Sykes-Picot Anlaşması

sykes-picot anlaşması, i. dünya savaşı sırasında, 29 nisan 1916'da kût'ül-amâre kuşatması sonrasında i̇ngiliz kuvvetlerinin osmanlı devleti'nin 6. ordusu karşısında bozguna uğramasından 17 gün sonra, 16 mayıs 1916 tarihinde britanya ve fransa arasında yapılan ve aynı yılın ekim ayında rusya tarafından onaylanan, osmanlı devleti'nin orta doğu'daki topraklarının paylaşılmasını öngören gizli antlaşmadır.

antlaşmanın gelişimi 
bu sözleşme, çoğu antlaşmada olduğu gibi tarafların altını imzaladıkları bir metin olmaktan çok 3 büyük devletin bakan, büyükelçi ve bürokratları arasında gidip gelen bir yazışmalar bütünüdür. sözleşmenin sykes-picot adını alması, bu iki kişinin sözleşme ilkelerinin saptanmasında en etkili isimler olmasındandır.

arabistan yarımadası'nı ele geçiren i̇ngiltere, osmanlı'ya karşı ayaklanan mekkeli şerif hüseyin'i destekleyerek irak ve filistin toprakları üzerinde kendisine bağımlı bir arap devleti kurmak istiyordu. mekke şerifi hüseyin ile mısır'daki britanya yüksek komutanı mcmahon arasında gizli bir antlaşma imzalanmıştır. fransa bu plana karşı çıkıp britanya'ya baskı yaparak yeni bir antlaşma yapılmasını istedi.

i̇lk görüşmeler i. dünya savaşı öncesinde beyrut'ta fransız konsolosluğu yapıp 1915 yılında fransa'nın londra büyükelçiliğinde siyasi danışman olarak görev yapan françois georges-picot ile britanya i̇mparatorluğu dışişleri müsteşarı sir harold nicolson arasında 1915'in kasım ayında başladı. suriye'nin gelecekteki statüsü hakkındaki anlaşmazlıklar nedeniyle kesintiye uğradıktan sonra aralık ayında britanya savaş bakanı lord kitchener'in ortadoğu işleri danışmanı, milletvekili ve yarbay sir mark sykes atandı. georges-picot ve sykes hızla sonuç alarak 1916 ocak ayında bir plan ortaya çıkardılar, şubat ayında bu gizli plan britanya ve fransa tarafından onaylandı. mart ayında georges-picot ve sykes rusya'ya giderek planı rusya dışişleri bakanı sergey sazonov'a sundular. sazonov prensip olarak olumlu görmekle birlikte, rusya'nın doğu anadolu'daki toprak isteklerinin ve karadeniz'deki rus hakimiyetinin de sözleşmeye dahil edilmesini talep etti. en uzun süreyi rusya'nın değişiklik taleplerinin düzenlenmesi ve onaylanması süreci aldı ve sözleşmenin tamamlanması ekim ayını buldu.

antlaşmanın maddeleri 
rusya'nın onayı ile imzalanan bu antlaşmaya göre;
 rusya'ya, trabzon, erzurum, van ve bitlis ile güneydoğu anadolu'nun bir kısmı,
 fransa'ya, doğu akdeniz bölgesi, adana, antep, urfa, mardin, diyarbakır, musul ile suriye kıyıları,
 britanya'ya hayfa ve akka limanları, bağdat ile basra ve güney mezopotamya verilecektir.
 fransa ile britanya'nın elde ettiği topraklarda arap devletleri konfederasyonu veya fransız ve i̇ngiliz denetiminde tek bir arap devleti kurulacak,
 i̇skenderun serbest liman olacak,
 filistin'de, kutsal yerleşim yeri olması nedeniyle bir uluslararası yönetim kurulacaktır.
1917'deki rus devriminden sonra rusya antlaşmadan ve paylaşımdan vazgeçmiş, lev troçki gizli olan bu anlaşmanın bir kopyasını 24 kasım 1917'de i̇zvestiya gazetesinde yayınlayarak dünya kamuoyuna osmanlı i̇mparatorluğu'nun parçalanmasına ilişkin gizli paylaşımları açıklamıştır.

galeri

ayrıca bakınız 
 balfour deklerasyonu, 1917
 hüseyin-mcmahon yazışmaları
 musul sorunu
 mark sykes
 böl ve yönet
 büyük orta doğu projesi

kaynakça

dış bağlantılar 
 firstworldwar.com  ve us-israel.org  bölme planlarının şekli
 sykes picot , bbc türkçe, 2016

arap-i̇srail savaşları
filistin tarihi
üçüncü fransa cumhuriyeti antlaşmaları
büyük britanya ve i̇rlanda birleşik krallığı antlaşmaları
i. dünya savaşı antlaşmaları
filistin sınırları
adana vilayeti
1916'da avrupa
1916'da asya
20. yüzyılda osmanlı döneminde suriye
gizli antlaşmalar