Vitellius

aulus vitellius germanicus (24 ekim 15 – 22 aralık 69), dört i̇mparator yılı olarak bilinen ms 69 yılınds 17 nisan'dan aynı yılın 22 aralık tarihine kadar görev yapan roma i̇mparatorudur (diğerleri galba, otho ve vespasian). lucius vitellius'un oğlu olup sextilia ile evlidir ve genç lucius vitellius adında bir kardeşi vardır.

vitellius ilk evliliğini petronia ile yaptı (publius petronius'un kızı, babası lucius vitellius suriye yönetimi sırasında). bu evliliğinden bir gözü kör olan oğlu petronianus vitellius doğdu. i̇kinci evliliğini yaptığı galeria fundana'dan 69'da öldürülecek olan bir oğlu ve kızı oldu.

hayatı

i̇mparatorluk öncesi 
48 yılında roma, sonra bir ihtimale göre 60-61 de dahil olmak üzere afrika prokonsül'lüğü görevlerinde bulundu. 68'de galba, herkesi şaşırtan bir kararla, vitellius'u germania inferior eyaleti ordu komutanlığına seçti. vitellius burada  astları ve askerlerinin gözünde sınırsız savurganlığı ve aşırı iyi doğasıyla oldukça popüler hale geldi.

i̇mparatorluğu 
i̇mparatorluğa seçilmesini ren'deki iki lejyonun komutanları caecina ve valens'e borçludur. bu iki adam sayesinde askeri devrim hızlı bir şekilde başarıldı; 1 ocak 69'da, i̇mparator galba'ya olan sadakatlarını yenilemekten vazgeçtiler ve 69'un başlarında vitellius'u colonia agrippinensis'''de (köln) imparator ilan ettirdiler. aslında tam olarak germania inferior (aşağı germanya) ve germania superior (yukarı germanya) ordularının imparatoru ilan edildi. galya, britanya ve raetia orduları kısa bir süre sonra onların tarafına geçti. bir süre sonra roma üzerine yürüdüler, her nedense, onlara karşı koyan i̇mparator galba değil otho'ydu.

aslında vitellius, roma senatosu tarafından kabul edilip bilinen imparatorluk yetki ve unvanları verilse de hiçbir zaman bütün roma dünyasında bir imparator olarak kabul görmedi. i̇talya'ya, şehvet düşkünü ve kaba bir asker sınıfın başı olarak girdikten sonra roma, bir kargaşa ve kılıçtan geçirme, gladyatör şovları ve müsrif şölenler sahnesi haline geldi. vitellius, zafer kazanmış lejyonları ödüllendirdi, mevcut praetorian muhafızlarını terhis etti ve yerlerine kendi adamlarını yerleştirdi.

temmuz 69'da, vitellius doğu ordularının, komutanları titus flavius vespasianus'u rakip imparator olarak ilan ettiklerini öğrendi. doğudaki ordunun yaptıkları öğrenilir öğrenilmez dalmatia ve illyricum eyaletleri vespasian'ı destekledi. taraftarlarınca terk edilen vitellius, imparatorluk unvanından istifa etti.

vitellius'un vespasian'ın ordusunu mevania'da beklediği söylenir. yine söylendiğine göre vitellius'un istifa şartları aslında vespasian'ın baş destekçilerinden birisi olan pannonia'daki altıncı lejyondan marcus antonius primus tarafından kabul edilmiş ancak praetorian'lar onu concordia tapınağına imparatorluk nişanlarını bırakmaya giderken anlaşmadan vazgeçirmeyi başararak sarayına geri dönmek zorunda bırakmışlardır. vespasian'ın birlikleri roma'ya girerken sefil bir halde saklandığı yerden (tacitus'a göre kapıcının kulübesi) sürüklenerek çıkarıldı, ölümcül gemonian merdivenleri'ne getirildi ve orada öldürüldü. cesedi tiber nehri'ne atıldı. "henüz sizin imparatorunuzdum" son ve bilindiği kadarıyla vitellius'un en asil sözü oldu.

kısa yönetimi boyunca vitellius, akıllıca bir yönetim arzusu gösterdi ancak onu kendi amaçları için geçmişindeki daha iyi özelliklerinden, kötü aşırılıklar yönüne cesaretlendiren valenler ve caecina'nın tam kontrolü altındaydı.

 kurgu (edebiyatta) 
vitellius, simon scarrow'un vespasian ve lejyonlarının britanya'daki yiğitliklerini anlattığı "eagle" (kartal) adlı kitabında düşman olarak anlatılır.

 kaynaklar 
eldeki kaynaklar, özellikle de suetonius'un oniki sezarın hayatı'', vitellius hakkında olumsuz bir resim çizer; ancak suetonius'un babasının otho'nun ordusunda bir subay olduğu ve vitellus'a karşı ilk bedriacum savaşı'nda dövüştüğü akıldan çıkarılmamalıdır.

entrikadan ve hırslı olmaktan uzak biri olarak, tembel ve kendiyle barışık, yeme içmeye düşkün, günde dört defa ziyafet çeken obur bir şişman olarak dikkat çeker. kaynaklar bir ziyafette 2.000 balık ve 4.000 kuşla birlikte en sevdiği yemekler olan turna balığı ciğeri, sülün beyni ve flamingo dili olduğunu, az bulunan malzemelerin tedariki içinse roma donanması'nı gönderdiğini yazar. söylendiğine göre kendi annesi açlıktan ölmüştür.

kaynakça

dış bağlantılar

birincil kaynaklar 
 life of vitellius  (suetonius;latince orijinali ve i̇ngilizce çevirisi)
 cassius dio, book 64  
 http://de.wikipedia.org/wiki/vitellius  (almanca)

i̇kincil kaynaklar 
 vitellius  büyük biyografisi 
 de imperatoribus romanis  

15 doğumlular
69 yılında ölenler
1. yüzyıl roma imparatorları
vitellii
antik romalı prokonsüller
antik romalı afrika valileri
antik romalı germania inferior valileri
dört i̇mparator yılı
i̇dam edilen roma imparatorları
1. yüzyılda suçlar
1. yüzyılda idam edilmiş kişiler