13 Aralık



olaylar 
 1522 - osmanlı padişahı i. süleyman, rodos'un teslimini istedi.
 1642 - hollandalı denizci abel tasman, yeni zelanda'yı keşfetti.
 1754 - osmanlı padişahı, iii. osman'ın saltanatı başladı.
 1789 - fransa'da, ulusal muhafız birliği (national guard) kuruldu.
 1805 - sırp i̇syanları ve kara yorgi'nin önderliği altında sırpların, belgrad'ı ele geçirmesi.
 1877 - 2. meclis-i mebusan, çalışmalarına başladı.
 1903 - i̇talyan asıllı amerikalı dondurma satıcısı italo marcioni, ilk dondurma külahının patentini aldı.
 1914 - mesudiye zırhlısı, çanakkale'de i̇ngiliz denizaltısı hms b11 tarafından batırıldı.
 1937 - japon i̇mparatorluk kara kuvvetleri, çin cumhuriyeti'nin başkenti nankin'i ele geçirdi.
 1937 - i̇lk seloteyp satışa sunuldu.
 1939 - kriegsmarine cep zırhlısı admiral graf spee ile kraliyet donanması kruvazörleri hms exeter, hms ajax ve hms achilles arasında río de la plata muharebesi başladı.
 1941 - ii. dünya savaşı: macaristan krallığı ve romanya krallığı, amerika birleşik devletleri'ne savaş ilan etti.
 1942 - çorum'da deprem: 25 kişi öldü, 589 ev yıkıldı.
 1949 - i̇srail, kudüs'ü başkent ilan etti. arap i̇srail savaşı'ndan sonra, eski kent ve doğu kudüs ürdün'de, batı kudüs de i̇srail'de kaldı. kent, bm kararlarına göre uluslararası kent ilan edilmişti.
 1957 - i̇ran'da deprem: 2 bin kişi öldü.
 1959 - başpiskopos makarios bağımsız kıbrıs cumhuriyeti'nin cumhurbaşkanlığına seçildi.
 1960 - fransa cumhurbaşkanı charles de gaulle'ün cezayir ziyareti olaylı geçti. fransız milliyetçilerinin çıkardığı olaylarda 123 kişi öldü.
 1960 - ankara sıkıyönetim komutanlığı, yeni gün ve öncü gazetelerini 3 gün süreyle kapattı.
 1967 - yunanistan kralı ii. konstantin'in, cuntaya karşı darbe girişimi başarısız oldu. albaylar cuntası iktidarı devam etti. kral ülkesini terk etmek zorunda kaldı.
 1969 - sovyetler birliği'nde, kamaz otomobil fabrikasının temeli atıldı.
 1974 - malta'da cumhuriyet ilan edildi.
 1978 - hollanda'da bir mahalle, kendisini "bağımsız devlet" ilan etti.
 1980 - piyade er zekeriya önge'yi öldürme suçundan yargılanıp ölüm cezasına çarptırılan 19 yaşındaki erdal eren'in infazı yapıldı.
 1981 - polonya'da general wojciech witold jaruzelski, sıkıyönetim ilan etti. 14 bin sendikalı işçi tutuklandı.
 1983 - 45. türkiye cumhuriyeti hükûmeti (13 aralık 1983 - 21 aralık 1987), göreve başladı.
 1986 - dünya ve olimpiyat şampiyonu halterci naim süleymanoğlu, türkiye’ye iltica etti.
 1995 - avrupa parlamentosu, türkiye ile imzalanan gümrük birliği anlaşmasını onayladı.
 1996 - kofi annan, birleşmiş milletler genel sekreteri seçildi.
 1998 - i̇talya'da düzenlenen 5. avrupa kros şampiyonası'nda türk genç bayan milli takımı şampiyon oldu.
 2002 - avrupa birliği genişlemesi: ab, 10 yeni devletin (güney kıbrıs, çekya, estonya, macaristan, letonya, litvanya, malta, polonya, slovakya ve slovenya) 1 mayıs 2004'ten itibaren üye olacağını açıkladı.
 2003 - abd askeri güçleri devrik irak devlet başkanı saddam hüseyin'i, irak'ta saklandığı yerde yakaladı.
 2004 - şili'nin eski diktatörü augusto pinochet'nin, 1970 ve 1980'li yıllardaki akbaba operasyonu sırasında suç işlediği gerekçesiyle evinde gözetim altında tutulmasına ve hakkında yeni dava açılmasına karar verildi.
 2005 - tmsf'nin satışa çıkardığı telsim, 4 milyar 550 milyon dolarla dünyanın en büyük mobil telekomünikasyon operatörlerinden olan birleşik krallık'tan vodafone'un şirketi, vodafone telekomünikasyon a.ş'ye ihale edildi.
 2011 - belçika liège'de düzenlenen intihar saldırısında 6 kişi öldü, 125 kişi yaralandı.

doğumlar 
 1521 - v. sixtus, papa (ö. 1590)
 1533 - xiv. eric, i̇sveç kralı (ö. 1577)
 1553 - henry iv, fransa kralı (ö. 1610)
 1640 - robert plot, i̇ngiliz natüralist (ö. 1696)
 1662 - francesco bianchini, i̇talyan filozof ve bilim insanı (ö. 1729)
 1678 - yongzheng, çin i̇mparatoru (ö. 1735)
 1724 - franz maria aepinus, alman bilim insanı (ö. 1802)
 1780 - johann wolfgang döbereiner, alman kimyacı (ö. 1849)
 1784 - louis, avusturya arşidükü (ö. 1864)
 1797 - heinrich heine, alman romantik şair ve yazar (ö. 1856)
 1816 - ernst werner von siemens, alman mühendis, mucit ve sanayici (ö. 1892)
 1818 - mary todd lincoln, amerika birleşik devletleri'nin 16. başkanı olan abraham lincoln'ün karısı (ö. 1882)
 1836 - franz von lenbach, alman ressam (ö. 1904)
 1887 - ramón grau, kübalı tıp doktoru ve küba devlet başkanı (ö. 1969)
 1887 - george pólya, macar matematikçi (ö. 1985)
 1902 - panayotis kanellopoulos, yunan yazar ve siyasetçi (ö. 1986)
 1902 - talcott parsons, amerikalı sosyolog (ö. 1979)
 1908 - elizabeth alexander, i̇ngiliz jeolog, akademisyen ve fizikçi (ö. 1958)
 1911 - trygve haavelmo, norveçli istatistikci, iktisatçı ve ekonometrici (ö. 1999)
 1915 - curd jürgens, alman-avusturyalı oyuncu (ö. 1982)
 1915 - balthazar johannes vorster, güney afrikalı siyasetçi (ö. 1983)
 1917 - antonino fernández rodríguez, i̇spanyol iş insanı (ö. 2016)
 1919 - hans-joachim marseille, alman luftwaffe pilotu (ö. 1942)
 1920 - george p. shultz, amerikalı iktisatçı, iş insanı ve devlet adamı (ö. 2021)
 1921 - turgut demirağ, türk yapımcı ve film yönetmeni (ö. 1987)
 1923 - philip anderson, amerikalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (ö. 2020)
 1925 - dick van dyke, amerikalı aktör, şarkıcı, dansçı ve komedyen
 1929 - christopher plummer, kanadalı film, tiyatro, dizi oyuncusu ve en i̇yi yardımcı erkek oyuncu akademi ödülü sahibi (ö. 2021)
 1934 - richard d. zanuck, akademi ödüllü amerikalı film yapımcısı (ö. 2012)
 1935 - türkan saylan, türk tıp doktoru, akademisyen ve yazar (ö. 2009)
 1936 - iv. ağa han, şiîliğin nizârî i̇smâil’îyye mezhebinin 49. i̇mamı
 1943 - i̇van kliun, rus ressam (d. 1873)
 1953 - ben bernanke, amerikalı ekonomist, finansçı, politikacı ve nobel ekonomi ödülü sahibi
 1957 - steve buscemi, amerikalı oyuncu ve yönetmen
 1964 - hideto matsumoto, japon müzisyen ve gitarist
 1967 - jamie foxx, amerikalı sinema oyuncusu ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahibi
 1969 - tony curran, i̇skoç oyuncu
 1972 - damien comolli, fransız futbol antrenörü
 1973 - emre aşık, türk futbolcu
 1975 - bahar mert, türk voleybolcu
 1975 - erdem akakçe, türk tiyatro ve sinema oyuncusu
 1978 - okan yalabık, türk sinema, dizi ve tv oyuncusu
 1980 - tülin şahin, türk top model
 1981 - amy lee, amerikalı vokalist, besteci ve rock grubu evanescence'ın kurucusu
 1982 - elisa di francisca, i̇talyan eskrimci
 1984 - santi gonzalez, i̇spanyol millî futbolcu
 1984 - hanna-maria seppälä, fin yüzücü
 1989 - taylor swift, amerikalı country ve pop şarkıcısı

ölümler 
 1051 - el-birûni, türk kökenli olduğu da ileri sürülen farslı matematikçi (d. 973)
 1124 - ii. callistus, 1 şubat 1119'dan öldüğü 1124 yılına kadar katolik kilisesi'nin başı ve papalık devleti'nin hükümdarı (d. 1065)
 1204 - musa bin meymūn, sefaradi yahudisi filozof, hahambaşı, talmud bilgini ve çoğaltıcısı (d. 1135)
 1250 - ii. friedrich, kutsal roma i̇mparatoru (d. 1194)
 1466 - donatello, floransalı heykeltıraş (d. 1386)
 1521 - i. manuel, 1495'ten 1521'e kadar portekiz kralı (d. 1469)
 1557 - niccolò tartaglia, i̇talyan matematikçi (d. 1500)
 1565 - conrad gesner, i̇sviçreli doğa bilimci (d. 1516)
 1721 - alexander selkirk, i̇skoç denizci (ıssız bir adada 4 yıl geçiren ve robinson crusoe romanına ilham kaynağı olan) (d. 1676)
 1754 - i. mahmut, osmanlı'nın 24. padişahı (d. 1696)
 1784 - samuel johnson, i̇ngiliz yazar ve leksikograf (d. 1709)
 1863 - friedrich hebbel, alman oyun yazarı (d. 1813)
 1881 - august šenoa, hırvat romancı, eleştirmen, editör, şair ve oyun yazarı (d. 1838)
 1889 - abraham behor kamondo, fransız bankacı, koleksiyoncu ve hayırsever (d. 1829)
 1908 - augustus le plongeon, britanyalı amatör arkeolog, eski eserler uzmanı ve fotoğrafçı (d. 1825)
 1926 - rudolf eisler, alman felsefeci (d. 1873)
 1927 - riyaziyeci mehmet nadir bey, türk matematikçi (d. 1856)
 1930 - fritz pregl, slovenyalı kimyacı ve nobel kimya ödülü sahibi (d. 1869)
 1931 - gustave le bon, fransız sosyolog ve antropolog (d. 1841)
 1935 - victor grignard, fransız kimyager ve nobel kimya ödülü sahibi (d. 1871)
 1943 - i̇van kliun, rus ressam, heykeltıraş ve sanat teorisyeni (d. 1873)
 1944 - vasiliy kandinskiy, rus ressam (d. 1866)
 1945 - irma grese, ii. dünya savaşı sırasında ravensbrück toplama kampı, auschwitz toplama kampı ve bergen-belsen toplama kamplarında yaklaşık 30.000 kadın çalışanın sorumlusu (d. 1923)
 1945 - josef kramer, nazi almanyasında ss subayı ve bergen-belsen toplama kampı'nın komutanı (d. 1906)
 1945 - cezmi or, türk atlet (d. 1921)
 1955 - egas moniz, portekizli nörolog, siyasetçi ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi (d. 1874)
 1959 - ali rıza artunkal, türk asker ve politikacı (d. 1881)
 1961 - grandma moses, amerikalı ressam (d. 1860)
 1966 - ahilya moshos, rum asıllı türk avukat ve siyasetçi
 1974 - yakup kadri karaosmanoğlu, türk romancı, gazeteci ve siyasetçi (d. 1889)
 1974 - john godolphin bennett, i̇ngiliz asker (d. 1897)
 1977 - oğuz atay, türk öykücü ve romancı (d. 1934)
 1979 - behçet necatigil, türk şair ve yazar (d. 1916)
 1980 - erdal eren, türk tdkp üyesi (d. 1961)
 1994 - antoine pinay, fransa başbakanı (d. 1891)
 2001 - chuck schuldiner, amerikalı gitarist ve solist (d. 1967)
 2002 - zal yanovski, kanadalı gitarist (d. 1944)
 2003 - fadva tukan, filistinli şair
 2009 - paul a. samuelson, amerikalı iktisatçı ve nobel i̇ktisat ödülü sahibi (d. 1915)
 2010 - richard holbrooke, amerikalı diplomat, dergi yayımcısı ve yazar (d. 1941)
 2013 - zafer önen, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1921)
 2015 - benedict anderson, i̇ngiliz-i̇rlanda kökenli amerikalı politikbilimci (d. 1936)
 2016 - thomas c. schelling, amerikalı ekonomist (d. 1921)
 2016 - zübeyde servet, mısırlı oyuncu (d. 1940)
 2016 - alan thicke, kanadalı oyuncu, şarkı sözü yazarı ve televizyon sunucusu (d. 1947)
 2017 - mustafa akgül, türk akademisyen, mühendis, matematikçi, bilgisayar bilimci ve aktivist (d. 1948)
 2017 - yurizan beltran, amerikalı porno yıldızı (d. 1986)
 2017 - warrel dane, amerikalı heavy metal şarkıcısı, söz yazarı, müzisyen ve aktör (d. 1961)
 2017 - ali kızıltuğ, türk halk ozanı (d. 1943)
 2018 - matti kassila, fin film yönetmeni (d. 1924)
 2018 - nancy wilson, amerikalı caz şarkıcısı (d. 1937)
 2019 - gerd baltus, alman tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1932)
 2019 - ushiomaru motoyasu, japon sumo güreşçisi (d. 1978)
 2020 - catie lazarus, amerikalı yazar, komedyen ve talk show sunucusu (d. 1976)
 2020 - otto barić, hırvat eski futbolcu ve teknik direktör (d. 1933)
 2020 - mandvulo ambrose dlamini, svazilandlı iş insanı ve siyasetçi (d. 1968)
 2020 - nur hossain kasemi, bangladeşli i̇slam alimi, siyasetçi, eğitimci, din adamı ve ruhani figür (d. 1945)
 2020 - jaroslav mostecký, çek bilimkurgu yazarı (d. 1963)

tatiller ve özel günler 

1213
13