Yakov Cugaşvili

yakov cugaşvili (gürcüce: იაკობ ჯუღაშვილი, rusça: яков иосифович джугашвили / yakov i̇osifoviç cugaşvili, 18 mart 1907 – 14 nisan 1943), kızıl orduda üsteğmen (старший лейтенант). josef stalin'in dört çocuğundan en büyüğü idi. yakov, stalin'in ilk eşi ekaterina svanidze'den olan çocuğuydu.

biyografi 

yakov gürcistan'ın borji köyünde doğdu. annesi o henüz dokuz aylıkken öldüğü için, on dört yaşına kadar tiflis'teki teyzesinin yanında kaldı. 1921 yılında amcası aleksandr svanidze, yakov'u moskova'ya gidip eğitim alması konusunda teşvik etti. yakov dil olarak sadece gürcüce konuşabiliyordu. moskova'ya gittikten sonra rusça öğrenmeye başladı.

yakov ile babası stalin çok fazla bir araya gelmediler. yakov'un üvey annesi nadejda alliluyeva, anlattığına göre, bir gün moskova'daki evlerinden bir kızın ağlayarak çıktığını görür. nadejda eve girdiğinde yakov odada çok üzüntülü bir haldedir. yakov hemen odasına gider. sonradan anlaşılır ki evden ağlayarak çıkan kız yakov'un yahudi nişanlısıdır ve stalin'e nişanlandıklarını anlatınca stalin öfkelenmiştir.

yakov odessalı ünlü yahudi dansçı yulia meltzer ile evlendi. yakov, yulia ile bir resepsiyonda tanıştıktan sonra yulia'nın kocası nikolai bessarab ile kavga etmiş ve yulia'nın ondan boşanmasını sağlamıştır.

yakov kızıl orduda topçu birliğinde görev yaptı. almanya'nın sovyetler birliği'ni işgaliyle birlikte 1941 yazında smolensk muharebesinde esir olarak ele geçirildi.

hitler, yakov'u sovyetlere karşı propaganda amacıyla kullanmak istedi. bu maksatla yakov'a babası aleyhine konuşması, basında ve medyada stalin'i aşağılaması durumunda kendisine zarar verilmeyeceğini vadetti. hatta kendisine para ve mülk teklif edildi. hitler'in bunda amacı kızıl orduda savaşanları caydırmaktı. fakat yakov'u ikna etmeyi başaramadı. hatta yakov cugaşvili bu teklifler karşısında nazilere hakaretler savurdu.

almanlar daha sonra yakov'u stalingrad muharebesi sırasında esir düşen mareşal friedrich paulus ile takas etmek istediler. stalin bu teklifi reddetti. bir iddiaya göre stalin teklifi "bir mareşali bir teğmenle takas etmem" diyerek geri çevirmiştir. diğer bir iddiaya göre, stalin teklif üzerine "elinizde sadece oğlum yakov değil, milyonlarca oğlum var. ya onları da bırakırsınız ya da oğlum onların kaderini paylaşır" demiştir. bazı kaynaklara göre, hitler yakov'u esir düşen yeğeni leo raubal ile takas etmek istemiş fakat bu teklifi kabul edilmemiştir.

yakov'un ne zaman öldüğü net değildir. resmi alman kayıtlarında yakov'un sachsenhausen toplama kampında elektrik tellerine takılarak öldüğü belirtilmiştir. bazıları öldürüldüğünü öne sürerken, bazıları da yakov'un kampta intihar ettiğini ileri sürmüştür. artık gizliliği kaldırılmış dosyalarda ise, cugaşvili'nin emirlere itaat etmeyi reddettiği için bir nöbetçi tarafından vurulduğu söylenmektedir. cugaşvili kamp etrafında yürürken, vurulmakla tehdit edilerek kampa geri dönmesi emredilmiştir. cugaşvili bunu reddederek "vur!" diye bağırmış, nöbetçi de onu kafasından vurmuştur. her iki şekilde de stalin bunu daha onurlu bir ölüm şekli olarak görmüş ve oğluna karşı tutumu biraz yumuşamıştır.

kaynakça 

1907 doğumlular
1943 yılında ölenler
gürcü askerler
sovyet askerler
sovyet savaş esirleri
devlet başkanlarının çocukları