Japonca

japonca (日本語, nihongo), 128 milyonun üzerindeki japonya'da insanlar ve japon göçmen toplulukları tarafından konuşulan bir japon dilidir. eklemeli olan dil; fiil biçimleri ve konuşanın, dinleyicinin bağıl durumunu ve konuşmada bahsedilen kişinin orada bulunup bulunmadığını belirten özel sözcük kadrosuyla japon toplumunun hiyerarşik doğasını yansıtan karmaşık bir saygı ifadesi sistemi ile sivrilir. japoncanın ses envanteri diğer dillere göre küçüktür ve sözcüksel olarak tonlamalı bir vurgu sistemi vardır. ayrıca japonca sözcüklerin ve hecelerin sonunda 'n' (ん) ünsüzü dışında bir ünsüz bulunmaz.

japonca üç farklı tipteki, kanji (漢字 / かんじ) denilen çince karakterler ve çince karakterlerden uyarlanan iki hece yazısı hiragana (平仮名 / ひらがな) ve katakana (片仮名 / カタカナ) alfabeleri ile yazılır. latin alfabesi, rōmaji (ローマ字) de günümüz japoncasında sık bir şekilde ve özellikle şirket adlarında, logolarda, reklamlarda ve bilgisayara japonca metinleri girerken kullanılır. sayılar için, genelde batı tarzı rakamlar kullanılır; fakat geleneksel çin-japon rakamları da olağandır.

japoncanın söz varlığı büyük oranda çince ve i̇ngilizce gibi dillerden ödünç sözcükler yoluyla etkilenmiştir.

sınıflandırma 

japonca, ryukyu dilleri ile birlikte bir japon dilidir. başka sınıflandırmalara göre ise ryukyu dilleri japoncanın lehçeleridir ve japonca bir yalıtık dildir.

bu grubun diğer dillerle ilişkisi hakkında varsayımlar ortaya konmuş olmakla birlikte, bu sınıflandırmalara tartışmalıdır. japoncanın korece ile akraba olabileceği öne sürülmüştür. ayrıca aynuca, avustroasya dilleri ve (diskredite edilmiş) ural-altay dil ailesi/altay dillerinin japonca ile ilişkili olduğu savunulmuştur. bu kuramların hiçbiri akademide genişçe kabul görmemektedir.

resmî durumu 
japonca, fiilen japonya'nın resmî dilidir. standart kabul edilebilecek bir dil formu vardır:  veya . i̇ki terimin anlamı neredeyse aynıdır.  veya  lehçenin karşılığını şekillendiren bir anlayıştır. bu tipik dil  sonra iletişim gereksinimi için tokyo şehir merkezinin dışında konuşulan dilden türemiştir.  okullarda öğretilir, televizyonda ve resmî iletişimlerde kullanılır ve japoncanın bu makalede ele alınan versiyonudur.

eskiden standart   farklıydı.  yaklaşık 1900'e kadar japonca yazmanın temel yöntemiydi; o zamandan sonra  kademeli olarak etkisini genişletti ve iki yöntem 1940'lara kadar birlikte kullanıldı.  hâlen tarihçileri, edebiyatçıları ve avukatları (ii. dünya savaşından kalan birçok japon kanunu her ne kadar sadeleştirme gayretleri devam etse de hâlâ  ile yazılır.) biraz ilgilendirir.  dil bilgisi ve sözcük kadrosu bazen etki için kullanılsa da  bugün hem konuşmada hem japonca yazmada hakim olan yöntemdir. tarih 
bugün en çok kabul gören görüşe göre ilk japon dili lehçeleri 5 bin yıl önce korece'den türemiştir. dilbilimciler, japonca'nın tarihini dört dönemde incelerler: eski japonca (8. yüzyıla kadar), geç dönem eski japonca (9-11. yy), orta japonca (12-16. yy) ve çağdaş japonca (17. yüzyıl sonrası). bu dönemler boyunca, dilin dil bilgisinde veya diziliminde önemli bir değişiklik olmamıştır. fakat söz dağarcığı önemli ölçüde değişim göstermiştir.

bir başka varsayıma göre ise japonların kökeninin ainu, moğollar ve avustroasya dilleri/maleylerin karışımından oluşmuştur.

japonca ilk dönemde sadece bir konuşma diliydi. bir alfabeye sahip değildi. ancak 5. yüzyılın sonunda çin'den, kanji (漢字) denilen harflerden oluşan yazı sistemi alınarak japonca'ya uyarlanmıştır. yani japoncayı çin'den almamışlardır. konuşma dillerinin üzerine çin alfabesi koymuşlardır. zamanla kanjilerden, hiragana ve katakana hece alfabeleri türetilmiştir. bugün katakana yabancı sözcüklerin yazılımı için kullanılmaktadır. örneğin kaşık sözcüğü i̇ngilizcede olduğu gibi "spoon" olarak kullanılmaktadır. katakana'da spoon (kaşık) スプーン (supūn) şeklindedir. i̇lk yazılı belgeler dokuzuncu ve onuncu yüzyılda ortaya çıkmaya başlamıştır.

 yazı sistemi 

japoncada hiragana, katakana ve kanji olmak üzere üç farklı yazı sistemi kullanılır. hiragana ve katakana'yı alfabe (hece alfabesi) olarak nitelendirebilirsek de kanji için alfabe tanımını kullanmak doğru olmaz.

hiragana, kökeni japonca olan sözcüklerin ve ek, bağlaç ve edatların yazımında kullanılmaktadır. bu alfabede her karakter bir heceyi ifade eder. yalnızca 'n' (ん) ünsüzü kendi başına bir karakter ile ifade edilir. bazen cümle sonunda söylenen 'su' (す) hecesi bazen 's' ünsüzü gibi söylenir. bunlar dışındaki tüm heceler bir ünlü ile biter.

japoncaya diğer dillerden geçen sözcüklerin ve ses veya durum taklit eden yansımaların (şırıl şırıl, çatır çutur vb.) yazımında ise katakana alfabesi kullanılır.

çin harflerinden uyarlanan kanji ise sözcük köklerini yazmakta kullanılır. yani her bir kanji bir sözcüğü karşılar. kanji'yi yazım ve birleşim kurallarından ötürü bir alfabe olarak nitelendirmek yanlış olur. örnek olarak: kitap anlamına gelen "hon" (ほん) sözcüğü kanji ile "本" şeklinde yazılır. bugün anlamına gelen "kyou" (きょう) sözcüğü de "今日" şeklinde yazılır. nasıl ki türkçede "bugün" sözcüğü "bu" ve "gün" sözcüklerinden türemişse; japoncada da "şimdi" anlamına gelen "ima" (いま) "今" ve "gün, güneş" anlamına gelen "hi" (ひ) "日" sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuştur ve "kyou" (きょう) olarak okunur.

japon yazı sisteminin karmaşık gibi görünen özellikleri onu avrupalılar tarafından öğrenilmesi zor bir dil haline getirmektedir, ancak bu dili hiç bilmeyen herhangi bir insan bile japonca yazılmış bir metine bakarak kanjileri, hiragana ve katakana hecelerinden kolayca ayırt edebilir.

 söz varlığı 
japoncanın söz varlığı ağır bir şekilde diğer dillerden ödünç sözcüklerle etkilenmiştir. kango olarak bilinen çok sayıda sözcük 1500 yılın üzerindeki bir devrede ya çinceden alınmış ya da çince örneklerden türetilmiştir. japonca, 19. yüzyıl sonlarından itibaren başta i̇ngilizce olmak üzere hint-avrupa dillerinden gözle görülür miktarda sözcük almıştır. i̇lk kez 16. yüzyılda japonya'nın portekizle ve daha sonra 17. yüzyılda başlıca hollanda ile arasındaki özel ticaret ilişkisinden dolayı portekizce, almanca ve felemenkçe de etkili olmuştur. japonca "naifu" (ナイフ), i̇ngilizce knife (bıçak), japonca pan (パン) portekizce pão (ekmek)'' bu sözcüklere birer örnektir.

ayrıca bakınız 
 hiragana
 katakana
 hiragana ve katakana
 japonca dilbilgisi
 japon yazı sistemi
 klasik japonca

kaynakça

dış bağlantılar 

 japonca ile ilgili bilgi içeren dilbilgisi sitesi 
 japonca resimli kelime bilgisi rehberi 

doğal diller