Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali

kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali, rus–gürcü savaşı ya da sovyet rusya'nın gürcistan'ı işgali olarak da bilinir (15 şubat – 17 mart 1921), rusya sovyet federatif sosyalist cumhuriyeti'ne bağlı kızıl ordu'nun gürcistan demokratik cumhuriyeti'nin menşevik hükûmetinin yerine bolşevik rejimini kurmak amacıyla giriştiği askerî işgaldir. i̇şgal, gürcistan demokratik cumhuriyeti'nin varlığının sona ermesi ve gürcistan sovyet sosyalist cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanmıştır.

i̇şgalden önce 
i. dünya savaşı'nın ardından güney kafkasya'da üç ulus, gürcüler, azeriler ve ermeniler 1918'de bağımsızlıklarını ilan etti. ne var ki lenin'in sovyetleştirme planının ilk hedefi kafkasya idi. azerbaycan demokratik cumhuriyeti ve ermenistan demokratik cumhuriyeti'nin işgalinin ardından gürcistan demokratik cumhuriyeti de hedef haline geldi. yaklaşık 25.000 kişilik gürcü ordusuna karşı kızıl ordu 50.000 kişilik bir güçle saldırıya geçti. gürcistan'ın, sonradan ermenistan'a bırakılan lore bölgesinde kızıl ordu'nun ayaklandırdığı ermenilerin korunması, bu saldırı için bir gerekçe olarak kullanıldı.

i̇şgal 
askerî işgali yöneten anatoli gekker 11. rus ordusu'yla ilk önce tiflis operasyonu düzenleyerek hrami nehri'ni geçti ve kısa sürede gürcü kuvvetlerini yenilgiye uğrattı. sonra kutaisi operasyonu'nu düzenledi. i̇tilaf devletleri'ni yardımını engellemek için ruslar karadeniz'deki tüm gürcü limanlarını da ele geçirdi. ayrıca ruslar rus ordusuna katılmak karşılığında abhazlara bir abhaz oblastı kurulacağına dair bir teklif sunmuşlardı. abhazlar bu teklifi kabul edip gürcülere karşı savaştılar.

i̇şgalde türkiye 
bu sıralarda türkiye türk kurtuluş savaşı'yla bağımsızlık mücadelesi veriyordu. moskova antlaşması ile türkiye-sovyet ilişkisi olumlu yolda ilerlemiş; ruslar ankara hükümeti'ni tanımış, moskova'ya elçi göndermelerini istemiş, silah ve cephane yardımı yapmaya başlamıştı.

bu arada ankara hükümeti 13 kasım 1920'de gürcistan'la da diplomatik ilişki kurmuş ve mevcut sınırlarıyla gürcistan'ı tanımıştı. bu tarihte kâzım dirik ankara hükûmeti tarafından tiflis elçiliğine atanmıştı. gürcistan elçisi svimon mdivani ve beraberindeki heyet 8 şubat 1921'de mustafa kemal paşa tarafından ankara'da kabul edilmişti. ne var ki sovyet rusya gürcistan'ın işgalinde türkiye'nin katkısını istemişti. bu teklifi ruslar ali fuat paşa'ya sunmuş, ali fuat paşa bu teklifi ankara'ya ulaştırmış ve mustafa kemal paşa da onaylamıştı.

oysa ankara hükümeti gürcistan'la sınır görüşmeleri yapamaya bile başlamıştı. mustafa kemal paşa uzun bir söylev olan nutuk'ta bu gelişmeleri şöyle anlatır: "8 şubat 1921 de ankara'da itimatnamesini takdim etmiş olan gürcü sefirile de, türkiye - gürcüstan muahedesi için müzakere başlamıştı. nihayet 23 şubat 1921'de verdiğimiz kat'i bir ültimatom üzerine ardahan, artvin ve batum'un tarafımızdan işgaline muvafakat olundu."

kazım karabekir komutasındaki 3. ordu bu iş için görevlendirilmişti. ankara hükümeti kuvvetleri gürcülerin boşalttığı ardahan, artvin ve batum'a girdi. ancak bunun ardından giorgi mazniaşvili komutasındaki gürcü kuvvetleri batum'dan türk birliklerini çıkardı ve kenti bolşevik kuvvetlerine teslim etti.

ayrıca bakınız
 kızıl ordu'nun azerbaycan'ı işgali
 kızıl ordu'nun ermenistan'ı işgali

kaynakça 

1921'de çatışmalar
gürcistan'ın savaşları
rusya'nın savaşları
sovyetler birliği'nin savaşları
türkiye'nin savaşları
rus i̇ç savaşı

gürcistan-rusya ilişkileri

gürcistan'ın istilaları