Palermo Taşı

palermo taşı antik mısır'ın eski krallık döneminden kalma kraliyet yıllıkları olarak bilinen bir dikili taşın geniş bir parçasıdır. bu parça mısır ilk hanedan döneminden beşinci hanedan dönemine kadar olan mısır firavunlarının isim kayıtlarını içermektedir.

parça, adını aldığı palermo, sicilya'da, salinas bölgesel arkeoloji müzesi</u>'nde korunmakta ve sergilenmektedir. palermo taşı deyişi bazen hatalı olarak hiçbir zaman palermo'da bulunmamış ancak kahire ve londra' da bulunan diğer parçalar ile birlikte bir bütünü oluşturan bütün bir kraliyet yıllıkları</u>'nin yerine kullanılmaktadır.

kitabe, siyah renkli bazalt taşı'ndan, beşinci hanedan döneminin sonlarına doğru, kabaca mö. 3. milenyumun (mö 3. binyılın) ortalarında işlenmiştir. yazıt'ta, mısırın nil irmağı deltasında bulunan aşağı mısır ve bunun güneyinde bulunan yukarı mısır'ın birleşmesinden sonraki mısır firavunlarının isimleri listelenmektedir. (yukarı mısır bugünkü mısır'ın ortalarından güney sınırında nübye'ye kadar genişlemekteydi.)

sütunun en üstünde bulunan yazıda, büyük bir olasılıkla horus'un egemenliğinde bulunan eski tarihli mitolojik yöneticiler listelenmektedir. i̇kinci sütun, parçanın esasını teşkil eden kısmı olup, sağdan sola doğru okunur ve yazılı ismin bulunduğu kırık yerde adı geçen büyük bir olasılıkla narmer ya da aha olduğu varsayılan firavun için yazılan son sözlerle başlar.<ref>alan b. lloyd, 1988, commentary on herodotus 99-132 p.8.</ref> sütunun kalan kısmında bu ismi bilinmeyen ve adı yine parça üzerinde tekrar edilmeyen firavunun ardılı olan ilk dokuz giriş ile devam eder.

yazı, bir beşinci hanedan üyesi olan neferirkare kakai'ye değin mısır'ı yöneten firavunların isimlerini sıralamaya devam eder. taşın bir önemi de betrest ve meresankh i gibi firavun annelerinin isimlerini içermesinden kaynaklanmaktadır.

 açıklama 

taş, bilinen en erken antik mısır yazısı ile çift taraflı olarak kazınmıştır. kitabe, gerçek boyutu ile yaklaşık olarak 2,1 metre uzunluğunda ve 60 cm. genişliğindedir. birçoğu bugün kayıp olan parçalar halinde kırılmıştır. kitabenin gerçekteki yeri bilinmemektedir. ancak bir parçası memfis'teki arkeolojik kazı alanında bulunmuştur.

palermo taşı parçası palermo arkeoloji müzesi tarafından 1866'da edinilmiştir.

kitabenin diğer parçaları kahire'deki mısır müzesinde ve londra'daki petrie müzesi</u>'nde bulunmaktadır. taşın üzerinde bulunan ve birinci hanedan ve i̇kinci hanedan ile ilgili olan bilgilerin bulunduğu kısım mevcut değildir.

antik dönem tarihçisi manetho, yaşadığı mö. 3. yüzyıl döneminde çıkarmış olduğu mısır firavunları listesini hazırlarken muhtemelen o günlerde sağlam ve bütün bir parça olan bu kitabeden faydalanmış olmalıdır.

 arkeolojik tarih 

kitabenin en geniş parçası olan ve palermo taşı olarak adlandırılan kısmı 1866'dan beri palermo'da bulunmaktadır. orada, 1895'te bir fransız arkeolog tarafından ziyaret edildiğinden bahsedilmektedir. yazılar ilk defa 1902'de heinrich schäfer tarafından yayınlanmıştır. halen palermo arkeoloji müzesi kolleksiyonunun bir parçasıdır. birisi 1910'da bulunan ve diğeri 1963'te antik pazardan satın alınan iki parça kahire ve londra'dadır.

orijinal hali ile kitabe 2,2 m uzunluğunda, 0,61 m genişliğinde ve 6,5 cm kalınlığında olmakla birlikte parçalarının çoğunluğu kayıptır. kazınması ile ilgili olarak bir bilgi bulunmamaktadır.

 önemi 

kitabe, menes'den önce ve sonra gelen mısır firavunlarının isimlerini listeleyen bir tablo veya taslak olarak hiyeroglif yazısıyla, egemenlik dönemi yıllarını belirten ve oluşturulduğu döneme kadar geçen olayları not eden bir biçimde  hazırlanmıştır. kitabede aynı zamanda nil'in taşma zamanları, sed festivalleri, vergilendirme, heykeller, binalar ve bazı savaş durumları ile ilgili bilgiler de bulunmaktadır.

sonraki listeler, 13. yüzyıl turin  kanon (turin kral listesi) ve karnak kral listesi menes'i birinci hanedan'ın ilk firavunu olarak tanıtmakta ve o' nu mısır'ın birleştiricisi olarak saygı duymaktadır. palermo taşı bunlardan oldukça eski olmakla beraber isimlerini saydığı yöneticiler menes'den önce gelmektedir. bu da mısır'ın (ilk) birleşmesinin menes döneminden önce olduğunu, -her ne kadar akademisyenler arasında bu konuda bir düşünce ayrılığı bulunsa dahi- bir parçalanma döneminin ardından yeniden bir birleşme gerçekleştiğini  göstermektedir. bazı akademisyenler daha erken firavunların tarihsel olarak mevcut olduğunu diğerleri ise liste içinde yer almalarının ideolojik bakıştan kaynaklandığını kabul etmektedirler. (düzenden önce bir düzensizlik bulunmalıdır.)

 ayrıca bakınız antik mısırfiravunlar kaynakça 

 kaynakça partial and dated english translation of the text  in j.h. breasted, ancient records of egypt, vol. i sections 76-167.st. john, michael. 2003. the palermo stone : an arithmetical view. london: university museum london.wilkinson, tony a. h. 2000. royal annals of ancient egypt. new york: columbia university press). isbn 0-7103-0667-9. dış bağlantılar 
 extract of a lecture given by t.a.h. wilkinson, university college london 2000
 picture of the so-called annals fragment  of the stele to which the palermo stone belonged, with translations of the hieroglyphs.''
 reconstruction of the palermo stone and its assorted fragments by j.d. degreef .

firavunlar
antik mısırlı steller
antik mısır listeleri
hükümdar listeleri
mö 25. yüzyılda eserler
mö 25. yüzyılda mimarlık
mö 24. yüzyılda mimarlık
1850'lerde arkeolojik buluntular