3 Ekim



olaylar 
 mö 52 - jül sezar komutasındaki roma ordusu, alesia muharebesi'ni kazanarak galya'yı fethetti.
 1605 - sadrazam sokolluzade lala mehmed paşa komutasındaki osmanlı ordusu, estergon kalesi'ni ikinci kez fethetti.
 1716 - nevşehirli damat i̇brahim paşa, sadaret kaymakamlığı'na getirildi.
 1739 - osmanlı-rus-avusturya savaşı'nı sona erdiren ve osmanlı'nın kârlı çıktığı son antlaşma olan niş antlaşması imzalandı.
 1849 - amerikalı yazar edgar allan poe, baltimore sokaklarında perişan bir vaziyette bulundu, hastaneye kaldırıldı.
 1852 - damad mehmed ali paşa, osmanlı sadrazamı oldu.
 1912 - sırbistan, karadağ, yunanistan ve bulgaristan, osmanlı devleti'nden 3 gün içinde arnavutluk ve makedonya'ya özerklik verilmesini istediler. osmanlı, bu notayı reddedince 8 ekim'de i. balkan savaşı başladı.
 1922 - mudanya mütarekesi'nin imzalanmasıyla sonuçlanan mudanya konferansı başladı.
 1926 - atatürk'ün ilk heykeli, i̇stanbul sarayburnu'na dikildi.
 1929 - sırp, hırvat ve sloven krallığı, ismini yugoslavya krallığı olarak değiştirdi.
 1931 - türkiye cumhuriyet merkez bankası faaliyete geçti.
 1932 - birleşik krallık mandası irak bağımsızlığını ilan etti.
 1935 - i̇talya krallığı, etiyopya'yı işgal harekâtına başladı.
 1952 - birleşik krallık ilk atom bombası denemesini, monte bello adasında gerçekleştirerek dünyanın 3. nükleer gücü oldu.
 1953 - çanakkale açıklarında i̇sveç bandıralı naboland gemisiyle çarpışarak batan, 81 denizcinin öldüğü tcg dumlupınar denizaltısı ile ilgili dava sonuçlandı: naboland kaptanı 6 ay ağır hapse mahkûm edildi, dumlupınar komutanı yüzbaşı sabri çelebioğlu beraat etti.
 1965 - küba lideri fidel castro, che guevara'nın emperyalizme karşı savaşmak için küba'dan ayrıldığını açıkladı.
 1966 - i̇stanbul'un anadolu yakasındaki son tramvay hattı da kaldırıldı.
 1967 - kuzey vietnam, amerika birleşik devletleri'nin barış görüşmeleri önerisini reddetti.
 1970 - i̇skenderun demir ve çelik a.ş. kuruldu.
 1971 - sscb ile abd arasında kısa adı salt olan stratejik silahları sınırlama antlaşması imzalandı.
 1973- 75 yıldan beri petrol aranan trakya bölgesinde ilk petrol lüleburgaz yakınlarında tpao tarafından bulundu.
 1981 - belfast'ta, i̇rlanda cumhuriyet ordusu (ira) tutuklularının yaptığı açlık grevi bitti. açlık grevi 7 ay sürmüş ve 10 ira üyesi hayatını kaybetmişti.
 1984 - devrimci yol davası sonucu idam cezasına çarptırılan hıdır aslan ve i̇lyas has'ın cezaları tbmm'de onaylandı.
 1990 - doğu ve batı almanya birleşti.
 1993 - haydar aliyev, azerbaycan devlet başkanı seçildi.
 1994 - ii. nükleer karşıtı kongre, i̇stanbul'da toplandı.
 2005 - avrupa birliği ile türkiye arasında üyelik müzakereleri başladı.
 2006 - thy'nin tiran - i̇stanbul seferini yapan boeing 737-400 tipi tarifeli uçağı, hakan ekinci adlı hava korsanı tarafından kaçırıldı.
 2008 - pkk militanları, hakkâri'nin şemdinli ilçesinde aktütün karakolu'na saldırdı.
 2009 - azerbaycan, kazakistan, kırgızistan ve türkiye devlet başkanları'nın imzaladığı nahçıvan anlaşması ile türk konseyi kuruldu.
 2010 - almanya, versay barış antlaşması'nda kabul ettiği i. dünya savaşı'ndan kalma savaş tazminatlarının son taksitini ödedi.
 2012 - suriye'den gelen top mermileri sonucu şanlıurfa'nın akçakale ilçesinde 5 sivilin hayatını kaybetmesi üzerine türkiye, suriye'yi vurdu.
 2013 - gambiya, i̇ngiliz milletler topluluğu'ndan ayrıldığını açıkladı.

doğumlar 
 1804 - allan kardec, fransız yazar, deneysel spiritüalizm'in kurucusu (ö. 1869)
 1867 - pierre bonnard, fransız illüstratör, ressam ve baskı resim sanatçısı (ö. 1947)
 1886 - alain-fournier, fransız yazar (ö. 1914)
 1889 - carl von ossietzky, alman yazar (ö. 1938)
 1894 - walter warlimont, alman asker (ö. 1976)
 1895 - sergey yesenin, rus şair (ö. 1925)
 1897 - louis aragon, fransız yazar (ö. 1982)
 1898 - leo mccarey, amerikalı film yönetmeni, yapımcı, senarist ve oscar ödülü sahibi (ö. 1969)
 1901 - hilmi ziya ülken, türk felsefeci ve sosyolog (ö. 1974)
 1903 - tekin arıburun, türk asker ve siyasetçi (ö. 1993)
 1903 - max mengeringhausen, alman mühendis, mucit ve girişimci
 1904 - ernst-günther schenck, alman doktor ve ss-obersturmbannführer (ö. 1998)
 1919 - james m. buchanan, amerikalı iktisatçı (ö. 2013)
 1923 - edward oliver leblanc, dominikalı siyasetçi (ö. 2004)
 1925 - gore vidal, amerikalı romancı, oyun yazarı, deneme yazarı, senarist ve siyasi aktivist (ö. 2012)
 1925 - simone segouin, fransız partizan
 1925 - george wein, amerikalı yapımcı ve müzisyen (ö. 2021)
 1928 - erik bruhn, danimarkalı dansör, koreograf, sanat yönetmeni, oyuncu ve yazar (ö. 1986)
 1931 - samim emek, türk futbolcu ve teknik direktör
 1935 - armen cigarhanyan, ermeni-sovyet aktör ve tiyatro yönetmeni (ö. 2020)
 1935 - charles duke, amerikalı astronot
 1936 - steve reich, amerikalı besteci
 1939 - bob amstrong, amerikalı profesyonel güreşçi (ö. 2020)
 1940 - mike troy, amerikalı eski olimpiyat yüzücüsü (ö. 2019)
 1941 - andrea de adamich, i̇talyan formula 1 pilotu
 1941 - chubby checker, amerikalı şarkıcı
 1944 - celile toyon, türk oyuncu
 1947 - zdenek altner, çek hukukçu (ö. 2016)
 1947 - john perry barlow, amerikalı şair ve deneme yazarı (ö. 2018)
 1954 - haluk koç, türk hekim ve siyasetçi
 1954 - stevie ray vaughan, amerikalı gitarist (ö. 1990)
 1955 - buket uzuner, türk öykücü, romancı ve gezi yazarı
 1959 - fred couples, amerikalı golfçü
 1959 - jack wagner, amerikalı oyuncu
 1962 - tommy lee, amerikalı müzisyen
 1964 - clive owen, i̇ngiliz oyuncu
 1967 - erman ilıcak, türk iş insanı
 1968 - bianca krijgsman, hollandalı aktris
 1969 - gwen stefani, amerikalı şarkıcı
 1970 - selahaddin menteş, türk hukukçu ve hakim
 1970 - zeynep casalini, türk-i̇talyan ses sanatçısı
 1972 - gianluca arrighi, i̇talyan yazar ve avukat
 1973 - lena headey, i̇ngiliz sinema oyuncusu
 1973 - neve campbell, amerikalı oyuncu
 1973 - uğur dağdelen, türk futbolcu (ö. 2015)
 1975 - india.arie, amerikalı şarkıcı-söz yazarı ve prodüktör
 1976 - herman li, hong konglu müzisyen
 1976 - seann william scott, amerikalı oyuncu
 1978 - claudio pizarro, perulu futbolcu
 1978 - gerald asamoah, alman futbolcu
 1978 - jake shears, amerikalı şarkıcı ve şarkı yazarı
 1979 - john morrison, amerikalı profesyonel güreşçi ve aktör
 1981 - andreas isaksson, i̇sveçli futbolcu
 1981 - zlatan ibrahimović, i̇sveçli futbolcu
 1983 - fred, brezilyalı futbolcu
 1983 - tessa thompson, amerikalı oyuncu, şarkıcı ve şarkı yazarı
 1984 - yoon eun hye, güney koreli model, oyuncu ve şarkıcı
 1984 - jessica parker kennedy, kanadalı aktris
 1984 - ashlee simpson, amerikalı şarkıcı
 1988 - asap rocky, amerikan rapçi ve müzik videosu yönetmeni
 1988 - alicia vikander, i̇sveçli oyuncu, yapımcı ve dansçı
 1997 - bang chan, güney kore/avusturalyalı şarkıcı, dansçı, rapçi, söz yazarı ve yapımcı
 2004 - noah schnapp, kanadalı-amerikalı televizyon ve sinema oyuncusu

ölümler 
 mö 42 - gaius cassius longinus, romalı senatör (d. mö 85)
 1078 - i. i̇zyaslav, kiev büyük prensi (d. 1024)
 1226 - assisili françesko, fransisken tarikatı'nın kurucusu olan keşiş, mistik ve sonradan hristiyan azizi (d. 1181)
 1629 - giorgi saakadze, gürcü siyasetçi ve komutan (d. 1570)
 1649 - giovanni diodati, i̇sviçreli protestan ilâhiyatçı (d. 1575)
 1685 - juan carreño de miranda, i̇spanyol ressam (d. 1614)
 1838 - kara şahin, kızılderili kabilelerinden sauk'ların şefi (d. 1767)
 1860 - alfred edward chalon, i̇sviçreli ressam (d. 1780)
 1877 - rómulo díaz de la vega, meksikalı siyasetçi (d. 1800)
 1896 - william morris, i̇ngiliz şair, roman yazarı ve ressam (d. 1834)
 1929 - gustav stresemann, alman siyasetçi, weimar cumhuriyeti şansölyesi ve nobel barış ödülü sahibi (d. 1878)
 1931 - carl nielsen, danimarkalı besteci ve aynı zamanda virtüöz kemancı, kornet çalgısı, orkestra şefi, müzik eğitimcisi (d. 1865)
 1932 - max wolf, bir alman gök bilimci ve astrofotografiçı (d. 1863) 
 1941 - adalbert czerny, avusturyalı çocuk doktoru (d. 1863)
 1941 - wilhelm kienzl, avusturyalı besteci (d. 1857)
 1952 - zavel kwartin, rus asıllı yahudi şarkıcı (hazan) ve besteci (d. 1874)
 1956 - džafer-beg kulenović, boşnak siyasetçi (yugoslavya krallığı orman ve madencilik bakanı ve bağımsız hırvatistan devleti başkan yardımcısı) (d. 1891)
 1963 - refet bele, türk asker ve siyasetçi (d. 1881)
 1967 - woody guthrie, amerikalı folk müzik şarkıcısı (d. 1912)
 1968 - fakih usman, endonezyalı politikacı (d. 1902)
 1969 - skip james, amerikalı blues şarkıcısı, gitarist ve şarkı sözü yazarı (d. 1902)
 1975 - guy mollet, fransız siyasetçi ve fransa başbakanı (d. 1905)
 1978 - muzaffer kuşakçıoğlu, türk siyasetçi (d. 1905)
 1979 - nicos poulantzas, yunan asıllı fransız sosyolog ve felsefeci (d. 1936)
 1987 - jean anouilh, fransız oyun yazarı (d. 1910)
 1993 - mahmut şerafettin dikerdem, türk diplomat ve yazar (d. 1916)
 1998 - roddy mcdowall, i̇ngiliz oyuncu (d. 1928)
 1999 - akio morita, japon iş insanı ve sony'nin kurucusu (d. 1921)
 2004 - janet leigh, amerikalı oyuncu (d. 1927)
 2005 - francesco scoglio, i̇talyan teknik direktör (d. 1941)
 2005 - nurettin ersin, türk asker ve türk silahlı kuvvetleri'nin 18. genelkurmay başkanı (d. 1918)
 2010 - philippa foot, i̇ngiliz filozof (d. 1920)
 2013 - masae kasai, japon voleybolcu (d. 1933)
 2014 - behcet nacar, türk sinema oyuncusu (d. 1934)
 2014 - jean-jacques marcel, fransız eski millî futbolcu (d. 1931)
 2015 - denis healey, i̇ngiltere'nin eski bakanlarından, i̇şçi partili siyasetçi (d. 1917)
 2016 - andrew vicari, galli ressam (d. 1938)
 2016 - ljupka dimitrovska, makedonya doğumlu hırvat şarkıcı (d. 1946)
 2016 - mehmet türker acaroğlu, türk araştırmacı-yazar, kütüphaneci, dokümantalist ve çevirmen (d. 1915)
 2017 - rodney bickerstaffe, i̇ngiliz aktivist, yönetici ve sendikacı (d. 1945)
 2017 - michel jouvet, fransız nörobiyolog ve oneirolog (d. 1925)
 2017 - isabella karle, amerikalı kadın bilim insanı (d. 1921)
 2017 - celal talabani, iraklı kürt siyasetçi ve irak'ın 6. cumhurbaşkanı (d. 1933)
 2018 - elisabeth andersen, hollandalı oyuncu (d. 1920)
 2018 - julien bogaert, belçikalı kano yarışçısı (d. 1924)
 2018 - roger gibbs, i̇ngiliz girişimci ve iş insanı (d. 1934)
 2018 - leon lederman, amerikalı fizikçi (d. 1922)
 2018 - john von ohlen, amerikalı caz müzisyeni ve besteci (d. 1941)
 2018 - yıldırım öcek, türk oyuncu (d. 1952)
 2019 - diogo freitas do amaral, portekizli siyasetçi, akademisyen ve portekiz başbakanı (d. 1941)
 2020 - thomas jefferson byrd, amerikalı oyuncu (d. 1950)
 2020 - karel fiala, çek opera sanatçısı ve aktör (d. 1925)
 2020 - armelia mcqueen, amerikalı aktris (d. 1952)
 2021 - todd akin, amerikalı siyasetçi, iş adamı ve mühendis (d. 1947)
 2021 - luis belló, i̇spanyol futbolcu ve teknik direktör (d. 1929)
 2021 - blanka bohdanová, çek tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1930)
 2021 - samantha epasinghe, sri lankalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1967)
 2021 - cynthia harris, amerikalı aktris (d. 1934)
 2021 - jorge medina, şili'li roma katolik piskopos ve kardinaldir (d. 1926)
 2021 - ghanashyam nayak, hint aktör (d. 1945)
 2021 - marc pilcher, i̇ngiliz saç stilisti ve makyaj sanatçısı (d. 1967)
 2021 - marta rojas, kübalı gazeteci, tarihçi, yazar ve devrimci (d. 1928)
 2021 - bernard tapie fransız iş insanı, aktör, şarkıcı, sunucu ve siyasetçi (d. 1943)
 2021 - lars vilks, i̇sveçli çizer, karikatürist, heykeltıraş ve sanat tarihçisi (d. 1946)
 2022 - ekow blankson, ganalı aktör ve iş adamı (d. 1972)

tatiller ve özel günler 
 türkiye, azerbaycan, kazakistan ve kırgızistan - türk dili konuşan ülkeler i̇şbirliği günü
 almanya bağımsızlık günü

1003
03