mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Özgür irade

özgür irade veya erkin irade, kişinin eylemlerini, arzu, niyet ve amaçlarına göre kontrol altında tutabilme ve belirleme gücüdür. kişinin belli eylem ya da eylemleri gerçekleştirmede ser­gilediği kararlılık; belli bir durum karşısın­da, gerçekleştirilecek olan eylemi, herhangi bir dış zorlama ya da zorunluluk olmaksı­zın, kararlaştırma ve uygulama gücü; eyle­me neden olan eylemi başlatabilen yetidir. i̇nsanın liberteryen mânâda bir erkin iradeye sahip olup olmadığı hâlen bir tartışma konusudur.

 
irade
felsefi kavramlar
i̇lahiyat
felsefe problemleri
Jugendstil

jugendstil, art nouveau sanat akımının almanca konuşulan ülkelerde hakim olan türü olup, ismini 1896 yılında georg hirth'in (1865-1902) kurduğu dergi jugend'den (gençlik) almıştır.

asıl temeli yeni sanat olan, 1896 yıllarında almanca konuşulan bölgelerde mimari bir akım olan jugenstil, 1906-1914 yıllarında doruk noktasına ulaşmıştır. 1920’lerde önemini yitiren akım başka isim ve değişikliğe uğrayarak devam etmiştir.

otto wagner, gustav klimt ve josef hoffman gibi ünlü mimarlar jugendstil çalışmalar yapmışlardır.

bazı önemli jugendstil mimari yapılar
almanya:

 cottbus 
 staatstheater - şehir opera binası
 essen
 nikolaus kilisesi -
 münih 
 müllersches volksbad (yüzme havuzu) -
 stuttgart
 pragfriedhof - (prag mezarlığı)'n daki krematorium. 
 traben-trarbach (mosel) - 
 huesgen villası - kayser von bruno möhring tarafından yapılmıştır.
 weimar 
 kunstschule weimar - weimar sanat okulu,1911 yılında henry van de velde tarafından yapılmıştır.

avusturya:

 viyana
 ankeruhr - anker saati 1911-1917 yıllarında mimar franz matsch tarafından yapılmıştır, merkez ilçe hoher markt'ta bulunmaktadır. 
 karlsplatz - metro durağı
 kirche am steinhof - 1903-1907 yılları arasında otto wagner tarafından yapılmıştır, penzing ilçesindedir.
 naschmarkt 
 otto wagner evi
 postsparkasse - georg-coch-platz 2 adresindeki merkez postanesi, 1904-1906 yılları arasında otto wagner tarafından yapılmıştır.
 secession
 strudlhof patika çıkışı - johann theodor jaeger tarafından 1910 yılına yapılmıştır, alsergrund ilçesindedir.
 zentralfriedhof - merkez mezarlığı'n daki giriş kapısı ve içinde bulunan kilise.

dış bağlantılar
site officiel art nouveu/jugendstil centre  
dünya çapında art nouveau akımı  

mimari akımlar
Banyabaşı Camii

banyabaşı camii ( banya başi djamiya), osmanlı devleti zamanında, bugünkü bulgaristan'ın başkenti sofya'da inşa edilmiş cami. seyfullah efendi camii de denir.

günümüzde şehirdeki tek faal durumda olan camidir ve avrupa'nın en eski camilerinden biridir. kuruluş tarihi hakkında çeşitli tarihler varsada 1566 yılını kabul etmek daha uygundur. mimar sinan tarafından tasarlanmıştır. sofyanın tarihteki ilk yerleşim yeri olan antik kent serdica 'da bulunmaktadır. evliya çelebi'nin “sofya’da en güzel minaresi olan cami” dediği söylenir. en dikkat çekici özelliği geniş kubbesi ve minare yüksekliğidir.

5 asırlık cami birçok onarımdan geçmiştir. çeşitli kaynaklar kuruluş tarihini farklı göstermektedir. en son büyük onarım çalışmaları türkiye'nin sofya büyükelçiliğinin girişimleriyle türkiye cumhuriyeti tarafından gerçekleştirilmiştir.

tuğla taş sıraları ile yadan geçmiştir.an olup, sütünlar yekpare ve koyu renktedir. başlıklar çift ıstalaktitlidir. tek kapı ufak bir taçla biten kesme taştan yapılmıştır. kemer aynasında taş üstüne boya ile yazılmış, okunmayan kara bir yazı ve altında 974 (1566-1567) tarihi vardır.

olan cami yapılan birçok onarımlar ile getirilmiştir. son temel onarımı türkiye büyükelçisi fethi bey tarafından finansa edilerek 1920’li yıllarda yapılmıştır. depremlerden çatlamış olan mermer minber o zaman değiştirilmiştir. gerek totalitarizm zamanında, gerekse de demokrasi geldikten sonra yapılan sıva, boya, tabandan ısıtma sistemi tesisleri ise, daha fazla çeşitli arap, türk vakıflarının, ayrı ayrı hayırseverlerin himmetiyle gerçekleştirilmiştir. bugünkü haliyle cami cuma günleri 700, bayramlarda ise 1200’ün üzerinde cemaat toplamaktadır.

2006 mayısında bulgaristan'da ırkçı görüşleriyle tanınan ataka partisinin üyeleri camiye sıgmayıp avlusunda ve kaldırımda cuma namazı kılan cami cemaatine karşı ırkçı ve şiddet içeren eylem düzenlemiştir.

camiye yaklaşık 20 metre uzaklıkta olan serdica metro durağı ile kolayca ulaşılabilinir.

sofya'daki camiler
bulgaristan'daki osmanlı camileri
mimar sinan'ın eserleri
Kınık, İnegöl

kınık, bursa ilinin i̇negöl ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
mahallenin adı selçuklu hanedanına bağlı olan kınık boyundan gelmektedir. bu nedenle, halkın çoğunluğu kendini "manav" milleti olarak tanımlamaktadır. osmanlı'nın ilk kurulan yerleşim birimlerindendir.

coğrafya 
bursa il merkezine 61 km, i̇negöl ilçesine 16 km uzaklıktadır.

nüfus

dış bağlantılar 

i̇negöl'ün mahalleleri
Ordinal Fayda

ordinal fayda, ölçülemeyen faydadır. malların, insan ihtiyaçlarını tatmin etme özelliğini ifade eden faydanın ölçülüp ölçülemeyeceği uzun zamandan beri tartışma konusudur. faydanın ölçülemeyeceğini savunan iktisatçılar (ordinal faydacılar), mal ya da mal gruplarının sağlamış olduğu faydanın teorik bir fayda birimiyle ölçülemeyeceğini savunurlar.

varsayımları:

- faydanın sayısal olarak ölçülemeyeceği ancak tüketicinin mallardan elde edeceği faydaların sıralamaya tabi tutulabileceği ifade edilmektedir.

- malların faydası objektif değil, subjektiftir. yani kişiden kişiye ve aynı kişi için tüketim zamanına göre malların faydası değişiklik gösterebilir.

- bir malın tüketimi diğer malın faydasını etkiler.

önemli ordinalist iktisatçılar arasında edgeworth, antonelli ve fisher gösterilebilir.

(kaynak: doç. dr. oğuzhan özçelebi'nin ders notları)

ekonomi terimleri
Titrek kavak

titrek kavak (populus tremula), söğütgiller (salicaceae) familyasından 25 m'ye kadar boylanabilen, silindirik gövde, sık dallı, geniş konik tepeye sahip bir kavak türü.

genel özellikleri 
titrek kavak orta büyüklükte, yaprak döken ve hızlı büyüyen bir ağaçtır. avrupa ve asya'nın daha soğuk ılıman ve kuzey bölgelerine özgüdür ve dünyadaki en yaygın ağaçlardan biridir. kavak odunu özellikle güçlü değildir ve esas olarak kaplama ve kağıt üretimi ile kaliteli odun kömürü ve yonga odunu için kullanılır. ağaç, hızlı büyümesi nedeniyle biyoenerji üretiminde önemli bir rol oynar. ağaç, hafif esintilerde bile sallanmasıyla bilinir ve uzaktan tanımayı kolaylaştırır.

titrek kavak yüksek bir ekolojik değere sahiptir ve çok çeşitli memeliler ve kuşlar için olduğu kadar çok sayıda böcek ve mantar için yaşam alanı sağlar. aynı zamanda su havzası koruması, kirliliğin azaltılması ve toprak stabilizasyonu gibi önemli ekosistem hizmetlerine katkıda bulunur ve süs amaçlı çekici bir türdür.
ağaç, bozuk sahalara adapte olmuş bir türdür ve genellikle, ya tohumla ya da kök sürgünleri yayılır, yangın ya da tıraşlama kesimden sonra alana gelen başlıca kolonizörüdür. öncü bir tür olarak, hafif talepkârdır ve doğal yenilenme için rekabet eden bitki örtüsünden yoksun, çıplak, tercihen ıslak topraklar gerektirir.

kaynakça 

populus
türkiye'deki odunsu taksonlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
trabzon florası
Esnek imalat sistemleri

esnek üretim sistemi, bir imalat mekanizmasıdır. sistem temel olarak bilgisayar desteği ile çalışan robotlar ve iletim mekanizmaları sayesinde hızlı, güvenilir, kaliteli ve ekonomik bir üretim sağlar.

21. yüzyılın başından itibaren kullanılan sistem birçok büyük firma tarafından özellikle otomotiv sanayi ve mekanik/mekatronik ile ilgili sektörlerde yaygın olarak kullanılmaktadır.

esnek i̇malat sistemlerinin toplam kalite i̇çindeki yeri 
esnek imalat sistemi, daha kaliteli ürünlerin daha düşük fiyatlarda üretilmesini sağlar. esnek üretim, değişen ürün tasarımna klasik sistemlere göre daha hızlı yanıt vermektedir. ayrıca kontrol mekanizması da otomatikleştiği için hatalı parçalar daha rahatlıkla ayrılır. toplam kalite yönetimi nin genel anlamda bütün çalışanların katılımı ile iç ve dış müşterilerin beklentilerini karşılamayı, değişkenliği azaltmayı ve sürekli geliştirmeyi hedefleyen yönetimsel bir yaklaşım olduğunun biliyoruz. demek ki esnek imalat sistemleri ile müşterilerin değişken ürün talebi hızlı ve kaliteli bir şekilde karşılabilir. müşteri beklentilerinin karşılanması ve değişkenliğin azalması toplam kalite yönetimine katkıda bulunur.

kaynakça 

i̇malat
Nikolay Rimski-Korsakov

nikolay rimski-korsakov, rusça: николай андреевич римский-корсаков (nikolay andreyeviç rimskii-korsakov) (18 mart 1844 - 21 haziran 1908) rus müzisyen, besteci ve müzik eğitimcisi.

yaşam öyküsü 
sankt-peterburg'un 199 kilometre uzağındaki küçük tihvin kasabasında dünyaya geldi. doğduğunda babası 60, annesi 42, ağabeyi ise 22 yaşındaydı.

küçük nikolay, piyano çalmayı tihvin'de öğrendi. yeteneğini ve müzik kulağının iyi olduğunu fark eden ailesi, bunun üzerinde pek durmadı. çünkü nikolay'ı, ülke donanmasının ağabeyi gibi başarılı bir denizcisi olarak görmek istiyorlardı. böylece genç adam, 12 yaşında sankt peterburg'daki donanma okuluna girdi. korsakov, o günden sonra müzikal çalışmalarına hız verdiyse de, geçinebilmek için donanmadaki işini de sürdürdü ve ancak 8 yıl sonra aktif işinden ayrılabildi.

bestecinin müzikal alandaki çalışmaları, yalnız yaratıcı işleriyle sınırlı değildir. 1871'den yaşamının sonuna kadar sankt-peterburg konservatuvarı'nda profesörlük yaptı. 27 yaşında bu onurlu mesleği icra etmeye başlayan korsakov, donanmanın brass grubunda on yıl çalışmasının yanı sıra; müzik okulu'nda 7 yıl müdürlük, imperial capella'da ise 10 yıl müdür yardımcılığı yaptı. 1874-1907 tarihleri arasında sankt-peterburg, moskova, kiev, brüksel ve paris'te çok sayıda senfonik konser yöneten besteci, 64 yaşında lubensk'te yaşamını yitirdi. naaşı sankt-peterburg'taki meşhur tihvin mezarlığı'nda gömülü bulunmaktadır.

eserleri 
11 senfoni, 15 opera, 3 enstrümantal ve orkestral çalışma, 79 romans eseri, 2 koleksiyon ve çok sayıda piyano çalışması üreten büyük bir bestecidir. çok bilinen bir eseri de, binbir gece masalları'ndan esinlenilmiş olan şehrazad'dır.

armoni üzerine yazılar, orkestrasyonun i̇lkeleri ve müzikal yaşamımın efsanesi adlı üç de kitap yazmıştır.

medya 
 fantazi "the flight of the bumblebee" (yabanarısının uçuşu):

dipnot

dış bağlantılar 
 müzik eserleri notaları: imslp (international music score library project - uluslararası müzik notaları projesi): "rimski-korsakov,_nikolai" kategorisi 
 koro müziği eserleri notaları: cpdl (choral public domain library (choralwiki)): 
 nikolay rimski-korsakov'un hayatını ele alan rus yapımı "rimskiy-korsakov (1952)" adlı film için referans: 

1844 doğumlular
1908 yılında ölenler
rus besteciler
rus opera bestecileri
rus ateistler
rus beşleri
pskov oblastı'nda ölenler
tihvin mezarlığı'na defnedilenler
Tesla (birim)

tesla birimi (sembolü t) manyetik akı yoğunluğunun (veya manyetik indüksiyon) si birimidir. manyetik alanın yoğunluğunu belirler.

tesla (t), manyetik akı yoğunluğu birimi olarak kullanılır. bir manyetik alanın yoğunluğunu ifade eder ve tesla birimi, bir maddenin manyetik alanındaki manyetik akı yoğunluğunu ölçmek için kullanılır.

manyetik akı yoğunluğu, manyetik akının birim yüzeye düşen miktarını ifade eder ve bir tesla, bir metrekarelik bir yüzeyde bir tesla manyetik akı yoğunluğu anlamına gelir.

manyetik akı yoğunluğu, manyetik alanın manyetik permeabilitesi ve manyetik alan şiddeti ile orantılıdır. manyetik akı yoğunluğu, aşağıdaki formülle hesaplanabilir:

b = μ * h

burada, b: manyetik akı yoğunluğu (tesla) μ: manyetik permeabilite (henry/metrekilogram- saniye karesi) h: manyetik alan şiddeti (amper/metrekilogram)

manyetik permeabilite, bir maddenin manyetik alanını ifade eden bir kavramdır. vakumda, manyetik permeabilite, 4π x 10^-7 henry/metrekilogram-saniye karesi olarak kabul edilir.

örneğin, manyetik alan şiddeti 10 amper/metrekilogram olan bir maddenin manyetik akı yoğunluğu, manyetik permeabilitenin 4π x 10^-7 henry/metrekilogram-saniye karesi ile çarpılması sonucu 3.97 x 10^-6 tesla olacaktır.

up> = 1 kg·s−1·c−1

si çarpanları

kökeni 

sırp kökenli amerikalı mucit ve elektrik mühendisi nikola tesla' nın adına ithafen 1960 yılında verilmiştir.

dönüşümler 
1 tesla:
 10,000 gauss' a (g), (cgs sisteminde kullanılır)
 109 γ' ya (gamma), (jeofizik' te kullanılır)

örnekler 
 uzayda manyetik akı yoğunluğu 0.1 ile 10 nanotesla arasındadır. (10−10 t-10−8 t),
 dünyada 50. enlemde manyetik akı yoğunluğu 58 µt (5.8×10−5 t), ekvatorda ise (0. enlem) 31 µt (3.1×10−5 t) büyüklüğündedir, 
 büyük bir mıknatısın alanı 1 militesla (0.001 t) civarındadır, 
 tıbbi amaçlı mr' da manyetik akı 4 teslaya kadar, deneysel amaçlıda ise 12 teslaya kadar varır,
 bir güneş lekesinin manyetik akısı 10 teslaya varır,
 bugüne kadar laboratuvarda üretilmiş en güçlü manyetik alan 45 t olup abd' deki florida eyalet universitesi' nde ulusal yüksek manyetik alan laboratuvarı' nda  elde edilmiştir,
 patlayıcı kullanılmadan elde edilen en güçlü manyetik akı atımı osaka universitesi' nde   80 tesla olarak ölçülmüştür,
 patlayıcı kullanılarak elde edilen en güçlü manyetik akı atımı rusya sarov' da 2800 tesla olarak ölçülmüştür,

kaynakça 
 sizes.com 

manyetik alan birimleri
elektrik ve manyetizma birimleri
si'dan türetilen birimler
Paradokslar listesi

burada vikipedi'de bulunan paradoksların bir listesini bulacaksınız. listedeki paradokslar temalarına göre sınıflandırılmıştır.

ekonomi 
 braess'in paradoksu

fizik 
 çay yaprağı paradoksu - i̇çinde çay yaprakları olan bir çay bardağı karıştırıldığında yaprakların neden merkezkaç kuvveti etkisiyle bardağın kenarlarına değil de bardağın ortasına çöktüğünü inceler.
 dalga parçacık ikiliği - elektromanyetik dalgaların parçacık, parçacıkların da dalga özelliklerine sahip olması.
 dede paradoksu - zaman yolcusu geçmişe giderek büyükbabasını öldürür. bu durumda doğması imkânsızlaşır, o halde cinayeti nasıl işleyebilir?
 schrödinger'in kedisi - bir kuantum mekaniği yorumuna göre atomaltı düzeydeki belirsizliklerin bir kedinin aynı anda hem canlı hem ölü olmasına yol açabileceğini gösteren düşünce deneyi.

felsefi 
 zeno'nun paradoksları - a noktasından b noktasına hiçbir zaman ulaşamazsın, çünkü her seferinde mesafenin yarısını gitmen gerekir, sonra yarısının da yarısını...
 theseus'un gemisi - theseus'un gemisi zamanla o kadar çok tamir gördü ki bir gün baktılar, değişmemiş tek bir parçası kalmamış. bu hâlâ aynı gemi midir?

gökbilim 
 olbers paradoksu - sonsuz statik bir evrende her çizgisel bakış doğrultusunun eninde sonunda bir yıldızın yüzeyinde sonlanacağı ortadadır. o halde sonsuz statik bir evren varsayımıyla gece gökyüzüne bakan herhangi bir gözlemci, gökyüzündeki her noktayı bir yıldız kadar parlak görmelidir.
 fermi paradoksu - dünyadışı uygarlıkların yaygın olduğu yönündeki tahminlerle bu uygarlıklar hakkında hiçbir kanıt bulunmaması arasındaki çelişki.

mantık (matematikseller hariç) 
 epimenides paradoksu - bir giritli der ki "tüm giritliler yalancıdır". 
 arrow'un i̇mkansızlık kuramı
 yaptığım açıklama yanlıştır. (euqlides paradoksu)
 "bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir."-sokrates
 "dünya'da 3 çeşit insan vardır: sayı sayabilenler ve sayamayanlar."

matematiksel ve i̇statistiksel 
 cantor paradoksu

mizah 
 tereyağlı kedi paradoksu

ayrıca bakınız 
 paradoks
 etik
 safsata
 bulmaca
Sadi Carnot

sâdi carnot (nicolas léonard sadi carnot; 1 haziran 1796 - 24 ağustos 1832), lazare carnot'un oğlu fransız fizikçi.

isı makinesinin çalışma ilkeleri üzerinde çalışmıştır. buhar makinesinin kuramsal verimini hesaplarken ısı enerjisinin mekanik enerjiye dönüşme koşullarını incelemiş, termodinamiğin ikinci kanununu bulmuştur.

adını babasının hayranı olduğu i̇ranlı şair sadi şirazi’den alan carnot temel bilimler, yabancı diller ve müzik konularında iyi bir eğitim gördü. siméon denis poisson, gay-lussac, andre marie ampere ve françois arago gibi ünlü öğretmenlerden 1812-14 arasında analiz, mekanik, tasarı geometri, kimya dersleri aldı. 1814’ün mart'ında paris kuşatmasında vincennes çatışmasına katıldı.

napolyon'un 100 günlük 2. iktidarında i̇çişleri bakanlığı görevine getirilen babası, 1815 ekim'inde restorasyon dönemi başlayınca bir daha geri dönememek üzere almanya'ya sürgüne gönderildi.

carnot'nun çalışmalarının 1834 yılına değin ilgi çekmemesinin nedeni, çalışmalarının o dönemlerde doğruluğu tartışmalı olan kalori kuramına dayanmasından olduğu düşünülmektedir. augustine jean fresnel'in "ışığın titreşim kuramı", radyasyon yolu ile yayılan ısının ışığa olan benzerliği dikkatini çekti. bazı eş ısılı olayların "kalori kavramı" ile açıklanamaması carnot’yu, rumford ve davy’nin çalışmalarını incelemeye, sürtünmenin yarattığı ısının katı ve sıvılardaki etkileri ile ilgilenmeye itti. isının bir çeşit hareket enerjisi olduğunu baz alan yeni bir "kinetik teori" üzerinde çalışmaya başladı.

çalışmalarından kalanlar fazla değildir: 1823’te yazılmış buhar gücü-mekanik iş ilişkisini irdeleyen 21 sayfadan oluşan bir makale, 1824’te yayımlanan bir kitabı, araştırma notları, james watt’a ait 2 makalenin çevirisi ve çeşitli matematik ve fizik derslerine ait notları vardır. 1832 yılında kolera salgını nedeniyle ölmüştür.

kendisiyle aynı ismi taşıyan sadi carnot fransa'da cumhurbaşkanlığı yapmıştır.

1796 doğumlular
paris doğumlular
1832 yılında ölenler
sadi
19. yüzyıl fizikçileri
fransız fizikçiler
fransız mühendisler
école polytechnique'te öğrenim görenler
termodinamikçiler
buhar makineleri
Epimenides paradoksu

epimenides paradoksu mantıktaki bir sorundur. bu sorun giritli filozof knossoslu epimenides'in ardından adlandırılmıştır. filozof şöyle demiştir: κρῆτες ἀεί ψεύσται, "giritliler, her zaman yalancıdır". problemin bir başka sürümü de douglas r. hofstadter'in gödel, escher, bach: bir ebedi gökçe belik isimli eserinde bulunur:

epimenides ölümsüz bir ifadede bulunmuş, bir giritli idi; "tüm giritliler yalancıdır."

epimenides'in bu ifadesi epimenides paradoksu olarak adlandırılır. zaman zaman yalancı paradoksu veya giritli paradoksu olarak da anılmıştır.

paradoks şuradan kaynaklanmaktadır: 
 eğer "tüm giritliler yalancıdır" önermesini doğru kabul edersek, kendisi de giritli olan epimenides'in yalancı olması gerekir. eğer epimenides yalancıysa, tüm söyledikleri gibi, "tüm giritliler yalancıdır" önermesinin de yanlış olması gerekir. doğru söylediğine inanırsak yalan söylediğini anlıyoruz. önermenin hem doğru hem yanlış olduğu sonucu çıkar.
 eğer "tüm giritliler yalancıdır" önermesi yanlış kabul edersek, kendisi de giritli olan epimenides'in doğru söylüyor olması gerekir. şu halde, "tüm giritliler yalancıdır" önermesi doğru olmalıdır. yine çelişkili bir sonuç çıkar.
 bir önerme hem doğru hem yanlış olamaz.

paradokslar
antik girit
kendine göndergeli önerme
Tetraetilkurşun

tetraetilkurşun, pb(c2h5)4 formülüne sahip bir organokurşun bileşiğidir. tetraetilkurşun, tatlı bir kokuya sahip viskoz renksiz bir sıvıdır. yüksüz olduğundan ve bir dış alkil grubu içerdiğinden, oldukça lipofiliktir ve benzinde çözünür. motor yakıtında bu kadar eşit ve etkili bir şekilde çözünmesine izin veren bu özellik, aynı zamanda sıvı ve katı yağları iyi çözmesine ve dolayısıyla kan-beyin bariyerini geçerek limbik ön beyin, frontal korteks ve hipokampus içinde birikmesine izin verir. benzinin oktan sayısını ayarlamak ve benzinli motorların vuruntu yapmasını engellemek için kullanılır.

tarihi ve üretimi
1853'te alman kimyager karl jacob löwig (1803-1890) ilk olarak etil iyodür ve bir kurşun ve sodyum alaşımından  olduğunu iddia ettiği şeyi hazırladı. 1859'da i̇ngiliz kimyager george bowdler buckton (1818–1905),  olduğunu iddia ettiği şeyi etil çinko  ve kurşun(ii) klorürden ürettiğini bildirdi. daha sonraki yazarlar, her iki hazırlama yönteminin de tetraetil kurşunu verdiğini açıklamıştır.

tetraetilkurşun, kloroetan ile bir sodyum-kurşun alaşımının reaksiyona sokulmasıyla üretilir.

ürün, buharla damıtma yoluyla geri kazanılır ve geride bir kurşun ve sodyum klorür çamuru kalır.

zararları
tetraetilkurşun son derece zehirlidir ve 6 ml kadar az bir miktar ciddi kurşun zehirlenmesine neden olmak için yeterlidir.

türkiye genelinde 2003 yılı verilerine göre benzinli araçlardan atmosfere atılan kurşun miktarı yaklaşık olarak 230.000 kg/yıldır. şehir içi bölgelerde kurşun parçacıklarının ana kaynağı, süper benzin kullanan otomobillerdir.

benzin oktan sayısını ayarlamak için kullanılan daha az zehirli katkı maddeleri de mevcuttur, bunlar arasında mtbe ve etanol bulunur.

kurşunlu benzin yasakları 
zararları anlaşılması üzerine dünyada kurşunlu benzine yasaklar getirilmiştir.

ülkelerin yasağa geçiş tarihleri aşağıda belirtilmiştir:

avrupa
ab : 1 ocak 2000
almanya: 1988
avusturya: 1989
polonya: 2005
portekiz: 1999
romanya: 2005 
bosna hersek: 2009
i̇sveç: 1992
i̇sviçre: 2000
i̇zlanda:
macaristan: 1999
monako: 2000
norveç:
rusya: 2002 
sırbistan: 2010
türkiye: 2006

afrika
kurşunlu benzin 2002 dünya zirvesi'nde başlatılan bir yasaktan sonra, tamamen 1 ocak 2006 tarihinde kıta çapında aşamalı olarak kaldırıldı.

kuzey amerika
kanada: 1993
abd: 1 ocak 1996
kaliforniya: 1992
bahamalar:
belize:
bermuda:
dominik cumhuriyeti:
el salvador:
guatemala:
haiti:
honduras:
kosta rika:
meksika: 1998
nikaragua:
porto riko:
trinidad ve tobago: 2000

güney amerika
arjantin: 1998
bolivya:
brezilya: 1989
kolombiya: 1991 
peru: 2004
şili: 2001 
venezuela: 2005

asya
bangladeş:
çin: 2000
hong kong: 1999
endonezya: 2006
filipinler: 2000
güney kore: 1993
hindistan: 2000
japonya: 1986
malezya: 2000
nepal: 2000
pakistan: 2001 
singapur: 1998
sri lanka: 1999
tayland: 1996
tayvan: 2000

okyanusya
avustralya: 2002 
guam:
yeni zelanda: 1996

ayrıca bakınız 
kurşun
benzin

kaynakça 

tetra-etil
organometalik bileşikler
bilgi kutusu bulunmayan kimyasal maddeler
Kop (albüm)

bu albüm için "kop, benim ilk albümüm." diyen mustafa sandal albümle birlikte birçok yenilik ve değişikliğe gitmiştir. saç sitilinden giyim kuşamına kadar her yönüyle değişen sanatçı magazin programlarında daha sık görünmeye başlamıştır. bu değişiklik klipiere de yansımış ve daha önce hiç denemediği tarzlarda klipler çekmiştir.

i̇lk klibi albümün çıkış şarkısı pazara kadar'a geldi. sanatçının ilk kez söz ve müziği kendine ait olmayan bir parça ile çıkış yapması dikkat çekti. 2002 fifa dünya kupası'nda üçüncü olan millî takımıyla özdeşleşen şarkı millî takımının galibiyet görüntüleri ile birlikte medyada yer aldı. i̇kinci klip pazara kadar'ın albüme girmesiyle çıkış parçası olmaktan vazgeçilen geçmiş olsun'a geldi ve klip, bodrum'da çekilen klip bilgisayar teknolojisi kullanılarak renklendirildi. 3. klip albümün isim parçası olan kop şarkısının remix versiyonona geldi. klipte sandal'a avrupa'nın çeşitli ülkelerinden seçilen 4 manken eşlik etti. klipte plazmalar lazer ışıkları ve moodlight ışık sistemi kullanıldı.

bu albümde daha öncekilere göre promosyona daha çok önem verilmesiyle albüm o yıl en çok satan 2. albümü oldu. ayrıca da tuşuma bas adlı şarkı radyolarda ve tv kanallarında çok dinlenildi.

şarkı listesi 
şarkıların düzenlemeleri volga tamöz'e aittir.

dış bağlantılar 
 türkçe resmî sitesi
 biyografi, şarkı sözleri, resimler 
 mustafa sandal hayran kulübü
 ya da prodüksiyon 

mustafa sandal albümleri
2002 albümleri
erol köse production albümleri
Göçmen balıklar

göçmen balıklar, düzenli periyotlarla göç eden bazı balık türlerine denir. balıkların büyük bir kısmı, örneğin alabalıklar oldukça küçük ve sınırlı bir bölge içinde yer değiştirdikleri halde yılan balıkları gibi bazıları uzun yolculuklar yaparlar. bir göçte tipik olarak göçün başladığı yere dönüş vardır ve çoğunlukla göç yumurtlamak veya besin bulmak amacıyla yapılır.

göçler, günlük olabilirken bazılarında yıllık olarak yapılır. katedilen mesafeler birkaç metreden birkaç bin kilometerye kadar olabilir.

göçteki amaç genellikle beslenme veya üremeyle ilişkilendirilir, ancak bazı göçlerin nedenleri hala bilinmemektedir.

bazı türlerde görülen günlük dikey göç doğal bir davranıştır, bazı denizel türler beslenmek için geceleri yukarı çıkar ve gün içinde eski derinliklerine inerler.

tuna gibi deniz balıklarının bir kısmı kuzeye ve güneye okyanuslardaki sıcaklıkları takip ederek yıllık olarak göç eder. bu balıkçılık için önemli bir değişimdir.

tatlı su balıklarının yumurta dökme amaçlı yapılan göçleri genellikle daha kısadır.

göç eden balıklar şu şekilde sınıflandırılabilir:

diadrom balıklar 
tuzlu sular ve tatlı sular arasında göç eden balıklardır. üç alt grubu bulunur:

anodrom balıklar 
çoğunlukla denizlerde büyüyüp beslenen, yumurtlamak için iç sulara gelen ve orada yumurtlayan, yavruları hayatlarının bir kısmını iç sularda geçiren ve daha sonra denizlere göç eden balıklardır.

anadrom balıklardan en iyi bilineni pasifik som balığıdır. bu balık küçük tatlı su akıntılarında yumurtadan çıkar, denizlere doğru gider ve burada yıllarca yaşar. daha sonra yumurtadan çıktığı tatlı sulara doğru geri döner, yumurtalarını bırakır ve kısa süre sonra ölür. balık bu şekilde yukarıya doğru yüzlerce kilometre gider.

başka örnekler ise deniz alabalığı, üç dikenli balık ve tirsi balıklarıdır.

katadrom balıklar 
i̇ç sularda büyüyüp beslenen yumurtlamak için denizlere göç eden ve orada yumurtlayan, yavruları hayatlarının bir kısmını denizlerde geçiren balıklardır.

katadrom balıklardan tatlı sularda yaşayan yılan balığının anguilla larvaları açık denizlerde aylar bazen yıllarca dolaşır, erginleşir ve daha sonra akarsulara geri dönerler. üreme zamanı yumurtlamak için denizlere tekrar göç ederler.

amfidrom balıklar 
hayatlarının bir kısmında tatlı sular ve tuzlu sular arasında göç yaparlar. ancak bu üreme için değildir.

yaşamlarını genellikle iç sularda geçirirler. fakat üreme döneminde akarsularda yaşayanlar akarsuyun kaynak kısımlarında, göllerde yaşayanlar ise göle bağlı akarsulara girerler. (örn. tatlısu kefali)

oseanodrom balıklar 
hayatlarının tamamını denizlerde geçiren fakat yumurtlama zamanı denizlerde bir yerden diğer bir yere göçeden balıklardır. (örn. hamsi)

kaynakça 

 carl e. bond, biology of fishes, 2nd ed. (saunders, 1996), pp. 599–605.
 michael blumm, j.d., sacrificing the salmon: a legal and policy history of the decline of columbia basin salmon , bookworld publications, 2002.

i̇htiyoloji
balık
su ekolojisi
balıkçılık
Belleğin Azmi

belleğin azmi ya da eriyen saatler (katalanca: la persistència de la memòria), i̇spanyol sanatçı salvador dalí tarafından 1931 yılında yapılan ve en bilinen eserlerinden biri olan tablo.

1932 yılında 250 amerikan doları karşılığında satılan tablo, 1934 yılından bu yana new york'taki national museum of art'ta sergilenmeketdir.

açıklama 
gerçeküstücü tablo eriyen cep saatlerini konu almaktadır. bu, dalí'nin o yıllardaki 'yumuşaklık' ve 'sertlik' anlayışına ışık tutmaktadır.

yapıt her ne kadar dalí'nin sanat yaşamındaki freudçu evrenin bir örneği olsa da, sanatçının bilimsel evreye geçişinden 14 yıl önce yapılmıştır. dalí'nin bilimsel temelli yapıtlar vermeye başlaması 1945 yılındaki atom bombası kullanımına dayanmaktadır.

tablonun ortasında "canavar" biçiminde bir insan figürü gözlenebilmektedir. dalí'nin birçok yapıtında kullandığı bu nesne, sanatçının kendini betimlemesi olarak da algılanmaktadır. resmin sol alt köşesindeki turuncu saat karıncalarla kaplanmıştır. dalí; karınca görüngesini, ölümü ve kadın üreme organlarını simgelemek amacıyla da kullanmıştır. bir başka kaynağa göre, karınca çalışkanlığı,sinek ölümü ve yumurta ise kadın üreme organlarını temsil etmektedir.

yapıtın (mona lisa'ya benzer biçimde), tamamlandıktan kısa süre sonra kırmızı şarapla ıslatıldığı söylenmektedir.

uyarlamalar 

dalí, 1954'te tamamladığı belleğin azminin dağılışı adlı tablosuyla bu resme içerik bakımından yeniden yaklaşmıştır. bundan önceki ünlü çalışmalarında kullandığı dikdörtgen dizileri ve bu nesneler arasındaki boşluklar, yapıtın perde arkasında gizli bir bakış açısının bulunması olarak yorumlanmıştır. yapıt, st. petersburg'daki dalí müzesi'nde sergilenmektedir.

dış bağlantılar 
 moma çevrimiçi seçkisi'nde belleğin azmi 
 "gözlerinizi tümüyle kapayın" , kelly grovier, the observer 
 uzamdaş topoloji 

salvador dalí tabloları
gerçeküstücü tablolar
1931 tabloları
museum of modern art'taki tablolar
Guanako

guanako (lama guanicoe), devegiller (camelidae) familyasının vahşi bir türü olup lamalar ile akrabadır. güney amerika'nın güney ve batı kesimlerinde yaşarlar.

özellikleri 

yetişkinlerdeki yerden baş yüksekliği 2 m,sırt yüksekliği 120 cm ve ağırlığı 100 kg'dir. postu sık ve yünlüdür. renk olarak üst kısmı açık kahverengi, alt kısmı beyazdır. boynu deve tarzında uzun ve incedir.

yaşam alanı 
and dağları'nda peru, ekvador, bolivya, şili ve arjantin'de bulunurlar. genelde açık otluk alanlarda yaşayıp sadece bazı sert kışlarda ormanlara giderler. 4000 m yükseklikte dahi guanakolarla karşılaşmak mümkündür.

yaşam tarzı 
yaklaşık 15 bireyli aile grupları oluşturular. bu aileler bir reis erkek, birkaç yetişkin dişi ve yavrulardan oluşur. on iki ile on beş aya ulaşmış genç erkekler, aile reisi erkek tarafından aileden kovulurlar. bununla birlikte aileden kovulan genç erkekler, kendi aralarında bekar erkeklerden oluşan gruplar halinde yaşarlar. bu grup içinde 3-4 yaşına kadar kalırlar. bu erkek grubunda, daha sonra oluşacak hakiki aile liderliği için sık sık güç kavgaları meydana gelir. grubu, yaşı gelip terk eden erkek guanako, ya etrafında genç dişileri toplayarak kendi ailesini oluşturur ya da ailesini yöneten başka bir erkek reis guanakoyu uzaklaştırır ve bu aileyi devralır. başka bir guanako tarafından kovulmuş ve yönettiği aileyi kaybetmiş yaşlı erkek guanako, ölümüne kadar tek başına yaşar.

üreme 

hamilelik 1 yıl sürer ve  bir batında tek bir yavru doğururlar. doğan yavru hemen yürümeyi becerir ve yaklaşık 10 hafta süt emer. bir gunako 20-30 yaşına kadar yaşar, genelde pumalar tarafından avlanırlar. yavru ve hasta guanakolar and dağları'nda yaşayan kondorlar ve çakallar tarafından da öldürülebilirler.

korunma 
i̇spanyollar güney amerika'ya geldiklerinde 50 milyon guanako nüfusu varken bugün hesapsız avlanmalar sonucu sayıları yaklaşık 500.000'e kadar düşmüştür ki bu sayı o zamanki sayılarının %1'ine tekabül eder. ve sayıları gitgide azalmaktadır.

devegiller
patagonya'daki memeliler
arjantin'deki memeliler
bolivya'daki memeliler
şili'deki memeliler
peru'daki memeliler
Yüzgeç

yüzgeç, balığın su içeresindeki hareketine yardımcı olan organlardır. balıklarda yüzgeçler kara hayvanlarındaki kol ve bacaklara eşdeğerdir. balığın su içerisindeki yüzme işlemi büyük ölçüde kaslarla sağlanır. bu harekete farklı yüzgeçli değişik görevler için yardımcı olurlar.

tek yüzgeçler 
 sırt yüzgeci (dorsal yüzgeç)
 kuyruk yüzgeci (kaudal yüzgeç)
 anal yüzgeçler
 adipoz (yağ) yüzgeçler

çift yüzgeçler 
 göğüs yüzgeci (pektoral yüzgeç)
 karın yüzgeci (ventral yüzgeç) 3'e ayrılır: 
 abdominal tipte : pektoral yüzgeçler önde, ventral yüzgeçler arkadadır. çoğu balık bu tipte ventral yüzgeç taşır (hamsi, kefal, alabalık).
 torasik tipte : pektoral yüzgeç ve ventral yüzgeçlerin her ikisi de aynı hizadadır (çipura, dülger, iskorpit).
 jugular tipte : ventral yüzgeçler önde, pektoral yüzgeçler arkadadır (fener balığı, dil balığı, pisi balığı).

yüzgeçler, iki katlı bir deri kıvrımıyla onu destekleyen elemanlardan oluşmuştur. destek elemanları segmentsiz, tek parçalı, sert ve sivri uçlu dikey ışınlar ile segmentli ve çoğunlukla uçları çatallanmış yumuşak ışınlardır. bazı balık türlerinde, özellikle alabalıklarda, sırt yüzgeci ile kuyruk yüzgeci arasında bir yağ yüzgeci (adipöz yüzgeç) bulunmaktadır. bu yüzgeç diğer yüzgeçlerde bulunan yüzgeç ışınlarını ihtiva etmez.

kuyruk sapının ucuna bağlanan ve kuyruk kısmını çevreleyen yüzgece kuyruk yüzgeci (kaudal) denir. bu yüzgeç balık türleri arasında değişik şekillerde gösterilir.

diffuserk tip 
omurganın ucu düz olarak, hiçbir kıvrım yapmadan kuyruk ucuna kadar uzanır, kuyruğu iki eşit parçaya ayırır. dolayısıyla kuyruk yüzgeci tek parça ve sonu sivri olan bir görünümü arz eder. (örnek : agnatha, dipnoi)

homoserk tip 
çatallı kuyruklu balıklarda kuyruktaki iki lob birbirine eşit olmasına homoserk tip kuyruk yüzgeci denir. (örnek : hamsi, i̇stavrit, levrek)

heteroserk tip 
kuyruk yüzgecinin iki lobu birbirinden farklı büyüklükte olmakta ve son kuyruk omurları üst loba doğru yönelmiş bulunmaktadır. (örnek : squaliformes (köpekbalıkları), mersinbalıkları)

bazı balıkların erkeklerinin anal yüzgeci değişikliğe uğrayarak uzanmış bir cinsiyet (kopulasyon) organı oluşmuştur. bazı balıklarda gerek sırt yüzgeci ile kuyruk yüzgeci arasında gerekse anal yüzgeçle kuyruk yüzgeci arasında çok sayıda küçük kolayca sağa sola dönebilen yüzgeçler bulunur. bunlara yalancı yüzgeç adı verilir.

ayrıca bakınız 
 yağ yüzgeci

balık morfolojisi
balık anatomisi
biyolojik evrim
Sagan

sagan, resmi olmayan bir ölçü birimidir. bir sagan en az 4.000.000.000'a eşittir. bunun sebebi, bu birime ilham veren carl sagan tarafından söylenmiş olan "milyonlarca ve milyonlarca (yıldız)" cümlesindeki milyonlarca terimi en az 2 milyon anlamına geldiği içindir.

bilinen galakside 100 sagan yıldız vardır.
Konstantin Stanislavski

konstantin sergeyevic alekseyev stanislavski (rusça: константин сергеевич станиславский; d. 17 ocak 1863 – ö. 7 ağustos 1938) rus tiyatro oyuncusu, yönetmen. "sistem" olarak da bilinen oyunculuk yöntemi, modern oyunculuk anlayışına yön vermiştir.

hayatı 
1877'de amatör olarak oyunculuğa başladı. f. p. komisarjevski’nin yönetimi altında vodvillerde, operetlerde, dramlarda ve komedilerde oynadı. 1898 yılında vladimir i̇vanoviç nemiroviç-dançenko ile birlikte “moskova sanat topluluğu”nu kurdu. çehov’un yapıtlarını sahneleyerek büyük ün kazandı. 1938 yılında hayata gözlerini kapadı.

büyük rus devrimi ve öncesi önemli bir tiyatro yönetmenidir. devrimden önce gerçekçilik akımını benimseyip, daha sonra toplumcu gerçekçi akıma yönelmiştir. sanat yaşamım adlı kitabında anılarını anlatır.

nemirovic dancenko ile birlikte kurdukları "moskova sanat tiyatrosu"; rus tiyatrosunun bir adım öne çıkmasını sağlar. psiko-realist oyunculuk kavramını ortaya atan ilk kişidir. çehov'un oyunlarını klasik tarzların dışına çıkarak yönetti.

türkçeye çevrilmiş kitapları 
 bir aktör hazırlanıyor
 bir karakter yaratmak
 bir rol yaratmak
 sanat yaşamım
 stanislavski provada

kaynakça

dış bağlantılar 

1863 doğumlular
moskova doğumlu oyuncular
1938 yılında ölenler
rus tiyatro oyuncuları
rus tiyatro yönetmenleri
moskova'da ölenler
El Calafate

el calafate, arjantin'in güneybatısında bir şehirdir. santa cruz eyâletinde, patagonya'da bulunan lago argentino gölünün güney kıyısında yer alır.

şehir, gelirinin büyük kısmını, yakınlarında bulunan perito moreno buzulu'nu ziyarete gelen turistlerden elde eder. el calafate 2005 rakamlarıyla 18.000 kişilik nüfusa sahiptir ki bu rakam bir önceki (2001) sayımdaki rakamın 3 mislidir.

dış bağlantılar 
 resmi devlet sitesi  (i̇spanyolca)

arjantin'deki şehirler
santa cruz (eyalet)
güney amerika'daki göl kıyısındaki yerleşim birimleri
Raphael'e Özgü Kafa Patlaması

raphael'e özgü kafa patlaması veya exploding raphaelesque head, ressam salvador dali'nin 1951 tarihli tablosu. dali'nin tanınmış tablolarından olan tabloda madonna yüzü fragmentasyondan geçmiş bir şekilde betimlenmiştir. tablodaki detaylar hem dali'nin ilgi ve görüşlerine dair birçok ipucu sunar hem de eserin bütünlüğüne çok şey katar.

kaynakça 
 dali-gallery.com

dış bağlantılar 
 dali-gallery.com - eserin analizi

salvador dalí tabloları
gerçeküstücü tablolar
1951 tabloları
Adem'in Yaratılışı

adem'in yaratılışı (i̇talyanca: creazione di adamo), sistine şapeli'nin tavanındaki ünlü bir fresktir. michelangelo tarafından 1511 dolaylarında yapılmıştır. tüm zamanların en çok replikası yapılan dinî resimlerinden biridir.

fresk, hristiyanlık'ta kitab-ı mukaddes'in yaratılış bölümünde, tanrı baba'nın ilk insan âdem'e hayat üflemesi konusunu betimler. bu betim bugün dünyanın en ünlü betimlemelerinden birisidir ve modern kültüre farklı biçimlerde yansımıştır. freskte yer alan tanrı ve âdem'in ellerini içeren detay da freskin en ünlü kısımlarındandır.

tanrının yüzü olarak, mikalanjelo'nun kendi yüzünü çizdiği düşünülmektedir.

bir diğer görüşe göre reform ve rönesanstan sonra insanın tanrıya yabancılaşması resmedilmiştir.

detaylar

kaynakça 

freskler
michelangelo tabloları
popüler kültürde adem ve havva
Çığlık (tablo)

çığlık, norveçli ressam edvard munch tarafından yapılan 1893 tarihli tablo. eserin norveççe adı skrik (çığlık), ilk kez sergilendiği almanca adı ise der schrei der natur'dur (doğanın çığlığı). tablodaki ıstırap çeken yüz, sanatın en ikonik imgelerinden biri haline gelmiştir ve insanın kaygısını sembolize ettiği düşünülmektedir. çığlık da dahil olmak üzere munch'un eserleri dışavurumcu hareket üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuştur.

munch'un anımsadığına göre, gün batımında yürüyüşe çıktığı bir günde batan güneş aniden bulutları "kan kırmızısına" boyamış ve munch "doğadan yükselen sonsuz bir çığlık" hissetmiştir. akademisyenler, tabloda  görülen ve oslo'ya bakan fiyordun yerini tespit etmiştir. turuncu gökyüzü için ise volkanik patlama, kız kardeşinin yakınlardaki bir akıl hastanesine yatırılmasına munch'un verdiği psikolojik tepkiler gibi birçok açıklama öne sürülmüştür.

munch, tablonun iki yağlıboya versiyonunu, iki pastel versiyonunu ve bir taşbaskısını yapmıştır. taşbaskı yoluyla basılan eserlerinden birkaçı günümüze ulaşmıştır. yağlıboya versiyonların ikisi de çalınmış ama daha sonra bulunmuştur. 2012'de pastel versiyonlardan biri, bir müzayedede o zamana kadar bir sanat eserine biçilen en yüksek nominal fiyata satılmıştır.

çığlık, birkaç yüksek profilli sanat hırsızlığının hedefi olmuştur. 1994 yılında ulusal galeri'deki versiyonu çalınmış, birkaç ay sonra bulunmuştur. 2004'te çığlık ve madonna'nın her ikisi de munch müzesi'nden çalınmış ve iki yıl sonra bulunmuştur.

amerikalı sanat tarihçisi robert rosenblum, tablodaki insan figürünün, paris'teki musée de l'homme'da sergilenen bir peru mumyasından esinlenerek yapıldığını öne sürmüştür.

kaynakça 

simgeci tablolar
dışavurumcu tablolar
1893 tabloları
edvard munch tabloları
çalınan sanat eserleri
Kestirimci bakım

kestirimci bakım tam zamanında bakımdır. kestirimci bakım, makina veya ekipmanlardan bazı fiziksel verilerin (titreşim, sıcaklık vb.) alınıp işlenmesinden sonra arızanın ne zaman gerçekleşebileceğini, yüksek bir doğrulukla, yeteri kadar zaman önce bilebilmektedir.

kullanılan yöntemler 
 model bazlı arıza erken uyarı: sadece sisteme verilen akım ve gerilim bilgileri kullanılarak o sistemde oluşabilecek mekanik ve elektriksel arızaların tespit yöntemidir. bu yöntemle öncelikle izlenecek sistemin, öğrenilmesi prosesi tamamlanır. öğrenme verileri kullanılarak sistemde bir problem olup olmadığı tespit edilebilir. bu yöntemle eksenel ayarsızlık, balanssızlık, kaplin ayarsızlığı, rulman ve rulmanlı yatak arızalarıyla izolasyon, kısa devre gibi elektrik ile ilgili arızalar önceden tespit edilebilir. özellikle su kanalizasyon idareleri, çimento, demir çelik, enerji, petrokimya alanlarında yaygın olarak kullanılan uygulaması ve kullanımı son derece kolay, pahalı olmayan türkiye'de geliştirilmiş bir dünya teknolojisidir.
 titreşim analizi: günümüzde en çok uygulanan çeşididir. temeli dönen elemanların her birinin dönme devriyle ve kendi geometrik yapısıyla alakalı bir frekansa sahip olmasına dayanır. rulmanlı yatak, kaymalı yatak, kaplin, kayış-kasnak mekanizmaları, dişli çarklar, miller gibi dönen makine elemanlarındaki arızaların bulunmasında oldukça yaygındır. kağıt, petrokimya, çimento endüstrisi gibi dönen ekipmanların çok ve kritik oldukları tesislerde uygulaması oldukça geniştir. 
 yağ analizi: birlikte ve birbirine sürtünerek çalışan parçaların yağlanması bir zorunluluktur. ancak yağlama ne kadar iyi de olsa sistemlerde mutlaka aşınma olur ve aşınan parçacıklar yağa karışır. yağın içindeki parçacık miktarına bakılarak sistemin aşınma durumu tespit edilir..
 sıcaklık analizi: daha çok ısı kaçaklarının belirlenmesinde kullanılan ve termal görüntülemeyle uygulanan bir yöntemdir.

kaynakça 

makine elemanları
bakım
Tutuklunun Günlüğü

attilâ i̇lhan'ın 1973 yılında basılmış "tutuklunun günlüğü" adlı şiir kitabı, teleks, rubailer ve tutuklunun günlüğü başlığı altında toplayabileceğimiz eserlerden oluşmaktadır. şiirlerin bir kısmında kafiye yapısı bulumaktadır. kitaptaki mahur isimli şiir de ahmet kaya tarafından bestelenmiştir.

şiir kitapları
1973 kitapları
türkçe kitaplar
türkiye kitapları
Çizen Eller

çizen eller veya ünlü i̇ngilizce ismiyle drawing hands, 1948 tarihli bir m. c. escher litografıdır. litografta birbirini bir kâğıt üstünde çiziyor görünen iki el betimlenmiştir (sağdaki resme bakınız). paradoksal bir görüntü arz eden litograf, escher'in ünlü eserlerindendir. tonlama ve ayrıntı bakımından zengin bir eserdir.

m. c. escher eserleri
1948 tabloları
taş baskı eserler
Ölü Canlar

ölü canlar, () ukrayna asıllı rus romancı ve oyun yazarı nikolay vasilyeviç gogol'un ilk cildini 1842'de tamamladığı ve bitirilememiş romanıdır. romanın konusunu puşkin önermiştir. üç cilt olarak tasarlanan roman aslında dante'nin i̇lahi komedya'sı örnek alınarak yazılmıştır. i̇lk cilde romanın baş kahramanı çiçikov'un kendi çıkarları uğruna yaptığı kötülükler damgasını vurur. gogol, cehennemi anlattığı bu bölümden sonra cenneti anlatacağı, çiçikov'un ahlak ve vicdan sahibi olduğunu göstereceği ikinci cildin el yazmalarını geçirdiği bir buhran sonucu yakmıştır. daha sonra birkaç kez daha yazmaya çalıştığı bu bölümler sonradan yayımlanmıştır.

çiçikov, rusya'da şehir şehir dolaşıp, feodal kanunlara göre toprak sahiplerinin malı olan köle köylüleri satın almaktadır. ancak istediği köylüler çalışmasını iyi bilen ya da sağlıklı olanlar değil, tam aksine ölü olanlardır. dönemin eleştiri oklarını üzerine çeken feodal yapısının temeli olan fikirlerle karşı koyan roman, bu bakımdan belli kesimlerin sözcüsü olmuştur.

rus romanları
klasik romanlar
gogol romanları
100 temel eser
1842 romanları
rusça romanlar
tamamlanamamış kitaplar
konusu rusya'da geçen romanlar
Metamorfoz I

metamorfoz i, m. c. escher'in 1937 tarihli çalışması. tahta kalıp baskısı olan bu eserin boyutu 7 5/8 x 35 3/4 inçtir ve iki sayfa üzerine basılmıştır.

eserin konseptinde bir resim (karesel) mozaik bir modele dökülür ki bu farklı bir resmin hatlarını oluşturur. soldan sağa doğru eser i̇talyan atrani kasabasının betimlemesi ile başlar.

m. c. escher eserleri
ksilografi
1937 tabloları
3DO Interactive Multiplayer

3do interactive multiplayer, kısaca 3do, üretildiği zamana göre güçlü grafik ve ses işlemcileri bulunan, risc tabanlı işlemciye sahip, dahili cd-rom okuyucusu olan bir video oyunu konsoludur. tasarım ve üretimine katılmış elektronik, medya ve eğlence alanlarındaki kuruluşların oluşturduğu video oyun konsorsiyumunun adı da 3do'dur.

3do interactive multiplayer oyun konsolu 1993-1994 yıllarında panasonic, sanyo ve goldstar firmaları tarafından üretilerek piyasaya sunulmuştur.

notlar

kaynakça

dış bağlantılar 
 nostaljik oyun konsol ve bilgisayarları sitesi(türkçe) 
 bilgisayar müzesi sitesi 

 
beşinci nesil video oyun konsolları
video oyunu konsolları
1993 tanıtımları
ev video oyun konsolları
Medeni hukuk

medeni hukuk, kişilerin birbiriyle ya da belirli ölçülerde kişilerle devletin doğrudan veya dolaylı özel ilişkilerinin kamu hukuku gibi başka bir hukuk dalının konusuna girmeyen hukuk dalına verilen addır. temeli roma hukukuna dayanır ve cermen halkları tarafından geliştirilmiştir. tüm kara avrupası'nda (farklı bir hukuk anlayışının geliştiği britanya'dan ayırmak için) ve onlardan etkilenen birçok ülkede uygulanan bir hukuk dalıdır.

özel hukuk denilince medeni hukuk (yurttaşlar hukuku) akla gelir. medeni hukuk; kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku, eşya hukuku, borçlar hukuku dallarına ayrılır.

 medeni hukukun temel ilkeleri şunlardır:
 i̇yiniyet, hakkın kötüye kullanılmaması ve dürüstlük kuralı ilkeleri
 hâkimin takdir yetkisi
 borçların genel kurallarının uygulanması
 i̇spat kuralları
 kişiler hukuku:
 gerçek kişiler
 kişiliğin başlangıcı ve sonu
 hak ehliyeti
 fiil ehliyeti
 hısımlık
 i̇kâmetgâh
 kişilik haklarının korunması
 tüzel kişiler
 kamu hukuku tüzel kişileri (devlet kurumları)
 özel hukuk tüzel kişileri (vakıf, dernek ve şirketler)

kaynakça
Megrelya

megrelya (megrelce: სამარგალო- (samargalo), gürcüce: სამეგრელო- (samegrelo), lazca: მარგალონა- (margalona)), gürcistan’ın batısında, tarihsel bölgelerden biridir. eskiden odişi olarak adlandırılıyordu. bölgenin yerli halkı megreller, güney kafkasya halklarından biridir ve megrelce konuşurlar; ama yazı dili gürcüce’dir. yönetim bölgesi olarak megrelya, kuzeyindeki svaneti bölgesiyle birlikte samegrelo-zemo svaneti bölgesini oluşturur ve bu bölgenin yönetsel merkezi zugdidi kentidir.

coğrafya ve iklim 

megrelya, kuzeybatıda ayrılıkçı abhazya bölgesi, kuzeyde svaneti, doğuda i̇mereti, güneyde guria ve batıda karadeniz ile sınırlanmıştır.

i̇dari olarak, tarihi megrelya bölgesi, komşu dağlık svaneti bölgesinin kuzey kesimiyle birlikte başkenti megrelya'nın ana şehri zugdidi olan samegrelo-zemo svaneti bölgesini oluşturur.

gürcistan'ın çoğu karadeniz kıyı bölgesinde olduğu gibi, megrelya'nın iklimi subtropikal ve yağmurludur. kıyı bölgelerinde, sovyet gürcü yetkililerinin onları kurutmaya yönelik çabalarına rağmen birçok bataklık vardır. bu bataklıklar, ülkenin diğer bölgelerinde bulunmayan birçok nadir kuş ve hayvanı içerir. bu nedenle, bölgelerin önemli bir kısmı, kolhis doğa koruma alanı'nın bir parçası olarak gürcistan yasaları tarafından korunmaktadır.

tarih 

eski çağlarda samegrelo, kolha veya kolhis’in (mö 9 - 6. yüzyıllarda) ve egrisi’nin (mö 4. – ms 6. yüzyıl) bir parçasıydı. 11 - 16. yüzyıllar arasında birleşik gürcistan krallığı’nın içinde yer aldı. 16. yüzyıl ile 1857 arasında megrelya prensliği olarak varlığını sürdürdü ve bu prensliğin yöneticileri dadiani ailesiydi. prenslik, osmanlı i̇mparatorluğu koruması altında bulunuyordu. 1803 yılında, çar ve megrel prensi grigol dadiani arasında yapılan bir anlaşmayla  prenslik çarlık rusya’nın koruması altına girdi. 1857’de çarlık yönetimi prensliğin varlığına son verdi. 1918-1921 arasında samegrelo, gürcistan demokratik cumhuriyeti’nin bir parçasıydı. 1921’de gürcistan sovyet yönetimine katıldı.

9 nisan 1991’de bağımsızlığını ilan eden gürcistan’ın ilk devlet başkanı zviad gamsahurdia bir megrel idi. gamsahurdia’nın bir darbeyle devrildiği kasım 1991’den ocak 1992 tarihine kadar samegrelo iç savaşa sahne oldu. savaş, gamsahurdia’nın yenilgisiyle sonuçlandı ve eduard şevardnadze (1992-2003) devlet başkanı oldu. abhazya’daki savaşta etnik temizlik uygulanarak yerlerinden edilen gürcülerin (çoğunluğu megreller) göçü sırasında samegrelo istikrarsız bir bölge haline geldi. 2004’te devlet başkanı seçilen miheil saakaşvili, abhaz yönetimine karşı mücadele eden megrel grupları silahsızlandırdı ve bölgedeki sorunun çözümü için barışçıl girişimler başlattı.

ayrıca bakınız 

megreller
megrelce
megrelya prensliği
kolhis

kaynakça 

gürcistan'ın tarihî bölgeleri
Secession (Viyana)

secession (almanca: wiener secession), avusturya'nın başkenti viyana'nın wieden ilçesinde bulunan jugendstil bir sanat evi.

hakkında 
naschmarkt ve karl kilisesi yakınında bulunan secession 3 nisan 1897 yılında klasik sanata daha çok önem veren yeniliğe kapalı viyana sanat okulu’ndan ayrılan gustav klimt, koloman moser, josef hoffmann, joseph maria olbrich ve max kurzweil gibi sanatçıların berlin ve münih’deki sezession adlı birlikleri örnek alarak öncülüğünde kurulmuş yeni akımlara da açık sanatçılar birliği binasıdır.

açılışını ve ilk sergisini 1898 yılında yapmıştır.
secession 1902 yılında ünlü besteci ludwig van beethoven’a adanmış 14. sergisi ile ünü doruk noktasına ulaşmıştır.

1903 yılında josef hoffmann ve koloman moser beraber görme engelli sanatçılar için bir atölye kurulmasına öncülük etmişlerdir.

14 haziran 1905'te gustav klimt bazı grup arkadaşları ile diğerlerinden yolunu ayırmıştır.
günümüzde de çeşitli modern sergilerin yapıldığı bir sergi salonu olarak da kullanılmaktadır.

dış bağlantılar 
 secession 

 
sanat akımları
avusturyalı sanatçı grupları
viyana
edward devri
1897'de avusturya'da kurulan oluşumlar