Murat Karayalçın

murat karayalçın (26 ekim 1943, samsun), türk siyasetçi. 1993–1994 arasında devlet bakanı ve başbakan yardımcısı, 1994-1995 arasında dışişleri bakanı ve başbakan yardımcısı, 1995-1999 arasında chp samsun milletvekili, 1997-1999 arasında tbmm dışişleri komisyonu başkanı ve 1989- 1993 arasında shp’den ankara büyükşehir belediye başkanı olarak görev yaptı.

yaşamı 
1943 yılında samsun'da dünyaya geldi. hemşin asıllı olan ailesi rize'nin çamlıhemşin ilçesine bağlı şenyuva köyündendir. çocukluğu samsun'da geçen karayalçın ilk öğrenimine samsun'da başladı ailesinin ankara'ya yerleşmesi ile ankara'da tamamladı. i̇lk ve orta öğrenimini ankara mimar kemal i̇lkokulu ve ortaokulunda, lise öğrenimini ise ankara gazi lisesinde yaptı. bir süre odtü'ye devam ettikten sonra ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi i̇ktisat-maliye bölümünden 1968 yılında; birleşik krallık east anglia üniversitesi'nden 'kalkınma ekonomisi' dalında yüksek lisans derecesi alarak 1977 yılında mezun oldu.

devlet planlama teşkilatı'nda (dpt) uzman yardımcısı ve uzman olarak çalıştı. 1978-1979 yıllarında köy i̇şleri bakanlığında müsteşar yardımcılığı görevini yürüttü. batıkent konut üretim yapı kooperatifleri birliğinin (kent-koop) kurucuları arasında yer alan karayalçın, kent-koop'ta sırasıyla mali sekreterlik, genel sekreterlik ve 1981'den 1991 yılına kadar da genel başkanlık görevlerini üstlendi. karayalçın, 1986-1987 yılları arasında uluslararası i̇skan konseyi yönetim kurulu üyeliği, 1988-1996 yılları arasında ise uluslararası kooperatifler birliği (ica) konut kooperatifleri komitesinde yürütme kurulu üyeliği görevlerinde bulundu. kurulduğu tarih olan 1988 yılından 1993 yılı eylül ayına kadar olan türkiye kent kooperatifleri merkez birliği'nin genel başkanlığı görevlerini sürdürdü.

ankara şehir yerleşiminin rahatlamasını sağlamak amacıyla öncülüğünü yaptığı uydukent projesi 'batıkent projesi'nin birleşmiş milletler'in dünya konut yılı nedeniyle açtığı proje yarışmasında birinciliği kazanması üzerine ödülünü 1986 yılı kasım ayında londra’da i̇ngiliz veliaht prens charles’dan alan karayalçın, aynı yıl nokta dergisi tarafından yılın iş adamı seçildi. 1987 ve 1991 yıllarında türkiye'nin dış tanıtımına yaptığı katkılar nedeniyle türk tanıtma vakfı (tütav) ödülüne, 1993 yılında da fransız hükûmeti tarafından légion d'honneur şövalye nişanına layık görüldü.

belediye başkanlığı ve siyasi yaşamı  
gençlik yıllarında yeniden milli mücadele hareketi'nde yer aldı. siyasal bilgiler fakültesi'ndeki öğrencilik yıllarında sağ öğrencilerin kurduğu hür düşünce kulübü'nde yer aldı. aynı grubun içerisinde daha sonra rakibi olacak melih gökçek'de bulunuyordu. ağabeyi olan okay karayalçın (1939-2023) bu dönemlerde başbakan yardımcılığı yapıyordu.

26 mart 1989 yerel seçimleri'inde shp'den ankara büyükşehir belediye başkanı seçildi. bu görevini shp'nin 11 eylül 1993'te yapılan 4. olağan kurultayında genel başkanlığa seçilmesine kadar sürdürdü. 50. hükümette önce devlet bakanı başbakan yardımcısı ardından dışişleri bakanı ve başbakan yardımcısı olarak görev yaptı, shp-chp birleşmesi için şubat 1995’de genel başkanlıktan, mart 1995’te de hükûmetten ayrıldı. 20. dönemde chp samsun milletvekili ve tbmm dış i̇lişkiler komisyonu başkanı olarak görev yaptı.

18 nisan seçimleri'nde chp'den ankara büyükşehir belediye başkanlığı'na adaylığını koydu fakat kazanamadı. 2001 yılında erdal i̇nönü’nün ardından chp’den istifa etti. 2002 yılında sosyaldemokrat halk partisi'nin (shp) kuruluşunda yer alan karayalçın, 28 mart 2004 yerel seçimleri'nde sol partilerin yerel seçimlerde yaptıkları geniş tabanlı ittifakın ankara büyükşehir belediye başkanı adayı oldu, ancak seçilemedi. 3 aralık 2008 tarihinde cumhuriyet halk partisi'ne geri döndü ve 29 mart 2009 yerel seçimleri'nde chp'den yeniden ankara büyükşehir belediye başkanlığına aday oldu, ancak kazanamadı.

2000-2001 ve 2012-2014 yılları arasında chp parti meclisi'nde yer aldı. 17 aralık 2014 tarihinde chp i̇stanbul i̇l başkanlığına atandı. aralık 2015'te bu görevden ayrıldı.

2016 ocak ayında yapılan 35. chp olağan kurultayında divan başkanlığı yapan karayalçın; 2017-2020 yılları arasında chp temsilcisi olarak türkiye i̇ş bankası yönetim kurulu üyeliğinde bulundu. karayalçın, halen chp dış siyaset danışma kurulu üyeliği görevini sürdürmektedir.

özel yaşamı 
neşe karayalçın ile evli olup, bir erkek çocuk babasıdır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 murat karayalçın resmî web sitesi
 hürriyet
 pd murat karayalçın röportajı (sayı 8)
 murat karayalçın: muhtarlıktan cumhurbaşkanlığı’na her türlü göreve hazırım

 

1943 doğumlular
i̇lkadım doğumlular
samsun doğumlu siyasetçiler
hemşinliler (etnik grup)
tbmm 20. dönem samsun milletvekilleri
ankara büyükşehir belediye başkanları
türk sosyal demokratlar
türk sekülaristler
atatürkçüler
20. yüzyıl türk siyasetçileri
tbmm dışişleri komisyonu başkanları
sosyaldemokrat halkçı parti genel başkanları
cumhuriyet halk partisi parti meclisi üyeleri
yaşayan insanlar
légion d'honneur sahipleri
türkiye i̇ş bankası yönetim kurulu üyeleri
i̇stanbul kültür üniversitesi öğretim görevlileri
erdal i̇nönü
gazi lisesinde öğrenim görenler