Pelé

edson arantes do nascimento (; 23 ekim 1940, três corações - 29 aralık 2022, morumbi), veya bilinen adıyla pelé (), forvet pozisyonunda oynamış brezilyalı eski bir futbolcudur. 1956'dan emekli olduğu 1977'e kadar, hazırlık maçları da dâhil olmak üzere oynadığı 1363 maçta attığı 1279 gol guinness dünya rekorları'nda yer almaktadır. tüm zamanların en iyi futbolcularından biri olarak kabul edilen pelé; franz beckenbauer, alfredo di stéfano ve karl-heinz rummenigge gibi futbolcuların yanı sıra fifa tarafından da "en iyisi" olarak nitelendirilmiştir. 2000'de diego maradona ile birlikte fifa yüzyılın oyuncusu ödülünü kazanmıştır.

pelé on beş yaşındayken santos, on altı yaşındayken brezilya millî futbol takımı için oynamaya başladı. on yedi yaşındayken 1958 dünya kupası finalinde attığı gol, onu bir dünya kupası finalinde gol atan en genç futbolcu yaptı. brezilya 1962 dünya kupası'nda da şampiyon oldu ancak pelé grup aşamasında sakatlandığı için turnuvanın geri kalanında oynayamadı. 1970 dünya kupası'nda dört gol yedi asistle oynayarak üçüncü şampiyonluğun merkezinde yer aldı. on dört yıllık millî takım kariyerinde üç dünya kupası (1958, 1962, 1970) kazandı ve tarihte bunu başarabilen tek futbolcu oldu. 92 maçta attığı 77 golle neymar ile birlikte brezilya'nın en çok gol atan iki futbolcusundan biridir.

kulüp kariyerinin büyük çoğunluğu santos'ta geçiren pelé, orada toplamda yirmi beş kupa kazandı. 1962'de kulübe tarihinin ilk libertadores kupasını kazandırdı, ardından 1963'te tekrar şampiyon oldu. libertadores şampiyonu olarak oynadığı iki kıtalararası kupa finalinde (1962, 1963) sırasıyla benfica ve milan'a karşı oynadığı dört maçta dokuz gol attı; santos iki finali de kazandı. kariyerinin son iki yılını new york cosmos'ta geçirdi ve giydiği on numaralı forma emekliye ayrıldı.

1999 yılında uluslararası olimpiyat komitesi tarafından "yüzyılın atleti" seçildi. time ise 20. yüzyılın en önemli 100 insanı arasına pelé'yi de koydu. emekliliğinden sonra futbol elçisi olarak yer aldığı etkinliklerin yanı sıra unicef için çalıştı. yoksulluğun azaltılması ve imkânı olmayan çocukların eğitime erişmesi için kendi vakfını kuran pelé, ayrıca 1995'ten 1998'e kadar brezilya spor bakanı olarak görev aldı.

kulüp kariyeri 
pelé, 23 ekim 1940'ta doğdu. aile tarafından pepe takma adıyla çağrılırdı ama kuzenleri ve küçük arkadaşları tarafından yaramaz anlamına gelen 'peli lakabı takıldı, bu lakap zamanla pelé oldu. 11 yaşında keşfedilene kadar ayakkabı parlatıyordu. 4 yıl sonra onu keşfeden de brito, bir gün santos'un yöneticilerine "bu çocuk dünyanın en iyi futbolcusu olacak." dedi. sonraki sezonda pelé, ligin yıldız oyuncusu olunca bu sözün doğruluğunu ispatlamış oldu.

kariyerine brezilya ligi'nin o zamanların en iyi takımlarından santos'ta başlayıp ve yine ünlü bir kulüp olan cosmos'ta bırakmıştır. futbol tarihinde en çok gol kralı olan futbolcuydu. cosmos forması ile bir sezon boyunca ligde 52, kupada 12 gol kaydederek "en fazla gol atan gol kralı" olarak futbolu bırakmıştır.

dünya'nın gelmiş geçmiş en iyi futbolcularından biri olarak kabul görmekteydi. 3 kere, fifa dünya kupası'nı kazanan takımda yer almıştır. i̇lk dünya şampiyonluğunu 1958 yılında yaşadı. futbol kariyerinde 1281 gol atarak kırılması çok zor olan bir rekora imza atmıştır. bununla beraber pele, kariyeri boyunca 6 defa bir maçta beşer gol kaydederek ayrı bir başarıya daha imza atmıştır. 30 defa da bir maçta dörder gol kaydeden pelé tam 92 maçta da hat-trick yapmıştır.

nijerya pelé'nin maçını izlemek için biafra ile yaptığı savaşta 2 günlük ateşkes ilan edilmiştir.

bir başka olayda brezilya ligi'nde oynanan bir maçta pelé'nin oyundan atılması sonrası taraftarlar isyan etmiş ve hakemi zor durumda bırakmıştır. bunun üzerine pelé 15 dakika sonra oyuna tekrar dönmüştür. bu olayda en dikkat çeken şey ise hakem hakkında hiçbir cezai işlem uygulanmaması hatta hakemin takdir edilmesidir.

2013 fifa ballon d'or prix d'honneur ödülünü ilk kez alan oyuncudur.

ölümü 
pelé, 2022 kasım ayı sonlarında solunum yolu enfeksiyonu ve kolon kanserine bağlı komplikasyonlar nedeniyle são paulo'daki albert einstein israelite hastanesine kaldırıldı. ölümünden 5 hafta önce hastane, kanseri ilerledikçe sağlığının kötüleştiğini söyledi. albert einstein hastanesi'nden yapılan açıklamaya göre, pelé 29 aralık 2022 tarihinde çoklu organ yetmezliğinden ve bağırsak kanseri sebebiyle tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.

kaynakça

ayrıca bakınız 

 pele'ye göre yaşayan en büyük 100 oyuncu listesi

1940 doğumlular
2022 yılında ölenler
brezilyalı futbolcular
brezilya millî futbol takımı futbolcuları
santos fc futbolcuları
new york cosmos futbolcuları
brezilyalı gurbetçi futbolcular
1958 fifa dünya kupası futbolcuları
1959 güney amerika şampiyonası (arjantin) futbolcuları
1962 fifa dünya kupası futbolcuları
1966 fifa dünya kupası futbolcuları
1970 fifa dünya kupası futbolcuları
fifa 100
laureus dünya spor ödülü sahipleri
fifa dünya kupası kazanan futbolcular
bbc yılın denizaşırı sporcusu ödülü sahipleri
amerika birleşik devletleri'ndeki gurbetçi futbolcular
amerika birleşik devletleri'ndeki brezilyalı gurbetçiler
forvet futbolcular
série a (brezilya) futbolcuları
güney amerika'da yılın futbolcusu ödülü sahipleri
çoklu organ yetmezliğinden ölenler
afrika asıllı brezilyalılar
brezilyalı roma katolikleri
kurgusal olmayan eserler veren brezilyalı yazarlar
são paulo'da kanserden ölenler
bağırsak kanserinden ölenler
north american soccer league (1968-1984) futbolcuları
pelé
olimpiyat nişanı sahipleri
ordem do mérito cultural sahipleri