Ali Reşad

ali reşad (d. 1877; lofça, bulgaristan – ö. 1929; i̇stanbul), türk tarihçi, tarih öğretmeni ve yazar.
1877 yılında lofça'da doğan ali reşad, çok küçük yaşta ailesiyle i̇stanbul'a göç etti ve orada eğitimini tamamladı. mektebi mülkiye-yi şahane'den 1897 yılında mezun olduktan sonra nezareti muhasebe kalemi katipliğine atandı. 1908'de atandığı mercan i̇dadisi müdürlüğünde ilk kez tarih öğretmenliği yaptı. bir sene sonra ise i̇stanbul leyli i̇dadisi (i̇stanbul lisesi) müdürlüğüne atandı. ardından i̇stanbul vilayeti maarif müdiriyeti’ne tayin olan ali reşad, daha sonra 1912 yılında darülmuallimin-i âliye (yüksek öğretmen okulu) müdürlüğüne atandı. fransızca ve arapça bilen ali reşad, 1924 yılında yeni matbaa’yı açtı ve ölümüne değin yayın işleri ile de ilgilendi.

ali reşad osmanlı'dan cumhuriyet'e uzanan dönemin en üretken tarihçilerinden biriydi. birçok kurumda üstlendiği idari görevin ve tarih öğretmenliklerinin yanında birbirinden değerli ve önemli eserler meydana getirdi. 1898 ile 1929 yılları arasında –15'i başka yazarlarla ortak olarak– 55 kitap ve birçok dizi yazı ile makaleye imza attı. birçok eseri birden fazla baskı yaptı ve bunların bir bölümü ileride latin kökenli yeni türk alfabesiyle de yayımlandı. 55 eserinin 25'i ilk ve orta öğretime yazdığı ders kitaplarından oluşuyordu. tarih ders kitapları bakımından, özellikle de ii. meşrutiyet dönemine  –ahmet refik ile birlikte– damga vurduğu söylenebilir. kitaplarının 16'sını mükemmel derecede bildiği fransızcasıyla tercüme yoluyla oluşturdu. tarih öğretimine ilişkin; "sadece kulaktan dolma bilgilerle tarih yazılamaz."; “hislerini ve siyasi fikirlerini eserlerine aksettirenler tarih ulemasından sayılamazlar.”, “tarih, tedrisinde ezber yapılmaması gereken belki de tek derstir.” vb. ifadeleri tarih bilimine bakışı hakkında fikir vermek için yeterli olsa gerektir. telif ya da tercüme olarak yayımladığı birçok monografik ve biyografik çalışma türkçede alanında ilk olma özelliğini taşımaktadır. bazıları şunlardır :

 "bismark; hayat-ı hususi ve siyasisi" (babanzâde i̇smail hakkı ile birlikte) [matbaa-i âmire; dersaadet 1316(h)-1898; 376 sayfa]
 "dreyfus mes'elesi ve esbab-ı hafiyyesi" (babanzâde i̇smail hakkı ile birlikte) [a. asadoryan - şirket-i mürettibiye matbaası; 1317(h)-1899; 420 sayfa]
 "fransa i̇htilâl-i kebiri" [artin asadoryan matbaası; 1327(h)-1909; 184 sayfa]
 "türkiye ve tanzimat, devlet-i osmaniye'nin tarih-i islahatı" [ed. engelhardt'tan ali reşad tercümesi; kanaat kütübhanesi; i̇stanbul 1328(h)-1910; 489+7 sayfa]
 "avrupa ile münasebat-ı hariciyyemiz nokta-i nazarından tarih-i osmani" [kanaat matbaası; i̇stanbul, 1329(h)-776 sayfa]
 "kapitülasyonlar, tarihi, menşei ve asılları" (yazar adı belirtilmeksizin "fransız diplomatlarından bir zat" olarak ifade edilen müelliften tercüme edenler ali reşad ve macar i̇skender); [kanaat kütübhanesi; i̇stanbul 1330(h)-1912; 351+4 sayfa]
 "mufassal, musavver fransa i̇htilâl-i kebiri tarihi" (i̇ki cilt) [kanaat kütübhanesi; i̇stanbul 1331(h)-1913; 479+437(+3)sayfa]
 "devlet-i osmaniye-rusya siyaseti" [rus yazar serge gori̇ai̇nov'dan tercüme edenler ali reşad ile macar i̇skender; kanaat kütübhanesi; dersaadet 1331(h)-1913; 504+7 sayfa]
 "faşizm" ["piyetro gorgoli̇ni̇, domeniko ruso ve i̇tali̇kos nam-ı müstearıyla yazan bir fransız müellifinin neşriyat ve makalâtın(dan) intihab ve bu eserlerin mühim kısımlarının tercümesinden ibarettir." muharriri: ali reşad; kanaat kütübhanesi; i̇stanbul, 1340-1924; 123+2 sayfa]

kaynakça 

1877 doğumlular
1929 yılında ölenler
19. yüzyıl türk tarihçileri
20. yüzyıl türk tarihçileri
türk tarihçiler
ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi mezunları
20. yüzyıl türk öğretmenler
osmanlı i̇mparatorluğu'nda doğan öğretmenler
türk yazarlar
20. yüzyıl türk yazarlar