Hamas

hamas () veya resmî adıyla i̇slamî direniş hareketi (حركة المقاومة الاسلامية harakat al-muqawama al-i̇slamiya), filistin ulusal yönetimi'nde seçimle belirlenmiş filistin parlamentosunda çoğunluğu elinde tutan filistinli paramiliter örgüt ve sünni i̇slamcı siyasi parti. amerika birleşik devletleri ve avrupa birliği'ndeki ülkeler ve uluslararası topluluklar tarafından terör örgütü olarak ilan edilmiştir.

son yıllarda hamas, filistinliler arasında popülerlik ve destek kazanmıştır; 2021 yılında yapılan bir ankette, katılımcıların %53'ü hamas'ın "filistin halkını temsil etmeye ve liderlik etmeye en layık olanı" olduğuna inanırken, %14'ü fetih'i tercih etti. bununla birlikte, hamas'ın insan kalkanları kullanması, rehine alma, sivil halka yönelik şiddet ve savaşçılar ile savaşçı olmayanlar arasında ayrım yapmaması, birçok devletin hamas'ı terör örgütü olarak tanımlamasına yol açmıştır, ancak birleşmiş milletler tarafından terör örgütü tanımlanma girişimleri başarısız olmuştur.

7 ekim 2023 tarihinde hamas, i̇srail'e karşı "aksa tufanı" adlı büyük bir askeri operasyon başlattı ve i̇srail de karşılık olarak savaş halini ilan etti.

tarihçe

kuruluşu ve gelişimi 
1987 yılında şeyh ahmed yasin, abdülaziz el rantisi ve muhammed taha tarafından i̇lk intifadanın başlangıcında mısır'daki müslüman kardeşler örgütünün filistin kanadı olarak kuruldu.

1988 yılındaki siyasi programında parti, filistin'in asla müslüman olmayanlar tarafından etrafı çevrilebilecek bir i̇slam ülkesi olamayacağını ifade etmekte ve filistinli müslümanlar için filistin'in kontrolünü i̇srail'den almak adına kutsal bir savaş vermenin dini bir görev olduğunu söylemekteydi. bu tespit, 1988 yılında i̇srail'i tanıyan filistin kurtuluş örgütü ile hamas'ı çatışma noktasına getirdi.

1992 yılı sonunda gazze'de 600 cami vardı. hamas etkileme gücünü sendikalara, üniversitelere, çarşılara, meslek örgütlerine ve 2004'te başlayan yerel siyasi mücadelelere genişletmeden önce vaazlar ve hayır işleri ile kendine sempatizan topladı.

yapısı

liderliği ve üst yapısı 

hamas, öncülünden devraldığı üç parçalı bir yapıya sahiptir. bu yapı, toplumsal hizmetler sağlama, dini eğitim verme ve bir şura konseyi altında askeri operasyonları yönlendirme işlevlerini içeriyordu. geleneksel olarak dört farklı görevi bulunmaktaydı: 

 i̇yilik işleri ve toplumsal yardım bölümü (dawah),
 silah temin etme ve operasyonları gerçekleştirme görevini üstlenen askeri bölüm (al-mujahideen al filastinun),
 güvenlik hizmeti sağlayan bir birim (jehaz aman),
 medya şubesine sahip birim (a'alam). 

hamas'ın hem batı şeria hem de gazze şeridi'nde ayrı yapısı bulunmakta ve aynı zamanda dış ülkelerde, ilk olarak şam'da ardından mısır'da, mousa mohammed abu marzook tarafından yönetilen bir gazze grubu ile, halid meşal tarafından yönetilen kuveytli bir grup (kuwaidia) bulunmaktadır. kuveyt'teki filistin sürgün grubu, liderleri meşal'in, kuveyt'in işgaline karşı saddam hüseyin'e destek verme kararına karşı çıkmasının ardından körfez ülkeleri'nden geniş çapta finansman almaya başladı. meşal, irak'ın geri çekilmesini talep etti. 6 mayıs 2017 tarihinde hamas'ın şura konseyi, yeni lider olarak halid meşal'in yerine i̇smail haniye'yi seçti.

hamas'ın tam olarak yapısı, "operasyonel faaliyetleri gizlemek amacıyla belirsiz" olarak değerlendirilmiştir. resmi olarak, hamas, iç yapıların ayrı ve bağımsız olduğunu iddia etmektedir, ancak bu konu sorgulanmıştır. i̇ç ve dış siyasi gereklilikler nedeniyle yapılarının hem ayrı hem de birleşik olduğu iddia edilmiştir.

danışma konseyleri 
hamas'ın yönetim organı, "majlis al-shura'dır". bu konseyin prensibi, hamas liderlerinin, i̇slami bir çerçeve içinde demokrasiyi sağlayan kur'an temelli istişare ve halk meclisi kavramına dayanır. shura konseyi, yerel konsey gruplarının üyelerinden seçilen "genel danışma konseyi" olarak yeniden adlandırılmıştır. bu konsey, en üst düzeyde kararlar alan 15 üyeli bir politbüro (al-maktab al-siyasi) üyesi seçmektedir. temsilciler, gazze, batı şeria ve sürgündeki liderlerden gelmektedir. bu organ, suriye i̇ç savaşı, hamas'ın beşşar esad rejimine karşı sivil muhalefeti desteklemesi nedeniyle ocak 2012'de katar'a taşınana kadar şam'da bulunuyordu

finansman iddiaları 
hamas, müslüman kardeşler gibi, gazze şeridi'ndeki vakıf mülklerinin yönetimini üstlendi. i̇ddialara göre bu vakıflar, gazze şeridi'ndeki tüm gayrimenkullerin %10'unu aşan, tarımsal araziler de dahil olmak üzere dini vakıflarda bulunan 2,000 dönüm arazi, birçok dükkan, kiralanabilir daireler ve kamu binaları içermektedir.

birinci i̇ntifada'nın ilk beş yılında, %50'si dış gelir kaynaklarına bağlı olan gazze ekonomisi, i̇srail'in işgücü piyasasını kapatması ve körfez ülkelerindeki filistinli gurbetçilerden gelen paraların durması nedeniyle %30 ila %50 oranında düştü. 1993 philadelphia konferansında hamas liderleri, george h. w. bush'un "yeni dünya düzeni taslağını i̇slam'ı yok etmeye yönelik zımni bir amacı somutlaştırıyor" olarak okuduklarını ve bu nedenle finansmanın filistin toplumunun i̇slami kökenlerini güçlendirmeye ve cihadı teşvik etmeye odaklanması gerektiğini belirttiler. hamas, faaliyetlerinin ilgili dallarını (askeri, siyasi ve sosyal hizmetler) ayrı kaynaklarla koruma konusunda son derece titiz davranmıştır. doğu kudüs'te beit al-mal isimli holding, al aqsa international bank'ta %20 hisse, sunuqrut global group ve al-ajouli para değişim firması gibi yatırımları bulunmaktadır.

2011 yılına gelindiğinde, hamas'ın bütçesi yaklaşık olarak 70 milyon amerikan doları olarak tahmin ediliyordu ve bu bütçenin yüzde 85'i filistinliler tarafından yaratılan kaynaklarından ziyade yabancı kaynaklardan elde ediliyordu. 2004 yılında ortaya atılan bir listede yalnızca iki i̇srail-filistin kaynağı bulunurken, diğer katkıda bulunanlar ürdün, katar, kuveyt, suudi arabistan, britanya, almanya, amerika birleşik devletleri, birleşik arap emirlikleri, i̇talya ve fransa gibi ülkelerde bulunan bağışçı kuruluşlardan geliyordu. toplanan paranın büyük bir kısmı hamas'ın filistinlilere yönelik hayır işleri olarak tanımladığı faaliyetlere yönlendirilirken, yapılan yatırımlar da bu noktada önemliydi ve bu konuda özellikle basra körfezi ülkeleri ve suudi arabistan öne çıkıyordu. abd, i̇srail ve ab, gazze'ye para yönlendiren birçok holy land foundation for relief gibi hayır kurumunu engellemiştir. 1992 ile 2001 yılları arasında, bu grubun topladığı 57 milyon doların sadece 6.8 milyon dolarını filistin hayır kurumlarına verdiği iddia edilmektedir. 2001 yılına gelindiğinde, hamas'a 13 milyon dolar verdiği iddia edilmiş ve kısa bir süre sonra hayır kuruluşu kapatılmıştır.

2000'lerin ortalarına kadar iddia edilenlere göre hamas'ın finansmanının yaklaşık yarısı, basra körfezi'ndeki devletlerden geliyordu. suudi arabistan, 2000'lerin başında hamas'ın bütçesinin yarısının kaynağıydı, ancak abd'nin baskısı altında 2004 yılında hamas'a yönelik i̇slami yardım kuruluşlarına ve özel bağış aktarımlarına sıkı bir şekilde müdahale etmeye başlayarak bu kaynağı azalttı. abd'nin baskısı, 2006 yılına gelindiğinde bu bölgeden gelen paranın akışını büyük ölçüde azalttı. hamas'ın 2006 seçim zaferinin ardından i̇ran ve suriye, bu finansman açığını doldurmak için devreye girdi. 2000'lerin sonlarına gelindiğinde, hamas'ın bütçesinin dörtte birinden fazlası olan 22 milyon dolarlık bir kısmını i̇ran kaynakları temsil ediyordu. matthew levitt'e göre i̇ran, hayır kurumları yerine operatif gruplara doğrudan finansmanı tercih etmektedir. i̇ran'dan gelen finansmanın büyük bir kısmının hizbullah aracılığıyla yönlendirildiği iddia edilmiştir. 2006'dan sonra, i̇ran ve suudi arabistan arasındaki coğrafi gerilimler arttı, çünkü i̇ran, şii müslümanlığı benimsemiş olmasına rağmen, geleneksel olarak sünni grubu destekliyordu. abd, bank saderat'a yaptırım uyguladı ve yüz milyonlarca doların hamas'a aktarıldığını iddia etti.

2017 yılında filistin ulusal yönetimi hükümeti, gazze'ye yaptırım uyguladı; bunun arasında binlerce filistin ulusal yönetimi çalışanının maaşlarının kesilmesi ve gazze şeridi'ndeki yüzlerce aileye mali yardımın durdurulması gibi önlemler bulunuyordu. filistin ulusal yönetimi, başlangıçta i̇srail'in gazze şeridi'ne sağladığı elektrik ve yakıt için ödeme yapmayı durduracağını söyledi, ancak bir yıl sonra geri adım attı. i̇srail hükümeti, filistin ulusal yönetimi'nin hamas'a aktarmayı durdurduğu milyonlarca doların yerine, katar'dan gelen milyonlarca doların düzenli olarak i̇srail üzerinden hamas'a yönlendirilmesine izin verdi. i̇srail başbakanı benjamin netanyahu, paranın i̇srail üzerinden gitmesinin terörizm amacıyla kullanılmasını önlediğini belirtti ve şunları söyledi: 'artık denetlediğimizden dolayı, bunun insani amaçlar için kullanıldığını biliyoruz.

sosyal hizmetler kolu 
hamas, mısır'daki müslüman kardeşler'in kurduğu modeli kullanarak sosyal refah programını geliştirdi. hamas için, yardım ve toplumun geliştirilmesi, hem dini bir görev olarak hem de bir tür direniş olarak kabul edilir. i̇slam geleneğinde, müslümanları hem davet etmek hem de hayır işleri yapmakla görevlendiren prensipler vardır. camilerin kaynakları ve sadakaları kullanarak kreşler, okullar, yetimhaneler, mutfaklar, kadın etkinlikleri, kütüphane hizmetleri ve hatta spor kulüpleri gibi temel hizmetleri finanse etmek için kullanılır. 1990'ların başlarında bütçenin yaklaşık %85'i sosyal hizmet kaynaklarına ayrıldı. hamas, filistin'deki belki de en önemli sosyal hizmetler aktörü olarak adlandırıldı. 2000 yılına gelindiğinde, hamas veya bağlı hayır kurumları batı şeria ve gazze'deki sosyal kurumların yaklaşık %40'ını işletti ve diğer i̇slami yardım kuruluşları ile birlikte 2005 yılına gelindiğinde gazze'de aylık maddi destekle 120.000 kişiyi destekliyordu. bu kurumların ayrıcalığı, filistin bölgelerinin yönetimi konusunda fkö tarafından karşılanamayan iş ve geniş sosyal hizmet talebine karşılık vermesi ve genellikle yolsuzlukla ilişkilendirilen fkö tarafından boşaltılmış bir alanı doldurmasıdır. 2005 yılına kadar, küresel yardım katkılarına dayanan hamas'ın bütçesinin çoğu, muhtaçlara konut, yiyecek ve su temininden maddi yardım, tıbbi destek, eğitim geliştirme ve dini eğitim gibi daha genel işlevleri kapsamak üzere çalışma masraflarını karşılama amacı taşıyordu. belirli bir muhasebe esnekliği, bu fonların hem hayır işlerini hem de askeri operasyonları kapsamasına izin verdi ve dönemsel olarak birinden diğerine aktarılmasına izin verdi.

sosyal hizmetler, filistin bağlamında, işgale karşı militan bir muhalefetin filizlenmesi için zemin sağlayacağı şeklinde anlaşılmıştır. bu açıdan hamas, herhangi bir sosyal yardım ağı olmayan rakip filistin i̇slami cihad örgütü'nden farklıdır. 2007 yılında, iddialara göre i̇ran'dan gelen finansmanla hamas, 100.000 işçiye aylık 100 dolar, denizcilik konusunda i̇srail'in kısıtlamaları nedeniyle işsiz kalan 3.000 balıkçıya benzer bir miktar ve mahkumlar ile ailelerine toplamda 45 milyon dolarlık hibe tahsis etmiştir.

2007'ye kadar sosyal hizmet faaliyetleri batı şeria'ya da uzanıyordu, ancak fkö'nün müdahalesinin ardından şu anda yalnızca gazze şeridi'nde devam ediyor. 2013 mısır darbesi, müslüman kardeşler hükümetini devirdikten sonra, hamas kendisini mali bir sıkıntı içinde buldu ve o zamandan beri gazze şeridi'ndeki kamu çalışmaları altyapısı sorumluluğunu filistin ulusal yönetimi'ne geri vermeye çalıştı, ancak başarılı olamadı.

askeri kolu

medya kolu

el-aksa tv 

el-aksa tv, hamas tarafından kurulan bir televizyon kanalıdır. kanal, filistin yasama seçimlerinden üç hafta önce, 9 ocak 2006'da gazze şeridi'nde yayın yapmaya başladı. kanal, programları arasında antisemitik mesajlar içeren bazı çocuk programlarını da içerdiği kaydedilmiştir. hamas, televizyon istasyonunun "genellikle i̇smail haniyeh tarafından yönetilen filistin hükümetinin veya hamas hareketinin görüşlerini yansıtmayan bağımsız bir medya kurumu" olduğunu ve hamas'ın antisemitik görüşlere sahip olmadığını belirtti. programlar, çocuk şovlarını, haberleri ve dini ilhamlı eğlence içeriklerinden oluşur. i̇ftira ve i̇nkârla mücadele birliği'ne göre, kanal "terör faaliyetlerini" teşvik eder ve yahudilere ve i̇sraillilere karşı nefret içerikli içerikler üretir. el-aksa tv,  fathi ahmad hammad tarafından yönetilmektedir; hammad aynı zamanda hamas'ın radyo istasyonu voice of al-aqsa'yı ve iki haftada bir yayınlanan gazetesi the message'i üreten hamas'a ait bir şirket olan al-ribat communications and artistic productions'ın başkanıdır.

al-fateh magazin 
al-fateh ("fetheden" anlamına gelir), hamas'ın çocuklar için yayımlanan dergisidir. haftada iki kez londra'da basılır ve çevrimiçi bir web sitesinde de yayınlanır. dergi eylül 2002'de yayımlanmaya başladı ve 108. sayısı eylül 2007'nin ortalarında yayınlandı. dergi, hikayeler, şiirler, bilmeceler ve bulmacalar içerir.

i̇ftira ve i̇nkârla mücadele birliği'ne göre, al-fateh şiddeti ve antisemitizmi teşvik ediyor. i̇ftira ve i̇nkârla mücadele birliği'ne göre dergi, intihar saldırılarını öven ve teşvik eden içerikler içeriyor ve i̇srailli polisler tarafından gözaltına alınan, yaralanan veya öldürülen çocukların fotoğraflarını, i̇sraillilere taş atan veya sapan kullanan çocukların resimlerini, otomatik silahlar ve molotofkokteylleri tutan çocukların görüntülerini içeriyor."

hamas ile ilişkilendirilen şiddet ve silahlı olaylar 
hamas, hedefleri için hem siyasi faaliyetlerde hem de silahlı eylemlerde bulunmayı vadetmiştir. 2006 filistin parlamento seçimlerinin kampanyasına siyasi parti olarak katılırken, hamas seçim manifestosunda "işgali sona erdirmek için silahlı eylemleri kullanmaya hazır olduğunu" belirtmiştir.

2000 yılından 2004 yılına kadar, i̇srail dışişleri bakanlığı'na göre hamas, 425 saldırıda 400 i̇srailliyi öldürmenin yanı sıra 2.000'den fazla sivil vatandaşı yaralamıştır. 2001'den 2008'in mayıs ayına kadar hamas, i̇srail'e 3.000'den fazla kassam füzesi fırlatmayı denemiş ve 2.500 havan saldırısında bulunmuştur.

sivillere yönelik saldırılar 

hamas'ın en ölümcül intihar saldırısı, 27 mart 2002'de netanya'daki bir oteli hedef alan 30 kişi öldüğü ve 140 kişinin yaralandığı saldırıdır. saldırı, yahudi pesah bayramının ilk gecesi olan seder'de gerçekleştiği için pesah katliamı olarak da adlandırılmıştır.

hamas, i̇srail'e karşı asimetrik savaşının meşru bir yönü olarak intihar saldırılarını savunmuştur. 2003 yılında stephen atkins'e göre, hamas, barış görüşmelerinin başarısızlığının ve i̇srail'in hamas liderliğinin üst kademesi üyelerini hedef alan saldırılarının ardından intihar saldırılarına i̇srail'de yeniden başlamıştır, ancak bu saldırılar uluslararası hukuk çerçevesinde insanlık suçu olarak kabul edilmektedir. 2002 yılında i̇nsan hakları i̇zleme örgütü tarafından yayınlanan bir raporda, hamas liderlerinin, kassam tugayları tarafından işlenen "savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar" için "sorumlu tutulmaları gerektiği" belirtilmiştir.

mayıs 2006'da i̇srail, yetkililere göre onlarca intihar saldırısı ve diğer i̇sraillilere yönelik saldırılardan sorumlu olduğu iddia edilen üst düzey bir hamas yetkilisi olan i̇brahim hamed'i tutukladı. hamed'in bu suçlamalarla ilgili davası henüz sonuçlanmadı. 2008 yılında hamas patlayıcılar mühendisi shihab al-natsheh, dimona'da ölümcül bir intihar saldırısı düzenledi.

2002 yılından bu yana, el-kassam tugayları'nın paramiliter askerleri ve diğer gruplar, sderot gibi negev'deki i̇srail kasabalarına ev yapımı kassam roketleri kullanarak saldırdılar. 2007 yılında el-kassam tugayları'nın, 2000 ve 2009 yılları arasında on beş kişiyi öldüren roket ve havan saldırılarının %22'sini gerçekleştirdiği tahmin ediliyordu. 2008 yılında kassam-2 roketinin geliştirilmesi, filistin paramiliter gruplarının gazze'den ashkelon gibi i̇srail şehirlerine ulaşmasını sağladı.

2008 yılında hamas lideri halid meşal, hamas'ın idf'nin filistinli sivillerin ölümüne neden olmasını durdurması durumunda sadece askeri hedeflere saldıracaklarını teklif etti. 19 haziran 2008 ateşkesinin ardından el-kassam tugayları roket saldırılarını sona erdirdi ve i̇srail'e karşı düzensiz roket ve havan saldırılarına devam eden gazze'deki fetih militanlarını tutukladı. ancak el-kassam tugayları, 4 kasım'da i̇srail'in gazze'ye düzenlediği operasyondan sonra saldırılara tekrar başladı.

15 haziran 2014'te i̇srail başbakanı benjamin netanyahu, hamas'ı birisi amerikan vatandaşı olmak üzere üç i̇srailli gencin kaçırılmasında rol oynamakla suçladı ve "bu ciddi sonuçları olacak" dedi. 20 temmuz 2014'te, koruyucu kenar harekâtı'nın yapıldığı sürece, netanyahu cnn'e verdiği bir röportajda hamas'ı "soykırımcı teröristler" olarak tanımladı.

5 ağustos 2014'te i̇srail, i̇srail güvenlik güçlerinin hussam kawasme'yi shuafat'ta cinayetlerle bağlantılı olarak tutuklandığını açıkladı. sorgu sırasında kawasme, saldırının kilit ismi olduğunu ve hamas'tan finansmanı sağladığını itiraf etti. yetkililer, cinayetlerle bağlantılı olarak tutuklanan ek kişilerin hala tutulduğunu, ancak isimlerinin açıklanmadığını belirtti.

20 ağustos'ta, türkiye'de sürgünde bulunan hamas liderlerinden saleh al-arouri, üç i̇srailli gencin kaçırılmasının sorumluluğunu üstlendi. i̇stanbul'da uluslararası müslüman alimler derneği konferansında khaled mashal adına bir konuşma yapıldı. konuşmada şunlar söylendi: "amacımız batı şeria ve kudüs'te bir intifada başlatmaktı, aynı zamanda 1948 sınırları içinde de... el-kassam tugayları'ndaki kardeşleriniz, bu operasyonu açlık grevi yapan hapsedilmiş kardeşlerini desteklemek için gerçekleştirdi... mücahitler, bu yerleşimcileri takas anlaşması yapmak amacıyla yakaladılar." hamas'ın siyasi lideri khaled mashal, hamas üyelerinin sorumlu olduğunu kabul etti, önceden hiçbir bilgisi olmadığını ve liderliğin ayrıntılara dair bildiklerinin i̇srailli raporları okuyarak geldiğini belirtti. 2004'ten bu yana hamas'ın sürgündeki siyasi kanadını yöneten meshaal, hamas'ın "askeri konulardaki ayrıntılarında" yer almadığını, ancak cinayetleri "işgal altındaki" topraklardaki i̇sraillilere karşı yasal bir eylem olarak meşrulaştırdığını söyledi.

i̇srail'e roketli saldırılar 
hamas ve diğer filistin silahlı grupları, 2001'den bu yana i̇srail'e binlerce roket fırlattı ve bu saldırılarda yüzlerce sivil öldü, birçok kişi yaralandı ve yaklaşık 800.000 i̇srailli sivilin yaşadığı ve çalıştığı bölgelere sürekli bir tehdit oluşturdu. hamas yetkilileri, roketlerin sadece askeri hedeflere yönelik olduğunu, sivil kayıpların silahların kötü kalitesinin "kazara sonucu" olduğunu söyledi. i̇nsan hakları i̇zleme örgütü'ne göre, hamas liderlerinin açıklamaları, roket saldırılarının amacının gerçekten de sivilleri ve sivil objeleri vurmak olduğunu göstermektedir. ocak 2009'dan itibaren, kurşun dökme operasyonu'nun ardından hamas, i̇srail'e roket saldırıları düzenlemeyi büyük ölçüde durdurdu ve en az iki kez roket fırlatan diğer grup üyelerini tutukladı, parti "istediğinde yasayı uygulama yeteneğine sahip olduğunu gösterdi". şubat 2010'da hamas, gazze savaşı sırasında filistin roket saldırıları nedeniyle i̇srailli sivillerin başına gelebilecek herhangi bir zarardan üzüntü duyduğunu belirten bir açıklama yayınladı. roket saldırılarının i̇srail askeri hedeflerini hedeflediğini, ancak hassasiyet eksikliği nedeniyle bazen sivil bölgelere isabet ettiğini savundu. i̇srail ise hamas'ın medyada sivilleri hedef almayı ve öldürmeyi sürekli olarak övdüğünü iddia etti.

2014 çatışmasıyla ilgili bir rapora göre, "başlangıcından bu yana hamas'ın i̇srail'e ateşlediği 2,500-3,000 roket ve mermiden neredeyse tümü kasabalara yönlendirilmiş gibi görünüyor." bu saldırılara bir örnek olarak "gazze sınırına yakın bir kibbutz kolektif çiftliğine" yapılan bir saldırı verilebilir, bu saldırıda bir i̇srailli çocuk öldü. eski i̇srail albayı jonathan d. halevi, "hamas'ın dimona'daki nükleer reaktör, hayfa'daki kimya tesisleri ve ben-gurion havalimanı gibi stratejik hedeflere uzun menzilli roketlerle nişan alma konusunda gurur duyduğunu" belirtti ve bu tür saldırıların "başarılı olsaydı binlerce" i̇srailli kurbanı "yol açabileceğini" ifade etti.

temmuz 2008'de o dönemki başkan adayı barack obama şunları söyledi: "eğer biri evime, gece iki kızımın uyuduğu eve roketler gönderiyorsa, bunu durdurmak için elimden gelen her şeyi yaparım ve i̇sraillilerden aynı şeyi yapmalarını beklerim." 28 aralık 2008'de dışişleri bakanı condoleezza rice yaptığı açıklamada: "amerika birleşik devletleri, i̇srail'e yönelik tekrarlanan roket ve havan saldırılarını kesin bir dille kınamaktadır." 2 mart 2009'da dışişleri bakanı hillary clinton saldırıları kınadı.

7 ekim 2023 tarihinde hamas, gazze şeridi'nden kaynaklanan füze saldırılarının sorumluluğunu üstlendi.

terör örgütü olarak tanımlanması 
örgüt, 1993 ve 2005 yılları arasında i̇srailli sivillere ve askerlere yönelik intihar saldırılarında bulunmuştur. hamas, kanada, avrupa birliği, i̇srail, japonya ve amerika birleşik devletleri'nde terör örgütleri listesine alınmıştır. örgütün askeri kanadı, i̇zzeddin el kassam tugayları, avustralya ve birleşik krallık'ta terör örgütleri listesinde yer almaktadır.

eylemler 
hamas tarafından gerçekleştirilen eylemlerin bazıları şunlardır:

 6 temmuz 1989 kiryat ye'arim yakınlarında meydana gelen bir intihar saldırı sonucunda 22 kişi öldü.
 6 nisan 1994 tarihinde afula'da (i̇srail) bir otobüste meydana gelen intihar saldırı sonucunda 8 kişi öldü.
 13 nisan 1994 tarihinde hadera'da bir otobüs durağında meydana gelen intihar saldırısının sonucunda 5 kişi öldü.
 19 ekim 1994 tarihinde i̇srail'in başkenti tel aviv'de meydana gelen bir intihar saldırısı sonucunda 22 kişi öldü.
 11 kasım 1994 tarihinde netzarim'de meydana gelen bir intihar saldırı sonucunda 3 kişi öldü.
 4 eylül 1997 tarihinde hamas militanlarınca gerçekleştirilen kudüs'teki ben yehuda caddesi'nde meydana gelen intihar saldırısı sonucunda 8 kişi öldü. ölen üç kişi hamas militanıydı.
 1 haziran 2001 tarihinde tel aviv dolphinarium'un kapısında meydana gelen intihar saldırısında yaşları 14 ile 21 arasında değişen 21 kişi öldü ve 120'den fazla insan yaralandı.
 9 ağustos 2001 tarihinde kudüs'teki sbarro adlı restoranda meydana gelen intihar saldırısı sonucunda 7'si çocuk 15 kişi öldü ve 130 kişi yaralandı.
 2 aralık 2001 tarihinde kudüs ve hayfa’da meydana gelen dört patlamada 26 kişi öldü, 220 kişi yaralandı. saldırıları hamas üstlendi.
 9 mart 2002 tarihinde kudüs'te bir kafeteryada düzenlenen intihar saldırısının sonucunda 11 kişi öldü ve 54 kişi yaralandı.
 31 temmuz 2002 tarihinde i̇brani üniversitesi'nde meydana gelen intihar saldırısının sonucunda çoğu abd vatandaşı 9 kişi öldü ve 100'e yakın kişi yaralandı.
 5 mart 2003 tarihinde hayfa'da düzenlenen bir intihar saldırısı 7 i̇sraillinin ölümü ile sonuçlandı. saldırının sorumluluğunu hamas üstlendi. 
 11 haziran 2003 tarihinde kudüs'teki bir intihar saldırısında 17 kişi öldü. saldırının sorumluluğunu hamas üstlendi.
 19 ağustos 2003 tarihinde kudüs'te bir intihar saldırısında 6'sı çocuk 23 kişi öldü. saldırının sorumluluğunu hamas üstlendi.
 9 eylül 2003 tarihinde kudüs hillel café'de gerçekleşen intihar saldırısı sonucunda 7 kişi öldü ve 70 kişi yaralandı.
 4 ekim 2003 tarihinde hayfa'daki bir restoranda meydana gelen intihar saldırısı sonucunda 21 kişi öldü. saldırının sorumluluğunu hamas üstlendi.
 4 mart 2004 tarihinde aşdod liman'ında gerçekleşen iki intihar saldırısının sonucunda 10 kişi öldü ve 10 kişi yaralandı.
 31 ağustos 2004 tarihinde beerşeba'daki iki intihar saldırısı sonucunda 16 i̇srailli öldü. saldırının sorumluluğunu hamas üstlendi.
 27 aralık 2008 tarihinde i̇srail'in operasyonlarının ardından hamas'ın gerçekleştirdiği roket saldırıları sonucunda 4 i̇srailli öldü.
 7 ekim 2023 tarihinde i̇srail genelinde yaptığı binlerce roket saldırısı sonucunda içinde sivil halkın da bulunduğu 425 i̇srailli öldü.

i̇konoklazm:
 2007 yılında hamas örgütü gazze'deki tek heykel olan "meçhul asker anıtı"nı, heykelin dinen yasak olduğu gerekçesiyle yıktı.

amaçları 
örgütün kuruluş amacı 1948 öncesi i̇srail'in işgal ettiği batı şeria ve gazze şeridi'ni kapsayan topraklarda yeniden filistin i̇slam devletini kurmak. abd dışişleri bakanlığı'na göre örgüt yurt dışında yaşayan filistinliler, i̇ran hükûmeti ve arap ülkelerinden gelen yardımlarla finanse edilmektedir.

6 mayıs 2005 tarihinde yapılan filistin genel seçimlerinde el fetih oyların yüzde 56'sını, hamas ise yüzde 33'ünü aldı. fetih 84 yerden 45'ini kazandı. hamas 23 yerde seçimi kazandı. bunlar arasında üç büyük şehir de vardı: kalkilya, refah ve beyt lahiya. 15 yerde bağımsızlar ya da diğer gruplar kazandı. avrupalı gözlemcilerin 'adil ve demokratik' olarak nitelendirdiği seçimde 400 bin filistinli oy kullandı. katılım gazze'de yüzde 80 batı şeria'da yüzde 70 oranında oldu. hristiyanların kalesi olan beytüllahim'de 15 sandalyeli yerel meclisin müslümanlara ayrılan 7 sandalyesinin 5'ini hamas kazandı. 16 aralık 2005'te yapılan batı şeria'daki yerel seçimlerde de hamas önemli başarı elde etti. dört büyük kentteki belediye seçiminin üçünü (nablus, cenin ve el bireh'i) hamas kazandı. ramallah'ta ise bağımsızlar koalisyonu seçimi aldı. toplamda fetih'in oy oranı hamas'tan fazla çıktı. bu seçimde 148 bin seçmenin yüzde 75'i oy kullanmıştı.

ayrıca bakınız 
 filistin kurtuluş örgütü
 hamas bildirisi
 hamas’ın savaş taktikleri
 hamas infazları

kaynakça 

 
müslüman kardeşler