Federico García Lorca

federico garcía lorca (5 haziran 1898 – 19 ağustos 1936) i̇spanyol şair ve oyun yazarı, aynı zamanda ressam, piyanist ve bestecidir.  27 kuşağının ("generación del 27") sembol üyelerinden birisidir. i̇spanya i̇ç savaşı'nın başlangıcında 38 yaşında iken öldürülmüştür.

yaşamı 
1898 yılında, i̇spanya'nın granada bölgesindeki fuente vaqueros kentinde doğan i̇spanyol şair lorca, yüzyılının en büyük iki i̇spanyol şairinden biri olarak kabul edilir. lorca'nın başarısında çocukluğunun büyük payı vardır. granada'nın fuentevaqueros kasabasında, varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen lorca'nın babası ateşli, canlı, neşeli bir adam; annesi ise sessiz ve ağırbaşlı bir kadındı. 1928'de yazdığı romancero gitano (çingene baladı) ile ün kazanan lorca, salvador dalí ile birlikte i̇spanya'nın çağdaşlaşması için çalışan sanat adamlarından birisi olarak karşımıza çıkmaktadır.

şiirde, politikada ve ahlak anlayışında modernliğin savunucusu olan lorca, eşcinsel olması nedeniyle katolik kilisesi ile arasının açılmasına neden olur. 1918'de, burjuvazi sınıfını, yeryüzünü şiirle doldurmuş olan i̇sa'yı katletmekle suçlayan lorca, geçtiğimiz günlerde gelmiş geçmiş en başarılı edebiyat eseri seçilen cervantes'in don quixote (don kişot)'u bir i̇sa figürü olarak ele alanlara katılır. şair kavramını acılar çekmesi gereken bir kimse ile özdeşleştiren lorca, i̇sa'nın hem katledilişini kınar, hem de kanının akması gerektiğini ifade eder.

"new york'ta bir şair" adlı eserinde manhattan'ı, cesede doymayan bir mezbahaya benzeten lorca, "hayvanların can çekişenler için öldürülüşünü" kaleme alarak kafasındaki batı anlayışına yönelik eleştirel yaklaşımlarını göz önüne serer. lorca ve "deli" lakaplı salvador dali, vücuduna saplanan oklar ile tasvir edilen katolik ermişi aziz sebastian (rafael)'ı aziz yansızlık olarak yapıtlarında tasvir ederler. dostlarınca apolitik bir sanatçı olarak nitelenen ve herhangi bir görüşe organik bağlarla bağlanmayan lorca, yazdığı yerma ve bernarda alba'nın evi isimli oyunlarda ise katolik kilisesi, yükselen nazizm ve milliyetçilik akımlarına karşı olan tutumunu yansıttı. giyim kuşamında ve evinin dekorasyonunda ölüm ile özdeşleştirdiği beyaz rengi tercih eden şair, burjuva tarzı zevkler ve milliyetçilik ile çatışan çalışmalar yapmakta ve franco'cuları masumiyeti katletmekle suçlamaktaydı.

şiirlerinin yanı sıra tiyatro için yazdığı ve sahnelediği oyunlarla da ünlenen lorca, eserlerinde hastalık hastalığını ve ölümü üzerine senaryolarını kanlı düğün (blood wedding, 1935), yerma (1937) ve şiirlerinde başarı ile yansıtmış; ölüm - yaşam, verimlilik - kısırlık gibi çelişkiler arasındaki inişli çıkışlı çizgiyi başarı ile yakalamıştır.

19 ağustos 1936'da doğduğu yörede hala aydınlığa kavuşturulamamış bir şekilde öldürülen lorca, uluslararası camiada - özellikle de bir dönem yaşadığı arjantin'de oldukça büyük bir yas ve öldürülüşüne duyulan tepki ile - alanında idolleşmiş, saygın fakat marjinal bir edebiyat adamı olarak hatırlanmaktadır.

eserlerinin dünya çapında tanınmasının sebebi lorca'nın geleneksel i̇spanyol kültürü ile çağdaş yaşamın sorunlarını içtenlikle işlemiş olmasıdır. şiirlerindeki yaşama coşkusunu, doğa sevgisini, hüzün dolu duyguları her insan tanır ve kendine yakın bulur.

lorca'nın sade ve derinlikli şiirleri, geniş kitlelerce kabul görmüştür. sürrealist bir ressam olan salvador dali ve yönetmen luis bunuel 'in yakın arkadaşıdır.

eserleri

şiir 
 impresiones y paisajes (impressions and landscapes, 1918)
 poema del cante jondo (poem of deep song, 1921)
 libro de poemas book of poem, 1921)
 oda a salvador dali (ode to salvador dalí, 1926)
 canción de jinete (songs, 1927)
 primer romancero gitano (gypsy ballads, 1928)
 poeta en nueva york (a poet in new york,)
 llanto por ignacio sánchez mejías (lament for ignacio sánchez mejías, 1935)
 seis poemas gallegos (six galician poems, 1935)
 diván del tamarit (the diván of tamarit, 1936)
 sonetos del amor oscuro (sonnets of dark love, 1936)
 primeras canciones (first songs, 1936)

tiyatro 
 el maleficio de la mariposa (the butterfly's evil spell, 1919-1920)
 los títeres de cachiporra (the billy-club puppets, 1922-1925) 
 mariana pineda (1923-1925)
 la zapatera prodigiosa  (the shoemaker's prodigious wife, 1926-1930)
 amor de don perlimplín con belisa en su jardín (the love of don perlimplín, 1928-1933)
 el público (the public, 1929-1930)
 así que pasen cinco años (when five years pass, 1931)
 retablillo de don cristóbal (the puppet play of don cristóbal, 1931)
 bodas de sangre (blood wedding, 1932) (kanlı düğün)
 yerma (1934)
 doña rosita la soltera (doña rosita the spinster, 1935)
 comedia sin título  (play without a title, 1935) (yarım)
 la casa de bernarda (the house of bernarda alba, 19 haziran 1936)

kısa oyunlar 
 el paseo de buster keaton (buster keaton goes for a stroll, 1928) 
 la doncella, el marinero y el estudiante (the maiden, the sailor and the student, 1928) 
 quimera (dream, 1928)

senaryo 
 viaje a la luna (trip to the moon, 1929)

sinema ve televizyonda lorca 
 1. los abajo firmantes (with george bush on my mind) (2003) (lorca'nın oyunundan sinemaya)
 2. lorca, santiago y seis poemas gallegos (1999) kısa film (şiirlerinden sinemaya)
 3. yerma (1998) (oyundan sinemaya) i̇spanyol yapımı.
 4. viaje a la luna (1998) (yazar) i̇spanyol yapımı kısa film.
 5. "función de noche" (la zapatera prodigiosa) (1 episode, 1996)  tv episode (oyundan tv'ye)
 6. zapatera prodigiosa, la (1995) (tv) (oyundan sinemaya)
 7. bernarda albas haus (1994) (tv) (play "the house of bernarda alba")
 8. barraca. lorca sobre los caminos de españa, la (1994) (tv) (plays)
 9. blind grace (1993) (opening poem "christmas on the hudson") abd yapımı
 10. the house of bernarda alba (1991) (tv) (oyundan sinemaya)
 11. rukmavati ki haveli (rukvamati's mansion) (1991) (oyundan sinemaya)
 12. casa de bernarda alba, la (1987) (oyundan sinemaya)
 13. yerma (1985) (oyundan sinemaya)
 14. "proceso a mariana pineda" (1984) tv mini-serisi (oyundan sinemaya) 
 15. balcón abierto, el (1984) (writer)
 16. dona rozita (1984) (tv) (oyundan sinemaya)
 17. "estudio 1" (1. bölüm, 1983) - mariana pineda (1983) tv episode (oyundan sinemaya)
 18. casa de bernarda alba, la (1982) (oyundan sinemaya)
 19. debi tskvdiadshi (la casa de bernarda alba) (1982) (sscb tv) (oyundan tv'ye)
 20. bodas de sangre (1981) (carlos saura tarafından oyundan sinemaya)
 21. yerma (1978) (tv) (oyundan tv'ye)
 22. "play for today" (1. bölüm, 1976) - the house of bernarda alba (1976) dizi bölümü (oyundan tv'ye)
 23. noces de sang (1976) (oyundan sinemaya)
 24. casa de bernarda alba, la (1974) (tv) (oyundan tv'ye)
 25. "zenés tv színház" (bodas de sangre) (1 episode, 1974)- vérnász (1974) dizi bölümü 
 26. yerma (1974) (tv) (oyundan tv'ye)
 27. frøken rosita - blomsternes sprog (1970) (danimarka tv) (oyundan tv'ye)
 28. don christobal of de klucht met de knuppel (1969) (tv) (oyundan sinemaya)
 29. frøken rosita (1969) (tv) (oyundan sinemaya)
 30. zorongo (recordando a garcía lorca) (1969) (şiir)
 31. don christobal og rosita (1967) (tv) (oyundan tv'ye)
 32. don perlimplins kærlighed til belisa (1966) (tv) (oyundan tv'ye)
 33. yerma (1966) (tv) (writer)
 34. yerma (1965) (tv) (oyundan tv'ye)
 35. mariana pineda (1965) (tv) (oyundan tv'ye)
 36. blodsbröllop (1965) (tv) (yazar)
 37. doña rosita, la soltera (1965) (oyundan tv'ye)
 38. bernardas hus (1964) (tv) (oyun "la casa de bernarda alba")
 39. huis van bernarda alba, het (1963) (tv) (oyundan tv'ye)
 40. nozze di sangue (1963) (tv) (oyundan tv'ye)
 41. mariana pineda (1963) (tv) (oyundan tv'ye)
 42. yerma (1963) (tv) (oyundan tv'ye)
 43. cogida y la muerte, la (1963) (şiir "llanto por la muerte...")
 44. thamar en amnon (1962) (şiir "thamar y amnón")
 45. jerma (1961) (tv) (yazar)
 46. fröken rosita (1960) (tv) (oyundan tv'ye)
 47. "play of the week" (1 episode, 1960) - the house of bernarda alba (1960) dizi bölümü (oyundan tv'ye)
 48. "itv play of the week" (1 episode, 1960)- the house of bernarda alba (1960) dizi bölümü *(oyundan tv'ye)
 49. treurzang voor ignacio sanchez mejias (1960) (tv) (poem)
 50. house of bernarda alba (1960) (tv) (oyundan sinemaya)
 51. huis van bernarda alba, het (1959) (tv) (oyundan tv'ye)
 52. "armchair theatre" (1 bölüm, 1958) - the house of bernarda alba (1960) dizi bölümü (oyundan tv'ye)
 53. bernarda albas haus (1957) (tv) (oyundan tv'ye)
 54. eto nachinalos tak...(it began this way) (1956) (yazar) (as s. garbuzov)
 55. bodas de sangre (1938) (oyundan sinemaya)
 56. a federico garcía lorca (1937) (şiirler "la casada infiel" ve "prendimiento de antoñito el camborio")

ayrıca bakınız
 federico garcía lorca ev müzesi
 federico garcía lorca parkı
 i̇spanya i̇ç savaşı

kaynakça

dış bağlantılar 

 lorca'nın bir şiiri: roma'ya doğru haykırış 
 film: "little ashes" dali ve lorca'nın yaşam çizgilerinin kesiştiği dönemi anlatan bağımsız bir yapıt 
 büyük bir i̇smin küçük bir şehirde öldürülüşü 

federico garcía lorca
1898 doğumlular
granada (il) doğumlular
1936 yılında ölenler
i̇spanyol şairler
i̇spanyol oyun yazarları
i̇spanya'da lgbt kişiler
lgbt yazarlar
lgbt şairler
sürrealist şairler
suikast sonucu ölen yazarlar
i̇dam edilmiş yazarlar
gey şairler