mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Çitlembik

çitlembik (celtis), yaklaşık 60-70 tür barındıran, her yıl yaprak döken bir ağaç cinsidir. kuzey yarıkürenin ılıman iklime sahip bölgelerine yayılmış, güney avrupa, güney ve doğu asya, güney ve orta kuzey amerika, ve güney ve orta afrika'da bulunan bir bitkidir. genellikle orta büyüklükte ağaçlardır, boyları 10-25 metre uzunluğundadır, nadiren 40 metre uzunluğa ulaşabilirler.

eskiden ulmaceae familyası veya kendi familyası olan celtidaceae'ye yerleştirilse de, apg (angiosperm phylogeny group) tarafından yapılan genetik analizler sonucu cannabaceae familyasına yerleştirmenin en uygun olduğu ortaya çıkmış ve cins bu familyaya yerleştirilmiştir.

basit yaprakları yaklaşık 3–15 cm uzunluğunda, yumurta şeklinde, sivri uçlu ve kenarları tırtıklıdır.

meyvesi sert çekirdekli-eriksi, 6–10 mm çapındadır ve birçok hayvan türü tarafından yenilebilir; kuru ama tatlı bir tada sahiptir.

bazı türleri süs ağacı olarak yetiştirilmekte ve susuzluğa karşı dayanıklılığı için tercih edilmektedir.

i̇stanbul'da bu ağaca "çitlenbik" denir. ancak, akdeniz ve ege bölgelerinde "çitlenbik" adı pistacia terebinthus için kullanılır. çukurova'da bu ağaca "dardağan" adı verilir. hekimhan, malatya ve sivas dolaylarında bu ağaca "dağın" adı verilmektedir.

eskiden çocuklar bu meyvenin çekirdeklerini "dağın atacağı" isimli dolmakalem kalınlığında 30 cm uzunluğunda bir borucuk ile hedeflere atarlardı.

türler 
 celtis aurantiaca
 adi çitlembik (celtis australis) türkiye.
 celtis biondii
 bunge çitlembiği (celtis bungeana) 
 kafkas çitlembiği (celtis caucasica) türkiye.
 celtis cerasifera
 celtis chekiangensis
 celtis choseniana 
 dikenli çitlembik (celtis ehrenbergiana)
 parlak yapraklı çitlembik (celtis glabrata) türkiye.
 celtis gomphophylla 
 celtis iguanaea 
 afrika çitlembiği (celtis integrifolia) 
 kore çitlembiği (celtis koraiensis) 
 japon çitlembiği (celtis jessoensis) 
 hubei çitlembiği (celtis labilis) 
 şeker çitlembiği (celtis laevigata) 
 celtis latifolia
 celtis lindheimeri
 batı çitlembiği (celtis occidentalis) 
 celtis pallida
 celtis paniculata 
 celtis philippensis
 celtis reticulata 
 çin çitlembiği (celtis sinensis) 
 celtis tetrandra
 bodur çitlembik (celtis tenuifolia) 
 celtis timorensis
 doğu çitlembiği (celtis tournefortii) türkiye.
 celtis trinervia
 celtis vandervoetiana
 celtis yunnanensis

dış bağlantılar 

celtis
arjantin ağaçları
azerbaycan ağaçları
ermenistan ağaçları
Kazdağı göknarı

kazdağı göknarı (abies nordmanniana subsp. equi-trojani), çamgiller (pinaceae) familyasından türkiye'de yalnızca kazdağı'nda yetişen endemik bir göknar alt türü.

30 metreye kadar boylanabilir. tomurcukları bol reçinelidir. yan sürgünlerin uçlarındaki tomurcukların sayısı 5-7 arasıdır. kozalaklar tepenin en üst ucunda bir yıl önceki sürgünler üzerinde oluşurlar. sürgün üzerinde dik dururlar ve 15–20 cm boylanabilirler. silindir şeklinde olan kozalakların dış pulları, iç puldan daha uzun ve uçları geriye doğru kıvrıktır. yaşlı ağaçlarda ise kabuk kalın ve çatlaklıdır.

i̇ğne yaprakları uzun sürgünler üzerinde tek tek ışığa yönelik olarak tarak biçiminde dizilmişlerdir. i̇ğne yapraklar sürgün ucuna doğru daralırlar. işık yapraklarının uçları sivri diğerleri ise küt veya kertiklidir. yapraklar yassı ve iki yüzlüdür. yaprağın üst yüzü hafif olukludur, alt yüzünde ise iki tane belirgini gümüşi renkte beyaz stoma bandı bulunur. i̇ğne yapraklar sürgünler üzerinde uzun süre, 7-10 yıl kalır. düştüğü veya koparıldığında, sürgün üzerinde yuvarlak, iç içe iki daire halinde çukurca bir iz bırakır. 
kazdağı köknarının gövde kabuğu açık gri renkli, ince ve düzgündür.

genç yaşlardan itibaren kazık kök yaparlar. toprak ve rutubet istekleri fazladır. işık istekleri azdır, gölgeye dayanıklıdır. hızlı büyür.

endemik bir türdür. türkiye'de kazdağlarında bulunur.

dış bağlantılar 

kazdağı
türkiye'deki endemik bitkiler

türkiye'de doğal olarak yetişen iğne yapraklılar
Uludağ göknarı

uludağ göknarı (abies nordmanniana subsp. bornmulleriana), çamgiller (pinaceae) familyasından 30-40 metre boylanabilen, bir göknar alt türü. yöresel olarak küner, verdinar (bolu), iledenaz (kastamonu) gibi isimlerle de bilinir. doğal yayılım aralığı sadece anadolu'da bulunan endemik bir alttürdür. bolu sülüklügöl tabiat parkı ankara çamkoru tabiat parkında bulunur.

morfolojik özellikleri 

piramidal gelişme gösterir, tepeden, tabana kadar çok sık dallıdır. gövde kabuğu gridir. alt dallar yanlara doğru yatay uzanır. yan sürgünlerin ucundaki tomurcuklar reçinelidir. i̇ğne yaprakları 2-3,5 cm boyunda, parlak koyu yeşil, uç kısımları hafif oyukludur. yaprakların alt yüzündeki iki adet belirgin, gümüşî renkli stoma bandı, aynı zamanda yapraklarının üst yüzeyinde de görülür.

ortalama 15–16 cm boyunda ve 5 cm çapında kırmızı-kahverengi kozalakları vardır. dallar üzerinde dik duran kozalakların dış pulları, iç pullarından daha uzundur ve bol reçinelidir. dış pullar sivri bir uçla sonuçlanır ve geriye doğru kıvrıktır.

ekolojik istekleri 
toprak ve rutubet istekleri fazladır, ışık istekleri azdır, gölgeye dayanıklıdır.

kaynakça 

abies
türkiye'deki odunsu taksonlar
türkiye'de doğal olarak yetişen iğne yapraklılar
Büyük kozalaklı ardıç

büyük kozalaklı ardıç (juniperus macrocarpa), servigiller (cupressaceae) familyasından çoğunlukla çalı, ender olarak da 5-6 metre boylarında, dalları yukarıya yönelik bir ardıç türü.

i̇ğne yapraklar sert değil, yumuşak ve elastikidir. sürgünler belirgin biçimde üç köşelidir. tüm doğal ardıç taksonları içinde tohumu ve kozalağı en büyük olanıdır.

bir akdeniz bitkisi olup, kozalak iri, 12–18 mm. çapında, mat, taze iken mavimsi üzeri dumanlı, olgunlaşınca kırmızı kahverengi ve siyahımsıdır.

i̇zmir ve aydın çevrelerinde doğal olarak bulunur.

juniperus
kıbrıs florası
türkiye'deki odunsu taksonlar
cupressaceae
Muz

muz (musa), güneydoğu asya'nın tropikal bölgelerinde doğal olarak yetişen bir ağaçsı bitkiye ve bu bitkinin yeşil kabuklu (bazı türlerinde kırmızı veya pembe kabuklu ) uzun meyvelerine denir. 

dünya üzerinde meyvesi belki de en fazla tüketilen bitkilerden biridir. muzun bu kadar aranmasının sebebi sadece kolay erişilebilen ve kolay tüketilebilen bir bitki olması değildir. bu tüketimin ardında muzun çok besleyici bir besin kaynağı olması, birçok vitamin, protein, mineral ve aminoasiti içeriyor olması yatmaktadır. batı avrupa ülkelerinde sadece tadı ve kokusu için aranan bir meyve konumunda ise de üçüncü dünya ülkelerinde çok önemli bir besin maddesidir. az gelişmiş ülkelerde çocuklar ihtiyaçları olan proteini muz yiyerek almaktadırlar. faydaları şunlardır: 
muz kemik gelişimini sağlar, sinir zafiyeti ve yorgunluğu giderir. 
böbrek ve mafsal iltihabında, bağırsak hastalıklarında faydalıdır. 
müzmin kabızlık çekenler fazla yememelidir. 
b1, b2, c, a ve e vitaminlerini içeren muz, potasyum, demir, kalsiyum, fosfor, sodyum ve iyot açısından da çok zengindir. 
muzun kalori düzeyi çok yüksek olmasına karşılık hiç kolesterol içermemektedir. 
kalp kaslarını geliştiren sodyum ve potasyum maddeleri içerir.

potasyum terleme sebebiyle kapasitesini yitirmeye başlayan kasları canlandırır ve daha kolay hareket etmelerini sağlar. b1 vitamini sayesinde sinir dokularının normal çalışmasına da etki eder. i̇çerdiği iyot sayesinde de tiroid bezinin dengeli çalışmasına yardım eder.

muz bitkisi en büyük çiçekli otsul bitkidir. bitkileri sıkça ağaçlarla karıştırılır ve 7.6 metreye kadar çıkabilirler. yaprakları sarmal bir biçimde yer alır ve 2.7 metre uzunluğa, 60 cm genişliğe kadar büyüyebilir.

etimoloji 
türkçede yer alan muz kelimesi kökensel olarak farsça mūz (موز) sözcüğüne dayanır ve kelime arapça aynı anlama gelen mawz sözcüğü ile eş kökenlidir. bu sözcük orta farsça aynı anlama gelen mōz veya mōc sözcüğünden alıntıdır. orta farsça sözcük sanskritçe aynı anlama gelen moça (मोच)  sözcüğünden alıntıdır.

diğer pek çok dilde kullanılan "banana" sözcüğünün kökeni ise batı afrika'da konuşulan bir nijer-kongo dili olan volofça kökenli "banaana" kelimesine dayanır.

farklı muz çeşitleri

üretimi 
fao verilerine göre dünya muz üretimi 2019 yılında bir önceki yıla göre %0,9 artarak 117 milyon tona yükselmiştir. dünya muz üretim alanları 5 milyon ha. civarında olup 2017’den itibaren artış eğilimindedir. dünya muz ihracatı 2019 yılında bir önceki yıla göre %2,3 artarak 22,9 milyon ton gerçekleşirken, muz ithalatı önceki yıllara göre %1,6 artarak 24,8 milyon tona yükselmiştir. dünyada en fazla muz üretim alanına sahip ülkeler başta hindistan olmak üzere brezilya, çin, ekvador, tanzanya ve ruanda’dır. dünya muz üretiminde ise yine hindistan 30 bin ton üretim ile ilk sırada yer alırken12 bin ton üretim ile çin ikinci sırada, 7 bin ton üretim ile endonezya üçüncü sırada yer almaktadır. brezilya ve ekvador ise dünya muz üretiminde ilk beşte yer alan diğer ülkelerdir.

ayrıca bakınız 

 türkiye'de muz üretimi

kaynakça 

tropikal meyveler
bitkisel lifler
Armut

armut, gülgiller (rosaceae) familyasının amygdaloideae alt familyasında sınıflanan pyrus cinsine ait ağaç nitelikli bitki türleriyle, bu türlerden bazılarının aynı adlı (pomaceous) yenilebilir meyvesidir.

armut dünya çapında üretilen ve tüketilen, ağaçta yetişen ve yaz sonundan ekim ayına kadar hasat edilen meyvedir.

bazı armut türleri, yenilebilir meyveleri ve meyve suları için değerlenirken, diğerleri ağaç olarak yetiştirilmektedir.

ağaç orta büyüklüktedir ve avrupa, kuzey afrika ve asya'nın kıyı ve hafif ılıman bölgelerine özgüdür. armut ağacı, yüksek kaliteli nefesli ahşap müzik aletlerinin ve mobilya üretiminde tercih edilen malzemelerdendir.

dünyada hem şekil hem de tat bakımından birbirinden farklı olan, bilinen yaklaşık 3000 çeşit armut yetiştirilir.

meyveler taze, konserve, meyve suyu veya kurutulmuş olarak tüketilir.

her iki yarı kürenin ılıman iklim kuşağı ülkelerinde yetiştirilen armut, dünyanın en önemli meyve ağaçlarından biridir. armut ağacı tepeye doğru genişleyen ve olgunlaştığında 13 metreye kadar ulaşan boyuyla elma ağacından daha uzun ve daha diktir.
 
armut, genellikle bir yaşındaki anaç armut fidanları aşılanarak ya da çelikleme yoluyla üretilir.
armut ağaçları oldukça uzun ömürlüdür (50-75 yıl) ve iyi bakılıp budanmazsa boyları iyice uzar. dikildikten 4-7 yıl sonra meyve vermeye başlayan bir armut ağacı 8-10 yaşlarındayken 25–50 kg meyve verebilir.

türler 
batı avrupa, kuzey afrika ve tüm asya'da doğal olarak yetişen armutun dünyada yaklaşık 72 türü vardır:

dünya üretimi

fotoğraflar

dış bağlantılar

kaynakça
Sikke (anlam ayrımı)

tarihî madenî para ya da madeni paralara vurulan damga 
 sikke, hayvanları bağlamak için yere çakılan demir veya ağaç kazık. tırmanma sporunda kaya çatlaklarına halat tutturmak için kullanılan çelikten çivisi, ya da profilli dili ve halkası olan kazık. 
 sikke, mevlevi dervişlerinin giydikleri yüksek ve tepesi düz keçe külah
Para (anlam ayrımı)

para: devletçe bastırılan, üzerinde saymaca değeri yazılı kâğıt veya metalden ödeme aracı, nakit.
 para: kuruşun kırkta biri değerindeki para birimi, osmanlı devleti ve türkiye cumhuriyeti'nde 1640 ile 1950 yılları arasında aralıklarla çeşitli birimlerde basılmakta olan bir sikke.
 para: yugoslav dinarı'nın ve sırp dinarı'nın yüzde biri değerindeki para birimi, 19. yüzyıldan başlayarak 1989 yılına kadar aktif olarak dolaşımda bulunmuştur.
 para: karadağ perperi'nin yüzde biri değerindeki para birimi, 1906 ile 1918 yılları arasında kullanılmıştır.
 pará: brezilya'da bir eyalet.
 para: türkiye'de haftalık yayınlanan bir ekonomi dergisi.
 para, 1972 yılı yapımı türk filmi.
 para: yunanca παρά- öneki (paralel, paragraf, paradoks, parabol vb.).
Aksaray Ulu Camii

aksaray ulu cami, karamanoğlu camii adıyla da bilinen aksaray merkezinde yer alan cami.

yığma bir tepe üzerinde bulunan caminin kitabesinde, 1408-1409 yıllarında karamanoğlu mehmet bey tarafından mimar mehmet firuz bey'e yaptırıldığı yazılıdır.

anadolu selçuklu beyliklerinin tipik süslemeleri ile bezenmiş batı portali ile iç mekana ve doğu kale duvarlarına girilen, diğer yanda sağlam payandalarla desteklenen cami, yatık dikdörtgen bir plana sahiptir.

mehmet bey'in oğlu i̇brahim bey zamanında 1482-1483'de büyük tamiratlar görmüştür. bugünkü minaresi 1925'te yapılmıştır.

kareye yakın dikdörtgen planlı bir yapıdır. giriş batıya kaydırılmış, girişi eyvan şeklinde düzenlenmiş, harim kısmı kuzey-güney doğrultusunda olup mihrap ön kubbesine türk üçgeni ile geçiş sağlanmıştır. yapının kuzey tarafı 2 katlı düzenleme gösterir. i̇ç mekan orijinalliğini korumuştur. i̇ç mekanda kemerlerin sivrilmesi gotik etkilidir. mihrabı alçı malzemesidir. yapıda hakim malzeme kesme taştır.

aksaray'daki camiler
karamanoğlu yapıları
Sultanhanı, Aksaray

sultanhanı, aksaray ilinin bir ilçesi. merkez ilçeye bağlı bir belde iken 2017'de yayımlanan khk ile ilçe oldu. adını, sınırları içinde bulunan selçuklu kervansarayı sultan han'dan almaktadır.

daha önce aksaray merkez ilçeye bağlı olan yeşiltömek adındaki köy, khk ile sultanhanı'na bağlanmıştır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet'te sultanhanı belediyesi

aksaray ilinin ilçeleri
Ömer Nasuhi Bilmen

ömer nasûhî bilmen (1882 - 13 ekim 1971), türk din alimi ve 5. diyanet i̇şleri başkanı.

i̇lk tahsiline ahmediye medresesi müderrisi abdürrezzak i̇lmî ile erzurum müftüsü müderris hüseyin râkî efendilerden okuyarak başladı. 1908 yılında i̇stanbul'a gelen bilmen, fatih dersiâmlarından tokatlı şakir efendi'nin derslerine devam etti ve icazet aldı. daha sonra medreset'ül kuzat'a girdi. burada dört yıl hukuk tahsil etti. 1912 yılında açılan ru'us imtihanını da kazandı.

fatih dersi'âmları arasına katıldı. fatih camii'nde, satırlı medresesi'nde ve darüşşafaka'da dersler veren ve kısa bir zaman içerisinde istidat ve kabiliyeti ile kendisini tanıtan ömer nasûhî bilmen; ayrıca i̇stanbul i̇mam-hatip okulu ve yüksek i̇slâm enstitüsü'nde usûl-i fıkıh ve ilm-i kelâm dersleri okuttu. temyiz mahkemesi şer'iyye dairesi mümeyyizliğinde de bulundu. 1941 yılında seçimle i̇stanbul müftülüğü'ne tayin oldu.

30 haziran 1960 tarihinde diyanet i̇şleri başkanlığı'na getirildiyse de bir yıl sonra emekliye ayrıldı. 13 ekim 1971 tarihinde hayatını yitirdi.

dinî konularda yazdığı eserleri ile tanınan ömer nasûhî bilmen'in başlıca eserleri olan "hukuk-u i̇slâmiyye ve istılahat-ı fıkhiyye kamûsu", "kur'an-ı kerim'in meâl-i âlisi ve tefsîri" ile "büyük i̇slâm i̇lmihâli" yanında yayınlanmış ve yayınlanmamış pek çok eseri bulunmaktadır.

kitapları 
 i̇slam hukukunda manevi zararların tazmini, 1941
 kuran-ı kerim'den dersler ve öğütler, 1947-50, 3 cilt
 eshab-ı kiram, 1948.
 yüksek i̇slam ahlakı, 1949
 büyük i̇slâm i̇lmihâli, 1949
 hukuku i̇slamiye ve istılahat-ı fıkhiye kamusu, 1949-52, 6 cilt
 sureti feth tefsiri, 1953
 tefsir tarihi, 1955
 kur'an-ı kerîm'in tefsîri ve türkçe me'âl-i âlîsi, 1956
 sualli cevaplı dini bilgiler, 1959
 muvazzah i̇lmi kelam, 1959
 i̇lmi tevhid, 1962
 beşyüz hadisi şerif

kaynakça 

1882 doğumlular
1971 yılında ölenler
erzurum doğumlular
türk müfessirler
ankara'da ölenler
Eğri Minare

eğri minare, aksaray şehir merkezinde yer almaktadır.
selçuklu dönemine ait olup, 1221-1237 yılları arasında i. alâeddin keykubad döneminde yapılmıştır. kırmızı tuğladan yapıldığı için kızıl minare olarak da anılmaktadır.

dört köşe bir kaidenin üzerine oturtulan silindirik gövde, ince bir silme ile iki kısma bölünmüş, alt kısmı zikzak, üst kısmı mavi ve yeşil çini mozaiklerle kaplanmıştır. minare yıkılma tehlikesi ile karşı karşıya olması nedeniyle 1973 yılında çelik halatlarla bağlanmıştır. yanındaki cami, sonradan yapılmıştır.

aksaray'daki camiler
anadolu selçuklu yapıları
minareler
Türkiye'deki ulu camiler listesi

ulu cami veya câmi-i kebîr, bir türk şehrinin en büyük cuma camisine verilen bir isimdir. i̇sim, daha sonra inşa edilmiş olan camiler daha büyük olsa bile, genellikle uygulandığı ilk camiye özgü bir kullanımdır. ulu cami bir şehrin en büyük camisi idi, vatandaşlar cuma namazlarını kılmak için bu camilerde toplanırdı, ancak günümüzde, bir şehirdeki müslümanların cuma namazını kılmak için farklı camilerde toplanması yaygındır.

liste

cami listeleri
cami
 ulu
Bal arısı

apis mellifica veya bal arısı, apis cinsine bağlı bir arı türüdür. dünya çapında 7-12 bal arısı türü arasında en yaygın olanıdır. apis cins adı latince "arı" anlamına gelir ve mellifera latince "bal taşıyan" anlamına gelir ve türün bal üretimine atıfta bulunur.

özellikler
apis mellifera 1,2 cm uzunluğundadır. baş ve göğüs bölümü az çok kıllıdır ve genellikle sarı tonlardaki rengi soydan soya değişir. i̇ki büyük bileşik göz ve üç basit göz, başın tepesinde yer alır.

dağılım ve habitat
antarktika hariç tüm dünyada bulunur. türün, afrika'dan veya asya'dan doğal yollarla afrika, orta doğu ve avrupa'ya yayıldığı düşünülmektedir.

ekoloji

yaşam döngüsü
bal arıları toplu halde yaşayan canlılardır ve kovanda yaşamın devamlılığını sağlamak için hep birlikte çalışırlar.

erkek arılar, dişilerden iridirler ancak iğneleri ve kendilerine besin toplayabilecek organları yoktur. ana amaçları kraliçeyi döllemektir ve dölledikten hemen sonra ölürler..

galeri

ayrıca bakınız 
 apitoksin

konuyla ilgili yayınlar 

 a. i. root's the abc and xyz of beekeeping
 molecular confirmation of a fourth lineage in honeybees from the near east  apidologie 31 (2000) 167–180, accessed oct 2005
biesmeijer, jacobus. "the occurrence and context of the shaking signal in honey bees (apis mellifera) exploiting natural food sources". ethology. 2003.

lindauer, martin. "communication among social bees". harvard university press 1971.

schneider, s. s., p. k. visscher, camazine, s. "vibration signal behavior of waggle-dancers in swarms of the honey bee, apis mellifera (hymenoptera: apidae). ethology. 1998.

dış bağlantılar 
 t.c gida,tarim ve hayvancilik bakanliği
 more than honey
 fao: beekeeping explained 
 fao: honeybee anatomy  
 ifas: apis mellifera  
 sound recordings of apis mellifera at bioacoustica

kaynakça 

apis
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Haber

haber, güncel ve ilginç bir olayın olduğunca nesnel ve gerçeğe uygun bir biçimde sunulmasıdır. haber metninde her türlü taraflı değerlendirmelerden ve söz oyunlarından uzak durulur. metin kısa, haber dili de yalındır.

bu haber tekniği son derece katı kurallara tabidir. haberi yazan kişinin, sahip olduğu yaratıcılık alanı sınırlıdır. "okurlarımız için yazıyoruz, hakkında yazı yazdıklarımız için değil" görüşü hakimdir. nitekim hatır için gazetecilik yapmak sakıncalıdır. bir kısa ya da karmaşık haber metninde uyulması gereken kurallar şunlardır:

 güncel, haber yeni olmalı ve kolay iletilebilmelidir.
 konu ilginç olmalıdır.
 konu önemli olmalıdır.
 konu ilinti yaratmalıdır.
 konu kısa ve öz olmalıdır.

haber katıksız gerçekleri iletir. olası olduğunca 5n 1k kuralına uymalıdır: kim? ne, ne zaman? nerede? nasıl? neden? - nereden sorusu kaynağa yönelik sorudur.

örneğin27 yaşındaki i̇stanbul'lu a.k. çarşamba gecesi özel otosuyla bodrum yakınlarında geçirdiği kaza sonucu hayatını yitirdi. polisin yaptığı açıklamaya göre, sol virajı çok açıktan almaya çalışırken sağdaki bankete düştüğünde a.k, türkbükü istikametine doğru yol almaktaydı. direksiyonu düzelttikten hemen sonra aracı kaymaya başladı ve hızla bir duvara çarptı.''

ayrıca bakınız 
 
 öğretici metinler

kaynakça 

gazetecilik
haberler
bilgi sosyolojisi
televizyon terminolojisi
Nükleer fisyon

fisyon, kütle numarası çok büyük bir atom çekirdeğinin parçalanarak kütle numarası küçük iki veya daha fazla çekirdeğe dönüşmesi olayıdır. fisyon reaksiyonlarında radyoaktif elementler kullanılır ve tepkimeler için bir ilk enerjiye (aktiflenme enerjisi) ihtiyaç vardır. reaksiyon sonucunda kararsız çekirdekler ve nötron oluşur. oluşan nötronların her biri yeni bir uranyum atomu ile tepkimeye girer. bu esnada açığa çıkan nötronlar ortamdan uzaklaştırılmazsa tepkime zincirleme olarak devam eder.

fisyon reaksiyonları kontrollü olarak gerçekleştirilmelidir. eğer reaksiyonlar kontrol altına alınmazsa açığa çıkan enerji büyük bir patlama oluşturur. buna nükleer bomba ya da atom bombası denir. bu olayda büyük miktarda enerji açığa çıkar. bölünme tepkimeleri atom bombalarının yapımında ve nükleer santrallerde enerji üretiminde  kullanılır.

mesela uranyum-235 nötron bombardımanına tutulur. bombardımanda uranyum bir adet nötron alarak uranyum-236 haline geçer ve kendiliğinden parçalanarak baryum-142 ve kripton-91'e dönüşür. bununla birlikte üç nötron salar. eğer salınan 3 nötron ortamdan alınmazsa bu nötronlar diğer uranyum-235 atomlarının yapısına katılır ve bu tepkime zincirleme olarak devam eder. her bir uranyum-236 atomu parçalandığı sırada saldığı 3 nötron yanında enerji de açığa çıkarır. açığa çıkan bu enerji 20.000 ton tnt'nin enerjisine eşittir. fisyon tepkimelerinde açığa çıkan enerji, nükleer reaktörlerde kontrollü olarak kullanılarak enerji elde edilebilir. ayrıca açığa çıkan alfa ve gama ışınları bilimsel deneylerde kullanılır.

ayırca bakınız 
fizyon iz tarihlendirmesi

kaynakça 

alman icatları
nükleer fizik
nükleer kimya
nükleer enerji
nükleer silahlar
radyoaktivite
Vitamin

vitamin, bir canlının metabolizmasının düzgün çalışması için küçük miktarlarda ihtiyaç duyduğu temel bir mikro besin olan organik bir moleküldür (veya kimyasal olarak yakından ilişkili bir molekül grubudur, yani vitamerlerdir). esansiyel besinler canlıda ya hiç sentezlenemez ya da yeterli miktarlarda sentezlenemez ve bu nedenle beslenme yoluyla alınması gerekir. c vitamini bazı türler tarafından sentezlenebilirken diğerleri tarafından sentezlenemez; ilk etapta bir vitamin değildir, ikinci sıradadır. vitamin terimi diğer üç temel besin grubunu içermez: mineraller, esansiyel yağ asitleri ve esansiyel amino asitler. çoğu vitamin tek bir molekül değil, vitaminler adı verilen ilgili molekül gruplarıdır. örneğin, sekiz e vitamini vardır: dört tokoferol ve dört tokotrienol. bazı kaynaklar kolin de dahil olmak üzere on dört vitamini listeler, ancak büyük sağlık kuruluşları on üç vitamini listeler: a vitamini (tüm trans-retinol, tüm-trans-retinil-esterler, ayrıca tüm-trans-beta-karoten ve diğer provitamin a karotenoidleri olarak), b1 vitamini (tiamin), b2 vitamini (riboflavin), b3 vitamini (niasin), b5 vitamini (pantotenik asit), b6 ​​vitamini (piridoksin), b7 vitamini (biyotin), b9 vitamini (folik asit veya folat), b12 vitamini (kobalaminler), c vitamini (askorbik asit), d vitamini (kalsiferoller), e vitamini (tokoferoller ve tokotrienoller) ve k vitamini (filokinon ve menakinonlar).

tüm vitaminler 1913 ile 1948 arasında keşfedildi (tanımlandı). tarihsel olarak, beslenmeden vitamin alımı eksik olduğunda, sonuçlar vitamin eksikliği hastalıklarıydı. daha sonra, 1935'ten başlayarak, ticari olarak üretilen maya özü b vitamini kompleksi ve yarı sentetik c vitamini tabletleri piyasaya çıktı. bunu 1950'lerde, genel popülasyondaki vitamin eksikliklerini önlemek için multivitaminler de dahil olmak üzere vitamin takviyelerinin seri üretimi ve pazarlanması izledi. hükûmetler, eksiklikleri önlemek için gıda takviyesi olarak adlandırılan un veya süt gibi temel gıdalara bazı vitaminlerin eklenmesini zorunlu kılmıştır. hamilelik sırasında folik asit takviyesi önerileri, bebek nöral tüp defekti riskini azaltmıştır.

kökenbilim 
"vitamin" terimi, 1912'de polonyalı biyokimyacı casimir funk tarafından lister önleyici tıp enstitüsü'nde çalışırken icat edilen bileşik bir kelime olan "vitamin"den türetilmiştir. funk, adı vital ve aminden oluşturdu, çünkü beriberi ve belki de diğer benzer diyet eksikliği hastalıklarını önleyen bu organik mikrobesin gıda faktörlerinin yaşam için gerekli olduğu, dolayısıyla "hayati" olduğu ve kimyasal aminler, dolayısıyla "amin" olduğu ortaya çıktı. bu, tiamin için doğruydu, ancak c vitamini ve bu tür diğer mikro besinlerin amin olmadığı bulunduktan sonra, sözcük i̇ngilizce'de "vitamin" olarak kısaltıldı.

ayrıca bakınız 
 enzim

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 pdf formatında usda rda grafiği 
 health canada diyet referans alımları vitaminler için referans tablosu 
 nih diyet takviyeleri ofisi: bilgi sayfaları 

beslenme
temel besin öğeleri
vitaminler
A vitamini

a vitamini, göz problemlerini ve körlüğü önler. bağışıklık sistemini kuvvetlendirerek cilt sorunlarını engeller. ayrıca sindirim sisteminde oluşan ülserleri tedavi eder; soğuk algınlığına ve böbreklerde, mesanede, akciğerlerde ve mukus zarlarında enfeksiyonlara karşı vücudu korur. eksikliğinde gece körlüklerine benzer hastalıklar görülür.

a vitamini dokuların bakım ve onarımı, yeni hücrelerin gelişmesi, kemiklerin ve dişlerin oluşumu için de önemlidir. antioksidan olarak faaliyet yaparak hücreleri kansere ve diğer hastalıklara karşı korur, yaşlanma sürecini yavaşlatır, yağ depolanmasına yardımcı olur. a vitamininin vücut açısından diğer bir önemi, proteinlerin a vitamini olmadan kullanılamamasıdır.

a vitamininin iki formu vardır:

 hayvansal ürünlerde bulunan önceden oluşturulmuş a vitamini (retinol, retinal ve retinoik asit bileşikleri)
 bitkisel gıdalarda bulunan provitamin a karotenoidleri (alfa-karoten, beta-karoten)

a vitamini içeren besinler

 a vitamini içeren hayvansal besinler: peynir, süt, yoğurt, yumurta, karaciğer ürünleri, yağlı balıklar, havyar, yoğurt, 
 beta-karoten içeren bitkisel besinler: sarı, kırmızı ve yeşil (yapraklı) sebzeler (ispanak, brokoli, lahana, pazı, kırmızı biber, domates, havuç, şalgam, tatlı patates, bal kabağı vb.), sarı meyveler (mango, greyfurt, kavun, kayısı vb.)

a vitamini eksikliği neden olur?

 uzun süre boyunca a vitamini içeren besinlerden tüketmemek,
 bağırsak veya pankreas ameliyatı,
 karaciğer bozuklukları (a vitamininin çoğu karaciğerde depolanır),
 bağırsakların yağ emilimini ve dolayısıyla a vitamini emilimini bozan hastalıklar (çölyak hastalığı, kronik ishal, safra kanallarının tıkanması, bazı pankreas bozuklukları, kistik fibrozis vb.),
 uzun süredir yaşanan şiddetli protein ve kalori eksikliği a vitamini eksikliğine neden olabilir.

a vitamini eksikliği belirtileri

a vitamini eksikliği çok sık görülmemekle birlikte, eksikliğinde derinin pullanması, akne gibi cilt sorunları, iskelet gelişiminin duraklamasını içeren büyüme eksikliği, kornea ile ilgili sorunlar ve körlük görülebilir. ayrıca a vitamini eksikliğinde bağışıklık sistemi ve vücut direnci azaldığından, vücut enfeksiyona daha açık hale gelir ve daha kolay hastalanır.

retinol, a vitamininin besin olarak alınan haline denir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 a vitamini ve eksikliği
 a vitamini nedir? hangi besinlerde bulunur? 

a
Bukalemun

bukalemun, sürüngenler sınıfının chamaeleonidae familyasından renk değiştirebilen kelerlerin ortak adı.

etimoloji 
bukalemun adı arapça "bū qalamūn"dan gelmektedir. (a)bū bileşeni arapça hayvan isimlerinde tipiktir. lekamun arapçada "yutan" anlamındadır. kalemun ismi eski yunanca χamailéōn "yer aslanı" (χamaí, yere yakın + léōn, aslan) kaynaklıdır. eski yunancadaki bu sözcüğün ise akatça "nēşa qaqqari"nin (yer aslanı) çevirisi olduğu düşünülmektedir.

özellikleri 
chamaeleonidae familyasını diğer kertenkelelerden ayıran en önemli özellik ayakların, dilin ve gözlerin alışılmadık biçimleri ve renk değiştirme özelliğidir. vücutları yanlardan basıktır. dilleri boylarının yaklaşık 1-1,5 katı uzunluğunda, hareketli ve yapışkandır. bir jet uçağıyla kıyaslanırsa bukalemunların dilleri jet uçağına oranla 5 kat daha hızlıdır. gözler bağımsız hareket eder, biri yukarı bakarken diğeri aşağıya bakabilir. göz kapakları kalındır. kolaylıkla renk değiştirirler. derilerini sarı, yeşil tonları, kırmızı tonları, kestane rengi ve siyaha çevirebilirler; benekler, çizgiler oluşturabilirler. uzunlukları 8–60 cm arasında değişse de genellikle 30 cm civarındadır. çok yavaş yürürler. ayakları ve kuyrukları dalları kavrayabilir.

renk değiştirme 
bazı bukalemun türleri deri renklerini değiştirebilir. farklı bukalemun türleri kendi renklemelerini ve modellerini pembe, mavi, kırmızı, turuncu, yeşil, siyah, kahverengi, açık mavi, sarı, turkuaz ve mor renk birleşimleri yoluyla değiştirebilirler. bukalemun derisi pigmentler içeren bir yüzeysel tabakaya sahiptir ve tabakanın altı guanine kristalli hücrelerdir. bukalemunlar deri rengini değiştiren kristallerden yansıyan ışığın dalga boyunu değiştiren guanine kristalleri arasındaki boşluğu değiştirerek renk değiştirirler.

bukalemunlardaki renk değişimi kamuflajda işlevlere sahiptir ama en yaygın olarak sosyal sinyalizasyonda ve sıcaklık ile ışık gibi çevresel şartlara karşı tepkilerde görülür. bu işlevlerin asıl önemi türlerin yanı sıra koşullarla birlikte değişir. renk değişimi bukalemunun fizyolojik durumunu ve niyetlerini diğer bukalemunlara işaret eder.
bukalemunlar diğer bukalemunlara saldırganlık gösterdiğinde daha parlak, vazgeçtiklerinde ya da itaat ettiklerinde daha koyu renkler göstermeye eğilimlidirler. bazı türler, özellikle madagaskar ve yağmur ormanı habitatlarındaki bazı afrikalı cinslerinin kafatası yumrucukları kemiklerden türeyen ve muhtemelen işaretleme rolüne hizmet eden mavi floresana sahiptir.

dağılım 

afrika, madagaskar, hindistan, sri lanka, akdeniz kıyıları ve i̇spanya'nın güneyinde yaşayan 80'den fazla türü vardır.

türkiye'de bayağı bukalemun (chamaeleo chamaeleon) kuzeyde i̇zmir'den güneye doğru ege sahilleri ile bütün akdeniz sahil bölgesininde yayılmıştır fakat çok ender rastlanır.

beslenme 
genellikle karınca, böcek ve benzeri canlılarla beslenirler.

üreme 

bukalemunlarda 2 tip üreme görülür: canlı ve yumurtlayarak. çiftleşmeden sonra 3-6 hafta içinde yumurtalar dişi tarafından açılan çukurlara bırakılır. yavrular 7-8 ay içerisinde yumurtadan çıkarlar.

resimler

kaynakça 

bukalemungiller
paleosen devri hayvanları
İrrasyonel fonksiyonların integralleri


bu irrasyonel fonksiyonların integrallerini (terstürevlerini) barındıran bir listedir. farklı fonksiyonların integrallerine ait bilgi için integral tablosu sayfasına göz atabilirsiniz.

içeren integraller

içeren integraller
 olduğunu varsayın.  için bir sonraki bölüme bakınız.
 

 

 
 , burada 'nın pozitif değeri alınmalıdır.

içeren integraller

içeren integraller

içeren integraller

kaynakça 

 milton abramowitz and irene a. stegun, eds., handbook of mathematical functions with formulas, graphs, and mathematical tables 1972, dover: new york. (bakınız: chapter 3.)

ayrıca bakınız 
 i̇ntegral tablosu

i̇ntegral listeleri
Büyük yıldızlar listesi

aşağıdaki liste yarıçapına göre bilinen en büyük yıldızları göstermektedir. kullanılan ölçü birimi güneş yarıçapıdır (yaklaşık olarak 695.700 kilometre).

verilen yarıçaplar bazen büyük dalgalanmalara sahip tahmini değerlerdir. ek olarak, ikili yıldız sistemleri bazen tek yıldızlarına çözülmüş olarak verilir, diğer durumlarda tek nesneler olarak listelenir. bu nedenle bu liste yalnızca bir rehberdir ve güvenilir bir sıralama olarak görülmemelidir.

ayrıca bakınız

kaynakça 

yıldız listeleri
en listeleri
Asal çarpanlar tablosu

1000'e kadar tam sayıların asal çarpanlarını göstermektedir.

not:

 a0(n) fonksiyonu, asal çarpanların toplamını gösterir.
 sayının kendisi asal ise, çarpan kalın yazılmıştır.
 1 sayısının yalnız bir çarpanı vardır, o da 1'dir. tanım gereği 1 sayısı asal olmadığından, asal çarpanlarının toplamı 0'dır.

asal sayılar
matematiksel tablolar
matematik listeleri
Türev alma kuralları

türev, matematikteki ve özellikle diferansiyeldeki temel kavramlardan biridir. aşağıda bazı fonksiyonların türev kuralları yer almaktadır. burada, f ve g türevlenebilir fonksiyonlar ve c ise reel sayıdır.

genel fonksiyonların imge kuralları 
genel kurallar

i̇ki fonksiyonun çarpımının türevi 
[f(x)*g(x)]’=[f'(x)*g(x)]+[f(x)*g'(x)] şeklinde olmalıdır.

üstel fonksiyonların ve logaritmik fonksiyonların türevleri 

d/dx, fonksiyonun x'e göre türevinin alındığını gösterir.

trigonometrik fonksiyonların türevleri 

trigonometrik fonksiyonların türevi, temel prensipler kullanılarak, yani eğrinin eğimini veren cebirsel bir ifade bulunarak elde edilir:

hiperbolik fonksiyonların türevleri

kaynakça 

 

kural
matematik listeleri
matematiksel tablolar
Büyük yapraklı ıhlamur

büyük yapraklı ıhlamur (tilia platyphillos), ebegümecigiller (malvaceae) (eskiden tilaceae) familyasından 40 m kadar boylanan ağaç nadir olarak da çalı durumunda olan ıhlamur türü.

morfolojik özellikleri 

tepe seyrek, geniş ve yuvarlakcadır. yaşlı gövdeler koyu renkte, kabaca yırtılmış, kazık kök güçlü, yan kökler uzun, yeni sürgünler önceleri tüylü, parlak, zeytin yeşili ya da kızıl kahve rengindedir.

yapraklar 6–12 cm uzunlukta, çarpık yumurta ya da yuvarlakca yürek biçiminde, kenarları düzenli ve keskin dişli, ucu sivri, üst yüzü koyu yeşil, bütün yüzde ya da damarlar üzerinde sade ya da beze tüyler bulunur. alt yüzü mavimsi yeşil, tüylü ya da çıplaktır. damar açılarında beyaz tüyler bulunur. yaprak sapı 2–5 cm uzunlukta tüylüdür. yapraklar sonbahar’da altın sarısı bir renk alır.

çiçekler sarımsı beyaz renkte olup 3-17 çiçekli, sarkık yalancı şemsiye kuruluşunda, kuruluşlar yeni sürgünlerin yaprak koltuklarında bulunur. çanaklar 5 parçalı, uzunca yumurta biçiminde, kenarları uca doğru tüylüdür. taçlar ters uzunca yumurta biçiminde, olup 5–12 cm uzunluktadır. meyve yuvarlakça, odunlaşmış, sert kabuklu olup kabuk üzerinde 4-5 tane, uzunca çıkıntı bulunur.

tohum koyu boz kahverenginde, yumurta biçiminde, çenekler el görünüşünde, uzunca ve sivri dilimlere ayrılmıştır.

ekolojik özellikleri 

haziran sonu – temmuz başında çiçek açar. tohum olgunluğu eylül-ekim aylarıdır. büyümesi çabuktur. filizlenme gücü yüksektir. işık ağacıdır. sıcaklık isteği nispeten fazladır.

derin, serin yumuşak, besin ve madence zengin, ılımlı humuslu toprakları sever. kireçli topraklarda da yetişmektedir. tuzlu topraklardan kaçınır. donlara ve kuraklığa karşı duyarlıdır. güçlü kazık kök yapar, sığ ve fakir topraklarda kuvvetli yan kökler geliştirir, kuvvetli kök sürgünü verir.

kullanımı 

orta ve güney avrupa anavatanıdır. nadiren yabani olarak da bulunur. bulvar ve parkların ağaçlandırılmasında kullanılan bir ağaçtır.

dağılımı 
türkiye'de rize, trabzon, artvin ve çanakkale civarında doğal olarak bulunur.

dış bağlantılar 

tilia
türkiye'deki odunsu taksonlar
rize florası
Commodore

commodore international :1980'li yıllarında tanınmış bir bilgisayar şirketi;
 commodore 64: bir bilgisayar modeli
 opel commodore: opel şirketin 1970 çıkardığı opel commodore arabası;
 commodore: bazı ülkelerde deniz kuvvetlerde kullandığı bir rütbe.
Esrarlı Gözler

esrarlı gözler müslüm gürses'in 14 temmuz 1980'de emre plak firmasından uzunçalar olarak çıkardığı albümdür. emre plak daha sonra bu albümü defalarca yeniden basmıştır. türkiye ve almanya başta olmak üzere tüm dünyaya arabesk tarz müziği tanıtan ve sevdiren en marjinal albümlerden birisidir. albümdeki bütün müziklerde mustafa sayan imzası vardır.

şarkı listesi

albüme konmayan yedek şarkılar

albüme ait diğer bilgiler 
 esrarlı gözler, gürses`in en ağır albümlerinden biri olarak kabul edilir. albümde hareketli kabul edilecek hiçbir parça bulunmaması bu görüşü desteklemektedir. 
 bu albüm gürses'in artık müslüm baba olduğu albümdür.
 gürses bu albümde yer alan ölüyorum kederimden şarkısını 5 ağustos 1998'de yayımlanan müslüm gürses klasikleri albümü için, albümün yedek şarkısı olan kederliyim i̇çiyorum şarkısını ise 17 aralık 2003'te yayımlanan yanarım albümü için tekrar seslendirmiştir.

kaynakça 

müslüm gürses albümleri
emre plak albümleri
arabesk albümleri
klasik türk müziği albümleri
1980 albümleri
türkçe albümler
Cümbüş

cümbüş, zeynel abidin cümbüş tarafından 20. yüzyıl başlarında geliştirilmiş olan telli bir müzik aletidir. sap kısmı gövde ile bağlandığı noktadan ayrılabilmektedir. bu şekilde yalnız telleri değiştirilerek mandolin, gitar gibi birçok enstrümana çevrilebilir. genel yapısı banjoya ve uda benzer. gövdesinin bazı kısımları alüminyumdan yapılır. göğüs tahtası deriden bir sazla kaplıdır. diğer telli sazlar gibi mızrapla çalınır.

görünüm
teknesi yuvarlaktır ve metaldendir. 12 teli vardır (yani altı çift tel). sapı perdesizdir. teller çeliktendir.

bazı cümbüş çeşitleri 
 standart cümbüş
 extra cümbüş
 saz cümbüş (sazbüş)
 cura-cümbüş
 tambur cümbüş
 yaylı tambur
 gitar cümbüş
 mandolin cümbüş
 ahenk (ahşap cümbüş)
 strat cümbüş

kaynakça

telli çalgılar
müzik aletleri
türk icatları
Sisifos Söyleni

sisifos söyleni, fransız yazar ve düşünürü albert camus'nün ii. dünya savaşı ortasında yayımlanan deneme kitabıdır. 1942 yılında fransa'da le mythe de sisyphe adıyla basılmıştır. kitap, adını yunan mitolojisinden alır. yaşamı ve intiharı sorgularken, saçmayı, başka bir deyişle uyumsuzu anlatır.

sisifos, homeros`a göre ölümlülerin en bilgesiydi. tanrıları kızdırması sonucu bir kayayı dağın tepesine çıkarmakla cezalandırılmıştı. tam çıkardığı sırada taş aşağı yeniden yuvarlanıyor, taşın ardından bakan sisifos aşağı inip tekrar taşı çıkarmaya çalışıyordu. camus'ye göre bu kısır döngüyü trajik yapan da kahramanın her deneyişinde tekrar düşeceğini bile bile taşı çıkarmaya gayret etmesidir.

camus saçma kavramını burada kurar, yaşamın beyhudeliğinin bilincinde olan insan. bu durum bütün dinlerin temelini oluşturur ve din sayesinde yaşama anlam verilebilir. fakat camus bunu kabul etmez, en büyük uyumsuz kahraman sisifos üzerine saçmanın farkındalığının tarihsel gelişimini anlatır.

dağın tepesinden kayanın düştüğünü gören sisifos, inişi sırasında düşkün durumunun bütün enginliğini bilir. ama sisifos tanrıları yadsıyan ve kayaları kaldıran üstün sadıklığı öğretir. o da her şeyin iyi olduğu yargısına varır. bundan dolayı da "sisifos'u mutlu olarak tasarlamak gerekir."

camus, pes etmez. sisifos'un durumuna sonsuza kadar çare bulamayacağını bilir. fakat, saçmanın geriletilebileceğinin farkındadır. bu yüzden "tepelere doğru tek başına didinmek bile bir insanın yüreğini doldurmaya yeter." diyerek intiharı haksız çıkartır.

dış bağlantılar 
 the myth of sisyphus (ingilizce) 

felsefe denemeleri
1942 kitapları
albert camus
fransızca kitaplar
Maureen Connolly

maureen connolly, (d. 17 eylül 1934, san diego - ö. 21 haziran 1969, dallas) küçük mo lakaplı amerikalı tenisçi.

1953 yılında wimbledon, amerika açık, avustralya açık ve fransa açık grand slam turnuvalarını kazanan ilk kadın tenisçidir. daha önce de 14 yaşında genç kadınlar turnuvası 'nı kazanan en genç tenisçi olmuştur. 1951 yılında da ulusal kadınlar turnuvası 'nı kazandı.

1954 yılının temmuz ayında ata binerken geçirdiği bir kazada sağ bacağından ciddi olarak yaralandı. bu olaydan sonra turnuvalardan çekilme kararı aldı.

connolly, maureen
connolly, maureen
connolly, maureen
avustralya açık şampiyonları
sparkman-hillcrest anıt park mezarlığı'na defnedilenler
Huzur

huzur, rahat ve dingin olma durumudur. dini metinlerde sıkça kullanılmaktadır. kavramın doğal çevreyle ilintili olduğu düşünülmektedir.

i̇şitsel-görsel etkileşimin huzura katkısı ve huzur öngörüsü gibi konular üzerinde bilimsel çalışmalar yürütülmektedir.

çevresel psikoloji
Kırmızı iskete

kırmızı iskete (carduelis cucullata), ispinozgiller (fringillidae) familyasından ötücü bir kuş türü.

özellikleri 
10 cm uzunluğundadır. erkek genel olarak koyu kırmızı; baş, boğaz ve kuyruk kısmı siyahtır. dişinin baş, göğüs ve üst kısımları bozdur, kuyruk üst tarafı ise kırmızıdır.

beslenme ve üreme 
kırmızı isketeler tohum yer ve çok büyük sürüler halinde gezinir. yarı göçebedirler. dişi, ağaçta yapmış olduğu fincan şeklindeki yuvasına 3 yeşilimsi beyaz yumurta bırakır.

dağılımı ve yaşam alanı 
bu kuş güney kolombiya ve güney venezuela'da görülür.
kırmızı iskete, açıklıklarda, orman yakınlarında, otlaklar ile ağaç ve çalılıklarda bulunur.

carduelis
Silindir

silindir (ya da üstüvane) geometrik bir cisimdir.

 hacmi: 
 yüzey alanı: 

bir dikdörtgenin bir kenarı etrafında döndürülmesiyle silindir şeklini elde ederiz. bu silindire dik veya döner silindir denir. alt ve üst tabanı dairedir. soba borusu dik silindire bir örnektir.

matematik kategorisinde silindirin genel tanımı şöyledir: düzlemsel bir eğriyle bu eğrinin düzleminde bulunmayan bir doğru verildiğinde, daima bu doğruya paralel kalmak şartıyla eğriye dayanarak hareket eden bir doğrunun taradığı yüzeye silindirik yüzey denir. bu silindirik yüzeyle, bu yüzeyi kesen paralel iki düzlemin sınırladığı cisme silindir denir. silindir yüzeyini meydana getiren doğrulardan her birine ana doğru denir.

silindire, taban eğrisine göre isim verilir. eğri daire ise dairevi silindir, elips ise eliptik silindir denir. silindirik yüzey için taban eğrisinin kapalı olması gerekmez. parabolik silindir, hiperbolik silindir, birer silindirik yüzeydir. dairevi silindirin ana doğrusu tabana dik değilse böyle silindire eğik silindir denir.

taban yarıçapı “r”, yüksekliği “h” olan bir dik silindirin alan ve hacim formülleri şöyledir:

yan alan: y=2prh

i̇ki taban alanı: 2g=2pr2

bütün alanı: s=y+2g=2prh+2pr2=2pr (h+r)

hacmi: v= p.r2. h

bir şasiye monte edilmiş, tekerlek vazifesi gören bir veya birkaç büyük madenî silindirden meydana gelen ve toprağı, şoseleri kaplayan malzemeyi sıkıştırmak ve ezmek için kullanılan, dökme demirden yapılmış büyük ağırlığa, şeklinden dolayı silindir adı verilir.

otomobilde, tekstil ve kâğıt sanayisinde çeşitli silindirler kullanılmaktadır.

geometrik şekiller
Kara Blok

kara blok siyah giyen, otonom küçük gruplar halinde hareket eden protesto gruplarının adıdır. kara blok`un bir çeşit uluslararası organizasyon olarak düşünülmesi sıkça yapılan bir hatadır, oysa kara blok göstericilerin kullandığı herhangi bir taktikten fazlası değildir. farklı amaca hizmete eden birçok kara blok bulunabilir ama genelde bunlar anarşist, anti-kapitalist, anti-faşist ve küreselleşme karşıtı gruplardır. siyah giymelerinden dolayı kara blok olarak adlandırılmışlardır. ayrıca birçoğu deşifre olmaktan kaçmak, göz yaşartıcı sprey ve biber gazından korunmak için maske takar.

kara blok`un gelişimi 1980'lerdeki alman otonom hareketlerine uzanır. bu dönemde kızıl ordu fraksiyonu için yapılan dayanışma gösterilerinde siyah giymelerine dayanır. ayrıca polis copundan korunmak, aynı zamanda vücutlarının sıcak kalması için genelde deri ceket giymeleri de buna bir açıklama olabilir. halihazırda siyah geleneği zaten 1871 paris komününün yasını tutmak amacıyla bundan 130 yıl önce başlamıştı.

kara blok eylemlerde adı gibi blok şeklinde hareket eder, sokaklara dağılır, polisi yanlış yönlendirir.sonunda barikatlar kurarak polisle çatışmaya girer. bazı kara bloklar çevreye zarar verip, kargaşa çıkartabilir. bunlar ciddi zarar verme amacı gütmeyip bütünüyle sembolik eylemlerdir. zarar verdiği yerler tamamen simgesel anlam taşıyan yerleredir: bankalar, büyük kurumlar, uluslararası büyük şirketlerin binaları, seks dükkânları gibi.

basın her ne kadar ısrarla kara blokların tehlikeli uluslararası ciddi organizasyonlar olduğunu iddia etse de, kara blok taktik amacıyla bir araya gelmiş bir grup insandan başka bir şey değildir. genelde de bir liderleri veya belirli üyeleri yoktur.

anarşizm teorileri
protesto yöntemleri
aktivizm
Aile benzerliği

aile benzerliği, ludwig wittgenstein'ın geç dönem felsefesinde kullandığı önemli bir analoji olup kelimelerinin anlamları üzerine nasıl düşündüğümüzü açığa kavuşturmak için kullanılmıştır.

wittgenstein, ilk eseri tractatus logico-philosophicus'ta dil ve dünya arasındaki ilişkiyi anlamaya çalışmış ve önermelerin gerçeğin resimleri oldukları sonucuna varmıştır. önermelerin sadece gerçeği temsil ettikleri zaman anlamlı olabildiklerini söylemiş ve onları belli konuların resimleri olarak görmüştür. bu teori sayesinde o ana kadar birçok filozofun konuştuğu konuların anlamsız ve gereksiz kılınmış olmasına rağmen daha sonraki döneminde insan dillerinin bulanıklılığı nedeniyle bu fikir konusunda şüphelere kapılmıştır. bir kelime birçok değişik anlama gelebildiği için, günlük yaşamda anlamı pek çok kez bağlamdan çıkarırız. bu sebepten her ne kadar kelimeleri nesnelere, fikirlere, duygulara, vs. yapıştırdığımız etiketler gibi görsek de bu wittgenstein'a göre hatalı bir görüş olup kelimenin anlamının toplandığı tek bir merkez arama eğiliminden kaynaklanmaktadır. asıl anlamı bulmak için karmaşık bir benzerlikler ağında dolaşmak gerekmektedir.

ayrıca bakınız 

 polifili
 kümeleme analizi

kaynakça

wittgenstein
Analoji

analoji ya da andırışma; iki farklı şey arasındaki benzerlik veya benzerliklerden hareket edilerek birincisi için dile getirilenlerin diğeri için de söz konusu olduğunu ifade etmektir (çıkarım). astronomi, antropoloji, psikoloji gibi daha çok benzetmeler yoluyla sonuca gitmek zorunda kalınan bilgi dallarında kullanılan bir problem çözme/sonuca ulaşma yöntemidir. ulaşılan sonuçlar, gözlem ve deneyle kanıtlanmadıkça ihtimaliyet düzeyinde kalır.

analojide benzetme ilişkinin muhakeme edilmesini gerektiren analoji türüdür. basit bir dille açıklamak gerekirse "a:b=c:d" ifadesinde belirtilen (kuş:tüy=köpek:?) ilişkinin kurulmasını gerektirir. yapısal teoride benzerliğin kurulması benzerliğin anlaşılmasını sağlayan kurallarla ilgilidir. temsil edilen bilginin sözdizimi kuralları bu kurallara bağlıdır. soyutlanmış yüklemler yerine, üst düzey ilişkilerin kullanılarak yapıldığı planlamalar tercih edilir. pragmatik teori ise analojiyi, amacı doğrultusunda ele alır. amaç bilinmeyenin bilinenler ile benzeştirme yoluyla anlaşılır kılınmasıdır.

pragmatik teoride ana etken bir kaynaktan hedefe doğru planlanırken bilginin amacı anlaşılır olmasıdır. analoji farklı planlamalar gerektirebilir. bu nedenle kaynak analogtan hedef analoga transfer edilen şeyin ne olduğu çeşitli faktörlerle belirlenir.

örneğin deprem oluşumu yaydaki gerilimin boşalması ile şu şekilde anlatılır;

 hedef kavramının tanıtılması (deprem)
 benzer kavramın incelenmesi (ok ve yay)
 hedef ve benzer kavram ile ilgili açıklayıcı tanımlamanın yapılması (toprak ve ip)
 benzerliğin ayrıntısının çıkarılması (enerji)
 sonucun çıkarılması (toprakta oluşan gerilim enerjisi

analoji yapılırken benzerliğin uymayan yönünün belirtilmesi gereklidir.

deprem - ok/yay

fay hattı - yay

toprak - yayın i̇pi

gerilim enerjisi - ok

kaynakça 

 
dilbilim
mantık
felsefi kavramlar
Kemalpaşa, İzmir

kemalpaşa, türkiye'nin i̇zmir ilinin bir ilçesidir. i̇lçenin batısında bornova ve buca, güneyinde torbalı ve bayındır ilçeleri, kuzeyinde manisa ilinin yunusemre ve şehzadeler ilçeleri, doğusunda ise turgutlu ilçesi bulunmaktadır.

tarihçe 
kirazıyla meşhur bu ilçenin eski adı nif'tir (nymphaion). 8 eylül 1922 akşamı mustafa kemal paşa'nın bu bölgede konaklamasından dolayı ismi sonradan değiştirilerek kemalpaşa olmuştur.

coğrafya 

i̇zmir'in doğusunda yer alan kemalpaşa'nın batısında bornova ve buca, güneyinde torbalı ve bayındır ilçeleri, kuzeyinde manisa ilinin yunusemre ve şehzadeler, doğusunda turgutlu ilçeleri bulunmaktadır. i̇lçe 681 km² yüzölçümü ve 48 mahallesi ile i̇zmir'in en büyük ilçeleri arasında yer alır.

nüfus

yönetim 
belediye başkanları

eğitim 
liseler :
 bağyurdu anadolu lisesi
 ferzent bulum anadolu lisesi
 i̇brahim polat - ege seramik teknik ve endüstri meslek lisesi
 kemalpaşa i̇mam-hatip lisesi
 kemalpaşa kız teknik ve meslek lisesi
 mopak teknik ve endüstri meslek lisesi
 özel yamanlar koleji bedri şaşal liseleri
pakmaya - ülkü hızal anadolu lisesi
 ulucak anadolu lisesi
 ümran baradan güzel sanatlar lisesi
 özel yamanlar koleji bedri şaşal liseleri
 yamantürk çok programlı lisesi

altyapı 
i̇zmir-basmane – manisa – afyonkarahisar demiryolu'nun şubesi olan çobanisa – kemalpaşa şube demiryolu üzerinde bulunan kemalpaşa tren i̇stasyonu ilçeye hizmet vermektedir. i̇zmir-gebze otoyolu ilçeden geçmektedir.

kaynakça

dış bağlantılar 

t.c. kemalpaşa kaymakamlığı 
kemalpaşa belediyesi
Kınık, İzmir

kınık, türkiye'nin i̇zmir ilinin bir ilçesidir. i̇lçenin batısında ve kuzeyinde bergama ilçesi, doğusunda ve güneyinde manisa ili bulunmaktadır. nüfusu 2022 yılı itibarıyla 28.694 kişidir.

tarihçe 
i̇lçe adını oğuz türkleri'nin bozoklar kolundan denizhan'ın oğlu kınık boyundan alır. türkmen aşireti adıdır. 1306 yılında karesi beyliği ile türk dönemi başlamış, 1345 tarihinden sonra orhan gazi zamanında osmanlı yönetimine girmiştir. i̇lçede yıldırım beyazıt camii, i̇brahim ağazade camii ve altı kemerli su kemeri önemli yapılardır.

coğrafya 
i̇zmir'in 120 km kuzeyinde yer alan kınık'ın batısında ve kuzeyinde bergama ilçesi, doğusunda ve güneyinde manisa ilinin soma, akhisar, saruhanlı ve yunusemre ilçeleri bulunmaktadır. i̇lçenin yüzölçümü 479 km²'dir. otuz yedi mahallesi bulunmaktadır. i̇lçe madra ve yunt dağları arasında yer almaktadır.

nüfus

ekonomi 
i̇lçenin ekonomik yapısı tarım, hayvancılık, ormancılık ve madencilik faaliyetlerine dayalıdır.

yönetim 
belediye başkanları

eğitim 
i̇lçede 38 ilköğretim okulu, 4 orta öğretim kurumu bulunmakta; 4289 öğrencinin eğitim gördüğü bu okullarda 255 öğretmen görev yapmaktadır.

altyapı 
i̇lçede bir devlet hastanesi, üç sağlık ocağı, dokuz sağlık evi, bir ana çocuk sağlığı merkezi hizmet vermektedir.

kaynakça 

 i̇zmir valiliği

dış bağlantılar 

 t.c. kınık belediyesi
 t.c. kınık kaymakamlığı