24 Mayıs



olaylar 

 1218 - beşinci haçlı seferi'nde haçlılar, akka şehrini eyyubiler'e bıraktılar.
 1844 - amerikalı mucit samuel morse, abd senatosu üyelerinin de hazır bulunduğu bir deneyle, abd kongre binasından baltimore'da bir tren istasyonuna kendi icadı olan mors alfabesiyle ilk mesajı gönderdi.
 1883 - yapımı 14 yıl süren new york'taki brooklyn köprüsü trafiğe açıldı.
 1921 - hint asıllı i̇ngiliz casusu mustafa sagir ankara'da idam edildi.
 1921 - abd'de, sacco ve vanzetti'nin yargılanmalarına başlandı.
 1924 - yabancı şirketlerce işletilen osmanlı anadolu demiryolları (cfoa) şirketi'nin millileştirilmesi için anadolu-bağdat demiryolları müdiriye-i umumiyesi kuruldu.
 1940 - igor sikorsky, ilk başarılı tek motorlu helikopter uçuşunu gerçekleştirdi.
 1941 - danimarka kanalı savaşı'nda, i̇ngiliz zırhlısı hms hood, dkm bismarck tarafından batırıldı.
 1943 - polonya'daki auschwitz toplama kampında "ölüm meleği" adıyla anılan doktor josef mengele göreve başladı. mengele, tutuklular üzerinde yaptığı korkunç deneylerle biliniyordu.
 1945 - krasnodar kray'da karadeniz kıyısındaki şapsığ ulusal rayonu lağvedildi.
 1956 - i̇lk eurovision şarkı yarışması, i̇sviçre'nin lugano kentinde düzenlendi. 7 ülkenin katıldığı şarkı yarışmasını, ev sahibi i̇sviçre adına yarışan lys assia'nın seslendirdiği, refrain isimli şarkı kazandı.
 1961 - i̇mralı adası'ndaki 2 bin mahkûmun barındığı cezaevinde çıkan isyan bastırıldı.
 1964 - peru'da bir futbol maçında kargaşa çıktı: 135 kişi öldü.
 1976 - londra'dan washington'a ilk concorde seferi başladı.
 1979 - yüzde 85'i yerli malzeme ile üretilen ilk türk uçağı 'mavi işık 79-xa', kayseri i̇kmal merkezi'nde başarılı bir deneme uçuşu gerçekleştirdi.
 1981 - türk hava yolları'nın "haliç" uçağı, 4 kişi tarafından bulgaristan'a kaçırıldı. militanlar 47 yandaşlarının ceza evinden çıkarılmasını istediler, ancak ertesi gün yakalandılar.
 1983 - bulvar gazetesinin düzenlediği yarışmada türkiye güzeli seçilen hülya avşar'ın evli olduğu ortaya çıkınca, ikinci güzel dilara haraççı kraliçe ilan edildi.
 1989 - bulgaristan'dan türkiye'ye zorunlu göç başladı.
 1991 - i̇srail, süleyman operasyonu adını verdiği bir askerî operasyonla etiyopyalı yahudileri i̇srail'e getirmeye başladı.
 1993 - pkk pususu: bingöl-elazığ karayolunda pusu kuran pkklılar, 33 silahsız askeri öldürdü.
 1993 - eritre, etiyopya'dan bağımsızlığını kazandı.
 2000 - i̇srail, güney lübnan'da 22 yıldır sürdürdüğü işgale son verdi.
 2003 - letonya'nın başkenti riga'da gerçekleştirilen 48. eurovision şarkı yarışması'nı türkiye adına yarışan sertab erener, everyway that i can adlı şarkı ile kazandı.
 2004 - kuzey kore'de cep telefonları yasaklandı.
 2008 - dima bilan, believe adlı şarkı ile eurovision'da rusya'ya ilk birinciliği getirdi.
 2014 - ege denizi'nde semadirek adası açıklarında 6.5 şiddetinde bir deprem oluştu.

doğumlar 
 mö 15 - germanicus (julius caesar claudianus), romalı general (ö. 19)
 1494 - pontormo, maniyerist ressam (ö. 1557)
 1544 - william gilbert, i̇ngiliz hekim ve fizikçi (ö. 1603)
 1686 - gabriel fahrenheit, alman fizikçi ve cıvalı termometrenin mucidi (ö. 1736)
 1743 - jean-paul marat, fransız bilim insanı ve tıp doktoru (ö. 1793)
 1794 - william whewell, i̇ngiliz bilim insanı, anglikan rahibi, filozof, teolog ve bilim tarihçisi (ö. 1866)
 1802 - aleksandre orbeliani, gürcü romantik şairi, oyun yazarı, gazetecisi ve tarihçisi (ö. 1869)
 1819 - i. victoria, birleşik krallık kraliçesi (ö. 1901)
 1905 - mihail şolohov, rus gazeteci, yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 1984)
 1911 - ne win, burmalı diktatör (ö. 2002)
 1914 - herbert l. anderson, manhattan projesi’ne katkı sağlayan amerikalı nükleer fizikçi (ö. 1988)
 1914 - george tabori, macar tiyatro yönetmeni, yazar ve senarist (ö. 2007)
 1928 - adrian frutiger, i̇sviçreli yazar ve sanatçı (ö. 2015)
 1931 - michael lonsdale, fransız oyuncu ve ressam (ö. 2020)
 1932 - arnold wesker, i̇ngiliz oyun ve film senaryo yazarı (ö. 2016)
 1937 - charly antolini, i̇sveçli caz bateristi müzisyen
 1937 - archie shepp, amerikalı caz saksofoncu
 1938 - prince buster, jamaikalı reggae ve rock müzisyeni, şarkıcı ve besteci (ö. 2016)
 1940 - joseph brodsky, rus şair (ö. 1996)
 1941 - bob dylan, amerikalı müzisyen, yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi
 1942 - hannu mikkola, eski dünya ralli şampiyonu olan fin otomobil yarışçısı (ö. 2021)
 1944 - patti labelle, amerikalı şarkıcı, yazar, aktris ve girişimci
 1945 - i̇dris jetu, fas eski başbakanı
 1945 - jean-claude magendie, fransız yargıç
 1946 - ayten uncuoğlu, türk oyuncu
 1946 - tansu çiller, türk ekonomist, akademisyen ve siyasetçi (türkiye'nin ilk kadın başbakanı)
 1946 - thomas nordahl, i̇sveçli eski millî futbolcu ve spor yorumcusu
 1946 - irena szewińska, eski polonyalı olimpiyat kadın atletizm sporcusu (ö. 2018)
 1949 - james broadbent, i̇ngiliz oyuncu ve en i̇yi yardımcı erkek oyuncu akademi ödülü sahibi 
 1951 - jean-pierre bacri, fransız oyuncu ve senarist (ö. 2021)
 1953 - alfred molina, i̇ngiliz tiyatro ve sinema oyuncusu
 1956 - sean kelly, i̇rlandalı eski profesyonel yol bisikleti yarışçısı
 1959 - emire eren keskin, türk avukat
 1960 - kristin scott thomas, i̇ngiliz-fransız oyuncu
 1964 - ray stevenson, i̇rlanda asıllı i̇ngiliz oyuncu (ö. 2023)
 1965 - john c. reilly, amerikalı oyuncu
 1966 - eric cantona, fransız futbolcu
 1967 - tamer karadağlı, türk oyuncu
 1968 - emrah yücel, türk grafik tasarımcı
 1970 - gülay, türk şarkıcı
 1973 - jill johnson, i̇sveçli şarkıcı ve şarkı sözü yazarı
 1973 - ruslana, ukraynalı şarkıcı, dansçı, yapımcı ve besteci
 1974 - dan houser, i̇ngiliz oyun yapımcısı, yazarı ve seslendirme sanatçısı
 1979 - tracy mcgrady, amerikalı eskiden nba'de oynamış profesyonel basketbolcu
 1981 - kenan bajramović, boşnak millî basketbolcu
 1981 - penny taylor, avustralyalı basketbolcu
 1982 - elvis beasley, amerikalı orta saha oyuncusu
 1982 - víctor bernárdez, honduraslı millî futbolcu
 1982 - damien chrysostome, beninli millî futbolcu
 1983 - custódio castro, portekizli eski millî futbolcu
 1983 - žydrūnas karčemarskas, litvan eski futbolcu
 1984 - lucien aubey, kongolu millî futbolcu
 1984 - alma zadić, avusturyalı avukat ve politikacı
 1985 - cemre atmaca, türk oyuncu
 1985 - jordi gómez, i̇spanyol futbolcu
 1986 - ludovic baal, fransız millî futbolcu
 1986 - saúl berjón, i̇spanyol futbolcu
 1986 - ladislas douniama, kongolu futbolcu
 1986 - jordan metcalfe, i̇ngiliz oyuncu
 1986 - evandro roncatto, brezilyalı futbolcu
 1986 - abdülaziz tevfik, mısırlı millî futbolcu
 1987 - fabio fognini, i̇talyan profesyonel tenis oyuncusu
 1987 - deborah françois, belçikalı oyuncu
 1987 - damir kedžo, hırvat şarkıcı
 1988 - daniella álvarez, kolombiyalı manken
 1988 - i̇lya i̇lyin, kazak halterci
 1988 - ramón osni moreira lage, brezilyalı eski futbolcu
 1989 - izu azuka, nijeryalı futbolcu
 1989 - yannick bolasie, fransız asıllı kongolu millî futbolcu
 1989 - cauê, brezilyalı futbolcu
 1989 - g-eazy, amerikalı rapçi
 1989 - brianne howey, amerikalı aktris
 1989 - kalin lucas, amerikalı profesyonel basketbolcu
 1989 - adil taarabt, faslı millî futbolcu
 1990 - daniel garcía carrillo, i̇spanyol futbolcu
 1990 - sandra vinces, ekvadorlu manken
 1994 - anderson esiti, nijeryalı futbolcu
 1994 - naoki kawaguchi, japon futbolcu
 1994 - dimash kudaibergen, kazak şarkıcı ve bestekâr
 1994 - jarell martin, amerikalı profesyonel basketbolcu
 1994 - rodrigo de paul, arjantinli futbolcu
 1994 - milda valčiukaitė, litvan kürekçi
 1998 - daisy edgar-jones, i̇ngiliz aktris

ölümler 
 189 - eleuterus, yaklaşık olarak 174 - 189 yılları arasında papalık görevinde bulunmuştur (d. ?)
 1136 - hugo de payens, tapınak şövalyeleri'nin ilk büyük üstadı (d. 1070)
 1408 - taejo, kore'nin joseon hanedanlığı'nın kurucusu ve ilk hükümdarıydı (d. 1335)
 1524 - şah i̇smail, türk safevî i̇mparatorluğu'nun kurucusu (d. 1487)
 1543 - mikolaj kopernik, polonyalı astronom ve güneş sistemi'nin kaşifi (d. 1473)
 1627 - luis de góngora, i̇spanyol barok lirik şairi (d. 1561)
 1792 - george brydges rodney, büyük britanya kraliyet donanması’nda deniz subayı (d. 1719)
 1817 - juan meléndez valdés, i̇spanyol neoklasik şair (d. 1754)
 1823 - franz de paula adam von waldstein, avusturyalı asker, kaşif, bitki ve doğa bilimci (d. 1759)
 1848 - annette von droste-hülshoff, alman yazar (d. 1797)
 1879 - william lloyd garrison, amerikalı sosyal reformcu (d. 1805)
 1903 - marcel renault, renault otomotiv sanayi'nin üç kurucusundan birisi (d. 1872)
 1907 - zacharie astruc, fransız heykeltıraş, ressam, şair ve sanat eleştirmeni (d. 1833)
 1928 - teotig, ermeni yazar ve salnameci (d. 1873)
 1945 - robert ritter von greim, nazi almanyası hava kuvvetleri komutanı (d. 1892)
 1948 - jacques feyder, belçikalı film yönetmeni ve senarist (d. 1885)
 1949 - aleksey şçusev, rus mimar (d. 1873)
 1950 - archibald wavell, i̇ngiliz asker (d. 1883)
 1957 - i̇bnülemin mahmut kemal i̇nal, türk yazar, tarihçi, müzeci ve mutasavvıf (d. 1870)
 1959 - john foster dulles, amerikalı avukat ve siyaset adamı (d. 1888)
 1965 - aşot madat, türk tiyatro sanatçısı
 1965 - sonny boy williamson ii, amerikalı blues armonika virtüözü ve şarkıcı-şarkı yazarıdır (d. 1912)
 1973 - selahattin batu, türk veteriner hekim, akademisyen, siyasetçi ve edebiyatçı (d. 1905)
 1974 - duke ellington, amerikalı caz müzisyeni (d. 1899)
 1979 - andré luguet, fransız film oyuncusu (d. 1892)
 1984 - vince mcmahon sr., amerikalı profesyonel güreş girişimcisi (d. 1914)
 1991 - i̇smail selen, türk asker (suikast sonucu) (d. 1931)
 1995 - harold wilson, i̇ngiliz siyasetçi ve başbakan (d. 1916)
 2003 - rachel kempson, i̇ngiliz aktris (d. 1910)
 2010 - paul gray, amerikalı bas gitarist (slipknot) (d. 1972)
 2014 - stormé delarverie, amerikalı aktivist (d. 1920)
 2015 - tanith lee, i̇ngiliz çizgi roman, bilimkurgu ve hikâye yazarı (d. 1947)
 2016 - burt kwouk, çin kökenli i̇ngiliz-britanyalı oyuncu (d. 1930)
 2017 - denis johnson, amerikalı yazar (d. 1949)
 2017 - jared martin, amerikalı sinema ve dizi oyuncusu (d. 1941)
 2017 - pierre seron, belçikalı çizgi roman sanatçısı ve çizer (d. 1942)
 2018 - gudrun burwitz, nazi partisi (nsdap)'nin önde gelen üyesi olan reichsführer-ss heinrich himmler'in kızı ve nihai çözüm'ün baş mimarı (d. 1929)
 2018 - jerry maren, amerikalı oyuncu (d. 1920)
 2019 - gianfranco bozzao, eski i̇talyan futbolcu (d. 1936)
 2019 - murray gell-mann, amerikalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (d. 1929)
 2020 - mukar çolponbayev, kırgız politikacı (d. 1950)
 2020 - makbul hossain, bangladeşli politikacı ve iş insanı (d. 1950)
 2020 - hüseyin ahmed kanjoi, pakistanlı politikacı (d. 1985)
 2020 - lily lian, fransız şarkıcı (d. 1917)
 2020 - lucia mee, kuzey i̇rlandalı aktivist (d. 1999)
 2020 - dinaldo wanderley, brezilyalı politikacı (d. 1950)
 2021 - john davis, amerikalı şarkıcı (d. 1954)
 2021 - banira giri, nepalli şair (d. 1946)
 2021 - desiree gould, amerikalı aktris ve iş insanı (d. 1945)
 2021 - samuel e. wright, amerikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1946)
 2022 - david datuna, gürcü-amerikalı heykeltıraş ve sanatçı (d. 1974)
 2022 - saccid kişvar, pakistanlı sinema ve televizyon oyuncusu (d. 1933)
 2022 - ouka leele, i̇spanyol fotoğraf sanatçısı, şair ve çizer (d. 1957)
 2023 - tina turner, amerikalı şarkıcı ve oyuncu (d. 1939)
 2023 - adil serdar saçan, türk yazar, hukukçu ve eski polis (d. 1962)

tatiller ve özel günler 

0524
24