Sultan (film, 1978)

sultan, kartal tibet'in yönettiği, yapımcılığını nahit ataman'ın üstlendiği, senaryosunu ise yavuz turgul'un yazdığı 1978 yapımı dram-komedi türündeki sinema filmi. başrollerini türkan şoray, bulut aras, şener şen ve adile naşit paylaşmaktadır. sultan'ın özgün müziğini cahit berkay yavuz turgul ile birlikte besteledi.

sultan, mahalle kültürünün ne olduğu, gecekondulaşmanın kentlerde nasıl var olmaya çalıştığı ve arabesk kültürü üzerine önemli filmler arasında gösterilmektedir. filmin çekimleri i̇stanbul'un sarıyer ilçesinin rumelihisarı mahallesinde, boğaziçi üniversitesi'nin kuzey kampüsüne yakın bir noktada gerçekleştirildi.

konu 
i̇stanbul'un varoşlarında geçen filmde, mahallenin genç ve yakışıklı genci ve aynı zamanda mahalle muhtarının oğlu olan kemal (bulut aras) minibüsçülük yapmaktadır. mahallede pek çok genç kız ile çıkmakta olan kemal, bir gün sultan'ı (türkan şoray) elde etmeyi planlar. ancak çetin ceviz çıkan kız yakışıklı genci bayağı bir hırpalar. bu esnada genç kıza gerçekten aşık olur. diğer taraftan mahalle muhtarına gelen bazı kişiler gecekonduların bulunduğu yeri satın almış ve herkesi evlerinden atmak istemektedirler. mahalleli ve muhtar arasında kıyasıya bir kavga başlar. mahallede en son kalan dul kadın ve birkaç aile daha başka bir yere ev yapmak üzere göç ederken, yakışıklı delikanlı dul kadının peşinden giderek ona evlenme teklif eder.

oyuncular 
 türkan şoray - sultan (ses. nevin akkaya)
 bulut aras - kemal (ses. esen günay)
 adile naşit - ebe hatice
 şener şen - bakkal bahtiyar
 i̇hsan yüce - muhtar
 erdal özyağcılar - çarli cevat
 i̇lyas salman - bekçi kolombo 
 güzin özyağcılar - melek
 filiz bozkurt - seher
 hikmet gül - hikmet (ses. güler ökten)
 tuncer sevi - kavanoz nuri (ses. rıza pekkutsal)
 ahmet arıman - abdullah (ses. sezai altekin)
 i̇lhan hemşeri - müteahhit 
 selim naşit özcan - kahveci ali
 ekrem dümer - komiser 
 gül yalaz - şerife
 hasan yıldız - ağanın adamı
 ayşe kemikoğlu - asiye (ses. celile toyon)
 ali karagöz
 sabahat i̇zgü - mahalleli
 yusuf çatalbaş - çocuk oyuncu
 yaşar şener - nikah memuru
 billur kalkavan - aslı
 bülent onaran
 murat tok
 talat dumanlı
 ayten koçak - mahalleli
 ali demirel - polis

filmdeki karakterlerin adı dönemin dizilerini ve tek kanal döneminin trt kültürünü yansıtır. i̇lyas salman'ın canlandırdığı mahalle bekçisi olan kolombo için, dönemin dizilerinden komiser columbo'dan esinlenilmiştir. erdal özyağcılar'ın performans sergilediği melek'in kocası cevat'ın "çarli" lakabı ise 1976-1981 yılları arasında yayınlanan amerikan yapımı charlie'nin melekleri dizisinden ilham almıştır.

film hakkında notlar 
sultan filminde ülkenin geçirmekte olduğu kentsel dönüşümle beraber kadınların değişimi ile bağlantılı bir yaşanmışlık görülebiliyor. sultan filminin çekildiği dönemin kentlerinin kenarını meydana getiren öğeler dekor olarak kullanılmıştır. sultan filmi ülke içi yaşanan göçün ortaya çıkardığı ana problemlere sahip karakterlerin şehirle rekabetini sunan filmlerden bir tanesidir. bu filmde kadınların sinemaya gitmeleri veya jenerik görüntüde beraber bulunmaları dışında hiçbir şekilde birbirleriyle sohbet ederken görünmezler. genellikle su alırken, ev ihtiyaçlarını karşılarken veya çocuklarıyla ilgilenirlerken sohbet ederler. kadın karakterlerin bu özelliklerine zıt olarak ise erkek karakterler çoğunlukla eğlence ve keyif ile boş zamanlarını geçirirler.

eleştiriler 
sinema eleştirmeni sinem öztürk'e göre, dönem olarak fatih sultan mehmet köprüsü'nün yapım zamanına denk gelen film, bu konuya da değinerek köprünün inşa sürecinde doğacak rant kavgasını ve zenginlerin daha zengin olurken fakirlerin ise "keşke ölseler" durumuna düşmelerini de işlemektedir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 
 
 
 tsa´de sultan 

1978 çıkışlı türk filmleri
1970'lerde romantik komedi-drama filmleri
kartal tibet'in yönettiği filmler
türk romantik komedi-drama filmleri
i̇stanbul'da çekilmiş filmler
gebelik ile ilgili türk filmleri
konusu i̇stanbul'da geçen filmler
yavuz turgul'un senaryosunu yazdığı filmler
arzu film filmleri
1970'lerde türkçe filmler
nahit ataman'ın yapımcısı olduğu filmler
1978 çıkışlı dramatik filmler
1978 çıkışlı komedi filmleri