Felix Mendelssohn Bartholdy

jacob ludwig felix mendelssohn bartholdy (3 şubat 1809, hamburg - 4 kasım 1847, leipzig), alman müzisyen, besteci, piyanist, orgcu ve orkestra şefi.

alman romantizm stilinde klasik batı müziği bestecisidir. bach'ı yeniden hayata döndüren kişi olarak tanınır. gelmiş geçmiş en yetenekli bestecilerden birisi kabul edilen mendelssohn, mozart'ın 19. yüzyıldaki eşdeğeri olarak değerlendirilmiştir.

hayatı 
aristokrat bir ailenin dört çocuğundan üçüncüsü olarak hamburg'da doğdu. babası abraham mendelssohn zengin bir bankacı, büyükbabası moses mendelssohn yahudi bir din adamı ve filozoftu. her ne kadar büyükbaba din adamı olsa ve alman yahudilerinin gettoların dışında saygı görmek için din değiştirip hristiyan olmalarına karşı çıksa da mendelssohn'un ailesi 1816'da hamburg'dan berlin'e taşındıkları sırada musevilikten protestanlığa geçmiş ve bartholdy soyadını almıştır. ancak felix, bu değişime direnmiş ve mendelssohn soyadını kullanmaya devam etmiştir. protestanlığı kabul etmiş ancak yahudi geçmişinden de gurur duyan birisi olması, kilise müziği alanında yaptığı çalışmalarda kendisini sıkıntılı tartışmaların içinde bulmasına yol açmıştır.

i̇lk piyano derslerini annesinden ve ablası fanny'den aldı. berlin'e taşındıktan sonra sonra ludwig berger ile piyano, carl zelter ile teori ve kompozisyon çalıştı. babası, çocuklarını okula göndermeyip evde kendi geliştirdiği sistemle eğitiyor ve özel dersler aldırıyordu. bu sebeple felix, içine kapalı ve çekingen bir kişi olarak yetişti. bu arada mozart ve bach'ın eserlerini çalışmak için ablası fanny ile beraber paris'e bir yolculuk yaptı. bu bestecilerden, özellikle de bach'tan, esinlenerek besteler yaptı.

1820'de ilk eserini besteleyen felix 12 yaşında iken carl zelter onu alman şair goethe ile tanışmak üzere goethe'nin evine götürdü. felix, 72 yaşındaki şairin evinde iki hafta kaldı. goethe'nin evinde carl maria von weber ile tanıştı ve ona piyano dörtlüsünü seslendirdi. felix'in yeteneğinden çok etkilenen goethe, kendisine o anda yazdığı bir şiiri veda armağanı olarak sundu.

goethe'nin şiirlerinin yanı sıra shakespeare'in eserlerinden de ilham alan felix, aristokrat ailelerin salonlarında çalınmak üzere besteler yapmaya devam etti. henüz 13 yaşındayken do minör senfoni'''sini yaratmıştı. 16 yaşında, türünün ilk örneklerinden birisi olan yaylı çalgılar için mi diyez majör sekizlisini (op. 20) besteledi. 17 yaşındayken dahi çocuk olarak ünü yayıldı ve bir yaz gecesi rüyası (op. 21) uvertürü seslendirildi. william shakespeare'in bir komedisi için bestelenen bu eser, klasik müziğin romantik döneminin en güzel eserlerinden sayılır.   
aynı esere orkestra için do-major bestelenen parça ise düğün marşı olarak tanınmıştır.

1826-1829 yılları arasında ailesinin isteği üzerine berlin üniversitesi'nde öğrenim gören mendelsshon, daha sonra meslek olarak müziği seçmeye karar vermiştir. üniversite yıllarında besteciliğinin yanı sıra iyi bir bilardo ve satranç oyuncusu, iyi bir dansçı ve binici olarak tanınıp sevilmişti.

mendelsshon, 20 yaşına geldiğinde unutulmuş bir besteci olan bach'ın eserlerini incelemeye kendini vermişti. henüz 13 yaşındayken doğum günü hediyesi olarak johann sebastian bach'ın "matthaus passionu" nun ("aziz matta") notalarını isteyen ve bu eser üzerine çalışmalar yapan sanatçı, kendisini ileride "bach'ı yeniden yaşama döndüren kişi” yapacak yola böylece girmişti. öğretmeni zelter'in itirazlarına rağmen bu yolda çalışmaya devam etti. berlin'de bach'ın eserlerini seslendirdiği başarılı konserlerin ardından avrupa müziğini tanımak üzere babasının desteğiyle üç yıllık bir avrupa turnesine çıktı.

mendelssohn'un turnesi i̇ngiltere'den başlıyordu. bu ülkede, george frideric handel'den sonra en sevilen alman besteci olarak gönüllerde taht kurdu. i̇ngiltere'de iken pek çok eser besteledi ve i̇skoçya'ya yaptığı geziden esinle i̇skoç senfonisi'ni bestelemeye başladı. anne-babasının 25. evlilik yıldönümlerinde çalınmak üzere "die heimkehr aus der fremde" başlıklı şarkı dizisini de bu dönemde besteledi. sanatçının gezileri; güney almanya, avusturya, i̇talya, i̇sviçre, fransa ve tekrar i̇ngiltere'den sonra, 1832 yılının nisan ayında yine berlin'de sona erdi.

öğretmeni zelter'in ölümünden sonra berliner singakademie adlı müzik okulunda zelter'den boşalan göreve gelmek istediyse de bu göreve alınmadı. bunun nedeni akademi üyelerinin geçmişi musevi biri ile çalışmak istememesi ve 50 yaşındaki birinden boşalan yeri 24 yaşındaki tecrübesiz bir gence devredilmesini uygun görmeyişleridir. bu seçim, alman müzik tarihinde önemli bir rol oynadı. mendelsshon, 1833'te düsseldorf kentindeki niederrhein müzik festivali'nin genel direktörlüğü görevini kabul ederek şehirden ayrılmasından sonraki gelişmeler sonucu berlin, müzik alanındaki üstünlüğünü kaybetti.

mendellshon genel direktörlüğünü üstlendiği festival boyunca händel orotoryaları'nın yorumlanmasını sağlayarak barok dönem müziğini yeniden hayata geçirdi. aynı yıl kendisi vokal eserlerini ve avrupa turnesi sırasında gördüğü i̇talya'nın canlılığı ve renklerinden esinlenerek i̇talyan senfonisi'ni besteledi. londra filarmoni'nin ısmarladığı bu eseri, festival yöneticiliği görevine başlamadan hemen önce bir kere daha londra'ya giderek ilk seslendirilişini gerçekleştirdi. festivalin başarısından sonra düsseldorf kenti müzik dünyasının en üst yöneticisi konumuna geldi ancak çevresi ile geçimsizliği sonucu bu görevi kısa sürede bıraktı.

birkaç yıl sonra ise leipziger gewandhaus orkestrasının yönetimini üstlendi ve leipzig kentini almanya'nın en önemli müzik merkezlerinden birisi haline getirdi. bach ve händel'in eserlerinin yanı sıra schubert'in büyük senfonisini müzik dünyasına tanıttı.

1840 yılında orta avrupa'nın en tanınmış bestecisi haline gelen mendelssohn, 1841'de leipzig'de bir konservatuvar kurdu. bu konservatuvar, 1846'da avrupa'nın en üstün müzik okulu haline geldi.

1847'de ablası fanny'nin ölüm haberi üzerine yaşama isteğini yitiren sanatçı, fa minör 6. yaylı çalgılar dörtlüsü ve fanny için requiem'''i besteledi. aynı yıl bir beyin sarsıntısı geçirerek kısmi felç olan mendelssohn, 4 kasım 1847'de hayatını kaybetti ve ablası fanny'nin yanına gömüldü.

dış bağlantılar 

 imslp werbsitesi "mendelssohn,_felix" maddesi  
 mutopia projesi mandelssohn-bartholdy maddesi  
 warner-icking muzik arsiv sitesi "fe.mendelssohn" maddesi
 bbc radio 3 klasik calismalari için bağlantılar 

19. yüzyılda almanlar
1809 doğumlular
1847 yılında ölenler
19. yüzyıl müzisyenleri
19. yüzyıl alman bestecileri
alman piyanistler
yahudi asıllı almanlar
opera bestecileri
romantik dönem bestecileri
hamburg doğumlular