I. Leonidas

leonidas (λεωνίδας) (d. mö 540 - ö. 11 ağustos mö 480), sparta kralı ve ii. anaxandridas'ın oğullarından biri. termopylae muharebesi sırasında ölmüştür.

agiad ailesinin on yedinci kuşağında, mö 489 veya mö 488 yılında, yarı kardeşinin kızı olan gorgo ile evlenmiş, i. cleomenes'in ardından tahta geçmiştir. sayıca çok üstün pers ordusuna karşı az sayıda askeriyle yürüttüğü termopylae muharebesi ile ünlüdür.

hayatı 
mö 480 yılında, ephor (tanrıların rahipleri)lar leonidas'la birlikte 300 kraliyet korumasını ve askerini thermopylae(termopylae) geçidi'ne, geçidi serhas komutanlığındaki pers ordusuna karşı korumak için göndermişlerdir. günümüzdeki bir hikâyeye göre, leonidas çok az bir gücü yanında götürmüştür. çünkü bile bile ölüme gittiğini düşünüyordur (bir kahin sparta'nın kurtuluşunun sadece krallardan birinin ölümüyle gerçekleşeceğini söylemiştir). aksine, görünüşe göre ephorlar bu plana carneia festivali ve yunan güçlerini korint girişinde yoğunlaştırma politikaları nedenlerinden ötürü isteksiz bir şekilde destek çıkmışlardır.

birkaç anekdot, leonidas ve spartalılar'ın eski çağlarda bile cesaretleriyle ünlü olduklarını gösterir. savaşın ilk gününde, serhas yunanlara silahlarını bırakmalarını söylediğinde, leonidas şöyle cevap vermişti: molōn labe ("gel de al"). üçüncü gün ise, leonidas adamlarına güzel bir kahvaltı etmelerini, çünkü akşam yemeğini hades'te yiyeceklerini söyledi.

i̇lk iki gün boyunca leonidas'ın adamları perslerin önden gelen saldırılarını durdurdular, fakat malisli ephialtes pers generali hydasnes'i dağ patikası üzerinden yunanların arkasına çıkartınca, leonidas ordusunu ikiye böldü. kendisi 300 spartalı, 700 thespiaeli ve 400 thebesli asker ile geçitte kalmaya devam etti. (bu olayda perslere karşı son direnişte spartalılar kırmızı pelerinlerini thespialıların siyah pelerinleriyle değişmiş ve bu ikisi arasında büyük bir dostluk başlamıştır. ancak ilerdeki dönemlerde thebes ve sparta arasında büyük bir savaş çıkacak ve thebes kazanacaktır.)

belki de hydarnes'in ordusunun çevresini sarmayı düşünüyordu: eğer öyle ise, bu hareketi başarısızlıkla sonuçlandı, ve az sayıdaki yunan ordusu iki taraftan sarılarak, teslim olan thebesliler hariç, yok edildi. bir başka teoriye göre leonidas geri kalan ordusunu, perslere karşı başka savaşlarda savaşabilmeleri için, evlerine geri gönderdi. geride kalan askerler ise, pers atlıların geri çekilen askerleri yok etmemesi için geçidi savunmaya devam etti.

leonidas savaş sırasında öldürüldü ve spartalılar ölü vücudunu alabilmek için çabaladılar. ancak karşılarındaki ordunun sayıca büyüklüğüne bakılınca da anlaşıldığı gibi, kralın vücudu persler tarafından ele geçirildi. herodot der ki, leonidas'ın kafası xerxes'in emriyle kesilmiş ve kalan vücudu da çarmıha gerilmiştir.

leonidas onurlu bir şekilde, spartalılar'a pek özgü olmayan feryatlarla ve yas tutularak gömülmüştür (spartalılar normalde savaşta gerçekleşen ölümü en şanlı ölüm olarak görürlerdi ve üzüntülerini dışa vurmazlardı, fakat delphi'deki kahin bu şekilde gömülmeyi, sparta'yı korumak için sparta kralının kaybı kehanetiyle birlikte emretmiştir). aşağıdaki yazıtı içeren oymalı bir aslan anıtı, leonidas'ın öldüğü yere, onun ve adamlarının kayıplarının anısına yapılmıştır:

git, spartalılar'a söyle, buradan geçen yabancı,
burada, kanunlarına itaat eden bizler, yatıyoruz. –– thermopyle'deki kitabe (simonides'in şiiri)

leonidas'ın yaşamı frank miller'ın 1998 yılında yayınladığı "300" adlı çizgi romanında çarpıcı bir şekilde anlatılmıştır. miller termopylae'i "sin city" adlı çizgi romanlarından uyarladığı filminde de "dwight mccarthy" adlı karakter üzerinde leonidas'a gönderme yaparak göstermiştir hikâye ayrıca steven pressfield'ın ateş geçitleri adlı romanında da anlatılmıştır. ayrıca 16 mart 2007 tarihinde bu konuyla ilgili 300 spartalı adlı bir film vizyona girmiştir.

kaynakça 

mö 5. yüzyılda yunanlar
mö 5. yüzyıl liderleri
antik yunan askerler
spartalılar
pers-yunan savaşlarında kişiler
savaşta ölen hükümdarlar