Muhteşem Gatsby

muhteşem gatsby (the great gatsby), amerikalı yazar f. scott fitzgerald tarafından kaleme alınmış bir roman. i̇lk basımı 10 nisan 1925'te yapılmıştır. roman,1922 yazında müreffeh long island'daki hayali west egg kasabasında, romanın ana karakteri, gizemli genç milyoner jay gatsby ile saplantılı şekilde âşık olduğu daisy buchanan arasında geçen olayları, bir başka roman karakterinin gözünden (nick carraway) anlatır. fitzgerald'ın baş yapıtıdır. romanda çöküş, toplumsal karışıklık, idealizm ve ölçüsüzlük temalarıyla caz çağı tasvir edilir, amerika'nın 20'li yılları eğitici bir biçimde ortaya konur.

f. scott fitzgerald long island'ın güney yakasında katıldığı partilerden esinlenerek romanı yazmayı planlamaya başladığı sırada takvimler 1923'ü gösteriyordu. kendi ifadesi ile "yeni ve olağandışı, aynı zamanda hem basit hem de karışık motifler taşıyan" bir eser ortaya koymak istiyordu ancak ilerleme yavaş oldu. fitzgerald, ilk taslağı fransız rivierası'na taşınmasını mütakiben 1924' te tamamladı. editörü fitzgerald'ı romanın anlaşılması güç olduğu ve gelecek kışa kadar gözden geçirmesi noktasında ikna etti. fitzgerald, kitabın başlığıyla ilgili olarak sürekli olarak kararsızdı ve roman karakteri trimalchio'ya atıf yapan başlıklar da dahil olmak üzere çeşitli alternatifler düşündü; en son istediği belgelenmiş unvan kırmızı, beyaz ve mavi altındaydı.

nisan 1925'te ilk defa yayınlandığında kitap, değişik tepkiler aldı ve çok az satıldı. birinci yılın sonunda yalnızca 20.000 kopya satılmıştı. fitzgerald, başarısız olduğu hissine kapıldı ve çalışmasının unutulacağını düşündü. ii. dünya savaşı sırasında kitabın yeniden keşfedilişini, amerikalı lise müfredatına girişini ve takip eden on yıllar boyunca dizi ve film olarak yeniden uyarlanışını göremeden, 1940'ta öldü.

tarihsel arka plan 

f. scott fitzgerald 1920'lerde abd'de kaleme aldı. i.dünya savaşı sonrası, iyileşmekte olan abd ekonomisi, sessizce büyüyen marketler ve "çılgın yirmiler" olarak da bilinen on yıllık dönem anlatılmıştır. bu dönemde büyük bir toplumsal yükseliş olmuştur. 1920 kasımında; kadınlara oy kullanma hakkı verildi, bir yasa değişikliği ile alkol yasaklandı, bir afroamerikan tarzı müzik olan caz bu dönemin ana akımlarındandı. fitzgerald bu dönemi "caz devri" olarak adlandırır.

karakterler 

 nick carraway (hikayeci/protagonist)— 29 yaşında, minnesota'da tezgahtarlık yapan eski bir asker, yale mezunu, long adası'nda oturuyor, gatsby'nin komşusu.
 jay gatsby (özgün adı james "jimmy" gatz)—esrarengiz bir genç milyoner ancak daha sonra servetini kendisi kazanmadığı ortaya çıkacaktır, aslen kuzey dakota'dandır, şüpheli iş bağlantıları ve saplantılı bir aşkı vardır. (daisy buchanan)
 daisy buchanan née fay—çekici, coşkulu genç bir kadın; nick'in ikinci kuzeni, tom buchanan'ın eşidir. daisy karakterinin yaratılışında yazar kendi gençlik romanı şikago'dan esinlenmiştir.
 thomas "tom" buchanan— kibirli bir milyoner ve daisy'nin kocası. 
 george b. wilson—tamirhane sahibi ve myrtle wilson'ın kocası.
 myrtle wilson—george wilson'ın eşi ve tom buchanan'ın metresi.
 jordan baker—daisy'nin uzun süreli arkadaşı, uzman bir golfçüdür ve şöhreti gölgelidir.

bazı semboller 
 west egg - yeni aristokrasi.
 east egg - eski aristokrasi.
 valley of ashes - amerikan rüyasının çöküşü.
 dr. t. j. eckleburg'in gözleri - tanrı'nın gözleri gerçekleri havuzun içinde de görür.
 yeşil ışık - gatsby'nin gelecek için hayalleri ve umutları, daha genel olarak; amerikan rüyası.

kaynakça

dış bağlantılar
hatice balcı, günümüzün derin eşitsizlikler dünyasından muhteşem gatsby’i okumak

 
1925 romanları
kurguda 1922
f. scott fitzgerald romanları