Mühendislik yönetimi

mühendislik yönetimi, mühendislik ilkelerinin iş dünyasına ve örgütsel pratiklere uygulanmasıyla ilgili çok disiplinli bir alandır.

mühendislik yönetimi, mühendisliğin teknolojik problem çözme becerisini ve kompleks işletmeleri fikirden sonuca götürmek için yönetimin organizasyonel, yönetimsel ve planlama becerilerini bir araya getiren bir meslektir. mühendislik yönetimi yüksek lisansı bazen mühendislik yönetimi alanında kariyer yapmak isteyen ve nitelik kazanmak isteyen profesyoneller tarafından i̇şletme yönetimi yüksek lisansı (mba) ile karşılaştırılır.

mühendislik yönetimi endüstri mühendisliği / sistem mühendisliği tekniğinden ve araçlarından faydalanır. başarılı mühendislik yöneticileri olmak için genel olarak iş, yönetim ve mühendislikte eğitim ve tecrübe gerekir. teknik olarak beceriksiz yöneticiler teknik ekiplerinin desteğinden mahrum olma, ticari olmayan yöneticiler ise piyasa ekonomisinde ticari sezgiden yoksun olma eğilimindedirler. mühendislik yöneticileri büyük ölçüde girişimcilik ruhu olmayan mühendisleri yönetirler, bu nedenle mühendislik yöneticilerinin koçluk, rehberlik ve teknik uzmanları motive eden beceriye ihtiyaçları vardır. i̇malat firmalarına katılan mühendislik uzmanları bir süre sonra kendiliğinden mühendislik yöneticileri haline gelirler. yönetim becerilerini geliştirmede genellikle etkili olmayan bir yol olsa da, mühendislik yöneticileri göreve geldiklerinde nasıl yöneteceklerini öğrenirler.

tarihçe 
1908 yılında işletme mühendisliği okulu olarak kurulan stevens_institute_of_technology  ’nin mühendislik yönetimi bölümü olan en eski okul olduğuna inanılır. bu bölüm daha sonra mühendislik yönetimi (beem) programı mühendislik lisansı (bachelor of engineering in engineering management)(beem) olarak anıldı ve sistemler ve i̇şletmeler okuluna (school of systems and enterprises) taşındı. 
syracuse üniversitesi abd'de ilk olarak 1957'de sunulan ilk lisansüstü mühendislik yönetimi derecesini kurdu.

1967'de "mühendislik yönetimi" başlıklı ilk üniversite bölümü missouri bilim ve teknoloji üniversitesi 'nde (missouri s&t eski adıyla missouri-rolla üniversitesi, missouri maden okulu) kuruldu.

1959'da western michigan üniversitesi modern mühendislik yönetimi lisans derecesinin ("endüstriyel denetim" başlıklı) selefini sunmaya başladı ve 1977'de wmu i̇malat yönetimi alanında yüksek lisans derecesine başladı ve daha sonra mühendislik yönetimi olarak yeniden adlandırıldı.

abd dışında almanya’da mühendislik yönetimi üzerine yoğunlaşan ilk bölüm 1927’de berlin’de kuruldu. 

türkiye’de i̇stanbul teknik üniversitesi 1982 yılında kurulan i̇şletme mühendisliği bölümüne sahiptir ve i̇şletme mühendisliği alanında lisans ve yüksek lisans programları sunar.

university of warwick’te (i̇ngiltere) mühendislik i̇ş yönetimi yüksek lisans programı sunan ve özel bir bölüm olan wmg (warwick manufacturing group) 1980 yılında kurulmuştur.

michigan technological üniversitesi 2012 sonbaharında i̇şletme ve ekonomi fakültesi'nde mühendislik yönetimi programına başladı.

kanada’daki memorial university of newfoundland mühendislik yönetimi yüksek lisans programına başladı.

danimarka’da technical university of denmak mühendislik yönetimi yüksek lisans programını i̇ngilizce olarak başlattı.

pakistan'da (uet) mühendislik ve teknoloji üniversitesi, taxila mühendislik ve teknoloji üniversitesi, lahor ve ulusal bilim ve teknoloji üniversitesi (nust) mühendislik yönetimi alanında hem yüksek lisans hem de doktora programları sunmaktadır. capital university of science & technology (cust) ned university of engineering & technology, karachi ve ghulam ishaq khan institute of engineering sciences and technology ise mühendislik yönetimi alanında yüksek lisans (m.s.) programları sunar. bu programın bir benzeri de kalite yönetimi içindedir. comsats (ciit) kampüs içi / kampüs dışı öğrencisi olarak yerel ve yurtdışı pakistanlılarına proje yönetimi msc yüksek lisans programı sunmaktadır. 

i̇talya'daki politecnico di milano aynı lise sonrası akademik dereceler sınıflandırmasına ait diğer birçok kamu veya özel (ve resmen onaylanmış) üniversitenin yanı sıra yönetim mühendisliği alanında dereceler sunmaktadır.

rusya'da 2014'ten beri rusya devlet başkanlığı ulusal ekonomi ve kamu yönetimi akademisi (ranepa) mühendislik yönetimi fakültesi mühendislik yönetimi alanında lisans ve yüksek lisans dereceleri sunar.

fransa'da epf  ocak 2018'den itibaren 5 yıllık mühendislik yüksek lisans derecesinin 4. ve 5. yılları için i̇ngilizce'de 2 yıllık bir mühendislik ve yönetim bölümü sunar. son 2 yılı başka bir yerde mühendislik lisans derecesini tamamlayan öğrencilere açıktır.

alanları 
mühendislik yönetimi geniş bir alandır ve çok çeşitli teknik ve yönetimsel konuları kapsayabilir. önemli bir kaynak mühendislik yönetimi bilgi kütüğüdür (embok). aşağıdaki konular alandaki tipik konuları temsil eder.

liderlik ve organizasyon yönetimi 
liderlik ve organizasyon yönetimi teknik organizasyonların olumlu yönünü ve çalışanların motivasyonunu içeren becerilerle ilgilenir.

operasyon yönetimi, yöneylem araştırması ve tedarik zinciri yönetimi 
operasyon yönetimi üretim sürecinin tasarlanması ve kontrol edilmesi ve malların veya hizmetlerin üretiminde işletme operasyonlarının yeniden tasarlanması ile ilgilidir.

yöneylem araştırması karmaşık operasyonların sayısal modellerini ele alır ve bu modelleri herhangi bir endüstri sektöründe veya kamu hizmetlerinde karar vermeyi desteklemek için kullanır.

tedarik zinciri yönetimi başlangıç noktasından tüketim noktasına kadar malların, hizmetlerin ve ilgili bilgilerin akışını planlama, uygulama ve yönetme sürecidir.

teknoloji yönetimi 
teknoloji yönetimi (mot i̇ngilizce: management of technology) konusu muhasebe, finans, ekonomi, organizasyonel davranış ve organizasyonel tasarımdaki yönetim konularının temeli üzerine kurulmuştur. bu konudaki dersler yenilik yönetimi ve teknolojik değişimle ilgili operasyonel ve organizasyonel konuları ele alır.

bilişim teknolojileri 
bilişim teknolojileri konusu, teknolojinin etkin karar vermeyi desteklemek için nasıl tasarlandığı ve yönetildiği üzerine odaklanır. yazılım tasarım ve geliştirme, veri madenciliği ve telekomünikasyon teknik uygulamaları yanı sıra, bilgi teknolojilerinin kullanımı ile ilgili örgütsel ve sosyal konularda irdelenir. mühendislik yönetimi sistemlerini  destekleyen temel bilişim teknolojileri  bilgisayar destekli mühendislik (computer aided engineering - cae), bilgisayar destekli tasarım (computer aided design -cad), bbilgisayar destekli üüretim (computer aided manufacturing - cam) ve bilgi tabanlı mühendislik (knowledge based engineering - kbe) konularını içerir.

karar mühendisliği 
karar mühendisliği kendi başına mühendislik eseri olarak gördüğü bir kararın oluşturulmasında mühendislik ilkelerini kullanmayı amaçlamaktadır. bu bakış açısına göre, bir kararın oluşturulması, hedefleri kabul etmek, ayrıntılı bir tanımlama geliştirmek ve daha sonra, karar ortamının önemli neden sonuç unsurlarını yakalayan, tüm sistem yerine belirli bir karara odaklanan (aksi halde çok zor olabilir) karar modeli geliştirmeyi (sistem düşüncesi yaklaşımı ile) içerir.

diğer mühendislik eserlerinde olduğu gibi karar modeli kalite güvencesi incelemesine tabi olabilir ve belgelendiği sürece zamanla süreç gelişime bağlı olarak iyileştirilebilir. karar mühendisliği modelleri kararı destekleyen veriler için yukarıda açıklanan bilişim teknolojilerinden yola çıkmaktadır; ancak, sadece destekleyen bilgilerin yanında kararı da modellediğinden bilişim teknolojilerinden ayrılmaktadır.

yeni ürün geliştirme ve ürün mühendisliği 
yeni ürün geliştirme (npd) (i̇ngilizce: new product development- npd) piyasaya yeni bir ürün getirme sürecinin tümüdür. 
ürün mühendisliği bazı üretim üretim süreçleri aracılığıyla satış için bir öğe olarak üretilecek şekilde bir cihaz, montaj veya sistem tasarlama ve geliştirme sürecini ifade eder. 
ürün mühendisliği genellikle maliyet, üretilebilirlik, kalite, performans, güvenilirlik, kullanılabilirlik, kullanım ömrü ve kullanıcı özellikleri gibi konuları ele alan faaliyeti gerektirir. 
proje yönetimi teknikleri ürün geliştirme sürecinde faz-kapı modeli kullanarak tasarım ve geliştirme sürecini yönetmek için kullanılır.
üretilebilirlik için tasarım (bazen imalat için tasarım veya dfm olarak da bilinir), ürünleri üretimi kolay olacak şekilde tasarlamanın genel mühendislik sanatıdır.

sistem mühendisliği 
sistem mühendisliği karmaşık sistemlerin yaşam döngüleri boyunca nasıl tasarlanıp yönetileceğine odaklanan, disiplinlerarası bir mühendislik ve mühendislik yönetimi alanıdır.

endüstri mühendisliği 
endüstri mühendisliği karmaşık süreçlerin, sistemlerin veya organizasyonların optimizasyonu ile ilgilenen bir mühendislik dalıdır. endüstri mühendisleri, zaman, para, malzeme, çalışma saatleri, makine zamanı, enerji ve değer üretmeyen diğer kaynak israfını ortadan kaldırmak için çalışır.

yönetim bilimi 
yönetim bilimi bir kuruluşun en uygun veya optimal seviyeye yakın ulaşarak akılcı ve anlamlı yönetim kararları alma yeteneğini geliştirmek için matematiksel modelleme, istatistikler ve sayısal algoritmalar dahil olmak üzere çeşitli bilimsel araştırma tabanlı ilkeler, stratejiler ve analitik yöntemleri kullanır, karmaşık karar verme problemlerini çözer.

mühendislik tasarım yönetimi 
mühendislik tasarım yönetimi verimli bir mühendislik tasarım süreci elde etme niyetiyle geleneksel yönetim uygulamalarının uyarlanmasını ve uygulanmasını temsil eder. 
mühendislik tasarım yönetimi öncelikle tasarım ekiplerinin faaliyetlerinin, çıktılarının ve etkilerinin planlandığı, yönlendirildiği, izlendiği ve kontrol edildiği mühendislik tasarım ekipleri bağlamında uygulanır.

eğitim 
mühendislik yönetimi programları genelde muhasebe, ekonomi, finans, proje yönetimi, sistem mühendisliği, matematiksel modelleme ve optimizasyon, yönetim bilgi sistemleri, kalite kontrol ve altı sigma, yöneylem araştırmaları, insan kaynakları yönetimi, endüstriyel psikoloji, emniyet ve sağlık konularındaki talimatlarını içerir.

mühendislik derecesi (veya bilgisayar bilimi, matematik veya bilim derecesi) ve işletme derecesi temel şart olsa da mühendislik yönetimine girmek için birçok seçenek vardır.

lisans dereceleri
american society for engineering education (asee) prism magazine (mart 2008)’e göre mühendislik yönetimi yüksek lisans programları (2005-2006 yıllarında yapılan puanlamaya göre) aşağıdaki tablodadır.  
çoğu mühendislik yönetimi programı lisansüstü çalışmalara yönelik olsa da lisans düzeyinde mühendislik yönetimini (em) öğreten birkaç kurum vardır. mühendislik yönetimi ile ilgili yirmiden fazla lisans programı abet tarafından akredite edilmiştir: west point (united states military academy), western michigan university (abet-accredited by etac of abet), stevens institute of technology, gonzaga university, virginia tech, arizona state university, missouri university of science and technology.
bu programların mezunları okul dışındaki ilk yıllarında düzenli olarak yaklaşık 65,000 $ talep ederler.
amerika birleşik devletleri dışında i̇stanbul teknik üniversitesi i̇şletme mühendisliği fakültesi en iyi öğrencilere hitap eden elit bir işletme mühendisliği lisans programı sunar.

waterloo üniversitesi i̇şletme mühendisliği alanında 4 yıllık bir lisans derecesi (ortak eğitim dahil 5 yıl) sunar. bu kanada'da türünün ilk örneğidir. peru'da pacifico üniversitesi bu alanda ilk program olup beş yıllık bir lisans derecesi sunar.
almanya'da esb business school'da  beş yarıyıl, ikisi zorunlu stajlı, birisi almanya'dan başka bir ülkede zorunlu ve diğeride yurtdışında zorunlu sömestri olan 4 yıl süreli bir lisans programı sunar. wirtschaftswoche dergisinin yıllık uygulamalı üniversiteler sıralamasında esb business school engineering management kursu almanya'daki tüm uygulamalı üniversiteler arasında beşinci sıradadır. dergi, öğrencisi işe alınma olasılığı en yüksek üniversitelerin ve öğrencilerinin projelerle çalışma deneyimi, çok dilli eğitim ve iletişim kurma becerisiyle ilgili ihtiyaçları karşılama yeterlilikleri konularında alman sanayisinde 500'den fazla işverene anket yaptı.

lisansüstü dereceleri
birçok üniversite mühendislik yönetimi yüksek lisans programları sunmaktadır. missouri s&t 1984’te mühendislik yönetimi dalında ilk doktora programını sunmaya hak kazanmıştır.

mumbai’de bulunan the national institute of industrial engineering 1973’ten bu yana endüstri mühendisliği yüksek lisans dereceleri ve 2008’den bu yana da doktora derecelerinde eğitim vermeye layık görüldü.

western michigan üniversitesi 1977'de i̇malat yönetimi alanında yüksek lisans derecesi vermeye başladı ve daha sonra bu derece mühendislik yönetimi yüksek lisansı olarak yeniden adlandırdı
wmu'nun msem mezunları otomotiv, tıp, imalat ve hizmet sektörlerinde, genellikle proje yöneticisi, mühendislik yöneticisi ve mühendislik ve teknik organizasyonlarda üst düzey liderlik rollerinde çalışmaktadır.

cornell üniversitesi 1988 yılında mühendislik yönetimi alanında mühendislik yüksek lisansının (m.eng.) başlatılmasıyla ilk mühendislik yönetimi yüksek lisans programlarından birini başlattı. program öğrencilerin college of engineering, johnson school of management ve daha geniş olarak cornell university'deki kurslara ve programlara erişimini sağlar.

massachusetts institute of technology, mühendislik yönetimi konsorsiyumu üyesi olan sistem tasarımı ve yönetimi alanında yüksek lisans sunar.

lamar üniversitesi operasyon yönetimi, muhasebe ve karar bilimlerini içeren temel içeriğe sahip çeşitli mühendislik alanlarına uyum sağlamak için esnek içeriğe sahip bir mühendislik yönetimi yüksek lisans derecesi sunar.

netaji subhas teknoloji enstitüsü (nsit, web sitesi http://www.nsit.ac.in/ , delhi üniversitesi altında) yeni delhi ayrıca mühendislik yönetimi alanında yüksek lisans derecesi sunmaktadır. bu programa giriş gate (mühendislikte lisansüstü yetenek testi) sınavıyla gerçekleşir.

kansas üniversitesi mühendislik yönetimi programındaki öğrenciler, 100'den fazla işletme, imalat, hükûmet veya danışmanlık firması tarafından istihdam edilen profesyonellerdir. programa aktif olarak kayıtlı 200'ün üzerinde öğrenci ve yaklaşık 500 mezunu vardır.

i̇stanbul teknik üniversitesi i̇şletme mühendisliği fakültesi mühendislik yönetimi dalında yüksek lisans ve doktora programları sunar.,

american society for engineering education (asee) prism magazine'e (mart 2008) göre en büyük mühendislik yönetimi yüksek lisans (mem) programları (2005-2006 için verilen dereceler açısından) aşağıdaki grafiktedir.

mühendislik yönetim danışmanlığı 
büyük ve küçük mühendislik firmaları mühendislik uygulamalarının ve ürün geliştirmenin temel değer itici güçleri olduğu şirketlerde uzmanlaşan dış yönetim danışmanı larının uzmanlığına ihtiyaç duyar. çoğu mühendislik yönetimi danışmanı asgari olarak profesyonel mühendislik yeterliliğine sahiptir. ancak genellikle mühendislik ve/veya işletme veya bir yönetim danışmanlığı unvanıyla yüksek lisans derecelerine sahip olurlar. profesyonel mühendislik uygulamasına veya mühendislik endüstrisi sektörüne özgü yönetim danışmanlığı hizmetinin sağlanmasını içerir. mühendislik yönetimi danışmanlıkları tipik olarak butik firmalardır ve at kearney, boston consulting group, kpmg, pwc ve mckinsey gibi geleneksel danışmanlık firmalarından daha özel odaklıdırlar. geleneksel odak noktasından farklı olarak uygulamalı bilim ve mühendislik uygulamaları, yönetim sanatı, bilim ve mühendislik uygulamalarının bir kombinasyonunu içeren bütünsel bir yaklaşım gerektirir.
mühendislik endüstrisi ile danışmanlık türü bir ilişki içinde hizmetler sunan birçok profesyonel hizmet şirketi vardır; bunlar arasında hukuk, muhasebe, insan kaynakları, pazarlama, politika, ekonomi, finans, halkla ilişkiler ve iletişim birçok mühendislik yönetimi danışmanlığı dalı bulunmaktadır. 
genel olarak mühendislik yönetimi danışmanları, firmaların özel teknik bilgiye gereksinim duymaları ve kendilerine ait entelektüel mülkiyet bilgilerinin gizli tutulması gerektiğinde firmaların örgütsel bilgilerini artırmak amacıyla kullanılırlar. 
birçok firma geleneksel yönetim danışmanlığı firmalarını kullanmayı tercih etse de, bu firmalar çoğu profesyonel mühendisleri ve diğer teknik çalışanları barındırmak için geleneksel teorileri uyarlayan bilgi birikiminden yoksundur.   
mühendislik yönetimi danışmanlığı, entegre organizasyon sistemlerinin, insanların, paranın, bilginin, bilginin, ekipmanın, enerjinin, malzemenin ve/veya süreçlerin geliştirilmesi, iyileştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi ile ilgilidir. yönetim mühendisliği danışmanları mevcut organizasyonları, süreçleri, ürünleri veya sistemleri iyileştirmeye çalışır. mühendislik yönetimi danışmanlığı elde edilecek sonuçları belirlemek, tahmin etmek ve değerlendirmek için mühendislik tasarımının ilke ve yöntemlerinin yanı sıra mühendislik analizi ve sentezinin ilke ve yöntemlerinden bu tür sistemlerden veya işlemlerden ve ayrıca matematiksel, fiziksel ve sosyal bilimler 'den yararlanır. mühendislik yönetimi danışmanlığı analiz edilen ürün, süreç veya sistemin sosyal etkisine odaklanabilir. problem çözmeye yönelik daha analitik yaklaşımların benimsenmesini gerektiren hizmetlerde mühendislik yönetimi danışmanlığı ile yönetim bilimi arasında da bir örtüşme vardır.

mühendislik yönetimi danışmanlığının kullanılabileceği yerlere örnek olarak şirket çapında bir iş dönüşümü girişiminin geliştirilmesi ve yönetilmesi veya bir yeni ürün geliştirme sürecinin tasarlanması ve uygulanması, bir imalat mühendisliği sürecinin tasarlanması ve uygulanması, otomatik bir montaj iş istasyonu sayılabilir. yönetim mühendisleri bilgisayar destekli tasarım (cad), bilgisayar destekli imalat (cam) ve bilgisayar destekli mühendislik (cae) uygulamalarının edinimi ve uygulanmasında uzmanlaşabilir. hizmetler çeşitli operasyonel lojistikler için strateji oluşturmayı, yeni ürün tanıtımlarını veya bir verimlilik uzmanı olarak danışmanlığı içerebilir. bir banka için yeni bir finansal algoritma veya kredi sistemi geliştirmek için yönetim bilimi tekniklerini kullanmayı, bir hastanede operasyonu ve acil servis konumunu veya kullanımını düzene sokmayı, malzemeler veya ürünler için karmaşık dağıtım şemaları planlamayı (tedarik zinciri yönetimi) ve bir bankada, hastanede veya bir eğlence parkında hatları (veya kuyruklar) kısaltmayı kapsayabilir. yönetim mühendisliği danışmanları sistem analizi, değerlendirmesi ve optimizasyonu için kapsamlı matematiksel araçları ve modelleme ve hesaplama yöntemlerinin yanı sıra genellikle bilgisayar simülasyonu (özellikle ayrık olay simülasyonu) kullanırlar.

meslek kuruluşları 

mühendislik yönetimi alanında birçok topluluk ve organizasyon vardır. en büyük topluluklardan birisi ieee'nin bir bölümü olan ve düzenli olarak ticaret dergisi yayınlayan mühendislik yönetimi topluluğu'dur. sahadaki bir diğer önde gelen meslek kuruluşu, 1979 yılında endüstriden gelen 20 mühendislik yöneticisi tarafından kurulan amerikan mühendislik yönetimi topluluğu (asem) 'dir.  asem şu anda i̇kinci derece mühendislik yöneticisi (aem) ve profesyonel mühendislik yöneticisi (pem) sertifikasyon sınavı vasıtasıyla mühendislik yöneticilerini (iki seviye) sertifikalandırıyor. mühendislik yönetimi yüksek lisans programı konsorsiyumu, mühendislik yönetimi yüksek lisansı'nın değerini ve görünürlüğünü artırmak için kurulmuş önde gelen üniversitelerden oluşan yeni bir konsorsiyumdur. ayrıca, mühendislik yönetimi üniversite programları, abet, atmae veya asem tarafından akredite olma imkanına sahiptir. kanada'da, kanada mühendislik yönetimi topluluğu (csem), kanada'nın bilinen en eski mühendislik topluluğu olan kanada mühendislik enstitüsü'nün (eic) kurucu bir topluluğudur.

ayrıca bakınız
i̇şletme mühendisliğiendüstri mühendisliğisistem mühendisliğii̇şletme yönetimi yüksek lisansıproje yönetimi
 dernekler

 society of engineering and management systems (mühendislik ve yönetim sistemi topluluğu)
  (endüstri ve sister mühendisleri enstitüsü)
 informs (yöneylem araştırması ve yönetim bilimleri enstitüsü)

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar 
 eric t-s. pan|pan, eric t-s. perpetual business machines: principles of success for technical professionals isbn 0-9754480-0-5

dış bağlantılar 
 engineering management review - a publication of the ieee
 ieee transactions on engineering management journal
 canadian society for engineering management, csem

mühendislik dalları
yönetim