Marc Aryan

marc aryan (d. 14 kasım 1926 - ö. 30 kasım 1985) ermeni asıllı fransa doğumlu belçikalı şarkıcı. asıl adı henry markarian olan şarkıcı 1960'lı yıllarda birçok kez türkiye'ye gelerek konserler vermiş ve türkçe plaklar doldurmuştu. çok sevdiği türkiye'ye adadığı "i̇stanbul" adlı fransızca bir şarkı bestelemişti.

biyografisi 
marc aryan 14 kasım 1926 tarihinde fransa’nın güneydoğusunda drôme bölgesinde valence kentinde dünyaya geldi. ermeni kökenli olan ailesi önce malatya'dan lübnan'a yerleşmiş, oradan da fransa'ya göçmen olarak gelmişti. nüfusta kayıtlı olan adı henry markarian'dı ve nüfusa tam 9 yıl geç yazdırılmıştı, kayıtlara göre doğum tarihi 1935 olarak gözükmektedir. 7 kardeşin üçüncüsüydü. ailesi varlıklı değildi. i̇çine kapanık ve duygulu bir çocuk olan henry orta öğrenimi sırasında müzik ve edebiyata ilgi duymaya başladı, yabancı dillere karşı bir yatkınlığı vardı. i̇lk şiir ve şarkı sözü yazma denemelerine bu yaşlarında başlamıştı. bu aşırı müzik tutkusu yüzünden derslerini ihmal ediyordu ve birkaç kez okuldan uzaklaştırıldı.

1953'te önce babasının yanında çalışmaya başlayan henry daha sonra müzikle ciddi olarak ilgilenmek üzere paris'e gitti ama yıllarca sürecek bir hastalığın pençesine düştü. çelimsiz ufak tefek bir genç olan henry'den doktorlar ümidini kesmişti, ancak o yılmadı şehirden uzak sakin bir yaşam sürdürerek kendini toparladı. birkaç yıl büyük bir azimle çalışarak kendi kendine nota okumayı ve piyano çalmayı öğrendi. ailesinin de yardımlarıyla bir plakçı dükkânı açtı. artık müzikten para kazanmaya başlamıştı ve sürekli müzikle iç içe yaşamaya başlamıştı ve içindeki müzik tutkusu daha da alevlenmişti. 1957'de dükkânını satarak paris'e kendi bestelerini yayınlamaya gitti, fakat yapımcılar tarafından hep geri çevrildi. şarkı sözlerini satamayınca kendi şarkı söylemeyi denedi. “henry markarian” adını kullanarak yaptığı plak tam bir başarısızlığa uğradı. fakat bu onu yıldırmadı, “markal” ismi ile kendi plak ve dağıtım şirketini kurdu, daha sonra bu şirkete ailesinin memleketi olan “malatya” adını verdi. 1963 yılında birkaç müzisyen bir araya gelerek kendi plak şirketi için birkaç şarkı kaydettiler, “marc aryan with the europe boys and the aryanes” adlı bu mini albüm iyi satınca brüksel'in en büyük plak firmasından teklif aldı ve önemli bir dağıtım anlaşması imzaladı.

bu anlaşmadan sonra fransa'yı terk ederek belçika'da waterloo'ya yerleşti. artık “henry markarian” adını da terk etmiş, kendi soyadından türettiği "marc aryan" ismini kullanıyordu. 1963 yılının sonlarında gelindiğinde her plağı çıkar çıkmaz liste başı oluyordu. “giorgina” plağı ile birlikte artık ünlü bir sanatçı olma yolunda önemli bir yol katetmişti. i̇lk konserini 22 ağustos 1965'te belçika'da jumet-hamendes'de verdi. sadece şarkı sözü yazıp seslendirmekle kalmıyordu, teknik stüdyo çalışmalarına da bizzat katılıyordu. sadece birkaç şarkısı olmasına rağmen plakları onlarca ülkede satılıyor ve liste başı oluyordu.

dil öğrenmeye olan merak ve yatkınlığı sonucunda 9 dil öğrenmişti. 1966 ve 1969 yıllarında konserler vermek için geldiği türkiye'de türkçe öğrendi, türk besteci, söz yazarı fecri ebcioğlu'nun kendi fransızca bestelerine yazdığı türkçe sözlerle birçok türkçe plak doldurdu. türkiye'deki konserlerinde bu türkçe sözlü pop şarkılarına (aranjman) da yer verdi. aksanlı bir türkçe ile seslendirdiği bu şarkılar insanlara çok sempatik geldi ve plakları sürekli liste başlarında yer aldı. aynı yıllarda birçok avrupalı şarkıcı tıpkı onun yaptığı gibi türkiye'de türkçe şarkılar söylemiş ve plak yapmışlardı, bunların arasında adamo, johnny hallyday, mina, sacha distel, patricia carli ve peppino di capri ilk akla gelenlerdir. kırık ve aksanlı türkçe bir dönem dinleyicilere o denli sempatik gelmişti ki ajda pekkan gibi bazı türk şarkıcılar da yaptıkları aranjmanları tıpkı avrupalı meslektaşları gibi aksanlı bir türkçe ile söylediler.

marc aryan 1969 yılı sonunda kendi kayıt stüdyosunu kurdu ve bu stüdyoya ilk uluslararası hitinin adı olan "katy" ismini verdi. o zaman için çok ileri kayıt teknikleri kullanan bu stüdyoda 1973’ten itibaren julio iglesias, salvatore adamo, michel fugain, diana ross, james brown, danyel gerard, gitarist alexandre lagoya, anthony quinn ve patrick hernandez gibi ünlüler albüm kayıtlarını gerçekleştirdiler.

30 kasım 1985’te bir kalp krizi sonucunda aniden hayata veda eden marc aryan arkasında 200'e yakın beste bırakmıştır. konserler için türkiye'ye geldiğinde "i̇stanbul" adlı fransızca bir şarkı bestelemişti ve bu şarkıyı çok sevdiği türkiye'ye adamıştı.

diskografisi 
not: alfabetik sırayla sunulmuştur.
 adieu joli luxembourg
 adieu mon bel amour
 allo c'est moi
 amène ta semaine
 angelina
 arrête, arrête ton cinéma
 au fond de tes yeux
 ballade
 bête à manger du foin
 bien sûr, bien sûr
 bonjour mon village, bonjour mon pays
 c'est bien dommage
 c'est impossible
 c'est la vie
 c'est le temps
 car tu l'aimes
 difficile à vivre
 gino
 giorgina
 grosses lunettes sur un petit bout de nez
 il y a des jours
 istanbul (1966)
 j'aime (les petites femmes)
 j'aimerais sortir un soir avec vous
 j'aimerais viellir avec toi
 jamais je ne dirai
 je ne puis donner d'avantage
 je t'invite
 katy
 l'amour est une prison
 la chanson du viel aveugle
 la lettre
 la roue de secours
 la seule chose que tu n'as pas ratée
 la sirène
 le clocher
 le coeur au chomage
 le livre de ma vie
 le nombril du monde
 le téléphone
 les melons
 les violons d'albi
 ma loulou
 ma petite chanson
 ma vie recommence avec toi
 ma vie sans toi
 marie laurence
 mes blanches montagnes
 mon petit navire
 mon village
 numéro 1 au hit-parade
 nous
 parce que je t'aime
 pas comme les autres
 qu'un peu d'amour
 quand je te prends dans mes bras
 que c'est bête la vie
 sans amour, on n'est rien du tout
 sans toi
 si
 si demain
 si j'avais su
 si j'étais le fils d'un roi
 si j'etais sur
 si un jour
 toi je te garde
 toi ma bohème
 tous ces voiliers
 toute ma vie (tu es toute ma vie)
 tu as beau me dire
 tu dis chéri à tout le monde
 tu es no. 1 au hit-parade de mon cœur
 tu es une petite fille
 tu ne sais pas
 un amour
 un jour
 un paradis
 un petit mari
 un petit slow
 un peu naif
 volage volage

seslendirdiği türkçe aranjmanlar 
marc aryan türkiye'de verdiği konserlerde kendi bestelerini fecri ebcioğlu'nun yazdığı türkçe sözlerle seslendirmişti. ayrıca bu aranjman'ların plakları sürekli çok satanlar listesine giriyordu. bu aranjmanlardan bazıları:
 dünya dönüyor (atlı karınca) (volage volage)'ın aranjmanı) türkçe sözler: fecri ebcioğlu      
 moda yolu  (ma loulou'un aranjmanı) türkçe sözler: fecri ebcioğlu  
 doğum günün kutlu olsun (feliz cumpleanos'un aranjmanı) türkçe sözler: fecri ebcioğlu   
 mersi (volage volage)'ın aranjmanı) türkçe sözler: fecri ebcioğlu         
 ayşe, fatma, semra (eski aşıklar) türkçe sözler: fecri ebcioğlu   
 kalbin yok mu? türkçe sözler: fecri ebcioğlu   
 yalancısın  (si j'etais sur'ün aranjmanı) türkçe sözler: fecri ebcioğlu
 nasıl evlenirsin bu lisanla (giorgina'nın aranjmanı) türkçe sözler: fecri ebcioğlu  
 kimdir bu sevgili (un petit slow'un aranjmanı) türkçe sözler: fecri ebcioğlu
 dinle yavrucuğum (tu es une petite fille'in aranjmanı) türkçe sözler: fecri ebcioğlu

ayrıca bakınız 
 marc aryan i̇stanbul'da (albüm)
 fecri ebcioğlu
 aranjman

kaynakça

dış bağlantılar 
 didierpassion'da marc aryan 
 artistmusic.com.tr
 www.paroles.net'te şarkı sözleri

1926 doğumlular
ermeni asıllı fransızlar
fransız erkek şarkıcılar
fransız pop şarkıcıları
fransız besteciler
fransız müzik yapımcıları
şanson
1985 yılında ölenler
20. yüzyıl erkek şarkıcıları