La rondine

la rondine veya kırlangıç ünlü i̇talyan besteci giacomo puccini tarafından hazırlanmış 3 perdelik bir operadır. eserin librettosunu "giuseppe adami," daha önce "alfred m. willner" ile "heinz reichert" tarafından hazırlanmış bir librettodan uyarlanarak yazmıştır. prömiyeri 27 mart 1917'de "grande theatre," monte carlo'da sahnelenmiştir. puccini bu eseri birkaç defa revize etmiştir ve böylece eserin üç ana versiyonda iki değişik sonucu bulunmaktadır. puccini son revizyonunu bitiremeden ölmüş ve bu versiyonu 1994'te prömiyeri için i̇talyan besteci lorenzo ferrero, puccini'nin stilini kullanarak tamamlamıştır.

hazırlanış ve sahnelenmeleri 

1913 sonbaharında puccini dünyada en çok saygı gören opera bestecisi idi. viyana'da "carltheater" yöneticileri ona bir viyana tipi operet bestesi hazırlaması için sipariş vermeye karar verdiler. i̇lk müzakerelerden sonra bunun rosenkavalier stilinde içinde hiç konuşma kısımları olmayan, "daha eğlendirici ve daha organik bünyeli" bir komik opera şeklinde olması üzerinde anlaşmaya varıldı. puccini bazen çok kesif, bazen büyük zorluklar çıkaran bir çalışma sonunda bu eseri bestelemeye iki buçuk yıl ayırmış, 1916 ilkbaharında bestesini bitirebilmiştir. prömiyerin viyana'da yapılması ön görülmüştü; ama i. dünya savaşı çıkmış ve i̇talya ve avusturya-macaristan devletleri birbirine harp eder duruma gelmişlerdi. bu nedenle prömiyerin küçük ve tarafsız olan monako'da monte carlo opera evi'nde yapılması kararlaştırıldı.

i̇talya'da puccini eserin telif haklarını, o zamana kadar eserinin telif haklarını almış olan tito ricordi'ye satın alması için teklif etti, ama ricordi bunu reddetti. bunun üzerine telif haklari ricordi'nin rakibi renzo sonzogno'ya satıldı.

1917'de monte carlo'da prömiyerinden sonra seyirciler ve gazeteler bu esere büyük bir sevgi göstermediler. eserin artistik bakımdan çok değerli olmasına rağmen, puccini'nin diğer eserlerine nazaran bu eserin kasa geliri çok düşük oldu. bunun baş nedeni avrupa'nın bir büyük harp içinde olması ve eski estetik görüşlerin ve değerlendiricilerin görüşlerinin değişmesiydi. buna puccini'nin tepkisi, eserde bu sıra revizyonlar yapmak oldu. böylece la rondine eseri için üç esas versiyon (1917, 1920 ve 1921) ve iki tane birbirinden tümüyle değişik sona eriş bulunan bir eser ortaya çıktı. i̇kinci versiyon (1920) ilk defa palermo'da teatro massimo'da, sahnelendi. üçüncü versiyon (1921) ise ancak çok daha sonra 1994'te teatro regio di torino'da ilk sahneye konuldu. bunun yanında ii. dünya savaşı sırasında orijinal notaların arşivlendiği casa sonzogno arşivleri bombalanmış ve notaların bir kısmı yangından hasar görüp kaybolmuştu. bu kaybolan notaların yerine eldeki piyano-vokal aranjmanlar kullanılarak yeniden notalar yazılmıştır. diğer taraftan son versiyon (1921) puccini tarafından bitirilememişti. 1994'lü yıllarda bu versiyonun orkestrasyonu için puccini stilini kullanan i̇talyan bestecisi  lorenzo ferrero tarafından hazırlanmış ve 1994'te torino'da ilk defa sahnelenmiştir.

roller

konu özeti 

mekân: paris ve nice.
zaman: 19. yüzyıl ortaları.

i. perde 
magda'nin salonunda bir kokteyl partide:

magda'nın salonda bir kokteyl partisinde prunier, salondaki havanın aşk ile dolu olduğunu iddia eder. son hazırladığı şarkıyı söylemeye başlar ve bu şarkı magda tarafından bitirilir. (aria: "chi il bel sogno di doretta") magda rambaldo'nun metresi olduğu için gerçek aşkı bilmediğini itiraf eder. gençliği, teyzesi ve tanışıp kısa bir müddet için âşık olduğu genç bir öğrenci hakkında hatıralarını anlatmaya koyulur. (aria: "ore dolci e divine") bir genç olan ruggero elinde rumbaldo'ya kendini tanıtmak için bir pusula ile salona girer. paris'te eğlenceli bir gece geçirmek için nereye gitmesini tavsiye edebileceklerini sorar. davetlilerin hepsi de bunun bullier kabaresi olduğuna hemfikirdirler. davetliler ayrılınca prunier gizlice hizmetkar lisette'i bullier kaberesine götürmek için geri gelir. daha sonra, bir kaprisle magda da aynı kabareye gitmeye karar verir ve evinden ayrılır.

ii. perde 
bullier kabare salonunda:

bullier kabare salonunda herkes dans edip şarkı söylemektedirler. magda ruggero ile karşılaşıp onunla dans etmeye başlar ve hemen birbirlerine aşık olurlar. lisette madga'yı tanıyıp orada olduğunu prunier'e söyler ama prunier ona hata yaptığını bildirir. masalarında lisette buraya gelmek için magda'nın elbisesini giydiğini ve mücevherlerini taktığını prunier'e itiraf eder. ramboldo girişte görünür. magda hemen prumier'den ruggero'yu saklamasını ister. rambaldo magda'dan bir açıklama yapmasını ister. magda gerçek aşkı bulduğunu söyler ve rumbaldo'dan ayrılıp ruggero ile birlikte olmak istediğini açıklar. rambaldo ayrılır. ruggero saklandığı yerden getirilir ve ruggero ve magda çifti birbirlerine aşklarını itiraf ederler.

iii. perde 

deniz kıyısında küçük bir köşkde:

magda ve ruggero deniz kıyısında bir küçük köşkte birlikte yaşamaktadırlar. ruggero gittikçe artan borçlarını nasıl ödeyeceklerini bilememektedir ve ailesine bir mektup yazıp onlardan magda ile evlenmek için izin istediğini magda'ya söyler. (aria: "dimmi che vuoi seguirmi") magda bundan çok etkilenmiştir; ama bilmektedir ki geçmişte kendisinin yaptıkları yüzünden bu iznin gelmesi hiç olası değildir. prunier ve lisette misafirliğe gelirler. lisette çok kısa süren ve çok kötü sonuç doğuran şekilde aktrislik mesleğine girmek istemiştir. prunier şikayetlerle doludur. lisette yalvararak magda'ya hizmetkarlık işini geri ister ve magda bunu kabul eder. prunier magda'ya ramboldo'dan bir mesaj getirmiştir; ramboldo onu metres olarak geri istemektedir. prunier şu anda çiftin malî durumlarının yaşadıkları yaşam standartlarına yetişmeyecek olduğunu da söyler. ruggero elinde evlenmesine ailesi tarafından izin verildiği hakkında bir mektupla girer. fakat magda kararını vermiştir ve bunu ruggero'ya açıklar. eski yaşam standartına dönmek için bir kırlangıç gibi uçup rambaldo'ya kaçacaktır.

alternatif sonuç

i̇lk defa 1994'te prömiyeri yapılan yeni versiyonda (örneğin los angeles opera evi'in de marta domingo yapımında) sonuç değiştirilmiştir. ruggero annesinden bir mektup alır. annesinin kendisi paulette olmayıp rambaldo'nun metresi magda olduğunu itiraf etmektedir. ruggero'nun buna çok sinirleri bozulur. birlikte yaşadığı kadına kim olduğunu ve neden kendisine yalan söylediğini sorar. kadın ruggero'nun kendisini yaşadığı sefih hayattan kurtacak bir kişi olduğunu düşünüp onunla birlikte olmaya karar verdiğini söyler. bunu uygun bulmayan ruggero kadını orada bırakıp ayrılır. kadın denize bakıp bir kırlangiç gibi denize uçup gideceğini söyler ve boğulup ölmek için deniz içlerine doğru yürümekte iken perde kapanır.

ünlü müziksel parçalar 

 chi il bel sogno di doretta: magda i. perde
 dimmi che vuoi seguirmi alla mia casa: ruggero iii. perde

seçilmiş ses kayıtları 

not: "kat:" satıcı firmanın kullandığı katalog numarası.

dipnotları

dışsal kaynaklar 
   i̇ngilizce wikipedia  "la rondine" maddesi  (görülme tarihi:12.3.2009)
  ainhoa arteta  "chi il bel sogno di doretta"  "washington national opera" evi yapımı (şubat/mart 1998  youtube)

 : "la rondine" librettosu (i̇talyanca ve i̇spanyolca)

i̇talyanca operalar
giacomo puccini operaları
1917 operaları