Primus

primus 1980'lerin ortasında kaliforniya'da, efsanevi thrash metal grubu blind illusion'ın basçısı les claypool ve gitaristi larry lalonde tarafından kurulan primus, her ne kadar rock bazlı müzik yapıyor olsa da funk metal ve polka odaklı bir alternative rock grubudur. yaptığı soundu dünya müzik literatürüne "primus" yani kendi adı olarak altın harflerle yazdıran  primus, yaptığı müziği "thrash/funk" olarak adlandırmıştır . müzikleri ve düşünceleri ile 90’lı yılların en ilginç gruplarından biri olmayı başaran primus, birçok progressive gruptan daha farklı olarak deneysel bir yol izlemiştir. üç kişilik bir grup olmalarına rağmen tıpkı rush, cream ve the police gibi çok zengin bir yapıda olan primus'un bu kadar iyi bir alt yapıya sahip olmasının en belirgin nedeni claypool’un bas çalış tarzıdır.

grup, 90 senesinde ilk stüdyo albümleri olan "frizzle fry"ı, prawn song records etiketiyle çıkarmıştır. zaten daha öncesinde tamamen canlı performans kaydından oluşan "suck on this" isimli albümleriyle belli bir dinleyicisi kitlesine ulaşan grup, ilk stüdyo albümleri ile birlikte özgün müzikleriyle çok kısa sürede tanınır hale gelmiştir. i̇lk albümleri olan "frizzle fry"da yer alan, "john the fisherman" ve "to defy the laws of tradition" isimli şarkıları, radyolarda kısa sürede hit olmuş ve grubun tanınmasına katkıda bulunmuşlardır. "john the fisherman" şarkısına çekilen grubun ilk müzik videosunda les claypool'un çocukluk arkadaşı olan metallica gitaristi kirk hammet da oynamaktadır. gene aynı albümde yer alan "too many puppies" isimli şarkı grubun çok önemli şarkılarından biridir. verdiği mesaj bakımından tamamen bir anti-savaş şarkısıdır. "spegetti western", ise progresif tarafı yoğun bir şarkı olmakla birlikte, çok özgün davul partisyonları nedeniyle daha çok uzun zaman dünyanın dört bir tarafındaki davulcular tarafından adeta kutsal kabul edilen bir şarkı olmuştur. "frizzle fry" albümünde "frizzle fry", "mr. knowitall", "pudding time", "harold of the rocks" ve "the toys go winding down" gibi gene çok hatırda kalacak şarkılar vardır. albümün her şarkısı primus'ın halan en önemli şarkılarından bir kısmı olarak kabul edilmekte ve grubun genel soundunu yansıtması bakımından adeta bir ballad özelliği taşımaktadır.

grup, çok zaman geçmeden 1991 yılında gene çok önemli bir başarıya imza attıkları "sailing the seas of cheese" albümünü piyasaya çıkartmışlardır. bu arada grubun kendi plak şirketi olan prawn song records, grubun yakaladğı önemli ticari başarıdan dolayı %50 hissesini ahmet ertegün'ün sahibi olduğu, dünyanın en önemli plak şirketlerinden biri olarak kabul edilen atlantic records tarafından alınmıştır. bu albümlerinde grup, pek çok müzik otoritesi tarafından dünyanın en iyi bas şarkısı olarak kabul edilen "tommy the cat" isimli şarkıları yayınlamıştır. bu albümde grubun solisti les claypool'a vokallerde dünyaca ünlü müzisyen tom waits de eşlik etmektedir. gene aynı tarihlerde çıkan tom waits'in albümünde de bir şarkıda les claypool, bas çalıp vokal yapmaktadır. "sailing the seas of cheese" albümünde gene grubun külliyatında önemli bir yer teşkil eden "jerry was a race car driver" isimli şarkısı, çok geniş kitlelere ulaşmış, 90'ların neo-hippie gençliğinin adeta marşı haline gelmiştir. bunu hemen fark eden mtv, primus ile daha uzun seneler sürecek olan bir ortaklığa imza atmış ve grubun 1999 çıkışlı "lacquerhead" isimli şarkısının klibi dışında grubun tüm müzik kliplerini yayınlamıştır. grup gene aynı bu dönemlerde "dennis miller show"da sahne olarak daha uzun süre televizyonda canlı performanslar sergileyeceği uzun maratona başlamıştır. gene aynı albümde yer alan, "here come the bastards", those damned blue" ve "american life"
isimli şarkılar grubun halen önemli şarkılarından olarak kabul edilir. albüm, yakaladığı ticari başarıdan dolayı 1993 yılında "gold award" almış; 2001 yılında ise bu en yüksek derece olan "platinum award"a yükseltilmiştir. grup albüm çıktıktan ve büyük bir ticari başarı yakaladıktan sonra rush, u2, anthrax ve public enemy ile birlikte turneye çıkmıştır.

primus 1993 senesinde çıkaracağı "pork soda" albümünden önce 1992 yılında tamamen 5 cover şarkıdan oluşan "miscellaneous debris" e. p'sini çıkarmıştır. e. p albümde yer alan aslen bir xtc şarkısı olan "making plans for nigel", billboard'un "modern rock tracks chart"ında 30. sıraya kadar yükselmiştir.

1993 senesinde müzik marketlerde yerini alan "pork soda" albümü daha da önemli bir başarıya imza atmıştır. albüm, billboard top 10'da 7. sıraya ulaşmıştır. bu grubun o tarihe kadar ulaştığı en büyük başarıdır. "my name is mud" ve "dmv" albümde ön planda olan şarkılardır. "mr. krinkle" isimli şarkının gene mtv'de yayınlanan klibinde les claypool'un ikiz kız kardeşi ve karısı da arka planda yer almaktadır. albümdeki "welcome to this word" isimli şarkı ise "south park" çizgi dizisinin bir bölümünde kullanılmıştır. albüm 1993'te "gold award", 1997'de ise "platinum award"a layık görülmüştür. grubun frontmani les claypool, gene aynı dönemde "guitar world magazine" dergisinin kapağını süslemiştir ve bir röportaj vermiştir.

grup, 1993 senesinde alternatif rock grupları için önemli bir etkinlik olan lollapalooza'da headliner olarak 10.000'lerce seyircinin önünde performans sergilemiştir. 1994 senesinde ise tüm müzik grupları için ayrı bir öneme sahip, müzik mabedi olan woodstock festivalinde sahne almış ve daha çok uzun süre konuşulacak olan destansı sahne performansı ile festivalin flaş katılımcısı olmuştur. gruba "harold of the rocks" isimli şarkıda gitarda larry lalonde yerine alice in chains grubunun gitaristi jerry cantrell eşlik etmiştir. grup, gene aynı konserde çaldığı kendine özgün "master of puppets" coverı ile herkesi kendine kayran bırakmıştır.

1994 senesinde les claypool, primus'ın orijinal gitaristi todd huth ve orijinal davulcusu jane lane ile birlikte çok önceden yapmış oldukları ortak bestelerini "sausage" adı altında, "riddles are abound tonight" isimli albümle dinleyici ile buluşturmuşlardır.

1995'te les claypool, larry lalonde ve tim alexander'dan oluşan primus, "tales from the punchbowl" isimli 4. stüdyo albümlerini çıkarmışlardır. albümde yer alan "wynona's big brown beaver" isimli şarkı grubun en önemli şarkılarından biri olarak kabul edilir zira primus, bu şarkı ise müzik dünyasının en önemli ödülleri olarak kabul edilen grammy ödülleri'ne aday olmuşlardır. bu, grubun başarısının zirve yaptığı nokta olarak kabul edebilir. "wynona's big brown beaver"a çekilen klip, diğer primus klipleri çok orijinal ve çok kareografiktir. grup elemanları, şarkıyı david letterman show'da penguen kostümleri giyerek çalmışlardır. "mrs. blaileen" isimli şarkılarını ise "conan o'brien show"da çalmışlardır. "southbound pachyderm" isimli şarkı da önemlidir, animasyon olan klibi de uzunca bir süre mtv'de yayınlanma imkânı bulmuştur.

grubun başarısının adeta zirve yaptığı bu dönemde grubun "herb" lakaplı davulcusu tim alexander gruptan ayrılarak (daha sonra a perfect circle'da yer alacaktır) yerini ilerleyen zamanda guns'n'roses'ta çalma imkânı bulacak olan çılgın davulcu brian "brain" mantia'ya bırakmıştır.

1996 senesinde boş durmayan les claypool, "les claypool and the holy mackerel" adıyla ilk yarı-solo albümünü çıkarmıştır. davulda primus'ın da davullarını devralan brian mantia bulunmaktadır. bu albümde yer alan highball with the devil" isimli şarkı önemlidir.

1997 senesinde grup yayın hayatına yeni başlamış olan, ancak daha sonra inanılmaz bir başarı yakalayarak gelmiş geçmiş en iyi 100 çizgi dizi arasından 3. olarak seçilecek "south park" çizgi dizisinin soundtheme'ini bestelemiştir. les claypool, cartman-kyle-stan ve kenny ile birlikte şarkıyı söylemektedir.

gene 1997 senesinde metallica'nın en iyi albümü olarak kabul edilen "the black album"e gönderme yaparak "the brown album"ünü çıkartan primus, bu albümde yer alan "shake hands with beef" ve "over the falls" isimli şarkılarıyla radyo ve televizyon show programlarında kendine gene yer edinebilmiştir. sound olarak diğer albümlerine oranla biraz daha klasik tınılar barındıran, retro/vintage olarak adlandırabileceğimiz kendine özgü bir havaya sahip olan bu albüm primus albümleri arasında önemli bir yere sahiptir. grup, "sno-core" isimli turneye blink 182 ile birlikte headliner olarak katılmıştır ancak turne esnasında snowboard yaparken bacağını kıran les claypool'dan dolayı grup, turnenin sonunu getirememiştir.

primus, 1998 yılına gelindiğinde 1992 çıkışlı "debris" e. psi gibi cover şarkılardan oluşan "rhinoplasty" albümünü çıkarmıştır. xtc, the police, stanley clarke, peter gabriel coverlarının yanı sıra metallica'nın "the thing that should not be" isimli şarkısını coverlayan primus, bu albümde 2 şarkısının live versiyonlarını ve "too many puppies" isimi kült şarkısının değişik bir versiyonunu dinleyicilerin beğenisine sunmuştur.

1999'da buckethead, tom morello (ratm, audioslave), fred durst (limp bizkit), james hetfield (metallica), tom waits ve jim martin (faith no more) gibi önemli isimlerin katkılarıyla "the antipop" albümünü çıkartan primus, albümde yer alan "lacquerhead" isimli aslen uyuşturucu karşıtı bir söylemde olan olan şarkısının video klibinin mtv tarafından uyuşturucuya özendirici bulunduğu bahanesiyle yayından kaldırılmasıyla adeta şok yaşamış ancak 1999 ozzfest'de yer alıp gene akıllarda kalıcı bir performans sergileyerek bunu unutmuştur. "the antipop" albümü, genel soundu bakımından grubun en dinlenilebilir albümü olmasının yanı sıra grubun kendi kişiliğini en az yansıtan albüm olması nedeniyle önemlidir. grup, gene bazı tv programlarında yer alarak "greet the sacred cow" ve "antipop" isimli şarkılarını seslendirmiştir.

grup, 2000'de yayınlanan "nativity in black ii: a tribute to black sabbath" isimli black sabbath tribute albümünde "nativity in black" isimli efsane black sabbath şarkısıını vokallerde ozzy osbourne eşliğinde coverlamıştır. metallica,pantera,slayer,megadeth gibi önemli grupların da black sabbath yorumlarını bulunduran albümde en öne çıkan şarkı "primus featuring ozzy osbourne - n.i.b" olmuştur. şarkı "billboard modern rock tracks" aylarca 2. sırada kendine yer bulmuştur. ozzy osbourne'nun 2005'te yayınlanan "prince of darkness box set"inde de yer almıştır. gene aynı dönemde south park'ın müzik albümünde "mephisto&kevin" isimli şarkıda chef ile düet yapan primus, tom waits'in "bıg in japan" isimli şarkısında da usta müzisyene eşlik etmiştir. 2001 senesinde girerken grup, les claypool'un diğer projesi "oysterhead" ve solo projesi "les claypool & the frog brigade" nedeniyle faaliyetlerine ara vermiştir.

2003 senesinde davulda tim alexander'ın dönüşü ile gene müziğe geri dönen primus, 5 yeni şarkıdan oluşan e. p'leri "animals should not try to act like people" dvd'si ile geri dönüş yapmıştır.

primus, ilk albümü dışında tüm albümlerini les claypool'un home stüdyosu olan "rancho relaxo"da kaydetmiş; les claypool'un babasından borç alarak kurduğu "prawn song records" müzik şirketinin etiketiyle de yayınlamıştır.
 
"balık tutmaktan sonra sevdiğim 2. şey müzik yapmaktır. " les claypool

kadro 
 les claypool – vokal, bas gitar, kontrbas, whamola, bassjo, perküsyon  (1984-2001, 2003-...)
 larry lalonde – gitar, banjo, gerivokal (1989–2001, 2003-...)
 jay lane – drums (1988–1989, 2010-...)

eski üyeler 
 tim alexander – davul (1989–1996, 2003-2010)
 bryan mantia – davul (1996–2000)
 todd huth – gitar (1984–1989)
 tim wright (curveball) – davul (1986 – 1988)
 robbie bean – davul (?? – 1986)

diskografi 
 2017 - the desaturating seven
 2014 - primus & the chocolate factory with the fungi ensemble
 2010 - june 2010 rehearsal (daha önceden kaydedilmiş 4 primus şarkısının davulda jayski ile yeniden yorumlanmış hali)
 2006 - they can't all be zingers (best of)
 2004 - animals should not try to act like people (5 yeni şarkıdan oluşan e. p)
 1999 - antipop
 1998 - rhinoplasty
 1997 - the brown album
 1996 - miscellaneous debris
 1995 - tales from the punchbowl
 1993 - back in the madhouse (live)
 1993 - pork soda
 1991 - sailing the seas of cheese
 1990 - master of puppies (live)
 1990 - frizzle fry
 1989 - suck on this (live)

les claypool'un diğer projeleri 
 les claypool
 les claypool's frog brigade
 oysterhead
 sausage
 colonel claypool's bucket of bernie brains
 les claypool and the holy mackerel
 grubun web sayfası 

amerikalı müzik grupları
amerikalı alternatif metal grupları
funk metal grupları
funk rock grupları