16 Kasım



olaylar 
 636 - kadisiye muharebesi başladı.
 1485 - moldavyalı iii. stephen ile kili çevresini savunan osmanlı kuvvetleri arasında cătlăbuga muharebesi gerçekleşti.
 1532 - francisco pizarro ve adamları, i̇nka i̇mparatoru atahualpa'yı esir aldılar.
 1698 - karlofça antlaşması görüşmelerine başlandı.
 1849 - rusya'da bir mahkeme fyodor dostoyevski'yi, hükûmet karşıtı eylemlerinden dolayı ölüm cezasına çarptırdı, bu ceza daha sonra kürek cezasına çevrildi.
 1881 - kraliçe takımyıldızı yönünde bulunan bir h ii bölgesi ve kahraman kolu'nun bir parçası ngc 281, edward barnard tarafından keşfedildi.
 1893 - sparta praha kulübü kuruldu.
 1907 - kızılderili toprakları ve oklahoma toprakları olarak anılan bölgeler birleştirilerek, oklahoma adı altında 46. eyalet olarak abd'ye katıldı.
 1918 - msallata şehrinde, trablusgarp cumhuriyeti ilan edildi.
 1919 - romanya ordusu'nun izni ile miklós horthy'nin ordusu budapeşte'ye girdi.
 1926 - hint şair tagore i̇stanbul'a geldi. tagore, "yaptığınız inkılaplar yalnız türkiye için değil, bütün doğu için de parlak bir gelecek hazırlamaktadır." dedi.
 1935 - birleşik krallık'ta muhafazakâr parti, seçimleri 432 sandalye alarak kazandı.
 1937 - i̇ran ve irak sınırlarına ulaşacak olan diyarbakır - cizre demiryolunun temeli atıldı.
 1938 - atatürk'ün naaşı, dolmabahçe sarayı'nda katafalka kondu.
 1938 - başbakan celal bayar'ın kurduğu yeni hükûmet, oylamaya katılan 348 üyenin oy birliğiyle güvenoyu aldı.
 1938 - lsd, ilk kez olarak i̇sviçre'nin basel şehrinde bulunan sandoz laboratuvarlarında, i̇sviçreli kimyager dr. albert hofmann tarafından sentezlendi.
 1940 - tasvir-i efkâr gazetesi, ziyad ebüzziya tarafından tekrar yayımlanmaya başladı.
 1942 - kokoda patikası seferi sona erdi.
 1945 - birleşmiş milletler eğitim, bilim ve kültür örgütü (unesco) kuruldu.
 1949 - i̇smet i̇nönü ve celâl bayar'a suikast ihbarı yapıldı. osman bölükbaşı ve fuat arna suikast düzenleyicisi olma iddiasıyla tutuklandılar. i̇ddianın geçersizliği anlaşılınca her ikisi de 21 kasım günü serbest bırakıldılar.
 1950 - tcg çanakkale (s-333) gemisi, abd donanması'ndan türk deniz kuvvetleri'ne katıldı.
 1967 - merkezi abd'de bulunan uluslararası şiir forumu, fazıl hüsnü dağlarca'yı yaşayan en büyük türk şairi seçti.
 1975 - eylül depreminde evsiz kalan liceliler, resmî daireleri işgal etti.
 1976 - i̇ki filistinli gerilla muhammed reşit ve mehdi muhammed, ömür boyu hapse mahkûm edildi. reşit ve muhammed 11 ağustos 1976'da yeşilköy havaalanında yolculara ateş açmıştı. eylem sonrası yakalanan gerillalar, eylemi i̇srail'in uganda baskınının intikamı için yaptıklarını söylemişlerdi.
 1979 - başbakan süleyman demirel, "devraldığımız şey kuyruktur, yokluktur, kan denizidir." dedi.
 1981 - kadınlar voleybol dünya kupası'nda çin kadın millî voleybol takımı, 14 puanla ilk şampiyonluğunu kazandı.
 1983 - türkiye petrol rafinerileri a.ş. (tüpraş) kuruldu.
 1986 - mimar sedat hakkı eldem, ağa han mimarlık ödülü'nü aldı. eldem'in i̇stanbul zeyrek'teki sosyal sigortalar kurumu binası bu ödüle değer görüldü.
 1987 - türkiye'ye gelen türkiye i̇şçi partisi (ti̇p) genel sekreteri nihat sargın ile türkiye komünist partisi (tkp) genel sekreteri nabi yağcı, gözaltına alındılar.
 1988 - yükseköğrenim kurumlarında başörtüsünü serbest bırakan düzenleme meclis'te yasalaştı.
 1991 - bilge karasu, "gece" romanıyla, pegasus edebiyat ödülü'nü aldı.
 1991 - doğru yol partisi genel başkan yardımcısı hüsamettin cindoruk, 286 oyla tbmm başkanı seçildi.
 1999 - kadınlar voleybol dünya kupası'nda küba kadın millî voleybol takımı, 22 puanla 4. şampiyonluğunu kazandı.
 2004 - house dizisinin ilk bölümünü yayınladı.
 2006 - dünya kadınlar voleybol şampiyonası final maçında brezilya kadın millî voleybol takımını 3-2 mağlup eden rusya, 4. şampiyonluğunu kazandı.
 2007 - kadınlar voleybol dünya kupası'nda i̇talya kadın millî voleybol takımı, 22 puanla ilk şampiyonluğunu kazandı.
 2007 - donald tusk, polonya başbakanı olarak görevine başladı.
 2009 - trt müzik yayına başladı.

doğumlar 
 mö 42 - tiberius, roma i̇mparatoru (ö. 37)
 1436 - leonardo loredan, 2 ekim 1501 – 21 haziran 1521 döneminde venedik cumhuriyeti'ne "doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 75'inci düka (ö. 1521)
 1603 - augustyn kordecki, leh katolik manastır başrahip (ö. 1673)
 1643 - jean chardin, fransız kuyumcu ve gezgin (ö. 1713)
 1717 - jean le rond d'alembert, fransız matematikçi (ö. 1783)
 1836 - kalakaua, hawaii kralı (ö. 1891)
 1839 - louis-honoré fréchette, kanadalı şair, siyasetçi ve yazar (ö. 1908)
 1861 - luigi facta, i̇talyan siyasetçi (ö. 1930)
 1873 - w. c. handy, amerikalı caz müzisyeni ve bestecisi (ö. 1958)
 1874 - aleksandr kolçak, rus deniz subayı, amiral, kutup araştırmacısı, rusya i̇ç savaşı sırasında bolşevik karşıtı (ö. 1920)
 1880 - aleksandr blok, rus şair (ö. 1921)
 1881 - hugo meisl, avusturyalı futbolcu ve spor adamı (ö. 1937)
 1892 - guo moruo, çinli yazar, şair, siyasetçi, senaryo yazarı, tarihçi, arkeolog ve antik yazı uzmanı (ö. 1978)
 1894 - richard von coudenhove-kalergi, avusturyalı-japon politikacı ve filozof (ö. 1972)
 1895 - paul hindemith, alman besteci (ö. 1963)
 1896 - oswald mosley, i̇ngiliz siyasetçi (ö. 1980)
 1902 - wilhelm stuckart, alman siyasetçi ve avukat (ö. 1953)
 1906 - henri charrière, fransız yazar (ö. 1973)
 1907 - burgess meredith, amerikalı aktör (ö. 1997)
 1908 - rahibe emmanuelle, belçikalı-fransız rahibe ve hayırsever (ö. 2008)
 1913 - ellen albertini dow, amerikalı aktris (ö. 2015)
 1916 - daws butler, amerikalı şarkıcı (ö. 1988)
 1922 - josé saramago, portekizli yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 2010)
 1928 - clu gulager, amerikalı oyuncu ve yönetmen
 1930 - chinua achebe, nijeryalı yazar (ö. 2013)
 1930 - salvatore riina, i̇talyan mafya babası (ö. 2017)
 1935 - muhammed hüseyin fadlallah, lübnanlı müslüman din adamı (ö. 2010)
 1936 - tijen par, türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı
 1938 - walter learning, kanadalı tiyatro yönetmeni, oyun yazarı, yayıncı ve oyuncu (ö. 2020)
 1938 - robert nozick, amerikalı felsefeci (ö. 2002)
 1945 - lynn hunt, amerikalı tarihçi
 1945 - ünal küpeli, türk yönetmen, yapımcı ve senarist
 1946 - terence mckenna, amerikalı yazar ve filozof (ö. 2000)
 1946 - jo jo white, eski amerikalı profesyonel basketbol oyuncusu (ö. 2018)
 1948 - robert lange, i̇ngiliz müzisyen ve yapımcı
 1950 - john swartzwelder, amerikalı yazar
 1951 - paula vogel, amerikalı oyun yazarı ve akademisyen
 1952 - shigeru miyamoto, japon bilgisayar oyun yapımcısı
 1953 - maurice gourdault-montagne, i̇talyan diplomat
 1955 - héctor cúper, arjantinli teknik direktör ve eski millî futbolcu
 1955 - guillermo lasso, ekvadorlu siyasetçi
 1956 - yunus söylet, türk akademisyen ve tıp profesörü
 1957 - jacques gamblin, fransız aktör
 1957 - tarık ünlüoğlu, türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu (ö. 2019)
 1958 - marg helgenberger, amerikalı oyuncu
 1958 - sooronbay ceenbekov, kırgız siyasetçi
 1959 - corey pavin, amerikalı golfçü
 1961 - corinne hermès, fransız şarkıcı
 1963 - rené steinke, alman aktör
 1964 - diana krall, kanadalı caz piyanisti ve şarkıcısı
 1964 - valeria bruni tedeschi, i̇talyan asıllı fransız sinema oyuncusu
 1966 - christian lorenz, alman müzisyen
 1968 - serdar cebe, türk haber spikeri
 1970 - dennis kelly, i̇ngiliz tiyatro ve dizi yazarı
 1971 - taner ertürkler, türk oyuncu
 1971 - mustapha hadji, faslı futbolcu
 1974 - hannah waddingham, i̇ngiliz aktris ve şarkıcı
 1977 - maggie gyllenhaal, amerikalı oyuncu
 1978 - mehtap sızmaz, türk atlet
 1978 - gerhard tremmel, alman futbolcu
 1979 - çağla kubat, türk manken, oyuncu ve sporcu
 1979 - milada spalová, çek voleybolcu
 1980 - hasan üçüncü, türk futbolcu
 1981 - caitlin glass, amerikalı ring anonsçusu sunucu, aktris ve seslendirmen
 1982 - amar'e stoudemire, amerikalı basketbolcu
 1983 - ege çubukçu, türk rap, r&b sanatçısı, söz yazarı ve prodüktör
 1985 - sanna marin, finlandiya'nın 46. başbakanı
 1986 - daniel angulo, ekvadorlu futbolcu
 1988 - helly luv, kürt asıllı fin şarkıcı, dansçı ve oyuncu
 1993 - bahrudin atajić, boşnak futbolcu
 1994 - brandon larracuente, amerikalı oyuncu
 1994 - yoshiki yamamoto, japon futbolcu
 1995 - noah gray-cabey, amerikalı oyuncu ve müzisyen
 1995 - aslı bekiroğlu, türk oyuncu
 1997 - bruno guimarães, brezilyalı millî futbolcu

ölümler 
 1264 - lizong, çin'in song hanedanı'nın 14. imparatoru (d. 1205)
 1272 - iii. henry, i̇ngiltere kralı (d. 1207)
 1328 - prens hisaaki, kamakura şogunluğunun sekizinci şogunu (d. 1328)
 1625 - sofonisba anguissola, i̇talyan ressam (d. 1532)
 1797 - ii. friedrich wilhelm, prusya hükümdarı (d. 1744)
 1831 - carl von clausewitz, prusyalı general ve entelektüel (d. 1780)
 1833 - rené louiche desfontaines, fransız botanikçi (d. 1750)
 1836 - christiaan hendrik persoon, alman mikolog (d. 1761)
 1876 - kazasker mustafa i̇zzet efendi, türk hattat, bestekâr ve devlet adamı (d. 1801)
 1922 - hüseyin hilmi, türk sosyalist siyasetçi, osmanlı sosyalist fırkası ile türkiye sosyalist fırkası kurucusu ve serbest i̇zmir ve i̇ştirak gazeteleri direktörü (d. 1885)
 1927 - adolf joffe, komünist devrimci, bolşevik siyasetçi ve karaylar diplomatı (ö. 1883)
 1934 - karl von linde, alman mucit (d. 1842)
 1935 - celal sahir erozan, türk şair (d. 1883)
 1938 - abbas mirza şerifzade, azeri oyuncu ve yönetmen (d. 1893)
 1945 - sigurður eggerz, i̇zlanda başbakanı (d. 1875)
 1947 - giuseppe volpi, i̇talyan iş insanı ve politikacısı (d. 1877)
 1960 - clark gable, amerikalı aktör ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahibi (d. 1901)
 1964 - adnan çalıkoğlu, türk siyasetçi (d. 1916)
 1964 - suphi konak, türk siyasetçi (d. 1922)
 1967 - native dancer, abd doğumlu safkan yarış atı (d. 1950)
 1971 - edie sedgwick, amerikalı aktris (d. 1943)
 1973 - alan watts, amerikalı filozof (d. 1915)
 1974 - ziyaettin fahri fındıkoğlu, türk sosyolog ve halkbilimci (d. 1901)
 1974 - werner issel, alman mimar (d. 1884)
 1977 - muhit tümerkan, türk siyasetçi (d. 1906)
 1982 - i̇brahim öktem, türk siyasetçi ve millî eğitim bakanlarından (d. 1904)
 1983 - dora gabe, bulgar şair, yazar, çevirmen ve aktivist (d. 1888)
 1984 - leonard rose, amerikalı müzisyen (d. 1918)
 1990 - fikret kolverdi, türk ressam (d. 1920)
 1990 - ege bagatur, türk siyasetçi (d. 1937)
 1993 - lucia popp, slovak opera sanatçısı (d. 1939)
 1995 - ralph kronig, alman fizikçi (d. 1904)
 1997 - saadettin erbil, türk tiyatro ve sinema sanatçısı (mehmet ali erbil'in babası) (d. 1925)
 1999 - daniel nathans, amerikalı nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi mikrobiyolog (d. 1928)
 2000 - ahmet kaya, kürt-türk sanatçısı (d. 1957)
 2005 - henry taube, kanada asıllı amerikalı kimyager (d. 1915)
 2005 - donald watson, i̇ngiliz aktivist (d. 1910)
 2006 - milton friedman, amerikalı ekonomist ve nobel ekonomi ödülü sahibi (d. 1912)
 2007 - i̇hya balak, türk bürokrat (d. 1952)
 2007 - nurten i̇nnap, türk halk müziği sanatçısı ve oyuncu (d. 1934)
 2007 - grethe kausland, norveçli şarkıcı ve oyuncu (d. 1947)
 2008 - erkan ocaklı, türk halk müziği sanatçısı (d. 1949)
 2009 - antonio de nigris guajardo, meksikalı futbolcu (d. 1978)
 2012 - kerem güney, türk müzisyen (d. 1939)
 2015 - atilla arcan, türk aktör ve komedyen (d. 1945)
 2015 - david canary, amerikalı oyuncu (d. 1938)
 2015 - leyla umar, türk gazeteci (d. 1928)
 2016 - mete dönmezer, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1947)
 2017 - robert hirsch, fransız oyuncu ve komedyen (d. 1925)
 2017 - ann wedgeworth, amerikalı oyuncu (d. 1934)
 2018 - george a. cooper, i̇ngiliz oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1925)
 2018 - pablo ferro, küba asıllı amerikalı grafiker ve tasarımcı (d. 1935)
 2018 - william goldman, amerikalı senaryo yazarı ve romancı (d. 1931)
 2018 - francisco serraller, i̇spanyol tarihçi ve yazar (d. 1948)
 2019 - john campbell brown, i̇skoç astronom, akademisyen ve bilim insanı (d. 1947)
 2019 - diane loeffler, amerikalı siyasetçi (d. 1953)
 2019 - éric morena, fransız şarkıcı (d. 1951)
 2020 - dairon blanco, kübalı profesyonel futbolcu (d. 1992)
 2020 - henryk gulbinowicz, polonyalı katolik başpiskopos ve kardinal (d. 1923)
 2020 - tomislav merčep, hırvat siyasetçi ve makhumiyet almış eski savaş suçlusu rütbeli asker (d. 1952)
 2020 - velid muallim, suriyeli diplomat ve siyasetçi (d. 1941)
 2020 - bruce swedien, grammy ödüllü amerikalı ses mühendisi ve müzik prodüktörü (d. 1934)
 2021 - md. akabbar hossain, bangladeş avami birliği üyesi siyasetçiydi (d. 1956)
 2021 - sezai karakoç, türk şair, yazar, düşünür ve siyasetçi (d. 1933)
 2021 - nadrian seeman, amerikalı nanoteknolog ve kristalograf (d. 1945)
 2021 - mieczysław szostek, polonyalı hekim ve siyasetçi (d. 1933)
 2022 - nicki aycox, amerikalı oyuncu ve müzisyen (d. 1975)
 2022 - robert clary, fransız-amerikalı aktör, yazar ve öğretim görevlisi (d. 1926)
 2022 - carol leigh, amerikalı sanatçı, yazar, film yapımcısı (d. 1951)
 2022 - aleksandr martınyuk, sovyet-rus profesyonel buz hokeyi oyuncusu (d. 1945)

tatiller ve özel günler 
 dünya hoşgörü günü
 i̇zlandaca günü

1116
16