MEADS

meads, orta menzilli hava savunma sistemi (meads - medium extended air defense system) nato tarafından yönetilen geliştirilme yolunda patriot füze sisteminin yerini alması düşünülen bir yer tabanlı taşınabilir hava ve füze savunma sistemidir. program abd, almanya ve i̇talya'nın geliştiriciliğinde ilerleyen üç uluslu bir projedir.

tanım 
almanya, i̇talya ve amerika birleşik devletleri tarafından geliştirilen, meads alman ve abd patriot sistemleri ve i̇talyan nike hercules sistemlerinin yerini alması düşünülen bir yer tabanlı taşınabilir hava ve füze savunma (amd - air and missile defense) sistemidir. almanya haziran 2015'te kendi mim-104 patriot sistemleri yerine meads'ı seçti. meads yarıştığı sistemlerin eksikliklerinin giderilmesi için ve abd ile müttefik kuvvetler arasında tam birlikte çalışabilirliğe izin verecek şekilde tasarlanmıştır. taktik balistik füzeler, seyir füzeleri, insansız hava araçları, uçak ve büyük kalibreli roketlere karşı tam 360 derecelik kapsama alanı sağlamak için sadece orta menzilli bir hava ve füze savunma sistemidir.

meads, genişletilmiş kapsama alanı ile yer tabanlı taşınabilir bir hava ve füze savunması sağlar. sistem, üç boyutlu tehditlere karşı geniş bir dizi gelişmiş karşı güç koruması sağlar. gelişen tehditlere karşı geliştirilmiş birlikte çalışabilirlik, hareketlilik ve tam 360 derecelik savunma yeteneği kilit yönlerini temsil etmektedir. meads manevra yapan güçlere karşı sürekli hareket halinde koruma sağlayan ilk hava ve füze savunma (amd) sistemidir. alan savunması (area defense), vatan savunması (homeland defense) ve ağırlıklı olarak varlık koruması (weighted asset protection) sağlar.

meads sistemi pac-3 mse füzelerini kullanmaktadır. pac-3mse füzesinin “hit-to-kill” (kafa kafaya çarpışarak imha etme) yeteneği bulunmaktadır. meads, lockheed martin üretimi 360 derecelik izleme ve atış kontrol algılayıcıları da dahil olmak üzere bir sistemde pac-3 mse (mse - missile segment enhancement) özellikli füze, taktik operasyon merkezi ve hafif fırlatıcısını barındırmaktadır. tek bir meads bataryası, gelişmiş 360 derecelik algılayıcılar (radar), yakın dikey fırlatma yeteneği ve daha uzun menzilli pac-3 mse füzesi kullanımı yoluyla bir patriot bataryasının 8 katına kadar alan savunmasına sahiptir. meads radarları - aktif faz dizileri ve sayısal ışın demeti şekillendirme kullanılarak - pac-3 mse füzesi arttırılmış menzilinde tam kullanımını sağlamaktadır.

taşıyıcısına eklemlenmiş bir meads bataryası c-130, c-160, a400m, c-17 gibi nato nakliye uçakları ile hızla bir sürüş için veya operasyon senaryoları için taşınabilir. patriot sistemine göre daha az unsurla sahaya çıkmaktadır. meads'ın daha hızlı bir şekilde harekât senaryolarına taşınması hava ikmâl ihtiyacını azaltır.

asgari düzeyde meads, angajman yeteneği gereği birliklerin veya kritik varlıkların 360 derecelik savunmasını sağlamak için sadece bir fırlatıcı, bir atış yöneticisi ve bir atış kontrol radarı gerektirir. daha fazla sistem öğeleri geldikçe, otomatik ve sorunsuz meads ağa katılma yeteneği oluşturmaktır.

ana yüklenici, meads international, orlando, florida merkezli çok uluslu bir ortak girişimdir. onun katılımcı şirketleri arasında mbda italia (%17 katılım oranı), mbda deutschland gmbh (%25 katılım oranı) ve lockheed martin (%58 katılım oranı) bulunmaktadır. 1999 yılında şirket ilk meads sistemini geliştirmek için rekabetçi bir seçim ile kazanım durumunda, kaybeden rakibin birbirini izleyen arka arkaya iki isteği yerine gelmemiş olduğu için program başlamadı. 2001 yılında, 216 milyon abd doları, riski azaltma çabası olarak, yeni bir önleme yaklaşımının dâhil edilmesi gerektiği yönünde, sözleşmeye karar verildi. 2005 yılının mayıs ayında, meads international, 2 milyar $ artı meads tasarım ve geliştirmeleri için 1.4 milyar € değerinde bir tanımlanmış sözleşme imzaladı. bu gelişme ile sözleşme 2014 yılında tamamlanmış oldu. abd, avrupa ortakları almanya ve i̇talya'nın sırasıyla %25 ve yüzde %17 oranına karşılık, meads tasarım ve geliştirme programının yüzde %58'i civarını finanse etmektedir.

alman bundeswehr 2010 yılında hava savunma seçeneklerinin bir çözümlemesini tamamladı ve şiddetle almanya'nın füze savunma kalkanını geliştirmek için ve avrupa adaptif faz yaklaşımı'nda almanya'nın katkısına esas olarak meads önerisini seçti. 2011 yılının şubat ayında, abd savunma bakanlığı tasarım ve geliştirme çabasını tamamlamak ve taahhüdünü yerine getirmek için amaçlanmış olan bir bildiriyi duyurdu, ancak bütçe nedenleriyle meads sistemini temin etmeyeceğini açıkladı.

ekim 2011'de, almanya, i̇talya ve abd ulusal silahlanma yöneticileri iki uçuş kesişim testi, bir fırlatıcı/füze niteleme testi ve planlı kalkınma kapsamını tamamlamak için yapılan bir sensör niteleme testi için bir sözleşme değişikliği fonunu onayladı.

eylül 2013 yılında meads onun mod 5 dost veya düşman tanımlama (iff) sistemi için bir çalışma sertifikası aldı. 
mod 5 daha güvenli ve daha iyi müttefik kuvvetlerini korumak için bir iff aktarıcı ile donatılmış dost platformların pozitif hat görüş kimliğini sağlamaktadır.

haziran 2015 yılında meads, alman taktisches luftverteidigungssystem (tlvs), güçlü ağ yeteneklerine dayalı esnek bir mimari gerektiren yeni nesil için hava ve füze savunmasının temeli olarak seçildi. meads, polonya'nın wisła orta menzilli hava savunma sistemi ihalesi için aday oldu, ancak abd patriot sistemi ve fransız/i̇talyan samp/t sistemi rekabeti ile haziran 2014'te adaylığı ortadan kalktı. meads, polonya'nın narew kısa menzilli hava savunma sistemi alımı ihalesi için aday olmaya devam etmektedir.

başlıca uç öğeler 
meads hava ve füze savunma sistemi altı büyük donaım biriminden oluşmaktadır. sistem genel olarak daha düşük operasyon ve destek maliyetlerinde ortaya çıkan, eski sistemlere göre çok daha uzun sürekli operasyonları sürdürmekte mümkün olacak, böylece meads radarları, savaş komuta kontrolcüsü ve rampaları ile yüksek güvenilirlik için tasarlanmıştır.

çok i̇şlevli atış kontrol radarı (mfcr - multifunction fire control radar) – ana öğe düzeyinde kullanılan bir x-bandı, katı hal ve faz dizili verici/alıcı radarı almanya'da geliştirilen modüllerdir. aktif elektronik tarama dizinli (aesa - active electronically scanned array) radar hassas izleme ve geniş bant ayrım ve sınıflandırma yetenekleri sağlar. bir gözetleme radarı ağına katılana kadar son derece hızlı dağıtımlar için, meads mfcr hem gözetim hem de atış kontrol yetenekleri sağlayabilir. mfcr uplink ve downlink (yollanan ve inen bağlantı) füze iletişimi için ana demeti (main beam) kullanır. gelişmiş bir mod 5 dost veya düşman tanımlama alt sistemleri geliştirilmiş tehdit kimliklendirme ve yazmayı destekler.

gözetleme radarı (sr - surveillance radar) - meads uhf gözetleme radarı uzatılmış menzilli 360 derecelik kapsama alanı sağlayan aktif elektronik yöneltim dizisi radarı olmaktadır. bu kısa ve orta menzilli balistik füzeler, seyir füzeleri ve diğer hava soluyan tehditler de dahil olmak üzere yüksek yönelimle düşük-izli tehditlere karşı tehdit algılama yeteneği sağlar.

savaş yönetimi, komuta, kontrol, i̇letişim, bilgisayar ve i̇stihbarat (bmc4i) taktik harekât merkezi (toc - tactical operations center) - meads taktik harekat merkezi algılayıcıları ve füze rampalarının herhangi bir birleşimi tek bir hava ve füze savunma savaş unsuru halinde düzenlenmeye olanak sağlayan gelişmiş bir ağ merkezli açık bir mimariyle kontrol edilir. sistem netleştirilerek dağıtılmaktadır. her bir meads savaş yöneticisi, radar ve ağdaki kablosuz başlatıcısında düğümlenir. birden fazla iletişim yolları sayesinde, ağ genişletilebilir veya durumun diktesi ve bir düğümü çalışamaz hale gelirse tek nokta başarısızlığını engelleyerek birlikte çalışabilir. ayrıca meads fırlatıcıları ve radarları sorunsuz girilebilir ve kapatılması ve devam eden operasyonları kesmeden ağın terkini sağlayan bir tak ve savaş (plug-and-fight) yeteneğine sahiptir. meads tak-ve-savaş yeteneğini uzatmak için açık meads elemanları olmayan özel olarak tektipleştirilmiş arabirimleri kullanır. bu esneklik yer tabanlı hava ve füze savunma (amd - air and missile defense) sistemleri için yenidir.

fırlatıcı ve tekrar yükleyici - hafif meads fırlatıcısı kolayca taktik mobil, taşınabilir ve hızlı yeniden yükleme yeteneğine sahiptir. bir meads tekrar yükleyicisi fırlatıcısına benzer fakat elektronik sistemlerden yoksundur.

onaylı füze çemberi (pac-3 mse ve kanister) - pac-3 mse füzesi meads'ın temel avcısı olmaktadır. önleyicilik ve tasarım ve geliştirme programı 2004 yılında başladı, pac-3 füzesi meads için birincil füze olarak seçildi ve başlangıcında sistemin aralığı üzerinde öldürücülüğü arttırır. mse füzesi daha duyarlı yönetim yüzeyleri ve daha güçlü bir roket motoru kullanarak angajman zarfını ve savunma alanını arttırır.

almanya'da, pac-3 mse füzesinin ikincil yer tabanlı orta menzilli hava savunma füzesi olarak iris-t sl ile desteklenmesi beklenmektedir. bu iris-t havadan-havaya füzesine dayanmaktadır. kısa menzilli iris-t sls sistemi, bir arazi fırlatma aracı üzerine eklemlenmiş standart olan dört lau-7 uçak atıcıları, fırlatılan değiştirilmemiş iris-t hava-hava füzeleri kullanan orta menzilli iris-t sl ise roket motoru büyütülmüş füze, veri bağlantısı ve fırlatılabilir sürtünme-azaltıcı burun konisi ile donatılmıştır.

tak ve savaş 
bmc4i-toc, meads’ın muharebe yönetimi, komuta, kontrol, haberleşme, bilgisayar ve i̇stihbarat (bmc4i) verilerini toplayıp değerlendirdiği ve füzelerin atış ve kontrollerini yöneten merkez olup kısaca toc (taktik operasyon merkezi) olarak adlandırılır. aynı yetenekle meads, kara kuvvetleri ile hareket eder ve müttefik kuvvetleri ile birlikte çalışır. sisteme tasarlanmış birlikte çalışabilirlik özellikleri sayesinde meads, dramatik ekip katli potansiyelini azaltarak, muharebe etkinliğini ve durumsal farkındalığı arttıracaktır. gerektiği gibi meads sistem elemanları sorunsuz her milletin ya da nato'nun, muharebe mimarisi içine bütünleştirilebilir.

birimler geniş bir alana yayılmış olabilir. başlangıçtaki sistemler taşınır ise komut, fırlatma ve füze kontrolü manevra gücü koruması sağlarken, bir komşu savaş yönetim birimine teslim edilebilir. “plug-and-fight” denilen ağ merkezli açık mimari savaş yeteneği sayesinde tüm dost unsurlara kolayca entegre olabilir. bu özellik o kadar ileri seviyededir ki kendi pac-3 mse füze bataryaları haricinde diğer dost nato bataryalarını yönetebilir. hatta bunlar çeşitli tipte füzelerden oluşabilir. bunu sağlamak için kullandığı arayüzler “plug-and-fight”’ın esnekliği sayesinde diğer sensörler /radarlar, fırlatma rampaları/lançerleri arasında veri alışverişi ve diğer hava ve füze savunma sistemleri üzerinde komuta-kontrol sağlar.

meads tak-ve-savaş yeteneği açık, ticari olmayan standart arayüzler aracılığıyla diğer hava ve füze savunma sistemi elemanları üzerinde komuta ve kontrol sağlar. meads seçildiği durumda ikincil füze sistemleri ile çalışmak ve diğer yetenekleri geliştirilebilir olarak eşsiz bir yeteneği barındırır.

bütünleşme ve test geçmişi 
2010 yılının temmuz ayında, meads bmc4i bütünleştirilmiş test yatağı nato tarafından geliştirilen aktif katman balistik füze savunma (altbmd - active layer theatre ballistic missile defense) kullanarak testler sırasında nato hava komuta ve kontrol sistemi (accs) ile birlikte çalışabilirliğini gösterdi. test meads'ın bmc4i yeteneği için erken olgunluğunu kanıtladı.

ağustos 2010'da, meads international meads programının kritik tasarım gözden geçirme (cdr) bir özet cdr ile etkinliklerin geniş bir dizisini tamamladı. almanya, i̇talya, abd ve nato'dan yorumcular orta menzilli hava savunma sistemi yönetim ajansı (nameadsma - nato medium extended air defense system management agency) 47 yorumu kapsamlı bir seride meads tasarım kriterlerini değerlendirdi.

2010 yılının aralık ayında, ilk meads fırlatıcısı ve taktik operasyon merkezi i̇talya'da pratica di mare hava üssü'nde sistem entegrasyon testleri başlatılmadan önce almanya ve i̇talya'da törenlerde sergilendi.

2011 yılı kasım ayında, bu meads çok i̇şlevli atış kontrol radarının, pratica di mare hava üssü'nde bir meads toc ve fırlatıcısı ile bütünleştirildiği açıklandı. bütünleştirilme deneme serisi hedefleri meads toc tak-ve-savaş yeteneği ilk operasyonel kanıtı olarak meads fırlatıcısı ile eşgüdüm içinde meads mfcr kontrol edebileceğini göstermek içindi. mfcr özel uçuş ve diğer hava trafiği gibi her ikisini de kullanarak 360 derece hedef edinme ve araç kullanımı gibi önemli işlevleri gösterdi. bu 360 derecelik yeteneği gösteren, benzersiz bir yan manevrayı gerektirir. füze başarıyla sahte tehdide kilitlendikten sonra görevinin sonunda planlı bir kendini imha etme yeteneğini yürüttü.

kasım 2012'de white sands füze atış alanı'nda meads tespitiyle yakalanan, paletli ve bir kesişim uçuş testinde bir hava soluyan hedefi yok etti. test, yapılandırma ağ bağlantılı meads taktik operasyon merkezi, pac-3 mse hafif ateş fırlatıcısı ve 360 derece mqm-107 hedefi izleyerek ve başarılı bir istihbarat bilgisiyle füze güdümlü meads çok i̇şlevli atış kontrol radarıyla vurdu.

çeşitli ilerlemelerle ilk sözleşme hedeflerinin ötesinde bir 360 derecelik çift kesişme testi sırasında 2013'te sonuçlandı. nisan ayında, meads gözetleme radarıyla edinilen küçük bir test uçağı ile izlenen ve başlama işareti arama komutlarıyla oluşturulan meads toc, yeriyle ilgilidir. mfcr, tam 360 derece dönen bir kipte ipuçlu bölgede arama hedefiyle edinildi ve özel bir araca kuruldu.

2013 yılının haziran ayında, altı gün boyunca süren testte, meads optik yeldeğirmeni ortak projesi (jpow - joint project optic windmill) egzersizleri sırasında, nato sistemleri ağında çalışabilirliğini gösterdi. meads, iletim, link 16 mesaj süreci ve tehditlere karşı angajmanlara karşı gidişat için savaş yönetim yeteneğini gösterdi.

kasım 2013 yılında meads, new mexico'da white sands füze atış alanında, 360 derece hava ve füze savunma (amd) yeteneklerini vurgulayan bir gösteri sırasında zıt yönlerde saldıran iki eşzamanlı hedefi önledi ve imha etti. meads sisteminin tüm unsurları, 360 derecelik meads gözetleme radarı, bir ağa bağlı meads savaş yöneticisi, çok i̇şlevli atış kontrol radarı, pac-3 mse (mse) ve 360 derece meads (mfcr dahil, test edilen) iki hafif fırlatıcılarıdır. uçuş testinde başarı için tüm kriterleri elde etti.

i̇lk hedef, bir qf-4e hava soluyan hedef, kuzeyden saldırıya geçen uçan bir yörüngesinde taktik balistik füze ve güneyden yaklaşan bir güdümlü lance füzesiydi. gözetleme radarı, mfcr için işaret komutlarından oluşturulan meads savaş yöneticisi, edinilen hedef ipuçlarını sağladı. mfcr, i̇talyan ve alman yapılandırmada fırlatıcılarda hem başarılı hedefleri hem de güdümlü füzelerin izlenirliği olan bir başarı yakalamıştır.

ayrıca meads, white sands füze atış alanında, lockheed martin ve northrop grumman ve abd ordusu'nun bütünleşik savaş komuta sistemi (ibcs - integrated battle command system) arasındaki tak ve savaş bağlantısını göstermiştir. ibcs, 360 derecelik meads gözetim radarı ve tak ve savaş yetenekli çok fonksiyonlu atış kontrol radarı mücadelesini gösterdi.

temmuz 2014 yılında, meads i̇talya'da pratica di mare hava üssünde, kapsamlı bir sistem gösterisini tamamladı. alman ve i̇talyan askeri personel tarafından işletilen operasyonel gösterileri de dahil olmak üzere testler sırasında, kesintisiz eklemli ve temsili savaş koşulları altında sistem elemanlarının çıkarılma ve daha geniş bir sistem mimarisi ile diğer sistemlerle meads iç içe tasarlanmıştır. başarı için bütün koşullar sağlanmıştır.

test sırasında, tak-ve-savaş yeteneği hızla iliştirilmiş ve harici i̇talyan konuşlandırılabilir hava savunma radarı kontrol etmek için gösterilmiştir. ayrıca gösterilen uzaklık üzerinde angaje izlenen operatörleri arazide maskelenmesine rağmen büyük uzaklıklardaki tehditlerin hedeflemesinde esneklik sağladı. i̇ş yükü tekrar atanması yoluyla, meads savunma yeteneklerini korumak için herhangi bir sistem elemanının kayıp veya başarısız olup olmadığının yeteneğini göstermiştir.

alman ve i̇talyan hava savunma varlıkları ile birlikte çalışabilirlikte tektipleştirilmiş nato mesajlarının alışverişi yoluyla gösterilmiştir. yüzey hava füze operasyon merkezi ve patriot varlıklarına fort bliss, teksas'ta alman hava kuvvetleri hava savunma merkezi'nde bir test yatağı entegresi ile i̇talyan hava savunma varlıkları, bir i̇talyan ulusal tesisinde bir test yatağı eklenmiştir. meads bundan başka diğer sistemleri sahaya çıkardı ve yeteneği gösterilen nişan eşgüdümlemesi gerçekleştirmesi yapmak mümkün değildir.

eylül 2014 yılında meads mfcr'si, i̇talya pratica di mare hava üssü'nde ve reinhausen mbda deutschland hava savunma merkezinde bir altı haftalık performans testini tamamladı. testler sırasında, meads mfcr başarıyla yerden taşınabilir radar sistemleri için kritik olan birçoğu çeşitli gelişmiş yetenekleri gösterildi. test yetenekleri şunlardır; izleme ve sinyal parazit iptali, işaretleme ve zemin yığılma izleme, arama ve başarılı bir kinematik bilgileri kullanarak hedef verilerini sınıflandırmadır.

9 haziran 2015'te, almanya savunma bakanı ursula von der leyen almanya'nın patriot sistemlerinin yerine planlanan onun taktik hava savunma sistemi (tvls - taktisches luftverteidigungssystem) için temel olarak meads sisteminin seçilmiş olduğunu açıkladı.

ayrıca bakınız 
s-500 (füze sistemi) - gelecek kuşak rus balistiksavar füze  sistemi
ground-based midcourse defense (gbmd) - abd balistiksavar füze sistemi
aesa – aktif elektronik taramalı dizi radarı, verici ve alıcı işlevleri çok sayıda küçük katı hal gönderme/alma'dan oluşmakta olan faz dizili radar modülleri türüdür (trms - transmit/receive modules).
plug-and-fight – sistem elemanlarının yeteneğini eklemek ve sistemi kapatmak için hiçbir şart ile ağdan ayırma durumu
lfk ng – alman ordusu yeni hava savunma füzesi
nächstbereichschutzsystem mantis – "sysfla" programı kapsamında alman ordusu çok kısa menzilli koruma sistemi.
nasams – aim-120 amraam füzesi kullanan, norveç tarafından geliştirilen hava savunma sistemi
hq-9 - çin halk cumhuriyeti'nin kullandığı bir hava ve füze savunma sistemi
aktif faz dizinli radar

kaynakça

dış bağlantılar 

meads international internet sitesi – meads program internet sitesi
mbda ürün sayfası – alman ve i̇talyan yükleniciler
lockheed martin ürün sayfası – abd yüklenici
iris-t sl/sls – alman üretici diehl bgt tarafından iris-t sl/sls füzesi ile ilgili ayrıntılı bilgiler.

füze savunması
karadan havaya füzeler