Vedat Türkali

abdülkadir pirhasan (13 mayıs 1919, samsun - 29 ağustos 2016, yalova), türk roman ve senaryo yazarı, şairdir.

hayatı 
asıl adı abdülkadir demirkan'dır. daha sonra mahkeme kararıyla pirhasan soyadını almıştır. samsun lisesi'nde okuduktan sonra 1942 yılında i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi türk dili ve edebiyatı bölümünden mezun oldu. aynı yıl eşi merih pirhasan'la evlendi.

kariyeri 
üniversite mezuniyetinin ardından maltepe askerî lisesi ve kuleli askerî lisesi'nde edebiyat öğretmenliği yaptı. 1951 yılında siyasî düşünceleri nedeniyle görevine son verildi ve tutuklandı. 9 yıl ceza aldı, 7 yıl sonunda şartlı tahliyeden faydalanarak serbest kaldı. gar yayınları'nı rıfat ilgaz ile kurduktan sonra, 1960'ta dolandırıcılar şahı filmi ile senaristliğe başladı. senaristliğine devam eden türkali, 1965'te yönetmenliği denemiştir.

bir gün tek başına ve mavi karanlık gibi romanları türk edebiyatının en büyük eserleri arasına girmiştir. bu romanlarını yeşilçam dedikleri türkiye ve tek kişilik ölüm başlıklı romanları takip etti.

vedat türkali, mihri belli'nin yakın arkadaşı, atıf yılmaz'ın da hem arkadaşı, hem de kayınpederidir. türkiye komünist partisi'nin ilk üyelerindendir. 2002 seçimlerinde demokratik halk partisi'nden aday olarak aktif siyasete atılmıştır.

vedat türkali, oyuncu deniz türkali ve yönetmen barış pirhasan'ın babası; deniz türkali'nin kızı şarkıcı zeynep casalini'nin de dedesiydi. türk edebiyatının usta isimlerinden olan vedat türkali, 29 ağustos 2016'da yalova'da tedavi gördüğü hastanede 97 yaşında hayatını kaybetti. naaşı zincirlikuyu mezarlığına defnedildi.

ödülleri 
 1965 antalya altın portakal film festivali, en i̇yi senaryo ödülü, karanlıkta uyananlar
 1970, trt oyun ödülü (dallar yeşil olmalı)
 1974, milliyet yayınları roman yarışması birincilik ödülü
 1976, orhan kemal roman armağanı
 2009: sadri alışık tiyatro ve sinema – sinema onur ödülü
 2009: altın portakal film festivali – yaşam boyu onur ödülü
 2009 sinema yazarları derneği (si̇yad) onur ödülü  
 2016, beyaz martı edebiyat onur ödülü

başlıca eserleri 
 bir gün tek başına, roman, 1974, isbn 978-6053140177
 eski şiirler, yeni türküler, şiirler, 1979, 
 üç film birden, senaryolar, 1979,
 mavi karanlık, roman, 1983, isbn 978-6053140191
 eski filmler, senaryolar, 1984,
 bu gemi nereye (yazılar, anılar, 1985)
 dallar yeşil olmalı (oyun, 1985)
 tek kişilik ölüm, roman, 1989, isbn 978-6053140207
 özgürlük i̇çin kürt yazıları (yazılar, 1996)
 güven (roman, 1999)
 komünist (anı, 2001)
 yeşilçam dedikleri türkiye (roman, 2001)
 bu ölü kalkacak (oyun, 2002)
 dallar yeşil olmalı (oyun, 2002)
 kayıp romanlar (roman, 2004)
 yalancı tanıklar kahvesi (roman, 2009)
 bitti bitti bitmedi (roman, 2014)

vedat türkali üzerine yazılan kitaplar 
 edebiyatta siyaset: vedat türkali örneği, şebnem cansun (2020)
 vedat türkali and third cinema, halil şoreş karakoç (2020)
 vedat türkali: hayatı ve eserleri, mehmet emin purçak (2021)

kaynakça

dış bağlantılar 
 bbc türkçe ile 1987 yılında yapılan röportaj
 birgün: her gün tek başına bir adam: abdülkadir pirhasan
 

 

zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
1919 doğumlular
samsun doğumlular
20. yüzyıl türk roman yazarları
21. yüzyıl türk roman yazarları
orhan kemal roman armağanlı yazarlar
i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesinde öğrenim görenler
2016 yılında ölenler
yalova'da ölenler
türk senaristler
20. yüzyıl türk şairleri
21. yüzyıl türk şairleri
20. yüzyıl erkek yazarları