2 Şubat



olaylar 
 506 - vizigotların sekizinci kralı ii. alaric, "roma hukukunun" bir koleksiyonu olan alaric'in dua kitabı'nı (breviarium alaricianum veya lex romana visigothorum) ilan etti.
 880 - lüneburg fundalığı savaşı: fransa kralı iii. louis, saksonya'daki lüneburg fundalığında i̇skandinav büyük kafir ordusu tarafından mağlup edildi.
 962 - translatio imperii: papa xii. john, yaklaşık 40 yıldır ilk kutsal roma i̇mparatoru olan kutsal roma i̇mparatoru i. otto'yu taçlandırdı.
 1032 - kutsal roma i̇mparatoru ii. conrad, burgundiya kralı oldu.
 1141 - i̇ngiltere kralı stephen'ın yenildiği ve i̇mparatoriçe matilda'nın müttefikleri tarafından ele geçirildiği lincoln savaşı oldu.
 1207 - bugünkü letonya ve estonya'dan oluşan terra mariana kuruldu.
 1438 - transilvanya köylü isyanının dokuz lideri torda'da idam edildi.
 1461 - güller savaşları: mortimer haçı savaşı i̇ngiltere, herefordshire'da yapıldı.
 1536 - i̇spanyol pedro de mendoza, günümüzde arjantin'in başkenti olan buenos aires'i kurdu.
 1645 - üç krallık savaşları: inverlochy savaşı, i̇skoçya'da yapılır.
 1653 - yeni amsterdam (daha sonra new york olarak değiştirildi) kuruldu.
 1709 - alexander selkirk, 4 sene 4 ay şili sahiline 400 mil uzaklıktaki bir adada tek başına yaşadıktan sonra kurtarıldı. daniel defoe'nun robinson crusoe adlı kitabına model olmuştur.
 1848 - meksika-amerika savaşı: guadalupe hidalgo antlaşması imzalandı.
 1848 - kaliforniya'da altına hücum başladı. servet arayan çinli göçmenlerle dolu ilk gemi san francisco'ya vardı.
 1850 - brigham young, fort utah'daki savaş'ta timpanogolara savaş ilan eder.
 1868 - i̇mparatorluk yanlısı güçler osaka kalesi'ni tokugawa şogunluğundan ele geçirdi ve yaktı.
 1876 - mlb'un baseball profesyonel beyzbol kulüpleri ulusal ligi kuruldu.
 1880 - cadde ve sokakların gece aydınlatılması uygulamasına ilk defa wabash'ta (hindistan) başlandı.
 1887 - punxsutawney, pennsylvania'da ilk dağ sıçanı günü kutlanır.
 1899 - melbourne'da düzenlenen avustralya özel kişiler konferansı, avustralya'nın başkenti canberra'nın sydney ile melbourne arasında yer almasına karar verir.
 1901 - kraliçe victoria'nın cenaze töreni gerçekleştirilir.
 1909 - paris film kongresi açılıyor. avrupalı üreticilerin birleşik devletler'deki mpcc karteline bir eşdeğer oluşturma girişimi.
 1913 - grand central terminal new york city'de açılır.
 1914 - i̇stanbul'da elektrikli tramvay i̇şletmesi açıldı.
 1920 - tartu barış antlaşması estonya ile rusya arasında imzalandı.
 1922 - james joyce'un en önemli eseri olan ulysses yayımlandı. kitabın yayımlandığı bu gün, aynı zamanda i̇rlandalı yazarın doğum günüdür.
 1924 - sovyetler birliği'nde vladimir i̇lyiç lenin'in ölümüyle boşalan komiserler konseyi başkanlığı'na, aleksey i̇vanoviç rikov getirildi.
 1925 - nome'a serum koşusu: köpek kızakları, iditarod yarışına ilham veren difteri serumuyla nome, alaska'ya ulaşıyor.
 1928 - ankara çimento fabrikası açıldı.
 1934 - amerika birleşik devletleri i̇hracat-i̇thalat bankası kuruldu.
 1935 - kız teknik yüksek öğretmen okulu kuruldu.
 1935 - i̇lk yalan makinesi, leonarde keeler tarafından denendi.
 1938 - bursa merinos fabrikası, atatürk tarafından törenle açıldı.
 1942 - osvald grubu, vidkun quisling'in başkan oluşunu protesto etmek için norveç'teki ilk aktif nazi karşıtı direniş olayından sorumlu oldu.
 1943 - ii. dünya savaşı: stalingrad muharebesi'nin ardından son alman 6. ordu birlikleri de sovyet birliklerine teslim oldu.
 1957 - i̇stanbul i̇şçi sendikaları birliği bir bildiri yayımlayarak grev hakkı istedi. i̇stanbul i̇şçi sendikaları birliği'ne 47 sendika bağlıydı.
 1958 - ünlü soprano maria callas, roma'da vincenzo bellini'nin norma operasının galasında hastalığını ileri sürerek konser bitmeden sahneyi terk etti.
 1959 - hindistan'da kongre partisi liderliğine i̇ndira gandhi seçildi. i̇ndira gandhi hindistan'da parlamenter sistemin kurucusu cavaharlal nehru'nun kızı.
 1959 - sovyetler birliği'nin kuzeyindeki ural dağları'nda dokuz deneyimli kayakçı gizemli koşullar altında ölür.
 1962 - 400 yıl sonra ilk kez neptün ve plüton aynı hizaya geldiler.
 1966 - pakistan, 1965 hint-pakistan savaşı'ndan sonra keşmir ile altı maddelik bir gündem önerdi.
 1967 - american basketball association (aba) kuruldu. aba, 1976 yılında nba ligine dahil olarak faaliyetine son vermiştir.
 1967 - devlet planlama teşkilatı müsteşarlığına, başbakanlık özel teknik müşaviri turgut özal getirildi.
 1971 - i̇di amin, uganda'da bir darbe ile iktidarı ele geçirdi.
 1971 - sulak alanların korunması ve sürdürülebilir kullanımı için uluslararası ramsar sözleşmesi mazandaran, ramsar, i̇ran'da imzalandıı.
 1974 - f-16 savaşan şahinler abd'de ilk uçuşunu yaptı.
 1980 - türkiye'de 12 eylül 1980 darbesi'ne giden süreç (1979- 12 eylül 1980): ankara'da silahlı bir gruba müdahale eden askerlerden piyade er zekeriya önge, sol görüşlü militan erdal eren tarafından vurularak öldürüldü. kalaslar arasında saklanan eren, silahıyla beraber yakalandı.
 1980 - raporlar, fbi'ın abscam operasyonunda yozlaşmış olduğu iddia edilen kongre üyelerini hedef aldığını ortaya çıkarır.
 1981 - millî güvenlik konseyi, eski sosyal güvenlik bakanlarından hilmi i̇şgüzar'ı, hakkındaki iddiaların incelenmesi için yüce divan'a sevk etmeyi kararlaştırdı.
 1982 - suriye'nin büyük şehirlerinden hama'da, müslüman kardeşler örgütüne yönelik büyük bir operasyon yapıldı. operasyonda binlerce kişi yaşamını yitirdi. bu olay tarihe hama katliamı olarak geçti.
 1984 - vergi iadesine ilişkin yasa yürürlüğe girdi. böylece 1 ocak 1984 tarihinden itibaren ücretlilerin, memurların, emeklilerin, bunların eş ve çocuklarının ve bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının kira giderleri hariç, ev eşyaları, yiyecek ve giyecek için yaptıkları harcamalar ile eğitim ve sağlık harcamaları vergi iadesine tabi olacak.
 1987 - 1986 halk gücü devrimi'nden sonra filipinler yeni bir anayasa çıkardı.
 1989 - son sscb askeri birliği de kabil'i terk etti. böylece afganistan'daki dokuz yıllık rus işgali sona ermiş oldu.
 1990 - güney afrika devlet başkanı de klerk, afrika ulusal kongresi'ne konulan 30 yıllık yasağı kaldırdı. aralarında nelson mandela'nın da bulunduğu siyasi mahkûmların en kısa sürede serbest bırakılacağını söyledi.
 1991 - silopi ve cizre'ye gazetecilerin girmesi yasaklandı.
 1995 - i̇stanbul devlet güvenlik mahkemesi, düşünce özgürlüğü ve türkiye adlı kitabı toplatma kararı aldı.
 1995 - özelleştirme i̇daresi başkanlığı, et ve balık kurumu'nu 2 yıl hiç ödemesiz 1,5 trilyona hak-i̇ş'e bağlı öz tütün, müskirat, gıda sanayii ve yardımcı i̇şçileri sendikası'na sattı.
 1997 - ankara sincan'da refah partili belediyenin düzenlediği "kudüs gecesi" tepkiye yol açtı. türkiye, sincan'daki konuşması nedeniyle i̇ran'ın ankara büyükelçisi muhammed rıza bagheri'yi resmen protesto etti.
 2000 - fildişi sahili millî futbol takımı, afrika kupası'nın ilk turunda elenince, ülkenin diktatörü futbolcuların tümünü bir askeri kampa hapsettirdi.
 2000 - texas instruments tarafından geliştirilen dlp cinema teknolojisi ile philippe binant tarafından gerçekleştirilen avrupa'daki (paris) ilk dijital sinema projeksiyonu.
 2002 - orange prensi willem-alexander ve máxima zorreguieta cerruti'nin düğünü.
 2004 - konya'nın selçuklu ilçesinde bulunan 11 katlı zümrüt apartmanı, yapım hatası nedeniyle çöktü: 92 kişi öldü.
 2004 - i̇sviçreli tenisçi roger federer, yeni bir rekor olan 237 hafta tutacağı bir pozisyon olan 1 numaralı tek erkekler oyuncusu oldu.
 2005 - kanada hükûmeti, resmî evlilik yasası'nı çıkarır. bu yasa 20 temmuz 2005'te aynı cinsiyetten evliliği yasallaştırarak yasalaşacaktı.
 2007 - birleşmiş milletler "i̇klim raporu" açıklandı. küresel ısınmanın insan yaşamını tehdit ettiği uyarısı yapıldı.
 2007 - i̇talyan futbolunun en üst basamağı olan serie a'da catania ile palermo arasındaki sicilya derbisinde çatışma çıktı, polis memuru filippo raciti hayatını kaybetti. bu olay i̇talya'daki stadyum düzenlemelerinde büyük değişikliklere yol açtı.
 2009 - ergenekon davası kapsamında 41’i tutuklu 86 sanığın yargılandığı davanın 46. duruşmasında ifade veren sami hoştan, "susurluk kazasındaki kayıp çanta bende." dedi.
 2012 - mv rabaul queen feribotu, papua yeni gine kıyılarında, finschhafen bölgesi yakınlarında battı ve tahmini olarak 146-165 kişi öldü.

doğumlar 
 137 - didius julianus, roma i̇mparatoru (ö. 193)
 1208 - jaime i (fatih jaime), aragon kralı (ö. 1276)
 1455 - johan, danimarka kralı (ö. 1513)
 1487 - jános zápolya, erdel voyvodası ve macaristan kralı (ö. 1540)
 1503 - katherine tudor, vii. henry ve yorklu elizabeth'in sekizinci ve son çocukları (ö. ?)
 1522 - lodovico ferrari, i̇talyan matematikçi (ö. 1565)
 1526 - konstanty wasyl ostrogski, lehistan-litvanya birliği'ne mensup ortodoks prens (ö. 1608)
 1649 - xiii. benedictus, i̇talyan papa (ö. 1730)
 1650 - viii. alexander, papa (ö. 1691)
 1700 - johann christoph gottsched, alman yazar (ö. 1766)
 1717 - ernst gideon von laudon, avusturyalı asker (ö. 1790)
 1754 - charles-maurice de talleyrand-périgord, fransız siyaset adamı (ö. 1838)
 1766 - william townsend aiton, i̇ngiliz botanikçi (ö. 1849)
 1767 - johann heinrich friedrich link, alman doğabilimci ve botanikçi (ö. 1851)
 1791 - william elford leach, i̇ngiliz etnomolog, zoolog ve ansiklopedist (ö. 1836)
 1802 - jean baptiste boussingault, fransız kimyacı (ö. 1887)
 1818 - joseph weydemeyer, prusya ve abd ordusunda subay, gazeteci, siyasetçi ve marksist devrimci (ö. 1866)
 1827 - oswald achenbach, alman doğa ressamı (ö. 1905)
 1838 - vasili vasilyevski, rus tarihçi (ö. 1899)
 1844 - william arnson willoughby, amerikalı doktor ve siyaset adamı (ö. 1908)
 1849 - william jay gaynor, amerikalı siyasetçi (ö. 1913)
 1865 - ćiro truhelka, hırvat arkeolog ve tarihçi (ö. 1942)
 1866 - enrique simonet, i̇spanyol ressam (ö. 1927)
 1871 - joe roberts, amerikan sessiz sinema oyuncusu (ö. 1923)
 1873 - konstantin von neurath, nazi almanyası'nın dışişleri bakanı (ö. 1956)
 1882 - james joyce, i̇rlandalı yazar (ö. 1941)
 1882 - friedrich dollmann, nazi almanyası generali (ö. 1944)
 1882 - marigo posio, arnavut ulusal uyanış ve bağımsızlık hareketi'nin aktivisti (ö. 1932)
 1885 - mikhail frunze, sovyet askerlik teorisyeni ve kızıl ordu'nun kurucularından (ö. 1925)
 1885 - henry hugh gordon stoker, i̇ngiliz sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 1966)
 1886 - frank lloyd, britanyalı film yönetmeni, yapımcısı ve senarist (ö. 1960)
 1887 - ernst hanfstaengl, adolf hitler için çalışan yabancı basın sekreteri (ö. 1975)
 1887 - noah young, amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1958)
 1889 - jean de lattre de tassigny, fransız mareşal (ö. 1952)
 1891 - antonio segni, i̇talya cumhurbaşkanı (ö. 1972)
 1893 - damdin sühbatur, moğol halk partisi kurucusu ve komünist lider (ö. 1923)
 1893 - dick pym, i̇ngiliz millî kaleci (ö. 1988)
 1894 - safiye ali, türk tıp doktoru (ö. 1952)
 1894 - evelyn ellis, amerikalı oyuncu (ö. 1958)
 1895 - friedrich jeckeln, ss-obergruppenführer ve ss ve polis lideri (ö. 1946)
 1895 - george halas, amerikalı amerikan futbolu oyuncusu, koçu ve takım sahibi (ö. 1983)
 1896 - kazimierz kuratowski, polonyalı matematikçi ve mantıkçı (ö. 1980)
 1902 - alvarez bravo, meksikalı fotoğrafçı (ö. 2002)
 1905 - ayn rand, rus asıllı amerikalı yazar (ö. 1982)
 1911 - alfred preis, avusturyalı mimar (ö. 1993)
 1926 - valéry giscard d'estaing, fransız politikacı (ö. 2020)
 1928 - ciriaco de mita, i̇talyan siyasetçi (ö. 2022)
 1932 - şekip ayhan özışık, türk besteci (ö. 1981)
 1936 - metin oktay, türk futbolcu (ö. 1991)
 1937 - zacharie noah, kamerunlu futbolcu (ö. 2017)
 1938 - ayla gürses, türk ses sanatçısı (yıldırım gürses'in eşi) (ö. 2015)
 1939 - dale t. mortensen, amerikalı ekonomist (ö. 2014)
 1942 - graham nash, i̇ngiliz müzisyen, şarkıcı ve şarkı sözü yazarı
 1943 - özden örnek, türk asker ve türk deniz kuvvetleri'nin 20. komutanı (ö. 2018)
 1945 - kerem yılmazer, türk tiyatrocu (ö. 2003)
 1946 - salih kalyon, türk oyuncu
 1947 - farrah fawcett, amerikalı oyuncu (ö. 2009)
 1952 - carol ann susi, amerikalı aktris (ö. 2014)
 1952 - park geun-hye, güney kore cumhurbaşkanı
 1956 - adnan oktar, türk yazar
 1958 - george grigore, rumen yazar, tercüman, araştırmacı ve doğu bilimci
 1961 - kenan çamurcu, türk millî halterci, gazeteci ve siyasetçi
 1962 - philippe claudel, fransız yazar, senarist ve film yönetmeni
 1962 - andy fordham, i̇ngiliz profesyonel dart oyuncusu
 1963 - eva cassidy, amerikalı şarkıcı (ö. 1996)
 1963 - andrej kiska, slovakyalı bir hayırsever, girişimci ve siyasetçi
 1969 - dana international, i̇srailli şarkıcı-şarkı yazarıdır
 1970 - jennifer westfeldt, amerikalı oyuncu ve senarist
 1971 - arly jover, i̇spanyol oyuncu ve dansçıdı
 1972 - nilgül badakal, türk şarkıcı
 1977 - shakira, kolombiyalı şarkıcı
 1977 - libor sionko, çek eski millî futbolcudur.
 1979 - fani halkia, yunan atlet
 1980 - oleguer presas, i̇spanyol futbolcudur
 1981 - emre aydın, türk pop rock sanatçısı
 1983 - eypio, türk rap sanatçısı
 1983 - carolina klüft, i̇sveçli dünya, olimpiyat ve avrupa şampiyonu heptatlettir
 1985 - silvestre varela, portekizli millî futbolcudur
 1986 - gemma arterton, i̇ngiliz aktris, aktivist ve film yapımcısı
 1987 - faydee, lübnan asıllı avustralyalı şarkıcı, söz yazarı ve yapımcı
 1987 - gerard piqué, i̇spanyol futbolcu
 1987 - victoria song çinli şarkıcı
 1988 - zosia mamet, amerikalı oyuncu
 1990 - selahattin paşalı, türk oyuncu 
 1990 - edin višća, bosnalı millî futbolcu
 1991 - nathan delfouneso, i̇ngiliz futbolcudur
 1993 - ravel morrison, i̇ngiliz futbolcudur
 1996 - paul mescal, i̇rlandalı aktör
 1996 - harry winks, i̇ngiliz millî futbolcudur

ölümler 
 1218 - rostovlu konstantin, vladimir prensi (d. 1186)
 1250 - xi. erik, i̇sveç kralı (d. 1216)
 1449 - i̇bn hacer el-askalanî, arap hadis, fıkıh ve tefsir bilgini (d. 1372)
 1594 - giovanni pierluigi da palestrina, i̇talyan kutsal müzik bestecisi ve müzikal kompozitör (d. 1525)
 1704 - guillaume de l'hôpital, fransız matematikçi (d. 1661)
 1769 - xiii. clemens, papa (d. 1693)
 1793 - william aiton, i̇skoç botanikçi (d. 1793)
 1805 - thomas banks, i̇ngiliz heykeltıraş (d. 1735)
 1836 - letizia ramolino, i̇talyan asilzade, i. napolyon'un annesi (d. 1750)
 1891 - kostaki musurus paşa, rum asıllı osmanlı paşası (d. 1807)
 1893 - carl christoffer georg andræ, danimarkalı siyasetçi ve matematikçi (d. 1812)
 1907 - dmitri mendeleev, rus kimyacı (d. 1834)
 1917 - zaynulla rasulev, başkurt dini lider (d. 1833)
 1918 - ‎john l. sullivan‎‎, amerikalı boksör ‎(d. 1858)
 1940 - vsevolod meyerhold, rus tiyatro oyuncusu, yapımcı ve yönetmen (d. 1874)
 1945 - hüseyngulu sarabski, azeri operacı, oyuncu ve yönetmen (d. 1879)
 1956 - robert mcalmon, amerikalı yazar, şair ve yayıncı (d. 1896)
 1957 - grigori landsberg, sovyet fizikçi (d. 1890)
 1961 - hovsep orbeli, sovyet şarkiyatçı ve akademisyen (d. 1887)
 1966 - hacı ömer sabancı, türk iş insanı ve sabancı holding'in kurucularından (d. 1906)
 1966 - henry hugh gordon stoker, i̇ngiliz sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1885)
 1969 - boris karloff, i̇ngiliz oyuncu (d. 1887)
 1970 - bertrand russell, i̇ngiliz matematikçi, filozof ve nobel edebiyat ödülü sahibi (d. 1872)
 1974 - imre lakatos, macar filozof (d. 1922)
 1974 - orhan avşar, türk müzisyen (d. 1917)
 1979 - sid vicious, britanyalı müzisyen (d. 1957)
 1980 - william howard stein, amerikalı kimyacı ve nobel kimya ödülü sahibi (d. 1911)
 1980 - zekeriya önge, türk asker (d. 1960)
 1987 - alistair maclean, i̇skoçyalı romancı (d. 1922)
 1988 - marcel bozzuffi, fransız sinema oyuncusu (d. 1928)
 1989 - ondrej nepela, slovak buz patencisi (d. 1951)
 1995 - donald pleasence, i̇ngiliz oyuncu (d. 1919)
 1996 - gene kelly, amerikalı oyuncu (d. 1912)
 1996 - müfide i̇lhan, türk öğretmen ve siyasetçi (d. 1911)
 1998 - haroun tazieff, fransız yanardağ bilimcisi ve yerbilimci (d. 1914)
 2000 - teruki miyamoto, japon eski millî futbolcu (d. 1940)
 2005 - max schmeling, alman boksör ve dünya ağır sıklet şampiyonu (d. 1905)
 2011 - defne joy foster, türk dizi oyuncusu, sunucu ve dj (d. 1975)
 2013 - john kerr, amerikalı oyuncudur (d. 1931)
 2013 - chris kyle, amerikalı keskin nişancı (d. 1974)
 2014 - eduardo coutinho, brezilyalı film yönetmeni, senarist ve aktör (d. 1933)
 2014 - philip seymour hoffman, amerikalı oyuncu, yönetmen ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahibi (d. 1967)
 2014 - rüştü kazım yücelen, türk siyasetçi (d. 1948)
 2015 - andriy kuzmenko, ukraynalı şarkıcı (d. 1968)
 2016 - i̇brahim arıkan, türk iş insanı (d. 1941)
 2016 - bob elliott, amerikalı oyuncu ve komedyen (d. 1923)
 2016 - luiz felipe lampreia, brezilyalı diplomat ve sosyolog (d. 1941)
 2017 - josé antonio alonso, i̇spanyol sosyalist siyasetçi, eski bakan (d. 1960)
 2017 - angelo bissesarsingh, trinidad ve tobagolu tarihçi ve yazardır (d. 1982)
 2017 - predrag matvejević, bosna-hersekli yazar ve fransız dili ve edebiyatı profesörü (d. 1932)
 2017 - shunichiro okano, japon eski millî futbolcu ve teknik direktördür (d. 1931)
 2017 - miltos papapostolu, eski yunan futbolcu ve teknik direktördür (d. 1935)
 2017 - jeff sauer, amerikalı eski buz hokeyi oyuncusu ve çalıştırıcı (d. 1943)
 2017 - ruan posheng, çinli siyasetçi ve bürokrat (ö. 1916)
 2018 - dave barrett, kanadalı siyasetçi (d. 1930)
 2018 - john huntsman sr., amerikalı i̇ş insanı ve hayırseverdir (d. 1937)
 2018 - ole thestrup, danimarkalı oyuncu (d. 1948)
 2019 - catherine burns, amerikalı tiyatro, sinema, radyo ve televizyon oyuncusu (d. 1945)
 2019 - walter james edyvean, amerikan roma katolik piskopos (d. 1938)
 2019 - carol emshwiller, amerikalı yazar (d. 1921)
 2020 - bernard ebbers, kanadalı-amerikalı iş insanı ve hükümlü (d. 1941)
 2020 - mad mike hoare, i̇rlandalı asker, serüvenci ve paralı asker (d. 1919)
 2020 - mike moore, yeni zelandalı siyasetçi, sendikacı ve yazar (d. 1949)
 2021 - cecilia guimarães, portekizli aktris (d. 1927)
 2021 - millie hughes-fulford, amerikalı tıbbi araştırmacı, moleküler biyolog ve nasa yükleme uzmanı (d. 1945)
 2021 - tom moore, i̇ngiliz ordusu'nda görev almış eski rütbeli asker (d. 1920)
 2021 - fausta morganti, san marino'nun iki kaptan naibinden biriydi (d. 1944)
 2022 - monica vitti, i̇talyan sinema ve dizi oyuncusu (d. 1931)
 2023 - solomon perel, i̇srailli bir yazar (d. 1925)
 2023 - barbara wilk-ślizowska, polonyalı jimnastikçi (d. 1935)
 2023 - john zizioulas, rum ortodoks papazı ve teolog (d. 1931)

tatiller ve özel günler 
 dünya sulak alanlar günü

0202
02