Makigiller

makigiller (lemuridae), makimsiler (lemuriformes/lemuroidea) grubunun en çok tanınan primat familyası. tüm makimsiler gibi sadece madagaskar'da bulunurlar. eskiden bu familya'ya koyulan kedi makisigiller ve oyuncu makigiller artık ayrı familyalara ayrılmaktalar. böylece makigiller familyası artık 20 yaşayan ve 2 soyu tükenmiş türden oluşur.

köken bilimi 
bilimsel adları, latince lemures sözcüğünden gelir ve gecenin ruhu ya da hayalet anlamına gelir. bu isim, iri ve parlak gözleri ile tuhaf çığlıkları nedeniyle verilmiştir.

özellikleri 

familyanın yaşayan türleri 24 –  57 cm uzunluğa (kuyruk 32 – 65 cm) ve 0,7 - 4 kg ağırlığa ulaşırlar. soyu tükenen pachylemur cinsi daha da büyüktü. postları yumuşak, yünlü, çoğu gri, kahverengi ve siyahımsı varyasyonlarda olur. vücut zayıf, bacaklar incedir. arka bacakları ön bacaklarından uzundur. tüm nemli burunlu maymunlarda olduğu gibi ikinci ayak parmağı tırnaksız, temizlik parmağı olarak evrimselleşmiştir. diğer parmaklarının hepsinde tırnakları olur.

yayılım 
tüm makimsiler gibi makigiller de madagaskar adasında yaşar. mongoz makisi ile kahverengi maki insanlar tarafından komor adalarına da salınmıştır. hem adanın batısında bulunan kuru ormanlarda hem de doğudaki tropik ormanlarda yaşarlar. adanın ormansız, dağlık merkezinde rastlanılmazlar.

yaşam şekli 
bu maymun familyası ağaçta yaşamayı tercih eder. sadece halka kuyruklu maki (lemur catta) (ve büyük ihtimalle soyu tükenmiş pachylemur cinsi) yerde de yaşar. ağaçlarda dört ayak üstünde tırmanıp atlayarak ilerlerler. çoğu diğer makimsilerden farklı olarak sırf gece aktif değil, daha çok gündüz aktif olurlar, veya belli bir gece gündüz ritimleri olmaz.

gruplar içinde yaşar ve farklı sesler ile anlaşırlar. kata türünde 30 ayrı anlamlı ses şekilleri tespit edilmiştir.

beslenme 
makigiller ağırlıklı olarak otoburdur; meyve ve yaprak ile beslenirler. bambu makileri bambu ile beslenir. bazı türler farklı derecede bir miktar etçil de beslenir; böcek, örümcek, kırkayak veya küçük omurgalılar yerler.

üreme 
familyanın çoğu türlerinde dişilerin bir çift memesi olur ve tek bir yavru doğurur, ancak üç çift memesi olan vari cinsi (varecia) ikiz veya üçüz doğurur. varilerde gebelik 90 - 100 gün, diğerlerinde ise 125 - 150 gün sürer. makiler annelerinin tüylerine tutunacak kadar büyümeden önce, anneleri onları ağızlarında taşır veya yapraklardan yaptığı bir yuvaya bırakır. birkaç ay sonra anne sütü keser ve yavrular 2 - 4 yıl içinde ergenleşir. makiler yaklaşık 18 sene yaşayabilirler.

tehdit 
makigiller familyasının neredeyse her türü soyu tükenmekte olan hayvanlar listesinde yer alır. bunun nedenleri ormanların yok edilmesi ve avlanılmalarıdır.

sınıflandırma 
makigiller 5 yaşayan makimsi (lemuriformes) familyasından biridir. familya 6 cinse ve 20 türe bölünür:

 cins lemur
 halka kuyruklu maki (lemur catta)
 cins eulemur 
 kahverengi maki (eulemur fulvus)
 sanford makisi (eulemur sanfordi)
 ak başlı maki (eulemur albifrons)
 kızıl maki (eulemur rufus)
 kızıl alınlı maki (eulemur rufifrons)
 yakalı kahverengi maki (eulemur collaris)
 gri başlı maki (eulemur cinereiceps)
 kara maki (eulemur macaco)
 mavi gözlü maki (eulemur flavifrons)
 taçlı maki (eulemur coronatus)
 kızıl karınlı maki (eulemur rubriventer)
 kuyruksüren makisi (eulemur mongoz)
 cins varecia 
 siyah-beyaz yakalı maki (varecia variegata)
 kızıl yakalı maki (varecia rubra)
 cins hapalemur
 boz bambu makisi (hapalemur griseus)
 gilbert bambu makisi (hapalemur gilberti)
 güney bambu makisi (hapalemur meridionalis)
 batı bambu makisi (hapalemur occidentalis)
 alaotra bambu makisi (hapalemur alaotrensis)
 altuni bambu makisi (hapalemur aureus)
 cins prolemur
 büyük bambu makisi (prolemur simus)
 cins pachylemur
 pachylemur insignis 
 pachylemur jullyi

kaynakça

kitaplar 
 thomas geissmann: vergleichende primatologie. springer, berlin 2003, isbn 3-540-43645-6.
 ronald m. nowak: walker's mammals of the world. 6. auflage. johns hopkins university press, baltimore 1999, isbn 0-8018-5789-9.
 russell a. mittermeier u. a.: lemur diversity in madagascar. in: international journal of primatology. 29, nr. 6, 2008, , s. 1607–1656.

dış bağlantılar 

}

 
john edward gray tarafından adlandırılmış taksonlar