Rakım Elkutlu

rakım elkutlu (1 ocak 1869, i̇zmir - 4 aralık 1948, i̇zmir), türk klâsik mûsikîsi bestekârlarındandır.

hayatı 
rakım elkutlu'nun, dînî ve lâdînî mûsikînin âyin, ilâhi, semâi kâr, durak, beste ve şarkı formunda dört yüz elliye yakın eseri vardır. babasının ölümü üzerine rakım elkutlu i̇zmir hisar camii imamlığına tayin edilerek ölünceye kadar bu vazîfesine devâm etti. aynı zamanda uzun yıllar, i̇zmir mûsikî cemiyeti'nin reisliğini de yaptı.
rakım elkutlu, çok iyi usûl bilmesine rağmen nota bilmezdi. bunun sebebi meşk sistemi ile yetişmiş olması ve notanın müziğe zarar vereceğini düşünmesiydi. zira meşk usûlünde eserler hocanın ağzından birebir, usul vura vura geçilirdi. bu sayede eserlerdeki duygu bozulmazdı. nota, eserlerin nesiller boyu aktarılmasını sağlamakla birlikte bilhassa türk musikisinde duygu ve icra bakımından eksiklik sebebidir.

bestelerinden bazıları 
 bayati şarkı: ne bahar kaldı ne gül ne de bülbül sesi var 
 ferahfeza şarkı: nazında senin özlediğim eski cefâ yok 
 hicazkar şarkı: visal–ı yâr ile mest ol hayâle dalma gönül
 hüseyni beste: müheyyâ oldu meclis sâkıya peymaneler dönsün 
 şarkı: aşkın bana bir gizli elem oldu güzel yar 
 nihavend şarkı: hayâl içinde akıp geçti ömr–i derbederim 
 nihavend şarkı: mümkün mi unutmak güzelim, neydi o akşam (rakım elkutlu bu eseri, i̇zmir musiki cemiyeti'ni beraber kurduğu ve birçok eserini de notaya alarak yok olmaktan kurtaran mehmet reşat aysu ile birlikte bestelemiştir.)
 sûz–i dil şarkı: baharda bu yıl bir melâl var, hüzün gibi.. 
 uşşak şarkı: bana hiç yakışmıyor böyle intizâr şimdi 
 yegâh şarkı: çepçevre bahar içinde bir yer gördük 
 karcığar saz semai: karciğar saz semâisi (aksak semai) 
 karcığar peşrev: karciğar peşrev devr–i kebir
 hicaz tevşih vücudun mazhar–ı sırr–ı ezeldir ya resulallah aksak semai 
 acem aşiran şarkı gel koynuna gir lane–ı can kendi evindir sengin semai 
 bayati şarkı ne beyan–ı hale cüret ne figaana takatim var ağır aksak 
 bayati şarkı ne bahar kaldı ne gül ne de bülbül sesi var ağır aksak 
 bayati şarkı bilmezsin düşündüğüm ağladıklarım nedir curcuna 
 bayati şarkı ne arzu var ne takat visal dillerde kaldı aksak 
 bestenigar tevşih arz–ı tazim eylemez mi alem–ı imkân sana 
 bûselik şarkı kim bilir hangi hıyabanda sesin 
 bûselik şarkı yıllar geçiyor hala bu ıztırab dinmedi semai

buselik–aşîran şarkıları  
 buselik–aşîran beste o nihal–i bağ–ı işve sana da eder temayül devr–i kebir 
 dügah şarkı bin ömre değer bir gecenin zevk–u safası sengin semai 
 dügah şarkı hayran–ı cemal olmağa cidden emelim var sengin semai 
 ferahfeza şarkı aşkın bu karanlık gecesinde yürük semai 
 ferahfeza şarkı ey gözleri ahu senin aşkınla harabım sengin semai 
 ferahfeza şarkı i̇çip içip de bu akşam seninle mest olalım düyek 
 ferahfeza şarkı nazında senin özlediğim eski cefa yok semai 
 ferahnak yürük semai ey gözleri ahu senin aşkınla harabım yürük semai 
 ferahnak beste subh–dem cam–ı meyi mestane takbil eyleri devr–i kebir 
 gülizâr i̇lahi i̇lahi aşık–ı sadık güruh–ı mustafa derler biz düyek

hicaz besteleri 
 hicaz şarkı aman aman esmerim 
 hicaz şarkı cevr–ı yare sabır buldum ağır düyek 
 hicaz şarkı ey canım ilham perim sen iştiharımsın beni düyek 
 hicaz şarkı gel üzme beni kaşları çatma güzel kız curcuna 
 hicaz şarkı gönül yolu dar geldi sofyan 
 hicaz şarkı gözlerinden okudum gönlünü kalbim yanara curcuna 
 hicaz şarkı gündüzüm karanlık gecem uykusuz curcuna 
 hicaz şarkı müştakına göster o güzel çehreni kaçma ağır aksak semai 
 hicaz şarkı yürü hey bi–vefa hercai güzel aksak 
 hicazkar şarkı canlandı bu sessiz gecenin şiri denizde aksak 
 hicazkar şarkı herkes eğlencededir şimdi bahar geldi diye curcuna 
 hicazkar şarkı seni çok sevdi bu gönlüm beni terk etme kadı aksak 
 hicazkar şarkı süslendi ağaçlar çiçekle doldu aksak 
 hicazkar şarkı visal–ı yar ile mest ol hayale dalma gönül düyek 
 hicazkar şarkı bekledim fecre kadar gelmedin ah işte güneş aksak 
 hisâr–aşiran beste o nihal–i bağ–ı işve sana da eder temayül devr–i kebir 
 hümayun şarkı i̇sterim mecliste sakıyler ağır aksak 
 hümayun şarkı müştak–ı visalin oldu gönlüm semai 
 hüseyni şarkı bir safa bahş edelim gel şu dil–i na–şade aksak 
 hüseyni şarkı çeşme başında duran şu güzel köylü kızı sofyan 
 hüseyni i̇lahi i̇sm–ı huda zikrimiz düyek 
 hüseyni kâr o şuha sad safa–saman–u sabrım bi–karar etti muhammes 
 hüseyni beste müheyya oldu meclis sakıya peymaneler dönsün düyek 
 hüseyni–aşîran şarkı nesim–ı nev–bahar essin gönüller şadman ol düyek 
 hüseyni–aşîran şarkı ruhumun ihtiyacı cananım aksak 
 hüzzam şarkı bir yare kalır gönlüme her güzelden aksak 
 hüzzam şarkı bir zamanlar gönlüme aşkı yakından çağladı devr–i hindi 
 hüzzam şarkı dünyada ne ikbal ne de servet dileriz yürük semai 
 hüzzam şarkı feryad ki hep gönlümün nevasıdır aksak 
 hüzzam şarkı gönül bu ne durur ne de söz dinler aksak 
 hüzzam şarkı tir–ı firkat göz göz ettikçe dil–ı bimarımı aksak 
 hüzzam şarkı susmuş geceler her yer sizi dinlerdi denizde türk aksağı 
 hüzzam şarkı bekledim yıllarca lakin gelmedin ey nazlı ağır aksak 
 hüzzam şarkı hatırımdan ne geçer sorma gönül sorma nele yürük semai 
 hüzzam şarkı aşkın bana bir gizli elem oldu güzel yar türk aksağı 
 isfahan şarkı bıktın mı siyah gözlü güzel kız türk aksağı 
 isfahan tevşih hakka mirat olduğuy–çün ey şefi–ı pür–vekar

karcığar beste 
 karcığar yürük semai yürük semai 
 karcığar şarkı ateşiyle yanıyorken yüreğim aksak 
 karcığar şarkı bir gün seviyor ertesi gün kıskanıyor kalbi curcuna 
 karcığar ayin i̇mruz çi her ruz harabım–u harab değişmeli 
 karcığar şarkı meydan–ı muhabbette gezerken dil–ı şeyda sengin semai 
 karcığar beste naz olur dem–beste çeşm–ı nim–habından se devr–i kebir 
 karcığar şarkı nazir olmaz sana alemde teksin aksak 
 karcığar şarkı nedir bu handeler bu işveler bu naz–u istiğna aksak 
 karcığar şarkı sevdim bu yaz bir esmer sofyan

kürdilihicazkâr beste 
 kürdilihicazkâr şarkı aşkın seni hep güldüremez semai 
 kürdilihicazkâr şarkı demedim hiç ona kimsin ve nesin sen ne adı aksak 
 muhayyer şarkı aşk ile yandım sahidir sandım aksak 
 muhayyer şarkı bir siyah çevre dolaşmış kirpiklerine aksak 
 muhayyer şarkı gezdiğin bahçeler sinem dağıdır aksak 
 muhayyer şarkı her gün yeni bir naz yaratan yardan usandık curcuna 
 muhayyer beste meclis–ı ağyara olma pertev–endaz–ı visal ağır çenber 
 muhayyer kürdi şarkı bilmem ki günahım sana olmakta mı bende aksak 
 nevâ beste aşnay–ı bezm olanlar anlar hitab–ı hayderi devr–i kebir 
 nihavend beste ben perişanlıkta buldum kakülü sünbül gibi devr–i kebir 
 nihavend şarkı hayal içinde aktı geçti ömr–ı derbederim düyek 
 nihavend şarkı ne yanan kalbime baktı ne akan gözyaşıma ağır aksak 
 nihavend şarkı mümkin mi unutmak güzelim neydi o akşam aksak 
 nikriz şarkı gül yüzünü açarsın aksak 
 rast ağır semai bilmem kime yahut neye uyduk gittik sengin semai 
 rast şarkı bir yaz gecesi çamlıca mehtabına geldim curcuna 
 rast şarkı mahv olup gitti ümidim sabr–u samanım gibi aksak 
 rast marş müjde ey osmanlılar ey millet–ı ali– tebar 
 rast tevşih müjdeler olsun size ya müminin ağır devr–i hindi 
 saba şarkı aşkın ne güzel şevkini sürdüktü seninle ağır türk aksağı 
 saba şarkı o vefasız güzelin sözlerine aldandım 
 saba şarkı i̇nce kirpiklerinin sinede bin yaresi var ağır aksak 
 segah şarkı bin ömre değer bir gecenin zevk–u safası sengin semai 
 segah şarkı i̇smini bilmezdim fakat tanırdım curcuna 
 segah şarkı okurken aşk kitabını curcuna 
 segah tevşih zatını davet buyurdu bu gece rabbul–muin devr–i hindi 
 segah şarkı aşkınla yanıp ağladığım günleri an sen sengin semai 
 suz–i dil şarkı baharda bu yıl bir melal var düyek 
 suz–i dil şarkı rüzgar ne fısıldar aksak 
 suzinak şarkı bir nur–ı mücessemdi çıkıp gitti elimden aksak 
 şedd–i araban şarkı müjdeler gülzara gül basmış kadem devr–i hindi 
 şehnaz fantezi o vefasız güzelin sözlerine aldandım düyek 
 şehnaz beste sakıy piyale sun ki bugün gül havasıdır devr–i kebir 
 tahir–buselik şarkı çille–ı baht–ı siyahım dolmuyor ağır devr–i hindi 
 tahir–buselik şarkı hulyam yine bir gölgeli esrara bürünsün aksak 
 tahir–buselik beste bakıp o şuh ile naz–u niyaze meşk ederiz düyek 
 uşşak şarkı anarım ruhlerini güller ile eğlenirim ağır aksak 
 uşşak şarkı artık hicrana tahammül edemez oldu gönül ağır aksak 
 uşşak şarkı aşkınla yanan sineme el sürme yanarsın curcuna 
 uşşak şarkı bahçem yine sayende serab olmuş efendim aksak 
 uşşak şarkı bana hiç yakışmıyor böyle intizar şimdi aksak 
 uşşak şarkı beni tek ateşe at aksak 
 uşşak şarkı bihude kaçırma gözünü sevgilim benden türk aksağı 
 uşşak şarkı bilmezsin düşündüğüm ağladıklarım nedir curcuna 
 uşşak şarkı birgün ne olur gel beni busenle sevindir curcuna 
 uşşak şarkı çekildi fasl–ı dil gönül aksak 
 uşşak beste ey keman–ebru şehid–ı hançer–ı müjganınım devr–i kebir 
 uşşak şarkı mahv olup gitti ümidim sabr–u samanım gibi aksak 
 uşşak şarkı nazir olmaz sana alemde teksin aksak 
 uşşak şarkı sevda benim gözümde en mukaddes bir kin aksak 
 uşşak şarkı silemem bir gün hayalimden o dilber kadını aksak 
 uşşak şarkı şimdi nerde naz ile perverdesin curcuna 
 uşşak şarkı vuslat–ı canane erişmiş gönül ağır aksak semai 
 uşşak şarkı yattım yarim dizine aksak 
 yegâh şarkı baki yine mey içmeye and içti demişler yürük semai 
 yegâh şarkı çepçevre bahar içinde bir yer gördük semai 
 karcığar saz semai karciğar saz semaisi aksak semai 
 karcığar peşrev karciğar peşrev devr–i kebir

klasik türk müziği bestecileri
1869 doğumlular
1948 yılında ölenler
kokluca mezarlığı'na defnedilenler