Karl Valentin

karl valentin [] (doğum adı: valentin ludwig fey d. 4 haziran 1882 münih - ö. 9 şubat 1948 planegg) bavyera'lı komedyen, kabare oyuncusu, palyaço, yazar ve film yapımcısı.

weimar cumhuriyeti dönemindeki alman kültürü'ne damgasını vurmuştur. valentin 1920'lerde pek çok sessiz filmde oynamıştır, bu sebeple bazen almanya'nın charlie chaplin'i olarak görülmüştür.

i̇lk işleri 

valentin orta gelirli, hali vakti yerinde; mobilya taşıma işiyle uğraşan bir aileden gelir. valentin ilk işine bir marangoz çırağı olarak başladı, bu meslekteki tecrübeleri hayatının ilerleyen yıllarında sahne ve dekor yapımında işine yaradı. karl valentin 1902 yılında hermann strebel'in gözetimi altında kabere kariyerine başladı, bir çeşit okuldaki bu eğitimi üç ay sürdü. i̇lk gösterisine nürnberg'deki "eski bir cephanelik"te (zeughaus) çıktı. babasının ölümünün ardından karl, üç yıl süreyle kabare performansına ara verdi, bu süre zarfında 1906'ya kadar gezerek kendine ait "yirmi sazlık tek adamlı müzik grubu" kurdu.

kısa süre sonra karl valentin düzenli olarak münih'teki bira salonlarında ve kaberelerde boy gösterir oldu. kadın tiyatro partneri liesl karlstadt ile beraber güçlü bir bavyera ağzıyla yazdığı komik oyunları sahneleyerek üne kavuştu. valentin çok sayıda sesli ve sessiz film yaptı, fakat onun asıl haklı şöhreti weimar cumhuriyeti boyunca almanya'da sahnelenmiş, valentin tarzı komedi oyunlarıyla oluşmuştur.

bertolt brecht'li yıllar 
1923 senesinde karl valentin bir berber dükkanının gizemi (mysterien eines friseursalons) isimli, slapstick filminde yarım saat kadar rol aldı. filmin senaryosu bertolt brecht tarafından yazılmıştı, film yönetmeni ise erich engel'di. filmde rol alanlar arasında valentin'in sahne arkadaşı liesl karlstadt'ın yanı sıra max schreck, erwin faber, josef eichheim ve blandine ebinger de bulunmaktadır. bir berber dükkanının gizemi isimli filmin çekimleri, şubat 1923'te bitti, fakat film hemen piyasaya sürülemedi; yapım en önemli yüz alman yapımı film arasında gösterilmektedir.

bir önceki yıl (1922) bertolt brecht, valentin ve karlstadt valentin'in oktoberfest parodisinde rol almıştır. brecht'e göre valentin, ucuz psikolojisi ve tamamen yapmacık ve gereksiz mimik kullanımları dışında chaplin'e benziyordu.

oyunculuğu 
valentin'in naif espri anlayışı doğrudan dadaist, sosyal dışavurumcu ve yeni nesnellikçi akımlarla alakalı skeçler oluşturmasını sağlıyordu. karl kraus'la çalıştığı sürece kara mizahın saygıdeğer bir üstadı kabul edildi. valentin esprilerini daha çok dil üzerine kurmuş, kelime oyunları tabanlı anlaşılması zor bir tarz oluşturmuş, yapımlarında dilin ve absürdlüğün sınırlarını zorlamıştır; karl valentin bir dil anarşistidir. genellikle valentin tarzında tiyatro yanlış anlamalarla başlar ve başroldeki karl skeç boyunca kelimeyi ya da kelimeleri yanlış anlamaya devam eder.

müzeler ve anıtlar 

 1959'da münih'in isartor semtinde özel bir girişimle valentin müzesi açıldı. müzede karl valentin'in bıraktığı sanat mirasının absürt bölümleri gösterilmektedir.
 münih'in viktualienmarkt semtinde karl valentin'e ait bir heykel bulunmaktadır. hâlâ valentin'in sevenleri bu heykelin ziyaretine gelip çiçek bırakmaktadırlar.

eserleri

dvd'deki filmleri 
 karl valentin ve liesl karlstadt: die kurzfilme (kısa film, 3 dvd), munih 2002, publisher film101
 karl valentin ve liesl karlstadt: die spielfilme (başrol filmleri, 3 dvd), münih 2004, publisher film101
 karl valentin ve liesl karlstadt: die beliebtesten kurzfilme (en meşhur kısa filmleri), münih 2006, publisher film101
 karl valentin ve liesl karlstadt: die kurzfilme – neuedition (kısa filmler - yeni düzenleme, 3 dvd) münih 2008, publisher film101

bütün eserleri 
helmut bach maier ve manfred faust tarafından düzenlenen karl valentin'in bütün eserleri 8 bölümden oluşmaktadır.

 bölüm 1: monologe und soloszenen (monologlar ve tekli sahneler)
 bölüm 2: couplets (eşliler)
 bölüm 3: szenen (sahneler)
 bölüm 4: dialoge (diyaloglar)
 bölüm 5: stücke (parçalar)
 bölüm 6: briefe (mektuplar)
 bölüm 7: autobiographisches und vermischtes (otobiyografik ve karışık)
 bölüm 8: filme und filmprojekte (film ve fil yapımları)

film şirketleri ve yapımların isimleri

kurzfilme 

 karl valentins hochzeit (1912 - 1913)
 die lustigen vagabunden (1912)
 der neue schreibtisch (1913 - 1914)
 die schönheitskonkurrenz oder: das urteil des paris (1921)
 der entflohene hauptdarsteller (1921)
 mysterien eines frisiersalons (1922)
 auf dem oktoberfest (1923)
 der feuerwehrtrompeter (1929)
 im photoatelier (1932)
 orchesterprobe (1933)
 der zithervirtuose (1934)
 es knallt (1934)
 der verhexte scheinwerfer (1934)
 im schallplattenladen (1934)
 der theaterbesuch (1934)
 so ein theater! (1934)
 der firmling (1934)
 musik zu zweien (1936)
 die erbschaft (1936)
 strassenmusik (1936)
 ein verhängnisvolles geigensolo (1936)
 die karierte weste (1936)
 beim rechtsanwalt (1936)
 kalte füße/beim nervenarzt (1936)
 der bittsteller (1936)
 ewig dein (1937)
 selbst valentin macht mit (werbefilm für die deutsche sparkasse; 1937 - 1938)
 nur nicht drängeln (werbefilm für die deutsche sparkasse; 1937 - 1938)
 münchen (1938)
 der antennendraht/im senderaum (1938)
 in der apotheke (1941)

spielfilme 

 der sonderling (1929)
 die verkaufte braut (1932, valentins erster tonfilm)
 kirschen in nachbars garten (1935)
 donner, blitz und sonnenschein (1936)

hörspiele 

 buchbinder wanninger
 radfahrer und verkehrsschutzmann
 der trompeter von säckingen
 die brille
 das aquarium
 der ententraum
 der hutladen
 der schäfflertanz
 der verlorene brillantring
 die gestrige zeitung
 der notenwart
 der neue buchhalter
 das brillantfeuerwerk
 semmelnknödeln
 der spritzbrunnenaufdreher

lieder 

 die alten rittersleut
 das lied vom sonntag

kaynakça

dış bağlantılar 
 karl valentin resmi internet sitesi (almanca)
 imdb'de karl valentin 
 münih/isartor'daki karl valentin müzesi

1882 doğumlular
münih doğumlular
1948 yılında ölenler

alman tiyatro yönetmenleri
alman oyun yazarları
alman erkek tiyatro oyuncuları
alman erkek sinema oyuncuları

kabareler
bertolt brecht