Franklin D. Roosevelt

franklin delano roosevelt (,  ; 30 ocak 1882 - 12 nisan 1945), adının ve soyadının baş harfleri fdr ile de anılır, 1933 yılından 1945'teki ölümüne kadar amerika birleşik devletleri'nin otuz ikinci başkanı olarak görev yapan amerikan politikacı ve devlet adamı. demokrat parti üyesi olarak dört başkanlık seçimi kazandı, büyük buhran ve ii. dünya savaşı'nın da yaşandığı on iki yıllık dönemde federal hükûmeti yönetti. yeni düzen adı verilen bir dizi siyasal ve ekonomik reformu yürürlülüğe koydu. ölümünden 143 gün sonra ii. dünya savaşı hukuken sona erdi.

abd tarihinde roosevelt'in dışında 2 kezden fazla seçilmiş olan hiçbir başkan yoktur. daha sonraları abd yasaları değiştirildiği için yürürlükteki yasalara göre bundan sonra da hiçbir başkanın 2 kezden fazla seçilmesi mümkün değildir.

i̇lk yılları

çocukluk 
30 ocak 1882'de, new york, hyde park'ın hudson valley kasabasında, iş insanı james roosevelt i ve ikinci eşi sara ann delano'nun oğlu olarak dünyaya geldi. roosevelt'in  ebeveynleri, sırasıyla, eski zengin new york ailelerinden roosevelt'ler, aspinwalls ve delanoslardan geliyordu. roosevelt'in babasoylu atası 17. yüzyılda new amsterdam'a göç etti ve roosevelt'ler tüccar ve toprak sahibi olarak gelişti. delano ailesinin atası philip delano, 1621'de fortune'da yeni dünya'ya seyahat etti ve delanos, massachusetts'te tüccar ve gemi yapımcısı olarak zenginleşti. franklin'in babasının önceki evliliğinden james "rosy" roosevelt adında bir üvey erkek kardeşi vardı.

roosevelt, zengin bir ailede büyüdü. babası james, 1851'de harvard hukuk fakültesi'nden mezun oldu, ancak       büyükbabası james roosevelt'ten miras aldıktan sonra avukatlık yapmamayı seçti. roosevelt'in babası, bir zamanlar franklin'i beyaz saray'da başkan grover cleveland ile görüşmeye götüren tanınmış bir bourbon demokratıydı. başkan ona şöyle dedi: "küçük adamım, senin için garip bir dilek tutuyorum. asla birleşik devletler başkanı olamazsın." [kaynak belirtilmeli] annesi sara, franklin'in ilk yıllarında oğlu üzerinde çok etkiliydi. bir keresinde, "oğlum franklin bir delano, bir roosevelt değil." demişti. franklin doğduğunda 54 yaşında olan babası james, bazıları tarafından uzak bir baba olarak görülse de, biyografi yazarı james macgregor burns, "james'in oğlu o zamanlar tipik olandan daha fazladır." demiştir.

roosevelt ata binmeyi, ateş etmeyi, kürek çekmeyi ve polo ve çim tenisi oynamayı öğrendi. gençliğinde golf oynamaya başladı ve yetenekli bir uzun vurucu oldu. yelken açmayı erken öğrendi ve 16 yaşındayken babası ona bir yelkenli verdi.

eğitimi ve erken kariyeri 
roosevelt, ilk gezisini iki yaşında yaptı ve her yıl yedi ila on beş yaşları arasında ebeveynleriyle birlikte avrupa'ya gitti. roosevelt'in yaptığı seyahatler onun almanca ve fransızca öğrenmesine yardımcı oldu. almanya'da dokuz yaşında devlet okuluna gitmesi dışında roosevelt, 14 yaşına kadar öğretmenler tarafından evde eğitim gördü.  daha sonra groton, massachusetts'teki bir episkopal yatılı okul olan groton school'a gitti. okul müdürü endicott peabody, hristiyanların daha az şanslı olanlara yardım etme görevini vaaz etti ve öğrencilerini kamu hizmetine girmeye çağırdı. peabody, roosevelt'in yaşamı boyunca güçlü bir etki olarak kaldı, düğününde görev yaptı ve onu başkan olarak ziyaret etti.

groton'daki sınıf arkadaşlarının çoğu gibi, roosevelt de harvard koleji'ne gitti. roosevelt akademik olarak ortalama bir öğrenciydi ve daha sonra, "üniversitede dört yıl boyunca ekonomi dersleri aldım ve bana öğretilen her şey yanlıştı." demiştir. roosevelt, alpha delta phi kardeşliğinin bir üyesiydi. roosevelt bir öğrenci veya sporcu olarak görece farksızdı, ancak büyük bir hırs, enerji ve başkalarını yönetme yeteneği gerektiren bir pozisyon olan the harvard crimson adlı okul gazetesinin baş editörü oldu.

roosevelt'in babası 1900'de öldü ve babasının ölümü onun için büyük sıkıntıya neden oldu. ertesi yıl, roosevelt'in beşinci kuzeni theodore roosevelt, amerika birleşik devletleri başkanı oldu. theodore'un güçlü liderlik tarzı ve reform yapma gayreti onu franklin'in rol modeli ve kahramanı yaptı. roosevelt, harvard'dan 1903'te mezun oldu. columbia hukuk fakültesi'ne 1904'te girdi, ancak new york baro sınavını geçtikten sonra 1907'de okulu bıraktı. 1908'de carter ledyard & milburn adlı hukuk firmasında işe girdi.

evliliği 
franklin, 1902 yılının ortalarında, çocukken tanıştığı müstakbel eşi eleanor roosevelt ile kur yapmaya başladı. eleanor ve franklin beşinci kuzenlerdi, bir zamanlar uzaklaştırıldılar ve eleanor, theodore roosevelt'in yeğeniydi. 1902'de birbirleriyle yazışmaya başladılar ve ekim 1903'te franklin, eleanor'a evlenme teklif etti.

17 mart 1905'te roosevelt, annesinin şiddetli direnişine rağmen eleanor ile evlendi. eleanor'dan hoşlanmasa da sara roosevelt, oğluna çok sahip çıkmıştı ve onun evlilik için çok genç olduğuna inanıyordu. nişanı birkaç kez bozmaya çalıştı. eleanor'un amcası başkan theodore roosevelt, eleanor'un merhum babası elliott için yapılan düğünde durdu. genç çift, ailesinin hyde park'taki mülkü olan springwood'a taşındı. ev, 1941'deki ölümüne kadar sara roosevelt'e aitti ve aynı zamanda onun da eviydi. buna ek olarak, franklin ve sara roosevelt, sara'nın new york'taki genç çift için inşa ettiği bir şehir evinin planlamasını ve tefrişatını yaptılar; sara'nın yanına ikiz bir ev inşa ettirdi. eleanor, hyde park veya new york'taki evlerinde hiç kendini evinde hissetmedi, ancak sara'nın çifte verdiği campobello adası'ndaki ailenin tatil evini sevdi.

biyografi yazarı james macgregor burns, genç roosevelt'in üst sınıfta kendinden emin ve rahat olduğunu söyledi. buna karşılık eleanor o zamanlar utangaçtı ve sosyal hayattan hoşlanmıyordu ve ilk başta birkaç çocuğunu büyütmek için evde kaldı. franklin, babasının yaptığı gibi, çocukları büyütme işini karısına bırakırken, eleanor da büyük ölçüde çocukları büyütmek için işe alınan bakıcılara güveniyordu. bir anne olarak erken yaşantısına atıfta bulunarak, daha sonra "bir bebeği idare etmek veya beslemek konusunda kesinlikle hiçbir şey bilmediğini" belirtti. eleanor cinsel ilişkiden hoşlanmamasına ve bunu "katlanılması gereken bir çile" olarak görmesine rağmen, o ve franklin'in altı çocuğu vardı. anna, james ve elliott sırasıyla 1906, 1907 ve 1910'da doğdu. çiftin ikinci oğlu franklin, 1909'da bebeklik döneminde öldü. franklin adında başka bir oğul 1914'te, en küçük çocuğu john ise 1916'da doğdu.

roosevelt'in, eleanor'un sosyal sekreteri lucy mercer ile 1914'ün başlarında işe alındıktan kısa bir süre sonra başlayan evlilik dışı ilişkileri de dahil olmak üzere birçok evlilik dışı ilişkisi vardı eylül 1918'de eleanor, roosevelt'in bavulundaki meseleyi ortaya çıkaran mektuplar buldu. franklin, eleanor'dan boşanmayı düşündü, ancak sara şiddetle itiraz etti ve lucy, beş çocuklu boşanmış bir adamla evlenmeyi kabul etmedi. franklin ve eleanor evli kaldılar ve roosevelt, lucy'yi bir daha asla göremeyeceğine söz verdi. eleanor onu asla gerçekten affetmedi ve o andan itibaren evlilikleri daha çok siyasi bir ortaklıktı. eleanor kısa süre sonra val-kill'de hyde park'ta ayrı bir ev kurdu ve kendisini kocasından bağımsız olarak çeşitli sosyal ve politik nedenlere giderek daha fazla adadı. evliliklerindeki duygusal kırılma o kadar şiddetliydi ki, roosevelt 1942'de eleanor'dan - sağlıksızlığının ışığında - eve geri dönüp onunla birlikte yaşamasını istediğinde reddetti. beyaz saray'ı ne zaman ziyaret ettiğinin her zaman farkında değildi ve bir süre sekreterinin yardımı olmadan telefonla ona kolayca ulaşamıyordu; roosevelt, 1944'ün sonlarına kadar eleanor'un new york city'deki apartmanını ziyaret etmedi.

franklin, eleanor'a ilişki yaşamaktan kaçınma sözünü bozdu. o ve lucy resmi bir yazışmayı sürdürdüler ve 1941'de veya belki daha önce birbirlerini tekrar görmeye başladılar. lucy, 1945'te öldüğü gün roosevelt'le birlikteydi. buna rağmen, roosevelt'in ilişkisi 1960'lara kadar pek bilinmiyordu. roosevelt'in oğlu elliott, babasının özel sekreteri marguerite "missy" lehand ile 20 yıllık bir ilişkisi olduğunu iddia etti. başka bir oğul, james, babası ile ii. dünya savaşı'nın bir bölümünde beyaz saray'da ikamet eden norveçli veliaht prenses märtha arasında "romantik bir ilişkinin var olma ihtimali olduğunu" belirtti. yardımcıları o sırada "cumhurbaşkanının kız arkadaşı" ve gazetelerde romantik bir şekilde yer alan bu ikisini birbirine bağlayan dedikodulardan bahsetmeye başladı.

erken politik kariyeri

new york senatörü (1910-1913) 
roosevelt, hukukun uygulanmasına çok az tutkuyla bağlıydı ve arkadaşlarına sonunda siyasete girmeyi planladığını söyledi. franklin, akrabası theodore'a olan hayranlığına rağmen, babasının demokrat parti ile olan ilişkisini miras aldı. 1910 seçimlerinden önce, yerel demokrat parti, roosevelt'i new york eyalet meclisi'ne aday olması için işe aldı. roosevelt, parti için çekici bir üye oldu çünkü theodore hala ülkenin en önde gelen politikacılarından biriydi. roosevelt'in eyalet meclisi için yürüttüğü kampanya, demokrat partili lewis stuyvesant chanler'ın yeniden seçilmeyi seçmesinin ardından sona erdi. roosevelt, siyasi umutlarını askıya almak yerine eyalet senatosuna aday oldu. dutchess county, columbia county ve putnam county'de bulunan senato bölgesi büyük ölçüde cumhuriyetçiydi. roosevelt, theodore'un açık muhalefetinin kampanyasını etkili bir şekilde sona erdireceğinden korkuyordu, ancak theodore, partizan bağlarındaki farklılıklara rağmen kuzeninin adaylığını özel olarak teşvik etti. kendi kampanya yöneticisi olarak hareket eden roosevelt, pek çok kişinin arabalara parasının yetmediği bir dönemde, otomobille senato bölgesini dolaştı. agresif ve etkili kampanyası,  roosevelt ailesinin hudson vadisi'ndeki etkisiyle roosevelt, neredeyse herkesi şaşırtarak seçimi kazandı.
 1 ocak 1911'de koltuğuna oturan roosevelt, derhal demokrat parti eyaletine hakim olan tammany hall makinesinin patronizmine karşı çıkan bir "i̇syancılar" grubunun lideri oldu. new york eyaleti yasama meclisinin ortak oturumunda belirlenen 1911 abd senatosu seçiminde, roosevelt ve diğer on dokuz demokrat, tammany destekli bir dizi adaya karşı çıkarak uzun süreli bir çıkmaza neden oldu. sonunda saygın bir yargıç olan james a. o'gorman'ın arkasına attı ve o'gorman mart ayı sonlarında seçimi kazandı. roosevelt kısa sürede new york demokratları arasında popüler bir figür haline geldi, ancak henüz güzel bir konuşmacı haline gelmemişti. haber makaleleri ve karikatürler "tammany'nin omurgasına soğuk ürperti" gönderen "bir roosevelt'in ikinci gelişini" tasvir etmeye başladı.

roosevelt, yine tammany hall'a muhalefet ederek, new jersey valisi woodrow wilson'ın 1912 demokrat parti adaylığı için başarılı teklifini destekledi ve orijinal bir wilson adamı olarak gayrı resmi bir ün kazandı. theodore roosevelt, wilson'a karşı üçüncü bir kampanya başlatmak ve cumhuriyetçi başkan william howard taft'a karşı bir üçüncü parti kampanyası başlatmak üzere cumhuriyetçi parti'den ayrıldığında, seçim üçlü bir yarışma haline geldi. franklin'in genel seçimlerde theodore roosevelt'e karşı wilson'a destek verme kararı, theodore'un kendisine gücenmemiş olmasına rağmen, ailesinin bazı üyelerini yabancılaştırdı. wilson'un bölünmüş cumhuriyetçi parti karşısındaki zaferi, onu 1892'den beri başkanlık seçimlerini kazanan ilk demokrat yaptı. tifo krizinin üstesinden gelen ve gazeteci louis mchenry howe'nin kapsamlı desteğiyle roosevelt, 1912 seçimlerinde yeniden seçildi. seçimden sonra kısa bir süre tarım komitesi başkanı olarak görev yaptı ve çiftlik ve işçilik faturalarındaki başarısı, yirmi yıl sonra yeni düzen politikalarının habercisiydi. bu zamana kadar, kadın ve çocuklar için emek ve sosyal yardım programlarını desteklemek için daha tutarlı bir şekilde ilerici hale geldi.

başkan yardımcısı için kampanya (1920) 

roosevelt'in hoover'ı demokrat adaylığa aday olmaya ikna etme planı, hoover'ın kendisini cumhuriyetçi ilan etmesinden sonra suya düştü, ancak roosevelt yine de 1920 başkan yardımcısı adaylığını aramaya karar verdi. ohio valisi james m. cox, 1920 demokratik ulusal kongre'de partinin başkanlık adaylığını kazandıktan sonra, aday arkadaşı olarak roosevelt'i seçti ve parti resmen roosevelt'i beğeni ile aday gösterdi. adaylığı çoğu insanı şaşırtmasına rağmen, roosevelt bileti ılımlı, wilson'lu ve ünlü bir isimle yasakçı olarak dengeledi. roosevelt, theodore'un partisinden aynı adaylığı aldığı zamandan dört yaş küçük, 38 yaşına yeni girmişti. roosevelt, demokratik konvansiyondan sonra donanma sekreter yardımcılığından istifa etti ve cox-roosevelt bileti için ülke çapında kampanya yürüttü.

kampanya sırasında cox ve roosevelt, her ikisi de 1920'de popüler olmayan wilson yönetimini ve milletler cemiyeti'ni savundu. roosevelt, abd'nin milletler cemiyeti üyeliğini kişisel olarak destekledi, ancak wilson'dan farklı olarak, senatör henry cabot lodge ve diğer "rezervasyoncular" ile uzlaşmayı tercih etti. cox-roosevelt bileti, cumhuriyetçiler warren g. harding ve calvin coolidge tarafından yenildi. cumhurbaşkanlığı seçimi geniş bir farkla ve cumhuriyet bileti güney'in dışındaki her eyaleti taşıdı. roosevelt, kaybı sorunsuz bir şekilde kabul etti ve daha sonra 1920 kampanyasında kurduğu ilişkilerin ve iyi niyetin 1932'deki kampanyasında önemli bir varlık olduğunu kanıtladığını belirtti. 1920 seçimleri, louis howe'un desteğiyle kendisini değerli bir siyasi müttefik haline getiren eleanor roosevelt'in ilk halk katılımını da gördü.

felçli hastalık ve politikaya geri dönüş (1921–1928) 
seçimden sonra roosevelt, fidelity and deposit company'de başkan yardımcısı olarak görev yaptığı new york city'ye döndü. ayrıca 1922 seçimlerinde siyasi bir geri dönüş için destek oluşturmaya çalıştı, ancak kariyeri hastalık yüzünden raydan çıktı. ağustos 1921'de roosevelt'ler, campobello adası'nda tatil yaparken hastalandı. başlıca semptomları ateşti; simetrik, artan felç; yüz felci; bağırsak ve mesane disfonksiyonu; uyuşma ve hiperestezi; ve azalan bir iyileşme modeli. roosevelt belden aşağısı kalıcı olarak felçli kaldı. o sırada kendisine çocuk felci teşhisi kondu, ancak semptomlarının artık guillain-barré sendromu ile daha tutarlı olduğuna inanılıyor - roosevelt'in doktorlarının teşhis olasılığı olarak dikkate alamadığı bir otoimmün nöropati.

annesi kamu hayatından emekli olmasını tercih etse de, karısı roosevelt ve roosevelt'in yakın arkadaşı ve danışmanı louis howe, siyasi kariyerine devam etme konusunda kararlıydı. pek çok insanı gelişmekte olduğuna ikna etti ve bunu tekrar kamu görevine aday olabilmek için gerekli olduğuna inandı. gövdesini döndürerek, bastonla destekleyerek kalçalarına ve bacaklarına demir teller takarak kısa mesafelerde yürümeyi zahmetle öğrendi. tekerlekli sandalyesini halka açık yerlerde kullanırken görülmemeye dikkat etti ve basında engelliliğini vurgulayacak herhangi bir tasviri önlemek için büyük özen gösterildi. ancak, engelliliği başkanlığı öncesinde ve sırasında iyi biliniyordu ve imajının önemli bir parçası haline geldi. genellikle halk arasında dik durur, bir yandan yardımcısı veya oğullarından biri tarafından desteklenirdi.

1925'ten başlayarak, roosevelt zamanının çoğunu güney amerika birleşik devletleri'nde, ilk olarak ev teknesi larooco'da geçirdi. hidroterapinin potansiyel faydalarından etkilenerek, 1926'da georgia, warm springs'de bir rehabilitasyon merkezi kurdu. rehabilitasyon merkezini oluşturmak için, bir fizik tedavi ekibi kurdu ve mirasının çoğunu merriweather hanını satın almak için kullandı. 1938'de ulusal çocuk felci vakfını kurarak çocuk felci aşılarının geliştirilmesine öncülük etti.

roosevelt, 1920'lerde demokrat parti ile temaslarını sürdürdü ve new york siyasetinde aktif kaldı ve aynı zamanda güney'de, özellikle georgia'da bağlantılar kurdu. al smith'in new york'taki 1922 valilik seçimlerindeki başarılı kampanyasını destekleyen açık bir mektup yayınladı, bu hem smith'e yardım etti hem de roosevelt'in siyasi bir figür olarak geçerliliğini sürdürdüğünü gösterdi. roosevelt ve smith farklı geçmişlerden geldiler ve birbirlerine hiçbir zaman tam olarak güvenmediler, ancak roosevelt, smith'in ilerici politikalarını desteklerken, smith tanınmış ve saygın roosevelt'in desteğine sahip olduğu için mutluydu.

roosevelt, 1924 ve 1928 demokratik ulusal konvansiyonlarında smith için başkan adaylığı konuşmaları yaptı; 1924 konvansiyonundaki konuşma, hastalığı ve iyileşmesinin ardından kamusal hayata dönüşü işaret ediyordu. o yıl, demokratlar, smith liderliğindeki bir şehir kanadı ile william gibbs mcadoo liderliğindeki muhafazakar, kırsal bir kanat arasında kötü bir şekilde bölündü, 101. oylamada adaylık, bir uzlaşma adayı olan john w. davis'e gitti. 1924 başkanlık seçimlerinde heyelan yenilgisi. amerika birleşik devletleri'ndeki pek çok diğerleri gibi, roosevelt de i̇çki yasağı döneminde alkolden uzak durmadı, ancak alenen yasak konusunda partinin her iki kanadı için de kabul edilebilir bir uzlaşma bulmaya çalıştı.

1925'te smith, roosevelt'i taconic eyalet parkı komisyonu'na atadı ve komisyon üyeleri onu başkan olarak seçti. bu rolde, long island eyalet parkı komisyonu ve new york eyalet parklar konseyi'nin  arkasındaki birincil güç olan smith' in kayırıp kolladığı robert moses ile çatışmaya girdi. roosevelt, moses'ı eyalet parkları için siyasi destek kazanmak için roosevelt de dahil olmak üzere tanınmış kişilerin isim tanımasını kullanmakla, ancak daha sonra fonları moses'ın long island'da tercih ettiklerine yönlendirmekle suçlarken moses, howe'un taconic olarak maaşlı bir pozisyona atanmasını engellemek için çalıştı.  roosevelt, 1928'in sonuna kadar komisyonda görev yaptı ve moses ile çekişmeli ilişkisi, kariyerleri ilerledikçe devam etti.

new york valisi (1929–1932) 

smith, 1928 seçimlerinde demokrat parti başkan adayı olarak, roosevelt'ten eyalet seçimlerinde valiliğe aday olmasını istedi. roosevelt, warm springs'ten ayrılma konusunda isteksiz olduğu ve 1928'de cumhuriyetçi bir toprak kaymasından korktuğu için başlangıçta smith ve diğerlerinin ricalarına direndi. parti liderleri, cumhuriyetçi vali adayı new york başsavcısı albert ottinger'i yalnızca kendisinin yenebileceğine ikna edince aday olmayı kabul etti. roosevelt, partinin yönetim kurulu adaylığını alkışlarla kazandı ve bir kez daha kampanyasını yönetmesi için howe'a döndü. roosevelt'e, hepsi önemli siyasi ortaklar haline gelecek olan samuel rosenman, frances perkins ve james farley de kampanya yoldaşlığına katıldı.  smith bir heyelan sonucu başkanlığı kaybederken ve kendi eyaletinde yenilirken, roosevelt yüzde bir farkla vali seçildi. roosevelt'in en kalabalık eyaletin valisi olarak seçilmesi, onu bir sonraki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde hemen bir rakip yaptı.

ocak 1929'da göreve geldikten sonra, roosevelt bir dizi hidroelektrik santrali inşa etmeyi önerdi ve 1920'lerde devam eden çiftlik krizini ele almaya çalıştı. roosevelt ve smith arasındaki ilişkiler, roosevelt'in moses gibi önemli smith atamalarını ellerinde tutmamayı seçmesinin ardından zarar gördü. roosevelt ve eşi eleanor, siyasi kariyeri boyunca sürecek bir siyasi anlayış oluşturdu; o görev bilinciyle valinin karısı olarak hizmet edecek, ancak aynı zamanda kendi gündemini ve çıkarlarını takip etmekte özgür olacaktı. ayrıca, seçmenlerine doğrudan radyo yoluyla hitap ettiği ve bu sohbetleri, gündemini ilerletmesi için new york eyalet yasama meclisi'ne baskı yapmak için kullandığı "ateş başında sohbetler" düzenlemeye başladı.

ekim 1929'da wall street çökmesi meydana geldi ve ülke büyük buhran'a doğru kaymaya başladı. başkan hoover ve birçok eyalet valisi ekonomik krizin azalacağına inanırken, roosevelt durumun ciddiyetini gördü ve bir devlet istihdam komisyonu kurdu. ayrıca işsizlik sigortası fikrini alenen onaylayan ilk vali oldu.

roosevelt, mayıs 1930'da ikinci bir dönem için yarışına başladığında, iki yıl önceki kampanyadaki doktrinini yineledi: "i̇lerici hükûmet, kendi şartlarına göre yaşayan ve büyüyen bir şey olmalı, onun için verilen savaş asla bitmiyor ve bir an ya da bir yıl için pes edersek, sadece hareketsiz kalmayız, aynı zamanda medeniyet yürüyüşüne geri döneriz. "çiftçilere yardım, tam istihdam, işsizlik çağrısı yapan bir platformda koştu. sigorta ve yaşlılık emekliliği. cumhuriyetçi rakibi, ekonomik kriz sırasında halkın cumhuriyetçi parti'ye yönelik eleştirisinin üstesinden gelemedi ve roosevelt,% 14'lük bir farkla ikinci bir döneme seçildi.

hoover yönetimi ekonomik krizi doğrudan ele alma tekliflerine direnirken, roosevelt bir ekonomik yardım paketi ve bu fonları dağıtmak için geçici acil yardım i̇daresi'nin kurulmasını önerdi. önce jesse i. straus ve ardından harry hopkins tarafından yönetilen ajans, 1932 ile 1938 yılları arasında new york nüfusunun üçte birinden fazlasına yardımcı oldu. roosevelt ayrıca new york city'de yargı, polis kuvveti ve organize suç arasında yolsuzluk soruşturması başlattı ve seabury komisyonu'nun kurulmasına yol açtı. sonuç olarak birçok kamu görevlisi görevden alındı.

1932 başkanlık seçimi 

1932 başkanlık seçimleri yaklaşırken, roosevelt dikkatini giderek ulusal siyasete çevirdi ve howe ve farley liderliğinde bir kampanya ekibi kurdu. ekonominin kötüye gitmesiyle birçok demokrat, 1932 seçimlerinin woodrow wilson'dan bu yana ilk demokrat başkanın seçilmesiyle sonuçlanacağını umuyordu.

roosevelt'in vali olarak yeniden seçilmesi, onun 1932'de demokratlar'ın cumhurbaşkanlığı adaylığında ön sıralarda yer almasını sağladı. roosevelt, wilson yönetiminin ilerici destekçilerini bir araya getirirken, birçok muhafazakarın da ilgisini çekerek kendisini güney ve batı'nın önde gelen adayı olarak belirledi. roosevelt'in adaylığına en büyük muhalefet, 1928 demokrat başkan adayı al smith gibi kuzeydoğu muhafazakarlardan geldi. smith, roosevelt'in, chicago'daki 1932 demokratik ulusal konvansiyonu'nda partinin başkanlık adaylığını kazanmak için gereken üçte iki desteğini reddetmeyi ve ardından birden fazla oylama turundan sonra aday olarak ortaya çıkmayı umuyordu.

roosevelt, 1932 demokrat ön seçimlerinde gösterdiği başarı nedeniyle kongreye bir delege lideri ile girdi, ancak çoğu delege kongreye herhangi bir adaya bağlı olmadan girdi. konvansiyonun ilk başkanlık oylamasında, roosevelt delegelerin yarısından fazlasının ancak üçte ikisinden azının oylarını aldı ve smith oylanayı ikinci sırada bitirdi. teksas ve kaliforniya'nın oylarını kontrol eden meclis başkanı john nance garner, üçüncü oylamadan sonra desteğini roosevelt'in arkasına attı ve roosevelt dördüncü oylamada adaylığını perçinledi. roosevelt'in çok az katkısıyla garner, başkan yardımcısı adaylığını kazandı. roosevelt, adaylığı kazandığını öğrendikten sonra new york'tan geldi ve adaylığı şahsen kabul eden ilk büyük parti başkan adayı oldu.

kabul konuşmasında roosevelt, "size söz veriyorum, kendimi amerikan halkı için yeni bir anlaşmaya vadediyorum ... bu bir siyasi kampanyadan daha fazlası. bu bir silah çağrısı." dedi. roosevelt'in vadettiği menkul kıymetler düzenlemesi, tarife indirimi, çiftlik yardımı, devlet tarafından finanse edilen bayındırlık işleri ve büyük buhranı ele almak için diğer hükûmet eylemleri değişen kamuoyunu yansıtan demokratik platform, yasağın kaldırılması çağrısı yaptı; roosevelt, kongre öncesinde konuyla ilgili kamuoyuna açık bir duruş sergilememiş, ancak parti platformunu destekleme sözü vermişti.

toplantıdan sonra roosevelt, aralarında george w. norris, hiram johnson ve robert la follette jr.'ın da bulunduğu birçok ilerici cumhuriyetçinin desteğini kazandı. ayrıca partinin muhafazakar kanadıyla uzlaştı ve al smith bile demokratların seçimini desteklemeye ikna edildi. ülkenin dört bir yanındaki gazeteler, toplanmış gazileri dağıtmak için güç kullanımını eleştirdiğinden, hoover'ın bonus ordusunu ele alması, görevlinin popülaritesine daha da zarar verdi.

roosevelt, halk oylarının % 57'sini kazandı ve altı eyalet dışında tüm eyaletlerde birinci oldu. tarihçiler ve siyaset bilimciler, 1932-36 seçimlerini siyasi bir yeniden düzenleme olarak görüyorlar. roosevelt'in zaferi, new deal koalisyonunun, küçük çiftçilerin, güneyli beyazların, katoliklerin, büyük şehir politik makinelerinin, işçi sendikalarının, afro amerikalıların (güneydekiler hâlâ oy hakkından yoksun bırakılmıştı), yahudilerin, entelektüellerin ve siyasi liberallerin oluşturulmasıyla mümkün oldu. new deal koalisyonunun oluşturulması, amerikan siyasetini dönüştürdü ve siyaset bilimcilerinin "new deal parti sistemi" veya beşinci parti sistemi dedikleri şeyi başlattı. i̇ç savaş ile 1929 arasında, demokratlar nadiren kongre'nin her iki kanadını da kontrol etmişlerdi ve on yedi başkanlık seçiminden sadece dördünü kazanmışlardı; 1932'den 1979'a kadar demokratlar on iki başkanlık seçiminin sekizini kazandı ve genel olarak kongre'nin her iki kanadını da kontrol etti.

başkanlık (1933-1945) 
roosevelt kasım 1932'de başkan seçildi, ancak selefleri gibi bir sonraki mart'a kadar göreve gelmedi. seçimden sonra başkan hoover, roosevelt'i kampanya platformunun çoğundan vazgeçmeye ve hoover yönetiminin politikalarını onaylamaya ikna etmeye çalıştı. roosevelt, hoover'ın aşağı doğru giden ekonomik döngüyü durdurmak için ortak bir program geliştirme talebini reddetti ve bunun ellerini bağlayacağını ve gerekirse harekete geçme yetkisinin hoover olduğunu iddia etti. hoover'ın görev süresi sona erdiğinde bankacılık sistemi ülke çapında tamamen kapanmaya başlayana kadar aşağı doğru hızla ilerledi. roosevelt, özel kalem müdürü olarak howe, posta sekreteri olarak farley ve çalışma sekreteri olarak frances perkins'i atadı. roosevelt'e yakın bir cumhuriyetçi sanayici olan william h. woodin, hazine bakanı olarak seçildi. roosevelt ise dışişleri bakanı olarak tennessee senatörü cordell hull'u atadı. i̇lerici cumhuriyetçi olan harold l. ickes ve henry a. wallace, sırasıyla i̇çişleri bakanı ve tarım bakanı olarak atandı. şubat 1933'te roosevelt, giuseppe zangara'nın "tüm yöneticilerden nefret ettiğini" ifade eden bir suikast girişiminden kurtuldu. roosevelt'i vurmaya çalışan zangara, roosevelt'in yanında oturan chicago belediye başkanı anton cermak'ı ölümcül şekilde yaraladı. roosevelt, güçlü adamları en üst pozisyonlara atadı, ancak gecikmeler, verimsizlik veya kızgınlıktan bağımsız olarak tüm önemli kararları aldı. başkanın idari tarzını inceleyen tarihçi james macgregor burns şu sonuca varmıştır:

↵başkan, i̇cra kurulu başkanı olarak resmi ve gayri resmi yetkilerini tamamen kullanarak ... yönetiminden sorumlu kaldı; hedefler yükselterek, ivme yaratarak, kişisel bir sadakate ilham vererek, insanlardan en iyi şekilde yararlanarak ... yardımcıları arasında kasıtlı olarak bir rekabet duygusu ve kargaşaya, kalp kırıklığına ve öfkeye yol açan ama aynı zamanda nabız atışları başlatan bir irade çatışması geliştirerek yürütme enerjisi ve yaratıcılık kıvılcımları ... bir işi birkaç kişiye ve birkaç işi bir adama vererek, böylece bir temyiz mahkemesi, bir bilgi deposu ve bir koordinasyon aracı olarak kendi konumunu güçlendirerek ; kabine gibi kolektif karar alma kurumlarını görmezden gelerek veya atlayarak ... ve her zaman ikna ederek, överek, hokkabazlık yaparak, doğaçlama yaparak, yeniden karıştırarak, uyumlu hale getirerek, uzlaştırarak ve de manipüle ederek. [149]

birinci ve ikinci dönemler 
roosevelt 4 mart 1933'te göreve başladığında, abd büyük buhran'ın en düşük noktasındaydı. i̇ş gücünün dörtte biri işsizdi. fiyatlar %60 düştüğü için çiftçilerin başı derde girdi. sanayi üretimi 1929'dan beri yarıdan fazla azalmıştı. i̇ki milyon insan evsizdi. 4 mart akşamı 48 eyaletten 32'si ve columbia bölgesi'nin bankalarını kapattı. 3 kasım 1936'da yeniden başkan seçilmesiyle 20 ocak günü yemin eden ilk abd başkanı oldu.

tarihçiler, roosevelt'in programını "rahatlama, iyileşme ve reform" olarak sınıflandırdılar. on milyonlarca işsizin acilen yardıma ihtiyacı vardı. i̇yileşme, ekonomiyi normale döndürmek anlamına geliyordu. reform, özellikle finans ve bankacılık sistemlerinde neyin yanlış olduğuna dair uzun vadeli düzeltmeler anlamına geliyordu. roosevelt'in ocak başı sohbetleri olarak bilinen radyo konuşmaları dizisi aracılığıyla, önerilerini doğrudan amerikan halkına sundu. felçli hastalığına karşı kazandığı kişisel zaferden güç alan roosevelt, ulusal ruhu yenilemek için ısrarcı iyimserliğine ve aktivizmine güvendi.

pearl harbor ve savaş bildirisi 

almanya'nın polonya'yı işgalinden sonra, hem roosevelt'in hem de üst düzey askeri personelinin birincil endişesi avrupa'daki savaştı, ancak japonya aynı zamanda dış politika zorlukları da içeriyordu. japonya ile ilişkiler, 1931'de mançurya'yı işgalinden bu yana sürekli olarak kötüleşti ve roosevelt'in çin'e desteğiyle daha da kötüleşti. avrupa'daki savaşın büyük sömürge güçlerinin dikkatini çekmesiyle birlikte japon liderler, hollanda doğu hint adaları, fransız çinhindi ve i̇ngiliz malaya gibi savunmasız kolonilere baktı. roosevelt, japonya'nın kuzey fransız çinhindi'ni işgaline tepki olarak çin'e 100 milyon dolarlık bir kredi (2019'da 1.8 milyar dolara eşdeğer) açıkladıktan sonra, japonya, almanya ve i̇talya ile üçlü paktı imzaladı. anlaşma her ülkeyi diğerlerini saldırılara karşı savunmaya bağladı ve almanya, japonya ve i̇talya, mihver güçleri olarak tanındı. sovyetler birliği'ni işgal etmeyi tercih edenlerin üstesinden gelen japon ordusu yüksek komutanlığı, hammaddelere sürekli erişim sağlamak için güneydoğu asya'nın fethini başarıyla savundu. temmuz 1941'de japonya, fransız çinhindi'nin geri kalanını işgal ettikten sonra, roosevelt japonya'ya petrol satışını kesti ve japonya'ya petrol arzının yüzde 95'inden fazlasından mahrum etti. ayrıca filipin ordusunu amerikan komutası altına aldı ve general douglas macarthur'u filipinler'deki abd kuvvetlerine komuta etmek için aktif göreve getirdi.

japonlar ambargo yoluyla kızdırıldı ve japon liderler ambargoyu kaldırmadıkça amerika birleşik devletleri'ne saldırmaya kararlı hale geldi. roosevelt yönetimi politikayı tersine çevirme konusunda isteksizdi ve dışişleri bakanı hull, roosevelt ile başbakan fumimaro konoe arasındaki olası bir zirveyi engelledi. ambargoyu sona erdirmeye yönelik diplomatik çabalar başarısız olduktan sonra, japonya abd'ye karşı bir greve izin verdi. japonlar, amerika birleşik devletleri asya filosunun (filipinler'de konuşlanmış) ve amerika birleşik devletleri pasifik filosunun (hawaii'deki pearl harbor'da konuşlanmış) yok edilmesinin güneydoğu asya'nın fethi için hayati olduğuna inanıyordu. 7 aralık 1941 sabahı japonlar, pearl harbor'daki abd deniz üssünü sürpriz bir saldırı ile vurdu, ana amerikan savaş gemisi filosunu devirdi ve 2.403 amerikan asker ve sivili öldürdü. aynı zamanda, ayrı japon görev güçleri tayland, i̇ngiliz hong kong'una, filipinler ve diğer hedeflere saldırdı. roosevelt, kongre'ye yaptığı "kötü (?) sözde" savaş çağrısında bulundu: "alçaklığın lekesini üstünde taşıyan bir gün olarak tarihimize geçecek 7 aralık 1941'de, yani dün, amerika birleşik devletleri aniden ve kasıtlı olarak japon i̇mparatorluğu’nun deniz ve hava kuvvetlerince saldırıya uğramıştır." kongre neredeyse oybirliğiyle alınan bir oylamayla japonya'ya savaş ilan etti. pearl harbor'daki japon saldırısından sonra, amerika birleşik devletleri'ndeki savaş karşıtı duygu bir gecede büyük ölçüde buharlaştı. 11 aralık 1941'de hitler ve mussolini amerika birleşik devletleri'ne savaş ilan etti ve abd de aynı şekilde karşılık verdi.

bilim adamlarının çoğu, roosevelt'in veya diğer yüksek hükûmet yetkililerinin pearl harbor'a japon saldırısı hakkında önceden bildiklerini içeren komplo teorilerini reddetti. japonlar sırlarını sıkı bir şekilde korumuşlardı. üst düzey amerikalı yetkililer savaşın yakın olduğunun farkındaydı, ancak pearl harbor'a bir saldırı beklemiyorlardı. roosevelt, japonların ya hollanda doğu hint adaları'na ya da tayland'a saldıracağını ummuştu.

savaş planı 
aralık 1941'in sonlarında churchill ve roosevelt, abd ile i̇ngiltere arasında ortak bir strateji oluşturan arcadia konferansı'nda bir araya geldi. her ikisi de, almanya'nın japonya'dan önce yenilmesine öncelik veren bir avrupa ilk stratejisi üzerinde anlaştı. abd ve i̇ngiltere, askeri politikayı koordine etmek ve birleşik genelkurmay başkanları ile malzeme tahsisini koordine etmek için birleşik mühimmat atama kurulunu kurdu. ayrıca, askerî harekât alanındaki amerikan, i̇ngiliz, hollanda ve avustralya kuvvetlerinin adını taşıyan abda adlı pasifik harekât alanında merkezi bir komuta kurmak için de bir anlaşmaya varıldı. 1 ocak 1942'de amerika birleşik devletleri, i̇ngiltere, çin, sovyetler birliği ve diğer yirmi iki ülke (müttefik kuvvetler), her ulusun eksen güçlerini yenme sözü verdiği birleşmiş milletler deklarasyonu'nu yayınladı.

1942'de roosevelt, amerikan askeri stratejisine ilişkin nihai kararları veren müşterek kurmay başkanları adlı yeni bir organ kurdu. deniz operasyonları şefi amiral ernest j. king, donanma ve deniz kuvvetlerini komuta ederken, general george c. marshall kara kuvvetlerine önderlik ediyordu ve pratikte general hap arnold tarafından komuta edilen hava kuvvetleri de nominal kontrolündeydi. müşterek şeflere, ordunun en kıdemli subayı amiral william d. leahy başkanlık etti. roosevelt, savaşı mikro yönetmekten kaçındı ve en üst düzey askeri subayların çoğu kararı almasına izin verdi. roosevelt'in atadığı sivil kişiler, asker ve teçhizatın taslağını ve tedarikini gerçekleştirdi, ancak hiçbir sivilin hatta savaş ve donanma sekreterlerinin bile stratejide söz hakkı yoktu. roosevelt, dışişleri bakanlığı'ndan kaçındı ve yardımcıları, özellikle de lend lease fonlarının kontrolü ile etkisi artan harry hopkins aracılığıyla üst düzey diplomasi yürüttü.

nükleer program 
ağustos 1939'da leo szilard ve albert einstein, einstein-szilárd mektubunu roosevelt'e göndererek bir alman projesinin nükleer silah geliştirme olasılığı konusunda uyarıda bulundu. szilard, yakın zamanda keşfedilen nükleer fisyon sürecinin, bir kitle imha silahı olarak kullanılabilecek bir zincirleme nükleer reaksiyon yaratmak için kullanılabileceğini fark etti. roosevelt, almanya'nın teknolojiye tek başına sahip olmasına ve nükleer silahlarla ilgili ön araştırmaya izin vermenin sonuçlarından korkuyordu. pearl harbor'a yapılan saldırıdan sonra roosevelt yönetimi araştırmaya devam etmek için gereken fonları sağladı ve general leslie groves'u manhattan projesi çerçevesinde ilk nükleer silahları geliştirme birimine atadı. roosevelt ve churchill, projeyi birlikte sürdürmeyi kabul ettiler ve roosevelt, amerikalı bilim adamlarının i̇ngiliz meslektaşları ile işbirliği yapmasına yardımcı oldu.

savaş zamanı konferansı 

roosevelt, "dört polis" terimini ii. dünya savaşı sırasında birleşik devletler, birleşik krallık, sovyetler birliği ve çin'in oluşturduğu "dört büyük" müttefik güçlerine atıfta bulunmak için icat etti. roosevelt, churchill ve sovyet lideri joseph stalin'in "büyük üçlüsü", çinli chiang kai-shek ile birlikte amerikan ve i̇ngiliz birliklerinin batı'da yoğunlaştığı bir plan üzerinde gayri resmi olarak işbirliği yaptı; sovyet birlikleri doğu cephesinde savaştı; çin, i̇ngiliz ve amerikan birlikleri asya ve pasifik'te savaştı. amerika birleşik devletleri ayrıca borç verme-kiralama programı aracılığıyla sovyetler birliği ve diğer ülkelere yardım göndermeye devam etti. müttefikler, diplomatik ve askeri kanallar aracılığıyla iletişim kurmanın yanı sıra bir dizi yüksek profilli konferansta strateji geliştirdiler. mayıs 1942'den başlayarak, sovyetler, askerleri doğu cephesinden uzaklaştırmak için alman işgali altındaki fransa'yı anglo-amerikan işgaline çağırdı. churchill ve roosevelt, kuvvetlerinin fransa'yı işgal etmeye henüz hazır olmadığından endişe duyarak bu tür bir istilayı en az 1943'e kadar ertelemeye karar verdiler ve bunun yerine meşale operasyonu olarak bilinen kuzey afrika'daki bir çıkarmaya odaklandılar.

roosevelt, churchill ve stalin, kasım 1943'te strateji ve savaş sonrası planları tartışmak için roosevelt'in stalin ile ilk kez tanıştığı tahran konferansı'nda bir araya geldi. konferansta, i̇ngiltere ve amerika birleşik devletleri 1944'te almanya'ya karşı ikinci bir cephe açmayı taahhüt ederken stalin, japonya'ya karşı savaşa "belirsiz bir tarihte" girmeyi taahhüt etti. daha sonra bretton woods ve dumbarton oaks'ta yapılan konferanslar, savaş sonrası uluslararası para sistemi ve wilson'ın başarısız milletler cemiyeti'ne benzer bir hükûmetler arası organizasyon olan birleşmiş milletler için bir çerçeve oluşturdu.

roosevelt, churchill ve stalin, şubat 1945'te yalta konferansı'nda ikinci kez bir araya geldi. avrupa'da savaşın sona ermesiyle birlikte roosevelt'in öncelikli odağı stalin'i japonya'ya karşı savaşa girmeye ikna etmekti; müşterek şefler, amerika'nın japonya'yı işgalinin bir milyon kadar amerikan zayiatına neden olacağını tahmin etmişti. sovyetler birliği'nin japonya'ya karşı savaşa girmesi karşılığında, sovyetler birliği'ne sakhalin adası gibi asya bölgelerini kontrol etme sözü verildi. üç lider, 1945'te birleşmiş milletleri kurmak için bir konferans düzenlemeyi kabul ettiler ve ayrıca, birleşmiş milletler güvenlik konseyi'nin uluslararası barış ve güvenliği sağlamakla görevli yapısı üzerinde anlaştılar. roosevelt, sovyet askerlerinin polonya'dan derhal tahliyesi için baskı yapmadı ancak bunun karşılığında almanya'nın işgal ettiği ülkelerde özgür seçimler vadeden kurtarılmış avrupa bildirgesi'nin yayımlama hakkını kazandı. almanya'nın kendisi parçalanmayacak ancak abd, fransa, i̇ngiltere ve sovyetler birliği tarafından ortaklaşa işgal edilecek. sovyet baskısına karşı roosevelt ve churchill, savaştan sonra almanya'ya büyük tazminatlar ve sanayisizleştirme politikasını empoze etmeyi reddettiler. roosevelt'in yalta konferansı'ndaki rolü tartışmalıdır; eleştirmenler, onun doğu avrupa'da özgür seçimlere izin vermesi için sovyetler birliği'ne safça güvendiğini iddia ederken destekçileri, sovyet işgali ve sovyetler birliği ile savaştan sonra işbirliği yapma ihtiyacından dolayı yapabileceği "pek bir şey olmadığını" belirtir.

savaşın seyri 
müttefikler kasım 1942'de fransız kuzey afrika'sını işgal ederek vichy fransız kuvvetlerinin karaya çıktıktan sonraki günler içinde teslim olmasını sağladı. ocak 1943 kazablanka konferansı'nda müttefikler, kuzey afrika'daki mihver kuvvetlerini yenmeyi ve ardından 1944'te fransa'ya yapılacak bir saldırı ile sicilya'yı işgal etmeyi kabul ettiler. konferansta roosevelt, yalnızca koşulsuz olanı kabul edeceğini açıkladı. almanya, japonya ve i̇talya'nın teslim olması. şubat 1943'te sovyetler birliği, stalingrad savaşı'nda büyük bir zafer kazandı ve mayıs 1943'te müttefikler, kuzey afrika'da 250.000'den fazla alman ve i̇talyan askerinin teslim olmasını sağlayarak kuzey afrika seferi'ni sona erdirdi. müttefikler temmuz 1943'te sicilya'yı işgal ederek bir sonraki ayın sonunda adayı ele geçirdiler. eylül 1943'te müttefikler, i̇talya başbakanı pietro badoglio'dan ateşkes sağladı, ancak almanya mussolini'yi kısa sürede iktidara getirdi.  müttefiklerin anakara i̇talya'yı işgali eylül 1943'te başladı, ancak alman ve i̇talyan birlikleri müttefiklerin ilerlemesine direndikleri için i̇talyan kampanyası 1945'e kadar devam etti.

fransa'nın işgalini komuta etmek için roosevelt, kuzey afrika ve sicilya'da çokuluslu bir koalisyonu başarıyla komuta eden general dwight d. eisenhower'ı seçti. eisenhower 6 haziran 1944'te overlord operasyonunu başlatmayı seçti. 12.000 uçak ve şimdiye kadar toplanmış en büyük deniz kuvveti tarafından desteklenen müttefikler, normandiya'da başarılı bir şekilde bir sahil başı kurdu ve ardından fransa'ya doğru ilerledi. roosevelt, seçilmemiş bir hükûmeti desteklemek konusunda isteksiz olsa da, charles de gaulle'ün fransız cumhuriyeti geçici hükûmeti'ni temmuz 1944'te fransa'nın fiili hükûmeti olarak tanıdı. sonraki aylarda müttefikler, nazi işgalinden daha fazla toprak kurtardılar ve almanya'yı işgal etmeye başladılar. nisan 1945'te, nazi direnişi, hem batı müttefikleri hem de sovyetler birliği'nin ilerlemesi karşısında çöküyordu.

savaşın ilk haftalarında japonya filipinler'i ve güneydoğu asya'daki i̇ngiliz ve hollanda kolonilerini fethetti. japon ilerlemesi, abd donanması midway muharebesi'nde kesin bir zafer kazandığında, haziran 1942'de maksimum boyutuna ulaştı. daha sonra amerikan ve avustralya kuvvetleri, japonya'ya stratejik hava gücünün getirilebileceği ve japonya'nın nihayetinde istila edilebileceği üsler elde etmek amacıyla pasifik adaları'nda adadan atlama veya sıçrayış adı verilen yavaş ve maliyetli bir strateji başlattı. hitler'in aksine, roosevelt stratejik kararları onaylasa da taktik deniz operasyonlarında doğrudan yer almadı. roosevelt, kısmen halkın ve kongre'nin japonya'ya karşı daha fazla çaba harcanması yönündeki ısrarlı taleplerine yol açtı, ancak her zaman önce almanya'da ısrar etti. japon donanmasının gücü leyte körfezi muharebesi'nde yok edildi ve nisan 1945'te müttefikler pasifik'teki kayıp topraklarının çoğunu yeniden ele geçirdiler.

son ayları, ölümü ve sonrası (1945) 

roosevelt, yalta konferansı'ndan abd'ye döndüğünde, birçok kişi onun zayıf ve halsiz olduğunu görünce şok oldu. mart 1945'te, stalin'e, onu polonya, almanya, savaş esirleri ve diğer konularla ilgili yalta taahhütlerini bozmakla suçlayan mesajlar gönderdi. stalin, batı müttefiklerini, arkasında hitler'le ayrı bir barış planlamakla suçladığında, roosevelt şu cevabı verdi: "eylemlerim veya güvendiğim astlarımın bu kadar aşağılık yanlış beyanları nedeniyle muhbirlerinize, kim olurlarsa olsunlar, onlara karşı şiddetli bir kızgınlık duygusundan kaçınamam." 29 mart 1945'te roosevelt, birleşmiş milletler'in kuruluş konferansında beklenen görünümünden önce dinlenmek için georgia, warm springs'teki küçük beyaz saray'a gitti.

12 nisan 1945 öğleden sonra, georgia, warm springs'te bir portre için otururken roosevelt, "korkunç bir baş ağrım var" dedi ve yatak odasına gitti. başkanın görevli kardiyoloğu dr. howard bruenn, tıbbi acil durumu büyük bir intraserebral kanama olarak teşhis etti. o gün 03.35'te roosevelt 63 yaşında öldü.

13 nisan sabahı, roosevelt'in cesedi bayrakla örtülmüş bir tabuta kondu ve washington'a dönüş yolculuğu için başkanlık trenine yüklendi. güzergâh boyunca binlerce kişi saygılarını sunmak için parkurlara akın etti. 14 nisan'daki beyaz saray cenazesinden sonra roosevelt, trenle washington, d.c.'den hyde park'taki doğum yerine nakledildi. roosevelt, 15 nisan'da springwood malikanesinin gül bahçesi'ne gömüldü.

roosevelt'in ağırlaşan sağlığı halktan gizli tutulmuştu. ölümü, abd ve dünya çapında şok ve kederle karşılandı. ertesi ay almanya'nın teslim olmasının ardından, yeni başkan truman, avrupa'da zafer bayramı kutlamalarını roosevelt'in anısına adadı ve 30 günlük yas döneminin geri kalanında abd genelinde bayrakları yarıda tuttu. tek isteği "franklin d. roosevelt'in bu güne tanıklık etmek için yaşamış olması" idi. ii.dünya savaşı nihayet eylül ayında hiroşima ve nagazaki'ye atom bombası atılması ve sovyetlerin japonlara karşı savaşa çok geç girmesinin ardından japonya'nın teslim olmasıyla sona erdi. truman ise, savaş çabalarının terhis edilmesine ve roosevelt'in başkanlığı sırasında öngörülen birleşmiş milletler ve diğer savaş sonrası kurumların kurulmasına başkanlık edecekti

kaynakça 

|-

|-

|-

|-

|-

 
1882 doğumlular
dutchess county doğumlular
1945 yılında ölenler
20. yüzyıl liderleri
franklin delano
bulloch ailesi
delano ailesi
livingston ailesi
amerika birleşik devletleri devlet başkanları
amerikalı engelli siyasetçiler
amerikalı antifaşistler
hollanda asıllı amerikalılar
ii. dünya savaşı'nda amerikalılar
new york valileri
harvard üniversitesinde öğrenim görenler
hall of fame for great americans üyeleri
ii. dünya savaşı siyasi liderleri
katyn katliamı
eleanor roosevelt
çocuk felci olan kişiler
beyin kanamasından ölenler
amerikalı siyasetçiler
time yılın kişisi
amerikalı liberaller