Yüksek Hakem Kurulu

yüksek hakem kurulu, grevin yasak olduğu işyeri ve işletmelerdeki toplu sözleşme görüşmelerinden belirli bir zaman içinde anlaşma sağlanmaması üzerine toplu sözleşmenin imzalanmasına mutlak anlamda yetkili kuruldur.

5 mayıs 1983 tarihinde yürürlüğe giren 2822 sayılı toplu iş sözleşmesi, grev ve lokavt kanunu ile toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü açısından yüksek hakem kurulu'nun kuruluşunda ve işleyişinde önemli değişiklikler getirilmiştir.

yapısı 
yüksek hakem kurulunun (yhk) oluşmasında üçlü temsil sistemi esas alınmıştır.

birinci grupta tarafsız temsilciler yer almaktadır. bunlar yhk başkanı olarak yargıtay'ın iş davalarına bakan dairenin başkanlığında, türkiye cumhurbaşkanınca bakanlıklar bünyesi dışından seçilen tarafsız bir üye, üniversitelerin iş hukuku veya ekonomi öğretim üyeleri arasından yükseköğretim kurulunca seçilecek bir üye ile aile, çalışma ve sosyal hizmetler bakanlığı çalışma ve sosyal güvenlik genel müdürü'dür.

i̇kinci grupta, en fazla üyeye sahip işçi konfederasyonunca seçilen iki üye, üçüncü grupta ise işverenler adına biri en çok işveren mensubu olan işveren konfederasyonunca, diğeri kamu işverenlerini temsilen cumhurbaşkanınca seçilecek iki üye yer almaktadır. seçimle gelen üyeler iki yıl için seçilirler ve yeniden seçilmelerine bir engel yoktur.

görevleri 
grev ve lokavtın (işverenin iş bıraktırımı kararı) yasak olduğu işlerdeki ve yerlerdeki grev ve lokavtın ertelendiği hallerde erteleme süresinin sonunda aile, çalışma ve sosyal hizmetler bakanı yhk'ye başvurabilir. (m. 32, 52) anlaşma olmaması nedeniyle uyuşmazlık tutanağının alınmasından itibaren altı işgünü içinde, çalışma ve sosyal güvenlik bakanının bizzat ve resmi arabuculu listesinden seçeceği bir arabulucu yardımı ile uyuşmazlığın çözümü için her türlü gayreti göstermesi yasada öngörülmektedir. (m. 34/1)

uyuşmazlığın her aşamasında başvurma olanağı bulunan özel hakem dışında, tarafların erteleme süresi içinde anlaşamamaları veya aile, çalışma ve sosyal hizmetler bakanı ile resmî arabulucunun yardımlarından da yararlanarak uzlaşmaya varmamaları durumunda son çözüm yhk kararı ile getirilmektedir.

grev ve lokavt erteleme süresi ise bakanlar kurulu'nun karar verilmiş veya başlamış olan kanuni bir grev veya lokavtın genel sağlığı veya millî güvenliği bozucu nitelikte bulması nedeniyle erteleme kararı almasından itibaren altmış gündür.

uyuşmazlıkların incelenmesi 
yhk uyuşmazlıkları ilke olarak evrak üzerinden inceleyerek çözüme bağlar. ancak yeteri kadar aydınlatılmamış bulduğu yönleri ilgililerden sorarak tamamlayabilir. ayrıca görüşlerini öğrenmek istediği kimseleri dinleyebileceği gibi, bunların görüşlerini yazılı olarak vermelerini de isteyebilir. yhk başvuru dilekçesini aldığı günden itibaren altı işgünü içinde üyelerinin tamamının katılmasıyla toplanır.

ancak, başkan hariç üyelerden ikisinin katılmaması toplantıyı engellemez. karar toplantıya katılanların çoğunluğuyla verilir. oyların eşit olması halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlar. (m. 54)

bu düzenlemeye göre işçi ve işveren temsilcilerinden ikisinin toplantıya katılmaması halinde karar tarafsız üyeler ile bir tarafın üyelerinin oyları ile verilebilecektir. kanun yhk'nin kararını ayrıca bir süreye bağlamamıştır. yhk kararı kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir. (m. 55)

türk kamu kurumları
tahkim