Soyotlar

soyot veya soyotlar (rusça: сойоты ve саяты)  —  rusya içinde yaşayan ve dilleri ile kültürleri yok olma tehlikesine  maruz bir türk halkıdır. 2002 nüfus sayımına göre,  rusya'da 2769 kişi soyot türkleri vardır. soyları ve dilleri yok olma tehlikesi bulunan türk içinde olup aslında tuvalar ile büyük benzerlik teşkil ederler, fakat soyot türkleri çok eski zamanlardan beri buryatya'nin ahın rayonunda yaşamaktadırlar. soyot türklerinin yerel dili yeniden düzenlenmiş ve bir ders kitabı haline getirilerek oka'da bazı okullarda öğretim yapılmaya çalışılmıştır.

sayan dilleri grubuna giren dilleri ve kültürleri unesco'ya göre yok olma tehlikesindedir

buryatlar arasında dağınış şekilde yaşamakta olup rusça ve  moğol dillerinden buryat dili yaygınlık kazandığından son zamanlarda bu diller ile konuşmakta, bir türk dili olan öz dilleri ise yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bırakılmaktadır. kültür ve dillerini korumak için gerek türkiye gerekse türk dünyası'ndan hiçbir destek görmemektedirler. bu ise kısa sürede asimile olmalarına sebep olacaktır.

orjan olsen, h. printz, anders k. olsen, fritz jensen (norveçli) ve j. e. gustschin tarafından gerçekleşen  norveçli bilim insanlarının bilimsel bir seferinde, (rusya)'ya 1910'lardan önce gerçekleşen araştırma seferinde soyotların henüz buryatlar ve ruslar arasında asimile olmadığını görmekteyiz. çok sayıda kültürel veri toplanmıştır.  bu etnografik veri ve fotoğraflar bilim insanları tarafından yayınlanmıştır.  olsen tarafından kitapta: "et primitivt folk de mongolske rennomader" (cappeln, 1915). bu verilerin i̇spanyolca bir baskısı vardır. : "los soyotos, un pueblo primitivo. nómadas mongoles pastores de renos" (calpe, madrid, 1921).  soyot türkçesinden kelimelerin kısa bir dizimini içermektedir, ayrıca onlarca fotoğraf   ve  soyot şamanik kehanetleri de anlatmaktadır.  dini ritüeller olarak ise hem şamanist hem de budist öğretiler, bilgiler birlikte yer almaktadır.

buryatya'da:
sorok yeri 614
örlög köyü 569
hujir 314
ulaan üde şehrinde 191
hurga yerleşiminde 159
bokson köyü 139
alag şulun yerleşimi 134

dil 
soyot türkçesi halis muhlis bir türk dilidir. bünyesine çeşitli yüzyıllarda irtibata geçtiği çeşitli dillerden de kelime alarak farklı bir görünüme bürünmüştür. kuzeybatıdan ticari sebeplerle fin dillerinden, güneydoğudan moğol dillerinden, sonra rusça'dan çok sayıda kelime alsa da türk dili özelliği bozulmamıştır.
2003 yılında  «soyotça-buryatça-rusça sözlük». yayınlandı. oka bölgesinde 2005 yılından itibaren soyot türkçesi örnek olarak bazı okullarda ders olarak okutulmaktadır.

toplum 
geleneklik sosyal organizasyon — birkaç ailenin büyüklerinin (aksakallar heyeti) oluşturduğu konseye dayanır. bilinen temel boylar ise  i̇rkit, haasuut ve onhot sülaleleridir. bunlar arasında özellikle i̇rkit kelimesi tuva'da soyad olarak da kullanılmakta olup i̇rkutsk adı da buradan gelmektedir. eski devirlerde i̇rkutsk bölgesi tamamen tuva türklerinin idi ve burada ruslar yerleşmeye başlayınca tuva türkleri'nden i̇rkit boyu tuva'ya, soyot türkleri'nden i̇rkit boyu da buryat'ya göçmüş olabileceği düşünülmektedir. büyük ihtimalle i̇rkit bölgesi türk toplulukları büyük bir soykırıma maruz kalmışlar ve günümüze i̇rkutsk'taki i̇rkut veya i̇rkit türkleri ulaşamamıştır.
milliyetçi soyot birliği jogtaar («встреча»), 2004 yılından ulug-dag («ulu dağ» — burın-han'ın koruyucu dağ adına).

genel uğraş alanları

 ren geyiği
 yak
 avcılık
 hayvancılık
yüzyıllardır öz topraklarında yaşayan soyot türklerinin toprakları moğol toplulukları ve ruslar tarafından işgale uğramıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
oleg aliev'in soyotlara gezisi ve izlenimleri 
 soyot türkleri fotoğrafları 
http://www.perepis2002.ru/ct/doc/tom_04 2002 nüfus sayımına göre soyotlar
http://lingsib.iea.ras.ru/en/languages/soiot.shtml soyot türkçesi
http://www.joshuaproject.net/peopctry.php?rog3=rs&rop3=210867  toplum ve ülke profili
http://www.kitapyurdu.com/kitap/default.asp?id=22638 sibirya araştırmaları 
http://www.sonseslerduyulmadan.hacettepe.edu.tr/tt.shtml  "dilleri ve kültürleri yok olma tehlikesine maruz türk toplulukları" konulu 4. uluslararası türkiyat araştırmaları sempozyumu 23-26 mayıs 2012
 soyotlar severcom.ru 
 «baykal gölünün tabiatı». doğu sayanlarda soyotlar 
 «tuva türkçesi sözlüğü».soyot türkçesinin en yakın olduğu türk dili tuva türkçesi
 soyot dili 

tuvalar
rusya'daki etnik gruplar
buryatya
türk halkları
kuzey asya'daki yerli halklar