Aleksey Kosıgin

aleksey nikolayeviç kosigin (rusça: алексе́й никола́евич косы́гин)-(21 şubat 1904, sankt-peterburg, rusya çarlığı - 18 aralık 1980, moskova, sscb) - rus siyasetçi. rusya federatif sovyet sosyalist cumhuriyeti halk komiserleri konseyi başkanı (1943-1946). sovyetler birliği bakanlar kurulu başkanı (1964-1980). sovyetler birliği komünist partisi üyesi (1927'den ölümüne dek). komünist parti merkez komitesi üyesi (1939-80). politbüro üyesi (1960-1980). yüksek sovyet meclisi üyesi(1946-1980). soğuk savaş sırasında uluslararası devlet adamı.

biyografi 
aleksey nikolayeviç, 21 şubat 1904'te rus i̇mparatorluğu'nun sankt-peterburg ilinde doğdu. babası nikolay i̇lyiç esnaftı. aleksey 15 yaşındayken 1919'da kızıl ordu saflarında iç savaşa katıldı. leningrad kooperatif teknik okulunu bitirdi(1924). sibirya’da kooperatifçiliğin geliştirilmesi için altı yıl görev yaptı. 1927’de sovyetler birliği komünist partisi’ne (bolşevik partisi) üye oldu. leningrad kirov tekstil enstitüsü’nde öğrenim gördükten sonra leningrad’taki tekstil kuruluşlarını yönetti. 1939’da tekstil sanayisi halk komiserliği’ne seçildi. aynı yıl sovyetler birliği komünist partisi xviii. kongresinde merkez komitesi’ne girdi.

1940'ta bakanlar konseyi (halk komiserleri) başkan yardımcısı oldu. nazi işgali sırasında, devlet savunma bakanı olarak savunma sanayisinin geliştirilmesine önemli katkılar yaptı. rusya sovyet federatif sosyalist cumhuriyeti’nin başbakanlığını (halk komiserleri konseyi başkanlığı) da üstlendi (1943-1946). savaştan hemen sonra ekonomik zorluklardan en çok etkilenen bölgelere gıda yardımı yapılması için çaba sarf etti. 1948'de sbkp politbüro üyesi seçildi. önce maliye bakanlığı'na getirildiyse de daha sonra buradan alınarak ticaret ve sanayi bakanı yapıldı.

1953'te stalin'in ölümüyle başbakan yardımcılığı'ndan alınarak gıda sanayi bakanlığı'na getirildi. 25 aralık 1956'da sovyetler birliği ulusal ekonomik planlama dairesi başkan vekilliği'ne atandı. 1957'de de devlet planlama komitesi başkan yardımcısı olarak görevlendirildi. 1959’da devlet planlama komitesi başkanı oldu ve üretimin düzenlenmesinde önemli görevler yaptı.

1960'ta sovyetler birliği başbakan yardımcılığına getirildi. 20 şubat 1964'te 60.doğum yıldönümü nedeniyle komünist parti ve sovyetler birliği'ne hizmetlerinden dolayı "sosyalist emek kahramanlığı" ile ödüllendirildi.

sscb başbakanlığı (1964-1980) 
kruşçev'in azledilmesi ve komünist parti genel sekreterliği'ne brejnev'in getirilmesinin ardından 1964’te kosigin de başbakanlığa getirildi ve ekim 1980'e dek sürdürdüğü bu görevi sırasında ülkesinin iç ve dış siyasetinde etkin rol oynadı.

görev yaptığı süre boyunca ekonomik reformlar, endüstriyel kalkınma, üretimin artması için ekonomik planlamalar ve teşvikler konularıyla meşgul oldu. ekonomik alanda merkeziyetçilikten vazgeçilerek işletmelerin bağımsızlığı ve kârlılık esası üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini savundu ve bu yönde reformlar yapmaya çalıştı. 1966-70 yılları arasını kapsayan viii.beş yıllık plan'ın en önemli hazırlayıcısı oldu ve bu sovyet tarihinde en yüksek verimin alındığı en başarılı plan oldu. bu dönemde millî gelir yükseldi ve tüketim malları üretimi 2 misli arttı. i̇şletmelerin özerkliğinin genişletilerek üretim performansı ve kârlılık oranı üzerinden değerlendirilmesi verimliliğin artmasında etkili oldu.

1970'te sscb ile almanya federal cumhuriyeti arasında saldırmazlık paktını brandt ile imzaladı. 1972’de moskova’da abd başkanı richard nixon’la görüştü ve stratejik silahların sınırlandırılması konusunda bir antlaşma imzaladı. çin ile tekrar dostane ilişkiler kurulması ve sovyet-çin sınır çatışmasının çözülmesi için çaba sarf etti.

1974'te 70.yaş gününde ikinci kez "sosyalist emek kahramanlığı" ile ödüllendirildi. 1979'da sovyetler birliği'nin afganistan'a asker göndermesini desteklemeyen politbüro'daki tek üye oldu. ancak bu muhalefeti brejnev ile çatışmasına sebep oldu.

1980 moskova olimpiyatları'nın hazırlanması ve yürütülmesine büyük katkı sağladı. sağlığının bozulması üzerine ekim 1980'de politbüro üyeliğinden ve başbakanlıktan istifa ettiğini açıkladı. bu istifasında 1981-1985 arası dönemi kapsayan xi.beş yıllık plan'ın hazırlanmasında olumsuz rol oynamak istememesi de etkili oldu.

türkiye-sovyetler birliği yakınlaşmasında da emeği geçen kosigin, imzalanan iktisadi antlaşmalar ve sovyetler birliği işbirliğiyle gerçekleştirilen i̇skenderun demir-çelik tesisleri'nin açılışı nedeniyle birkaç kez türkiye’yi ziyaret etti.

18 aralık 1980'de moskova'da öldü. cenazesi 24 aralık'ta düzenlenen törenle kremlin duvarı mezarlığı'na defnedildi.

kaynakça

bibliyografya 

 
 
 
 
 
 
 

1904 doğumlular
1980 yılında ölenler
rusya başbakanları
sovyet siyasetçiler
lenin nişanı sahipleri
ekim devrimi nişanı sahipleri