Kâzım Özalp

kâzım paşa hazretleri özalp (1882, köprülü, kuzey makedonya - 6 haziran 1968, i̇stanbul), türk asker ve siyasetçi. 1924 ve 1935 yılları arasında türkiye büyük millet meclisi başkanlığı görevini sürdürmüştür.

askerlik hayatı 

süvari miralay i̇smail nazmi bey'in oğludur. üsküp askerî rüştiyesi, manastır askerî i̇dadisi'ni bitirdikten sonra 14 mart 1897 tarihinde girdiği harp okulu'ndan 6 aralık 1902 tarihinde teğmen rütbesiyle, devam ettiği harp akademisi'nden 5 kasım 1905 tarihinde yüzbaşı olarak mezun oldu.

i̇lk görev yeri olan selanik'te 36. alay'da görev yaparken i̇ttihat ve terakkî cemiyeti'ne girdi. selanik-karasulu istasyonları arasındaki demir yolu hattını korumakla görevlendirildi. bu görevde iken gevgili ve menlik yakınlarında bulgar çeteleri ile çatışmalara girdi. hareket ordusu ile 31 mart i̇syanı'nın bastırılmasında görev aldı. 9 ağustos 1910 tarihinde menlik i̇lçe kaymakamı olarak atandı. 1911 yılında kurmaylığı onandı.

8 kasım 1911 tarihinde 5. kolordu kurmay heyeti'nde görevlendirildi. 29 kasım 1911 tarihinde selanik jandarma alayı takip taburu komutanı olarak atandı.

balkan savaşları 
balkan savaşları sırasında 23 eylül 1912 tarihinde edremit redif tümeni kurmay başkanı, 29 eylül 1912 tarihinde vardar ordusu kuruluşundaki 5. kolordu kurmaylığına, 25 haziran 1913 tarihinde çatalca ordusu sol cenah komutanlığı kurmay heyetinde görevlendirildi. 9 kasım 1913 tarihinde 1. kolordu kurmayı, 17 mart 1914 tarihinde van jandarma alay komutanı olarak atandı.

i. dünya savaşı 
i. dünya savaşı başlayınca 26 mart 1915 tarihinde seyyar jandarma tümen komutanı olarak görevlendirildi. bu tümen ile dilmen, urumiye, hoy, saray ve van yakınlarında ruslarla muharebelere girişti. 15 ağustos 1915 tarihinde 36. tümen komutanı olarak atandı. 11 ocak 1918 tarihinde 37. kafkas tümen komutanı olarak atandı. bu görevdeyken 10. ve 3. kafkas tümenleri de emrine verilerek trabzon ve batum'un işgaliyle görevlendirildi. 31 aralık 1918 tarihinde 60. tümen komutanı olarak atandı.

türk kurtuluş savaşı 

9 ağustos 1919 tarihinde 61. tümen komutanı olarak tayin edildi. heyet-i temsiliye kararıyla kuzey cephesi komutanlığına atandı. bu görevdeyken emrindeki birliklerle anzavur ayaklanması'nı bastırdı. 23 nisan 1920 tarihinde açılan büyük millet meclisi'nde i. dönem karesi (balıkesir) milletvekili seçildi.

6 nisan 1921 tarihinde kocaeli bölge komutanı ve sonra mürettep kolordu komutanı olarak atandı. bu görevdeyken i̇zmit ile adapazarı'nı yunan kuvvetlerinden geri aldı. sakarya meydan muharebesi'ne katıldı. gösterdiği başarıdan ötürü 12 eylül 1921 tarihinde mirliva rütbesine terfi etti ve paşa oldu.

7 eylül 1921 tarihinde 3. kolordu komutanı olarak atandı. 1921 yılı sonunda 3. kolordu komutanlığı görevinden ayrılarak 14 ocak 1922 tarihinde tbmm millî müdafaa vekilliği görevini üstlendi. büyük taarruz ve dumlupınar meydan muharebesi'nden sonra 25 eylül 1922 tarihinde ferik rütbesine terfi etti.

30 ağustos 1926 tarihinde birinci ferik rütbesine terfi etti. 6 temmuz 1927 tarihinde kendi isteğiyle askerlikten emekliye ayrıldı.

madalya ve nişanları 
15 ağustos 1915 tarihinde muharebe gümüş i̇mtiyaz madalyası, 23 mayıs 1917 tarihinde alman 2. dereceden demir haç, mayıs 1918 tarihinde 3. dereceden mecidiye nişanı, 5 haziran 1918 tarihinde muharebe altın liyakat madalyası, haziran 1918 tarihinde harp madalyası, haziran 1918 tarihinde harp leopold şövalye madalyası, 21 kasım 1923 tarihinde kırmızı-yeşil şeritli i̇stiklâl madalyası ve takdirname ile taltif edildi.

siyasi hayatı 

tbmm'deki yerini 1920 yılından siyasal yaşamdan çekildiği 1954 yılına kadar aralıksız korudu. 1924-1935 yılları arasında tbmm başkanı, 1923-1924 ve 1935-1939 yılları arasında iki kez millî savunma bakanı olarak görev yaptı. i. ve ii. dönem karesi, iii., iv., v., vi., vii., viii. dönem balıkesir, ix. dönem van milletvekili seçildi.

6 haziran 1968 tarihinde i̇stanbul'da suadiye'deki evinde öldü. ankara'ya nakledilen cenazesi cebeci askeri şehitliği'ne defnedildi. naaşı 1988 yılında devlet mezarlığı'na nakledildi.

millî mücadele adlı anılarını anlatan bir kitap yazdı.

galeri

kaynakça 

1882 doğumlular
1968 yılında ölenler
balkan savaşları'nda osmanlı askerleri
cumhuriyet halk partisi mensubu siyasetçiler
devlet mezarlığı'na defnedilenler
i. dünya savaşı'nda osmanlı askerleri
i̇ttihat ve terakki üyeleri
kırmızı-yeşil şeritli i̇stiklâl madalyası sahipleri
mecidiye nişanı sahipleri
demir haç sahipleri
köprülü doğumlular
kurtuluş savaşı'ndaki türk askerler
mekteb-i erkân-ı harbiye'de öğrenim görenler
mekteb-i harbiye'de öğrenim görenler
osmanlı karacı subayları
tbmm 1. dönem balıkesir milletvekilleri
tbmm 2. dönem balıkesir milletvekilleri
tbmm 3. dönem balıkesir milletvekilleri
tbmm 4. dönem balıkesir milletvekilleri
tbmm 5. dönem balıkesir milletvekilleri
tbmm 6. dönem balıkesir milletvekilleri
tbmm 7. dönem balıkesir milletvekilleri
tbmm 8. dönem balıkesir milletvekilleri
tbmm 9. dönem van milletvekilleri
tbmm anayasa komisyonu
türkiye büyük millet meclisi başkanları
türkiye cumhuriyeti millî savunma bakanları
piyade subaylar