North by North Quahog

"north by north quahog" (), amerikan komedi dizisi family guyın dördüncü sezonunun birinci bölümüdür. bölüm, dizinin 2002 yılında yayından kaldırılmasının ardından yayınlanan ilk bölümü oldu. peter shin'in yönetmenliğini ve dizinin yaratıcısı seth macfarlane'in yazarlığını yaptığı bölüm ilk olarak 'te fox kanalında yayımlandı ancak bundan üç gün önce burlington'daki vermont üniversitesi'nde düzenlenen bir etkinlikte bölümün özel gösterimi yapıldı. "north by north quahog" isimli bu bölümde programın ana karakterleri peter ve lois griffin gittikçe sönükleşen evliliklerine yeni bir heyecan katmak için ikinci bir balayına çıkmaya karar verirler ancak ikili, bir süre sonra peter'ın i̇sa'nın çilesi filminin devamına ait film makaralarını mel gibson'ın özel otel odasından çalmasının ardından gibson tarafından kovalanmaya başlar. o sırada griffin ailesinin insansı köpeği brian ve bebeği stewie, ailenin ergenlik çağındaki çocukları chris ve meg'e bakmakla görevlendirilirler.

family guy, aldığı düşük reytingler sebebiyle 2002 yılında yayından kaldırıldı ancak daha sonra tekrar bölümlerinin yayımlandığı adult swim kanalının en çok izlenen programı hâline geldi ve üç milyonun üzerinde dvd satışı yakalayarak ekranlara dönüş yaptı. bölüm 1959 tarihli bir alfred hitchcock filmi olan north by northwestin bir parodisi olup ilgili film için bernard herrmann'ın hazırladığı film müziğini de kullanır. bölüm dahilinde çok sayıda kültürel göndermeye de yer verilmektedir. bölümün açılış sahnesinde peter, family guy yayından kaldırıldıktan sonra fox'un yayından kaldırdığı 29 adet programın ismini sıralar ve eğer tüm o programlar yayından kaldırıldıysa, belki o zaman family guy'ın da ekranlara dönme şansının olacağını söyler.

bölüm çoğunlukla olumlu eleştiriler aldı. eleştirmenler özellikle bölümün açılış sahnesine atıfta bulundu. bölüm yaklaşık olarak 12 milyon kişi tarafından izlendi ve bir saatten daha kısa programlar i̇çin en i̇yi animasyon programı dalında primetime emmy ödülü'ne aday gösterildi. shin, animasyon televizyon yapımı yönetmenliği dalında annie ödülü kazandı.

özet 
bölümün açılış sahnesinde peter, family guy yayından kaldırıldıktan sonra fox'un yayından kaldırdığı 29 adet programın ismini sıralar ve eğer tüm o programlar yayından kaldırıldıysa, belki o zaman family guy'ın da ekranlara dönme şansının olacağını söyler.

peter ve lois seviştikleri sırada lois, george clooney'nin adını sayıklar. peter bunun üzerine karısı lois'in libidosunu kontrol altında tutabilmek için kendisini george clooney gibi hayâl ettiğinin farkına varır. lois ve peter, evliliklerine yeni bir heyecan katmak için ikinci bir balayına çıkmaya karar verir ve insansı köpekleri brian'ı, çocukları stewie, chris ve meg'e göz kulak olması için evde bırakır. brian, çocukları kontrol altında tutmayı başaramaz ve bunun üzerine stewie, brian'a çocuk bezini değiştirmeyi kâbul etmesi karşılığında yardım teklif eder ve ikisi beraber çocukları kontrol altında tutmayı başarırlar. i̇kili, chris'in okulunda düzenlenen bir dans etkinliğine katılır. o sırada okuldaki görevlilerden birisi, chris'i erkeklerin soyunma odasında, aslında chris'in sınıf arkadaşı jake tucker'a ait olan bir şişe vodka ile birlikte yakalar. her ne kadar brian ve stewie chris'i cezalandırsa da, onun adını da temize çıkarmak istemektedirler. jake'in babası tom, brian ve stewie'ye inanmayı reddeder. bunun üzerine ikili, jake'in okuldaki dolabına kokain koyar ve jake, kamu hizmeti cezasına çarptırılır.

tatil yolunda peter araba kullanmakta, lois ise uyumaktadır. peter araba kullanırken bir çizgi roman okumaktadır ve bir süre sonra arabasını yolun kenarındaki bir ağaca çarpar. i̇kili bunun üzerine balayı için ayırdıkları paranın tamamını arabanın tamiri için harcamak zorunda kalırlar ve eve dönmeye karar verirler. eve dönüş yolunda peter, oyuncu ve yönetmen mel gibson'ın yakınlardaki bir otelde kendisine özel olarak tutulan ve neredeyse hiç kullanmadığı bir otel odası fark eder. peter ve lois otele gider ve peter, mel gibson gibi davranarak onun otel odasına girmeyi başarır. o gece lois ile peter sevişirken lois, mel gibson'ın adını sayıklar ve peter eve dönmeye karar verir. i̇kili otel odasından ayrılmadan hemen önce peter, gibson'ın gizli sinema odasını keşfeder. odada, i̇sa'nın çilesi filminin devamı niteliğindeki i̇sa'nın çilesi 2: al bunu çarmıha ger filmine ait olan fragman gösterilmektedir. peter, dünyayı "...iki saatlik bir başka mel gibson saçmalığından kurtarmak" uğruna filmin makarasını çalar; ancak gibson'ın yardımcısı olan iki rahip, lois ile peter'ın filmi almış olduğunun farkına varırlar.

rahipler tarafından araba ile bir alışveriş merkezine kadar kovalanan lois ve peter, rahiplerden kaçmayı başararak arabalarını bir mısır tarlasına doğru sürerler. peter orada filmin makarasını mısır tarlasına gömer. bunu yaptığı sırada rahipler bir uçak ile tarlanın üzerinden uçarak lois'i kaçırırlar. peter, filmi gibson'ın rushmore dağı anıtı üzerindeki mâlikânesine getirmemesi durumunda karısı lois'in öldürüleceğini söyleyen bir mesaj alır. peter eve gider ve gibson'a film makarası kutusunu verir. peter ve lois mâlikâneden ayrılmak üzereyken gibson, makaranın bulunduğu kutunun içinde film makarası yerine köpek pisliğinin bulunduğunu görür ve bunun üzerine peter ile lois'i kovalamaya başlar. kovalamaca sırasında ayağı kayan lois dağ üzerine işlenmiş olan george washington heykelinin dudaklarına asılır. peter onu yakalar ve gibson silahını onların üzerine doğrulturken filmin "başkan rushmore'un ağzının içinde" olduğunu söyler ve anıtın öteki tarafını işaret eder. gibson, peter'ın işaret ettiği yere doğru ilerler ve aşağı düşer. peter lois'i yukarı çekerek kaldırır. i̇kili dağın zirvesine çıktıktan sonra zirvede cinsel ilişkiye girerler ve evliliklerini kurtarmayı başarırlar.

yapım 
family guy, aldığı düşük reytingler sebebiyle 2002 yılında yayından kaldırıldı. program daha önce 1999-2000 sezonunda da yayından kaldırılmış; ancak bir son dakika değişikliği ile 2001 yılında üçüncü sezonu ile ekranlara dönüş yapmıştı. fox, dizinin yeniden yayın haklarını satmaya çalıştı ancak bu satışla ilgilenen kanal bulmakta zorlandı. bir süre sonra cartoon network, dizinin yeniden yayın haklarını "...neredeyse bedavaya" satın aldı. dizinin yeniden yayınlanan bölümleri 2003 yılında cartoon network'e ait olan adult swim kanalında gösterildiğinde family guy, bölüm başına ortalama 1,9 milyon izleyici ile kanalın en çok izlenen programı oldu. family guy dizisinin adult swim kanalındaki yüksek izlenme oranlarının ardından dizinin birinci sezonunun dvd'si 2003 yılında piyasaya sürüldü. dvd satışları 2,2 milyon kopyaya ulaşarak 2003 yılının en çok satan televizyon dvd'si ve comedy central'in chappelle's show programına ait dvd setinin ardından tüm zamanların en çok satan ikinci televizyon dvd'si oldu. i̇kinci sezonun dvd'si de bir milyonun üzerinde kopya sattı. programın hem dvd satışlarındaki başarısı hem de adult swim kanalındaki yeniden gösterimlerinin yakaladığı yüksek izlenme oranları fox'un programa olan ilgisini yeniden canlandırdı. kanal 2004 yılında 35 bölüm daha sipariş ederek family guy dizisini dvd satışlarının yakaladığı başarı sonucunda ekranlara geri dönen ilk televizyon dizisi olma unvanına kavuşturdu. fox başkanı gail berman, programı yayından kaldırma kararının kendisinin o güne kadar vermiş olduğu en zor karar olduğunu, bu sebeple programın ekranlara geri dönüyor olduğunu görmenin kendisini memnun ettiğini söyledi. kanal, dizinin konusunun temel alındığı bir film üzerinde de çalışmalara başladı.

"north by north quahog", dizinin yayından kaldırılmasının ardından gösterime giren ilk bölüm oldu. bölüm macfarlane tarafından yazıldı ve  peter shin tarafından yönetildi. i̇kili daha önce pilot bölümde de birlikte çalışmıştı. macfarlane, dizinin üç yıl süre ile ekranlara veda etmiş olmasının programa olumlu etkisi olduğunu düşündüğünü söyledi. "north by north quahog"un yazarları ilgili bölüm üzerinde çalışırken programı daha farklı yapmayı düşünmediklerini, program yayından kaldırılmadan önce nasılsa o şekilde tutmayı hedeflediklerini belirtti. program yayından kaldırılmadan önce programın müziklerini yazan walter murphy, "north by north quahog"un müziklerini yazmak için programa geri dönüş yaptı. murphy ve orkestrası, bernard herrmann'ın north by northwest isimli filminin müziğinden esinlendi. i̇lgili filme bölüm içerisinde birden fazla gönderme yapıldı.

fox, üçüncü sezonun sonunda beş adet bölümün daha senaryosunu sipariş etti. bölümlerin senaryoları hazırlandı ancak yapımları hiçbir zaman gerçekleşmedi. orijinal senaryoda yıldız savaşları karakteri boba fett'un yanı sıra oyuncu, yazar ve yapımcı aaron spelling'e de yer verilmişti; ancak i̇sa'nın çilesi filminin gösterime girmesinin ardından yazarlar mel gibson'ı da bölüme dâhil etmek istedi. bölüme âit birden fazla son yazıldı. bunlardan birisinde ölüm, gibson'ı almaya geliyordu. bölümün yapımı sırasında south park dizisinin gibson'ı ana karakterlerden biri olarak gösteren "the passion of the jew" isimli bölümü gösterime girdi. beklenmeyen bu gelişme üzerine family guy yazarları, üzerinde çalıştıkları bölümün yapımına, kendilerine "south park'ı kopyaladılar." dedirtmemek için ara verdi.

bölüm televizyonda yayınlanmadan üç gün önce burlington'daki vermont üniversitesi'nde (uvm) yapılan bir ön gösterimin ardından dizinin yaratıcısı macfarlane'in de katıldığı bir saatlik bir soru cevap oturumu gerçekleştirildi. uvm'de düzenlenen bu özel gösterime 1.700 kişi katıldı. programın tanıtımının yanı sıra newman'ın deyimiyle "programı hâlihazırda seven kişiler dışındaki kesime de ulaşmak adına", fox kanalı dört adet family guy live! sahne gösterisi düzenledi. bu gösteri kapsamında dizideki karakterleri seslendiren oyuncular, aralarında "north by north quahog"un da bulunduğu eski bölümlere ait bazı sahneleri seyirci karşısında yeniden seslendirdi. bunun yanı sıra oyuncu ekibi, family guy live in vegas komedi albümündeki müzikâl kayıtları da yeniden seslendirdi. sahne gösterileri 2004 yılında yine aynı oyuncu ekibi tarafından montreal komedi festivali kapsamında sahnelenen gösterinin bir uzantısı şeklinde tasarlanmıştı. los angeles ve new york'ta düzenlenen family guy live! gösterilerinin her birisinin biletleri tükendi ve gösteri başına 1.200 izleyiciye ulaştı.

kültürel göndermeler 

bölümün başlangıcında peter, ailesinin geri kalanına family guyın yayından kaldırıldığını söyler ve ardından family guy'dan sonra yayına giren ancak kısa bir süre sonra yayından kaldırılan dark angel, titus (her ne kadar titus dizisi, family guyın yayından kaldırıldığı yıl yayından kaldırılsa da), undeclared, action, that '80s show, wonderfalls, fastlane, andy richter controls the universe, skin, girls club, cracking up, the pitts, firefly, get real, freakylinks, wanda at large, costello, the lone gunmen, a minute with stan hooper, normal, ohio, pasadena, harsh realm, keen eddie, the $treet, the american embassy, cedric the entertainer presents, the tick, luis, ve greg the bunny programların ismini kronolojik sırada listeler. lois, kendilerinin yeniden ekranlara geri dönme şanslarının olup olmadığını sorar. peter, tüm bu programların yayından kaldırılması durumunda kendilerinin bir şansı olabileceğini söyler. gerçek şu ki peter'ın listelediği tüm programlar yayından kaldırılmıştır. the new york times, family guy live! sahne gösterisinde "liste uzadıkça insanların kahkahaları da o kadar arttı." yorumunda bulundu.

avustralyalı-amerikan oyuncu mel gibson karakteri bölüm genelinde yer aldı. gibson'ın seslendirmesini andré sogliuzzo yaptı. gibson, i̇sa'nın çilesi filminin yönetmenliğini yaptı ve bölümde, passion of the christ 2: crucify this () filminin de yönetmenliğini yaparken gösterildi. bu kurgusal devam filmi, i̇sa'nın çilesi filmi ile bitirim i̇kili filmlerinin bir karışımı olarak gösterildi. filmde ayrıca bitirim i̇kili filminde de oyunculuk yapan chris tucker'ın yanı sıra i̇sa'nın çilesi filminde i̇sa'yı canlandıran james caviezel yer aldı.

bölümde, alfred hitchcock'un 1959 yılında çektiği north by northwest filmine çok sayıda gönderme yapıldı. bölümün adının (north by north quahog) yanı sıra, bölüm içerisindeki bazı sahneler de hitchcock'un filminden esinlenilerek oluşturuldu. lois'in gibson'ın yardımcıları tarafından kaçırıldığı sahnede iki rahip, peter'ı bir mısır tarlasının üzerinden uçarken görüntülenir. i̇lgili filmde de benzer bir sahne yer almaktadır. bölümün sonundaki peter, lois ve gibson'ın rushmore dağı anıtı üzerinde karşılaştığı sahne de north by northweste bir göndermedir.

peter ve lois, ikinci balaylarını geçirmek için cape cod'a doğru giderken peter, jughead çizgi romanı okumaktadır ve bu sırada arabaları kaza yapar. peter ve lois'in gibson'ın filmini çaldığı kurgusal park barrington oteli manhattan'da yer almaktadır. i̇kilinin bir alışveriş merkezi içerisinde arabayla kovalandıkları sahne 1980 yılında gösterime giren cazcı kardeşler filmine bir göndermedir. meg ve chris'in birbiriyle kavga etmesinin önüne geçmek için brian, peter'a ait olan ve 1980 yılında gösterime giren caddyshack filmine ait bir roman okur ve chevy chase'in canlandırdığı ty webb karakterine ait bazı sözlere yer verir.

bölüm genelinde bir dizi başka kültürel göndermeye de yer verilmektedir. peter ve lois otel odasına girdiklerinde yatak üzerinde bir fahişeye rastlarlar. peter, lois'den hareket etmeden durmasını ister ve fahişelerin sadece hareket eden şeyleri görebildiklerini söyler. bu sahne, dr. grant'ın bir tyrannosaurus rex için de aynı şeyi söylediği jurassic park filmine bir göndermedir. bir başka sahnede ise gepetto, yarattığı pinokyo'nun önünde eğilir ve anal seks yapabilmek umuduyla pinokyo'dan yalan söylemesini ister. bu sahne, macfarlane çocukken annesinin arkadaşlarına yaptığı bir espriden esinlenilerek oluşturuldu. lois, peter ile sevişirken george clooney'nin adını sayıklar. 1950'lerde gösterilen the honeymooners adlı sitcoma ait olan bir bölümde ralph kramden eşine tokat atarken gösterilir. meg, cbs'e ait olan bir sitcom olan two and a half men isimli diziyi izlerken gösterilir. i̇lgili diziye ait olarak gösterilen kurgusal bölümde bir salonda yer alan üç adet adam gösterilir. adamlardan birinin belinden aşağısı kesilmiş durumdadır ve diğerleri de bu durum karşısında çığlık atmaktadır. g.i. joe: a real american hero'da yer alan kurgusal asker flint, chris'in vodka içerken yakalanmasının ardından belirerek çocuklara içki içmemeleri hakkında bilgi verir ve onlara "...inanmak başarmanın yarısıdır" der. flint, daha önce g.i. joe televizyon dizisinde de ilgili karakteri seslendirmiş olan bill ratner tarafından seslendirildi. chris karakterini seslendiren seth green'e göre, family guy seslendirme ekibinin flint'i seslendirmemiş olmalarına gerekçe olarak izleyicilerin "karakteri seslendiren esas oyuncunun var olması durumunda onu daha ciddiye almalarını" gerekçe gösterdi.

karşılama 

"north by north quahog"  tarihinde fox kanalında düzenlenen animasyon gecesi kapsamında gösterildi. bölümden önce simpsonlara ait, aralarında dizinin 350. bölümünün de yer aldığı iki bölüm ve ardından macfarlane'in yeni dizisi american dad! gösterildi. bölüm 11.85 milyon izleyiciye ulaşarak hem simpsonlar hem de american dad dizilerinden daha çok izlendi. bölüm birinci sezonda yayınlanan "brian: portrait of a dog" isimli bölümden sonra en çok izlenen bölüm oldu. family guy 18-34 yaş aralığındaki izleyici kitlesinin yanı sıra, erkek izleyiciler arasında o hafta yayınlanan programlar arasındaki en popüler yapım oldu ve bölümün yayınlandığı zaman aralığında fox'un ortalamasını ikiye katladı. bölüm, kanada'nın global kanalındaki ilk gösteriminde 1,27 milyon izleyici tarafından izlenerek o hafta yayınlanan csi: crime scene investigation, csi: miami ve canadian idol isimli programların ardından haftanın en çok izlenen programı oldu.

televizyon eleştirmenleri genel olarak "north by north quahog"u olumlu buldu. bölümden önce yayınlanan iki simpsonlar bölümünün yanı sıra american dad!in pilot bölümünü inceleyen st. petersburg times yazarı chase squires, "north by north quahog"un o gece yayınlanan bölümler arasındaki "...en iyi bölüm" olduğunu söyledi. çoklu ortam haberleri ve incelemelerini yayımlayan ign web sitesi ise stewie ve brian'ın ikili olarak ekranda daha uzun süre görünmesini, karakterlerin dizinin en güçlü yanlarından biri olmaları gerekçesiyle olumlu buldu. ign, peter'ın mel gibson kılığına girerek i̇sa'nın çilesi 2 filmini çalmasını "peter griffin'in en çılgın 10 fikri" listesinin dokuzuncu sırasına yerleştirdi. the boston globe yazarı matthew gilbert ise "zâlim bebek stewie başta olmak üzere dizinin karakterleri bu kadar sevecen ve âşikâr olmasalardı bölüm daha sıkıcı bir hâl alırdı." yorumunda bulundu.

eleştirmenler bölümün açılış sahnesini olumlu karşıladı. the times union yazarı mark mcguire, bölüm ile ilgili incelemesinde şu sözlere yer verdi: "...family guyın ilk bir iki dakikası, bu sezonun şimdiye kadarki en komik 60 sahnesi." variety eleştirmeni brian lowry de açılış sahnesini bölümün en komik sahnesi olarak niteledi. drawn to television: primetime television from the flintstones to family guy kitabının yazarı m. keith booker da bölümün açılış sahnesini "... fox'a 'sana söylemiştim' diyerek kanal yöneticilerinin suratına tokat atan bir açılıştan sonra bugüne kadarki en acayip family guy bölümlerinden birisi." sözleri ile değerlendirdi.

bölüm bazı olumsuz eleştiriler de aldı. seattle post-intelligencer yazarı melanie mcfarland, incelemesinde "dizinin ekranlardan üç yıl uzak kalması 'family guy' ekibini daha yaratıcı bir ekip hâline getirmemiş." sözlerine yer verdi. popmatters yazarı kevin wong ise bölümün sırf gibson ve i̇sa'nın çilesi gibi kolay hedefleri ele alarak komik olmayı başardığını; ancak family guyın "...sezonun ilk iki bölümünden sonra nostalji ve çılgın tavsifi harmanlamayı başardığını" belirtti. the montreal gazette eleştirmeni alex strachan her ne kadar bölümün açılış sahnesini olumlu bulsa da, o sahneden sonrasını beğenmediğini belirtti. toronto star yazarı bill brioux, diziyi simpsonlara benzettiğini söyledi. medya yayınlarını gözlemleyen ve family guy dizisini sık sık eleştirmesiyle bilinen parents television council, bölümü "haftanın en kötü programı" olarak niteledi.

"north by north quahog" en i̇yi animasyon programı emmy ödülü'ne aday gösterildi; ancak ödülü bir south park bölümü olan "best friends forever" aldı. bölümün yönetmenliğini yapan peter shin, en i̇yi animasyon televizyon yapımı yönetmeni dalında annie ödülü kazandı. bir başka family guy yönetmeni olan dan povenmire da, "ptv" bölümündeki yönetmenliği ile aynı ödüle aday gösterildi.

kaynakça

dış bağlantılar
 

family guy (4. sezon) bölümleri
2005 televizyon bölümleri
mel gibson hakkındaki kültürel tasvirler