Euromarfor

avrupa deniz kuvveti (euromarfor veya kısaltılma şekliyle emf) deniz, hava ve amfibi harekâtın yanı sıra verilecek görevin karakterine bağlı olarak gerektiğinde müşterek harekât yapabilme kabiliyetine sahip çokuluslu bir deniz kuvvetidir.

euromarfor; fransa, i̇talya, portekiz ve i̇spanya’nın, petersburg deklarasyonunda belirtilen deniz kontrolü, i̇nsani görevler, barışı koruma operasyonları, krizlere mukabele operasyonları (önleyici konuşlanma, keşif/gözetleme, mayın temizleme vb.) ve barışı zorlama harekâtı görevlerini yerine getirmek maksadıyla bir deniz kuvveti oluşturmak üzere anlaşmaları sonucunda 1995 yılında kurulmuştur.

euromarfor; öncelikle avrupa birliği (emf, en düşük seviyeli intikal ettirilebilir yüksek hazırlıklı bir deniz unsur komutanlığı (maritime component command (mcc)) olarak, avrupa birliği kuvvet kataloğuna dahildir) olmak üzere, nato, birleşmiş milletler, avrupa güvenlik ve i̇şbirliği teşkilatı ve diğer uluslararası kuruluşların görev talimatları altında intikal ettirilebilir.

organizasyon 

emf komuta yapısı, daimi olmayan bir görev kuvveti karakterindedir.

yüksek düzeyli bakanlar komitesi (high level inter-ministerial committee (cimin)) emf’un da bağlı olduğu avrupa kuvvetleri (euroforces)’nin en yüksek seviyeli yönetim birimi olup, euromarfor’a politik-askeri liderlik yapmakta ve bir alt seviyesinde icracı konumda yer alan politik askeri çalışma grubu (politico-military working group (polmil wg)) tarafından desteklenmektedir. cimin, üye ülkelerin politik-askeri direktiflerini temin ederek kuvvetin görevlendirilmesine yönelik koşulların tesisini sağlar ve comeuromarfor’a gerekli direktifleri yayımlar.

polmil wg altında yer alan çalışma gruplarından birisi olan 
emf alt çalışma grubu (emf sub working group (emf swg)) üye ülkelerin deniz kuvvetleri temsilcilerinden oluşmaktadır. emf swg; kendi sorumluluğundaki standart operasyon prosedürleri ve emf’un kendine özgü meseleleri gibi kuvveti ilgilendiren spesifik konularda, üye ülkelerin deniz kuvvetleri temsilcilerinin görüşleri doğrultusunda polmil wg’a tavsiyelerde bulunur.

kuvvetin operasyonel komutanı olan euromarfor komutanlığı (comeuromarfor (cemf)), 4 üye ülkenin aşağıda isimleri bulunan milli deniz kuvvetleri otoriteleri (national naval authorities (nnas)) arasında ikişer yıllık rotasyonel görevlendirmeler ile deruhte edilmektedir.

commandant de la force d’action navale (alfan) fransa

comandante in capo della squadra navale (cincnav) i̇talya

comandante naval (comnav) portekiz

almirante de la flota (alflot) i̇spanya

cemf operasyonel karargahı (cemf operational headquarter (ohq)), bulunduğu ülkenin nna karargahı ve personelinin yanı sıra, cemf’a bağlı olarak teşkil edilen emf daimi hücresi (emf permanent cell (emfpc)) personeli ile kendisine verilen görevleri yerine getirmektedir.

emf daimi hücresi (emf permanent cell (emfpc)) cemf ile aynı ülkeden olan albay rütbesinde bir direktör ile 4 üye ülkenin (fransa, i̇talya, portekiz ve i̇spanya) temsilcisi birer deniz subayından oluşmaktadır. ayrıca türkiye ve yunanistan gözlemci statüsünde birer deniz subayı ile emfpc’de temsil edilmektedir.

kuvvet aktive edildiğinde üç farklı komuta kademesi bulunmaktadır:

high level interministerial committee (cimin) – euromarfor üyesi dört ülkenin savunma bakanları ve dışişleri bakanlığı politik direktörleri’nden teşkil edilmektedir.
euromarfor komutanı (comeuromarfor - cemf) operasyonel seviyededir.
euromarfor görev grubu komutanı (the commander of task group (comgrueuromarfor)) taktik seviyede olup comeuromarfor emrindedir. euromarfor görev grubu komutanı (the commander of task group (comgrueuromarfor)) kuvvet aktivasyonu durumunda cimin tarafından atanmaktadır.

euromarfor nasıl aktive edilmektedir 

euromarfor dört ülke tarafından teşkil edilmiş daimi olmayan (non-standing) bir deniz kuvveti olmakla birlikte, diğer avrupa birliği (eu) ülkelerinin katılımına da açıktır.

aktive edilecek kuvvetin yapısı operasyonun doğasına bağlı olarak; birkaç gemiden oluşan küçük bir görev grubu olabileceği gibi, verilecek görevin yerine getirilmesini sağlayacak seviyede uçak gemileri, refakat ve destek gemileri ve amfibi bileşenlerden oluşan yüksek kapasiteli bir görev gücü şeklinde de olabilir. her bir görev için ihtiyaç duyulacak kuvvet yapısı ve organizasyon üye ülkelerin ortak kararı ile belirlenir. bununla birlikte, teşkil edilecek kuvvet, eğitim amaçlı olarak veya gerçek bir operasyona katılım durumunda (real world operations) euromarfor üyesi olmayan ülkelere ait platformları da kapsayabilir.

euromarfor bir mukabele kuvvetidir, verilen göreve istinaden uyarlanır ve aktivasyon emrinin alınmasını müteakip 5 gün içinde aktive edilir.

tarihi 

euromarfor’un temeli, haziran 1992’de avrupa birliği (eu) dışişleri bakanları tarafından imzalanan petersburg deklarasyonu’nda belirtilen misyona dayanmaktadır.

1993 yılında başlayan değerlendirme sürecinin ardından, fransa, i̇talya, i̇spanya ve portekiz’in petersburg deklarasyonu’nda belirtilen misyonun başarılmasına katkıda bulunma isteklerini belirterek 15 mayıs 1995 tarihinde lizbon deklarasyonunu imzalamaları ile, euroforces (deniz kuvveti bileşeni olan euromarfor ve kara kuvveti bileşeni olan eurofor ile birlikte) resmi olarak hayata geçirilmiştir.

emf, 1995’te kuruluşunun ardından, başarılı bir proje olarak hızlı bir şekilde gelişmiştir.

türkiye ve yunanistan, 2001 yılında gözlemci statüsünde birer deniz subayı ile emf daimi hücresi (emf permanent cell (emfpc))’ne katılmışlardır.

operasyonlar ve eğitimlerdeki deniz periyotları her geçen yıl artmış ve geçen süre içerisinde emf’un (yeni bir organizasyon olmasına rağmen) başardığı birçok önemli görevin arasında 3 adet gerçek operasyona (real world operations (rwo)) katılım da yer almıştır.

emf’un ilk gerçek operasyonu (rwo), doğu akdeniz’de icra edilen “coherent behaviour” harekâtı olmuştur. bu harekât; emf tarihinde, 4 emf üyesi ülke tarafından yapılan görevelendirme ile icra edilen ilk mustakil harekâtır. emf tarafından ekim-kasım 2002 tarihlerinde “coherent behaviour” harekâtı icra edilirken, aynı harekât alında ve aynı amaç ile “active endeavour” harekâtını icra eden nato makamlarıyla yakın koordinsayon içinde çalışılmıştır (i̇stihbarat toplama, keşif gözetleme faaliyetleri).

bu ilk gerçek operasyonun (rwo) tamamlanmasının ardından, emf tarafından başka bir görev daha kabul edilmiş ve emf kuvveti, uluslararası koalisyon tarafından hint okyanusunda icra edilen ve gerçek operasyon (rwo) olan “operation enduring freedom” harekâtını desteklemek üzere görevlendirilmiştir. emf; “operation enduring freedom” harekâtının bir parçası olarak ocak 2003-aralık 2005 tarihleri arasında “operation resolute behaviour” olarak isimlendirilen harekâtı icra etmiş ve farklı periyotlarda toplam 1 yıl süre ile bölgedeki görev kuvveti komutanlığını yapmıştır. emf üyesi ülkeler, süresi ve harekât alanı bakımından büyük çaba gösterilen bu görev ile, küresel terörizmle savaşta uluslararası komuoyu ile birlikte sorumluluklarını güçlü bir şekilde yerine getirdiklerini sergilemişlerdir. bu operasyon aynı zamanda, emf’un dünyanın herhangi bir yerinde operasyon yapabilme kabiliyetine sahip olduğunu sergileyerek, olgunlaşmış bir kuvvet olarak tanınması açısından son aşama olmuştur.

emf bu ilk dönemlerinde gerçek operasyonların yanı sıra planlı tatbikatlar, seyirler (sancak/varlık gösterme ve diğer ülke gemileri ile tatbikatlar) ve güney akdeniz ülkeleri ile işbirliği tatbikatları icra etmiş, emf’un uluslararası tanınması ve görünürlüğünü önemli seviyede artırmıştır.

euromarfor en son mart 2008-şubat 2009 tarihleri arasında birleşmiş milletler himayesinde görev yapan unifil deniz görev grubunda (ctf 448) yer almıştır. unifil’e katılım, emf’un farklı organizasyonlar himayesinde görev yapabilme kabilyetini ve esnekliğini bir kez daha sergilemiştir. unifil’e katılım birleşmiş milletler himayesinde görev icra edilmesi açısından emf için tarihi bir görevlendirme olmuştur.

emf, 6 aralık 2011 tarihinden itibaren hint okyanusunda korsanlık faaliyetlerine karşı avrupa birliği'nin kontrolü altında icra edilen atalanta harekâtına iştirak etmeye başlamıştır.

euromarfor kuruluşundan bu yana toplamda 54 ay süre ile gerçek operasyonlar (rwo) için aktive edilmiştir. (aralık 12'ye kadar)

euromarfor için önemli faaliyetler

euromarfor komutları

kaynakça 

deniz kuvvetleri
avrupa birliği silahlı kuvvetleri
1995'te kurulan askerî birimler