Silla

silla (mö 57 -  - ms 935) (korece: 신라 ) kore yarımadası'nın güney ve orta kesimlerinde bulunmuş eski krallıklardan biridir. silla, baekje ve goguryeo ile birlikte üç kore krallığı'nı oluşturmuştur. nüfusu 7. yüzyılda 894,680 iken 8. yüzyılda 2,000,000' a kadar çıktı. resmî dili şillaca (eski korece) idi. öncülleri jinhan konfederansı ve gojoseon iken varisi goryeo olmuştur. bugünkü kuzey kore ve güney kore topraklarında yer almıştır.

park ailesinden silla hyeokgeose tarafından kurulan kore  hanedanı, 586 yıl boyunca gyeongju gim (kim) (김, 金) klanı, 232 yıl boyunca miryang bak (park) (박, 朴) klanı tarafından yönetildi. wolseong seok (석, 昔) klanını ise hanedanı 172 yıl yönetmiştir. samhan konfederasyonlarında, bir süre sui çin ve sonra tang çin ile müttefik olan bir şeflik olarak doğdu. sonunda diğer iki krallığı, 660'ta, baekje ve 668'de goguryeo'yu fethetti. daha sonra birleşik silla kore yarımadası'nın çoğunu işgal etti. bu sırada yarımadanın kuzey kısmında goguryeo'nun halef devleti olan balhae ortaya çıktı. bir zaman sonra, neredeyse 1000 yıl yönetimin ardından, 935 senesinde goryeo'ya iktidarı devrederek silla geç üç kore krallığı, geç baekje ve taebong'a parçalandı.

i̇sim 
tam teşekküllü bir krallık olarak kurulana kadar silla, yerli korece ismini fonetik olarak andıracak birkaç hanja kombinasyonu kullanarak kaydedildi. kullanılanlar arasında 斯盧 (사로, saro), 斯羅 (사라, sara), 徐 那 (伐) (서나 [벌], seona [beol]), 徐 耶 (伐) (서야 [벌], seoya [beol]), 徐 羅 (伐) (서라 [벌], seora [beol]) ve 徐 伐 (서벌, seobeol).

504 yılında silla'dan jijeung, karakterleri modern korece'de "shilla" olarak telaffuz edilen 新 羅 (신라) olarak standartlaştırdı.

bir etimolojik hipotez, seorabeol adının, "başkent" anlamına gelen ve daha önce hansung (漢城) veya hanyang (漢陽) olarak bilinen güney kore'nin şu anki başkenti, seul kelimesinin kökeni olabileceğini gösteriyor.  silla başkentinin adı, kısa bir süre sonra syeoul (셔울) olarak değişmiş ve son olarak modern korece' de seul (서울) ile sonuçlanan "kraliyet başkenti" anlamına gelen geç orta kore formundaki syeobeul (셔블) olarak değişmiş olabilir.

silla'nın ya da başkenti seorabeol'un adı, kuzeydoğu asya'da, silla halkına etnik bir isim olarak, japonca'da shiragi, orta çağ curçenlerin ve sonraki soyları olan mançular'ın dilinde solgo ya da solho olarak göründü. <span data-segmentid="222" class="cx-segment">modern moğolca dilinde, kore ve koreliler, солонгос (solongos) olarak bilinir. солонгос (solongos) kelimesinin  silla kelimesinin değişmiş bir hali olduğu düşünülmektedir. solongos kelimesini moğolca "gökkuşağı" anlamına gelen солонго solongo sözcüğünden esinlenilmiştir.

silla, kökenleri silla'nın başkenti yakınlarındaki ormandan gelen "tavuk ormanı" anlamına gelen gyerim (鷄 林, 계림) olarak da adlandırıldı. bir efsaneye göre, devletin kurucusunu aynı ormanda bir tavuk ejderhası (cockatrice) yumuratasından çıkarak doğmuştur (korece gyeryong, 雞 龍, 계룡, kelimenin tam anlamıyla "tavuk-ejderhası" demektir).

tarih 

silla krallığı, park (박), seok (석) ve kim (김) olmak üzere üç farklı klan (kabile) tarafından yönetilmiştir. tarihçiler bu üç klanın da başa geçebilmesi için kan dökülmüş olması gerektiğini söylemektedirler. ki zaten kan dökülmeden üç farklı klanın ülkeyi yönetmesi söz konusu olamaz. park (박) klanı, seok (석) klanı tarafından bir darbeye uğrayana kadar 3 kuşak boyunca silla'yı yönetmiştir. ancak bu iki klan mücadele ederken kim (김) klanı kargaşaya son vermiş ve iki klan üzerinde otorite kurarak başa geçmiştir.

7. yüzyılda baekje, gaya ve koguryo'yu birleştirme düşüncesiyle ön plana çıkmıştır. silla krallığı güçlenmeye başlayınca önce gaya'yı himayesi altına almış, ardında koguryo'yu ve baekje'yi himaye altına almak için tang hanedanlığı ile (şimdiki çin) anlaşma yapmıştır. ancak tang hanedanlığı, anlaşmaya uymayıp baekje ve koguryo'yu almak isteyince tang hanedanlığı ile savaşa girilmiş ve silla krallığı başarılı olmuştur. bu sırada 27. hükümdar ve ilk kadın yönetici olan kraliçe seondeok uzakdoğu'nun ilk gözlemevlerinden birini yaptırmıştır. bu gözlem evi hala vardır ve gyeongju bölgesindedir. 8. yüzyılın ortalarında en parlak dönemi yaşamış olan silla krallığı daha sonra kralların çıkarları yüzünden yıkılmış ve o dönemin parlak ülkelerinden goryo hanedanlığı'na boyun eğmek zorunda kalmıştır.

silla ordusunun atlıları, zırhlı atlı birliklerden oluşuyordu. ayrıca hwarang (çiçek asker) adı verilen kılıçta usta olan gençlerden seçilen birlikler (bizdeki yeniçeri gibi), hanedan tarihinde önemli rol almışlardır. hwaranglar, geleneksel olarak savaşa gitmeden veya bir davaya girmeden önce yüzlerini boyayıp küpe takarlardı.

bunun sonucunda "birleşik silla" diye adlandırdığımız döneme geçilmiş ve silla, kore yarımadası'na hükmetmeye başlamıştır. ancak daha sonraki dönemlerde yönetim zayıflayıp güç asillerin elinde bir oyuncak haline gelmeye başlayınca, goguryeo'nun varisi olarak kurulan balhae krallığı ata topraklarını, silla'dan geri almaya başlamış ve silla yaklaşık 1000 yıllık tarihinin ardından tarihin tozlu sayfalarına gömülmüştür.

birleşik şilla ( 676-935 ) ve balhe dönemi ( 698- 926 ) 

goguryeo yıkıldıktan sonra mançurya bölgesinde goguryeo komutanı olarak faaliyet gösteren dae jo young yeni bir devlet kurarak adını balhe koymuştur. balhae ilk başlarda güçlü bir ülke olarak gelişmesine rağmen goranlar tarafından yıkıldıktan sonra goryoe’nun eline geçmiştir. diğer yandan üç krallığı birleştiren şilla çin ile etkin bir kültürel ilişki içinde gelişmesini sürdürmüştür.üç krallık döneminde kore topraklarına giren budizm’i yaygınlaştırarak bulguk tapınağı, sokguram gibi eserlerle budizm kültürünü geliştirmiştir.8.yy’ın ikinci yarısından sonra bölgedeki beyliklerin merkezinde beakje ve goguryeo’nun eski topraklarında geç beakje ve geç goguryeo adlarında devletlerin kurulmasıyla geç üç krallık dönemi başladıysa da geç goguryeo devleti kralı ülke adını goryoe olarak değiştirerek milletin birliğini sağlamıştır.

kültür 

silla, çin'e uzak olduğu için çin kültüründen çok fazla etkilenmemiş, kendine özgü geleneklerini korumuştur. özellikle, kendinden sonra gelecek hanedanlarda konfüçyusçuluğun benimsenmesi yüzünden meydana geleceklerin aksine, silla'da kadınlara büyük saygı beslenmiş fikirleri küçümsenmemiştir. ayrıca kadınlar önemli devlet görevlerine gelmişlerdir.

galeri

ayrıca bakınız 
silla hükümdarları soyağacı

gyeongju ulusal müzesi

silla tacı

sillalıların listesi

kore tarihi

gyerim bölge komutanlığı

hwarang: the poet warrior youth

muhteşem kraliçe (televizyon dizisi)

kaynakça 

 
eski krallıklar
doğu asya tarihindeki eski devletler
eski etnik gruplar
kore tarihindeki devletler
kore'de kültür
mö 57'de kurulan bölgeler ve ülkeler
930'larda feshedilmiş oluşumlar
10. yüzyılda varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler