mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Saba

saba kelimesi şu mânâlara gelebilir:

kişiler
 saba melikesi: süleyman peygamber zamanında yaşamış saba kraliçesi belkıs.
 ziya osman saba (1910 - 1957, i̇stanbul), cumhuriyet dönemi şair ve yazarı.

yerler
 saba: karayipler'de, porto riko'nun doğusunda hollanda'ya bağlı küçük bir ada.
 saba halkı: saba ülkesinde yaşamış halk.
 saba krallığı: yemen yakınlarında eski bir yönetim.

diğer
 saba: klasik türk müziğinde bir birleşik makam.
 saba: sabahleyin gün doğusundan esen hafif ve yumuşak rüzgâr.
 sebe' suresi: ku'ran'da saba halkının da anlatıldığı 34. sure.
Sabâ (makam)

saba (sabâ, arapçadan), klasik türk müziğinde birleşik bir makam. saba makamı, la durak sesi üzerine kuruludur. türk müziğinde re notasının (sesinin) yarım ses ve si notasının (sesinin) çeyrek ses pesleşmesi ile çalınır, icra edilir. nota dizeğinde, eserin ölçüsü ile beraber re notasının olduğu sıraya bemol ve si notasının olduğu yere de koma bemol işareti konularak saba makamı olduğu belirtilir. ayrıca eserin başka yerlerinde, ilgili notalara bu işaretler getirilebilir. genellikle türk halk müziği eserlerindeki arıza ses sib2 dir. saba makamında bu arıza ses bir çeyrek ses daha pesleşmiştir. bir diğer ismi derbeder makamıdır. mendilimin yeşili, aman doktor gibi eserler bu makamdan çalınır. ayrıca sabah ezanı da bu makamdan okunur.

ayrıca bakınız 
 sabaaşiran
 sababuselik
 sabazemzeme

dış bağlantılar 
 sabâ (notalar)

klasik türk müziği makamları
Neva

neva (nevâ), klasik türk müziğinde bir makam adı ve yegâh'tan bir oktav tiz olan i̇talyan nota sisteminde 3. çizgide gösterilen re perdesidir.

nevâ makâmı basit makamlardan olup, durağı dügâh perdesidir.
seyri inici çıkıcı olan makâmın dizisi ise yerinde uşşak dörtlüsüne, nevâ perdesinde bir rast beşlisinin eklenmesiyle meydana gelir. güçlüsü aynı adı taşıyan perdenin adı nevâ'dır. rast perdesiyle yeden alır. donanımına ise si için bir komalık (koma)bemol ve fa için dört koma (bakiyye) diyezi yazılır.

makamın özelliği: nevâ makamı parlak bir makam değildir. genişleme seslerinin fazlaca kullanılmadığı bu makamda, inici seyir yapılırken fa bakiyye diyez (evc) perdesi, bekar hale getirilerek acem perdesi haline gelir. neva üzerinde bu şekilde inici bir bûselik beşlisi meydana gelmiş olur.

bu makama ait önemli eserler buhûrizâde mustafa itrî efendi'nin kâr'ı, tanbûri cemil bey'in peşrevidir. günümüz bestekârlarınca fazla kullanılmayan bu makamda daha pek çok güzel eserler mevcuttur.

neva; ses, ahenk, nağme anlamları taşıdığı gibi kuvvet, zenginlik, kudret, nasip, kısmet anlamlarını da ifade eder.
rızık, bolluk, bereket anlamına da gelir.

ayrıca bakınız 

 neveser

kaynakça 

klasik türk müziği makamları
Mâhur

mahur, klasik türk musikisinde bir makam. en sevilen makamlardan biridir. i̇ran ve hindistan'da mahur isminde şehirler vardır. mahur makamı ismini muhtemelen bu şehirlerden almıştır. çeşitli kâr-ı nâtık güftelerinde de mahur adının coğrafi isim olarak kullanılması bu görüşü doğrulamaktadır.

mahur makamı, elimizdeki en eski örneklere ve eski nazariyat kitaplarındaki bahislere bakılacak olursa en az 6-7 asırlık bir makamdır. asırlardan bu yana aynı derecede rağbet görerek kullanılmıştır. neşeli, şuh, gönlü ferahlatan, sert bir makamdır. mehter müziği ve halk müziğinde de yaygın olarak kullanılmıştır.

mahur makamı, arel-ezgi-uzdilek sistemindeki tarife göre çargah makamının rast perdesindeki şeddidir. karar sesi rast, güçlü sesi neva, tiz durak sesi gerdaniye, yeden sesi geveşt'tir. pesten tize doğru sesleri şöyledir: rast, dügah, buselik, çargah, neva, hüseyni, mahur, gerdaniye. bütün şed makamlarda olduğu gibi mahur makamında da asırlar içinde bazı seyir hususiyetleri ortaya çıkmış ve makamın karakterini çargah ve acemaşiran'dan farklı kılmıştır. makam inici karakterdedir. tiz durak olan gerdaniye civarında seyre başlanır ve bu perdede asma karar yapılır. i̇niş esnasında mahur perdesi yerine acem perdesi kullanıldığı olur. yine iniş esasında yerinde veya çargah perdesinde nikriz çeşnileri sık olarak kullanılır. bilhassa eski eserlerde, karara doğru buselik yerine segah perdesinin kullanıldığı da olur.

mahur makamından günümüze kadar notası ulaşan eserlerin sayısı yılmaz öztuna'nın verdiği rakamlara göre 859 olup, en çok kullanılan makamlar arasında 9. sıradadır. mahur makamındaki bazı kıymetli eserlere şunları örnek verebiliriz: hasan efendizade ahi efendi ve ali şirügani dede efendi'lerin durakları, zekai dede efendi ve nafiz bey'in ilahileri; gazi giray han, osman bey, cemil bey ve rauf yekta bey'in peşrevleri; gazi giray han, nikolaki efendi, refik talat bey ve refik fersan'ın saz semaileri; meragî'nin 2 kârı; dilhayat hanım kalfa, itri, ebubekir ağa, hammâmîzâde i̇smâil dede efendi, eyyubi mehmed bey ve i̇smail baha sürelsan'ın besteleri; itri ve ebubekir ağa'nın ağır semaileri; i̇lya efendi, ebubekir ağa ve hammâmîzâde i̇smâil dede efendi'nin yürük semaileri.

kendisi musiki ile uğraşmamakla birlikte engin bir musiki zevkine ve kültürüne sahip olan ahmet hamdi tanpınar'ın mahur makamını çok sevdiğini roman ve makalelerinden anlıyoruz. yazılarında, hammâmîzâde i̇smâil dede efendi ve bekir ağa'nın mahur bestelerinden sık olarak ve övgü ile bahseder. mahur beste adlı romanı, adını, muhayyel bir bestekârın mahur bestesinden almıştır.

kaynakça

ayrıca bakınız  
 mahurbuselik bileşik makamı
 mahur (şiir)

klasik türk müziği makamları
Hüseyniaşiran

hüseyniaşiran (hüseynî aşîrân), klasik türk müziğinde birleşik bir makam.

i̇lgili bağlantılar 
 hüseyni makamı
 aşiran makamı

dış bağlantılar 
 hüseynî aşîrân (notalar)

klasik türk müziği makamları
Suzidil

suzidil (sûz-i dil, farsçadan), klasik türk müziğinde birleşik bir makam.

i̇lgili bağlantılar 
 suzidilara makamı.
 abdülhalim ağa.

dış bağlantılar 
 sûz-i dil (notalar)

klasik türk müziği makamları
Suzidilara

suzidilara (sûz-i dilârâ), klasik türk müziğinde birleşik bir makam. sözcüğün kökeni farsçadır.

osmanlı padişahlarından iii.selim'in ilahi aşkla oluşturduğu musiki makamına verilen addır.

ayrıca bakınız 
 suzidil

dış bağlantılar 
 sûz-i dilârâ (notalar)

klasik türk müziği makamları
Şevkefza (makam)

şevkefza (şevk'efzâ, arapça ve farsçadan), klasik türk müziğinde iii. selim tarafından düzenlenmiş bir makamdır.

dış bağlantılar 
 şevk'efzâ (notalar)

klasik türk müziği makamları
iii. selim
Mehmet Ali Talat

mehmet ali talat, (d. 6 temmuz 1952, girne), kıbrıs türkü siyasetçidir. 

kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin ikinci cumhurbaşkanıdır. 

orta öğrenimini kıbrıs'ta tamamlayan talat, 1977 yılında ortadoğu teknik üniversitesi elektrik mühendisliği bölümü'nden lisans programından mezun oldu. doğu akdeniz üniversitesi uluslararası i̇lişkiler bölümünde yüksek lisansını ise 2004 yılında tamamladı.

aralık 1993'te yapılan genel seçimler sonrasında kurulan ilk demokrat parti (dp)- cumhuriyetçi türk partisi (ctp) koalisyon hükûmeti'nde, eğitim ve kültür bakanı olarak görevlendirildi. i̇kinci dp-ctp koalisyon hükûmeti'nde de aynı görevi üstlendi. üçüncü dp-ctp koalisyon hükûmeti'nde ise, devlet bakanı ve başbakan yardımcısı oldu.

14 ocak 1996 tarihinde yapılan 14. kurultay'da cumhuriyetçi türk partisi genel başkanı oldu. 1998'de ve 2003'te yapılan genel seçimlerde ve 20 şubat 2005 tarihinde yapılan erken genel seçimde lefkoşa'dan milletvekili seçildi.

13 ocak 2004 tarihinde kurulan 1. ctp-dp koalisyon hükûmeti'nin ardından, 8 mart 2005 tarihinde cumhurbaşkanlığı seçimine kadar görev yapacak 2. ctp-dp koalisyon hükûmeti'ni kurdu.

17 nisan 2005'te yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerini 1. turda %55 ile kazanan cumhurbaşkanı mehmet ali talat, görevi rauf denktaş'tan 24 nisan 2005'te devraldı. 18 nisan 2010 tarihinde yapılan seçimler sonucu oyların %43'ünü alarak derviş eroğlu'na yenildi. 14 haziran 2015 tarihinde yapılan kurultayda ise yeniden cumhuriyetçi türk partisi genel başkanlığı'na seçildi.

talat, evli ve biri erkek, biri de kız iki çocuk babasıdır. 13 kasım 2016'da gerçekleşen ctp-bg kurultayında, cumhurbaşkanlığı dönemindeki müzakere heyetinde görevli olan ve kktc cumhuriyet meclisi 9. dönem lefkoşa milletvekili olan tufan erhürman'a genel başkanlığı devretti.

kaynakça 

yaşayan insanlar
1952 doğumlular
girne doğumlular
cumhuriyetçi türk partisi mensubu siyasetçiler
kktc cumhuriyet meclisi 4. dönem lefkoşa milletvekilleri
kktc cumhuriyet meclisi 5. dönem lefkoşa milletvekilleri
kktc cumhuriyet meclisi 6. dönem lefkoşa milletvekilleri
cumhuriyetçi türk partisi genel başkanları
kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti başbakan yardımcıları
kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti devlet başkanları
kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti başbakanları
orta doğu teknik üniversitesi mühendislik fakültesinde öğrenim görenler
kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti siyasetçileri
kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti millî eğitim bakanları
kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti kültür bakanları
kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti devlet bakanları
kıbrıs türkü sosyalistler
sosyal demokratlar
barış aktivistleri
Ganymede (uydu)

ganymede, jüpiter'in doğal uydularından biridir. jüpiter'in ve aynı zamanda güneş sistemi'nin en büyük uydusudur. merkür gezegeninden çap olarak daha büyüktür, ancak kütlesinin yalnızca yarısı kadardır. ganymede'nin yoğunluğu çok daha azdır. 7 ocak 1610 tarihinde galileo galilei tarafından bulunmuş  ve o dönemde tanımlanan 4 galilei uydusu arasında gezegene yakınlık açısından üçüncü sırada bulunması nedeniyle jüpiter'in 'iii' numaralı uydusu olarak adlandırılmıştır. galile uyduları grubuna io, europa ve callisto da dahildir.

ganymede, i̇o ve europa ile 1:2:4 laplace rezonansı içinde gezegenin etrafında dönmektedir.

galileo ayı keşfettikten kısa bir süre sonra, simon marius "ganymede" adını önerdi. yunan mitolojisinde ganymede, zeus'un sakisi idi. bu isim ve diğer galilean uydularının isimlerinin kullanılması uzun süre tercih edilmedi ve 20. yüzyılın ortalarına kadar da ortak kullanıma girmedi. bunun yerine, roma rakamlarıyla (galileo tarafından tanıtılan bir sistem)  veya "jüpiter'in üçüncü uydusu" olarak da anılır. ganymede, jüpiter'in bir erkek figürünün adını taşıyan tek galile uydusudur.

yapı 
ganymede, kabaca eşit miktarlarda silikat kaya ve su buzundan oluşur. gövdesi demir açısından zengin, sıvı bir çekirdeğe ve dünya'nın tüm okyanuslarından daha fazla su içerebilecek bir iç okyanusa sahiptir. yüzeyi, dört milyar yıl öncesine işaret eden çarpma kraterleri ile karanlık bölgelere sahiptir ve bu uydunun yaklaşık üçte birini kapsıyor. oluklar ve sırtlarla enine kesilen ve sadece biraz daha az eski olan daha açık renkli bölgeler ise geri kalanı kaplıyor. hafif arazinin bozulan jeolojisinin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte muhtemelen gelgit ısıtmasının neden olduğu tektonik aktivitenin sonucu olduğu söyleniyor.

notlar 
"ganymede" adı / gan-ee-meed / olarak okunur.

kaynakça

diğer web siteleri 

 ganymede  archived

galilei uyduları
1610'larda keşfedilen astronomik cisimler
jüpiter'in doğal uyduları
Callisto (uydu)

callisto, jüpiter'in doğal uydularından biridir. büyüklükte jüpiter'in uyduları arasında ikinci, güneş sistemi'ndeki tüm uydular arasında üçüncü sırayı alır. 7 ocak 1610 tarihinde galileo galilei tarafından bulundu ve o dönemde tanımlanan 4 galilei uydusu içinde gezegene en uzaktaki olması nedeniyle jüpiter'in 'iv' numaralı uydusu olarak adlandırılmıştır. diğer galilei uyduları ile yörüngesel rezonansda olmayan tek galilei uydusudur. güneş sistemi'nde, üzerinde en çok krater bulunan gök cismidir. yüzeyi son 4 milyar yıldır hiç değişmemiştir.

kaynakça 

güneş sistemi
galilei uyduları
1610'larda keşfedilen astronomik cisimler
Makam

makam, şu anlamlara gelebilir:

 makam ya da orun, bir yeri belirtir. arapçada ayakta durmak demektir ve türkçeye buradan girmiştir. türkçe'si orundur.
 makam, türk müziğinde kullanılan ses dizileridir.
 makam (mekan), sembol mezar, birden fazla mezarı olan kişilerin diğer mezarlarıdır.
 makam (din), sufi'nin allah'a yaklaşması sürecinde geçtiği farklı kademeler.
Toplayıcı

toplayıcılar verileri toplayarak elde çıkışını sağlarlar. i̇ki çeşit toplayıcı vardır, bunlar:
 yarı toplayıcı
 tam toplayıcı

yarı toplayıcı 
yarı toplayıcılar verilen iki değeri toplar ve bir elde dışarıya verir.
 s = a x veya b
 c = a ve b

doğruluk tablosu

burada a ve b, toplanacak iki değerdir. s bunların toplamı, c ise toplamdan çıkan eldedir.

tam toplayıcı 
tam toplayıcılar verilen iki değerin ve bir eldenin girişine. toplam ve elde sonucu olarak çıkış verir. yarı toplayıcıdan farkı elde girişidir.

 s = (a x veya b) x veya ci
 co = (a ve b) veya (ci ve (a x veya b))

doğruluk tablosu

burada a ve b toplayacağımız iki değerdir. toplayacağımız iki değerin giriş eldesi ci'dir. toplam s'dir ve toplamla beraber bir elde çıkışı olur, buna da co denir.
Dubniyum

keşif: 1970 - birleşik nükleer araştırmalar enstitüsü (dubna, rusya), yapay, radyoaktif (yarı ömür 1,8 saniye). i̇smini moskova'nın kuzeyindeki dubna kasabasından almıştır, çünkü element ilk olarak orada üretilebilmiştir. doğada bulunamaz, yalnızca laboratuvar ortamında elde edilebilir.

kaynakça 

geçiş metalleri

elementler
Ana tanrıça

tanrıça tapınımı dişi tanrıçaya veya tanrıçalara tapınmakta kullanılan genel bir tanımdır. pek çok new age tanrıça izdeşleri, hiyerarşik bir inançtan uzak olmayan "kulluk" teriminden kaçınarak tanrıça ruhsallığı (goddess spirituality) terimini kullanmayı tercih etmektedir.

tanrıçaya ibadet, erkek hakimiyetini, devlet kontrolünü ve imparatorluk kurmayı desteklemekle konservatif de, bu geleneklere karşı durarak radikal de olabilir, kadının otoritesini de destekleyebilir. batı toplumunda tanrıça tapınımı 19. yüzyılın ortalarındandan bu yana farklı bir kültüre doğru yönelmiştir. tanrıça tapınımı batı toplumlarında en sık feminist versiyonu telaffuz edilse de feminist olmak zorunda değildir.

pagan ve neopagan dinleri veya mezhepleri genellikle tanrıça tapınımını konsensüs alanlarından biri olarak kabul etmektedirler. bununla beraber tüm tanrıça tapınımı pagan değildir.

aralarında en öne çıkanlarından biri olan marija gimbutas gibi bazı yazarlar tanrıça tapınımının tarihöncesi zamanlarda başladığına inanmaktadırlar. willendorf venüsü gibi bazı sanat eserlerinin bereket tanrıçasını temsil edebildiğine inanılsa da peter ucko gibi bilginler de söz konusu figürlerin tanrıçalardan ziyade oyuncaklar, eğitim modelleri ve rahibe imajları olduğunu öne sürmüşlerdir.

tanrıça tapınımına bazı örnekler 

 sümer mitolojisindeki i̇nanna bilinen en eski tanrıçalardan biridir.
 mısır mitolojisinde i̇sis bereket tanrıçasıdır.
 kuzey mitolojisinde freya'ya bereket tanrıçası olarak tapınılmıştır.
 kelt mitolojisinde morrigan savaş tanrıçasıydı.
 yaşayan en eski dinlerden biri olan hinduizm'de tanrıça tapınımı da yer almaktadır.
 collyridianlar gibi bazı ilk dönem hristiyan sektleri bakire meryem'e tanrıça olarak saygı göstermişlerdir. günümüzde bazı baskı grupları papa'ya meryem'i hristiyan tanrısının (godhead) bir parçası olarak tanınması için dilekçe göndermektedirler.
 büyük britanya'da 1951 yılında kurulan ve batı paganizmi içindeki büyük geleneklerden biri olan craft (whitchcraft) tanrıça ve tanrı'ya tantra'nın dinamik kutupları içinde saygı göstermektedirler.

dış bağlantılar 
 religioustolerance.org  

 
tarih öncesi çağlar
karşılaştırmalı mitoloji
anaerkillik
annelik
feminist ruhanilik
tarih öncesi din
paganizm
mitolojik arketipler
yaratıcı tanrıçalar
yeryüzü tanrıçaları
bereket tanrıçaları
doğa tanrıçaları
hava ve gök tanrıçaları
Kadıncılık

kadıncılık (womanism), feminist yazar alice walker tarafından özellikle afrikan amerikan feminizmi (:en:black feminism) için tanımlanan ancak sonradan ırk ve sınıf ayırımlarını aşan feminizmin bir versiyonudur.

walker ilkin terimi "in search of our mothers' gardens: womanist prose" adlı şiir külliyatında kullanmıştır. bu terime duyulan ihtiyacın sebebi ev alanından çalışma alanına yönelmek gibi sosyal değişimleri savunan özellikle beyaz kadınlar tarafından yönlendirilen ilk feminist hareketlerden doğmuştur. bu feminist gündem çoğu kadının ev hanımları olmadığı ve kendi ailelerini desteklemek için hayatları boyunca çalıştıkları  gerçeğinin farkında değildi. özellikle afrika asıllı amerikan kadınları çalışan kadınlardı fakat bu kendi seçimlerinden doğmamaktaydı. sivil haklar hareketi, afrikalı amerikalı erkeklerine verilecek eşitlik üzerine yoğunlaşmıştı fakat kadınlar arka planda kalmışlardı.

ayrıca bakınız 
 feminizm

feminizm ve spiritüalizm
feminizm hareketi
i̇deolojik akımlar
black power
Trajedi

trajedi veya tragedya  sözcüğü yunanca tragoidia’dan gelir. tragos (keçi) ve oidie (türkü) sözcüklerinin birleşmesiyle "keçilerin türküsü" anlamına gelir. dionysos şenliklerinde koro, tanrının ona bağlı kölelerini simgeliyordu. tanrının çevresinde hep doğanın yabancı güçlerini temsil eden teke ayaklı satyrler(satirler) bulunduğu için ilk başlarda, koro da satyrlerin biçimine giriyordu; ilk dönemlerde, korodaki oyuncular teke derileri (tragoi) giyerek oyun alanına çıkıyorlardı. tragedya türü de tragos'ların şarkılarından doğdu.

tragedyanın konu kaynağı efsanelerdi. zaten efsaneler yunan ve türk şiirinin de kaynağı olmuştu. kendisinden sonra gelen yazarların bitmez tükenmez hazinesi olan homeros efsaneleri güzel bir üslûp içinde tekrarlanmıştı. ancak dram sanatı, bu efsanelerden yepyeni bir biçimde esinlendi. efsaneler geleneksel bir süsleme sanatı gibi, tekrarlanmanın batağına tam düşecekken, dram sanatı bu efsanelere yeni bir soluk getirdi ve geniş bir ufuk açtı. çünkü efsanelerde idealize edilerek ya da süslenerek anlatılan olaylar ve bu olayların içindeki kahramanla dram sanatı yoluyla atina halkının özelliği ve tavrı oluverdi; efsaneler yoluyla önemli gerçekler üzerinde duruldu. 
yunan tragedyasının özellik gösteren düşünce düzeyinden biri “gururlanma günahı” ve bu günahın kaçınılmaz cezasıydı. yunanlar bu cezayı tanrıça nemesis'e bağlarlardı. nemesis, başarıları ve sürekli zenginlikleri yüzünden tanrıları unutan insanların kırbacı, onları cezalandıran bir yüce güçtü. yunan seyircisi için hiçbir şey gurur kadar kahramanın kötü bir duruma düşmesindeki acıya, gölge düşüremezdi.

yunan tragedya yazarları, oyunlarında tekrar tekrar bu günah-ceza kavramları üzerinde dururlardı. hele aiskhilos bu dinsel kavramlara her zaman dikkat etmişti. ancak antik tragedyadaki günah kavramı bugünkünden değişikti: bazen günah hafif olur, unutulurdu; bazen günahı işleyen farkına bile varmazdı; bazen de günahı işleyen cezaya çarptırılan değil, onun babası ya da atası olurdu. tragedya kahramanları günahlarından dolayı vicdan azabı çekmezlerdi.

yunan tragedyasının yapısı konuşmalı ve şarkılı bölümlerle kuruludur. konuşmalı bölümler üçe ayrılır:

prologos (trgedyanın başlangıcı) koronun ortaya çıkmasından önce söylenen bölümdü. oyun üzerine bazı açıklamaların yapıldığı yerdi. bu bölüm yalnız bir kişi tarafından seyirciye doğru söylenirdi. bir çeşit anlatıcının bölümüdür. bu başlangıç bitince koro oyun alanına girer ve oyun bitinceye kadar kalırdı.

epeisodion'lar bunlar koronun şarkıları arasındaki bölümlerdi. mö 5. yüzyıldan itibaren her oyunda üç epeisodion'un olması bir kural durumuna geldi.

eksodos (tragedyanın bitişi) i̇lk dönemlerde koronun dışarı çıkması sırasında söylenen lirik bir şarkıydı.

en ünlü tragedya yazarları;
aiskhylos, sophokles, euripides, pierre corneille, jean racine

 
antik yunan tiyatrosu
dramalar
tiyatro tarihi
beşeri bilimler
tiyatro terimleri
türlere göre edebiyat
Maclura pomifera

maclura pomifera (yalancı portakal ağacı), moraceae (dutgiller) familyasından 20 m'ye kadar boylanabilen geniş tepeli bir ağaç türü.

lat. maclura<william maclure’a atfen, 19. yy.’da yaşamış abd’li jeolog; pomifera<pomum=her türlü meyve, genellikle elma+fera=taşıyan, meyve taşıyan. ağacın belirgin özelliğinin kocaman, küresel meyve taşımasından dolayı.

maclura pomifera çok fazla boylanmayan, yaprağını döken, bir cinsli, iki evcikli(yani dişi ve erkek organlar ayrı ayrı çiçeklerde ve bu çiçekler ayrı ayrı ağaçlarda), vatanı teksas, arkansas(osage halklarının bölgesi) olan, moraceae, dutgillerden familyasından bir ağaç. teksas-tommiks’den bildiğimiz komançiler maklura’dan yaylarını yaparlarmış. meyvelerini de sincaplardan ve çok eskiden mammutlardan başka bir hayvan yemezmiş.

morfolojik özellikleri 

genç sürgünlerin rengi yeşilimsi-gri veya açık kahverenginde olup, çıplaktır ve üzerinde çok sayıda lentiseller bulunur. sürgünler üzerinde dikenler bulunur. sürgünler koparıldığında veya kesildiğinde süt görünümünde bir sıvı salgılar. tepe tomurcuğu pseudoterminaldır. tomurcuklar küçük, yandan basık, küre biçimindedir ve az sayıda pullarla örtülmüştür.

5–12 cm uzunluğundaki yaprakları uzun damla uçlu yumurta biçimindedir, üst yüzü parlak yeşil, alt yüzü açık yeşildir ve tam kenarlıdır. bir cinsli iki evciklidir.

birçok çekirdekli sulu meyvelerin bir araya gelmesinden oluşan agregat meyve (bileşik meyve) 10 cm çapında, portakal görünümünde, yeşil renklidir, ezildiğinde süt salgılar.

ekolojik özellikleri 

taban suyu yüksek olan rutubetli yerlerde görülürse de, değişik toprak tiplerine uyum gösterebilir. türkiye'de çit ve süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir.

dağılımı 
vatanı kuzey amerika'nın güney batısıdır.

kaynakça

dış bağlantılar 

maclura
dioik bitkiler
constantine samuel rafinesque tarafından adlandırılmış taksonlar
Sanat dünyası

sanat dünyası, güzel sanatların üretim, sipariş, sunum, koruma, tanıtım, arşivleme, eleştiri, alım ve satım süreçlerinin tümünde rol alan herkesi kapsayan bir terimdir. bazen çoğul olarak, farklı yerlerde veya farklı görüşlere dayalı sanat dünyalarından bahsedildiği durumlar olsa da, genellikle tekil olarak küresel boyuttaki elit görsel sanatlar dünyasını tarif etmek için kullanılır.

sanat felsefesindeki kullanımı

"sanat kuramı atmosferi" olarak anlamı, sanat kuramcısı arthur danto'nun 1964'te ortaya atılmış, daha sonraki yıllarda george dickie tarafından da kullanılmıştır. kurumsal sanat teorisine göre bu üretim, eleştiri, tanıtım, koruma, arşivleme ve pazarlama ağının dışında sanat var olamaz. sanat dünyasının işlevi, moda sistemine benzer bir sistem içinde, sanat olan ve olmayan arasındaki ikililiği sürekli yenileyerek yeniden tanımlamak olarak görülebilir.

dış bağlantılar 
 institutional theory of art and the artworld

kaynakça
sanat terimleri
Amalthea (uydu)

amalthea, jüpiter'in doğal uydularından biridir. düzenli iç yörünge grubunun üyesidir. galilei uydularından sonra ilk bulunan jüpiter uydusudur. bu nedenle 'jüpiter v' adını almıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 

 amalthea profile- nasa's solar system exploration 
 amalthea nomenclature - usgs planetary nomenclature page 
 jupiter's amalthea surprisingly jumbled  – jpl basın bülteni (2002-12-09) 
 amalthea'nın hareketli 3 boyut modeli  

jüpiter'in doğal uyduları
edward emerson barnard tarafından yapılan keşifler
1892'de keşfedilen astronomik cisimler
Turkuaz Linux

turkuaz linux,  i̇tü mensubu h. turgut uyar ve f. kağan gürkaynak ile yeditepe üniversitesi mensubu giray devlet ve nurhan çetin'in bir araya gelmesiyle yola çıkmış bir linux dağıtımı tasarısıdır. türkiye'ye özgü linux dağıtımları arasında ilktir. çekirdek öbek 10'a, toplam katkıcı sayısı 100'e kadar ulaşmıştır. ancak tasarı sürekli olamamıştır. ardından gelen gelecek linux gibi tasarıların öncüsü olmuştur.

turkuaz linux, red hat linux 5.0 sürümüne dayanan bir linux dağıtımıdır. 495 paket derlenip, türkçeleştirilmiştir. i̇tü bilgisayar mühendisliği bölümü laboratuvarlarında 1997-1998 yıllarında kullanılmış ve kişisel bilgisayar dergileri ile dağıtılmıştır.

en son olarak 1998 yılının nisan ayında turkuaz linux 1.0.2 sürümü çıkarılmıştır. bu tarihten sonra toplu olarak paket oluşturma çabalarına son verilmiştir.

i̇tü bilgi i̇şlem dairesi'nin sitesindeki yazıya göre, turkuaz linux'un başarısızlık nedenleri türk yazılım pazarının durumu, eksik yasal düzenlemeler ve eksik bt vizyonu olarak belirtilmiştir.

turkuaz ve red flag 
turkuaz linux'la benzer amaçlarla yola çıkan red flag linux dağıtımı ise hala yaşamakta. red flag'in çıkış noktası da çince bir işletim dizgesi oluşturmaktı. red flag linux ilk kez 1999'da çin bilimler akademisi, yazılım enstitüsünde akademik bir çaba olarak ortaya çıktı. red flag'in kaderi devlet destekli bir şirket tarafından desteklenmesi ile değişti ve hala kullanılır durumdadır.

ayrıca bakınız 
 linux dağıtımları
 türkiye'de özgür yazılımın geçmişi
 bosphorusos
 truva linux
 gelecek linux
 turkix
 pisi linux
 milis linux
 archman linux
 pardus
 red flag linux
 fedora linux

kaynakça

dış bağlantılar 
 i̇tü özgür yazılım topluluğu
 
 

linux dağıtımları
Yapısal bilimler

yapısal bilimler diğer bilim dallarından farklı olarak gerçel olguların araştırılmasıyla değil, bu amaca ulaşmakta kullanılan yöntemleri araştırmakla uğraşır.

yapısal bilimlere bu bilim kategorisinin savunucularınca aşağıdaki bilim alanları dahil edilir:

 bilişim
 ağ teorisi
 bilgi teorisi
 teorik bilişim
 felsefe
 karmaşa teorisi
 mantık
 matematik
 felâket teorisi
 fraktal teorisi
 kaos teorisi
 oyun teorisi
 semiyotik
 sibernetik
 sinerjetik
 sistem tekniği
 kibernetik (kognitif robotik ve yz dâhil)
 otomatik organizasyon
 sistem teorisi

"yapısal bilim" kavramı 1971'de carl friedrich von weizsäcker tarafından ortaya atılmıştır. max-planck biyofiziksel kimya enstitüsü'nden bernd-olaf küppers 2000 yılında yapısal bilimleri doğa bilimleri ve sosyal bilimler arasında köprü olarak tanımlamıştır.
Himalia (uydu)

himalia, jüpiter'in doğal uydularından biridir. en büyük ve ilk keşfedilen üyesi olduğu için, düzensiz yörüngeli himalia uydu grubuna adını vermiştir.

himalia grubu
jüpiter'in doğal uyduları
1904'te keşfedilen astronomik cisimler
Sırbistan-Karadağ

sırbistan-karadağ ( ya da sırp latin alfabesiyle srbija i crna gora) yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti'nin bir arada kalan son parçaları olan sırbistan ve karadağ devletleri arasında kurulan devlet birliği. 1992 yılından yugoslavya federal cumhuriyeti adı altında kuruluşlarını ilan ettiler. yeni devletin bu adı alması, yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti'nin yasal mirasçısı olduğu sonucunu çıkarıyordu. bu duruma yugoslavya sfc'den kopan diğer devletlerin karşı çıkmaları üzerine birleşmiş milletler bu yeni devletin üyeliğini reddetti. 2003 yılında sırbistan-karadağ adı altında yeni bir devletin kuruluşu ilan edildi.

bu birlik içindeki iki ulusal oluşumu teşkil eden sırbistan (başkenti belgrad) ve karadağ (başkenti podgorica) pek çok alanda kendi politikalarını belirleme serbestliğine sahiptiler. sırbistan-karadağ'ın ayrıca iki otonom bölgesi bulunmaktadır. bunlar voyvodina (başkenti novi sad) ve kosova ve metohiya özerk bölgesi'dır (başkenti priştine). nüfusun çoğunluğunun arnavut olduğu kosova ve metohiya'daki etnik çatışmalar nedeniyle bu bölgeye nato birlikleri konuşlandırılmış bulunduğundan, kosova ve metohiya, sırbistan-karadağ yönetiminin fiilen dışındaydı.

21 mayıs 2006'da karadağ'da yapılan bağımsızlık referandumunda karadağ halkının %55,5'lik kısmı bağımsızlık istedi. sonuçta da sırbistan-karadağ, sırbistan ve karadağ olarak resmen ikiye bölündü. 3 haziran 2006 günü karadağ resmen sırbistan-karadağ'dan ayrılıp bağımsız bir devlet olmuştur. sırbistan hükûmeti ise, sırbistan-karadağ'ın hukukî ve siyasi halefi olduğunu ilan etmiştir. örnek olarak sırbistan-karadağ'ın üyesi olduğu uluslararası teşkilatlardaki üyelik statüsünü sırbistan devam ettirirken karadağ yeni bir devlet olarak üye olmaya başlamıştır. öte yandan bu çerçevede sırbistan-karadağ'ın tüm siyasi ve hukukî sorumluluklarını da sırbistan devam ettirir olmuştur.

dil ve din 
dil olarak sırpça konuşulmaktaydı. din olarak ise çoğunlukla ortodoks hristiyanlık, sonraysa müslümanlık ve katolik hristiyanlık görülmekteydi.

kaynakça 

 
eski balkan devletleri
eski konfederasyonlar
Monaco (anlam ayrımı)



yerleşim yerleri
 monako (avrupa'da bir kent devleti)
 as monaco fc (spor kulübü)

kişiler
 juan monaco, arjantinli tenis oyuncusu
 kelly monaco, amerikalı manken ve oyuncusu

diğer
 monaco (yazı biçimi), 
 monaco (müzik topluluğu), müzik topluluğu
 dodge monaco (araba markası), bir araba
American Field Service

afs (american field service), 1947 yılında faaliyete geçmiş olan uluslararası öğrenci değişim programıdır. değişim genelde lise çağındaki öğrenciler içindir.

servisi ilk olarak, 1915 yılında harvard üniversitesi'ndeki bir ekonomi profesörü, gönüllü ambulans hizmetleri vermek için kurmuştur. 1946 yılında, 10 ülkeden öğrencinin amerika'da bir süre eğitime çağırılmasıyla başlayan süreçte servis, bir uluslararası değişim programına dönüşmüştür.

afs programlarını türkiye'de türk kültür vakfı yürütmektedir. 1999 yılında afs öğrencileri afsgd'yi (afs gönüllüleri derneği) kurmuşlardır.

dış bağlantılar 
 afs resmi sitesi 

amerika birleşik devletleri'nde eğitim
1915'te amerika birleşik devletleri'nde kurulan oluşumlar
Amine

amine (arapça: آمنة بنت وهب ; tam adı amine bint vehb), i̇slam peygamberi muhammed'in annesidir. abdullah bin abdülmuttalib'in karısı ve vehb bin abdümenaf'ın kızıdır.

yaşamı 
amine'nin doğum tarihi hakkında kaynaklarda herhangi bir bilgi yoktur. fakat onun çok genç yaşta evlendiği şüphesizdir.

amine, kocası abdullah'ı hamileliği sırasında kaybetti. muhammed'in doğumundan altı yıl sonra, 577 yılında, kocasının mezarını ve bazı yakınlarını ziyaret etmek için muhammed ile birlikte gittiği medine'den dönerken ebva adında bir köyde, henüz 20 yaşında öldü ve oraya defnedildi. mezarı hâlâ o yerdedir.

peygamber muhammed'in annesi olduğu için i̇slam edebiyatında önemli bir yer taşımaktadır. bazı kaynaklar, amine'nin haniflik inancına mensup olduğunu söyler.

kaynakça 
 

577 yılında ölenler
6. yüzyıl kadınları
Irak (anlam ayrımı)

irak - orta doğu'da bir devlet.
irak şu anlamlara da gelebilir:
 irak krallığı, (1932-1958)
 irak mandası, (1920-1932)

müzik 
 irak - klasik türk müziğinde bir makam.
 irak - klasik türk müziğinde bir perde.

diğer 
 irak - uzak anlamına gelen bir kelime.
 irakeyn (i̇ki irak) - irak-ı acem ve irak-ı arab
 irakeyn seferi
Arap Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Fonu

afesd (arab fund for economic and social development), kuveyt merkezli arap ülkeleri ekonomik ve sosyal kalkınma fonudur. arap ligi'ne üye ülkelerin hepsi bu fona da üyedir.

dış bağlantılar 
 afesd resmi sitesi 

arap birliği
Arap Para Fonu

arap para fonu ya da amf (i̇ngilizce arab monetary fund), arap ülkeleri tarafından kendi aralarında kurulan para fonudur.

kuruluş ve işlevleri 
arap para fonu'nu (amf) kuran anlaşma 27 nisan 1976 tarihinde arap ülkeleri ligi ekonomik konseyi tarafından onaylanmış, 13 şubat 1977 tarihinde yürürlüğe girmiştir. başkanlar konseyi ilk toplantısını 19 nisan 1977 tarihinde gerçekleştirmiştir.

amf bölgesel ve hükûmetlerarası, bağımsız hukuksal yapısı olan bir kuruluştur. kuruluşun amaçları ticaret ve ödemeler kısıtlamalarının ortadan kaldırılması, kısa ve orta vadeli fonlar ile ödemeler dengesizliklerinin telafi edilmesi, üye ülkeler arasında para politikalarının koordine edilmesi, para ve mal hareketlerinin serbestleştirilmesi, ve üye ülkeler arasında sermaye hareketlerinin teşvik edilmesidir. fon, 1978 yılında borç verme işlemine başlamıştır. borçlanma faizleri sistem içinde belirlenmektedir, faiz oranları ve diğer maliyet unsurları homojen bir şekilde belirlenmektedir.

amf’nin 600 milyon arap hesap dinarı (1,800 milyon sdr) kadar kullanılabilir sermayesi vardır. başkanlar kurulu kullanılabilir sermayeyi artırmak konusunda yetkiye sahiptir. fon kullanılabilir sermayenin iki katına kadar kredi verebilmektedir.

üyeleri 
20 üye ülke vardır.
 cezayir
 bahreyn
 mısır
 irak
 ürdün
 kuveyt
 lübnan
 libya
 fas
 umman
 filistin
 katar
 suudi arabistan
 somali
 sudan
 suriye
 tunus
 birleşik arap emirlikleri
 yemen cumhuriyeti

yapısı 
yöneticiler kurulu en yüksek karar organıdır. her bir ülke bir yönetici tarafından temsil edilmektdir. yönetim kurulu sekiz direktörden oluşmaktadır. üyeler yömeticiler kurulu tarafından üç yıllığına seçilmektedir.

genel başkan yönetim kuruluna başkanlık eder. yöneticiler kurulu tarafından beş yıllığına seçilir. i̇kinci kez aynı göreve atanabilir. fon işlemlerinin idaresinden ve personel atamalarından sorumludur.

kaynakça 
 t.c. başbakanlık dış ticaret müsteşarlığı

dış bağlantılar 
 arab monetary fund  (i̇ngilizce)

arap birliği'nin ekonomisi
1976'da kurulan kuruluşlar
CAEU

caeu (i̇ngilizce: council for arab economic unity;  arap ülkeleri ekonomik anlaşmalar konseyi), kahire'de 3 haziran 1957'de imzalanan anlaşma sonrası 30 mayıs 1964 tarihinde mısır, irak, ürdün, kuveyt, libya, moritanya, filistin, suudi arabistan, sudan, tunus, suriye, birleşik arap emirlikleri, ve yemen tarafından kurulan, amacı üye ülkeler arasında imzalanan anlaşmalar çerçevesinde ekonomik bütünleşme sağlamak olan bir birliktir. bu konseyin 12 üyesi bulunmaktadır. devletler bu anlaşmayla ekonomik büyüme göstermiştir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 caeu resmi sitesi

uluslararası kuruluşlar
1957'de kurulan kuruluşlar
Nobel Barış Ödülü

nobel barış ödülü, alfred nobel'in vasiyeti uyarınca, her yıl ulusların ve halkların kardeşliği, silah ve orduların azaltılması, ve barış kongreleri düzenlemek için en çok çaba sarfeden kişi, kişiler veya kuruluşlara verilir.

nobel barış ödülü oslo'daki norveç nobel komitesi tarafından verilir. bu komitenin üyeleri norveç parlamentosu tarafından seçilir.

ayrıca bakınız 
 nobel barış ödülü sahipleri
Elara (uydu)

elara, jüpiter'in doğal uydularından biridir. yörüngesi açısından himalia düzensiz grubunun üyelerindendir. charles dillon perrine tarafından 1905 yılında keşfedilmiştir. jüpiter'in 8. en büyük uydusudur. i̇smi zeus'un sevgililerinden elera'dan gelmektedir. 1975'e dek jüpiter vii olarak adlandırılmıştır.

kaynakça 

himalia grubu
jüpiter'in doğal uyduları
Rumex acetosella

kuzukulağı (rumex acetosella), 20-50 cm boyunda, kırmızı gövdeli kuzukulağıgiller familyasından çok yıllık bir bitki türü.

yapraklarda potasyum okzalat, oksalik asit, köklerde ise tanen, antrakinon türevleri, nişasta, reçine, şekerler vardır. ayrıca kuzu kulağı, a, b, c vitaminleri, demir ve fosfor yönünden de zengindir.

ok biçimli tüysüz yaprakları ve pembe renkli çiçekleri vardır. bol miktarda oksalik asit içeren ekşi yaprakları sebze olarak yenir. ayrıca halk arasında yapraklarından hazırlanan lâpalar çıban tedavisinde kullanılır.

rumex
i̇stilacı bitki türleri
şifalı bitkiler
avrupa florası
asya florası
1753'te tanımlanan bitkiler
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar

ku:tirşo
Feminist ilahiyat

feminist teoloji genellikle batı dini gelenekleri (çoğunlukla hristiyanlık ve yahudilik'te) içinde bu dinlerin uygulamaları, gelenekleri, kutsal metinleri ve teolojilerini feminist bir perspektiften yeniden değerlendiren bir harekettir. feminist teolojinin hedefleri arasında kadının din adamları ve dini otoriteler arasındaki rolünü genişletmek, tanrı'nın erkeksi imajını yeniden yorumlamak ve inancın dili ve mitleri arasında dişi (female) tahayallü daha fazla göz önüne almaktır.

feminizm dinlerin pek çok vechesi üzerine büyük bir etki bırakmıştı. protestan hristiyanlığın liberal kollarında kadın hâlen din adamı olabilmektedir. reform, konservatif ve rekonstrüksiyonist yahudilikte de hâlen kadınlar rabbi ve kantor (hazan) olabilmektedirler. söz konusu hristiyan ve yahudi gruplarında kadınlar iktidar statülerini elde etmekte giderek daha fazla erkekle eşit hale gelmektedir. bu eğilimlere yahudiliğin ortodoks akımlarında, katolik kilisesinde, güney baptistleri ve missouri sinod luteryanları gibi muhafazakâr protestan gruplarında ve i̇slamiyette karşı çıkılmaktadır. tüm bu dinler ve mezheplerde kadının din adamı ve erkeklerde olduğu biçimiyle din bilgini olarak kabulüne karşı çıkılmaktadır.

yeni ahit'te pavlus kadınların kilisede sessizce oturması gerektiğini söylemiştir. i̇ncil'in korintliler bölümündeki bu tavsiyenin kaynağı havva'nın kocasını günaha teşvik edişiydi. hem eski hem de yeni ahit'te kadın, erkeğin mülkü olarak görülmekteydi.

amerikan kilisesi içinde bazı kimseler kadına ilişkin bu olumsuz görüşlere karşı çıktılar ve feminizmin ilk öncüleri arasında olan emma willard 1821 yılında kadınları eğitmek amacıyla troy female seminary'yi kurdu. catherine beecher 19.yüzyılda hartford female seminary'yi kurdu. bu öncüler ve onları takibeden başkaları kadının misyoner hareket içindeki pozisyonunu geliştirmeye katkıda bulundular. yoğun itirazlara karşın charlotte h. white 1815'te ilk kadın misyoner oldu. 1850 yılında ilk feministler arasında belki de en önemli bir yere sahip antoinette louise brown teoloji eğitimi alan ve 1853 yılında papaz (ministry) olarak atanan ilk kadın oldu.

yararlanılan kaynaklar 
 feminist theology

dış bağlantılar 
 god and gender
Lahana kelebeği

lahana kelebeği (pieris brassicae), en yaygın kelebek türlerinden olan bu kelebeğin kanatları çok açık sarı renkte ve kanat uçları siyah lekelidir. tırtılları turpgillerden (brassicaceae) bitki türleri ile beslenir; sebze bahçelerinde, bu familyadan bitkilerde zararlara yol açabilir.

mart ayından ekim'in sonlarına kadar şehir merkezlerinden dağlık alanlara kadar hemen her türlü habitatta gözlemlenebilirler. kanat açıklığı yaklaşık 6 cm civarında olmakla beraber, oldukça hızlı uçarlar ve göç edebilmektedirler.

resim galerisi

dış bağlantılar 

pieridae
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Kırgızistan ekonomisi

1998 rusya krizi'nin olumsuz yansımaları giderek azalmakla birlikte hâlen yaşanmaktadır. halkın % 23’ünün uluslararası standartlara göre yoksulluk sınırları altında yaşadığı uluslararası kuruluş raporlarında belirtilmektedir. gelir dağılımındaki adaletsizlikler sosyal yaşamı da etkilemektedir. ekonomideki sıkıntıların kısa vadede giderilmesi beklenmemektedir.

 gsmh: 7.4 milyar abd doları
 kişi başına gsmh: 3169 abd doları
 enflasyon oranı: %5.8
 i̇şsizlik oranı: %2.3
 asgari ücret: 220 abd doları
 i̇hracatı:  yaklaşık 2.3 milyar abd doları
 i̇hraç ürünleri: pamuk, yün, et, tütün, altın, cıva, uranyum, elektrik enerjisi, küçük makinalar, ayakkabı ürünleri
 i̇thalatı: 4.3 milyar abd doları
 i̇hraç partnerleri: özbekistan %28.8, kazakistan %22, rusya %14.6, çin %7, afganistan %5.7
 i̇thal partnerleri: çin %55.9, rusya %17.7, kazakistan %6.4
 dış borç toplamı: 1.704 milyar abd doları
 kalkınma hızı: %7.3
 para birimi: som (1 abd doları ≈ 67 som, 1 tl ≈ 23 som) (14/09/2015)

kullanılan paralar 
kırgızistan'ın tamamında günlük yaşamda her türlü alışverişte resmi para birimi olan “som” kullanılmaktadır. araba alımı, elektronik eşya satan bazı firmalar ile büyük oteller ve bazı restaurantlar dışında amerikan doları ile alışveriş yapılmamaktadır.

bişkek’te hemen her yerde sıkça rastlanan döviz bürolarında döviz bozdurma imkânı bulunmaktadır. döviz bürolarında abd doları, euro, rus rublesi, çin yuanı, özbek sumu ve kazakistan tengesi bozdurabilmekte ve alınabilmektedir.

dünya ticaret örgütü üyelerin ekonomileri
Anestezi

anestezi (yunanca ek an-, "-siz, -sız anlamında" ve aesthētos, "hissetmek"), genellikle cerrahi müdahalelerden önce uygulanan, bedenin tümünün ya da belli bir bölümünün ağrıya duyarsız hâle gelmesini sağlayan işleme verilen addır. vücudun sadece belirli bir bölgesini uyuşturan anestezi türü ise lokal anestezidir. anestezi yaratan maddelere anestezikler, ilgilenen uzmanlık dalına ise anestezibilim (anesteziyoloji) denir.

anestezi, duyumsama yokluğudur. genel anestezi, geçici bilinç kaybı ile birlikte duyu fonksiyonlarının ortadan kalkmasıdır. bu tür anestezi alman tıbbında ve türkiye’de bazı insanlar arasında genel anestezi deyimi yerine “narkoz” da denilmektedir. narkoz, anestezi ile eş anlamlı gibi görülüyor olsa da, tam bilinç kaybı olmadan, duyarlılığın ileri derecede ortadan kalkmasıyla oluşan belirgin uyuşma halidir.

ayrıca bakınız 
 lokal anestezi
 sedasyon
 narkoz

dış bağlantılar 
anestezi i̇laçları 
anestezi tarihi, neslihan alkış - ankara üniversitesi

kaynakça

 
tıp terimleri
fransızcadan türkçeye geçen sözcükler
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği

birleşmiş milletler mülteciler yüksek komiserliği bürosu, 14 aralık 1950'de birleşmiş milletler genel meclisi tarafından kurulmuştur.

bmmyk, mültecileri korumak amacıyla yapılan uluslararası hareketleri düzenlemek, onlara liderlik etmek ve dünya çapındaki mülteci sorunlarını çözmekle yetkilendirilmiştir. asıl amacı, mültecilerin haklarını ve refahını savunmaktır.

herkesin sığınma talebi ve diğer bir devlette gönüllü geri dönüş, yerel bütünleşme ve üçüncü ülkeye yerleştirilme seçenekleri ile güvenli bir şekilde barınma haklarını garantilemek için mücadele eder. bmmyk, yaklaşık elli yıllık bir sürede, 50 milyon kadar insanın hayatlarına yeniden başlamasına yardım etmiştir.

bmmyk, insan haklarının korunmasında ve tartışmaların barışçıl bir şekilde çözülmesinde etken olan koşulların yaratılması için devletler ve diğer kurumları destekleyerek zorla yerinden edilme vakalarını azaltmayı amaçlamaktadır. bu doğrultuda bmmyk, kendi ülkelerine dönmekte olan mültecilerin yeniden kaynaşmalarını güçlendirmek arayışında olup mülteci yaratan olayların tekrarlanmasını önlemektedir.

bmmyk, ırk, din, politik düşünce ve cinsiyet ayrımı yapmaksızın ve tarafsız bir şekilde mültecilere ve diğer insanlara ihtiyaçları doğrultusunda koruma ve yardım sağlamaktadır. bmmyk, bütün faaliyetleri arasında en çok çocukların ihtiyaçlarını karşılama ve kadın haklarını yükseltme çabası içindedir.

ayrıca bakınız

dış bağlantılar 
 birleşmiş milletler mülteciler yüksek komiserliği (unhcr) türkiye resmi sitesi 

 
nobel barış ödülü sahibi kuruluşlar
1950'de kurulan kuruluşlar
Uluslararası plaka işaretleri

sınır ötesi seyir yapan taşıtların üzerinde kendi ülke idaresinin verdigi taşıt kayıt plakasına ek olarak o plakayı hangi ülke idaresinin verdiğini belirten bir ek plaka olur. bu genellikle taşıt plakasının yanında koyu renkle yazılmış ve küçük oval bir plakadır. avrupa ülkelerinde ülke bilgisi taşıt plakasının içinde en başta ayrı bir küçük bölümde olması şeklinde standartlaşmaktadır. abd plakalarında plakayı veren eyaletin logo veya sloganı da olabilir.

aşağıda kullanılan uluslararası plaka işaretleri bulunmaktadır.
aşağıdaki bu kodlar diplomatik kodlar değildir; her ülkenin misafir ettiği diplomatların arabalarına diplomat plakası verilirken diplomatın ülkesinin plakada belirtilişinde plakayı verenin stadnardı uygulanır. örneğin türk diplomat taşıtları misafir eden ülke tarafından verilen diplomatik plakalarda a.b.d.'de xf (tr değil, tr abd'deki i̇talyan diplomatlar için), norveç'te 78 ile belirtilir (norveç'te bu iş için sayı kullanılıyor, ayrıca türkiye'nin telefon kodu olan 90 değil, 90 norveç'teki slovakya diplomatları için); halbuki türkiye plakalı taşıtların yurtdışında türkiye'den olduğu aşağıda da görüldüğü gibi tr ile belirtilir.

not: (*) işaretliler bu kodun resmi olmadığını gösterir.

a

b

c

d

e

f

g

h

i

j

k

l

m

n

o

p

q

r

s

t

u

v

w

y

z

kullanımda olmayan kodlar

notlar
 not1  resmi olmayan ancak genel olarak kullanılan kodlar bulunmaktadır. örneğin brittany için "bzh", flanders için "vl", vojvodina/vajdaság için "v" ve "corps diplomatique" için "cd". bu yerler uluslararası olarak resmi sayılmamaktadır. diğer yerler için http://www.kingkong.demon.co.uk/where/unoff.htm  adresini ziyaret ediniz.
 not2  bazı plakalarda ülke içindeki bölgelere göre işaretlendirmeler de bulunmaktadır. orijinal kullanımları görmek için http://www.kingkong.demon.co.uk/where/where.htm  adresini inceleyiniz.

ayrıca bakınız 
 uluslararası telefon kodları

kaynakça

dış bağlantılar 
 un economic commission for europe, working party on road transport (wp.11) 
 distinguishing signs used on vehicles in international traffic f
 http://www.unece.org/trans/conventn/distsigns_sept2003.pdf 

karayolu ulaşımı
plaka işaretleri
plaka işaretleri
Veri bağlantısı katmanı

veri bağlantısı katmanı veya 2. katman: (i̇ngilizce: data link layer)

veri bağlantısı katmanı donanım katmanına erişmek ve kullanmak ile ilgili kuralları belirler. veri bağlantısı katmanının büyük bir bölümü ağ kartı içinde gerçekleşir. veri bağlantısı katmanı ağ üzerindeki diğer bilgisayarları tanımlama, kablonun o anda kimin tarafından kullanıldığının tespiti ve fiziki katmandan gelen verinin hatalara karşı kontrolü görevini yerine getirir.

veri bağlantısı katmanı,fiziki katmandan alınan bitleri veya bir üstteki ağ katmanından aldığı veri paketlerini çerçeve adı verilen bir formata dönüştürür.

veri katmanının görevleri 
 hataların sezilmesi,
 hedef ve kaynak bilgisayarların iki ucunun da aynı hızda çalışmasını sağlamak.

veri bağlantısı katmanı iki alt bölüme ayrılır:

media access control (mac) mac alt katmanı veriyi hata kontrol kodu (crc), alıcı ve gönderenin mac adresleri ile beraber paketler ve fiziki katmana aktarır. alıcı tarafta da bu işlemleri tersine yapıp veriyi veri bağlantısı içindeki ikinci alt katman olan llc'ye aktarmak görevi yine mac alt katmanına aittir.

logical link control (llc) llc alt katmanı bir üst katman olan ağ katmanı (3. katman) için geçiş görevi görür. protokole özel mantıksal portlar oluşturur (service access points, sap). böylece kaynak makinada ve hedef makinada aynı protokoller iletişime geçebilir (örneğin tcp/ip  tcp/ip). llc ayrıca veri paketlerinden bozuk gidenlerin (veya karşı taraf için alınanların) tekrar gönderilmesinden sorumludur. flow control yani alıcının işleyebileğinden fazla veri paketi gönderilerek boğulmasının engellenmesi de llc'nin görevidir.

veri bağlantısı katmanının iletişim kuralları 
 ethernet
 token ring
 fddi
 ppp
 hdlc
 frame relay
 atm
 fibre channel

bağ protokolleri
Oturum katmanı

oturum katmanı veya 5. katman (i̇ngilizce: session layer), bir bilgisayar birden fazla bilgisayarla aynı anda iletişim içinde olduğunda, gerektiğinde doğru bilgisayarla konuşabilmesini sağlar.

ağda iki uygulamanın haberleşmesini sağlar. uygulamalar arasındaki bağlantıları kurar, yönetir ve sonlandırır.örneğin bir internet explorer programı ile web server uygulamasının oturum kurmalarını birbirleri ile ön konuşmalar yapmalarını sağlar.i̇ki uygulama birbirini fark edecek ve aralarında bir diyalog başlatacaktır.

bu katman yardımı ile farklı bilgisayarlardaki kullanıcılar arasında oturumlar kurulması sağlanır. bu işlem oturumların kurulmasını, yönetilmesini ve bitirilmesini içerir

örneğin a bilgisayarı b üzerindeki yazıcıya yazdırırken, c bilgisayarı b üzerindeki diske erişiyorsa, b hem a ile olan, hem de c ile olan iletişimini aynı anda sürdürmek zorundadır.

bu katmanda çalışan netbios ve sockets gibi protokoller farklı bilgisayarlarla aynı anda olan bağlantıları yönetme imkânı sağlarlar.

oturum katmanı iletişim kuralları 
 named pipes
 netbios
 sip
 sap
 sdp
 lpd
Sunum katmanı

sunum katmanı veya 6. katmanın' (i̇ngilizce: presentation layer) en önemli görevi yollanan verinin karşı bilgisayar tarafından anlaşılabilir halde olmasını sağlamaktır. böylece farklı programların birbirlerinin verisini kullanabilmesi mümkün olur.

dos ve windows 9x metin tipli veriyi 8 bit ascii olarak kaydederken (örneğin a harfini 01000001 olarak), xp tabanlı işletim sistemleri 16 bit unicode'u kullanır (a harfi için 00000000 01000001). ancak kullanıcı tabii ki sadece a harfiyle ilgilenir. sunum katmanı bu gibi farklılıkları ortadan kaldırır.

sunum katmanı günümüzde çoğunlukla ağ ile ilgili değil, programlarla ilgili hale gelmiştir. örneğin eğer iki tarafta da gif formatını açabilen bir resim gösterici kullanılıyorsa, bir makinanın diğeri üzerindeki bir gif dosyayı açması esnasında sunum katmanına bir iş düşmez, daha doğrusu sunum katmanı olarak kastedilen şey, aynı dosyayı okuyabilen programları kullanmaktır.

sunum katmanın iletişim kuralları 
 tdi
 ascii
 ebcdic
 midi
 mpeg
Uygulama katmanı

uygulama katmanı veya osi 7. katman (i̇ngilizce: application layer), programların ağı kullanabilmesi için araçlar sunar. bilgisayar uygulaması ile ağ arasındaki arabirim görevini yerine getirmektedir.

katmanların sıralanışında kullanıcıya en yakın olanıdır. sadece bu katman diğer katmanlara servis sağlamaz. uygulama katmanında ise uygulamaların ağ üzerinde çalışması sağlanır.

uygulama katmanı ağ hizmetini kullanacak olan programdır. bu katman kullanıcının gereksinimlerin karşılar. örneğin; veri tabanı uygulaması ya da e-posta uygulaması.

microsoft api'leri uygulama katmanında çalışır. bu api'leri kullanarak program yazan bir programcı, örneğin bir ağ sürücüsüne erişmek gerektiğinde api içindeki hazır aracı alıp kendi programında kullanır. alt katmanlarda gerçekleşen onlarca farklı işlemin hiçbirisiyle uğraşmak zorunda kalmaz.

uygulama katmanı için bir diğer örnek http'dir. http çalıştırılan bir program değil bir protokoldür. yani bir kurallar dizesidir. bu dizeye göre çalışan bir tarayıcı (browser), aynı protokolü kullanan bir web sunucuya erişir.

uygulama katmanı iletişim kuralları 
 http
 smtp
 pop
 snmp
 ftp
 telnet
 nfs
 ntp
 ssh
 gtp
 sdp
 dns

kaynakça