Amanvermez Avni

amanvermez avni, ebüssüreyya sami tarafından yaratılan ve maceraları osmanlı i̇mparatorluğu'nun son dönemlerinde geçen kurgusal polis kahramanı.

ünlü hafiye 

ebüssüreyya sami tarafından anlatıldığına göre ii. abdülhamid döneminden sonra 40'lı yaşlarda öldüğünden 1870'li yıllarda doğduğu sanılmaktadır. i̇lk macerası 1913 yılında basılmıştır. avni karakteri, aynı dönemde avrupa’da gündemde olan özellikle sherlock holmes karakterinden etkilenmiştir. karşılaştığı olayları yüksek gözlem gücüyle inceler ve birbirinden farklı ve bağımsız gibi görünen verileri birleştirerek bütünleştirir. yardımcısı ve aynı zamanda öğrencisi olan arif, neredeyse dr. john watson karakteri gibidir. watson’dan farklı olarak ustası gibi polislik mesleğindedir ve yine ustası gibi kılıktan kılığa girebilen genç bir hafiye adayıdır.

dönemsel etkiler 

osmanlı i̇mparatorluğu’nun son dönemlerinde, özel olarak ii. abdülhamid iktidarı yıllarında yaşayan avni’nin maceraları bu dönemin toplumsal, sosyal ve kültürel hayatını yansıtır. kozmopolit i̇stanbul’daki çeşitli uluslardan (rum, ermeni, hırvat vb) ve çeşitli sınıflardan (devlette görevlileri, beyzadeler, kumarbazlar, hırsızlar, fırıncılar vb) kişiler öykülerde yer alır.

öykülerdeki kurgular 

olayları incelerken bazen yanlış izin peşinden koşan, görgü tanıklarıyla görüşmede geç kalan veya hasımları tarafından kolayca alt edilebilen avni, özellikle batılı hafiye karakterlerinin aksine daha gerçekçi olarak değerlendirilmektedir. üstüne gittiği olaylarda dikkat çekmeden halkın arasına karışabilmesi, kimlik değiştirmek için kullandığı çeşitli farklı karakterlerin hakkını verebilmesi sadece masa başında değil hayatın içinde olduğunu göstermektedir. yardımcısı arif ise her zaman ustasının sözünden giden, bazen dalkavukluğa varan derecede ona bağlı ve maceralar sırasında haddini bilerek kendi fikirlerini kendine saklayan bir karaktere sahiptir.

özel yaşamı 

avni’nin özel yaşamına dair bilgiler sınırlıdır. yardımcısı arif ile beraber kaldıkları ev kundaklandıktan sonra taşınmak zorunda kaldıkları sırada evlerinde fazla bir eşya olmadığını bilmekteyiz. ayrıca evlerindeki en değerli eşya önceki dava dosyalarının muhafaza edildiği dolaplarıdır. avni, evinde kimi kimyasal deneyler yapabilecek kadar kimya bilgisine ve donanımına sahiptir. ayrıca adli makamları haklılığına inandırmak için bir köpek yavrusunu öldürebilecek kadar kaygısız ve işine yoğunlaşmıştır. i̇şi gereği i̇stanbul’daki tüm yeraltı alemlerini bilmekte ve her türlü kanundışı olayın geçtiği dönemsel yerlere vakıftır. mesleğinde hızla yükselmiş ve zor davalarda doğrudan devletin en üst mercileri tarafından aranan bir polistir.

bazı maceraları 

 yanmış adam
 kamelya’nın ölümü
 kanatlı araba
 kara katil
 körebe

notlar

kaynakça

yeniden basılan maceraları 
 ebüssüreyya sami, osmanlı’nın sherlock holmes’ü amanvermez avni’nin maceraları 1. cilt, hazırlayan erol üyepazarcı, merkez kitapçılık, 2006, i̇stanbul isbn 975-9174-15-4
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni'nin maceraları, hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları nisan 2021, i̇stanbul, isbn 978-625-7188-48-7
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni, yanmış adam, (osmanlıca aslıyla birlikte), hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları eylül 2020, i̇stanbul, isbn 978-975-473-989-3
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni, kamelya'nın ölümü, (osmanlıca aslıyla birlikte), hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları eylül 2020, i̇stanbul, isbn 978-975-473-990-9
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni, kanatlı araba, (osmanlıca aslıyla birlikte), hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları eylül 2020, i̇stanbul, isbn 978-975-473-991-6
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni, kara katil, (osmanlıca aslıyla birlikte), hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları eylül 2020, i̇stanbul, isbn 978-975-473-992-3
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni, kör ebe, (osmanlıca aslıyla birlikte), hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları eylül 2020, i̇stanbul, isbn 978-975-473-993-0
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni, mavi göz, (osmanlıca aslıyla birlikte), hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları eylül 2020, i̇stanbul, isbn 978-975-473-994-7
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni, sessiz tabanca, (osmanlıca aslıyla birlikte), hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları eylül 2020, i̇stanbul, isbn 978-625-7188-00-5
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni, boyacı, (osmanlıca aslıyla birlikte), hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları eylül 2020, i̇stanbul, isbn 978-625-7188-05-0
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni, ölü, (osmanlıca aslıyla birlikte), hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları eylül 2020, i̇stanbul, isbn 978-625-7188-03-6
türklerin sherlock holmes'i amanvermez avni, i̇skeletler arasında, (osmanlıca aslıyla birlikte), hazırlayan yaşar güçlü, beyan yayınları eylül 2020, i̇stanbul, isbn 978-625-7188-04-3

kurgusal erkek karakterler
kurgusal türkler
kurgusal dedektifler
edebiyat karakterleri