Müdâfaa-i Milliye Cemiyeti

müdâfaa-i  milliye cemiyeti,  osmanlı devleti’nde 1913-1919 arasında faaliyet göstermiş i̇stanbul merkezli dernektir.

türk kurtuluş savaşı’nın başlamasına önayak olan millî cemiyetlerin öncüsü kabul edilir.

osmanlı devleti’nde trablusgarb ve balkan savaşları sonucu ortaya çıkan ekonomik, sosyal ve siyasal sorunlarına siyasi grup ve endişelerden uzak olarak çözüm üretmek  ve savaşan orduya destek olmak için devletin üst yönetimindeki kişiler tarafından  kurulan cemiyet; cephedeki askerlerin ailelerine yardım etmek, savaş bölgelerinde hastaneler kurmak, gönüllü asker toplamak gibi faaliyetler göstermiştir.  1914 yılında hilal-i ahmer ve donanma cemiyeti ile birlikte "kamu yararına hizmet eden dernek ve cemiyetler" statüsüne alınan kuruluş, dönemin en ünlü cemiyetlerindendi. faaliyetleri, millî mücadele'deki sivil direniş örgütlerine ve türkiye devrinde yapılan birçok faaliyete örnek olmuştur.

tarihçe 
31 ocak 1913’teki kuruluş toplantısının ardından 1 şubat 1913 günü darülfünun’nda,  gazeteler yoluyla oraya davet edilmiş büyük bir kalabalığın huzurunda resmen kuruldu.  kurucuları, talat bey, midhad şükrü, hüseyin cahit, dr. esat gibi i̇ttihatçılardı.

cemiyet, kısa sürede ülkenin her yanında paramiliter bir kuruluş olarak teşkilatlandı ve halkın ordu için bağışlarını aktarabileceği önemli bir merkez oldu. çalışmaları ile sarayın da dikkatini çekip, desteğini aldı. 1914 yılında hilal-i ahmer ve donanma cemiyeti ile birlikte kamu yararına hizmet eden dernek ve cemiyetler statüsüne kavuştu. 12 ağustos 1914’te yeni nizamnamesini hazırlayan kuruluş, yardım toplamak için yeni yöntemler gelişti. müdâfaa-i  milliye sineması’nda filmler göstermek, mağazalarda piyangolar düzenlemek, müdâfaa-i milliye rozetleri satmak bu yöntemlerden bazılarıdır. özellikle cephelerde hastane kurulmasına ve malzeme sağlanmasında, ordunun kışlık ihtiyaçlarının temininde rol alan cemiyet,  i. dünya savaşı’nda orduya katılmak üzere gönüllü toplanmasında da etkili oldu.  gönüllü toplamak için “ikna edici vaaz ve konferanslar” düzenleyen  i̇rşad heyeti’nin genel sekreterliğini  şair mehmet akif üstlenmişti.

cemiyet, mondros mütarekesi’nin imzalanmasından sonra padişah vahdettin tarafından nisan 1919’da feshedildi.
bu  cemiyetin kurulması ile ortaya çıkmış olan “müdâfaa-i milliye” kavramı cemiyetin feshinden sonra da yaşamış; i. dünya savaşı’nın ardından kurulan sivil direniş örgütleri ve tbmm hükümetlerinde yer alan “müdâfaa-i milliye vekaletleri” ile yaygınlaşmıştır.

kurucuları 
dernek, devletin üst yönetimi tarafından kurulmuştur.  kurucular arasında şu isimler yer alır: sultan mehmet reşat (padişah), talat bey (dahiliye nazırı), enver paşa (harbiye nazırı), hayri efendi (şeyhülislam), mehmed said halim paşa (sadrazam ve hariciye nazırı), cavit bey(maliye nazırı), ahmet cemal paşa (bahriye nazırı)

faaliyetleri

sinema alanındaki faaliyetleri  
cemiyet, 1916 yılında aldığı bir kararla sinema çalışmalarına başladı. almanya’dan getirilen aygıtlarla savaştan görüntüler içeren haber filmleri çekildi. kurmaca film alanında “pençe” ve “casus” adlı iki film çekildi. cemiyet, mondros mütarekesi’nden sonra bu işi malûl gaziler cemiyeti’ne devretti.

kaynakça 

osmanlı i̇mparatorluğu'ndaki kuruluşlar
1913'te osmanlı i̇mparatorluğu
1913'te kurulan dernekler ve vakıflar
1919'da osmanlı i̇mparatorluğu'nda feshedilmiş oluşumlar