Şam

şam veya dimaşk (arapça: دمشق dimaşk ya da الشام eş-şam), suriye'nin başkentidir. ayrıca, şam valiliğinin ve rif şam valiliği'nin de idari başkentidir.

dünya tarihindeki ilk cinayet olan kabil ile habil olayının şam'ın kuzeyindeki kasiyun dağı'nda gerçekleştiğine inanılır. en bilinen tarihi mekanlardan biri emevi camii'dir. ayrıca, bazı müslümanlar arasında ahir zamanda mehdi'nin ve i̇sa'nın bu camiye ineceği inancı vardır. 1516 yılında yavuz sultan selim'in suriye'yi ele geçirmesiyle oluşturulan şam vilayetinin merkezi haline gelen şam kenti, hac yolu üzerindeki toplanma noktası olması nedeniyle de ticari yönden önemini korumuştur.

i. dünya savaşı'nın son günlerinde i̇ngiliz işgaline giren kent sykes-picot anlaşması uyarınca 1920'de fransa'ya bırakılmış olup, fransız sömürgeliği yıllarında çok sayıda tahribata ve yağmalamaya uğramıştır. 1946 yılındaki ayaklanmayla fransız sömürgesi olmaktan  kurtulmuş ve suriye'nin başkenti olmuştur. bugün hâlâ devam etmekte olan suriye i̇ç savaşı'nda büyük hasar alan şehir, tarihi dokusunu kaybetme ihtimali ile yüz yüzedir.

etimoloji 
arapça'da tam olarak dimeşk eş-şām (دمشق الشام) denir. genelde dimeşk kısaltmasıyla hitap edilir 
fakat şamlılar başta olmak üzere araplar eş-şam tercih ederler. eş-şam arapçanın kuzey kelimesinden gelir. büyük suriye'ye bilād eş-şam (بلاد الشام) demişlerdir. avrupa dillerine  (damas, damascus, damasco gibi) yunanca damaskos (δαμασκός)'dan geçmiştir. eski aremice (eski ahit i̇brani harfiyle)'de darmeśeq (דרמשק) = i̇yi sulanmış yer'den gelmektedir. mö 14. yüzyıla ait amarna yazılarında akkad dilinde dimašqa olarak geçmektedir. çok sayıdaki ilçelerinin adları hâlâ aramicedir.

i̇klim

mimari yapı 
emeviler, devrinde dünyanın kültür ve medeniyet merkezi olması sebebi ile mimari yapısı bir hayli gelişkindi, kent mimarisinde arap, yunan ve roma etkileri görülürdü. dünyadaki ilk modern park örnekleri burada görülmüştür ve buradan i̇spanya'ya ve oradan avrupa'nın tamamına taşınmıştır. fakat uğradığı moğol saldırılarından dolayı çoğu eserini kaybetmiştir.

osmanlılar, şehri ele geçirdikten sonra buraya pek çok tarihi bina kazandırmışlardır. ve şehrin en güzel yapıtlarından biri olan tren garını osmanlılar yapmıştır.

modern şam, 2000'li yıllarda aşırı gelişme gösteren şam şu anda, yeni şam ve eski şam olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. eski şam, şehir merkezinde tarihi yapıların olduğu klasik kesimdir. yeni şam ise merkezin etrafını saran yer yer merkeze biraz uzak modern yapıda binalar ve şehir düzenlemesine sahip yerlerdir.

surları ve kapıları  
stratejik bir konuma sahip olan şam, dünyanın dört bir yanından gelen tüccarları cezbederdi. şehir suriye cenneti olarak biliniyordu. tahkimatlar şehrin önemi ile uyumluydu. şehrin ana kısmı  büyük bir duvarla çevriliydi. müstahkem şehir yaklaşık  uzunluğunda ve  genişliğindeydi.

surların altı kapısı vardır:
 doğu kapısı (bab şarki)
 thomas kapısı (bab touma)
 jabiya kapısı (bab al-jabiya)
 cennet kapısı (bab al-faradis)
 keisan kapısı  (bab kisan)
 küçük kapı (bab al-saghir)
barada nehri şam'ın kuzey duvarı boyunca aksa da, savunma açısından çok sığdır.

türbeler 
şam'da ve suriye genelinde i̇slam ve diğer dinlerde önemli olan kişilerin türbesi yer almaktadır. örneğin bilal habeşi, yahya peygamber, selahattin eyyubi ve ilk türk askeri hava şehitlerin mezarlıkları, hüseyin bin ali'nin türbesi ve muhammed bin abdullah'ın eşlerinden ve ehlinden gelen i̇slamiyet'te önem sahibi bazı kişilerin türbesi yine buradadır.

kardeş şehirler 

   ankara, türkiye
   bükreş, romanya
   buenos aires, arjantin
   córdoba, i̇spanya
   dubai, birleşik arap emirlikleri
   i̇stanbul, türkiye
   astana, kazakistan
   toledo, i̇spanya
   erivan, ermenistan

resimler

notlar
tüm dünya ve arap coğrafyası dahil olmak üzere şehrin adı dimeşk olarak telaffuz edilirken türkiye, osmanlı i̇mparatorluğu'ndan kalma gelenek ile şam demektedir.

kaynakça
özel

genel

dış bağlantılar