mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Medine

medine (arapça: المدينة), resmî adıyla medine-i münevvere (arapça: المدينة المنورة) veya eski adıyla yesrib (i̇branice: יתריב; arapça: يثرب), bugünkü suudi arabistan'ın hicaz bölgesinde, mekke'nin  kuzeyinde yer alan şehir.

şehrin müslümanlarca ele geçirilmesinden önceki adı yesrib'dir. medirra, medirke, meddiyne, mezzine de denmiştir. i̇slam dini için özel bir şehirdir, mescid-i nebevi'yi ve muhammed'in kabrini barındırarak i̇slam'da ikinci en mukaddes yer sayılır. gayrimüslimlerin şehre girmesi yasaktır.

geçmişi 
yesrib'in adı hicret'ten sonra muhammed tarafından "medinet'ül-münevvere" ve "medinetünnebi" (aydınlanmış şehir ve peygamber şehri) olarak değiştirilmiştir. melikşah döneminde (1072-1092) selçuklu topraklarına katılmasıyla türk egemenliğine giren medine, daha sonra tüm hicaz bölgesi gibi sırasıyla eyyubi ve memluk devletlerinin topraklarına katıldı. 1517 yılında yavuz sultan selim'in memluk ordusunu ridaniye savaşı'nda mağlup etmesiyle tüm hicaz bölgesiyle birlikte medine de osmanlı i̇mparatorluğu'nun topraklarına katıldı. osmanlı i̇mparatorluğu döneminde ii. abdülhamit tarafından medine'ye kadar demir yolu hattı inşa ettirilmiştir. haydarpaşa garı'ndan tren ile medine'ye 3 gün içinde ulaşım sağlanmakta idi.

i. dünya savaşı sırasında 1916 yılında başlayan arap ayaklanması sırasında tüm çevre kentleri isyancıların eline geçerken, medine kalesi daha sonra "medine müdafii" unvanını alacak fahrettin paşa'nın komutasındaki osmanlı askerlerinin zor koşullara rağmen direnişiyle savaşın sonuna kadar osmanlı i̇mparatorluğu'nun elinde kaldığı gibi, 30 ekim 1918'de imzalanan mondros mütarekesi'nden sonra da fahrettin paşa kenti teslim etmedi. 20 ocak 1919'da osmanlı başkentinden gelen talimat sonucunda buradaki birlik teslim oldu ve şehirdeki osmanlı egemenliği sona erdi.

1932'de kurulan suudi arabistan hükûmetinin ecyad kalesi gibi tarihi osmanlı eserleri yok etme politikasından sonra medine'de osmanlı eserleri olarak bir tek amberiye mescidi ve el-muazzem tren i̇stasyonu kaldı.

önemli yerler 
her hac mevsimi mekke ile birlikte milyonlarca hacı tarafından ziyaret edilir. şehirde ziyaret edilecek önemli yerler şunlardır:
 mescid-i nebevî
 uhud dağı ve kabristanı
 yedi mescidler
 mescid-i kıbleteyn
 kuba mescidi (müslümanların inşa ettiği ilk mescid)
 hamza mescidi
 ali mescidi
 cennet-ül baki (kabristan)
 ebu bekir mescidi
 osman mescidi
 ömer mescidi
 cuma mescidi
 mescid-i gamame (bulut mescidi) 
 osmanlı cami

kaynakça

dış bağlantılar
 medine resimleri

suudi arabistan'daki şehirler
medine bölgesi
medine bölgesi'ndeki yerleşim yerleri
kutsal şehirler
i̇slam'da kutsal şehirler
Carl Gustav Jacob Jacobi

carl gustav jacop jacobi (; 10 aralık 1804 – 18 şubat 1851), eliptik fonksiyonlara, dinamiklere, diferansiyel denklemlere, determinantlara ve sayı teorisine önemli katkılarda bulunan yahudi kökenli alman matematikçi. jacobi, tarihte bir alman üniversitesinde profesör olarak atanan ilk yahudi matematikçiydi.

i̇lk yılları ve hayatı
jacobi, 10 aralık 1804'te potsdam’da işletmeci & bankacı aşkenazi yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. bankacı simon jacobi'nin dört çocuğundan ikincisiydi. ağabeyi moritz von jacobi de daha sonra mühendis ve fizikçi olarak tanınacaktı. başlangıçta kendisine yahudiliğin kutsal kitabı olan tevrat okuması için i̇branice, temel fizik, temel matematik ve temel mantık bilgilerini öğreten amcası lehman tarafından öğrenim gördü. 1816 yılına gelindiğinde 12 yıl yaşında olan jacobi amcası tarafından tüm standart derslerin öğrettiği potsdam bilimler merkezi’ne götürüldü. burada klasik avrupa dilleri, tarih, filoloji, matematik, tabiat bilimleri vb. öğretildi. yarım aydan az bir süre sonra amcası, bir dehâ olduğunu anladığı yeğeni jacopi’yi, küçük yaşına rağmen yüksek bilim kademesine taşıdı. bununla birlikte üniversite, 16 yaşından küçük öğrencileri kabul etmeyeceğinden, 1821 yılına kadar üst sınıfta beklemedi gerekti. bu boşta kalan zamanı, daha çok bilgi öğrenmek için kullandı. akıcı almanca ve akıcı i̇branice konuşmasının yanında orta düzey latince ve az düzey yunanca’da konuluyordu. bu dönemde aynı zamanda radikaller tarafından quintic denklemi çözmeye çalışarak ilk araştırma girişimlerini yaptı.

1804 doğumlular
1851 yılında ölenler
alman matematikçiler
yahudi asıllı almanlar
prusya bilim akademisi üyeleri
st petersburg bilimler akademisi'nin şeref üyeleri
st petersburg bilimler akademisi'nin muhabir üyeleri
Selçuklu Hanedanı

selçuklu hanedanı (, ), orta asya kökenli oğuz türklerinin bir kolu olan kınık boyuna mensup bir aile. dukak'ın soyundan gelen ve selçuk'un kurduğu büyük selçuklu i̇mparatorluğu ile bir hanedan halini alan selçuklular 11. ve 14. yüzyıllar arasında orta asya'nın bir bölümünü, anadolu'yu ve orta doğu'yu yönetti.

kuruluşu 
selçuklular, orta doğu'da devletler kurarak 300 yıl boyunca egemen olmuş, oğuzların kınık boyundan bir türk hanedanıdır. adı, hanedanın kurucusu selçuk bey'den gelir. göçebe türklerde bozkırdaki ırmakları geçiş büyük önem arzediyordu. oğuznamede salı keşfeden kişi boyun önemli bir atası sayılmaktadır. selçukluların kurduğu devletlerin ilki, büyük selçuklu devletidir. bu devlet daha sonra anadolu selçukluları, kirman selçukluları, horasan selçukluları, suriye selçukluları ve irak selçukluları devletleri olarak beşe ayrılmıştır.

türklerin tarih boyunca kurdukları devletlerden en önemlilerinden birisi büyük selçuklu devleti'dir. selçuklular 24 oğuz kabilesinden kınık boyuna mensupturlar. oğuzlar 10. yüzyılda sir-i derya (seyhun) ile hazar denizi'nin doğusu ve aral gölü arasındaki bölgede yaşarken kınık boyu da bunların arasında sir-i derya suyunun ağzına yakın oturmakta idi. 10. yüzyılın başında oğuz yabgu devleti'ni "yabgu" unvanı taşıyan bir hükümdar idare etmekte idi. selçuklu ailesinin atası olan temir-yalıg (demir yaylı) lakablı dukak (veya dokak)'ın müslüman olduğu rivayeti de vardır. dandanakan muharebesi ile horasan'ı gaznelilerden alacak olan tuğrul ile çağrı beyler ise mikâîl'in oğullarıdır.

selçuklular soyağacı 

hükümdar listesi:
 büyük selçuklu sultanları
 anadolu selçuklu sultanları

fotoğraflar

ayrıca bakınız 
 oğuz yabguluğu
 suriye selçuklu devleti
 irak selçuklu devleti
 kirman selçuklu devleti
 horasan selçuklu devleti
 atabeylikler
 zengiler
 böriler
 i̇ldenizliler
 salgurlular
 beyteginliler
 gürcistan kıpçakları

notlar 

 
tarihteki türk devletleri
orta çağ'da azerbaycan
türkmenistan tarihi
1281



olaylar 
 29 ekim - i̇kinci humus muharebesi gerçekleşti.
 moğollar, japonya'ya sefer düzenledi.

doğumlar 
 4 ağustos - külüg han, 7. ve son moğol imparatoru ve 3. yuan hanedanı imparatoru, çin imparatoru (ö. 1311)
 tarihi bilinmeyen
 iii. yuri, moskova büyük prensi (ö. 1325)
 orhan gazi, 2. osmanlı padişahı (ö. 1362).

ölümler 
 macaristanlı anna, macaristan ve hırvatistan prensesi (d. y. 1260)
Hebe (mitoloji)

hebe, yunan mitolojisinde gençlik tanrıçası. zeus ile hera'nın kızıdır. herakles tanrı olduktan sonra, onunla evlenmiştir. ayrıca, ganymede yerini alana kadar olimpos'da tanrılara, tanrı yiyeceği olan nektarı sunmakla görevliydi.

çoğunlukla elinde bir kase ile nektar sunan genç bir kadın olarak resmedilir. bazı yerlerde herakles'in karısı olarak resmedildiği de olmuştur. roma mitolojisinde ona juventas adı verilmiştir.

yunan tanrıçaları
sağlık tanrıçaları
on i̇ki olimposlu tanrılar
kurgusal büyücüler
Cıvıklı

cıvıklı, kayseri'nin develi ilçesine mahsus bir pidedir. hamurun üzerine serilen ve etin satır ile kıyma haline getirilerek ve koyun yağından özel olarak yapılan malzemesinin fırında (özellikle taş fırında) pişirilmesiyle yapılır. günümüzde adına etli pide de denmektedir. yapılışı itibarı ile cıvıklıya benzediği için etli pide denmesi de doğrudur.eski develi belediye başkanı recep özkan, "develi cıvıklısı" nın coğrafi işaret olarak tescil edilmesi için 17.09.2004 tarihinde türk patent ve marka kurumu'na müracaat etmiştir. develi cıvıklısı türk patent ve marka kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır. ab'nin katkılarıyla cıvıklı üzerine projeler geliştirilmiştir.

kaynakça 

orta anadolu mutfağı
türk mutfağındaki pideler
yassı ekmek yemekleri
yöresel yemekler
Şadan Gökovalı

şadan gökovalı (d. 15 mart 1939, muğla, ö. 31 ocak 2021, muğla) türk gazeteci, muhabir, akademisyen

halikarnas balıkçısı'nın manevi oğlu olarak eserlerini ölümünden sonra yayımlayan, tüm kitaplarına önsöz yazan, balıkçı'nın manevi mirasını yaşatan kişi olarak tanınmıştır. aynı zamanda azra erhat'ın da manevi oğludur. turizm alanında türkiye'’de kültür turlarının başlatıcıları arasında yer alır.

hayatı 
1939'da muğla'nın ula ilçesine bağlı  gökova beldesinde doğdu. i̇zmir i̇ktisadi ve ticari i̇limler akademisi’ni bitirdi. 1959'da i̇zmir'de yayımlanmakta olan ege expres'te gazeteciliğe başladı. 1961 yılında sarı basın kartı aldı. 1965'te yılın gazetecisi seçildi.

turizm üzerine yüksek lisans ve doktora yaptı; i̇letişim bilimleri dalında doçent oldu. trt ve bazı yayın organlarında muhabir ve yapımcı olarak çalıştı. 1980’den sonra ege üniversitesi basın yayın yüksek okulu ile dokuz eylül üniversitesi güzel sanatlar fakültesi’nde öğretim üyesi olarak görev yaptı. 1993’te ege üniversitesi çeşme meslek yüksek okulu’nda öğretim görevlisi ve idareci olarak hizmet vermeye başladı. akademik kariyer olarak 79'da üniversite doktoru, 94'te ise üniversite doçenti, ve üniversite profesörü hak ve unvanlarına lâyık görüldü. i̇zmir yaşar üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yaptı.

i̇zmir gazeteciler cemiyeti, türkiye i̇letişim vakfı, i̇zmir turist rehberleri odası, onursal üyeliği "i̇leri yaş dostu" ödüllerine değer görüldü.

çoğu türkiye’nin turistik yerleri hakkında olmak üzere yirmiden fazla kitabı çeşitli dillerde yayımlandı. 2013 yılında, muğla - marmaris yolu üzerinde muğla sıtkı koçman üniversitesi arka tarafında bir açık hava tiyatrosuna adı verilmiştir.

31 ocak 2021 tarihinde, gırtlak kanserinin tekrar nüksetmesi sebebiyle muğla'da yaşamını yitirmiştir. atilla pakdemir ile aynı tarihte hayatını kaybetmiştir.

kaynakça 

1939 doğumlular
muğla doğumlular
i̇zmir i̇ktisadi ve ticari i̇limler akademisinde öğrenim görenler
dokuz eylül üniversitesi öğretim üyeleri
ege üniversitesi öğretim üyeleri
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
resim aranan yazarlar
yaşar üniversitesi öğretim üyeleri
türkiye'de turizm
2021 yılında ölenler
gırtlak kanserinden ölenler
Çevresel psikoloji

çevresel psikoloji, psikolojinin çevre ve insan davranışı arasındaki ilişkiyi inceleyen alt alanıdır. hem çevre koşullarının insan davranışlarına etkisini, hem de insanların çeşitli eylemlerinin sosyal ve fiziksel çevreye etkisini inceler. söz konusu olan çevre bir mahalle, ev, ofis, fabrika, okul, çocuk parkı ya da bir sokak olabilir. psikolojinin diğer alt dalları (sosyal psikoloji, bilişsel psikoloji, okul psikolojisi gibi) ve psikoloji dışındaki uzmanlık alanları (mimarlık, mühendislik, çevre bilimi, eğitim bilimleri, ergonomi, sosyoloji, antropoloji gibi) çevresel psikolojinin gelişimine katkıda bulunur.

notlar 

çevresel sosyal bilimler
Trafik psikolojisi

trafik psikolojisi, psikolojinin uygulamalı alt dallarındandır. yaya ve sürücülerin trafikteki davranışlarının altında yatan psikolojik süreçleri inceler. başlıca amacı trafik kazalarını ve bu kazaların sonucu olan ölümleri azaltabilmektir.

sürücülerin araç sürme eylemi sırasındaki algı, dikkat ve biliş süreçleri, sürücü kişiliği, risk alma davranışı, sürücülerin tutumları ve duyguları trafik psikolojisinin çalışma alanlarındandır.

trafik psikolojisi, trafik tanımı altında belirtilmiş yerlerdeki en başta sürücülerin, yayaların ve yolcuların üzerinde etkide bulunan içsel ve dışsal psikolojik ve fiziksel faktörlerin çaprazlama etkisi altında kalan bireyin ön düşünme süreçleriyle birlikte ortaya çıkaracağı veya çıkarabileceği potansiyel davranışların o an için birey tarafından yansıtılmamış (ama her an yansıtılabilecek) halidir.

kaynakça 

araba güvenliği
psikoloji dalları
karayolu trafiği yönetimi
uygulamalı psikoloji
İsaak Boleslavski

isaac yefremovich boleslavsky (d. 9 haziran 1919 zolotonoşa, ukrayna - ö. 15 şubat 1977, minsk) ukraynalı yahudi satranç büyük ustası. 
bütün zamanların en önemli açılış teorisyenlerinden ve 2. dünya savaşından sonraki süreçteki üst düzey sovyet büyük ustalarındandır.

1936'da leningrad'da yapılan sscb gençler şampiyonasında 3.lük aldı.

1938'de 19 yaşında ukrayna şampiyonluğunu kazandı. 1939'da yine ukrayna şampiyonu olup 20 yaşında sscb şampiyonasında oynama hakkını elde ederek ulusal usta unvanını kazandı. 1940'ta moskova'da 12. sscb şampiyonasında oynadı. son 10 oyunun 8'ini kazanarak 5.-6. sırada yer aldı. 1940'ta ukrayna şampiyonluğunu 3. kez kazandı.
1945'te 14. sscb şampiyonasında, botvinnik'in arkasından 2. oldu. 9+,6=,2-. sscb'de büyük usta unvaniyla ödüllendirildi. sscb-abd arasında oynanan telsiz maçında 3.masada oynadı. i̇lk oyununda reuben fine'a karşı beraberlik oldu. i̇kinci oyunda onu yendi. maçın en iyi oyunu ödülünü kazandı.

1946'da kızı tatyana doğdu. daha sonra kızı david bronstein ile evlendi. 1946'da groningen'de uluslararası arenaya ilk kez çıktı ve 6.-7.'liği paylaştı.

adaylar turnuvasına yenilgisiz giden ilk oyuncuydu. nisan 1950'de budapeşte'de bronstein'la adaylar turnuvasında ilk sırayı paylaştı. fakat moskova'daki play-off'ta bronstein'a kaybetti. 1950'de kendisine uluslararası büyük usta unvanı verildi.
1951'de bronstein'la botvinnik'in dünya şampiyonluğu maçı sırasında bronstein'ın yardımcılığını yaptı. 1952'de helsinki satranç olimpiyatında 7/8 yaptı. 1953'te zürih'te adaylar turnuvasına katıldı. turnuvayı 10.-11. olarak bitirdi.

1961'de son kez sscb şampiyonasında oynadı. debrecen uluslararası turnuvasında birinci oldu. 1963-1969 yılları arasında dünya şampiyonu tigran petrosyan'ın yardımcılığını yaptı.

1968'de dünya okullar şampiyonasında sscb takımının kaptanlığını yaptı. son turnuvası 1971 minsk oldu.

boleslavsky mikhail tal'e karşılık bir rekor kırmış, 1958'de riga'da siyah taşlarla onu yenmişti.

 mikhail tal- isaac boleslavsky
1.d4 af6 2.c4 g6 3.ac3 fg7 4.e4 d6 5.f3 o-o 6.fe3 e5 7.d5 c5 8.g4 ae8 9.h4 f5 10.gxf5 gxf5 11.exf5 fxf5 12.fd3 e4 13.fxe4 ve7 14.exf5 vxe3+ 15.ve2 vg3+ 16.şd2 ac7 17.vh2 vxh2+ 18.kxh2 ad7 19.ae4 şh8 20.kg2 b5 21.af3 bxc4 22.fxc4 kab8 23.kb1 kxf5 24.afg5 ae5 25.fb3 c4 26.fc2 axd5 27.axd6 kf6 28.af5 kd8 29.şe1 af4 30.kg3 aed3+ 31.fxd3 axd3+ 32.kxd3 kxd3 33.axg7 şxg7 34.şe2 h6 35.ae4 ke6 36.kg1+ kg6 37.kc1 kg2+ 38.af2 kd4 39.şf3 kg6 40.ae4 ke6 41.kg1+ şf8 42.kg4 ka6 43.h5 ka5 44.kf4+ şe7 45.kg4 kxh5 46.şf4 şf7 47.şe3 kd3+ 48.şf4 kh2 49.şe5 ke2 50.kf4+ şe7 51.şf5 kd4 0-1

1919 doğumlular
1977 yılında ölenler
ukraynalı satranç oyuncuları
yahudi asıllı ukraynalılar
Lev Alburt

lev alburt (d. 21 ağustos 1945) şu anda abd’de yaşayan ve satranç eğitimi veren eski sovyet büyük ustası. 2003’te abd’de en ünlü satranççıların arasına katılmıştır.

dış bağlantılar 
 alburt'un oyunlarından 20 önemli pozisyon 

1945 doğumlular
amerikalı satranç oyuncuları
ukraynalı satranç oyuncuları
satranç büyükustaları
rusya yahudileri
rusya yahudisi asıllı amerikalılar
yaşayan insanlar
odessa üniversitesinde öğrenim görenler
amerikalı satranç yazarları
sovyet satranç oyuncuları
satranç antrenörleri
yahudi satranç oyuncuları
sscb yahudileri
Çağa, Güdül

çağa, ankara ilinin güdül ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
çağa’nın, esasında bilinen bir tarihi yoktur. ancak, komşu mahalleler, komşu yerleşim yerleri ve çağa’da yaşamlarını sürdüren ileri yaşlı insanlardan alınan bilgilere göre, anadolu selçuklu beyleri’nin uç beyi olarak bilinen çağabey’in buraya gelip yerleştiği ve ismini de bu yöreye verdiği bilinmektedir. çağa, 1980 yılında belediyelik olmuştur.

belediyelik zamanında iki ana bölgeye ayrılmış haldeydi. merkez tarafında fatih ve mescit mahalleleri, merkeze 6 km ötede beypazarı-ankara yolu kenarında güneyce ve çağabey (çağakent) mahalleleri mevcuttu. 2014 yılında çıkan yasa ile tüm mahalleler tek çatı altında toplanarak, çağa adı ile tek mahalle olmuştur. daha sonradan eski güneyce ve çağabey (çağakent) mahalleleri'nin sınırlarında oluşacak şekilde güneyce adı ile yeni bir mahalle kurulmuştur. çağa mahallesi, şu an eski fatih ve mescit mahallelerinin sınırlarında oluşur.

coğrafya 
ankara il merkezine 76 km, güdül ilçesine 15 km uzaklıktadır.
çağa ankara’nın kuzeybatısında yer alır. çağa’nın batısında beypazarı, güneydoğusunda ayaş, kuzeydoğusunda güdül ve kuzeybatısında uruş vardır.

ekonomi 
çağa halkının büyük çoğunluğu, geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlamaktadır. sebzecilik ve meyvecilik ileri seviyededir. ankara’ya çok yakın olması dolayısıyla da ticari faaliyetler gelişmiş durumdadır. güdül’ün termal suyunun çıkış merkezi olan çağa, bu yönüyle de yatırımcıların ilgi odağı olmuştur. bölgeye termal tesisler inşa edilmektedir.

güdül'ün mahalleleri
Vandallık

vandallık veya akım olarak vandalizm, bilerek ve isteyerek, kişiye ya da kamuya ait bir mala, araca ya da ürüne zarar verme eylemidir.

vandal diye tanımlanan bir kişi; kırma, boyama, parçalama, yok etme, kesme, yakıcı madde atma, boya atma yoluyla sonucunu bilerek, kamunun veya bir başkasının sahiplendiği, önemsediği ve değerli bulduğu bir nesneye (örneğin, okul araç-gerecine, müzede sergilenen tarihsel bir yapıta, resim galerisindeki bir tabloya) zarar verir.

çıkış noktası 
terimin çıkış noktası fransız devrimi sürecinde henri grégoire adında bir din adamı tarafından cumhuriyet ordusu'nun bazı davranışlarını nitelemek için kullanılmasıdır. henri grégoire ordunun davranışlarını 455 yılında roma'yı yağmalayan cermen soyundan gelen vandallara benzetmiştir.

vandalizm araştırmaları 
vandalizm erkek bireylerde daha sık görülmektedir. kadınlarda daha az rastlanmasına karşın, antisosyal kişilik bozukluğu olan genç annelerin eşlerine ve çocuklarına karşı şiddet içeren davranışlarda bulunduğu bildirilmiştir. özellikle sosyo-ekonomik düzeyi düşük okul çağındaki gençlerde sık karşılaşılmaktadır. 16 ayrı liseden 7340 öğrenci arasında yapılan bir çalışmada, öğrencilerin % 5'inde vandalist davranışların gözlendiği bildirilmektedir.

resmî vandalizm 
roma i̇mparatorluğu'nda, damnatio memoriae, yani hatıraların lanetlenmesi denilen bir uygulama vardır. buna göre sevilmeyen birisi öldüğünde ona ait heykeller kırılır ya da kafaları koparılır, isimleri tüm kayıtlardan çıkarılır ve adları anılmaz. örneğin neron tek başına imparator olduğunda, kendinden önce gelen imparatora ait tüm heykelleri yıktırmıştır.

hristiyanlığın kabulünden sonra da roma'daki çoğu heykeller ya tahrip edilmiş ya da heykellerin alınlarına haç kazınmıştır.

eski mısır'da da rahipler, gücü tekrar ellerine geçirdiklerinde benzer uygulamalarla kendilerinin gücünü kısıtlayan firavunun mezarını tahrip ettirmişlerdir. ayrıca baştakilerin, tarihten çıkarmak istedikleri kişilerin yüzlerini duvar resimlerinden kazıyarak silmeleri de sık görülen bir vandalizmdir.

modern zamanlarda da devam eden resmi vandalizm, naziler tarafından yıkılan yahudi sembolleri, sovyetler birliği'nin dağılmasından sonraki tahribatlar, taliban tarafından yok edilen tarihi dev buda heykelleri vb. ile sembolleşmiştir.

çevresel vandalizm 
çevresel vandalizm, bazı çevreciler tarafından kullanılan bir terimdir. çevreciler bu terimi kırılgan ekosistemin korkunç ve bariz yıkımını ve özellikle çevre koruma yasalarının çiğnenmesini açıklamak için kullanırlar.

sit alanları gibi koruma altına alınmış alanlarda yapılan yasal olmayan saldırılar çevresel vandalizme önemli bir örnektir. akarsuların çiftlik atıkları ile kirletilmesi, atmosferin fosil yakıt tüketimi sebebiyle artan karbondioksitten zarar görmesi gibi farklı örnekler de sıralanabilir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 vandalizm hakkında sürekli tıp eğitim dergisinden bir yazı
Bülent Ağaoğlu

bülent ağaoğlu (20 eylül 1958, fatih, i̇stanbul), türk bibliyograf. türkiye’nin ilk bilgi bankacılarındandır.

kitapları
sistematik türkiye turizm i̇şletmeciliği bibliyografyası, 1929-1984. i̇stanbul: türkiye turing ve otomobil kurumu, 1985. xıı+274s. kitap. 2683 künye. [yerno:bbib.53]
türkiye halk sağlığı bibliyografyası. i̇stanbul: sağlık ve sosyal yardım vakfı, 1996. 405s. kitap. 15.520 künye. [yerno:bbib.126]
yapı dizin, sayı: 170-193, 1996-1997. i̇stanbul: yapı endüstri merkezi, 1998. 102s. kitap.  1226 künye. [yerno:bbib.128]
yapı dizin, sayı: 194-217, 1998-1999. i̇stanbul: yapı endüstri merkezi, 2000.  132s.  kitap . 1193 künye. [yerno:bbib.132]
yapı dizin, sayı: 218/241, 2000/2001. i̇stanbul: yapı endüstri merkezi, 2002. 107s.  kitap . 1318 künye. [yerno:bbib.139]

kaynakça
 kozak, nazmi (2017). bülent ağaoğlu: bir “ahir zaman” şövalyesi. anatolia: turizm araştırmaları dergisi, cilt 28, sayı 1, bahar: 153 - 186. issn: 1300-4220
 bülent ağaoğlu kimdir?

1958 doğumlular
türk bibliyograflar
bilgi kutusu bulunmayan kişiler
Yakamoz

yakamoz (latince: noctiluca scintillans, rumca: diakamós), uyarıldığında ışık saçan tek hücreli bir deniz canlısıdır. tek başlarına gözle görünebilir bir ışık saçamayacak bu canlılar birçoğunun bir araya gelmesiyle ortaya çıkan ışığa yakamoz denir. yakamozun gözlemlenebilmesi için diğer ışık kaynaklarının (güneş, ay ve şehir ışıkları) yakamoz ışıklarını engellememesi gerekir. 

noctiluca scintillans balona benzer  bir görünüme sahip bir ökaryottur. tüm dünyada özellikle kıyı sularında çok yaygındır. diğer ateş rengi alglerinki gibi sert bir zırha sahip değildir. i̇ki kamçısından uzun ve yapışkan olanı ile deniz yüzeyine yakın seviyede avlanır. rastgele hareketleri sonucu kamçısına yapışan diğer mikroskobik deniz canlılarıyla beslenir. çapları 1–2 mm kadardır. i̇nce teller veya naylonlardan sık bir şekilde dokunan elek veya bir tül ile sudan ayrılıp büyük bir mercek ile incelenebilirler. genelde eşeysiz olarak bölünme yoluyla çoğalan canlının, eşeyli olarak üreyebildiği de gözlenmiştir.

yakamozu özel kılan ışıma olgusu, luciferin-luciferaz substrat-enzim çiftinin reaksiyonu sonucu oluşur. bu kimyasallar sitoplazma içinde dağılmış halde bulunan binlerce küresel organelde saklanırlar.

söz konusu canlıların ışık saçması bir savunma mekanizması olarak düşünülmektedir. saldırı altında kalan tek hücreli ışık yayarak, daha büyük avcıların kendisine saldıranı fark etmesini sağlar. bu özellik balıkçılar tarafından da kullanılır. balıkçılar, ay ışığının olmadığı gecelerde balıkların yakamoz yaparak geçtikleri yollara tekneyi yönlendirerek avlanırlar. yine yakamoz ışığı dolayısıyla lüfer avlarken lüks ışığı kullanılır; bu ışık balıkların gelmesi için değil, misinanın değdiği yakamozların çıkardığı ışıktan lüferlerin korkmaması için kullanılır. lüks ışığı yakamoz ışığını bastırdığından lüferin misinayı fark etmesini engeller.

kaynakça 
 yakamozun sudaki bakterilerden kaynaklandığını duydum. bu doğru mu? – tübi̇tak bilim ve teknik (arşivlenmiş)
 eckert r, reynolds gt (mayıs 1967), the subcellular origin of bioluminescence in noctiluca miliaris 
 http://micro.magnet.fsu.edu/featuredmicroscopist/vanegmond/noctilucadarkfieldsmall.html 

 https://www.hurriyet.com.tr/egitim/yakamoz-nedir-ve-ne-demek-yakamoz-nasil-olusur-ve-bitki-midir-41608205.html

asgari endişe altındaki bitkiler
dinophyceae
plankton
biyolüminesans
1921'de tanımlanan türler
Lüfer

lüfer (pomatomus saltatrix), pomatomidae familyasından ekonomik değeri yüksek bir balık türü.

vücutları uzun, sırt yüzgeçleri iki tane, kuyrukları çatallı, ağızları iri, dişleri sivri ve güçlüdür. yan çizgi hemen hemen düz olup, pullarla örtülüdür. yan çizgide pul sayısı 95-100 adettir. sırt tarafı koyu mavi yeşilimtırak, alt tarafı gümüşî, yanları daha açık renk olan bu balıkların karnı parlak beyazdır. keskin dişleri vardır. uzunlukları 110 cm'ye, ağırlıkları 11,5 kg'a ulaşabilir. küçükten büyüğe doğru defneyaprağı, çinekop, sarıkanat, lüfer, kofana, sırtıkara olarak adlandırılabilir. lüferler, mayıs ayının sonuyla birlikte üreme dönemine girerler ve haziran aynın ilk iki haftasına kadar bu süreç devam eder. eylül sonu ekim başı gibi karadeniz'de yumurtlayan balıklar i̇stanbul boğazından çıkmaya başlarlar.

defneyaprağı 
10 cm'ye kadar büyüklüğe ulaşan lüfer yavrusudur. 0-50 gr ağırlığındadır. avlanması, satılması yasaktır.

çinekop 
15–18 cm arasındaki uzunluğa ulaşan lüfer yavrusudur. ağırlığı 55-65 gr arasındadır. avlanması, satılması yasaktır.

sarıkanat 
18–25 cm büyüklüğe ulaşan lüfer yavrusudur. 75-110 gr ağırlığa ulaşır. 18 cm.den küçüğünün avlanması ve satılması yasaktır.

lüfer 
28 cm uzunluktan sonraki lüfer türlerinin genel adıdır. ağırlığı 125 ila 333 gr arasında gelir. avlanması ve satılması serbesttir. özellikle 35 cm'e kadar olanı lüfer olarak adlandırılır. daha büyüklerine kofona ve sırtıkara adı verilir.

kofana 
35 cm'den büyük olan lüferler bu adla anılırlar. ağırlıkları 500 gr'ı geçer. avlanması ve satılması serbesttir fakat nadir olarak görülmektedirler.

sırtıkara 
lüferin 50 cm ve daha büyük boyda olanına verilen ad. avlanması ve satılması serbesttir fakat uzun zamandır türkiye denizlerinde rastlanmamıştır.

lüfer koruma mücadelesi 
karadeniz ve marmara'da lüfer türlerinin sayısının azalması ve miktarın düşmesi nedeniyle oluşan kamuoyu baskısıyla tarım bakanlığı tarafından defneyaprağı, çinekop, sarıkanat avcılığı ve satışı yasaklanmıştı. bu yasağın uygulanması için çeşitli sivil toplum örgütleri ve oluşumlar mücadele etmekte idi. ayrıca her sene farkındalık yaratmak amacıyla lüfer bayramı etkinlikleri yapılmaktadır. ancak 18 cm.den küçük olmamak kaydıyla avlanılması yeniden serbest bırakılmıştır.

kaynakça 

pomatomidae
türkiye'deki balıklar
Sistem dinamikleri

sistem dinamikleri, karmaşık sistemlerin zaman içinde davranışlarını incelemekte kullanılan bir yaklaşımdır. sistem davranışın etkileyen geri besleme ve gecikmeli tepkiler ile ilgilenir.

sistemik dinamiğini karmaşık sistemleri anlamak için kullanılan diğer yöntemlerden farklı kılan, geri besleme döngüleri ve stok ve akışları ile dönüştürücülerin (auxiliary) kullanımıdır. bunlar, basit sistemlerin dahi beklenmedik doğrusal olmayan davranışlar göstermesini açıklayabilir.

yeryüzündeki su döngüsü dinamik bir sitemin örneği olarak ele alınabilir. bu sistemin unsurları bulutlar, atmosfer, güneş, toprak ve deniz, bitkiler ve diğer canlılardır. güneş yeryüzündeki denizleri ve canlıları ısıtır, canlılar ve denizler ısındıkça su kaybederler, buharlaşan su atmosferdeki hava akımlarının etkisiyle yükselir ve yoğunlaşır. yoğunlaşan su buharı bulutları oluşturur. güneşin yeryüzünün farklı yerlerini birbirinden farklı şekilde ısıtması sonucunda basınç farklılıkları meydana gelir. bu basınç farklılıklarından dolayı, bulutları hareket ettiren hava akımları oluşur ve belirli şartlarda bulutlardaki su buharı yoğunlaşacak yağmur ancak yeryüzüne düşer, deniz ve toprak tarafından emilir. buradan da yeniden canlılara geçer. bu döngü sürekli olarak birbirini besleyerek devam eder. bu sistemdeki unsurlar aralasında geri-besleme döngüleri vardır, çünkü denizlerden ve canlılardan buharlaşan su döngünün sonucunda denizlere ve canlılara geri döner. ayrıca, sistemin unsurları arasındaki su alışverişi gecikmelidir, örneğin bir gölden yazın buharlaşan su ancak aylar sonra ve de dolaylı yollardan oraya geri döner. ancak bir bütün olarak ele alındığında, dünyadaki farklı farklı su stokları arasındaki su alışverişi sonucunda yine başka bir yerden bir şekilde su baharlaşan yere geri dönmektedir.

dinamik
Mukabele

mukabele, bir kimsenin kur'an'ı ezberden veya kitaptan yüksek sesle okuması ve onu dinleyen topluluğun da sessizce kur'an'dan takip etmesidir. mukabele anlamca karşılıklı verme, karşılıklı okuma anlamına gelir. kur'an, peygamber'in son ramazan'ında okuduğu sıralama ile vefatından sonra ebubekir zamanında mushaflaştırılmış, osman zamanında teksir edilerek büyük şehirlere gönderilmiştir. 600'den fazla sahifeden oluşan kitap düzeni, takriben 20 sayfadan oluşan 30 cüze bölündü. özellikle ramazan aylarında her gün bir cüz okuyarak bayrama kadar bütün kur'an'ı baştan sona okuma geleneği içinden mukabele geleneği doğmuştur.

ayrıca bakınız
 devr-i hatim

= kaynakça 
=

kaynakça 

kur'an
i̇slami gelenekler
Mamitu

mamitu, ilk dönemlerde, akad ve sümer mitolojisinde yemin, ant içme tanrıçasıdır. daha sonraki dönemlerde, yeni doğan bebeklerin kaderlerine karar veren bir tür kader tanrıçası ve öteki dünyadaki yargıçlardan biridir. mammitu, mammetum gibi yazılışları da mevcuttur. bazı kaynaklarda nergal'in eşi olarak geçer.

mezopotamya mitolojisi
zaman tanrıçaları
antik semitik dinler
yeraltı tanrıçaları
mezopotamya demonları
Weber (birim)

fizikte, weber (sembol: wb) manyetik akı nın si birim sistemindeki karşılığıdır. alman fizikçi wilhelm eduard weber (1804 - 1891) 'dan dolayı bu isim ile adlandılırmıştır.

weber (wb), manyetik akı birimi olarak kullanılır ve manyetik akının, bir yüzeyin belli bir alanı boyunca geçiş sayısını ifade eder.

weber ölçümü, bir manyetik alanın bir yüzeyden geçişini ölçmek için kullanılır. manyetik alan, manyetik bir alan üreten bir kaynaktan kaynaklanabilir veya bir manyetik alanın değişen bir alanındaki hareket eden bir iletken veya manyetik malzeme tarafından üretilebilir.

bir weber, manyetik akının manyetik akı yoğunluğu ile yüzey alanının çarpımı olarak ifade edilir ve aşağıdaki formülle hesaplanır:

wb = t * m^2

burada, wb: weber (manyetik akı birimi) t: manyetik akı yoğunluğu (tesla) m: yüzey alanı (metrekare)

örneğin, manyetik akı yoğunluğu 1 tesla ve yüzey alanı 0.5 metrekare olan bir alanda manyetik akı aşağıdaki şekilde hesaplanabilir:

wb = t * m^2 = 1 t * 0.5 m^2 = 0.5 wb

bu alandaki manyetik akı 0.5 weber veya 0.5 wb olarak ifade edilir.

weber faraday kanununa göre belirlenmiştir. akıda, bir saniye deki bir weberlik değişim bir volt luk elektro motor kuvvet endüklenmesine neden olur.

si birim sistemi nde, weber kg·m2·s−2·a−1 'e eşittir. bu da volt-saniyeye (v·s) eşittir. 
1 weber 1 t m2 =  maxwell'e eşittir.

elektrik ve manyetizma birimleri
si'dan türetilen birimler
alman icatları
Hande Özyürek

hande özyürek, (d. 1976 - i̇stanbul) türk keman sanatçısı.

10 yaşında ilk keman derslerine başladı. i̇lk olarak 1986’da mimar sinan üniversitesi devlet konservatuvarı’nda müzik öğrenimine başladı. 1989’da girdiği kompozisyon bölümü’nden 1995 yılında diplomasını aldı. 16 yaşında konservatuvar çerçevesince düzenlenen seçmeleri kazanarak orkestra eşliginde ilk solo konserini verdi.

1992-1995 yılları arasında eğitim gördüğü mimar sinan üniversitesi devlet konservatuvarı’nı 19 yaşında fakülte birincisi olarak bitirdi. 1996 ve 1999 yılları arasında türk eğitim vakfı’ndan aldığı burs ile detmold müzik akademisi’nden dereceyle mezun oldu.

2004-2006 yıllarında saarbrücken müzik akademisi'nde konzertexamen "üstün başarı" derecesiyle eğitim gördü.

türkiye, belçika, almanya, yunanistan,i̇talya ve avusturya’da konserler veren hande özyürek, hem solo hem de oda müziği alanında konserler vermekte ve çalışmalarına almanya’da devam etmektedir.

mimar sinan guzel sanatlar üniversitesi devlet konservatuvari'nda "docent" unvaniyla gorev yapmakta olup ayni zamanda viyola,oda muzigi ve desifraj dersleri de vermektedir.

ödüller 

 1989 ebu (avrupa yayın birliği) genç solistler klasik müzik festivali’nde türkiye’yi temsil etmek için seçilen üç kişiden biri oldu.
 1995 sedat - güzin gürel sanat ve bilim vakfı başarı ödülü.
 1996 yılında almanya lüdenscheid lions-club’ın düzenlediği “en i̇yi yorumcusu” ödülü.
 1998 hannover’de düzenlenen friedrich-jürgen-sellheim keman yarışması’nda dördüncülük.
 1999 british council’in düzenlediği "yılın genç müzisyeni" yarışması’nda ikincilik.
 2000 i̇talya’da uluslararası rovere d’oro oda müziği yarışması’nda dördüncülük.
 2003 junior chamber international tarafından verilen "kültürel başarı ödülü"
 2003 temmuz, i̇talya uluslararası rovere d’oro oda müziği yarışması’nda ikincilik
 2003 ağustos, i̇talya uluslararası palma d’oro oda müzigi yarışması’nda ikincilik alarak kendi kategorisinde ödül alabilen tek sanatçı olmuştur.
 2007 15. viyana müzik yarışması birincisidir.

notlar

dış bağlantılar 
 kişisel sitesi
 rezensionen zum rezital "face to face with saygun" der  türkischen geigerin hande özyürek am 8.8.2011 in hamburg, peermusic 
 bastien und bastienne, don juan archiv 
 απόστολος παληός & hande özyürek, emre elivar 
 saygun'la yüz yüze (face to face with saygun) albüm bilgileri
 vkb.de

türk kemancılar
yaşayan insanlar
Endâze

endâze, osmanlı döneminde kullanılan bir ölçü birimidir. metrik sisteme göre 65 santimetre uzunluğundadır. genellikle çarşı ve pazarlarda kumaş ve benzeri ürünlerin ölçümünde kullanılmıştır. çarşı arşını ve mimari arşın da olduğu gibi, şimşir, demir ve çelikten imâl edilirdi. günümüzde topkapı sarayı'nda 3 adet endâze bulunmaktadır. endâze, "rubu" denilen sekiz eşit bölüme ayrılırdı ve her rubu da iki eşit bölüme ayrılırdı. bu iki bölüme de "girah" adı verilirdi.

halil ibn ahmed el-ferahidi'ye göre endâze, farsça'da "ölçme" anlamına gelen "endâh" kelimesinden türemiştir. atatürk devrimleri ile 1 nisan 1931'de kaldırılmıştır.

kaynakça 

özel

genel;
 
 
 

osmanlı döneminde ölçü birimleri
Palamut

palamut, şu anlamlara gelebilir:

 anadolu palamut meşesi, bir ağaç türü
 palamut (balık), bir balık türü
 palamut (yemiş), bir yemiş türü
 palamut, i̇ncirliova, aydın ili i̇ncirliova ilçesine bağlı mahalle
Ergastula

ergastula, antik roma'da, genellikle kölelerin (özellikle sorun çıkaran kölelerin) ve bazen de tutuklu suçluların konulduğu yeraltı yapısına verilen isimdir.

i̇şçi olarak kölelerin çalıştırıldığı çiftliklerin (latifundium) içinde sıklıkla bulunan bir yapıdır. ergastula terim olarak bazı küçük roma hapishaneleri için de kullanılırdı. bu yapılar hadrianus'un hükümdarlığı sırasında kanundışı ilan edilmiştir.
 

antik roma mimarisi
antik roma'da kölelik
Tiyomersal

tiyomersal (i̇ngilizce: thiomersal) ya da sodyum etilcıva tiyosalisilat, ağırlığının yaklaşık %49'unu cıvanın oluşturduğu, antibakteriyel ve antifungal etkili bir organik cıva bileşiğidir. madde abd'de thimerosal (türkçe: timerosal) olarak bilinmektedir.

1930'lardan bu yana ilaç endüstrisi tarafından aşıların raf ömrünü uzatmak ve aşı sıvısı içinde bakteri üremesini engellemek için kullanılmıştır. genelde çoklu aşıların içinde bulunmaktaydı. son dönemde otizm'e yol açtığı gibi asılsız yanlış iddialar ile yoğun araştırmalara maruz kalmış, kanada gibi bazi ülkeler tarafından tiyomersal içeren çocuk aşıları piyasadan çekilmiştir.

antiseptikler
organik kükürt bileşikleri
organik cıva bileşikleri
karboksilik asitler
George Boole

george boole (d. 2 kasım 1815, lincoln - ö. 8 aralık 1864, ballintemple), i̇ngiliz matematikçi, eğitimci ve filozof.

boole, yirmi yaşına gelince bir özel okul açtı. burada matematik öğretmesi gerekiyordu. babasından aldığı derslerin faydasını gördü. o zamanın el kitaplarını gözden geçirdi. abel ve galois gibi büyüklerin kitaplarını okudu. fazla bir matematik bilgisi olmayanların okuyup anlayamayacağı kesin olarak bilinen laplace'ın "gök mekaniği" ni hiç kimsenin yardımı olmadan okuyup anladı. lagrange'ın "analitik mekanik" adlı eserini tam anladı. artık, kendisinin yolunu çizmişti. i̇lk ilmi çalışması olan değişim hesabı yayınlandı. yine tek başına çalışmasının ürünü olan invaryantları keşfetti. zaten bu invaryantlar olmasaydı; rölativite (bağlılık) kuramı olmazdı. cebirsel denklemlerdeki boşlukları doldurdu.

boole'un yaşadığı dönemde, bir dergide adamın olmadığı sürece bir çalışmanın yayınlatılması olanaksızdı. boole, bu bakımdan şanslıydı. çünkü, 1837 yılında, i̇skoçya'lı d. f. gregory adında bir matematikçi, "cambridge mathematical journal" adında bir dergi çıkarıyordu. boole, derginin müdürüne çalışmalarının birkaçını verdi. gregory bu çalışmaların orijinalliğini ve yazış biçimini çok beğendi. yazıları yayınladı. böylece, iki matematikçi arasında dostça bir arkadaşlık ve mektuplaşmalar hayatı boyunca sürdü.

modern cebir kavramı, peacock, herschel, de morgan, dabbage, gregory ve boole sayesinde yerini aldı. boole, sembol ve işlemleri kullandı. de morgan'ın hem hayranı ve hem de büyük bir dostuydu. i̇ngiltere'deki büyük matematikçilerle ya kendisi doğrudan ya da mektupla haberleşiyordu. 1848 yılında "mantığın matematik analizi" adlı bir çalışması yayınlandı. bu eser matematikte yeni bir çığır açmış ve boole da kesin bir üne kavuşmuştu. bu broşür, de morgan'ın da takdirlerini topladı. bu eser, bundan altı yıl sonra ortaya çıkacak olan bir çalışmanın müjdecisi olacaktı.

1849 yılında matematik profesörü olan boole'un 1854 yılında, mantık ve olasılıklar üzerine büyük bir eseri yayınlandı.

i̇ki-değerli aristoteles mantığını matematiksel temellere oturtan simgesel mantığı oluşturmuştu. buna boole mantığı, boole cebiri, matematiksel mantık, simgesel mantık, vb adlar verilmektedir.

ayrıca bakınız 
 boolean matematiği

kaynakça 
 boole, george

1815 doğumlular
1864 yılında ölenler
19. yüzyıl i̇ngiliz matematikçileri
i̇ngiliz mantıkçılar
ahlâkçılar
19. yüzyıl i̇ngiliz filozofları
19. yüzyıl i̇ngiliz yazarları
kurgusal olmayan eserler veren i̇ngiliz yazarlar
lincoln, lincolnshire doğumlular
royal society üyeleri
Ensefalit

ensefalit veya beyin iltihabı, beynin akut enflamasyonudur. menenjit ile birlikte ise meningoensefalit olarak isimlendirilir.

şiddetli baş ağrısı, ense sertliği ve ateş gibi belirtilerle başlar. bu hastalığa kabakulak, herpes simplex, influenza, enfeksiyoz hepatit ve enfeksiyoz mononükleoz gibi virüsler neden olurlar. kuduz virüsünün neden olduğu ansefalit ise öldürücüdür. bu hastalığa, bakteriye rastlanmadığı göz önünde tutularak, cerahatli menenjitten ayırmak için aseptik menenjit adı da verilir. teşhis için alınan beyin omurilik sıvısında, glikoz, normal hücreler yani lenfositler ve albüminin artmış olduğu görülür.
 
lenfositler çok arttığı için lenfositik koriomenenjit adı verilen bir viral menenjit tipi daha vardır ki, grip gibi, salgın olarak görülür. bu gibi vakalarda baş ağrısı, ateş, ense sertliği gibi menenjit belirtileri hafif olarak vardır. hastalık genellikle 1-2 haftada semptomatik tedavi ile iyileşir.
 
tedavide antiviral ve ağrı kesici, ateş düşürücü ilaçlar kullanılır. komada gibi baygın yatan hastalar hastanede bakıma alınır, kas kasılmaları şeklinde görülen konvülsiyonların hastaya zarar vermemesine çalışılır.

dış bağlantılar 
 who: viral ensefalitler
 mr & ct scan diagnosis of hsv encephalitis medical image database

i̇nsan hastalıkları
Rahmân

rahmân (arapça الرحمن), i̇slam'da bir kavram olan ve kur'an'da geçen allah'ın 99 isminden biridir.

anlamı 
raḥmān; allah'ın bir sıfatı, i̇branice ve aramice "merhamet eden", fiil olarak sevme, acıma, merhamet etme, bağışlama, rahmet anlamlarına gelir. aynı fiil kökü arapçada da mevcut olduğu halde, sıfat biçimi aramcadan alıntıya işaret eder.

etimoloji /tarihçe 
rahman kur’anda geçen arapça olmayan kelimeler arasında sayılır. rahman ve rahim kelimelerinin kaynağını aldığı rhm kökü akadca gibi antik diller başta olmak üzere birçok ortadoğu, i̇ran ve hint dillerinde ortak kullanımlara sahiptir. kelimenin hangi dilden kaynaklandığı ve diğer dillere geçtiği konusunda dillerin gelişim evreleri, tarih ve kronoloji bilimlerinden faydalanılabilir. rahman, rahim ve i̇brahim gibi kelimelerin kökenleri konusunda ilahiyatçı yazar i̇hsan eliaçık’ın açıklamaları: “bu kökten gelen kelimelerin eski dünya dillerinde meşhur ve yaygın olduğunu görüyoruz; akadcada dölyatağı, rahîm (remu), merhamet eden tanrı (remânu), aramice rahîm, merhamet (rhm), i̇branîce rahîm, merhamet (raham), hindçe iyilik tanrısı (brahma) hep aynı kökten… sevginin ve merhametin babası anlamına gelen eb-raham’ın bütün sami dillerinde ve hatta hindçede bile kullanıldığını görüyoruz. buralardan evrilerek arapçaya i̇brahim olarak geldiği anlaşılıyor.” bu yaklaşım diğer kaynaklarca da desteklenmektedir.

bu sıfat terimi (rahmanan/rahman) nin bilinen en eski kullanımı, akadca ve aramice yazılmış ve hadad'a adanmış bir yazıtta bulunuyor.

eleştiriler 
tek tanrı inancını esas alan ve bütün savını bu bu temel etrafında örgüleyen i̇slam'ın kendisinden önceki dönemlerin değişik bölgelerdeki farklı tanrı isimlerini tek bir tanrı üzerinde birleştirmiş olduğu bazı araştırmacılar tarafından ulaşılmış sonuçlardandır. arapça dışından gelen rahman ismi de bu kapsamda değerlendirilen ve eleştirilen isimler arasında yer almaktadır.

ayrıca bakınız 
 esmâ-ül hüsnâ
 i̇brahim
 brahma

kaynakça 

allah'ın 99 ismi
Rahîm

rahîm (arapça الرحيم), i̇slam'da bir kavram olan ve kur'an'da geçen allah'ın 99 adından biridir.

anlamı 
bağışlayıcı, sevdiklerine ve müminlere merhamet eden,onlara nimet veren, onları koruyan, onlara acıyan demektir.

etimoloji 
rahman ve rahim kelimelerinin kaynağını aldığı rhm kökü akadca gibi antik diller başta olmak üzere birçok ortadoğu, i̇ran ve hint dillerinde ortak kullanımlara sahiptir. kelimenin hangi dilden kaynaklandığı ve diğer dillere geçtiği konusunda dillerin gelişim evreleri, tarih ve kronoloji bilimlerinden faydalanılabilir. rahman, rahim ve ibrahim gibi kelimelerin kökenleri konusunda ilahiyatçı yazar i̇hsan eliaçık’ın açıklamaları: “bu kökten gelen kelimelerin eski dünya dillerinde meşhur ve yaygın olduğunu görüyoruz; akadcada dölyatağı, rahîm (remu), merhamet eden tanrı (remânu), aramice rahîm, merhamet (rhm), i̇branîce rahîm, merhamet (raham), hindçe iyilik tanrısı (brahma) hep aynı kökten… sevginin ve merhametin babası anlamına gelen eb-raham’ın bütün sami dillerinde ve hatta hindçede bile kullanıldığını görüyoruz. buralardan evrilerek arapçaya i̇brahim olarak geldiği anlaşılıyor.” bu yaklaşım diğer kaynaklarca da desteklenmektedir.

kaynakça 

allah'ın 99 ismi
Melik

melik, (arapça: ملك) arapça bir kelime olup kral anlamını taşır. mülk kökünden türemiştir. orta doğu bölgesinde konuşulan birçok dilde yer alır. melike ise arapça'da kraliçe anlamındadır. türkiye selçuklu devleti'nde, hanedana mensup olup sultan olmayan kişilere melik denirdi. melikler genellikle eyaletlerin başına, yanlarında danışmanlık yapması için bir atabeğ eşliğinde atanırdı.

siyaset 
siyasi alanda kullanımı hükümdarlık sıfatı olarak görülmektedir. melik tarafından yönetilen arap krallıkları olarak bahreyn, fas, suudi arabistan ve ürdün sayılabilir.

din 
i̇slam dininde, melik (الملك) allah'ın 99 isminden biridir. kullanımı şöyledir: "sultanin bila azl ; melikun bila acz"  yani "azli olmayan sultan; aczi olmayan melik "  olarak cevşen de tanımlanmaktadır. burada daha çok mutlak anlamda, krallar kralı, anlamını taşımaktadır, denilebilir.

ordu 
hükümdarlığın yanı sıra, melik ordularda 10.000 atlıdan sorumlu, yüksek bir rütbe olarak da kullanılmıştır. bu kullanımına özellikle onluk tabana göre yapılandırılmış müslüman hindistan ordularında rastlanır.

melik(e) adında kişiler/yerler 
 kör şah melik - osmanlı'da vezir
 melik emir gazi ya da emir gazi  ya da melik gazi (ö. 1134), danişmendliler'in üçüncü hükümdarıdır.
 melike demirağ - türk pop müziği sanatçısı, sinema oyuncusu
 melikgazi - kayseri ilinin bir ilçesi
 melikşah - büyük selçuklu devleti hükümdarı

soyluluk unvanları
Mümin (İslam)

mümin (mü'min) (arapça المؤمن), iman eden veya güvenen anlamında arapçadan türkçeye geçmiş bir kelimedir.

etimoloji 
mümin arapça emn'den ismi fail olarak türetilmiştir. aynı kökten türetilen diğer kelimeler emin, iman, amin, emniyet, emanet gibi kelimelerdir. kelimenin eski mısır'ın tanrı kralı amun-ra'nın adından arapçaya amin şeklinde geçmiş olması (muarreb) ve diğer kelimelerin bu kökten türetilmiş olması olasıdır. (bkn. âmin)

i̇slami literatürde kullanımı 
kur'an'da allah tarafından belirlenmiş olan bu sıfat, allah'a güvenerek inanan veya kendisine güvenilen anlamına gelmektedir. i̇nancın, allah ile kul arasındaki güçlü güven bağının adıdır.

aynı zamanda kur'an'da geçen allah'ın güzel isimlerinden birisidir. i̇sim allah'a izafe edildiğinde anlam değişikliği yapılarak (ismi mef'ul) güvenilen şeklinde anlamlandırılır.

mümin sıfatının kuran'da yeri

kaynakça

dış bağlantılar 
  esmâ-ül hüsnâ
 esmaulhusna.net

allah'ın 99 ismi
arapçadan türkçeye geçen sözcükler
Alexis Carrel

alexis carrel, (28 haziran 1873 - 5 kasım 1944), ünlü fransız cerrah ve fizyolog. 1912 yılında nobel ödülü kazandı.

hayatı 
28 haziran 1873'te, fransa'nın sainte-foy-lès-lyon kentinde doğan alexis carrel çocukluğunda önceleri annesi tarafından evde eğitilmiştir. bir iş insanı olan babası o daha bir çocukken ölmüştür. lyon'da eğitim hayatına devam etmiştir. 1904 yılında abd, chicago'ya gidene kadar lyon kentinde hem üniversitede (lyon üniversitesi) hem de hastanede çalışmıştır. 1906'ya kadar chicago üniversitesi'nde çalışmış, 1906 yılında ise rockefeller tıbbi araştırmalar enstitüsü'nün bir üyesi olarak araştırmalarına burada devam etti. 1912'de tam üye olduğu bu kurumda ona nobel ödülü'nü kazandıracak olan araştırma ve deneylerin çoğunu yaptı. hayatı boyunca yaptığı araştırmaların çoğu transplantasyon ve göğüs cerrahisi (torasik cerrahi) üzerinedir. özellikle transplantasyon üzerine yaptığı deneyler o dönemler için devrim niteliğindedir.

i. dünya savaşı sırasında fransız ordusunda görev aldı. savaş döneminde yaralı askerler üzerine yeni tedavi çeşitleri geliştirilmesinde de katkıları olmuştur. savaş sonrasında özellikle fizyoloji dalındaki çalışmalarına devam etti. doku kültürü üzerine birçok başarıya imza attı. ii. dünya savaşı'nda fransa'da bazı görevler aldıktan sonra, 5 kasım 1944'te paris'te öldü.
 
bilim insanı kişiliğinin yanı sıra birçok başarılı kitap yazmıştır. carrel, batı dünyasının dine yabancılaşmasından büyük rahatsızlık duyar. "dua" isimli eserinde bunları dile getirirken "dini insan hayatından çıkarırsan her şey mübah olur" der. ona göre dua "aşk ve yoksulluk"tur.

kaynakça 

 nobel lecture, phisology or medicine 1901-1921, elsevier publishing company, amsterdam, 1967
 nobel ödülü resmi sitesi alexis carrel biyografisi 
 i̇ngilizce vikipedi alexis carrel sayfası 

1873 doğumlular
sainte-foy-lès-lyon doğumlular
1944 yılında ölenler
20. yüzyılda fransızlar
20. yüzyıl fransız bilim insanları
fransız cerrahlar
fransız hekimler
fransız fizyologlar
nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahipleri
rusya bilimler akademisi'nin muhabir üyeleri (1917-1925)
sscb bilimler akademisi'nin şeref üyeleri
sscb bilimler akademisi'nin yabancı üyeleri
rockefeller üniversitesi kişileri
légion d'honneur şövalyeleri
roma katolik bilim adamlar
fransız roma katolikleri
fransız nazi işbirlikçileri
Güç kaynağı

güç kaynağı, bir sistem ya da düzeneğin gereksinimi olan enerjiyi sağlamak için kullanılan birimlerin genel adı. cep telefonu ya da el feneri pili, bir pili doldurmak için kullanılan adaptör, bir bilgisayarın gereksinimi olan gücü üreten donanım birer güç kaynağıdırlar.

bilgisayar güç kaynağı 
bilgisayar güç kaynağı, genellikle metal bir kasa yerleştirilmiş, içinde transformatör ve/veya elektronik devreler bulunan, bilgisayar birimlerinin çalışmaları için gereksinim duyulan farklı gerilim değerlerinde doğru akım sağlayan donanımdır. sıradan bir bilgisayarın kullandığı güç kaynağı yaklaşık 300-600 watt güçtedir.

yarı iletken teknolojisindeki gelişmeler sayesinde günümüz güç kaynaklarında, pahalı olan ve çok yer kaplayan transformatörler genellikle kullanılmamaktadır. bilgisayar güç kaynakları: +3,3 v, +5 v, +12 v, -12 v, -5 v gibi gerilimleri aynı anda ve belirli bir sapma aralığında üretim yapar.

kaynakça 

bilgisayar terimleri
Advanced Streaming Format

advanced streaming format-gelişmiş aktarım biçimi (ya da asf, sonra advanced systems format-gelişmiş sistemler biçimi olarak değiştirildi) microsoft'un sayısal ses ve sayısal görüntü için içerik biçimidir, özellikle aktarım ortamı için kullanılır. asf windows media çalışmasının bir parçasıdır.

biçim görüntünün ya da sesin nasıl kodlanacağını belirlemez, ama onun yerine görüntü/ses yapısını belirler. bunun anlamı temel olarak ses/görüntü dosyaları herhangi bir kodlayıcı ile kodlanabilir ve buna rağmen asf biçimi içinde bulunabilir. bu özellik quicktime, avi ya da ogg biçiminlerinde de bulunur.

asf biçiminde en çok bulunan dosya biçimleri windows media audio (wma) ve windows media video (wmv) dir.

dış bağlantılar 
 windows media biçimleri 
 discussion about microsoft's use of the asf patent
 ezdrm - microsoft sayısal hak yönetimi (drm) sertifika sağlayıcı  

i̇çerik biçimi
microsoft
microsoft windows multimedya teknolojisi
ECO kodları

eco (encyclopedia of chess openings i̇ngilizce sözcüklerinin baş harfleri), satranç açılışlarını sınıflandıran bir kod sistemidir. aleksandar matanoviç'in editörü olduğu yugoslavya'daki informator yayınevi tarafından 1966 senesinde geliştirildiğinden bu yana kullanılmaktadır.

a 

 1..... (1. e4; 1. d4 dışındakiler)
 1. d4 (1 ...d5, 1... af6 dışındakiler) 
 1. d4 af6 2. (2. c4 dışındakiler)
 1. d4 af6 2. c4 (2... e6, 2... g6 dışındakiler)

b 

 1. e4 (1... c5, 1... e6, 1... e5, dışındakiler)
 1. e4 c5

c 

 1.e4 e6 
 1.e4 e5

d 

 1.d4 d5 
 1.d4 af6 2.c4 g6 3.ac3 d5

e 

 1.d4 af6 2.c4 e6 
 1.d4 af6 2.c4 g6 (3...d5 dışındakiler)

dış bağlantılar 
 encyclopedia of chess openings (i̇ngilizce) 

satranç