Richard Nixon

richard milhous nixon (9 ocak 1913 - 22 nisan 1994), 1969'dan 1974'e kadar görev yapan amerika birleşik devletleri'nin 37. başkanı. cumhuriyetçi parti'nin bir üyesiydi. 1953'ten 1961'e kadar yürttüğü 36. başkan yardımcılığından önce kaliforniya'dan temsilci ve senatör olmuştu. beyaz saray'daki beş yılı, amerika birleşik devletler'nin vietnam savaşı'na katılımının azalmasına, sovyetler birliği ve çin ile yumuşamaya ve ilk insanlı ay inişlerine tanık oldu. nixon'ın siyasi kariyeri, watergate skandalı sonrası, başkanlık görevinden istifa etmesiyle sona erdi. i̇stifa ederek görevinden ayrılan tek amerika birleşik devletleri başkanıdır.

yaşamı
yorba linda, kaliforniya'da dünyaya gelen nixon, ailesinin beş çocuğundan ikincisiydi. durham'daki duke üniversitesi'nde hukuk öğrenimi gördükten sonra whittier'da avukatlık yapmaya başladı. ii. dünya savaşı'nın başlamasından hemen sonra, kısa bir süre için washington'daki fiyat denetim dairesi'nde çalıştı. ağustos 1942'de donanmaya katıldı ve pasifik cephesi'nde görev yaptı. terhis olduktan sonra cumhuriyetçi parti'nin adayı olarak katıldığı 1947 seçimlerini kazanarak temsilciler meclisi'ne california temsilcisi olarak girdi ve bu görevini 1950'ye değin sürdürdü.

aşırı bir anti-komünist olan nixon, çok geçmeden mccarthyciliğe varan "cadı avı" akımına katıldı ve new deal amerikası ile liberalizmin simgesi alger hiss'in mahkûm edilmesini sağlayarak en önemli başarılarından birini kazandı (1948). 1950-52 arasında california senatörlüğü yaptı. cumhuriyetçi parti'nin sağ kanadının gözde adamı durumuna gelen nixon, bu kanadın baskısıyla başkan adayı dwight d. eisenhower ile aynı listeye girmeyi başardı. eisenhower'ın başkan seçildiği 1952 seçimlerinin sonunda başkan yardımcısı oldu. 1953-61 arasında yürüttüğü başkan yardımcılığı görevi, demokratik parti adayı john f. kennedy karşısında kıl payı yitirdiği 1960 başkanlık seçimlerinden sonra nixon'a bir devlet adamı kimliği kazandırdı. 1960 başkanlık seçimlerinde yenilgiye uğraması ve 1962'deki kaliforniya valilik seçimlerini kaybetmesi üzerine siyasetten çekildiğini açıklayarak avukatlık yapmak üzere new york'a yerleşti.

başkanlığı
1968'de cumhuriyetçi parti'nin adayı olarak başkanlık seçimlerine katılarak yeniden siyasete atıldı. demokratik rakibi hubert h. humphrey'yi yenilgiye uğratarak başkan seçildi. abd başkanı olduğunda, ülke vietnam savaşı'na gömülmüş bulunuyordu ve kentlerdeki gettolarda yaşayan siyahların çıkardıkları ayaklanmalardan daha yeni çıkmıştı. bir bakıma, yurttaşlarının barış ve asgari toplumsal uzlaşma isteğini temsil ediyordu. nitekim kasım 1972'de george mcgovern karşısında hiç zorlanmadan yeniden başkanlığa seçildi.

dış politika
ocak 1969'da göreve başladıktan hemen sonra yabancı ülkelerdeki abd birliklerinin sayısını azaltıp, bunun yerine küçük devletlere yapılan ekonomik ve askeri yardımları arttırmayı öngören nixon doktrini'ni açıkladı. 1969 temmuz ayında ilan ettiği ve kendi adıyla anılacak bu doktrine göre abd gelecekte vietnam gibi bağlantılara girmeyecek ve yerel savaşlara savaşçı askerlerle katılmaktansa ekonomik ve askeri yardım verecekti.

dış politikada henry kissinger'dan destek gördü. dört yıl daha vietnamlı komünistlerle savaştıktan, milyonlarca ton bomba yağdırdıktan ve kamboçya'yı istilayı kararlaştırdıktan sonra, nixon doktrini uyarınca bir süre sonra vietnam'daki abd askerlerini geri çekmeye başlayarak ülkesini çinhindi batağından çıkarmayı başardı. paris antlaşmaları ocak 1973'te imzalandı.

antikomünist kişiliğine rağmen, sovyetler birliği ile tatminkar ilişkiler sürdürdü, aynı zamanda bu ülkeyi ziyaret eden ilk abd başkanı oldu. mayıs 1972'de yapılan bu ziyaretin sonunda, abd ile sovyetler birliği arasında nükleer silahların üretiminin sınırlandırılmasını öngören bir antlaşma imzalandı.

şubat 1972'de pekin'i ziyaret ederek 21 yıl aradan sonra çin ile abd arasındaki diplomatik ilişkileri yeniden başlattı.

kendinden önceki başkan lyndon b. johnson'un ihmal ettiği batı avrupa ile ilişkilere her zaman önem verdi. 1973 yılında yom kippur savaşı patlak verdiğinde, kissinger'ın giriştiği görüşmeler çatışmaların durmasına, sonra da i̇srail ve mısır arasında görüşmelerin başlamasına olanak verdi.

i̇ç politika
i̇ç politikada aynı başarıyı gösteremedi. karşı karşıya kaldığı en önemli sorun enflasyon oldu. ağustos 1971'de enflasyonu denetim altına almak amacıyla uygulamaya koyacağı yeni ekonomik politikaları açıkladı. fiyat ve ücretlerin sıkı bir biçimde denetlenmesini öngören bu politikaların yanı sıra amerikan dolarının altına çevrilebilirliğini (konvertibiletisini) durdurmak zorunda kaldı. abd doları'nın iki kez devalüe edilmesi ve devlet harcamalarının kısılmaya çalışılmasına rağmen, enflasyon denetim altına alınamadı ve bütçe açıkları abd tarihindeki en yüksek düzeye ulaştı.

bu iktisadi güçlükler (özellikle de artan enflasyon) ve ülkede gelişen toplumsal çalkantı karşısında muhafazakâr güçlere ve artık sokakta karışıklık istemeyen, siyahlara ve öbür etnik azınlıklara geçmişteki haksızlıklar yüzünden ödün verilmesine yanaşmayan ve "yoksulluğa karşı" mücadeleye karşı çıkan "sessiz çoğunluk"a dayandı.
 
18 aralık 1971 tarihinde imzaladığı alaska yerli talepleri çözümleme yasası da dönemindeki en önemli ekonomik ve toplumsal olaylardan biridir.

watergate skandalı

1972'de rakibi senatör george s. mcgovern'ı yenilgiye uğratarak yeniden başkan seçilen nixon'ın ikinci başkanlık döneminin en önemli olayı watergate skandalı oldu. başkanın yeniden seçilmesi komitesi (crp) tarafından kiralanmış beş kişinin demokratik partinin watergate adlı binadaki genel merkezinde yakalanmasıyla başlayan bu skandal olayların araştırılması sırasında büyüdü. olayı meydana çıkaran washington post, cumhuriyetçi partiyi, ocak 1973'ten itibaren de başkanın çevresini ve bizzat kendisini suçlamaya başladı.

suçlamalar karşısında nixon, hem senato ile işbirliği yapmayı, hem ilk zamanlarda olayla ilgili görüşmeleri kaydettiği teyp bantlarını adalete teslim etmeyi reddetti. bunun üzerine kongre, bir impeachment (yargı yoluyla görevden alma) davası açmayı kararlaştırdı. nisan 1974'te, nixon'ın nihayet izin vermesi üzerine kayıtların yayımlanması, kendi sonunu getirdi. başkanın yakın çalışma arkadaşlarından bazıları da olayla ilgili suçlu bulunup mahkûm olunca, temsilciler meclisi adalet komisyonu, temmuz 1974'te nixon'ın yargılanmasına karar verdi.

mahkeme üyelerinin çoğunun kendisine karşı oy kullanacağını anlayan nixon, 4 ağustos'ta watergate olayının gizlenmesi için çaba gösterdiği ve olaydan sonraki birkaç günde içinde, fbi'nin (federal soruşturma bürosu) olayı araştırmasını önlediğini itiraf etti. bu açıklama nedeniyle hem kongre, hem de parti içindeki desteğini yitirince, 8 ağustos akşamı başkanlıktan çekildiğini açıkladı. yardımcısı gerald r. ford 9 ağustos'ta başkanlığı devraldı. ford'un eylül 1974'te nixon'ı bağışladığını açıklaması kamuoyunda sert tepkilere yol açtı.

ölümü
1993 yılında eşi pat nixon'ı akciğer kanseri nedeniyle kaybeden nixon, geçirdiği beyin kanaması nedeniyle yatırıldığı hastanede 22 nisan 1994 tarihinde yaşamını yitirdi. doğum yeri olan california eyaletinin yorba linda şehrinde eşi pat nixon'ın yanında toprağa verildi.

popüler kültürde richard nixon 
all the president's men (1976) tarihli filmde watergate skandalının ortaya çıkarılışı etraflıca işlenmiştir.
 frost/nixon (oyun), i̇ngiliz peter morgan'ın yazdığı oyunda nixon'u frank langella canlandırmıştı. oyun ilk kez 2006'da londra'da sahnelendi.
 frost/nixon (film), yukarıdaki oyundan uyarlanmış 2008 tarihli filmi ron howard yönetmiş, nixon'u yine frank langella canlandırmıştı.
 nixon (film), 1995 tarihli abd yapımı bu biyografik filmi oliver stone yönetmiş, nixon'u anthony hopkins canlandırmıştı.
 nixon çin'de, amerikalı john adams'ın bestelediği 1987 tarihli opera. librettosunu alice goodman yazmıştır.
 nixon, futurama adlı çizgi dizide kompleksi bir devlet başkanı olarak gösterildi.
 richard nixon doctor who'da the impossible astronaut ve day of the moon bölümlerinde gösterildi. day of the moon bölümünün sonunda başkan doctor'a hatırlanacak mıyım? diye sordu.

eserleri 
 nixon, richard m. (1960) six crises, doubleday, 
 quotations from the would-be chairman: richard milhous nixon, edited by m. b. schnapper (washington: public affairs press, 1968)
 nixon, richard m. (1978) rn: the memoirs of richard nixon, simon & schuster, 
 nixon, richard m. (1980) the real war, sidgwick & jackson ltd. 
 nixon, richard m. (1982) leaders, random house .
 nixon, richard m. (1984) real peace, sidgwick & jackson ltd 
 nixon, richard m. (1987) no more vietnams, arbor house publishing 
 nixon, richard m. (1988) 1999: victory without war, simon & schuster 
 nixon, richard m. (1990) in the arena: a memoir of victory, defeat, and renewal, simon & schuster .
 nixon, richard m. (1992) seize the moment: america's challenge in a one-superpower world, simon & schuster 
 nixon, richard m. (1994) beyond peace, random house (1994) .

kaynakça

dış bağlantılar

 richard nixon vakfı 
 the nixon center, washington, d.c. 
 richard nixon başkanlık kütüphanesi 
 beyaz saray biyografisi

kaynakça 

|-

|-

|-

|-

|-

 
1913 doğumlular
orange county, kaliforniya doğumlular
1994 yılında ölenler
amerika birleşik devletleri devlet başkanları
richard
amerikalı avukatlar
amerikalı deniz subayları
amerikalı quakers
amerikalı antikomünistler
ii. dünya savaşı'nda amerikalı askerler
i̇skoç asıllı amerikalılar
kaliforniya'nın abd temsilciler meclisi üyeleri
kaliforniya'nın abd senatörleri
cumhuriyetçi parti (amerika birleşik devletleri) mensubu siyasetçiler
soğuk savaş'ta liderler
vietnam savaşı'nda kişiler
watergate skandalı
amerika birleşik devletleri tarihi (1964-80)
1960 amerika birleşik devletleri başkanlık seçimleri
new york'ta ölenler
beyin kanamasından ölenler
amerika birleşik devletleri başkan yardımcıları
amerikalı siyasetçiler
time yılın kişisi