Zuhal Olcay

zuhal olcay (d. 10 ağustos 1957, i̇stanbul), türk oyuncu ve şarkıcıdır.

hayatı 
babası erkek berberi cevat i̇şanç, annesi ev hanımı süheyla i̇şanç'tır. ailesinin tek çocuğuydu. çocukluğunu üsküdar'da geçirdi. i̇lkokulu halil rüştü i̇lkokulu'nda ardından üsküdar kız lisesi'nde okudu. yapılan bir röportajında, "ailenin tek çocuğu olduğum için kardeşi olan yaşıtlarımı çok kıskanırdım. tek olmak ailede tüm sevgileri kazanma adına avantajdır ama paylaşma olayı olmadığı için de dezavantajdır. benim için sıkıntılı bir mutluluktu tek çocuk olmak. bunun dışında orta hâlli ama sıcak bir aile içinde büyüdüm." der. büyük teyzesi konservatuvarda piyano öğretmeniydi. diğer iki teyzesinden biri de devlet tiyatrosu sanatçısıydı. konservatuvarda piyano öğretmeni olan teyzesinin teşviki ile ankara'ya giderek tiyatro eğitimine başladı.

1976'da ankara devlet konservatuvarı yüksek bölümünü bitirdi. aynı yıl sınıf arkadaşı selçuk yöntem ile evlendi. evlendiğinde daha 19 yaşındaydı. bir sene londra'da eğitim gördü. üç yıl süren ilk evliliğinin ardından iş insanı zafer olcay ile evlenen zuhal olcay, i̇zmir'e yerleşti ve i̇zmir devlet tiyatrosu’nda oyunculuğa başladı. 1981 yılında kızı ceren dünyaya geldi.

1983'ten itibaren çeşitli televizyon yapımlarında rol aldı; ilk televizyon filmi olan sönmüş ocaktan sonra parmak damgası adlı yapım ile tanındı. film festivallerinde aldığı ödüller ününü arttırdı. 1987 yılında ikinci eşi zafer olcay'dan boşandı.

sinema oyunculuğu ile birlikte tiyatro oyunculuğunu da sürdüren olcay; 1986'da martdaki nina rolüyle avni dilligil tiyatro ödülü'nü, 1988’de balkondaki i̇rma rolüyle ankara sanat ödülü'nü kazandı. 1989'da evita adlı müzikalde evitayı oynadı. bu müzikaldeki başarısı üzerine şarkıcılık kariyeri başladı. dünden sonra, yarından önce adlı filmde şarkıları seslendiren olcay, daha sonra onno tunç'un bestesi olan parçayı bir albümde seslendirdi.

1989'da sahte cennete veda adlı filmdeki rolüyle almanya’da altın film şeridi en i̇yi kadın oyuncu ödülünü kazanarak uluslararası bir başarı elde etti.

1987'de eşinden ayrılan olcay, üçüncü evliliğini 1992’de londra’da tiyatro oyuncusu haluk bilginer ile yaptı. 1990'da haluk bilginer ile birlikte tiyatro stüdyosu adlı özel tiyatronun kurucuları arasında yer aldı ve bu tiyatroda aldatma, kankardeşler, histeri, balkon gibi oyunlarda başrol üstlendi.

1990'da senaryosunu orhan pamuk'un (kara kitap adlı kendi romanından) yazdığı, ömer kavur'un yönettiği, antalya altın portakal festivali'nde en i̇yi film ödülü'nü ve uluslararası i̇stanbul film festivali en iyi yerli film ödülü'nü alan gizli yüz'de oynadı.

çeşitli siyasi eylemlere de katılan olcay’a bakırköy belediye başkanı adaylığı teklif edildi.

üsküdar’da kiralayıp restore ettikleri tiyatro stüdyosu’nun 1996’da yanması üzerine 1999’da haluk bilginer ile birlikte oyun atölyesi'ni kurdu. olcay, oyun atölyesi’nin sahnelediği ilk oyun olan steven berkoff’un dolu düşün boş konuş adlı oyunundaki rolüyle afife tiyatro ödülleri "en i̇yi komedi kadın oyuncusu" ödülü'nü aldı. çift, i̇stanbul’un moda semtinde bir apartmanı restore ederek oluşturduğu tiyatro mekanını 2002’de açtı. zuhal olcay'ın bilginer ile olan evliliği 2004 yılında sona erdi.

2000 yılında düşünceye özgürlük 2000 adlı kitaba yayıncı olarak imza koyan 23 kişiden biri oldu. dgm tarafından "halkı, sınıf, ırk, din, mezhep ve bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etmek" suçlarından, yargıtay 9. ceza dairesi ise "kanunun cürüm saydığı neşriyatı nakletmek" suçundan yargılandı. 2003 yılında bu dava beraat kararı ile sonuçlandı.

2001 yılında tayfun pirselimoğlu'nun yönettiği montreal dünya film festivali'nde jüri özel ödülü olan hiçbiryerde'de oynadı.

2002-2004 yılları arasında “siyah- beyaz dinleti” adlı müzikal bir gösteri yaptı.
2004 yılında üçüncü eşi haluk bilginer'den boşandı.

müzik çalışmalarını önce vedat sakman, daha sonra bülent ortaçgil ile devam eden ve küçük bir öykü, 'i̇yisin''' gibi parçalarla müzik listelerine giren olcay’ın küçük bir öykü (1989), i̇ki çift laf (1990), oyuncu (1993), i̇hanet (1998), başucu şarkıları (2001), başucu şarkıları-2 (2005), aşk'ın halleri (2009) ve cengiz onural'la ortak çalışması olan hiçbiryerde isimli albümleri vardır. 2008 senesinde tv8'de her perşembe "mevzuhal" adıyla canlı performans programını sundu. son olarak, 2015 senesinde "başucu şarkıları 3" albümünü yayınlamıştır.

 filmografisi 
 filmler 

 1983: i̇htiras fırtınası
 1985: amansız yol
 1985: halkalı köle
 1985: kurşun ata ata biter
 1986: ateşten gömlek : ziya öztan
 1986: genç ve dul
 1986: i̇stek
 1986: oteldeki cinayet
 1987: bir avuç gökyüzü
 1987: dünden sonra yarından önce
 1987: gece yolculuğu : ömer kavur
 1987: bir günah gibi
 1988: sahte cennete veda
 1989: medcezir manzaraları : mahinur ergun
 1990: gizli yüz : ömer kavur
 1991: kara sevdalı bulut
 1992: i̇ki kadın : yavuz özkan
 1993: ay vakti
 1994: bir sonbahar hikayesi : yavuz özkan
 1995: aşk üzerine söylenmemiş her şey
 1996: 80. adım : tomris giritlioğlu
 1996: i̇stanbul kanatlarımın altında : mustafa altıoklar
 1999: issızlığın ortasında sinema
 1999: salkım hanım'ın taneleri : tomris giritlioğlu
 2000: gece martıları
 2001: hiçbiryerde : tayfun pirselimoğlu
 2004: simbiyotik
 2007: i̇yi seneler-londra : berkun oya
 2009: güz sancısı : tomris giritlioğlu
 2020: aşk tesadüfleri sever 2
 2023: merve kült

 tv dizileri 

 1980: sönmüş ocak
 1985: parmak damgası
 1986: varsayalım i̇smail
 1987: ateşten günler
 1987: gecenin öteki yüzü
 1989: baharın bittiği yer
 1993: the young indiana jones chronicles "istanbul, september 1918"
 1994: artist palas
 1997: medeni haller
 1999: çatısız kadınlar : mahinur ergun
 2001: yeditepe i̇stanbul : türkan derya
 2002: ti show
 2005: seni çok özledim
 2007: geniş zamanlar : serdar akar
 2008: beni unutma
 2010: arka sokaklar
 2010: umut yolcuları
 2011: i̇ffet : faruk teber
 2013: bir aşk hikayesi
 2014: urfalıyam ezelden
 2016: yüksek sosyete
 2020: alev alev
 2022-2023: gecenin ucunda

 sunuculuk 
 1979: trt 23 nisan çocuk şenliği programı
 2008: mevzuhal

 tiyatro oyunları 
 1977: üçüncü selim : celal esat arseven / salah cimcoz - ankara devlet tiyatrosu
 1977: i̇zin günü : otto fischer - ankara devlet tiyatrosu
 1978: othello : william shakespeare - ankara devlet tiyatrosu
 1979: deli dumrul : güngör dilmen - i̇stanbul devlet tiyatrosu
 1982: fazilet eczanesi : haldun taner - i̇zmir devlet tiyatrosu
 1985: i̇lk yıllar "roksolan" : orhan asena - i̇stanbul devlet tiyatrosu
 1985: martı : anton çehov - i̇stanbul devlet tiyatrosu
 1986: söz veriyorum : aleksei arbuzov - i̇stanbul devlet tiyatrosu
 1990: aldatma : harold pinter - tiyatro stüdyosu
 1991: kan kardeşleri : willy russell - tiyatro stüdyosu
 1997: histeri : terry johnson - tiyatro stüdyosu
 1998: balkon : jean genet - tiyatro stüdyosu
 1999: dolu düşün boş konuş : steven berkoff - oyun atölyesi
 2000: ayrılış : tom kempinsky - oyun atölyesi
 2005: nathalie : philippe blasband - aysa prodüksiyon tiyatrosu
 2009: şölen : moira buffini - aysa prodüksiyon tiyatrosu
 2017: aşk halleri : maria goss - elf yapım

 diskografi 

 solo albümleri 
 1989: küçük bir öykü bu 1990: i̇ki çift laf 1993: oyuncu 1998: i̇hanet 2001: başucu şarkıları 2005: başucu şarkıları 2 2009: aşk'ın halleri 2015: başucu şarkıları 3 tekli çalışmaları 
 1987: dünden sonra yarından önce film müziği 2018: sensiz (emre atabek ile)
 2020: eyvallah (hüsnü arkan ile)
 2022: aşkınla her şey oldum (tuna kiremitçi ile)

 katıldığı albümler 
 1999: asansör film müzikleri / kolektif
 2000: bülent ortaçgil i̇çin söylenmiş bülent ortaçgil şarkıları / kolektif
 2002: hiçbiryerde film müzikleri 2003: metin altıok ağıtı / fazıl say
 2004: söz vermiş şarkılar / kolektif
 2006: 41 kere maşallah / kolektif
 2006: nazım / fazıl say 2006: pop 2006 / kolektif
 2007: bulutsuzluk özlemi 20 yaşında / kolektif
 2008: güldünya şarkıları / kolektif
 2009: mucize nağmeler / kolektif
 2009: buğra uğur'la 30 yıl / kolektif
 2020: 2020 model (2020 model: murathan mungan)'' / kolektif

ödülleri 
 1984: 21. antalya film şenliği, en i̇yi yardımcı kadın oyuncu (i̇htiras fırtınası)
 1985: 22. antalya film şenliği, en i̇yi kadın oyuncu (amansız yol)
 1986: avni dilligil tiyatro ödülü, (martı)
 1988: ankara sanat ödülü, (balkon)
 1989: almanya altın film şeridi en i̇yi kadın oyuncu ödülü, (sahte cennete veda)
 1989: 2. ankara film şenliği, en i̇yi kadın oyuncu (dünden sonra yarından önce)
 1990: 3. ankara film şenliği, (medcezir manzaraları)
 1994: 6. ankara film festivali, en i̇yi kadın oyuncu (bir sonbahar hikayesi)
 2000: 4. afife tiyatro ödülleri, yılın en başarılı müzikal ya da komedi kadın oyuncusu (dolu düşün boş konuş)
 2001: 6. sadri alışık tiyatro ve sinema oyuncu ödülleri, en başarılı kadın oyuncu (ayrılış)
 2002: 21. i̇stanbul film festivali, en i̇yi kadın oyuncu (hiçbiryerde)
 2002: 24. siyad türk sineması ödülleri, en i̇yi kadın oyuncu (hiçbiryerde)
 2003: 6. gökçeada film festivali, en i̇yi kadın oyuncu (hiçbiryerde)
 2006: 10. afife tiyatro ödülleri, yılın en başarılı kadın oyuncusu (nathalie)
 2019: altın koza film festivali, yaşam boyu onur ödülü

hakkında açılan davaları 

sanatçı 2000 yılında hakkında açılan düşünceye özgürlük 2000 davası dışında, 2012 yılında hakkında "hakaret" suçundan görülen ceza davasında  10 bin 620 lira para cezasına çevrilen para cezası aldı.

5 ağustos 2016'da, kadıköy'de bir mekanda söylediği şarkı sırada cumhurbaşkanı erdoğan'a hakaret içerecek şekilde eliyle hareket yaptığını şeklindeki şikayet sonucu "cumhurbaşkanına alenen hakaret" suçundan açılan davada 2018 yılında  önce bir yıl hapis cezasına çarptıran i̇stanbul bölge adliye mahkemesi 2. ceza dairesi, eylem alenen gerçekleştiği gerekçesiyle cezayı 1 yıl 2 aya çıkardı. daire  hapis cezasının ertelenmesine, sanığın 1 yıl 6 ay süreyle denetime tabi tutulmasına hükmetti. erdoğan'ın avukatları ise  11 ay 20 günlük hapis cezasının ertelenmesi yönünde verdiği kararı temyiz etti. 19 temmuz 2019'da yargıtay 16. ceza dairesi, ertelenen 11 ay 20 gün hapis cezasını onadı.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 
 

 

yaşayan insanlar
 
1957 doğumlular
üsküdar doğumlular
i̇stanbul doğumlu kadın oyuncular
i̇stanbul doğumlu kadın şarkıcılar
türk kadın sinema oyuncuları
türk kadın tiyatro oyuncuları
türk kadın dizi oyuncuları
türk kadın pop şarkıcıları
ankara üniversitesi devlet konservatuvarında öğrenim görenler
1980'lerin şarkıcıları
1990'ların şarkıcıları
2000'lerin şarkıcıları
2010'ların şarkıcıları
2020'lerin şarkıcıları
resim aranan oyuncular
20. yüzyılda türk kadın oyuncular
21. yüzyılda türk kadın oyuncular
20. yüzyılda türk kadın şarkıcılar
21. yüzyılda türk kadın şarkıcılar
hacettepe üniversitesi ankara devlet konservatuvarında öğrenim görenler
en i̇yi kadın oyuncu alman film ödülü sahipleri
en i̇yi kadın oyuncu altın koza ödülü sahipleri
devlet tiyatroları sanatçıları
ada müzik sanatçıları