Mahmut Bey Camii

kasabaköy mahmutbey camii (halk arasında çivisiz cami olarak bilinir)  kastamonu'ya 18km. uzaklıktaki  kasaba köyü'nde bulunan 1336 tarihli cami. 

kastamonu'da candaroğulları beyliği'nin hüküm sürdüğü dönemde inşa edillmiştir. mimari özelikleri ve mimarisi ile anadolu selçuklu dönemi ve beylikler döneminin önemli örnekleri arasında yer alır. ahşap çatısında hiç metal çivi kullanılmamış olan cami, bu sıra dışı özelliği ile bilinir 

2023 yılında  45. unesco dünya miras komitesi toplantısında alınan kararla dünya mirası ilan edilmiştir.

tarihi
1366'da candaroğulları beyliği hükümdarı emir adil bey'in oğlu emir mahmud bey tarafından "cuma cami (ulu cami)" olarak yaptırıldı. giriş kapısının üstünde yer alan, küçük mermer üzerine oyulmuş arapça kitabeden merhum adil bey oğlu büyük emir mahmut bey’in, hicri 768 (miladi 1366) senesi ramazan ayında, caminin yapımını emrettiği öğrenilmektedir.

2014 yılında unesco dünya kültür mirası geçici listesesi'ne alındı. 2023 yılında suudi arabistan'ın başkenti riyad'da düzenlenen 45. unesco dünya miras komitesi toplantısında alınan kararla "anadolu'nun orta çağ dönemi ahşap direkli ve kirişli camileri"nden birisi olarak dünya mirası ilan edilmiştir.

mimarî özellikleri 
mahmut bey camii’nin, kareye yakın bir dikdörtgen biçimindeki planı, kalın taş duvarlarla çevrilidir. caminin önünde, önü dışarıya açılan bir son cemaat mahalli yer almaktadır.

dört adet yuvarlak ve kalın kesitli ahşap direk tarafından taşınan, yüksek tavanlı son cemaat mahallinden, cami iç mekanına girilir. planın uzun ekseni üzerinde yer alan giriş kapısının iki yanı, son cemaat mahallinin tahta döşemeli, yükseltilmiş namaz kılma yerlerini oluşturmaktadır.

kayıtlarda son cemaat yerini bitişik birtakım yapılarla, okul binasının olduğu, candaroğlu mahmut bey’in annesi ile bazı akrabalarının mezarlarının da bitişik hazirede yer aldığına dair bilgiler mevcuttur.

bu hazirede mevcut bir türbe yıkılmış ve içinde mehmet bey’e ait olan lahitler 1940’lı yıllarda kastamonu arkeoloji müzesi’ne getirilmiştir. lahit taşı kitabelerinden candaroğlu mahmut bey’in 1370 yılında vefat eden oğlu mehmet bey’e ait olduğu anlaşılmaktadır.

ayrıca kastamonu’da, kırkçeşme mahallesi’nde medfun olan ve babası şeyh ahmed siyahi efendi adına türbesi bulunan, şeyh ahmed hicabi efendi’nin ziyarette bulunduğu dai sultan adlı zatın türbesinin de yer aldığı bilinmekte ise de buna dair herhangi bir iz görülmemektedir.

dış duvarları moloz taştan, içiyse tamamen ahşap tercih edilen caminin sâdece mihrap kısmında alçı kullanılmıştır.

caminin çatısı ahşap olup bindirme tekniğinde yapılmıştır. hiç metal çivi ve herhangi bir aksâm kullanılmamış olmakla türkiye’deki ender örneklerdendir.

caminin göz alıcı bir diğer öğesi kapısıdır. bu sanat şâheseri kapının ustasının; 14. yüzyılda yaşamış, ankaralı büyük ahşap ustalarından nakkaş mahmut oğlu hakkak abdullah olduğu kuvvetle muhtemeldir. zira kapıdaki marangozluk tekniği, süslerinde yer alan motifler ile girift yazılar; kapıyı inşa eden ustanın, aynı zamanda kastamonu'daki i̇bn neccâr camii kapısını inşa eden usta olduğunu düşündürmektedir. türkiye’de çok az örneği bulunan kapının aslı 1977'de çalınmış, manisa'da bir okulun bahçesinde bulunduktan sonra da kastamonu livâ paşa konağı etnoğrafya müzesi'nde muhafaza altına alınarak teşhire konulmuştur. yerine kastamonu'nun en eski ahşap oymacılık ustalarından hakkak hikmet değirmencioğlu tarafından yapılan benzeri yerleştirilmiştir. pek az parçası kalmış, üzeri yazısız minberin de aynı ustanın eseri olduğu tahmin edilebilir.

cami içindeki tüm ahşap yüzeylerde görülen, kökboyası kullanılmış kalem işi süslemeler; aslî vasfını korumaktadır.

yangın tehlikesi sebebiyle elektrik tesisatı bulunmayan camiyi, başta büyük alâka gösteren japonlar olmak üzere her yıl ortalama 12 bin kişi ziyaret etmektedir.

15 nisan 2014 tarihinde unesco dünya mirası geçici listesi'ne eklendi.

galeri

kaynakça 

kastamonu'daki camiler
1360'larda kurulan oluşumlar