Alaman, Şarkışla

alaman, sivas ilinin şarkışla ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

coğrafya 
köy, sivas il merkezine 123 km, şarkışla ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. köy,  numaralı akdağmadeni-şarkışla il yolu kenarındadır.

nüfus

alaman çermiği

şarkışla ilçesine yaklaşık 33 km uzaklıktaki alaman köyü kenarında (köye yaklaşık 300 metre mesafede) bulunmaktadır. ("çermik" sözcüğü sivas yöresinde "kaplıca" manasında kullanılır.) suyu oldukça kükürtlüdür ve açık sarı bir renge sahiptir. mineral açısından zengin olsa da içerdiği kükürt nedeniyle içilmez, ancak var olan havuza girilerek yararlanılır. romatizma ve deri hastalıklarına iyi gelmektedir. bu yüzden özellikle cilt sağlığı açısından tercih edilen bu kaplıcaya yakın dönemlere kadar uzak yerlerden gelerek çevrede çadır kuranlara sıklıkla rastlanmaktaydı. 14x9 metre boyutlarındaki havuz tuğla duvar ile çevrili olup üstü açıktır. 170 cm. derinliğinde olan havuzun sıcaklığı yaklaşık 20 derecedir. alaman çermiği'nin şifalı olması çoğu zaman köydeki evliya mezarı ile de ilişkilendirilir. günümüzde bakımsız durumdadır.

colü dede yatırı

köyün ortasında, yolun sol kısmında bir evliya mezarı (yatır) bulunmaktadır. sanduka küçük bir odanın içinde yer alır. bu oda günümüzde cemevi içerisinde bulunur. sandukanın üzerinde işlenmiş yeşil atlas bir örtü vardır. örtünün daha önceleri tekkenin bayrağı olarak kullanıldığı söylenir. odada kuzeye açılan bir pencere vardır. i̇çeride savaşçı evliyaya ait teber (savaş baltası), kılıç ve kalkan korunmaktadır. kara kılıç içeri girenlerin bedenine şifa amacıyla sürülür. ayrıca üç kollu, ayaklı bir şamdanda mumlar yakılmaktadır. burada yatan kişinin adı "kara colü" veya "colü dede" olarak anılır. (i̇simdeki "o" harfi biraz uzatılarak söylenir; "côlü".) cemevi tabelası üzerinde ise "coğülü" biçiminde yazılıdır. burada yatan kutlu kişinin rumlarla savaşırken şehit düştüğü anlatılır. yörede geçmişte (sadece alaman köyünde değil, civar köylerde de) bir kimsenin yüzünde, elinde ya da vücudunun başka bir yerinde felç oluştuğunda iyileşmesi için buraya getirilmesi alışkanlığı oldukça yaygındır. burada adaklar adanır, kurbanlar kesilir. ancak burada kesilen kurbanınınetini kesen veya kestiren kişinin kendisi yiyemez, hepsini dağıtır. sandukanın ayakucu tarafında hemen bitişiğinde yer alan, etrafı taşlarla bir karış yüksekliğinde örülerek çevrilmiş yaklaşık yarım metrekare büyüklüğündeki bir alanın içerisinde bulunan topraktan ağza sürme geleneği günümüzde de devam etmektedir. bölgede kara colü’nün kerameti konusunda kesin bir inanç vardır. gelenlerin şifa bulduğuna inanılır. yedi sene yatalak yatmış bir kadının rüyasında gördükten sonra kağnı ile getirildiği üç gün sonra yürüye yürüye yola çıktıp gittiği anlatılır. akçakışla ve çevresindeki köylerde colü baba’nın kılıcı üzerine "kara colü’nün kılıcı, boynundan geçsin" veya "kalbine vursun” şeklinde yemin edilmesi yaygındır. "kara colü beni taş kessin ki" ya da "kara colü ağzımı, gözümü eğsin ki" şeklindeki yeminlere de rastlanır. türbe içinde sandukanın yanında yatma uygulaması azalmış olsa da yine de özellikle yatalak hastaların birkaç saat sandukanın yanında yattığına rastlanmaktadır.

i̇smin kökeni 
cemevi tabelası üzerindeki "coğülü" söyleyişi esas alındığında bir yer adından kaynaklanma ihtimali vardır. diğer bir olasılık ise sancağın getirilmiş olduğu söylenen i̇mranlı'daki cogi/cogü/coğü yatırının ismi ile birlikte değerlendirildiğinde buraya atıf yapıldığı ve aralarında bir bağ kurulduğudur. yani cogi'ye bağlı olduğu ifade edilmektedir. ancak yine de ismin kökeni etimolojik olarak net değildir. kürtçe ve hatta kafkas dilleri dikkate alınmalıdır. geçmişte köyde oset kökenli bir topluluğun yaşamış olması bu açıdan dikkate değerdir.

yıldızeli'ne bağlı merkez sarıkaya köyünde yine aynı adı taşıyan "colü baba" yatırı bulunur.

kaya mezarı

alaman - yahyalı yolu üzerinde köyden yaklaşık 5 km sonra yer alır. olasılıkla roma dönemine aittir. ana kayanın işlenmesi ile elde edilen cephe formuna sahiptir. giriş kapısından beşik tonozlu büyük odaya geçilir. odaya bitişik mezar odası vardır. günümüzde korumasız durumdadır. etrafını çevreleyen çit veya herhangi bir uyarı levhası yoktur.

ayrıca kaya mezarı hakkında halk kültürü içerisinde oluşmuş taş dam efsanesi derlenmiştir. yörede "kaya tekke" adıyla da bilinir.

dış bağlantılar 
sivas haberleri
alaman kaya mezarı
sivas'ın manevi büyükleri 
colü dede efsanesi, emin kuzucular (tam metin)
doğal ve kültürel varlıkları koruma envanteri, akçakışla ve bağlı köyler 
fotoğraf: colü baba türbesi içerisindeki tarihi silah (archive)
fotoğraf: colü baba türbesi içerisindeki üç kollu şamdan ve toprak bölmesi (archive)
alaman çermiği fotoğrafları: görsel 1 - görsel 2

kaynakça

ayrıca bakınız 
 emlek yöresi
 cogi baba türbesi - yünören köyü, i̇mranlı (sancak'la ilgili olarak)

fotoğraflar

dış bağlantılar 
 

şarkışla belde ve köyleri