Çin koca yemişi

çin koca yemişi (myrica rubra), myricaceae familyasından bir bitki ve onun yenebilir meyvesi.  çince yangmei olarak bilinir. subtropik, ılıman iklimlerde özellikle adından anlaşılacağı gibi çin'in çeşitli eyaletlerinde özellikle yangtze nehrinin güneyinde yetişen bir ağaçtır. bununla birlikte japonya, tayland,kore, filipinler'de de kültür türleri yetiştirilmektedir. çin kadar japon sanatında da bu ağacın izlerine rastlanmaktadır.

türkiye'de de orta karadeniz, tosya ve civarına bu ağaçtan yetiştirilmeye başlamıştır. meyveleri akdeniz ve ılıman iklimlerde yetişen koca yemişe benzese de, ondan daha boylu ve ayrı bir cins ağaçtır. yine de budanmakla çalı formu da alabilmektedir.

genelde yumberry olarak da bilinen kırmızıdan, nadir de olsa koyu mor, sarıya doğru türlerine göre değişiklik gösteren meyveleri için yetiştirilir.

tanımı 

10-20 metre arası boylanabilen her daim yeşil bir ağaçtır. gövdenin kabuğu düz gri renktir, düzgün yuvarlak ve hemisferik tacı bulunur. aynen incir gibi kendi kendini tozlayabilme olanağı olmayıp, dişi ve erkek ağaçları bulunmaktadır. tozlaşma rüzgar yoluyla olmaktadır. her ne kadar asitli nemli toprak sevse de (ph 4,5-5) en kötü hatta alkali topraklarda bile (ph 6-6,5) yetişebilmektedir. zira iğde gibi nitrojeni köklerine depo edebilme yeteneği vardır. bu iş için frankia adlı bir bakteriyi de iğde gibi kullanır. ancak meyvelerinin sağlıklı oluşabilmesi için ortalama yıllık 1000–1700 mm arası yağış ve nem ister. hele ilk bahar aylarında  (mart, nisan) ise ayda 160 mm’den az yağış olmamalıdır yoksa meyvelerde kalite ve verim düşer. bitki -10 derece soğuğa, +35 derece sıcağa dayanabilmektedir.aşırı sıcak bir hava bitkinin zarar görmesi ve ölümüne sebep olabilmektedir.

meyvesi yuvarlak 1,5-2,5 cm çapında budaklı yüzeylidir ancak 4 cm çapına ulaşan kültür türleri de vardır.meyveleri genelde kırmızıdır ancak mor ve sarı renkli türleri de bulunmaktadır. bununla birlikte meyvenin tam ortasında meyvenin yarısını kaplayan bir çekirdek bulunur.

kullanımı 

meyvesi çin ve çevresinde binlerce yıldır oldukça fazla sevilir ve çok para getirdiği için ticari değeri yüksektir. meyvesi önemli olmayan myrica rubra cinsleri parkların bahçelerin süslenmesinde kullanılır. avrupa’da “yumberry” adı ile çin çileğinin meyve suyu satılmaktadır. çin çileği meyvelerinde doğal olarak çok şeker ve çeşitli doğal meyve asitleri bulunduğu için güzel lezzettedir. vitaminlerce ve minerallerce zengindir. en çok c vitamini içerir. meyveleri çiğ olarak yenebildiği gibi meyve suyu, reçel, şekerlemeler ve alkollü içki yapımında da kullanılır.
yüksek tansiyona, kalbe, mide rahatsızlıklarına, kolesterole iyi olduğu,görmeyi keskinleştirdiği,kanseri önlediği, katarakt oluşmasını önlediği iddia edilmektedir.  ayrıca çinde baijou adlı özel bir alkollü çin likörünün yapımında da kullanılmaktadır. ayrıca kurutulmuş meyve olarak meyveleri satılıp değerlendirilmektedir.

dipnotlar

dış bağlantılar 
myrica rubra photos

https://web.archive.org/web/20110303204829/http://www.bitkivecicek.com/cin-cilek-agaci-myrica-rubra-yumberry
http://www.kenthaber.com/karadeniz/kastamonu/tosya/haber/genel/normal/cin-cilegi-ciftcinin-yeni-umudu/228308ef-bb8e-49e0-8f83-207545d183e1
https://web.archive.org/web/20100619074742/http://www.internethaber.com/kastamonu/tosya/tosyanin-yeni-umudu-cin-cilegi-261514h.htm

myricaceae
meyve