Wernher von Braun

wernher magnus maximilian von braun (23 mart 1912, wyrzysk, posén – 16 haziran 1977, alexandria, abd), ii. dünya savaşı sırasında nazi almanyası için ve savaş sonrasında abd için çalışmış olan, roket teknolojisinin gelişmesine önemli katkılar vermiş alman-amerikan bilim insanı. ii. dünya savaşı sırasında ss içinde yer almış olmasına ve savaşın ardından uygulanan nazilerden arındırma siyasetine rağmen resmî takibata uğramamıştır.

gençliği 
1932'den itibaren silahlı kuvvetler silahlar dairesi'nde memur (kummersdorf deneme merkezi) olarak çalıştı. ayrıca sıvı füzelerin geliştirilmesinde çalıştı. 1934'te dr. mühendis, 1937'de peenemünde deneme tesislerinde füze geliştirme teknik yöneticisi olarak çalıştı. nazi partisi'ne girdi.

ii. dünya savaşı'nda 
von braun, ii. dünya savaşı'nda alman roket sanayiinin başındaydı. 1940'ta ss-sturmbannführer rütbesi aldı. 1943'ten itibaren a4 füzelerinin (i̇ntikam silahı 2) üretim yerlerinin dora-mittelbau toplama kampına aktarılmasında görev yaptı.

savaş bittikten sonra bavyera'ya kaçtı. sovyet ordusu 1945 baharında peenemünde'ye yaklaşık 160 km (99 mil) uzaklıkta idi ve nasıl ve kime teslim olmaya karar verme aşamasında, sovyetlerin savaş esirlerine kötü davrandığı iddiasını öğrenen ve korkan von braun ve ekibi amerikalılara teslim olmaya karar verdi. ss tarafından kendi belgelerinin yok edilmesi korkusuyla, harz dağında terk edilmiş bir maden kuyusu içinde gizli planları olan belgerini sakladı.

1945'in mart ayında, resmi bir gezi sırasında von braun'un şoförü direksiyon başında uyuması yüzünden geçirdikleri trafik kazasında sonra sol kolunda ve omuzunda kırıklar meydana geldi.

teslim oluşu
nisan ayında, müttefik kuvvetler almanya'nın derinliklerine ilerledikçe binbaşı kammler isimli bir subay, bilim ekibinin düşmanın eline geçmemesi için ss tarafından korunan, bavyera alpleri'nde, oberammergau'daki kasabaya trenle taşınmasını emretti. ancak, von braun, abd bombardıman uçaklarına kolay hedef olacaklarını söyleyerek, bilim insanı grubununun yakın köylerin içine dağılmasını emretmesi için ss binbaşısı kummer'i ikna etmeyi başardı.

2 mayıs 1945 tarihinde, abd 44. piyade tümenine ait bir amerikan birliğine yaklaşan von braun'un kardeşi ve arkadaşı roket mühendisi magnus von braun, bisiklet üzerindeki bir askere yaklaştı ve kırık i̇ngilizcesi ile seslenerek: "benim adım magnus von braun. kardeşim v-2'yi icat etti. biz teslim olmak istiyoruz..." dedi. teslimden sonra von braun basına bir konuşma yaptı.

bilim insanı grubu daha sonra nordhausen'a aktarıldı ve ertesi gün güneybatı witzenhausen'de, amerikan bölgesinde küçük bir kasabadan tahliye edildi. von braun kransberg kalesi'nde sorgulama merkezinde, üçüncü reich ekonomisinin elit, bilim ve teknoloji abd ve i̇ngiliz istihbarat yetkilileri tarafından sorguya alındı.

wernher von braun, amerikalıların gizli paperclip harekâtı ile yüksek rütbeli çalışma arkadaşları ile birlikte kaçırılarak amerika birleşik devletleri'ne götürüldü.

nasa kariyeri
20 haziran 1945'te abd dışişleri bakanı amerika'ya von braun ve onun uzman ekibinin transferini onayladı ancak bu 1 ekim 1945 yılına kadar kamuoyuna açıklanmadı. i̇lk yedi teknisyen 20 eylül 1945 tarihinde delaware'de, new castle army air field'a, wilmington'ın hemen güneyinde, amerika birleşik devletleri'ne geldiler. daha sonra wernher von braun boston'a uçtu. tüm ss geçmişi silindi ve 1955 yılında amerikan vatandaşlığına geçirildi. abd'de silah geliştirme çalışmalarına katıldı. 1960'ta, teksas'ta, huntsville'deki george c. marshall space flight center'in müdürü oldu. abd kıtalararası balistik füze programında ve uzay yarışı başladıktan sonra amerikan uzay programında çalıştı. ay'a insan gönderilmesini sağlayan apollo projesinin roketi saturn v, kendisi tarafından tasarlandı. 1970'te nasa planlama bölümü başkanı oldu.

nasa sonrası kariyeri
wernher von braun, nasa'dan ayrıldıktan sonra, 1 temmuz 1972 tarihinde havacılık şirketi, maryland, germantown'daki fairchild sanayi mühendislik ve geliştirme'nin başkan yardımcısı oldu.

1973 yılında, geçirdiği rutin sağlık kontrolünde, sonraki yıllarda cerrahi ile kontrol edilemeyen böbrek kanseri saptandı. von braun, insanlı uzay uçuşu ve roketler ile ilgi yeni nesil yetiştirmek için, kolej ve üniversitelerde konuşmalara davet edildi ve mümkün olduğu ölçüde kendi çalışmalarını sürdürdü.

von braun, kurulmasına yardımcı olarak, ulusal uzay enstitüsü, günümüzde ulusal uzay derneği öncüsü olarak 1975 yılında bu kurumun  ilk başkanı oldu. 1976 yılında, lutz kayser, otrag ceo'sunun bilimsel danışmanı oldu ve daimler-benz'in yönetim kurulu üyeliğine getirildi. ancak, kötüleşen sağlığı nedeniyle 31 aralık 1976 tarihinde fairchild'den emekliliğe zorlandı.

ölümü
wernher von braun, 16 haziran 1977 tarihinde, 65 yaşındayken, virginia'da pankreas kanserinden öldü. alexandria'da, virginia ivy hill mezarlığı'na gömüldü.

kaynakça
 hitler kitabı s.378, yazarlar: henrik eberle / matthias uhl (ed.)

ayrıca bakınız 
 uzay yarışı
 apollo
 sergey korolyov
 paperclip harekatı

1912 doğumlular
1977 yılında ölenler
20. yüzyıl alman bilim insanları
alman fizikçiler
ii. dünya savaşı'nda almanlar
20. yüzyıl amerikalı bilim insanları
amerikalı fizikçiler
amerika birleşik devletleri vatandaşlığına kabul edilenler
berlin humboldt üniversitesinde öğrenim görenler
berlin teknik üniversitesinde öğrenim görenler
eth zürih'te öğrenim görenler
nasa kişileri
uzay mühendisleri
havacılar
heeresversuchsanstalt peenemünde
paperclip harekâtı
virginia'da kanserden ölenler
pankreas kanserinden ölenler
amerika birleşik devletleri'ndeki alman göçmenler
20. yüzyıl amerikalı mimarları
20. yüzyıl amerikalı mühendisleri
20. yüzyıl amerikalı fizikçileri
20. yüzyıl amerikalı yazarları
20. yüzyıl alman mimarları
20. yüzyıl alman fizikçileri
amerikalı havacılık ve uzay mühendisleri
amerikalı teknoloji yazarları
apollo projesi
alman havacılık mühendisleri
ulusal bilim madalyası sahipleri
nazi partisi üyeleri
uzay aktivistleri