Panax quinquefolius

panax quinquefolius (amerikan ginsengi), çok yıllık sarmaşıkgiller familyasından,bir bitkidir,şifalı bitki olarak kullanılmaktadır. 
çin gibi ülkelerde yetiştirilse de, anavatanı kuzey amerika'nın doğusudur.

bitkinin kazık kökleri ve yaprakları abd'de kızılderililer tarafından sağlık amaçlı kullanılmaktaysı.19.yy'dan beri kökleri "sang avcıları" ("sang hunters") tarafından toplanıp bu eski köklere çoğunlukla yüksek para veren çin'e ve hong konglu tacirlere satılmaktadır.

bitkinin çince adı huaqishen () ya da xiyangshen () olarak adlandırılır.

üretim 
amerikan ginseng'i abd'de özellikle apalaş dağları,ozark bölgesi ve yakınlarındaki ormanlık pensilvanya,new york ve kanada'nınontario bölgesi gibi alanlara yayılmıştır ancak popülaritesi ve şifalı bitki olarak görülmesinden bu bitkinin soyu doğal yaşam alanında aşırı toplanmaktan tehdit altındadır ve abd ile kanada'da pek çok alanda zor rastlanır hale gelmiştir. yine şehirleşme,geyiklerce tüketilme ve yaşam alanlarının daralması,orman tahribide bu bitkinin soyunu olumsuz şekilde etkilemektedir. bu sebeple bu bitki doğal yaşam alanı dışında oluşturulan yapay gölgelik ortamlarda wisconsin ve minnesota'daki alanlarda çiftçilerce yetiştirilip ortalama 3 veya 4 yılda kökleri hasat edilir.  "ginseng board of wisconsin"adlı bir mesleki örgüt bu eyaletteki pek çok ginseng yetiştiricisi üyeye sahiptir. yine bu mesleki örgüt (oda) abd'nin ginseng üretiminin %95'ini karşılayan wisconsin eyaletinde marathon country gibi şehirlerdeki ürünlere belli kalite ve yetiştirme standartlarını gözeterek orijinal damgası vurmakta,aramakta;denetimler gerçekleştirmekte ve ürünler bu şekilde satışa çıkmaktadır.. bu ginseng türünün  ontario, kanada'da da tarımı yapılmaktadır. ayrıca anavatanı dışında çin'de de az miktarda panax ginseng yanında üretilmektedir.

kimyasal i̇çerik 

"kore ginsengi (kırmızı ginseng)" olarak da bilinen panax ginseng ile aynı aile ve cinsten gelen yakın akraba olan bu bitki, biolojik aktif bileşen olarakpanax ginseng gibi dammarane-tipi ginsenosidler içerir. a dammarane tipi ginsenosidler 2 sınıflandırmayı içerir. e 20(s)-protopanaxadiol (ppd) ve 20(s)-protopanaxatriol (ppt) sınıflandırmaları. american ginsengi yüksek miktarda rb1, rd (ppd sınıflandırması) ve re (ppt sınıflandırması) ginsenosid ler içerip bir araştırmaya göre bunlar panax ginsengden daha fazladır.
fakat aksi yönde değerlendirmelerde vardır.

farmakolojik özellikleri 
ginseng türlerinden olan "panax ginseng" ile benzer tıbbi yararlarının olduğu yapılan araştırmalarla tespit edilmiştir. bu bitkinin yaprak ve meyvelerinden çay yapılabileceği gibi köklerinden ilaç v.s yapılıp sağlık endüstrisinde dikkat ve hafıza arttırıcı,adaptojen.cinsel uyarıcı,performans arttırıcı,bağışıklık güçlendirici,zihinsel ve fiziksel stresle bağlantılı hastalıkları azaltıcı,strese karşı dayanıklılık sağlayıcı, antioksidan olarak yararlanılmaktadır.
ağızdan alındığında, ppd-tipi ginsenosidler bağırsak bakterileri tarafından (anaerobik organizmalar) tarafından ppd monoglucoside, 20-o-beta-d-glucopyranosyl-20(s)-protopanaxadiol (m1) olarak metabolize edilir.
m1 ppd tipi ginsenosid alındıktan 7 saat sonra plasma olarak tespit edilmiş olmakla vücüttanda alındıktan 12 saat sonra idrar yoluyla atıldığı tespit edilmiştir.bu çalışmalar  m1'in ppd-tipi ginsenosidlerin son sentezi olduğunu göstermiştir.

m1 bazı yazılarda ih-901 olarak gösterilmektedir.
,bazıları bileşik-k olarak adlandırır.
yan etkileri ve kullanım sınırlamalarıda panax ginsengle aynıdır.

kaynakça

dış bağlantılar 
"there is more to a forest than trees" by lynn davis, college of natural resources, virginia tech
"roots and regulations: the unfolding story of pennsylvania ginseng" , by melissa beattie-moss

quinquefolius
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar