Berna Moran

berna moran (23 ocak 1921, i̇stanbul - 31 ekim 1993, i̇stanbul) türk edebiyat kuramcısı, edebiyat eleştirmeni. türkiye'de modern edebiyat eleştirisi alanının öncülerindendir.

hayatı 
i̇stanbul’da doğdu. dedesi ali kâmi akyüz, i̇smail safa ile şair ahmet vefa’nın kardeşi, romancı peyami safa’nın amcasıdır. orta öğrenimine i̇ngiliz high school’da başladı, robert kolej ve darüşşafaka lisesinde okudu, i̇stanbul işık lisesi'ni bitirdi. 1941’de i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi i̇ngiliz dili ve edebiyatı bölümüne girdi. 1945’te mezun olarak aynı bölümde asistanlığa başladı. 1950-51 yılları arasında birleşik krallık'ta cambridge üniversitesinde doçentlik çalışması yaptı. 1956’da doçent, 1964’te profesör oldu. 1981’de emekli oldu.

moran, 1972’de yayımlanan "edebiyat kuramları ve eleştiri" başlıklı yapıtıyla büyük ilgi gördü ve 1973 türk dil kurumu bilim ödülü’nü kazandı. 1983 yılında, yeni ufuklar, yeni dergi, birikim ve çağdaş eleştiri gibi dergilerde yayımladığı inceleme yazılarından hareketle oluşturduğu türk romanına eleştirel bir bakış adlı çalışmasını yayımladı. türk romanının doğuşunu ve o dönemin toplumsal koşullarını batılılaşma olgusu içinde inceleyen bu kitap, türk edebiyatı eleştiri geleneğinin en önemli eserlerinden biri olarak değerlendirilmektedir. 1990 yılında 2. cildi yayımlanan türk romanına eleştirel bir bakış'ın 3. ve son cildi yazarın ölümünden sonra yayımlanmıştır. moran shakespeare’nin iii. richard adlı eserini de kıral iii. richard faciası adıyla türkçeye çevirmiştir.

1952 yılında akademisyen tatyana moran ile evlenen berna moran, 1993’te karaciğer kanserinden hayata veda etti, karacaahmet mezarlığı'na defnedildi.

eserleri 
 türklerle i̇lgili i̇ngilizce yayınlar bibliyografyası''' (1964)
 edebiyat kuramları ve eleştiri (1972) isbn 975-470-704-9 (1973 türk dil kurumu bilim ödülü)
 türk romanına eleştirel bir bakış 1: ahmet mithat'tan a. h. tanpınar'a (1983, i̇letişim yayınları): edebiyatımızda romanın i. dönemi olarak ayırdığı ve ana sorunsal olarak batılılaşmayı içeren eserlerden belli başlılarını incelediği çalışması (isbn 975-470-054-0) (yazarlar birliği deneme-tenkit dalında 1985 yılının sanatçısı ödülü)
 türk romanına eleştirel bir bakış 2: sabahattin ali'den yusuf atılgan'a (1990, i̇letişim yayınları): ii. dönem romanı olarak adlandırdığı anadolu romanlarında başkaldırı ögesini incelediği ikinci kitap (isbn 975-470-055-9)
 türk romanına eleştirel bir bakış 3: sevgi soysal'dan bilge karasu'ya (1994, i̇letişim yayınları - ölümünden sonra): 12 mart romanı diye adlandırılan eserlerle başlayıp 12 eylül sürecini irdeleyen bazı eserleri değerlendirdiği ve vefatından kısa bir süre önce tamamladığı çalışması. (isbn 975-470-402-3) kitap yayına nazan aksoy ve oya berk tarafından hazırlanmıştır.
 edebiyat üzerine'' (2004): dergi ve gazetelerde yayınlanmış fakat eserlerine girmemiş makale ve röportajlardan oluşturulmuştur.

kaynakça

1921 doğumlular
1993 yılında ölenler
türk eleştirmenler
darüşşafaka'da öğrenim görenler
işık lisesinde öğrenim görenler
i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesinde öğrenim görenler
edebiyat teorisyenleri
türk araştırmacılar
karacaahmet mezarlığı'na defnedilenler
türk profesörler
türk kadın profesörler