Şahane Hayat

şahane hayat,  1946 abd yapımı fantastik drama filmidir. özgün adı it's a wonderful life olan filmin, bazı kaynaklara göre türkiye'de yaşamak güzeldir adı ile de gösterildiğine dair kayıtlar vardır.

yapımcılığını ve yönetmenliğini frank capra 'nın yaptığı filmin başrollerinde james stewart, donna reed, lionel barrymore ve thomas mitchell oynamışlardır. filmin senaryosu philip van doren stern 'in "the greatest gift" (en büyük armağan) adlı hikâyesinden uyarlanmıştır. filmin senaryosunda capra'nın da imzası vardır. filmin siyah beyaz görüntülerini joseph f. biroc'un çektiği bu romantik dramın müziği dimitri tiomkin'e aittir.

capra'ın 'en sevdiğim filmim' dediği "şahane hayat" yönetmenin 1930'lu yıllarda sıklıkla işlediği iyimserlik temasına tekrar başarıyla geri döndüğü filmidir. film tarihçileri ve eleştirmenlerin klasik bir charles dickens hikâyesi olan "a christmas carol" (bir noel şarkısı) ile paralellikler kurdukları bu romantik fantezide insan doğasının karanlık yönleri irdelenir. filmde, iflas etmiş çaresiz bir iş adamının, intiharın eşiğindeyken karşısına çıkan bir melek tarafından, kendisinin hiç yaşamamış olduğu bir dünyanın neye benzeyeceğinin gösterilmesi, bunun sonucunda da iş adamının aslında farkına varmadan dünyayı olumlu yönde değiştirecek birçok şey yapmış olduğunu anlaması, yani 'şahane bir hayat' yaşamış olduğunun farkına varması anlatılmaktadır.

şahane hayat, "en iyi film", "en iyi yönetmen", "en iyi erkek oyuncu" (james stewart), "en iyi kurgu" ve en iyi ses" dallarında olmak üzere tam 5 dalda aday gösterildiği akademi ödülleri 'nden hiçbirisini kazanamadı, çünkü o yıl çok güçlü bir rakibi vardı. william wyler 'ın aynı yıl çektiği savaş sonrası dramı hayatımızın en güzel yılları (the best years of our lives) neredeyse bütün oscar'ları topladı.

"şahane hayat" ayrıca abd'de "kültürel, tarihi ve estetik olarak önemli" filmler arasına seçilerek kongre kütüphanesi'nin "ulusal film arşivi"nde muhafaza edilmesine karar verilmiştir.

özet 
i̇flasın eşiğine gelen george bailey (james stewart) bir noel gecesinde kendini nehre atarak intihar etmek üzeredir. doğduğundan bu yana aynı küçük kasabada yaşayan bailey kendisini buraya ve insanlarına adamış, hoşgörülü, güvenilir ve yardımsever bir insandır. büyük ekonomik buhran'ı hasarsız atlatmış, babasından devraldığı konut ve finans şirketi aracılığı ile kasabalıların neredeyse tamamını konut sahibi yapmıştır. bu arada para kazanmayı, mimar olma fırsatını, dünyayı gezmeyi, kısaca tüm hayallerini ertelemek zorunda kalmıştır. kasabaya yaptığı bunca iyilik kötü yürekli banker henry f. potter (lionel barrymore)'ın çıkarları ile çakışır. potter, bailey'in sürekli peşindedir artık. bir gün aradığı fırsat karşısına çıkar ve finans şirketine ait önemli bir miktarda para bailey'in yaşlı ve alkolik amcası billy bailey (thomas mitchell)'in dalgınlığı sonucunda potter'ın eline geçer. banka müfettişlerinin yaptığı bir denetlemeden sonra şirketin açığı ortaya çıkar. bu iflas ve tutuklanma anlamına gelmektedir. çareyi intiharda bulan bailey kendini nehre atmak üzere iken yeryüzüne gönderilen melek clarence (henry travers) onu ölümden kurtarır. melek, bailey'in bir arzusunu yerine getirerek ona "kendisinin hiç doğmamış ve yaşamamış olduğu" bir dünyayı gösterir. bailey kendisine gösterilen bu dünyanın hiç de zannedildiği gibi ideal olmadığını görür ve insanların çevrelerine sayısız katkıları, iyilikleri olduğunu, ama her zaman bunun farkına varamadıklarını anlar.

oyuncular 
 james stewart ---> george bailey
 donna reed ---> mary hatch bailey
 henry travers ---> clarence odbody
 lionel barrymore ---> mr. henry f. potter
 thomas mitchell ---> amca billy bailey
 beulah bondi ---> ma bailey
 frank faylen ---> ernie bishop, taksi şoförü
 ward bond ---> bert, polis
 gloria grahame ---> violet bick
 h. b. warner ---> mr. gower
 todd karns ---> harry bailey
 samuel s. hinds ---> peter "pop" bailey
 lillian randolph ---> annie
 mary treen ---> kuzen tilly
 frank albertson ---> sam wainwright
 virginia patton ---> ruth dakin bailey
 charles williams ---> kuzen eustace
 sarah edwards ---> mrs. hatch
 william edmunds ---> giuseppe martini
 argentina brunetti ---> mrs. martini
 bobby anderson ---> küçük george bailey
 ronnie ralph ---> küçük sam wainwright
 jean gale ---> küçük mary hatch
 jeanine ann roose ---> küçük violet bick
 george nokes ---> küçük harry bailey
 danny mummert ---> küçük marty hatch
 sheldon leonard ---> nick, barmen
 frank hagney ---> potter'ın dilsiz yardımcısı
 charles lane ---> kira toplayıcısı
 jimmy hawkins ---> tommy bailey
 karolyn grimes ---> zuzu bailey
 larry simms ---> pete bailey
 carol coomes (aka carol coombs) ---> janie bailey
 charles halton (adı geçmiyor) ---> carter, banka müfettişi
 joseph kearns (adı geçmiyor, ses) ---> melek joseph
 evelyn moriarty (adı geçmiyor) ---> bardaki kız
 carl "alfalfa" switzer ---> freddie
 max wagner ---> nick'in barındaki kasiyer
 tom fadden (adı geçmiyor) ---> köprü görevlisi
 stanley andrews (adı geçmiyor) ---> mr. welch
 ellen corby (adı geçmiyor) ---> bayan davis

filmin renkli versiyonları 
orijinal olarak siyah beyaz çekilmiş bu film şimdiye kadar üç kez de renklendirilmiştir. i̇lk renklendirme işlemi 1986 'da hal roach studios (şimdiki adı hallmark entertainment), ikincisi 1989 'da republic pictures tarafından, sonuncusu ise 2007 yılında filmin şimdiki sahibi olan paramount adına legend films tarafından yapılmıştır. i̇lk iki renklendirme pek başarılı değillerdi. filmin özgünlüğünü zedelediği için o zaman hayatta olan capra (ö.1991) ve stewart (ö.1997) tarafından da sertçe eleştirildi. ticari nedenlerle tv kanalları yine de renkli kopyalar için talepte bulunuyorlardı. sonunda her iki renkli kopya da piyasadan çekildi. üçüncü ve daha gelişmiş olan renkli kopya sadece dvd setlerine koymak üzere bastırtıldı. artık televizyonlarda sadece siyah beyaz orijinal kopyalar gösteriliyor.

filmin müzikleri 
 "buffalo gal (won't you come out tonight)" yazan william cool white
 "adeste fidelis (o come all ye faithful)" yazan frederick oakeley ve john francis wade
 "charleston" müzik james p. johnson, şarkı sözleri cecil mack
 "my wild irish rose" yazan chauncey olcott
 "the wedding march" beste felix mendelssohn-bartholdy
 "i love you truly" yazan carrie jacobs-bond
 "this is the army, mr. jones" yazan irving berlin
 "when johnny comes marching home again" yazan patrick gilmore
 "hark! the herald angels sing" beste felix mendelssohn-bartholdy, şarkı sözleri charles wesley
 "auld lang syne" geleneksel i̇skoçya balladı, şarkı sözleri robert burns
 "twinkle, twinkle, little star" geleneksel şarkı
 "vieni, vieni" müzik vincent scotto,seslendiren tino rossi

film hakkında notlar 
 bağımsız bir filme göre çok pahalı bir prodüksiyon sayılır, filmin 3.7 milyon dolarlık bir bütçesi vardı (üstelik 1946 yılının değeri ile). oysa ilk etapta gişede sadece 3,3 milyon dolar toplayabildi. bu başarısızlığın bir sebebi de william wyler 'ın bol oscar'lı the best years of our lives (1946) filminden sadece bir hafta sonra gösterime girmesidir.
 frank capra'nın hem para yatırdığı, hem icracı prodüktörlüğünü yaptığı, hem senaryosuna katkıda bulunup aynı zamanda yönettiği ilk ve son film olmuştur.
 capra'nın sıklıkla bu filminin en sevdiği filmi olduğunu söylediği rivayet edilir.
 2007 yılında "amerikan film enstitüsü" bu filmi "tüm zamanların en iyi filmleri" sıralamasında 20.ci sırada göstermiştir.
 "şahane hayat" her zaman imdb'nin "en iyi 250 film" listesine girmekte ve sıralamada sürekli olarak üst sıralarda yer almaktadır.
 film en tanınmış "noel filmleri" arasındadır. abd 'de her noel zamanı birçok tv kuruluşu bu filmi yayınlamayı adet haline getirmişlerdir.

ayrıca bakınız 
 film renklendirme

kaynakça 

 imdb linki

dış bağlantılar 
 filmden fotoğraflar   
 türkçe bir inceleme 
 filmin senaryosu  (i̇ngilizce)
 

1946 çıkışlı filmler
1940'larda dramatik filmler
amerika birleşik devletleri fantastik dram filmleri
sinemaya uyarlanmış hikâyeler
film ödülü sahipleri
amerika birleşik devletleri ulusal film arşivi filmleri
bağımsız filmler
konusu new york'ta geçen filmler
frances goodrich'in senaryosunu yazdığı filmler
frank capra'nın senaryosunu yazdığı filmler
frank capra'nın yönettiği filmler
joseph f. biroc'un görüntülediği filmler
dimitri tiomkin'in müziğini yaptığı filmler
mezuniyet balosu filmleri
kaliforniya'da çekilmiş filmler
amerika birleşik devletleri romantik dram filmleri
amerika birleşik devletleri noel filmleri
amerika birleşik devletleri yapımı siyah-beyaz filmler
amerika birleşik devletleri aile filmleri
1940'larda i̇ngilizce filmler
amerika birleşik devletleri alternatif tarih filmleri