No Sanctuary (The Walking Dead)

no sanctuary (), kıyamet sonrası korku televizyon dizisi the walking dead'in beşinci sezonunun ilk bölümüdür. i̇lk olarak amerika birleşik devletleri'nde 'te amc'de yayımlanmış olup, dizi sorumlusu scott m. gimple tarafından yazıldı ve greg nicotero tarafından yönetildi. bölümde rick grimes'ın (andrew lincoln) grubu, sakinlerinin hayatta kalabilmek için yamyamlığa başvurduğu son durak'tan () kaçmakta zorlanmaktadır. bu arada carol peletier (melissa mcbride), rick'in grubunun tehlikede olduğunu öğrendikten sonra onları kurtarmak için bir plan yapar.

bölüm, aralarında morgan jones karakterini canlandıran lennie james'in de bulunduğu, dizinin tekerrür eden konuk oyuncu kadrosundan bazı isimlere yer verir. bölüm, eleştirmenler tarafından, içerdiği aksiyon, drama ve morgan'ın dönüşü sahneleri sebebiyle olumlu karşılandı ancak bazı izleyiciler, bölümün aşırı kan ve şiddet içeren bazı sahnelerinden rahatsız oldu. yayımlandığı gece 17.29 milyon izleyiciye ulaşarak dizinin o güne kadar yayımlanan bölümleri arasında en çok izleyiciye ulaşan bölümü oldu ve ayrıca, 18-49 yaş aralığındaki izleyici kitlesinden de 8.7 puan aldı. bu bölümden önce dizinin en çok izlenen bölümü, dördüncü sezonun açılış bölümü olan ve 16.11 milyon izleyiciye ulaşan "30 days without an accident" olmuştu.

özet
geçmişten bir sahnede, gareth (andrew j. west), kardeşi alex (tate ellington) ve son durak'ın bazı sakinleri, kimliği bilinmeyen bazı ziyaretçiler tarafından saldırıya uğradıktan sonra bir tren vagonuna kilitlenmişlerdir. alex, hayatta kalmayı başaran insanları son durak'a yönlendiren işaretleri yerleştirdiğine pişmandır. gareth ise onların yaptıkları şeyin sadece insan olmak olduğunu söyler. alex ardından "peki şimdi biz neyiz?" sorusunu sorar.

günümüze gelindiğinde rick grimes'ın (andrew lincoln) grubu, son durak'a olan yolculukları sırasında başından geçenleri anlatırken, onları ele geçiren kişilere saldırmak için hazırladıkları silahlarını denemektedirler. maggie greene (lauren cohan), daryl dixon'a (norman reedus) kardeşi beth'in nerede olduğunu sorar. daryl, beth'in hâlen hayatta olduğuna ısrar eder. son durak korumalarının vagonun içerisine göz yaşartıcı gaz atmaları sonucunda vagonun içerisindekilerin onları yakalayan kişilere saldırma planları da suya düşer. gazı atan kişiler daha sonra rick, daryl, glenn rhee (steven yeun) ve bob stookey'nin (lawrence gilliard, jr.) yanı sıra aralarında rick'in daha önce karşılaştığı sam'in de (robin lord taylor) bulunduğu dört kişiyi daha et kesim odasına getirir ve onların yüzlerini bir kanala bakacak şekilde dizlerinin üzerine oturtarak ellerini arkadan bağlarlar. esirler, son durak sakinlerinin hayatta kalabilmek için yamyamlığa başvurduklarını anlar. kasaplar sam ve beraberindeki diğerlerinin boğazlarını bir bir keser ve onların boğazından fışkıran kan, kanalın içerisine akar. kasaplar glenn'in boğazını kesmeden hemen önce gareth olay yerine gelir ve kasaplar ile mühimmat sayımı hakkında konuştuktan sonra rick'i, onun ormanda sakladığı silahlar hakkında sorgular. kasaplar glenn'i öldürmeden hemen önce dışarıdan silah sesleri duyulur ve ardından büyük bir patlama yaşanır.

tren raylarında carol peletier (melissa mcbride) ve rick'in kız çocuğu judith'i kucağında taşıyan tyreese (chad l. coleman), son durak'a doğru hareket eden bir grup aylağı izler. i̇kili daha sonra son durak'ta görevli olan ancak son durak'ın dışındaki bir kulübede çalışan martin (chris coy) ile karşılaşır ve onun elinde kılıcı olan bir kadının ve kafasında şapkası olan bir çocuğun yakalandığını söylediğini duyar. carol ve tyreese, martin'e silahlarını doğrultarak onu yakalar ve ardından tyreese martin'e ve judith'e bakarken, carol, rick'in grubunu kurtarmak için son durak'a doğru yola koyulur. martin, sözleri ile tyreese'i kışkırtırken carol bedenini aylakların kanları ve iç organları ile sıvayarak, son durak'a doğru yol alan aylak sürüsüne katılır. carol, bir propan tankına tüfeği ile ateş ederek onun patlamasına yol açar. aylaklar son durak'a ulaşırken, patlama sonucunda son durak yanmaya başlar. rick, oluşan karmaşadan faydalanır ve kasapları öldürür. rick'in grubu silahlanır ve diğer bazı son durak sakinlerine saldırır. aylak sürüsü ile birlikte son durak'a girmeyi başaran carol, rick'in kol saatini ve daryl'in okunu bulur ve gareth'in annesi mary (denise crosby) ile karşılaşır. mary carol'a son durak'ın eskiden gerçekten bir sığınak olduğunu ancak daha sonra yağmacıların istilâsına uğradığını, yağmacıların son durak'ta yaşayan bazı insanlara tecavüz ettiğini ve onları öldürdüğünü; bunun üzerine hayatta kalmayı başaran diğerlerinin karşı atağa geçerek birer "koyun" olmak yerine "kasap" olmayı tercih ettiğini söyler. carol, mary'nin bacağına ateş ederek ondan rick'in grubunun nerede olduğunu söylemesini ister ancak mary, carol'ın bu isteğine cevap vermez. carol ardından olay yerini terkeder ve aylaklar mary'i yer.

aylaklar tarafından çevrelenen kulübede martin judith'i yakalar ve tyrees'i silâhsız bir şekilde kulübeyi terk etmeye zorlar. dışarıdaki aylakları öldürdükten sonra tyreese martin'i yakalar ve istemeyerek de olsa onu ağır bir şekilde yumruklar. tren vagonunda sasha (sonequa martin-green), dr. eugene porter'ı (josh mcdermitt) tüm bu olanlara çâre olacak şeyin ne olduğunu söylemesi konusunda zorlar. eugene, zombi istilâsından önce i̇nsan genom projesi için çalıştığını ve washington'a gidebilmesi durumunda "ateşe ateşle karşılık vererek" zombi kıyametini sonlandırabileceğine inandığını söyler. rick ve grubu onları tren vagonundan çıkarır ve birleşen grup, aylaklarla savaşarak son durak'tan kaçmayı ve ormana ulaşmayı başarır. kaçış sırasında rick, gareth'ı omzundan vurur. rick, daha önce ormanda sakladığı silah çantasını çıkarır ve son durak'a geri giderek oradakileri öldürmek ister ancak grubun geri kalanı rick'in bu planına karşı çıkar. grup, bir sonraki adımlarının ne olacağı konusunda konuşurken carol belirir ve önce daryl sonra rick ile duygusal bir şekilde bir araya gelir ve ardından grubu judith ve tyreese'in yanına götürür. tyreese, carol'a martin'i öldürdüğünü söyler. grup ardından son durak'tan mümkün olduğu kadar uzağa gitmeye karar verir. çvş. abraham ford (michael cudlitz), eugene'i washington'a götürmeye niyetlidir. raylar üzerinde yürürken rick, görenleri son durak'a yönlendiren ve üzerinde "sığınak" yazan tabelanın üzerine kırmızı renkli bir çamur kullanarak "sığınak yok" yazar.

geçmişe âit diğer bir sahnede, yaralı durumda olan mary birkaç adam tarafından tren vagonunun içine girmeye zorlanır. adamlar, el fenerlerini kullanarak, vagonun içerisindeki kadınlara bakmaktadır. adamlardan birisi, vagonun içindeki kadınlardan birisini seçer ve onu vagonun dışına doğru sürüklemeye başlar. kadın, "hayır, bir daha yapmayın." der. gareth mary'e kadının iyi olacağını söyleyerek onu rahatlatmaya çalışır. dışarıdaki adamlardan birisi kafasını vagonun içerisine uzatır ve gary'e "hayır olmayacak." der ve ardından gareth'a yumruk atar. gareth, gruptakilerin birer kurban olmasını engellemek için "kasap" olmaları gerektiğini söyler.

bölüm sonu jeneriğinin ardından görüntülenen ve rick'in kaçışının üzerinden aylar geçen bir sahnede, morgan jones (lennie james), üzerinde "sığınak yok" yazan tabelaya doğru uzanır. ardından rayların üzerine geçen morgan, bir ağacın üzerine işlenmiş bir işarete bakar ve ormanlık alana doğru yürümeye devam eder.

yapım

"sığınak yok" dizinin baş yapımcısı ve sorumlusu scott m. gimple tarafından yazıldı ve dizinin baş yapımcısı ve makyaj efekt yardımcısı greg nicotero tarafından yönetildi. nicotero'nun beşinci sezonda üç bölüm daha yönetmesi bekleniyor. "sığınak yok", dizide michael cudlitz, josh mcdermitt, christian serratos, alanna masterson ve andrew j. west'in sırasıyla çvş. abraham ford, dr. eugene porter, rosita espinosa, tara chambler ve gareth rôlleri ile, o güne kadar dizinin dördüncü sezonunda konuk oyuncu olarak yer almalarının ardından dizinin tekerrür eden karakterleri arasında yer aldığı ilk bölüm oldu.

bazı oyuncular ve ekip görevlileri, izleyicileri bölümde yer alan aşırı bazı vahşî sahnelerin varlığı gerekçesiyle uyardı. bölüm yayımlanmadan önce bazı sahnelerin aşırı rahatsız edici olması sebebiyle bölümden kaldırıldığı söylendi. bölümde yayımlanan sahneler ise dizinin bazı oyuncuları tarafından gerginlikle karşılandı. glenn rhee karakterini canlandıran steven yeun, konu ile ilgili olarak şu açıklamada bulundu:  maggie greene karakterini canlandıran lauren cohan da benzer yorumlarda bulunarak, bazı sahnelerin "çok sinir bozucu" olduğunu ve bu sahnelerin televizyonda yayımlanmayacağını düşündüğünü söyledi. dizinin müziklerini yapan bear mccreary, genç çocuk sahibi ailelere yönelik gönderdiği tweetinde: "çocuklarınıza bu gece, ya da hiçbir zaman [the walking dead]'i izlettirmeyin. çok ciddiyim." dedi. uyarısına rağmen mccreary, "sığınak yok"un dizinin en beğendiği bölümü olduğunu ve kendisinin o güne kadar yaptığı en korkutucu müzikleri içerdiğini söyledi. dizinin yaratıcısı ve baş yapımcısı robert kirkman, bölümün açılış sahnesinin karakterlerin yüzleştiği tehdidi yansıttığını söylerken, bu sahnenin "hikâyeye son derecede önemli katkı sağladığını ve bu yüzden izleyicileri rahatsız etmek için çektikleri bu sert sahneleri haklı çıkardığını" sözlerine ekledi. gimple, yapım ekibinin bölümün aşırı vahşî sahnelerinden şüphelendiğini ancak daha sonra hem kendisinin hem de diziyi yayımlayan kanalın, ilgili sahnelerin bölümün konusu için gerekli olduğuna karar verdiğini söyledi. gimple ayrıca son durak'taki insanların rahatsız edici tavırlarının "kurumsal kötülüğü" yansıtmak için gerekli olduğunu şu sözlerle dile getirdi: 

"sığınak yok", dördüncü sezonda barışçıl bir hayat yaşamayı denedikten sonra insan olmaya devam ederken gaddar biri olmayı da kabullenen rick grimes için bir geçiş dönemi olarak da görülebilir. rick karakterini canlandıran andrew lincoln: "kirli, terli ve kanlı biri hâline gelmek bir şekilde doğru hissettiriyor." dedi. bölümde ayrıca sasha & tyreese kardeşler ile grubun son durak'tan kaçmasını sağlayan carol sayesinde judith, rick & carl; uzun bir aradan sonra yeniden bir araya geldi. gimple, eğer carol onları yeniden bir araya getirmeseydi, rick'in carol'ın dönüşünü hoş karşılamayacağına dikkat çekti. gimple ayrıca gruptakilerin yeniden bir araya gelmesinin rick'in vereceği kararlara etki ettiğini de şu sözlerle özetledi: "çocuklarının hayatta kalabilmesi için ve aşk için." "sığınak yok" ayrıca tyreese'in vahşete karşı olan isteksizliğini ve gruptaki ana karakterler arasında "neredeyse en güçlü olanı" olmasına rağmen öne çıkmadaki isteksizliğini yansıttı. kirkman, "tyreese'in hayatta kalabilmek için, tıpkı kulübenin dışındaki aylakları çıplak elleri ile öldürmesi gibi ne kadar vahşî biri olabileceğini bilmesi, onu korkutuyor. bu onun zayıf noktası olarak da görülebilir." dedi ve bu durumun beşinci sezonun genelinde farklı bölümlerde ele alınacağını da belirtti.

bölüm, "önce ve şimdi" yapısına sahiptir. bu yapıda, bölümdeki konuları birbirine bağlayan geçmişten sahnelere yer verilir. bu tip sahneler, dizinin önceki sezonlarının yanı sıra dizinin temel alındığı çizgi romanda da yer yer kullanıldı. gimple bu şekilde hazırlanan bir başka bölüme bu sezonda rastlanılmayacağını belirtse de, "bu sezonda kesinlikle zamanla oynuyoruz ve ileriki bölümlerde de zamanda ileriye ve geriye gideceğiz. ancak bu bölüm, bizim "önce ve şimdi" yapısında hazırladığımız tek bölüm." açıklamasında bulundu. kirkman, izleyicilerin gareth ve diğerleri hakkında çok fazla şeyi biliyor oluşunun, o küçük iki sahne sayesinde olduğuna dikkat çekti. gimple, dizinin dördüncü sezonunda grup son durak'a doğru giderken, son durak'ta olanlardan haberdar olduğunu ve bunun rick'in grubunun başına gelecekleri yansıttığına dikkat çekti.

bölüm, morgan jones karakterini canlandıran lennie james'in dizide üçüncü kez konuk oyuncu olarak yer almasına sahne oldu. james daha önce pilot bölüm "days gone bye" ve üçüncü sezon bölümü "clear" isimli bölümde yer almıştı. gimple, kendisi ile the hollywood reporter'ın yaptığı bir röportajında şu sözlere yer verdi: "morgan'ın bu bölümde yeniden belirmesi, onun karakteri için yeni bir başlangıç. onun nasıl giyindiğine ve nasıl davrandığına bir bakın. orada 42 dakikalık bir bölüm yer almıyor ancak onun nerede olduğuna dair önemli ipuçları mevcut. ben sizin yerinizde olsam o sahneye dikkatle bakardım." entertainment weekly ile yaptığı bir röportajında ise gimple, morgan kendisini en son gördüğümüzdeki hâlinden çok daha iyi bir durumda. onun nasıl giyindiğine bir bakın. artık kendi kendine konuşmuyor. farklı bir morgan gibi görünüyor." açıklamasında bulundu. kirkman, morgan'ın muhtemelen rick'in yolundan gittiğini, zîrâ rick'in "clear" isimli bölümde kendisine bir harita bıraktığını söyledi. kirkman ayrıca morgan'ın yer aldığı sahnenin dizinin kapanış jeneriğinden sonra belirmesinin sadece izleyicileri şaşırtmak için seçilmediğini, ayrıca "bölümün hikâyesini kendi hikâyesine dâhil edecek şekilde ele aldığını" da sözlerine ekledi.

"sığınak yok", bazı korku filmlerine de saygı duruşunda bulundu. dizinin açılış bölümünde rick grimes, daryl dixon, glenn rhee ve bob stookey, son durak'a gelenleri esir alan kişiler tarafından diğer bazı kişiler ile birlikte bir kesim odasına getirilir. bu kişilerin boğazları kesilmeden önce kafalarına bir beyzbol sopası ile vurulur. nicotero, amerika birleşik devletleri'nde dizi yayımlandıktan hemen sonra yayımlanan talking dead isimli söyleşi programında bu sahnenin yaratık (1979) filminden, özellikle de yaratığın kadının göğsünü parçalayarak dışarı çıktığı sahneden esinlendiğini söyledi. "oyunculara kan tüpleri bağlanmıştı ve kimse bir sonraki an ne olacağını bilmiyordu. kameralar kayıt yapmaya başladığında ve veronica cartwright'a kan sıçradığında, o sahnedeki tüm tepkiler gerçekti." açıklamasında bulunan bölümün yönetmeni nicotero, ilgili sahnenin çekimlerinde bazı efektlerin kullanıldığını ve sahnenin gerçek doğasının oyunculardan gizlendiğini belirtti. rick'in grubunun kesim odasından kaçtığı sahnede grup bir dizi kutunun yanından geçer ve kutuların birinin üzerinde "kuzey kutbu araştırma ekibi, horlicks university, julia carpenter'ın dikkâtine" yazıyordu. kendisinin yönettiği bölümlere genellikle sürpriz yumurta yerleştirmeyi ihmâl etmeyen nicotero, bu sahnenin 1982 tarihli creepshow filmine ve onun yönetmeni george a. romero'ya bir gönderme olduğunu söyledi. nicotero, romero ile birlikte yine 1985 yılında çekilen zombi - ölüm günü () isimli filmde birlikte çalışmıştı.

bölümün açılış sahnesi sırasında bir dizi özel efekt kullanıldı. talking dead isimli programda nicotero, bir son durak sâkininin burnunu yerken gösterilen bir aylağın kendisinin en sevdiği sahne olduğunu belirtti. i̇lgili sahnede alevler altında gösterilen bir aylağın aslında bir kukla olduğunu; aylağın yüzünü yediği oyuncunun ise ateşten etkilenmemesi için yüzüne silikon bir maske taktığını belirtti. carol peletier ve tyreese'in tren raylarında karşılaştığı aylaklar çürümüş durumdaydı. bu durum, nicotero'nun dizinin beşinci sezonundaki aylakların daha zayıf ve bazı vücut parçalarının kayıp olması şeklinde göstermek istemesinin bir göstergesidir. diğer bir sahnede carol, aylakları son durak'a çekmek ve oradakileri esir eden adamların dikkatini dağıtmak için bir propan tankını patlatır. i̇lgili sahnenin çekimlerinde dizinin yapımcıları, patlamanın büyüklüğünü kontrol edebilmek için tankı köpükten inşa etti.

diziyi izleyen bazı kişiler, dizinin başında carol'ın öldürdüğü aylağın, dizinin üçüncü sezon finalinde öldürülen ve o zamana kadar dizinin önemli karakterleri arasında yer alan andrea olduğunu düşündüler. ancak nicotero'nun yanı sıra andrea karakterini canlandıran laurie holden, bu söylentileri yalanladı. nicotero, bu tip bir sahnenin andrea'nın hikâyesinin sonuçlanması için doğru bir yöntem olmayacağını, bölümde aylağı canlandıran kişinin dizinin görüntü yönetmeni michael satrazemis'in eşi olduğunu belirtti. diğer bazı izleyiciler, glenn'in kurtardığı gözü dönmüş adamın, çizgi romanda yer alan ana karakterlerden negan olduğunu sandı ancak bu, gimple tarafından, ilgili karakterin at kuyruğuna sahip olmaması sebebiyle yalanlandı. nicotero, konu ile ilgili olarak şu açıklamada bulundu:

aynı röportajda gimple, gözü dönmüş adamın geçmişinin dizinin ilerleyen bölümlerinde ele alınabileceğini de söyledi ve adamın dâhil olduğu grubun büyük bir grup olma ihtimâline dikkat çekti. nicotero "o çok büyük bir dünya. grupta diğerleri de var ancak bekleyip neler olacağını hep birlikte göreceğiz." açıklamasında bulundu.

karşılama

i̇zlenme oranları
bölüm, dizinin o güne kadar yayımlanan bölümleri içerisinde 17.29 milyon izleyici ile ve 18-49 yaş aralığındaki izleyici kitlesinden aldığı 8.7 puan ile en çok izlenen bölümü oldu. amc'nin başkanı charlie collier, konu ile ilgili olarak şu yorumda bulundu:

i̇lgili programı kayıt edip daha sonra izleyen izleyiciler de dâhil edildiğinde bölüm 22.37 milyon kişi tarafından izlendi. bu izleyicilerin 14.52 milyonu 18-49 yaş aralığındaki izleyicilerden oluştu. bu izlenme oranları, bölümü o hafta kablolu televizyonda en çok izlenen bölüm haline getirdi.

birleşik krallık'ta program 1.152 milyon kişi tarafından izlenerek o haftanın en çok izlenen programı oldu. 0.082 milyon kişi ise programı kaydedip daha sonra izledi. avustralya'da 0.098 milyon izleyici tarafından izlenen program, o haftanın kablolu televizyonda en çok izlenen programı oldu.

eleştirel karşılama

"sığınak yok" televizyon eleştirmenleri tarafından son derecede olumlu karşılandı. variety dergisi, beşinci sezonun açılış bölümünü olumlu bir şekilde yorumladığını şu sözlerle dile getirdi:

the a.v. club yazarı zack handlen bölüme a- notunu verdi ve şu sözlerle yorumladı: 

ign yazarı matt fowler bölüme 10 üzerinden 9 puan verdi ve bölümü şu şözlerle yorumladı: "dehşetle ve kargaşayla dolu bir tımarhânede kahramanlarımız kazanımlarını ve yeniden buluşmalarını sonuna kadar hak etti. geçen sezonun 'indifference' ve 'the grove' bölümleri carol'ın karakterini geliştirirken, 'sığınak yok'ta carol'ın zombi kıyâmetini pratik bir şekilde ele alışı ve bunun onu tam donanımlı bir savaşçıya dönüştürmesi, carol'ı severleri arasında daha popüler kıldı." fowler ayrıca bölümün başlangıcının "dizinin o güne kadarki en sürükleyici ve gergin dakikalarını" içerdiğini söyledi.

zap2it yazarı terri schwartz bölüme olumlu yorum vermekle kalmadı, ayrıca bölümün duygusal yanlarına şu sözlerle karşılık verdi. "beşinci sezonuna giren 'the walking dead' gibi bir dizinin izleyicileri halen etkilemeyi başarması son derecede etkileyici. 5. sezonun açılış bölümünün kapanış sahnesi, dizinin o güne kadar yayımlanan en duygusal sahnelerinden birisini içerdi."

vulture yazarı richard rys,4 yıldızlı incelemesinde, "eğer bu bölüm, sezonun ilerleyen bölümlerinde yaşanacakların bir göstergesi ise, bizleri çirkin, kanlı bir yolculuk bekliyor." sözlerine yer verdi. the telegraph yazarı rebecca hawkes, bölümün sezona güçlü bir şekilde başlangıç yapmayı başardığını ve kendisinden beklendiği gibi yüksek miktarda vahşet ve aksiyon içerdiğini belirtti.

tüm bu iyi yorumlara rağmen bölümü beğenmeyenler de oldu. vanity fair yazarı joanna robinson, bölümü "tv dram tarihinin en kötü şakası" olarak nitelendirdi ve incelemesinde şu sözlere yer verdi: "13 kahraman yamyamlarla dolu bir ölüm kampına giriyor ve 13'ü birden canlı bir şekilde kurtulmayı başarıyor. tek bir kahramanımızın başına aldığı bir sıyrık dışında hiçbir yara almadan kurtulmuş olması size inandırıcı geliyor mu (gerçi zombiler hakkında olan bir televizyon dizisinden inandırıcılık beklemek ne kadar doğru olur, orası ayrı)?" robinson özellikle sekiz kişinin kafalarının kesilmesi için yan yana dizilmesini ancak sadece dört yan karakterin kafasının kesildiğini ve dört ana karakterin hayatta kalmayı başarmasını inandırıcı bulmadı ve yan karakterlerin kaderini "kırmızı gömleklilere" —sırf öldürülmek için diziye eklenen karakterlere verilen genel ad— benzetti ve dizinin yazarlarının bazı karakterlere aşırı bağımlı hale gelmeye başlayıp başlamadığını sorguladı.

dış bağlantılar 
amc'de "no sanctuary"

kaynakça 

2014 televizyon bölümleri
the walking dead (dizi) bölümleri