Sarah Bernhardt

sarah bernhardt (d. 22 ekim 1844 - ö. 26 mart 1923), fransız tiyatro oyuncusu. ününü avrupa'da 1870'lerde duyurdu ve bunun ardından avrupa ve amerika'da aranılan biri oldu. ünü, ciddi drama aktrisi olarak gelişti ve "kutsal sarah" takma adını aldı.

i̇lk yılları 

paris'te rosine bernardt olarak doğan bernhardt; "youle" ismiyle tanınan julie bernardt isminde hollandalı musevi bir hayat kadınının hayatta kalan evlilik dışı en büyük kızıydı.

geçimini sağlayabilmek için, kariyeri aktrislik ve hayat kadınlığının bir karışımıydı. bu zamanlarda, her iki meslek de bir bakıma skandaldı; ancak hayat kadınları sosyal çevrelerde kabul edilmekteydi ve eğitimli olmaları durumunda eşit olarak görülmekteydiler. bu vesile ile hayat kadınlığının yanı sıra bazı durumlarda daha saygı duyulan bir mesleğe ek iş olabiliyordu. duc de morny sponsorluğunda 1859 yılında tiyatro eğitimi için convervatoire de musique et declamation okutuldu.

sahne kariyeri 

sahne kariyeri 1862'de başlayan sarah, ünlü fransız okulu comedie francaise'de bir öğrenciydi. ünü de 1870'li yıllarda avrupa'da yayıldı ve amerika'da new york'a kadar uzandı. kısa bir süre sonra dramatik aktris olarak bir ün kazandı ve "kutsal sarah" lakabını bu dönemin en ünlü aktrislerinden biri olması sayesinde kazandı. liane de pougy de başta olmak üzere birçok genç kadını aktris olarak yetiştirdi ve eğitti.

görsel sanatlar ve kayıtlar 

bir sahne sanatçısı olsa da; bernhardt, birçok prodüksiyonda kayıt diyalogları da yaptı. bunlardan ilki de jean racine'in phedre'sini thomas edison'un new york'u 1880'lerde ziyareti sırasında okumasıydı. aktrisliği ile birlikte, görsel sanatlarla da ilgilendi. ressamlık ve heykeltıraşlığın yanı sıra antonio de la gandara'ya da modellik yaptı ve bu sırada birçok kitap ve oyun da yayınladı.

bernhardt'ın ayrıca opera üzerinde de etkisi olmuştur. tosca ve salome örneğin; operanın en tanınmış iki kadın kahramanı bernhardt'ın oyunlarında yazdığı karakterler üzerineydi.

sosyal hayatı, evlilikleri ve ilişkileri 

ligne prensi, belçikalı soylu charles-joseph-eugene-henri ile bir ilişkisi oldu ve bu ilişkide tek çocuğu olan maurice bernhaardt (1864) doğdu. (prens ise polonya prensesi maria jablonowska (d. 1863 - ö. 1914) ile evlendi) daha sonraki sevgilileri arasında sanatçılar da vardı. en tanınmışları, gustave dore, georges clarin, mounet-sully, lou tellegen, alphonse mucha da bunların arasındaydı. mucha ise tanınmış art nouveau'sunu sarah üzerine yapmıştı.

daha sonraki yıllarda yunan aristides damala (jacques damala) isimli aktör ile londra'da 1882 yılında evlenen sarah'ın bu evliliği her ne kadar kâğıt üzerinde -sarah 1889'da 34 yaşında ölümüne kadar- sürse de, daha ilk yıllarında sona ermişti ve sebebi de genç aktörün morfin bağımlılığıydı. bu evliliğin son yıllarında da i̇ngiltere kralı edward vii. ile bir ilişki yaşamıştır.

sessiz film kariyeri 

bernhardt, ayrıca sessiz filmlerin en ünlü aktrislerinden biriydi. 1900 yılında hamlet olarak le duel d'hamlet'i oynamıştı (teknik olarak bu tam olarak bir sessiz film değildi, silindirler sayesinde film gösterilirken bir yandan da diyaloglar dinleniyordu) bu filmle beraber 8 filmde ve 2 biyografi filminde oynadı. en son filmi sarah bernhardt a belle-isle (1912) günlük hayatını anlatan bir filmdi.

sarah bernhardt, fransız legion d'honeur (onur nişanı)'nı 1914'te aldı.

kariyerinin sonları 

1915'te ciddi bir sakatlığın 10 yıl ardından, ayağı kesildi ve tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kaldı. yine de kariyerine ayakta durabilmesi için tahta bir protez ayak kullanarak devam etti. 1915'te amerika'da başarılı bir turnenin ardından, fransa'ya geri döndü ve kendi prodüksiyonlarında ölene kadar oynadı.

başarıları daniel (1920), la gloire (1921) ve regine armand'yi (1922) de içerdi. fiziksel durumu yüzünden sahne üzerine hareket edemiyordu ancak yaşlılığına rağmen değişmeyen sesi ile izleyicileri etkileyebiliyordu. 26 mart 1923'te hayal ettiği gibi sahnede öldü ve fransa'daki pere lachaise mezarlığı'na gömüldü.

kitapları 

 dans les nuages, impressions d'une chaise charpentier (1878)
 l'aveu, drame en un acte en prose (1888)
 adrienne lecouvreur, drame en six actes (1907)
 ma double vie (1907; as my double life, 1908)
 un coeur d'homme, pièce en quatre actes (1911)
 petite idole (1920; as the idol of paris, 1921)
 l'art du théâtre: la voix, le geste, la prononciation, etc. (1923; as the art of the theatre, 1924)

tiyatro kariyeri 

 1862: racine'in iphigénie'''i, ilk rolü
 1862: eugène scribe - valérie 1862: molière - les femmes savantes 1864: labiche & deslandes, un mari qui lance sa femme 1866: t & h cognard - la biche aux bois 1866: racine - phèdre - (aricie)
 1866: pierre de marivaux - le jeu de l'amour et du hasard (silvia)
 1867: molière - les femmes savantes (armande)
 1867: george sand - le marquis de villemer 1867: georges sand - "françois le champi" (mariette)
 1868: alexandre dumas, père kean (anna damby)
 1869: coppée -la passant, (zanetto); ilk sahne başarısı.
 1870: george sand - l'autre 1871: theuriet - jeanne-marie 1871: coppée - fais ce que dois 1871: foussier ve edmond la baronne 1872: bouilhet - mademoiselle aïssé 1872: hugo - ruy blas (doña maira de neubourg, queen of spain)
 1872: dumpère mademoiselle de belle-isle (gabrielle)
 1872: racine - britannicus (junie)
 1872: beaumarchais - le mariage de figaro 1872: sandeau - mademoiselle de la seiglière 1873: feuillet - dalila (princess falconieri)
 1873: ferrier - chez l'avocat 1873: racine - andromaque 1873: racine - phèdre (aricie) 
 1873: feuillet - le sphinx 1874: voltaire - zaire 1874: racine - phèdre (phèdre)
 1875: bornier - la fille de roland alexandre dumas, fils' l'étrangère (mrs. clarkson)
 parodi - rome vaincue 1877: hugo - hernani (doña sol)
 1879: racine - phèdre (phèdre)
 1880: émile augier - l'aventurière 1880: legouvé & scribe - adrienne lecouvreur 1880: meilhac & halévy - froufrou 1880: dumas fils' la dame aux camélias (maguerite)
 1882: sardou - fédora sardou - théodora (theodora, empress of byzantium)
 1887 : la tosca de victorien sardou
 dumas fils' la princesse georges 1890: sardou - cléopâtre, cleopatra
 1893: lemaître - les rois 1894: sardou - gismonda 1895: molière - amphytrion 1895: magda(translation of sudermann - heimat)
 1896: la dame aux camélias 1896: musset - lorenzaccio (lorenzino de' medici)
 1897: sardou - spiritisme 1897: rostand - la samaritaine 1898: catulle mendès medée 1898: la dame aux camélias (marguerite gautier)
 barbier - jeanne d'arc 
 morand & sylvestre - izéïl (izéïl)
 shakespeare - kral lear (cordelia)
 1899: shakespeare - hamlet (hamlet)
 shakespeare - antonius ve kleopatra (kleopatra) 
 shakespeare - macbeth (lady macbeth)
 richepin - pierrot assassin (pierrot)
 1900: rostand - l'aiglon l'aiglon
 1903: sardou - la sorcière 1904: maeterlinck - pelléas et mélisande (pelléas)
 1906: ibsen - the lady from the sea 1906: mendès' la vierge d'avila (saint theresa)
 1911: moreau - queen elizabeth (queen elizabeth)
 1913: bernard - jeanne doré (jeanne doré)

 film kariyeri 

 1900: le duel d'hamlet (hamlet)
 1908: la tosca (tosca)
 1911: la dame aux camélias (camille)
 1912: adrienne lecouvreur (adrienne lecouvreur)
 1912: elisabeth reine d'angleterre (kraliçe elizabeth) 
 1912: sarah bernhardt à belle-isle (kendisi)
 1915: mères françaises (kızılay hemşiresi) 
 1915: ceux de chez nous (biyografi)
 1916: jeanne doré     (jeanne doré)
 1921: daniel  
 1923: la voyante''

dış bağlantılar 
 

 sarah bernhardt at the internet broadway database
 sarah bernhardt at the internet movie database
 sarah bernhardt silindir kayıtları

kaynakça 
 i̇ngilizce sarah bernhardt maddesi

1844 doğumlular
1923 yılında ölenler
19. yüzyıl kadın oyuncuları
20. yüzyılda kadın oyuncular
fransız kadın oyuncular
fransız ateistler
fransız sessiz film oyuncuları
légion d'honneur sahipleri
père lachaise mezarlığı'na defnedilenler
ateist oyuncular