Guatemala

{{ülke bilgi kutusu
| kendi_dilinde_adı                    = república de guatemala
| adı                                  = guatemala
| tam_adı                              = guatemala cumhuriyeti
| bayrak_resmi                         = flag of guatemala.svg
| arma_resmi                           = coat_of_arms_of_guatemala.svg
| slogan                               = 
| ulusal_marş                          = 'himno nacional de guatemala| kraliyet_marşı                       = 
| diğer_sembol_adı                     = 
| diğer_sembol_resmi                   = 
| harita_resmi                         = locationguatemala.svg
| harita_açıklaması                    = 
| harita2_resmi                        = 
| harita2_açıklaması                   = 
| başkent                              = guatemala
| en_büyük_şehir                       = başkent
| başkent_koordinatları                = 

| resmî_diller                         = i̇spanyolca (guatemala i̇spanyolcası)
| demonim                              = guatemalalı
| bölgesel_diller                      = 
| dil_tipi                             = 
| diller                               = 
| etnik_gruplar                        = 
| etnik_grup_yılı                      = 2001
| demonim                             = 
| yönetim_biçimi                       = başkanlık sistemi
| yönetici_unvanı1                     = başkan 
| yönetici_adı1                        = alejandro giammattei
| yönetici_unvanı2                     = devlet başkanı yardımcısı
| yönetici_adı2                        = jafeth cabrera
| yönetici_unvanı3                     = 
| yönetici_adı3                        = 
| yönetici_unvanı4                     = 
| yönetici_adı4                        = 
| yönetici_unvanı5                     = 
| yönetici_adı5                        = 
| olay1                                = i̇spanyol i̇mparatorluğu'ndan bağımsızlık
| olay1_tarihi                         = 15 eylül 1821
| olay2                                = 
| olay2_tarihi                         = 
| olay3                                = 
| olay3_tarihi                         = 
| olay4                                = 
| olay4_tarihi                         = 
| olay5                                = 
| olay5_tarihi                         = 
| olay6                                = 
| olay6_tarihi                         = 
| olay7                                = 
| olay7_tarihi                         = 
| olay8                                = 
| olay8_tarihi                         = 
| olay9                                = 
| olay9_tarihi                         = 
| yüzölçümü_sırası                     = 106
| yüzölçümü                            = 108889
| yüzölçümü_milkare                    = 42042
| yüzölçümü_dipnotu                    = 
| su_yüzdesi                           = 0,4
| yüzölçümü2                           = 
| yüzölçümü2_açıklaması                = 
| fr_dipnot2                           = 
| fr_ign_yüzölçümü                     = 
| fr_ign_yüzölçümü_milkare             = 
| fr_ign_yüzölçümü_sırası              = 
| fr_dipnot3                           = 
| kadastro_yüzölçümü                   = 
| kadastro_yüzölçümü_milkare           = 
| kadastro_yüzölçümü_sırası            =

| population_estimate = 17.263.239
| population_estimate_year = 2018
| population_estimate_rank = 67.
| population_density_km2 = 129
| population_density_sq_mi = 348,6
| population_density_rank = 85

| gdp_ppp = 148,562 milyar $
| gdp_ppp_rank = 73
| gdp_ppp_year = 2020
| gdp_ppp_per_capita = 8.267 $
| gdp_ppp_per_capita_rank = 118.

| gdp_nominal = 76,191 milyar $
| gdp_nominal_rank = 68
| gdp_nominal_year = 2020
| gdp_nominal_per_capita = 4.240 $
| gdp_nominal_per_capita_rank = 100

| gini = 48.3 
| gini_year = 2014
| gini_change = 
| gini_ref = 
| gini_rank = 
| hdi = 0.663 
| hdi_year = 2019
| hdi_change = increase 
| hdi_ref = 
| hdi_rank = 127

| para_birimi                          = quetzal
| para_birimi_kodu                     = gtq
| zaman_dilimi                         = cst
| utc                                  = -6
| yaz_zaman_dilimi                     = 
| yaz_utc                              = 
| takvim                               = 
| trafik_akışı                         = sağ
| cctld                                = .gt
| iso_3166_kodu                        = gt
| telefon_kodu                         = 502
| harita3_resmi                        = 
| harita3_açıklaması                   = 
| dipnotlar                            = 
| dipnot1                              = 
| dipnot2                              = 
| dipnot3                              = 
| dipnot4                              = 
| dipnot5                              = 
| dipnot6                              = 
| dipnot7                              = 
}}

guatemala cumhuriyeti, kısaca guatemala (i̇spanyolca: república de guatemala), orta amerika'da kıstas bölgesinde bir ülkedir. kuzeyde meksika, doğuda belize ve honduras, güneyde ise el salvador'la komşudur. 
ayrıca doğuda karayip denizi'ne, batıda büyük okyanus'a kıyısı vardır. başkenti guatemala'dır. 372 havalimanı bulunmaktadır. (2010)

tarihçe
yerli halklar öteden beri mestizolar tarafından baskı altına alınarak sosyal, ekonomik ve siyasal faaliyetin dışında tutulmuştur. kaynağını sömürgeci önyargılardan alan mestizo topluluğu ile yerli halklar arasındaki bu gerilim yüzyıllar boyunca sürmüş ve 1954 yılında liberal demokrat jacobo árbenz demokratik hükûmetine karşı komünizm'in yayılmasından korkan abd destekli bir darbe gerçekleştirilerek askerî cunta yönetimi kurulmuştu. jacob árbenz ve halefi juan josé arévalo, ülkede toprak reformunun gerçekleştirilmesi dışında, sivil haklar ve işçi haklarının geliştirilmesinden sorumluydu. albay carlos castillo yönetiminde kurulan askerî cunta, reformları iptal ederek sol partileri yasakladı. guatemala'daki iç savaş, karışıklıklarla geçen 20-30 yılın ardından bazı genç subayların yozlaşmış hükûmete karşı darbe düzenlemeye çalışmasıyla patlak verdi. ayaklanma başarısızlıkla sonuçlanınca kırsal bölgelere çekilen subaylar bir gerilla gücü meydana getirerek hükûmete karşı bir örtük savaş başlattılar.

gerilla hareketi önceleri küba'daki devrimci güçlerle birlikte hareket ederek ülkedeki ladino bölgelerine yoğunlaşmıştı. ancak son yirmi yıl içerisinde özellikle yerli halkların vatandaşlık haklarının tanınmasına odaklanan siyasi ve toplumsal reform mücadeleleri ön plana çıktı.

1982 yılında guatemala ordusu henüz yeni kurulmuş olan guatemala devrimci ulusal birliği'ne (urng) yönelik çok sayıda insanın ölümüne neden olan bir toptan imha politikası uyguladı.

1980’lerin ilk yarısında barışın sağlanması yönünde adımlar atıldı. bu adımlar arasında yeni bir anayasa hazırlanması ve sivil bir başkanın seçilmesi bulunmaktaydı. 1987 yılında hükûmet ve urng arasındaki görüşmeler başlamış olmasına rağmen urng gerilla mücadelesine devam etmekteydi. taraflar birleşmiş milletler'in 1993'teki girişimleriyle barış görüşmeleri için tekrar bir araya geldi ve nihayet başarı sağlandı.

 toplumsal yapı 
nüfusun yarısından fazlası ladinolar denen ve avrupalı (i̇spanyol) karışımıdır. geri kalan kesimi ise guatemala kızılderilileridir. halkın çoğunluğu hıristiyanlığın katolik mezhebine bağlıdır ve i̇spanyolca konuşmaktadır.

 bölgeler 

guatemala 22 departmana (departamentos) ve 340 belediyeye (municipios'') ayrılır. bayrağın ortasında bulunan qetzal kuşu ülkenin millî sembolüdür.

guatemala'nın departmanları:
<table><ol>
<li>alta verapaz
<li>baja verapaz
<li>chimaltenango
<li>chiquimula
<li>petén
<li>el progreso
<li>escuintla
<li>guatemala
<li>huehuetenango
<li>izabal
<li>jalapa</ol><ol start=12>
<li>jutiapa
<li>quetzaltenango
<li>quiché
<li>retalhuleu
<li>sacatepéquez
<li>san marcos
<li>santa rosa
<li>sololá
<li>suchitepéquez
<li>totonicapán
<li>zacapa</ol></table>

kaynakça

dış bağlantılar 
 guatemala maya culture 
 cultura maya 
 arte guatemalteco
 literatura guatemalteca
 popol vuh
 miguel angel asturias
 guatemela fahri konsolosu hayri ülgen'in web sitesi

eski i̇spanyol koloniler
cumhuriyetler

orta amerika ülkeleri
birleşmiş milletler üyesi ülkeler
i̇spanyolca konuşan ülkeler
1821'de kurulan bölgeler ve ülkeler