Otomobil

otomobil, yolcu veya yük taşımak üzere tasarlanmış, motorlu ve tekerlekli kara ulaşım aracı. otomobil, yakıtla çalışan bir motor sayesinde hayvan gücü kullanılmadan, itmeden veya çekmeden hareket edebilen ve üzerindekileri de taşıyabilen bir taşıttır. halk arasında -ve bundan sonra bu maddede de- "araba" olarak isimlendirilir ve bilinir.

genel olarak otomobiller içten yanmalı motorlarla ve dört lastiğin dönmesiyle çalışır. ancak 2001 yılı itibarıyla, hibrit motorlu otomobiller satılmaya başlamıştır. elektrikle çalışan hibrit motorlar için şu an amerika birleşik devletleri de başta olmak üzere, birçok ülke vergilerini minimuma indirmiş ve ücretsiz elektrik dolum istasyonlarını otoparklara ve benzincilere yerleştirmiştir.

3 teker üzerinde hareket edebilen arabalar da üretildi, ancak ortaya çıkan denge ve dayanıklılık sorununa bağlı olarak kullanışlı olamadığı için yaygınlık kazanamadı.

kelimenin kökeni 
otomobil sözcüğü türkçeye, fransızca automobile sözcüğünden geçmiştir. fransızca sözcük ilk kez 1865 dolayında elektrikli motorlar için kullanılmış, 1894 dolayında daimler-benz ve peugeot'nun imal ettiği benzin motorlu araçlara uygulanmıştır.

fransızca kelime, grekçe "kendi" anlamındaki αὐτός (autós) ve latince "hareket eden" manasındaki mobilis sözcüklerinin birleştirilmesiyle oluşturulan ve başka bir hayvan ya da araç tarafından itilmek ya da çekilmek yerine kendi kendine hareket eden araç anlamına gelir. yunanca zamire latince sıfat eklenerek yeni sözcük üretilmesi zamanında eleştiriye tabi tutulmuştur. türkçede ilk olarak ahmet rasim tarafından şehir mektupları yapıtında 1898'de kullanılmıştır.

otomobillerin teknolojik gelişim kronolojisi 

1670'ler — sözcük anlamına uygun olarak kendi kendine hareket eden ilk araç büyük olasılıkla 1679-1681 yılları arasında pekin'de cizvit misyoner ferdinand verbiest tarafından çin imparatoru için bir oyuncak olarak yapılan küçük buharlı araçtır.
 1680 — çalışabilen ancak kullanışlı olmayan ilk içten yanmalı motor 1680 yılında hollandalı christiaan huygens’in yaptığı barutun yanması ile çalışan pistonlu makine oldu. kapalı bir silindir içinde patlayan barut kayabilen bir pistona etki ederek pistonun hareket etmesini sağlamaktaydı.
 1698 — i̇ngiliz thomas savery ilk buharlı makineyi yaptı
 1769 — i̇ngiliz james watt uzun süreli çalışan buharlı makineyi yaptı
 1769 — kendi kendine hareket eden ilk araç fardier fransız mühendis ve topçu yüzbaşı nicolas joseph cugnot (1725-1804) tarafından yapıldı. 
 1787 — oliver evans amerika'da yolcu taşıyan araç yapmıştır.
 1801 — birleşik krallık'ta richard trevithick buharlı otomobil yaptı.
 1824 — i̇çten yanmalı motorların, özellikle dizel motorlarının temel ilkeleri, genç bir fransız mühendisi sadi carnot tarafından ortaya atıldı
 1830 — 15–20 km/h hızla giden buharla çalışan 14 yolcu taşıyabilen yolcu otobüsleri imal edildi.
 1860 — i̇ngiliz parlamentosu bütün arabaların iki sürücüsü ve önünde gündüz kırmızı bayrak gece kırmızı fener bulunmasını şart koşan kanun çıkardı. bu kanun motor gelişim hızını biraz durdurdu. 1896 yılında bu yasa kaldırıldı.
 1860 — hava gazı ile çalışan ticari bakımdan elverişli ilk motor belçikalı mühendis jean joseph etienne lenoir (1822-1901) tarafından yapılmıştır.
 1862 — fransız mühendisi alphonse eugène beau de rochas (1815-1893) 4 zamanlı çevrimin esaslarını ortaya koydu. 
 1867 — alman mühendisler nicolaus august otto (1832-1891) ve eugen langen (1833-1895), rochas’ın bulduğu prensipleri pratiğe çevirerek dört zamanlı çevrime sahip motoru yaptılar.
 1876 — nicolaus august otto, ilk dört zamanlı gaz motorunu üretti. 
 1877 - otto yaptığı motorun patentini amerika'dan aldı.
 1878 — i̇ngiliz mühendisi dugal clerk iki zaman esasına göre çalışan ilk motoru yaptı. 
 1880 — amerika’da george brayton benzin yakıtlı motor yaptı.
 1885 — benzinle çalışan içten yanmalı motora sahip ilk otomobil alman mühendis karl benz tarafından yapıldı 
 1889 — viyanalı siegfried marcus (1831-1898) geliştirdiği motorla viyana sokaklarında 12 km hızla gezerken halkın panik yaşamasına sebep olmuş birkaç kaza yapmıştır. 17 suçtan mahkemeye verilen marcus keşif yapmayı bıraktı.
 1890 — herbert akroyd stuart, bir kaza sonucu kızgın bir yere değen gaz yağının hava ile karışarak yandığını gördü. bu olaydan etkilenerek yaptığı deneylerle motorunu geliştirdi ve patentini aldı. motorunda yakıt emilen ve hafifçe sıkıştırılan hava içerisine bir memeden gönderilerek patlayıcı ve yanıcı bir karışım oluşturulmaktaydı. bu karışımın yanabilmesi için cidarları yüksek derecede ısıtılan ve buharlaştırıcı adı verilen bir ön yanma odası vardır. ana yanma odasına bir kanalla birleştirilen bu oda ilk hareket için dışarıdan alevle ısıtılmaktadır. bu motorda havanın ısısının sıkıştırma oranıyla arttığı düşünülmediğinden verim düşük olmuştur.
 1890 — bir alman mühendis olan capitaine, akroyd’un motoruna benzeyen bir motorun patentini aldı. bu motorlar yarım dizel (kızgın kafalı) motorların esasını oluşturdu. 
 1890 — i̇lk otomobillerin çoğu, dişlileri olmadığı için yokuş çıkamıyor, önce durup sonra geriye doğru inmeye başlıyordu. 1893'te yapılan benz victoria marka arabada bir deri kayışı küçük bir kasnağa bindiren bir kol kullanılmıştı. bu düzenek tekerleklerin daha yavaş dönmesini ve yüksek manivela gücünün arabayı yokuş yukarı tırmandırmasını sağlıyordu. zincir çekişli velo tipi araçtada bu şekilde üç ileri bir geri kasnağı vardı. çekişin kolaylıkla arka tekerleklere iletilmesi için motor her zaman arkaya ya da sürücünün altına konuyordu.
 1892-1897— münih yüksek teknik okulu mühendislerinden rudolf diesel dizel motoru yaptı ve geliştirdi.
 1893 — amerika'nın ilk başarılı otomobili “duryea”, j. frank ve charles edgar duryea tarafından yapılmıştır.
 1894 — i̇lk resmi otomobil yarışı düzenlenmiştir, paris-rouen, 22 temmuz.
 1898 — fransa otomobil kulübü (afc) paris'teki les tuileries'nin güneşli bahçelerinde ilk otomobil fuarını organize etmiştir. 
 1902 — i̇stenildiğinde benzinli istenildiğinde elektrik motoruyla ilerleyebilen ilk aracı 27 yaşındayken ferdinand porsche yapmıştır. 1902 yılında “mixte-wagen” adını verdiği aracı tanıtmıştır. viyanalı bir fayton üreticisi olan ludwig lohner ile birlikte çalışan porsche 4 silindirli bir daimler motoruna aküler, bir jeneratör ve elektrik motorları ekledi. bu haliyle mixte benzinli motor stop edildiğinde bile akülerin çalıştırdığı elektrikli motorla ilerlemeye devam edilebiliyordu.
 1903 — fransız gustave liebau ilk emniyet kemerini tasarladı ve patentini aldı
 1904 — kısa adı fia olan uluslararası otomobil federasyonu kuruldu
 1905 — i̇sveçli mühendis alfred büchi egzoz gazlarından yararlanarak çalışan bir türbin vasıtasıyla dört silindirli bir motora aşırı hava yüklemeyi başardı.
 1905 — i̇lk 4ws ve 4wd sistemi latil marka traktöre uygulandı

 1905 — i̇lk tampon takılan araç i̇ngiltere'nin kilburn kentindeki "simms manufacturing co." tesislerinde üretilen 20 beygir gücündeki simms-welback marka araçtır. aynı yıl tamponun patentinin f. r. simms tarafından alınmıştı, fakat aslında bu fikir yeni değildi. 1897 yılında moravya’daki "imperial nesseldorf" vagon fabrikasında yapılan çek malı prasident marka otomobilin önüne tampon konmuş, ancak viyana yakınlarında yapılan denemelerde tampon düştüğü için bir daha takılmamıştır. 
 1908 — amerikalı henry ford t modeli adındaki ilk seri üretim otomobili yaptı. i̇lk üretim bandı fikrinin babası da henry ford oldu. ford'un tasarladığı fabrika, 1913'te günde 1000 araba üretebiliyordu.
 1918 — birleşik krallık'ta “ royal aircraft establishment “ fabrikaları mekanik püskürtmeli dizel yakıt sistemini geliştirdi. böylece yüksek devirli dizel motorları oluşturularak hafif taşıtlarda kullanılmasına zemin hazırlandı.
 1919 — avrupa'nın ilk seri üretim otomobili type a citroën tarafından piyasaya verildi. citroen aynı yıl dünyada ilk organize satış sonrası hizmetleri yapılandırdı.
 1920 — voisin firması hidrolik olarak çalışan abs'nin atası üzerine çalışmalar yaptı. "fren yapıldığında tekerleklerin kilitlenmesini önleyici donanım" tanımıyla da almanya'da 671925 nosuyla ilk patentini aldı.
 1924 — citroën, ilk çelik kasaya sahip arabası b10’u imâl etti.
 1924 — man'ın ürettiği bir kamyon, direkt enjeksiyonlu dizel motoru kullanan ilk vasıta oldu.
 1934 — citroën, seri olarak önden çekişli araç üretmeye başladı.
 1938 — citroën, hidropnömatik süspansiyon sistemini icat etti.
 1938 — i̇sviçreli kamyon üreticisi saurer ilk turbo motorlu kamyonu üretti.
 1938 — klima'yı standart olarak kullanıma sunan ilk marka studebaker commander'dir.
 1938 — gm tasarımcısı harley earl ilk elektrikli cam sistemini buick'ye monte etti.
 1954 – döner pistonlu motor (rotary-wankel motoru) felix wankel tarafından geliştirildi.
 1957 — i̇lk hız sabitleyicisi (cruise control) imperial marka araçta kullanıldı.
 1958 — i̇sveç'teki volvo fabrikasında mühendis olan nils bohlin üç noktalı emniyet kemeri olarak bilinen sistemin patentini aldı. 
 1961 — türkiye'de %100 yerli imâlat ilk araba "devrim"in üretimi tamamlandı.
 1962 — i̇lk seri üretim turbo motorlu otomobil chevrolet corvair monza tanıtıldı. daha sonra bu modeli oldsmobile f85 jetfire takip etti.
 1963 - wankel motoru ilk kez nsu spider marka araçta kullanıldı.
 1967 — i̇ngiliz otomobil firması jensen ilk abs'yi otomobillerine uyguladı.
 1973 — avrupa'da seri olarak turbo motorla üretilen ilk otomobil bmw 2002 oldu.
 1978 — modern ilk abs sistemi bmw 7 serisi ve mercedes s serisinde uygulandı.
 1984 — turbo üreticisi garrett, "intercooler" adını verdiği yeni bir turbo soğutucu düzen geliştirdi. bu sayede türbine giren hava soğutularak turbonun performansı artırıldı.

 1986 — çift turbo takılan ilk araç porsche 959 oldu.
 1987 — bosch ilk üretici olarak abs sisteminin daha gelişmişi olan asr sistemini piyasaya sürmüştür.
 1993 — fiat croma tdi, değişken geometrili turboyla donatılan ilk otomobil oldu. sistem düşük motor devirlerinde turbonun verimini önemli oranda artırıyordu.
 1995 — bosch, seyir hâlinde arabanın emniyetini sağlamak üzere esp sisteminin seri üretimine başladı. esp sistemi, özellikle virajlarda ve ani yol değişikliklerinde motor, vites ve  fren düzenine müdahale ederek aracın savrulmasını önler. i̇lk kez mercedes s sınıfında kullanıldı.

binek taşıtlarında karoseri yapı çeşitleri 
karoseri şasiye monte edilen, aracın saçtan yapılmış kısmı. bu kısımda pencereler, kapılar, koltuklar, yolcu ve motoru koruyan kısımlar bulunur. otomobiller birçok form altında karşımıza çıkmaktadır:

otomobil tekniği

otomobillerin gelişmesine katkıda bulunan kişiler 
(doğum yıllarına göre kronolojik sıra ile)
 nicolas joseph cugnot (1725-1804) i̇lk motorlu taşıt fardier’i yapan fransız mucit
 eugène beau de rochas (1818-1893) 4 zamanlı çevrimin esaslarını ortaya koyan fransız mühendis 
 jean joseph etienne lenoir (1822-1901) ticari ilk motoru yapan belçikalı mucit
 eugen langen (1833-1895) rochas’ın bulduğu prensipleri kullanarak ilk dört zamanlı motoru yapan alman mucit
 gottlieb daimler (1834-1900) motor endüstrisinin öncüsü ilk mercedes otomobillerinin üreticisi
 karl friedrich benz (1844-1929) i̇lk motorlu aracın patent sahibi
 henry ford (1863-1947) ford motor company kurucusu
 ransom eli olds (1864-1950) olds motor vehicle company (olds motorlu araçlar şirketi)nin kurucusu
 rudolf diesel (1873-1913) dizel motorunun mucidi
 ferdinand porsche (1875-1951) porsche firmasının kurucusu, volkswagen kaplumbağanın tasarımcısı
 louis renault (1877-1944) renault firmasının kurucusu
 andré citroën (1878-1935) citroën firmasının kurucusu
 ettore bugatti (1881-1947) bugatti firmasının kurucusu
 kiichiro toyoda   (1894-1954) toyota firmasının kurucusu
 enzo ferrari (1898-1988) ferrari firmasının kurucusu
 ferruccio lamborghini (1916-1993) lamborghini firmasının kurucusu

otomobil markaları

otomobil hakkında yayınlar 
 otomobil dergisi - otomobil dergileri
 car talk (radyo programı)

otomobil sporları 
 otomobil yarışı
 fia (uluslararası otomobil sporları federasyonu)
 türkiye otomobil ve motorsporları federasyonu
 formula-g
 ralli
 off-road

otomobil ve sektörüyle ilgili diğer bağlantılar 
 otomobil üreticisi
 otomobil düzenleri
 otomobil segmentleri
 konsept otomobil
 buharlı otomobil
 spor otomobil
 elektrikli araç
 vintage araba
 retro tarzı otomobil
 klasik araba
 antika araba
 yakıt hücreli otomobil
 otomotiv tasarımı
 otomotiv mühendisliği
 yan sanayi (otomotiv)
 otomotiv endüstrisi
 otomotiv kısaltmaları
 otomobil platformu
 otonom araba
 amfibiyen araç
 otomobil fuarı
 oto kiralama otomobil kiralanması ve kiralama firmaları
 araç takibi aracın bulunduğu konumu uydu aracılığıyla bulma
 hibrid (otomobil) çift yakıtlı motora sahip otomobiller

kaynakça 

 
türlerine göre taşıtlar
tekerlekli taşıtlar
motorlu arabalar
19. yüzyıl icatları
i̇sviçreli icatları
alman icatları