mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Botevgrad

botevgrad (, 1934'ten önce орхание / orhanie, 1866'dan önce самунджиево / samunđievo), bulgaristan'ın batısında, sofya ilinde bulunan bir şehirdir.

nüfusu 24.000 civarındadır. sofya'nın 47 kilometre uzağındadır. aynı adı taşıyan belediyenin merkezidir. şehrin sembolü, armasında da yer alan botevgrad saat kulesi'dir.

botevgrad belediyesi, doğal kaynaklar açısından zengin bir beldedir.

dış bağlantılar 

 botevgrad resmî sitesi
 botevgrad fotoğrafları

kaynakça 

sofya ili
bulgaristan'daki şehirler
Treznea Katliamı

treznea katliamı, erdel'in treznea şehrinde 9 eylül 1940'ta macarların romanya'nın kuzey kesimlerini ii. dünya savaşı sırasındaki ilhakı sırasında yaptığı bir katliamdır.

bir ortodoks papazını macar ordusu kışkırtmıştır. papaz da rumen halkını yahudileri öldürmeleri için kışkırtmıştır. halk 6 yahudi'yi öldürmüştür. bundan yararlanan macar ordusu, 87 rumen'i öldürmüştür. ayrıca bir lokal bir de ortodoks kilisesi yıkmışlardır. kaçan 200 kişiyi uçuruma kadar kovalamışlardır. çoğu kişi aşağı düşüp ölürken kimisine de ateş açılmıştır.

ayrıca bakınız 
 ip katliamı

romanya'daki katliamlar
macaristan tarihi
ii. dünya savaşı savaş suçları
Laissez faire

laissez faire (, sadece mülkiyet haklarını korumayı amaçlayan yeterli düzenlemelerin bulunduğu bir ekonomik ortamda özel taraflar arasındaki alım satım işlemlerinin müdahaleci hükûmet kısıtlamaları, tarifeler ve sübvansiyonlardan arındırılmasını ifade eder.

laissez faire, "bırakınız yapsınlar" anlamına gelir. i̇lk kez fizyokratlar tarafından "laissez-faire, laissez-passer" (bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler) sloganıyla savunulmuştur.

ayrıca bakınız 
 anarko-kapitalizm
 avusturya okulu
 klasik liberalizm
 serbest piyasa anarşizmi
 liberteryenizm
 minarşizm

kaynakça 

minarşizm
klasik liberalizm
politik kuramlar
ekonomik liberalizm
siyasi ekonomi
kapitalizm
bireycilik
fransızca deyişler
Doğru akım

doğru akım (da, dc (direct current) ya da sürekli akım) elektrik yüklerinin yüksek potansiyelden alçak olana doğru sabit olarak akmasıdır. tipik olarak kablo gibi bir iletkende ya da yarı iletkenler ve yalıtkanlardan akabilir. doğru akımda, elektrik yüklerinin aynı yönde akışı, doğru akımı alternatif akımdan ayırır.

doğru akım zamanla kutbu değişmeyen akım türüdür.

kullanım alanları 
elektronik cihazlar (radyo, televizyon, bilgisayar) elektrikli taşıtlar (metro, tramvay), dc elektrik motorları, elektro-mıknatıslar, telekomünikasyon sektörü vb.

elde edilme yöntemleri 
pil, akümülatör, güneş pili, dinamo, doğrultmaç devresi

kaynakça

 

elektrik akımı
Kartlis Deda

kartlis deda (gürcüce: ქართლის დედა; kartli'nin annesi), gürcistan’ın başkenti tiflis’te, kentin sembolü olan kartli'i konu alan anıt.

tiflis'in kuruluşunun 1500. yıldönümünde gürcistan sovyet sosyalist cumhuriyeti döneminde 1958 yılında sololaki tepesine dikildi. gürcü heykeltıraş elguca amaşukeli’nin yaptığı alüminyum heykel, yirmi metre yüksekliğinde, gürcü ulusal giysileri içinde bir kadın figürüdür. gürcü ulusal karakterinin en iyi sembolize ettiği kabul edilen heykelin bir elinde, dost olarak gelenlere şarap sunmak için büyük bir kâse, diğer elinde, düşman olarak gelenlere karşı kullanmak üzere bir kılıç bulunmaktadır.

kaynakça

ulusal kişileştirmeler
gürcistan'ın ulusal sembolleri
1958'de tamamlanan yapılar
tiflis'teki anıtlar
sovyetler birliği'nde inşa edilen anıtlar ve heykeller
Eric Cartman

eric theodore cartman, south park'ın ailesi alman soylu, antipatik, sinirli, küfürbaz ve ırkçı kahramanı aynı ben(1.h_cemal). dizinin yaratıcılarından trey parker tarafından seslendirimektedir. fiziksel olarak şişman, tombul görünümlü, açık kahverengi saç rengine sahip, 65 cm boyundadır.

annesi, liane cartman bir hermafrodit'dir ve cartman'a önce onu kendi doğurduğu daha sonra da biyolojik annesinden alıp kendi yetiştirdiği yalanını söylemiştir. ancak south park'ın 201. bölümünde,eric'in babasının, bir zamanlar ailesini öldürüp ona yedirttiği scott tenorman'in babası olduğu ve liane cartmanın ise onun biyolojik annesi olduğu ortaya çıkmıştır.

cartman şişmandır fakat arkadaşları onun şişmanlığıyla her dalga geçmek istediğinde şişman olmadığını iri kemikli olduğunu iddia eder. hatta bir bölümde ona şişman diyen bir kişiyi bayrak direğine kelepçelediği ve eline testere verdiği görülmüştür. bir bölümde istemeden de olsa petty nelson'a olan aşkını ağzından kaçırmıştır. cartman sıkı bir hitler hayranıdır. hatta bir bölümde dünyayı yahudilere karşı örgütlemeye çalışmıştır. yahudi arkadaşı kyle'ın annesi sheila broflovski'ye hakaret dolu bir şarkı yazmıştır; fakat bunun sheila'nın yahudiliğiyle ilgisi yoktur. bir bölümde ona kötülük yapan 9. sınıf öğrencisi scott tenorman'in ailesini öldürtüp ona ebeveynlerini yedirmiştir. bir insanda bulunabilecek tüm negatif özelliklerine rağmen cartman kendisinin mükemmel olduğunu düşünecek kadar saf bir karakterdir. olaylar her zaman lehine sonuçlanır veya öyle zanneder. south park'ın birçok bölümü, onun saflığını ve cehaletini konu alır. kyle'dan nefret eder ve onun haksız olduğunu düşünecek en ufak bir düşünce için bile amerika başkanını bile olaya dahil etmekten çekinmez. o, south park'ta amerika'nın ırkçı, cumhuriyetçi, cahil kısmını temsil etmektedir. eric yahudipacabra bölümünde bir rüya gördü ve o rüyayı gördüğü için yahudi oldu.

müziğe karşı özel bir yeteneği vardır. çeşitli bölümlerde elektro gitar,bateri,elektronik bateri,piyano, akustik gitar, keman, trompet ve armonika çalarken görülür. akıcı bir şekilde i̇spanyolca konuşabilir. bazı bölümlerde almanca, fransızca ve japonca da konuşur.

kaynakça 

antisemitizm
irkçılık
south park karakterleri
kurgusal suçlular
erkek film karakterleri
komedi filmi karakterleri
Animizm

animizm ya da canlandırmacılık (latince: anima, ruh, hayvan hayatının ilkesinden, fransızca: animisme), 1. doğanın bir bütün olarak ve her varlığın teker teker maddi varlığının ötesinde bir de ruha sahip olduğunu kabul eden görüş. 2. doğal olaylar, hayvanlar ya da doğada var olan başka nesnelere bir ruh izafe ederek bunlara tapınma temeline dayanan din anlayışı.

doğada insan ruhuna az çok benzer ruhlar bulunduğunu kabul eden, felsefede her nesnenin bir ruhi varlık veya ruh tarafından yönetildiğini kabul eden sistemdir.

psikolojik olaylarda olduğu gibi hayatla ilgili olayları da düşünen bir ruhun yönettiğine inanan sistem (stahl doktrini). stahl'ın animizmi, hem mekanizme hem de vitalizme karşıdır. mekanizm, hayat olaylarını yalnız fizik-kimya olgularından ibaret sayar. vitalizm ise hayat olaylarını yarı maddi yarı manevi olan, hem fizik-kimya olaylarından hem de düşünen ruhtan ayrı bir hayat ilkesiyle açıklar. şuur ve bitkisel hayat gibi iki ayrı ilkeyi varsayan vitalistlerin çifte dinamizminin (düodinamizm) aksine animistler, hem hayatla ilgili olayları hem de psikolojik olayları tek bir sebebe, düşünen veya “akıllı” bir ruha bağlarlar.

animizm, özellikle afrika ülkelerinde (kenya, kongo, benin, botsvana, madagaskar, gine-bissau vs.) yaygın olarak benimsenmektedir. ayrıca o du halkı animisttir.

jean piaget bu türden bir düşünceye “sembolik i̇şlemler dönemi” adını verirken, 3-4 yaşındaki tüm çocuklarda var olan bir dönem olduğunu ileri sürer. bu dönemde çocuklar canlı ve cansız ayırımı yapamamaktadırlar. cansız bir nesneyi canlıymış gibi, bazen de canlı bir varlığı cansızmış gibi değerlendirip buna göre davranabilirler. oyuncak bebeğini yere düşüren bir çocuğun hemen bebeğini kaldırıp ondan özür dilemesi ya da evdeki bir nesneye çarpması nedeniyle ağlaması sonucu annesinin o nesneye kızdığını görmesiyle ağlamayı bırakması en yaygın örneklerdir.
Baskınlık (etoloji)

baskınlık, psikolojide, başkalarıyla yüz yüze ilişkilerde baskın olma veya liderlik rolünü alma eğilimidir.

kavramların baskınlık sırası, tecrübi psikolojide kullanılan bazı kavramların, diğer bazı kavramlara oranla, deneklerin ortalaması tarafından daha çabuk tanınabilmesi.

genel psikolojide baskınlık kişinin teslim olması veya başkalarının hakimiyetine boyun eğmesi şeklinde tanımlanan altkınlık (submission) ile birlikte, toplum hayatına uymanın iki esas tarzı olarak kabul edilir. diğer kişilik nitelikleri gibi baskınlık ve altkınlık da her fert için her durumda her zaman sabit ve yerleşik değildir. fakat baskın ve altkın davranış keyfi olarak değişmez veya kesin bir uyarım ortamına bağlı kalmaz. bu niteliklerin ölçümlerine tam güvenilebilir ve genel davranışın önceden tahmini başarılıdır. kurala aykırı durumlar bulunsa da her ferdin kendine baskın-altkın yönde bir rahatlama düzeyi bulması ve bu düzeyi değişik ortamlarda devam ettirmesi bir kuraldır. amerikalı psikolog g. allport, baskınlık ve altkınlık tek bir bölünmezlik içinde sınıflandırılmaya müsait ise de aynı nitelik olduğunu ve baskınlığın sadece altkınlığın yokluğu olmayıp, kendi başına bir yaşama tarzı olduğunu söyler. mc. dougall da altkınlığının pozitif karakteri üzerinde durarak bunu asli bir içgüdü olarak tanımlanır.

kavramların baskınlık sırası, psikolog e. heidbreder tarafından 1946 ve 1947’de ortaya kondu. heidbreder bu gerçeği “kavram oluşması” denen deneylere ve çok yönlü sınıflama denemelerine dayanarak göz önüne serdi. bu deneylerde kavram, bir şekiller grubunun ortak unsurudur. denek, bu unsuru başka unsurlarla karışmış olduğu vakit bulup çıkarmakla görevlidir. bu sınıflama deneylerinde, deneğin ilk önce aklına gelen konu sınıflama ilkesidir; şekli, rengi ve sayıyı daha sonra düşünür. i̇ster yazı ile ilgili tasarımlar, isterse bunlara tekabül eden kelimeler kullanılsın, baskınlık sırası değişmez. bu durum şunu gösterir: kelimeler algı ile ilgili değerleriyle değil de, ancak anlamları yoluyla etkili olurlar. oysa anlamlar, en eski oldukları ve en kullanışlı olan düzenlere yöneldikleri için nesnelerle ilgilidirler (nesne, insanın ilkin, dokunduğu, ele alıp kullandığı şeydir). i̇şte, nesne kavramının baskınlığını açıklanması bu gerçeğe dayanmaktadır.

antropoloji
etoloji
otorite
hiyerarşi
Dimitrovgrad, Bulgaristan

dimitrovgrad (bulgarca: димитровград / dimitrovgrad) ya da kayacık, bulgaristan'ın güneyinde, hasköy ilinde bir şehir ve aynı adı taşıyan belediyenin merkezidir.

mustafapaşa'nın kuzey batısında, yunanistan ve türkiye sınırında yer alır.

tamamen sosyalist şehir planlama sistemiyle kurulan şehrin adı, bulgar komünist lider georgi dimitrov'a ithafen, "dimitrov'un şehri" konulmuştur.

kardeş şehirler 
  kalamaria (selanik ilçesi), yunanistan

dış bağlantılar

kaynakça 

bulgaristan'daki şehirler
hasköy ili
georgi dimitrov
Dupnitsa

dupniçe veya dobniçe ( dupnitsa veya dupnica), bulgaristan'ın batısında, köstendil ilinde bir şehirdir.

sofya'nın 65 kilometre güneyinde, rila nehri'nin doğduğu yerdedir.

antik zamanlarda oluşturulmuş bir şehirdir. tarihte tobinitsa, doupla, stanke dimitrov, marek isimlerini almıştır.

köstendil ili
bulgaristan'daki şehirler
Gabrovo, Bulgaristan

gabrova ya da palanga (bulgarca: габрово gabrovo), bulgaristan'ın orta kuzey bölgesinde, 73.000 nüfuslu bir şehirdir.

orta balkan dağları'nın eteklerinde, yantra nehri'nin ovasında kuruludur. gabrovo ilinin idari merkezidir.

gabrovo (türkçe: palanka), fıkraları ile ünlüdür ve mizahın uluslararası bir merkezidir. ayrıca, bulgaristan'ın en uzun şehri olarak bilinir, çünkü nehir kenarında 25 kilometre uzunluğuna rağmen, genişliği bazı yerlerde 1 kilometreyi bile bulmaz.

i̇nanışa göre gabrovo, 15. yüzyıl ortalarında gezgin bir demirci tarafından kuruldu. daha sonra başka zanaatçılar da ona katıldı. 1835' te bulgaristan' ın kiliseden bağımsız ilk ilkokulu burada açıldı. gabrovo osmanlı egemenliğinden 1877' de çıktı.

ünlü akıncı beyi malkoçoğlu'nun türbesi bu şehirdedir.

dış bağlantılar

kaynakça 

 
gabrovo ili
Harmanlı, Hasköy

harmanlı ( harmanli), bulgaristan'ın hasköy iline bağlı bir şehirdir.

osmanlı zamanında yerleşen türklerin torunları yaşar. bu bölgeden değişik şartlar altında ayrılanlar çoğunlukla marmara bölgesinin trakya ve çevresinde yaşarlar.

hasköy ili
bulgaristan'daki şehirler
Karlovo, Bulgaristan

karlıova veya karlova ( karlovo), orta bulgaristan'da bulunan, 28.000 nüfuslu bir şehirdir.

filibe iline bağlı olan karlovo, balkan dağlarının eteklerinde kurulmuştur ve gülleri ile meşhurdur.

şehir 14. yüzyılda osmanlı paşalarından karlı ali bey tarafından kurulmuş ve karlı ova adı verilmiştir. şehir osmanlıların imar ve iskan çalışmaları ekonomik ve kültürel alanda gelişmiştir. şehrin adı 1953-1962 yılları arasında levskigrad adını taşımış, daha sonra ise tekrar karlovo adını almıştır.

coğrafya 
karlovo, plovdiv ( türk. filibe ) ve assenovgrad'tan sonra plovdiv oblastı'nın üçüncü en büyük kentidir. karlowo, kuzeyde balkan dağları ve sredna gora'nın kuzeydoğusunda yer alan karlowo'nun ( bulg. карловско поле ) kuzey kısmında 386 m yükseklikte yer almaktadır. klissura kentinin yakınında bulunan kosnitsa'nın dağlık bölgesi, stremska vadisi olarak da bilinen karlowo ovasını balkan dağlarının batıdaki komşu vadilerinden ayırır. doğudaki karlowo düzlemi, kalofffer kasabasına kadar uzanır ve burada krastez veya straschate adlı küçük bir yükselti ile sınırlandırılır ( bulg кръстец veya стражата ). 

karlowo, sofya'nın 120 km doğusunda, plovdiv'in 56 km kuzeyinde ve sopot'un 7 km doğusunda yer almaktadır.

kaynakça 

filibe ili
bulgaristan'daki şehirler
Karnobat

karnobat veya karınovası (kiril: карнобат, türkçe: karinabat, osmanlı devrinde karinabad), bulgaristan'ın doğusunda, burgaz iline bağlı bir şehir ve belde merkezidir.

osmanlı devrinde şehir, silistre'ye bağlı önemli bir ticaret merkeziydi.

son yıllarda nüfusu göçler ve yaşlılık yüzünden giderek azalmaktadır.

burgaz ili
bulgaristan'daki şehirler
Köstendil

köstendil (bulgarca: küstendil, kiril alfabesi ile кюстендил, okunuşu kyustendil), bulgaristan'ın en batısında bulunan köstendil ilinin merkezi olan şehirdir.

özellikle 1990'larda ortaya çıkan ekonomik kriz sonucu, pek çok genç yurt dışına çalışmaya gittiği için nüfusu hızla azalmıştır. şehirde kalanların çoğu çingene kökenlidir.

tarih 

merkezi tırnova olan bulgaristan krallığı'na bağlı köstendil, i. murat döneminde hızla rumeli'ye yayılan türk ordusunun başlıca hedeflerinden biriydi. zira bu kent aynı zamanda sırbistan'ın da anahtarı konumundaydı. 1371 yılında kazanılan çirmen savaşı'ndan sonra önünde bir süreliğine ciddi bir engel kalmayan türk ordusu sırp prensi konstantin dragaş'ın hüküm sürdüğü köstendil'i 1372 yılında fethetti. daha önceleri "velebusdus" olan şehri adı "konstantin'in i̇l'i" tabirinin bozulmuşu olan “köstendil”e çevrildi. köstendil'in fethi türk akıncılarına sırbistan yolunu açtı ve bu sayede 1374 yılında bu ülke, osmanlı i̇mparatorluğu’na bağlılığını arz etti.

rumeli beylerbeyliği'ne bağlı sancak merkezi olan köstendil zamanla gelişti. 1469 yılında inşa edilen koca i̇shak paşa köprüsü, osmanlı mimarisinin bölgedeki önemli eserlerinden biri oldu. 17. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar manastır ve niş eyaletlerine bağlı kalan kent, 1864 yılından sonra tuna vilayeti'nin bir kazası oldu.

1877-78 osmanlı-rus savaşı sırasında bulgar ayaklanmacıların da yardımıyla 29 ocak 1878 tarihinde rus işgaline girerek türk yönetiminden çıkan kent, berlin antlaşması ile şekilsel olarak osmanlı i̇mparatorluğu’na bağlı olan bulgar prensliği'ne bırakıldı. 1908 yılında bu ülkenin bağımsızlığını ilan etmesiyle bölgedeki türk hâkimiyeti hukuken de ortadan kalktı.

kaynakça 

bulgaristan'daki şehirler
bulgaristan'daki kaplıcalar
köstendil ili
Lom

lom palanga veya pulmiye ( [ˈɫɔm]), kuzey bulgaristan'da, montana iline bağlı bir şehirdir.

tuna nehri'nin güneyinde, lom nehri'nin tuna'ya aktığı noktada bulunur. rusçuk'tan sonra, tuna üzerinde bulgaristan'ın en önemli limanıdır.

osmanlı zamanında lom, sofya ve viyana arasındaki elverişli konumu sayesinde önemli bir ticaret güzergâhıydı.

montana ili
bulgaristan'daki şehirler
Kutlu Viçe

montana () veya slavlarca ilk yerleştikleri zamandaki adıyla kutlu viçe (bulgarca: кутловица kutlovitsa), osmanlı dönemindeki türkçe adıyla kutlofça/kutlofçe, bulgaristan'ın kuzeybatısında bir şehirdir.

montana ilinin idari merkezidir. balkan dağları'nın kuzey yamacına, ogotsa nehri'nin kenarına kurulmuştur. tuna nehri'ne 50, sırbistan sınırına 30 kilometre mesafededir.

dış bağlantılar 
 montana şehri resmi sitesi 

montana ili
Panagürişte

panagürişte ( panagyurişte, transliterasyon: panagjurište; osmanlı dönemindeki adı: otluk veya otlukköy), bulgaristan'ın batısında, pazarcık ilinde bulunan bir şehirdir.

i̇sminin yunancadan geldiği sanılmaktadır. anlamı da bulgar ayaklanmalarının merkezlerinden olduğu için adil yer demektir. yerleşim biriminde 21.420 kişi yaşamaktadır.

kaynakça 

pazarcık ili
bulgaristan'daki şehirler
Smolyan, Bulgaristan

ahi çelebi veya paşmaklı ( smolyan), bulgaristan'ın en güneyinde bir şehirdir. smolyan ilinin idari merkezidir. çerna ("siyah") ve byala ("beyaz") ovalarının arasında kuruludur. rodopların merkezindeki iki ünlü kayak merkezi de buradadır: pamporovo ve çepelare.

tarihi 
arkeolojik bulgulara göre, smolyan çevresinde ilk yerleşim m.ö. 2000 - m.ö. 1000 arasında olmuştur.

bulgarlar tarafından kullanılan şimdiki adını, 7. yüzyılda bölgeye yerleşen smolyani isimli bir slav kabilesinden alır. 14. yüzyıla kadar bizans ve bulgar i̇mparatorluğu'nun bir parçası iken, osmanlılar tarafından ele geçirilmiş ve 5 yüzyıl boyunca osmanlı egemenliğinde kalmıştır. 19. yüzyılın sonlarında edirne'ye bağlı gümülcine sancağın bir kazasıydı.
 
1912'de birinci balkan savaşı sonunda osmanlı egemenliğinden çıkmıştır. günümüz smolyan, ustovo, raykovo ve ezerovo isimli üç köyün birleştirilmesiyle 1960'ta kurulmuştur.

ayrıca bakınız 
 ahi çelebi
 pomaklar

dış bağlantılar 
 smolyan belediyesi resmi sitesi
 smolyan planetaryumu
 ulusal astronomi gözlemevi - rozhen

kaynakça
Pernik

pernik (), eskiden (1949-62) dimitrovo, bulgaristan'da ortabatı kesiminde kent.

sofya'nın 30 km güneybatısında, struma nehri kıyısında yer alır. bizans ordularının saldırılarına karşı koymak için yapılmış birkaç bulgar kalesinden biri olan pernik 1396-1878 arasında osmanlı yönetiminde kaldı. başlangıçta küçük bir köy iken, 1891'den sonra, bölgede kömür bulunmasının ardından bir sanayi merkezi durumuna geldi. günümüzde toplam sanayi üretimi ve sanayide istihdam edilen nüfus bakımından bulgaristan'daki başlıca sanayi kentlerinden biridir.

2011 sayımına göre nüfusu 81.052 kişidir.

i̇klim

kardeş şehirler 
  ovar, portekiz
  elektrostal, rusya
  pardubice, çekya
  luhansk, ukrayna
  balashikha, rusya
  kavadar, kuzey makedonya
  lublin, polonya
  rožaje, karadağ
  nilüfer, bursa, türkiye
  orsha, belarus
  orosei, nuoro ili, i̇talya

kaynakça 

 
bulgaristan'daki şehirler
mö 4. yüzyılda kurulan yerleşim birimleri
Plevne

plevne (, trl: pleven), bulgaristan'ın en kalabalık yedinci şehridir. ülkenin kuzeyindeki plevne ilinin idari merkezidir. 93 harbi sırasında gazi osman paşa tarafından plevne savunması'nın yapıldığı kenttir.

tarih 

bugünkü nikolaevo bölgesinde traklara ait olduğu belirtilen çok sayıda hazine bulunmuştur. daha sonraki dönemlerde plevne, roma i̇mparatorluğu’nun idaresi altında moesia eyaleti içinde olmuştur.

osmanlı i̇mparatorluğu idaresinde plevne, balkanlar’da önemli yerlerden biri olmuştur. şehir, osmanlı i̇mparatorluğu’nun avrupa’daki sınır bölgesi içinde yer almıştır. 19. yüzyılda şehirde kilise, okul, köprü yapımları da artmıştır.

plevne, birçok kültürel ve tarihî yapıya ev sahipliği yapar. şehirde 93 harbi’nin alanında yer alır. bu sebeple şehirde, bu büyük savaşa ilişkin 200’den fazla anıt bulunmaktadır.

i̇klim

kültür ve yapı 
şehir, osmanlı-rus savaşına dair birçok anıt ve tarihî yapının dışında birçok kültür yapısına da sahiptir. bunların başında plevne bölgesel tarih müzesi, ivan radoev drama tiyatrosu gelir. şehirde ayrıca çok sayıda toplum merkezi vardır.

kardeş şehirler 
  nevşehir, avanos, türkiye
  brest, belarus
  jinzhou, çin (2003)
  kaiserslautern, almanya (2001)
  vodina, yunanistan
  volos, yunanistan
  manastır, kuzey makedonya
  kavadar, kuzey makedonya
  guimarães, portekiz
  moskova, rusya (2001)
  rostov-na-donu, rusya
  brăila, romanya
  gornji milanovac, sırbistan
  bursa, türkiye
  bodrum, türkiye
  çernivtsi, ukrayna
  charlottesville, virginia, abd (2003)

ayrıca bakınız 
 plevne savunması

dış bağlantılar 

 plevne
 plevne bölgesel tarih müzesi

kaynakça
Rusçuk

rusçuk veya urusçuk (, trl: ruse), bulgaristan'da tuna nehri kıyısında bulunan bir şehirdir. tuna nehri'nden yaklaşık 20 metre yükseklikteki düzlükte kuruludur. 178.000 nüfusuyla bulgaristan'ın 5. büyük şehridir.

güneyinde, şumnu yolu üzerinde bir tepe mevcuttur. tuna'nın karşı kıyısında (romanya'da) osmanlıların yergöğü dedikleri giurgiu şehri vardır.

etimoloji 
romanya ve bulgaristan'ın sınırını çizen tuna nehrinin iki yakasında karşı karşıya olan giurgiu (yergöğü) ve ruse (rusçuk) şehirleri, önceden golyamo yurgovo (büyük yurgovo) ve malko yurgovo (küçük yurgovo) olarak anılmaktaydı.

1380-1388 yılları arasında bruggelu bir tüccarın seyahat notlarında “rosi”  şeklinde yazılan şehir, 1479 tarihli osmanlı tahrir defterinde “rusi olarak bilinen yergöğü beriyaka” olarak geçmektedir. 16. yüzyıl osmanlı kaynaklarında yergöğü için "yergöğü öte yaka" ve rusçuk için "yergöğü beri yaka" denmektedir. "küçük ruse" adı zaman içerisinde türkçeye rusçuk olarak çevrilmiş ve bugünkü kullanım şeklini almıştır.

tarihçe 
bulgar kaynaklarından edindiğimiz bilgilere göre roma i̇mparatoru trajan (m.s. 98-117) zamanında kurulmuştur. 4. yüzyılda yağma ve yıkıma maruz kalan şehir, 7. yüzyıldan itibaren i. bulgar i̇mparatorluğu'nun parçası haline gelmiştir. i̇mparatorluğun 1018 yılında yıkılışıyla yeniden bizans topraklarına dahil oldu ve 1185'te kurulan tırnova merkezli ii. bulgar i̇mparatorluğu'nun toprakları içerisinde yer aldı.

evliya çelebi, rusçuk'un yıldırım beyazıt devrinde fethedildiğini ancak ankara savaşı sonrasında elden çıktığını ve çelebi mehmed zamanında yeniden fethedildiğini yazar. sultan çelebi mehmed, 1417 yılında dobruca'yı fethettiği sefer sırasında yergöğü'nü ve rusçuk'un bulunduğu bölgeyi eflak voyvodası mircea'dan barış yoluyla almıştır.

1444 varna savaşı'nın ardından burgundia donanması bölgeye gelerek burayı ele geçirdi. az sayıdaki osmanlı askerleri kaleyi ve yakınındaki köyü yakarak kaçmak durumunda kaldı. 1462'de eflak voyvodası iii. vlad (kazıklı voyvoda), bölgeyi tekrar ele geçirdi ve 6414 kişilik bulgar ve türk şehir halkının tamamını kılıçtan geçirdi. vlad'ın mağlup edilmesinin ardından harap olmuş olan kale ii. mehmet tarafından yeniden onarıldı.

1530 tarihli kayıtlarda %13'ü müslüman olan rusçuk'ta bu oran 1556'da %43, 1579'da %49 idi. 16. yüzyılda anadolu'da çıkan kalender çelebi i̇syanı'ndan sonra balkanlara sürülen türkmenler'in bir kısmının da buraya yerleştirilmesi ve kazanın güneylerindeki bulgarların müslüman olmasıyla bu oran tüm rusçuk kazasında 19. yüzyılın sonlarında %79'a kadar çıktı.

1595 yılında osmanlı devleti'ne karşı hristiyan güçlerine katılan eflak voyvodası michael eliyle şehir ikinci kere ve 1811'de rus orduları tarafından üçüncü kere yakıldı. bu sonuncu yangında şehir tamamen yok olmamış olsa da önemli bir kısmı hasar gördü.

rusçuk, 1878 berlin anlaşması'nın ardından yeni kurulan bulgaristan prensliği'ne bağlandı. kalenin taşları kısmen kilise yapımında kullanıldı. bu tarihten sonra önemli oranda türk nüfusu şehri terk etti.

i̇klim

ayrıca bakınız

kaynakça
Sandanski

sandanski (bulgarca: сандански), eski adıyla sveti vraç, güney batı bulgaristan'da, blagoevgrad iline bağlı bir şehirdir. pirin vadisinin tabanında yer alır.

i̇smini makedon devrimci yane sandanski'den almıştır. diğer bir ünlü sakini de, m.ö. 73-71 yıllarında isyan çıkaran romalı bir köle olan spartaküs'tür.

dış bağlantılar 
 sandanski fotoğrafları

blagoevgrad ili
bulgaristan'daki şehirler
bulgaristan'daki kaplıcalar
Sevlievo

selvi, servi veya hotaliç ( sevlievo), bulgaristan'ın orta kesimlerinde yer alan bir şehirdir. gabrovo iline bağlı 27.000 nüfuslu bir yerleşimdir. bulgaristan'ın en zengin şehirlerindendir.

osmanlı döneminde türkler tarafından selvi, servi olarak bilinen sevlievo, tırnova sancağı'na bağlı bir kaza merkezi olup 1848 nüfusu 2020 kişidir. aynı tarihte kendisine bağlı 35 köy bulunmaktaydı ve köyleriyle beraber toplam nüfusu 82.120 kişidir.

93 harbi olarak bilinen 1877-1878 yıllarındaki osmanlı-rus savaşında anadolu'ya ve trakya'ya göçen bazı sevlievo'da yaşayan vatandaşlarımız; türkiye'de yolageldi (havs) - edirne), banarlı, bukrova (şu anda adı sağlamtaş kasabası), bunak (şu anda adı çınarlıdere köyü) karacakılavuz, kaşıkçı, ferhadanlı, kazandere, büyük yoncalı, kızılpınar ve bıyıkali köylerini kurmuşlardır. şu anda banarlı, sağlamtaş, karacakılavuz ve büyük yoncalı, kızılpınar mahalle statüsünde olup tekirdağ ili sınırları içindedir.

kaynakça 

gabrovo ili
bulgaristan'daki şehirler
Ziştovi

ziştovi (, trk: sviştov, trl: svištov), bulgaristan'ın kuzeyinde bir şehirdir. tuna nehrinin güneyinde veliko tırnovo ilinde bulunur.

bulgaristan'ın en büyük tuna limanlarından biridir ve bir kültür merkezidir. bulgarlar tarafından sviştov olarak adlandırılmıştır.

1393 yılında fethedilerek osmanlı i̇mparatorluğu'na katılmıştır. 1787-91 osmanlı-avusturya savaşı'nı sonlandıran ziştovi antlaşması'nın imzalanmasına sahne olmuştur (4 ağustos 1791). şehir üzerindeki türk denetimi 1878 yılında özerk bulgaristan prensliği'nin kurulmasıyla fiilen, anılan ülkenin 1908 yılında bağımsızlığını ilan etmesiyle hukuken sona ermiştir.

dış bağlantılar

kaynakça 

ziştovi
Troyan

troyan ( trl: trojan), bulgaristan'ın orta kesimlerinde bulunan bir şehirdir. lofça iline bağlı şehrin nüfusu 26.000 civarındadır.

dış bağlantılar 

bulgaristan'daki şehirler
lofça ili
1868'de kurulan oluşumlar
Yeni Zağra

yeni zağra veya bazı evraklardaki kullanımıyla nova zagora ( nova zagora; türkçe: zağra yenicesi, osmanlıca: zağra-i cedid), bulgaristan'da bir şehirdir.

web sitesi: https://www.nova-zagora.org/

kaynakça 

sliven ili
bulgaristan'daki şehirler
Birey

birey, günlük konuşma dilinde genellikle bir tek kişiyi tanımlamak için kullanılan kelimedir. farklı alanlarda birey sözcüğü, bir kişi anlamından ziyade herhangi bir tek değer, obje veya tanım tanımlamakta kullanılır.

tdk tanımına göre ise birey: 
 kendine özgü nitelikleri yitirmeden bölünemeyen tek varlık, fert;
 doğa bilgisinde türü oluşturan tek varlıklardan her biri;
 mantık - bir türün kapsamı içine giren somut varlık;
 psikoloji - i̇nsan topluluklarını oluşturan, insanların benzer yanlarını kendinde taşımakla birlikte, kendine özgü ayırıcı özellikleri de bulunan tek can, fert.
 sosyoloji - toplumları oluşturan ve düşünsel, duygusal, iradeyle ilgili nitelikleri toplum içinde belirlenen insanların her biri, fert.

birey terimi sadece yüklendiği birçok tanımdan değil, ideolojik planda yapılan farklı yorumlarıyla da önemli bir terim olmuştur. özellikle 19. yüzyıldan bu yana gelişen felsefi, ekonomik ve ideolojik doktrinlerde çok önemli bir yer kaplamış, zaman zaman bazı ideolojilerin merkezi olmuştur.

ayrıca bakınız 
 bireycilik
 atom
 kültürel kimlik
 kimlik
 kişi
 ben

kaynakça 
  tdk güncel türkçe sözlük - birey 

metafizik
bireycilik
sosyoloji terimleri
psikoloji terimleri
siyaset felsefesi terimleri
Aritmomani

aritmomani, hastayı rakamları saymaya, hesaplamaya, hareketlerini sayılara göre ayarlamaya iten sabit fikirdir.

hasta her hareketini birkaç kez tekrarlar. tekrar sayısı genellikle aynıdır. bu davranışın ne kadar saçma olduğunu bilir fakat gene de kendini tutamaz. aritmomani sabit fikirli sinir hastalıklarında görülür.

anksiyete bozuklukları
Neo-spiritüalizm

deneysel neo-spiritüalizm ya da kısaca neo-spiritüalizm, deneysel spiritüalizmin son şekli olup dr. bedri ruhselman tarafından kurulmuştur. ruhselman'a göre bu ne bir dindir ne de bir felsefe. kimseye "gelin bizim yolumuza girin" diye bir çağrıda da bulunmaz; çünkü neo-spiritüalizme göre herkesin ruhsal gelişme gereksinimleri farklı farklı ve dolayısıyla yürüyeceği yollar farklı farklıdır. neo-spiritüalizm hakkında bilgi veren kaynaklardan biri "dharma ansiklopedi"dir (2010'daki baskısında adı meta ansiklopedi olmuştur).

neo-spiritüalizm klasik spiritüalizmde kullanılan terimleri kullanmakla birlikte, getirmiş olduğu yeni kavramlarla ya da geliştirdiği eski kavramlarla ilgili olarak daha geniş bir terminolojiye sahip bulunmaktadır.

terim ve kavramlar 

klasik spiritüalizmde bulunmayan ya da farklı anlamda kullanılan veya neo-spiritüalizm’de daha çok önem kazanmış başlıca kavramlar:

 aktarıcı i̇stasyon
 aktif ve pasif beyin mekanizmaları
 aşkın i̇rtibat
 diğerkamlık (özgecilik, elcilik)
 dört boyutlu alem
 genel tekamül planı
 gözlem
 haberci rüya
 hata
 istırap
 i̇lahi i̇rade yasaları
 i̇kiyüzlülük
 liyakat
 mukadderat
 mutlak (tanrı)
 nedensellik kuralı
 nefis denetlemesi
 nefsaniyet 
 neo-formasyonlar
 niyet
 olayların dili
 operatörlük
 otomatizma
 radyasyon
 rastlantı
 realite
 ruhsal plan
 ruhsal yetenekler (şefkat, merhamet, sevgi vs.)
 samimiyet (dürüstlük)
 serbest hafıza
 sınav
 şuuraltı
 tebliğ
 tesir
 teşevvüş
 unutma süreci
 vazife
 vazife sezgisi
 vicdan
 yüksek i̇dare mekanizması

kaynakça 
 ruh ve kainat, bedri ruhselman
Bales yöntemi

bales yöntemi, bir insan grubunu inceleyen gözlemcilerin, gözlenen bir davranışı aynı sınıfa bağlamak konusunda ne ölçüde birleştirdiklerini ortaya koyan istatistik metodudur.

bu çizelge işbirliği gerektiren bir görevi birlikte çözecek gruplar için geçerlidir. çok sık rastlanan bu durum şöyle belirir: i̇ki kişinin yaydığı haberler karşılaştırıldığında, toplam olarak çok haber yayanın, kendisine haber ulaştıran kimseye, onun kendisine ulaştırdığından daha az haber ulaştırdığı görülür.

ulaştırma çizelgesinde haber alanlar, yatay olarak soldan sağa doğru en az haber alandan en çok haber alana kadar sıralanırsa bu sıranın, ayrı kişilerin yaydıkları haber sayısına göre yukarıdan aşağıya dikme sıralanması halinde ortaya çıkan diziye tıpa tıp uygun olduğu görülür: bu demektir ki çok haber alan daha çok haber yayar.

bales çizelgesi, hem psikolojik açıdan, hem de matematik açıdan tahlil edilmiştir.
 
 psikolojik açısından: sosyometrik statüyle ilişkisi vardır. birkaç gruptan, sosyometrik statüsü daha yüksek olan, daha çok haber alır ve daha çok haber yayar (shaw ve gilchrist, 1956). karşılıklı olarak haberlerin yapısı da statüyü tayin eder. mesela, bavelas (1951), bir grubun üyeleri eşit miktarda haber yayarsa aralarından lider çıkmayacağını apaçık göstermiştir.
 tasviri matematik modeli: flament (1958) ileri sürmüştür. her i kişisi, bir f kişisinden alıp verdiği ile ilgili olarak bir ai haber yayma parametresi ve bir bi haber alma paremetresiyle tarif edilir. i̇ kişisinin j kişisine ulaştırdığı haberlerin sayısı nij olsun. her i kişisine bir ai haber yayma parametresi ve bir bi haber alma parametresi bağlanabileceği farz edilebilir. o andan itibaren nij, iki parametrenin çarpımından ibarettir: nij=ai#bj

bu bağlantıdan zorunlu olarak bales’in ortaya koyduğu düzgünlük sonucu çıkar. ayrıca, matematik modeli sosyometrik yoruma yaklaştırınca bales çizelgesine göre şu şonuçlar elde edilir: bir kişinin a ve b ile gösterilen haber yaymak ve haber almak eğilimleri doğrudan doğruya onun sosyometrik statüsüyle orantılıdır.

bales sınıflandırması, bales, davranışları, ikişerli gruplarda toplanabilecek 12 sınıfa ayırmıştır:

 dayanışma dile getirir
 yüzçevirme dile getirir
 uyuşma durumu gösterir
 i̇ma eder
 salık verir
 yöneltir
 yön talebeder
 fikir sorar
 tavsiye ister
 anlaşmazlığını dile getirir
 bir gerilim dile getirir
 uzlaşmazlık dile getirir

zenginliğiyle dikkati çeken bu sınıflandırma (sınıfları tekrar iki tipte ve altı meselede birleştirmek mümkündür) grupların dinamiği üstüne yapılacak klinik gözlemlerin sistemleştirilmesi için oldukça elverişlidir. (shaw ve gilchrist [1956] sınıflandırmaları gibi sınıflandırmalar da vardır: sorunun seçimi, bir lider seçimi, teşkilatlanma teklifi, bilgi verme, bilgi isteme)

i̇statistik
Totoloji

totoloji üç ana kullanımı vardır:

 totoloji (mantık), mantıki biçimi nedeniyle her daim doğru olan bir ifade.
 totoloji (retorik), sözün gereksiz, herhangi bir ek bilgi içermeyen şekilde tekrar kullanımı.
 truizm, tartışmaya hiçbir şey katmayan çok bariz bir iddia, söylem.
KFTPGrabber

kftpgrabber, kde için ftp istemcisidir. jernej kos tarafından 2003'te geliştirilmeye başlanmıştır.

özellikleri 
 sekmeler ile aynı anda çoklu bağlantı.
 ftp, sftp ve ssh protokollerini destekler.

ayrıca bakınız 
 ftp istemcileri listesi

dış bağlantılar 
 kftpgrabber (pardus-wiki)

kde
Konversation

konversation, kde için irc istemcisidir. kde'nin extragear paketi altında geliştiriliyor, dolayısıyla kde'den bağımsız sürüm çıkarabiliyor.

çoklu sunucu, ipv6, ssl ve utf-8 gibi özellikler barındırıyor.

özellikleri 
 ssl sunucu desteği
 sunucu ve kanallar için yer imleri desteği
 dcc dosya transferi desteği
 görünümü kişiselleştirilebilir isim listesi
 otomatik utf-8 desteği
 ipv6 desteği
 kaddressbook bütünleşmesi
 betik desteği

dış bağlantılar 
 konversation sitesi  
 konversation el kitabı  
 berlios - konversation proje sayfası 

kde
irc
İhram

i̇hram, hac ya da umre ziyaretini yapan müslüman erkeklerin giymesi gereken ve iki parçadan oluşan, dikişsiz, beyaz örtü.

kadınlar için özel bir giysiden söz edilmemiş olmakla beraber onlar da uzun beyaz giysiler giyerler. genellikle hac hali için kullanılan ihram sözcüğü namaz hali için de kullanılabilir. i̇hram halinde tıraş olmak ve tırnak kesmek yasaktır. i̇hramdan çıkarken bir miktar saç kesmek gerekir. 
i̇hrama girmiş kimseler arasında kavga çıkarsa ve küfür edilirse ceza verilir. i̇hram hac için bir zorunluluktur ve farzdır.

hac
din ve giyim
Eskrim

eskrim, kılıçla yapılan bir spordur ve temelini kılıçla dövüş sanatı oluşturur. eskrimin bir spor dalı olarak gelişmesi, orta çağda kılıçla yapılan düellolarla yakından ilişkilidir. 
 
eskrim üç tür silahla yapılır: flöre, epe ve eskrim kılıcı (sabr). bu üç eskrim biçiminin sayı ve süre sistemleri aynıdır, ama karşılaşmalarda farklı yönleri vardır. eskrim dayanıklı özel giysiler içinde yapılır. çelik teller ile örülmüş bir maske, flöre ve kılıç için koruyucu bir yelek, kadınlar için göğüsü koruyan bir plastik, sağlam keten ya da branda bezinden bir ceket ve yumuşak eldivenler giyilir. bu giysiler eskrimciyi yaralanmalardan korur. eskrim karşılaşmaları, genişliği 1.5 metre ve uzunluğu 14 metre olan bir pistte yapılır.

flöre olarak adlandırılan silah, 1,1 metre uzunluğunda, ucunda küçük bir düğme ve kabza adı verilen koruyucusu bulunan ince bir silahtır. en çok 500 gram ağırlığında olabilir. flöre silahının ucundaki yaylı noktanın rakibin gövdesine bastırılmasıyla sayı kazanılır. her iki oyuncu da aynı anda bu vuruşu yaparsa, sayıyı atak üstünlüğü olan kazanır. vuruşlar yalnızca gövdeye yapılır, özel yelek olduğundan dolayı, kol ve bacaklara ya da başa değen vuruşlar kural dışı sayılır. karşılaşmalarda eskrimci kısa, hızlı adımlarla ileri-geri hareket eder. hücum durumundaysa kol, gövde ve bacaklarının hamle denen açılımıyla rakibini dürter. savunmada ise rakibin hücumunu savuşturarak vuruş hakkı kazanmaya çalışır. doğrudan yapılan hamleler rakibi tarafından kolayca savuşturulacağı için, eskrimcinin aldatıcı hareketlerle rakibini şaşırtacak hareketler yapması gerekir.

epe, flöreden daha keskin ve ağır bir silahtır. epede dürtüşler yalnızca silahın ucuyla yapılır ve giyside iz bırakmaz. karşılaşma genel düello kurallarıyla yapılır ve özel sınırlamalar yoktur. rakibin herhangi bir yerine yapılan dürtüş puan olarak değer kazanır. aynı anda yapılan vuruşlar iki tarafa da sayı kazandırır.

kılıç, hem dürtme, hem de vurma silahı olarak kullanılır. düz ve yassı olan kılıcın yarı yuvarlak bir koruyucusu vardır. rakibin belden yukarısına kılıcın ucuyla ya da kenarlarıyla yapılan vuruşlar sayı kazandırır.

eskrim karşılaşmaları, uluslararası eskrim federasyonu'nun (fie) yönetiminde yapılır. eskrim, 1896'dan bu yana olimpiyat oyunları'nda da yer alan spor dallarından biridir.

kaynakça

ayrıca bakınız 
eskrimde olimpiyat madalyası kazananlar listesi (erkekler)
eskrimde olimpiyat madalyası kazananlar listesi (kadınlar)
modern pentatlon
türkiye'de eskrim
yaz olimpiyatları'nda eskrim
dünya eskrim şampiyonası
türkiye eskrim federasyonu

dış bağlantılar 

 fie ana sayfası

 
kılıç ustalığı
yaz olimpiyatları sporları
bilgi kutusu bulunmayan sayfalar
Düello

düello, iki kişi arasında bir onur sorununu çözmek için belirli kurallara göre ölümcül silahlarla yapılan dövüştür.
 
i̇lk çağ'da savaştan önce ya da savaş sırasında teke tek çarpışmalar yapılırdı ve kabileler arasındaki anlaşmazlıkların çözüm yolu da bu tür dövüşlerdi. bu uygulama orta çağ'da avrupa'ya giderek biçim değiştirdi. 10.-12. yüzyıllarda yalnızca özgür insanlar düello yapabiliyordu.

düello, açık bir biçimde hakemler önünde gerçekleşirdi. bu dönemde tanrı önünde haklının yenilmeyeceğine inanılıyor ve bundan dolayı düelloya bir yargı aracı olarak bakılıyordu. örneğin suçlayan ile suçlanan arasındaki sorunu yargıçlar kanıt bulunmadığı için çözemezse, tarafların düello yapmalarını isterdi.

düello halk önünde yapılırdı. düelloyu kaybeden ölmemişse, bu yolla suçu kanıtlanmış sayıldığı için cezalandırılırdı. düellonun bu biçimi fransa'da 1547'de yasaklanırken, i̇ngiltere'de 1819'a kadar sürdü. düello bundan sonra soylular arasında onur sorunlarını çözmek için başvurulan bir yöntem oldu. onurunun zedelendiğine inanan kişi, kendisine hakaret eden kişiyle düello teklif ederek onurunu kurtaracağına inanırdı.

onurunun zedelendiğini düşünen kişi, yanına iki tanık alarak rakibini düelloya çağırırdı. rakibi de iki tanık bulur, bu tanıklar düelloda uyulacak kurallar saptarlardı. silah seçimini düelloyu isteyen kişi yapardı. genelde kılıç ya da tabanca kullanılırdı. tanıklar düellonun yapılacağı alanın enini boyunu ölçer ve silahları denetlerdi. düellocular kılıçla dövüşüyorlarsa, bunun belirlenmiş alan içinde gerçekleşmesi gerekirdi. düello için silah saptanmışsa, düelloya tutuşan kişiler tanıkların saptamış olduğu uzaklıktaki işaretli yerlerden ateş ederlerdi. eğer çok ağır bir suçlama söz konusu değilse, karşılıklı birer el ateşle ya da hafif bir yaralanmayla düello sona ererdi. ağır bir suçlamada ise, düello ölümle ya da ağır yaralanmayla sonuçlanacak biçimde gerçekleşirdi. tanıkların da birbirleriyle dövüştüğü dönemler de olmuştur. bilinen son düello 1967 yılında marsilya belediye başkanı gaston defferre'nin parlemento üyesi rené ribière'e hakaret etmesi üzerine fransa'da kılıçlarla yaşanmıştır. hakemliğini dönemin fransa dışişleri bakanı jean de lipkowskiin'in yaptığı karşılaşma rené ribière'in kolundan iki kez yaralanması sonucu gaston defferre'nin galibiyeti ile sonuçlanmıştır.

kaynakça 

 
orta çağ
savaş sanatları
şiddet
kişilerarası çatışmalar
İkdam

i̇kdam, 5 temmuz 1894 ve 31 aralık 1928 tarihleri arasında i̇stanbul'da yayınlanmış günlük siyasal gazetedir.

sahibi ve başyazarı ahmet cevdet oran'dı. türkiye'de rotatif baskı tekniği ile basılan ilk gazete olan i̇kdam, ii. abdülhamid döneminde birkaç kez kapatıldı.

sabah gazetesi sahibi mihran efendi ile anlaşan ahmet cevdet, ii. meşrutiyet'in ilan edildiği 24 temmuz 1908 gecesi, gazete provalarını görmeye gelen sansür memurlarını kovmuştu. bu olay, günümüzde de kutlanan 24 temmuz gazeteciler bayramı’nın doğmasına vesile oldu. gazete, i̇kinci meşrutiyet sonrasında i̇ttihat ve terakki yönetimine karşı eleştirel bir tutum aldı. tirajı 40 bine kadar yükseldi. 14 mart 1910'da yeni i̇kdam adını aldı. 26 şubat 1912'den sonra da i̇ktiham adıyla yayımlandı. 10 ağustos 1912'den itibaren yeniden i̇kdam adını alan gazetenin başyazarlığını 5 eylül 1912'de ali kemal bey üstlendi.

gazete mütareke döneminde yakup kadri'nin yönetiminde yayımlandı. bu yıllarda millî mücadele'yi destekleyen yazılar yayımladı. ahmet rasim, cenab şahabeddin, halit ziya uşaklıgil, hamdullah suphi tanrıöver, hüseyin cahit yalçın ve ahmet emin yalman gibi tanınmış yazarlar i̇kdam'ın yazı kadrosu içinde yer aldılar.

1923'te gazetenin yönetimi ahmet cevdet'in sağlık sorunları yüzünden mecdi sadrettin'e geçti.

1 aralık 1928'den itibaren latin harfleriyle basılan i̇kdam, yayın hayatının ilk yıllarından başlayarak dilde sadeleşme akımının öncülerinden ve türkçülük akımının etkin savunucularından biri olmuştur.

kaynakça
özel

genel
 

osmanlı gazeteleri
osmanlıca gazeteler
yayımı sona eren osmanlı gazeteleri
türkiye gazeteleri
türkçe gazeteler
yayımı sona eren türkiye gazeteleri
1894'te kurulan gazeteler
1928'de sona eren yayınlar
i̇stanbul gazeteleri
osmanlı'da yayımlanan günlük gazeteler
türkiye'de yayımlanan günlük gazeteler
Bayan

bayan, kadınların ad veya soyadlarının önüne gelen bir saygı sözcüğüdür, bir nevi erkeklerde kullanılan "bay"ın kadınlar için olan kullanımıdır. türkçede kullanımının erkekler için kullanılan bu sözcükle beraber cumhuriyet'ten sonra i̇ngilizce'deki ms. hitabının türkçe karşılığı olarak kullanılmaya başlandığı sanılmaktadır. ancak daha yaygın olarak, addan sonra kullanılan hanım sözcüğü nedeniyle bu anlamı arka planda kalmıştır.

kadın ve bayan
son yıllarda kadın ve kız ayrımının yetişkinlik veya gençliğe değil, cinselliğe yönelik çağrışım yaptığını düşünenler tarafından kadın anlamında kullanılmaya başlamıştır. sözcük bu şekliyle genellikle kadın demenin ayıp olacağının düşünüldüğü ortamlarda kullanılır. sevda alankuş'a göre bu kullanım "kadın sözcüğünün, kız sözcüğü karşısında taşıdığı ‘aktifleşmiş’ cinsellik çağrışımından korkulması" şeklinde açıklanıyor. bu kullanım kadın haklarını savunan kişi ve örgütlerin tepkisini çekmektedir. asıl kullanımın sadece "bay"ın karşılığı olması gerektiği düşünülmektedir.

ayrıca bakınız 
 bay

kaynakça 

kadın unvanları
.zr

.zr zaire için ayrılmış olan internet ülke kodu üst seviye alan adıydı (cctld). ancak ülkenin 1997'de adını kongo demokratik cumhuriyeti olarak değiştirmesinin ardından yerini .cd'ye bıraktı. .zr 2001'de yürürlükten kaldırıldı.

zaire
zr
Stan Marsh

stanley "stan" marsh animasyon dizi south park'taki başrollerden biridir. dizinin yaratıcılarından trey parker tarafından seslendirilmektedir. stan ve kyle sık sık dörtlünün başları olarak görülür. stan, dörtlüdeki en "normal" çocuktur, çoğunlukla dürüsttür, yaşına göre olgundur ve mantıklıdır. en iyi arkadaşı kyle'dan daha çok stan kendine güvenir. stan'in astımı vardır. ayrıca iki elini de aynı biçimde kullanabilir fakat, stan sağ elini kullanmayı tercih eder. doğum günü 19 ekim'dir. fiziksel görünüşte siyah ve düz saçlara sahiptir. gruptaki dörtlüye göre daha zayıftır. ayrıca gruptakilerden bir yaş büyüktür. 65 cm boyundadır

en sevdiği arkadaşı ise kyle broflovski'dir. eric cartman başına buyruk bir karakter olduğundan ayrı tutulursa, çoğu durumda grubun lideri konumundadır.

yaşamı 
stan sık sık öğütler verir ve popüler akımı eleştirir. 407. bölüm olan cherokee hair tampons adlı bölümde stan, miss information ve onun tıbbi ilaçlar dükkanına meydan okur. ayrıca bu bölümde stan, bir kahramanlık yapıp kyle'a eric cartman'ın böbreğini bağışlatır. ayrıca 504. bölüm olan super best friends adlı bölümde kyle'ın hayatını kurtarmıştır. kyle ile stan'in davranışları biraz birbirlerine benzer.
stan istekli bir hayvansever olarak, amcası jimbo'nun avlanmasına karşıdır. peta üyesidir, bir dönem vejetaryen olmuştur ancak hastalanınca vazgeçmek zorunda kalmıştır. bir bölümde bebek buzağıların hayatını kurtarmıştır ve bir keçiyi sahiplerine geri vermiştir. i̇yi niyetli olması, grup içinde onu öne çıkarır ve hem kendi başını, hem de arkadaşlarının başını belaya sokar. stan ve kyle meksika'ya gitmiş, orada meksika uzay programı'nın orca'ya gitmesini kontrol altına almışlardır.bir bölümde cartman ve stan, yanlışlıkla gemiyi köstebeklerin olduğu baraja çarpmıştır ve stan "umarım köstebekleri rahatsız etmemişizdir" demiştir.
stan çok iyi empati kurabilir. bir bölümde kendisini al gore'un yerine koymuştur. ayrıca stan çok dürüsttür. yine bir bölümde mel gibson'ın filmini beğenmediği için kenny ile mel gibson'un evine, paralarını geri alabilmek için gitmişlerdir (18 dolar). fakat mel gibson çocuklara silahla saldırır. o sırada mel gibson'ın cüzdanını bulurlar ve içinde 20 dolar bulurlar. ama stan dürüstlüğü gereği kenny'den 2 dolar alır, cüzdana koyar ve 20'liği kendine alır. stan babası randy marsh gibi bir alkoliktir.

klişeler 
her bölümde kenny öldüğünde "oh my god, they killed kenny!" (aman tanrım! kenny'i öldürdüler!) der ve kyle da ona eş olarak "you bastards!" (sizi piçler!) der. ama kenny artık ölmediği için bu sözler duyulmaz.

ayrıca stan, kız arkadaşı wendy ile konuşurken sürekli kusmasıyla da ünlüdür.

15. sezon 7. bölümden sonra hiçbir şeyden zevk almaz ve taşınmaya karar verir. ancak verilen aradan sonra 8. bölümde tekrar south park'a döner.

south park karakterleri
erkek film karakterleri
komedi filmi karakterleri
Kyle Broflovski

kyle broflovski, south park'ın yahudi karakteri. matt stone tarafından seslendirilmektedir. saçları matt stone'un saçlarına benzetilmek istenmiştir, zaten kyle karakteri stone'un çocukluğu baz alınarak oluşturulmuş bir karakterdir. çizgi filmdeki dört ana karakterden biridir. eric cartman ile birbirlerinden ölesiye nefret etmelerine rağmen, birbirlerinin hayatlarını defalarca kurtarmışlardır. kan grubu ab olup cartman'ın kan grubuyla aynıdır. ailesi çok tutucudur. babası gerald broflovski bir avukat, annesi sheila broflovski ise bir ev hanımıdır. kyle'ın i̇ke isimli 5 yaşında, dahi, kanadalı evlatlık bir kardeşi vardır. fiziksel görünümü oldukça büyük, kızıl renkli kabarcık saçlara sahip olmasıyla dikkat çeker.ancak saçlar şapkası nedeniyle görünmemektedir. orta kiloda, 65 cm boyundadır.ayrıca 5.sezonda dedelerinin polonya'dan göçtüğünü öğreniyoruz.

en sevdiği arkadaşı ise stan marsh'tır. eric cartman başına buyruk bir karakter olduğundan ayrı tutulursa, çoğu durumda grubun lideri konumundadır.

kenny'nin öldüğü her bölüm stan "oh my god, they killed kenny!" (aman tanrım! kenny'i öldürdüler!) der ve kyle da ona eş olarak "you bastards!" (sizi piçler!) der. ama kenny artık ölmediği için bu sözler duyulmaz. ayrıca kyle, turuncu bir mont, yeşil değişik bir şapka ve de koyu yeşil bir pantolon giyer.

kyle kasabadaki sayılı yahudilerden biridir ve bu yüzden kendini grup arkadaşlarından ve diğerlerinden dışlanmış hissetmektedir. ülkedeki yahudi kesimi temsil etmekte ve onun üzerinden bu gruba göndermeler yapılmaktadır.

kyle'ın müzik, video oyunları ve basketbola karşı özel bir ilgisi ve yeteneği bulunmaktadır.

14. sezon 9. bölümde (o bir jersey şeyi) kyle kendisinin bir new jersey'li olduğunu öğrenmiştir.

dış bağlantılar 
 i̇ngilizce "kyle's mom is a bitch" cartman'ın kyle'ın annesi için yazdığı küfürlü şarkı. 
 i̇ngilizce "a lonely jew on christmas"   kyle'ın arkadaşlarının onu yılbaşında dışladıklarında söylediği şarkı.

kaynakça 
 i̇ngilizce kyle broflovksi maddesi 

south park karakterleri
kurgusal yahudiler
erkek film karakterleri
komedi filmi karakterleri
Abbas Mirza

abbas mirza (20 ağustos 1789, nava - 25 ekim 1833, meşhed), i̇ran'da hüküm süren kaçar hanedanı'nın veliahtı.

feth ali şah'ın oğlu olan abbas mirza kaçar, babası tarafından küçük yaşta tebriz genel valiliğine, daha sonra da veliaht şehzade oldu. fransızlara dayanarak ordusunu yenilemeyi ve ruslara karşı çıkmayı tasarladı. ama fransızlar doğu politikalarını değiştirince ruslarla gülistan antlaşması'nı imzalayarak (1813), gürcistan'ı bırakmak zorunda kaldı. osmanlı topraklarına saldırıp (1821), cabbarzade celalettin paşa'yı yenerek sınırlarını basra körfezine kadar genişletti. gürcistan'ı geri almak umuduyla rusya'ya savaş açtıysa da, gence (1826) ve abbasabad'da (1827) yenilip, türkmençay antlaşması'yla (1828) revan hanlığı , talış hanlığı ve nahçıvan hanlığı arazilerini de rusya'ya bırakmak zorunda kaldı.

kaynakça 

1789 doğumlular
amul doğumlular
1833 yılında ölenler
kaçar hanedanı'nda kişiler
meşhed'de ölenler
kaçar prensleri
tahta çıkamayan varisler
Soran, Erbil

soran, irak'ın kürdistan bölgesel yönetimi'ne bağlı erbil ilinin soran ilçesine bağlı şehir. eski adı diyana olarak da anılmaktadır. tahminen 140.000 civarında bir nüfusa sahiptir.

soran, i̇ran ve türkiye sınırına ikişer saat uzaklıkta olup son yıllarda i̇ran ve türkiye'den kuzey irak'a yerleşen kişiler tarafından tercih edilmektedir. ayrıca ilçe bölgesel başkent (ikby başkenti) erbil (hewler)'e 1.30 saat mesafededir.

erbil ilindeki yerleşim birimleri
bilgi kutusu bulunmayan yerleşim yerleri
Revandiz

revandiz veya revanduz (kürtçe: rwandiz, رواندوز), irak'ta erbil iline bağlı 80.000 civarında bir nüfusa sahip ilçe.

irak kürdistan özerk bölgesi'nin bir parçasıdır.

ayrıca bakınız 
 revandiz katliamı

irak'taki şehirler
erbil ilindeki yerleşim birimleri