Yojimbo

yojimbo (japonca: 用心棒 ya da yōjinbō), 1961 yılında akira kurosawa tarafından çekilmiş jidaigeki (dönem filmi) türü film. ronin olarak adlandırılan efendisiz bir samurayın hikâyesini anlatır. hikâye, toshiro mifune tarafından canlandırılan samurayın, kumardan kazandıkları para uğruna aralarında çatışma yaşanan iki suç baronunun otoritesi altındaki küçük bir kasabayı ziyaret etmesi ile başlar.

yojimbo, japonca'da koruma anlamını taşımaktadır.

hikâye 
seibei ve ushitora adlı iki suç baronunun otoritesi altındaki kasabaya gelen ronin samuray, her iki baronu da kendisini koruma olarak tutması konusunda ikna eder. samuray, ilk olarak ushitora'nın safında olduğunu hissettirerek ushitora'yı saldırıya geçmesi konusunda ikna eder. birkaç çatışmadan sonra her iki taraftan da birçok üye ölür ve iç çatışmanın galibi ushitora olur. bunun ardından hayatta kalanlar ronin tarafından öldürülür. ronin kendisini kuwabatake sanjuro (dut bahçesi otuzüç yaşında şeklinde çevrilebilir) olarak tanıtmıştır ve muhtemelen kasabadaki dut bahçelerine bakarken bu ismi bulmuştur. bu nedenle filmin karakteri isimsiz adam karakterinin ilk örneklerinden kabul edilmektedir.

esinlenmeler 
filmin duruşu ve teması birçok vahşi batı filminden, özellikle john ford tarafından yönetilen filmlerden esinlenmeler içerir. kurosawa'nın daha önce yedi samuray (1954) filminde ele aldığı kurtarıcıya ihtiyaç duyan çaresiz kasaba halkı figürü vahşi batı filmlerinin prototipitir. filmin sinematografisi ayrıca vahşi batı filmlerinde gelenekselleşen çekim tekniklerini de içermektedir. yalnız kahramanın geniş açıyla görüntülenmesi, iki düşmanın yüzleşmesi sırasında aradan toz bulutunun geçmesi buna örnek gösterilebilir.

kurosawa, filmin taslağının ana kaynağının dashiell hammet'in 1931 tarihli romanından aynı adla uyarlanan 1942 yapımı film noir klasiği glass key olduğunu belirmiştir. özellikle baş kahramanın kaçmadan önce yakalanarak işkence yapıldığı sahne glass key filminden neredeyse birebir kopyalanmıştır. ancak yojimbo'nun genel senaryosunun esin kaynağının hammett'in bir başka romanı olan 1929 tarihli red harvest kitabı olduğu söylenebilir. kurosawa araştırmacısı ve film eleştirmeni manny farber, red harvest'''in film için esin kaynağı olduğunu söylerken, donald richie gibi farklı kurosawa araştırmacıları bu benzerliklerin rastlantısal olduğunu belirtmektedir.

 oyuncular 
 toshirō mifune→ kuwabatake sanjuro
 tatsuya nakadai → unosuke
 yōko tsukasa → nui
 isuzu yamada → orin
 daisuke katō → inokichi, ushitora'nın kardeşi
 takashi shimura → tokuemon, sake imalatçısı
 namigoro rashomon → büyük kannuki 
 hiroshi tachikawa → yoichiro
 yosuke natsuki → kohei'nin oğlu
 eijirō tōno → gonji, taverna sahibi
 kamatari fujiwara → tazaemon, ipek tüccarı ve kasabanın muhtarı
 ikio sawamura → hansuke, kasabanın memuru
 susumu fujita → homma, rehber
 kyu sazanka → ushitora, suç baronu

 yapım 
toshirō mifune, takashi shimura ve tatsuya nakadai gibi birçok aktör filmden önce ve sonra kurosawa ile çalışmışlardır.

kurosawa'nın, sete geç gelmesi nedeniyle mifune'yi azarlamasının ardından, mifune her sabah saat 6:00'da kostümüyle birlikte hazır olacağı sözünü vermiştir.

filmin bir noktasında baş kahraman, hırpalanarak ölüme terkedildikten sonra kendisine sığınmak için bir kulübe bulur, ve bıçak atma egzersizleri yapar. havada salınan bir yaprağı bıçağıyla vurduğu sahne, aslında kaydın geri oynatılmasıyla elde edilmiştir.

bu film kurosawa'nın sinematograf kazuo miyagawa ile çalıştığı ikinci filmdir.

 etkileri 
yojimbo, hem japonya hem de batı sinemasında birçok şekilde etki bırakabilmiş bir filmdir.

kurasawa 1962 yılında yojimbo'nun bir parçası olarak sanjuro filmini çekmiştir. bu filmde ronin sanjuro ismiyle ancak soyadını değiştirerek karşımıza çıkmaktadır.

1964 yılında, yojimbo filmi bir avuç dolar (a fistful of dollars) ismiyle vahşi batı filmi olarak tekrar çekilmiştir. sergio leone tarafından yönetilen ve clint eastwood'un başrolünü oynadığı filmde isimsiz adam öğesi clint eastwood filmlerinde ilk defa yerini almıştır. ancak film telif hakları ihlali nedeniyle açılan dava sonucu üç yıl sonra gösterime girebilmiştir.

1970 yılında çekilen zatoichi meets yojimbo filminde, mifune yine aynı karakteri canlandırmıştır. kör kılıç ustası zatoichi'nin film serilerinin onikincisi olan bu filmde, mifune sassa ismiyle yer alsa da, jidaigeki sinemasının iki ikonik karakteri karşı karşıya gelmiştir.

1984 yapımı the warrior and the sorceress adlı filmde, paralı asker kain, kasabanın tek su kuyusu için çatışan iki savaş lordunun arasına girmektedir. film iki güneşi bulunan ura adlı terkedilmiş bir gezegende geçer.

bruce willis'in oynadığı 1996 yapımı last man standing filminin, yojimbo'nun tekrar çekimi olduğu resmi olarak duyurulmuştur.

samurai jack adlı çizgifilm serisinde de yojimbo'dan bazı alıntılar olduğu görülmüştür.

 dış bağlantılar 

 
 
 
 
 criterion collection essay by alexander sesonske
 a comparison of yojimbo, a fistful of dollars and last man standing
 japanese movie database'da yojimbo''

kaynakça 

1961 çıkışlı filmler
samuray filmleri
jidaigeki filmleri
japonca filmler
akira kurosava'nın yönettiği filmler
akira kurosava'nın senaryosunu yazdığı filmler
japon yapımı siyah-beyaz filmler