Somali İtalyan Vesayet Bölgesi

somali i̇talyan vesayet bölgesi (i̇talyanca: amministrazione fiduciaria della somalia sotto l'italia, i̇ngilizce: trust territory of somalia under italy), ya da somali i̇talyan mutemetliği (mütevelliliği) britanya somalisi ve destekleyen kuvvetler tarafınca yıkılan i̇talyan doğu afrikası'nın, i̇talyan somalisi bölgesi'nin, 8 yıl boyunca (1941-1949), büyük britanya kontrolünde kaldıktan sonra, birleşmiş milletler'in toplu kararıyla birleşmiş milletler vesayet bölgesi haline getirilen ve yönetimi bizzat i̇talya'ya verilen; bir referandum kararı sonucu, bağımsızlığını 5 gün yaşayabilmiş somaliland eyaleti ile birleşerek, ilk somali federal cumhuriyeti'ni oluşturana kadar 1949-1960 yılları arasında var olmuş yönetimsel bölge.

tarih 
1941 yılında, i̇talyan doğu afrikası, büyük britanya, etiyopya i̇mparatorluğu ve o zamanlar bir i̇ngiliz kolonisi olan güney afrika ordularınca işgal edildi. bu işgal sonucu, i̇talyan doğu afrikası'nın, i̇talyan somalisi olarak adlandırılan bölgesi britanya somalisi sınırlarına bağlandı. bu bölge, kasım 1949'da, birleşmiş milletler tarafından birleşmiş milletler vesayet bölgesi ilân edilip, tekrar i̇talya kontrolüne bağlanana kadar, britanya somalisi adı altında i̇ngiliz kontrolünde kaldı.

1950'ler, somali'de sakin geçti ve bu süre boyunca, somali i̇talyan vesayet bölgesi, bm'nin yaptığı para yardımları ve bölgeye atanan tecrübeli i̇talyan yöneticiler sayesinde, başta altyapı, eğitim ve yerleşke olmak üzere, tüm alanlarda büyük bir hızla gelişti.

i̇talyanca, bölgedeki ilk i̇talyan kolonisini kuruluşundan beri olduğu gibi, somali i̇talyan vesayet bölgesi'nde de resmî dildi (tek). 1954 yılında, bölgenin i̇talyan hükümeti, bölgenin başkenti mogadişu'da (mogadiscio) yapılan, hukuki, ekonomik ve sosyal çalışmalar sonrası, enstitüler kurmuştur. bu herkese hizmet veren i̇talyan enstitüleri, tüm eğitim materyallerini, fakülteleri ve yönetimi sağlayan, roma la sapienza üniversitesi'nin, somali'deki uyduları haline geldi. üniversite, o dönemde roma üniversitesi olarak anılırdı.

1960 yılının, 26 haziran'ında, genel gelişimi büyük ölçüde durmuş olan britanya somalisi, i̇ngiliz kolonisi olmaktan çıkarak, muhammed haji i̇brahim egal önderliğinde somaliland eyaleti adıyla bağımsızlığını elde etmiştir. bundan sadece 5 gün sonra, 1 temmuz 1960 tarihinde, somaliland eyaleti'nin izlerini takip eden, somali i̇talyan vesayetbölgesi'de bm ve i̇talyan kontrolünden çıkarak bağımsızlığını elde etmiştir. aynı gün içerisinde iki hükûmet bir referandum ile birleşerek, ilk somali cumhuriyeti'ni kurma kararı alarak, kurmayı başarmıştır.

1960 yılı, temmuz ayı içinde, somali cumhuriyeti ilk kabinesini kurmuştur. bu kabine, 1956 yılından, 1 temmuz 1960 yılına kadar resmi olmayan somali hükümeti sırasında cumhurbaşkanlığı yapan abdullahi issa, bağımsızlığın resmileşmesinden 11 gün sonra cumhurbaşkanı olan ve daha sonra 1967-1969 yılları arasında başbakanlık yapacak olan abdirashid ali shermarke, ilk somali millet meclisi başkanı olarak seçilen haji bashir ismail yusuf ve ilk somali başbakanı olarak seçilen aden abdullah osman daar ile seçilen bazı diğer vekillerden oluşmuştur.

20 temmuz 1961 tarihinde, somali cumhuriyeti, ilk taslağı 1960'ta hazırlanmış olan anayasayı geliştirip, düzenleyerek, referanduma sunmuş ve bu anayasa kabul edilmiştir. böylece 20 temmuz, 1961 tarihinde somali cumhuriyeti, ilk anayasasını resmi olarak yürürlüğe koymuştur.

yöneticiler 
somali i̇talyan vesayet bölgesi'nin kuruluşundan, somali cumhuriyeti'nin bağımsızlığını kazanışına kadar, somali-i̇talyan vesayet bölgesi'nin i̇talyan yöneticileri aşağıda verilmiştir. (1956-1960 arası var olan gayri-resmi somali hükûmeti değil)

 giovanni fornari 21 kasım 1949'dan 1953'e
 enrico martino 1954'ten 1957'ye
 enrico anzillotti 1957'den 24 temmuz 1958'e
 mario di stefano 24 temmuz 1958'den 1 temmuz 1960'a

ayrıca bakınız 
 i̇talyan somalisi
 britanya somalisi
 somali tarihi

kaynakça ve referanslar

dış bağlantılar 
  antonio morone tarafından yazılan, ''l'onu e l'amministrazione fiduciaria italiana in somalia" makalesi. (i̇talyanca)

somali tarihi
birleşmiş milletler tarihi