Stroop etkisi

sözcük anlamı ve o sözcüğün yazı tipi rengi uyumluysa, yazılan sözcüğün yazı tipi rengini adlandırmak daha kolay ve hızlı bir iştir. her ikisi de kırmızı renkte yazılırsa, 'yeşil' kelimesine yanıt olarak "kirmizi" yanıtı vermek, 'fare' kelimesine yanıt olarak "kirmizi" yanıtını vermekten daha uzun sürer.  psikolojide, stroop etkisi, uyaranlardaki uyumsuzluk nedeniyle bir görevin reaksiyon süresinde gecikmenin meydana geldiği bilişsel etkileşimin bir göstergesidir.

stroop etkisi, klinik uygulama ve araştırmalarda yaygın olarak kullanılan psikolojik bir test (stroop testi) oluşturmak için kullanılmıştır.

bu efekt, bir rengin adı (örn., "mavi", "yeşil" veya "kırmızı") ile üzerine basılan renk arasında bir uyumsuzluk olduğunda ortaya çıkar. (yani, "kırmızı" kırmızı mürekkep yerine mavi mürekkeple basılmıştır). kelimenin rengini adlandırmanız istendiğinde cevap vermeniz daha uzun sürer ve mürekkebin rengi, rengin ismiyle eşleşmediğinde hata yapmanız daha olasıdır.

etki, adını etkiyi ilk olarak 1935'te i̇ngilizce olarak yayınlayan john ridley stroop'tan almıştır. fakat,,etki daha önce 1929 yılında almanya'da diğer yazarlar tarafından yayınlanmıştır   orijinal makale, deneysel psikoloji tarihinde en çok atıf yapılan makalelerden biri olmuştur ve literatürde 700'den fazla stroop etkisi ile ilgili makalenin ortaya çıkmasına yol açmıştır.

orijinal deney 
uyaran 1: mor kahverengi kırmızı mavi yeşil 
 uyaran 2 : kahverengi    
 uyaran 3:      
 orijinal stroop makalesinin her bir etkinliği için kullanılan üç uyaran ve renk örneği. 

etki, 1935 yılında deneysel psikoloji dergisi'nde "seri sözel reaksiyonlarda girişim çalışmaları" başlıklı üç farklı deney içeren bir makalede i̇ngilizce olarak yayınlananjohn ridley stroop'un adını almıştır. bununla birlikte, etki ilk olarak 1929 yılında erich rudolf jaensch tarafından almanya'da yayınlandı, . etkinin köklerini on dokuzuncu yüzyılda ames mckeen cattell ve wilhelm maximilian wundt'un eserlerine kadar takip edebilmek mümkündür.

stroop, deneylerinde üç farklı uyaran türünün yaratıldığı aynı testin birkaç varyasyonunu uyguladı: renklerin adları siyah mürekkeple görünür; renklerin adları, belirtilen renkten farklı bir mürekkeple yazılır; ve verilen renkleri kareleri görünür.

i̇lk deneyde kelimeler ve çatışma kelimeleri kullanıldı (ilk şekle bakınız). görev, katılımcıların kelimelerin yazılı renk adlarını mürekkebin renginden bağımsız olarak okumasını gerektiriyordu (örneğin, yazı tipinin rengi ne olursa olsun "mor" okuması gerekecekti). deney 2'de, uyaran çatışması sözcükleri ve renk yamaları kullanıldı ve katılımcıların, yazılı kelimeden bağımsız olarak ikinci tür uyaranla harflerin mürekkep rengini söylemeleri ve yamaların rengini adlandırmaları gerekiyordu. eğer "mor" kelimesi kırmızı yazı tipinde yazılmış olsaydı, "mor" yerine "kırmızı" demek zorunda kalacaklardı. kareler gösterildiğinde, katılımcılardan beklenen rengin adını söylemekti. stroop, üçüncü deneyde, katılımcılarını farklı uygulama aşamalarında birinci ve ikinci deneylerde kullanılan görev ve uyaranlarda öğrenme etkilerini test etti.

testi şimdi psikolojik değerlendirme için kullanan araştırmacıların aksine, stroop daha karmaşık türev puanlama prosedürlerinden ziyade sadece üç temel skor kullandı.  stroop, katılımcıların ikinci görevde renk okumasını tamamlamalarının deneme 2'deki karelerin renklerini adlandırmaktan çok daha uzun sürdüğünü belirtti. bu gecikme ilk deneyde ortaya çıkmamıştı. bu tür bir girişim, zihnin kelimenin semantik anlamını otomatik olarak belirlediği ("kırmızı" kelimesini okur ve "kırmızı" rengini düşünür) okuma otomasyonu ile açıklandı.

deneysel bulgular 
stroop paradigmalarındaki uyarılar 3 gruba ayrılabilir: nötr, uyumlu ve uyumsuz. nötr uyaranlar, yalnızca metnin (stroop deneyinin uyaranlarına 1 benzer şekilde) veya rengin (stroop deneyinin uyaranlarına 3 benzer şekilde) gösterildiği uyaranlardır.  uyumlu uyaranlar, mürekkep renginin ve sözcüğün aynı renge işaret ettiği uyarılardır (örneğin, pembe ile yazılmış "pembe" sözcüğü). uyumsuz uyaranlar, mürekkep rengi ve kelimenin farklı olduğu uyarıcılardır.   stroop deneylerinde tekrar tekrar üç deneysel bulgu bulunmuştur. i̇lk bulgu, nötr uyaranların mürekkep rengini adlandırmanın (örn. mürekkep rengi ve sözcüğü birbirine müdahale etmediğinde) tutarsız koşullardan daha hızlı olduğunu belirten anlamsal bozucu etkidir. genellikle mürekkep rengi ve kelime arasındaki anlam ilişkisi etkileşimin kökeninde olduğu kabul edildiğinden, anlamsal bozucu etki denir..  i̇kinci bulgu, anlamsal kolaylaştırma, uyumlu uyaranların mürekkebinin isimlendirilmesinin(örneğin, mürekkep rengi ve kelime eşleşmesi olduğunda) nötr uyaranların mevcut olduğundan (örneğin uyaran 3; sadece renkli bir kare gösterildiğinde) daha hızlı olduğunu açıklar. üçüncü bulgu; görev, mürekkep rengini adlandırmak yerine sözcüğü okumaktan ibaret olduğunda hem semantik bozucu etkinin hem de kolaylaşmanın ortadan kalkmasıdır. bazen stroop asenkronizasyonu olarak adlandırılır ve renkleri adlandırırken kelimelerin okunmasına kıyasla azaltılmış bir otomasyonla açıklanır.

bozucu etki teorisi çalışmasında, en yaygın kullanılan prosedür deneklerin uyumsuz kelimelerin ve kontrol yamalarının renklerinin adlandırılması üzerinde test edildiği stroop'un ikinci denemesine benzer olmuştur. stroop testteki ilk deney (siyahla yazılmış renkleri okumak vs. uyuşmayan renklerle yazılmış renkleri okumak) daha az tartışılmıştır. her iki durumda da bozucu etki skoru, iki kart türünün her birini okumak için gereken süreler arasındaki fark olarak ifade edilir.  uyarıcıları adlandırmak yerine, deneklerden ayrıca uyarıcıları kategorilere ayırmaları istenmiştir. uyarıcıların mürekkep renkleri veya kelimelerin yönü gibi farklı özellikleri de sistematik olarak değiştirildi. tüm bu değişikliklerin hiçbiri bozucu etkinin etkisini ortadan kaldırmaz.

nöroanatomi 

manyetik rezonans görüntüleme (mrg), fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fmrg) ve pozitron emisyon tomografisi (pet) dahil olmak üzere beyin görüntüleme teknikleri, beyinde stroop görevinin işlenmesinde iki ana alan olduğunu göstermiştir. bunlar ön singulat korteks ve dorsolateral prefrontal kortekstir.  daha spesifik olarak, her ikisi de çatışmaları çözerken ve hataları yakalarken aktive olurken, dorsolateral prefrontal korteks hafızaya ve diğer yönetici işlevlere yardımcı olurken, ön singulat korteks uygun bir yanıt seçmek ve dikkat kaynaklarını ayırmak için kullanılır.

arka dorsolateral prefrontal korteks, beynin mevcut hedefe ulaşması için uygun kuralları oluşturur. stroop etkisi için bu, beynin renk algısına dahil olan alanlarını aktive etmeyi içerir, ancak kelime kodlamaya dahil olanları değil.  önyargılara ve alakasız bilgilere karşı koyar, örneğin kelimenin anlamsal algısının basıldığı renkten daha çarpıcı olduğu gerçeği. ardından, orta dorsolateral prefrontal korteks hedefi gerçekleştirecek temsili seçer. i̇lgili bilgiler görevdeki alakasız bilgilerden ayrılmalıdır; böylece odak kelimeye değil mürekkep rengine yerleştirilir.   ayrıca, araştırmalar, bir stroop görevi sırasında sol dorsolateral prefrontal korteks aktivasyonunun, bireyin çatışmanın kendisi hakkında değil, yaklaşan çalışmanın çelişen doğası ile ilgili beklentisiyle ilişkili olduğunu ileri sürmüştür. tersine, sağ dorsolateral prefrontal korteks, dikkat çatışmasını azaltmayı amaçlar ve çatışma sona erdikten sonra aktif hale gelir. 

ayrıca arka dorsal anterior singulat korteks, hangi kararın verildiğinden sorumludur (yani yanlış yanıtı [yazılı kelime] mi yoksa doğru yanıtı [mürekkep rengi] mi söyleyeceğiniz). cevabı takiben, ön dorsal anterior singulat korteks yanıt değerlendirmesine dahil edilir - cevabın doğru mu yanlış mı olduğuna karar verir. bir hata olasılığı daha yüksek olduğunda bu bölgedeki aktivite artar.

teoriler 

stroop etkisini açıklamak için kullanılan birkaç teori vardır ve bunlar genellikle 'yarış modelleri' olarak bilinir. bu,  hem gerekli hem gereksiz bilgilerin aslında paralel bir şekilde işlenmesi, ama yanıt seçimi esnasında tek bir merkezi işlemciye girmek için ''yarışmaları'' görüşüne dayanmaktadır. onlar;

i̇şleme hızı 
bu teori, beynin kelimeleri renkleri tanıdığından daha hızlı okuduğu için beynin kelimenin rengini tanıma yeteneğinde bir gecikme olduğunu düşündürmektedir. bu, kelime işlemenin renk işlemeden önemli ölçüde daha hızlı olduğu fikrine dayanmaktadır. kelimeler ve renklerle ilgili bir çatışmanın olduğu bir durumda (örneğin, stroop testi), görev rengi bildirmekse, sözcük bilgisi, işleme karışıklığı sunan renk bilgisinden önce karar verme aşamasına gelir. tersine, görev kelimeyi bildirmekse, renk bilgisi sözcük bilgisine göre geciktiği için çelişkili bilgilerden önce bir karar verilebilir.

seçici dikkat 
seçici dikkat teorisine göre rengi tanımak, kelimeyi okumanın tersine daha dikkat gerektirir. beynin bir rengi tanımak için bir kelimeyi kodlamaktan daha fazla dikkat etmesi gerekir, bu yüzden biraz daha uzun sürer.  verilen cevaplar stroop testte not edilen bozucu etkiye fazlasıyla katkıda bulunuyor.bu, tepkilere dikkat payı verilmesinin veya uygun tepkiler olmayan dikkat dağıtıcıların daha fazla engellemesinin bir sonucu olabilir.

otomatisite 
bu teori, stroop etkisinin en yaygın teorisidir.      renkleri tanımanın "otomatik bir süreç" olmadığı için yanıt vermekten çekiniyor; oysa beyin alışılmış okuma sonucu kelimelerin anlamlarını otomatik olarak anlar. bu fikir, otomatik okumanın kontrollü bir dikkat gerektirmediği fikrine dayanmaktadır, ancak yine de renkli bilgi işleme için erişilebilir olan dikkat miktarını azaltmak için yeterince dikkatli kaynak kullanmaktadır.  stirling (1979), yanıt otomatikliği kavramını tanıttı. yanıtları renkli kelimelerden renkli kelimelerin bir parçası olmayan harflere değiştirmenin stroop girişimini azaltırken tepki süresini artırdığını gösterdi.

bu teori stroop etkisinin en yaygın teorisidir.[failed verification]  teori, renkleri tanımanın "otomatik bir süreç" olmadığı için yanıt vermekte tereddüt olduğunu; oysa beynin, alışılmış okuma sonucunda kelimelerin anlamlarını otomatik olarak anladığını savunur. bu fikir, otomatik okumanın kontrollü bir dikkat gerektirmediği, ancak yine de renk bilgisi işleme için erişilebilir olan dikkat miktarını azaltmak için yeterince dikkat ile ilişkili kaynak kullandığı öncülüne dayanmaktadır. stirling (1979), yanıt otomatisitesi kavramını tanıttı ve yanıtları renkli kelimelerden, renkli kelimelerin bir parçası olmayan harflere değiştirmenin stroop girişimini azaltırken reaksiyon süresini artırdığını gösterdi.

paralel dağıtımlı işleme 
bu teori, beyin bilgiyi analiz ederken, farklı görevler için farklı ve spesifik yolların geliştirildiğini göstermektedir.  okuma gibi bazı yollar, diğerlerinden daha güçlüdür, bu nedenle, önemli olan yolun hızı değil, yolun gücüdür. buna ek olarak, otomatisite, her bir yolun gücünün bir fonksiyonudur, bu nedenle, stroop efektinde iki yol aynı anda etkinleştirildiğinde, daha güçlü (kelime okuma) yol ile daha zayıf (renk adlandırma) yol arasında çatışma meydana gelir, daha spesifik olarak, yanıta giden yol daha zayıf olan yoldur.

bilişsel gelişim 
neo-piaget bilişsel gelişim kuramlarında, stroop görevinin çeşitli varyasyonları, işleme hızı ve yürütücü işlevler ile çalışma belleği ve çeşitli alanlardaki bilişsel gelişim arasındaki ilişkileri incelemek için kullanılmıştır. bu araştırma, stroop görevlerine tepki süresinin erken çocukluktan erken yetişkinliğe kadar sistematik olarak azaldığını göstermektedir. bu değişiklikler, işlem hızının yaşla birlikte arttığını ve bilişsel kontrolün giderek daha verimli hale geldiğini göstermektedir dahası, bu araştırma yaşla birlikte bu süreçlerdeki değişikliklerin çalışma belleğindeki gelişme ve bunun çeşitli yönleriyle çok yakından ilişkili olduğunu kuvvetle önermektedir. stroop işi aynı zamanda davranışı kontrol etme yeteneğini de gösterir. kelimeden ziyade mürekkebin rengini belirtmesi istenirse, katılımcı kelimeyi okumak için ilk ve daha güçlü uyaranların üstesinden gelmelidir. bu inhibisyonlar beynin davranışı düzenleme yeteneğini gösterir.

kullanımlar 
stroop etkisi psikolojide yaygın olarak kullanılmaktadır. en önemli kullanımlar arasında, bir kişinin seçici dikkat kapasitesinin ve becerilerinin ve işlem hızı yeteneğinin ölçülmesine olanak sağlayan stroop etkisine dayalı onaylanmış psikolojik testlerin oluşturulması vardır. bu ayrıca, bir kişinin yönetici işleme yeteneklerini incelemek için diğer nöropsikolojik değerlendirmelerle birlikte kullanılır ve farklı psikiyatrik ve nörolojik bozuklukların tanı ve karakterizasyonuna yardımcı olabilir.

araştırmacılar ayrıca planlama, karar verme ve gerçek dünya müdahalesini yönetme (ör. mesajlaşma ve sürme) görevlerinde yer alan beyin bölgelerini araştırmak için beyin görüntüleme çalışmaları sırasında stroop etkisini kullanırlar.

stroop testi 
  stroop etkisi, bir kişinin psikolojik kapasitelerini araştırmak için kullanılmıştır; yirminci yüzyıldaki keşfinden bu yana popüler bir nöropsikolojik test haline geldi.

alt görev sayısı, uyaran türü ve sayısı, görev için süreler ya da puanlama prosedürü açısından farklılık gösteren, klinik ortamlarda yaygın olarak kullanılan farklı test varyantları vardır. tüm versiyonlarda en az iki alt görev sayısı vardır. i̇lk denemede, yazılı rengin ismi yazıldığı mürekkebin renginden farklıdır ve katılımcı yazılı kelimeyi söylemelidir. i̇kinci denemede ise, katılımcı mürekkebin rengini söylemelidir. bununla birlikte, bazı durumlarda "x" harflerinden oluşan gruplardan veya katılımcının mürekkebin rengini söylemesi gereken belirli bir renkte basılmış noktalardan oluşan uyaranlar eklenmiş dörde kadar farklı alt görev olabilir; veya okunması gereken siyah mürekkeple basılmış renklerin isimlerinden.  uyaran sayısı, kullanılan puanlama sistemi ile yakından ilişkili olarak yirmiden azdan 150’den çoğa kadar değişmektedir. bazı test varyantlarında skor, belirli bir zamanda bir alt görevde okunan öğelerin sayısı iken, diğerlerinde denemelerin her birini tamamlamak için geçen zamandır.   bazı versiyonlarda hata sayısı ve türetilmiş farklı noktalama işaretleri de dikkate alınır.

bu test, seçici dikkati, bilişsel esnekliği ve işlem hızını ölçüyor ve yürütücü işlevlerin değerlendirilmesinde bir araç olarak kullanılıyor. beyin hasarı, demanslar ve diğer nörodejeneratif hastalıklar, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu veya şizofreni, bağımlılık ve depresyon gibi çeşitli zihinsel bozukluklarda artan etkileşim etkisi bulunur. ergonomistler bile eğitsel mobilyalarının ergonomik özellikleri ile stroop testine dayanan bilişsel hataların sayısı arasında bir ilişki gösterebilirler. kol masa öğrenci sandalyesine karşı ayrılmış sandalye ve masa kullanıldığında hata yüzdesinin azaldığını buldular.

varyasyonlar 
stroop testi ayrıca diğer duyusal yöntemleri ve değişkenleri içermek,  ikidillilik etkisini çalışmak veya duyguların girişim üzerindeki etkilerini araştırmak için değiştirilmiştir.

eğri/çarpık kelimeler 
örneğin, çarpık kelimeler stroop etkisi orijinal stroop etkisine benzer aynı bulguları üretir. stroop görevi gibi, yazdırılan kelimenin rengi kelimenin mürekkep renginden farklıdır; ancak, kelimeler okunması daha zor olacak şekilde yazdırılır (tipik olarak kavisli şekilli). buradaki fikir, kelimelerin basılma şekli hem beynin tepkisini hem de işlem süresini yavaşlatır ve bu da görevi tamamlamayı zorlaştırır.

duygusal 
duygusal stroop etkisi, duygulara bilgi işlemleme yaklaşımı olarak hizmet eder. duygusal bir stroop görevinde, bireye "saat", "kapı" ve "ayakkabı" gibi daha nötr kelimelerle karıştırılmış "keder", "şiddet" ve "acı" gibi olumsuz duygusal kelimeler verilir.  tıpkı orijinal stroop görevinde olduğu gibi, kelimeler renklidir ve bireyin rengi adlandırması gerekir. araştırmalar, depresyonda olan bireylerin negatif bir kelimenin rengini nötr bir kelimenin renginden daha yavaş söyleme ihtimalinin daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. hem duygusal stroop hem de klasik stroop alakasız ya da dikkat dağıtıcı bilgileri bastırma ihtiyacını içerse de ikisi arasında farklılıklar vardır. duygusal stroop etkisi, bireyin duygusal alaka düzeyi ile kelime arasındaki çatışmayı vurgular; oysa klasik stroop etkisi uyumsuz renk ve kelime arasındaki çatışmayı inceler. duygusal stroop etkisi, psikolojide, örtük çağrışım testi yoluyla ırksal önyargı gibi örtük önyargıları test etmek için kullanılmıştır. bunun dikkate değer bir çalışması, olumsuz veya olumlu duyguları ırk resimleriyle ilişkilendiren bir test uygulayan ve ırk tercihini belirlemek için tepki süresini ölçen harvard üniversitesi'nden örtük projedir.

mekansal 
mekansal stroop etkisi, uyarıcı konumu ile uyarıcıdaki konum arasındaki bozucu etkiyi gösterir. uzamsal stroop görevinin bir sürümünde, yukarı veya aşağı işaret eden bir ok, merkezi bir noktanın üstünde veya altında rastgele görünür. okun yerini göz ardı ederken yönünü ayırt etmesi istenmesine rağmen, bireyler genellikle uyumlu uyarıcılara (yani, sabitleme işaretinin altında bulunan aşağı dönük bir ok) uyumsuz (yani yukarı sabitleme işaretinin altında bulunan işaret oku) olanlardan daha hızlı ve daha doğru cevaplar verirler. benzer bir etki olan simon etkisi de mekansal olmayan uyarıcıları kullanır.

sayısal 
sayısal stroop efekti, sayısal değerler ve fiziksel boyutlar arasındaki yakın ilişkiyi gösterir. rakamlar sayısal değerleri sembolize eder, ancak fiziksel boyutlara da sahiptir. bir rakam, sayısal değerinden bağımsız olarak büyük veya küçük (örneğin, 5’ e 5), olarak sunulabilir. uyumsuz denemelerde (örneğin, 3 5) rakamları karşılaştırmak, uyumlu denemelerde (örneğin, 5 3) rakamları karşılaştırmaktan daha yavaştır ve tepki süresindeki fark, sayısal stroop etkisi olarak adlandırılır. alakasız sayısal değerlerin fiziksel karşılaştırmalar üzerindeki etkisi (alakasız renk kelimelerinin renklere tepki verme üzerindeki etkisine benzer), sayısal değerlerin otomatik olarak işlendiğini gösterir (yani, görevle alakasız olsalar bile).

ters 
klasik stroop efektinin bir başka çeşidi de ters stroop etkisidir. i̇şaretleme görevi sırasında ortaya çıkar. ters stroop görevinde, kişilere, ortada uyumsuz renkli bir kelime olan -örneğin, yeşil renkte yazılmış "kırmızı"- siyah bir kare içeren ve köşelerde daha küçük renkli dört tane kare bulunan bir sayfa gösterilir. bir kare yeşil, bir kare kırmızı ve kalan iki kare diğer renkler olacaktır. çalışmalar, bireyden yazılı rengin (bu durumda kırmızı) renkli karesine işaret etmesi istenirse bir gecikme göstereceğini göstermektedir.  bu nedenle, uyumsuz renkli kelimeler uygun kareye işaret etmeye karşı önemli ölçüde bozucu etki gösterir. bununla birlikte, bazı araştırmalar, amaç kelimenin rengiyle eşleşmek olduğunda uyumsuz renk kelimelerinin çok az bozucu etkisi olduğunu göstermiştir.

popüler kültürde 
beyin çağı: günde dakikalar beyninizi eğitin! ryintta kawashima  tarafından nintendo ds taşınabilir video oyun sistemi için üretilen yazılım programı, oyun formuna çevrilmiş otomatik stroop test yönetici modülü içerir.

mythbusters, odadaki karşı cinsten çekici bir kişiye sahip olarak erkeklerin ve kadınların bilişsel olarak bozulup bozulmadığını görmek için stroop etkisi testini kullandı. "efsane" (hipotez) reddedildi.

bir nova bölümü, everest dağı dağcılarının yükseklik ile ilgili zihinsel esnekliklerindeki ince değişiklikleri göstermek için stroop etkisi’ni kullandı.

oldtv, stroop testine dayanan tarek ghandour tarafından oluşturulan ücretsiz bir bağımsız oyundur. ocak 2019'dan bu yana steam'de ortalama% 95 oranında çok olumlu eleştiriler aldı ve appstore'da 4,2 puan almıştır.

robin hobb'un fantezi üçlemesinde, kahramanı fitz chivalry akıl hocası tarafından gözlemci becerilerini geliştirmek için çeşitli teknikler kullanarak bir suikastçı olmak için eğitilir, bunlardan biri mümkün olan en kısa sürede hata yapmadan renkli kelimelerin bir listesini okuma görevidir.

kaynakça

dış bağlantılar 

 stroop efektinin psytoolkit üzerinden çevrimiçi gösterimi ile çevrimiçi ders

psikofizik
nöropsikolojik testler
algı
bilişsel testler