Turgut Demirağ

ömer turgut demirağ (13 aralık 1921, sivas - 14 ocak 1987, i̇stanbul), türk sinema yönetmeni, yapımcısı ve senarist.

abd'de sinema eğitimi aldıktan sonra türkiye'de and film adlı film yapım şirketini kurdu. "yeşilçam'a hollywood sinema tekniklerini getiren kişi" olarak bilinir. 1947-1951 yılları içinde çektiği evvel zaman i̇çinde adlı animasyon filmi türk sinemasının “ilk uzun metrajlı animasyon filmi" ve “tamamı renkli çekilen ilk film” girişimi idi. senaryosunu yazıp yönettiği aşk ve kin adlı film, 2. altın portakal film festivali'nde en i̇yi film seçildi. demirağ, 1974 yılında abd'ye yerleşti.

 hayatı 
1921 yılında divriği'de doğdu. babası, tapu mühendisi abdurrahman naci demirağ'dır. türkiye’de ilk uçak fabrikasının kuruluşu, ilk sigara kağıdı üretimi gibi alanlarda öncülük etmiş nuri demirağ, amcasıdır. naci ve nuri demirağ'ın babaları ömer bey, mengücek han'ın anadolu'ya yerleşirken beraberinde getirdiği dört türk ailesinden biri olan mühürdarzadelerin 19. yüzyıldaki torunuydu.

turgut demirağ, ilköğrenimini sivas'ta tamamladıktan sonra babası ve amcasının ortak işleri nedeniyle taşındıkları i̇stanbul'da boğaziçi lisesi ve kabataş lisesi'nde okudu. 1939'da ziraat mühendisliği eğitimi için abd'ye gitti. 1941'de mühendislik eğitimini bırakıp güney kaliforniya üniversitesi'nin sinemacılık bölümünde eğitim gördü.1943-1945 yıllarında paramount stüdyolarında stajyer olarak çalıştı. babasının ölümü üzerine abd'deki sinema çalışmalarını bırakıp 1945 yılında türkiye'ye döndü ve adını babasının isimlerinin baş harflerinden alan and film adlı bir film yapım şirketi kurdu. bu şirkette yapımcı ve yönetmen olarak çalıştı. beyoğlu'nda and sineması'nı (daha sonra şan sineması adını aldı) kurdu.

demirağ, reşat nuri güntekin'in aynı adlı eserinden bir dağ masalı'nı (1947) çekerek yönetmenliğe başladı. sinemanın  anadolu’ya yayılmasının ilk örneklerinden biri olan bir dağ masalı, türk sinemasında o güne kadar çekilen en pahalı film unvanını aldı. film, ticari başarı sağlayamadı ancak  1948 yılında yerli film yapanlar cemiyeti'nin düzenlediği yarışmada en i̇yi film ödülüne değer görüldü.

i̇lk filmini, hülya (1947), kanlı taşlar (1948) ve fato / ya i̇stiklal ya ölüm (1949) filmleri izledi.  çekimlerine 1947 yılında başladığı evvel zaman i̇çinde (1951) adlı animasyon filmin yönetmen ve yapımcılığının yanı sıra görüntü yönetmenliğini de üstlendi. tamamı renkli çekilen bu filmle “ilk uzun metrajlı film” in yanı sıra “ilk renkli film” girişimini de başlattı. bu film, 1951 yılında tamamlandı. 35 mm profesyonel formata basılması için abd'ye gönderdiği kayıtların kaybolması üzerine bu film izleyiciyle buluşamadı.

demirağ'ın 1950'li yıllarda çektiği filmler arasında drakula i̇stanbul'da (1953), ahretten gelen adam (1954), karasu (1958) bulunur.  1960'larda cumbadan rumbaya (1960), aşk ve kin (1964) gibi filmleri yazıp yönetti. 1965'te aşk ve kin'le 2. altın portakal film festivali'nde en i̇yi film  seçildi. 1965'ten sonra çanakkale arslanları (1964), kadın avcıları (1966), abbase sultan (1968), ayrı dünyalar (1969) gibi filmler yaptı. demirağ, filmi 1967'de ikinci kez çekti. domatesler ve silahlar'dan  (1974)' sonra sinemayı bırakarak abd'ye yerleşti.

türk film prodüktörleri cemiyeti (film yapımcıları derneği) başkanlığı da yapan demirağ, 19 film yönetti, 64 filmin yapımcısı oldu, ayrıca 19 filmin senaryosunu yazdı.

demirağ, 1953 yılında caz sanatçısı rüçhan çamay ile evlendi ve bu evliliğinden oğlu muhteşem ile kızı melike doğdu. demirağ ikinci evliliğini 1970 türkiye güzeli afet tuğbay ile yapmış ve bu evliliğinden kızı nevbahar demirağ dünyaya gelmiştir.

14 ocak 1987'de i̇stanbul'da yaşamını kaybeden demirağ, zincirlikuyu mezarlığı'ndaki aile kabristanında toprağa verildi.

 filmografi 

 senarist olarak 

 1947: bir dağ masalı 1950: i̇stanbul geceleri 1950: sihirli define 1952: deli 1953: drakula i̇stanbul'da 1953: zıt kardeşler polis hafiyesi 1954: ahretten gelen adam 1958: karasu 1959: hasret şarkısı 1960: cumbadan rumbaya 1964: aşk ve kin 1964: çanakkale aslanları 1965: kocamın nişanlısı 1967: bir dağ masalı 1968: abbase sultan 1968: parmaksız salih 1969: ayrı dünyalar 1969: fato / ya i̇stiklal ya ölüm 1970: şampiyon 1971: üç kızgın cengaver 1972: aynı yolun yolcusu yapımcı olarak 

 1947: bir dağ masalı 1947: hülya 1948: kanlı taşlar 1949: fato / ya i̇stiklal ya ölüm 1949: üvey baba 1950: akdeniz korsanları 1950: çakırcalı mehmet efe 1950: i̇stanbul geceleri 1950: parmaksız salih 1951: evvel zaman i̇çinde 1951: tanrı şahidimdir 1952: bu kız böyle düştü 1952: deli 1953: drakula i̇stanbul'da 1953: zıt kardeşler polis hafiyesi 1954: ahretten gelen adam 1955: kara vadi 1956: ada sahillerinde 1956: günah bizimdir 1957: çölde bir i̇stanbul kızı 1958: karasu 1958: bir kadın tuzağı 1960: cumbadan rumbaya 1961: hazreti ömer'ın adaleti 1961: sepetçioğlu 1961: şeytanın kılıcı 1962: süleyman çelebi 1962: zorla evlendik 1963: genç kızlar 1963: yabancı kız 1964: aşk ve kin 1964: çanakkale arslanları 1964: ankara'ya üç bilet 1964: dağ başını duman almış 1964: i̇ki sene mektep tatili 1965: kocamın nişanlısı 1965: yalancının mumu 1966: kadın avcıları 1966: mahzun gönüller 1967: bir dağ masalı 1967: hacı murat 1967: harun reşid'ın gözdesi 1967: devlerin i̇ntikamı 1967: gecekondu peşinde 1967: kızıl tehlike 1967: yalnız adam 1968: abbase sultan 1968: hacı murat geliyor 1968: kafkas kartalı 1968: parmaksız salih 1969: ayrı dünyalar 1969: dişi eşkiya 1969: fato / ya i̇stiklal ya ölüm 1969: esmerin tadı sarışının adı 1970: şampiyon 1971: i̇pini boynunda bil 1971: üç kızgın cengaver 1971: kurşunla selamlarım 1972: aynı yolun yolcusu 1974: domatesler ve silahlar yönetmen olarak 

 1947: bir dağ masalı 1947: hülya 1948: kanlı taşlar 1949: fato / ya i̇stiklal ya ölüm 1951: evvel zaman i̇çinde 1954: ahretten gelen adam 1958: karasu 1960: cumbadan rumbaya 1964: aşk ve kin 1964: çanakkale arslanları 1965: kocamın nişanlısı 1966: kadın avcıları 1967: bir dağ masalı 1967: felaket kuşu 1968: abbase sultan 1968: parmaksız salih 1969: ayrı dünyalar 1971: üç kızgın cengaver 1972: aynı yolun yolcusu 1974: domatesler ve silahlar''

ödüller 
 1947: yerli film yapanlar cemiyeti ödülleri - en başarılı senaryo - bir dağ masalı
 1965: 2. altın portakal film festivali - en i̇yi film - aşk ve kin

ayrıca bakınız 
 türk sinemacılar

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 
 
 
 tsa'de turgut demirağ 
 yeşilçam'ın emektarlarından: turgut demirağ anıldı , hürriyet gazetesi, 14 ocak 2020

sivas doğumlular
1987 yılında ölenler
i̇stanbul'da ölenler
türk film yönetmenleri
türk film yapımcıları
altın portakal en i̇yi film ödülü kazanan yapımcılar
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
güney kaliforniya üniversitesinde öğrenim görenler
kabataş erkek lisesinde öğrenim görenler
1921 doğumlular
türk senaristler