Osmanlı İmparatorluğu'nda eşcinsellik

osmanlı i̇mparatorluğunda eşcinsellik veya dönem şartlarında diğer anlamıyla osmanlı i̇mparatorluğunda oğlancılık, osmanlı i̇mparatorluğu sınırları içerisinde yaşamış eşcinsellerin yaşam biçimidir. osmanlı'da cinsel yönelim ve ilginin erkek erkeğe ilişki ya da erkek erkeğe sekstir. eski adlandırmada (lûtîlik), pasif gey erkekler (lûtî) olarak tanımlanmış, yine bireyler arasındaki ilişkiden gulâmperestlik olarak bahsedilmiştir. yine osmanlı i̇mparatorluğu'nda seks işçisi erkeklere "hîz oğlanı" denir ve "hîz"ler devlet tarafından kayıt altına alınırlardı. hayatını bu işten kazanan erkekler "defter-i hîzán" adlı kütüğe yazılırlardı.

tarih

i̇lk dönemler: orhan gazi dönemi 
osmanlı'da oğlancılığın orhan gazi döneminde başladığı sanılmaktadır. osmanlılara esir düşen bizans i̇mparatorluğu'nun selanik başpiskoposu gregory palamas osmanlı'da eşcinsel ilişkinin çok yaygın olduğunu, özellikle hristiyan esirlere yönelik tacizlerin çok olduğunu söylemiştir.

askerlik 
osmanlı sadrazamlarından sinan paşa'nın oğlu ve osmanlı ordusuna başkomutanlık ve vezirlik yapmış olan mehmet paşa'dan kadınsı davranışlar sergilediği için muhannes mehmet paşa şeklinde bahsedilmektedir.

yeniçeri ocakları 
osmanlı ordusunda eşcinseller yeniçerilere hizmet eden "civelek" olarak tanımlanmış, savaşlarda ihtiyacı karşılamak üzere civelekler taburu oluşturulmuştu. civelek taburunda yer alan askerlerin her birini bir yeniçeri sahiplenmiştir. böyle bir iddiaya karşılık tdk tarih terimleri sözlüğü'ne göre yeniçeri ocağına yeni girmiş veya girmeye aday yakışıklı delikanlılardan seçilen ve aşçıbaşının yanında çalışan gençlere civelek denilmekteydi. yeniçeri oğlu oldukları ve mutfak hizmetlerinde kullanılmak için babalarının bölüklerinde görev yaptıkları ve acemiliklerini oralarda geçirdikleri ifade edilir.

kültür

edebiyat 
osmanlı'da kadınlardan hoşlanmadığını devamlı tekrarlamış, eserlerinde hep konusunu işlemiş eşcinsel şairlerden biri enderûnlu fâzıl olmuştur. lgbt temalı "güzel oğlanlar kitabı" vardır. "hançerli hanım hikâye-i garibesi" de iki eşcinsel erkek arasındaki aşkı anlatan osmanlı dönemli bir hikâyedir.

hukuk

eşcinsel ilişkiyi yasaklayan kanun maddeleri 
osmanlı devleti'nde tanzimat öncesinde yürürlüğe girmiş olan şu kanunlar, o dönemlerde livata (erkekler arasındaki eşcinsel ilişkinin) yaygınlık kazanması dolayısıyla, eşcinsellliğe yönelik cezaları içermekteydi:  dulkadir vilayetinde (maraş ve dolayları) uygulanmakta olan alaüddevle bey kannunamesi, bozok türkmen bölgesinde (yozgat)) uygulanmakta olan bozok kanunlarının 15. maddesi, i. selim kanunnamesinin 6. maddesi, kanuni kanunnamesinin 27., 32.-35. maddeleri.

tanzimat devri'nde yürürlüğe konan ve önceki ilgili hukuki kaideleri hükümsüz kılan, osmanlı tebaasının tümünün uymakla yükümlü olduğu 1858 tarihli ceza kanunname-i hümayunu'nda ise livata ile ilgili bir düzenleme bulunmaz. tanzimat reformları arasında sayılan kanunname, 1810 tarihli fransız ceza kanunu’nu esas almaktadır ve fransa'da, belirli bir cinsel eylemi suç olarak addeden yasalar 1791'den itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.  ceza kanunname-i hümayunu'nda livata ile ilgili düzenleme olmamasına dayanarak livatanın bu tarihte suç olmaktan çıkarıldığını kabul edenler olduğu gibi; bunu kabul etmeyenler de vardır. bazı araştırmacılar, i̇slam ceza hukukunda suçlara verilen cezaların had, tâ'zir, kısas ve diyet cezaları olarak dört ayrı başlıkta değerlendirildiğini, ve  1858 tarihli kanunname'nin birinci maddesinde tâ'zir suçlarını düzenlendiğine dikkat çekerek; livatanın, i̇slam hukuku'nda zina suçuna kıyas edilerek had suçları bağlamında ele alındığını ve bu nedenle pek çok kanunnamede ayrıca hükme bağlanmasına ihtiyaç duyulmadığı görüşünü ifade etmişlerdir.

ayrıca bakınız 
türkiye'de lgbt tarihi
türkiye'de lgbt hakları
i̇slam'da eşcinsellik
oğlancılık yasaları (sodomi yasaları)
köçek
enderûnlu fâzıl

kaynakça 

eşcinsellik
dönemlere göre lgbt tarihi
eşcinsellik