Alexander Dubček

alexander dubček (27 kasım 1921; uhrovec, slovakya - 7 kasım 1992, prag), slovak asıllı çekoslovak devlet adamı.

çekoslovakya komünist partisi (ksc) birinci sekreterliği sırasında uyguladığı reform programı, çekoslovakya'nın ağustos 1968'de sscb ve varşova paktı üyesi devletler tarafından işgal edilmesiyle sona erdi.

çocukluk yıllarında babası stefan dubçek'le birlikte gittiği sovyetler birliği'nde göçmen olarak yaşadı. öğrenimini kırgızistan'da gördü. babası tarafından kurulan bir sanayi kooperatifinde monitörlük yaptı. 1938 yılında ailesiyle birlikte çekoslovakya'ya döndü. 1939 yılında çekoslovak komünist partisi'ne üye oldu. ii. dünya savaşı sırasında slovak milli ayaklanması adlı yeraltı direniş teşkilatına katıldı ve alman işgal kuvvetlerine karşı savaştı. bu savaşta iki defa yaralandı. savaştan sonra komünist parti içinde devamlı olarak yükseldi. 1955 yılında sovyetler birliği'ne giderek yüksek siyasi etütler okulunu bitirdi. 1958'de memleketine dönerek bratislava'daki bölge komitesinin birinci sekreteri ve hem slovak, hem de çekoslovak komünist partilerinde merkez komitesi üyesi oldu. 1962'de ksc merkez komitesinin seçtiği parti prezidyumu asil üyeliğine getirildi. 1963'te slovakya kolu birinci sekreterliğine seçildi. ekim 1967'de prag'da yapılan bir merkez komitesi toplantısında parti birinci sekreteri antonín novotný'e karşı partinin ve ekonomik reform yanlılarından başka slovak milliyetçilerinin de desteğini topladı. novotny, 5 ocak 1968'de yerine alexander dubçek'i bırakarak birinci sekreterlikten istifa etti.

alexander dubçek'in parti birinci sekreteri olmasından sonra 1968'in ilk aylarında çekoslovak basınına daha geniş serbestlikler tanındı. josef stalin dönemindeki siyasi tasfiye kurbanlarına itibarları iade edildi. nisan ayında çekoslovakya'nın sosyalizm yolu adı verilen bir reform programı yürürlüğe kondu. bu gelişmeler sscb'de ihtiyatla karşılandı. 29 temmuz - 2 ağustos arasında iki ülkenin en yüksek düzeydeki liderleri slovakya'daki cierna şehrinde bir araya geldiler. dubçek bazı küçük tavizler vermeyi kabul etti. 3 ağustos 1968'de bratislava'da diğer doğu avrupalı komünist liderlerin de onayladığı bir protokol imzalandı. fakat çekoslovakya'daki gelişmelerden ve liberalleşme eğilimlerinden memnun olmayan sscb ve varşova paktı üyesi diğer ülkeler 20 ağustos 1968 gecesi çekoslovakya'yı işgal ettiler. dubçek ve prezidyum'un diğer beş üyesi tutuklanarak moskova'ya götürüldü. halkın başlattığı direniş neticesinde sovyetler, dubçek'le anlaşmak zorunda kaldı. daha sonra prag'a dönen dubçek, hisli bir konuşma yaparak halkın daha fazla desteğini istedi. fakat giderek durumu zayıflayan dubçek'in yardımcıları vazifelerinden uzaklaştırıldı. kendisi de nisan 1969'da parti birinci sekreterliğinden alınarak federal meclis başkanlığına getirildi. ocak 1970'te türkiye'ye büyükelçi olarak tayin edildi. aynı yıl partiden ihraç edilerek prag'a geri çağrıldı. bratislava'da orman idaresi müfettişliğine getirildi. bratislava'da gözetim altında yaşadı.

çekoslovak komünist partisi ve prezidyum üyelerinin topluca istifa etmelerinden sonra 28 aralık 1989 tarihinde oy birliğiyle parlamento başkanlığına seçildi. 17 ocak 1990 tarihinde avrupa parlamentosu tarafından verilen saharov ödülü'nü alırken yaptığı bir konuşmada çekoslovakya'nın gelecekte avrupa'daki yerini alması için her şeyi yapacağını ve ülkesinin avrupa topluluğu'na üyeliğinin yalnızca zaman meselesi olduğunu söyledi. 27 haziran 1992 tarihinde yeni seçilen çekoslovakya parlamentosu'nun başkanlığına seçildi. arzu ettiklerine ulaşamadan 7 kasım 1992 tarihinde trafik kazası sonucu öldü.

galeri

kaynakça 

1921 doğumlular
trenčín bölgesi doğumlular
1992 yılında ölenler
çekoslovak komünistler
slovak siyasetçiler
soğuk savaş'ta liderler
prag baharı
trafik kazasında ölen siyasetçiler
komünist liderler
beyaz aslan nişanı sahipleri
saharov düşünce özgürlüğü ödülü sahipleri
slovak komünistler
çekoslovakya'nın büyükelçileri
çekoslovak demokrasi aktivistleri
ii. dünya savaşı'nda çekoslovak askerî personel
çekoslovakya komünist partisi mensubu siyasetçiler
kadife devrim'de kişiler
çekya'da trafik kazasında ölenler
slovak aktivistler
hümanistler