2003

2003 (mmiii), çarşamba günü başlayan yıl. uluslararası tatlı su yılı olarak ilan edilmiştir.

olaylar

ocak 

 8 ocak - türk hava yolları'nın 634 sefer sayılı uçuşu: türk hava yolları'nın i̇stanbul-diyarbakır seferini yapan rj-100 tipi uçağı diyarbakır'a inişi sırasında düştü, kazada 75 kişi öldü, 5 kişi yaralı kurtuldu.
22 ocak - nasa'nın pioneer 10 uzay aracından son sinyal, dünya'dan yaklaşık 12.2 milyar kilometre uzaklıktan alındı.
30 ocak - belçika'da eşcinsel evlilik yasallaştı. böylece dünyada eşcinsel evliliği yasallaştıran ikinci ülke oldu.

şubat 
 1 şubat - columbia uzay mekiği kazası: sts-107 adlı mekiği, kalkış sırasında ana yakıt tankından kopan bir parçanın mekiğin sol kanadına verdiği zarar sebebi ile mekik dünya'ya dönüşte atmosferde parçalandı. kazada 7 astronot öldü.
 4 şubat - yugoslavya federal cumhuriyeti, liderlerinin ülkeyi karadağ ile sırbistan arasında gevşek bir devlet birliğine dönüştürerek 73 yıllık kullanımın sona ermesinin ardından "sırbistan-karadağ" olarak yeniden adlandırıldı.
 15-16 şubat - antwerp elmas soygunu: bir i̇talyan çetesi, tarihteki en büyük soygunlardan biri olan belçika'daki bir kasadan 100 milyon dolardan fazla değere sahip elmas, altın ve mücevher çaldı.
15 şubat - dünya çapında milyonlarca insan, abd'nin ve müttefiklerinin baas rejimini devirmek için irak'ı işgal etmeleri beklentisiyle savaş karşıtı protestolara katıldı.
18 şubat - güney kore'nin daegu şehrinde bir kundakçı, bir metro trenini ateşe verdi. yangında 192 kişi öldü.
20 şubat - the station gece kulübü yangını: west warwick, rhode island'daki the station gece kulübünde meydana gelen yangında 100 kişi öldü, 230 kişi yaralandı.
25 şubat - 1 mart tezkeresi: irak krizi konusunda hükûmet tarafından tam adı türk silahlı kuvvetleri'nin yabancı ülkelere gönderilmesi ve yabancı silahlı kuvvetlerin türkiye'de bulunması için hükûmet'e yetki verilmesine ilişkin başbakanlık tezkeresi meclise sunuldu.
26 şubat - darfur savaşı: i̇syancı grupların sudan hükûmetine karşı ayaklanmasının ardından başladı.
27 şubat - eski bosnalı sırp lider biljana plavšić, birleşmiş milletler eski yugoslavya uluslararası ceza mahkemesi tarafından bosna savaşı sırasında işlenen savaş suçlarından 11 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

mart 

 1 mart - 1 mart tezkeresi: tsk'nın yabancı ülkelere gönderilmesine, yabancı silahlı kuvvetler unsurlarının 6 ay süreyle türkiye'de bulunmasına izin verilmesine ilişkin başbakanlık tezkeresi, tbmm genel kurulu'nda yapılan kapalı oturumda kabul edilmedi.
 8 mart - malta'da yapılan referandum sonucunda avrupa birliği'ne katılım onaylandı.
 12 mart
 sırbistan başbakanı zoran đinđić belgrad'da bir keskin nişancı tarafından öldürüldü.
 dünya sağlık örgütü, çin'de ortaya çıktıktan sonra hong kong ve vietnam'a da yayılan şiddetli akut solunum yolu sendromu konusunda küresel bir uyarı yayınladı.
 20 mart - irak savaşı: irak'ın abd ve müttefik güçler tarafından irak askerî müdahalesi ile başladı.
 23 mart - slovenya'da gerçekleşen referandum sonucunda avrupa birliği ve nato'ya katılmayı onayladı.

nisan 
 9 nisan - abd güçleri bağdat'ın kontrolünü ele geçirerek saddam hüseyin'in baas rejimini sona erdirdi.
 12 nisan - macaristan referandumla avrupa birliği'ne katılmayı onayladı.
 14 nisan - i̇nsan genom projesi, insan genomunun %99'unun %99.99 doğrulukla dizilenerek tamamlandı.
 29 nisan - amerika birleşik devletleri, suudi arabistan'da konuşlanmış birliklerinin geri çekildiğini ve katar'daki el udeid hava üssü'nde bazılarının yeniden konuşlandırıldığını duyurdu.

mayıs 

 1 mayıs - 2003 bingöl depremi: bingöl'de 03.27'de meydana gelen 6.4 mw büyüklüğündeki depremde 176 kişi öldü, 520 kişi yaralandı.
 11 mayıs
 benvenuto cellini'nin cellini tuz mahzeni isimli masa heykeli viyana'daki viyana sanat tarihi müzesi'nden çalındı.
litvanya referandumla avrupa birliği'ne katılmayı onayladı.
12 mayıs - suudi arabistan'ın riyad kentinde bir toplu konutta yapılan bombalı saldırıda çoğunluğu yabancı gurbetçilerden oluşan 30'dan fazla kişi öldü.
7 mayıs - slovakya referandumla avrupa birliği'ne katılmayı onayladı.
23 mayıs - texas a&m üniversitesi'ndeki bilim insanları tarafından klonlanan ilk geyik olan dewey doğdu.
24 mayıs
letonya'nın başkenti riga'da gerçekleştirilen 2003 eurovision şarkı yarışması'nın galibi, sertab erener'in seslendirdiği everyway that i can şarkısıyla 167 puan toplayan türkiye oldu.
nuri bilge ceylan'ın uzak adlı filmi, 56. cannes film festivali'nde elephant filmiyle birlikte en iyi film seçildi.
26 mayıs
ruanda, diğer şeylerin yanı sıra ülkenin resmi adını "rwandese republic" yerine "republic of rwanda" olarak değiştiren yeni bir anayasa kabul etti.
um airlines'ın 4230 sefer sayılı uçuşu: ukrayna havayolları'na ait uçak, trabzon'un maçka ilçesi yakınlarında düştü. i̇spanyol barış gücü askerlerini taşıyan uçaktaki 62 asker ve 13 mürettebat öldü.
28 mayıs - dünya'nın ilk klonlanmış atı olan prometea doğdu.

haziran 

 8 haziran - polonya referandumla avrupa birliği'ne katılmayı onayladı.
 14 haziran - çekya referandumla avrupa birliği'ne katılmayı onayladı.
 28 haziran - 6. fifa konfederasyonlar kupası 3.lük maçında şenol güneş yönetimindeki a millî futbol takımı kolombiya'yı 2 - 1 yenerek turnuvayı 3.lükle bitirdi.
 30 haziran - kongo demokratik cumhuriyeti'ndeki savaşan partiler, milyonlarca kişinin ölümüne neden olan i̇kinci kongo savaşı'na son veren bir barış anlaşması imzaladı.

temmuz 

 2 temmuz - uluslararası olimpiyat komitesi, vancouver'a 2010 kış olimpiyatları'na ev sahipliği yapma hakkı verdi.
 4 temmuz - çuval olayı: irak, süleymaniye'deki türk özel timi bürosu'nu basan 100 kadar amerika birleşik devletleri askeri, 3'ü subay, 8 astsubay olmak üzere 11 türk askerini gözaltına alarak kerkük'e götürdü.
 5 temmuz - dünya sağlık örgütü tarafından şiddetli akut solunum yolu sendromu kontrol altına alınacağı açıklandı.
 6 temmuz - 70 metrelik eupatoria gezegen radarı, bu yıldızlara 2036, 2040, mayıs 2044, eylül 2044'te ulaşacak olan 2 ila beş yıldız arasında bir meti mesajı kozmik çağrı gönderdi: kalça 4872, hd 245409, 55 cancri, hd 10307 ve 47 ursae majoris ve 2049 sırasıyla.
 18 temmuz - avrupa'nın geleceğine i̇lişkin sözleşme çalışmaları bitti ve ilk avrupa anayasası önerildi.
 24 temmuz - avustralya liderliğindeki solomon adaları bölgesel yardım misyonu, ada ülkesini etnik şiddetin sarmasının ardından başladı.

ağustos 

 5 ağustos - endonezya'nın cakarta kentindeki marriott otelinde bombalı araç patladı, 12 kişi öldü ve 150 kişi yaralandı.
 11 ağustos
 i̇kinci liberya i̇ç savaşı, başkan charles taylor'ın istifa edip ülkeyi terk etmesiyle sona erdi.
nato, 54 yıllık tarihinde avrupa dışındaki ilk büyük operasyonunu kutlayarak afganistan'daki barış gücünün komutasını devraldı.
18 ağustos - zachary turner cinayeti: bir yaşındaki zachary turner, kanada'nın güney conception körfezi'nde annesi tarafından öldürüldü. o tartışmalı bir şekilde kefaletle cezalandırılmış ve zachary'nin babasının öldürülmesi nedeniyle iade ve yargılanmasına rağmen yürümeye başlayan çocuğun velayetini almıştı. dava, dear zachary filmine ilham verdi ve kanada yasalarında değişikliğe yol açtı.
25 ağustos - i̇nsansız spitzer uzay teleskobu florida, cape canaveral'dan fırlatıldı.
27 ağustos
mars, 60.000 yıldan fazla bir süredir dünya'ya en yakın karşı konumunu yaptı.
güney ve kuzey kore, amerika birleşik devletleri, çin, japonya ve rusya'yı içeren ilk altı taraflı görüşmeler, kuzey kore nükleer silah programının güvenlik endişelerine barışçıl bir çözüm bulmak için toplandı.

eylül 

 8 eylül - heavy metal grubu iron maiden on üçüncü albümü dance of death'i yayınladı.
 10 eylül - i̇sveç dışişleri bakanı anna lindh, nordiska kompaniet kompartıman dükkanına yaptığı ziyaret sırasında bıçaklanarak öldürüldü. ertesi sabah 05.29'da öldü.
 14 eylül - estonya referandumla avrupa birliği'ne katılmayı onayladı.
15 eylül - eln isyancıları kolombiya'nın ciudad perdida kentinde sekiz yabancı turisti kaçırdı ve kolombiya hükûmeti ile yapılan görüşmelerin ardından 100 gün sonra turistler serbest bırakıldı.
20 eylül - letonya referandumla avrupa birliği'ne katılmayı onayladı.
24 eylül - hubble uzay teleskobu, hubble ultra derin alan'ı başlatarak 16 ocak 2004'e kadar 800 pozlama yaptı.
27 eylül - i̇nsansız bir esa uzay aracı ve esa'nın aya ilk görevi olan smart-1, fransız guyanası, kourou'dan fırlatıldı.

ekim 

 1 ekim - popüler ve tartışmalı i̇ngilizce forum sitesi 4chan açıldı.
 5 ekim - i̇srail savaş uçakları, 1973 arap-i̇srail savaşı'ndan bu yana ülkeye yapılan ilk i̇srail saldırısı olan suriye topraklarındaki i̇slami cihat üslerine saldırdı.
 15 ekim - çin, ilk insanlı uzay uçuş programı olan shenzhou 5'i başlattı.
 21 ekim - microsoft office 2003 satışa sunuldu.
 24 ekim - concorde, son ticari uçuşunu gerçekleştirerek yolcu uçağı süpersonik seyahat çağını sona erdirdi.
 25 ekim - sedir yangını: amerika birleşik devletleri, güney kaliforniya'daki yangın sonucunda 2820 yapı yandı, 113 kişi yaralandı ve 1'i itfaiye 15 kişi öldü.

kasım 

 12 kasım - irak'ın nasiriyah kentindeki bir i̇talyan askeri polisinin karargahına düzenlenen intihar saldırısında 17 i̇talyan askeri polis memuru ve dokuz iraklı sivil öldü.
 15 kasım - 2003 i̇stanbul saldırıları: i̇stanbul'un beyoğlu ilçesindeki neve şalom ile şişli'deki bet i̇srael sinagoglarındaki ayin sırasında bomba yüklü iki ayrı kamyonetin intihar eylemcilerince havaya uçurulmasıyla gerçekleştirilen saldırılarda toplam 26 kişi öldü, 300'ün üzerinde kişi yaralandı.
 20 kasım - 2003 i̇stanbul saldırıları: i̇stanbul levent'teki hsbc genel müdürlüğü ve beyoğlu'ndaki birleşik krallık başkonsolosluğu'na yapılan saldırılarda 31 kişi öldü, 450'nin üzerinde kişi yaralandı.
 23 kasım - gül devrimi: gürcistan devlet başkanı eduard şevardnadze, tartışmalı bir parlamento seçiminin ardından yaygın protestoların ülkeyi sarması sonrasında istifa etti.
 26 kasım - süpersonik yolcu jeti concorde, londra'daki heathrow havalimanı'ndan bristol filton havalimanı'na son uçuşunu gerçekleştirdi.

aralık 

 13 aralık - irak'ın eski devlet başkanı saddam hüseyin, amerika birleşik devletleri ordusu tarafından küçük ad-dawr kasabasında yakalandı.
 19 aralık - libya, kitle imha silahları üretmeyi amaçlayan tüm malzemelerini, teçhizatını ve programlarını ortadan kaldırmayı kabul etti.
 23 aralık - dünya turizm örgütü, birleşmiş milletler'in uzmanlaşmış bir ajansı haline geldi.
 26 aralık - 2003 bem depremi: i̇ran'ın bem şehristanında 6.6 mw büyüklüğünde deprem meydana geldi. 50.000'den fazla kişi yaralandı, 25.000'den fazla öldü.
 29 aralık - akkala sámi dilinin bilinen son konuşmacısı öldü. böylece dilin nesli tükendi.

doğumlar

ocak 

 1 ocak - melis mutluç, türk oyuncu
 2 ocak - elye wahi, fransız futbolcu
 3 ocak - greta thunberg, i̇sveçli iklim aktivisti

şubat 
 5 şubat - sümeyye boyacı, türk yüzücü

mart 
 26 mart - bhad bhabie, amerikan rapçi
 27 mart - diego gómez, paraguaylı futbolcu
 28 mart - adem bona, türk basketbolcu

nisan 
 4 nisan - harvey elliott, i̇ngiliz futbolcu

mayıs 
 20 mayıs - samir lagsir, hollandalı futbolcu
 31 mayıs - diana ankudinova, rus şarkıcı

haziran 
 20 haziran - hans niemann, amerikalı satranç büyükustası

temmuz 
 4 temmuz - polina boguseviç, rus şarkıcı

eylül 
 7 eylül - bilal ceylan, türk futbolcu
 18 eylül - aidan gallagher, amerikalı şarkıcı ve oyuncu

ekim 
 16 ekim - mohamed sankoh, hollandalı futbolcu
 17 ekim - charlie patino, i̇ngiliz futbolcu

kasım-aralık 
 7 aralık - catharina-amalia, hollanda krallığı tahtının varisi
 13 aralık - jhon durán, kolombiyalı futbolcu

ölümler

ocak-şubat 

 4 ocak - sabiha gürayman, i̇lk türk kadın inşaat mühendisi (d. 1919)
 11 ocak - maurice pialat, fransız oyuncu ve yönetmen (d. 1925)
 12 ocak
 maurice gibb, i̇ngiliz müzisyen (d. 1949)
 leopoldo galtieri, 44. arjantin devlet başkanı (d. 1926)
 17 ocak - richard crenna, amerikan oyuncu (d. 1926)
 1 şubat
 michael p. anderson, amerikan astronot (d. 1959)
 kalpana chawla, amerikan astronot (d. 1962)
 rick husband, amerikan astronot (d. 1957)
 i̇lan ramon, i̇srailli savaş pilotu ve astronot (d. 1954)
 10 şubat - curt hennig, amerikan profesyonel güreşçi (d. 1958)
 20 şubat - maurice blanchot, fransız filozof ve yazar (d. 1907)
 24 şubat - alberto sordi, i̇talyan oyuncu (d. 1920)
 25 şubat - aleksandr kemurciyan, sovyet bilim insanı (d. 1921)
 27 şubat - wolfgang larrazábal, venezuelalı deniz subayı ve politikacı, 52. venezuela devlet başkanı (d. 1911)

mart-nisan 

 9 mart - bernard dowiyogo, 2. nauru devlet başkanı (d. 1946)
 12 mart
 zoran đinđić, 6. sırbistan başbakanı (d. 1952)
 howard fast, amerikalı yazar (d. 1914)
 lynne thigpen, amerikan oyuncu (d. 1948)
 16 mart - rachel corrie, amerikan aktivist ve günlük yazarı (d. 1979)
 30 mart - michael jeter, amerikan oyuncu (d. 1952)
 1 nisan - leslie cheung, hong konglu şarkıcı ve oyuncu (d. 1956)
 20 nisan
 daijiro kato, japon motosiklet yarışçısı (d. 1976)
 bernard katz, almanyalı nobel ödüllü biyofizikçi (d. 1911)
 21 nisan - nina simone, amerikan şarkıcı (d. 1933)

mayıs-haziran 

 1 mayıs - miss elizabeth, amerikan profesyonel güreşçi (d. 1960)
 14 mayıs - dave debusschere, amerikan basketbol oyuncusu ve koçu (d. 1940)
 15 mayıs
 june carter cash, amerikan şarkıcı (d. 1929)
 constantin dăscălescu, romanya başbakanı (d. 1923)
 23 mayıs - jean yanne, fransız oyuncu ve yönetmen (d. 1933)
 27 mayıs - luciano berio, i̇talyan besteci (d. 1925)
 28 mayıs
 ilya prigogine, belçikalı nobel ödüllü fizikçi ve kimyager (d. 1917)
 martha scott, amerikan oyuncu (d. 1912)
 29 mayıs - trevor ford, galli futbolcu (d. 1923)
 7 haziran - trevor goddard, i̇ngiliz oyuncu (d. 1962)
 10 haziran - bernard williams, i̇ngiliz filozof (d. 1929)
 12 haziran - gregory peck, amerikan oyuncu (d. 1916)
 15 haziran - hume cronyn, kanadalı-amerikan oyuncu (d. 1911)
 22 haziran - vasil bıkau, sovyet-beyaz rusyalı öykü yazarı (d. 1924)
 26 haziran
 denis thatcher, i̇ngiliz iş insanı ve margaret thatcher'ın eşi (d. 1915)
 marc-vivien foé, kamerunlu futbolcu (d. 1975)
 29 haziran - katharine hepburn, amerikan oyuncu (d. 1907)
 30 haziran - buddy hackett, amerikan oyuncu ve komedyen (d. 1924)

temmuz-ağustos 

 1 temmuz - nǃxau, namibyalı oyuncu (d. 1944)
 4 temmuz - barry white, amerikan şarkıcı (d. 1944)
 12 temmuz - benny carter, amerikan caz müzisyeni (d. 1907)
 16 temmuz
 celia cruz, kübalı-amerikan şarkıcı (d. 1925)
 carol shields, kanadalı-amerikan yazar (d. 1935)
 22 temmuz
 uday hüseyin, iraklı paramiliter lider (d. 1964)
 kusay hüseyin, iraklı politikacı (d. 1966)
 25 temmuz - john schlesinger, i̇ngiliz yönetmen (d. 1926)
 27 temmuz - bob hope, i̇ngiliz-amerikan oyuncu ve komedyen (d. 1903)
 1 ağustos
 guy thys, belçikalı futbolcu ve teknik direktör (d. 1922)
 marie trintignant, fransız oyuncu (d. 1962)
 4 ağustos - frederick chapman robbins, amerikan nobel ödüllü çocuk doktoru ve virolog (d. 1916)
 8 ağustos - martha chase, amerikalı biyokimyager (d. 1927)
 9 ağustos - gregory hines, amerikan dansçı ve oyuncu (d. 1946)
 14 ağustos - helmut rahn, alman futbolcu (d. 1929)
 16 ağustos - idi amin, 3. uganda devlet başkanı (d.  1923-28)
 30 ağustos - charles bronson, amerikalı oyuncu (d. 1921)

eylül-ekim 

 7 eylül - warren zevon, amerikan şarkıcı (d. 1947)
 8 eylül - leni riefenstahl, alman yönetmen (d. 1902)
 9 eylül - edward teller, macar-amerikan fizikçi (d. 1908)
 11 eylül
 anna lindh, i̇sveç dışişleri bakanı (d. 1957)
 john ritter, amerikan oyuncu ve komedyen (d. 1948)
 12 eylül - johnny cash, amerikan müzisyen (d. 1932)
 25 eylül
 franco modigliani, i̇talyan-amerikalı nobel ödüllü ekonomist (d. 1918)
 edward w. said, filistinli-amerikan edebiyat eleştirmeni (d. 1935)
 26 eylül - robert palmer, i̇ngiliz şarkıcı (d. 1949)
 27 eylül - donald o'connor, amerikan oyuncu, şarkıcı ve dansçı (d. 1925)
 28 eylül - elia kazan, yunan-amerikalı yönetmen (d. 1909)
 30 eylül - robert kardashian, ermeni asıllı amerikalı avukat (d. 1944)
 2 ekim - otto günsche, adolf hitler'in yaveri (d. 1917)
 13 ekim - bertram brockhouse, kanadalı nobel ödüllü fizikçi (d. 1918)
 14 ekim - muhtâr veled dâde, 1. moritanya devlet başkanı (d. 1924)
 16 ekim - stu hart, kanadalı güreş organizatörü (d. 1915)
 19 ekim - aliya i̇zzetbegoviç, 1. bosna-hersek devlet başkanı (d. 1925)
 21 ekim - elliott smith, amerikan müzisyen (d. 1969)
 27 ekim - rod roddy, amerikan sunucu (d. 1937)

kasım-aralık 

 3 kasım - resul hamzatov, avar şair (d. 1923)
 9 kasım - art carney, amerikan oyuncu (d. 1918)
 10 kasım - canaan banana, 1. zimbabwe devlet başkanı (d. 1936)
 12 kasım - jonathan brandis, amerikan oyuncu (d. 1976)
 18 kasım - michael kamen, amerikan besteci (d. 1948)
 20 kasım - david dacko, 1. orta afrika cumhuriyeti devlet başkanı (d. 1930)
 30 kasım - gertrude ederle, amerikan yüzücü (d. 1905)
 3 aralık - david hemmings, i̇ngiliz oyuncu (d. 1941)
 8 aralık - rubén gonzález, kübalı piyanist (d. 1919)
 12 aralık - haydar aliyev, 3. azerbaycan devlet başkanı (d. 1923)
 14 aralık - frank sheeran, amerikan gangster (d. 1920)
 19 aralık - hope lange, amerikan oyuncu (d. 1933)
 27 aralık - alan bates, i̇ngiliz oyuncu (d. 1934)
 30 aralık - anita mui, hong konglu şarkıcı (d. 1963)

nobel ödülleri 

 kimya - peter agre, roderick mackinnon
 ekonomi - robert f. engle, clive granger
 edebiyat - john maxwell coetzee
 barış - şirin ebadi
 fizik - aleksey abrikosov, vitali ginzburg, anthony j. leggett
 fizyoloji veya tıp - paul lauterbur, peter mansfield

kaynakça

dış bağlantılar
2003 yıl sonu google zeitgeist  - google'ın 2003 için yıllık büyük olaylar ve en çok arananlar listesi