Verona

verona, kuzeydoğu i̇talya'nın veneto bölgesinde 2019 itibarıyla 259.608 nüfuslu bir şehirdir. verona, veneto bölgesinde bulunan yedi ilden biri olan verona ili merkezidir. verona şehri kuzey-doğu i̇talya'nın en önemli turizm merkezlerinden biridir. bunun başlıca nedeni kültürel, mimarî ve tarihi eserleridir, yıl içinde organize edilen birkaç önemli uluslararası fuar ve yaz aylarında klasik romalılardan kalma antik arena da yapımlanan tiyatro ve opera temsilleridir.

verona'da bulunan tarihî binaların değerleri ve önemleri dolayısıyla verona şehri unesco dünya mirasları listesine dahil edilmiştir. verona'da  klasik roma döneminden kalmış ve orta çağ'da kullanılmamış birçok anıt eser bulunmaktadır. bunların başında yaz mevsiminde açık havada opera ve tiyatro sahnelenmesi için kullanılan arena adlı romalılardan kalma amfi binası gelmektedir. orta çağ'da inşa edilen binalar 1117'deki büyük depremle yıkılmakla beraber, şehrin romenesk tipi mimariye dayanarak yeniden imar edilmesi verona'da çok önemli orta çağ'ın son dönemlerinden kalmış birçok anıt yapının ve şehir meydanın bulunmasına yol açmıştır. ayrıca verona, romeo ve juliet'in şehri olarak da bilinir. bu hikâye, ölümsüz bir aşkın öyküsüdür.

coğrafi konumu 

verona'nın coğrafî konumunun önemi alplerden çıkıp garda gölü'nden geçip gelen adige nehri'nin yaptığı bir kaviste yerleşmesidir. bu nehir 1956'ya kadar zaman zaman şehrin sel afetine uğramasına yol açmış, ama bu tarihte inşası bitirilen mori-torbole tüneli nedeniyle sel riski azaltılmıştır.

demografi 

verona komününün sınırları içindeki nüfusu 2019 itibarıyla 259.608 kişi olup nüfus yoğunluğu 1.300 kişi/km² olur. verona komünü bulunduğu bölgenin ikinci büyük komünü ve kuzey-doğu i̇talya'nın üçüncü büyük komünü olur. verona metropoliten bölgesi 1,426 km² olup nüfusu 714,274 kişidir.

verona komünü nüfusunun 19. ve 20. yüzyıllardaki değişimi resmî nüfus sayımı sonuçlarına göre şu şekilde gösterilmektedir:
kişi

ulaşım

şehiriçi otobüs

verona şehri ve varoşlarında il idaresi toplu taşıma şirketi olan "azienda trasporti verona (atv)" şirketi otobüsler işletmektedir. 
 
demiryolları

verona'da i̇talya'da kuzey-güney yönde  brenner geçiti ile roma arasındaki ana demiryolu hattı  ile doğu -batı yönde milano ile venedik arasındaki ana demiryolu hattı kesişmektedir. bu nedenle verona i̇talya'dan tüm avrupa'ya ana hat demiryolları ile bağlıdır. verona'ya uluslararası, yörel ve yerel tren hizmetleri bulunmaktadır.

verona'nın ana tren istasyonu şehir merkezinin güneyinde bulunan "verona porta nuova tren garı"dır. bu istasyon yaklaşık günde 65.000 yolcuya veya yılda 25 milyon yolcuya tren hizmetleri sağlamakta ve bu nedenle i̇talya'nın yolcu taşıma istasyonları arasında dokuzuncu sırayı almaktadır.

şehrin doğusunda "porta vesçova" adlı, bir zamanlar şehrin ana istasyonu olan, küçük bir istasyon daha bulunmaktadır. günümüzde bu istasyon venedik-porta nuova arasında işleyen trenler için bir ara istasyondur.

havaalanı

verona havaalanı verona şehir merkezinin 5 km güney-batısındadır. yılda yaklaşık 3.5 milyon uçak yolcusuna hizmet vermektedir. bu havaalanı şehrin ana tren garı olan porta nova garı'na sık otobüs hizmetleri ile bağlıdır.

verona havaalanı ile münih, berlin, frankfurt, viyana schwechat, moskova, paris charles de gaulle, londra gatwick, manchester, liverpool john lennon, dublin havaalanları ile uluslararası uçak seferleri ve bu havameydanı ile roma fiumici, napoli, cagliari, catania, palermo arasında i̇talya içi direkt uçak seferleri yapılmaktadır.

 şehirdeki turistik eserler 

 antik roma kalıntıları 
 romalı şehir planlaması: verona'nın havadan çekilmiş fotoğrafları şehrin antik romalı şehir planlama kurallarına uyarak birbirine dikey olarak kesişen sokaklardan oluştuğunu açıkça göstermektedir. yapılan arkeolojik araştırmalar bu yollar altında romalı yollarının bazalt taşlı kaplamalarının değişmeden bulunduğunu göstermiştir.
 piazza delle erbe: antik roma forumu yerine orta çağ'da verona idarecileri tarafından yapılmıştır ve bu meydan etrafındaki yapılarda forumda bulunan mermer taşlar ve heykel parçaları kullanılmıştır.
 arena: m.ö. 30'da tamamlanmış antik roma amfi-planlı gösteri merkezidir ve roma'da bulunan kolezium ile antik kapua şehrindeki arenadan sonra i̇talya'da bulunan üçüncü büyüklükte amfidir. oval şekilde olan bu yapının ölçüleri 139 metre ve 110 metredir. şu anda görülen iki katlı dış duvarlar orijinal yapının iç duvarları olup ancak çok küçük kısmı ayakta kalmış olan üç katlı olan dış duvarların hemen hepsi yıkılıp kaybolmuştur. kalıntı hala çok gösterişli olup fuarlar, gösteriler, tiyatro temsilleri ve ünlü açık hava opera temsilleri için kullanılmaktadır.    
 roma tiyatrosu: mö 1. yüzyılda yapılmıştır. orta çağ'da tiyatro içine özel evler yapılmıştır. 18. yüzyılda zengin bir veronalı bu evlerin hepsini satın alıp roma tiyatrosunu restore etmiştir.
 arco di gavi: antik romalı gavi sülalesi için m.ö. 1. yüzyılda  bina edilmiş bir zafer takıdır ve üzerinde bulunan bir kitabe roma çağında bu eseri planlayan romalı mimarin ismini vermektedir. antik roma döneminde verona şehrinin ana caddesi (şimdi corso cavour isimli ana cadde) üzerinde inşa edilmiştir  bu eser napolyon bonapart'ın askerleri tarafından 1805'te yıkılmış ama 1932'de tekrar inşa edilmiştir.
 ponte di pietra (taş duvarlı köprü): adige irmağı üzerinde romalılar döneminden kalan köprüdür.
 porta borsari: kitabesi m.s. 245 tarihli olup antik şehrin kutsal yolu olan via sacra (modern adıyla corsa porta borsaria) ya açılan şehir sur kapısıdır. 
 porta leoni: m.ö. 1. yüzyıldan kalan bir sur kapısıdır ve şu anda orta çağ'da yapılan bir binanın duvarı olarak görülmektedir. bu yapının onu açık bir arkeolojik kazı sonuçlarını göstermekte ve klasik romalılar döneminden kalan sokağın zeminini ve sur kapısının temellerini görmeye imkân vermektedir.   
 santa apostoli kilisesi: romalı döneminden kalma bir hristiyan kilisesidir.

 geç orta çağ yapıları 
 san zeno maggiore basilikası: 1123-1135 arasında yapılmış, romenesk mimariye en güzel örnek yapıttır. 72 metre yüksekliğindeki kilise kulesi dante'nin i̇lahi komedi eserinde 18. kantosunda anılmıştır. ne zaman yapıldığı bilinmeyen ve bazı panellerinin neyi anlattığı hala anlaşılmayan bas-röliyeflerle kaplı dış ve bronz iç kapısı, 12. ve 14. yüzyıldan kalmış duvar freskleri, yüksek ve süslü tavanı ile çok ünlüdür. bodrumunda bazı katolik azizlerinin mezarları bulunmaktadır. 
 san lorenzo basilikası: 1177'de taş ve tuğladan yapılmıştır. i̇ki büyük silindirik kilise kulesi bulunmaktadır. i̇çi süslü olmakla beraber şehrin san zeno basilikasına nazaran daha ciddi ve gösterişsizdir.  
 verona katedrali (duomo): 1187'de açılan; romenesk usulune göre yapılmış bir katedraldir ama şu anda 15.yüzyılda yapılan bir iç mimarî göstermektedir
 santa maria antica: çok büyük, romensk mimarî usulünde yapılmış kilisedir ve verona'da hükuüm süren scaligeri sülalesinin kilisesidir. gotik mimarî tarzında lahitler ile çok meşhurdur.
 sant'anastasia 1290-1481 arasında kısım kısım yapılan çok büyük bir yapı olup domikan keşişleri tarafından vaiz vermek için kullanılmıştır.
 ponte scaligero: adige irmağı üzerinde 1356'da tuğladan yapılmış bir köprüdür ve zamanında en uzun tuğla kemerli köprü (her bir gozü 48.7 m.) olarak ün yapmıştır.

 diğer turistik eserler 
 romeo ve juliyet balkon sahnesine atfedilen ev: william shakespeare'in "romeo ve juliet" hikâyesinde konu edilen juliet'in evi 
 castelvecchio müzesi: 1154-1356'da yapılan ve 20. yüzyılda birkaç defa restore edilen bir kalede yerleşkelenmiştir ve güzel sanat eserleri heykeller ve resimler koleksiyonunu sergilenmek için kullanılmaktadır.
 doğa tarihi müzesi (museo civico di storia naturale)'': verona'da bulunan doğa tarihi müzesi çok değerli fosil ve arkeolojik kalıntılar koleksiyonları ile batı avrupa'da bulunan önemli doğa tarihi müzeleri arasındadır.

kardeş şehirler 

verona şehrinin şu yabancı şehirlerle resmî  kardeş şehir bağlantıları bulunmaktadır. bu bağlantıların bazıları tematiktir.

resimler 

verona

ayrıca bakınız 
 veneto
 verona (il)
 i̇talya'daki şehirler listesi

kaynakça 

  italyanca vikipedia "verona" maddesi

dış bağlantılar 

 verona belediyesi resmi websitesi  (erişim:29.07.2009)
 arena için resmi websitesi  (erişim:29.07.2009)
 verona için turizm ve boş zaman geçirme kılavuzu  (erişim:29.07.2009)
 verona için 4000 foto kapsayan veri tabanı  
 verona'dan fotolar (erişim:29.07.2009)
 verona için video  (erişim:29.07.2009)