Hacı Bayram, Altındağ

hacı bayram; ankara'nın altındağ ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
adını, sınırları içerisinde bulunan hacı bayram camii'nden alan mahallenin milli mücadele döneminde i̇smet i̇nönü'nün ikamet ettiği bir binaya ev sahipliği yaptığı bilinir. telgraf sokak'taki beş numaralı binada yer alan konutun i̇nönü tarafından telgraf ve haberleşme binası olarak kullanıldığı; dolayısıyla bu yerleşim yerinin halk arasında "i̇smetpaşa" olarak da adlandırıldığı da kaynaklarda geçmektedir. mahalle güncel sınırlarına 2007 yılında; "turgut reis", "köprübaşı", "şeyh i̇zzettin", "altıntaş", "öztürk" ve "i̇nkılap" mahallelerinin birleştirilmesiyle ulaşmıştır.

anafartalar mahallesi 
2018 yılında hacıbayram mahallesi'ne dahil edilen anafartalar mahallesi, anafartalar, misakı milli, kızılelma, i̇stiklal, sakalar, özgen, yenice ve yeğenbey mahalleleri anafartalar mahallesi olarak birleştirildi.

2007 yılında doğanbey, fevzibey, bozkurt” ve ülkü mahalleleri doğanbey mahallesi olarak birleştirildi. 2014'te ise doğanbey mahallesi, anafartalar mahallesi'ne dahil edildi. ankara'nın önemli merkezlerinden ulus semtinin en geniş mahallesidir. dışkapı ve sıhhiye semtleri içinde de mahalle kısımları vardır. türkiye ve şehir için önemli çok sayıda mevki ve bina bu mahallede yer alır.

i̇stiklal mahallesi 
i̇stiklal, ankara'nın altındağ ilçesine bağlı bir mahalleydi. önceleri yeğenbey, hacendi öksüz ve hoca hindi olarak adlandırılan mahalle yahudi  olarak bilinirdi. roma i̇mparatorluğu'na kadar olan kayıtlarda kentte 5 yahudi mahallesi olduğu yazılmışsa da ankara kalesi'nin çankırıkapısında 2. yüzyılın birinci yarısına tarihlenen yazıtlarda kentte 12 yahudi mahallesi olduğu belirtilmiştir. evliya çelebi de 17. yüzyılda kaleme aldığı seyahatname'sinde "kentin yahudi'si çoktur, sade yahudileri 12 mahalledir." diye yazar. bu mahallelerden günümüze ulaşan tek mahalle olan i̇stiklal mahallesi'nde bugün yahudi sayısı yok denecek kadar azdır. mahalle'de 17. yüzyıl öncesine ait olduğu düşünülen, 1843'te bir tamirattan geçirilen, 1904'te yeni baştan yapılıp 1909'da açılışı yapılan bir adet sinagog bulunmaktadır. mustafa kemal atatürk, milli mücadele döneminde mahalleli yasef ruso'nun evinde konaklamış, daha sonra makbule atadan, ali çetinkaya, tunalı hilmi ve i̇hsan sabri çağlayangil gibi isimler de kentte kalacak otel olmaması dolayısıyla mahallede konaklamıştır.

2007 yılında mahalle, altındağ belediyesi tarafından anafartalar mahallesine dahil edilerek resmi varlığı sonlandırıldı.

konum 
altındağ ilçesinin güney sınırı oluşturan mahallelerden biri olan hacı bayram; kuzeybatısında zübeyde hanım, kuzeydoğusunda ise örnek, atıfbey, kale ve hacettepe mahalleleri ile çevrilidir. güneyinde çankaya ilçesi bulunur.

ulaşım 
ankara şehir merkezindeki karayolu ulaşımının ana arterlerinden biri olan atatürk bulvarı, hacı bayram mahallesi'nde bulunan ulus meydanı'ndan başlayıp mahalleyi ortadan ikiye bölerek çankaya ilçesine doğru ilerler. talatpaşa bulvarı başta olmak üzere çankırı caddesi, cumhuriyet caddesi, i̇stanbul caddesi ve anafartalar caddesi gibi diğer önemli yolların bir kısmı veya tamamı yine bu mahalle sınırlarından geçer. ankara metrosunun ulus i̇stasyonu ise i̇stanbul ve cumhuriyet caddelerinin kesişim noktasında yer alır.

önemli meydan, cadde ve sokaklar 

 ahmet adnan saygun caddesi
 agustus meydanı
 altınsoy caddesi
 anafartalar caddesi
 atatürk bulvarı
 cumhuriyet caddesi
 çankırı caddesi
 demokrasi meydanı
 denizciler caddesi
 hükumet meydanı
 i̇stanbul caddesi
 müdâfaa-i hukuk meydanı
 opera meydanı
 posta caddesi
 rüzgarlı caddesi
 talatpaşa bulvarı
 ulus meydanı

mimari 
ankara'da üzerinde kesintisiz olarak yaşamın devam ettiği en eski yerleşim yerlerinden biri olan hacı bayram mahallesi, roma ve osmanlı mimarilerinin yanı sıra cumhuriyet'in ilanıyla birlikte ivme kazanan birinci ve i̇kinci ulusal mimarlık akımlarının şehirdeki en önemli örneklerine ev sahipliği yapar. söz konusu yapıların korunmasına yönelik ilk girişim ise gayrimenkul eski eserler ve anıtlar yüksek kurulu’nun 14 ekim 1972 tarihinde aldığı 6691 sayılı kararla gerçekleşmiştir. listede yer alan 213 adet arkeolojik kalıntı, camii, türbe, çeşme, eski evden 17 tanesi dönemin hacı bayram mahallesi içerisinde; 55 farklı kültür varlığı ise o yıllarda henüz hacı bayram mahallesi ile birleştirilmemiş olan altıntaş, şeyh i̇zzettin ve öztürk mahallelerinde bulunmaktadır. 1981 yılında çıkarılan bir bakanlar kurulu kararı doğrultusunda bu tarih itibarıyla bölgedeki mevcut binalarda yapılacak her türlü değişiklik izne tabi tutulmuştur. aynı kurul tarafından 10 temmuz 1986 tarihinde alınan 2458 sayılı kararla mahallenin tamamı birinci derece kentsel sit alanı olarak ilan edilmiş ve bölgede yer alan 63 yapının "korunması gereken taşınmaz kültür varlığı" statüsünde tescillerinin devam etmesine karar verilmiştir. ankara yenileme alanları kültür ve tabiat varlıkları koruma bölge kurulu ise 2007 yılında "ankara tarihi kent merkezi yenileme alanı koruma amaçlı uygulama i̇mar planı"nı hayata geçirmiş ve hacı bayram mahallesi sınırları içinde bulunan 36 yapının restore edilmesi gündeme gelmiştir.

önemli yapılar 
eski kent merkezinin bir parçası olması sebebiyle ankara'daki pek çok tarihi yapı, müze, ibadethane, rekreasyon alanı ve kamu binası hacı bayram mahallesi sınırları içerisinde bulunur. bunlar;

 ii. evkaf apartmanı
 100. yıl çarşısı
 acı çeşme
 anafartalar çarşısı
 ankara 19 mayıs stadyumu
 ankara adliyesi
 ankara atatürk spor salonu
 ankara arena
 ankara garı
 ankara palas
 ankara paraşüt kulesi
 ankara roma hamamı
 ankara roma yolu
 ankara selim sırrı tarcan spor salonu
 ankara sosyal bilimler üniversitesi
 ankara vakıf eserleri müzesi
 atatürk konutu ve demiryolları müzesi
 augustus tapınağı
 belvü palas
 cermodern sahnesi
 cumhuriyet müzesi
 cso ada ankara
 çocuk sarayı apartmanı
 erzurum oteli
 gazi lisesi
 gençlik parkı
 hacı bayram camii
 hallaç mahmut cami
 hasan fehmi ataç apartmanı
 julianus sütunu
 karyağdı hatun türbesi
 karpiç lokantası
 kurtuluş savaşı müzesi
 küçük tiyatro
 kore'de savaşan türkler anıtı
 mecidiye çeşmesi
 melike hatun camii
 mithat paşa anıtı
 oda tiyatrosu
 opera sahnesi
 ptt pul müzesi
 suluhan
 sümerbank genel müdürlük binası
 şengül hamamı
 taşhan
 tcdd genel müdürlük binası
 türkiye i̇ş bankası i̇ktisadi bağımsızlık müzesi
 ulus i̇ş hanı
 ulus mesleki ve teknik anadolu lisesi
 ulus şehir çarşısı
 yunus emre enstitüsü genel müdürlüğü
 zafer anıtı
 zincirli camii
 ziraat bankası müzesi

kaynakça