Necati Demir

necati demir (d. 20 nisan 1964, ordu), türk öğretmen ve türkoloji üzerine araştırmalar yapan halen gazi üniversitesi'nde görevli profesör.

bilimsel araştırma konusu olarak; dünya bilimine ve barışına katkısı olması sebebiyle, dünya kültürleri içinde önemli bir yeri olduğuna inandığı türk kültürünü incelemeyi hedeflemiştir. bir kültürün oluşmasındaki en temel unsurun dil olduğunu göz önünde bulunduran necati demir, ilk araştırma ve çalışmalarını dil üzerinde yapmış, türkçe kelimelerin kökenlerine inmiştir. araştırmasını yaptığı kelimelerden biri de, birçok yabancı dil bilimcisinin dikkatini çeken yılkı sözcüğüdür. yılkı sözcüğü dışında; değirmen, serendi, inan- fiili gibi sözcükler araştırmalarında dikkat çeken diğer kelimelerdir.

türk kültürünün binlerce yıl; önceleri fars ve arap; 1850’lerden sonra avrupa; 1950’lerden sonra ise amerikan kültürlerinden etkilendiğini; türk toplumunun bugün kendi kültürünü unutarak başka kültürlerin gölgesinde kaldığını gölgede kalanın gölgesi yoktur ifadesiyle vurgulayan necati demir, bu büyük kültürün yeniden hatırlatılması ve canlandırılmasına katkılarda bulunmuştur. bu amaçla 1984 yılında başlattığı çalışmaya arkadaşlarını da ortak etmiş ve bir bilimsel çalışma grubu oluşturmuştur. bu bünyede; türkçe olduğu kadar yabancı dillerde de yayımlar yaparak, bu kültürü tekrar uluslararası bir platforma taşımıştır.

bir ülke kültürünün oluşmasındaki önemli etkenlerden bazıları olarak; ninnileri, çocuk oyunlarını, mânileri, masalları, fıkraları, atasözlerini, tekerlemeleri, türküleri, efsaneleri, destanları örnek göstermiştir. necati demir, ayrıca 20 yıl boyunca alan araştırması yapmış, türk masalları, türk efsaneleri, türk ninnileri, türk mânileri, türk atasözleri ve türk çocuk oyunlarını derleyerek sözlü türk kültürünün en büyük arşivlerinden birini kurmuştur. bu araştırmaların birinci ciltleri yayımlanacak duruma gelmiştir.

öz geçmişi 
 1964 yılında ordu iline bağlı ulubey ilçesinin kumanlar köyünde doğdu.
 1987 yılında atatürk üniversitesi edebiyat fakültesi türk dili ve edebiyatı bölümünü bitirerek aynı yıl gaziantep sarılsalkım ortaokulu’nda öğretmenliğe başladı.
 1990-1994 yılları arasında sivas cumhuriyet lisesi’nde öğretmenlik yaptı.
 1992 yılında sivas cumhuriyet üniversitesi sosyal bilimler enstitüsü türk dili ve edebiyatı anabilim dalı yeni türk dili bilim dalında yüksek lisans eğitimini tamamladı.
 1994 yılında sivas cumhuriyet üniversitesi rektörlük türk dili okutmanlığına başladı.
 1996 yılında selçuk üniversitesi türkiyat araştırmaları enstitüsü türk dili ve edebiyatı anabilim dalı türk dili bilim dalında doktora eğitimini tamamladı ve sivas cumhuriyet üniversitesi eğitim fakültesi türk dili ve edebiyatı eğitimi bölümüne yardımcı doçent olarak atandı. 1997 tarihinde adı geçen bölümün başkanlığına tayin edildi.
 1998 yılında türk dili ve edebiyatı eğitimi anabilim dalı başkanlığına getirildi.
 2000 yılında doçent oldu, ortaöğretim sosyal alanlar bölümü başkanlığına atandı.
 2006 yılında profesör oldu.
 2010 yılında gazi üniversitesi'nde göreve başladı.

kitapları

türkçe 
 hz. peygamber’in sancaktarı abdülvehhab gazi hazretleri ve gaza arkadaşları, (kutlu özen ile), sivas 1996, 165 s.
 ordu i̇li ve yöresi ağızları, türk dil kurumu yay., ankara 2001, 359 s. 
 sıfatü'l-haremeyn, (harezm türkçesi), akçağ yay., ankara 2004, 433 s. 
 dânişmend-nâme, akçağ yay. ankara 2004, 592 s.
 danişmend gazi destanı, i. baskı, niksar belediye'si yay., ankara 2005, 390 s.; danişmend gazi destanı, ii. baskı, ankara 2007, hece yay., 352. 
 tokat i̇li ve yöresi ağızları, i. baskı: ankara 2005, 456 s.; tokat i̇li ve yöresi ağızları, ii. baskı: gazi kitabevi yay., ankara 2007, 456 s.
 trabzon ve yöresi ağızları i: (tarih-etnik yapı-dil i̇ncelemesi), ankara 2006, gazi kitabevi yay., xxvııı+560 s. 
 trabzon ve yöresi ağızları ii: (metinler), gazi kitabevi yay., ankara 2006, xxxvii+ 440 s. 
 trabzon ve yöresi ağızları iii: (sözlük), gazi kitabevi yay., ankara 2006, xx+265 s. 
 sivas i̇li ve yöresi ağızları, (ülker şen ile), gazi kitabevi yay., ankara 2006, 724 s. 
 ordu tarihi'nin kaynakları ix, türk tarih kurumu yay., ankara 2006, 328 s. 
 tarih ve kültür kenti niksar, (türkçe-i̇ngilizce), fatih demirci ile), gök i̇letişim yay., ankara 2006, 168 s. 
 battal gazi destanı, (m. dursun erdem ile), hece yay., ankara 2006, 384 s.
 battal-nâme, (m. dursun erdem ile), hece yay., ankara 2006., 442 s.
 müseyyeb gazi destanı, hece yay., ankara 2007, 167 s. 
 hazret-i ali destanı, (m. dursun erdem ile), destan yay., ankara 2007, 343.
 hazret-i ali cenkleri, m. dursun erdem ile), destan yay., ankara 2007, 415 s. 
 saltık gazi destanı, c. 1, (m. dursun erdem ile), destan yay., ankara 2007, 1-258 s.
 saltık gazi destanı, c. 2, (m. dursun erdem ile), destan yay., ankara 2007, 259-430.
 saltık gazi destanı, c. 3, (m. dursun erdem ile), destan yay., ankara 2007, 431-702. 
 saltık-nâme, c. 1, (m. dursun erdem ile), destan yay. ankara 2007, s. 1-244.
 saltık-nâme, c. 2, (m. dursun erdem ile), destan yay. ankara 2007, 245-402 s.
 saltık-nâme, c. 3, (m. dursun erdem ile), destan yay. ankara 2007, 403-988.
 ebâ müslim-nâme, c. 1, (m. dursun erdem-sibel üst ile), destan yay. ankara 2007, 514 s. 
 ebâ müslim-nâme, c. 2, (m. dursun erdem-sibel üst ile), destan yay. ankara 2007, 530 s.

genelkurmay askerî tarih ve stratejik etüt başkanlığı yayınları 
 orta ve doğu karadeniz bölgesi’nin tarihî alt yapısı (tarih, etnik yapı, dil, kültür), genelkurmay askerî tarih ve stratejik etüt başkanlığı yay., ankara 2005, xiv+232 s.

i̇ngilizce 
 dânişmend-nâme, part one, (critical edition), published at the department of near eastern languages and civilizations harvard university, harvard 2002, 215 s. 
 dânişmend-nâme, part two, (turkish translation), published at the department of near eastern languages and civilizations harvard university, harvard 2002, 216 s. 
 dânişmend-nâme, part three, (linguistic analysis and glossary), published at the department of near eastern languages and civilizations harvard university, harvard 2001, 229 s. 
 dânişmend-nâme, part four, (facsimile), published at the department of near eastern languages and civilizations harvard university, harvard 2002, 263 s.

almanca 
 ein schluck wasser und der sperling, (çev. i̇brahim özbakir ), zwiebelzwerg verlag, willebadessen (almanya) 10/2007.
 die weinenden tannebäume, (çev. i̇brahim özbakır), zwiebelzwerg verlag  , willebadessen (almanya) 9/2007.
 die ähre & keçili baba, (çev. i̇brahim özbakır), zwiebelzwerg verlag, willebadessen (almanya) 9/2007.
 die ameise und das salz & die eroberung der ünye - burg, (çev. i̇brahim özbakır), zwiebelzwerg verlag, willebadessen (almanya) 9/2007.

makaleleri

türkçe makaleler 
 "halit ziya uşaklıgil'in 'mensur şiirleri'nde dil ve üslup", kızılırmak, s. 11, (sivas), kasım 1992, s. 28-31.
 "saltuk-nâme'nin giriş kısmına göre sarı saltuk'un şeceresi ve anadolu'daki bazı şehirlerin müslüman türkler tarafından fethi", revak, (neşriyat: sivas vakıflar bölge müdürlüğü), sivas, 1992, s. 83-91.
 "bahtiyar vahapzâde'nin türkçeciliği", türk edebiyatı, s. 246, nisan 1994, s. 47-50.
 "halit ziya uşaklıgil'in mensur şiirleri'nden; 'mezardan sesler' ", academia, s. 1, sonbahar 1994, s. 38-43.
 "eski türkiye türkçesi'nde 'ola' edatı", türklük bilimi araştırmaları, s. 2, sivas, 1996, s. 177-186.
 "azerbaycan türkçesi'nin tarihî geçmişi ve bugünü", türk dünyası araştırmaları, s. 105, aralık 1996, s. 173-180.
 "danişmend gazi ve şehadeti", tarih ve medeniyet, s. 34, ocak 1997, s. 24-27.
 "ordu ve yöresinde su değirmenleri" türkiye i̇ş bankası kültür ve sanat, s. 33, mart 1977, s. 45-49.
 "ordu ve yöresinde serendiler", türkiye i̇ş bankası kültür ve sanat, s. 36, aralık 1977, s. 42-45.
 "i̇nan- fiili üzerine", türk dili, s. 555, mart 1998, s. 200-204.
 "saltuk-nâme'nin yeni bulunun altıncı nüshası üzerine", bilge, s. 15, kış 1998, s. 58-61.
 "giresun ve ordu yöresi ağızları üzerine", türklük bilimi araştırmaları, s. 7, sivas 1998, s. 139-166.
 "ordu yöresinde su değirmenleri ve i̇lgili terimler", türk halk kültürü araştırmaları 1997, kültür bakanlığı yay., ankara 1998, s. 28-46.
 "ordu yöresinde nakışlı çoraplar", türkiye i̇ş bankası kültür ve sanat, s. 40, aralık 1998, 48-52.
 "orta karadeniz bölgesi ağızlarında nazal n (ñ) sesi", tday belleten 1999/i-ii, ankara 2003, s. 51-58.
 "şalpazarı, giresun ve ordu yöresi ağızlarında kullanılan zarf-fiil ekleri", türklük bilimi araştırmaları, s. 8, sivas 1999. s. 313-334.
 "ordu yöresi çepni kilimleri", (metin yerli ile), erdem, c. 10, s. 28, ankara 1999, s. 101-110
 türkiye'de yayımlanan i̇ngilizce ve almanca gazetelerde yer i̇simlerinin yazılışı üzerine", türk yurdu, c. 20, s. 146, ağustos 2000, s. 38-39.
 "orta karadeniz ağızlarında '-dir/-dur' ekiyle yapılan çekimler", türklük bilimi araştırmaları, s. 9, sivas 2000, s. 175-189.
 "2002 yılı türkçe yılı olmalıdır", türk yurdu, c. 21, s.162-163, şubat-mart 2001, s. 125-127.
 "yılkı sözcüğü üzerine", türk dili, s. 593, mayıs 2001, s. 538-541.
 "ordu yöresinde kültür varlıkları", dünden bugüne ordu ili, konya 2001, s. 59-86.
 "dergi, gazete ve turist rehberlerinde türkiye'deki yer i̇simlerinin yazılışı üzerine", karaman dil-kültür ve sanat dergisi, ankara, mayıs 2002, s53-55.
 "değirmen kelimesi üzerine", türk dili, s. 607, temmuz 2002, s. 209-213.
 "horan sözcüğü üzerine", türk dili araştırmaları yıllığı-belleten, s. 2002/ii (basım aşamasında).
 "serendi/serender sözcüğü üzerine", türk dili, s. 617, mayıs 2003, s. 443-447.
 "trabzon yöresinde 'kurt dede' ve tarihî bağlantısı", türk kültürü, s. 481-482, mayıs-haziran 2003, s. 193-200.
 "türkçe sahibini arıyor", türk yurdu, s. 192, ağustos 2003, s. 17-24.
 "türk kültürü'nde yeni gün (nevruz) ve tarihî alt yapısı", bilge, s. 36, ankara 2003, s. 14-24.
 "türkçede gereklilik kipleri ve anlamdaşları", türk dili araştırmaları yıllığı-belleten, s. 2003/i (basım aşamasında).
 "trabzon ve yöresinde ahşap camiler", hacı bektaş velî araştırma dergisi (gazi üniversitesi), bahar 2004, s. 29, s. 168-188.
 "bir coğrafî bölge olarak canik ve tarihî alt yapısı", silâhlı kuvvetler dergisi, s. 380, nisan 2004, s. 66-77.
 "trabzon ve yöresinde serenderler", erdem, c. 14, s. 41, eylül 2004, s. 99-118.
 "eski türkiye türkçesinde tasvir fiilleri", zeynep korkmaz armağanı, türk dil kurumu yayınları, ankara 2004, s. 103-116.
 "trabzon ve yöresinde kemençe", karadeniz araştırmaları, s. 4, kış 2004, s. 79-90.
 "çokluk eki +(i)t / +(u)t üzerine", türk dili, s. 647, kasım 2005, s. 437-441.

almanca makaleler 
 “die blume der unsterblichkeit”, (ülker şen ile), çev. i̇brahim özbakır, anthologie: du verleihst ihm flügel nur durch einen kuss / eine anthologie zum thema liebe, zwiebelzwerg verlag, willebadessen 2006, s. 38-41.
 “padischah und das salz” (ülker şen ile), çev. i̇brahim özbakır, anthologie: du verleihst ihm flügel nur durch einen kuss / eine anthologie zum thema liebe, zwiebelzwerg verlag, willebadessen 2006, s. 26-27.

kongre, sempozyum, konferans ve panelleri 
 "i̇slamî türk destanları i̇çerisinde dânişmend-nâme", (bildiri), melik ahmet danişmend gazi ve danişmendname sempozyumu tebliğleri, gaziosmanpaşa üniversitesi yay., tokat 1995, s. 49-58.
 "niksar fatihi melik dânişmend gâzi'nin destanî şahsiyeti ve bazı mülahazalar", (tebliğ), dânişmendliler döneminde niksar ve niksar'ın fethi bilgi şöleni tebliğleri, gaziosmanpaşa üniversitesi yay., tokat 1996, s. 34-43.
 "anadolu'da teşekkül etmiş destanî halk hikâyeleri'nde haçlı seferlerinin i̇zeleri", uluslararası haçlı seferleri sempozyumu, (23-25 haziran 1997, i̇stanbul), türk tarih kurumu yay., ankara 1999, s. 195-211.
 "ağız özellikleriyle paralel unsurlar ve bir bölge örneği" (tebliğ), vii. milletler arası türkoloji kongresi, i̇stanbul, 8-12 kasım 1999.
 "karadeniz bölgesi ağızlarında kıpçak türkçesi özellikleri", 4. uluslar arası türk dil kurultayı, (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu türk dil kurumu), i̇zmir-çeşme, 25-29 eylül 2000.
 "dânişmendliler'in karadeniz bölgesi'ndeki faliyetleri", dânişmendliler döneminde niksar'da tıp, tarih ve kültür sempozyumu, niksar, 6-8 ekim 2000.
 "dânişmend gazi destanı", geçmişten günümüze destan sempozyumu, (düzenleyen: marmara üniversitesi), i̇stanbul, 22-24 kasım 2000.
 "orta karadeniz bölgesi'nde nevruz (mart dokuzu)", türk dünyası'nda nevruz dördüncü uluslar arası bilgi şöleni bildirileri, sivas, 23 mart 2001, (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu atatürk kültür merkezi), atatürk kültür merkezi yay., ankara 2001, s 59-66.
 "karadeniz bölgesi'nde peçenek ve kıpçaklar", trabzon ve çevresi uluslar arası tarih-dil-edebiyat sempozyumu, trabzon, 3-5 mayıs 2001.
 "orta karadeniz bölgesi'nde yılsırtı (nevruz)" türk dünyasında nevruz beşinci uluslar arası bilgi şöleni bildirileri, diyarbakır, 14-15 mart 2001, (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu atatürk kültür merkezi).
 "karadeniz bölgesi'nde nevruz", 21 mart 2002, giresun valiliği, (konferans).
 "atatürk'ün son sivas ziyareti ve geometri terimleri dersi", sivas kongresi i. uluslararası sempozyumu", sivas, 2-4 eylül 2002, (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu atatürk araştırma merkezi, sivas valiliği, sivas cumhuriyet üniversitesi), sivas 2002, s. 217-225.
 "türk dilinin yozlaşmasının ve tabela kirliliğinin önlenmesi", ordu, 23 kasım 2002, (düzenleyen: ordu valiliği), (konferans).
 "su değirmenlerinin müzelenmesi", türkiye'de halkbilim müzeciliği ve sorunları sempozyumu, (düzenleyen: gazi üniversitesi türk halkbilimi araştırma ve uygulama merkezi), 12-13 aralık 2002, ankara.
 "türkçenin bugünü ve geleceği" v. türk kültürü kongresi, (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu atatürk kültür merkezi). 17-21 aralık 2002.
 "nevruz", (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu atatürk kültür merkezi adına), trt 2, 22 mart 2003, i̇stanbul.
 "türk destanlarında sivas", cumhuriyetin 80. yılında sivas sempozyumu, (düzenleyen: sivas valiliği), sivas, 15-17 mayıs 2003. sivas.
 "tarih i̇çinde ordu i̇li", (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu atatürk kültür merkezi-ordu valiliği), ordu, 23 mayıs 2003, (konferans).
 "türksoy üyesi ülkelerde şiirin dünü ve bugünü", (düzenleyen: türksoy-sivas cumhuriyet üniversitesi-sivas valiliği), sivas, 27 mayıs 2003.
 "karadeniz bölgesi'nde halk takvimleri ve tarihî bağlantıları", trt
 "türk destanlarının müzelenmesi", gazi üniversitesi, (düzenleyen: gazi üniversitesi türk halkbilimi araştırma ve uygulama merkezi), somut olmayan kültürel mirasın müzelenmesi sempozyumu, ankara, 4-6 mart 2004.
 "nevruz ve tarihî alt yapısı", kafkas üniversitesi, (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu atatürk kültür merkezi-kafkas üniversitesi), (konferans), kars, 16 mart 2004.
 "türk tarihinde niksar", (arş. gör. ülker şen ile), (düzenleyen: niksar belediyesi), niksar, 17 mart 2004.
 "nevruz ve tarihî alt yapısı", gaziosmanpaşa üniversitesi, (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu atatürk kültür merkezi-gaziosmanpaşa üniversitesi, tokat valiliği), (konferans), tokat, 18 mart 2004.
 selçuklu öncesi türkiye türkleri ve türkiye türkçesi", 5. uluslararası türk dil kurultayı, (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu türk dil kurumu), ankara- 20-26 eylül 2000.
 "tarih i̇çinde tokat ili", (düzenleyen: atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu atatürk kültür merkezi, tokat valiliği), (konferans), tokat, 29 ekim 2004.
 "tarihî süreç i̇çerisinde orta karadeniz bölgesi", (düzenleyen: ordu valiliği i̇l kültür müdürlüğü), 30 ekim 2004.
 "efsanelerin arşivlenmesi ve kırk kızlar efsanesi", gazi üniversitesi, (düzenleyen: gazi üniversitesi türk halkbilimi araştırma ve uygulama merkezi), mit'ten meddah'a türk halk anlatıları uluslararası sempozyumu, ankara, 25-27 kasım 2004.
 "türk dünyası kültür karitalarının hazırlanmasında ağız araştırmalarının yeri", türk dünyası tarih ve kültür kaynaklarının değerlendirilmesi sempozyumu, (düzenleyen: gazi üniversitesi türkiyat araştırmaları merkezi), ankara 11-13 mayıs 2005.
 "sivas ağızlarının genel durumu", ii. kayseri ve yöresi kültür, sanat ve edebiyat bilgi şöleni, (düzenleyen: erciyes üniversitesi), 10-12 nisan 2006, kayseri.
 "selçuklu öncesinde türkiye'nin batısındaki türkler", i. uluslararası türk dünyası kültür kurultayı, (düzenleyen: ege üniversitesi türk dünyası araştırmaları enstitüsü), 9-15 nisan 2006, çeşme-i̇zimir.
 “doğu karadeniz ağızlarında ön ses b-/p- ünsüzü ve tarihî derinliği”, uluslararası türklük bilgisi sempozyumu, (düzenleyen atatürk üniversitesi fen-edebiyat fakültesi), erzurum, 25-27 nisan 2007.
 “türk, sözlü kültürü'nün boyutları ve i̇şlevleri”, i. uluslararası türk dili ve edebiyatı sempozyumu, (düzenleyen: süleyman demirel üniversitesi fen-edebiyat fakültesi), isparta, 23-26 ekim 2007.
 “türk destanlarında çorum”, uluslararası osmanlı’dan cumhuriyet'e çorum sempozyumu, (düzenleyen: çorum valiliği, çorum belediyesi, hitit üniversitesi rektörlüğü), çorum, 23-25 kasım 2007.

genelkurmay başkanlığı askerî tarih komisyonu semineri 
 "balkanlar'ın parçalanmasında azınlık okulları / ana dil eğitiminin rolü ve günümüzde alınması gereken tedbirler", (düzenleyen: genelkurmay başkanlığı askerî tarih komisyonu), 9. askerî tarih semineri, i̇stanbul 21-26 ekim 2003.

bağlantılar

türkiye 
 cumhuriyet university faculty of education
 necati demir özel sayfası 
 acisu köyü resmi internet sitesi 
 türk kültürü ve türk tarihi
 turkish studies / türkoloji araştırmaları

almanya - vikipedi 
 türkische mythologie / forschung
 zwiebelzwerg verlag / veröffentlichungen
 heike laufenburg / arbeit
 türkische literatur / mündliche literatur

almanya - diğer 
 almanya'da yayınlanan, kitaplarla ilgili bir site

kaynakça

1964 doğumlular
türk profesörler
yaşayan insanlar