Ferenc Erkel

ferenc erkel (almanca: franz erkel) (7 kasım 1810 "gyula", macaristan – 15 haziran 1893, budapeşte) zamanının avusturya-macaristan i̇mparatorluğu idaresi altında yaşamış bir macar opera besteci, piyanist, öğretmen ve orkestra şefidir. erkel macar tarihsel temaları olan macar grand-opera janrının babası sayılmaktadır. opera eserleri macaristan'da seyircinin büyük sevgisi ile hala çok kere yapımlanıp sahnelenmektedir. 1844de macaristan milli marşı olarak kabul edilen "himnusz" adlı marşın müziğinin de bestecisidir.

yaşamı 

erkel avusturya-macaristan i̇mparatorluğunun hüküm ettiği transilvanya-macaristan sınırına yakın gyula adlı bir taşra şehrinde swabialı alman asıllı bir müzisyen olan joseph erkel ve macar asıllı karısının oğlu olarak 1810'da doğdu. müziğe yeteneği çok genç iken anlaşıldı; org çalıcıları olan büyükbabası ve babası tarafından ilk müzik eğitimi sağlandı ve piyano dersleri aldı. i̇lk piyano konserini gyula'da 11 yaşında iken verdi. sonra müzik eğitimini önce lise ayarında eğitim veren (şimdi romanya'da bulunan]] oradea'da ve sonra da daha ileri müzik eğitimi sağlayan (şimdi slovakya başkenti olan) bratislava)da devam etti. bu şehirde iyi bir müzik eğitim görerek ve 17 yaşında iken öğrenimini tamamladı. özellikle piyano virtüözü olmaya hedeflendi ve ilk beştelerini bu sıralarda yaptı. sonra 1827de piyano öğretmeni olarak ve bir konser bandosunu şefliğini yapmak üzere (şimdi romanya'da bulunan) cluj (macarca: kolosvar ve almanca:klausenburg) şehrine geçti.

1834de budapeşte'nin peşte kısmında ilk konserini vererek buraya yerleşti. üç yıl konser piyanisti olarak ve burada bulunan tiyatro orkestralarında şeflik yaparak çalıştı. 1838'de milli tiyatro opera orkestrası şefliğine atandı ve 1851'de ölümüne kadar bu görevde bulundu.  1853'te kurulan "budapeşte filarmonik orkestrası" baş orkestra şefliği de üzerine aldı. 1886'ya kadar da franz lizst macar müzik akademisi'nde piyano öğretmenliği ve sonra da akademi başkanlığı yaptı. 1884'te açılan "macaristan devlet opera evi"'nin müzik direktörlüğünü de yaptı.

bu arada besteleri ile de uğraştı ve bestelediği operalarla tanındı. i̇lk operası 1840da "bátori mária" oldu. bu eserinin ve sonraki 3 opera eserlerinin librettoları "béni eğressy" tarafından hazırlanmıştır. operalar yanında piyano ve koro için müziksel besteler yapmıştır. "fatival uvertürü" adlı eseri de iyi bilinmektedir. hector berlioz'un la damnation de faust operasında meşhur ettiği "rákóczi march" melodisi erkel tarafından hazırlanmıştır. 1844'te bir filarmonik orkestra konser için hazırladığı "ket pisztoly the himnusz (tanrı macarları takdis etsin" adlı parça macaristan milli marşı olarak kabul edildi.

erkel uluslararası ünü olan bir satrançcı olarak da bilinmektedir.

eserleri

operalar

orkestra için eserler 

 1844 himnusz - macaristan milli mars, koro ve orkestra için - metin:ferenc kölcsey (1790-1838)
 1845 "hunyadi lászló" operası için uvertur orkestra için

konser eserleri 

 bem-petőfi marsi
 fest musik
 hunyadi-induló (operadan bir marş)
 magyar himnusz (macaristan milli marşı)
 palotás

piyano için eserler 

 rákóczi marşı (1840)

dipnotlar

ayrıca bakınız 

 ünlü operalar listesi
 opera bestecileri listesi

dış bağlantılar 

  i̇ngilizce wikipedia "ferenc erkel" maddesi   (erişme: 19.6.2010)
 imslp wiki sitesi parasız "erkel,_ferenc" partisyon notaları   (erişme: 19.6.2010)

1810 doğumlular
1893 yılında ölenler
macar besteciler
macar opera bestecileri
romantik dönem bestecileri
alman asıllı macarlar