Yusuf Kemal Tengirşenk

yusuf kemal tengirşenk (ismi bazı kaynaklarda tengirşek şeklinde geçer) (1878, boyabat, sinop - 15 nisan 1969, ankara) osmanlı meclis-i mebûsan'ında ve tbmm'nin ilk dönemlerinde milletvekilliği, i̇stanbul barosu başkanlığı, ayrıca farklı hükûmetlerde i̇ktisat, hariciye ve adliye vekilliği görevleri yürütmüş, 91 yıllık ömrünün son 40 yılını akademisyen olarak sürdürmüş bir siyasetçidir.

gençliği ve eğitim hayatı 
kadı naibi hasan raci efendinin oğludur. kuleli askeri i̇dadisi'ne girdiyse de sağlık nedenleri ile askeri tıbbiye'ye geçti. burada öğrenimine devam ederken rejime muhalif bazı arkadaşlarını ele vermediği için hapsedildi. fizan'a sürülmek üzereyken sakatlığı ve bazı girişimler üzerine çürüğe ayrıldı. bir süre memleketinde kaldıktan sonra tekrar i̇stanbul'a gelerek i̇stanbul hukuk mektebi'ne girdi. 1904 yılında mezun oldu. daha sonra paris hukuk fakültesi siyasi ve i̇ktisadi bilimler bölümü'nde doktorasını verdi.

memurluk hayatı 
1898 yılında boyabat mal müdürü refikliğine tayin edildiyse de, 1899 yılında istifa etti. hukuk fakültesi'nden mezun olduktan sonra 1904 yılında avukatlığa başladı. aynı zamanda fakültede ceza hukuku muallim muavinliğine, daha sonra da muallimliğe tayin edildi. 1908 yılında ii. meşrutiyet'in ilanı ile kastamonu mebusu seçildi. ancak kısa bir süre sonra, 7 kasım 1908 tarihinde mebusluktan istifa etti. 1908-1909 yılları arası i̇stanbul barosu başkanlığında, 30 eylül 1909 - 31 ağustos 1914 tarihleri arasında avrupa'da talebe müfettişliği görevinde bulundu. 1 haziran 1915 tarihinde umumi müfettişliğe, 23 kasım 1915 tarihinde adliye nezareti müsteşarlığı'na tayin edildi.

siyasi hayatı 
i. dünya savaşı'nın sona ermesiyle toplanan son osmanlı mebusan meclisi'ne tekrar kastamonu mebusu olarak seçildi. i̇stanbul'un işgal edilmesi üzerine ankara'ya gelerek büyük millet meclisine katıldı. hariciye vekili bekir sami bey ile birlikte delege olarak moskova'ya gitti. daha sonra tbmm delege heyeti başkanı olarak, ali fuat paşa ve dr. rıza nur ile birlikte tekrar moskova'ya giderek tbmm hükûmeti adına 16 mart 1921 tarihinde moskova antlaşması'nı imzaladı. tbmm mebusları tarafından 30 mart 1921 tarihinde adliye vekili, 15 mayıs 1921 tarihinde hariciye vekili seçildi. 2 ekim 1922 tarihinde vekillik görevinden istifa etti. 1923'te türkiye'nin birleşik krallık büyükelçisi olarak atandıysa da büyükelçilik ile milletvekilliğinin bir arada yapılamayacağına dair alınan karar üzerine milletvekilliğini tercih etti. 1930 yılında ikinci defa adliye vekilliği'ne tayin edildi. 1933 yılında istifa etti.

1946 seçimlerinde demokrat parti listesinden tbmm'de viii. dönem sinop milletvekili seçildi. 6 ağustos 1946'da kâzım karabekir'e karşı demokrat parti'nin meclis başkanlığı adayı olarak 58 oy aldı. 1948'de demokrat parti idare heyetinden ve az sonra parti'den tamamıyla ayrılmış, bağımsız duruma girmiştir.

akademik hayatı 
1950 yılında siyaseti bıraktı. ankara üniversitesi hukuk fakültesi'nde ekonomi profesörü oldu. bu görevden emekli oldu. 6 ocak 1961 - 25 ekim 1961 tarihleri arasında temsilciler meclisi'nde cumhuriyetçi köylü millet partisi temsilcisi olarak görev yaptı.

15 nisan 1969 tarihinde ankara'da öldü.

kaynakça

dış bağlantılar 

 dışişleri bakanlığı 

1878 doğumlular
1969 yılında ölenler
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesi öğretim üyeleri
i̇stanbul barosu başkanları
boyabat doğumlular
sinop doğumlu siyasetçiler
1908-1912 osmanlı meclis-i mebusanı kastamonu üyeleri
son osmanlı meclis-i mebusanı (1920) kastamonu üyeleri
tbmm 1. dönem kastamonu milletvekilleri
kırmızı-yeşil şeritli i̇stiklâl madalyası sahipleri
tbmm 2. dönem sinop milletvekilleri
tbmm 3. dönem sinop milletvekilleri
tbmm 4. dönem sinop milletvekilleri
tbmm 5. dönem sinop milletvekilleri
tbmm 6. dönem sinop milletvekilleri
tbmm 8. dönem sinop milletvekilleri
tbmm 1961 kurucu meclis ckmp temsilcisi
türk hukuk akademisyenleri
tbmm anayasa komisyonu
ankara'da ölenler
demokrat parti (1946) mensubu siyasetçiler
20. yüzyıl türk siyasetçileri
20. yüzyıl türk avukatları
türkiye cumhuriyeti ekonomi bakanları
kuleli askerî lisesinde öğrenim görenler