17 Aralık



olaylar 
 1399 - avrupa'ya moğol istilası başladı.
 1586 - japonya'nın 107. i̇mparatoru go-yōzei, tahta çıktı.
 1637 - japonya'da, shimabara isyanları başladı.
 1777 - fransa, abd'yi ilk tanıyan devlet oldu.

 1790 - meksika'da, azteklere ait "aztek takvimi" bulundu.
 1865 - franz schubert'in, bitmemiş senfonisi ilk kez seslendirildi.
 1903 - wright kardeşler, benzin motorlu uçakları wright flyer ile kitty hawk'ta (kuzey karolina) ilk uçuşu gerçekleştirdi: uçuş mesafesi 37 m, uçuş süresi 12 saniye.
 1905 - 1905 moskova ayaklanması bastırıldı. çarlık orduları 10 gün süren isyan boyunca binlerce kişiyi katletti.
 1908 - i̇ttihat ve terakki cemiyeti, ii. meşrutiyet'in ilanından sonra i̇ttihat ve terakki fırkası adını aldı.
 1908 - ii. meşrutiyet'in ilanından sonraki seçilen yeni osmanlı meclis-i mebusanı ilk toplantısını yaptı.
 1917 - tunceli'nin pülümür ilçesi, rus işgalinden kurtuldu.
 1918 - fransız askerleri, denizden mersin'e çıkarma yapmaya başladı. mersin, tarsus, adana, ceyhan, misis ve toprakkale işgal edildi.
 1919 - türkiye i̇şçi ve çiftçi sosyalist fırkası kuruldu.
 1925 - türkiye ile sovyetler birliği arasında tarafsızlık antlaşması imzalandı.
 1926 - uşak şeker fabrikası açıldı.
 1928 - afganistan'da kral emanullah han'a karşı ayaklanma başladı.
 1934 - kasım 1934 tarihli kanun'la kemal öz adlı cumhurbaşkanına verilen "atatürk" soyadının veya bunun başına ve sonuna söz konarak yapılan adların hiçbir kimse tarafından öz ve soyadı olarak alınamayacağına dair kanun, tbmm'de kabul edildi.
 1935 - douglas dc-3 tipi uçağın ilk uçuşu.
 1936 - ankara'da 19 mayıs stadyumu, başbakan i̇smet i̇nönü'nün söylevi ile açıldı.
 1941 - almanlar sivastopol'u kuşattılar.
 1941 - i̇smet i̇nönü hûkümeti, yeni yıldan itibaren ekmeğin karneyle dağıtılacağını açıkladı.
 1961 - niteroi'de (brezilya) bir sirkte çıkan yangında 323 kişi öldü.
 1965 - bm, türkiye'nin kıbrıs'a müdahale edemeyeceğine ilişkin karar aldı. türkiye bu kararı reddetti.
 1965 - türkiye fikir kulüpleri federasyonu (fkf) kuruldu.
 1967 - avustralya başbakanı harold holt, portsea (victoria) yakınlarında yüzerken kayboldu.
 1969 - abd hava kuvvetleri, yaptıkları ufo araştırmaları sonucunda dünyadışı bir uzay gemisine ilişkin kanıta rastlamadıklarını açıkladı.
 1969 - salt-i görüşmeleri başladı.
 1971 - 3. haliç köprüsü'nün temeli atıldı.
 1973 - amerikan psikiyatri birliği, dsm'den eşcinselliği listesinden çıkararak yönelimin bir hastalık olmadığını belirtti.
 1979 - nâzım hikmet’in eseri olan ve koreografisi arif melikov tarafından yapılan ferhat ile şirin balesi, trt'nin sanat dünyası adlı programından çıkarıldı.
 1980 - i̇stanbul şehir tiyatroları'nda çalışmaları sakıncalı görülen 38 sanatçının işine son verildi. i̇şine son verilen sanatçılar arasında başar sabuncu, ali taygun, mustafa alabora, erdal özyağcılar, orhan alkaya, beklan algan da bulunuyordu.
 1980 - türkiye'nin sidney başkonsolosu şarık arıyak ve koruma polisi enver sever silahlı saldırı sonucu öldü. saldırıyı asala örgütü üstlendi.
 1981 - kızıl tugaylar örgütü, i̇talya'daki en yüksek rütbeli nato askeri olan general james dozier'i kaçırdı.
 1981 - polonya'da polis gösteri yapan işçilerin üzerine ateş açtı: 7 işçi öldü.
 1982 - çin'deki gezisini tamamladıktan sonra endonezya'ya geçen cumhurbaşkanı kenan evren, burada devlet başkanı suharto tarafından 21 pare top atışı ve büyük bir askerî törenle karşılandı.
 1983 - madrid'de bir gece kulübünde çıkan yangında 82 kişi öldü.
 1983 - erdal i̇nönü, yeniden sodep genel başkanlığına seçildi.
 1984 - yök, öğretim üyeleri ve öğrenciler hakkında "bilgi fişi" tutulmasını istedi.
 1989 - ankara'da ilk ve orta dereceli okullar hava kirliliği nedeniyle tatil edildi.
 1989 - brezilya'da 25 yıl sonra ilk seçimler yapıldı.
 1989 - amerikan animasyon televizyon durum komedisi simpsonlar, yarım saatlik altın saatler şovu olarak fox'ta yayınlanmaya başlandı.
 1991 - türkiye'de ilk futbol cinayeti, galatasaray (futbol takımı)gs-bjk maçı sonrası gerçekleşti.
 1994 - yeni yüzyıl gazetesi yayın hayatına başladı.
 1995 - ganalı kofi annan, bm genel sekreteri oldu.
 1996 - sedat bucak'ın otomobilinde bulunan silahların emniyet müdürlüğü'ne ait olduğu belirlendi.
 1997 - fazilet partisi, i̇smail alptekin başkanlığında kuruldu.
 1997 - ukrayna'dan kalkan bir yolcu uçağı, katerini (yunanistan) yakınlarında dağa çarparak düştü: 70 kişi öldü.
 1998 - safranbolu, kültürel varlık olarak dünya miras listesi'ne alındı.
 2002 - londra'da toplanan iraklı rejim muhalifleri, saddam hüseyin rejiminin devrilmesinin ardından 2 yılı aşmayacak bir sürede demokratik ve federal bir irak'ın kurulması, serbest seçimlerin yapılması ve anayasanın hazırlanması üzerinde anlaşmaya vardılar.
 2002 - yugoslavya federal cumhuriyeti parlamentosu, bosna-hersek'te 43 ay süren savaşa son veren dayton barış anlaşması'nı yedi yıl sonra onayladı.
 2002 - abd başkanı george w. bush, balistik füzelere karşı savunma amacıyla geliştirilen ve füze kalkanı olarak bilinen savunma sisteminin konuşlandırılması talimatını verdi.
 2004 - irak'ın musul kenti yakınlarında uğradıkları silahlı saldırı sonucu, 5 türk güvenlik görevlisi öldü.
 2004 - ab, türkiye ile 3 ekim 2005'te müzakerelere başlama kararı aldı.

 2010 - google, insan vücudunun tamamının haritasını çıkaran yeni bir ağ tarayıcısı geliştirdi. i̇smini google body olarak belirledi.
 2013 - türkiye'de 4 bakan, çeşitli düzeyde bürokrat ve iş adamlarının şüphelileri olduğu yolsuzluk, rüşvet ve kaçakçılık operasyonları başladı.
 2016 - türkiye'nin kayseri ilinde patlama oldu. (2016 kayseri saldırısı)
 2020 - türkiye değişim partisi, mustafa sarıgül tarafından kuruldu.

doğumlar 

 1267 - go-uda, japonya'nın 91. i̇mparatoru (ö. 1324)
 1493 - paracelsus, i̇sviçreli hekim, simyager, botanikçi ve astrolog (ö. 1541)
 1619 - prens rupert, alman asıllı devlet adamı, asker, amiral, bilim insanı, sporcu, koloni valisi ve amatör sanatçı (ö. 1682)
 1706 - émilie du châtelet, fransız matematikçi, fizikçi ve yazar (ö. 1749)
 1734 - i. maria, 1777-1816 yılları arasında portekiz'in 1815-1816 yılları arasında brezilya'nın kraliçeliğini yapmış hükümdar (ö. 1816)
 1749 - domenico cimerosa, i̇talyan asıllı besteci (ö. 1801) 
 1770 - ludwig van beethoven, alman besteci (ö. 1827)
 1778 - sir humphry davy, i̇ngiliz kimyacı ve fizikçi (ö. 1829)
 1797 - joseph henry, amerikalı fizikçi (ö. 1878)
 1842 - sophus lie, norveçli matematikçi (ö. 1899)
 1864 - felix körling, i̇sveçli bestecisi (ö. 1937)
 1874 - william lyon mackenzie king, kanadalı siyasetçi (ö. 1950)
 1887 - josef lada, çek ressam, karikatürist ve yazar (ö. 1957)
 1893 - erwin piscator, alman tiyatro yönetmeni, yazar ve yapımcı (ö. 1966)
 1894 - wim schermerhorn, hollandalı politikacı (ö. 1977)
 1896 - anastasiya platonovna zuyeva, sovyet oyuncu (ö. 1986)
 1897 - hasan âli yücel, türk öğretmen, eski millî eğitim bakanı ve köy enstitüleri'nin kurucusu (ö. 1961)
 1905 - simo häyhä, fin askeri (ö. 2002)
 1908 - willard libby, amerikalı fiziksel kimyager ve nobel kimya ödülü sahibi (ö. 1980)
 1912 - edward short, i̇ngiliz siyasetçi (ö. 2012)
 1920 - kenneth e. iverson, kanadalı bilgisayar bilimcisi (ö. 2004)
 1930 - armin müller-stahl, akademi ödüllü alman sinema oyuncusu
 1930 - safa önal, türk senarist, yönetmen ve yazar (ö. 2023)
 1934 - irving petlin, amerikalı sanatçı ve ressam (ö. 2018)
 1936 - franciscus (jorge mario bergoglio), papa
 1936 - tuncer necmioğlu, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, senarist ve tiyatro eleştirmeni (ö. 2006)
 1937 - art neville, amerikalı şarkıcı, söz yazarı ve orgcu (ö. 2019)
 1937 - john kennedy toole, amerikalı yazar ve pulitzer ödülü sahibi (ö. 1969)
 1941 - fritz moen, norveçli mahkum (ö. 2005)
 1942 - muhammed buhari, nijerya devlet başkanı olan ve nijerya ordusundan emekli tümgeneral
 1944 - i̇lhan erdost, türk yayımcı (ö. 1980)
 1944 - bernard hill, i̇ngiliz aktör
 1946 - eugene levy, kanadalı oyuncu, televizyon yönetmeni, yapımcısı ve yazar
 1946 - rıza silahlıpoda, türk müzisyen
 1947 - wes studi, amerikan yerlisi dizi ve sinema oyuncusu
 1948 - kemal kılıçdaroğlu, türk siyasetçi
 1949 - sotiris kaiafas, kıbrıslı millî futbolcu
 1951 - ken hitchcock, kanadalı buz hokeyi koçu
 1951 - tatyana kazankina, rus sportçu
 1956 - itır esen, türk sinema sanatçısı
 1956 - peter farrelly, amerikalı film yönetmeni, senarist, yapımcı ve yazar
 1958 - mine koşan, türk ses sanatçısı
 1958 - roberto tozzi, i̇talyan atlet
 1961 - ersun yanal, türk futbolcu ve teknik direktör
 1965 - ali çatalbaş, türk tiyatro ve sinema sanatçısı
 1968 - claudio suárez, meksikalı millî futbolcu
 1969 - laurie holden, amerikalı oyuncu
 1971 - claire forlani, i̇talyan asıllı i̇ngiliz aktris
 1973 - martha érika alonso, meksikalı siyasetçi ve bürokrat (ö. 2018)
 1973 - rian johnson, amerikalı yazar ve yönetmen
 1973 - paula radcliffe, i̇ngiliz atlet
 1973 - hasan vural, alman asıllı türk millî futbolcu
 1974 - sarah paulson, amerikalı oyuncu
 1974 - giovanni ribisi  amerikalı aktör
 1975 - oktay derelioğlu, türk futbolcu
 1975 - eugene, amerikalı profesyonel güreşçi
 1975 - milla jovovich, ukraynalı model ve artist
 1976 - edward aguilera, i̇spanyol şarkıcı
 1976 - patrick müller, i̇sviçreli eski millî futbolcu
 1977 - katheryn winnick, kanadalı film ve televizyon oyuncusu
 1978 - manny pacquiao, filipinli profesyonel eski boksör
 1979 - aleksandar radenković, alman oyuncu
 1981 - tolgahan sayışman, türk model ve oyuncu
 1981 - tim wiese, alman kaleci
 1982 - stephane lasme, gabonlu profesyonel basketbolcu
 1982 - onur özsu, türk şarkıcı ve müzisyen
 1983 - paolino bertaccini, belçikalı futbolcu
 1984 - mikky ekko, amerikalı şarkıcı, şarkı yazarı ve müzik yapımcısı 
 1986 - emma bell, amerikalı oyuncu
 1987 - marina arzamasava, beyaz rus atlet
 1987 - chelsea manning, wikileaks web sitesine gizli belgeler verdiği şüphesiyle mayıs 2010'da irak'ta tutuklanan amerika birleşik devletleri silahlı kuvvetleri askeri
 1988 - grethe grünberg, estonyalı buz patenci
 1991 - jin izumisawa, japon futbolcu
 1992 - andrew nabbout, avustralyalı futbolcu
 1993 - ali berke sağır, türk voleybolcu 
 1996 - yelizaveta tuktamışeva, rus buz patenci
 1998 - martin ødegaard, norveçli millî futbolcu

ölümler 
 535 - ankan, japonya'nın 27. i̇mparatoru
 1187 - viii. gregorius, 1187 yılında 21 ekim ile 17 aralık doneminde 2 aydan kısa bir süreyle papası (d. 1100)
 1273 - mevlânâ celâleddîn-i rûmî, mutasavvıf ve şair (d. 1207)
 1645 - nur cihan, babür i̇mparatoru cihangir'in eşi (d. 1577)
 1763 - frederick christian, saksonya elektörlüğü prensi (d. 1722)
 1830 - simón bolívar, güney amerika bağımsızlık savaşı önderi (d. 1783)
  1833 - kaspar hauser, almanya'da esrarengiz bir şekilde ortaya çıkışı ve hayatıyla çeşitli efsanelere konu olan genç (d. 1812)
 1847 - marie louise, 1814'ten ölümüne kadar parma düşesi olarak taç giyen avusturyalı arşidüşes (d. 1791)
 1898 - hermann wilhelm vogel, alman fotokimyacı ve fotoğrafçı (d. 1834)
 1907 - william thomson (lord kelvin), i̇ngiliz fizikçi (d. 1824)
 1909 - ii. léopold (belçika kralı), belçika kralı (d. 1835)

 1905 - aleksey uhtomski, rus devrimci ve sosyalist devrimci parti önderlerinden (d. 1875)
 1907 - william thomson, i̇skoçyalı fizikçi (d. 1824)
 1909 - ii. leopold, 1865'ten 1909'a kadar belçika kralı (d. 1835)
 1917 - elizabeth garrett anderson, i̇ngiliz hekim ve kadın hakları savunucusu (d. 1836)
 1933 - thupten gyatso, tibet'in dini önderi 13. dalay lama (d. 1876)
 1935 - juan vicente gómez, venezuela diktatörü (1908-1935 arasında) (d. 1864)
 1947 - johannes nicolaus brønsted, danimarkalı fiziksel kimyacı (d. 1879)
 1962 - thomas mitchell, amerikalı aktör ve yazar (d. 1892)
 1964 - victor franz hess, avusturyalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (d. 1883)
 1965 - maría teresa vera, kübalı şarkıcı, gitarist ve besteci (d. 1895)
 1966 - bronislovas paukštys, litvanyalı katolik rahip (d. 1897)
 1969 - hadi hün, türk tiyatrocu (d. 1907)
 1972 - muzaffer alankuş, türk asker ve siyasetçi (d. 1898)
 1980 - oskar kummetz, nazi almanyası'nda asker (d. 1891)
 1981 - cemal tural, türk asker ve eski genelkurmay başkanı (d. 1905)
 1987 - marguerite yourcenar, belçikalı yazar (d. 1903)
 1995 - i̇sa yusuf alptekin, uygur siyasetçi ve doğu türkistan cumhuriyeti'nin genel sekreteri (d. 1901)
 2009 - jennifer jones, amerikalı oscar ödüllü oyuncu (d. 1919)
 2011 - kim jong-il, kuzey kore'nin eski ulusal lideri (d. 1941)
 2011 - eva ekvall, venezuelalı manken ve yazar (d. 1983)
 2011 - cesaria evora, yeşil burunlu şarkıcı (d. 1941)
 2014 - bilal ercan, türk halk müziği ve bağlama sanatçısı (d. 1962)
 2016 - henry heimlich, amerikalı göğüs cerrahı ve tıp araştırmacısı (d. 1920)
 2016 - gordon hunt, amerikalı seslerdirme sanatçısı, yönetmen ve oyuncu (d. 1929)
 2017 - kjell grede, i̇sveçli film yönetmeni ve senarist (d. 1936)
 2018 - penny marshall, amerikalı komedyen, seslendirme sanatçısı, yapımcı, yönetmen ve oyuncu (d. 1943)
 2018 - anca pop, rumen-kanadalı şarkıcı-söz yazarı (d. 1984)
 2018 - francis roache, amerikalı üst düzey kanun adamı ve siyasetçi (d. 1936)
 2020 - jeremy bulloch, i̇ngiliz aktör (d. 1945)
 2020 - pierre buyoya, burundili asker ve siyasetçi (d. 1949)
 2020 - maciej grubski, polonyalı siyasetçi (d. 1968)

tatiller ve özel günler 

1217
17