Yuri Andropov

yuri vladimiroviç andropov (; 15 haziran 1914 - 9 şubat 1984), rus devlet adamı. 1967 ila 1982 yılları arasında sovyetler birliği'nin istihbarat servisi olan devlet güvenlik komitesi (kgb)'nin başkanı olarak görev yaptı. brejnev'in ölümünden sonra ise 12 kasım 1982'den ölümüne değin 15 ay süreyle sovyetler birliği komünist partisi (sbkp) merkez komitesi genel sekreterliği görevinde bulunarak sscb'yi yönetti.

gençliği 
soylu bir slav kazağı ailesine mensup demiryolu işçisinin oğlu olan andropov, telgraf operatörlüğü ve film makinistliğinden sonra i̇dil nehrinde kayıkçılık yaptı. daha sonra bir teknik okula, ardından da petrozavodsk üniversitesi'ne girdi. yaroslavl bölgesinde genç komünistler birliği'nin (komsomol) örgütleyicileri arasında yer aldı. yetenekleri üstlerinin dikkatini çekince, yeni kurulan karelo-fin özerk cumhuriyeti'nin (1939-40) komsomol örgütünün başına getirildi. 1939'da komünist parti'ye üye oldu.

ii. dünya savaşı sırasında, almanların bölgeyi işgal etmesinin ardından, alman hatlarının gerisindeki bölgede gerilla birliklerini örgütledi. savaş sırasında gösterdiği başarılar nedeniyle petrozavodsk parti örgütünün sorumlusu oldu.

andropov, 1951'de moskova'ya alınarak, geleceği güven veren genç parti görevlilerinin yetişmesi için elverişli bir ortam olarak değerlendiren parti sekreteryası'nın idari kadrosunda görevlendirildi. temmuz 1954-mart 1957 arasında ülkenin macaristan büyükelçiliğini yürüten andropov, 1956 yılındaki macar ayaklanması sırasında sscb'nin macaristan'a müdahalesinde önemli rol oynadı. ardından moskova'ya dönerek parti örgütü içinde hızla yükseldi; 1957'de parti merkezinde, sosyalist ülkelerdeki partilerle ilişkileri yürüten bölümün başına getirildi. 1961'de ise parti merkez komitesi'ne girdi ve merkez komitesi sekreterliği yaptı.

kgb başkanlığı 
mayıs 1967'de, parti önderi leonid brejnev tarafından 10 üyeli parti sekreteryası'ndan alınarak devlet güvenlik komitesi'nin (kgb) başına getirildi. bu atamadaki amaç, gereğinden çok bağımsız davranan güvenlik sistemi üzerindeki siyasal denetimin artırılmasıydı. kgb başkanlığı görevindeyken 1967'de politbüro yedek üyeliğine seçilen andropov, 1973'te politbüro'nun asil üyesi oldu. 1976'da orgeneral rütbesine yükseltidi. kgb başkanlığı sırasında otoriter bir politika izleyerek rejim karşıtlarının etkinliklerini bastırdı. 1968'de çekoslovakya'ya varşova paktı birlikleri tarafından müdahaleyi planlayanlar, 1981'de ise polonya yönetimini sıkıyönetim ilan etmeye zorlayanlar arasında yer aldı.

kgb başkanlığı döneminde, batı'da, adolf hitler’in aslında ölmediği, gizlice güney amerika’ya kaçtığı söylentileri yayılınca kgb başkanı andropov, gizli hitler dosyasını politbüro izniyle tekrar açtı. nisan 1970'te açılan mezardan çıkartılan hitler ile eva braun’un cesetleri, ertesi gün kgb elemanlarınca yüksek dereceli ateş kullanılarak yakıldı ve elbe nehri’ne bırakıldı.

sscb liderliği 
1980'lerde brejnev'in sağlık durumu giderek bozulurken, andropov da onun yerine geçmeye hazırlanıyordu. 24 mayıs 1982'de kgb başkanlığından istifa ederek, siyasal ağırlığı daha çok olan bir sorumluluk üstlenmek amacıyla sekreterya'daki eski görevine döndü. brejnev'in ölümünden iki gün sonra, 12 kasım'da sbkp merkez komitesi tarafından genel sekreterliğe seçildi.

kısa görev süresi boyunca, ülkesinin ağır işleyen ekonomik sisteminde reformlar yapmaya, yolsuzluklara ve haksız kazanç elde edilmesine karşı sıkı önlemler aldı. yönetimde etkinliğin artırılmasına önem verdi. sovyet sisteminin özellikle ekonomik açıdan büyük bir sorun yaşadığını görerek verimin yükselmesi için bir iktisadi reform programı çerçevesinde bir ölçüde yerinden yönetim uygulamaları başlattı; yönetici kadroları gençleştirdi.

dış ilişkilerde katı bir çizgi izlemeye çalıştı; çin'e karşı uzlaşmaya yatkın bir tutum aldı. ticari ve askeri konularda amerika birleşik devletleri ile batı avrupa'nın arasındaki ayrılıklardan yararlanmaya çaba gösterdi. nato üyesi batı avrupa ülkelerini, topraklarında füze üslerine yer vermemeleri konusunda uyardı. orta menzilli nükleer başlıklı abd füzelerinin batı avrupa'ya yerleştirilmeye başlanmasından sonra, cenevre'de nükleer füzelerin sınırlandırılması konusunda sürdürülen ikili görüşmeleri kesmesiyle abd ile ilişkiler daha da gerginleşti.

şubat 1983'te başlayan böbrek yetmezliği nedeniyle sovyetler birliği'nin devlet başkanlığı koltuğu bir yıl pratikte boş kaldı. ağustos 1983'ten sonra bir daha halk arasında görülmedi. 9 şubat 1984'te ölümünün ardından yerine, statükoya sıkıca bağlı eski kuşak yüksek devlet görevlilerinin dostu ve andropov'un eski rakibi olan konstantin çernenko geçti.

kaynakça

dış bağlantılar 
 sscb’nin en gizemli lideri andropov anılıyor 
 yuri andropov'un cenaze töreni 

 

1914 doğumlular
1984 yılında ölenler
20. yüzyıl liderleri
sovyetler birliği devlet başkanları
sovyet siyasetçiler
20. yüzyıl rus siyasetçileri
rus komünistler
rus ateistler
ekim devrimi nişanı sahipleri
kızıl bayrak nişanı sahipleri
komünist liderler
soğuk savaş'ta liderler
sovyetler birliği'nin afganistan'a müdahalesinde kişiler
kgb kişileri
moskova'da ölenler
böbrek yetmezliğinden ölenler
kremlin duvarı mezarlığı'na defnedilenler
ateist siyasetçiler
ateist devlet başkanları
time yılın kişisi