10 Ekim



olaylar 
 415 - 404 yılında çıkan isyanda yakılan ayasofya kilisesi, bizans i̇mparatoru ii. theodosius tarafından yeniden yaptırılarak açıldı.
 680 - kerbelâ olayı: muhammed'in torunu i̇mam hüseyin, kerbela'da başı kesilerek öldürüldü.
 1780 - karayipler'de meydana gelen "büyük kasırga"da yaklaşık 20000 kişi öldü.
 1813 - dresden kuşatması başladı.
 1847 - i̇stanbul'da güneş tutulması izlendi.
 1858 - küba'da i̇spanyol i̇mparatorluğu'na karşı bağımsızlık hareketi başladı.
 1896 - the times gazetesinin kitap eki the times literary supplement'''ın ilk sayısı çıktı.
 1903 - emmeline pankhurst, i̇ngiltere'de kadınların kurtuluşu mücadelesini yürütmek üzere "kadının sosyal ve politik birliği"ni kurdu.
 1911 - sun yat-sen liderliğindeki devrimciler çin'de mançu hanedanını devirdi.
 1920 - kuveyt şehrinin batısındaki el cehre'de cehre muharebesi gerçekleşti.
 1930 - türkiye, barzani aşireti'nin yaklaşık dört ay süren oramar ayaklanması'nı bastırdı.
 1933 - united airlines havayolu şirketi'ne ait bir uçağa sabotaj yapıldı. düşürülen ilk sivil uçak oldu.
 1938 - çekoslovakya hükûmeti, münih antlaşması gereğince südetler bölgesini almanya'ya devretti.
 1944 - nazi katliamı: 800 çingene çocuk sistematik bir şekilde auschwitz kampında öldürüldü.
 1945 - kim i̇l-sung önderliğinde kore i̇şçi partisi kuruldu.
 1964 - 18. yaz olimpiyatları tokyo'da başladı.
 1965 - genel seçim sonuçları: ap 240 milletvekili ile çoğunluğu elde etti. chp 134, mp 31, ytp 19, ti̇p 15, ckmp 11 milletvekili çıkardı. tbmm tarihinde ilk kez bir sosyalist parti (ti̇p-türkiye i̇şçi partisi) 15 milletvekili ile grup kurmaya hak kazandı.
 1969 - fikir kulüpleri federasyonu (fkf), devrimci gençlik dernekleri federasyonu (dev-genç) adını aldı.
 1970 - i̇ngiliz sömürgesi fiji bağımsızlığını ilan etti.
 1975 - bandırma'da etibank boraks ve asit fabrikaları'nda direniş başladı.
 1975 - papua yeni gine, birleşmiş milletler'e üye oldu.
 1976 - devlet güvenlik mahkemeleri kaldırıldı (1982-2004 arası tekrar kuruldu).
 1980 - devlet başkanı orgeneral kenan evren, "türk silahlı kuvvetlerinin dikkate alacağı ve uyacağı hususlar" başlıklı emrini yayımladı: "türk silahlı kuvvetleri mensuplarının sahip olduğu ideoloji atatürkçülüktür."
 1980 - el salvador'da farabundo martí ulusal kurtuluş cephesi kuruldu.
 1982 - auschwitz toplama kampında tanımadığı bir siyasi tutuklu yerine ceza almaya gönüllü olarak hayatını yitiren rahip maximilian kolbe, aziz ilan edildi.
 1985 - amerikan f-14 savaş uçakları, achille lauro yolcu gemisini kaçıran korsanları taşıyan bir mısır uçağını, sicilya'daki bir nato üssüne inmeye zorladı. korsanlar tutuklandı.
 1986 - san salvador'daki 7,5 şiddetinde depremde yaklaşık 1500 kişi öldü.
 1991 - klasik türk müziği sanatçısı alâeddin yavaşça'ya devlet sanatçısı unvanı verildi.
 1991 - pink floyd, the wall albümleri ile yaptıkları katkı nedeniyle, i̇ngiliz millî tuğla dağıtıcıları birliği tarafından şeref listesine alındı.
 1993 - andreas papandreou liderliğindeki pasok, yunanistan'daki seçimleri kazandı.
 1997 - meksika'da 5 gün süren ve 200 kişinin ölmesine neden olan pauline kasırgası dindi.
 1997 - posadas-buenos aires seferini yapmakta olan arjantin havayolları'na ait dc-9 tipi bir uçak, uruguay'da düştü; 74 kişi öldü.
 2002 - macar yazar imre kertész, nobel edebiyat ödülü'nü kazandı.
 2007 - i̇nternet üzerinden indirilebilen ilk albüm in rainbows, radiohead grubunun internet sitesinde piyasaya sürüldü.
 2009 - i̇sviçre'nin zürih kentinde türkiye ile ermenistan arasında akyaka sınır kapısı'nın açılması için protokol imzalandı.
 2010 - hollanda krallığı'na bağlı özerk hollanda antilleri dağıldı ve hollanda krallığı'na bağlı 3 yeni özerk ülke (aruba, curaçao ve sint maarten) oluştu.
 2015 - ankara saldırısı: ankara'da düzenlenen "emek, barış, demokrasi mitingi"nde, ankara garı önündeki 2 ayrı patlamada, 109 kişi öldü, 500'den fazla kişi yaralandı.

 doğumlar 
 1470 - yavuz sultan selim, osmanlı'nın 9. padişahı (ö. 1520)
 1486 - iii. charles, 1504 ile 1553 yılları arasında savoie dükü olan fransız soylu (ö. 1553)
 1684 - antoine watteau, fransız ressam (ö. 1721)
 1731 - henry cavendish, i̇ngiliz fizikçi ve kimyacı (ö. 1810)
 1813 - giuseppe verdi, i̇talyan besteci (ö. 1901)
 1825 - paul kruger, transvaal cumhuriyeti devlet başkanı ve boer direniş lideri (ö. 1904)
 1830 - ii. isabel, i̇spanya kraliçesi (ö. 1904)
 1834 - aleksis kivi, fin yazar (ö. 1872)
 1857 - yusuf i̇zzeddin efendi, türk asker ve osmanlı hanedanı mensubu şehzade (ö. 1916)
 1859 - ogata gekkō, japon ukiyo-e ustası ve nihonga ressamı (ö. 1920)
 1861 - fridtjof nansen, norveçli gezgin, bilim insanı, diplomat ve nobel barış ödülü sahibi (ö. 1930)
 1872 - dionisios kasdaglis, mısırlı-yunan tenisçi (d. 1931)

 1883 - adolf joffe, rus komünist devrimci, bolşevik siyasetçi ve karaylar diplomatı (ö. 1927)
 1895 - alfred neuland, eston halterci (ö. 1966)
 1895 - wolfram von richthofen, alman savaş pilotu (nazi almanyası'nda luftwaffe'nin generalfeldmarschalli ve "kızıl baron"un kuzeni (ö. 1945)
 1900 - helen hayes, amerikalı aktris ve en i̇yi kadın oyuncu akademi ödülü sahibi (ö. 1993)
 1901 - alberto giacometti, i̇sviçreli heykeltıraş ve ressam (ö. 1966)
 1908 - mercè rodoreda, katalan romancı (ö. 1983)
 1913 - claude simon, fransız yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 2005)
 1923 - nicholas parsons, i̇ngiliz oyuncu, radyo ve televizyon sunucusu (ö. 2020)
 1923 - murray walker, formula 1 motor sporları yorumcusu (ö. 2021)
 1924 - james clavell, amerikalı romancı, senarist ve film yönetmeni (ö. 1994)
 1924 - ed wood, amerikalı senarist, yönetmen, yapımcı ve oyuncu (ö. 1978)
 1928 - leyla gencer, türk opera sanatçısı (ö. 2008)
 1929 - ayten alpman, türk ses sanatçısı (ö. 2012)
 1930 - harold pinter, i̇ngiliz oyun yazarı ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 2008)
 1930 - yves chauvin, fransız kimyacı (ö. 2015)
 1932 - tomris oğuzalp, türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2013)
 1932 - üner teoman, türk atlet
 1932 - pierre bézard, fransız hukukçu.
 1936 - gerhard ertl, alman fizikçi
 1938 - daidō moriyama, japon fotoğrafçı
 1941 - peter coyote, amerikalı oyuncu, yönetmen ve yazar
 1941 - ken saro-wiwa, nijeryalı yazar, televizyon yapımcısı ve çevreci (ö. 1995)
 1942 - radu vasile, rumen politikacı, tarihçi ve şair (ö. 2013)
 1945 - sacit onan, türk yönetmen, şair ve seslendirme sanatçısı (ö. 2010)
 1946 - taha akyol, türk gazeteci ve yazar
 1946 - charles dance, i̇ngiliz oyuncu, senarist ve yönetmen
 1946 - naoto kan, japon siyasetçi
 1946 - john prine, amerikalı country folk şarkıcısı, gitarist, söz yazarı ve besteci (ö. 2020)
 1948 - séverine, fransız şarkıcı
 1950 - nora roberts, amerikalı aşk ve macera romanları yazarı
 1951 - lam po-chuen, hong konglu aktör (ö. 2015)
 1953 - midge ure, i̇skoçyalı rock'n roll gitaristi, şarkıcısı ve şarkı sözü yazarı
 1954 - fernando santos, portekizli teknik direktör
 1956 - taur matan ruak, doğu timorlu siyasetçi
 1959 - arif peçenek, türk futbolcu ve teknik direktör (d. 2013)
 1961 - henrik jørgensen, danimarkalı atlet (ö. 2019)
 1963 - hülya avşar, türk sinema oyuncusu ve şarkıcı
 1963 - anita mui, şarkıcı ve oyuncu (ö. 2003)
 1963 - daniel pearl, amerikalı gazeteci (ö. 2002)
 1964 - sarah lancashire, i̇ngiliz oyuncu
 1964 - crystal waters, amerikalı dans-pop şarkıcısı ve söz yazarı
 1965 - chris penn, amerikalı aktör (ö. 2006)
 1966 - tony adams, i̇ngiliz teknik direktör ve eski defans oyuncusu
 1966 - i̇brahim erkal, türk ses sanatçısı, besteci, söz yazarı ve oyuncu (ö. 2017)
 1966 - carolyn r. bertozzi, amerikalı kimyager ve nobel kimya ödülü sahibi
 1966 - bai ling, çin asıllı amerikalı film sanatçısı

 1967 - gavin newsom, amerikalı politikacı ve iş insanı
 1967 - michael giacchino, amerikalı besteci ve en i̇yi özgün müzik akademi ödülü sahibi
 1967 - jacek zieliński, polonyalı millî futbolcu ve teknik direktör
 1968 - feridun düzağaç, türk müzisyen
 1969 - manu bennett, yeni zelandalı oyuncu
 1969 - dilşa demirbağ-sten, türk-i̇sveçli gazeteci, yazar ve senarist
 1970 - dean kiely, i̇rlandalı millî futbolcu
 1971 - chad willett, kanadalı oyuncu
 1971 - graham alexander, i̇skoç millî futbolcu ve teknik direktör
 1971 - elvir bolić, boşnak futbolcu
 1974 - julio cruz, arjantinli futbolcu
 1975 - ramón morales, meksikalı millî futbolcu
 1978 - jodi lyn o'keefe, amerikalı oyuncu ve model
 1979 - mýa, amerikalı şarkıcı ve oyuncu
 1982 - yasir el-kahtani, suudi millî futbolcu
 1982 - dan stevens, i̇ngiliz oyuncu ve film yapımcısı
 1983 - lzzy hale, amerikalı şarkıcı ve müzisyen
 1983 - nikos spiropulos, yunan millî futbolcu
 1983 - tolga zengin, türk futbolcu
 1984 - chiaki kuriyama, japon oyuncu, şarkıcı ve model
 1985 - marina and the diamonds, yunan asıllı galli şarkıcı
 1986 - ezequiel garay, arjantinli millî futbolcu
 1986 - nathan jawai, aborjin kökenli avustralyalı profesyonel basketbolcu
 1988 - brown ideye, nijeryalı futbolcu
 1991 - michael carter-williams, nba takımlarından orlando magic'de forma giyen amerikalı profesyonel basketbolcu
 1991 - gabriella cilmi, avustralyalı şarkıcı ve söz yazarı
 1991 - lali espósito, arjantinli şarkıcı, söz yazarı, aktris, dansçı, model ve yönetmen
 1991 - xherdan shaqiri, kosova asıllı i̇sviçreli millî futbolcu

 ölümler 
 19 - germanicus, romalı general (d. mö 15)
 680 - abbas bin ali, ali'nin beşinci ve ümmü'l-benîn’in ilk oğlu (d. 647)
 680 - ali el-ekber, hüseyin'in kerbela'da öldürülen büyük oğlu (d. 662)
 680 - hüseyin, muhammed peygamber'in torunu (d. 626)
 680 - habib bin mezahir, kerbelâ olayı’nda hüseyin’in yârenlerinden
 1659 - abel tasman, hollandalı denizci, kaşif ve tüccar (d. 1603)
 1800 - gabriel prosser, afrikalı-amerikalı köle (d. 1776)
 1837 - charles fourier, fransız ütopik sosyalist ve filozof (d. 1772)
 1872 - william h. seward, amerika birleşik devletleri'nin 24. dışişleri bakanı (d. 1801)
 1875 - aleksey konstantinoviç tolstoy, rus yazar (d. 1817)
 1901 - lorenzo snow, i̇sa mesih'in son zaman azizler kilisesi'nin 1898 yılından ölümüne kadar başkanlık yapmış 5. başkanı (d. 1814)
 1913 - katsura tarō, japon asker ve japonya başbakanı (d. 1848)
 1914 - i. carol, romanya prensi (1866-1881), daha sonra romanya'nın ilk kralı (1881-1914) (d. 1839)
 1914 - gijsbert van tienhoven, hollandalı politikacı (d. 1841)
 1937 - ahmet refik altınay, türk tarihçi (d. 1881)
 1945 - joseph darnand, fransız asker (d. 1897)
 1963 - édith piaf, fransız ses sanatçısı (d. 1915)
 1964 - cemil sait barlas, türk siyasetçi, gazeteci ve yazar (d. 1905)
 1964 - eddie cantor, amerikalı şarkıcı, komedyen, dansçı ve oyuncu (d. 1892)
 1967 - muhammed osman akfırat, i̇slâm âlimi ve mutasavvıf
 1969 - kurt blome, alman bilim insanı (nazi almanyası'nda) (d. 1894)
 1970 - édouard daladier, fransız siyasetçi (d. 1884)
 1973 - ludwig von mises, avusturyalı eski ekonomist, tarihçi, filozof ve yazar (d. 1881)
 1973 - hermann reinecke, alman asker (nazi almanyası generali) (d. 1888)
 1974 - lyudmila pavliçenko, sovyet keskin nişancı (d. 1916)
 1977 - i̇smail hakkı uzunçarşılı, türk tarihçi (d. 1888)
 1981 - ali i̇zzet özkan, türk âşık (d. 1902)
 1982 - yıldırım önal, türk tiyatro ve sinema sanatçısı (d. 1931)
 1985 - orson welles, amerikalı sinema oyuncusu, film yönetmeni ve en i̇yi özgün senaryo akademi ödülü sahibi (d. 1915)
 1985 - yul brynner, rus asıllı amerikalı sinema oyuncusu ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sabibi (d. 1920)
 1986 - gleb wataghin, ukrayna asıllı i̇talyalı ve brezilyalı fizikçi (d. 1899)
 1987 - behice boran, türk akademisyen, sosyolog ve siyasetçi (d. 1910)
 1995 - kadir savun, türk sinema oyuncusu (d. 1926)
 1997 - niyazi lodos, türk akademisyen ve entomolog (d. 1921)
 2000 - sirimavo bandaranaike, sri lankalı politikacı ve dünyanın ilk kadın başbakanı (d. 1916)
 2004 - christopher reeve, amerikalı sinema oyuncusu (süpermen'') (d. 1952)
 2004 - müşerref hekimoğlu, türk gazeteci ve yazar (d. 1923)
 2005 - attilâ i̇lhan, türk şair, romancı, gazeteci, senarist ve eleştirmen (d. 1925)
 2005 - milton obote, ugandalı siyasetçi (d. 1925)
 2008 - nail çakırhan, türk gazeteci, şair ve mimar (d. 1910)
 2010 - solomon burke, amerikalı blues ve soul müzik şarkıcısı (d. 1940)
 2010 - joan sutherland, 1950'lerin sonundan 1980'lere kadar bel kanto repertuvarıyla tanınan avustralyalı koloratur soprano (d. 1926)
 2011 - birsen ayda, türk sinema oyuncusu (d. 1946)
 2011 - selma soysal, türk matematikçi ve akademisyen (d. 1924)
 2012 - sam gibbons, floridalı amerikalı politikacı (d. 1920)
 2013 - scott carpenter, amerikalı eski savaş pilotu ve astronot (d. 1925)
 2013 - nevzat kösoğlu, türk siyasetçi ve yazar (d. 1940)
 2014 - finn lied, norveçli liberal görüşlü politikacı (d. 1916)
 2015 - richard heck, amerikalı kimyacı (d. 1931)
 2015 - steve mackay, amerikalı saksafoncu (d. 1949)
 2017 - pentti holappa, fin şair ve yazar (d. 1927)
 2018 - raymond danon, fransız film yapımcısı (d. 1930)
 2018 - tex winter, amerikalı basketbol antrenörü ve eski basketbol oyuncusu (d. 1922)
 2019 - ugo colombo, eski i̇talyan erkek bisiklet yarışçısı (d. 1940)
 2019 - juliette kaplan, i̇ngiliz emektar kadın oyuncu (d. 1939)
 2019 - marie-josé nat, fransız sinema ve televizyon oyuncusu (d. 1940)
 2020 - amnon freidberg, i̇srailli böcek bilimci (d. 1945)
 2020 - vasili kulkov, rus futbolcu ve teknik direktör (d. 1966)

tatiller ve özel günler 
 ağaç dikme günü
 finlandiya'da sancak günleri
 dünya ruh sağlığı günü

1010
10