Hüseyin Şadi Karagözoğlu

hüseyin şadi karagözoğlu  (bilinen adı; fikret şadi karagözoğlu) (1881, i̇stanbul - 29 aralık 1941, i̇stanbul), türk oyuncu, senarist ve yönetmen.

sahnede canlandırdığı bican efendi rolü ile tanınan sanatçı, mütareke yıllarında türk sinema tarihinin ilk gülmece filmlerinden olan bican efendi film serisinin senaryosunu yazıp yönetmiş ve oynamıştır.   türkiye'de  cumhuriyeti'in ilanından sonra kurulan ilk özel tiyatro topluluklarından biri olan millî sahne adlı turne topluluğunun kurucusudur.

yaşamı 
1881 yılında  i̇stanbul'da doğdu. asıl adı hüseyin idi.  galatasaray lisesi'nde öğrenim gördü. okul yıllarında ahmet refet muvahhit, refik halit ve refi' cevat ile birlikte, daha  sahneye çıktı. mezun olduktan sonra oyunculuğa devam etti. sahnede fikret ismini kullandı.

i̇kinci meşrutiyet'in ilanından sonra reşat rıdvan bey'le tiyatro yazarı i̇bnürrefik ahmet nuri'nin kurdukları profesyonel topluluğa girdi. 1910 yılında burhaneddin bey topluluğu ile birlikte rumeli turnesine katıldı. dönüşte kumpanyadan ayrıldı. bir süre polis müdürlüğü yazı i̇şleri’nde kâtiplik yaptıktan sonra tiyatroya geri döndü ve donanma cemiyeti tiyatro heyeti'nde çalıştı.

i. dünya savaşı'nda askere alındı. mütarekeden sonra dârülbedayi'de çeşitli roller üstlenen sanatçı, 24 aralık 1917’de toplanan yönetim kurulu kararıyla muhsin ertuğrul ile birlikte "serkeşlikten dolayı" kaydıyla işten çıkarıldı, bir ay sonra tekrar kadroya alındı. daniel riche’nin bahane (le pretexte) oyunundan i̇bnürrefik ahmet nuri'nin özgün bir şekilde uyarladığı hisse-i şayia isimli oyunda bican efendi tiplemesini canlandırdı.  bican efendi rolündeki başarısı üzerine, bu isim ona lâkap oldu.

i̇şgal altındaki i̇stanbul'da izleyicileri güldürmek için komedi türünde bir film çevirmek isteyen oyuncu, bir charlie chaplin filmi izledikten sonra  ‘bican efendi’yi "şarlo" gibi kısa skeçler halinde film yapmaya karar verdi. malûl gaziler cemiyeti  hesabına çektiği bu filmlerde hem senarist, hem yönetmen, hem oyuncu idi.  türk sinemasının ilk seri filmleri olan bican efendi filmleri, türk sinema tarihinin ilk gülmece filmlerindendir.  seri, "bican efendi mektep hocası", "bican efendi'nin rüyası", "bican efendi vekilharç", "bican efendi damat"   gibi adları olan kısa filmlerden oluşuyordu.  fikret şadi, kendisi gibi oyuncu olan  şehper hanım  (asıl adı zabel) ile evlendi. eşi sehper hanım, bican efendi filmlerinde kendisi ile birlikte rol aldı. çiftin gazanfer adında bir çocukları oldu.

fikret şadi, cumhuriyetin ilanından sonra bir turne topluluğu olan "milli sahne"nin kuruluşunda önemli yer aldı. "türk tiyatrosunu himaye cemiyeti" adlı cemiyeti kurarak bu dernek aracılığı ile devletten para yardımı sağladı; böylece özel topluluklar arasında devletten yardım sağlayan ilk sanatçı oldu.

milli sahne kısa sürede dağıldı. fikret şadi,  kalbindeki rahatsızlıktan dolayı 1927 yılından sonra tiyatroyu bıraktı.  ferah tiyatrosu'nu kiralayarak sinema olarak işletti. 29 aralık 1941 tarihinde i̇stanbul’da öldü.

filmografi (yönetmen, oyuncu ve senarist olarak) 

 bican efendi belediye müfettişi - 1917
bican efendi tebdil-i havada -1917 
 bican efendi para peşinde -1918 
 bican efendi yeni zengin - 1918
 bican efendi vekilharç - 1920
bican efendinin rüyası - 1921
 bican efendi mektep hocası - 1921

dış bağlantılar

kaynakça 

1881 doğumlular
1941 yılında ölenler
türk erkek tiyatro oyuncuları
türk erkek sinema oyuncuları
türk film yönetmenleri
türk senaristler
i̇stanbul şehir tiyatroları sanatçıları
galatasaray lisesinde öğrenim görenler