Sıdıka Avar

ayşe sıdıka avar (d. 1901, i̇stanbul – ö. 16 haziran 1979, i̇stanbul), türk öğretmen.

elazığ, tunceli, bingöl yöresinde öğretmenlik yaparken köylerden öğrenci toplamak ve tatillerde onları evlerine bırakmak için yaya olarak, kamyonlarla veya at sırtında yaptığı gezilerle tanınmıştır.

sıdıka avar, 1901 yılında i̇stanbul, cihangir'de doğdu. babası belediye memurlarından mehmet bey, annesi emsal hanımdır. ailenin üç kızından en büyüğüydü. annesi genellikle rahatsız olduğu için sıdıka'da ilk sorumluluk duygusu, diğer kardeşlerine ablalık yaptığı çocukluk yıllarında gelişti. i̇lkokula mahalle mektebinde başladı, daha sonra şefik muhtar mahalle mektebi'ne verildi. 12 yaşındayken babasını, daha sonra annesini kaybetti. iki kız kardeşi ile birlikte teyzelerinin yanında kalmaya başladı. aynı yıllarda çapa kız öğretmen okulu'na girdi.

1922'de çapa'dan mezun olan avar, beşiktaş'ta çerkez mektebi 'nde öğretmenliğe başladı. aynı yıl evlendi ve 1924'te tek çocuğu olan kızı doğdu. eşiyle birlikte i̇zmir'e taşınan avar, bir süre musevi mektebinde çalıştı.

1925'te i̇zmir amerikan kız koleji'nde türkçe öğretmeni olarak görev aldı. bir yandan da beden eğitimi öğretmeni olan eşi mehmet bahattin avar'la, yürüyüş, dağcılık ve diğer sportif çalıf çalışmalarda gençlere kılavuzluk yaptı. i̇zmir kadınlar hapishanesi'nde kadınlara okuma yazma öğretimini üstlendi, salepçioğlu camii'nde işçi çocukları için açılan el sanatları kursunda görev aldı. i̇zmir'deki hareketli hayatı bazı çevrelerin tepkisine sebep oldu, hakkında misyonerlik söylentileri çıkarıldı. avar bunları dava etti.

1924 –1929 yıllarında i̇zmir'de kalan avar ve eşi 1929'da bir grup amerikalı ile birlikte ankara'ya çağrıldı. bu grup, çocuk esirgeme kurumu'na bağlı bir çocuk oyun ve spor sahası kurdu. sıdıka avar sırasıyla keçiören ve necatibey ilkokullarında amerikalı uzmanların, dönüşünden sonra, eşinin yönetimindeki çocuk esirgeme kurumu çocuk bahçesinde beden eğitimi ve spor çalışmalarında görev aldı. 1937'de eşinden ayrıldı.

gazi eğitim enstitüsü edebiyat bölümü'ne girdi. buradan mezun olunca kısa bir süre bolu kız enstitüsünde görev yaptıktan sonra 1939'da elazığ kız enstitüsü''''ne öğretmen olarak atandı. kısa bir süre sonra müdür yardımcılığı görevine getirildi. 1942'de, yeni kurulan tokat kız enstitüsü müdürlüğü’ne getirildi. 16 haziran 1943'te elazığ kız enstitüsü'ne müdür olarak döndü. gerek enstitü'de uyguladığı eğitim yöntemleri, yönetim anlayışı ve çalışmaları, gerek okulun öğrenci aldığı elazığ, tunceli ve bingöl'ün ilçe, bucak ve köylerinden öğrenci toplamak; tatillerde onları evlerine dağıtmak için hayvan sırtında, kamyonlarla, yaya olarak yaptığı geziler geniş bir ilgi topladı ve birçok yerli, yabancı ziyaretlere, röportajlara konu oldu. avar, eylül 1950'de davetli olarak abd'ye gitti ve incelemelerde bulundu.elazığ öğretmen okulunun kuruluşunda da müdür vekilliği yaparak görev almış olan avar, elazığ valisi ile anlaşamadı. bu nedenle 1954 yılı sonunda ankara'ya çağrılarak kız teknik öğretim genel müdürlüğü'nde şube müdürlüğüne getirildi. valinin değişmesi sonucu 28 ekim 1955'te elazığ'a geri döndü. ancak elazığ'da bazı amirlerle anlaşmazlıkları devam ediyordu. elazığ'a ilk kez atanışından tam 20 yıl sonra, 1959'da kendi isteği üzerine i̇stanbul sultan selim kız enstitüsü'ne edebiyat öğretmeni olarak nakledildi.

27 mayıs 1960 devriminden sonra kız teknik öğretim genel müdürlüğü'ne getirildi, 2 yıl kadar bu görevde kaldı. isteği üzerine, buradan, i̇stanbul nişantaşı kız enstitüsü'' edebiyat öğretmenliği'ne nakledildi. emekli olduğu 1 ocak 1967 tarihine kadar bu görevde kaldı. 12 yıllık bir emeklilik hayatından sonra 16 haziran 1979'da öldü.

öğretmenlik yıllarının anılarını dağ çiçeklerim adlı kitapta toplamıştır.

ünlü gazeteci-yazar banu avar'ın babasının ilk eşidir.

(sıdıka avar'ın anılarından, kızı bahu görk'ün satı erişen'e yazdığı 19 ekim 1981 tarihli mektuba ek özgeçmişten, satı erişen'in millî eğitim dergisi özel sayısında yayımlanan (24 kasım 1981) "bir eğitim akıncısı sıdıka avar" ve fethi ülkü'nün öğretmen dünyası'nın haziran 1985 tarihli 66. sayısında yer alan "sıdıka avar" adlı yazılardan yararlanılarak hazırlanmıştır.)

not: hikmet feridun es'in kizimi da götür' diye bir anı yazısı vardır, sıdıka avar'ı anlatır, bu öyküye ulaşmak için bkz:

(1) serif aktaş-osman gündüz, yazılı ve sözlü anlatım, akçağ yayınevi, 2004, ankara.

(2) seyit kemal karaalioğlu, ortaokullar i̇çin yazmak ve konuşmak sanatı, i̇nkılap kitabevi, yil beli̇rti̇lmemi̇ş, i̇stanbul.

(3) seyit kemal karaalioğlu, sözlü yazılı kompozisyon konuşmak ve yazmak sanatı, i̇nkılap kitabevi, i̇stanbul.

dış bağlantılar 
 dersi̇mi̇n kayip kizlari ve sidika avar

kaynakça

1901 doğumlular
türk öğretmenler
1979 yılında ölenler
i̇stanbul doğumlular
gazi eğitim enstitüsünde öğrenim görenler
i̇stanbul'da ölenler