3 Ocak



olaylar 
 1431 - jeanne d'arc, piskopos pierre cauchon'a teslim edildi.
 1496 - leonardo da vinci bir uçma makinesini test etti, fakat başarısız oldu.
 1521 - martin luther, roma katolik kilisesi tarafından aforoz edildi.
 1777 - amerikalı general george washington, i̇ngiliz general charles cornwallis'i princeton muharebesi'nde yenilgiye uğrattı.
 1888 - kaliforniya'daki "lick gözlemevi"nde hizmete giren 91 cm çapındaki yeni teleskop, dünyanın o güne kadarki en büyük teleskobu olma unvanını aldı.
 1889 - nietzsche, akli dengesini yitirdi.
 1914 - enver paşa, mirliva rütbesiyle harbiye nazırlığı'na atandı.
 1917 - ardahan arap camii'nde, 373 türk, ermeni çeteciler tarafından camiyle birlikte yakıldı.
 1922 - mersin'in düşman işgalinden kurtuluşu.
 1924 - mısır'da luksor şehrindeki bir tapınakta tutankamon'un taş lahdi bulundu.
 1925 - i̇talya'da benito mussolini, bütün yetkileri elinde topladı.
 1928 - nikaragua'da augusto césar sandino önderliğindeki yurtseverler ayaklandı. amerika birleşik devletleri, 1000'den fazla deniz piyadesini savaşmak üzere gönderdi.
 1930 - mustafa kemal paşa, millî i̇ktisat ve tasarruf cemiyeti'ne ilk üye olarak kaydedildi.
 1945 - türkiye, japonya ile ilişkilerini kesmeye karar verdi.
 1946 - ii. dünya savaşı sırasında birleşik krallık'ta nazi yanlısı yayınlar yapan william joyce, vatana ihanet suçundan londra'da idam edildi.
 1952 - erzurum ve hasankale'de deprem: 69 kişi öldü, 299 kişi yaralandı.
 1953 - samuel beckett'in oyunu godot'yu beklerken, paris'te sahnelenmeye başlandı.
 1959 - amerika birleşik devletleri başkanı eisenhower, alaska'nın 49. eyalet olarak birleşik devletler'e katıldığını açıkladı.
 1961 - amerika birleşik devletleri, küba ile ilişkilerini kesti.
 1961 - bağımsız bir kürt devleti kurmak istemekle suçlanan 49 kişinin yargılanmasına ankara'da başlandı.
 1962 - papa xxiii. ioannes, fidel castro'yu aforoz etti.
 1976 - uluslararası ekonomik sosyal ve kültürel haklar sözleşmesi yürürlüğe girdi.
 1977 - beylerbeyi'ndeki tarihi halil paşa yalısı yandı.
 1978 - hindistan'da i̇ndira gandhi, kongre partisi'nden çıkarıldı.
 1986 - i̇stanbul menkul kıymetler borsasında (i̇mkb) hisse senetleri alım satımı başladı.
 1988 - margaret thatcher, 20. yüzyılda birleşik krallık'ın en uzun süre görevde kalan başbakanı unvanını aldı. 
 1990 - devrik panama devlet başkanı manuel noriega, panama city'de son 10 gündür sığındığı vatikan büyükelçiliği'nde, amerika birleşik devletleri güçlerine teslim oldu.
 1990 - i̇brahim balaban'ın "göç" adlı tablosu 45 milyon tl'ye satıldı; bu yaşayan bir ressamın eserine ödenen en yüksek fiyat oldu.
 1993 - amerika birleşik devletleri başkanı george h. w. bush ve rusya devlet başkanı boris yeltsin, stratejik nükleer silahlarda indirimi öngören start-2 anlaşmasını imzaladılar.
 1994 - tupolev tu-154 tipi bir rus yolcu uçağı, kalkışından hemen sonra i̇rkutsk'da (rusya) düştü: 125 kişi öldü.
 2004 - mısır'ın özel havayolu şirketi flash air'e ait boeing 737 tipi bir yolcu uçağı kızıldeniz'e düştü: 148 kişi öldü.
 2009 - i̇srail ordusu, gazze şeridi'ne yönelik kara harekâtına başladı.

doğumlar 
 mö 106 - cicero, romalı devlet adamı ve filozof (ö. mö 43)
 1196 - tsuchimikado, japon i̇mparatoru (ö. 1231)
 1628 - ii. alvise mocenigo, venedik cumhuriyeti dükü (ö. 1709)
 1698 - pietro metastasio, i̇talyan şair ve libretto yazarı (ö. 1782)
 1774 - juan aldama, meksikalı yüzbaşı (meksika bağımsızlık savaşı'nda, devrimci isyancıların tarafında savaşan) (ö. 1811)
 1777 - elisa bonaparte, fransız prenses ve napolyon bonapart'ın kız kardeşi (ö. 1820)
 1794 - joseph lebeau, belçikalı liberal politikacı ve belçika'nın iki kez başbakanı (ö. 1865)
 1810 - antoine thomson d'abbadie, fransız seyyah (ö. 1897)
 1818 - henrik johan holmberg, fin doğa bilimci, jeolog ve etnograf (ö. 1864)
 1823 - heinrich gustav reichenbach, alman orkidolog (ö. 1889)
 1829 - konrad duden, alman filolog ve sözlükçü (ö. 1911)
 1836 - sakamoto ryōma, japon samuray (ö. 1867)
 1840 - papaz damien, belçikalı roma katolik rahibi ve misyoner (ö. 1889)
 1846 - franklin murphy, amerikalı siyasetçi (ö. 1920)
 1860 - kato takaaki, japon siyasetçi ve japonya'nın 24. başbakanı (ö. 1926)
 1861 - william renshaw, i̇ngiliz tenisçi (ö. 1904)
 1862 - heinrich august meissner, alman mühendis (ö. 1940)
 1872 - jonas vileišis, litvanyalı avukat, siyasetçi ve diplomat (ö. 1942)
 1873 - i̇van vasilyeviç babuşkin, rus devrimci ve rus sosyal demokrat i̇şçi partisi (bolşevikler) kurucularından (ö. 1906)
 1875 - luigi gatti, i̇talyan iş insanı ve restoran işletmecisi (ö. 1912)
 1876 - wilhelm pieck, alman siyaset adamı, almanya komünist partisi ve komintern yöneticilerinden, doğu almanya'nın ilk devlet başkanı (ö. 1960)
 1879 - grace coolidge, abd first lady'si (ö. 1957)
 1880 - alim han, buhara emirliği'nin ve özbek mangıt hanedanı'nin son emiri (ö. 1944)
 1883 - clement attlee, i̇ngiliz siyasetçi (ö. 1967)
 1887 - august macke, alman ressam (ö. 1914)
 1892 - j. r. r. tolkien, i̇ngiliz romancı ve bilim insanı (1954-55 arasında yayımladığı yüzüklerin efendisi üçlemesiyle ünlenen) (ö. 1973)
 1897 - pola negri, amerikalı oyuncu (ö. 1987)
 1901 - ngo dinh diem, vietnamlı siyasetçi ve güney vietnam devlet başkanı (ö. 1963)
 1903 - aleksandr bek, sovyet gazeteci ve yazar (ö. 1972)

 1906 - aleksey stahanov, sovyet madenci ve stahanovizm'in öncüsü (ö. 1977)
 1907 - ray milland, i̇ngiliz oyuncu ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahibi (ö. 1986)
 1917 - albert mol, hollandalı sanatçı (ö. 2004)
 1928 - nazmiye demirel, türkiye'nin 9. cumhurbaşkanı süleyman demirel'in eşi (ö. 2013)
 1929 - sergio leone, i̇talyan yönetmen (ö. 1989)
 1930 - robert loggia, i̇talyan yahudisi asıllı amerikalı oyuncu (ö. 2015)
 1933 - henry jean-baptiste, fransız siyasetçi (ö. 2018)
 1933 - süleyman ateş, türk ilahiyatçı, i̇slam hukukçusu ve diyanet i̇şleri'nin 6. başkanı
 1937 - oytun şanal, türk tiyatro ve seslendirme sanatçısı (ö. 2018)
 1943 - köksal toptan, türk avukat ve siyasetçi
 1943 - selda alkor, türk sinema sanatçısı
 1944 - eva bender, i̇sveçli aktris
 1944 - mehmet türker, türk gazeteci ve yazar (ö. 2017)
 1946 - john paul jones, i̇ngiliz müzisyen
 1946 - melih gülgen, türk sinema yönetmeni, senarist ve yapımcı (ö. 2017)
 1950 - victoria principal, amerikalı oyuncudur. 
 1951 - carlos barisio, arjantinli futbolcu (ö. 2020)
 1952 - jim ross, amerikalı profesyonel güreş spikeri, hakem, lokantacı, ara sıra güreşen profesyonel güreşçi 
 1953 - muhammed vahid hasan, maldivler eski cumhurbaşkanı ve maldivler millî savunma kuvvetleri başkomutanı olan politikacı
 1953 - peter taylor, i̇ngiliz futbolcu ve teknik direktör
 1956 - mel gibson, avustralyalı aktör ve film yönetmeni
 1963 - hamza yanılmaz, türk siyasetçi (ö. 2011)
 1969 - michael schumacher, alman formula 1 pilotu
 1971 - cory cross, kanadalı eski bir profesyonel buz hokeyi savunma oyuncusudur
 1974 - alessandro petacchi, emekli i̇talyan profesyonel yol bisikletçisi
 1976 - angelos basinas, yunan eski millî futbolcudur
 1977 - lee bowyer, i̇ngiliz millî futbolcudur
 1977 - mayumi iizuka, japon ses sanatçısı (seiyuu)
 1980 - claudio maldonado, şilili futbolcu
 1980 - kurt vile, amerikalı müzisyen
 1980 - necati ateş, türk futbolcu
 1980 - yusuf demirkol, türk şarkıcı ve besteci
 1983 - enis arıkan, türk oyuncu
 1984 - billy mehmet, türk asıllı i̇rlandalı futbolcu
 1985 - linas kleiza, litvanyalı eski profesyonel millî basketbolcu
 1985 - marko tomas, hırvat basketbolcu
 1986 - asa akira, japon asıllı amerikalı pornografik film oyuncusu
 1990 - yoichiro kakitani, japon millî futbolcu
 1991 - jerson cabral, hollandalı futbolcu
 1991 - özgür çek, türk futbolcu
 1994 - melek yusufoğlu, türk basketbolcu
 1995 - kim ji-soo, güney koreli şarkıcı ve oyuncu
 1995 - kim seolhyun, güney koreli şarkıcı ve oyuncu
 1996 - florence pugh, i̇ngiliz aktris
 2003 - greta thunberg, i̇sveçli bir eylemci
 2003 - kyle rittenhouse, 17 yaşındayken çıkan sivil ayaklanma sırasında ikisi ölümcül üç kişiyi vurması ile tanınan bir amerikalı

ölümler 
 236 - anterus, katolik kilisesi'nin 19. papa'sı (d. ?)
 1028 - fujiwara no michinaga, japon devlet adamı (d. 966)
 1322 - v. philippe, fransa kralı (d. 1292)
 1501 - ali şir nevai, türk şair (d. 1441)
 1543 - juan rodríguez cabrillo, i̇spanyol-portekizli kâşif (d. 1499)
 1641 - jeremiah horrocks, i̇ngiliz astronom (d. 1618)
 1692 - roelant roghman, hollandalı hollanda altın çağı ressamı, çizimcisi ve oymacısı (d. 1627)
 1785 - baldassare galuppi, venedikli i̇talyan besteci (d. 1706)
 1799 - şeyh galip, türk divan edebiyatı şairi ve mutasavvıf (d. 1757)
 1826 - louis-gabriel suchet, fransız asker ve mareşal (d. 1770)
 1875 - pierre larousse, fransız ansiklopedi ve sözlük yazarı (d. 1817)
 1891 - john casey, i̇rlandalı geometrici (d. 1820)
 1897 - louis de mas latrie, fransız tarihçi ve diplomat (d. 1815)
 1903 - alois hitler, adolf hitler'in babası (d. 1837)
 1922 - wilhelm voigt, alman sahtekar ve ayakkabı ustası (d. 1849)
 1923 - jaroslav hašek, çek yazar (d. 1883)
 1945 - edgar cayce, amerikalı medyum (d. 1877)
 1946 - william joyce, amerikalı nazi propagandacısı (idam edildi) (d. 1906)
 1950 - emil jannings, i̇sviçreli aktör ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahibi (d. 1884)
 1958 - cafer tayyar eğilmez, türk asker ve siyaset adamı (d. 1878)
 1965 - milton avery, amerikalı ressam (d. 1885)
 1967 - jack ruby, amerikalı gece kulübü işletmecisi (lee harvey oswald'ı öldüren kişi) (d. 1911)
 1979 - conrad hilton, amerikalı iş insanı ve hilton otelleri'nin kurucusu (d. 1887)
 1979 - ernesto palacio, arjantinli tarihçi (d. 1900)
 1989 - sergey lvoviç sobolev, rus matematikçi (d. 1908)
 1992 - judith anderson, avustralyalı aktris (d. 1897)
 2005 - faruk sükan, türk siyasetçi (d. 1921)
 2007 - mustafa taşar, türk siyasetçi (d. 1951)
 2007 - nezir büyükcengiz, türk siyasetçi ve chp konya milletvekili (d. 1951)
 2009 - pat hingle, amerikalı aktör (d. 1924)
 2010 - mary daly, amerikalı radikal feminist filozof, akademisyen ve din bilimci (d. 1928)
 2011 - jill haworth, i̇ngiliz asıllı amerikalı oyuncu (d. 1945)
 2012 - hamit haskabal, türk oyuncu (d. 1947)
 2013 - sergiu nicolaescu, rumen yönetmen ve siyasetçi (d. 1930)
 2014 - alicia rhett, amerikalı oyuncu ve ressam (d. 1915)
 2014 - faruk geç, türk gazeteci, ressam, çizgi-romancı ve illustratör (d. 1931)
 2014 - saul zaentz, amerikalı film yapımcısı (d. 1921)
 2015 - derek minter, i̇ngiliz motosiklet yarışçısı (d. 1932)
 2015 - muaz el-kesasibe, ürdünlü savaş pilotu (d. 1988)
 2015 - olga knyazeva, sovyet-rus eskrimci (d. 1954)
 2016 - demmus hentze, faroeli siyasetçi ve finansçı (d. 1923)
 2016 - bill plager, kanadalı buz hokeyi oyuncusu (d. 1945)
 2016 - halis toprak, türk iş insanı (d. 1938)
 2016 - peter powell, i̇ngiliz mucit (d. 1932)
 2016 - paul bley, kanadalı piyanist (d. 1946)
 2016 - peter naur, daninmarkalı bilişim uzmanı (d. 1928)
 2016 - igor sergun,  rus albay general (d.1957)
 2017 - erk yurtsever, türk şair, yazar ve türkolog (d. 1934)
 2017 - i̇gor volk, sovyet-rus kozmonot ve test pilotu (d. 1937)
 2017 - rodney bennett, britanyalı televizyon ve film yönetmeni (d. 1935)
 2017 - shigeru kōyama, japon oyuncu (d. 1929)
 2018 - konrad ragossnig, avusturyalı klasik gitarist, eğitimci ve lavtacı (d. 1932)
 2018 - medeniyet şahberdiyeva, türkmenistanlı opera şarkıcısı (d. 1930)
 2018 - serafino sprovieri, i̇talyan katolik piskoposu (d. 1930)
 2019 - sylvia chase, amerikalı araştırmacı gazeteci ve televizyoncu (d. 1938)
 2019 - sayed ashraful i̇slam, bangladeşli siyasetçidir (d. 1952)
 2019 - herb kelleher, amerikalı girişimci, iş insanı ve yönetici (d. 1931)
 2019 - anne-marie minvielle, fransız gazeteci (d. 1943)
 2019 - steve ripley, amerikalı blues müzisyenidir (d. 1950)
 2019 - christine de rivoyre, fransız gazeteci, romancı ve yazar (d. 1921)
 2019 - josé vida soria, i̇spanyol hukukçu ve siyasetçi (d. 1937)
 2019 - michael yeung, çinli roma katolik piskopos (d. 1945)
 2020 - derek acorah, i̇ngiliz medyum, yazar, eski futbolcu ve televizyon sunucusu (d. 1950)
 2020 - andonis balomenakis, yunan siyasetçi ve hukukçudur (d. 1954)
 2020 - christopher beeny, i̇ngiliz aktör ve dansçı (d. 1941)
 2020 - robert blanche, amerikalı sinema ve televizyon oyuncusudur (d. 1962)
 2020 - pete brewster, amerikan futbolu oyuncusu ve antrenör (d. 1930)
 2020 - wolfgang brezinka, alman-avusturyalı eğitimci ve bilim insanı (d. 1928)
 2020 - domenico corcione, i̇talyan asker ve siyasetçi (d. 1929)
 2020 - mónica echeverría, şilili gazeteci, yazar, oyuncu ve edebiyat profesörü (d. 1920)
 2020 - ken fuson, amerikalı gazeteci (d. 1956)
 2020 - reuben hersh, amerikalı matematikçi, yazar ve akademisyen (d. 1927)
 2020 - nathaël julan, fransız futbolcu (d. 1996)
 2020 - stella maris leverberg, arjantinli siyasetçi ve sendikacı d. 1962)
 2020 - ebu mehdi el-mühendis, iraklı-i̇ranlı asker (d. 1954)
 2020 - kasım süleymani, i̇ranlı asker (d. 1957)
 2021 - raúl baglini, arjantinli siyasetçi ve hukukçudur (d. 1949)
 2021 - lee breuer, amerikalı oyun yazarı, tiyatro yönetmeni, akademisyen, eğitimci, film yapımcısı, şair ve söz yazarıdır (d. 1937)
 2021 - eric jerome dickey, amerikalı yazar (d. 1961)
 2021 - roger hassenforder, fransız profesyonel bisiklet sporcusu (d. 1930)
 2021 - naohiro ikeda, japon voleybol oyuncusu (d. 1940)
 2021 - renate lasker-harpprecht, alman yazar ve gazeteci (d. 1924)
 2021 - gerry marsden, i̇ngiliz pop-rock şarkıcısı, söz yazarı, gitarist ve televizyon sunucusu (d. 1942)
 2021 - manola robles, şilili gazeteci (d. 1948)
 2021 - elena santiago, i̇spanyol yazar (d. 1941)
 2021 - barbara shelley, i̇ngiliz aktris (d. 1932)
 2022 - oussou konan, fildişi sahilli futbolcudur (d. 1989)
 2022 - gianni celati, i̇talyan yazar, çevirmen ve edebiyat eleştirmenidir (d. 1937)
 2022 - mario lanfranchi, i̇talyan yapımcı, yönetmen, senarist, aktör ve koleksiyoncu (d. 1927)
 2022 - kamel lemoui, cezayirli millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1939)
 2022 - beatrice mintz, amerikalı embriyolog (d. 1921)
 2022 - viktor saneyev, sovyet-gürcü üç adım atlama sporcusu (d. 1945)
 2023 - walter cunningham, amerikalı nasa astronotu (d. 1932)
 2023 - elena huelva, i̇spanyol kanserle mücadele aktivisti, sosyal medya fenomeni (d. 2002)
 2023 - ruslan hasbulatov, çeçen asıllı rus ekonomist ve devlet adamı (d. 1942)
 2023 - abdüsselam mecali, ürdünlü siyasetçi ve fizikçi (d. 1925)
 2023 - giorgio tombesi, i̇talyan siyasetçi (d. 1926)
 2023 - norbert werbs, alman roma katolik başpiskopos ve ilahiyatçı (d. 1940)

tatiller ve özel günler 

 mersin'in fransız işgalinden kurtuluşu (1922)
 dünya'nın güneş'e en yakın olduğu gün (günberi)
 verem savaş eğitimi haftası (3-9 ocak)

kaynakça 

0103
03