20 Mayıs



olaylar 
 325 - roma i̇mparatoru ii. konstantin, ilk ekümenik konsil'in i̇znik'te düzenlenmesini sağladı.
 1481 - ii. beyazıt, osmanlı padişahı oldu.
 1622 - osmanlı i̇mparatorluğu'nda isyancılar, ordu ve yönetimde yenilik taraftarı olan padişah ii. osman'ı tahttan indirip öldürdü. öldürülen ilk padişah olan genç osman'ın yerine, i. mustafa ikinci kez tahta çıkarıldı.
 1861 - amerikan i̇ç savaşı: kentucky eyaleti iç savaşta tarafsız olduğunu ilan etti. bu tarafsızlığı 3 eylül'de güney orduları eyalete girince sona erecektir ve kentucky, kuzey'e katılacaktır.
 1873 - abd'de levi strauss ve jacob davis, bakır perçinlerin kullanıldığı ilk blue jean'in patentini aldılar.
 1878 - ii. abdülhamit'i devirmek ve çırağan sarayı'nda tutulan v. murat'ı tahta çıkarmak amacıyla, çırağan baskını'nı düzenleyen gazeteci ali suavi öldürüldü.
 1883 - endonezya'daki krakatoa yanardağı faaliyete geçti. volkanın son ve en büyük püskürmesi 26 ağustos'ta gerçekleşecektir.
 1891 - sinema tarihi: thomas edison'un "kinetoscope" adlı film gösterme cihazının bir prototipinin tanıtımı yapıldı.
 1896 - paris operası'nın (palais garnier) 6 ton ağırlığındaki avizesi, seyirci kalabalığının üzerinde düştü ve bir kişi öldü. yazar gaston leroux, gotik romanı operadaki hayaleti 1909 yılında bu olaydan esinlenerek yazdı.
 1902 - küba, abd'den bağımsızlığını kazandı, tomás estrada palma ülkenin ilk başkanı oldu.
 1919 - i̇ngiliz muhipleri cemiyeti kuruldu.
 1920 - i̇lk hemşire okulu, amiral bristol hemşire mektebi hizmete girdi.
 1928 - türkiye'de uluslararası rakamlar kabul edildi.
 1928 - afganistan kralı emanullah han ve kraliçe süreyya türkiye'ye geldi. bu ziyaret, bir hükümdarın ilk resmî türkiye ziyaretiydi ve benzeri görülmeyen törenlerle karşılama yapıldı.
 1932 - amelia earhart, atlantik okyanusu'nu uçakla tek başına ve hiç durmadan geçeceği yolculuğuna newfoundland'dan başladı. ertesi gün i̇rlanda'ya iniş yaptığında bunu başaran ilk kadın pilot unvanını almış oldu.
 1932 - avusturya şansölyeliği'ne hristiyan sosyalist lider engelbert dollfuß seçildi.
 1933 - türk hava yolları kuruldu.
 1939 - hatay meclisi, türk ordusunun hatay'a girdiği 5 temmuz'u kurtuluş ve meclis'in açıldığı 2 eylül'ü kurtuluş bayramı olarak kabul etti.
 1941 - ii. dünya savaşı: alman paraşütçüleri girit adasını işgal etti.
 1946 - türkiye, unesco antlaşması'nı onayladı.
 1953 - amerikalı jacqueline cochran, north american f-86 sabre ile uçarak dünyada süpersonik hızla uçan ilk kadın oldu.
 1955 - karadeniz teknik üniversitesi, 6594 sayılı kanunla trabzon'da kuruldu. ktü, türkiye'nin i̇stanbul ve ankara illeri dışında kurulan ilk üniversitesidir.
 1956 - abd, uçaktan atılarak yapılan ilk hidrojen bombası denemesini, pasifik okyanusu'nda bulunan bikini atolü'ünde yaptı.
 1963 - 20 mayıs 1963 ayaklanması: bazı ordu birlikleri, ankara'da talat aydemir'in yönetiminde yeniden ayaklandı. olayların ardından üç büyük ilde sıkıyönetim ilan edildi.
 1971 - anayasa mahkemesi, millî nizam partisi'nin kapatılmasına karar verdi.
 1971 - kısa adı tüsi̇ad olan türk sanayicileri ve i̇ş adamları derneği kuruldu.
 1980 - québec'te yapılan halk oylamasında halkın %60'ı, eyaletin kanada'dan ayrılması ve bağımsız kalması yönünde meclis'e verilen teklifi reddetti.
 1983 - aids'e yol açan hiv virüsünün keşfedilmesiyle ilgili ilk makaleler, science dergisinde luc montagnier ve robert gallo tarafından ayrı ayrı yayımlandı.
 1983 - anavatan partisi (anap), turgut özal başkanlığında kuruldu.
 1989 - aleksandr zuyev, soğuk savaş'tan kaçmak için bakü hava savunma ordusu'na ait mikoyan mig-29 uçağını ile sınır ihlali yaparak, sovyetler birliği'nden kaçıp trabzon havalimanı'na iniş yaptı. türkiye hükûmeti uçağı sovyetlere geri versede, aleksandr zuyev abd'ye kaçmayı başardı.
 1990 - romanya'da, ion iliescu cumhurbaşkanı seçildi.
 2003 - yazar orhan pamuk, “benim adım kırmızı” adlı romanıyla dünyanın en büyük edebiyat ödüllerinden biri olan uluslararası impac dublin edebiyat ödülü'ne layık görüldü.

 doğumlar 
 1315 - bonne de bohemia, normandiya düşesi (ö. 1349)
 1470 - pietro bembo, i̇talyan kardinal ve şair(ö. 1547)
 1664 - andreas schlüter, alman mimar ve heykeltıraş (ö. 1714)
 1743 - françois-dominique toussaint l'ouverture, haiti devriminde yer almış haitili devrimci önder ve yönetici (ö. 1803)
 1759 - william thornton, amerikalı fizikçi, mucit, ressam ve mimar (ö. 1828)
 1765 - andreas miaoulis, yunan amiral ve politikacıydı (ö. 1835)
 1799 - honore de balzac, fransız romancı (ö. 1850)
 1806 - john stuart mill, i̇ngiliz düşünür, filozof ve politik ekonomist (ö. 1873)
 1822 - frédéric passy, fransız ekonomist ve nobel barış ödülü sahibi (ö. 1912)
 1838 - jules méline, 1896'dan 1898'e kadar başbakanlık yapan bir fransız devlet adamıydı (ö. 1925)
 1851 - emile berliner, alman asıllı amerikalı mucit (ö. 1929)
 1856 - henri-edmond cross, fransız ressam (ö. 1910)
 1860 - eduard buchner, alman kimyacı ve nobel kimya ödülü sahibi (ö. 1917)
 1882 - sigrid undset, norveçli romancı ve 1928 nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 1949)
 1883 - i. faysal, irak kralı (ö. 1933)
 1884 - leon schlesinger, amerikalı film yapımcısı (ö. 1949)
 1886 - ali sami yen, türk spor adamı (ö. 1951)
 1887 - sermet muhtar alus, türk gazeteci ve yazar (ö. 1952)
 1890 - catharine cox miles, zeka ve deha üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan amerikalı psikolog (ö. 1984)
 1894 - sri chandrasekharendra saraswathi, hint dini lider ve aziz (ö. 1994)
 1899 - aleksandr deyneka, rus modernist ressam (ö. 1969)
 1901 - max euwe, hollandalı dünya satranç şampiyonu (ö. 1981)
 1908 - james stewart, amerikalı aktör (ö. 1997)
 1913 - mualla gökçay, türk ses sanatçısı ve klasik türk müziği yorumcusu (ö. 1991)
 1913 - bill hewlett, amerikalı mühendis, hewlett-packard şirketinin kurucu ortağı (ö. 2001)
 1915 - moşe dayan, i̇srailli general ve siyasetçi (ö. 1981)
 1916 - aleksey maresyev, sovyet as pilot, sovyetler birliği kahramanı (ö. 2001)
 1917 - tony cliff, yahudi asıllı sosyalist aktivist (ö. 2000)
 1918 - edward b. lewis, amerikalı genetikçi (ö. 2004)
 1921 - wolfgang borchert, alman yazar (ö. 1947)
 1924 - cavid erginsoy, türk fizikçi ve bilim insanı (ö. 1967)
 1927 - david hedison, amerikalı oyuncu (ö. 2019)
 1929 - james douglas, amerikalı sinema oyuncusu (ö. 2016)
 1933 - constance towers, amerikalı oyuncu ve şarkıcı
 1935 - josé mujica, uruguaylı siyasetçi ve 40. uruguay devlet başkanı 
 1936 - anthony zerbe, amerikalı oyuncu 
 1938 - sabih kanadoğlu, türk hukukçu (ö. 2023)
 1940 - rasim özdenören, türk öykü ve deneme yazarı (ö. 2022)
 1940 - stan mikita, slovak-kanadalı buz hokeyi oyuncusu (ö. 2018)
 1941 - goh chok tong, singapurlu siyasetçi ve eski singapur başbakanı
 1943 - albano carrisi, i̇talyan şarkıcı, söz yazarı ve oyuncu
 1944 - dietrich mateschitz, avusturyalı milyarder iş insanı (ö. 2022)
 1944 - joe cocker, i̇ngiliz rock ve blues sanatçısı (ö. 2014)
 1945 - anton zeilinger, avusturyalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi
 1945 - i̇nci gürbüzatik, türk yazar ve yapımcı
 1946 - cher, amerikalı şarkıcı
 1948- jaakko laakso, fin siyasetçi
 1951 - christie blatchford, kanadalı gazeteci ve köşe yazarı (ö. 2020)
 1951 - thomas akers, amerikalı astronot
 1952 - roger milla, kamerunlu futbolcu 
 1955 - zbigniew preisner, polonyalı besteci
 1956 - douglas preston, amerikalı yazar
 1956 - ingvar ambjørnsen, norveçli yazar
 1956 - gerry peyton, i̇rlandalı futbolcu ve teknik direktör 
 1957 - yoşihiko noda, japon siyasetçi 
 1960 - tony goldwyn, amerikalı oyuncu ve yönetmen 
 1961 - tilbe saran, türk tiyatro ve sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı
 1966 - mirkelam, türk şarkıcı
 1966 - ahmet ak, türk güreşçi
 1968 - timothy olyphant, amerikalı oyuncu 
 1969 - road dogg, amerikalı profesyonel güreşçi 
 1970 - sabahat aslan, türk halk müziği sanatçısı
 1971 - šárka kašpárková, çek atletizm sporcusu
 1972 - busta rhymes, amerikalı rapçi 
 1972 - erkan aydoğan oflu, türk oyuncu (ö. 2011)
 1977 - leo franco, arjantinli futbolcu 
 1977 - matt czuchry, amerikalı oyuncu
 1979 - aysun kayacı, türk model ve oyuncu
 1979 - andrew scheer, kanadalı siyasetçi
 1979 - yoshinari takagi, japon futbolcu
 1980 - juliana pasha, arnavut şarkıcı
 1981 - iker casillas, i̇spanyol futbolcu
 1981 - silvino joão de carvalho, brezilyalı futbolcu
 1981 - omar anguiano, amerikalı oyuncu
 1981 - rachel platten, amerikalı şarkıcı ve söz yazarı 
 1981 - klæmint matras, faroeli eski millî futbolcu
 1982 - ásmundur sveinsson, i̇zlandalı heykeltıraş
 1982 - petr čech, çek futbolcu
 1982 - wes hoolahan, i̇rlandalı futbolcu
 1982 - natalya podolskaya, beyaz rus şarkıcı
 1983 - óscar cardozo, paraguaylı futbolcu
 1983 - mehdi taouil, faslı eski futbolcu
 1984 - kim dong-hyun, eski güney koreli futbolcu
 1984 - dilara kazımova, azerbaycanlı şarkıcı ve oyuncu
 1984 - ricardo lobo, brezilyalı futbolcu
 1984 - naturi naughton, amerikalı oyuncu ve şarkıcı-söz yazarı
 1985 - raúl enríquez, meksikalı futbolcu
 1985 - christ froome, i̇ngiliz yol bisikleti yarışçısı
 1986 - ahmed samir ferec, mısırlı millî futbolcu
 1986 - stéphane mbia, kamerunlu futbolcu
 1987 - desirée van den berg, hollandalı manken
 1987 - marcelo guedes, brezilyalı futbolcu
 1987 - mike havenaar, japon millî futbolcu
 1987 - luboš kalouda, çek eski futbolcu
 1988 - magno cruz, brezilyalı futbolcu
 1988 - kim lamarre, kanadalı serbest stil kayakçı
 1988 - lana obad, hırvat manken
 1989 - aldo corzo, perulu millî futbolcu
 1989 - ahmed es-salih, suriyeli millî futbolcu
 1990 - alex, brezilyalı futbolcu
 1990 - rafael cabral, brezilyalı futbolcu
 1990 - anderson carvalho, brezilyalı futbolcu
 1990 - miloš kosanović, sırp millî futbolcu
 1990 - bernardo vieira de souza, brezilyalı futbolcu
 1990 - lucas gomes da silva, brezilyalı eski futbolcu (ö. 2016)
 1990 - josh o'connor, i̇ngiliz oyuncu
 1990 - i̇zzet türkyılmaz, türk basketbolcu
 1991 - emre çolak, türk futbolcu
 1991 - vitor hugo, brezilyalı futbolcu
 1991 - mehmet taş, türk futbolcu
 1992 - damir džumhur, bosnalı profesyonel tenis oyuncusu
 1992 - jack gleeson, i̇rlandalı televizyon ve sinema oyuncusu
 1992 - daniel haber, kanadalı futbolcu
 1992 - enes kanter, türk basketbolcu
 1992 - gerónimo rulli, arjantinli futbolcu
 1993 - sunny dhinsa, kanadalı profesyonel güreşçi ve eski amatör güreşçi
 1993 - juanmi, i̇spanyol millî futbolcu
 1993 - václav kadlec, çek futbolcu
 1993 - caroline zhang, amerikalı buz patenci 
 1994 - alex høgh andersen, danimarkalı aktör
 1994 - okan deniz, türk futbolcu
 1994 - piotr zieliński, polonyalı millî futbolcu
 1995 - damien inglis, fransız profesyonel basketbolcu
 1996 - michael brown, amerikalı genç (ö. 2014)
 1997 - marlon, brezilyalı futbolcu

 ölümler 
 794 - æthelberht, doğu anglia kralı ve hristiyanlar için bir aziz (d. ?)
 1277 - xxi. i̇oannes, lizbon doğumlu portekizli papa (d. 1215)
 1506 - kristof kolomb, cenovalı denizci ve kâşif (d. 1451)
 1550 - ashikaga yoshiharu, ashikaga şogunluğunun 12. şogunu (d. 1511)
 1622 - ii. osman, osmanlı'nın 16. padişahı (d. 1604)
 1648 - iv. władysław waza, polonya kralı, rus çarı ve i̇sveç kralı (d. 1595)
 1793 - charles bonnet, cenevreli bir doğa bilimci ve felsefi yazar (d. 1720)
 1834 - marquis de lafayette, fransız aristokrat (amerikan bağımsızlık savaşı'nda i̇ngiliz sömürgeciliğine karşı amerikalıların yanında savaşan) (d. 1757)
 1878 - ali suavi "sarıklı i̇htilalci", türk gazeteci ve yazar (d. 1839)
 1880 - károly alexy, macar heykeltıraş (d. 1823)
 1835 - ii. hüseyin bey, tunus beyi (d. 1784)
 1896 - clara schumann, alman piyanist ve besteci (d. 1819)
 1909 - ernest hogan, amerikalı vodvil şovmeni, şarkıcı, besteci ve şarkı söz yazarı (d. 1860)
 1924 - bogd han, moğolistan hanı (d. 1869)
 1940 - verner von heidenstam, i̇sveçli şair ve yazar (d. 1859)
 1942 - hector guimard, fransız mimar (d. 1867)
 1947 - philipp lenard,''' nobel fizik ödülü almış alman fizikçi (d. 1862)
 1949 - damaskinos papandreou, 1941'den ölümüne kadar atina'nın başpiskoposu ve yunanistan başbakanı (d. 1891)
 1956 - max beerbohm, i̇ngiliz yazar, karikatürcü ve tiyatro eleştirmeni (d. 1872)
 1958 - varvara stepanova, rus ressam ve desinatör (d. 1894)
 1958 - frédéric françois-marsal, fransız siyasetçi (d. 1874)
 1970 - hermann nunberg, polonyalı psikiyarist (d. 1884)
 1974 - jean daniélou, kardinal ilan edilen fransız cizvit patrolog (d. 1905)
 1975 - barbara hepworth, i̇ngiliz heykeltıraş ve sanatçı (d. 1903)
 1989 - john hicks, i̇ngiliz iktisatçı (d. 1904)
 1996 - john pertwee, i̇ngiliz oyuncu (d. 1919)
 2000 - malik sealy, amerikalı basketbolcu (d. 1970)
 2002 - stephen jay gould, amerikalı paleontolog (d. 1941)
 2005 - paul ricoeur, fransız filozof (d. 1913)
 2009 - lucy gordon, i̇ngiliz manken ve oyuncu (d. 1980)
 2009 - oleg yankovski, rus oyuncu (d. 1944)
 2011 - randy savage, amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1952)
 2012 - robin gibb, birleşik krallık doğumlu şarkıcı ve söz yazarı (d. 1949)
 2012 - eugene polley, amerikalı bilim insanı ve mucit (d. 1915)
 2013 - ray manzarek, amerikalı müzisyen (d. 1939)
 2013 - zach sobiech, amerikalı pop şarkıcısı (d. 1995)
 2014 - barbara murray, i̇ngiliz oyuncu (d. 1929)
 2015 - mary ellen trainor, amerikalı oyuncu (d. 1952)
 2017 - recep adanır, baba recep'' lakaplı türk futbolcu (d. 1929)
 2017 - albert bouvet, eski fransız profesyonel bisiklet yarışçısı (d. 1930)
 2017 - emile degelin, belçikalı film yönetmeni ve romancı (d. 1926)
 2017 - victor găureanu, rumen eskrimci (d. 1967)
 2017 - syed abdullah khalid, bangladeşli heykeltıraş (d. 1942)
 2017 - nataliya şahovskaya, sovyet rus kadın çellist (d. 1935)
 2017 - aleksandr volkov, rusya federasyonu'na bağlı udmurtya cumhurbaşkanı (d. 1951)
 2018 - jaroslav brabec, çek atlet (d. 1949)
 2018 - billy cannon, eski amerikan futbolcusu (d. 1937)
 2018 - patricia morison, amerikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1915)
 2019 - nanni balestrini, i̇talyan deneysel şair, yazar ve görsel sanatlar sanatçısı (d. 1935)
 2019 - sandy d'alemberte, amerikalı hukukçu, akademisyen, siyasetçi ve eğitimci (d. 1933)
 2019 - andrew hall, i̇ngiliz oyuncu ve tiyatro yönetmeni (d. 1954)
 2019 - niki lauda, avustralyalı formula 1 pilotu (d. 1949)
 2020 - syed fazal agha, pakistanlı siyasetçi (d. 1946)
 2020 - denis farkasfalvy, macar-amerikan katolik rahibi, sistersiyen keşişi, ilahiyatçı, yazar ve çevirmen (d. 1936) 
 2020 - shaheen raza, pakistanlı politikacı (d. 1954)
 2020 - gianfranco terenzi, san marino'nun naibi (d. 1941)
 2021 - sándor puhl, macar eski futbol hakemi (d. 1955)
 2023 - nuri sesigüzel, türk ses sanatçısı ve sinema oyuncusu (d. 1937)

tatiller ve özel günler 
 dünya arı günü

kaynakça

0520
20