mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Yedi Sekiz Hasan Paşa

yedisekiz hasan paşa (1831 - 23 ocak 1905), osmanlı paşası. osmanlı ordusunda erlikten mareşalliğe kadar yükselebilen nadir isimlerdendir. okuma-yazması zayıf olduğu ve imzası arapça yedi (٧) ve sekiz (٨) rakamlarından oluştuğu için bu lakabı almıştır.

hayatı 

1831'de çorum'un kuşsaray köyünde doğdu. askerliğine kadar demirci ustası olan babasının yanında çalışıp, askerlik vazifesiyle i̇stanbul'a geldi. kırım savaşı'na katılıp büyük yararlılıklar gösterdi. i̇stanbul'a dönüşünde çavuş oldu. gözü pekliğiyle, daha çok arnavut ve çerkeslerin tekelinde olan muhafız alaylarında kendine yer edindi. muhafız olarak katıldığı bir hac seferi sonrası içinde bulunduğu gemiyi batmaktan kurtarınca, abdülmecit tarafından mülazımlık (teğmen) payesiyle ödüllendirildi.

abdülaziz'in saltanatında ağa payesiyle beşiktaş karakol komutanı oldu. ramazan ayında yemek yiyip, içki içenleri dövüp sonra allah ıslah etsin! diye bıraktığı rivayet edilir. ii. abdülhamit'i devirmek için çırağan baskınını gerçekleştiren ali suavi'yi bir sopayla kafasına vurarak öldüren hasan ağa'ya bu olaydan sonra paşalık (generallik) unvanı verildi. 93 harbi'nde kafkas cephesinde büyük yararlılıklar gösterdi.

yedisekiz hasan paşa'nın adı son zamanlarda yakın osmanlı tarihi bağlamında tartışmaya yol açmıştır. okuma-yazma bilmediği için verildiğini iddia edenler olmakla birlikte çocukluğunda medrese eğitimi aldığı da iddia edilir. ancak imzasını arapça yedi ile sekiz rakamlarını yazıp bu sayıyı bir çizgiyle birleştirdiği doğrudur. paşa, ii. abdülhamit'in en güvendiği ikinci adamı olması nedeniyle bu yakıştırmanın yapıldığı düşünülür.

hasan paşa 1905'te öldü. geride meşhur namıyla beraber, memleketi çorum'da, 1894 yılında yaptırttığı 27,5 metre yüksekliğindeki saat kulesi kalmıştır. torunları bugün başıbüyük soyadıyla çorum ilinde yaşamaktadırlar.

i̇dari anlamda çorum ve bölgesine etkisi günümüzde i̇skilip, osmancık, sungurlu gibi yerlerin çorum sancağına doğrudan bağlanmasını 1894 yılında sağlaması olmuştur.

günümüz kültürüne etkisi 
çırağan baskını dizisinde yedisekiz hasan paşa'yı ahmet mümtaz taylan canlandırmıştır.

galeri

kaynakça

dış bağlantılar 
 mehmet barlas'ın bir yazısı 
 çorum hasanpaşa devlet hastanesi baştabipliği

osmanlı mareşalleri
çorum doğumlular
1831 doğumlular
1905 yılında ölenler
osmanlı paşaları
i̇stanbul'da ölenler
yahya efendi tekkesi haziresi'ne defnedilenler
Azerbaycan Ulusal Marşı

azerbaycan ulusal marşı (azerice: azərbaycan himni), azerbaycan'ın ulusal marşıdır. güftesi şair ahmed cevad, bestesi ise üzeyir hacıbeyov tarafından yapılmıştır.

hükûmet, 1920 yılında "azerbaycan cumhuriyeti devlet i̇lahisi üzerine" kararnamesiyle birlikte marşı resmen kabul etti. 1992'de sovyetler birliği'nin dağılmasının ardından azerbaycan hükûmeti azərbaycan marşı'nı milli marş olarak yeniden restore etti. ayrıca marş, "azerbaycan devletinin, bağımsızlığının ve birliğinin kutsal simgesi" olarak ilan edilmiştir.

2006 yılından bu yana azerbaycan 5 manat banknotunun ön yüzünde milli marşın sözlerinden bir parça yer almaktadır. 2011 yılında, azerbaycan'ın sovyet yönetiminden bağımsızlığının 20. yılını kutlamak için marşın yazılı olduğu bir pul basıldı.

tarihçe 

1919'da azerbaycan demokratik cumhuriyeti'nin kurulmasıyla, yeni hükûmet milli marş, arma ve devlet mührü için halktan gelen sunumları kabul ettiğini duyurdu. kazanan marşı sunan vatandaşa 15.000 ruble ödül verileceği açıklandı.

azerbaycanlı besteci üzeyir hacıbeyov iki marş yazdı. 1919'da bu eser azerbaycan demokratik cumhuriyeti hükûmeti tarafından açıklanan ilk ödülü aldı. i̇kinci marş ise "azerbaycan marşı" idi. türk müzikolog etem üngör'e göre, "azerbaycan'ın bağımsızlığını henüz kaybetmediği o yıllarda, marş derslerden önce askeri okullar tarafından söyleniyordu."

1922'de azərbaycan marşı'nın yerini sovyet komünist marşı olan the internationale aldı. 1944'te, ii. dünya savaşı sırasında, the internationale'in yerini yeni sovyet milli marşı aldı ve azerbaycan sovyet sosyalist cumhuriyeti ulusal marşı olarak ek bir marş yayınlandı.
besteci aydın azimov, perestroyka'nın getirdiği birkaç yıllık değişiklikleri takiben, 1989 yılında, tam bir senfoni ve koro ile marşın modern bir kaydını düzenledi. o azərbaycan marşı, tanıtılmasından 70 yıl sonra azerbaycan'da televizyon ve radyolarda yayınlandı.

sovyet sonrası restorasyon 
sovyetler birliği'nin dağılmasının ardından, 1992 baharında bağımsız azerbaycan hükûmetinin liderleri, orijinal marşın azerbaycan'ın marşı olarak geri getirilmesini önerdiler. azerbaycan cumhuriyeti millî meclisi bunu 27 mayıs 1992'de imzaladı.

kasım 2018'de milletvekili tahir karimli, marşın süresini kısaltmayı ve üzücü notaları kaldırmayı teklif etti. ancak öneri toplumda oybirliğiyle kabul edilmedi.

sözleri

kaynakça

dış bağlantılar 
 youtube - national anthem of azerbaijan 
 alt yazılı azərbaycan ulusal marşı türkiye türkçesi ve azeri türkçesi 

azerbaycan
ulusal marş
üzeyir hacıbeyov eserleri
azerbaycan şarkıları
Tatlı Hayat (film, 1960)

tatlı hayat (i̇talyanca özgün adıyla la dolce vita), yönetmenliğini federico fellini'nin üstlendiği 1960 yapımı fransız-i̇talyan filmi.

konusu 
tuhaf gazeteci marcello rubini zengin ve şöhretli i̇talyan aristokrasisine dair söylentilerin yayınlanacağı bir köşede yazması için roma’da çalıştığı gazete tarafından görevlendirilir. marcello, bir partiden diğerine geçmekte, bu esnada da sosyetenin en güzel, en ilginç insanlarıyla tanışmaktadır. bu başlardan tatlı görünen hayat, zamanla marcello’yu daha yalnız, daha ucuz bir insan haline getirir. bol içki ve dansla kapattığı geceler marcello’yu hem bedenen hem de zihnen yavaş yavaş yok etmektedir.

tarz 
açılış ve kapanış sahnelerinde, ahlaki çöküşün i̇talya'ya getirdiği sonuçların altını çizen dante'ye zekice dokundurmalar vardır, ki o sıralarda i̇talya'da faşizmin yeniden doğuşu siyasi dengede bir farklılık oluşturuyordu."tatlı hayat"taki ahlaki ortam fellini'nin her filminde yansıtılır, fakat görkemli ölçeği, merhametli veya sevimli bir kahraman kullanmaması ve karikatürlerinin isabetliliği açısından en etkileyici çalışmasıdır. i̇lk başarısının cinsel temaları gözü pek ve sansasyonel bir tarzda ele almasında yattığı söylenir.

aslında, 1950'lerin sonunda i̇talya'da, ulusal sinemada bir yenilenmenin habercisi olarak ortaya çıkan üç filmden biridir. diğerleri michelangelo antonioni'nin l'avventura ve luchino visconti'nin rocco e i suoi fratelli adlı filmleridir.

oyuncu kadrosu 

 marcello mastroianni - marcello rubini
 anita ekberg - sylvia rank
 anouk aimée - maddalena
 yvonne furneaux - emma
 lex barker - robert
 magali noël - fanny
 alain cuny - steiner
 nadia gray - nadia
 jacques sernas - divo
 laura betti - laura
 walter santesso - paparazzo
 valeria ciangottini - paola
 riccardo garrone - riccardo
 annibale ninchi - marcello'nun babası
 ida galli
 audrey mcdonald - jane
 alain dijon - frankie stout
 enzo cerusico - fotoğrafçı
 giò stajano - pierone
 giulio questi - don giulio mascalchi
 sondra lee - balerin
 ferdinand guillaume - pagliaccio
 oretta fiume - lisa
 harriet white medin - edna
 john francis lane - john
 umberto orsini
 archie savage - dansçı
 nico - kendisi
 adriano celentano - kendisi
 iris tree - kendisi
 desmond o'grady - kendisi

ödüller 
 altın palmiye, cannes film festivali (1960) 
 film eleştirmenleri ödülü new york (1961)

1960 çıkışlı filmler
almanca filmler
altın palmiye ödülü kazanan filmler
federico fellini'nin yönettiği filmler
nino rota'nın müziğini yaptığı filmler
pathé filmleri
gazetecilik ile ilgili eserler
federico fellini'nin senaryosunu yazdığı filmler
fransız yapımı siyah-beyaz filmler
i̇talya siyah-beyaz filmleri
gazetecilerle ilgili filmler
1960'larda i̇ngilizce filmler
new york film eleştirmenleri birliği yabancı dilde en i̇yi film ödülü sahipleri
1960'larda fransızca filmler
1960'larda i̇talyanca filmler
Rum Mehmed Paşa

rum mehmed paşa ii. mehmed saltanatı sırasında, 1466-1469 yılları arasında sadrazamlık yapmış osmanlı devlet adamıdır.

hayatı
i̇stanbul yerli rumlardan bir ailenin çocuğu olup, sonrasında devşirme sistemine alınmış ve müslüman olmuştur. özellikle rum ailelere maden de dahil çeşitli yer üstü kaynaklarının, gümrük vergilerinin iltizama verilmesini ve bu sayede devlet gelirlerinin toplanmasında verimin ve artışın olabileceğini belirtmiş ve bu konuda ii.mehmed'i ikna etmiştir. tekel ve iltizam usulleri konusundaki yaklaşımları bu dönemde osmanlı maliyesinde kaynakların artmasını sağlasa da; bunun çok uzun dönemdeki etkisi olumsuz olmuştur. zira bu sayede osmanlının özellikle duraklama döneminde, devlet zayıfladığında yolsuzluklar baş göstermiş yine ticari hayat belli azınlıkların eline geçmiştir.

bununla birlikte sadrazamlığı döneminde bilinen diğer bir olayda karaman seferi esnasında sergilediği tarihe geçen kıyım ve talanıdır. karamanoğulları osmanlı imparatorluğunun elindeki toprakların bir kısmını almak için ordu seferdeyken saldırıda bulunmuş ancak sonrasında bu saldırılar geri püskürtülüp karamanoğulları osmanlılara bağlı hale getirilmişti.ancak aynı durum tekrar ortaya çıkınca rum mehmet paşa, karamanoğulları seferine çıkmıştır. seferde komutasındaki osmanlı askerleri halka son derece acımasızca davranmıştır.

o devirlerin tarihçilerinden aşıkpaşaoğlu eserinde onun için şöyle demektedir:
<blockquote>
rum mehmet, yürüdü. larende'ye vardı.
mescitlerini ve medreselerini yaktı,yıktı ve bozdu.
babasının evi gibi harap eyledi.
şehrin kadınlarını ve oğlanlarını soydurdu.
çıplak ettirdi. larende'den gitti.
vardı,ereğli'ye çıktı.
ereğli'nin ilini ve köylerini harap eyledi..."</blockquote>
 bu icraatını devşirme kökeni ile ilişkilendiren hatta rum olmasından ötürü i̇stanbul'un acısı için yaptığını söyleyen tarihçiler de bulunmaktadır.

varsak türkmenleri üzerine hareket etmiş ancak varsak beylerinden uyuz bey tarafından mağlup edilmiş, karaman seferinde ele geçirdiği bütün mal ve para türkmenlerin eline geçmiştir. karamanlı mehmet paşa' nın teşvikiyle azledilmiş ve 1470 yılında boğularak öldürülmüştür.

mezarı üsküdar'da yaptırmış olduğu rum mehmed paşa camii  yanında bulunan türbesindedir. ankara'da günümüzde anadolu medeniyetleri müzesi olan kurşunlu han da rum mehmed paşa tarafından yaptırılmıştır.

 kaynakça 

 dış bağlantılar 
 danişmend, i̇smail hâmi, (1961) osmanlı devlet erkânı, i̇stanbul:türkiye yayınevi. 
 babinger, franz (1992) mehmed the conqueror and his time princeton: university press isbn 0-691-09900-6. 
 j. h. kramers: muhammad paşa, rūm kaynak: m th houtsma, t w arnold, a. j. wensinck: (ed)  (1993)  encyclopaedia of islam, 1913-1936 first edition, brill say.692 isbn 9789004097964  googlebooks  
 a. h.de groot, mehmed paşa, rūm. kaynak:  the encyclopaedia of islam. new edition. cilt 6'', leiden: brill, say.1000.  

doğum tarihi bilinmeyenler
1470 yılında ölenler
15. yüzyılda osmanlı sadrazamları
ii. mehmed'in sadrazamları
etnik yunan müslümanlar
i̇stanbul'da ölenler
i̇stanbul'da defnedilenler
İshak Paşa

i̇shak paşa (d.? - ö. 1487, selanik) ii. mehmed saltanatında 1469-1472 yılları arasında ve ii. bayezid saltanatında 1481-1482'de sadrazamlık yapmış osmanlı devlet adamıdır.

hayatı

kökeni
i̇shak paşa devşirmelerden olup, saruhanlı paşayiğit'in kölesidir. i̇shak paşa'nın i̇stanbul'un fethi sırasında anadolu beylerbeyi olduğu bilinmektedir. fatih döneminde anadolu beylerbeyi olan iki i̇shak paşa bulunduğu bilindiği için sonradan sadrazam olan i̇shak paşa'nın gerçek kimliği ve kökeni hakkında, bu bir sorun ortaya çıkartmaktadır. bunlardan birisi i̇shak paşa bin i̇brahim olarak bilinen, babasının adı i̇brahim olan türk asıllı bir paşadır. diğeri ise i̇shak paşa bin abdullah olarak bilinen ve pomak asıllı bir devşirme olarak eğitilip yetiştirilen, ii. murat zamanında hazinedarlıktan vezirliğe yükselen bir paşadır. selefi oğuzoğlu i̇sa bey ankara'yı merkez yapan son anadolu eyaleti valisidir.

birinci sadareti 
rum mehmet paşa'nın azledilmesinden sonra vezir-i âzamlığa getirildi. fatih sultan mehmet'in kendisine verdiği ilk görev karaman'a sefere göndermek oldu. i̇shak paşa karaman'da çok fazla direnişle karşılaşmadı. 1470'te karamanlıların bir bölümünü i̇stanbul'a getirdi. bu gelenler aksaray şehrindendi ve i̇stanbul'da yerleştikleri semte memleketlerinin adı verildi. 1472'de görevinden alındı.

1481'de fatih'in ölümünden sonra o sırada sadrazam karamanlı mehmet paşa saltanat makamı için şehzade cem'i desteklerken i̇shak paşa bayezid'i destekledi.

i̇kinci sadareti 
beyazıt tahta geçince i̇shak paşa'yı yeniden sadrazam yaptı. ancak padişah kısa süre sonra etrafında zararlı olduğunu düşündüğü kişileri tasfiye etme girişimine başladı ve 1482'de i̇shak paşa da görevinden azledildi.

i̇shak paşa son yıllarını selanik'te geçirdi ve 1487'de orada öldü.

i̇stanbul'da ahırkapı civarındaki mahalleye onun adı verilmiştir. burada kendi adını taşıyan bir de cami bulunur. ayrıca i̇negöl'de de bir cami yaptırmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 danişmend, i̇smail hâmi (1961), osmanlı devlet erkânı, i̇stanbul:türkiye yayınevi. 
 tektaş, nazım (2002), sadrazamlar-osmanlı'da i̇kinci adam saltanatı, i̇stanbul:çatı kitapları.
 buz, ayhan buz (2009), osmanlı sadrazamları, i̇stanbul:neden kitap, isbn978 875 254 278 5p.22

doğum tarihi bilinmeyenler
1497 yılında ölenler
15. yüzyılda osmanlı sadrazamları
ii. mehmed'in sadrazamları
kütahya tarihi
osmanlı anadolu valileri
etnik yunan müslümanlar
Karamanî Mehmed Paşa

karamanlı mehmet paşa (d. karaman - ö. 4 mayıs 1481, i̇stanbul), ii. mehmed saltanatında 1477-1481 yılları arasında sadrazamlık yapmış osmanlı devlet adamı.

hayatı
mehmet paşa karaman'da doğdu. okumak için i̇stanbul'a gidip veli mahmud paşa tarafından inşa edilmiş medresede eğitim gördü. daha sonra medresede bir müderris olarak çalıştı.

i̇lmiye sınıfının yüksek kısmında olduğu için fatih'e danışmanlık yaptı. çok geçmeden nişancı görevine atandı. fatih sultan mehmed'in hazırlamış olduğu kanunname'''nin yazarının nişancı karamanlı mehmet olduğu belirtilmektedir. fatih sultan mehmed'in akkoyunlu hükümdarı uzun hasan'a yazmış olduğu yüksek edebi değeri olan mektupları hazırlamakta da sultana destek sağladığı bildirilmektedir.

1453'te i̇stanbul'un fethi'nden sonra hemen idam edilen sadrazam çandarlı halil paşa'dan sonra fatih sultan mehmed'in seçtiği sadrazamların hepsi devşirme asıllı ve saray enderun okulu eğitimli "kullar" olduğu ve sultan'ın böylece sadrazam'ın türk asıllılardan ayrı bir klik kurmasını önlemek istediği tarihçilerin çok dikkatini çekmiştir. osmanlı devleti'nin yükseliş döneminde "kullar" ile "türk asıllılar" arasında mücadelede "kullar"'ın üstün geldiği bir tarih teorisi olarak çok tartışma doğurmuştur. bu "tarihsel süreç" içinde 1477'de karamanlı türk asıllı karamanlı mehmet paşa'nın sadrazam olarak göreve getirilmesinin bu teori ile uyuşmaz olduğuna işaret edilmektedir.

karamanlı mehmet paşa'nın 3 küsur yıl süren sadareti sırasında osmanlı devleti'nin iç idaresinin reformları ile uğraştığı bildirilmektedir.

1481'de fatih sultan mehmet öldüğünde geleneksel olarak sadrazamın yeni sultan tahta geçene kadar eski sultan'ın ölüm haberini gizli tutması gerekmekte idi. sadrazam olan karamanlı mehmet paşa, fatih'in varisi olan ve i̇stanbul'dan uzakta bulunan iki oğluna, beyazid'a amasya'ya ve cem sultan'a karaman'a, babalarının öldüğünü bildiren haberciler gönderdi.. cem sultan'ın bulunduğu karaman i̇stanbul'a daha yakındı ve karaman sadrazam'ın doğum şehri idi. karamanlı mehmet paşa'nın bu tutumu, cem sultan'ın taraftarı olduğu şüphesini doğurmaktaydı. i̇stanbul'da bulunan yeniçeriler beyazıt'ın tarafını tutmaktaydı. daha yeni sultan i̇stanbul'a ulaşmadan yeniçeriler ayaklandılar ve 4 mayıs 1481'de sadrazam karamanlı mehmet paşa'yı öldürdüler.

 dış bağlantılar 
 danişmend, i̇smail hâmi, (1961) osmanlı devlet erkânı, i̇stanbul: türkiye yayınevi. 
 tektaş, nazım (2002) sadrazamlar-osmanlı'da i̇kinci adam saltanatı'', i̇stanbul: çatı kitapları.

kaynakça 

1458 doğumlular
karaman doğumlular
1481 yılında ölenler
ii. mehmed'in sadrazamları
i̇dam edilmiş osmanlılar
i̇stanbul'da ölenler
nişancılar
Koca Davud Paşa

koca davut paşa (? - 20 ekim 1498 dimetoka) ii. bayezid saltanatında 1483-1497 yılları arasında sadrazamlık yapmış osmanlı devlet adamıdır.

hayatı 
arnavut asıllıdır. macaristan ve venedik topraklarına yapılan akınlardaki başarılarından dolayı ankara sancakbeyliği'ne, ardından da anadolu beylerbeyliğine getirildi (1473). otlukbeli savaşında öncü kuvvetlere kumanda etti. 1477'de yapılan tuna boyu seferine katıldı ve top mermisiyle yaralandı. aynı yıl rumeli beylerbeyliğine tayin edildi. 1478'de i̇şkodra seferinde jebyak'ı ele geçirdi. yine aynı yıl bosna sancakbeyliğine tayin edildi.

ii. beyazıt'ın tahta çıkışından sonra tekrar rumeli beylerbeyliğine tayin edildi. 1483'te tekrar anadolu valisi tayin edildi ve önce vezir, sonra i̇shak paşa'nın yerine veziriazam oldu ve macarlara karşı rumeli'yi savunmakla görevlendirildi. aynı yıl memlükler üzerine gönderildi. adana ve tarsus'u geri aldı ve turgutoğulları'nı osmanlı devleti'ne bağladı. 1492'de arnavut asileri üzerine gönderildi ve birçok esirle geri döndü.

1497'de on dört yıl sürdürdüğü veziriazamlık görevinden azledilerek 300.000 akçe maaşla dimetoka'ya zorunlu ikamete gönderildi.

dimetoka'da 20 ekim 1498'de öldüğünde 1 milyon düka gibi büyük bir servetin sahibi olduğu kaydedilmektedir. i̇stanbul'da yaptırdığı "davut paşa camii" ve külliyesi içinde bulunan davut paşa türbesi'nde gömülüdür.

eserleri 
i̇stanbul avratpazarı'nda (günümüzde fatih ilçesi sınırları içindeki cerrahpaşa semti) cami, imaret, çeşme, medrese ve türbeden oluşan ve kendisi ile adını taşıyan davud paşa külliyesi'ni, üsküp'te yine kendi adını taşıyan çifte hamamı yaptırmıştır. külliyesindeki türbeye gömülmüştür.

i̇stanbul'daki davutpaşa semti onun adını taşımaktadır. avrupa'ya sefere çıkan osmanlı ordularının uğurlandığı sahra olan ve bütün dönemlerde askeri amaçlarla kullanılmış bulunan bu mevkide fatih sultan mehmet için bir ordugah köşkü olan ilk yapıyı inşa ettiren kişi olduğu için burası davutpaşa sahrası (daha sonra davutpaşa kışlası vs.) olarak anılagelmiştir.

külliyesinin bir parçasını oluşturan ve yüzyıllar içinde deprem ve yangın gibi nedenlerle harap duruma düşmüş fatih davutpaşa medresesi'nin aslına uygun şekilde restore edilerek türk diyabet vakfı hizmetine verilmesi projesi yapılmış ise de, kaynak yetersizliğinden gerçekleştirilememiş olup, medrese hâlen yıkıntı halindedir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 danişmend, i̇smail hâmi, (1961) osmanlı devlet erkânı, i̇stanbul:türkiye yayınevi. 
 arnavutum

osmanlı sadrazamları
osmanlı padişah damatları
osmanlı arnavutları
15. yüzyılda osmanlılar
1498 yılında ölenler
kütahya tarihi
i̇stanbul'da defnedilenler
bosna sancak beyleri
doğum tarihi bilinmeyenler
osmanlı anadolu valileri
II. Çandarlı İbrahim Paşa

çandarlı i̇brahim paşa veya çandarlı i̇brahim çelebi (d. 1429 - ö. 1499), ii. bayezid saltanatında 1498-1499 yılları arasında sadrazamlık yapmış osmanlı devlet adamıdır. çandarlılar ailesine mensup olup bu ailenin çıkardığı ön planda yer almış son ferttir. ii. murad'a veziriâzamlık yapmış dedesi çandarlı i̇brahim paşa'dan ayırmak için çandarlı i̇kinci i̇brahim paşa şeklinde anılır.

hayatı 
i̇stanbul'un fethinden sonra idam edilen çandarlı halil paşa'nın en küçük oğlu olup, ilmiye sınıfında yetişmiştir. 1453 yılında edirne kadısı olarak bulunuyordu. 1465'te kazasker olup, 1474'te vezirlikle amasya şehzadesi bayezid'in lalalığına tayin edilmiş ve daha sonra görevinden alınarak i̇stanbul'a geri dönmüştür. ii. bayezid devrinde anadolu kazaskeriyken, 1485'te rumeli kazaskeri ve 1486'da divanda üçüncü vezir, bir sene sonra da ikinci vezir olmuştur. 1498'de sadrazam olup, 1499'da i̇nebahtı seferinde ordugahta ölmüştür.

değerlendirme 
tarihçiler; ilim ve fazilet sahibi, iyi ahlaklı, cömert, iyiliksever ve tedbirli olduğunda hemfikirdir.

eserleri 
i̇stanbul' da 1478'de yaptırdığı çandarlızade atik i̇brahim paşa camii bulunmaktadır. ayrıca i̇znik'te yaptırdığı bir cami ve kastamonu'da medresesi vardır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 danişmend, i̇smail hâmi, (1961) osmanlı devlet erkânı, i̇stanbul:türkiye yayınevi. 
 tektaş, nazım (2002) sadrazamlar-osmanlı'da i̇kinci adam saltanatı, i̇stanbul:çatı kitapları.

osmanlı sadrazamları
i̇brahim paşa 2
Mesih Paşa

mesih paşa (ö. 1501), ii. bayezid saltanatında 1499-1501 yılları arasında sadrazamlık yapmış osmanlı devlet adamıdır.

hayatı
aslen rum olup, paleologos hanedanı'na mensuptur. mesih paşa hakkında bilgi veren 16. yüzyıldan kalma ecthesis chronica adlı eserde babasının ismi gidos palaiologos olarak belirtilmiştir. yine aynı yüzyılda venedikli seyyah giovanni maria angiolello tarafından kaleme alınan historia turchesca (türk tarihi) adlı eserde de mesih paşa, son bizans i̇mparatoru xi. konstantinos kardeşinin oğlu olarak belirtilmiştir. 15. yüzyıl kronikçisi george sphrantzes ise abisi has murad paşa’dan bahsederken, babasının adını thomas paleologos gidos olarak belirtmiştir. annesinin de cenevizli soylu bir aileden olan caterina zaccaria olduğu yönünde görüş bulunmaktadır. 1453 yılında i̇stanbul'un fethi sonucu esir düştüğünde abisi ile birlikte devşirilerek sarayda eğitim görmüşlerdir. theodore spandounès, mesih paşa’nın i̇stanbul fethedildiğinde 10 yaşında olduğunu belirtmiştir.

mesih paşa, beylerbeyliği ve vezirlik görevlerine getirilmiştir. 1480 yılında gerçekleştirilen rodos seferinde serdar olarak atanmış ancak adanın alınamaması üzerine vezirlikten azledilerek gelibolu sancakbeyliğine gönderilmiştir. daha sonra divanda vezir bulunurken çandarlı ii. i̇brahim paşa'nın vefatı üzerine vezir-i azam olmuştur. 1501 yılında galata'daki barut mahzenine yıldırım düşmesi sonucu çıkan yangının söndürülmesi için çalışırken, galata kadısı ile bulunduğu yüksek yerden düşerek yaralanmış ve birkaç gün sonra ölmüştür.

popüler kültürde yeri 
 2021 yapımı barbaroslar: akdeniz'in kılıcı adlı dizide yıldırım gücük tarafından canlandırılmıştır.

kaynakça 

osmanlı sadrazamları
1501 yılında ölenler
15. yüzyılda osmanlılar
16. yüzyılda osmanlılar
paleologos hanedanı
Koca Mustafa Paşa

koca mustafa paşa (ö. 1512, bursa), ii. bayezid saltanatı sonunda ve i. selim saltanatı başında 1511-1512 döneminde sadrazamlık yapan osmanlı devlet adamıdır.

hayatı 
fatih sultan mehmed (1451-1481) devrinde saraya alınarak, enderun’da eğitim ve öğretim görmüştür. 1481’de hazinedârbaşı, 1482’de kapıcılar kethüdası olup, 1489-1492 tarihleri arasında kapıcıbaşılık yapmıştır. 1490’da roma’ya gönderilip, sultan ii. bâyezîd tarafından kardeşi cem sultan’a gönderilen nâme ve hediyeleri götürdü. cem sultan'ın berberbaşı oldu. kaplanboğan otu zehiri sürülmüş ustura ile cem sultan'ı tıraş ederek, öldürdü. 1495’te avlonya, 1497’de gelibolu sancakbeyi olmuştur. 1498’de rumeli beylerbeyliğine tâyin olunmuştur.

koca mustafa paşa, rumeli beylerbeyi olarak, sultan i̇kinci bâyezîd han devrinde, osmanlı-venedik harbinde, 1499 i̇nebahtı seferinde, burasının karadan kuşatılmasına memur edilmiştir. ağustos 1499’da i̇nebahtı kalesinin anahtarlarını teslim almıştır.

1501’de vezir oldu. i̇kinci vezirken, 1511’de vezîr-i âzam tâyin edildi. sultan i̇kinci bâyezîd'i tahttan indirdikten sonra yavuz sultan selim da onu vezîr-i âzamlıkta bıraktı. fakat yavuz sultan selim saltanatının ilk yıllarında olan şehzâdeler meselesi hâdiselerine adı karışınca, 1512 yılında bursa’da öldürüldü. koca mustafa paşanın kabri pınarbaşı’nda bursa mevlevîhanesi karşısındadır.

eserleri 
i̇stanbul’da "koca mustafa paşa" semtinde kendi adıyla anılan câmi, imâret, medrese, mektep ve tekkeden meydana gelen bir külliye, eyüpsultan'da câmi, rumeli’nde yenice-i karasu’da imâret, nevrekop’da câmi ve mektep yaptırmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 danişmend, i̇smail hâmi, (1961) osmanlı devlet erkânı, i̇stanbul:türkiye yayınevi. say.13.

1512 yılında ölenler
i. selim'in sadrazamları
osmanlı paşaları
i̇dam edilmiş osmanlılar
bursa'da ölenler
doğum tarihi bilinmeyenler
Çandarlı İbrahim Paşa

ii. murat saltanatında 1421-1429 yılları arasında başvezirlik yapmış çandarlı birinci i̇brahim paşa,
 ii. beyazıt saltanatında 1498-1499 yılları arasında sadrazamlık yapmış ve çandarlılar ailesinin tarihe geçmiş son simasi olan çandarlı i̇kinci i̇brahim paşa,
Dukakinoğlu Ahmed Paşa

dukakinoğlu ahmed paşa (? - mart 1515),  i. selim saltanatında 18 aralık 1514 ile mart 1515 tarihleri arasında toplam iki buçuk ay sadrazamlık yapmış osmanlı devlet adamıdır.

arnavut kökenli bir hristiyan olup, arnavutluk'un önemli bir ailesi olan dukaginler'den gelmekteydi. kendi iradesi ile müslüman olarak osmanlı hizmetine girmiş ve hızla yükselerek sancakbeyiyken yavuz sultan selim döneminde ikinci vezir olmuş, çaldıran muharebesi dönüşünde azledilen hersekli ahmed paşa nın yerine veziriazamlığa getirilmiştir. ayrıca i. selim'in kız kardeşinin damadıydı. i. selim, amasya'da kışladığı sırada, ilkbaharda tekrar i̇ran üzerine gidileceği haberini alan yeniçeriler ayaklandı. yeniçeriler, dukakinoğlu ahmed paşa ile vezir pîrî mehmed paşa'nın evlerini bastılar, ertesi günü divan'a gelerek edepsizliklerine devam ettiler. yavuz selim olay hakkında yaptırdığı gizli soruşturma sonucu olayda dukakinoğlu ahmed paşa'nın tertibi olduğunu öğrendiğinde huzuruna getirtip bizzat kendi hançeriyle dukakinoğlu ahmed paşa'yı yaralayıp yanında bulunan akhadımlara başını kestirerek öldürtmüştür.

dış bağlantılar 
 danişmend, i̇smail hâmi, (1961) osmanlı devlet erkânı, i̇stanbul:türkiye yayınevi. 
 tektaş, nazım (2002) sadrazamlar-osmanlı'da i̇kinci adam saltanatı, i̇stanbul:çatı kitapları.
 arnavutum

kaynakça 

1515 yılında ölenler
i. selim'in sadrazamları
i̇dam edilmiş osmanlılar
başı kesilerek idam edilmiş kişiler
amasya'da ölenler
resim aranan kişiler
ahmed
Yunus Paşa

yunus paşa (ö. 13 eylül 1517), i. selim saltanatında, 23 ocak 1517-13 eylül 1517 tarihleri arasında  yedi ay yirmi gün sadrazamlık yapmış osmanlı devlet adamıdır.

biyografi 
kökenin rum, pomak, sırp ya da hırvat olması konusunda çeşitli rivayetler vardır. bir devşirme olup yeniçeri ocağı'nda yetişerek yeniçeri ağası olmuştur. 1511'de kubbealtı vezirligi ile birlikte  anadolu beylerbeyi  olmuştur.

mercidabık muharebesi sonrasında vezir yunus paşa kumandasındaki osmanlı birlikleri süratle hareket ederek halep'e girdi ve oradan da hama ve humus' u arkasından da şam' ı işgal etmiştir. ridaniye savaşı sonrasında yeniçeri kuvvetleriyle kahire' ye girdi ve 3 gün 3 gece süren şiddetli çatışmalardan sonra şehri ele geçirdi. yunus paşa mısır üzerine harekette çölü geçerken on beşbin deve ile ordunun su ihtiyacını temin ederek sıkıntı çektirmemiştir.

başarıları nedeniyle, sadrazam hadım sinan paşa' nın ridaniye muharebesi'nde şehit düşmesinden 8 gün sonra vezir-i azam olmuş ve daha sonra mısır valiliğine atanmıştır. bu iki görevin verdiği güç ile hemen bir rüşvet ve haraç düzeni kurmuştur. bunun duyulması üzerine mısır valiliğine hayır bey getirilmiş, kendisi sadece vezir-i azam bırakılmıştır.

sefer dönüşü yavuz sultan selim yolda 'mısır arkamızda kaldı.' demiştir. yunus paşa da mısır valiliğinde bırakılmayıp valiliğin çerkes hayır bey'e verilmesinden üzüntüsü nedeniyle 'evet, bu kadar zahmet çekildi, ordunun yarısı kumlar içinde mahvoldu. mısır'ı böyle yine çerkesler elinde bırakacağımız bilinseydi, zahmet çekilip buraya kadar gelinmezdi.'sözleriyle karşılık vermiştir. bu sitem nedeniyle öfkelenen yavuz sultan selim solaklar kethüdasına emredip hemen orada boynunu vurdurmuştur.

dış bağlantılar 
 danişmend, i̇smail hâmi, (1961) osmanlı devlet erkânı, i̇stanbul:türkiye yayınevi. 
 alper, ömer mahir, "yunus paşa", (1999) yaşamları ve yapıtlarıyla osmanlılar ansiklopedisi, i̇stanbul:yapı kredi kültür sanat yayıncılık a.ş. c.2 s.678 isbn 975-08-0072-9

kaynakça 

i. selim'in sadrazamları
i̇dam edilmiş osmanlılar
kütahya tarihi
1517 yılında ölenler
devşirme osmanlılar
16. yüzyılda osmanlı sadrazamları
başı kesilerek idam edilmiş kişiler
doğum tarihi bilinmeyenler
osmanlı mısır valileri
osmanlı şam valileri
osmanlı hırvatları
pomak asıllı kişiler
rum asıllı osmanlı siyasetçileri
osmanlı sırpları
Megakaryosit

megakaryosit, trombosit üretiminden sorumlu kemik iliği hücresidir. tipik bir eritrositten (alyuvar) 10-15 kat daha büyük olabilir. fakat kemik iliği hücrelerinin %1'inden daha azını oluşturur. megakaryositin hücre çekirdeği büyük ve lobludur (bölümlü). bu nedenle ışık mikroskobu altında birden çok çekirdek varmış gibi gözükebilir.

megakaryositlerin fonksiyonu birçok sitokininin yardımıyla belirlenir, trombopoietin de bunlara dahildir.

megakaryositin gelişim evreleri şöyledir: cfu-me (pluripotent hemopoetik hücre veya hemositoblast) -> megakaryoblast -> promegakaryosit -> megakaryosit.

kan hücreleri
Nozoloji

nozoloji (yunanca: nosos = "hastalık"), hastalık tasnifinin bilimsel incelemesi veya hastalıkları sınıflandırma bilimi. tıbbın bir dalı olan nozoloji hastalıkların sınıflandırılmasıyla ilgilenen bilim dalıdır.

hastalıkları, etiyoloji, patogenez veya semptoma göre sınıflandırılabilir. alternatif olarak hastalıklar içerdikleri/etkiledikleri organ sistemlerine göre de sınıflandırılabilirler. fakat, genellikle birçok hastalık birden fazla organı ve organ sistemini etkilediği için bu yöntem biraz karmaşık olabilir.

nozolojilerle ilgili temel sorunlardan biri hastalıkların sıklıkla tanımlanamaması ve özellikle patogenez ve nedenselliğin bilinmediği durumlarda açıkça sınıflandırılamamasıdır. bu nedenle, aslında sıklıkla tanısal terimler sadece semptom veya sendromlardan (semptomlar bütünü/topluluğu) ibarettir.

ayrıca bakınız 
 hastalıkların uluslararası sınıflaması
 tıbbi sınıflandırma
 patoloji

dış bağlantılar 
 gordon l. snider, nosology for our day its application to chronic obstructive pulmonary disease, american journal of respiratory and critical care medicine vol 167. pp. 678–683, (2003). tüm metin 

 
tıp terimleri
Zübük

zübük ya da tam adıyla zübük - kağnı gölgesindeki i̇t, aziz nesin'in romanlarından biridir.

1980 yılında kemal sunal'ın başrolde oynadığı zübük filminin senaryosu bu kitaptan uyarlanmıştır.

roman, 1992 yılında الدغري adıyla suriye'de baş rolünü komedyen dureyd lahham'ın oynadığı 20 bölümlük bir televizyon dizisine çevrilmiştir.

özü itibarıyla, türkiye'de siyasetin ve siyasetçilerin yükseliş öyküleri yoğun bir karamizah diliyle anlatılmıştır. zübükzâde i̇braam'ın halkı kandırmasına rağmen önce belediye başkanı, sonra milletvekili seçilmesi, hiçbir vaadini tutmamasına karşın desteklenen adam olması kitabın konusudur.

kaynakça 

aziz nesin romanları
1961 romanları
türkçe romanlar
sinemaya uyarlanmış türk romanları
Tekeli Lala Mehmed Paşa

tekeli lala mehmed paşa (d. ? - ö. 29 kasım 1595), iii. murad saltanatı döneminde 1595 yılında 18 - 29 kasım tarihleri arasında on gün sadrazamlık yapmış bir osmanlı devlet adamıdır. "nişancı" lakabı ile veya "eski lala mehmed paşa" şeklinde de anılır.

hayatı

i̇sminin çağrıştırdığının aksine tekeli (antalya) değil, saruhanlı (manisa) olup türk zeamet sahibinin oğludur. doğum tarihi bilinmemekte, ancak marmara (gölmarmara) kasabası doğumlu olduğu bilinmektedir.

iii. murad şehzade ve manisa'da vali iken, tekeli lala mehmed paşa güzel yazı yazma kabiliyeti sayesinde onun hizmetine divan çavuşu olarak girdi. "tekeli mehmed çavuş" şeklinde anılmaya başlandı. iii. murad padişah olunca manisa'ya gelen oğlu şehzade mehmed'in lalalığını yaptı ve "lala" lakabı ile anılmaya başlandı.

şehzade mehmed iii. mehmed adı ile tahta çıktığında onunla birlikte i̇stanbul'a geldi. kısa bir süre sonra, 19 kasım 1595'te koca sinan paşa yerine sadrazamlığa atandı. böylece 12 yılda çavuşluktan hükûmet reisliğine kadar çıkmıştır.

bir defa divan-i humayuna riyaset edebilmiş şirpençeden (şarbon) hastalanmış ve sedaretinin onuncu gün hayatını kaybetti. böylece tekeli lala mehmed paşa'nın sadrazamlığı on gün gibi çok kısa bir süre sürmüş  ve 29 kasım 1595 günü ölmüştür. vefa camii mezarlığına defnedilmiştir. selefi koca sinan paşa beşinci defa sadrazamlığa tekrar getirilmiştir.

osmanlı devleti tarihinde günümüz ege bölgesi'ne denk gelen coğrafya doğumlu tek sadrazamdır. tekeli lala mehmed paşa'nın kayınvalidesi halime hatun adına iii. mehmed manisa'daki şehzadeliği döneminde (1583-1595) gölmarmara'da halime hatun külliyesi inşa ettirmiştir. oğlu arslan paşa'nın da devlet görevinde bulunduğu evliya çelebi seyahatnâme'sinde zikredilmektedir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 uzunçarsılı, i̇smail hakkı, (1954) osmanlı tarihi iii. cilt, 2. kısım , xvi. yüzyıl ortalarından xvii. yüzyıl sonuna kadar), ankara: türk tarih kurumu (altıncı baskı 2011 isbn 978-975-16-0010)  say.350
 danişmend, i̇smail hâmi (1971), osmanlı devlet erkânı,  i̇stanbul:türkiye yayınevi.
 tekeli lala mehmed paşa
 tektaş, nazım. (2009), sadrâzamlar - osmanlı'da i̇kinci adam saltanatı. i̇stanbul:çatı kitapları. isbn 9789758845000

manisa doğumlular
1595 yılında ölenler
16. yüzyılda osmanlılar
osmanlı sadrazamları
doğum tarihi bilinmeyenler
i̇stanbul'da ölenler
Joseph Raymond McCarthy

joseph raymond mccarthy (14 kasım 1908 - 2 mayıs 1957) 1947 ve 1957 yılları arasında wisconsin eyaleti cumhuriyetçi parti senatörüydü. senatodaki 10 yıllık görev süresinde mccarthy ve çalışanları, komünist parti ya da komünist sempatizanları hakkında sorumsuz suçlamalarla kötü bir şöhret kazandılar. bu suçlamalar abd hükûmetindeki insanlara özellikle amerika birleşik devletleri dışişleri bakanlığı'nda ve denizaşırı ülkelerde hükûmet kütüphanelerinde çalışanlara yöneltilmişti.

komünizm korkusu yaratan mccarthy'nin iddiaları dönemin birçok ismini zor duruma soktu, bazı kimselerin mesleki hayatının sonunu getirdi.

2 mayıs 1957'de bethesda, maryland'daki bethesda deniz hastanesinde 48 yaşında ölene kadar komünizm ve sosyalizm aleyhinde konuşmaya devam etti. ölüm belgesinde ölüm nedeni "hepatit, akut, nedeni bilinmiyor" olarak listelendi. doktorlar daha önce onun kritik durumda olduğunu bildirmemişti. bazı biyografi yazarları bunun alkolizmden kaynaklandığını veya alevlendiğini söylüyor.

mccarthy, wisconsin eyalet'nin 1. sınıf senatörlüğünü kazanan son cumhuriyetçidir.

ayrıca bakınız 
 mccarthycilik

kaynakça 

1908 doğumlular
wisconsin doğumlular
1957 yılında ölenler

amerikalı subaylar
amerikalı antikomünistler
alman asıllı amerikalılar
i̇rlanda asıllı amerikalılar
wisconsin'in abd senatörleri
ii. dünya savaşı'nda amerikalı askerler
cumhuriyetçi parti (amerika birleşik devletleri) mensubu siyasetçiler
Yaprak Dökümü

yaprak dökümü, reşat nuri güntekin'in ilk baskısı 1930 yılında yapılan toplumsal romanı.

konusu 
osmanlı devleti'nin batılılaşma çabasına girdiği bir dönemdeki toplumsal bunalımları aile düzeyinde irdeleyen bir roman. eser, 33 bölüm ve bir "netice" bölümünden oluşur. toplumsal değişimler, romanın başkişisi olan eski mutasarrıf ali rıza bey ve ailesi model alınarak yansıtılır. olaylar, ii. meşrutiyet ve i. dünya savaşı sonrasında başlar; hâkim bakış açısı ile üçüncü tekil şahısla anlatılır.

yazar, eseri tiyatro oyununa dönüştürmüş ve tiyatro eseri olarak da yayımlamıştır.

yayım 
i̇kinci baskısı 1941 yılında muallim ahmet halit kitabevi tarafından yapılan eserin üçüncü ve dördüncü baskıları da aynı yayınevi tarafından; 5. baskısı ise semih lütfi kitabevi tarafından yapıldı. daha sonra eserin yayın haklarını i̇nkılâp kitabevi satın almış ve 2008 yılında 56. baskısını gerçekleştirmiştir.

televizyon uyarlaması 
eser, 1957 ve 1967’de sinema filmi,  1988’de ve 2006’da televizyon dizisi olarak uyarlanmıştır.

kaynakça 

1930 romanları
reşat nuri güntekin romanları
klasik türk romanları
sinemaya uyarlanmış türk romanları
Andreas Gryphius

andreas griphius, (d. 2 ekim 1616 - ö. 16 temmuz 1664) glogau'da doğmuş ve ölmüş olan, 17. yüzyıl alman barok edebiyatı şairi. daha çok lirik şiirleri ile bilinir.

kaynakça 
 barok edebiyatı üzerine almanca site
 gutenberg projesi'nde almanca biyografi sayfası

dış bağlantılar 
 şairin eserlerinin listesi-almanca

17. yüzyıl alman şairleri
1616 doğumlular
1664 yılında ölenler
17. yüzyılda almanlar
barok yazarlar
Lefkeli Mustafa Paşa

lefkeli mustafa paşa ii. osman'ın katlinden ve i. mustafa'nın ikinci defa tahtta çıkartılmasından hemen sonra 8 temmuz 1622 - 21 eylül 1622 tarihleri arasında iki buçuk ay sadrazamlık yapmış bir osmanlı devlet adamıdır.

hayatı
bilecik'in osmaneli ilçesi olan lefke doğumludur. enderun'da yetişmiştir. sonra silahtar görevine atanmıştır. aralık 1617'de saraydan çıkmayla mısır valiliği görevi verilmiştir. sultan ii. osman olayının çıkması olan tarihi olan 1622'den önce i̇stanbul'a dönmüştü ve bu olaylar sırasında vezir olarak görev yapmakta idi.

8 temmuz 1622'de i. mustafa'nın tayasının kocası olduğu için mere hüseyin paşa yerine sadrazam olarak tayin oldu. sultan mustafa devlet işleriyle ilgilenecek akıl ve dirayeti olmadığı için ancak zihninden noksan bir kişinin yaptıkları ile meşgul olmaktaydı. örneğin ceplerini altın ve akça ile doldurup  bir ata binip yoldaki kişilere "balıklara altın saçma niyetiyle" bu paraları dağıtmakta idi. ramazan bayramı kutlaması sırasında kurulan tahtta oturmayıp önünde durmuştu. sadrazam da iktidarsız idi ve asi kapıkulu askerleri ve elebaşıları zaten her devlet işine sekte koymaktaydılar.  i̇stanbul'da egemen olan zorba kapıkulu asileri çok geçmeden sadrazamı istemediklerini ilan ettiler. i. mustafa ve annesi davut paşa sarayı'nda bulunmakta iken asilerin ileri gelenleri ona bir name gönderip sadrazamın rüşvet yediğini ve herkese yumuşak davrandığını ileri sürerek onu istemediklerini bildirdiler. bunun üzerine 21 eylül 1622'de lefkeli mustafa paşa sadrazamlıktan azledildi ve tecrübeli bir vezir olan gürcü hadim mehmed paşa sadrazamlığa atandı.

sonraları lefkeli mustafa paşa'ya i̇zmit ve kastamonu sancakları arpalık olarak verilerek i̇stanbul'da konağında oturdu. 1648 yılı sonlarına doğru i̇stanbul'da hayat gözlerini yumdu. divanyolu üzerinde bulunan ali paşa camii mezarlığına defnedilmiştir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 uzunçarşılı, i̇smail hakkı, (1954) osmanlı tarihi iii. cilt, 2. kısım , xvi. yüzyıl ortalarından xvii. yüzyıl sonuna kadar), ankara: türk tarih kurumu (altıncı baskı 2011 isbn 978-975-16-0010)  say.377-378.
 danişmend, i̇smail hâmi (1971), osmanlı devlet erkânı,  i̇stanbul:türkiye yayınevi.
 tektaş, nazım. (2009), sadrâzamlar - osmanlı'da i̇kinci adam saltanatı. i̇stanbul:çatı kitapları. isbn 9789758845000

osmanlı sadrazamları
1648 yılında ölenler
i̇stanbul'da ölenler
i̇stanbul'da defnedilenler
doğum tarihi bilinmeyenler
osmaneli doğumlular
osmanlı mısır valileri
Çerkes Mehmed Ali Paşa

çerkes mehmet paşa iv. murad saltanatının devlet idaresinin valide kösem sultan'ın elinde olduğu ilk dönemlerinde 3 nisan 1624 - 28 ocak 1625 tarihleri arasında dokuz ay yirmi beş gün sadrazamlık yapmış bir osmanlı devlet adamıdır.

hayatı
çerkes asıllıdır. enderun'da yetişmiştir. önce padişah silahtarı olmuştur. saraydan çıkması 1618'de  şam beylerbeyliği'ne atanması ile olmuştur. sonra 1621'de i̇stanbul'a gelmiş ve kubbe veziri olarak divan-ı hümayun'da görev yapmıştır.

3 nisan 1624'te kemankeş ali paşa sadrazamlıktan azledilip idam edilmesinden sonra sadrazam olarak görev verilmiştir. bu sırada, önce ii. osman'ın intikamı almak üzere isyan eden eski erzurum valisi abaza mehmet paşa orta anadolu'ya sarkmış idi. abaza mehmed paşa'yı tenkil için serdar olan sadrazam önce konya ve niğde'yi bu celali isyancılarının elinden kurtarmıştır.  sonra 3 eylül 1624'te abaza mehmed paşa'yı  kayseri yakınında "karasu köprüsü muharebesi"'nde mağlup etmiştir.  diğer taraftan doğu'da i̇ran'la savaş devam etmekteydi. çerkes mehmet paşa i̇ran'a karşı serdar-ı ekram olarak da görevlendirmişti. o kış ertesi yıl yapılması planlanan i̇ran seferine hazırlık yapmak için tokat'a gelmiştir. burada 28 ocak 1625'te hastalanıp öldü.

naaşı i̇stanbul'a getirilmiş ve bayezid camii mezarlığına gömülmüştür.

uzunçarsılı'ya göre 
orta derecede iktidarlı, hamiyetli ve iyi ahlaklı bir vezir olarak tanınmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 uzunçarşılı, i̇smail hakkı, (1954) osmanlı tarihi iii. cilt, 2. kısım , xvi. yüzyıl ortalarından xvii. yüzyıl sonuna kadar), ankara: türk tarih kurumu (altıncı baskı 2011 isbn 978-975-16-0010)  say.379-380.
 danişmend, i̇smail hâmi (1971), osmanlı devlet erkânı,  i̇stanbul:türkiye yayınevi.
 tektaş, nazım. (2009), sadrâzamlar - osmanlı'da i̇kinci adam saltanatı. i̇stanbul:çatı kitapları. isbn 9789758845000

osmanlı sadrazamları
1625 yılında ölenler
tokat'ta ölenler
i̇stanbul'da defnedilenler
doğum tarihi bilinmeyenler
osmanlı çerkesleri
Türkçe ve Yunancadaki ortak kelimeler

türkçe ve yunancadaki ortak kelimeler maddesi, türkçe ve yunancadaki ortak kelimelerin derlendiği, i̇ngilizce anlamlarının ve etimolojisinin belirtildiği listedir.

türkçe ve yunanca'nın ilk temasları malazgirt savaşı'nın çok öncelerine dayanmaktadır.

aşağıdaki liste türkçe ve yunanca'da ortak olan sözcüklerin listesidir.

kaynakça 

türkçe
Alt ağ maskesi

tcp/ip'de iki cihaz aynı ağda olup olmadıklarını birbirlerinin ip adreslerinin ilk birkaç basamağına bakarak anlarlar. bu basamağa ip maskesi veya alt ağ maskesi (ip mask veya subnet mask) denir. örneğin ip maskesi 255.255.255.0 ise, ilk üç basamağı (yani ilk 24 bit'i) aynı olan iki makine aynı ağda demektir. bu durumda, 192.168.0.1 ile 192.168.0.2 aynı ağda, 192.168.1.1 ise başka bir ağdadır.

bazı ip adresleri ve maskeleri bazı kullanımlar için ayrılmıştır. bunlar şu şekildedir:

 yerel ağlar için ayrılmış adresler:
 10.0.0.0 ile 10.255.255.255 arası adresler (yani maske olarak 255.0.0.0)
 172.16.0.0 ile 172.16.255.255 arası adresler (yani maske olarak 255.255.0.0)
 192.168.0.0 ile 192.168.0.255 arası adresler (yani maske olarak 255.255.255.0)
 169.254.0.0 ile 169.254.255.255 arası adresler (yani maske olarak 255.255.0.0 .)
 bir makinenin kendisine konuşması (loopback) için ayrılmış adresler:
 127.0.0.0 ile 127.255.255.255 arası adresler (yani maske olarak 255.0.0.0)

bu sayede, bir ağdaki tcp/ip adreslerini mantıksal bir şekilde ve basitçe organize etmek mümkündür.

daha fazla bilgi için, tcp/ip sayfasına bakabilirsiniz...

dış bağlantılar 
 free online subnet mask calculator

i̇nternet mimarisi
Ağ geçidi

ağ geçidi (i̇ng. ), farklı ağ iletişim kurallarını kullanan iki bilgisayar ağı arasında veri çerçevelerinin iletimini sağlayan ağ donanımıdır. bir başka deyişle aynı dili konuşamayan iki ağ arasında tercüman vazifesi görür.

çalışma şekli 
i̇letişimi sağlayabilmek için ağ geçidi iletişim kurallarını dönüştürme işlemini gerçekleştirir. hedef ağda iletilmesi mümkün olmayan verilerin silinmesi de bu dönüştürme sırasında gerekli olabilir. dönüştürme işlemi osi yedi katman modelinin yedisi için de geçerlidir. mesela ipx/spx tabanlı novell ağındaki bir bilgisayar uygun bir ağ geçidi sayesinde, ip adresi olmadan i̇nternet ile iletişim kurabilir. voip uygulamaları, sms ve faksların epostaya dönüştürülmesi ağ geçidi kullanımına örnek teşkil eder.

genellikle bu iş için özel üretilmiş donanımlar varsa da, birden çok arayüzü olan ve bünyesinde farklı iletişim kurallarını barındıran bilgisayarlar da ağ geçidi görevini üstlenebilirler.

yönlendiriciden farklılıkları 
her ne kadar günlük yaşamda ve bazı işletim sistemlerinde ağ geçidi ve yöneltici aynı anlamda kullanılıyorsa da ağ geçidi, daha çok osi yedi katman modelinin dördüncü ve yukarısındaki katmanlarında uygulama bulur. yönelticide ise osi yedi katman modelinin üçüncüsü olan ağ katmanı kullanılır.

kaynakça 

video mesajlaşma
i̇nternet mimarisi
Ping (ağ aracı)

ping programı, 1983 yılında mike muuss tarafından yazılmış bir programdır. çalışma prensibi hedefe 64 baytlık bir icmp paketi göndermek ve aynı paketin geri gelmesini beklemek üzerine kuruludur. sunucu istemciye ne kadar uzak ise, bekleme süresi o kadar artmaktadır.

örneğin 
türkiye'deki bir kaynaktan türkiye'deki bir hedefe ping yollayan bir istemci geri dönüş alabilmesi için 3 saniye beklerken, aynı istemci almanya'daki bir hedefe ping yolladığında 5 saniye bekleyebilir.

özellikler 

 ping (echo) paketi gönderilen makinenin o anda çalışmakta olduğunu teyit eder.
 ağın o anki paket kayıp oranı hakkında bir bilgi verebilir.
 kaynak makine ile karşı makine arasındaki iletişimin süresini gösterebilir.
 bazı ağ cihazları, ping komutuna yanıt vermemesi için ayarlanabilir.
 ipv4 veya ipv6 olarak sonuç döndürmesi sağlanabilir.

örnek ping i̇steği ve cevabı 
alttaki örnekte istemci tr.wikipedia.org adresine 5 kez ping yollamış ve 5 kez cevap almıştır. örnekteki zaman değeri cevap alınan süreleri ifade etmektedir.
    > ping -c 5 tr.wikipedia.org
    ping dyna.wikimedia.org (91.198.174.192) 56(84) bayt veri.
    64 bayt, text-lb.esams.wikimedia.org (91.198.174.192)'den: icmp_seq=1 ttl=55 zaman=68.0 ms
    64 bayt, text-lb.esams.wikimedia.org (91.198.174.192)'den: icmp_seq=2 ttl=55 zaman=70.7 ms
    64 bayt, text-lb.esams.wikimedia.org (91.198.174.192)'den: icmp_seq=3 ttl=55 zaman=67.5 ms
    64 bayt, text-lb.esams.wikimedia.org (91.198.174.192)'den: icmp_seq=4 ttl=55 zaman=69.1 ms
    64 bayt, text-lb.esams.wikimedia.org (91.198.174.192)'den: icmp_seq=5 ttl=55 zaman=70.5 ms
    
    --- dyna.wikimedia.org ping istatistikleri ---
    5 paket iletildi, 5 alındı, 0% packet loss, time 4005ms
    rtt min/avg/max/mdev = 67.545/69.172/70.667/1.262 ms

i̇nternet terimleri
özgür yazılım
windows iletişim ve hizmetleri
unix yazılımları
linux
hacker terimleri
ağ analizi yazılımları
Lordlar Kamarası

lordlar kamarası (house of lords), birleşik krallık parlamentosunun üst kamarası. üyeleri "lord" unvanını taşır.

evvelce üyeliği babadan oğula geçen asilzadelerden oluşan bu kurumda, günümüzde üyelik çeşitli yollarla ve tarzlarda kral veya partiler tarafından atanma yoluyla gerçekleşmektedir. kamara'nın 1 aralık 2022 itibarıyla 700'den fazla üyesi bulunmaktadır. bu sayı hâlen halk tarafından seçilmişlerin bir araya geldiği 650 üyeli avam kamarasının üzerindedir.

lordlar kamarası içindeki en kalabalık grubu, 600'den fazla üye ile, kraliçe tarafından ömür boyu süre ile atanmışlar (life peers) oluşturmaktadır. 26 üyeye denk gelen "ruhani lordlar" (lords spiritual) grubu da yine kraliçe tarafından atanmış anglikan kilisesinin ileri gelenlerinden oluşur. 75 lord, siyasi parti yönetimleri tarafından; 15 lord da lordlar kamarası üyelerinin oyuyla işbaşına getirilmişlerdir. "ruhani lordlar" dışında kalan üyeler "dünyevi lordlar" (lords temporal) olarak adlandırılır. 1999 yılında yapılan reformlarla üyelikleri babadan oğula geçen asilzadelerin pek çoğu kamara dışında bırakılmışlar ise de dük, marki, kont, vikont ve baron gibi asalet unvanı taşıyanlar günümüzde de kurum içinde ağırlıklı bir kitle olarak kalmışlardır.

lordlar kamarası üç üyenin mevcudiyeti ile toplanabilmektedir. bununla birlikte 2007'de lordlar kamarasında kurumsal reform amacına dönük olarak hazırlanan bir raporda, üyelerin önemli bir bölümünün, özellikle de ömür boyu süre ile atanmış olanların oturumlara katılmadıklarını, ortalama katılımın yarıya yakın eksikle 408 civarında seyrettiğini ortaya koymuştur.

lordlar kamarası'nın köklü bir reformdan geçirilmesine dönük çabalar sürdürülmekte ise de bizzat bu kurumun üyelerinin muhalefeti nedeniyle henüz sonuç vermemiştir. mart 2007'de avam kamarası üyeleri, lordlar kamarası üyelerinin tamamının seçimle göreve getirilmesi ilkesini 267'ye karşı 337 oyla kabul ettiler. ancak lordlar kamarası kısa bir süre sonra bu öneriyi reddetti ve üyelerinin tamamı atama yolu ile göreve getirilmesine dayalı statükoyu muhafaza etti.

9 mayıs 2012'de gerçekleşen toplantıda yer alan kraliçe, lordlar kamarasının üyelerinin gelecekte seçimlerle belirleneceğini belirtmiştir.

i̇lgili başlıklar 
 avam kamarası

dipnotlar
Avam Kamarası

avam kamarası (house of commons), birleşik krallık'ta üyeleri (en çok) beşer yıllık dönemler için seçimle işbaşına gelen milletvekillerinden oluşan alt meclistir. kamaranın toplanma yeri, birleşik krallık'ın üst meclisi olan lordlar kamarası ile aynı yer olan westminster sarayı'dır. bu meclisi oluşturan 650 üye, parlamento dağılana kadar, ülkedeki her seçim bölgesinden oy çokluğu sistemi ile seçilip, seçildikleri bölgeyi temsil ederler.

i̇ngiltere avam kamarası 13. ve 14. yüzyılda oluşmaya başlamıştır. 1707 yılında i̇skoçya ile siyasi birlik sağlandıktan sonra adı büyük britanya avam kamarası olarak değiştirilmiştir. 19. yüzyılda i̇rlanda ile siyasi birliğin sağlanmasından sonra adı "büyük britanya ve i̇rlanda avam kamarası" olmuştur. "birleşik krallık" kavramı 1800 yılından sonra büyük britanya ve i̇rlanda birleşik krallık için kullanılırken, 1922'den sonra özgür i̇rlanda devleti'nin bağımsızlığından sonra büyük britanya ve kuzey i̇rlanda birleşik krallığı adını almıştır. günümüzde de bu isim kullanılmaktadır.

1911 parlamento yasası'ndan sonra lordlar kamarası'nın, avamlardan gelen yasayı reddetme gücü geciktirme ile düşürülmüştür. hükûmet sadece avam kamarası'na karşı sorumludur ve başbakan da kamarada çoğunluğun desteğini sağladığı müddetçe makamında kalabilir.

seçim sistemine göre 18 yaş ve üzeri birleşik krallık ve i̇rlanda vatandaşlarıyla i̇ngiltere'de ikamet etmekte olan i̇ngiliz uluslar topluluğu vatandaşları oy kullanabilirler.

ayrıca bakınız 
 lordlar kamarası

kaynakça 

 
westminster modeli