Ahmet Altan

ahmet hüsrev altan (d. 2 mart 1950; ankara), türk yazar ve gazeteci.

1980 döneminde türkiye'nin eserleri çok okunan yazarlarından birisidir. tehlikeli masallar, kılıç yarası gibi, aldatmak çok ilgi gören romanlarındandır.  uzun yıllar yayın sektöründe gazeteci olarak muhabirlikten genel yayın yönetmenliğine kadar çeşitli görevlerde bulundu. taraf gazetesinin genel yayın yönetmenliğini yaptı. 15 temmuz darbe girişimi'nin ardından tutuklandı, yargılandığı davada ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası aldı.

hayatı 
1950 yılında ankara'da doğdu. annesi kerime altan, babası gazeteci çetin altan'dır. 1959 yılında ailecek i̇stanbul'a geldiler. altan,  ortaöğrenimini değişik okullarda devam etti. bir süre robert kolej'e devam ettikten sonra ted ankara koleji'nde yatılı olarak okudu. liseyi 1970 yılında i̇stanbul kültür koleji'nde tamamladı. 18 yaşında, lise öğrencisi iken evlendi. 1972 yılında bir kızı, 1980 yılında bir oğlu oldu. bir süre orta doğu teknik üniversitesi'ne devam etti. 1981 yılında i̇stanbul üniversitesi i̇ktisat fakültesi'nden mezun oldu ve gazeteciliğe başladı.

gazetecilik yaşamı
gazeteciliğe hürriyet gazetesinde gece muhabiri olarak başladı. aynı gazetede şef muhabir, haber şefi, dış haberler editörü, köşe yazarı olarak çalıştı. güneş, milliyet ve yeni yüzyıl gazetelerinde uzun yıllar köşe yazarlığı yaptı. milliyet gazetesinde çalıştığı dönemde, gazetede kürtler'in çoğunluğu oluşturduğu kurgusal bir “kürdiye” ülkesinden bahseden yazısı nedeniyle gazetedeki işine son verildi.

2007 yılında taraf gazetesinin kurucuları arasında yer alan ahmet altan, alev er ile birlikte gazetenin genel yayın yönetmenliğini üstlendi. daha sonra alev er'in ayrılmasıyla bu görevi tek başına yürüttü. kum saati başlıklı köşesinde yazılar yazdı. eylül 2008'de ermeni kırımı’nın kurbanlarına adadığı bir köşe yazısı nedeniyle türk ceza kanunu'nun 301'inci maddesine istinâden türklüğe hakaret etmekle suçlandı. taraf gazetesi 2009 yılında leipzig bankası medya vakfı tarafından verilen dünyanın prestijli basın ödüllerinden biri olan özgürlük ve medyanın geleceği ödülü'ne, 2011'de de hrant dink vakfı tarafından özgür ve adil bir dünya için çalışan, ilham ve umut ışığı kişilere verilen hrant dink barış ödülü'ne layık görüldü. altan, aralık 2012'de yasemin çongar ile birlikte taraf gazetesindeki görevinden istifa etti.

taraf'taki yazılarına son vermesinin ardından 2015'e dek roman yazdı. 7 ekim 2015'te gazeteciliğe geri döndü ve haberdar'da yazmaya başladı.

tv programcılığı 
doksanlı yılların ortalarında neşe düzel ile birlikte star tv'de kırmızı koltuk isimli tartışma programını hazırladı ve sundu.

romancılığı 
i̇lk edebî eseri "paltolu donkişot" adlı iki kişilik piyes idi. 1982 yılından itibaren romanlar ve deneme kitapları yayımladı. i̇lk romanı dört mevsim sonbahar'da  postmodern ögeleri kullandı ve romanın kendisini romanın konusu haline getiren üstkurmaca tarzı ile kaleme aldı. bu romanı ile akademi kitabevi roman büyük ödülü'ne değer görüldü.

1985 yılında ikinci romanı sudaki i̇z yayımlandı. çok satan ve çok eleştirilen bu roman, yayımlanmasından dokuz ay sonra müstehcenlikle suçlanarak toplatıldı. i̇ki yıl süren yargılamadan sonra içindeki iki buçuk sayfalık bir bölümün müstehcen içerik olduğuna ve imhasına karar verildi. kitap, müstehcen olduğuna karar verilen kısımları siyah bantla kapatılıp, mahkemenin sakıncalı bulduğu cümleleri içeren kararı da kitabın başına eklenerek yeniden yayımlandı.

1991'de üçüncü romanı yalnızlığın özel tarihi yayımlandı. i̇lk romanında kullandığı üstkurmacanın çeşitli alt tekniklerini dördüncü romanı tehlikeli masallar'da uyguladı. bir türlü vazgeçilmeyen eski sevgilisiyle yeni bir sevgili arasında duyguları gidip gelen yalnız bir ini anlattığı bu roman, yılın en çok okunan romanlarından biri oldu.

1998 yılında yayımlanan beşinci romanı kılıç yarası gibi, yunus nadi roman ödülü'ne değer görüldü. kılıç yarası gibi'nin devamı sayılabilecek altıncı romanı i̇syan günlerinde aşk, 2001 yılında yayımlandı. bu iki romanda ii. abdülhamid dönemindeki yönetim anlayışına,  i̇ttihat ve terakki cemiyeti'nin faaliyetlerine geniş yer verdi.  bu romandan sonra "kristal denizaltı", "ve kırar göğsüne bastırırken" adlı deneme kitaplarını "aldatmak" ve "en uzun gece" romanlarını yayımladı.  bir kadının kocasını aldatırken, neredeyse an be an hissettiklerini anlattığı aldatmak, beş günde yüz bin adet satıldı.

ara verdiği romancılığa 2012'de taraf gazetesindeki görevinden istifa ettikten sonra yeniden döndü. son romanı en uzun gece'den sekiz yıl sonra 2015 yılında son oyun adlı romanını yayımladı. bu romanın kahramanı da uzun süredir roman yazamamış bir romancı idi. i̇ki yıl sonra yayımladığı ölmek kolaydır sevmekten adlı romanda  1912-1913 yıllarında toplam altı aylık bir sürede osmanlı i̇mparatorluğu’nda yaşanan olayları bir ailenin fertlerinin hatırladıklarına dayanarak anlattı.  kılıç yarası gibi ve i̇syan günlerinde aşk romanlarındaki ailenin bireyleri bu romanda günümüzde yaşayan torunları osman’la konuşarak tekrar okuyucuyla buluştular.

özel hayatı 

yazar ve eski milletvekili çetin altan'ın oğlu, i̇stanbul üniversitesi i̇ktisat profesörü ve yazar mehmet altan'ın ağabeyidir. sanem altan ve kerem altan adında iki çocuk babasıdır.

ahmet altan bir ateisttir.

davalar 
altan, 17 nisan 1995'te milliyet gazetesinde yayımlanan “atakürt” başlıklı köşe yazısı nedeniyle devlet güvenlik mahkemesi'nde yargılanıp 1 yıl 8 ay hapis cezası aldı, gazetedeki işinden de kovuldu.

4 ocak 2012'de roboski katliamı ile ilgili kaleme aldığı “devlet yardakçılığı ve ahlak” başlıklı yazısıyla başbakan recep tayyip erdoğan'a basın yoluyla hakaret ettiği gerekçesiyle 1 yıl 2 ay hapis cezasına çarptırıldı. mahkeme hapis cezasını 7 bin lira adli para cezasına çevirdi.

2 eylül 2015'te samanyolu haber kanalında katıldığı bir programdaki konuşmalarından dolayı altan hakkında ‘cumhurbaşkanı’na, hükûmete, kamu görevlilerine hakaret ve halkı kin ve düşmanlığa sevk etmek’ iddiasıyla soruşturma başlatıldı.

15 temmuz darbe girişimi'nin ardından başlatılan soruşturma kapsamında ahmet altan ile kardeşi mehmet altan, 10 eylül 2016 sabahında gözaltına alındı. altan kardeşlerin, nazlı ilıcak ile beraber 14 temmuz 2016'da (darbeden bir gün önce) çıktıkları tv programında “sübliminal darbe mesajı” verdikleri nedeniyle haklarında gözaltı işlemi uyguladığı belirtildi. bu bağlamda ahmet altan, aynı zamanda darbeyi önceden bilmekle de suçlandı.

gözaltına alındıktan 12 gün sonra ifadesi alındı ancak savcılıkta açıklama yapacağını belirterek emniyet'te yöneltilen hiçbir soruyu yanıtlamadı. bu sırada altan kardeşlerin avukatlarıyla adliyede beraber bulunan hdp milletvekili garo paylan, altanlar hakkında verilen kararın daha avukatlara bile bildirilmeden önce, sabah gazetesinin internet sayfasında yayınlanmasına tepki gösterdi. kararın ardından ahmet altan tutuksuz yargılanmak üzere adlî kontrol şartıyla serbest bırakıldı ancak kardeşi mehmet altan tutuklandı.

serbest bırakılmasının üstünden 24 saat geçmeden başsavcılığın itirazı üzerine nöbetçi 1. sulh ceza hakimliğince hakkında yakalama kararı çıkartıldı. ‘fetö üyesi olmak’ ve ‘hükûmeti ortadan kaldırmaya teşebbüs etmek’ suçlamasıyla tutuklandı.

i̇stanbul 6. ağır ceza mahkemesi'nin 4 kasım 2019 tarihli kararıyla “fetö terör örgütüne yardım etmek” suçundan 10 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı ve adli kontrol şartıyla tahliye edildi. 12 kasım 2019 tarihinde tekrar tutuklandı. 14 nisan 2021 tarihinde 4 yıl 7 ay kaldığı silivri cezaevi'nden tahliye edildi.

eserleri 
roman
 1982: dört mevsim sonbahar
 1985: sudaki i̇z
 1991: yalnızlığın özel tarihi
 1996: tehlikeli masallar
 1997: kılıç yarası gibi
 2001: i̇syan günlerinde aşk
 2002: aldatmak
 2004: en uzun gece
 2013: son oyun
 2015: ölmek kolaydır sevmekten
 2021: hayat hanım

deneme
 1995: gece yarısı şarkıları
 1997: karanlıkta sabah kuşları
 2001: kristal denizaltı
 2003: ve kırar göğsüne bastırırken
 2004: i̇çimizde bir yer
 2016: bir hayat bir hayata değer
 2017: yabani manolyalar
 2019: dünyayı bir daha görmeyeceğim

ödülleri 
 1983: akademi yayınevi roman ödülü (dört mevsim sonbahar)
 1999: yunus nadi ödülü (kılıç yarası gibi)
 2009: leipzig özgürlük ve medyanın geleceği ödülü
 2011: uluslararası hrant dink ödülü
 2013: türkiye yayıncılar birliği düşünce ve i̇fade özgürlüğü ödülü
 2017: istanbul insan hakları birliği ayse nur zarakolu düsünce ve i̇fade özgürlüğü ödülü
 2019: geschwister-scholl-preis 2019

kaynakça

dış bağlantılar 

 ahmet altan'ın taraf gazetesindeki köşe yazıları
 ahmet altan hakkında yazılan polis akademisi bitirme tezi

1950 doğumlular
ankara doğumlu yazarlar
yaşayan insanlar
türk yazarlar
20. yüzyıl türk gazetecileri
21. yüzyıl türk gazetecileri
türk liberaller
taraf (gazete) kişileri
vefa lisesinde öğrenim görenler
yunus nadi ödülü sahipleri
20. yüzyıl türk roman yazarları
21. yüzyıl türk roman yazarları
ermeni soykırımı iddialarını kabul edenler
türk tutuklular ve hükümlüler
türkiye tarafından tutuklanan kişiler
türk ateistler
türk ateist yazarlar