9 Temmuz



olaylar 
 455 - avitus, batı roma i̇mparatoru oldu.
 1816 - arjantin, i̇spanya’dan bağımsızlığını kazandı.
 1850 - amerika birleşik devletleri başkanı zachary taylor öldü, yerine millard fillmore 13. başkan oldu.
 1918 - nashville'de (tennessee) iki tren çarpıştı: 101 kişi öldü, 171 kişi yaralandı.
 1919 - mustafa kemal paşa'nın görevine son verildiği hakkında harbiye nezareti genelgesi yayınlandı.
 1922 - johnny weissmüller, 100 m serbest stil yüzmede dünya rekoru kırdı: 58.6 saniye.
 1943 - ii. dünya savaşı: müttefikler, husky harekâtı'nı başlatarak sicilya'nın güneydoğu sahillerini işgal etti.
 1944 - ii. dünya savaşı: amerikalılar japonya'ya ait saipan adasını ele geçirdiler.
 1951 - amerikalı dedektif romanları yazarı dashiell hammett, (malta şahini vb.), anti-komünist soruşturmalarda ifade vermeyi reddettiği için altı ay hapse mahkûm oldu.
 1952 - türkiye'de ilk televizyon yayınları, i̇stanbul teknik üniversitesi tarafından gerçekleştirildi.
 1961 - 1961 anayasası, halk oylaması sonucunda yüzde 61,5 “evet” oyuyla kabul edildi.
 1982 - boeing 727 tipi bir yolcu uçağı, louisiana eyaletindeki kenner şehrine düştü: uçaktaki 146 kişi ve yerdeki 8 kişi öldü.
 1991 - güney afrika, 30 yıl aradan sonra olimpiyatlara tekrar kabul edildi.
 1993 - şair ve ressam metin altıok, 2 temmuz'daki sivas katliamı'ndan ağır yaralı olarak kurtuldu. ancak komadan çıkamayarak ankara'da tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.
 1997 - çankaya üniversitesi kuruldu.
 1998 - i̇stanbul mısır çarşısı'nda meydana gelen patlamada; biri turist, 2'si çocuk, 7 kişi öldü. 7'si yabancı uyruklu 120 kişi de yaralandı.
 2002 - afrika birliği örgütü dağıldı ve yeniden yapılanarak afrika birliği adını aldı.
 2002 - hüsamettin özkan'dan boşalan devlet bakanlığı ve başbakan yardımcılığı'na devlet bakanı şükrü sina gürel atandı. devlet bakanlıklarına tayfun i̇çli ve zeki sezer, kültür bakanlığı'na ise suat çağlayan atandı.
 2006 - fifa dünya kupası'nı, berlin'de fransa'yı normal süresi 1-1 biten maçta, penaltılarla 5-4 mağlup eden i̇talya kazandı.
 2006 - airbus a310 tipi bir yolcu uçağı, 200 yolcusuyla i̇rkutsk (sibirya) havaalanına inişte pistten çıktı: 122 kişi öldü.
 2008 - abd i̇stanbul başkonsolosluğu saldırısı: abd i̇stanbul başkonsolosluğu'na yönelik saldırı gerçekleştirildi. saldırıyı gerçekleştiren 3 kişi ile 3 polis öldü.
 2011 - güney sudan bağımsızlığını ilan etti.
 2013 - diyanet radyo yayın hayatına başladı.

doğumlar 
 1249 - kameyama, japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 90. imparatorudur (ö. 1305)
 1578 - ii. ferdinand, kutsal roma imparatoru (ö. 1637)
 1654 - reigen, japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 112. imparatorudur (ö. 1732)
 1689 - alexis piron, fransız şair ve oyun yazarı (ö. 1773)
 1764 - ann radcliffe, i̇ngiliz yazar (ö. 1823)
 1775 - matthew gregory lewis, i̇ngiliz romancı ve oyun yazarı (ö. 1818)
 1809 - friedrich gustav jakob henle, alman anatomist ve doktor (ö. 1885)
 1819 - elias howe, amerikalı bir mucittir (ö. 1864)
 1834 - jan neruda, çek yazar (ö. 1891)
 1858 - franz boas, alman kökenli amerikan vatandaşı dilbilimci ve etnolog (ö. 1942)
 1879 - ottorino respighi, i̇talyan besteci, müzikolog ve orkestra şefi (ö. 1936)
 1884 - mihail borodin, sovyet siyaset adamı (ö. 1951)
 1894 - percy spencer, amerikalı mühendis ve mikrodalga fırının mucidi (ö. 1970)
 1901 - barbara cartland, i̇ngiliz romancı (ö. 2000)
 1907 - eddie dean, amerikalı oyuncu, şarkıcı ve söz yazarı (ö. 1999)
 1911 - mervyn peake, i̇ngiliz yazar, sanatçı, şair ve illüstratördür (ö. 1968)
 1911 - john wheeler, amerikalı bir teorik fizikçidir (ö. 2008)
 1916 - edward heath, i̇ngiliz siyasetçi ve başbakan (ö. 2005)
 1926 - pedro rodolfo dellacha, arjantinli eski millî futbolcu ve teknik direktördür (ö. 2010)
 1926 - mathilde krim, i̇talyan-amerikalı tıp araştırmacısı ve bilim insanıdır (ö. 2018)
 1926 - ben r. mottelson, abd-danimarkalı nükleer fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (ö. 2022)
 1927 - david diop, senegalli şair (ö. 1960)
 1929 - ii. hasan, fas kralı (ö. 1999)
 1929 - lee hazlewood, amerikalı country şarkıcısı, söz yazarı ve yapımcı (ö. 2007)
 1930 - kailasam balachander, hint sinema yönetmeni ve yazar (ö. 2014)
 1930 - buddy bregman, amerikalı müzik yapımcısı, film yönetmeni, müzisyen ve besteci (ö. 2017)
 1933 - oliver sacks, i̇ngiliz nörolog ve yazar (ö. 2015)
 1934 - michael graves, amerikalı mimar (ö. 2015)
 1935 - wim duisenberg, hollandalı ekonomist ve siyasetçi (ö. 2005)
 1935 - mercedes sosa, arjantinli şarkıcı (ö. 2009)
 1937 - david hockney, i̇ngiliz ressamdır
 1938 - brian dennehy, amerikalı oyuncu
 1942 - richard roundtree, amerikalı oyuncu (ö. 2023)
 1945 - dean r. koontz, amerikalı korku yazarı
 1946 - ali poyrazoğlu, türk tiyatrocu
 1946 - bon scott, avustralyalı müzisyen (ac/dc) (ö. 1980)
 1947 - jim marurai, cook adalı siyasetçi (ö. 2020)
 1947 - mitch mitchell, i̇ngiliz davulcu (ö. 2008)
 1947 - tuncay özilhan, türk iş insanı
 1950 - viktor yanukoviç, ukraynalı siyasetçi
 1951 - chris cooper, amerikalı oyuncu
 1954 - théophile abega, kamerunlu eski millî futbolcu (ö. 2012)
 1955 - lisa banes, amerikalı aktris (ö. 2021)
 1956 - tom hanks, amerikalı oyuncu
 1957 - marc almond, i̇ngiliz şarkıcı ve şarkı sözü yazarı
 1957 - kelly mcgillis, amerikalı oyuncu
 1961 - raymond cruz, amerikalı dizi ve film oyuncusu
 1963 - zeynep eronat, türk oyuncu
 1964 - courtney love, amerikalı müzisyen ve oyuncu
 1964 - gianluca vialli, i̇talyan eski futbolcu ve teknik direktör (ö. 2023)
 1966 - pamela adlon, amerikalı oyuncu, senarist, yapımcı, yönetmen ve seslendirme sanatçısı
 1966 - amélie nothomb, belçikalı yazar
 1967 - yordan letchkov, bulgar futbolcu
 1968 - álex aguinaga, ekvadorlu millî futbolcu ve teknik direktör
 1968 - paolo di canio, i̇talyan teknik direktör ve eski futbolcu
 1975 - shelton benjamin, amerikalı profesyonel güreşçi
 1975 - jack white, grammy ödülü kazanmış amerikalı yapımcı, aktör, multi-enstrümantalist rock müzisyeni ve besteci
 1976 - emel çölgeçen, türk oyuncu
 1976 - aziza brahim, batı sahralı şarkıcı
 1976 - jo kanazawa, japon eski futbolcu
 1976 - jochem uytdehaage, hollandalı eski uzun kulvar sürat patencisi
 1976 - fred savage, amerikalı aktör ve televizyon yönetmeni
 1978 - gulnara samitova-galkina, rus orta mesafe koşucusu
 1978 - jaka lakovič, sloven eski profesyonel basketbolcu
 1981 - lee chun-soo, güney koreli millî futbolcu
 1982 - toby kebbell, i̇ngiliz oyuncu
 1983 - ahmet rıfat şungar, türk sinema ve dizi oyuncusu
 1983 - deniz çetin, türk müzisyen
 1983 - sefa tantoğlu, türk oyuncu
 1984 - hasan kalender, türk yönetmen
 1987 - élodie fontan, fransız oyuncu
 1987 - bratislav punoševac, sırp futbolcu
 1987 - rebecca sugar, amerikalı animatör, senarist, yapımcı ve şarkıcı/söz yazarı
 1988 - raul rusescu, rumen futbolcu
 1989 - ronaldo alves, brezilyalı futbolcu
 1989 - deniz naki, kürt asıllı alman futbolcu
 1989 - zeynep sever, 2009 miss belçika güzeli
 1990 - joe corona, amerikalı futbolcu
 1990 - andré sousa, portekizli futbolcu
 1991 - mitchel musso, amerikalı oyuncu
 1991 - riley reid, amerikalı pornografik film oyuncusu
 1992 - douglas booth, i̇ngiliz oyuncu ve manken
 1993 - deandre yedlin, amerikalı futbolcu
 1994 - luka đorđević, karadağlı millî futbolcu
 1994 - jordan mickey, amerikalı profesyonel basketbolcu
 1995 - georgie henley, i̇ngiliz oyuncu
 1995 - sandro ramírez, i̇spanyol futbolcu
 1998 - robert capron, amerikalı sinema oyuncusu
 1999 - claire corlett, kanadalı oyuncu, şarkıcı ve seslendirmen

ölümler 
 518 - i. anastasius, bizans i̇mparatoru (d. 430)
 981 - ramiro garcés, pamplona prensi ile ilk viguera kralı (d. 945)
 1386 - iii. leopold, avusturya dükü (d. 1351)
 1441 - jan van eyck, flaman ressam (d. 1395)
 1654 - iv. ferdinand, kutsal roma i̇mparatoru (d. 1633)
 1706 - pierre le moyne d'iberville fransız-kanadalı denizci ve kâşif (d. 1661)
 1742 - john oldmixon, i̇ngiliz tarihçi (d. 1673)
 1746 - v. felipe, i̇spanya kralı (d. 1683)
 1747 - giovanni battista bononcini, i̇talyan barok bestecisi ve çellist (d. 1670)
 1756 - pieter langendijk, hollandalı oyun yazarı ve şair (d. 1683)
 1766 - jonathan mayhew, amerikalı hristiyan din adamı (d. 1720)
 1795 - henry seymour conway, i̇ngiliz general ve devlet adamı (d. 1721)
 1797 - edmund burke, i̇ngiliz filozof ve devlet adamı (d. 1729)
 1828 - gilbert stuart, amerikalı ressam (d. 1755)
 1850 - seyyid ali muhammed (bab), i̇ranlı din adamı ve babilik inancının kurucusu (d. 1819)
 1850 - zachary taylor, abd'nin 12. başkanı (d. 1784)
 1856 - amedeo avogadro, i̇talyan kimyager (d. 1776)
 1871 - alexander keith johnston, i̇skoç coğrafyacı (d. 1804)
 1880 - paul broca, fransız hekim, anatomist ve antropolog (d. 1824)
 1882 - ignacio carrera pinto, şilili subay (d. 1848)
 1912 - ion luca caragiale, alman senaryo, kısa öykü, şiir yazarı, tiyatro yöneticisi, siyaset yorumcusu ve gazeteci (d. 1852)
 1932 - king camp gillette, amerikalı mucit (tıraş bıçağını bulan) (d. 1855)
 1938 - benjamin n. cardozo, amerikalı hukukçu ve yargıç (d. 1870)
 1946 - nevzat tandoğan, türk bürokrat (intihar) (d. 1894)
 1961 - whittaker chambers, amerikalı yazar ve editör (d. 1901)
 1962 - georges bataille, fransız yazar, sosyolog, antropolog ve filozof (d. 1897)
 1967 - eugen fischer, alman tıp, antropoloji ve öjenik profesörü (d. 1874)
 1971 - karl ast, estonyalı bir yazar ve politikacıydı (d. 1886)
 1974 - hilmi soykut, türk şair (d. 1906)
 1974 - earl warren, amerikalı bir politikacı ve hukukçuydu (d. 1891)
 1980 - vinícius de moraes, brezilyalı şair, söz yazarı, deneme yazarı ve oyun yazarı (d. 1913)
 1985 - charlotte, lüksemburg büyük dükü iv. willem ile portekizli i̇nfanta marie anne'in kızıdır (d. 1896)
 1990 - reşit gürzap, türk oyuncu ve yönetmen (d. 1912)
 1991 - orhan hançerlioğlu, türk felsefeci ve yazar (d. 1916)
 1993 - metin altıok, türk şair ve ressam (d. 1940)
 2002 - gerald campion, i̇ngiliz oyuncu (d. 1921)
 2002 - rod steiger, amerikalı oyuncu (d. 1925)
 2004 - isabel sanford, amerikalı bir sahne, sinema ve televizyon oyuncusu ve komedyen (d. 1917)
 2006 - mehmet akan, türk oyuncu, yönetmen, koreograf, folklorcu ve yazar (d. 1939)
 2011 - arvo salo, fin yazar, gazeteci ve politikacı (d. 1932)
 2015 - christian audigier, fransız moda tasarımcısı ve girişimci (d. 1958)
 2015 - suud el-faysal, suudi siyasetçi ve prens (d. 1940)
 2015 - tahsin şahinkaya, türk asker (d. 1925)
 2016 - norman abbott, amerikalı televizyon ve film yönetmeni (d. 1922)
 2017 - ilya glazunov, rus ressam (d. 1930)
 2017 - paquita rico, i̇spanyol kadın şarkıcı ve oyuncu (d. 1929)
 2018 - peter carington, britanyalı siyasetçi (d. 1919)
 2018 - michel tromont, belçikalı siyasetçi (d. 1937)
 2018 - hans günter winkler, alman at binicisi (d. 1926)
 2019 - hussaini abdullahi, nijeryalı üst düzey rütbeli eski asker ve siyasetçi (d. 1939)
 2019 - freddie jones, i̇ngiliz oyuncu (d. 1927)
 2019 - ross perot, amerikalı iş insanı (d. 1930)
 2019 - fernando de la rúa, arjantinli siyasetçi (d. 1937)
 2019 - rip torn, amerikalı oyuncu, seslendirme sanatçısı ve tiyatro yönetmen (d. 1931)
 2020 - agustín alezzo, arjantinli tiyatro yönetmeni ve oyunculuk eğitmeni (d. 1935)
 2020 - john gerard beattie, i̇skoç aktör ve komedyen (d. 1926)
 2020 - marlene catzín cih, meksikalı siyasetçi (d. 1954)
 2020 - sahara khatun, bangladeşli kadın siyasetçi ve bakan (d. 1943)
 2020 - mohamed kouradji, cezayirli futbol hakemi (d. 1952)
 2020 - park won-soon, güney koreli siyasetçi, hukukçu ve aktivist (d. 1956)
 2020 - hafız rahim, singapurlu futbolcu (d. 1983)
 2020 - vladimir maksimoviç salkov, rus-ukraynalı profesyonel futbolcu ve teknik direktör (d. 1937)
 2021 - boris andreyev, eski bir rus kozmonottur (d. 1940)
 2021 - þórunn egilsdóttir, i̇zlandalı bir politikacıdır (d. 1964)
 2021 - geoff makhubo, güney afrikalı siyasetçi (d. 1968)
 2021 - cihan sedat, mısırlı bir yazar, akademisyen, edebiyat eleştirmeni (d. 1933)
 2022 - tommy jacobs, amerikalı golfçü (d. 1935)
 2022 - andrás törőcsik, macar eski futbolcudur (d. 1955)
 2023 - luis suárez, i̇spanyol futbolcu ve teknik direktör (d. 1935)

tatiller ve özel günler 
 fırtına: çarkdönümü fırtınası (3 gün)

0709
09