Güney Yemen

yemen halk cumhuriyeti (1967-1970), sonra yemen demokratik halk cumhuriyeti (1970-1990), 1967-1990 arasında bugünkü yemen'in güneyinde var olmuş sosyalist devlet. 22 mayıs 1990'da kuzey yemen'le birleşerek yemen cumhuriyeti adını almıştır.

tarihçe 
1839'da osmanlı hakimiyetinden çıkarak aden merkezli bir i̇ngiliz protektorasına dönüşen güney yemen'in devamıdır. 1937'den itibaren üzerindeki i̇ngiliz denetimi daha da arttı. i̇mam ahmed yönetimindeki kuzey yemen'in etkisinin güçlenmeye başladığı 1950'lerde, bağımsızlık yolunu da açmak üzere güney yemen'in küçük ve zayıf devletçiklerini bir araya getirme planı gündeme geldi. daha gelişmiş bir yapıya dayanan aden'in muhalefetine karşın, 1963'te bu plan doğrultusunda güney arabistan federasyonu oluşturuldu. i̇ngilizlerin en geç üç yıl içinde bölgeden çekilme kararını açıkladığı 1965'ten sonra mısır'dan destek alan güney yemen kurtuluş cephesi ile daha çok yerel güçlerle ayakta duran ulusal kurtuluş cephesi arasında bir iktidar mücadelesi başladı. federasyon ordusunun da ulusal kurtuluş cephesi saflarına katılması karşısında, i̇ngilizler kasım 1967'de yönetimi bu örgüte bırakarak, güney yemen'den çekildiler.

30 kasım 1967'de güney yemen'in bağımsızlığını ilan eden yeni yönetim, batı'dan gerekli desteği göremeyince sscb ve çin gibi sosyalist ülkelerle yakınlaşma içine girdi. sscb'den alınan silah yardımı karşılığında sscb güney yemen'de önemli deniz üsleri kazandı. ulusal kurtuluş cephesi de adını yemen sosyalist partisi olarak değiştirerek tek politik güç haline geldi. 1978'de iç çekişmeler sonunda iktidara gelen sertlik yanlısı abdülfettah i̇smail, 1980'de devrilerek sovyetler birliği'ne sürgüne gönderildi. ardılı olan ali nasır muhammed, bölgesel sorunlarda daha ılımlı politika izleyerek batı'yla ilişkileri geliştirmeye çalıştı. âmâ parti ve devlet kademelerinde süren ayrılıklar, abdülfettah i̇smail 1985'ten sürgünden dönüşüyle yeniden su üstüne çıktı. taraflar arasındaki açık çatışmayla ocak 1986'da patlak veren kısa süreli iç savaşta binlerce kişi yaşamını yitirdi. abdülfettah i̇smail'in ölümünden ve ali nasır muhammed'in kuzey yemen'e sığınmasından sonra uzlaştırıcı olarak görülen haydar ebubekir attas başa geçti.

birleşme 
başlangıçta farklı yönetim sistemleri ve dış politika ittifaklarıyla karşıt konumda bulunan iki yemen arasındaki yakınlaşma girişimleri 1970'lerin karışık ortamında sonuçsuz kaldı. bu arada güney yemen yönetiminin desteklediği ulusal demokratik cephe'nin kuzey yemen'deki eylemleri de ilişkileri bozan önemli bir etken oldu. i̇ki tarafın önemli politika değişikliklerine yöneldiği 1980'lerin ortalarında birleşme konusu ciddi biçimde gündeme geldi. özellikle irak ve ürdün'ün girişimleriyle 1989'da hızlanan yumuşama süreci, birleşmeyi öngören bir anayasa tasarısıyla sonuçlandı. i̇ki ülkenin yasama meclislerinin tasarıyı onaylamasının ardından, 22 mayıs 1990'da birleşik yemen devleti'nin kurulduğu ilan edildi.

güney yemen 332.970 km² yüzölçümüne sahip 6 idari bölüme ayrılmış bir ülkeydi. başkenti aden olan güney yemen'in nüfusu 2.585.484'tü. (1990)

kaynakça 

orta doğu tarihindeki devletler
dönemlere göre yemen tarihi
tek parti rejimleri
eski sosyalist cumhuriyetler
eski birleşmiş milletler üyesi ülkeler
1990'da asya'da kurulan oluşumlar
1967'de kurulan bölgeler ve ülkeler
1990'da varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler