Kuban Halk Cumhuriyeti

kuban halk cumhuriyeti, (rusça: кубанская народная республика, ukraynaca: кубанська народна республiка) rus i̇ç savaşı sırasında bugün rusya'ya bağlı kuban toprakları üzerinde kurulmuş bolşevik karşıtı bir devlettir.

tarihi

arka plan 
rus i̇mparatorluğu zamanında, kuban bölgesi adığelerin (çerkeslerin) toprakları idi. birçok benzer vilayetler gibi kuban halkı da, sıradan rusya i̇mparatorluğu guberniyaları'ndan (valilikler) farklılık oluşturmuştur. batı bölgeler, 1792 yılında ukrayna'daki karadeniz kazak ordusu'nun soyundan gelenlere aittir. güney ve doğu bölgeler, don kazaklarının soyundan gelen kafkasya hattı kazak ordusu tarafından kurulmuştur.

daha önceleri kuban kazakları, 1860 yılına kadar 60 yıl boyunca kafkasya savaşı'nı çıkaran dağlı halkına karşı rusya i̇mparatorluğu sınırlarını korumak için kullanılmıştır. ayrıca kazaklar, rus i̇mparatorluk ordusu ile birlikte savaşmaları için büyük ordu birliklerine gönderilmişlerdir. hatta kazaklar, çar'ın kişisel korumaları olarak da görev almışlardır. bu görevlerden dolayı kazaklar, vergiden muaf tutulmuşlardır. onların askeri temelli yaşam biçimi yaşadıkları bölgenin idari yapısına da yansımıştır. stanitsa adlı yerleşim yerleri de geleneksel rus köylerine benzemektedir. kazakların yerel yöneticisi olan ataman'ı seçme hakları da vardır.

şubat devrimi 
petrograd'daki (sankt peterburg) şubat devrimi'den sonra, yetersiz rusya geçici hükûmeti giderek bir yük olarak görülmekte olan i. dünya savaşı'na katılımını uzatmaya karar verdi. sonuç olarak, kaçınılmaz olarak rus ordusu çökmeye başladı. kuban kazak birlikleri, cephe hatlarını terk edip, kendi anavatanlarını güneyden gelebilecek bir i. dünya savaşı'nda osmanlı cepheleri kafkas cephesi türk işgal tehdidinden korumak için kuban'a döndüler.

rus i̇mparatorluğu döneminde, kuban, doğrudan çar tarafından, genellikle üst seviyede ve kazak olmayan bir general tarafından atanmış bir ataman tarafından idare edildi. egemenliğin iptali ile, mart 1917'de kuban parlamentosu kuban rada, kendisini kuban'ın yönetimini elinde tutacak tek yönetim organı olarak ilan etti. amaç bir askerî yönetim yaratmaktı. 17 haziran 1917 tarihinde yeni rus cumhuriyeti içinde kuban halk cumhuriyeti ilan edildi.

bağımsızlık çabaları 
bolşeviklerin kuban sovyet cumhuriyeti kurulması için, kazak olmayan köylüleri teşvik etmesiyle birlikte genç cumhuriyetin sona ereceği beklenirken, kuban rada 28 ocak 1918 tarihinde kuban halk cumhuriyeti'nin bağımsız olacağını duyurdu. 16 şubat 1918 tarihinde de bağımsızlık ilanı gerçekleşti. kuban halk cumhuriyeti'nin, eski rus i̇mparatorluğu içindeki kuban oblastı'nı kaplaması planlanmıştı.

sonuç 
bolşeviklerin zaferlerinden sonra kuban, rusya sovyet federatif sosyalist cumhuriyeti içinde yer almıştır.

çoğu tarihçi, kuban kazaklarının ne beyaz ordu ne de kızıl ordu ile ittifak kurmamasının, bolşeviklerin kazanmasında kritik önem arzettiği görüşündedir.

konuyla ilgili yayınlar

kaynakça 

avrupa'daki eski cumhuriyetler
rus i̇ç savaşı
halk cumhuriyeti
eski slav ülkeler
ukraynaca konuşan bölgeler ve ülkeler
1918'de kurulan bölgeler ve ülkeler
1920'de varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
rus i̇mparatorluğu sonrası devletler