James Dean

james byron dean (8 şubat 1931, marion - 30 eylül 1955, cholame), amerikalı sinema oyuncusu ve kültürel ikon. kısa yaşamına rağmen asi gençlik ve cennetin doğusu gibi sinema klasiklerinde rol almış ve henüz 24 yaşındayken gelen ölümünün ardından efsaneleşmiştir. empire dergisi tarafından belirlenen, 1955 yılında sinema tarihinin en çekici 100 film yıldızı arasında 6. sıradadır. i̇lk başrolüyle oscar'a aday gösterilmiş az sayıda oyuncudan birisi oldu.

hayatı 
james dean, indiana'da doğduktan kısa bir süre sonra ailesi santa monica'ya taşındı. bundan 6 yıl sonra, james 5 yaşındayken babası diş teknisyeni olmak için çiftlikten ayrıldı. 1940 yılında annesini kanserden kaybedene kadar brenywood parasız okulunda okudu. dokuz yaşındayken babası tarafından amcası marcus ile teyzesi ortense'nin yanına indiana'daki çiftliğe gönderildi. lisede iken basketbol takımında yer aldı. lisede münazara ve drama dersleri alan dean, küçük bir yerden gelmesine karşın kendini geliştirme çabasında idi.

1949 yılında fairmount lisesinden mezun oldu. kaliforniya'ya giderek babası ve üvey annesiyle birlikte yaşamaya başladı. santa monica college'a kabul edildikten sonra kaliforniya üniversitesine geçiş yaparak burada drama okudu. james whitmore'un drama atölyelerine katıldıktan sonra bazı dizilerde ve tiyatro oyunlarında küçük rollerde yer almaya başladı.

1951 yılına gelindiğinde whitmore'un tavsiyesine uyarak daha ciddi roller için new york'a gitti. broadway'de see the jaguar adlı oyunda yer almadan önce birçok küçük rolde görev aldı. 1952 yılında actors studio'ya katıldı. burada dünyaca ünlü marlon brando, julie harris, mildred dunnock gibi oyuncularla bir arada olma fırsatı yakaladı. aralarında the philco television playhouse, robert montgomery presents ve armstrong circle theatre da bulunan birçok televizyon programında yer aldı.

actors studio'daki çalışmaları sürerken kariyerinde büyük bir sıçramaya neden olan the immoralist (1954) adlı broadway oyununda rol aldı. bu oyun ile "en i̇yi yeni oyuncu" bloom ödülü'nü aldı. warner bros tarafından yeteneği keşfedildi ve john steinbeck'in romanından uyarlanan cennetin doğusu (1955) adlı filmde yer aldı. filmin çekimlerinde tanıştığı anna maria pierangeli ile birlikte olmaya başladı. evlilik hayalleri kuran çiftin ayrılmasına angeli'nin annesi neden oldu. dean'in katolik olmaması nedeniyle annesi birlikteliğe izin vermedi. daha sonra liz sheridan ile nişanlanan dean, mutlu bir birliktelik yaşayamadı. ardından new york'a dönerek lux video theatre ve schlitz playhouse of stars adlı televizyon serilerinde yer aldı.

1955 yapımı asi gençlik adlı film, kariyerinin en önemli filmlerinden biri oldu. nicholas ray'in yönetmenliğini yaptığı filmde, başrolü natalie wood ile paylaştı. canlandırdığı jim stark karakteri ile gençlerin idolü oldu. dönemin asi genç imajının oluşmasında büyük rol oynadı.

ardından 1956 yılında gösterime giren devlerin aşkı adlı filmde rol aldı. elizabeth taylor ve rock hudson ile birlikte oynadığı filmle "en i̇yi erkek oyuncu" dalında, ölümünden sonra oscar'a aday gösterilen ilk oyuncu oldu.

30 eylül 1955'te porsche 550 spyder ile yaptığı kaza sonucunda hayatını kaybetti. daha kariyerinin başlangıcında olmasına rağmen bir efsaneye dönüşmüş ve birçok sanatçıya ilham kaynağı olmuştur. ariana grande, lou reed, hilary duff, lady gaga, phil ochs, taylor swift, lana del rey, adam lambert, halsey ve eagles gibi isimler ondan şarkı sözlerinde bahsetmiş, onun anısına şarkılar yazmışlardır.

filmleri 
 east of eden (1955)
 rebel without a cause (1955)
 giant (1956)

dış bağlantılar 
 

1931 doğumlular
1955 yılında ölenler
amerikalı erkek sinema oyuncuları
kaliforniya üniversitesi, los angeles'ta öğrenim görenler
trafik kazasında ölen oyuncular
ucla film school'da öğrenim görenler
santa monica college'da öğrenim görenler
amerikalı erkek dizi oyuncuları
indiana doğumlu erkek oyuncular
kaliforniya'da trafik kazasında ölenler
en i̇yi erkek drama filmi oyuncusu altın küre ödülü sahipleri
indiana'da defnedilenler
20. yüzyılda amerikalı erkek oyuncular