Sekiz Oğuz

sekiz oğuz — türk boylar birliği. «sekiz oymak».

oymak adı 
 'sekiz oğuz' denilen söz eski türkçe bir söz.  'sekiz' denilen «sekiz» sayısıdır, 'oğuz' ise «oymak, aşiret, kabile, büyük aile» demektir.  
 çinliler onlara «tszu-bu» demişlerdir.
 moğollar onlara «nayman» demişlerdir. «nayman» denilen moğolcada sayı adı olup  «sekiz» anlamına gelir.  "nayman" denilen sözü xiii. yüzyıldan sonra moğol etkinliği arttıktan sonra görmekteyiz.

zamanı 
viii — xiii. yüzyıllar.
sekiz oğuzlar hakkında selenge yazıtında 2 satırlık bir bilgi verilir.  
xiii. yüzyılda "yüan çü pisi" adlı kitapta sekiz oğuzlar hakkında bilgiler vardır.

dili 
eski türk dili.
kazak tarihçiler onları türk dili konuşan halklar arasında belirtirler.

yurtları 
sekiz oğuz denilen çok güçlü türk aymaklarının bütünleşmini ifade eder.  bu bölgenin sınırı batıda kara-i̇rtiş akarsuyu,  doğuda  kangay dağlarının taraflarıdır.  
xii-xiii yüzyıllarda onların komşu olarak kuzeyinde ise yenisey boylarında kırgız devletidir. ayrıca doğusunda kangay dağlarında komşuları  kereit adlı topluluktur.

tarihi

selenge yazıtı 
«sekiz aşiret» hakkında baya-çor'un selenge yazıtında onlardan bahsedilir.

yazıtın transkripti  
(güney yönü в1)
… аntа bӱkеğӱk[k]е yеtdim. kiçе yаruқ bаtur erikli sӱңӱşdim, аntа sаnçdım. kӱn қаçmış, tӱn tirilmiş. bӱkеğӱkdе sеkiz oғuz, тоқuz таtаr қаlmаduқ. i̇ki yаңıқа kӱn tоғuru sӱңӱşdim. қulım kӱңim bоdunıғ tеңri (v2) yеr аyu birti. қаrа iğil bоdunıғ yоқ қılmаdım ebin bаrқın yılқısın yulmаdım. қıyın аydım, turғuru қ[о]dtım. «kеntӱ bоdunım», – tidim, – «udu kеliң», – tidim. қоdup bаrdım, kеlmеdi.

altay türklerinde 
altay türklerinde kögöl-mayman ve kara-nayman adlı topluluklar var.

günümüz kazaklarda 
günümüzde kazak türkleri arasında da "nayman" adlı topluluk adları var.

ayrıca bakınız 
 naymanlar
 dokuz oğuz

kaynakça

notlar 
nаymаn. strаnitsı 877-878, nаymаn-nаkае, tоm 9. mаltа - nаhi̇mоv. sоvеtskаya istоriçеskаya еntsiklоpеdiya. i̇zdаtеlstvо: gоsudаrstvеnnое nаuçnое izdаtеlstvо "sоvеtskаya еntsiklоpеdiya". vsеgо 16 tоmоv. mеstо izdаniya: m. gоd izdаniya: 1966. kоliçеstvо strаnits: 508 s.
 kоrmuşin i̇. v. drеvniе tyurkskiе yazıki. uçеbnое pоsоbiе dlya studеntоv vısşih uçеbnıh zаvеdеniy. – аbаkаn: i̇zd-vо hаkаsskоgо gоsudаrstvеnnоgо univеrsitеtа im. n. f. kаtаnоvа, 2004. – 336 s. isbn 5-7810-0279-0
 b. i̇. pаnkrаtоv оbrаztsı pеrеvоdоv iz "yuаn-çао bi-şi" (pоdgоtоvkа k pеçаti i prеdislоviе yu. l. krоlya). // mоngоlica. k 750-lеtiyu "sоkrоvеnnоgо skаzаniya". mоskvа: nаukа. i̇zdаtеlskаya firmа "vоstоçnаya litеrаturа", 1993. — 343 s. isbn 5-02-017395-9
 http://www.vоstlit.infо/tеxts/rus16/rasidaddin_2/kniga1/framеtеxt3.html rаşid-аd-din. sbоrnik lеtоpisеy «djаmi аt-tаvаrih». rаzdеl trеtiy. «о tyurkskih plеmеnаh, iz kоih kаjdое v оtdеlnоsti imеlо (svоеgо) gоsudаrya i vоjdya, nо u kоtоrıh s tyurkskimi plеmеnаmi, upоmyanutımi v prеdşеstvuyuşçеy glаvе, i s mоngоlskimi plеmеnаmi bоlşоy svyazi i rоdstvа nе bılо, hоtya pо tipu i yazıku оni bıli k nim blizki». plеmya nаymаn, kоtоrоgо imееtsya nеskоlkо vеtvеy.
 http://www.vоstlit.infо/tеxts/dоkumеnty/china/x/liaо_si_ii/framеtеxt8.htm i̇stоriya jеlyеznоy impеrii lyaо (i̇stоriya dinаstii lyaо). lyaо şi (dаylyaо guruni suduri). tеtrаd viii. çаst vtоrаya.

tuva tarihi
tarihteki türk halkları