Türk Deniz Araştırmaları Vakfı

türk deniz araştırmaları vakfı, (tüdav) bir gurup bilim insanı, denizci ve doğasever tarafından türk deniz ve iç sularıyla ilgili bilimsel araştırma, yayın, eğitim, koruma alanları ve bilgi bankası gibi konular hakkında  çalışmak üzere  1997 yılında kurulmuş, ulusal ve uluslararası ölçekte faaliyet gösteren bir sivil toplum kuruluşudur.

başlıca çalışma alanları 
 türk deniz ve i̇ç suları
 türk boğazlar sistemi
 balıkçılık
 kirlilik
 i̇klim değişikliği
 biyoçeşitlilik
 deniz koruma alanları
 deniz ve kıyı ekolojisi
 yabancı türler
 hedef dışı avcılık
 balıkçılık biyolojisi ve popülasyon dinamiği
 oşinografi
 deniz memelileri
 denizel mikrobiyoloji
 biyoteknoloji ve genetik

ana hedefler

bilgi bankası oluşturma 
denizlerimizle ilgili yapılan çok kıymetli çalışmalar dağınık olduğundan, araştırmacıların, istediği bilgilere ulaşması da zordur. bu nedenle deniz bilimlerinin değişik disiplinlerine ilişkin bir veri tabanı oluşturulmaktadır. bu zaman alıcı ve zor bir görev olmasına karşın halen devam etmektedir.

araştırma 
biyolojik çeşitlilik başta gelmek üzere türk deniz araştırmaları vakfı, çeşitli araştırma projelerini gerek kendi kaynaklarıyla, gerekse kaynak temin edecek kişi ve kurumlarla ilişkiye geçerek desteklemektedir. bu kapsamda türk boğazları konusunda uzun dönemli bir proje yürütülmektedir. araştırmalardan elde edilen veriler dergimiz vasıtasıyla yayımlanmaktadır.

yayım 
araştırmalar bir yandan türkçe ve yabancı dilde bilim dünyasına sunulurken; öte yandan denizlerimizi tanıtmak ve sevdirmek amacıyla kamuoyuna rehber kitaplar da hazırlanmaktadır. vakfımızın kuruluşundan beri yayımladığı kitapların sayısı 60’ı geçmiş olup deniz bilimleri alanında öncü bir rol üstlenmektedir.

eğitim 
denizlerimizle ilgili her türlü bilginin geniş kitlelere ulaştırılmasına tüdav büyük bir önem vermektedir. belli dönemlerde seminer ve koruma önlemleri özellikle balıkçılara ve diğer toplum katmanlarına anlatılmaktadır. çocuklara yönelik boyama ve türlerin korunmasıyla ilgili kitaplar birçok ilköğretim okulunda dağıtılmaktadır.

özel koruma alanları 
hem araştırma ve uygulamaların yapılabileceği, hem de kişilerin deniz yaşamıyla tanıştırılabileceği sualtı deniz parkı ve özel koruma alanları oluşturulması konusundaki çabalarımız devam etmektedir. bunun yanında, korunması gereken türlerle ilgili görüş ve önerilerimizi de ilgili bakanlıklarla paylaşmaktayız.

projeler 

 i̇stanbul boğazı ekolojik i̇zleme programı
 kaş-kalkan kıyı koruma projesi
 gökçeada deniz parkı
 gökçeada afrodit projesi (rac/spa, icram ortaklığında)
 türk boğazları veri bankası
 gemilerde balast suyu kontrolü ve uygulaması
 tüdav ulusal kıta sahanlığı çalışmaları
 van gölü çalışmaları
 karadeniz denizanası programı
 karadeniz bütünleşik kıyı alanları yönetimi eğitimi projesi
 iczm karadeniz bütünleşik kıyı alanları yönetimi
 ulusal denizanası ve benzeri türleri i̇zleme programı - ya yakarsa
 “palamutlar nerede?” projesi
 yumuşak mercanlar ile i̇lgili çalışmalar
 blackcetrends
 pasif akustik i̇zleme

projeler ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmek için lütfen ‘’tüdav 22.yıl ’’ isimli kitaba bakınız.

deniz koruma çalışmaları 

 deniz memelileri çalışmaları
 karaya vuran deniz memelileri i̇letişim ağı
 akustik i̇zleme çalışmaları
 deniz memelileri hava sörveyi – accobams survey initiative projesi
 akdeniz foku çalışmaları
 kurtarılan kaşalot balinası 
 davetli prof. dr. françois doumange
 boğazda son dalyana ziyaret
 karadeniz'de nesli azalan mersin balıklarının korunması projesi
 marmaris denizcilik festivali
 ae2 denizaltısının korunması
 balıklar boğulmasın projesi ve sergisi
 dünya denizler ve okyanuslar günü
 pinna nobilis toplu ölümleri
 marmara denizi yunus sayımı seferi

deniz koruma çalışmaları ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmek için lütfen ‘’tüdav 22.yıl ’’ isimli kitaba bakınız.

avrupa birliği(ab) projeleri 

 ölüdeniz koruma eylem planı / life projesi
 marlisco projesi
 gökçeada sualtı deniz parkı sualtı patikası – ab projesi
 gözüm sende karadeniz (blacksea watch)
 antalya’nın deniz ve kıyılarının i̇klim değişikliğine adaptasyonu projesi
 anemone projesi
 cenobs project
 bridge-bs

ab projeleri ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmek için lütfen ‘’tüdav 22.yıl’’ isimli kitaba bakınız.

türkiye’nin ilk antarktika bilim seferi 

türkiye’nin ilk defa antarktika’ya bilimsel bir sefer organize etmesiyle, tübi̇tak ve 7 farklı üniversitelerden kıtaya giden 13 bilim insanı kıtadaki araştırmalarını 2016’da tamamladı. i̇klim değişikliği, buzullar, yabancı türler, kirlenme, denizel biyoçeşitlilik, koruma alanları, deniz memelileri ve botanik konularında araştırma yapacak ekipte iki kadın akademisyen de yer aldı. kıtaya 2 nisan’da ayak basan ve 10 nisan’da çalışmalarını tamamlayarak antarktika’dan ayrılan bilim insanları, ukrayna’ya ait olan vernadsky üssü ve civarındaki 50 millik alanda türk bayrağını dalgalandırarak araştırmalarda bulundu. ukrayna ulusal antarktik bilim merkezi (nasc) ile itu-polrec ve türk deniz araştırmaları vakfı (tüdav) arasında 2015’te imzalanan anlaşmayla, beyaz kıtada uzun süreli işbirliğinin ilk adımları bu seferle atılmış, aynı zamanda türk üniversitelerinin kıtaya birlikte gerçekleştirdiği ilk seferi olmuştur.

sempozyumlar 

 beykoz i̇lçesi çevre sorunları sempozyumu
 uluslararası ege denizi 2000 sempozyumu
 marmara denizi 2000 sempozyumu
 bölgesel denizler ve sorunları 2001 sempozyumu
 ege kıta sahanlığı ve i̇lişkili sorunlar sempozyumu
 uluslararası denizcilikte kullanılan boğazlar sempozyumu
 ii. ulusal ege adaları sempozyumu
 38. ciesm kongresi
 karışım gaz dalışı konferansı
 23. avrupa setase topluluğu (ecs) konferansı
 marmara denizi 2010 sempozyumu
 i̇stanbul balıkçılık kurultayı
 accobams 7. taraflar toplantısı
 akdeniz’in özel yaşam alanları ve yabancı türler (nis) sempozyumu
 24. uluslararası dünya karadeniz günü konferansı
 marmara denizi 2022 sempozyumu

sempozyumlar ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmek için lütfen ‘’tüdav 22.yıl ’’ isimli kitaba bakınız.

çalıştaylar 

 uluslararası lesepsiyen göç çalıştayı
 uluslararası ton balıkları yetiştiriciliği, i̇şletimi ve korunması çalıştayı
 uluslararası karadeniz ve azak denizi'nin demersal kaynakları çalıştayı
 uluslararası karadeniz bentos çalıştayı
 özel duyarlı deniz alanları çalıştayı
 doğu akdeniz kıkırdaklı balıklar (chondrichthyan) çalıştayı
 iucn çalıştayı
 ulusal denizanası çalıştay
 denizel biyoteknolojisi ve genomik çalıştayı
 türkiye'de i̇klim değişikliği ve kültürel mirasın korunması çalıştayı
 birinci ulusal posidonia oceanica (l.) çalıştayı
 türkiye denizlerinde zararlı deniz canlıları çalıştayı
 doğu akdeniz aslan balığı çalıştayı: yeni sorunlar, yeni çözümler: dağılımı, mücadele ve yararlanma
 türkiye derin deniz ekosistemi çalıştayı
 kıkırdaklı balıkların korunması için ulusal eylem planı çalıştayı
 antalya’nın deniz ve kıyılarında i̇klim değişikliğine etkileri çalıştayı
 hedef dışı avcılık çalıştayı
 ulusal yetki alanları dışında kalan açık denizlerin korunması çalıştayı
 anemone deniz çöpleri çalıştayı
 aktaş gölü çalıştayı ve çıldır paneli
 anemone projesi setase çalıştayı
 önemli denizel biyolojik çeşitlilik alanlarında i̇stilacı yabancı türlerin tehditlerinin değerlendirilmesi projesi kurullar, çalışma grupları ve mevzuat çalıştayı
 1. ulusal deniz mağaraları çalıştayı
 1. ulusal pina (pinna nobilis) çalıştayı
 sualtı gürültüsü i̇zleme eğitim çalıştayı
 aslan balığı bilgi ve deneyim paylaşım çalıştayı
 i̇klim değişikliği ve denizlerimiz çalıştayı
 çevre diplomasisi ve türkiye çalıştayı
 okyanus diplomasisi ve türkiye çalıştayı
 1. bozburun deniz çalıştayı

çalıştaylar ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmek için lütfen ‘’tüdav 22.yıl ’’ isimli kitaba bakınız.

eğitim çalışmaları 

 bilimsel dalış kursu
 yerel gündem 21
 denizcilere çevre eğitim projesi
 tüdav-club patara çevre eğitim semineri
 i̇stanbul boğazı yaşamalı, i̇nsanlar yüzebilmeli kampanyası
 mavi okul life projesi
 balıkçılık ve su ürünleri eğitim seminerleri
 i̇stanbul lüfere hasret kalmasın kampanyası
 şişme deniz canlıları etkinlikleri
 silahsız balıkçılık kampanyası
 kış okulu - black sea watch etkinlikleri
 yunus gözlem turları
 eğitim standları
 karasu mersin balığı festivali
 denizel çöpler sergisi
 let’s clean up europe
 let’s clean up the med
 plastikle mücadele - volvocar dünya çevre günü projesi
 türk denizlerini keşfedelim sergisi
 yunus ve balinalar hakkında seminerler
 barselona sözleşmesi cop22 antalya sergisi
 türkiye’de denizel ekosistemin korunması ve sürdürülebilirliği için deniz okuryazarlığı kursu

eğitim çalışmaları ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmek için lütfen ‘’tüdav 22.yıl ’’ isimli kitaba bakınız.

yayımlar 
türk deniz araştırmaları vakfı’nın önem verdiği konulardan bir tanesi de kitap yayımlarıdır. i̇ngilizce ve türkçe dillerinde yayımlanmış 64 adet kitabı bulunmaktadır. bu kitapların pdf formatları halkın bilinçlenmesi adına tüdav’ın kendi internet sayfasında  ücretsiz bir şekilde paylaşılmaktadır.

journal of the black sea / mediterranean environment 
tüdav 3 ayda bir ''journal of the black sea / mediterranean environment'' isimli bilimsel bir dergi çıkarmaktadır. dergi i̇ngilizce yayın olup, atmosfer ve denizel araştırmalar hakkında özgün araştırmalar ile kısa yayınları kapsar. konular itibarıyla kirlilik, deniz biyolojisi, fiziksel ve kimyasal oşinografi, deniz jeolojisi ve jeofiziği, denizcilik politikası, biyolojik koruma, kıyı bölgesi yönetimi ve mühendisliği üzerinde durulmaktadır.  dergi chemical abstracts, asfa (aquatic sciences and fisheries abstracts), biosis (biological abstracts, biosis previews), zoological record, cab abstracts, ebsco veritabanlarında taranmaktadır. derginin internet adresi: http://www.blackmeditjournal.org/

uluslararası ortaklıklar

açık deniz i̇ttifakı 
37 stk üyesi ile açık deniz i̇ttifakı (high seas alliance, hsa), 2011 yılındaki kuruluşundan bu yana, gezegeninin yaklaşık % 50’sini oluşturan açık denizlerin korunmasına yönelik olarak çalışıyor. ülkelerin egemenliği dışında kalan açık denizler dünyanın en önemli biyolojik bölgeleri olarak en az korunan ve en kritik düzeyde tehdit altında olan ekosistemleri barındırmaktadır.

hsa üyeleri, açık denizlerin korunması, koruma tedbirlerinin arttırılması, güçlendirilmesi ve açık denizde koruma alanlarının ilanı için işbirliği yapmak, kamuoyuna, karar vericilere ve uzmanlara bilgi vermek ve bağlantılar kurmak için birlikte çalışır. bu nedenle, denizlerde biyolojik çeşitliliği koruyacak yeni ve yasal olarak bağlayıcı bir antlaşmanın hayata geçirilmesi için çaba sarf edilmektedir.

halihazırda, abd’nin karasuları dışındaki deniz koruma alanlarının oluşturulmasına ya da çevresel etki değerlendirmelerinin yapılmasına yönelik bir yasal mekanizma bulunmamaktadır.

aynı zamanda, aşırı avcılık, derin deniz tabanı madenciliği, deniz ulaşımı ve iklim değişikliği gibi insan faaliyetleriyle açık denizlerdeki biyoçeşitlilik üzerindeki baskılar artmaktadır. hsa, mevcut okyanus yönetimindeki boşlukları ele alan yeni anlaşmanın etrafında şekillenen tartışmaların sağlam ve etkili koruma önlemlerini kapsaması için tavsiyelerde bulunmaktadır. tüdav 2018 yılından beri açık deniz i̇ttifakı’na üyedir.

derin deniz koruma koalisyonu 
derin deniz koruma koalisyonu (dscc), etkin bir rejimin olmadığı açık denizlerde derin deniz balıkçılığının yönetimi için ve uluslararası sularda yapılan dip trolcülüğüne tepki olarak 2004 yılında kurulmuştur. bilim adamları, stk’lar, hükûmetler arası kuruluşlar ve çok sayıda hükûmetle çalışan dscc, birleşmiş milletler genel kurulu (unga) ve diğer uluslararası kurumların harekete geçerek tedbir almasını sağlamaya çalışmaktadır.dscc iki temel hedef üzerine odaklanmıştır:

 derin deniz yaşamına karşı tehditleri büyük oranda azaltmak ve derin deniz ekosistemlerin uzun vadeli sağlığını, bütünlüğünü ve direncini korumak.
 günümüzde, dünya çapında 70’ten fazla organizasyon, soğuk su mercanlarını ve derin deniz ekosistemlerini korumak için dscc şemsiyesi altında birlikte çalışmaktadır. tüdav bu koalisyonun ortağıdır.

iccat gözlemci statüsü 
türk deniz araştırmaları vakfı (tüdav), uluslararası atlantik orkinoslarını koruma komisyonu toplantılarına (iccat) gözlemci olarak kabul edildi. türkiye’den tek gözlemci olarak kabul edilen tüdav, bundan sonra orkinos stoklarının ve türkiye’deki balıkçıların sürdürülebilir balıkçılık ve orkinos konusundaki hak ve menfaatlerinin korunması için çaba gösterecektir.

accobams türkiye ortağı 
tüdav, 2009 yılından beri accobams – karadeniz, akdeniz ve mücavir atlantik bölgesinde yaşayan cetacea türlerinin korunması anlaşması (agreement on the conservation of cetaceans of the blacksea, mediterranean sea and contiguous area) ‘nın ortağıdır.

ciesm 
ciesm, akdeniz ve karadeniz’e kıyısı olan 20 ülke ile almanya, i̇sviçre ve portekiz’le birlikte 23 üyeden oluşan bilimsel bir kuruluştur. merkezi monako’da olan bu bilimsel kuruluş, tüm deniz bilimleri konularında yapılan araştırmaları destekleyen, genelde üç yılda bir bilimsel toplantı veya kongre tertiplemektedir. ciesm’in kuruluşu oldukça eski yıllara uzanmaktadır. i̇lk bilimsel toplantı 1910 yılının mart ayında monako’da yapılmıştır. türkiye'nin üyeliği 1953 yılıdır. tüdav 2002 yılında beri bu kuruma üyedir.

unep map rac-spa 
özel koruma alanları için bölgesel aktivite merkezi (rac / spa), akdeniz ülkelerinde yer alan özel koruma alanları ve biyolojik çeşitlilik ile ilgili protokolün uygulanmasına yardımcı olmak amacıyla, barselona sözleşmesi veprotokolleri için kurulmuştur. tüdav bu kurumda 2015 yılından beri temsil edilmektedir.

medpan 
medpan organizasyonu, 90'lı yıllardan bu yana aktif olan deniz koruma alanları yöneticileri tarafından medpan ağını koordine etme misyonu ile 2008 yılında kurulmuştur. tüdav 2015 yılından beri bu kurumda temsil edilmektedir.

national antarctic scientific center of ukraine nasc 
ukrayna ulusal bilimler akademisi enstitüsü tüdav’ın antarktika seferleri sırasında işbirliği yaptığı, ukrayna’nın antarktika’daki en yetkili kurumudur. tüdav ile ortakları devam etmektedir.

isea 
isea, 2016 yılında yunanistan'ın selanik kentinde kurulmuş bir çevre örgütüdür. amaçları, araştırma, farkındalık yaratma ve koruma politikalarının teşvik edilmesi yoluyla, içinde yaşayan fauna ve flora da dahil olmak üzere su habitatlarını korumaktır. tüdav ile ortakları devam etmektedir.

uluslararası okyanus enstitüsü (ioi) 
uluslararası okyanus enstitüsü (ioi), geleceğin bilgili liderlerini yaratmak amacıyla okyanus yönetişimi alanında eğitim ve kapasite geliştirme işini yürüten, dünyanın önde gelen bağımsız ve kar amacı gütmeyen sivil toplum kuruluşudur. ioi, okyanus yönetimindeki (okyanusun eşitlik ve barışçıl kullanımları) ahlaki, etik ve yasal değerlere vurgu yaparak, genç ve kariyer ortası uygulayıcıları kıyı ve okyanus yönetimine çağdaş yaklaşımlar konusunda eğitir. tüdav ile ortakları devam etmektedir.

videolar 
yapımı tüdav’a ait olan videolar sayesinde halkın farkındalığı arttırılması amaçlanmış ve vakfın 1997’den beri yaptığı çalışmalar arşiv niteliğinde görsel olarak youtube kanalı  üzerinden paylaşıma sunulmuştur.

 aslan balığı akdeniz’de  
 tüdav 2019 marmara ve batı karadeniz setase sörveyleri 
 denizde plastiğe hayır! 
 "ege" açık denizlerde
 kumsalda 
 gökçeada sualtı deniz parkı  
 mink’in yolu   
 ocean diplomacy and turkey 25 june 2021
 tüdav dünya okyanuslar günü 8 haziran 2021
 çevre diplomasisi ve türkiye çalıştayı 29 mayıs 2021
 i̇klim değişikliği ve denizlerimiz çalıştayı 15 ocak 2021
 black sea action day 2020
 ölümsüz şehir i̇stanbul 
 tüdav 8 haziran 2020 dünya okyanuslar günü paneli 1. oturum
 tüdav 8 haziran 2020 dünya okyanuslar günü paneli 2. oturum
 tüdav 8 haziran 2020 dünya okyanuslar günü paneli 3. oturum
 tüdav 8 haziran 2020 dünya okyanuslar günü paneli 4. oturum
 birleşmiş milletler'de türkiye denizleri fotoğraf sergimizin açılışı 
 yasa dışı, kayıt dışı, kural dışı balıkçılık 
 türkiye denizleri akıntı sistemi modellemesi 
 çok cömertsin akdeniz 
 science and the fight against iuu fishing 
 olağandışı i̇kili  
 gökçeada sualtı deniz parkı – avrupa’dan anadolu’ya doğal lezzetlerin i̇zinde  
 türk antarktika araştırma seferi 2016 
gökçeada'nın fokları 
 marlisco deniz çöpleri ulusal forumu  
 marlisco forumu 1. kısım  
 marlisco forumu 2. kısım 
 i̇şgalci bir türün karadeniz’deki hikayesi, rapana venosa  
 daha çok deniz koruma alanlarına i̇htiyacımız var!  
 romanya’ya düzenlenen araştırma seferinin belgeseli 
 tüdav ölüdeniz lagünü ve çevresinin korunması projesi 
 tüdav 15. yil 
 şişme deniz canlıları türkiye'de! 
 marmara denizi 2022 sempozyumu 1. gün 
 marmara denizi 2022 sempozyumu 2. gün

kaynakça 

deniz araştırmaları vakfi
1997'de kurulan dernekler ve vakıflar