekizce olan brezilya'da başkan, milletvekilleri, senatörler, valiler, belediye başkanları, eyalet ve şehir meclisleri üyeleri dört senede bir yapılan seçimlerle belirlenir. 110 milyon seçmenin katıldığı 2002 yılı seçimlerinde tüm bölgelerde elektronik seçim sandıkları kullanılmıştır.

kişi başına gelirin 15.000 dolar olduğu nüfusunun %64,6’sı katolik, %22,2’si protestan, %2’si spiritist, %3,2’si diğer dinlere mensup, %8’i ise dinsizdir. katoliklerden 20 milyon kadarı aynı zamanda afrika kökenli dinlerin ayinlerine de gitmektedirler.

brezilya’da 8 senelik zorunlu eğitim devlet okulları tarafından ücretsiz bir şekilde sağlanmaktadır. bunun yanında, yükseköğretim de dahil olmak üzere, devlet okullarının yanı sıra özel okullar da etkinlik göstermektedirler.

beş kez dünya şampiyonu olduğu futbolun yanı sıra voleybol, basketbol, tenis, yüzme, plaj voleybolu, sörf, otomobil yarışları ve yelkencilik brezilya'nın dünya çapında başarılar elde ettiği spor dallarıdır. ayrıca capoeira ve samba, özellikle ülkenin afrika kökenli kültürünün, bütün dünyada dikkat çektiği folk etkinlikleridir. dünya futboluna önemli oyuncular katmıştır ve katmaktadır.

etimoloji 

sömürge döneminin başlangıcında, joao di barush, vicente do salvador ve peru di magallais gandavou gibi tarihçiler "brezilya" adının kökenini brezilya ağacına bağladılar (caesalpinia echinata; port. pau-brasil).

brezilya ağacının adının kökeninin izini sürmek zordur. modern brezilyalı filologlar onu keltlerin ve hatta fenikelilerin dilinde ararlar. mevcut adı "brezilya" kurulmadan önce, yeni keşfedilen topraklar monte pascoal, vera crus adası, santa crus toprakları, nova lusitânia, cabralia ve diğerleridir.

ülkenin şu anki resmi adı olan "brezilya federal cumhuriyeti", 1967'de askeri rejimin ilk anayasası ile tanıtıldı ve adı 1988'deki yeni anayasa'nın kabul edilmesinden bu yana korundu. ülke 1822'de "brezilya i̇mparatorluğu" olarak adlandırıldı ve 1889'da cumhuriyetçi bir hükûmetin kurulmasından sonra, "birleşik brezilya eyaletleri cumhuriyeti" olarak adlandırıldı.

25 mart 1824 tarihli ilk brezilya anayasasının doğruladığı gibi brezilya sakinlerine "brezilyalılar" (brasileiros) denir. ülkede ikamet edenler için 1706 yılından bu yana portekizcede kullanılır. ancak başlangıçta yalnızca brezilyalı kereste tüccarları için kullanılıyordu.

tarihçe

kolomb öncesi dönem 

brezilya'da bulunan fosiller, en az 8000 yıl önce bu topraklarda insan yerleşimini kanıtlar niteliktedir. bununla birlikte, brezilya'ya ilk kimin geldiği sorusu hala bir tartışma konusudur. arkeologlar genellikle ilk yerleşimcilerin göç yoluyla asya'dan gelen avcılar olduklarını düşünmektedirler. bering boğazı yoluyla ilk alaska'ya sonra amerika ve ardından güneydeki brezilya'ya gelmişlerdir. ancak diğer kimi arkeologlar, brezilya'nın ilk sakinlerinin avustralya yerlileri ve afrikalılar olduklarını öne sürmektedirler.

and dağları'nın batısındaki kızılderililer, peru'daki i̇nka i̇mparatorluğu gibi yüksek kültüre sahip kentsel devletler geliştirirken, brezilya'daki kızılderililer avcılık, balıkçılık ve avcılığı, balıkçılık ve çiftçiliği içeren yarı göçebe bir yaşam tarzı ile yaşadılar. bir yazıları yoktu, büyük ölçekli yapılar inşa etmediler, bu yüzden esas olarak çanak çömlek aracılığıyla onlar hakkında bilgi edinmek zordu. avrupalılar brezilya'yı keşfettiklerinde, brezilya'daki yerli nüfus çok düşüktü, nüfus sadece 1 milyon civarındaydı. bugün, brezilya kızılderilileri kısmen diğer ırklarla iç içedir ya da amazon ormanlarında ilkel olarak yaşarlar.

koloni dönemi 
brezilya, kaşif pedro alvares cabral tarafından portekiz adına 22 ekim 1500 tarihinde keşfedilmiştir.

i̇lk başta portekizliler brezilya ile pek ilgilenmediler, ancak daha çok çin, hindistan ve endonezya ile ticari faaliyetlere odaklandılar. kullanılmamış devasa toprakları ve kaynaklarıyla, fransa ve hollanda gibi diğer birçok avrupa ülkesi de brezilya'da koloniler kurmak istedi, ancak sonuçta portekizliler başarısız oldu.

brezilya adı, bu toprakların önemli bir ihracatının adından gelir: şarap ağacı (port. pau-brasil), kırmızı boyayı yapmak için reçine sağlayan bir ağaçtır.  17. yüzyılda, şeker kamışı yavaş yavaş brezilya ana ihraç maddesi haline gelmesi şarap değiştirilir. portekizli soylular ve toprak sahipleri, büyük şeker kamışı tarlaları kurdular ve afrika'dan milyonlarca siyahı bu tarlalarda çalışmak için köleleştirdiler. siyah insanlara çok sert davranıldı, bu yüzden birçok ayaklanma ve mücadele yaşadılar, tipik olarak 1835'te salvador, bahia'daki  ayaklanma  ama çoğu zaman başarılı olamadılar.

brezilya i̇mparatorluğu 

1808'de, napolyon'un ordusundan kaçmak için portekiz kraliyet ailesi ve hükûmet, o zamanlar brezilya'nın başkenti rio de janeiro'ya göç etti. bu, tarihte tek bir kraliyet ailesinin kıtalararası göçüydü. 1815'te portekiz kralı vi. joão, brezilya'yı portekiz ve algarve ile birleşmiş bir krallık ilan etti (şimdi güney portekiz). o andan itibaren, sözde brezilya bir koloni olmaktan çıktı, ancak naiplik portekiz'in elinde kaldı. vi. joão 1821'de portekiz'e döndüğünde, oğlu pedro brezilya tahtına çıktı. 7 eylül 1822'de, halk hareketinden önce pedro, brezilya'nın portekiz'den ayrıldığını ("bağımsızlık ya da ölüm") ilan etti ve bağımsız brezilya i̇mparatorluğu'nu kurdu. kral pedro kendisini brezilya i̇mparatoru i. pedro ilan etti ve yaygın olarak dom pedro olarak biliniyordu.

i̇mparator pedro, brezilyalı politikacılarla anlaşmazlıklar nedeniyle 1831'de portekiz'e döndü. oğlu kral ii. pedro, dokuz yıllık saltanat döneminden sonra 1840'ta 14 yaşında tahta çıktı. ii. pedro, cumhuriyet kurmak için bir darbeyle tahttan indirildiği 1889 yılına kadar süren yarı parlamenter bir monarşi kurdu. kral ii. pedro, egemenliği sona ermeden 1888'de brezilya'da köleliği kaldırdı. köle sahipleri tarafından nefret edilmesinin ve tahttan indirilmesinin nedeni de budur.

eski cumhuriyet (1889-1930) 

ii. pedro, 15 kasım 1889'da cumhuriyetçiler tarafından bir askeri darbeyle tahttan indirildi. darbeyi yöneten general deodero de fonseca, brezilya'nın ilk fiili başkanı oldu. ülkenin adı brezilya birleşik devletleri cumhuriyeti olarak değiştirilmiştir (1967 yılında bugünkü haliyle brezilya federal cumhuriyeti olarak değiştirilmiştir). 1889 ve 1930 yılları arasında, brezilya bir oldu anayasal demokratik hükûmet ile, cumhurbaşkanlığa geçti.

19. yüzyılın sonunda, kahve, şeker kamışı yerine brezilya'nın ana ihracat ürünü haline geldi. yabancı ülkelerle yapılan kahve ticareti, brezilya'nın ekonomik refahına katkıda bulunurken, başta i̇talya ve almanya olmak üzere avrupa ülkelerinden de önemli sayıda göçmen çekmiştir. artan nüfus ve bol işgücü, brezilya'nın endüstriler geliştirmesine ve topraklarını kıtaya daha da genişletmesine izin verdi.

"eski cumhuriyet" olarak bilinen bu dönem, 1930'da getúlio vargas'ın cumhurbaşkanı olduğu bir askeri darbeyle sona erdi.

popülizm ve kalkınma (1930-1964) 

getúlio vargas 1930'daki askeri darbeden sonra iktidara geldi. brezilya'yı değişen demokrasi dönemleriyle bir diktatör olarak yönetti. 1930'dan sonra, brezilya hükûmeti tarım, sanayi ve bölgenin geniş iç brezilya'sını genişletme projelerinde başarıyı sürdürdü.

başkan getúlio vargas, 1930-1934 ve 1937-1945 olmak üzere iki dönem diktatör olarak hüküm sürdü. 1951-1954 yılları arasında brezilya cumhurbaşkanı seçildi. getúlio vargas, ülkenin kalkınmasını daha da ilerletmek için brezilya siyaseti hakkında yeni fikirlere sahipti. o zamanlar brezilya'da gelişen endüstri bağlamında, işçilerin yeni bir siyasi iktidar biçimi olan demokrasi, uyuşturucu eşliğinde burada önemli bir siyasi güç haline geleceğini anlamıştı. bunu akılda tutarak, başkan vargas 1954'te intihar edene kadar 15 yıl boyunca brezilya siyasetini nispeten istikrarla kontrol etti.

başkan getúlio vargas yönetimindeki iki diktatörlük döneminden sonra, 1945-1964 yılları arasında brezilya'da demokrasi genel olarak hüküm sürdü. bu dönemde gerçekleşen önemli olaylardan biri de brezilya'nın başkentinin rio de janeiro şehrinden brasília şehrine taşınmasıydı.

askeri diktatörlük (1964-1985) 

ekonomik ve sosyal krizler 1964'te askeri darbeye yol açtı. darbeye minas gerais başkanı josé de magalhães pinto gibi bir dizi önemli politikacı yardım etti ve abd hükûmetinin desteğini aldı. darbeden sonra, brezilya'da 21 yıl boyunca ordunun ülkenin tüm siyasetini kontrol ettiği bir askeri diktatörlük dönemi kuruldu. brezilya ekonomisi, 1968'den 1980'e kadar askeri hükûmetin yönetimi sırasında olağanüstü bir büyüme yaşadı (bu dönem "brezilya mucizesi" tabiriyle anılır.). ülkenin çehresi hızla değişti (1960'ta brezilya nüfusunun %55'i hala kırsal alanlarda yaşıyordu, 1980'de brezilya nüfusunun %67'si kentsel alanlarda yaşıyordu). bu büyüme dönemi, petrol fiyatı krizinin etkisiyle ancak 1979'da sona erdi.

1985'ten günümüze brezilya 

1985 yılında brezilya demokratik sürece geri dönmeye başladı. tancredo neves başkan seçildi, ancak yemin etmeden önce öldü, yerine başkan yardımcısı josé sarney atandı. aralık 1989'da fernando collor de mello cumhurbaşkanı seçildi ve görev süresinin ilk yıllarını brezilya'nın o zamana kadar ayda %25'e ulaşan hiperenflasyonunun üstesinden gelmek için harcadı. kendisinden sonra gelen başkanlar, serbest ticaret ve devlete ait işletmelerin özelleştirilmesi gibi açık ekonomi politikalarını sürdürmeye devam ettiler.

politika

hükûmet 
anayasaya göre, brezilya federal bir cumhuriyet altındaki bir ülkedir ve federal, eyalet, belediye yönetimi ve özerk federal bölge olmak üzere dört siyasi birim temelinde oluşturulmuştur. bu siyasi oluşumlar arasında belirli bir güç hiyerarşisi yoktur. brezilya hükûmeti 3 dala ayrılmıştır: yasama, yürütme ve yargı. bu şubelerin faaliyetleri birbirinden bağımsız olarak gerçekleşir ve eş zamanlı olarak kontrol edilir ve buna göre dengelenir. yürütme ve yasama organları dört siyasi birimin tamamında örgütlenirken, yargı organı yalnızca federal ve eyalet düzeylerinde örgütlenmiştir.

yürütme organı hükûmet tarafından yürütülürken yasama organı hem hükûmet hem de brezilya parlamentosunun iki kanadı tarafından yürütülür. yargı şubesi, yukarıdaki iki şubeden ayrı olarak çalışır. yürütme organı ile ilgili olarak, devlet başkanı 4 yıllık bir görev süresi ile brezilya devlet başkanıdır ve en fazla 2 dönem görev yapmasına izin verilir. bu ülkenin şu anki görevdeki başkanı, 2022'de seçilen lula da silva'dır. başkanın görevi, ülkeyi yönetmede cumhurbaşkanını desteklemek olan federal başbakanı atama yetkisine sahiptir. yasama organı ile ilgili olarak, brezilya ulusal meclisi iki meclise ayrılmıştır: üst meclis ve alt meclis. brezilya federal senatosu 81 sandalyeden oluşur, her biri 26 eyalete ve federal bölgeye (sermaye) eşit olarak dağıtılmış 3 sandalyeden oluşur ve 8 yıllık bir görev süresine sahiptir. temsilciler meclisi, dört yıllığına seçilen ve eyaletler tarafından orantılı olarak dağıtılan toplam 513 sandalyeye sahiptir.

cumhuriyetin siyasi ilkelerinden biri, siyasi özgürlüğün garantisi olarak çok partili sistemdi. şu anda, brezilya ulusal meclisi'nde sandalyeleri olan irili ufaklı toplam 15 siyasi parti var. bugün en büyük dört parti i̇şçi partisi (pt), brezilya sosyal demokrat partisi (psdb), brezilya demokratik kampanya partisi (pmdb) ve demokrat parti (eski adıyla liberal cephe partisi - pfl).

hukuk 

brezilya hukuku, roma hukuku - germania geleneğine dayanmaktadır. haziran tarihinde kabul federal anayasa, 5 ayda 10 yıl 1988 brezilya en temel yasaları olduğunu. yasama organının ve mahkemelerin tüm kararları brezilya anayasasına dayanmalıdır. brezilya eyaletlerinin her birinin, federal anayasa'ya aykırı olmaması gereken kendi eyalet anayasaları vardır. federal şehir ve ilçe yönetimlerinin kendi anayasaları yoktur, bunun yerine temel kanunlar (leis orgânicas) olarak adlandırılan kendi kanunları vardır.

yasal güç yargı tarafından kullanılır, ancak bazı özel durumlarda brezilya anayasası federal senato'nun yasama kararlarını geçirmesine de izin verir. brezilya yargısındaki en yüksek otorite yüksek federal mahkemedir. bununla birlikte, brezilya'nın yargı sistemi, son birkaç on yılda yargılamanın son adımlarını gerçekleştirmede etkisiz olduğu için eleştirildi. davaların sonuçlanması ve nihai bir karara varması genellikle birkaç yıl alır.

diplomatik ve askeri ilişkiler 

brezilya, latin amerika'da politik ve ekonomik olarak lider ülkedir. ancak brezilya'daki ekonomik ve sosyal çalkantı, brezilya'nın ilerlemesini ve dünyada önemli bir güç olmasını engelledi. dan dönemde dünya savaşı için 1990'larda, brezilyalı hükûmetler ekonomik gelişimine odaklanan ve bir dış politika. bağımsızlığı sağlayarak uluslararası etkilerini artırmak için çalıştılar. brezilya, son yıllarda latin amerika'daki komşu ülkelerle ilişkilerini giderek güçlendiriyor ve aynı zamanda bm misyonunda da önemli bir rol oynuyor.. brezilya'nın dış politikası, uluslararası anlaşmazlıklarda barışçıl bir duruş sergilemek ve diğer ülkelerin işlerine karışmamaktır.

brezilya, birleşmiş milletler, dünya ticaret örgütü ve güney amerika ortak pazarı (mercosur) gibi birçok uluslararası kuruluşa üyedir.

brezilya'nın askeri kuvvetleri üç ana bölümden oluşmaktadır: ordu, donanma ve hava kuvvetleri. polis teşkilatı anayasada ordunun bir kolu olarak kabul edilir, ancak her eyaletin komutası altındadır. brezilya, 2014 yılında toplam 318.450 askerle latin amerika'daki en büyük askeri güce sahiptir. brezilya devlet başkanı aynı zamanda ülkenin ordusunun başkomutanıdır. brezilya'nın 2017'deki askeri harcamalarının gsyi̇h'nin yaklaşık %1.4'ü olduğu tahmin ediliyor. brezilya'da 21-45 yaş arası erkekler için yaklaşık 9 ila 12 ay süren askerlik hizmeti bulunurken, gönüllü hizmet 17-45 yaş arasıdır. ancak brezilya gibi büyük bir nüfusa sahip bir ülke için bu ülkedeki erkeklerin çoğunun askere gitmesine gerek yok. brezilya, 1980'lerde güney amerika'da kadınları askerlik hizmetine kabul eden ilk ülkeydi. brezilya ordusunun ana rolü, ulusal egemenliği korumak ve yurtdışındaki bm barışı koruma operasyonlarına katılmaktır.

coğrafya

bölgeler ve arazi 
brezilya çok büyük bir ülkedir. ülkenin toplam yüzölçümü 8.514.876.599 km², güney amerika topraklarının yarısını oluşturuyor. brezilya toprakları arjantin, bolivya, kolombiya, fransız guyanası, guyana, paraguay, peru, surinam, uruguay ve venezuela ülke ve bölgeleriyle sınırlanmıştır. brezilya, rusya, kanada, abd ve çin'in hemen arkasında, bölgelere göre dünyanın beşinci büyük ülkesidir. bu ülkenin toprakları 4 farklı zaman dilimine yayılıyor. brezilya ayrıca atlantik okyanusu'na kıyısı olan 7367 km uzunluğunda bir sahil şeridine sahiptir.

topoğrafya açısından brezilya, dünyadaki en fazla nehir sistemine sahip ülkelerden biridir. bu ülkenin toplam 8 büyük havzası var, nehirlerin suları bu havzalardan geçerek atlantik okyanusu'na akıyor. amazon nehri, su hacmine göre dünyanın en büyük nehri ve dünyanın en uzun ikinci nehridir. geniş ve verimli amazon havzası, görkemli tropik yağmur ormanlarının zengin bir organizma sistemiyle büyümesi için koşullar yarattı. ayrıca paraná nehir sistemi ve onun kolu olan ve ünlü iguaçu şelalesine ev sahipliği yapan iguaçu nehri vardır. ayrıca negro, são francisco, xingu, madeira ve tapajos nehirleri var. birkaç ada ve atol atlantik okyanusu da brezilya'nın egemenliği altındadır.

brezilya'nın topoğrafyası çok çeşitli ve karmaşıktır. ancak genel olarak brezilya'nın topoğrafyasını iki ana bölgeye ayırabiliriz. brezilya'nın kuzeyindeki toprakların çoğu, amazon ormanlarıyla kaplı ovalardır. bu arada, ülkenin güney kesiminde tepeler ve alçak dağlar hakimdir. atlantik okyanusu'nu çevreleyen kıyı bölgesi, deniz seviyesinden 2900 m yükseklikte birçok yüksek dağa sahiptir. brezilya'nın en yüksek dağı, guyana platosu'nda 3.014 m yüksekliğindeki pico da neblina'dır.

i̇klim 

brezilya'nın topraklarının çoğu ekvator ile yengeç dönencesi arasında yer alır. brezilya topraklarının %90'ı tropik bölgelerde yer alsa da, iklim açısından bir bölgeden diğerine önemli farklılıklar vardır. kuzeyden güneye, brezilya'nın iklimi yavaş yavaş tropikal iklimden (tropikler ve ekvator arasında) nispeten ılıman bir subtropikal iklime (yengeç dönencesi'nin altında bulunur) dönüşür. brezilya, ekvator, tropikal, kuru tropikal, alpin ve subtropikal olmak üzere toplam beş farklı iklime sahiptir.

ekvator çevresindeki yıllık ortalama sıcaklık oldukça yüksektir ve ortalama 25 °c civarındadır. ancak, yazın en sıcak günlerinde brezilya'nın bazı bölgelerinde sıcaklıklar 40 °c'ye ulaşabilir. güney brezilya nispeten subtropikal bir iklime sahiptir ve kışın dona maruz kalır. kar yağışı, rio grande do sul veya santa catarina gibi yüksek dağlık alanlarda meydana gelebilir. brezilya'da yağış genellikle nispeten yüksektir, yılda yaklaşık 1000 ila 1500 mm. yağmur daha çok kuzeydeki sıcak ve nemli amazon havzasında yoğunlaşıyor ve burada yağış yılda 2000 mm'ye ve hatta daha fazlasına ulaşabiliyor. bu kadar büyük bir yıllık yağışa rağmen, bölge aynı zamanda enlemlere bağlı olarak 3 ila 5 ay süren kurak bir mevsime sahiptir.

güney yarımküre'de yer aldığı için brezilya'da mevsimlerin zamanı kuzey yarımküre'deki diğer ülkelere göre tam tersidir. burada yaz aralık'tan nisan'a kadar sürer ve kış mayıs'tan kasım'a kadardır. aslında, ekvatora yakın bölgelerde, mevsim farkı neredeyse yok denecek kadar azdır. sahip yağışlı ve kurak mevsim. güneydeki subtropikal iklimde hava dört mevsime ayrılır: ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış. brezilya da genellikle atlantik okyanusu'ndan gelen büyük fırtınalardan muzdariptir.

çevre 

brezilya, dünyadaki en yüksek biyolojik çeşitliliğe sahip ülkedir ve diğer tüm ülkelerden çok daha fazladır. ülke, dünyadaki en fazla sayıda memeliye sahip, toplam amfibi ve kelebek sayısında ikinci, kuşlar için dünyada üçüncü ve sürüngenler için dünyada beşinci. amazon yağmur ormanları, brezilya'ya özgü birçok bitki ve hayvan türüne ev sahipliği yapmaktadır.

bitkiler açısından, brezilya'da 55.000'den fazla tür keşfedilmiş olup, dünyada ilk sırada yer almaktadır ve bunların %30'u brezilya'ya özgüdür. atlantik ormanı bölgesi, tropikal, subtropikal ve mangrov türleri dahil olmak üzere çok çeşitli bitki türlerine ev sahipliği yapmaktadır. pantanal bölgesi nemli bir arazidir ve yaklaşık 3500 bitki türüne ev sahipliği yaparken, cerrado dünyanın en çeşitli savan bölgelerinden biridir. hayvan, brezilya bildirilen türler ile ünlü jaguar, puma, karıncayiyen, pirana, dev piton anakonda ve birçok primat, kuş ve böcek bünyesinde barındırır.

bununla birlikte, son yıllarda, ekonomik gelişme ve aşırı nüfus artışı  brezilya'nın doğal çevresini etkilemekle tehdit etmektedir. hem yasal hem de yasadışı olan kereste ve ekilebilir araziler için ormansızlaşma, ülkenin ormanlarının büyük bir bölümünü tahrip ediyor ve ciddi çevresel felaketlere neden olmakla tehdit ediyor. 2002'den 2006'ya kadar, amazon ormanı avusturya büyüklüğünde bir alanı kaybetti. 2020 yılına kadar brezilya'daki türlerin en az %50'sinin yok olma eşiğinde olması bekleniyor. bu durumla karşı karşıya kalan brezilya hükûmeti çevreyi korumaya yönelik birçok politika yayınladı. ülkenin ormanlarını ve ekosistemlerini korumak için 2 milyon kilometrekareden fazla (brezilya alanının yaklaşık dörtte biri) bir alanda bir korunan alan ağı kuruldu. bununla birlikte, brezilya'da çevre koruma da birçok zorlukla karşı karşıyadır.

ekonomi 

birincil sektör (tarım ve hayvancılık) 2019'da brezilya'nın toplam gsyi̇h'sinin yaklaşık %5'inden sorumluydu. 2019'da sektör, toplam 7,3 milyar r$'dan 322 milyar r$'ı hareket ettirdi. tarımsal sanayilerin (mezbahalar gibi) katılımı ve faaliyetin hizmet sektörü (yük taşımacılığı gibi) hesaba katılırsa, bir bütün olarak tarım-sanayi brezilya gsyi̇h'sinin en az %20'sini temsil etmektedir.

brezilya dünyanın en büyük şeker kamışı, soya, kahve, portakal, guarana, açaí ve brezilya fındığı üreticisidir; mısır, papaya, tütün, ananas, muz, pamuk, fasulye, hindistan cevizi, karpuz ve limon dünyanın en büyük 5 üreticilerinden biridir; kakao, kaju, avokado, mandalina, hurma, mango, guava, pirinç, sorgum ve domates en büyük 10 üreticilerinden biridir; üzüm, elma, kavun, fıstık, incir, şeftali, soğan, palmiye yağı ve doğal kauçuk üretiminde dünyanın en büyük 15 üreticilerinden biridir.

hayvansal protein üretiminde brezilya, bugün dünyanın en büyük ülkelerinden biridir. 2019'da ülke, dünyanın en büyük tavuk eti ihracatçısıydı. brezilya aynı zamanda en büyük ikinci sığır üreticisiydi; dünyanın üçüncü en büyük süt üreticisi; dünyanın dördüncü en büyük domuz üreticisi; ve dünyadaki yedinci en büyük yumurta üreticisi.

madencilik sektöründe brezilya şu ürünlerin çıkarılmasında öne çıkıyor: demir cevheri (burada ikinci dünya ihracatçısıdır), bakır, altın, boksit (dünyanın en büyük 5 üreticisi), manganez (dünyadaki en büyük 5 üreticiden biri), kalay (dünyanın en büyük üreticilerinden biri), niyobyum (konsantre %98 dünya tarafından bilinen rezervlerin sayısı) ve nikel. değerli taşlar açısından brezilya, dünyanın en büyük ametist, topaz, akik üreticisi ve ana turmalin, zümrüt, akuamarin, garnet ve opal.

i̇kincil sektörde (endüstri), brezilya latin amerika'da endüstriyel liderdir. 2019'da plastik, yiyecek, içecek, metalurji ve tekstil endüstrisini içeren ikincil sektör brezilya'nın ekonomik faaliyetinin %11'ini temsil etti.

dünya bankası her yıl ana üretici ülkeleri listeler, toplam üretim değerine göre. 2019 listesine göre, brezilya, dünyadaki en değerli 13. sektöre (173,6 milyar abd doları) sahiptir. amerika'da sadece abd (2. sıra) ve meksika'dan (12. sıra) sonra ikinci sırada yer alıyor. gıda endüstrisinde, 2019'da brezilya, dünyanın en büyük ikinci işlenmiş gıda ihracatçısı oldu. 2016 yılında ülke, dünyanın en büyük 2. kâğıt hamuru üreticisi ve 8. kağıt üreticisi oldu. ayakkabı endüstrisinde, 2019'da brezilya dünya üreticileri arasında 4. sırada yer aldı. 2019 yılında ülke, dünyadaki 8. taşıt üreticisi ve 9. çelik üreticisi oldu. 2018'de brezilya kimya endüstrisi ​​dünyada 8. oldu. tekstil endüstrisinde brezilya, 2013 yılında dünyanın en büyük 5 üreticisi arasında yer almasına rağmen, dünya ticaretine çok az entegre olmuştur. havacılık sektöründe brezilya'da embraer var. boeing ve airbus'dan sonra dünyanın üçüncü büyük uçak üreticisidir.

üçüncül sektörün (ticaret ve hizmetler) temsil gücü 2018'de ülkenin gsyi̇h'sinin %75,8'iydi. hizmetler sektörü gsyi̇h'nın %60'ından sorumluydu ve ticaret ise %13'ten sorumluydu. ticaret, konaklama ve yemek, ulaşım, iletişim, finansal hizmetler, gayrimenkul faaliyetleri ve şirketlere sağlanan hizmetler, kamu idaresi (kentsel temizlik, kanalizasyon vb.) ve eğitim, sosyal ve sağlık hizmetleri gibi diğer hizmetler gibi çok çeşitli faaliyetleri kapsar. diğer sektörleri tamamlayıcı faaliyetlerden oluştuğu için araştırma ve geliştirme, spor faaliyetleri vb.

mikro işletmeler ve küçük işletmeler ülkenin gsyi̇h'sinin %30'unu temsil ediyor. ticari sektörde, örneğin, sektörün faaliyetleri içinde gsyi̇h'nın %53'ünü temsil ediyorlar.

2017 yılında brezilya'da ticari faaliyetlerde istihdam edilen kişi sayısı 10,2 milyon kişiydi (perakende ticarette %74,3, toptan ticarette %17,0 ve taşıt, parça ve motosiklet ticaretinde %8,7). ticari işletme sayısı 1,5 milyon, mağaza sayısı 1,7 milyon oldu. ülkedeki ticari faaliyet, net işletme geliri olarak 3.4 trilyon r$ (brüt gelir eksi iptaller, indirimler ve vergiler gibi kesintiler) ve brüt katma değer olarak 583.7 milyar r$ üretti. ticari marj (yeniden satıştan elde edilen net gelir ile satılan malların maliyeti arasındaki farkla tanımlanan) 2017'de 765,1 milyar r$'a ulaştı. bu toplamın %56,4'ünden perakende ticaret sorumluydu, toptan satış %36 ve taşıt, yedek parça ve motosiklet ticareti %7,6'dır. 2017 net faaliyet gelirinde perakende ticaret %45,5, toptan satış %44,6 ve otomotiv sektörü %9,9 oldu. ticari faaliyet grupları arasında hipermarketler ve süpermarketler %12,5; toptan yakıt ve madeni yağ ticareti %11,3; perakende ve toptan gıda ürünleri, içecek ve tütün ticareti sırasıyla %4.8 ve %8.4; motorlu taşıt ticareti, %6,1; bilgi ve iletişim teknolojileri dahil olmak üzere makine, cihaz ve ekipman toptan ticareti %3,7 oranında gerçekleşti.

2019'da ülkedeki turizm geliri 238,6 milyar r$ olarak gerçekleşti. güneydoğu, 147 milyar r$ ile turizm sektörünün gelirinin %61.6'sını temsil ediyordu ve bunun 96.7 milyar r$'ı yalnızca são paulo'da bulunuyordu. satışlarda ikinci olan rio de janeiro, 25,5 milyar r$ elde etti. minas gerais, 19,2 milyar r$'lık satış sundu. güney %15.9 (37.9 milyar r$), kuzeydoğu ise %12,6 (30 milyar r$) payla katıldı. orta-batı (%6,9, r$ 16,5 milyar) ve kuzey (%3,0, 7,3 milyar r$) resmi tamamlıyor. restoran ve ilgili segmentler (%53,3), yolcu taşımacılığı (%26) ve konaklama ve ilgili (%11) yaklaşık 216 milyar r$ değeriyle turizm satışlarının %90'ından sorumluydu. bugün sektörde 2,9 milyon işçi var, bunların %67'si konaklama ve yemek sektöründe çalışıyor.

brezilya, küresel toplamın %1,2'si ile 2019'da dünyanın en büyük 27. ihracatçısı oldu.

2019'da brezilya 225 milyar abd dolarına yakın ihracat yaptı ve 177 milyar abd doları ithalat gerçekleştirdi. ülkenin ilk on ihraç ürünü soya, yağ, demir cevheri, selüloz, mısır, sığır eti, tavuk, soya kepeği, şeker ve kahvedir. genel olarak üretilen ürünlerde ülke, yılda 5,8 milyar abd doları ihracat gerçekleştirdi. ülke ayrıca pamuk, tütün, meyve suyu, ayakkabı, uçak, helikopter, araba, taşıt parçaları, altın, alkol, yarı mamul demir ihraç ediyor.

enerji 

brezilya hükûmeti ithal petrole bağımlılığı azaltmak için iddialı bir program başlattı. i̇thalat, daha önce ülkenin petrol ihtiyacının %70'inden fazlasını oluşturuyordu, ancak brezilya 2006-2007'de petrolden kendi kendine yeterli hale geldi. brezilya, 2,8 milyon varil / gün ile 2019 yılında dünyanın en büyük 10. petrol üreticisi oldu. üretim, ülkenin talebini karşılamayı başarır. 2020'nin başında, petrol ve doğalgaz üretiminde ülke ilk kez günde 4 milyon varil petrol eşdeğerini aştı. bu yıl ocak ayında günde 3.168 milyon varil petrol ve 138.753 milyon metreküp doğalgaz çıkarıldı.

brezilya,  hidroelektrik enerji konusunda dünyadaki başlıca üreticilerden biridir. 2019'da brezilya, 98.581 mw kurulu güce sahip 217 hidroelektrik santraline sahipti, bu ülkenin enerji üretiminin %60,16'sı. toplam elektrik üretiminde, 2019'da brezilya 170.000 megawatt kurulu kapasiteye ulaştı, %75'ten fazlası yenilenebilir kaynaklardan (çoğunluk, hidroelektrik).

2013 yılında, güneydoğu bölgesi, ülkenin ana enerji tüketen bölgesi olan ulusal entegre sistemin (sin) yükünün yaklaşık %50'sini kullandı. bölgenin kurulu elektrik üretim kapasitesi yaklaşık 42.500 mw idi ve bu brezilya'nın üretim kapasitesinin yaklaşık üçte birini temsil ediyordu. hidroelektrik üretimi, bölgenin kurulu kapasitesinin %58'ini temsil ederken, kalan %42 temelde termoelektrik nesline karşılık geliyordu. são paulo, bu kapasitenin %40'ını oluşturuyordu; minas gerais yaklaşık %25; rio de janeiro %13,3; ve espírito santo geri kalanını oluşturdu. güney bölgesi, çin'de üç boğaz barajı nın açılışına kadar birkaç yıldır dünyanın en büyük hidroelektrik santrali olan itaipu barajı nın sahibidir. dünyanın en büyük ikinci hidroelektrik işletmesi olmaya devam ediyor. brezilya, paraguay ile itaipu fabrikasının ortak sahibidir: baraj ülkeler arasındaki sınırda bulunan paraná nehri üzerinde yer almaktadır. her biri 700 mw olan 20 üretim ünitesi için 14 gw kurulu üretim kapasitesine sahiptir. kuzey bölgesi, ulusal enerjinin çoğunu üreten belo monte barajı ve tucuruí barajı gibi büyük hidroelektrik santrallerine sahiptir. brezilya'nın hidroelektrik potansiyeli henüz tam olarak değerlendirilmedi, bu nedenle ülke hala kendi topraklarında birkaç yenilenebilir enerji santrali inşa etme kapasitesine sahip.

eylül 2020 itibarıyla, ons'ye göre, rüzgar enerjisinin toplam kurulu kapasitesi 16,3 gw, ortalama kapasite faktörü ise %58 idi. dünya ortalama rüzgar üretim kapasitesi faktörleri %24,7 iken, kuzey brezilya'da, özellikle bazı rüzgar çiftliklerinin %60'ın üzerinde ortalama kapasite faktörleriyle rekor kırdığı bahia eyaleti'nde; kuzeydoğu bölgesi'ndeki ortalama kapasite faktörü kıyıda %45 ve iç kesimde %49'dur. 2019'da rüzgar enerjisi, ülkede üretilen enerjinin %9'unu temsil ediyordu. 2019 yılında, ülkenin yaklaşık 522 gw (bu, yalnızca karada) rüzgar enerjisi üretim potansiyeline sahip olduğu ve ülkenin mevcut talebinin üç katını karşılamaya yetecek enerjiye sahip olduğu tahmin ediliyordu.

nükleer enerji brezilya'nın elektriğinin yaklaşık %4'ünü oluşturuyor. nükleer enerji üretim tekeli, eletrobrás şirketinin tamamına sahip olduğu bir yan kuruluş olan eletronuclear (eletrobrás eletronuclear s/a)'ya aittir. nükleer enerji angra dos reis'de iki reaktör tarafından üretilmektedir. praia de itaorna'da angra dos reis, rio de janeiro'da merkezi nükleer almirante álvaro alberto'da (cnaaa) yer almaktadır. 1982 yılında elektrik şebekesine bağlanan 657 mw kapasiteli angra i ve 2000 yılında bağlı 1.350 mw kapasiteli angra ii olmak üzere iki basınçlı su reaktörü nden oluşur. üçüncü bir reaktör, angra iii 1.350 mw üretim öngörülen tesisin bitirilmesi planlanıyor.

eylül 2020 itibarıyla, ons'ye göre, fotovoltaik güneş enerjisinin toplam kurulu gücü 6,9 gw, ortalama kapasite faktörü %23'tür. en çok ışınlanan brezilya eyaletlerinden bazıları, gerçekten de dünya ışınlama seviyesi kayıtlarına sahip olan mg (minas gerais), ba (bahia) ve go (goiás)'dır. 2019'da güneş enerjisi ülkede üretilen enerjinin %1,27'sini temsil ediyordu.

demografi 

1532'den sonra brezilya'da portekiz yerleşimleri ortaya çıkmaya başladı. 1822'deki bağımsızlığa kadar, bu ülkede sömürge politikasını başarıyla uygulayan tek avrupalılar portekizliler olarak kaldı ve brezilya kültürü esas olarak portekiz kültürüne dayanıyor.

diğer avrupa ülkeleri de sömürge döneminde brezilya'da bir miktar varlık gösterdi. hollandalılar ve fransızlar on yedinci yüzyılda brezilya'yı sömürgeleştirmeye çalıştılar, ancak varlıkları yalnızca birkaç on yıl sürdü.

yerli brezilya kızılderilileri (yaklaşık 3-5 milyon kişi) portekizliler tarafından büyük ölçüde yok edildi veya asimile edildi. brezilya'nın sömürgeleştirilmesinin başlangıcından itibaren, portekizliler ve yerli brezilyalılar arasında karışık ırk evlilikleri yaygınlaştı. bugün brezilya, ülke nüfusunun %1'inden daha az olan yaklaşık 700.000 yerli insana sahiptir.

brezilya'da ayrıca çok sayıda siyah var, köleleştirilmiş afrikalıların torunları on altıncı yüzyıldan on dokuzuncu yüzyıla kadar tutuklandı. 1850'de köle ticaretinin sonuna kadar 3 milyondan fazla afrikalı satıldı ve brezilya'ya getirildi. bunlar çoğunlukla angola, nijerya, benin, togo, gana, fildişi sahili ve são tomé ve príncipe'den alındı. bu afrikalılar daha sonra portekizlilerle çiftleşerek brezilya'nın karma nüfusunun önemli bir bölümünü oluşturdular.

on dokuzuncu yüzyılın başında, brezilya hükûmeti avrupalıları eski kölelerin emeğini değiştirmek için buraya göç etmeye teşvik etti. brezilya'ya yerleşen ilk portekizli olmayan göçmenler 1824'te almanlardı. 1869'da ilk polonyalılar brezilya'ya geldi. bununla birlikte, avrupalıların ülkeye en güçlü göçü, ancak i̇talya, portekiz ve i̇spanya'dan gelen göçmenlerin keskin bir şekilde arttığı 1875'ten sonra başladı. 1870 - 1953 döneminde brezilya, yaklaşık 1.550.000 i̇talyan, 1.470.000 portekizli olmak üzere 5,5 milyondan fazla göçmeni çekti: 650.000 i̇spanyol, 210.000 alman, 190.000 japon, 120.000 polonyalı ve diğer birçok ülkeden 650.000. bu rakamlar gerçeklerden uzak olabilir, çünkü eşlik eden eşler dahil değil ve çok sayıda yasadışı göçmen, vatandaşlıklarını gizlemek için ismini değiştiriyor. brezilya, toplam 25 milyon ile dünyanın en fazla i̇talyan vatandaşına ev sahipliği yapıyor. brezilya ayrıca yaklaşık 8 milyon insanla dünyanın en büyük lübnan topluluğuna ev sahipliği yapıyor.

yirminci yüzyıldan başlayarak, brezilya çok sayıda asyalı'yı da aldı: koreliler, çinliler, tayvanlılar ve japonlar. japonlar brezilya'daki en büyük asyalı azınlıktır ve japon-brezilyalılar 1,6 milyon insanla japonya dışındaki en büyük japon topluluğudur.

brezilya'nın nüfusu esas olarak kıyı boyunca yoğunlaşmıştır, iç nüfus yoğunluğu oldukça düşüktür. güney eyaletlerinin nüfusu çoğunlukla beyaz avrupa kökenliyken, kuzey ve kuzeydoğudaki nüfusun çoğunluğu karışık ırklardan (amerikan kızılderilileri, afrikalılar, avrupalılar) oluşuyor.

irk ve etnisite 

bugün brezilyalıların soyu oldukça çeşitlidir: amerikan kızılderilileri (özellikle tupi ve guarani), avrupalılar (özellikle portekizli, i̇talyan, alman ve i̇spanyol) ve afrikalılar. çoğunlukla bantu ve yorùbá ile bazı asyalı (çoğunlukla japon), lübnanlı ve suriyeli arap azınlıklar var.

nüfusunun çoğunluğu avrupa kökenli olan güney brezilya'da, brezilya'nın güneydoğu ve ortabatı bölgelerinde, beyazların sayısı afrikalıların ve diğer karışık brezilyalıların sayısına eşittir. kuzeydoğu brezilya, portekiz ve afrika kökenli nüfusun çoğunluğuna sahipken, kuzey brezilya, ülkedeki en fazla sayıda amerikan kızılderili soyundan gelene sahiptir.

brezilya'nın 1988 anayasası'nda, ırk ayrımcılığı hapis cezası gerektiren ciddi bir suçtur. bu kanun sıkı bir şekilde uygulanmaktadır.

90 milyondan fazla brezilyalı, yabancı göç dalgalarının soyundan geliyor. i̇nsanların pek çoğu i̇beryalılar, i̇talyanlar ve almanların soyundan olup orta avrupa'nın çeşitli yerlerinden göçmüş insanların soyundan gelenler de var. azınlıklar arasında slavlar (çoğunlukla polonyalılar, ukraynalılar ve ruslar) bulunmaktadır. daha küçük gruplar arasında ermeniler, finler, fransızlar, yunanlar, macarlar, romenler, i̇ngilizler ve i̇rlandalılar bulunmaktadır. azınlık grupları arasında 200.000 kişi var. yahudiler, çoğunlukla aşkenaz.

brezilyalı göçmenler aşağıdaki yapıya sahiptir:

 79 milyon afrikalı ve çok ırklı insan
 doğu akdeniz'de çoğunlukla suriye ve lübnan'dan 13 milyon arap
 1,6 milyon asyalı, çoğunlukla japonya'dan

dil 
portekizce brezilya'da resmi dildir. tüm nüfus bu dili konuşur ve okullarda, medyada, iş dünyasında ve tüm idari amaçlarla kullanılan tek dil olduğu açıktır. ayrıca, brezilya amerika'da portekizce konuşulan tek ülkedir ve dili kendine özgü kılar. brezilya portekizcesi, avrupa yerel dilinden bağımsız olarak gelişmiştir ve on altıncı yüzyılda var olan ve genellikle "camões" dili olarak anılan orijinal portekizceden daha az fonetik değişikliğe uğramıştır, bugün portekiz'de konuşulan dilden ziyade, şu anda güney brezilya'nın portekizce diline benzer. brezilya portekizcesi, amerikan kızılderili dilleri ve afrika dilleri üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. genel olarak konuşursak, herhangi bir varyantın konuşmacıları diğerini anlayabilir, ancak bunlar, portekiz lehçeleri, ton, kelime hazinesi ve yazım açısından birçok büyük farklılıklara sahiptir.

birçok yerli dil, başta kuzey brezilya olmak üzere yerli topluluklarda günlük olarak konuşulmaktadır. bu toplulukların birçoğunun portekizce ile düzenli teması olmasına rağmen, şimdi ana dillerin öğretimi teşvik edilmektedir. güney brezilya'nın çiftçi topluluklarında, genellikle iki dilli olan göçmenlerin torunları tarafından başka birkaç dil konuşulur. en çok konuşulan diğer diller ise almanca ve i̇talyanca'dır. kentinde são paulo, bulabilirsiniz japon konuşan topluluklar gibi liberdade'de.

i̇ngilizce, lisansüstü okulların müfredatının bir parçasıdır, ancak çok az brezilyalı dilde gerçekten akıcıdır. portekizce konuşanların çoğu, aynı latin ailesinin iki dili arasındaki benzerlikler nedeniyle i̇spanyolca'yı bir dereceye kadar anlayabilir.

eğitim ve sağlık 

brezilya anayasası ve 1996'da yürürlüğe giren brezilya eğitim yasası, federal hükûmeti, eyaleti, federal bölgeyi ve belediyeleri kendi eğitim sistemlerini yönetme ve yönetme konusunda tanımlar. her eğitim sistemi kendi operasyonlarını, yapısını ve mali kaynaklarını sürdürmekten sorumludur. brezilya'nın yeni anayasası ayrıca eyalet ve belediye vergilerinin %25'ini ve eğitim için federal vergilerin %18'ini öngörmektedir. brezilya'da özel okul sistemi, devlet okulu sisteminin eksikliklerini tamamlamak için kurulmuştur. 2011'de brezilya'daki okuryazarlık oranı %90,4'e ulaştı, bu da ülkede 13 milyon insanın (brezilya nüfusunun %9,6'sı) hala okuma yazma bilmediği anlamına geliyor. i̇şlevsel cehalet, nüfusun %21,6'sına ulaştı. okuma yazma bilmeyenlerin oranı kuzeydoğu'da en yüksek, bu bölgenin nüfusunun %19,9'u okuma yazma bilmiyor. unesco'ya göre, brezilya eğitimi, özellikle devlet okulu sisteminde, hala yetersiz ve düşük kaliteli. brezilya'da yüksek öğretim, üniversiteleri ve meslek okullarını içerir.

sağlık sistemi, hükûmetin tüm seviyeleri tarafından yürütülür ve sağlanırken, özel sağlık sistemi de eksiksizlik için kurulmuştur. brezilya'daki sağlık sistemi, özellikle yoksul eyaletlerde tam olarak gelişmemiştir ve hala birçok eksiklik bulunmaktadır. brezilya sağlığıyla ilgili temel sorunlar, nispeten yüksek bebek, çocuk ve anne ölüm oranlarıdır. örneğin, 2008'de brezilya'da bebek ölüm hızı 26.67/1000 bebekti. brezilya'daki diğer önemli ölüm nedenleri arasında bulaşıcı ve bulaşıcı olmayan hastalıklar, trafik kazaları, şiddet ve intihar yer alıyor. hiv/aids kurbanları brezilya halkının sağlığını tehdit eden hastalıkların başında gelmektedir.

ulaşım 

brezilya'da ulaşım, temelde bölgede en gelişmiş olan karayolu modunda yapılır. ayrıca limanlar ve havaalanları için önemli bir altyapı vardır. demiryolu ve akarsu sektörü, potansiyeli olmasına rağmen, genellikle ikincil bir şekilde ele alınır.

brezilya'da 1,7 milyon kilometreden fazla yol var, bunun 215.000 km'si asfalt ve yaklaşık 14.000 km'si yinelenen yollar. ülkedeki en önemli iki karayolu br-101 ve br-116'dır.

and dağları, amazon nehri ve amazon ormanları nedeniyle, kıtalararası veya biyoksijenli yolların uygulanmasında her zaman zorluklar olmuştur. pratikte var olan tek yol brezilya'yı arjantin'de buenos aires'e ve daha sonra şili'deki santiago'ya bağlayan yoldu. ancak son yıllarda ülkelerin ortak çabasıyla brezilya-peru rotası (okyanuslar arası otoyol) ve brezilya, paraguay, kuzey arjantin ve kuzey şili arasında yeni bir otoyol gibi yeni rotalar ortaya çıkmaya başladı. (biyolojik koridor).

brezilya'da 2.000'den fazla havaalanı var. ülke, amerika birleşik devletleri'nin ardından dünyanın en büyük ikinci havaalanı sayısına sahiptir. são paulo'nun metropolitan bölgesi'nde bulunan são paulo uluslararası havaalanı, ülkenin en büyük ve en yoğun havalimanıdır - havaalanı, são paulo'yu dünyadaki hemen hemen tüm büyük şehirlere bağlar. brezilya'da rio de janeiro, brasília, belo horizonte, porto alegre, florianópolis, cuiabá, salvador, recife, fortaleza, belém ve manaus, diğerleri arasında. 2017'de güney amerika'daki en yoğun 10 havaalanı: são paulo-guarulhos (brezilya), bogotá (kolombiya), são paulo-congonhas (brezilya), santiago (şili), lima (peru), brasília (brezilya), rio ocak. (brezilya), buenos aires-aeroparque (arjantin), buenos aires-ezeiza (arjantin) ve minas gerais (brezilya).

liman hakkında brezilya, güney amerika'daki santos limanı, rio de janeiro limanı, paranaguá limanı, itajaí limanı, rio grande limanı ve suape limanı. güney amerika'daki en aktif 15 liman şunlardır: santos limanı (brezilya), bahía de cartagena limanı (kolombiya), callao (peru), guayaquil (ekvador), buenos aires (arjantin), san antonio (şili), buenaventura (kolombiya), itajaí (brezilya), valparaíso (şili), montevideo (uruguay), paranaguá (brezilya), rio grande (brezilya), são francisco do sul (brezilya), manaus (brezilya) ve coronel (şili).

brezilya demiryolu ağı yaklaşık 30.000 kilometre uzunluğundadır. temelde mineralleri taşımak için kullanılır.

başlıca iki brezilya su yolu öne çıkıyor: tietê-paraná suyolu (2.400 km uzunluğunda, 1.600 paraná nehri üzerinde ve 800 km tietê nehri üzerinde, mato grosso, mato grosso eyaletlerindeki tarımsal üretimi kurutuyor do sul, goiás ve rondônia, tocantins ve minas gerais'in bir parçası) ve solimões-amazonas suyolu (iki bölümü vardır: tabatinga'dan manaus'a uzanan yaklaşık 1600 km'lik solimões ve manaus'tan belém'e, 1650 km uzunluğunda.amazon ovasından neredeyse tüm yolcu taşımacılığı, belém ve manaus bölgesel merkezlere giden tüm kargo taşımacılığına ek olarak, hemen hemen tüm kargo taşımacılığı bu su yolu ile yapılmaktadır. brezilya'da bu ulaşım hala yeterince kullanılmamaktadır: ekonomik açıdan su yollarının en önemli bölümleri ülkenin güneydoğu ve güneyinde yer almaktadır. tam kullanımı aynı zamanda kilitlerin yapımına, büyük taramalara ve özellikle intermodal entegrasyona izin veren bağlantı noktalarına bağlıdır.

sosyal sorunlar

zengin ve fakir arasındaki uçurum 

bol kaynaklara ve güçlü bir ekonomiye sahip büyük bir ülke olmasına rağmen, brezilya'da hâlâ yoksulluk sınırının altında yaşayan 22 milyondan fazla insan var. oldukça kötü durumda yaşayanlar (gelirleri temel ihtiyaçlara yetmeyenler) dahil olmak üzere bu sayı 53 milyondan fazla kişiye (nüfusun yaklaşık %30'u) ulaşabilir. bu endişe verici bir sorun ve gini katsayısına göre dünyanın en iyisi olarak kabul edilen ülkenin ekonomik eşitsizliğine katkıda bulunuyor.

brezilya'da yoksulluk çok sayıda gecekondu mahallesi (favela) tarafından temsil edilmektedir, bunların çoğu kentsel alanlarda ve ekonomik kalkınmanın ve toplumun çok az olduğu uzak bölgelerde bulunmaktadır. çünkü kronik sorunlarından kuzeydoğu bölgesi uğrar ait yarı kurak iklim milyonlarca insanın hayatını etkileyen sık kuraklık ile iç bölgelerde.

durumu hafifletmek için en son girişim, eski cumhurbaşkanı luiz inacio lula da silva tarafından denendi. açlığı ortadan kaldırmak (fome zero) ve daha önce tanıtılan adil dağıtım programları için finansmanı artırmak için bir program önerdi, ancak bunların gerçek etkinlikleri hakkında çok fazla tartışma var.

son 12 yılda, brezilya'nın vergi oranı, ulusal gsyi̇h'nın %28'inden %37'sine her yıl istikrarlı bir şekilde arttı.  bununla birlikte, halkın gözünde federal ve eyalet hükûmetleri veya yerel yönetimler tarafından kamu sektöründe yapılan iyileştirmeler yeterli olmamıştır (bazı durumlarda bir gelişme olmamıştır). i̇nsanlar bu durumun iki ana nedeninin olduğuna inanıyor:

 devlet borçlarında yüksek faiz oranları.
 yaygın yolsuzluk: ülkede askeri yönetimin sona ermesinden ve basın özgürlüğünün yeniden tesis edilmesinden bu yana yürütme, yasama ve yargı organlarının katılımıyla skandallar devam etti. rüşvet, zimmete para geçirme, kara para aklama ve banka mağdurları isimsiz olarak sistem oldu.

yaklaşık 13 milyon brezilyalı resmen okuma yazma bilmiyor.

suç 
geçtiğimiz on yıllar boyunca, brezilya genelinde suç bir sorun haline geldi. brezilya'daki cinayet oranı abd'dekinden dört kat daha fazla ve çoğu suç tespit edilmiyor. çoğu kaynağa göre, brezilya cinayet ve soygun sayısı gibi çok yüksek oranda şiddet içeren suçlara sahiptir; brezilya'nın cinayet oranı, unodc istatistiklerine göre 100.000'de 20-30'dur, brezilya'yı dünyadaki en yüksek cinayet oranlarına sahip ilk 20 ülke arasına yerleştirmektedir. son zamanlarda, brezilya'daki cinayet oranı nispeten yüksek bir seviyede sabit kaldı. sokak suçları, özellikle geceleri yerel yetkililer için baş ağrısı olurken, kırsal alanlarda yol kenarı soygunları yaygındır.

brezilya, dünya çapında büyük bir kokain ithalatçısı olmasının yanı sıra ulusötesi uyuşturucu kaçakçılığı halkasının önemli bir parçasıdır. suçlular tarafından kullanılan silah ve marihuana çoğunlukla yurt içinde üretilmektedir.

rio de janeiro, ülkedeki en kötü suç durumuna sahip olarak kabul ediliyor. gecekondularda polis ve suçlular ya da suç çeteleri arasındaki silahlı çatışmalar, tıpkı bir şehir gerilla savaşına benzer şekilde, çok tanıdık hale geldi. şehir yetkililerinin gecekonduların iç kısımları üzerinde çok az kontrolü var, bu da onları uyuşturucu kaçakçıları için bir sığınak haline getiriyor, hatta bazıları hapse atıldı ama hala halkayı yönetiyor. hatta akşam 10'dan sabah 6'ya kadar izin veren bir yasa bile var, geceleri saldırıya uğrama veya kaçırılma riskinin yüksek olması nedeniyle sürücülerin trafik ışıklarında durmamalarına izin veriliyor.

kültür

çeşitli etkiler 

brezilya kültürü, portekiz i̇mparatorluğu'yla olan güçlü bağlarından dolayı portekiz kültüründen türemiştir. portekizliler, brezilyalılara portekizceyi, roma katolikliğini, manueline mimari tarzını tanıtmışlardır. ancak brezilya kültürü; afrika, kızılderili, portekiz dışındaki avrupa ülkelerinin kültürleri ve geleneklerinden de fazlaca etkilenmiştir.

brezilya kültürünün bazı yönleri, 19. ve 20. yüzyıllarda, brezilya'nın güney ve güneydoğu bölümlerinde büyük bir nüfusa ulaşan i̇talyan, alman ve diğer avrupalı göçmenlerden, ayrıca japon, yahudi ve arap göçmenlerden etkilenmiştir. yerli kızılderililer brezilya'nın dilini ve mutfağını; afrikalılar ise dilini, mutfağını, müziğini, dansını ve dinini etkilemiştir.

edebiyat 

brezilya hakkında yazılan ilk belgelerden biri pêro vaz de caminha'nın brezilya'yı keşfeden kaşif pedro álvares cabral'ın gemisindeki katip portekiz kralı i. manuel'e yazdığı bir mektuptu. portekiz dili, brezilya edebiyatı üzerinde en önemli etkiye sahip olmuştur. sömürge döneminde brezilya'daki yazarlar, bu ülkede yaşanan hayata ve olaylara yansıyan destan, şiir ve oyunlardan oluşan birçok edebi eser ürettiler. bu dönemin en ünlü yazarlarından biri, bir cizvit rahibi olan baba antónio vieira'dır.barok tarzı eserlerle. 1822'de brezilya bağımsızlığını kazandı ve ardından ülke literatüründe yeni değişiklikler oldu. romantizm, aborijinler ve siyahlar hakkında edebi eserlerle birlikte, sosyal meseleleri daha çok yansıtma ve bunlarla ilgilenme ile ortaya çıktı. tipik olarak, yazarlar gonçalves dias ve josé de alencar, brezilya'nın yerli halkı hakkında birçok eser yazdı veya yazar antônio castro alves, siyah kölelerin sefaletleri hakkında yazdı.

on dokuzuncu yüzyılda, romantizm giderek geriler ve gerçekçilik eserleri bıraktı. nesir daha çok kullanılır. natüralizmin etkisiyle bu dönemin edebi eserleri birçok yönü ve toplumsal sınıfları yansıtmıştır. bu dönemin en büyük iki yazarı machado de assis ve euclides da cunha'dır. yirminci yüzyıl, brezilya edebiyatında mário de andrade, jorge amado gibi isimlerle modernizm ve postmodernizmin gelişimine tanık oldu.

mimari 

brezilya mimarisi avrupa'dan, özellikle de portekiz'den etkilenmiştir. pedro álvares cabral'ın 1500 yılında brezilya'ya ayak bastığı zamana kadar uzanan 500 yıllık bir geçmişe sahiptir. portekiz sömürge mimarisi brezilya'ya giden ilk mimari dalgaydı. bu daha sonraki yüzyıllardaki tüm brezilya mimarisinin temelini oluşturur. 19. yüzyılda brezilya i̇mparatorluğu döneminde ülke avrupa'daki eğilimleri takip ederek neoklasik ve neogotik mimariyi benimsemiştir. ardından 20. yüzyılda özellikle brasília'da brezilya modernist mimariyi denedi.

brezilya'nın sömürge mimarisi, brezilya'nın portekizliler tarafından ilk kez keşfedildiği, fethedildiği ve yerleşildiği 16. yüzyılın başlarına dayanmaktadır. portekizliler brezilya'yı sömürgeleştirmek amacıyla avrupa'dan aşina oldukları mimariyi inşa etmişlerdir. brezilya şehirlerinde ve kırsalında kiliseler, evler ve kaleler de dahil olmak üzere sivil mimariyi içeren portekiz sömürge mimarisini inşa ettiler.

19. yüzyıl boyunca brezilya mimarisi, neoklasik ve neogotik mimari gibi daha fazla avrupa tarzının brezilya'ya girişine tanık oldu. bu tarzlar genellikle brezilya'nın kendi mirasından gelen etkilerle harmanlanarak brezilya mimarisinin eşsiz bir formunu ortaya çıkarmıştır. portekizli göçmenlerin yanı sıra 19. yüzyıldan itibaren ülkeye yerleşen özellikle i̇talyan ve alman göçmenlerin etkisi ülke mimarisini şekillendirmiştir.

20. yüzyılda modern brezilya mimarisi büyük ilerleme kaydetti. oscar niemeyer, brezilya'nın en ünlü mimarlarından biridir. başkent brasília'da birçok büyük projeden sorumluydu ve şehir unesco tarafından dünya kültür mirası alanı olarak kabul edildi.

din 

brezilya'da baskın din roma katolikliğidir. ülke aynı zamanda dünyanın en büyük katolik topluluğuna da ev sahipliği yapıyor. ayrıca protestan inananların sayısı da artıyor. i̇slam ilk olarak siyah köleler tarafından benimsenmiş olsa da, bugün brezilya'daki en büyük müslüman topluluk brezilyalı araplardır. brezilya, denizaşırı japon topluluklarının yoğun yoğunluğu nedeniyle latin amerika'daki en büyük budist topluluğa da ev sahipliği yapıyor. ayrıca brezilya'da afrika kökenli siyahların geleneksel dinleri vardır.

brezilyalıların dini yapısı aşağıdaki gibidir (bir ibge araştırmasına göre) 

 nüfusun %64,6'sı katolik'tir.
 nüfusun %22,2'si protestan'dır.
 nüfusun %8,0'i kendilerini agnostik veya ateist olarak görmektedir.
 nüfusun %2,0'ı psişiktir.
 nüfusun %2,7'si diğer dinlere mensuptur. bu dinlerden bazıları mormon (227.000 kişi), yehova'nın şahitleri (1.393.000 kişi), budizm (244.000 kişi), yahudilik (107.000 kişi) ve i̇slam (35.000 kişi).
 nüfusun %0,3'ü candomblé, macumba ve umbanda gibi geleneksel afrika dinlerini takip ediyor.
 %0,1'i bilmiyor.
 katoliklik, candomblé ve geleneksel afrika dinlerinin bir karışımı gibi karışık dinlerin bazı taraftarları da var.

spor 

futbol brezilya'da en popüler spordur. 2012 itibarıyla, milli futbol takımı beş kez dünya kupası şampiyonu oldu (1958, 1962, 1970, 1994 ve 2002) ve bu kadar çok şampiyonluğa sahip tek takımdı. en ünlü brezilyalı futbolcular arasında tüm zamanların en iyi futbolcusu seçilen pelé, zico, romário ve ronaldo vardır.

ülkede basketbol, futsal, voleybol, motor sporları ve dövüş sanatları da oldukça popülerdir. daha az uygulanmış olmasına rağmen,tenis, hentbol, yüzme ve jimnastik son yıllarda brezilya'da birçok takipçi buldu. ünlü sporların bazı çeşitleri brezilya'da ortaya çıktı: plaj futbolu ve futsal. futsal futboldaki değişikliklerden kaynaklandı. dövüş sanatlarında brezilyalılar capoeira, vale tudo ve brezilya jiujitsusunu geliştirdi. brezilyalı sürücüler emerson fittipaldi (1972 ve 1974), nelson piquet (1981, 1983 ve 1987) ve ayrton senna (1988, 1990 ve 1991) formula dünya şampiyonluğu kazandılar.

brezilya, büyük ölçekli uluslararası spor etkinliklerine ev sahipliği yapma geleneğine sahiptir. ülke 1950 fifa dünya kupası'na ev sahipliği yaptı ve 2014 fifa dünya kupası'na ev sahipliği yapmak üzere seçildi. são paulo 1963 pan amerikan oyunlarına ev sahipliği yaptı ve rio de janeiro, 2007 pan amerikan oyunlarına ev sahipliği yaptı. 2016 yaz olimpiyatlarına da ev sahipliği yapan brezilya, copa america'da 6 kez ev sahibi olmuştur. 1919, 1922, 1949, 1989, 2019 ve 2021'de copa america'da ev sahibi olan brezilya, copa america'da en fazla ev sahibi seçilen ülkeler sıralamasında 4. sırada yer alıyor.

turizm 

turizm şu anda brezilya'da büyüyen bir sektördür. uluslararası turistlerin boş zaman gezilerinde en çok ziyaret ettiği 10 şehir sırasıyla şu şekilde: rio de janeiro, florianópolis, foz do iguaçu, são paulo, armação dos búzios, salvador, bombinhas, angra dos reis, balneário camboriú ve paraty. mato grosso do sul'daki bonito, brezilya'nın ekoturizm başkenti olarak kabul edilir. minas gerais'deki ouro preto, güçlü bir tarihi turizme sahiptir ve bir dünya mirası alanıdır. ülke ayrıca santa catarina'da latin amerika'nın en büyük eğlence parkı olan beto carrero world'e sahiptir. 

brezilya turizmde birçok avantaja sahiptir ve brezilya'daki her bölgenin kendine özgü manzaraları ve özellikleri vardır. brezilya'nın kuzey bölgesi, amazon dağlarının bozulmamış doğal manzarasıyla ünlüdür ve ekoturizm alanında bir avantaja sahiptir. brezilya'nın kuzeydoğu bölgesi plajları ve kum tepeleriyle ünlüdür. ülkenin merkezinde yer alan brezilya'nın başkenti brasília da dahil olmak üzere ortabatı bölgesi, birçok güzel ve görkemli millî parka sahiptir. güneydoğu, iki büyük şehri ile brezilya'nın en yoğun nüfuslu bölgesidir: rio de janeiro'nun güzel kumsalları, dev bir kurtarıcı i̇sa heykeli ve coşkulu bir karnavalı vardır, são paulo ise kentsel bir bölgedir, hareketli ve zengin bir kasabadır. brezilya'nın serin iklimlere sahip güney eyaletleri, avrupalı ​​göçmenlerin alman ve i̇talyan mimarisiyle eski avrupa kimliğiyle doludur.

2015'te brezilya 6.36 milyon turist çekmiş ve latin amerika'da meksika'dan sonra ikinci sırada yer almıştır  brezilya, ağırlıklı olarak arjantin, amerika ve portekiz'den gelen ziyaretçilerle amerika kıtası'ndaki en çekici dördüncü turizm merkezidir. brezilya'da turizmden elde edilen yıllık gelirin 4 milyar real olduğu tahmin ediliyor ve insanlar için yaklaşık 678.000 yeni iş yaratılmasına katkıda bulunuyor.

uluslararası sıralamalar 

 nüfus açısından dünyada 5. sırada (bkz. nüfusa göre ülke listesi).
 yüzölçümüne göre dünyada 5. sırada (bkz. yüzölçümlerine göre ülkeler listesi).
 i̇nsani gelişme endeksi'nde 70/177 ülke arasında yer aldı (bkz. i̇nsani gelişme endeksi sırasına göre ülkeler listesi).
 gsyi̇h açısından dünyada 10. sırada (uluslararası para fonu'na göre).
 ekonomik özgürlük açısından 157 ülke arasında 111. sırada yer almaktadır.
 yolsuzluk algılama endeksi'nde 70/163 ülke arasında yer aldı.

i̇dari bölümler

bölgeler 
brezilya toprakları beş ayrı bölgeye ayrılmıştır: kuzey, kuzeydoğu, ortabatı, güneydoğu ve güney.

 kuzey bölgesi brezilya topraklarının %45,27'sini kaplar, ancak en düşük nüfusa sahip bölgedir. kuzey bölgesi düşük bir sanayileşme ve gelişme düzeyine sahiptir (gümrüksüz bir sanayi parkına sahip manaus hariç). birçok yemyeşil tropik yağmur ormanına ev sahipliği yapar ve çok sayıda kızılderili'ye ev sahipliği yapar.
 kuzeydoğu bölgesi brezilya nüfusunun üçte birini oluşturuyor. bölge, portekiz sömürge etkileri, afrika kültürü ve aborjin kültürü dahil olmak üzere kültürel olarak çeşitlidir. aynı zamanda brezilya'nın en fakir bölgesidir. kuzeydoğu bölgesi uzun bir kurak mevsime ve birçok ünlü güzel kumsala sahiptir.
 midwest, brezilya'nın en büyük ikinci bölgesidir, ancak nüfus yoğunluğu düşüktür. brezilya'nın başkenti - bu bölgedeki brasília şehri. dünyanın en büyük pantanal bataklığı'na ve kuzeybatıdaki amazon yağmur ormanlarının bir kısmına ev sahipliği yapıyor. i̇klim açısından, bu bölgenin iki farklı mevsimi vardır : yağışlı mevsim (ekim-nisan arası) ve kurak mevsim (mayıs-eylül arası). burası aynı zamanda ülkenin en önemli tarım bölgesidir. brezilya'nın başkenti brasília bu bölgede yer alır, diğer büyük şehirler şunlardır: goiana, campo grande ve cuiabá.
 güneydoğu bölgesi, ülkedeki en yoğun nüfuslu ve kaynak açısından zengin bölgedir. bu bölgenin nüfusu tek başına diğer güney amerika ülkelerinden daha fazladır. brezilya'nın en büyük şehirlerinden ikisine ev sahipliği yapmaktadır: rio de janeiro ve são paulo. ülkenin ana ticaret merkezi são paulo, tarihi minas gerais şehri ve ünlü rio de janeiro plajı ile bu bölgenin manzarası oldukça çeşitlidir.
 güney, brezilya'nın en zengin bölgesidir (kişi başına düşen gsyi̇h açısından), ülkedeki en iyi yaşam standardına sahiptir. aynı zamanda, bazı dağlık bölgelerde ara sıra don ve kar yağışı ile brezilya'nın en soğuk bölgesidir. bölge, eski anavatanlarından farklı kültürel etkilere sahip, çoğunlukla alman, i̇talyan ve slav soyundan gelen birçok avrupalı göçmen tarafından yaşamaktadır. en büyük şehirler curitiba ve porto alegre'dir.

eyaletler 

brezilya bir federasyon şeklinde düzenlenmiştir. brezilya eyaletleri kendi hükûmetlerini, yasalarını düzenleme, kamu güvenliğini sağlama ve vergi toplama hakkına sahiptir. eyalet hükûmeti, halk oyu ile seçilen bir vali (vali) başkanları tarafından yönetilir. ayrı bir eyalet yasama organı da vardır (assembléia legislativa).

brezilya, toplam 27 federal birimden oluşan 26 eyalet ve 1 federal bölgeden (distrito federal) oluşur. brezilya federal bölgesi, ülkenin başkenti brasília'yı içerir.

her kanton ayrıca kendi yasama meclisi (mâmara de vereadores) ve ayrı bir belediye başkanı (prefeito) ile birkaç ilçeye (municépios) bölünmüştür. bu ilçeler özerktir ve hem federal hem de eyalet hükûmetlerinden sistematik olarak bağımsızdır. bir ilçe, bölgenin yanı sıra diğer kasabaları (distritos) içerebilir, ancak bu belediyelerin ayrı hükûmetleri yoktur.

mahkemeler, comarca olarak bilinen ilçelerde federal ve eyalet düzeylerinde düzenlenir. bir comarca birkaç belediyeden oluşabilir.

ayrıca bakınız 
 brezilya hükümdarları listesi
 brezilya portekizcesi
 brezilya i̇mparatorluğu
 brezilya bayrağı

kaynakça 

 
cumhuriyetler
portekizce konuşan bölgeler ve ülkeler
g20 ülkeleri