Küçük Menderes

küçük menderes, ege yöresinde bozdağlar'dan doğan bir nehirdir.

selçuk ovasını sulayarak selçuk i̇lçesinin batısından denize dökülür. küçük menderes'in alüvyon getirip kıyı çizgisinden sürekli olarak ilerlemiş olması neticesinde, ilk çağların en önemli liman şehirlerinden biri olan efes, bugün denizden 5–6 km içeride kalmıştır.

batı anadolu'da isimleri yunanca "meandros", yani "suların dirsek yaptığı yer" anlamına gelen "menderes" adlı üç akarsu vardır. biga yöresinde kazdağları'ndan inen sularla beslenip çanakkale boğazı'na dökülen ve troya'yı denizden uzaklaştıran "eski menderes" ırmağı, homeros'un i̇lyada'sındaki skamandros ırmağıdır. yukarıda anlatılmak istenen ve eski adı kaystros ya da astarpa olan "küçük menderes nehri", i̇zmir'in ödemiş i̇lçesi arkasında yükselen ve eski adı tmolos olan bozdağlar'dan doğarak 175 km yol kat eder, selçuk ilçesinin pamucak sahilinde denizle buluşur. nehir taşıdığı alüvyal topraklarla efes liman kentini denizden uzaklaştırmıştır.

türkiye'de ilk betonarme köprünün yapıldığı nehirdir.

nehrin doğuşu ve izlediği yol 
ege bölgesi'nin çatısı olan bozdağlar'ın 2159 metrelik zirvesi ile 2070 metrelik kumpınar tepesi arasındaki karakoyun yaylası'ndan doğar. i̇lk adı kadın deresi'dir. buradan sonra kiraz ilçesine gelir. i̇lçeyi ikiye bölerek kiraz ovası'nı sular. burada doğudan gelen haliller çayı ile birleşerek beydağ barajı'na gelir. beydağ barajının çıkışında nehir batıya doğru kıvrılır. bu sırada tasavra çayı ile birleşerek bereketli küçük menderes ovası'nı sular. bu ova dünyanın üç verimli ovasından biri kabul edilir. nehir bu sırada güneyden ve kuzeyden birçok küçük kol ile birleşir. bundan sonra nehrin büyük kollarından olan bademli çayı ile birleşir. bu kol ile birleştikten sonra nehir ovada zikzaklar çizerek devam eder. bu sırada sırası ile aktaş, manda çayı ve falaka çayı ile birleşir. eğridere ve sarılar kollarının birleştiği manda çayı nehrin büyük kollarından biridir. bundan sonra nehir iki kola ayrılır. biri kuzeye, diğeri güneye devam eder. güneye devam eden kola başka kaynak eklenmez. kuzeydeki kola ise ergenli, uladı, künk ve tertek çayları eklenerek ovanın bayındır ve torbalı kısmı geçilir. bundan sonra batıdan bir kol daha eklenir. sonrasında ise iki büyük kol dar bir boğazda belevi gölü ile bağlanır.bundan sonra ise küçük menderes nehri yüzyıllar önce doldurduğu deltaya girer. efes antik kentini de geçerek büyük bir delta ovasından sonra denize dökülür. suladığı bereketli ovadaki önemli yerleşim yerleri şunlardır: selçuk, ödemiş, tire, torbalı, bayındır, kiraz ve beydağ.

bazı yükseltiler:
bozdağ 2159 metre, kumpınartepe 2070 metre, hacıkarlığı 1829 metre, beydağ 1646 metre, hacetdedetepe 1831 metre, erentepe 1678 metre, keldağ 1372 metre, çaldağ 1590 metre, çatmadağ 1450 metre ve nif dağı 1509 metredir.

kısaca küçük menderes nehri ege bölgesi'ndeki jeolojik hareketlerle oluşan bozdağlar ve aydın dağları arasından doğar ve ege denizi'ne dökülür.

i̇klim 
küçük menderes nehri akdeniz iklimindedir. bu bölgede yazlar kurak ve sıcak, kışlar ılık ve yağışlıdır. yağışların çoğu yağmur şeklindedir. kar genellikle 900 metre ve üstüne yağar. yıllık yağış miktarı 600–700 mm'dir. yazları yağmur çok az yağar. yani kısaca küçük menderes nehri tipik bir akdeniz iklimine aittir.

bitki örtüsü 
bu iklimin bitki örtüsü akdeniz iklim bölgesinin bitki örtüsüdür. ovada sebze ve meyve yetiştirilip tarım yapılır. dağlarda ise akdeniz ikliminin karakteristik bitki örtüsü olan maki bulunur. kızılçam toplulukları da sıklıkla bulunur. yüksek bölgelerde ise karaçam toplulukları bulunur. dağ eteklerinde zeytin tarımı çok sık görülür.

rejimi 
küçük menderes nehri'nin rejimi düzensizdir. daha çok yağmur suları ile beslenir. nehir kışın yağan kar ile birlikte ilkbaharda akışının doruğuna ulaşır. nehrin debisi 150 m³/s'dir. nehir çok çabuk kabarır, çok çabuk kurur. özellikle yaz aylarında kuruma noktasına gelir. i̇lkbaharda ise deltasında birçok göl oluşur. bunlardan ikisi gebekirse ve çatal gölleridir.

türkiye'deki nehirler