mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Thompson M1A1

thompson hafif makineli tüfek, tommy gun olarak da bilinir, amerikalı general john t. thompson tarafından 1919 yılında tasarlanmış hafif makineli tüfektir.

özellikleri ve tarihçesi 

thompson, tamburalı (yuvarlak) ve düz şarjör takılan bir silahtır. tamburalı şarjörü 50, 75 veya 100, düz şarjörü ise 20 veya 30 tane mermi alabilir. 11.43'lük yani 45 kalibrelik mermi atar. etkili menzili hava şartları ile de doğru orantılı olarak 50 ila 75 metre arasıdır, ağır ama etkilidir. 4.9 kg ağırlığındadır. atış değeri dakikada 600-800 mermidir. hafif makineli silah sınıfındadır. atış hızı yüksek ve hava şartlarından fazla etkilenmez. meskun mahal çatışmalarında çok işe yaramasına karşın artık piyasada fazla bulunmamaktadır. i̇lk üretimleri 1917 ile 1921 yıllarına kadar uzanmaktadır.

üretildiği 1920'li ve 30'lu yıllarda özellikle gangsterler ve polisler tarafından kullanılan thompson, ii. dünya savaşı'nda amerika birleşik devletleri ve birleşik krallık askerlerinin kullandığı bir tüfek olarak tanındı. kötü şöhretini ise daha çok abd'deki içki yasağı döneminde kazandı. bu dönemde genellikle hem gansterler hem de kolluk kuvvetleri tarafından aynı anda kullanıldı. silahın gangsterler arasındaki takma adlarından ikisi ateşlendiği sırada çıkardığı sesten dolayı "şikago piyanosu" ve "şikago daktilosu"dur. ii. dünya savaşı sırasında bu silaha "tommy", "siper süpürgesi", "siper süpüren" ve "doğrayıcı" gibi takma adlar da verildi. ii. dünya savaşı'ndan sonra kore savaşı ve vietnam savaşı'nda da amerikan askerleri ve müttefikleri tarafından kullanıldı. bosna savaşı'nda da kullanıldı. thompson'ın amerikan ordusundaki üretimi 1980 yılında resmen sona erdi.

galeri

kullanıcılar

kaynakça

kitaplar 

makinalı tabanca
ii. dünya savaşı piyade silahları
The Committee

direktörlüğünü peter sykes'ın yaptığı, paul jones ve tom kempinski'nin başrollerde oynadığı 1968 yapımı film. pink floyd grubunun yaptığı ilk film müzikleri bu filme aittir.

1968 çıkışlı filmler
birleşik krallık bağımsız filmleri
müzikal filmler
peter sykes'ın yönettiği filmler
1960'larda i̇ngilizce filmler
İlam (eyalet)

i̇lam eyaleti (farsça: استان ایلام ostān-e īlām), i̇ran'ın güneybatısında yer alan ve irak'a sınırı olan bir eyalet.

i̇lam eyaleti'nin merkezi i̇lam şehridir. 20,133 km² yüzölçümündeki eyaletin nüfusu 545.000'dir. kuzey kesimde kürtler ve güney kesimde az sayıda lurlar yaşamaktadır.

eyaletin önemli şehirleri: i̇lam, mehran, dehloran, darehşehr, şirvan ve chardavol, malekşahi, eyvan ve abdanan.
Huzistan

huzistan eyaleti (farsça: استان خوزستان, ostān-e khūzestān), i̇ran'ın 31 eyaletinden birisidir.

64.055 km² yüzölçümündeki eyaletin 2006 resmî  nüfusu 4.274.979'dur. yönetim merkezi ahvaz'dır. ayrıca ülkenin en önemli petrol üretim merkezlerinden birisi olan abadan bu eyalet sınırları içindedir.

konum 
huzistan eyaleti, ülkenin güneybatısında yer alır. irak'a sınırı, basra körfezi'ne ise kıyısı vardır ve bu konumuyla ülkenin askeri öneme sahip bölgelerinden birisidir.

eyaletin kuzeyinde i̇lam ve luristan eyaletleri, kuzeydoğusunda i̇sfahan eyaleti, doğusunda çaharmahal ve bahtiyari eyaleti, güneydoğusunda kohkiluye ve buyer ahmed eyaleti, güneyinde buşehr eyaleti ile fars körfezi ve batısında boylu boyunca irak devleti bulunmaktadır.

geçmişi 
eski elam uygarlığının sınırları içinde yer alır ve eski başkenti susa'dır. başkent ahvaz, büyük darius yazıtlarında görülen 'avaz' ve 'avaja' kelimelerinin anagramıdır.

etnik yapı dağılımı

yönetim 
eyalet 23 şehristana ayrılır. eyaletin önemli şehirleri behbahan, abadan, andimeşk, hürremşehr, bender i̇mam humeyni, dezful, şuştar, omidiye, i̇ze, bağ melik, bender mahşehr, deşt azadigan, ramhürmüz, şadgan, susa, mescid-i süleyman, minoo adası ve huveyze'dir.

kaynakça
Gülistan (eyalet)

gülistan eyaleti  (farsça: استان گلستان, ostān-e golestān), i̇ran'ın 31 eyaletinden birisidir.

gülistan eyaleti, 1997'de mazenderan eyaleti'nden ayrılarak ayrı bir eyalet yapılmıştır. eyaletin 2005 yılı resmi nüfusu 1.638.000, yüzölçümü 20.380 km ²'dir. nüfusun çoğunluğu farslar, türkmenler, kürtler, i̇ran azerileri, beluçiler, afganlar ve ermeniler oluşturur. yönetim merkezi gürgan kenti olan eyaletin diğer önemli kentleri ise şunlardır: günbed-i kavus, bandar türkmen, gümişan, maravetepe, bendar gez, aliabad-e ketul, kordkuy ve minudeşt.

eyalet, kuzeyden türkmenistan, doğudan kuzey horasan, güneyden semnan ve batıdan mazenderan eyaletleriyle çevrilmiştir. hazar gölü'ne kıyısı olan eyaletin bu göl üzerindeki en önemli limanı bandar türkmen'dir.

gülistan eyaleti, dünyada havyarın lider üreticisidir. dünyanın çin seddi'nden sonraki ikinci en uzun tarihi duvarı bu eyalet sınırları içindedir.

yönetim yapısı
gülistan eyaleti, 12 şehristan ve 23 bahşa ayrılmıştır. bu şehristanlar ve bahşlar aşağıdaki tabloda alfabetik olarak gösterilmiştir.

dış bağlantılar 
  the provincial cultural heritage organization
Atilla Altıkat

atilla altıkat (d. 1937, i̇stanbul – ö. 27 ağustos 1982, ottava), kanada'nın başkenti, ottava'da uğradığı suikast sonucu yaşamını yitiren askerî ataşe.

yaşamı
1937 yılında i̇stanbul'da doğdu. harp akademisini bitirdikten sonra çeşitli askeri görevlerde bulundu. 1981 yılında ottava'ya atandı. atilla altıkat, burada yalnızca hava kuvvetleri komutanlığını değil deniz ve kara kuvvetleri ile birlikte tüm genelkurmay'ı temsil etmekteydi. ottawa'ya atanmadan önce türk hava kuvvetleri'nde görev yaptı.

öldürülmesi

27 ağustos 1982 günü, sabah saatlerinde aracıyla yolda olan albay altıkat, kırmızı ışıkta durduğu esnada, yanına yaklaşan bir araçta bulunan iki kişiden biri arabadan inerek altıkat'a aracının sağ ön penceresinden ateş etti. 11 merminin isabet ettiği altıkat olay yerinde öldü. saldırganlar arabayla uzaklaştılar.

suikastin sorumluluğunu ermeni örgütü esak üstlenmiştir. bu olay, böylesine şiddet olaylarına hiç alışık olmayan kanadalıları derinden sarsmış ve başbakanlık tarafından şiddetle kınanmıştır. vefatından sonra yürüttüğü göreve atanan coşkun kırca'da 1985'te ottawa büyükelçiliği saldırısına maruz kaldı.

hatırası

öldürüldüğü sırada ayla altıkat ile evli olan altıkat'ın, 17 yaşında zeynep ve 4 yaşında göker adlarında iki çocuğu vardı.

adana'nın seyhan ilçesinde 1984 yılında açılan köprüye adı verildi. köprü 2011 yılında yıkıldı. buna rağmen halkın köprü mevkisini ve o çevrede bulunan otobüs yazıhanelerinin yerini tanımlamak için kullandığı "atilla altıkat" adlandırması değişmedi. turhan cemal beriker bulvarına 2013'te köprülü kavşak çalışmaları yapıldı. atilla altıkat'ın adı, köprünün olduğu yerde bulunan köprülü kavşağa verildi.

kaynakça

ayrıca bakınız 
 türk diplomatlara düzenlenen suikastlar listesi
 türkiye cumhuriyeti dışişleri bakanlığı

1982 yılında ölenler
i̇stanbul doğumlu diplomatlar
kanada'daki türk gurbetçiler
kanada'da cinayet sonucu ölenler
kanada'da ateşli silahtan ölenler
suikast sonucu ölen türk diplomatlar
Executable

, (türkçesi çalıştırılabilir) uygulanabilir bir dosya, bilgisayar bilimininde, içeriği bir bilgisayar ile bir program arasında yorumlanmak için ifade edilen bir dosyadır.

sözlük anlamı çalıştırılabilir olmakla beraber bağımsız çalışabilen windows application dosya uzantısı (.exe) uzatılmış halidir. dll dosyaları executable bir uygulama olmaksızın kullanılamazken exe uzantılı uygulama dosyaları bağımsız çalışabilirler. genellikle microsoft windows türü işletim sistemlerinde kullanılmalarına karşın gnu/linux türevi işletim sistemlerinde de ek programlarla kullanılabilmektedirler. fakat linux türevi sistemlerde bu tür dosyalar, uzantılarıyla değil, uyarlanabilir olma özelliği ile (x: ) kendini belli eder.

bilgisayar dosya sistemleri
programlama
Aylin Yıldızoğlu

aylin yıldızoğlu (d. 1975, i̇zmir), türk basketbol oyuncusudur. 13 yıl boyunca ceyhan belediyesi, botaşspor için oynamıştır. almería'da düzenlenen akdeniz olimpiyatları'nda oynadığı takım altın madalya kazanmıştır. 1999 yılından beri basketbol koçu ceyhun yıldızoğlu ile evlidir ve 2 çocuğu vardır.

1975 doğumlular
türk kadın basketbolcular
yaşayan insanlar
i̇zmir doğumlu basketbolcular
Güney Horasan

güney horasan eyaleti (farsça: استان خراسان جنوبی, ostān-e khorāsān-e jonūbī), i̇ran'ın 31 eyaletinden birisidir.

2004 yılında horasan adlı büyük bir eyaletin 3'e bölünmesiyle müstakil bir eyalet olmuştur. doğusundan afganistan ile sınırı vardır. eyalet daha çok kilimleri ve  safran üretimiyle tanınmaktadır.

yüzölçümü 124.899 km², 2006 yılı resmî nüfusu 636.420 kişidir. yönetim merkezi bircand şehridir.

konum 
güney horasan eyaleti, i̇ran'ın doğusunda yer alır.eyaletin kuzeyinde razavi horasan, doğusunda afganistan, güneyinde sistan ve belucistan ile kirman, batısında semnan eyaletleri bulunur.

nüfus 
eyalette yaşayan halk ise, peştunlar, beluciler ve  araplar gibi çeşitli etnik gruplardan oluşur. çoğunluğu peştunlar oluşturur ki eyaletin daha çok bircand ve kaen şehirleri ile doğu kısmına yerleşmişlerdir. son yıllarda afganistan'dan büyük peştun göçleri olmuştur.

eyaletin bircand'dan başka önemli şehirleri: firdevs, kaen, sarayan, nahbandan, tebes ve sarbişeh'dir.

yönetim yapısı 
eyalet 8 şehristan ve 19 bahşa ayrılmıştır. bu alt yönetim bölgeleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Razavi Horasan

razavi horasan eyaleti (farsça: استان خراسان رضوی ostān-e khorāsān-e rażavī), i̇ran'ın 31 eyaletinden birisidir.

ülkenin kuzeydoğusunda yer alan eyaletin afganistan'a sınırı vardır. 2004 yılında horasan'ın parçalanmasıyla müstakil bir eyalet yapılmıştır.

razavi horasan eyaletinin merkezi, meşhed şehridir. 144.681 km² yüzölçümündeki eyaletin nüfusu 5.203.000'dir.

eyaletin önemli şehirleri: kuçan, dargaz, çenaran, serahs, fariman, torbat cam, taybad, haf, roşthar, kaşmar, bardeskan, nişabur, sabzevar, gonabad, kalat, halilabad.

bölge nüfusu büyük oranda farslar'dan oluşup horasan kürtleri, horasan türkleri ve türkmenler gibi diğer etnik gruplarda bölgede yaşamaktadır. ayrıca afganistan'dan gelen mülteci akını nedeniyle afgan nüfus da bölgede yaşamaktadır.

kaynakça
Kuzey Horasan

kuzey horasan eyaleti (farsça: استان خراسان شمالی ostān-e khorāsān-e shomālī), i̇ran'ın kuzeydoğusunda yer alan ve türkmenistan'a sınırı olan bir eyalet.
kuzey horosan eyaleti'nin merkezi becnurd şehridir. 28.434 km² yüzölçümündeki eyaletin nüfusu 2011 yılı verilerine göre  867,727'dir. eyalet bölgesi horasan kürtlerinin yoğun yaşadığı bir bölgedir. bölgede kürtler, farsiler ve türkmenler ve horasan türkleri yaşamaktadir.

kuzey horasan eyaleti nüfusunun %46.1'nı kürtler, 27.8'nı farsiler ve %20,6'nı türkler ve türkmenler oluşturur.

eyaletin önemli şehirleri arasında bujnurd, şirvan, faruc ve i̇sfarayen bulunur.

ayrıca bakınız 
 horasan (bölge)
 güney horasan eyaleti
 razavi horasan eyaleti

kaynakça
Apeiron

apeiron (ἄπειρον), antik yunancada "sınırlı olmayan" anlamına gelir. sözcüğün başındaki "a" eki olumsuzluk ekidir. etimolojik olarak "sınırlı olmayan" anlamına gelse de, apeiron ifadesi sadece niceliksel bir anlam taşımaz; aynı zamanda "belirlenemez olan" anlamında da anlaşılmalıdır.

felsefede apeiron 
apeiron anaksimandros'un arkhesidir. anaksimandros tarafından bir arke olarak ortaya atılma nedeni, anaksimandros'un çağdaşı olan thales'in "su" arkesini yetersiz bulmasıdır. anaksimandros'a göre, "adalet"in sağlanabilmesi için toprak, ateş, hava ve su arasında sürekli birbirlerinin var oluşuna ve yok oluşuna sebep olan bir denge olması gerekir. arkenin toprak, ateş, hava ya da su elementlerinden birisi olması halinde, arke olarak belirlenen element dengeyi kendinden yana bozacaktır ve mevcudiyeti sağlayan çatışmalı denge bozulacaktır. ancak mevcudiyetin sürekliliği gözlemlenebilir açık bir gerçek olduğuna göre arkenin bu dört maddeden biri olması mümkün değildir. ayrıca anaksimandros'a göre arkenin somut olarak belirlenemez; "dünyada olmayan" olması da gereklidir.

apeiron anaksimandros'un fragmanlarından da bilindiği kadarıyla her şeyin kendisinden doğduğu ve kendisinde yok olduğu "burada olmayan" tanımlanamaz, belirlenemez, sınırsız olandır.

kaynakça 

felsefi kavramlar
doğa felsefesi
antik yunanistan'da felsefe
kozmoloji
Illas

illas, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 1,098'dir.

asturias'ın belediyeleri
Langreo

langreo, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde,cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 47,796'dır.i̇spanyanın en iyi futbolcularından biri olan david villa'nın doğum yeridir.

asturias'ın belediyeleri
Lena, Asturias

lena, asturias, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 13,717'dir.

asturias'ın belediyeleri
Llanes

llanes, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 12,279'dur.

asturias'ın belediyeleri
Mieres, Asturias

mieres, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 48.418'dir.

asturias'ın belediyeleri
Morcín

morcín, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 3,094'tür.

asturias'ın belediyeleri
Muros de Nalón

muros de nalón, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 2,189'dur.

asturias'ın belediyeleri
Navia

navia, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 9,068'dir.

asturias'ın belediyeleri
Nava

nava, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 5,550'dir.

asturias'ın belediyeleri
Llanera, Asturias

llanera, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 12,279'dur.

asturias'ın belediyeleri
Noreña

noreña, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 4,452'dir.

asturias'ın belediyeleri
Onís

onís, i̇spanya'nın 17 özerk bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 864'tür.

asturias'ın belediyeleri
Parres

parres, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 5,591'dir.

asturias'ın belediyeleri
Peñamellera Baja

peñamellera baja, i̇spanya'nın 17 özerk bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 1,557'dir.

asturias'ın belediyeleri
bilgi kutusu bulunmayan yerleşim yerleri
Pesoz

pesoz, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 238'dir.

asturias'ın belediyeleri
Piloña

piloña, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 8,667'dir.

asturias'ın belediyeleri
Ponga, Asturias

ponga, asturias, i̇spanya'nın 17 özerk bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 728'dir.

asturias'ın belediyeleri
Pravia

pravia, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 9,245'tir.

asturias'ın belediyeleri
Proaza

proaza, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 876'dır.

asturias'ın belediyeleri
Quirós

quirós, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 1,566'dır.

asturias'ın belediyeleri
Las Regueras

las regueras, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2008 yılındaki nüfusu; 2,049'dır.

asturias'ın belediyeleri
Ribadedeva

ribadedeva, i̇spanya'nın 17 özerk bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı bir belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 1,828'dir.

asturias'ın belediyeleri
Ribadesella

ribadesella, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 6,270'dir.

asturias'ın belediyeleri
Ribera de Arriba

ribera de arriba, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 1,987'dir.

asturias'ın belediyeleri
Riosa

riosa, i̇spanya'nın 17 özerk bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 2,543'tür.

asturias'ın belediyeleri
Laviana

laviana, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 14,606'dır.

asturias'ın belediyeleri
Gijón

gijón ( (asturyasça: xixón) ), resmî gijón / xixón,, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. eski orta çağ belgelerinde adı "gigia" olarak geçer. nüfusu 275 bin dolaylarındadır (2006) ama giderek artan bir nüfusa sahiptir.

coğrafya

ulaşım

kültür 

 gijón geniş müze seçeneklerine sahiptir. museo internacional de la gaita (uluslararası gayda müzesi), içinde dünyanın dört bir yanından gaydalar barındırır. ayrıca başka birçok müze vardır:
 revillagigedo sarayı ve müzesi (marqués meydanında, belediye binası yanı)
 nicanor piñole müzesi (bir sanat müzesi)
 evaristo valle müzesi (bir köşkte yerel bir ressamın müzesi)
 juan barjola müzesi (avangart sanatla ilgili bir müze)
 laboral centro de arte y creación industrial (çağdaş sanat, bilim, teknoloji ve gelişmiş görsel sanayi için bir sergi merkezi)
 belediye'nin vatandaşlar için çok geniş spor ve kültür faaliyetleri vardır, abierto hasta el amanecer('sabahın ilk ışıklarına kadar' anlamında) etkinlikleri de dahil olmak üzere.
 gijón'da 13 adet kütüphane bulunmaktadır.
 gijón'da bir adet botanik park bulunmaktadır. (jardín botánico atlántico) 26 yaşın atındakiler ve 65 yaşın üstündekiler -gijón'da daha birçok müze ve park'ta olduğu gibi- parka %50 daha ucuza girebiliyorlar.

spor 

gijón'un sporting gijon adında profesyonel bir futbol takımı vardır, sporting gijon şu anda i̇spanya ulusal ligi la liga'da oynamaktadır. ayrıca amerikan futbolu ve beyzbol şehirde üst seviyede oynanır. gijón mariners ve el llano bc takımları ispanyol liglerinde mücadele eden en önemli takımlarıdır.

kadın sporlarında gijón hockey club, avrupa'nın en önemli rink hokey takımlarından birisidir.

ayrıca gijón'un 28,000 'den fazla üyesi olan bir spor kulübü de vardır. adı real grupo de cultura covadonga'dır ve bu kulüp gijón'un en büyük kulübüdür.

gijón'dan çok uzak olmayan asturyas'ta kayak merkezleri bulunmaktadır.

gijón, içinde yüzme havuzları jimnastik salonları ve sauna da bulunan 13 adet halka açık spor merkezi'ne (i̇spanyolca: centros municipales integrados) sahiptir. havuzlar 14 yaşından küçük çocuklara ücretsizdir.

şehrin marinası önemli bir yat filosuna ev sahipliği yapar ve birçok su sporu için temel oluşturur. royal astur yacht club, şehrin en önemli yat kulübü'dür.

ekonomi

i̇klim 
gijon ilıman atlantik iklim'e sahiptir ve yıl boyunca yüksek nemlidir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 guide gijon (i̇ngilizce)
 gijón belediyesi(i̇spanyolca)
 resmi gijon turist sitesi (i̇spanyolca)
 sporting gijon resmi sitesi  (i̇spanyolca)
  gijon basketbol takımı sitesi (i̇spanyolca)

asturias'ın belediyeleri
i̇spanya'daki kıyı yerleşim birimleri
Salas, Asturias

salas, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 6,695'tir.

asturias'ın belediyeleri
San Martín de Oscos

qsan martín de oscos, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 502'dir.

asturias'ın belediyeleri
San Martín del Rey Aurelio

san martín del rey aurelio, i̇spanya'nın 17 özerk bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu 20,186'dır.

asturias'ın belediyeleri
Ruhi Sarıalp

ruhi sarıalp (15 aralık 1924, manisa - 3 mart 2001, i̇zmir), üç adım atlamada mücadele etmiş türk atlet. avrupa atletizm şampiyonası ve olimpiyat oyunları tarihinde madalya kazanan ilk türk atlettir.

ruhi sarıalp, 1984 olimpiyat oyunları'nda boksör eyüp can'ın kazandığı bronz madalyaya kadar, 36 yıl boyunca, türkiye adına olimpiyatlarda güreş dışında madalya kazanan tek sporcu oldu. 2004'te eşref apak'ın çekiç atmadaki bronz madalyasına dek, 56 yıl boyunca olimpiyatlarda kazanılan tek atletizm madalyasının sahibiydi. ruhi sarıalp'in 1950 yılında brüksel'de kazandığı bronz madalya ise, 2002'de süreyya ayhan'ın 1500 metredeki altın madalyasına kadar 52 sene boyunca avrupa atletizm şampiyonası'nda türkiye'nin tek başarısı olarak kaldı.

hayatı 
atletizme manisa askeri lisesi'nde başlayan sarıalp, daha sonra fenerbahçe'ye geçti. londra'da gerçekleştirilen 1948 yaz olimpiyatları'nda türkiye'yi üç adım atlama dalında temsil etti ve bronz madalya kazandı. bu madalya 2004 yaz olimpiyatları'nda eşref apak'ın çekiç atma dalında aldığı bronz madalyaya kadar 56 sene boyunca türkiye'nin olimpiyatlarda atletizmde aldığı tek madalya oldu.

sarıalp, aynı başarıyı brüksel'de düzenlenen 1950 avrupa atletizm şampiyonası'nda da gösterdi. bu şampiyonada alınan madalya da 2002 yılında süreyya ayhan kop'un 1500 metrede kazandığı altın madalyaya kadar 52 sene boyunca türkiye'nin avrupa atletizm şampiyonası'nda kazandığı tek madalya oldu.

1951-52 yıllarında askerde olduğu için ordu millî takımı'nda yer alan sarıalp, 21-23 eylül 1951 tarihlerinde roma'da ve 12-14 eylül 1952 tarihlerinde kopenhag'da düzenlenen dünya ordularararası atletizm şampiyonalarında iki altın madalya kazandı.

ardından abd'de coast guard academy'de hocalık yaptı, uzay programlarına katıldı. türkiye'ye döndükten sonra i̇tü spor bölümünde spor tarihi ve denizcilik dersleri verdi. mitoloji konuşmaları yaptı.

spor, deniz ve mitoloji tutkunuydu. deniz'de hayatta kalmakla ilgili "survival" kitabı vardır. en son, 3 ciltlik dünya denizcilik tarihi kitabı yazmak için araştırmalar yapan sarıalp, 2001 yılında bergama'da arkeolojik kazıları izlerken nefes darlığı teşhisiyle ege üniversitesi'nde yoğun bakıma alındı. 3 mart 2001'de i̇zmir'de öldü.

ailesi
eşi ayşe cebesoy, ünlü devlet adamı ali fuat cebesoy'un kuzenidir. ayrıca ruhi sarıalp ünlü sanatçı tanju okan'ın dayısıdır.

anısının yaşatılması

ruhi sarıalp’in ismi fenerbahçe dereağzı lefter küçükandonyadis tesisleri’ndeki atletizm pistine verilmiş, ayrıca dereağzı’ndaki atletizm şubesinin yanında yer alan bölüme ruhi sarıalp rölyefi yapılmıştır.

kaynakça

1924 doğumlular
manisa doğumlu sporcular
2001 yılında ölenler
türk erkek üç adım atlayıcılar
1948 yaz olimpiyatları atletleri
bronz olimpiyat madalyalı türk sporcular
fenerbahçe sk atletleri
edirnekapı şehitliği'ne defnedilenler
türk olimpiyat atletleri
1948 yaz olimpiyatları'nda madalya kazananlar
San Tirso de Abres

san tirso de abres, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 628'dir.

asturias'ın belediyeleri
Santa Eulalia de Oscos

santa eulalia de oscos, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 557'dir.

asturias'ın belediyeleri
Santo Adriano

santo adriano, i̇spanya'nın 17 özerk bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 320'dir.

asturias'ın belediyeleri
Sariego

sariego, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 1,372'dir.

asturias'ın belediyeleri
Siero

siero, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 48,569'dur.

asturias'ın belediyeleri
Somiedo

somiedo, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 1,631'dir.

asturias'ın belediyeleri
Soto del Barco

soto del barco, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 4,178'dir.

asturias'ın belediyeleri
Tapia de Casariego

tapia de casariego, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 4,358'dir.

asturias'ın belediyeleri
Duccio di Buoninsegna

duccio di buoninsegna (d. 1255 - ö. 1318) i̇talyan bir ressamdır. orta çağ'ın en büyük ressamlarından birisidir. siena okulu'nun kurucusudur. bizans ve klasik dönem sanatından oldukça etkilenmiştir. siena katedrali'nin altarı için yaptığı maestà, sanatının doruklarına ulaştığı en önemli eserdir.

1255 doğumlular
siena doğumlular
1318 yılında ölenler
13. yüzyıl i̇talyan ressamları
14. yüzyıl i̇talyan ressamları
avrupalı hristiyanlar
orta çağ sanatı
katolik ressamlar
Taramundi

taramundi, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 875'tir.

asturias'ın belediyeleri
Teverga

teverga, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 2,172'dir.

asturias'ın belediyeleri
Tineo

tineo, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 12,566'dır.

asturias'ın belediyeleri
Valdés, Asturias

valdés, asturias, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 14,854'tür.

asturias'ın belediyeleri
Vegadeo

vegadeo, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 4,573'tür.

asturias'ın belediyeleri
Villanueva de Oscos

villanueva de oscos, i̇spanya'nın 17 özerk bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 419'dur.

asturias'ın belediyeleri
Villaviciosa, Asturias

villaviciosa, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 14,189'dur.

asturias'ın belediyeleri
Villayón

villayón, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2007 yılındaki nüfusu 1.656'tir.

asturias'ın belediyeleri
Yernes y Tameza

yernes y tameza, i̇spanya'nın 17 otonom bölgesinden kuzeyde, cantabrian denizi'ne kıyısı bulunan, içinde i̇spanya krallığı'nın da bulunduğu asturias prensliği'ne bağlı belediye. 2002 yılındaki nüfusu; 226'dır.

asturias'ın belediyeleri
Özge Gürler

özge gürler akın (d. 17 haziran 1985, akhisar, manisa), türk kısa mesafe koşucusudur. 400 m engelli branşı ile tanınan gürler, 2008 yaz olimpiyatları'nda 400 m engelli branşında yarışmaya hak kazanmıştır. türk spor tarihinde 400 m engelli branşında olimpiyatlara katılan ilk türk atlettir.

2005'te almería, i̇spanya'da düzenlenen akdeniz oyunları'na 4x100 m bayrak yarışında, 400 m engelli yarışta ve 4x400 m bayrak yarışında yarıştı. 4x400 metre bayrak yarışında takım arkadaşları binnaz uslu, birsen bekgöz ve pınar saka ile 3.40.75'lik bir sürede koşarak bronz madalya aldılar. 2008 yaz olimpiyatları'nda yarışma hakkı elde etmiştir. yarışa çıkmasına karşılık sakatlığından dolayı piste çıkamamıştır. 2012 yaz olimpiyatları 4x400 m bayrak yarışında yarışma hakkı elde etmiştir. 2010 barselona ve 2012 helsinki avrupa şampiyonası'na katılmıştır ve 400 m engelli 4x400 m bayrak yarışında yarışmıştır. 2007 yılında 400 m engelli branşında elde etmiş olduğu 56.33 derecesiyle halen u23 türkiye rekorunu elinde bulundurmaktadır. 4x400 m bayrak takımının 2009 avrupa salon atletizm şampiyonası'nda 3.37.37'lik derecesiyle (pınar saka, yeliz kurt, ve meliz redif ile birlikte) bu alandaki salon türkiye rekorunu sahibidir. 4×400 m bayrak takımının tampere'de 3.40.65'lik derecesiyle (binnaz uslu, burcu şentürk ve pınar saka ile birlikte) bu alandaki gençler rekorunu da elinde bulundurmaktadır.

en iyi dereceleri 
 200 m: 24,14
 300 m: 37,44 tr
 400 m: 53,11
 400 m salon: 54,10
 100 m engelli: 14,37
 400 m engelli: 56,33 tr
4x400 m salon: 3.37.37 tr
4x400 m salon : 3.40.65 tr

kaynakça

dış bağlantılar 
özge akin

1985 doğumlular
türk kadın engelli koşucuları
türk kadın kısa mesafe koşucuları
ege üniversitesinde öğrenim görenler
2008 yaz olimpiyatları atletleri
yaşayan insanlar
türk olimpiyat atletleri
akhisar doğumlular
manisa doğumlu sporcular
X

xx türk alfabesinde kullanılmayan bir roma harfidir. ipa'daki değeri  damağın arkasından gelen bir h sesidir. türkçedeki ıxlamur (ıhlamur) sözcüğünün bu harfle yazılması doğru ses değerlerine örnek teşkil eder. bazı dillerde normal h sesinden biraz daha sert ve hırıltılıdır. yunanca, kürtçe, lazca ve azerbaycan türkçesinde de tıpkı arapçadaki hı (خ) gibi bir art damak sesini çıkarmak için kullanılır. kiril alfabesindeki х harfi ile aynı ses değerine sahiptir.

x harfi türk alfabeleri içerisinde tatarcada, salarcada ve azericede kullanılır. art damaktan gelen bir h sesidir. normal h sesi hiçbir engele takılmadan çıkarken bu ses boğazın üst kısmında titreşir. azerbaycan türkçesinin resmî harflerinden birisidir. i̇ç ve doğu anadolu ağızlarında sıklıkla rastlanır. örneğin: baxmax (bakmak) fiilinin okunuşu baḥmaḥ şeklindedir ancak kelimenin içindeki h harfleri gırtlaktan ve hırıltılı olarak çıkartılır. çaxmax (çaḥmaḥ; çakmak), yanmax (yanmaḥ; yanmak)…  anadolu türkçesinin halk ağzındaki ve azericedeki kullanımında çoğu zaman aynı kaynağa yakın olarak seslendirilen arapçadaki ha (ح) harfi ile olan farkı  ortadan kalkmıştır (ⱨ, ḩ).

ks sesi
avrupa dillerinde genel olarak k ve s harflerinin birleşimidir. türkçede bu nedenle ks olarak yazılır. örneğin: karl marx (karl marks)...

latin alfabesi harfleri
S

ss, türk alfabesinin 22. harfidir. latin alfabesinin ise 19. harfidir. türk dilinde se diye telaffuz edilir.

osmanlıca ve arapça sad harfi
ص harfi vurgulu s sesidir (ṡ). bu harfin çeşitli dillerdeki adı tsad (tsade) olarak bilinir. sert ve dolgun bir s sesi verir. bu harf türkçede mevcut değildir. ancak arapçadan osmanlıcaya geçen kelimelerde yer alır. örneğin: ṡahib, ṡadaka, ṡabır, ṡabun, huṡuṡ.

bilgisayar kodları 

latin alfabesi harfleri
Ç

ç (küçük biçimi ç), latin alfabesini temel alan sistemlerde kullanılan bir harftir. arnavutça, azerice, kurmançça, tatarca, türkçe, türkmence ve zazaca gibi dillerin alfabelerinde yer alır. bunun dışında fransızca, katalanca ve portekizce gibi dillerde c harfinin değişkesi olarak da kullanılır.

uluslararası fonetik alfabede  sembolü ötümsüz damaksıl sürtünmeli ünsüzü gösterir.

değişik dillerde kullanımı

c harfinin varyasyonu olarak 
romans dillerinde c harfi, ince ve kalın ünlülerden sonra 2 farklı telaffuza sahip olacak şekilde evrilmiştir. fransızca, portekizce ve katalanca gibi birtakım dillerde c harfi, i̇ ve e ünlülerinden önce /s/, diğer ortamlarda /k/ sesini temsil etmektedir. bu dillerde, /s/ sesi i̇ veya e dışında bir yerde olması gerektiğinde bazen ç harfiyle gösterilir.

 fransızcadan örnekler: française, garçon, façade, leçon, reçu
 katalancadan örnekler: amenaça, torçat, xoriço, forçut, dolç, caça
 portekizceden örnekler: taça, braço, açúcar

ayrı bir harf olarak 
1910 yılında tasarlanan arnavut alfabesi, /t͡ʃ/ sesini göstermek için bu harfi kullanmıştır. 1926 yılında sscb'de oluşturulan ortak türk alfabesine ve 1928 yılında harf i̇nkılâbı ile türk alfabesine yayılmıştır. bundan dolayı:

 arnavutça
 azerice
 kürtçe (kurmancî)
 tatarca
 türkçe
 türkmence
 zazaca

dillerinde kullanılmaktadır. ayrıca yeni kazak latin alfabesi için de bu harfin benzer /tɕ/ sesini temsil etmesi öngörülmüştür.

c
çengelli harfler
Jules Rimet

jules rimet (; 14 ekim 1873 - 16 ekim 1956), fransız futbol yöneticisidir. fifa'nın 3.başkanı olmakla beraber 1921 senesinden 1954 senesine kadar yönetimde kaldığından başkanlığı en uzun süren isim olmuştur. ayrıca 1919'dan 1942'ye kadar fransa futbol federasyon başkanlığını üstlenmiştir. ayrıca red star paris takımını kurmuştur. i̇lk dünya futbol kupası 1930'da verilmiştir. jules rimet kupası onuruna adlandırılmıştır.

i̇lk yılları
jules rimet, 1873 senesinde fransa'nın doğusunda dünyaya geldi ve babası tüccardı. 1884 senesinde paris'e taşındılar. rimet avukat olmasıyla birlikte 1897 senesinde red star futbol takımında oynamaya başladı.

futbol ve fifa
rimet, 1904 senesinde fifa'nın kuruluşunda yer aldı. uluslararası futbol turnuvasını oluşturmayı çalışırken 1908 yaz olimpiyatları'nda futbol turnuvasının organize edilmesine ön ayak oldu. birinci dünya savaşı'nın çıkmasıyla rimet'in ve fi̇fa'nın planları gecikmeye uğradı ve rimet fransız ordusunda görev aldı. bununla birlikte croix de guerre nişanı takdim edildi.

1919 senesinde jules rimet fransa futbol federasyonun ve 1 mart 1921 tarihinde de fifa'nın başkanı oldu. 1954 senesine kadar görevde kalarak en uzun süre başkanlık yapan isim olarak tarihi geçti.

dünya kupası 

1928 senesinde fifa, rimet'in önderliğinde dünya kupası'nı planlamak için uruguay futbol federasyonunun ulaşım masraflarını karşılamasıyla uruguay'a gitti ve dünya kupasının uruguay'da düzenlenmesine karar verildi.

bu karar, fransa, belçika, romanya ve yugoslavya millî takımları tarafından futbolcular dünya kupasına katılacağından yerel turnuvalarda yer almayacağı için eleştirildi. i̇lk düzenlenen dünya kupasını uruguay millî takımını kazandı.

i̇kinci dünya kupası, benito mussolini'nin yönettiği i̇talya'da düzenlendi ve bu benito mussolini tarafından faşist rejimi teşvik etmek amacıyla kullanıldı. rimet, bu durumu görmezden geldiği için eleştirildi.

1938 fifa dünya kupası'nın ardından ii. dünya savaşı nedeniyle dünya kupası 12 sene boyunca düzenlenmedi. birleşik krallık futbol federasyonlarının iş birliğiyle 1950 fifa dünya kupası brezilya'da düzenlendi ve kupayı uruguay ikinci kez kazandı. rimet, turnuva için gösterdiği çabadan dolayı 1956 senesinde nobel barış ödülü'ne aday gösterildi.

ölümü 
jules rimet 86. doğum gününden 2 gün sonra fransa'da öldü. anısına torunu yves rimet'e fifa order of merit nişanı takdim edildi. united passions filminde rimet'i fransız aktör gerard depardieu canlandırdı.

kaynakça 

1873 doğumlular
1956 yılında ölenler
fifa başkanları
fransa futbol federasyonu başkanları
paris'te defnedilenler
fransız spor yöneticileri
Şempanze

şempanze ya da bayağı şempanze (pan troglodytes), primatlar (primates) takımının büyük insansı maymunlar (hominidae) familyasına dahil ''pan'' (şempanze) cinsini oluşturan iki türün daha iri yapılı olanıdır. "şempanze" adı daha çok bu türü ifade etmek için kullanılsa da bu durum teknik açıdan hatalıdır. yakın geçmişe dek daha çok "pigme şempanze" ya da "cüce şempanze" adları ile anılmış olan bonobo (pan paniscus), pan cinsinin diğer türüdür.

morfoloji 
ağırlıkları 45–50 kg kadardır. boyları 1.5 metreyi pek geçmez. başparmaklarının yapısından dolayı elleri cisimleri kavramada – insan kadar iyi olmasa da – elverişlidir. kolları – aynı bonobolardaki gibi – bonobolardan sonraki en yakın akrabaları olan insana göre oldukça uzundur.

yaşam şekli 

sürüler halinde hiyerarşik bir biçimde yaşarlar. genellikle meyve ve sebzelerle beslenirler. hamilelik süreleri 9 aydır. 10-12 yaşlarında olgunluğa ulaşırlar.

alt türler 
kongo demokratik cumhuriyeti'nin ormanlarıyla sınırlı bir dağılım alanı olan bonobonun aksine, bayağı şempanzenin batı ve orta afrika'da daha geniş bir dağılım alanı vardır ve bu dağılım alanları içinde ayrı bölgelerde izlenen dört alt türü bulunur. bu alt türler şöyle sıralanabilir:
 pan troglodytes schweinfurthii (doğu şempanzesi)
 pan troglodytes troglodytes (merkezî şempanze)
 pan troglodytes vellerosus (nijerya şempanzesi)
 pan troglodytes verus (batı afrika şempanzesi)

kaynakça

kitap

dış bağlantılar  

 discoverchimpanzees.org
 şempanze genom kaynağı 
 primate info net pan troglodytes factsheets 
 u.s. fish & wildlife service species profile 
  bayağı şempanze genomu , ensembl
 human timeline (interactive)  – smithsonian, national museum of natural history (ağustos 2016).

şempanze
genomu dizilenmiş primatlar
1775'te tanımlanan taksonlar
sahra altı afrika faunası
afrika primatları
Babi Yar

babi yar (ukraynaca: бабин яр, babyn yar; rusça: бабий яр, babiy yar), holokost kapsamında 1941 yılında nazi askerleri tarafından ukrayna kiev'de 33.771 yahudinin 2 gün içerisinde katledilmesiyle tarihe babi yar katliamı geçmiştir.
kiev'deki tüm yahudilerin öldürülmesi kararı, askeri vali binbaşı kurt eberhard, güney ordu grubu polis komutanı ss-obergruppenführer friedrich jeckeln ve einsatzgruppe c komutanı otto rasch tarafından alınmıştır. einsatzgruppen c'nin alt birimi olan sonderkommando 4a, wehrmacht tarafından desteklenen ukrayna yardımcı polisi ile sd ve asayiş polisi taburlarının yardımıyla emirleri yerine getirdi. sonderkommando 4a ve alman asayiş polisi'nin 45. taburu çekimleri gerçekleştirdi. alman düzen polisinin 303. taburuna bağlı askerler bu sırada infaz alanının dış çevresini korumaktaydı.

einsatzgruppen tarafından 29-30 eylül 1941 günleri 33.771 yahudi, bütün alman işgali süresince ise 100-150 bin kişi öldürüldü. katliam, sovyetler birliği'ne karşı yürütülen savaş sırasında nazi rejimi tarafından gerçekleştirilen en büyük toplu katliamdı  ve o tarihe kadar "holokost tarihindeki tek seferdeki en büyük katliam" olarak adlandırıldı. bu katliam, daha sonra ekim 1941'de 50.000'den fazla yahudi'nin (alman ve rumen birlikleri tarafından gerçekleştirilen) odessa katliamı ile geçildi.

babi yar'da vurulan sovyetlere ait vatandaşlar için resmî bir anıt 1976 yılında dikildi. katledilen yahudiler için olan anıt, 1991'de babi yar parkına yerleştirildi.

rus şair yevgeni yevtuşenko'nun "babiy yar" isimli şiiri ve dimitri şostakoviç'in 13. senfoni'sinin 1. bölümü "babi yar" bu katliama ithaf edilmiştir.

babi yar katliamı ansına dikilmiş olan anıt, şubat 2022'de rusya'nın ukrayna'yı işgali esnasında kiev televizyon kulesi'ni bombalayan rus ordusu tarafından yanlışlıkla bombalandığı iddia edildi.  fakat olay yerine giden i̇srailli bir gazeteci haberin doğruluğunu teyit edemedi.

film 
 babi yar, jeff kanew, 2003. fragman

dış bağlantılar 

 babiy yar filmi
 yahudi mirası müzesi

kaynakça 

nazilerin sovyet savaş esirlerine karşı işledikleri suçlar
einsatzgruppen
holokost
reichskommissariat ukraine
1941'de sovyetler birliği
ii. dünya savaşı doğu cephesi
Kuzey keten kuşu

kuzey keten kuşu (carduelis flammea), ispinozgiller (fringillidae) familyasından ötücü bir kuş türü.

özellikleri 
kuzey keten kuşu 12–14 cm uzunluğuna varır, ve 13–17 cm kanat genişliğine sahip olabilir. ağırlığı 13-16 gramdır. bu küçük kuşun üst kısmı gri ve kahverengi çizgili, karın kısmı beyaz renklidir. kafasının üstü kırmızı renk olur. yavru kuşların ve dişilerin, erkek kuşlarda olduğu gibi pembe renk bir göğsü yoktur. uçarken "çet-çet-çet.." diye bir ötüşü vardır.

dağılımı 
kuzey keten kuşu avrupa'da i̇zlanda, i̇skandinavya, i̇rlanda, i̇skoçya ve alp dağları ve türkiye'de bulunur. kışın güneye doğru göç edip, orta ve doğu avrupa ile anadolu'ya kadar gelirler. kuzey amerika'da da bulunur.

dış bağlantılar 

carduelis
türkiye'deki kuşlar
göçmen kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Gölyaka (anlam ayrımı)

gölyaka - düzce ili ilçesi
 gölyaka, karataş - adana ili karataş ilçesine bağlı mahalle
 gölyaka, bandırma - balıkesir ili bandırma ilçesine bağlı mahalle
 gölyaka, orhangazi - bursa ili orhangazi ilçesine bağlı mahalle
 gölyaka, beyşehir - konya ili beyşehir ilçesine bağlı mahalle
 gölyaka, ilgın - konya ili ilgın ilçesine bağlı mahalle
 gölyaka, milas - muğla ili milas ilçesine bağlı mahalle
Bayağı çaprazgaga

{{taksokuş
| ad = bayağı çaprazgaga
| resim = red crossbill (female).jpg
| resim_bilgi = dişi bayağı çaprazgaga
| resim2 = loxia curvirostra - red crossbill xc254482.mp3
| statü = lc
| alem = animalia 
| şube = chordata 
| sınıf = aves 
| takım = passeriformes (ötücü kuşlar)
| familya = fringillidae (i̇spinozgiller)
| cins = loxia (çaprazgaga)
| tür = l. curvirostra
| ikili_ad = loxia curvirostra
| ikili_ad_yazar = linnaeus, 1758
| diğer_adları = kızıl çaprazgaga
}}bayağı çaprazgaga''' (loxia curvirostra''), ispinozgiller (fringillidae) familyasından ötücü bir kuş türü.

özellikleri 

bayağı çaprazgaga 15–17 cm uzunluğuna ve 40 gram ağırlığa varır. gagasının iki ucu bir çapraz oluşturur ve ismi de bundan alır. dişileri gri yeşil, erkekleri ise sarı, kavuniçi ya da kızıl renk olurlar. bir grubun içinde uçmayı seven bu kuşlar, grup halinde dalgalana dalgalana uçma oyunları yaparak uçarlar. ötüşü "gib gib" diye tarif edilebilir.

yaşam alanı 

bayağı çaprazgaga ladin ve göknar ormanlarını tercih eder, ama parklarda ve bahçelerde de görülür. orta ve kuzey avrupa'da,asya'da ve kuzey amerika'da yaygındır. anadolu'da ise batı ve doğu karadeniz, uludağ ve kazdağı bölgesinde bulunur.

beslenme 
bayağı çaprazgaganın gaga şekli iğne yapraklı ağaçların kozalaklarını kırmak ve içindeki tohumları ayıklamak için çok uygundur.

dış bağlantılar 

çaprazgaga
avrupa kuşları
türkiye'deki kuşlar
norveç'teki kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Bayağı çütre

{{taksokuş
| ad = bayağı çütre
| resim = common rosefinch i img 3959.jpg
| resim2 = rosenfink (carpodacus erythrinus)-ystad-2021.mp3
| statü = lc
| alem = animalia 
| şube = chordata 
| sınıf = aves 
| takım = passeriformes (ötücü kuşlar)
| familya = fringillidae (i̇spinozgiller)
| cins = carpodacus (çütre)
| tür = c. erythrinus
| ikili_ad = carpodacus erythrinus
| ikili_ad_yazar = pallas, 1770
| sinonim = erythrina erythrina
| dış_bağlantılar = 
}}bayağı çütre''' (carpodacus erythrinus''), ispinozgiller (fringillidae) familyasından ötücü bir kuş türü.

fiziksel özellikleri 

bayağı çütre 15 cm uzunluğuna ve 20.25 gram ağırlığa varır. yavrular ve dişiler zeytin yeşili olurlar. erkeklerin kafaları ve göğüsleri kızıl renk, karın kısımları beyaz ve gözleri siyah renk olur. ötüşü "vüğ" ya da "cüğ" diye tarif edilebilir.

yaşam alanı 

mayıs'tan ağustosa kadar orta ve doğu avrupa'nın sulak kır, park ve çalılık alanlarında ve meyve bahçelerinde görülür. kış aylarını türkiye'den hindistan'a kadar varan bir bölgede geçirir.

beslenme 
bayağı çütre, böcekler, çekirdek ve tomurcuklar ile beslenir.

dış bağlantılar 

çütre
avrupa kuşları
türkiye'deki kuşlar
Decca

decca, 1929 yılında edward lewis tarafından kurulan britanyalı plak yapım şirketi.

decca ismi 1914 yılında "barnett samuel and sons" şirketi tarafından patenti alınan, taşınabilir bir gramofon olan "decca dulcephone"'dan gelmektedir. decca, döneminde dünyanın en büyük ikinci plak şirketiydi.

1930-1940 yılları arasında louis armstrong, count basie, billie holiday, the andrews sisters, ted lewis ve judy garland gibi birçok müzisyen decca ile anlaşma imzalamıştı. 1940'lı yıllarda şirket broadway müzikallerini kaydederek önemli başarı kazandı; 1950 sonlarında ise elvis presley plaklarının i̇ngiltere için pazarlama ve dağıtım haklarını aldı.

1962 yılında decca yöneticisi dick rowe, beatles grubunu geri çevirerek şirketin tarihindeki en büyük hatalardan birini yapmış ve grup hakkında "onların tarzını beğenmiyoruz, zaten gitar müziğinin miâdı dolmak üzere!" demiştir. beatles'ı elinden kaçıran şirket bu kez şanslı bir karar vererek rolling stones ile sözleşme imzaladı.

müzik teknolojisine katkıları 

 ffrr, full frequency range recording (tüm frenkans aralığı kayıt) tekniği sayesinde ve kaydedilebilen frekans aralığı genişlemiştir. teknik ii. dünya savaşı sırasında radar sistemlerinde de kullanıldı.
 orkestra kayıtları için "decca tree" adı verilen ve stereo kayda olanak sağlayan bir sistem geliştirildi. 1955 yılında uygulanmaya başlanan bu yeni tekniği avrupa'da ilk kullanan decca'dır.

dış bağlantılar 
 decca.com resmi internet sitesi - eng
 collectable-records decca plakları listesi - eng
 mancini99 decca dijital ses kayıt sistemi - eng

birleşik krallık merkezli plak şirketleri
amerika birleşik devletleri merkezli plak şirketleri
new york merkezli şirketler
klasik batı müziği
1929'da kurulan şirketler