Albert Schweitzer

albert schweitzer (14 ocak 1875; kaysersberg, alman i̇mparatorluğu - 4 eylül 1965; lambaréné, gabon), 1952 nobel barış ödülü sahibi alman humaniter doktor, filozof, müzisyen, teolog, hayvansever ve anti-nükleer aktivistti. schweitzer, iki doktorasına rağmen tıp doktoru olmaya karar verdi; afrika'da doktorluk yapma amacıyla 30 yaşından sonra tıp tahsili yaptı; gabon'da bir hastane kurdu ve yaşamını yöre halkının sağlığına adadı. geliştirdiği "yaşama saygı felsefesi" ile günümüzdeki çevreci ve hayvansever hareketlerin öncüsü kabul edilir.

yaşamı 
albert schweitzer, o dönemlerde almanya'nın günümüzde ise fransa'nın bir parçası olan alsace'da (alsas), bir papazın oğlu olarak dünyaya geldi. schweitzer, jean-paul sartre'in annesinin kuzenidir. küçük yaştan itibaren orga karşı büyük tutkusu ve yeteneği vardı, avrupa'nın en iyi orgcuları tarafından eğitildi; zamanla org yapımı konusunda dünyanın en iyi uzmanlarından birisi oldu.

1893'te strasbourg üniversitesi'nde felsefe öğrenimine başladı ve 1899'da doktorasını tamamladı. aynı yıl strasbug'daki st. nicholas kilisesi'nde din görevlisi olarak atandı. ertesi yıl teolojide doktorasını tamamladı ve çeşitli dini okullarda yöneticilik yaptı. 29 yaşına geldiğinde biri teoloji alanında, bir başkası kant hakkında ve bir diğeri bach'ın yaşam öyküsü hakkında olmak üzere üç kitap yazarak müzik, din ve felsefe alanlarında değerli katkılarda bulunmuştu; ayrıca org yapımı hakkında da eserler verdi.

hep insanlığa doğrudan hizmet etmek için büyük bir istek duyan schweitzer, 1904'te tesadüfen paris misyoner topluluğu'nun yayınladığı bir dergide fransız kolonisi gabon'da çalışacak doktor arandığını okudu. bu ilân üzerine yaptığı araştırma onu, "beyaz adamın" "siyah adama" yaptığı kötülükler ve haksızlıklar üzerine düşünmeye sevk etti. uzun süredir kendini adayacağı bir insanlık hizmeti arıyordu. yetimhane kurma ve benzeri girişimleri bürokratik engeller yüzünden gerçekleşememişti. misyoner çalışmalara hiçbir zaman ilgi duymamıştı; afrikalılara vaaz vermeye niyeti yoktu ancak doktorluk yaparak beyaz adamın onlara verdiği zararı telafi etmeye çalışabilirdi. afrika, o yıllarda kara kıta olarak anılıyordu; avrupa'dan afrika'ya gitme yürekliliğini gösteren araştırmacı ve misyonerlerin çoğu orada hastalanarak yaşamını yitiriyordu. buna rağmen avrupa'daki konforlu yaşamını terkederek afrika'da doktorluk yapmaya karar verdi. 1905'te dostlarına ve akrabalarına yazdığı mektuplarda tıp eğitimi almaya başlayacağını ve istikametinin afrika olduğunu söylüyordu. bu değişikliğin nedenini ise artık elleriyle çalışmayı arzulaması, yıllardır kelimelerle uğraşmaktan ve sevgi dininden bahsetmekten bıkmışlığı, artık onu uygulamaya geçirmek isteği olarak açıklıyordu. çevresi onun bu düşüncelerine olumsuz tepki verdi. kendisini anlayan ve destek olan tek kişi o yıllarda yakın bir arkadaşı olan helen bresslau idi.

tüm itirazlara ve tepkilere rağmen schweitzer 30 yaşında tıp eğitimine başladı; 38 yaşında eğitimini tamamladı. ne var ki tüm hayatını paris misyoner topluluğu'nun ilânındaki ihtiyaca cevap vermek üzere yeniden düzenlediyse de göreve talip olduğunda geri çevrildi. geri çevrilmesinin nedeni, onu bu göreve almanın misyoner topluluğu aracılığı ile afrika'ya gitmek isteyecek ve yerlilerin kafasını karıştıracak başka liberaller ve radikal kişilere örnek olmasından duydukları kaygı idi. topluluk, bu gerekçe ile ona maddî destek olmayı reddetti. bu tavır, schweitzer'i yıldırmadı. bu sefer ücret karşılığı bu göreve talip olan bir doktor olarak değil de, kendi kaynakları ile profesyonel hizmetlerini sunan bir doktor olarak yeniden başvurmayı planladı. 1912'de schweitzer ile evlenen, hemşire olarak kendini yetiştiren helen bresslau, gönüllü olarak ona eşlik edecek; hastane kurmak için gelir sağlama kampanyasını sürdürecek ve ilk 2 yıl tüm masrafları üstlenecekti. yardımcı olabilecek arkadaşlarının listesini yaptılar. eğer para toplayabilirlerse, topluluk kendilerine hiçbir masraf getirmeyecek projeleri için onları reddedemeyecekti. sekiz yıl seyahat hazırlığı ile geçti. üniversitedeki görevini bıraktı. uzun dönemli konser anlaşmalarını iptal etti. küçük bir arkadaş grubunun desteği ile hazırlıklarını sürdürdü. sonunda, çalışmalarının kesinlikle topluluğun misyonuna zarar vermeyeceğini kabul ettirebildi. 1913'te gabon'daki lambaréné'de bir hastane kurmak üzere eşi ile beraber yola çıktı.

çift, sağlık hizmetleri vermeye bir tavuk kümesinde başladı, zamanla yeni binalar yaptı. hastane yüzlerce hastaya hizmet verir hâle geldi. lambaréné'e gelişlerinden 1 yıl sonra i. dünya savaşı başladı. almanya vatandaşı olarak bu fransız kolonisinde düşman kabul edilmekteydiler. savaş esiri olarak fransa'ya götürüldüler. götürüldükleri yer ülkenin güneyinde, bir zamanlar akıl hastanesi olarak kullanılan ve ressam van gogh'un da intiharından önce 4 yıl kaldığı bir mekandı.

schweıtzer ve eşi 1918'de alsace'a dönebildiler ve 1919'un başında kızları rhena doğdu. alsace'da schweitzer'in annesi, birlikte büyüdüğü pek çok genç ölmüş, her yer yakılıp yıkılmuştı. karı-koca schwetzer'in ikisinin de sağlığı bozuktu; bir zamanlar yıldız öğretim üyesi ve öğrenci olduğu strausbourg üniversitesi'nde schweitzer'i hatırlayan yoktu ve maddî açıdan zor durumdaydılar. ne var ki i̇sveç'te uppsala üniversitesi'nde onu hatırlayan birisi çıktı ve 1920'de ders vermek için ailesi ile birlikte i̇sveç'e gelmek üzere bir davet aldı. orada, 1915'te geliştirdiği yaşama saygı felsefesini hakkında ilk defa resmi konuşma yaptı. "i̇nsanın ahlakı insanla bitmemeli, evrene yayılmalıdır; bir parçası olduğu büyük hayat zincirinin yeniden farkına varmalıdır. tüm varlığın bir değeri olduğunu anlamalıdır. hayat, bencil veya düşüncesizce hareketler nedeniyle yok edilemeyeceği gibi daha yüce bir değer veya amaç için de feda edilemez."

i̇sveç'te afrika deneyimlerini anlatan bir konuşma turu yapmak teklifi alması üzerine borçlarını ödeyebildi ve bu konuda bir kitap yazarak afrika'ya yeniden dönecek parayı kazandı. fakat 1924'te afrika'ya döndüğünde sağlık durumu iyi olmayan eşi ile kızı ona eşlik edemediler, ancak sık yazışmalarla ilişkilerini sürdürebildiler. çocukluğunda babasını pek az görebilen rhena, büyüyüp kendi çocukları olduğunda onlarla birlikte afrika'ya gitti ve hastanenin laboratuvarında babası ile birlikte çalıştı. rhena, babasının ölümünden sonra da hastanenin yönetimini üstlendi. hastanede gönüllü çalışan amerikalı doktor david miller ile evlendi ve 1997'de ölümüne kadar georgia kırsalında onunla yaşadı.

dr. schweitzer'in ünü yıllar içinde artmıştı ve pek çok gazeteci ve meraklı onun çalışmalarını görmek için lambaréné'e gitmişlerdi. ziyaretçilere herkesin kendi lambaéné'sini bulması gerektiğini söylediği rivayet edilir. dr. schweitzer, 1953 yılında 1952 nobel barış ödülü'nü aldı. ödülü aldıktan sonra, ömrünü politikadan uzakta geçirmeye çalıştıysa da nükleer silahlanma ve hiroşima vr nagazaki'nin bombalanma olaylarından duyduğu rahatsızlık onu bu konuyu araştırmaya ve arkadaşlarının da teşviki ile 1957 bilinç deklarasyonu adlı dünyaca ilgi gören deklarasyonunu yayınlamaya yöneltti. 1958'de ise "barış mı yoksa atom savaşı mı?" adlı bir kitap yazdı.

dr. schweitzer, 1965'te 90 yaşında hayatını kaybettiğinde hastanenin bahçesine gömüldü. öldüğünde hastanesi 72 binalı 600 yataklı 6 doktor ve 35 hemşireli bir hastane olmuştu.

yaşama saygı felsefesi 
yaşama saygı, hayatta emin olduğumuz tek şeyin yaşadığımız ve yaşamımızı sürdürme isteğimiz olduğunu söyler. bu, kendimizden başka tüm canlılarla (fillerden yerdeki otlara kadar) paylaştığımız bir şeydir. öyleyse tüm canlıların kardeşleriyiz ve kendimize gösterilmesini istediğimiz ilgi ve saygıyı onlara göstermek zorundayız.

ödülleri 
 nobel barış ödülü (1952)
 sonning ödülü (1959)

kaynakça 
 schewitzer.org
https://www.youtube.com/watch?v=atemdjxmpno  - albert schweitzer - kimlik - sat7 türk
 albertschweitzer.info 

1875 doğumlular
1965 yılında ölenler
19. yüzyılda almanlar
19. yüzyılda fransızlar
19. yüzyılda hristiyanlar
20. yüzyılda almanlar
20. yüzyılda fransızlar
20. yüzyılda hristiyanlar
alman hekimler
alman orgcular
alman vejetaryenler
alman üniteryenler
fransız üniteryenler
nobel barış ödülü sahipleri
hristiyan misyonerler
müzik tarihçileri
antroposofi
alman nobel ödülü sahipleri
protestan ilahiyatçılar
protestan misyonerler