Paul Robeson

paul leroy bustill robeson (9 nisan 1898, princeton - 23 ocak 1976, philadelphia), abd'li bas bariton ses sanatçısı, oyuncu, atlet, yazar, insan hakları savunucusu.

köle kökenli bir ailenin çocuğu olarak doğan robeson, yoksullukla geçen çocukluk yıllarında ilkokuldayken ırkçılıkla karşılaştı. okuldaki iki siyahi çocuktan biriydi. kuvvetli yapısı ve çalışkan olması nedeniyle ırkçı davranışlara direnerek okulunu başarıyla bitirdi. abd tarihinde o zamana kadar hiç kimseye verilmeyen "onurlu aile" belgesi kazanan paul, fiziksel yatkınlığı nedeniyle okul takımına seçildi. daha sonra atletizm ve amerikan futbolunun önemli isimlerinden biri oldu. i̇lerleyen yıllarda columbia üniversitesi hukuk fakültesi'ne girerek mezun oldu. baroya kabul edilen ilk siyahi avukat paul robeson'dur. irkçılıkla mücadelesini sürdüren robeson, okul yıllarında ilgi duyduğu tiyatro ilgisi, avukatlığı bırakmasına neden oldu. müzikal koroya girdi. 1921 yılında new york şehir hastanesinin tek siyahi kadın kimyageri cardozo goode ile evlendi. aynı yıl kendi müzik grubunu kurdu.

bir yandan ku klux klan tehditleri almaya devam eden paul robeson, yeniden oyunculuğa dönerek birçok oyun ve filmde rol aldı. shakespeare'in othello'sunda oynayan ilk siyahi oyuncu olmasıyla başarıları zirveye çıktı. 1931 yılında londra'ya yerleşti. 1932'de ilk eşinden ayrılarak beyaz bir kadınla evlendi. 1933 yılından itibaren sinema filmlerinde başarılı roller oynadı. 1934'te sovyetler birliği'ni ziyaret eden sanatçı, sosyalizmden etkilenerek bu doğrultuda çalışmalar yaptı. 1939 yılında abd'ye döndü.

i̇nsan hakları, yoksullukla mücadele, ırkçılık gibi konularda seri konferanslar verdi. 4 eylül 1949 tarihinde new york'un peekskill kentinde şarkıcılığa veda konseri sırasında ku klux klan saldırısında linç edilmekten son anda kurtarıldı. afrika halkları konseyi başkanı seçildi. paul robeson; nâzım hikmet'in serbest bırakılması için dünya çapında kampanya başlatarak, şairin “...balık tuttum yiyen ölür / elimize değen ölür / bu gemi bir kara tabut / lumbarından giren ölür” şiiri ile birlikte dört şiirini besteledi.

nâzım hikmet'le birlikte dünya barış konseyi ödülünü paylaştı. amerikan komünist partisi üyesi olduğunu, truman delegasyonunda açıkladığı için yurt dışına çıkışı yasaklanınca freedom (özgürlük) adında bir gazete çıkardı. i̇srailli şair itzik feffer'le birlikte "anti-faşist yahudi komitesi"ni oluşturdular. robeson, ırkçıların dışında fbi'ın da sürekli gözetimi altında yaşadı, hakkında soruşturmalar açıldı. dünyanın çeşitli ülkelerinden içlerinde ramsey clark, pete seeger, angela davis, dolores huerta, dizzy gillespie, odetta, leon bibb, sidney poitier, harry belafonte, james earl jones, zero mostel, roscoe lee browne, ossie davis, ruby dee, ve coretta scott king gibi sanatçılarls tanzanya, jamaika, guyana, zambiya devlet başkanlarıyla, indira gandhi, arthur ashe, linus pauling, george w. crockett, leonard bernstein gibi isimlerin de olduğu 3.000'in üstünde kişi, paul robeson'un 75. doğum gününü ünlü carnegie hall'da kutladılar. paul robeson, 1976 yılında yaşadığı bir felcin ardından philadelphia'da yaşamını yitirdi.

ödülleri 

 1944, donaldson ödülü
 1950, dünya barış konseyi, uluslararası barış ödülü 
 1952, stalin barış ödülü
 1998, grammy ödülü

filmografisi 
 body and soul (1924)
 camille (1926)
 borderline (1930)
 the emperor jones (1933)
 sanders of the river (1935)
 show boat (1936)
 song of freedom (1936)
 big fella (1937)
 king solomon's mines (1937)
 jericho (1937)
 the proud valley (1940)
 native land (1942)
 tales of manhattan (1942)

dış bağlantılar 
 rutgers üniversitesi'nde robeson dijital arşivi

kaynakça

1989 doğumlular
1976 yılında ölenler
paul

amerikalı tiyatro oyuncuları
amerikalı erkek sinema oyuncuları
amerikalı aktivistler
amerikalı avukatlar
amerikalı komünistler
amerikalı hukukçular
amerikalı yazarlar
rutgers üniversitesinde öğrenim görenler
lenin barış ödülü sahipleri
grammy ödülü sahipleri
hollywood kara listesi
baslar
ferncliff mezarlığı'na defnedilenler
afrikalı amerikalı erkek oyuncular
afrikalı amerikalı erkek şarkıcılar
afrikalı amerikalı erkek basketbolcular
grammy yaşam boyu başarı ödülü sahipleri