Kumanova

kumanova (makedonca: куманово kumanovo; arnavutça: kumanova / kumanovë), kuzey makedonya'nın sırbistan sınırına yakın bulunan bir şehir ve belediye merkezidir. şehir, üsküp ve manastır şehirleri ile birlikte ülkenin üç büyük şehrinden biridir.

yer adı 
şehrin adı, bölgede 11. ve 12. yüzyıllarda yerleşmiş, egemenlik kurmuş türk kavmi kumanlardan gelmektedir.

coğrafya 

kuzey makedonya’nın kuzey kesiminde, kosova ve sırbistan’a yakın bir konumda yer alır. ayrıca, bulgaristan hududu yolunun makedonya kısmındaki ilk şehirdir. ülkenin idari bölge dağılımında kuzeydoğu bölgesi sınırları içindedir. belediye yüzölçümü 509.48 kilometrekare olup denizden yüksekliği (rakım) 330 metredir.

kumanova, yunanistan sınırındaki gevgeli’de başlayan uluslararası otoyolun (m1 otoyolu) kavşaklarından birisidir. bu otoyol kumanova’dan devam edip sırbistan’a çıkar. yine otoyola burada doğu yönünden bağlanan karayolu ile bulgaristan’a ulaşılır. ayrıca, üsküp’ü kumanova ve sırbistan demiryolu hattı da vardır.

i̇klim 
kumanova sıcak bir iklime sahiptir. şehrin üsküp hava alanına yakınlığı turizmine katkı sağlamaktadır.

tarih

osmanlı i̇mparatorluğu dönemi 
kumanova ilk olarak 1519 yılında osmanlı i̇mparatorluğu tarafından hazırlanmış bir türkçe ev evrakında anılmıştır. bu evrak i̇stanbul arşivlerindedir.

kumanova hakkındaki en sağlam, gelişkin bilgiye 1660-61 yılında seyyah evliya çelebi seyahatname’sinde vermektedir. seyahatname’deki kısım şöyledir:

 “kumanova yerleşimi üsküp sancağı’nın sınırları içinde yer alır ve bir idari alanı belirtir. şehir birçok dere ve kiremit çatılı 600 evle süslenmiştir. şehir merkezinde bulunan cami çok güzeldir. burada tekke, medrese, hamam, çok sayıda dükkân, değirmenler bulunur. i̇klimi keyif verici ve hoştur. muhtelif sayıda üzüm bağı ve bahçeler de vardır.”

şehir ii. viyana kuşatması sonrası 1689 yılında osmanlı i̇mparatorluğu’nun elinden çıkmışsa da kısa sürede geri alınmıştır. balkan savaşları sırasında 23 – 24 ekim 1912 tarihleri arasında osmanlı i̇mparatorluğu ile sırbistan krallığı arasında gerçekleştirilen kumanova muharebesi kumanova şehrinin bulunduğu bölgede gerçekleşmiştir. balkan savaşları sonrasında osmanlı i̇mparatorluğu bölgede hâkimiyetini yitirmiştir.

yugoslavya krallığı dönemi 
osmanlı i̇mparatorluğu dönemi sonrasında, küçüklü büyüklü birçok muharebe sonrasında kumanova bölgesi, sırp, hırvat ve sloven krallığı egemenliğine girmiştir. 1918 sonrasında yugoslavya krallığı olarak 1943 yılına dek egemenlik sürmüştür.

yugoslavya dönemi 
1943 yılı ile beraber yugoslavya krallığı ortadan kalkmış, yerine yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti kurulmuştur. kumanova’nın da dâhil olduğu bölge, bu kez de sosyalist yugoslavya idaresine girmiştir.

makedonya cumhuriyeti dönemi 

1991 yılında makedonya’nın yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti’nden bağımsızlığını ilan etmesiyle kumanova, bağımsız makedonya cumhuriyeti içinde bugününe gelmiştir.

kumanova modern şehir görüntüsüne ii. dünya savaşı’ndan sonra hızla gelişerek kavuştu. bugün üsküp ile şehir arasında 40 kilometrelik otoyol bulunmaktadır.

kültür 
şehrin 30 km. kuzeydoğusunda bulunan yaklaşık 4000 yıllık antik şehir ve uluslararası folklor festivali ve komedi günleri festivali bölgeye turistleri çekmeye devam etmektedir. bunun dışında staro nagoričane köyünde bulunan bizans dönemine ait, daha sonraları sırp imparatoru milutin tarafından yenilenmiş aziz georgij kilisesi bölgenin inanç turizmine katkısı olan önemli yerlerden biridir.

nüfus 
2002 sayımlarına göre kumanova belediyesi’nin toplam nüfusu 105.484 kişidir. bu nüfusun etnik dağılımı şu şekildedir: makedonlar 63.746; arnavutlar 27.290; sırplar 9.062; romanlar 4.256; türkler 292 ve diğerleri…

kardeş şehirler 
kumanova belediyesi’nin aşağıdaki şehirlerle kardeş şehir anlaşması vardır:

  lefkoşa, kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti
  prozor, bosna-hersek
  varaždin, hırvatistan
  gornji milanovac, sırbistan
  leskofça, sırbistan
  pančevo, sırbistan
  mitroviça, kosova
  čukarica (belgrad), sırbistan
  vranje, sırbistan
  nikšić, karadağ
  çorlu, türkiye
  zeytinburnu, türkiye
  filibe, bulgaristan
  bijeljina, bosna-hersek

dış bağlantılar 
 makedonya bilgilendirme sitesinde kumanova

notlar 
a.  çeşitli kaynaklarda şehrin adına kaynak olarak “kuman” ismi verilir. kumanların bölgedeki egemenlik tarihleri “1094”, “12. yüzyıl” gibi çeşitli şekillerde belirtilmiştir.

kaynakça