3 Aralık



olaylar 
 915 - papa 10. john, i̇talya'da 1. berengar'ı kutsal roma i̇mparatoru sıfatı ile taçlandırdı.
 1775 - uss alfred, grand union flag'ı uçuran ilk gemi oldu; söz konusu bayrak, john paul jones tarafından çekildi.
 1799 - i̇kinci koalisyon savaşı: wiesloch savaşı: avusturyalı teğmen mareşal anton sztáray, wiesloch'ta fransızları yendi.
 1800 - i̇kinci koalisyon savaşı - hohenlinden savaşı: fransız general moreau, münih yakınlarındaki avusturya arşidükü john'u kararlı bir şekilde yendi. birinci konsolos napoleon bonaparte'ın marengo'daki önceki zaferiyle birleştiğinde, bu avusturyalıları bir ateşkes imzalamaya ve savaşı sona erdirmeye zorlayacaktır.
 1800 - amerika birleşik devletleri başkanlık seçimi: seçim kurulu ekibi, thomas jefferson ve aaron burr arasında bir bağlantı ile sonuçlanacak olan başkan ve başkan yardımcılığı için oy kullanıyordu.
 1818 - illinois, amerika birleşik devletleri'nin 21. eyaleti oldu.
 1834 - zollverein (alman gümrük birliği) almanya'da ilk düzenli nüfus sayımını başlattı.
 1854 - florence nightingale hastanesine adını veren hemşire, üsküdar'daki selimiye kışlası'nda, kırım savaşı sırasında yaralanan i̇ngiliz askerlerinin tedavi ve bakımını yapmıştır.
 1854 - eureka stockade savaşı: victoria, ballarat'ta 20'den fazla altın madencisi, maden ruhsatları ile ilgili çıkan bir isyanda, eyalet askerleri tarafından öldürüldü.
 1898 - duquesne country ve athletic club, profesyonel amerikan futbolu için ilk all-star maçı olarak kabul edilen, eski futbolculardan oluşan bir all-star koleksiyonunu 16-0 yendi.
 1901 - eski abd başkanı theodore roosevelt 'birliğin durumu' mesajında, temsilciler meclisi'ne 20.000 kelimelik bir konuşma yapıyor ve kongre'den, tröstlerin gücünü "mantıklı limitler içinde" sınırlamasını istiyor.
 1904 - himalia, california'daki lick gözlemevinde charles dillon perrine tarafından keşfedildi.
 1910 - modern neon ışıklandırma ilk kez, georges claude tarafından paris motor show'da gösterildi.
 1912 - bulgaristan, yunanistan, karadağ ve sırbistan (balkan birliği), osmanlı devleti ile 1. balkan savaşı'nı geçici olarak durduran bir ateşkes imzaladı. (bu mütareke 3 şubat 1913'te sona erecekti ve düşmanlıklar yeniden başlayacaktı.)
 1918 - i. dünya savaşı'ndan sonra londra 'da yapılan müttefik kongresi sona erdi; almanya'nın savaş tazminatı ödemesine karar verildi.
 1920 - ankara hükûmeti ile ermenistan demokratik cumhuriyeti arasında, gümrü barış antlaşması imzalandı.
 1923 - teşkilatı esasiye encümeni yeni anayasayı görüşmeye başladı.
 1929 - başkan herbert hoover, ilk 'birliğin durumu' mesajını abd kongresine iletti. bir konuşmadan ziyade yazılı bir mesaj şeklinde sunuldu.
 1928 - ekmek otuz para ucuzladı.
 1934 - dini kisvelerle ilgili yasaklar öngören, "bazı kisvelerin giyilemeyeceğine dair kanun" kabul edildi.
 1942 - zonguldak'ta bir maden ocağındaki kazada 63 işçi öldü.
 1944 - yunanistan'da, komünistler ve kralcılar arasında yunan i̇ç savaşı başladı.
 1944 - yunan i̇ç savaşı: atina'da elas ile i̇ngiliz ordusu tarafından desteklenen rejim güçleri arasında çatışma çıktı.
 1956 - birleşik krallık ve fransa, süveyş'ten çekileceklerini açıkladılar.
 1959 - dr.fazıl küçük kıbrıs cumhurbaşkanı yardımcısı oldu.
 1959 - singapur'un şimdiki bayrağı, dönemin i̇ngiliz i̇mparatorluğu içinde, ülkenin kendi kendisinin yönetmesinden altı ay sonra kabul edildi.
 1960 - camelot müzikali, broadway'deki majestic sahnesi'nde görücüye çıkıyor. bu, sonraları kennedy yönetimiyle ilişkilendirilecek.
 1967 - cape town'daki (güney afrika cumhuriyeti) groote schuur hastanesinde, christiaan barnard başkanlığındaki bir nakil ekibi, bir insan üzerinde ilk kalp naklini gerçekleştirdi.(o tarihte 53 yaşında olan louis washkansky'ye) nakil yapılan hasta, 18 gün yaşayabildi.
 1971 - pakistan-hindistan savaşı başladı.
 1971 - prof. dr.mümtaz soysal 6 yıl 8 ay hapse mahkûm edildi.
 1973 - pioneer programı: pioneer 10, jüpiter'in ilk yakın plan görüntülerini yeryüzüne geri gönderir.
 1978 - türkiye'de yılda 14 milyon ton tezeğin yakıt olarak kullanıldığı açıklandı.
 1979 - fedai dergisi sahibi, yazar kemal fedai coşkuner i̇zmir'de öldürüldü.
 1979 - cincinnati'de, bir who konseri öncesi (riverfront coliseum'un dışındaki salonda iken) 11 taraftarlık bir kalabalık, koltuk kapmak için (ölüm ile sonuçlanacak biçimde) itişiyor.
 1979 - ayetullah ruhullah humeyni, i̇ran'ın ilk dini lideri oldu.
 1981 - bülent ecevit, dört aylık hapis cezasını çekmek üzere ankara merkez kapalı ceza evine konuldu.
 1982 - missouri, times beach'ten, güvenli dioksin seviyesinin 300 katı kadarını içerdiği tespit edilecek bir toprak örneği alındı.
 1984 - bhopal felaketi: hindistan'ın bhopal bölgesindeki union carbide pestisit tesisinden bir metil izosiyanat sızıntısı oldu. bu sızıntı, tarihin en kötü endüstriyel felaketlerinden biri olarak 3.800'den fazla insanı doğrudan öldürdü ve 150.000 ila 600.000 kişinin sakatlanmasına veya yaralanmasında yol açmıştı.
 1989 - malta'da bir araya gelen abd başkanı george h. w. bush ve sovyetler birliği komünist partisi genel sekreteri mikhail gorbaçov, soğuk savaşın bittiğini resmen ilan ettiler.
 1990 - trt'nin telegün adlı yayını başladı.
 1992 - sema grup'ta çalışan bir mühendis, kişisel bir bilgisayar (pc) kullanarak dünyanın ilk metin mesajını vodafone ağı üzerinden iş arkadaşının telefonuna gönderdi.
 1994 - tayvan ilk yerel seçimlerini yaptı; james soong, tayvan'ın ilk ve tek doğrudan seçilen valisi olarak seçildi, chen shui-bian, taipei'nin doğrudan seçilen ilk belediye başkanı oldu, wu den-yih, kaohsiung'un doğrudan seçilen ilk belediye başkanı oldu.
 1995 - kamerun havayolları'nın 3701 sefer sayılı uçuşunda, kamerun'un douala kentindeki douala uluslararası havalimanı'na yaklaşan uçak düştü ve 71 kişi öldü.
 1997 - ottawa, ontario, kanada'da, 121 ülkeden gelen temsilciler, anti-personel kara mayınlarının üretimini ve dağıtımını yasaklayan ottawa antlaşması'nı imzaladılar. ancak abd, çin ve rusya federasyonu, anlaşmayı imzalamadı.
 1999 - nasa, uzay gemisinin mars atmosferine girmeden birkaç dakika önce mars polar lander ile olan radyo bağlantısını kaybetti.
 1999 - bakanlar kurulu, bolu'ya bağlı düzce ilçesinin il, kaynaşlı ve derince beldelerinin de düzce'ye bağlı ilçe yapılmasına karar verdi.
 2002 - bm silah denetçileri ilk kez, irak devlet başkanı saddam hüseyin'in saraylarından birine önceden haber vermeksizin girdiler.
 2002 - dünya gıda programı afrika'da 38 milyon kişinin açlıkla karşı karşıya olduğunu açıkladı.
 2003 - türk-i̇ş'in 19. genel kurulunda genel başkanlığa salih kılıç seçildi.
 2005 - xcor aerospace, california, kern county'de us mail'in ilk insanlı roket uçağının teslim işlemini yaptı.
 2007 - kış fırtınaları, chehalis nehri'nin washington, lewis county'deki birçok şehri su basmasına ve interstate 5'in 32 kilometrelik bir bölümünü birkaç gün boyunca kapatmasına neden olmuştu. sel baskınlarından en az sekiz ölüm ve milyarlarca dolarlık zarar bildirildi.
 2009 - somali'nin mogadişu kentinde bir otele düzenlenen intihar saldırısında, federal geçiş hükûmeti'nin üç bakanı da dahil olmak üzere 25 kişi öldü.
 2012 - bopha tayfunu, filipinler'de karaya ulaştıktan sonra en az 475 kişiyi öldürdü.
 2014 - japon uzay ajansı jaxa, uzay kaşifi hayabusa 2'yi, kaya örnekleri toplamak için (bir asteroide altı yıllık bir gidiş-dönüş görevi amacı ile tanegashima uzay merkezi'nden) fırlattı.

doğumlar 
 1368 - vi. charles, 1380-1422 yılları arasında fransa kralı (ö. 1422)
 1447 - ii. bayezid, osmanlı'nın 8. padişahı (ö. 1512)
 1729 - antonio soler, i̇spanyol katalan hieronymite keşişi, muzisiyen ve besteci (ö. 1783)
 1755 - gilbert stuart, amerikalı ressam (ö. 1828)
 1800 - france prešeren, sloven şair (ö. 1849)
 1826 - george b. mcclellan, amerikan i̇ç savaşı sırasında birlik orduları'na komutanlık yapmış asker (ö. 1885)
 1830 - frederic leighton, i̇ngiliz ressam (ö. 1896)
 1833 - carlos finlay, kübalı bilim insanı (sarıhumma araştırmalarının öncüsü olarak kabul edilen) (ö. 1915)
 1838 - cleveland abbe, amerikalı meteoroloji ve astronomi uzmanı (ö. 1916)
 1857 - joseph conrad, polonya asıllı i̇ngiliz yazar (ö. 1924)
 1883 - anton webern, avusturyalı besteci (ö. 1945)
 1884 - racendra prasad, hindistan'ın ilk cumhurbaşkanı (ö. 1963)
 1886 - manne siegbahn, 1924 yılında "nobel fizik ödülü" kazanan i̇sveçli fizikçi (ö. 1978)
 1887 - naruhiko higashikuni, japonya prensi ve japon i̇mparatorluk kara kuvvetleri generali (ö. 1990)
 1889 - stoyan zagorçinov, bulgar yazar (ö. 1969)
 1895 - anna freud, avusturyalı psikanalist (ö. 1982)
 1895 - sheng shicai, çinli siyasetçi ve savaş ağası (ö. 1970)
 1899 - ikeda hayato, japonya başbakanı (ö. 1965)
 1900 - richard kuhn, avusturya asıllı alman biyokimyacı ve nobel kimya ödülü sahibi (ö. 1967)
 1902 - mitsuo fuchida, japon pilot (ö. 1976)
 1910 - hakkı yeten, türk futbolcu, teknik direktör ve beşiktaş jimnastik kulübü'nün 18. başkanı (ö. 1989)
 1911 - nino rota, i̇talyan film müziği bestecisi ve en i̇yi özgün müzik akademi ödülü sahibi (ö. 1979)
 1914 - şeref görkey, türk futbolcu ve teknik direktör (ö. 2004)
 1922 - len lesser, amerikalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirmen (ö. 2011)
 1922 - maria garbowska-kierczyńska, polonyalı oyuncu (ö. 2016)
 1922 - sven nykvist, i̇sveçli görüntü yönetmeni (ö. 2006)
 1923 - stjepan bobek, yugoslavyalı futbolcu ve teknik direktör (ö. 2010)
 1924 - john backus, amerikalı matematikçi (ö. 2007)
 1924 - wiel coerver, hollandalı futbolcu ve teknik direktör (ö. 2011)
 1925 - ferlin husky, amerikalı country müzisyeni (ö. 2011)
 1927 - andy williams, amerikalı pop müzik sanatçısı (ö. 2012)
 1927 - garibaldo nizzola, i̇talyan güreşçi (ö. 2012)
 1930 - jean-luc godard, fransız film yönetmeni (ö. 2022)
 1933 - paul crutzen, hollandalı atmosferik kimyager ve nobel kimya ödülü sahibi (ö. 2021)
 1934 - viktor gorbatko, sovyet-rus kozmonot (ö. 2017)
 1934 - abimael guzmán, peru’daki aydınlık yol devrimci hareketinin lideri (ö. 2021)
 1937 - bobby allison, amerikan otomobil yarışçısı
 1942 - engin güner, türk siyasetçi
 1942 - pedro rocha, uruguaylı eski profesyonel futbolcu ve teknik direktör (ö. 2013)
 1948 - ozzy osbourne, i̇ngiliz şarkıcı
 1949 - heather menzies, amerikalı oyuncu, manken ve aktvist (ö. 2017)
 1950 - ülkü ülker, türk sinema oyuncusu ve şarkıcı (ö. 2016)
 1955 - ahmet özal, türk iş insanı ve siyasetçi
 1956 - ewa kopacz, polonyalı siyasetçi ve polonya eski başbakan
 1959 - temel kotil, türk makine mühendisi ve akademisyen
 1960 - daryl hannah, amerikalı oyuncu
 1960 - julianne moore, amerikalı oyuncu ve çocuk kitabı yazarı
 1961 - daryl hannah, amerikalı oyuncu
 1965 - andrew stanton, amerikalı film yönetmeni, senarist, yapımcı ve seslendirme sanatçısı
 1965 - katarina witt, alman buz patencisi
 1968 - aylin nazlıaka, türk iş insanı ve siyasetçi
 1968 - brendan fraser, amerikalı oyuncu
 1968 - montell jordan, amerikalı soul sanatçısı
 1969 - bill steer, i̇ngiliz gitarist
 1970 - christian karembeu, fransız eski millî futbolcu
 1971 - henk timmer, hollandalı futbolcu
 1973 - holly marie combs, amerikalı oyuncu
 1975 - cristina llanos, i̇spanyol şarkıcı, besteci ve gitarist
 1977 - adam małysz, polonyali kayakla atlamacı
 1978 - trina, amerikalı rapçi
 1980 - anna chlumsky, amerikalı oyuncu
 1980 - jenna dewan, amerikalı oyuncu
 1981 - yoannis amanatidis, yunan millî futbolcu
 1981 - david villa, i̇spanyol futbolcu
 1982 - michael essien, ganalı futbolcu
 1984 - avraam papadopulos, yunan futbolcu
 1985 - lászló cseh, macar yüzücü
 1985 - amanda seyfried, amerikalı oyuncu ve şarkıcı
 1987 - michael angarano, amerikalı oyuncu
 1987 - alicia sacramone, amerikalı artistik jimnastikçi
 1989 - selçuk alibaz, türk-alman futbolcu
 1989 - alex mccarthy, i̇ngiliz futbolcu
 1990 - christian benteke, belçikalı futbolcu
 1992 - justyna święty-ersetic, polonyalı kısa mesafe koşucusu
 1994 - lil baby, amerikalı rapçi

ölümler 
 312 - diocletianus, roma imparatoru (d. 245)
 1533 - iii. vasili, moskova büyük knezi (d. 1479)
 1552- franciscus xaverius, asya'da hristiyan misyonerliğini başlatanlardan ve cizvitler'in kurucularından (d. 1506)
 1610 - honda tadakatsu, japon samuray ve daimyō (d. 1548)
 1789 - claude joseph vernet, fransız ressam (d. 1714)
 1807 - clara reeve, i̇ngiliz romancı (d. 1729)
 1823 - giovanni battista belzoni, i̇talyan kâşif (d. 1778)
 1839 - vi. frederik, danimarka ve norveç kralı (d. 1768)
 1888 - carl zeiss, optik malzemeler üreten alman iş insanı (d. 1816)
 1894 - robert louis stevenson, i̇skoç yazar (d. 1850)
 1897 - friedrich august theodor winnecke, alman astronom (d. 1835)
 1902 - prudente de morais, breziyalı siyasetçi (d. 1841)
 1919 - pierre auguste renoir, fransız empresyonist ressam (d. 1841)
 1926 - siegfried jacobsohn, alman gazeteci ve tiyatro eleştirmeni (d. 1881)
 1936 - mahmut nedim soydan, türk siyasetçi (d. 1889)
 1937 - attila józsef, macar şair (d. 1905)
 1937 - prosper poullet, belçikalı politikacı (d. 1868)
 1949 - maria ouspenskaya, rus aktris ve oyunculuk öğretmeni (d. 1876)
 1956 - aleksandr rodçenko, rus sanatçı, heykeltıraş, fotoğrafçı ve grafik tasarımcısı (d. 1891)
 1964 - hasan basri çantay, türk öğretmen, gazeteci ve politikacı (tbmm 1. dönem milletvekili) (d. 1887)
 1973 - adolfo ruiz cortines, meksikalı siyasetçi (ö. 1889)
 1979 - kemal fedai coşkuner, türk yazar ve fedai dergisi sahibi (d. 1927)
 1980 - oswald mosley, 1930'larda alman britanya faşistler birliği (buf) lideri i̇ngiliz siyasetçi (d. 1896)
 1984 - muharrem ertaş, türk saz ve söz ustası (d. 1913)
 1988 - rasim kaygusuz, türk öğretmen ve cin ali kitaplarının yazarı (d. 1926)
 1994 - burhan arpad, türk gazeteci ve yazar (d. 1910)
 1996 - babrak karmal, afganistan başbakanı (d. 1929)
 1999 - scatman john, amerikalı sanatçı (d. 1942)
 1999 - madeline kahn, amerikalı oyuncu, komedyen ve şarkıcı (d. 1942)
 2000 - gwendolyn brooks, amerikalı şair, yazar ve öğretmen (d. 1917)
 2000 - hoyt curtin, amerikalı besteci ve söz yazarı (d. 1922)
 2002 - glenn quinn, i̇rlanda doğumlu amerikalı oyuncu (d. 1970)
 2003 - david hemmings, i̇ngiliz oyuncu, yönetmen ve ressam (d. 1941)
 2014 - jacques barrot, fransız siyasetçi (d. 1937)
 2015 - scott weiland, amerikalı rock müzisyeni ve şarkıcısı (d. 1967)
 2017 - adam darius, amerikalı dansçı, pandomim oyuncusu, yazar ve koreograf (d. 1930)
 2017 - elmar faber, alman yazar ve kitap yayıncısı (d. 1934)
 2017 - kjell opseth, norveçli siyasetçi (d. 1936)
 2018 - markus beyer, alman profesyonel boksör (d. 1971)
 2018 - philip bosco, amerikalı oyuncu (d. 1930)
 2020 - adil i̇smailov, azeri avukat ve hukukçu (d. 1957)
 2020 - jutta lampe, alman oyuncu (d. 1937)
 2020 - alison lurie, amerikalı romancı ve akademisyen (d. 1926)
 2020 - mario maraschi, forvete dönük orta saha mevkiinde görev yapan eski i̇talyan profesyonel futbolcu ve teknik sorumlu (d. 1939)
 2021 - güldal akşit, türk avukat, siyasetçi ve adalet ve kalkınma partisi (ak parti) kurucu üyesi (d. 1960)
 2021 - jean briane, fransız siyasetçidir (d. 1930)
 2021 - lamine diack, senegalli iş insanı, spor yöneticisi ve eski atlet (d. 1933)
 2021 - horst eckel, eski alman millî futbolcu (d. 1932)
 2021 - wout holverda, eski hollandalı profesyonel futbolcu (d. 1958)
 2022 - jamie freeman, i̇ngiliz şarkıcı, söz yazarı, müzisyen ve albüm yapımcısı (d. 1965)
 2022 - svenne hedlund, i̇sveçli pop şarkıcısı (d. 1945)

tatiller ve özel günler 
 dünya engelliler günü

1203
03