Yalnızlar Rıhtımı (film)

yalnızlar rıhtımı  1959 yapımı dramatik türk filmi.

senaryosunu ali kaptanoğlu takma adıyla attilâ i̇lhan'ın yazdığı filmi lütfi ö. akad yönetmiştir. lütfi ö. akad aynı zamanda senaryonun yazılmasına ve dekorlara da katkıda bulunmuştur. başlıca rollerinde sadri alışık, çolpan i̇lhan, turgut özatay, osman alyanak, saadettin erbil, ahmet tarık tekçe, melahat i̇çli ve kamuran yüce'nin oynadıkları filmin müziklerini hulki saner yapmıştır. filmin siyah beyaz görüntüleri yuvakim filmeridis'e aittir. sanat yönetmenliğini sohban koloğlu'nun yaptığı filmin yapımcılığını ise i̇pek film adına i̇hsan i̇pekçi üstlenmiştir.

döviz kaçakçısı ve bar sahibi ali'ye (turgut özatay) metreslik yapan konsomatris güner'le (çolpan i̇lhan) kaptan rıdvan'ın (sadri alışık) aşk ve macera öyküsünün anlatıldığı filmin bazı sahnelerinin çekimleri i̇zmir'de yapılmıştır.

"yalnızlar rıhtımı" gösterime girdiği günlerde çeşitli tartışmalara yol açtı. bazı sinema eleştirmenleri tarafından övülürken, bazıları tarafından da insafsızca eleştirildi. filmin senaryosunun marcel carne'nin yönettiği jean gabin'li sisler rıhtımı (le quai des brûmes) (1938) adlı filminin etkisiyle kaleme alındığı ileri sürüldü. bu filmin senaristi de attilâ i̇lhan gibi bir şair olan jacques prévert'di. "yalnızlar rıhtımı" da sisler rıhtımı gibi şiirsel gerçekçilik akımına daha yakın duruyordu. o günlerde senaryoyu yazan şair attilâ i̇lhan gazetelerde bu eleştirilere yanıt vermişti.

ö. lütfi akad bu filmi yaptığı tarihte tam 10 yıldır sinemadaydı ve 1949'dan beri 20 filme imza atmıştı. sahne düzenlemesi, kamera çalışması, hikâye anlatımı açısından lütfi akad'ın o zamana kadar yaptığı filmlerin bir toplamı sayılabilecek ustaca bir üslup taşımasına rağmen film beklenen ilgiyi görmedi, hatta nijat özön'e göre "ucube bir film ortaya çıktı". bunda attilâ i̇lhan'ın şiirsel senaryosu ile akad'ın anlatım tarzının uyuşmamasının da etkisi vardır.

filmde çolpan i̇lhan'ın buğulu bir sesle söylediği, filmle aynı adı taşıyan romantik şarkı filmin unutulmazları arasındadır ve hemen 1946 tarihli film noir gilda'daki rita hayworth'ı akla getirir. tango müziği tarzındaki bu parçayı necdet koyutürk bu film için bestelemişti.
daha önce 2 filmde daha beraber oynayan sadri alışık ve çolpan i̇lhan bu filmden sonra birbirlerine aşık olup evlendiler ve sadri alışık'ın 1995 tarihindeki ölümüne kadar evli kaldılar.

"yalnızlar rıhtımı" görüntü yönetmeni yuvakim filmeridis 'in (yoakim filmerides) kameraman olarak çalıştığı son filmdir. bundan sonra da 1965 yılına kadar sinemaya yapımcı olarak hizmet etmeye devam etmiştir.

oyuncu kadrosu 
 sadri alışık.... rıdvan kaptan    
 çolpan i̇lhan....konsomatris güner
 turgut özatay.... ali, barın sahibi
 melahat i̇çli....melahat 
 ahmet tarık tekçe...rıfat 
 osman alyanak.... feyzullah    
 saadettin erbil...kıl şükrü
 kamuran yüce...sarı
 kemal edige.... telsizci hamdi    
 rıza tüzün...simon   
 ahmet bilgin
 hamdi şarlıgil... polis
 yavuz yalınkılıç..sabri  
 hakkı haktan

film hakkında notlar 
 alim şerif onaran'ın lütfi ö. akad'la 1975 yılında yaptığı ve sonradan kitap haline de getirdiği uzun söyleşide akad, attilâ i̇lhan'ın senaryosundaki tiplerin türkiye'ye fazlaca yabancı olduğunu (attilâ i̇lhan uzun yıllar fransa'da yaşamıştı) bu nedenle de senaryoya müdahele ettiğini, hatta melahat i̇çli ve osman alyanak'ın canlandırdığı yerli tipleri senaryoya kendisinin eklediğini belirtmişti. film bazı olumsuz eleştiriler alınca da attilâ i̇lhan'ın "senaryo çok değiştirilmiş, artık benim değildir" dediğini, bazı eleştirmenlerin de iyi ki değiştirilmiş şeklinde beyanları olduğunu da bu söyleşide belirtilmiştir. ayrıca akad çolpan i̇lhan'ın oyunculuğunu teatral bulduğunu, film bekleneni vermediyse bunda kabahatin oyuncularda değil senaryonun fazlaca alafranga oluşundan kaynaklandığını da vurgulamıştır. ayrıca filmin biçim ve mizansen açısından türk sinemasına birçok yenilikler getirdiğini de sözlerine eklemiştir.
 türker i̇nanoğlu ve filmin oyuncularından yavuz yalınkılıç aynı zamanda lütfi akad'a yönetmen yardımcılığı da yapmışlardır.
 çolpan i̇lhan, filmin senaristi şair attilâ i̇lhan'ın kızkardeşidir.

filmin müziği 
filmde çolpan i̇lhan'ın buğulu bir sesle gece kulübünde söylediği "yalnızlar rıhtımı" adlı romantik şarkı filmin unutulmazları arasındadır ve hemen 1946 tarihli bir kara film olan gilda'da rita hayworth'ın söylediği şarkıyı akıllara getirir. tango müziği tarzındaki bu parçanın bestesi necdet koyutürk'e aittir. şarkı özellikle bu film için bestelenmişti. aslında filmde çolpan i̇lhan şarkıyı söyler gibi yapar, şarkıyı asıl seslendiren ise yasemin esmergül'dür. filmde yine yasemin esmergül'ün seslendirdiği ikinci necdet koyutürk bestesi ise "dinle sevgili dinle" dir. film müziklerinin düzenlemesini hulki saner yapmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 lütfi akad'ın biyografisi

türk romantik dram filmleri
türk siyah-beyaz filmleri
1950'lerde romantik dram filmleri
konusu i̇stanbul'da geçen filmler
i̇pek film filmleri
attilâ i̇lhan'ın senaryosunu yazdığı filmler
yuvakim filmeridis'in görüntülediği filmler
lütfi ömer akad'ın yönettiği filmler
1950'lerde türkçe filmler
lütfi ömer akad'ın senaryosunu yazdığı filmler
1959 çıkışlı dramatik filmler