Elm Sokağında Kâbus

elm sokağında kâbus (a nightmare on elm street), wes craven tarafından yazılmış ve yönetilmiş 1984 yapımı amerikan korku filmidir. john saxon, heather langenkamp, ronee blakley, amanda wyss, jsu garcia, robert englund ve johnny depp adlı oyuncular filmin kadrosunda yer almaktadır. johny depp, oyunculuğa ilk adımını bu filmle atmıştır. film, ohio’da springwood isimli kurgusal bir kasabada birkaç gencin rüyalarında seri çocuk katili freddy krueger’ın hayaleti tarafından katledilmelerini konu alır.
wes craven filmi yaklaşık 1.8 milyon $ bütçeyle çekmişti. gösterimde daha ilk haftada bu miktarı telafi etti. abd’de 25.5 milyon $ gişe hasılatı elde etmiştir. film, korku türünde çok önemli bir yere kavuşmuş, filmin kötü adamı freddy sinema tarihinde en çok bilinen kötü karakter olmuştur. hem eleştirmenler hem de craven filmin başarısında slasher türü (gençlerin psikopat bir seri katil tarafından katledildiği filmler) korku filmlerin altın çağını başlatan halloween (1978) filminin önemli rol oynadığını ifade ediyorlardı.

gerçeklik ve rüya alemi arasında gidip gelen bir öyküsü vardı. rüyalar aleminde var olan freddy krueger gerçek dünyadaki insanları öldürebiliyordu. devam filmleri de gerçeklik ve rüya arasındaki farkları bulanıklaştırmaya devam etmiştir.

hikâye 
bıçaklar olan bir eldiven giyen bir karakter tarafından karanlık bir kazan dairesinde takip edilmektedir. tam yakalandığı sırada tina çığlık atarak uyanır ama geceliğinde tıpkı kâbusundaki gibi kesikler bulunmaktadır.

ertesi gün arkadaşı nancy’ninde aynı rüyayı gördüğünü öğrenir. o gece nancy ve erkek arkadaşı glen, tina’nın kendini daha iyi hissetmesi için orada kalmaya karar verirler. daha sonra tina’nın serseri erkek arkadaşı rod onlara katılır. rod ve tina birlikte yatak odasına çekilirler. tina uykuya daldığında kâbus görmeye başlar. rüyada bu sefer kötü adam tina’yı yakalar ve doğramaya başlar. tina’nın yatakta tepinmesiyle rod uyanır. tina’nın görünmez bir bıçak tarafından karnının deşildiğini ve tavana doğru sürüklendiğini görür. odada başka kimse olmadığı için bunu rod’un yaptığından şüphelenirler ve ertesi gün polis tarafından tutuklanır.
 
nancy daha sonra 3 dehşet verici kâbus daha görür. hepsinde  de tina’ya saldıran korkunç bir karakter vardır. bunun üzerine nancy, rod ile konuşmak için hapishaneye gider. rod ne gördüğünü anlatınca nancy kendi kâbuslarındaki kişinin tina’yı öldürdüğünü anlamaya başlar. nancy ve glen geç bir vakitte rod ile konuşmak için karakola giderler. ama rod’u çarşafıyla boğulmuş halde bulurlar. nancy hariç herkes bunun intihar olduğunu düşünmektedir.

nancy, annesi marge tarafından rüya terapi kliniğine götürülür. burada uykuya dalar ve tekrar kâbus görmeye başlar. uyandırıldığında bu sefer kolunda bir kesik vardır. ama rüyasından bir şey getirmiş olduğunu anlar;  kötü adamın şapkası. marge'nin bir şeyler gizlediğini anlar. nancy şapkadaki freddy krueger isminin kim olduğunu sorar ama annesi "o öldü" yanıtını vermekle yetinir. daha fazla saklayamayan marge, nancy'ye olayı anlatır. yıllar önce 20'den fazla çocuğu öldüren ve delil yetersizliğinden mahkemece serbest bırakılan bu katili öfkeli ebeveynler kendileri cezalandırmaya karar vermiş ve freddy krueger’ı  kendi kazan dairesinde diri diri yakmışlardır. şimdi ise freddy intikam almak için geri gelmiştir.

nancy, glen'in yardımıyla krueger’ı yakalamak için bir plan yapar. ancak daha fazla dayanamayıp uykuya dalan glen yatağın içine doğru çekilir ve öldürülür. nancy, freddy’yi gerçek dünyaya çekip getirmiştir. nancy evin içinde koşarak freddy’yi daha önce kurduğu bubi tuzaklarına doğru çekmeye çalışır. freddy’i ateşe verdikten sonra onu bodruma kilitler. polis olan babası o sırada glen cinayetini incelemek için karşı binadadır. nancy’nin çağrısını duyan babası hemen eve gelir. bu arada freddy bodrumdan çıkmış ve marge’ı yastıkla boğmak üzeredir. freddy, nancy ile babasını görünce gözden kaybolur. nancy babasını aşağı yollar. freddy ile yüzleşmek için hazırdır. ortaya çıkan freddy’e korkmadığını belli etmek için sırtını döner. ve o’nun tüm enerjisini çekip alır. freddy yok olup gider.

sonraki sahnede sabah olmuş ve rüyadan uyanılmışcasına her şey normale dönmüş gibidir. nancy okula gitmek üzere glen ile birlikte arabaya biner. o sırada nancy hala bir rüyada olduğunu anlar. araba freddy’nin kontrolü altındadır, nancy’nin çığlıkları arasında hareket eder. marge’ın kapı camından içeri çekilmesiyle film sona erer.

karakterler 
oyuncular arasında, robert englung ve john saxon gibi eski aktörlerin yanı sıra johnny depp ve heather langenkamp gibi tanınmamış genç oyuncuları da bulunmuştur. düşük bütçe yüzünden filmde büyük isimler oynatılamadı ve oyuncuların çoğu bayağı düşük ücretle çalıştılar.

 nancy thompson (heather langenkamp):  nancy son zamanlarda rüyalarına giren yeşil-kırmızı kazaklı korkunç bir adam tarafından rahatsız edilen genç, zeki bir kızdır. daha sonra bu adamın freddy krueger olduğunu öğrenmiştir. craven, nancy rolü için hollywood tarzı birini değil de gayet sıradan görünüşlü birini arıyordu. langenkamp bu isteğini karşılamıştı. langenkamp, aktris olmadan önce gazete basım işinde çalışıyordu. the outsiders filmi için bir oyuncu arandığını ilanını görmüştü. bunu pek önemsemedi ama daha sonra bu film için seçmelere katıldı ve 200’den fazla kişiyi geçerek nancy thompson rolü için seçildi. langenkamp 1987’de nancy olarak a nightmare on elm street 3: dream warriors filmi için geri döndü. 1994 yılında wes craven's new nightmare filminde kendini oynadı.
 freddy krueger (robert englund): bir çocuk katilidir. en az 20 çocuğu öldürmüştür. öfkeli ebeveynler tarafından yakılarak cezalandırılmıştır. i̇ntikam için geri dönmüştür. craven’a göre englung, freddy krueger rolü için ilk seçim değildi. rolü bir dublörün oynamasını istiyorlardı. ama daha sonra englund'a senaryonun bir kopyası gönderildi. o da oynamayı kabul etti.
 glen lantz (johnny depp): glen, nancy’nin erkek arkadaşıdır. o da korkunç rüyalar görmesine rağmen fazla önemsememiştir. depp seçmelere katılarak başarılı olmuştu ve filmde rol almaya hak kazanmıştı. wes craven’ın dediğine göre depp’in seçilmesinde kızının ve onun arkadaşının etkisi olmuştu. johnny depp ayrıca serinin altıncısı olan "freddy’s dead: the final nightmare" (1991) filminde küçük bir rolde görülmüştür.
 tina grey (amanda wyss): tina, nancy’nin en iyi arkadaşıdır. o da kâbuslar görmüştür. wyss, serinin devam filmlerinde herhangi bir rol almayan tek oyuncudur.
 rod lane (nick corri): rod, tina'nın erkek arkadaşıdır. tina öldürülürken sadece o yanında olduğu için cineyetle yargılandı. corri'nin new nightmare (1994) filminde küçük bir rolü bulunmaktadır.
 teğmen thompson (john saxon): nancy’nin babası ve polis memuru. serinin üçüncü ve yedinci filminde de oynamıştır.
 marge thompson (ronee blakley): nancy'nin alkolik olan annesidir.

geliştirme 
filmin fikri, yönetmen wes craven’ın çocukluğunda yatıyor olabilir. la times gazetesindeki çeşitli makalelerden ilham alınarak filmin anafikri oluşturulmuştur. bu yazılarda amerika’ya kaçan bir grup kamboçya’lı mülteciden bahsediliyordu. mültecilerin çocukları korkunç kâbuslar görüyorlardı ve  uyumayı reddediyorlardı. tıbbi tedavilerine başlanan çocuklar uyuduktan kısa süre sonra öldüler.  buna ek olarak bir gece, genç craven pencereden yaşlı bir adam gördü. adam durdu ve craven’a baktı. sonra yürüyüp gitti. bu adam freddy krueger’ı yaratmak için bir ilham kaynağı olmuştu.

craven ayrıca filmin konseptini doğu dinleri üzerine çalışarak geliştirdiğini ifade etmiştir. başka kaynaklar ise 1968’de craven’ın clarkson üniversitesi’ndeki öğrencilerinin yaptığı bir film projesinden etkilendiğini söylerler. bu film modern korku filmlerini tiye alıyordu. ve potsdam, new york’ta elm sokağı’nda çekilmişti. filmde potsdam şehrinin adı tersten yazılarak madstop olarak değiştirilmişti. ayrıca, tesadüf olarak, 1957’de 3 çocuğun katili olarak hapse atılan, kanadalı seri katil peter woodcock, 1982 yılında adını resmi olarak david michael krueger olarak değiştirmişti. akıl hastanesine gönderilen woodcock, burada dördüncü cinayetini işlemiştir. bununla beraber craven, freddy krueger karakterinin bu katille ilişkisi olmadığını söylemiştir. craven, bu ismin çocukluk yıllarından geldiğini ifade ediyor. okulda fred krueger isimli bir çocuk tarafından rahatsız edilen craven, karakterin adının buradan geldiğini söylüyor. ayrıca daha önceki filminde (the last house on the left, 1972) tecavüz suçlusunun adı krug'du.

craven, krueger’ın görünüşünü çocukken kendisini korkutmak için söylenen kırmızı-yeşil süveterli evsiz bir adama dayandırmıştır. başlangıçta çocuk istismarcısı olarak düşünülen karakter daha sonra çocuk katili olarak değiştirilmiştir. 
wes craven filmin senaryosunu yazmaya 1981 yılında yazmaya başladı. senaryoyu çeşitli film şirketine götürmüşsede hepsi farklı sebeplerle geri çevirmiştir.  i̇lginçtir ki senaryo (çocuklara yakın içerikler hazırlayan) walt disney productions’a bile götürülmüştür. paramount pictures ise o sıralar yapımı süren dreamscape (1984) filmiyle benzerliklerinden dolayı craven’ı geri çevirmişti. en sonunda new line cinema isimli yeni, bağımsız bir şirket tarafından kabul edildi. film, şirket tarihinde önemli bir yer tutar. stüdyosunun freddy’nin evi olarak anılmasına sebep olmuştur.

çekim 
filmde kullanılan kurgusal adres 1428 elm sokağı’dır. evin bulunduğu gerçek adres los angeles, california’daki 1428 north genesee sokağıdır.  yapım esnasında 500 galondan fazla sahte kan özel efektler için kullanıldı. tina’nın ölümünde kullanılan dönen oda seti glen’in ölümündeki meşhur kan gayzeri sahnesi için de kullanıldı. set ters olarak kuruldu. kameralar buna göre yerleştirildi. bu sahneler için yapay kan yerine kırmızı su kullanıldı ki fışkırma efekti daha gerçekçi olsun. freddy’nin nancy’ye saldırdığı banyo sahnesinde dipsiz bir küvet vardır. yüzme havuzunun üzerinde kurulan bir banyoda bu küvet kullanıldı.  nancy’nin su altına çekildiği sahnelerde heather langenkamp’ın yerine dublör kullanılmıştır. nancy’nin rüyasında gördüğü eriyen merdiven ise pasta ile hazırlandı.

wes craven filmin sonunun daha farklı olmasını planlıyordu. nancy, freddy’ye inanmayı bırakarak onu öldürecek, sonra uyanacak ve olan her şeyin uzun bir kâbus olduğunu anlayacaktı. ama new line başka türlü bir son istedi. bu bitişe göre; freddy ortadan kaybolacak, her şey bir rüya olarak gözükecek. tam o sırada freddy araba ile nancy’yi esir alacak. ve nancy’nin annesini kapının camından uzanarak içeri çekecekti. her iki bitiş sahneleri de çekildi ama sonuçta new line’ın istediği bitiş kullanıldı. daha sonra devam filminin çekilmesini istemeyen craven, new line ile yollarını ayırdı.

ticari 
amerika’da 9 kasım 1984'te 165 sinemada gösterime girdiğinde ilk haftada 1.271.000 $ gişe hasılatı yaptı. toplamda ise 25 milyon dolar gelir elde etti. ayrıca avrupa, çin, kanada ve avustralya’da yayınlandı. 1985’in başlarında video kaset olarak çıkarıldı. film zamanla kült klasikler kategorisine girdi. 1999’da serinin 7 bölümünü içeren dvd koleksiyon seti yayınlandı. daha sonra 2006’da bu setin özel bir versiyonu hazırlandı.

kaynakça 

 
1984 çıkışlı filmler
1980'lerde korku filmleri
wes craven'ın yönettiği filmler
new line cinema filmleri
i̇ntikam teması içeren amerika birleşik devletleri filmleri
los angeles'ta çekilmiş filmler
amerika birleşik devletleri gençlik korku filmleri
amerika birleşik devletleri doğaüstü korku filmleri
amerika birleşik devletleri hayalet filmleri
amerika birleşik devletleri slasher filmleri
amerika birleşik devletleri seri katil filmleri
amerika birleşik devletleri bağımsız filmleri
1980'lerde bağımsız filmler
1980'lerde i̇ngilizce filmler