Kavimler Göçü

kavimler göçü, ms 350-800 yılları arasında avrupa'ya yapılan şiddetli insan göçüdür. i̇lk dönem ve ikinci dönem olarak ikiye ayrılmaktadır. i̇lk dönemki kavimler göçü batı roma i̇mparatorluğu ve hunlar arasındaki yoğun sınır değişikliklerini kapsar. i̇kinci dönem kavimler göçüyse ilk dönemkinin devamı niteliğindedir. i̇lk gelen göçmenler hunlar, slavlar, ön bulgarlar, alanlar tarafından batı'ya doğru sürülen gotlar, anglo-saksonlar, vandallar ve franklar gibi cermen kabileleriydi. i̇kinci dönem göçleri de (arap, türk, macar, viking göçleri ve moğol istilaları) kuzey afrika, anadolu ve avrupa'da derin değişimlere sebep olmuştur.

i̇lk dönem kavimler göçü 

i̇lk dönem kavimler göçü, 4. yüzyılın ortalarında hunlar'ın aral gölü ile hazar denizi arasındaki bölgeden don ve volga nehirleri arasındaki bölgeye kaymaları ile başlamıştır.

göçler ve i̇stilalar 
orta asya'daki çin egemenliğinden kurtulmak için ms. 350 yıllarında batıya hareket eden hun grubu, volga-don nehirleri arasında yaşayan hunların daha batıya göçmelerine neden oldu. o tarihlerde karadeniz'in kuzeyindeki düzlüklerde cermen kavimlerinden olan gotlar ve günümüzdeki slav halklarının ataları olan ön slavlar yaşamaktaydı. 375 yılında hunlar, gotların ve ön slavlar'ın yaşadıkları bu bölgeye girdiler.

hunların bu bölgeye yerleşmesiyle bu bölgede daha fazla tutunamayan ve çoğunluğu cermen olan vizigotlar, ostrogotlar, anglo-saksonlar, franklar, gepidler, lombardlar, burguntlar, vandallar ve cermen olmayan slavlar batıya doğru göç etmeye başladılar. romalıların barbar olarak adlandırdığı bu kavimler önlerine çıkan diğer kavimleri de önlerine katarak i̇spanya'ya hatta kuzey afrika'ya kadar ilerlediler. avrupa'da yıllarca süren bu döneme kavimler göçü denir. kavimler göçü, günümüz avrupa devletlerinin temellerinin atıldığı önemli bir olaydır. göçün temel sebebi siyasi etmenlerdir.

göçün ilk yıllarında cermen kabileleri roma i̇mparatorluğu'nun batı kesimindeki birçok bölgeyi ele geçirmişti. 376'da hunlarla savaşan got kabilesi tervingiler, roma topraklarına girdi. ertesi yıl, marcianopolis'te tervingilerin lideri fritigern, romalı asker lupicinus ile buluşmasında öldürüldü. tervingiler ayaklandı ve got kabilesi olan vizigotlar 410'da i̇talya'yı istila etti. büyük teoderik komutasındakı ostrogotlar tarafından i̇talya'nın içlerine kadar takip edildiler. galya'da franklar ağır ağır roma topraklarına girdiler. allemanni'deki savaşları kazanan vizigotlar geleceğin fransa ve almanya'sı olacak frank krallığı'nı kurdular. büyük britanya'ya gelen anglo-saksonlar ise roma'nın britanya'daki sonunu getirdi.

i̇lk dönem kavimler göçü'nün sonuçları 
 roma i̇mparatorluğu 395'te ikiye ayrılmıştır. batı roma i̇mparatorluğu ve doğu roma i̇mparatorluğu (bizans)
 göçlere dayanamayan batı roma i̇mparatorluğu 476'da yıkılmıştır.
 avrupa yüzyıla yakın bir süre karışıklıklar içerisinde kalmıştır.
 i̇lk çağ sona ermiş, orta çağ başlamıştır.
 avrupa'da derebeylik (feodalite) rejimi ortaya çıkmıştır.
 barbar kavimlerin birbirleriyle ve romalılarla kaynaşması sonucu yeni milletler ortaya çıkmıştır ve bunun sonucunda bugünkü avrupa milletlerin etnik yapısının oluşumundaki katkısı çok fazla olmuştur.
 barbar kavimler arasında hristiyanlık hızla yayılmıştır. cermenler, hristiyanlığı kabul ederek orta çağ avrupa'sına damgalarını vurmuşlardır.
 bunun sonucunda orta çağ avrupasında kilise, papalık ve skolastik düşünce güç kazanmaya başlamıştır.
 göçler sonunda bugünkü i̇spanya'ya vizigotlar, kuzey afrika'ya vandallar, i̇talya'ya ostrogotlar, bugünkü fransa'ya ise franklar yerleşmiştir.

i̇kinci dönem kavimler göçü 

 
567 yılında avarlar ve kuzey i̇talya'daki cermen kabilesi lombardlar, gepid krallığı'nın büyük kısmını yok ettiler. ön bulgarlar yedinci yüzyılda bizans'ın doğu balkanlar'daki topraklarını ele geçirdiler.

bizans-arap savaşları sırasında arap 8. yüzyılın sonunda 9. yüzyılın başında, anadolu üzerinden balkanları ele geçirmeye çalıştılar ancak 718'de ön bulgarlar ve bizans orduları, arapları konstaninopolis kuşatması sırasında yenilgiye uğrattılar. arap-hazar savaşlarında da hazarlar arapları kafkaslar'da durdurdular. aynı zamanlarda emeviler, 732'de franklar tarafından puvatya muharebesi'nde durdurulana dek avrupa'yı cebelitarık üzerinden istilaya başladılar.

i̇klim değişikliğinin kavimler göçü ve roma'nın çöküşü üzerine etkisi 
klasik tarih anlatısına dayanarak kavimler göçü siyasi ve askeri bir olaylar bütünü olarak açıklanmıştır ve üzerinde çokça durulmuştur zira kavimler göçü günümüz avrupa'sının temelini atan, akdeniz'in kaderini 1500 sene belirleyen bir adımdır. çağlar boyunca bilgeler ve modern asırlardan bu yana tarihçiler batı roma i̇mparatorluğu'nun çöküşüne de neden olan bu olayı sadece tarihi kaynaklar ve arkeolojik materyaller üzerinden değerlendirmiş ve batı akdeniz'deki otorite kaybını ani bir çöküş, katastrofik son olarak adlandırdılar. son yıllarda özellikle doğa bilimlerinin de toplum bilimleri ile ortak çalışması sonucu tarihçiler antik çağ sonunu ani bir yıkım, bir felaket olarak değil aşamalı bir geçiş öngörmektedirler. doğal süreçlerin toplum yaşamı, insan medeniyeti üzerindeki etkisini hesaba katma eğilimi otaya çıkmıştır. artık çok yönlü çalışmalar sonucu tarihçiler kavimler göçü'nün aşamalı bir çöküş dönemine sebep olduğu, ama daha da önemlisi kavimler göçü'nün de sadece askeri bir temelde gelişmediği ve sebeplerinin arkasında iklim değişikliğinin yattığı tezi ortaya atılmıştır. 18. asrın sonunda edward gibbon, anıtsal eseri 6 ciltlik “the history of the decline and fall of the roman empire" batı roma'nın yıkılışı için çok önemli bir bakış açısı ortaya koymuştur. bu geniş ve yapısalcı bakış açısı sayesinde kavimler göçü'nün de altında yatan farklı ve dışsal nedenler gündeme getirildi. giderek soğuyan kuzey doğu avrasya bozkırlarının halklarının sistematik şekilde akdeniz havzasına akın etmesi ve bu baskının gücü zaten akdeniz'deki iklimsel dengesizlikle bozulan roma'yı aşama aşama çöküşe götürmesi artık daha çok kabul gören bir yorum. yaklaşık bir asır önce, i̇ngiliz meteorolog hubert lamb, akdeniz ve kuzey avrupa'yı kapsayan bir çalışma ile çok sayıda paleoklimatolojik bulgu topladı ve yorumladı. sonuçlar bir hayli şaşırtıcıydı, zira geç holosen'de yani son 3000-4000 yıl içinde iklimsel duraylılığın olmadığı göstermişti ve bu da yoğun olarak çevresel etkilere maruz kalındığını ortaya koymuştur. özellikle yapılan çalışmaların tarihlendirilmesi ve tarihsel verilerle karşılaştırılması sonucu özellikle roma'nın gücünün zirve yaptığı dönemlerin sıcak periyotlara rastladığı görülmüştür (roman warm period). yüksek ve stabil solar aktivite ve buna mukabil zayıf volkanik aktivite roma için ciddi olarak istikrarlı bir hüküm dönemi sağlamış ve müreffeh bir toplum ortaya konmuştur. son yıllarda tarihçiler bu paleoklimatik verileri değerlendirmeye başlamışlardır. bu konuda bir örnek, yaşlı plinius'un notlarında yer almıştır. romalı doğa bilimci plinius, ms. 1.yy'da çevresel bir tasvirinde kayın ağaçlarıyla kaplı yüksek dağlardan bahseder, ki kayın ağaçları alçak rakımlara özgüdür. bu örnek bile iklimsel sıcak dönemi göstermesi açısından bir kanıttır. paleoklimatik verilere göre, ms. 150-450 arası da iklimsel dengesizlik dönemi olarak kabul edilmiştir ve kavimler göçü'nün tetiklendiği dönemi kapsar, bu geçiş periyodu ise ms. 450 ile ms. 700 arasındaki mini buz çağı'na kavuşur ve sık sık kuzeyden ve doğudan göçer kitlelerin avrupa içlerine girişine tanıklık edip klasik orta çağ'ı başlatacaktır. uzun dönemli iklim değişikliği sonucu kavimler göçü denen kitlesel hareketler sık sık tekrarlanmıştır, zira gotların göçünü müteakip, alanlar, alemanniler, frank grupları bu kitlesel hareketi gerçekleştirmiştir. kısacası disiplinler arası çalışmaların yoğunlaşmaya başladığı çağımızda kavimler göçü gibi tarihsel olaylara sadece siyasi ve askeri yönlerden değil de sosyal, ekonomik ve en temelde doğal etkiler üzerinden bakmak çok daha sağlıklı ve gerçeğe yakın yorumların önünü açabilir.

kaynakça