II. Hasan (Haşhaşi)

hasan ali, ebû’l hasan, alâ zikrihi’s-selâm, hasan-ı sânî alâ zikrihi’s-selâm, ya da (i̇mâm hasan alâ zikrihi’s-selâm, ); (doğum: h. 539 / m. 1145 veya h. 536 / m. 1142 - ölüm: h. 561/ m. 1166), ii. hasan veya bazen hând hasan olarak da anılmaktadır. (h. 557-561/ m. 1162-1166) yılları arasında elemûtlar-nizârî devleti hükümdârı ve nizârî bâtınî-i̇smâ‘îl’îyye mezhebi'nin yirmi üçüncü i̇mâm-ı zamânı.

şahsına atfedilen şerefli unvanlar 

hasan ali'nin pek çok unvanı vardı. "kölelerin efendisi" anlamına gelen "melik’ûr-rikab", "kalplerin efendisi" anlamına gelen "melik’ûl-kulûb", "barışın efendisi" mânasındaki "melik’es-selâm", "ulû hasan" anlamındaki "hasan-ı kebîr" ve "kıyâmette yeniden dirilişin efendisi" mânâsını taşıyan "ka'im el-kıyâmet" bunlar arasında en sıklıkla kullanılanlarıydı.

i̇ran kaynaklarında kendisinden en çok "hasan alâ zikrihi’s selâm", suriye kaynaklarında ise "aka zikrihi el-selâm" olarak bahsedilmekteydi. mustafa kazvinî'nin "tarîkh-i gûzide" adlı eserindeyse kazvin'de kazvinliler tarafından çok iyi tanındığının bir delili olarak "köylerin efendisi" anlamına gelen "kura kiya"  ismiyle anıldığından bahsedilmektedir.

nizâr’îyye mezhebince yükseltildiği peygâmberlik mertebesi 
elemûtlar-nizârî bâtınî-i̇smâ‘îl’îyye mezheb'inin i̇mâmet (nizârî i'tikadı) gereği peygâmberlik mertebesine yükseltilmiş olan bir "i̇mâm-ı zamân" olduğunun delili olarak adının sonuna "alâ zikrihi’s-selâm" ibâresi konulmuştur. nasıl ki i̇slâm i'tikadı gereği peygamber muhammed'in adı zikredildirken "muhammed sall’allâh-û âleyh-i ve sellem" şeklinde söylenmesi gerekiyorsa, nizâr’îyye mezhebinin yirmi üçüncü i̇mâm-ı zamânı olan hând hasan’ın da adından bahsedildiğinde söyleyen ve işiten sâmimi bir nizârî mensûbunun hemen hemen "sall’allâh-û âleyhi’s selâm" ibâresine eşdeğer bir anlam ifade eden "alâ zikrihi’s-selâm" ibâresini zikrederek onun adını bir bütün olarak "hasan alâ zikrihi’s-selâm" şeklinde anması nizârîlik'te dînî bir mükellefiyyet olarak zârûrî hâle getirilmiştir.

kıyâm-ı kıyâmet: i̇slâmî ibâdetlerin tamamının ilgâsı hâdisesi 
  

hicrî 559 yılının ramazan ayı’nın on yedinci günü 8 ağustos 1164 tarihinde “kıyâm-ı kıyâmet” adıyla anılan günde, “hând hasan” alamut kalesi’de yapılan büyük merâsimde bütün dinî tekliflerin tamamiyle ilga edildiğini ilân etti. verdiği beyânatta:  dedi. böylece, “bâtınîler” bütün dinî kayitleri ve hattâ içtimaî yükümlülükleri dahi istinasız kaldırıp atmışlardır. bu husustaki “melâhide-i bâtın’îyye” i’tikatı bütün “hurûfi–bektâşîler” tarafından da aynen paylaşılmaktadır. hurûfîlik’te ise sadece haftada iki rek’at cuma namazı farzı kabul edildikten sonra geri kalan diğer ibâdet hükümlerinin tamamı ve bütün i̇slâmî mevzuatlar lağvedilmiştir. bunlar arasında, kıblenin istikâmetinin değiştirilmesi, namaz ve oruç ibâdetlerinin ilga edilmesi, ve her türlü içkinin helâl kılınması da yer almaktaydı. zamânın suriye nizârî dâ’îsi olan râşid’ûd-din sinan el-i̇smâi‘lî bu tâlimâtları kabul etmeyip, suriye nizârîleri arasında uygulanmasına müsâde etmemişti.

ölümü 
hicrî 6 rebiülevvel 561/ m. 9 ocak 1166 pazar günü yürürlüğe koyduğu yeni siyâsî uygulamalarından hoşnut olmayan kayınbiraderi "hasan ibn-i nâ'maver" tarafından lammasar kalesi'nde bıçaklanarak öldürüldü. yerine oğlu ii. muhammed (alâ muhammed) nizârî bâtınî-i̇smâ‘îl’îyye mezhebi'nin yirmi dördüncü "i̇mâm-ı zamân" oldu.

elemûtlar soyağacı

kaynakça

dış bağlantılar 
 hasan ala zikrihi's salam (557-561/1162-1166) 

1142 doğumlular
1166 yılında ölenler
suikast sonucu ölen hükümdarlar
şii imamlar
i̇smaililik
şiilik