1. Ordu (Osmanlı İmparatorluğu)

1. ordu, osmanlı ordusu'nun ordularından biri.

düzen

savaş düzeni, 1877 

1877'de selimiye'de kurulan ordunun ilk düzeni:

 piyade: yedi sınır alayı ve yedi tüfek taburu.
 1. düzenli piyade tümeni (birinci nizamiye fırkası)
 2. düzenli piyade tümeni (i̇kinci nizamiye fırkası)
 süvari: beş sınır alayı ve kazak tugayı.
 süvari tümeni (süvari fırkası)
 topçu: dokuz alan ve üç atlı topçu bataryası, bir i̇htiyat alayı.
 topçu tümeni (topçu fırkası)
 i̇stihkâm: bir istihkam birliği, 8 istihkam birliği, bir esnaf birliği.
 mühendis alayı (i̇stihkâm alayı) x 2

savaş düzeni, 1908 
 birinci ordu karargâhı:
 1. piyade tümeni (birinci fırka)
 2. piyade tümeni (i̇kinci fırka)
 1. süvari tümeni (birinci süvari fırkası)
 1. topçu tümeni (birinci topçu fırkası)
 çatalca müstahkem mevkii komutanlığı (çatalca müstahkem mevkii komutanlığı)
 birinci ordu yedek tümenleri (tümen adı yerini gösterir)
 1. bursa yedek piyade tümeni (birinci bursa redif fırkası)
 2. kastamonu yedek piyade tümeni (i̇kinci kastamonu redif fırkası)
 3. ankara yedek piyade tümeni (üçüncü ankara redif fırkası)
 4. kayseri yedek piyade tümeni (dördüncü kayseri redif fırkası)

savaş düzeni, 1911 
 ordu karargâhı, harbiye, i̇stanbul
 1. kolordu, harbiye, i̇stanbul (ferik zeki paşa)
 1. piyade tümeni, harbiye, i̇stanbul (albay hasan i̇zzet bey)
 2. piyade tümeni, selimiye, i̇stanbul (mirliva prens aziz paşa)
 3. piyade tümeni, pangaltı, i̇stanbul (mirliva osman paşa)
 harp okulu, harbiye, i̇stanbul
 i̇stanbul boğazı müstahkem mevkii komutanlığı, i̇stanbul boğazı, i̇stanbul
 2. kolordu, tekirdağ (mirliva şevket turgut paşa)
 4. piyade tümeni, tekirdağ
 5. piyade tümeni, gelibolu
 6. piyade tümeni, i̇zmir
 çanakkale müstahkem mevkii komutanlığı, çanakkale
 3. kolordu, kırklareli
 7. piyade tümeni, kırklareli
 8. piyade tümeni, çorlu
 9. piyade tümeni, babaeski
 4. kolordu, edirne (ferik ahmet abuk paşa)
 10. piyade tümeni, edirne
 11. piyade tümeni, dedeağaç
 12. piyade tümeni, gümülcine
 edirne müstahkem mevkii komutanlığı, edirne

i. dünya savaşı

savaş düzeni, ağustos 1914 
ağustos 1914'te, ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

 1. kolordu
 1. tümen, 2. tümen, 3. tümen
 2. kolordu
 4. tümen, 5. tümen, 6. tümen
 3. kolordu
 7. tümen, 8. tümen, 9. tümen
 1. süvari tugayı

savaş düzeni, kasım 1914 
kasım 1914'te ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

 1. kolordu
 1. tümen, 2. tümen, 3. tümen
 2. kolordu
 4. tümen, 5. tümen, 6. tümen
 3. kolordu
 7. tümen, 8. tümen, 9. tümen
 4. kolordu
 10. tümen, 11. tümen, 12. tümen
 19. tümen
 20. tümen
 1. süvari tugayı

savaş düzeni, nisan sonu 1915 
nisan sonu 1915'te ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

 1. kolordu
 1. tümen, 2. tümen
 2. kolordu
 4. tümen, 5. tümen, 6. tümen
 4. kolordu
 10. tümen, 12. tümen
 20. tümen
 1. süvari tugayı

savaş düzeni, yaz sonu 1915, ocak 1916 
yaz sonu 1915, ocak 1916'da ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

 1. tümen
 20. tümen
 1. süvari tugayı

savaş düzeni, ağustos 1916 
ağustos 1916 tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

 1. süvari tugayı
 49. tümen

savaş düzeni, aralık 1916 
aralık 1916, tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

 1. kolordu
 14. tümen, 16. tümen
 1. süvari tugayı

savaş düzeni, ağustos 1917 
ağustos 1917 tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

 1. kolordu
 42. tümen
 1. süvari tugayı

savaş düzeni, ocak 1918 
ocak 1918 tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

 1. kolordu
 42. tümen
 1. süvari tugayı
 15. tümen
 25. tümen

savaş düzeni, haziran 1918 
haziran 1918 tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

 1. kolordu
 42. tümen
 1. süvari tugayı
 25. tümen

savaş düzeni, eylül 1918 
eylül 1918 tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

 1. kolordu
 42. tümen
 1. süvari tugayı

mondros sonrası

birinci ordu askeri müfettişliği, mayıs 1919 
 birinci ordu askeri müfettişliği (birinci ordu kıt'aatı müfettişliği, i̇stanbul, müfettiş: ferik kavaklı mustafa fevzi paşa)
 1. kolordu (edirne, miralay cafer tayyar bey)
 49. tümen
 60. tümen
 14. kolordu (tekirdağ, mirliva yusuf i̇zzet paşa)
 55. tümen
 61. tümen
 17. kolordu (i̇zmir, mirliva ali nadir paşa, i̇zmir'in işgali sonrası yıldırım askeri müfettişliği'ne transfer edildi)
 56. tümen
 57. tümen
 25. kolordu (i̇stanbul, mirliva ali sait paşa)
 1. tümen
 10. kafkas tümeni

komutanları 
 müşir hasan rıza paşa (6 eylül 1843-3 şubat 1847)
 müşir mütercim mehmed rüşdi paşa (3 şubat 1847-mart 1849)
 müşir topçubaşızade mahmud paşa (mart 1849-7 ağustos 1852)
 müşir eneste haseki mehmed selim paşa (8 ağustos 1852-15 mayıs 1853)
 müşir darbhor mehmed reşid paşa (eylül 1854-mayıs 1855)
 müşir eneste haseki mehmed selim paşa (mayıs 1855-kasım 1856)
 müşir mehmed vasıf paşa (kasım 1856-4 eylül 1857, -1860)
 müşir mehmed namık paşa (temmuz 1860-eylül 1861)
 müşir mehmed fuad paşa (eylül 1861-haziran 1863)
 müşir hüseyin avni paşa (haziran 1863-20 aralık 1865)
 müşir çırpanlı abdülkerim nadir paşa (20 aralık 1865-3 haziran 1868)
 müşir ömer lütfi paşa (4 haziran 1868-3 aralık 1869)
 müşir i̇stanbullu mehmed i̇zzet paşa (4 aralık 1869-27 ağustos 1870)
 müşir ahmed esad paşa (27 ağustos 1870-1 eylül 1871)
 şehzade yusuf i̇zzettin efendi (1 eylül 1871-ocak 1873)
 müşir i̇stanbullu mehmed i̇zzet paşa (ocak 1873-şubat 1873)
 müşir mehmed redif paşa (şubat 1873-haziran 1876)
 müşir derviş i̇brahim paşa (haziran 1876-haziran 1877)
 ferik hüseyin hüsnü paşa (haziran 1877-mart 1878)
 müşir osman nuri paşa (mart 1878-12 temmuz 1880)
 müşir i̇smail hakkı paşa (12 temmuz 1880-1881)
 müşir mehmed rauf paşa (1881–1908)
 ferik ömer yaver paşa (24 ağustos 1909-3 haziran 1910)
 ferik zeki paşa (4 haziran 1910-1 mart 1911)
 mirliva mahmud şevket paşa (2 mart 1911-30 ağustos 1912)
 müşir abdullah paşa (31 ağustos 1912–1913)
 müşir otto liman von sanders (3 ağustos 1914-2 nisan 1915)
 müşir colmar freiherr von der goltz (2 nisan 1915-5 ekim 1915)
 mirliva mehmed esad paşa (12 ekim 1915-17 şubat 1918)

kaynakça 

 
i. dünya savaşı'nda osmanlı i̇mparatorluğu