Oluşturmacılık

oluşturmacılık ya da diğer adıyla yapılandırmacılık olarak bilinen öğrenme ve öğretme kuramıdır. yapılandırmacılık kuramının öncülüğünü piaget, vygotsky ve glasersfeld yapar. eğitimde oluşturmacılık çocuğun konu hakkındaki kendi anlayışını oluşturmasına izin verilecek şekilde eğitilmesini söyleyen bir eğitim metodudur. öğretmenin amacı materyali örtmek değil çocuğun konuyla ilgili gerçekleri ortaya çıkarmasına yardımcı olmaktır. sanat ve mimaride oluşturmacılık endüstriden etkilenen tasarımlar ve endüstride kullanılan malzemeleri kullanan hiçbir sosyal fonksiyonu olmayan saf sanattan yana olan rusya'da 1914 ve sonrasına ait bir sanatsal akımdı. vladimir tatlin ve daha sonra antoine pevsner ve naum gabo gibi oluşturmacılar tarafında kuruldu. kasimir malevich de oluşturmacı sayılabilecek parçalar yapsa da daha çok daha önceki süprematism çalışmaları ile tanınır. hareket el lissitzky'nin başını çektiği yeni grafik tasarım tekniklerinin gelişimini etkilemiştir.

politika biliminde ve uluslararası ilişkiler teorisinde oluşturmacılık uluslararası ilişkilerde standart gerçekçi ve liberal görüşleri reddeder ve devletlerin çıkarlarının uluslararası anarşinin etkilerinden değil özdeşlik ve uluslararası normlardan çıktığını ortaya koyar. oluşturmacı teori aynı zamanda dil ve belâgatın gerçeği nasıl oluşturduğu ile de ilgilenir. alexander wednt oluşturmacılık üzerine birkaç makale yazmıştır. matematik ve mantıkta oluşturmacılık: sezgici matematik, oluşturmacı mantık, oluşturmacı matematik.

"türkçe kaynaklara baktığımızda konstrüktivizm kavramıyla ilgili bir uzlaşmanın henüz gerçekleşmemiş olduğunu görmekteyiz. kimi araştırmacılar constructivism kavramına karşılık oluşturmacılık terimini kullanırken kimileri de yapılandırmacılık (köseoğlu, budak ve kavak, 2002; yurdakul ve demirel, 2004; şaşan, 2002) ve hatta yapısalcılık, kurgulamacılık (çevrimiçi https://web.archive.org/web/20080430215333/http://www.elma.net.tr/) ve hatta birden fazla terimi bir arada (yapısalcı oluşturmacılık) (koçoğlu ve köymen, 2002; turan, 2001) önermektedir. çoğunlukla inşacılık terimiyle ifade edilmektedir.

buradan çıkışla constructivism kavramı üzerinde anlayış birliğine varmak için tek bir türkçe karşılık kullanmak gereği ortaya çıkmaktadır. bu çalışmada “constructivism” kavramının karşılığı olarak “oluşturmacılık” benimsenmiştir. constructivism, öğrenme ve eğitim bağlamlarında, terim olarak bilginin oluşturulmasına işaret eder. bilgi kavramına bakışımız constructivism kavramına olan bakışımızı da sağaltacaktır. şöyle ki; constructivist anlayışta bilgi bilenden bağımsız bir şekilde doğada var değildir. "bilgi özneden bağımsız değildir" (von glasersfeld, 1996), "özne bilgiyi kendi için öteki öznelerle etkileşimi sırasında oluşturur, oluşturduğu bilgiden kendi de çevresi de etkilenir" (piaget, 1973; vygotsky, 1978; moll, 1992). bu açıdan bakınca oluşturma kavramının türkçedeki karşılığı ve içerdiği kavramlar şöyle sıralanabilir. öncelikle oluşturma(k) dönüşlü bir fiildir. bu fiilin gerçekleşmesi sırasında bu fiili gerçekleştiren de etkilenir. bilgi oluşturma sırasında bilgiyi oluşturan özne en çok etkilenir. bilgi oluşturma zihinsel süreçlerin gerçekleşmesi sürecinden geçilerek başarılır, böylece bilgi oluşturma bireysel ve içsel bir kavramdır (smith, 1993). dahası, oluşturma aynı zamanda işteş bir fiildir. zira bilgi oluşturma eylemi çevreden ve öteki öznelerin varlığından bağımsız değildir. bilgi oluşturma diğer öznelerle etkileşim sürecinde, birlikte, gerçekleştirilir. dolayısıyla oluşturma kavramı içerisinde birliktelik, toplumsallık da vardır. moll’a (a.g.e., s. 1-6.) göre vygostky eğitimin toplumsal ve kültürel bir etkinlik olduğunu ve bilimsel olarak incelenecek kavramları da ayrıştırmak yerine bütün olarak görülmesi gerektiğini söylüyordu. sözcüklerin anlamlarının da düşünme ve konuşmanın birliği olarak tasavvur ediyordu. i̇şteş-dönüşlü bir fiil olan oluşturma(k) kavramı da bu bütünlüğü sağlamaktadır. göndergeleri arasında eylem, eylemi etkileyen ve etkilenen de vardır. "

üstelik structuralism kavramı için yapısalcılık yoğunlukla kullanılmaktadır, constructivism ise structuralism'le farklı açılardan dünyaya anlam vermeye çalışır. bu bağlamda, constructivism yapısalcılık olarak değil de "oluşturmacılık" olarak adlandırılabilir düşüncesindeyim.

oluşturmacı öğretim modeli (öğretim çerçevesi)

durum, gruplama, köprü, sorular, gösterme ve yansıtma (gagnon, jr. g. w. ve m. collay, 2001)

başlatma – oluşturma – uygulama (stephens & brown, 2000)
öğrenme döngüsü modeli: keşfetme, kavram tanıtma ve kavram uygulama
5e modeli: girme – keşfetme – açıklama – derinleştirme – değerlendirme (bybee, 1997)
7e modeli: ortaya çıkarma - girme – keşfetme – açıklama – derinleştirme – değerlendirme – yayma (eisenkraft, 2003)
analiz – tasarım – değerlendirme (brooks ve brooks, 1999)

önerdiğim ve derslerimde kullandığım oluşturmacı öğretim modeli (oluşturmacı öğretim çerçevesi)

bağlam ve benzetme
problem ortaya koyma ve sorular
tartışma
birleştirme
kavram tanıtma ve çelişki
bağlantılar
uygulama
yansıtma
değerlendirme ve yayma

can, t. (2004). yabancı dil olarak i̇ngilizce öğretmenlerinin yetiştirilmesinde kuram ve uygulama boyutuyla oluşturmacı yaklaşım. yüksek lisans tez çalışması, i̇stanbul üniversitesi sosyal bilimler enstitüsü i̇ngiliz dili eğitimi bölümü, i̇stanbul.

kaynakça 

 
felsefi akımlar
eğitim felsefesi