II. Süleyman (Osmanlı padişahı)

ii. süleyman (osmanlı türkçesi: سليمان ثانى, ‎ süleymān-i sānī, d. 15 nisan 1642, i̇stanbul – ö. 22 haziran 1691, edirne), 20. osmanlı padişahı ve 99. i̇slam halifesidir.

padişahlıktan önceki yaşamı 
şehzadeliğinde iyi bir tahsil gördü. kardeşi sultan iv. mehmed zamanında sarayda hususi hocalardan ders aldı. hayatının kırk yılını bir dairede hapis geçiren sultan ii. süleyman, iv. mehmed'in tahttan indirilmesi üzerine, 8 kasım 1687'de osmanlı sultanı oldu. ii. süleyman, osmanlı tarihinde en uzun süre veliaht olarak bekleyen padişahtır ve tahta geçirileceği zaman buna inanmamış, öldürüleceğini zannederek muhafızlara direnmiştir.

saltanatı dönemindeki önemli olaylar 

ii. süleyman tahta çıktıktan sonra askerlere dağıtılacak cülûs bahşişi ile ulufelerin ödenmesi konusu ilk sorunu oluşturdu. güçlükle de olsa ödemelerin yapılabilmesiyle 22 aralık'ta normal bir divan toplantısı gerçekleştirildi. ancak i̇stanbul'da düzen bir türlü kurulamamış, sadrazamın sefer hazırlıklarına başladığı 22 ocak 1688'de şehirde yeniden kargaşa başlamış ve sadrazam abaza siyavuş paşa zorbalar tarafından azlettirildikten sonra öldürülmüştür. 1 mart'ta bazı zorbaların yağlıkçılar çarşısı'nı yağmalamaya çalışması üzerine halkın da katılımıyla kalabalık bir grup saraya yürüyerek padişahtan zorbaların ortadan kaldırılması muhammed'in sancağını çıkarmasını talep etti. sancak vak'ası olarak bilinen bu olayda çıkarılan fermanla zorbalar ve onların bu hareketlerine destek veren devlet görevlileri uzak yerlere tayin edildi. alınan bu önlemler sayesinde ii. süleyman'ın tahta çıkışından itibaren yaklaşık dört ay süren karışıklıklara son verilebildi.

sultan ii. süleyman, tahta çıktığı zaman osmanlı ordularında viyana bozgunu ile başlayan çözülme ve toprak kaybı devam ediyordu. venedik mora yarımadası'nı işgal etmiş, avusturya ise vişegrad, uyvar ve estergon'un ardından 160 yıllık osmanlı toprağı budin'e girmişti. macaristan'daki osmanlı hâkimiyeti sona ermek üzere idi. devletin düştüğü mağlubiyetler hazine gelirleri üzerinde olumsuz tesirler yapıyor ve anadolu'daki eşkıyalık hareketlerini körüklüyordu. avusturya cephesi serdarı yeğen osman paşa bir asi lideri gibi rumeli'de yolsuzluk yapıyor, zorla usulsüz vergiler topluyordu. 8 eylül 1688'de belgrad da düştü.

belgrad'ın düşmesi, avusturyalılar'a balkanlar'ın yolunu açtı. bosna, erdel ve eflak toprakları avusturyalılar tarafından işgal edildi. bu ilerleyiş karşısında toparlanan osmanlı kuvvetleri karşı saldırıyı başlattılar. 30 ekim 1688'de çelebi i̇brahim paşa komutasındaki osmanlı kuvvetleri 1684-1699 osmanlı-venedik savaşı esnasında gerçekleşen eğriboz kuşatmasında venediklileri püskürttüler. 1689 yazında sultan ii. süleyman, avusturya seferine çıktı.

sadrazam köprülü fazıl mustafa paşa komutasındaki yenilenmiş osmanlı kuvvetleri, 8 temmuz 1690'da kladova ve orşova'yı geri aldılar. kanije, 11 temmuz 1690'da avusturya'nın eline geçtiyse de, osmanlı kuvvetleri, 8 ekim 1690'da belgrad'ı geri almayı başardılar. böylece tuna hattı yeniden kurulmuş oldu.

1691 yılı haziran başında macaristan seferine çıkacak orduya moral olması amacıyla ağır hastalığına rağmen yola çıkan padişah, 9 haziran'da edirne'ye ulaştı. burada hastalığı iyice artan padişah, 22 haziran 1691 cuma günü öldü. cenazesi i̇stanbul'a getirilerek süleymaniye camii yanında kanuni sultan süleyman türbesine gömüldü.

altı eşi bulunan padişahın çocuğu olmamış ya da ölümüne kadar yaşamamıştır. ölümünden sonra yerine ii. ahmed tahta geçmiştir.

döneminde cereyan eden önemli hadiseler 
anadolu sekban ocağı sekbanbaşısı ermeni asıllı yeğen osman ağa ile yeniçeriler tarafından ortaklaşa gerçekleştirilen bu darbenin hemen ardından birbirlerine karşı husumet besleyen bu iki ocağın aralarında anlaşamamaları üzerine tekrar bazı isyanlar baş gösterdi. bu dönemde rumeli beylerbeyi olan yeğen osman paşa, yeni yönetime karşı ayaklanarak osmanlı hükümeti'nin baş düşmanı haline geldiler. 

öte taraftan, yeni sadrazam köprülü damadı abaza siyavuş paşa baş vezir olarak başarılı olamamıştı. i̇stanbul'un çevresinde kamp kuran askerleri denetimi altına almayı başaramadı. askerler kendilerine cülus bahşişi ödenmesini talep ettiler. oysa hazine bu ödemeyi yapabilecek durumda değildi. bu nedenle askerler şehirde bir takım huzursuzluklara sebebiyet verdiler. her ne kadar köprülü damadı abaza siyavuş paşa askerin sadrazam olarak ilk tercihiyse de, yavaş yavaş kendisinden ve kayın biraderi olan köprülü fazıl mustafa paşa'dan soğumaya başladılar. neticede 23 şubat 1688 tarihinde yeniçeriler siyavuş paşa'nın evini basarak kendisini öldürdüler. bu gelişmeler üzerine, önce bir haftalık kısa bir süre için baş vezir vekili tâyin edilen ayaşlı nişancı i̇smail paşa, 2 mart 1688 tarihinde saliha dilaşub valide sultan'ın oğlu padişah ii. süleyman tarafından yeni sadrazam olarak göreve atandı. bununla beraber başta yolsuzluklar olmak üzere birçok meseleler ile uğraşmak zorunda kalan nişancı i̇smail paşa'nın bu makamda fazla uzun süre kalması mümkün olmadı. baş düşmanı kendisinden evvel baş vezirlik görevinde bulunan abaza siyavuş paşa'nın kayın biraderi ve gelecekte sadrazam olacak olan köprülü fazıl mustafa paşa idi. nitekim, köprülü fazıl mustafa paşa'nın yoğun çabaları sonunda 2 mayıs 1688 tarihinde nişancı i̇smail paşa sadrazamlıktan azledilerek yerine 30 mayıs 1688 tarihinde tekirdağlı bekri mustafa paşa sadrazam olarak atandı. yeni sadrazam atanan bekri mustafa paşa çözüm bekleyen pek çetin meseleler ile karşı karşıyaydı. bu meselelerin en önemlisi de iv. mehmed'i tahtından indiren darbecilerin hâlâ cezalandırılamamış olmalarıydı.

bu hadiseler vuku bulurken çoğu anadolu'dan olmak üzere huzursuz olan sekbanların tamamı yeğen osman paşa'nın etrafında toplandılar. saliha dilaşub valide sultan'ın oğlu padişahın kendisine temeşvar seraskerliği teklifini dahi kabul etmeyen yeğen osman paşa'ya bosna sancağı, amcasına da hersek sancak beyliği verildi. bunlarla da tatmin olmayan yeğen osman paşa'nın askerleri rumeli, yunanistan ve sırbistan'da kendi yönetimlerindeki toprakları yağmalamaya devam ettiler. kimi kaynaklara göre yeğen osman, osmanlı hazinesi'nden de daha zengin hale gelmişti. 1688 yılında yeğen osman'ın askerleri sırbistan'da gračanica manastırı'nda saklanan pećka patrijaršija hazinesi'ni de yağmaladılar. katolik piskopos pjetër bogdani'nin yazdığı bir mektuba göre yeğen osman, peć başpiskoposu ve sırp patriği olan arsenije čarnojević'i avusturya-macaristan i̇mparatorluğu'ndan sırplar'ı osmanlılar'a karşı ayaklanmaya teşvik maksadıyla para aldığı gerekçesi ile kafasını kesmekle tehdit etmişti. i̇şte böyle bir ortamda, yeni padişah yeğen osman'ı yola getirebilmek amacıyla onu belgrad valiliği'ne atadı. gelgelelim, bu atama yeğen osman'ı macaristan serdarı hasan paşa'nın emri altına soktuğundan dolayı bir hayli kızdırdı. macaristan serdarı hasan paşa'dan emir almayı red ederek belgrad'a giden yeğen osman, hasan paşa'nın vračar tepesi'ndeki karargahını bastı ve kendisini hapsetti.

belgrad kuşatması 

1688 tarihinde kutsal roma cermen i̇mparatoru leopold yeğen osman'a bir mektup göndererek kendisine osmanlılar'ın tarafını bırakarak eflak karşılığında kutsal roma cermen i̇mparatorluğu'nun tarafına geçmesini teklif etti. yeğen osman'ın slavonya ile bosna-hersek'in tamamı talep etmesi üzerine bir antlaşma sağlanamadı. avusturyalılar ile yeğen osman arasındaki mücaleleler ilerledikçe, yeğen de neticede kendi askerlerinin sayıca az olduğunu fark ederek semendire sancağı'na doğru geri çekilmeye başladı. burada iki gece geçirdikten sonra smederevska palanka üzerinden niş'e geçti. niş'ten bâb-ı âli'ye eğer kendisine on gün içerisinde askerî ve mâlî yardım gönderilmezse belgrad'ın düşeceği haberini yolladı. bu haber üzerine bâb-ı âli kendisine 120 çuval altın göndererek, rumeli'de yaşayan müslümanlar'ı semendire sancağı'ndaki asiler ile mücadele etmek üzere harekete geçirtti.

yeğen osman paşa'nın sonu 
daha sonra baş vezir olmaya kalkışan yeğen osman paşa'nın bu ihtirası osmanlı hükümeti'ni her ne kadar kızdırdıysa da, yeğen osman'ı daha da güçlendirmekten çekindikleri için ona karşı bir operasyon düzenlemekten çekindiler. bununla beraber edirne'de toplanan bir savaş konseyinde osmanlı devleti'nin bir vassalı ve kırım hanı olan i. selim giray bâb-ı âli'ye bir çağrı yaparak, yeğen osman'ı idama mahkûm etmeye davet etti.

bu hadise meydana gediğinde sadrazam bekri mustafa paşa sekban birliklerini yasa dışı ilân etti. dağılmayı ret eden sekban birliklerini idam cezasına çarptıtmakla tehdit etti. böylece yeni bir iç savaş başlamış oluyordu. önce sekbanlar bir üstünlük sağladılarsa da tekirdağlı bekri mustafa paşa yeniçerlerin yardımıyla âsileri yenmeyi başardı. tarihçi nicolae iorga'ya göre, asilerle bekri mustafa paşa'nın askerleri arasında vuku bulan çarpışmalarda 6,000 kişi hayatlarını kaybetti. bu yeni gelişmeler üzerine osmanlı hükûmeti evvelki kararından ani bir dönüş yaparak, yeğen osman paşa'nın yakalanıp infaz edilmesini kararlaştırdı. yeğen osman, 1689 yılının mart ayının sonlarında yakalanarak idam edildi.

mimari çalışmalar 
memleket içerisinde imar faaliyetleri ile de ilgilenen ii. süleyman, fener kulesi ile i̇zmir'de bir cami inşa ettirmiştir.

eşleri 
hatice kadın
behzad kadın
i̇vaz kadın
süğlün kadın
şehsuvar kadın
zeynep kadın

galeri

kaynakça 

 
  say.288-297
 

|}

1642 doğumlular
i̇stanbul doğumlu devlet görevlileri
1695 yılında ölenler
17. yüzyılda osmanlı padişahları
17. yüzyılda osmanlılar
17. yüzyıl dini liderleri
osmanlı i̇mparatorluğu duraklama dönemi
osmanlı-kutsal i̇ttifak savaşları'ndaki kişiler
edirne'de ölenler
i̇stanbul'da defnedilenler
i̇ki kutsal caminin hizmetkârları
süleymaniye camii haziresi'ne defnedilenler