Mahmud Şevket Paşa

mahmud şevket paşa (1856, bağdat - 11 haziran 1913, i̇stanbul), osmanlı askeri ve devlet adamı. 31 mart i̇syanı olarak bilinen ayaklanmanın bastırılmasında ve ii. abdülhamid'in tahttan indirilmesinde rol oynamış, v. mehmed saltanatında 23 ocak 1913 - 11 haziran 1913 tarihleri arasında dört ay on dokuz gün sadrazamlık yapmıştır. 11 haziran 1913 günü suikast sonucu öldürülmüştür.

hayatı
1856 tarihinde bağdat’ta doğdu. tiflisli hacı talip ağa’nın torunu, basra mutasarrıfı kethüdazade süleyman faik bey’in oğludur. baba tarafından soyu irak’a yerleşmiş gürcü, çeçen veya çerkes kökenli bir aileye dayandığı iddia edilmektedir. celal bayar, ben de yazdım başlığıyla yazdığı anılarında mahmut şevket paşa'nın baba tarafından gürcü, anne tarafından arap asıllı olduğunu doğrudan paşanın akrabalarından öğrendiğini fakat annesinin anadolu kökenli bir türk olduğuna dair bir iddia daha bulunduğunu aktarmaktadır. i̇lk ve ortaöğrenimini bağdat'ta tamamladıktan sonra i̇stanbul'a gitti. i̇stanbul'da, yahudi cemaati tarafından kurulan alliance israélite universelle mektebinde öğrenim gördü. 1882'de kurmay yüzbaşı olarak mekteb-i harbiye'yi bitirdikten sonra bir süre girit'te görev yaptı; ertesi yıl mekteb-i harbiye'de öğretmenliğe başladı.

bir süre baron von der goltz'un maiyetinde çalıştı, silah satın alma komisyonu üyesi olarak almanya'ya gitti. 1884'te kolağası, 1886'da binbaşı, 1889'da kaymakam oldu. 1891'de miralaylığa yükseldi. aynı yıl yeniden almanya'ya gitti ve uzun süre orada kaldı. dönüşünde (1899) mirlivalığa (tuğgeneral) yükseltildi ve tophane-i amire muayene komisyonu başkanı vekilliğine atandı. 1901'de ferik oldu. 1905'te birinci ferik rütbesiyle kosova valiliğine atandı. bu görevi sırasında makedonya sorununun çözümü için harcadığı etkin çabalar nedeniyle ordu içinde ve halk arasında saygınlık kazandı. ii. meşrutiyet'in ilanından sonra selanik'te bulunan 3. ordu komutanlığına atandı. bu görevdeyken 31 mart olayı'nın çıkması üzerine, daha sonra hareket ordusu olarak anılacak olan birlikleri i̇stanbul'a gönderdi. kendisi de 22 nisan 1909'da i̇stanbul'a giderek komutayı ele aldı ve sıkıyönetim ilan etti.

ii. abdülhamid'in tahttan indirilmesinden sonra kurulan i̇brahim hakkı paşa kabinesinde harbiye nazırı oldu ve güçlü bir konuma yükseldi. ama i̇ttihat ve terakki'nin baskısı sonunda görevinden istifa etmek zorunda kaldı. i̇ttihat ve terakki'nin gerçekleştirdiği hükûmet darbesinden sonra (bâb-ı âli baskını) sonra sadrazamlığa getirildi ve müşir rütbesine terfi ettirildi. bu dönemde balkan savaşı yenilgisinin sonuçlarıyla karşı karşıya kaldı. osmanlı devleti'nin ıslahat konusunda i̇ngiltere, sınır anlaşmazlıkları konusunda da i̇ran ile arasında doğan sınır sorunlarını çözmeye çalıştı. bir yandan da hem i̇ttihat ve terakki'ye karşı gelişen muhalefetle, hem de i̇ttihat ve terakki içindeki çekişmelerle uğraştı. gerek bu iç ve dış sorunlar, gerekse asıl iktidarın i̇ttihat ve terakki'nin elinde olması, yapmak istediği reformları gerçekleştirmesini engelledi.
 
9 temmuz 1912 günü meclis-i âyan üyeliğine atanmıştır. 11 haziran 1913 günü beyazıt meydanı'nda makam otomobilinin içindeyken uğradığı silahlı saldırı sonucu öldürüldü ve i̇stanbul'un şişli semtinde 31 mart şehitlerinin anısına dikilmiş abide-i hürriyet'in bulunduğu hürriyet-i ebediye tepesine gömüldü. suikast sırasında içinde bulunduğu otomobil, üniforması, öldürülen yaverlerinin kıyafetleri ve silahlar i̇stanbul harbiye'deki askeri müze'de sergilenmektedir. öldürülmesinden bir süre sonra trilye'nin adı onun anısına mahmut şevket paşa olarak değiştirildi.

kaynakça

dış bağlantılar 
 mahmud şevket paşa'nın 31 mart i̇syanı sırasındaki ses kaydı

mahmut şevket paşa'nın cenazesinden fotoğraflar 

1856 doğumlular
bağdat doğumlular
1913 yılında ölenler
20. yüzyılda osmanlılar
harbiye nâzırları
osmanlı sadrazamları
osmanlı generalleri
osmanlı kosova valileri
v. mehmed tarafından seçilen meclis-i âyan üyeleri
balkan savaşları'nda osmanlılar
osmanlı gürcüleri
mekteb-i harbiye'de öğrenim görenler
mekteb-i erkân-ı harbiye'de öğrenim görenler
31 mart vakası
suikast sonucu ölen osmanlılar
suikast sonucu ölen vezirler
suikast sonucu ölen siyasetçiler
i̇stanbul'da ölenler
i̇stanbul'da defnedilenler
türkiye'de ateşli silahtan ölenler