2008

2008 (mmviii) salı günü başlayan yıl. 21. yüzyılın ve 3. milenyumun 8. yılı.

2008; uluslararası dil yılı, uluslararası dünya yılı, uluslararası sanitasyon yılı ve uluslararası patates yılı ilan edilmiştir.

olaylar

ocak 
 1 ocak - malta ve kıbrıs cumhuriyeti euro'ya geçti.
11 ocak kde adlı masaüstü ortamının 4. ana sürümü olan kde software compilation 4 (kde 4) piyasa sürüldü.
14 ocak - i̇nsansız messenger uzay aracı, 19.04:39 utc'de, merkür'ün ilk geçişi sırasında en yakın yaklaşma noktasındaydı.
20 ocak-10 şubat - 2008 afrika uluslar kupası gana'da başladı.
21 ocak - dünyanın dört bir yanındaki borsalar, 2007 yüksek faizli mortgage krizinin tetiklediği abd'deki büyük durgunluğa dair artan korkuların ortasında düşüş yaşadı.
24 ocak
kongo demokratik cumhuriyeti goma'da bir barış anlaşması imzalandı ve kivu ihtilafı sona erdi.
irak parlamentosu yeni bayrağı ve armayı tasarladı. baas partisi zamanında eklenen üç yıldız bayraktan çıkarıldı.

şubat 
 4 şubat - i̇ran ilk uzay merkezini açtı ve uzaya bir roket fırlattı.
 17 şubat - kosova bağımsızlık bildirgesi: kosova, uluslararası toplumdan karışık bir yanıt alarak sırbistan'dan bağımsızlığını resmen ilan etti.

mart 
 mart-nisan - 2007-2008 dünya gıda krizi: yükselen yiyecek ve akaryakıt fiyatları üçüncü dünya ülkelerinde isyan ve kargaşayı tetikledi.
 2 mart - venezuela ve ekvador, ekvador topraklarındaki farc gerillalarına karşı kolombiya'nın üst düzey komutanı raúl reyes'in öldürüldüğü baskının ardından kolombiya sınırına asker gönderdi.
 9 mart - uluslararası uzay i̇stasyonu için bir kargo uzay aracı olan ilk avrupa uzay ajansı otomatik transfer aracı, fransız guyanası'ndaki guyana uzay merkezi'nden fırlatıldı.
 19 mart - grb 080319b adlı bir gama ışını patlamasının enerji salınımı, evren'deki en parlak olaydı.
 24 mart - bhutan, ülkeyi mutlak bir monarşiden çok partili bir demokrasiye değiştiren yeni bir anayasa'nın kabul edilmesinin ardından ilk genel seçimlerini gerçekleştirdi.
 25 mart - afrika birliği ve komorlar güçleri, isyancıların kontrolündeki anjouan adasını işgal ederek adayı komorların kontrolüne geri verdi.

nisan 
 22 nisan - londra'daki moorfields göz hastanesi'ndeki cerrahlar, biyonik gözleri 2 kör hastaya implante ederek ilk başarılı ameliyatları gerçekleştirdi.

mayıs 
 2 mayıs - şili'deki chaitén yanardağı 1640'tan beri ilk kez yeni bir patlama aşamasına geldi.
 3 mayıs - nargis kasırgası myanmar'dan geçerek 138.000'den fazla insanın ölmesine neden oldu.
 12 mayıs - 2008 siçuan depremi: moment magnitüd ölçeği göre 7,9 büyüklüğünde bir deprem çin'in siçuan kentini vurdu. tahmini 87.000 kişiyi öldü.
 20-24 mayıs - 2008 eurovision şarkı yarışması, sırbistan'ın başkenti belgrad'da gerçekleşti. yarışmayı rus yarışmacı dima bilan "believe" şarkısıyla kazandı.
 23 mayıs
 güney amerika'daki eyaletler arasında hükûmetler arası bir örgüt olan güney amerika uluslar birliği kuruldu.
 uluslararası adalet divanı, middle rocks'ı malezya'ya ve pedra branca'yı singapur'a vererek, iki ülke arasındaki 29 yıllık toprak anlaşmazlığını sona erdirdi.
 25 mayıs - nasa'nın insansız phoenix uzay aracı, mars'ın kuzey kutup bölgesine inen ilk araç oldu.
 28 mayıs - nepal yasama meclisi parlamentosu ezici bir çoğunlukla ülkenin 240 yıllık monarşisinin kaldırılması ve ülkenin cumhuriyete dönüştürmesi lehine oy kullandı.
 30 mayıs - misket bombaları konvansiyonu dublin'de kabul edildi.

haziran 

 7-29 haziran - avusturya ve i̇sviçre birlikte ev sahipliği yaptığı 2008 avrupa futbol şampiyonasını i̇spanya kazandı.
 11 haziran
 fermi gama işını uzay teleskobu fırlatıldı.
 kanada başbakanı stephen harper, kanada hükûmeti adına, kanada yerli yatılı okulları sistemi için ülkenin kanada kızılderilileri resmi olarak özür diledi.
 14 haziran - expo 2008, i̇spanya'nın zaragoza kentinde 14 eylül'e kadar sürecek, "su ve sürdürülebilir kalkınma" temasıyla açıldı.

temmuz 
 2 temmuz - íngrid betancourt ve diğer 14 rehine, kolombiyalı güvenlik güçleri tarafından kolombiya devrimci silahlı güçleri isyancılarından kurtarıldı.
7-13 temmuz - 2008 viva dünya kupası laponya'da başladı.
 11 temmuz - güney kore, bu günün sabahında 53 yaşındaki güney koreli bir turistin kuzey koreli bir nöbetçi tarafından vurularak öldürülmesinin ardından kuzey kore'nin kumgang dağı'na yapılan tüm gezilerini askıya aldı.
 21 temmuz - sırp cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı olan radovan karadžić, 12 yıllık bir aramanın ardından sırbistan'ın başkenti belgrad'da savaş suçları iddiasıyla tutuklandı.

ağustos 

 1 ağustos - uluslararası keşif gezilerinden 11 dağcı, k2 dağcılık tarihinin en kötü tek kazasında, dünya'nın ikinci en yüksek dağı olan k2'de öldüler.
 6 ağustos - moritanya devlet başkanı sidi ould cheikh abdallahi, askeri darbeyle görevinden alındı.
 7 ağustos - 2008 güney osetya savaşı: gürcistan ayrılıkçı güney osetya eyaletini işgal etti.
 20 ağustos - spanair'ın 5022 sefer sayılı uçuşu sırasında uçak madrid barajas uluslararası havalimanı'nda düştü ve uçaktaki 154 kişi öldü.
 8-22 ağustos - 2008 yaz olimpiyatları çin'in başkenti pekin'de düzenlendi.

eylül 

 5 eylül - quentin bryce, avustralya'nın ilk kadın genel valisi oldu.
 10 eylül - proton ışını, cenevre yakınlarındaki cern'de, fransa-i̇sviçre sınırı altında bulunan, dünyanın en büyük ve en yüksek enerjili parçacık hızlandırıcısı olan büyük hadron çarpıştırıcısı'nda ilk kez dolaştırıldı.
 13 eylül - ike kasırgası galveston, teksas'da karaya çıktı.
15 eylül - ünlü amerikan yatırım bankası lehman brothers iflasını açıkladı.
 20 eylül - bir bomba döşenmiş kamyonun patlaması pakistan'ın başkenti i̇slamabad'daki marriott oteli'ni yok etti, en az 54 kişi öldü ve 266 kişi yaralandı.
 28 eylül - spacex falcon 1, yörüngeye başarıyla geçen dünyanın ilk özel olarak geliştirilmiş uzay fırlatma aracı oldu.
 29 eylül - lehman brothers ve washington mutual'ın iflaslarının ardından dow jones borsası endüstri endeksi 777,68 puan düşerek tarihindeki en büyük tek günlük puan kaybını yaşadı.

ekim 

 3 ekim - 2008-2012 küresel ekonomik kriz: abd başkanı george w. bush, gözden geçirilmiş acil durum ekonomik i̇stikrar yasasını imzalayarak sorunlu banka varlıklarını satın almak için 700 milyar dolarlık bir hazine fonu yarattı.
 7 ekim - müzik akış hizmeti olan spotify, i̇sveç'te piyasaya sürüldü.
 21 ekim - büyük hadron çarpıştırıcısı (lhc) resmen cenevre'de açıldı.
 22 ekim - hindistan uzay araştırma organizasyonu, chandrayaan-1 uzay aracını bir ay keşif görevi için başarıyla fırlattı.
28 ekim - electronic arts, command & conquer: red alert 3'ü piyasaya sürdü.

kasım 
 1 kasım - satoshi nakamoto "bitcoin: a peer-to-peer elektronik nakit sistemi"ni yayınladı.
 4 kasım - 2008 amerika birleşik devletleri başkanlık seçimleri: demokrat senatör barack obama, amerika birleşik devletleri'nin 44. başkanı seçildi. şimdiye kadarki ilk afroamerikalı başkan oldu.
 19 kasım - i̇spanya'da yaşayan claudia castillo, doku mühendisliği yapılmış bir organ kullanılarak başarılı bir trakea nakli gerçekleştirilen ilk kişi oldu.
 26-29 kasım - 2008 mumbai saldırıları: leşker-i tayyibe üyeleri mumbai genelinde dört gün boyunca koordineli bombalı ve ateş açmalı saldırıları düzenledi. saldırılarda toplam 164 kişi öldü.

aralık 

 5 aralık - 1991'de bulunan insan kalıntılarının, dna analizi kullanılarak rus çarı ii. nikolay'a ait olduğu belirlendi.
 10 aralık - i̇ngiliz kraliyetine bağlı bir ülke olan sark'ın manş adaları, yeni bir anayasal düzenleme çerçevesinde ilk tam demokratik seçimlerini gerçekleştirdi ve feodalizmi ortadan kaldıran son avrupa bölgesi oldu.
 18 aralık - ruanda uluslararası ceza mahkemesi théoneste bagosora ve diğer iki kıdemli ruanda subayını soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından suçlu buldu ve ruanda soykırımındaki rolleri nedeniyle ömür boyu hapse mahkum etti.
 23 aralık - gine'de meydana gelen askeri darbe sonucunda uzun süredir devlet başkanı olan lansana conté'nin ölümünden kısa bir süre sonra gine hükûmetini görevden alındı.
 27 aralık - gazze savaşı: i̇srail, hamas tarafından i̇srail topraklarına atılan roketlere ve bölgeye kaçak silah sokulması nedeniyle gazze şeridi'ni işgal etti.
 31 aralık - yılın sonuna fazladan bir artık saniye (23.59.60) eklendi. bu en son 2005 yılında gerçekleşti.

doğumlar 

 26 ocak - paul (ahtapot) (ö. 2010)
 7 temmuz - sky brown, britanyalı-japon kaykaycı
 15 temmuz - iain armitage, amerikalı oyuncu

ölümler

ocak 

 7 ocak - philip agee, amerikalı casus ve yazar (d. 1935)
 10 ocak - maila nurmi, fin-amerikalı oyuncu ve televizyon kişisi (d. 1922)
 11 ocak - edmund hillary, yeni zelanda dağcı, kaşif ve hayırsever (d. 1919)
 15 ocak - brad renfro, amerikalı oyuncu (d. 1982)
 16 ocak - nikola kljusev, 1. makedonya başbakanı (d. 1927)
 17 ocak - bobby fischer, amerikan satranç büyük ustası ve eski dünya satranç şampiyonu (d. 1943)
 18 ocak - lois nettleton, amerikalı oyuncu (d. 1927)
 19 ocak - suzanne pleshette, amerikalı oyuncu (d. 1937)
 21 ocak - marie smith jones, kızılderili konuşmacı (d. 1918)
 22 ocak - heath ledger, avustralyalı oyuncu (d. 1979)
 26 ocak - george habash, filistinli politikacı (d. 1926)
 27 ocak
 gordon d. hinckley, amerikan mormon lideri (d. 1910)
 suharto, 1. endonezya devlet başkanı (d. 1921)

şubat 

 2 şubat - joshua lederberg, amerikalı nobel ödüllü moleküler biyolog (d. 1925)
 5 şubat - maharishi mahesh yogi, hindistanlı ruhani lider (d. 1918)
 10 şubat - roy scheider, amerikalı oyuncu (d. 1932)
 12 şubat - badri patarkatsishvili, gürcü iş insanı ve politikacı (d. 1955)
 18 şubat - alain robbe-grillet, fransız yazar ve yönetmen (d. 1922)
 25 şubat - static major, amerikalı müzisyen (d. 1974)
 27 şubat - ivan rebroff, alman şarkıcı (d. 1931)

mart 

 1 mart - raúl reyes, terörist lider, (d. 1948)
2 mart - jeff healey, kanadalı müzisyen (d. 1966)
 3 mart - giuseppe di stefano, i̇talyan operatik tenor (d. 1921)
 18 mart - anthony minghella, i̇ngiliz film yönetmeni ve senarist (d. 1954)
 19 mart
 arthur c. clarke, i̇ngiliz yazar, mucit ve fütürist (d. 1917)
 hugo claus, flaman yazar, ressam ve film yönetmeni (d. 1929)
 paul scofield, i̇ngiliz oyuncu (d. 1922)
 24 mart
 neil aspinall, i̇ngiliz plak yapımcısı ve iş yöneticisi (d. 1942)
 richard widmark, amerikalı oyuncu (d. 1914)
 26 mart - manuel marulanda, kolombiyalı gerilla (d. 1930)
30 mart - dith pran, kamboçyalı gazeteci (d. 1942)
 31 mart - jules dassin, amerikalı yönetmen (d. 1911)

nisan 

 3 nisan - hrvoje ćustić, hırvatistanlı futbolcu (d. 1983)
 5 nisan - charlton heston, amerikalı oyuncu (d. 1923)
 8 nisan - stanley kamel, amerikalı oyuncu (d. 1943)
 12 nisan - patrick hillery, 6. i̇rlanda devlet başkanı (d. 1923)
 13 nisan - john archibald wheeler, amerikalı teorik fizikçi (d. 1911)
 16 nisan - edward norton lorenz, amerikalı matematikçi ve meteorolog (d. 1917)
 29 nisan - albert hofmann, i̇sviçreli kimyager ve yazar (d. 1906)

mayıs 

 3 mayıs - leopoldo calvo-sotelo, i̇spanya başbakanı (d. 1926)
 8 mayıs - françois sterchele, belçikalı futbolcu (d. 1982)
 10 mayıs - leyla gencer, türk soprano (d. 1928)
 12 mayıs
 robert rauschenberg, amerikalı pop sanatçısı (d. 1925)
 irena sendler, polonyalı yardımsever (d. 1910)
 15 mayıs - willis lamb, amerikalı nobel ödüllü fizikçi (d. 1913)
 26 mayıs - sydney pollack, amerikalı oyuncu ve yapımcı (d. 1934)
 29 mayıs - harvey korman, amerikalı oyuncu ve komedyen (d. 1927)

haziran 
 1 haziran - yves saint laurent, fransız modacı (d. 1936)
 4 haziran - agata mróz-olszewska, polonyalı voleybol oyuncusu (d. 1982)
 7 haziran - dino risi, i̇talyan yönetmen (d. 1916)
 8 haziran - šaban bajramović, sırbistanlı müzisyen (d. 1936)
 10 haziran - cengiz aytmatov, kırgız yazar (d. 1928)
11 haziran - vo van kiet, vietnamlı politikacı (d. 1922)
 15 haziran - stan winston, amerikalı özel efekt ve makyaj sanatçısı (d. 1946)
 17 haziran - cyd charisse, amerikalı oyuncu ve dansçı (d. 1922)
 22 haziran - george carlin, amerikalı yazar, oyuncu ve komedyen (d. 1937)
 23 haziran - arthur chung, 1. guyana devlet başkanı (d. 1918)
 24 haziran - leonid hurwicz, amerikalı nobel ödüllü ekonomist ve matematikçi (d. 1917)
 28 haziran - ruslana korshunova, kazakistanlı model (d. 1987)
 29 haziran - don s. davis, amerikalı oyuncu (d. 1942)

temmuz 

 5 temmuz - rené harris, nauru devlet başkanı (d. 1947)
13 temmuz - bronislaw geremek, polonyalı tarihçi (d. 1932)
 20 temmuz - dinko šakić, hırvatistanlı toplama kampı komutanı (d. 1921)
 22 temmuz - estelle getty, amerikalı oyuncu (d. 1923)
 25 temmuz - randy pausch, amerikalı yazar ve bilgisayar bilimcisi (d. 1960)
 27 temmuz - youssef chahine, mısırlı yönetmen (d. 1926)
 28 temmuz - suzan tamim, lübnanlı şarkıcı, oyuncu ve cinayet kurbanı (d. 1977)

ağustos 

 3 ağustos - aleksandr soljenitsin, rus nobel ödüllü yazar (d. 1918)
 9 ağustos
 mahmud derviş, filistinli şair (d. 1941)
 bernie mac, amerikalı oyuncu ve komedyen (d. 1957)
 10 ağustos - isaac hayes, amerikalı şarkıcı ve oyuncu (d. 1942)
 11 ağustos - fred sinowatz, avusturyalı politikacı (d. 1929)
 16 ağustos
 ronnie drew, i̇rlandalı şarkıcı (d. 1934)
 masanobu fukuoka, japon mikrobiyolog (d. 1913)
 19 ağustos - levy mwanawasa, 3. zambiya devlet başkanı (d. 1948)
20 ağustos - hua guofeng, çinli siyasetçi (d. 1921)
 23 ağustos - thomas huckle weller, amerikalı nobel ödüllü virolog (d. 1915)

eylül 
 1 eylül - don lafontaine, amerikalı ses oyuncusu (d. 1940)
 9 eylül - warith deen muhammed, amerikalı müslüman lider, ilahiyatçı, filozof ve dirilişçi (d. 1933)
 12 eylül - david foster wallace, amerikalı yazar (d. 1962)
 26 eylül - paul newman, amerikalı aktör, film yönetmeni, girişimci ve hayırsever (d. 1925)

ekim 

 1 ekim - boris efimov, rus siyasi karikatürist (d. 1900)
 6 ekim - paavo haavikko, finlandiyalı şair (d. 1931)
 8 ekim - george emil palade, romanyalı nobel ödüllü hücre biyoloğu (d. 1912)
 11 ekim - jörg haider, avusturyalı politikacı (d. 1950)
 13 ekim - guillaume depardieu, fransız oyuncu (d. 1971)
 15 ekim - edie adams, amerikal oyuncu, şarkıcı ve iş insanı (d. 1927)
 25 ekim - muslim magomayev, azerbaycanlı besteci (d. 1942)

kasım 

 1 kasım
 jacques piccard, i̇sviçreli kaşif ve mühendis (d. 1922)
 yma sumac, perulu soprano (d. 1923)
 2 kasım - madelyn dunham, barack obama'nın annesi (d. 1922)
4 kasım - michael crichton, amerikalı yazar ve yapımcı (d. 1942)
 8 kasım - mieczysław rakowski, polonyalı politikacı, tarihçi ve gazeteci (d. 1926)
 9 kasım - miriam makeba, güney afrikalı şarkıcı ve sivil haklar aktivisti (d. 1932)
 12 kasım - mitch mitchell, i̇ngiliz davulcu (d. 1946)
 29 kasım - jørn utzon, danimarkalı mimar (d. 1918)

aralık 

 5 aralık
 ii. aleksi, rus ortodoks kilisesi patriği (d. 1928)
 nina foch, hollanda doğumlu amerikalı oyuncu (d. 1924)
 beverly garland, amerikalı oyuncu (d. 1926)
 9 aralık
 yuri glazkov, rus kozmonot (d. 1939)
 dražan jerković, hırvatistanlı futbolcu ve teknik direktör (d. 1936)
 11 aralık
 daniel carleton gajdusek, amerikalı nobel ödüllü fizikçi (d. 1923)
 bettie page, amerikan model (d. 1923)
 12 aralık
 van johnson, amerikalı oyuncu (d. 1916)
 tassos papadopoulos, 5. kıbrıs devlet başkanı (d. 1934)
 18 aralık - majel barrett, amerikalı oyuncu (d. 1932)
 22 aralık - lansana conté, 2. gine devlet başkanı (d. 1934)
 24 aralık
 samuel p. huntington, amerikalı siyaset bilimci (d. 1927)
 harold pinter, i̇ngiliz oyun yazarı, senarist, yönetmen ve oyuncu (d. 1930)
 25 aralık - eartha kitt, amerikalı şarkıcı, oyuncu, aktivist ve yazar (d. 1927)

nobel ödülleri 

 kimya - martin chalfie, osamu shimomura ve roger tsien
 ekonomi - paul krugman
 edebiyat - jean-marie gustave le clézio
 barış - martti ahtisaari
 fizik - makoto kobayashi, toshihide maskawa ve yoichiro nambu
 fizyoloji veya tıp - françoise barré-sinoussi, harald zur hausen ve luc montagnier

i̇ngilizce yeni kelimeler 
 bitcoin
 burner phone
 dumpster fire
 exome
 hate-watch
 mansplain
 photobomb

ayrıca bakınız 
 2008'de türkiye

kaynakça