Tommy Franks

tommy ray franks (d. 17 haziran 1945) abd silahlı kuvvetlerinde emekli general. en son yaptığı görev abd merkez komutanlığı'dır. bu görevi general anthony zinni'den 6 temmuz 2000 tarihinde devraldı. bu görevini 7 temmuz 2003 tarihinde emekli oluncaya kadar görevini sürdürdü. 11 eylül saldırılarının ardından 2001 yılında afganistan'daki taliban rejimine karşı düzenlenen işgale ve 2003 yılındaki irak'ın işgaline komuta etti. pulitzer ödüllü gazeteci thomas ricks'e göre abd tarihindeki en başarısız 4. komutandır.

gençliği 
tommy ray bentley adıyla wynnewood oklahoma'da dünyaya geldi. ray ve lorene franks tarafından evlatlık edinildi. teksas midland'de liseyi bitirdi. austin'deki teksas üniversitesi'ne gitti. i̇ki yıllık eğitimin sonrasında düşük notlarından dolayı okulu bırakarak orduya katıldı. daha sonra ordudan aldığı bursla arlington'daki teksas üniversitesi'ne devam etti ve 1971 yılında i̇şletme dalında lisans eğitimini tamamladı.pensilvanya'daki shippensburg üniversitesi'nde kamu yönetimi alanında yüksek lisans yaptı.

askeri hayatı 
1965 yılında orduya girdi. temel eğitimini missouri'deki fort leonard wood'da aldı. massachusetts'teki fort devens'te şifre uzmanı olarak eğitim aldı. bu dönemde subay olmayan franks oklahoma fort sill topçu ve füze subay okulu sınavlarını kazandı. 1967 yılında asteğmen olarak mezun oldu. gaye eğitimi aldıktan sonra vietnam savaşı'nda görev yapan 9. piyade tümeni 4. topçu taburu'na atandı. 1968 yılında fort sill'e döndü. teğmen olarak üniversiteye devam ettikten sonra 1973 yılında yüzbaşı olarak batı almanya'daki 2. zırhlı birlikler alayındaki 1. havan bölüğüne atandı. kurmay okulu'nu tamamladıktan sonra 1976 yılında pentagon'da ordu müfettişi olarak görev yaptı. 1977 yılında genelkurmay başkanlığı bünyesinde çalıştı. 1981 yılında yeniden döndüğü batı almanya'da 3 yıl görev yaptıktan sonra 1984 yılında abd'ye döndü. bu dönemde yüksek lisans eğitimini tamamladı ve 1987 yılına kadar görev yapacağı teksas'taki fort hood'a atandı.

general olarak ilk cephe görevi körfez savaşı'dır. harekâtın sonrasında fort sill topçu okulu komutan yardımcılığına atandı. 1994 yılında güney kore'ye atandı. 1995-97 yılları arasında bu ülkedeki 2. piyade tümen komutanlığı görevini yürüttü. 2000 yılında orgeneral rütbesine terfi ederek abd merkez komutanlığı'na getirildi.

irak savaşı 
irak'ın işgalini tamamlayarak askeri açıdan başarılı olduysa da askeri tercihleri ve stratejik planlaması yoğun olarak eleştirildi. eleştirilerden ilki savaştan sonra irak direnişinin oluşmasına engel olamamasına yöneliktir. bu eleştiriye göre sadece başkent bağdat'ın ele geçirilerek saddam hüseyin rejiminin devrilmesine yoğunlaştı ve savaş sonrası direnişin engellenmesi için milis kuvvetlerine dair bir önlem almadı. ayrıca franks’in abd savunma bakanı donald rumsfeld kaynaklı baskılara maruz kaldığı iddia edildi. 4. mekanize piyade tümeninin ekipmanını taşıyan gemileri denizde bekletmesi ve kuveyt’e göndermemesi yüzünden zaman kaybedildiği iddia edildi. bunu irak yönetimini şaşırtmak ve türkiye üzerinden açılması muhtemel kuzey cephesi tehdidini sürdürmek için yaptığını açıkladı.  bu iddia tarihçiler tarafından sorgulanacaktır.

i̇şgal sonrasında yoğunlaşan irak direnişi ile ilgili olarak sorumlu tutuldu. 11 eylül saldırılarından sonra hem afganistan'ın işgali hem de irak'ın işgalinde komutanlık yapmış olmasının ona verdiği yıpranma ve yorgunluk yüzünden emekli olmaya karar verdiği ve muharebelerin bitiminden sonraki durumla ilgilenmediği iddia edilmektedir. irak'taki muharebelerin sona ermesinden sonra komuta kademesinde onun hemen altında olan iki yardımcısı olan generaller michael delong ve john abizaid arasında rekabet yaşandı, komutayı abizaid'in almasının ardından delong emekliye ayrılarak tasfiye edildi. ayrıca irak'taki boşalan 5. kolordu komutanlığına getirilen general ricardo sanchez'in yeterli deneyime sahip olmadığı öne sürüldü.

kitle imha silahları 
irak’ın işgalinden önce kitle imha silahlarının abd'ye karşı kullanılması durumunda felaket senaryolarını dillendirerek uygarlığın kurtarılması için demokrasinin askıya alınabileceğini söyledi. irak'ta işgale gerekçe olarak dile getirilen kitle imha silahlarının bulunamamasını hayretle karşıladı ve bush yönetiminin aldığı işgal kararını savundu.

askerlik sonrası hayatı 
22 mayıs 2003 tarihinde emekliye ayrıldı. franks & associates llc adlı bir danışmanlık firmasında çalışmaya başladı. 2006 yılı haziran ayında firma innovative decon solutions ile birleşti. emeklilikten sonra anılarını yazdı. 31 ağustos 2004 tarihinde cumhuriyetçi parti toplantısında konuşarak bush’un yeniden seçilmesine destek verdi. 2005 yılı aralık ayında bank of america yönetim kuruluna seçilmiş ve 11 haziran 2009 tarihinde gerekçe bildirilmeden görevden ayrıldı. franks ayrıca osi restaurant partners, national park foundation ve chuck e. cheese yönetim kurullarında görev yapmaktadır. adına hobart, oklahoma'da bir müze inşa edildi. halen roosevelt, oklahoma'da yaşamaktadır.

yaralı askerlere yardım skandalı 
2008 yılında abd ve army times gazete haberlerinde savaşta yaralanmış abd askerleri için bağış toplanması için başlatılan coalition to salute america's heroes adlı kampanyayı düzenleyenlerden adının kullanılması için 100 bin dolar aldığı yolunda haberler çıktı. kampanyayı düzenleyenlerin yaşam standartlarındaki gözle görülür artış ve franks'in yaralı askerler üzerinden para kazanması abd basınında yoğun olarak eleştirildi.

kaynakça 

1945 doğumlular
amerikalı generaller
mor kalp nişanı sahipleri
başkanlık özgürlük madalyası sahipleri
irak savaşı'nda kişiler
yaşayan insanlar