Havadan karaya füze

havadan karaya füze tabiri (i̇ngilizce air-to-surface missile ayrıca, air-to-ground missile, agm, asm ya da atgm) askeri uçaklar tarafından (bombardıman, avcı veya saldırı türünden herhangi biri) fırlatılan, kara ve deniz hedeflerine karşı kullanılan füzelere verilen genel addır. süzülen bombalara çok benzeseler de bu bombaların sahip oldukları itiş sistemleri vardır. bu sistemler içerisinde en çok kullanılan türleri roket ve jet motorlarıdır. bu motorlar silaha kısa ve uzun menzil sağlamaktadır. bunun yanında sovyetler tarafından geliştirilen bazı füzelerde kullanılan ramjet sistemi, füzeye hem uzun hem de yüksek uçuş hızı sağlamaktadır.

havadan karaya füzeler; yön bulabilmek için lazer, infrared ve gps sinyallerinden faydalanırlar. güdüm sistemi hedefin türüne göre değişmektedir. örneğin bir gemiyi bulmak için kullanılan aktif veya pasif radar sistemi karada bulunan herhangi bir hedef için işe yaramaz.

bazen havadan karaya güdümlü füzeler ile karada karaya güdümlü füzeler özellikleri bakımından benzerlik gösterebilir. havadan karaya güdümlü bir füze olan tomahawk ile agm-86 alcm aynı özellikleri taşımaktadır. diğer füzelerde örneğin penguen füzesi ve agm-84 harpoon gemisavar füzeleri olarak kullanılmaktadır. birçok havadan karaya güdümlü füze, deniz ve kara hedeflerine karşı ufak değişikliklerle kullanılabilir. örneğin standoff land attack missile, harpoon füzesinin kara hedefleri için üretilen modelidir.

havadan karaya güdümlü füzelerin en önemli artısı yer hedeflerine karşı çok uzak mesafeden ateşlenebilme kabiliyetleridir. bu sayede uçak, düşmana ait uçaksavar sistemlerine yakalanmadan füzesini ateşleyip geri dönebilir. bu sebepten bu tür füzelere ateşle ve unut füzeler denir. bazı füzeler ise hedefe atış menziline dahi girmeden ateşlenir. bu füzeler daha sonra kendi kendini sevk ve idare ederek hedefini bulur ve imha ederler. 

havadan karaya füzelerin alt kategorileri şunlardır:
 havadan ateşlenen güdümlü tanksavar füzeler (genellikle helikopterden ateşlenir)
 havadan ateşlenen kruz füzesiler
 havadan ateşlenen gemisavar güdümlü füzeler
 radyasyon takipli füzeler

bazen havadan karaya füzeler ‘’taktiksel’’ ve ‘’stratejik’’ olmak üzere iki türe ayrılabilir. taktiksel olanlar; geleneksel patlayıcı veya küçük nükleer başlık taşıyanlara denir. stratejik olanlar ise büyük savaş başlıkları taşıyanlara verilmektedir. bunlara örnek olarak pek sık rastlamasak da havadan karaya balistik füzeleri verebiliriz.

havadan karaya füzeler

arjantin 
 mp-1000 martín pescador
  as-25k

avustralya 
 see usa (below)

türkiye 
 trg-230-iha

fransa 
 mbda as 30
 mbda apache
 mbda exocet

fransa-i̇ngiltere 
 brimstone
 storm shadow

almanya 
 taurus kepd 350
 agm armiger
 pars-3
 euromissile hot
 as.34 kormoran
 rbs 15 (i̇sveç ile ortak kullanılıyor)

hindistan 
 brahmos
 nag
 jegan

norveç 
 penguin füzesi
 joint strike missile

pakistan 
 h2 missile
 h4 missile
 baktar-shikan
 babur missile
 hafr
 ra'ad

güney afrika 
 mokopa

i̇sveç 
 rb 05
 rbs 15

i̇ngiltere 
 blue steel missile
 brimstone missile
 green cheese missile (1956 da iptal edildi)
 agm-48 skybolt (iptal edildi)
 alarm

abd 
 agm-12 bullpup
 agm-22
 agm-28 hound dog
 agm-45 shrike
 agm-48 skybolt
 agm-53 condor
 agm-62 walleye
 agm-63
 agm-64 hornet
 agm-65 maverick
 agm-69 sram
 agm-76 falcon
 agm-78 standard arm
 agm-79 blue eye
 agm-80 viper
 agm-83 bulldog
 agm-84 harpoon
 agm-86 calcm
 agm-87 focus
 agm-88 harm
 agm-112
 agm-114 hellfire
 agm-122 sidearm
 agm-123 skipper
 agm-124 wasp
 agm-129 acm
 agm-130
 agm-131 sram ii
 agm-136 tacit rainbow
 agm-137 tssam
 agm-142 have nap
 agm-153
 agm-154 jsow
 agm-158 jassm
 agm-159 jassm

sscb-rusya 
 as-1 'kennel' (ks-1 kometa)
 as-2 'kipper' (k-10s yen)
 as-3 'kangaroo' (h-20)
 as-4 'kitchen' (h-22 burya)
 as-5 'kelt' (h-11/ksr-2)
 as-6 'kingfish' (h-26/ksr-5)
 as-7 'kerry' (h-66, h-23 grom)
 as-8 (9m114v sturm-v)
 as-9 'kyle' (h-28)
 as-10 'karen' (h-25)
 as-11 'kilter' (h-58 izdeliye)
 as-12 'kegler' (h-25mp, h-27ps)
 as-13 'kingbolt' (h-59 ovod)
 as-14 'kedge' (h-29)
 as-15 'kent' (h-55/h-65s izdeliye)
 as-16 'kickback' (h-15)
 as-17 'krypton' (h-31)
 as-18 kazoo (h-59m ovod-m)
 as-19 'koala' (p-750 grom)
 as-x-19 'koala' (3m25a meteorit-a)
 as-20 'kayak' (h-35/h-37 uran)
 as-x-21 (kh-90 gela)