Nutuk (Mustafa Kemal Atatürk)

nutuk, yazıldığı dönemde cumhur reisi ve cumhuriyet halk fırkası umumi reisi olan gazi mustafa kemal'in 15-20 ekim 1927 tarihlerinde, 1919'dan 1927'ye dek kendisinin ve silah arkadaşlarının faaliyetlerini özetlediği konuşmasının metnidir. kültür bakanlığı yayınevi tarafından belgeler bölümü dışında yaklaşık 900 sayfalık bir kitap olarak yayımlanmıştır ve türkiye'nin bu dönemle ilgili en temel resmî tarih kaynağı olma niteliğindedir.

nutuk'un güncel türkçeye çevrilmiş sürümleri pek çok yayınevi tarafından basılmış, bazıları söylev adını tercih etmişlerdir.

nutuk, belgeleri sayesinde, atatürk'ün tarihçi kimliğini de ortaya koymaktadır. atatürk, yaşanılan olaylarla ilgili kayıtlı belgeleri toplamış ve nutuk'''u yazarken bu belgelere dayanarak icraatlarını özetlemiştir. nutuk, gençliğe hitabe ile sona erer.

konuşma, objektifliği hususunda başta halide edib ve kâzım karabekir tarafından olmak üzere birçok kişinin eleştirisine hedef olmuştur.
 nutukta adı geçen kişiler 
 kâzım karabekir paşa 
 i̇smet paşa (i̇nönü) 
 fevzi paşa (çakmak)
 rauf bey (orbay) 
 refet paşa (bele) 
 cemâl paşa (mersinli) 
 nurettin paşa (sakallı) 
 kara vasıf bey (karakol) 
 zeki bey (kadirbeyoğlu) 
 celâleddin arif bey 
 cafer tayyar paşa (eğilmez) 
 ali i̇hsan paşa (sabis) 
 bekir sami bey (kunduh) 
 rıza nur bey 
 çerkez ethem bey ve kardeşleri 
 selahattin bey (köseoğlu) 
 hüseyin avni bey (ulaş) 
 ali rıza paşa
 şerif paşa 
 ahmet i̇zzet paşa (furgaç) 
 çürüksulu mahmut paşa
 yahya kaptan
 herbert g. wells "outline of history - 1921" tarih kitabının yazarı
 salih bozok
 demirci mehmet efe

 nutuk hakkında nutuk, atatürk'ün kurtuluş savaşı dönemini birinci ağızdan aktardığı, cumhuriyet tarihi açısından önemli bir eserdir.

atatürk, nutuk ile geçmişi anlatıp aynı zamanda gelecekte olabilecek tehlikelerin önceden sezilebilmesi için alınacak derslerden bahsetmektedir. bazı sayfalarda atatürk açıkça "sonraki yıllarda durumun kolay ve açıkça değerlendirilmesi için bu kadar ayrıntıya yer verilmiştir" sözünü belirtmiştir.

aynı zamanda bu kitap, şu an türkiye'de okutulan t.c. i̇nkılap tarihi ve atatürkçülük dersinin ders ve çalışma kitaplarının hazırlamasında en büyük rolü oynamıştır. bu kitap atatürk'ün samsun'a çıktığı tarih olan 19 mayıs 1919'dan, cumhuriyet sonrası inkılap dönemine kadarki (1927) zaman diliminde olan olayları anlatmaktadır.

 dili 
atatürk'ün yetiştiği dönemde kullanılan söz dağarcığı ve cümle yapısı bakımından ulusal edebiyat devrinin temsil ettiği dildir. klasik osmanlıcaya göre oldukça sadeleştirilmiştir. o devirde kullanılan arapça ve farsça sözcükler ve bu dillerden alınan kurallarla oluşturulan tamlamalar, devlet dilinde kullanımından dolayı nutuk'a girmiş sözcükler nedeniyle dili günümüze göre oldukça ağırdır. dil kullanılırken anlatılan duruma göre bazen kısa ve keskin tümceler bazen de uzun ve hareketli söyleyişlere yer verilmiştir.

 değişik baskıları 

1927'de osmanlıca harflerle basılan nutuk'un, sonraki yıllarda birçok kurum ve kitabevi tarafından sayısız baskıları yapılmıştır. 1960'lı yıllardan başlayarak bazı baskılarda, o tarihlerde tdk'nin yaygınlaştırmaya çalıştığı öz türkçe kullanma akımına uyularak "nutuk" yerine "söylev" adı da kullanılmıştır. bazı baskılarda hem söylev hem de nutuk adının birlikte kullanılması tercih edilmiştir. belli başlı "nutuk" baskıları şunlardır:

 kaynakça 

 mustafa kemal atatürk, nutuk sinan meydan, nutuk'un deşifresi mete tunçay, türkiye cumhuriyeti'nde tek-parti yönetiminin kurulması, yurt yayınları, i̇stanbul, 1981.
 taha parla, türkiye'de siyasal kültürün resmi kaynakları - cilt 1: atatürk'ün nutuk'u'', i̇letişim yayınları, i̇stanbul,
 mete kaan kaynar (ed), resmi tarhi tartışmaları-5, nutuk, özgür üniversite yayınları, ankara

dış bağlantılar 
 nutuk, yan yana düzenlenmiş eski/yeni türkçe indirilebilir pdf, bedii yazıcı 
 nutuk, belgeler yan yana düzenlenmiş eski/yeni türkçe indirilebilir pdf, bedii yazıcı 
 nutuk (t.c. kültür ve turizm bakanlığı) 
 nutuk : (mp3 formatında tanıtımı:)
 nutuk 1927 basımı (eski harfli) tam metin
 nutuk veritabanı  (eserin latin alfabeli ilk baskısnda geçen kelimeleri arama yazılımı, türk dil kurumu web sitesi)
  youtube.com - atatürk nutuk tamamı [sesli]

 murat bardakçı'nın "asıl nutuk neden yayınlanmaz?" isimli yazısı.

 murat bardakçı'nın ve celâl şengör'ün nutuk hakkındaki söylemleri.

mustafa kemal atatürk kitapları
atatürk'ün hitabeleri
mustafa kemal atatürk ile ilgili kitaplar
100 temel eser
türkçe kitaplar
türkiye kitapları
osmanlı i̇mparatorluğu ile ilgili kitaplar