Ahmet Cemal

ahmet cemal, (5 mart 1942, i̇zmir - 1 ağustos 2017, i̇stanbul), türk yazar ve edebî mütercim.

hayatı 
ahmet cemal, 5 mart 1942 tarihinde i̇zmir'de doğdu. i̇stanbul'da, moda i̇lkokulu'ndan sonra sankt georg avusturya lisesi'nin ardından i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesi'nden mezun oldu. aynı fakültede bir süre asistanlık yaptı. i̇stanbul avusturya kültür ataşeliği'nde basın danışmanı olarak çalıştı. i̇stanbul üniversitesi yabancı diller okulu almanca bölümünde ve edebiyat fakültesi alman dili ve edebiyatı bölümünde çeviri dersleri verdi. “yeni ufuklar”, “varlık”, “yazko edebiyat”, “gergedan”, “argos” ve “milliyet sanat” dergilerinde yazdı. memet fuat ve mustafa kemal ağaoğlu'nun davetleri üzerine "yazko" çeviri dergisini kurdu ve yönetti. ayrıca yazko'da genel yayın koordinatörü olarak çalıştı. anadolu üniversitesi'nde 19 yıl süreyle, lisans ve lisansüstü düzeyinde olmak üzere, i̇letişim bilimleri fakültesinde sanat tarihi, estetik, kültür tarihi, metin yazımı ve metin çözümleme; güzel sanatlar fakültesinde, temel sanat kavramları; devlet konservatuvarı tiyatro bölümü'nde dünya tiyatro tarihi, çağdaş tiyatro ve tiyatro estetiği dersleri verdi. i̇stanbul üniversitesi ile mimar sinan üniversitesi tiyatro bölümlerinde dünya tiyatro tarihi ve tiyatro edebiyatı derslerini üstlendi. bahçeşehir üniversitesi'nde 4 yıl boyunca antik çağdan günümüze eleştirel düşüncenin tarihi, estetik ve genel sanat kavramları derslerini verdi.

ingeborg bachmann, walter benjamin, bertolt brecht, hermann broch, elias canetti, paul celan, ernst fischer, j.w.v. goethe, e.h. gombrich, friedrich hölderlin, franz kafka, heinrich von kleist, georg lukacs, robert musil, friedrich nietzsche, novalis, erich maria remerque, rainer maria rilke, friedrich schiller, anna seghers, manes sperber, georg trakl ve stefan zweig'ın çeşitli eserlerini türkçeye çevirdi.deneme ve makaleleri “odak noktasında yaşananlar”, “yaşamdan çevirdiklerim”, “şeref bey artık burada yaşamıyor”, “bizi yaşatanlar ve öldürenler”, “aradığımız tiyatro”, “oynamak varken”, “sanat üzerine denemeler”, “i̇nsana dönmek”, “giderayak”, “lanetlenmiş ağustosböcekleri”, “okuyan gençliğe mektuplar” başlıklarıyla kitaplaştı. şiirleri “geçmiş bir dua kitabından” adıyla çıktı. “kıyıda yaşamak” adlı bir romanı ve “dokunmak” adlı bir öykü kitabı, “ben, nazım, yaşarken ve ölürken” ve “deliliğe övgüye methiye” adlı oyunları var.

onur bayraktar tarafından kurulan stüdyo drama tiyatro topluluğunda sanat danışmanı ve prof. dr. i̇smail ersevim ile birlikte araştırma birimi yöneticisi olarak çalıştı. “ben, nazım, yaşarken ve ölürken” adlı oyunu aynı topluluk tarafından sergilendi. dünyaca ünlü tiyatro adamı mehmet ulusoy'un isteği üzerine kaleme aldığı “deliliğe övgü'ye methiye” i̇stanbul devlet tiyatrosu repertuvarına alındı ve provalara başlandı, ancak mehmet ulusoy'un ölümü nedeniyle sahnelenemedi. bu oyun daha sonra kocaeli büyükşehir belediye tiyatroları tiyatro okulu öğrencileri tarafından ve değerli yönetmen ufuk aşarı rejisi ile, i̇zmit'te süleyman demirel kültür merkezi salonunda büyük bir başarıyla sahnelendi.

1988 yılında türk kültürüne yaptığı hizmetler nedeniyle, ahmet cemal'e anadolu üniversitesi senatosu tarafından "fahri doktor" unvanı verildi. 2010 yılında avusturya cumhurbaşkanı tarafından, avusturya federal cumhuriyeti altın liyakat nişanı ile onurlandırıldı. aynı yıl, türkiye cumhuriyeti ve federal almanya cumhuriyeti tarafından ilk kez düzenlenen ”tarabya çeviri ödülleri” çerçevesinde almanca'dan türkçeye çeviri dalında büyük ödüle layık görüldü. “lanetlenmiş ağustosböcekleri” adlı deneme kitabıyla türkiye gazeteciler cemiyeti 2012 edebiyat ödülü'nü kazandı. aynı yıl türk dil kurumu'nun kuruluşunun 80. yıl dönümü nedeniyle dil derneği tarafından kendisine 80. dil bayram onur ödülü verildi. 2013 yılında tüyap tarafından on sekizincisi düzenlenen i̇zmir kitap fuarının onur yazarı seçildi. 2014 yılında ise hermann broch'tan yaptığı “vergilius'un ölümü” başlıklı roman çevirisi ile, edebi çeviri dalında avusturya büyük devlet ödülü'ne layık görüldü.

halen cumhuriyet gazetesinde ve i̇leri haber sitesinde köşe yazarı olan ahmet cemal, 2013-2014 akademik yılında nazım hikmet akademisi'nde “sanatın, bilimin ve edebiyatın toplumsal tarihi”, “başlangıçtan günümüze eleştirel düşüncenin gelişmesi” ve “estetik” başlıklı dersleri verdi. 2014 haziranında akademi'den ayrılarak moda'da öğrencileri ile birlikte ahmet cemal kültür atölyesi'ni (acka) kurdu.

ahmet cemal, 1 ağustos 2017 tarihinde, tedavi görmekte olduğu sultan abdülhamid han eğitim ve araştırma hastanesi'nde (eski gata askeri hastanesi) kalp yetmezliği neticesinde 75 yaşında hayatını kaybetti. naaşı, feriköy mezarlığı'nda toprağa verildi.

kitapları 
 biz sevmeyi ne zaman unuttuk?
 önce şairleri yaktılar
 lanetlenmiş ağustosböcekleri
 bizi yaşatanlar ve öldürenler
 oynamak varken
 aradığımız tiyatro
 dokunmak
 şeref bey artık burada yaşamıyor
 bu tufandan sonra ingeborg bachmann'dan seçme yazılar
 bir katedral i̇nşa etmek
 kıyıda yaşamak
 i̇nsana dönmek
 sanat üzerine denemeler
 gece mi tek gerçeğimiz
 yaşamdan çevirdiklerim
 geçmiş bir dua kitabından
 odak noktasında yaşananlar
 okuyan gençliğe mektuplar

başlıca çevirileri 
 ingeborg bachmann, ertelenmiş zaman
 ingeborg bachmann, bütün şiirleri
 ingeborg bachmann, maline
 ingeborg bachmann, bu tufandan sonra
 ingeborg bachmann, radyo oyunları
 walter benjamin, pasajlar
 heinrich böll, katharina blum'un yitik onuru
 heinrich böll, babasız evler
 bertolt brecht, sofokles'in antigone'si
 bertolt brecht, tiyatro i̇çin küçük organon
 bertolt brecht, bütün oyunları
 bertolt brecht, me-ti'nin özdeyişleri
 hermann broch, vergilius'un ölümü
 elias canetti, körleşme
 elias canetti, sözcüklerin bilinci
 elias canetti, i̇nsanın sılası
 elias canetti, saatin gizli yüreği
 paul celan, şiirler
 paul celan, ölüm fügü
 ernst fischer, franz kafka
 j.w. goethe, urfaust
 j.w. goethe, yarat ey sanatçı
 g.h. gombrich, sanat ve yanılsama
 knut hamsun, yanılsama
 franz kafka, dönüşüm
 franz kafka, dava
 h.v. kleist, amphitryon
 georg lukacs, estetik
 hans mayer, bertolt brecht
 robert musil, niteliksiz adam
 robert musil, yaşarken açılan miras
 friedrich nietzsche, i̇şte böyle dedi zerdüşt
 friedrich nietzsche, dionysos dithyrambosları
 novalis, geceye övgüler
 erich maria remarque, yaşamak zamanı
 r.m. rilke, şiirler
 jura soyfer, şiirler
 georg trakl, şiirler
 stefan zweig, montaigne
 stefan zweig, rotterdamlı erasmus'un zaferi ve trajedisi
 stefan zweig, yarının tarihi
 stefan zweig, satranç
 stefan zweig, bilinmeyen bir kadının mektubu

kaynakça 

20. yüzyıl türk yazarları
feriköy mezarlığı'na defnedilenler
21. yüzyıl türk yazarları
resim aranan yazarlar
1942 doğumlular
2017 yılında ölenler
i̇stanbul'da ölenler
i̇zmir doğumlu yazarlar
türk çevirmenler
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
türk köşe yazarları
anadolu üniversitesi öğretim üyeleri
i̇stanbul üniversitesi öğretim üyeleri
mimar sinan üniversitesi öğretim üyeleri
bahçeşehir üniversitesi öğretim üyeleri
almancadan türkçeye çeviri yapanlar
i̇zmir doğumlu çevirmenler