Gundestrup kazanı

gundestrup kazanı,  la tène döneminin milattan önce 1. yüzyıla ya da 2. yüzyıla ait incelikle dekore edilmiş gümüş bir kaptır. gundestrup'un ufak bir köyüne yakın yosun bataklığında bulunmuştur. danimarka'daki himmerland şehrinin aars bölgesine bağlıdır. gundestrup kazanı, kopenhag'daki danimarka ulusal müzesi'nde saklanmaktadır. bu kazanın yan duvarlarına resmedilmiş kelt tanrıları ve ritüelleri ve çanağın boyutları nedeniyle (çapı 69 cm yüksekliği 42 cm) bu çanağın druitic dininin kurban törenlerinde kullanıldığı düşünülmektedir.

dekorasyon

taban plaka 
taban plakanın etrafına bir boğa figürü hakimdir. bu boğanın arkasından sıçramış mızraklı insan figürü bu boğaya saldırırken resmedilmiştir. aynı zamanda bu dekorasyonda iki köpek görülmektedir. birisi boğanın kafasının üstünde, diğeri ise karın bölgesinin altına doğru resmedilmiştir.

dış plaka 
yedi dış plakanın tamamının merkezine bir büst resmedilmiştir ki muhtemelen her biri bir tanrıya aittir. a, b, c ve d plakalarına sakallı adam büstü, geri kalan üç plakaya ise kadın figürü resmedilmiştir.

 a plakasında sakallı adam figürü her iki eliyle kendisinden daha ufak bir adamın elini tutmaktadır. her iki adam da çapraza doğru bir domuza uzanmaktadır. bu adamların altında ise sol tarafta (tanrının omuzları hizasında) bir köpek ve sağ tarafta kanatlı bir at resmedilmiştir.
 b plakasındaki tanrı ise her elinde bir deniz atı ya da ejderha tutmaktadır. bu tanrı i̇rlanda deniz tanrısı manannan'la ilişkilendirilmektedir.
 c plakasındaki tanrı boş yumruklarını yukarı kaldırmıştır. sağ omuzunda bir adam kavga eder pozisyonda ve sol omuzunda altında küçük bir at-adam olan sıçramış bir figür resmedilmiştir.
 d plakasında sakallı tanrı her iki eliyle de bir geyiğin budunu tutmaktadır.
 e plakasındaki tanrıça ise kendisinden daha küçük iki adam tarafından yandan kuşatılmıştır.
 f plakasındaki tanrıça bir kuşu yükselmiş sağ eliyle tutmaktadır. sol eli yatay olarak bir adamı desteklemekte ve bir köpek onun arkasında yatmaktadır ve bu tanrıça kendisini rahat bırakmayan ve kafasının her iki yanında olan kuşlar tarafından kuşatılmıştır.
 g plakasındaki tanrıçanın kolları çaprazlanmıştır. sağ omuzunda bir aslanla savaşan adam sahnesi görünmektedir, sol omuzunda ise c plakasındakine benzeyen sıçrayan bir figür vardır.

plaka a: boynuzlu tanrı 

plaka a, merkezi olarak boynuzlu bir erkek figürü oturmuş halde göstermektedir. genellikle cernunnos olarak tanımlanmıştır. onun sağ elinde, bir figür torque tutmaktadır ve sol eliyle boynuzlu iri bir yılan figürünü sıkıca tutmaktadır. tanrının boynuzları solundaki geyiğin boynuzlarıyla çok benzeşmektedir. öteki figürler ise bir balığı ya da bir yunusu süren bir insan figürüyle sahneyi çevrelemektedir. bu sahne indus vadısı medenıyetındekı "hayvanların tanrısı" olan  pashupati ile kıyaslanmaktadır. bu sahne aynı zamanda buddha'nın tasviriyle ve batı buddha tanrısı virupaksha'yla ilişkilendirilmektedir.

plaka b: tekerleklerle bir tanrıça 
plaka b, yan tarafları altı parmaklı tekerleklerle ve mistik hayvanlarla (iki yaratığımsı fil ve iki kartal başlı aslan gövdeli ejderha) korunan bir tanrıça büstünü gösterir. büstün altı ise büyük bir tazı figürüdür.

plaka c: kırık tekerlek 

plaka c, kendisiyle temas halindeki tekerleği tutan sakallı bir tanrının büstüdür. aynı zamanda boynuz miğferli horned helmet küçük bir sıçramış figür de bu tekerleğin kenarından tutmaktadır. bu sıçramış figürün altında ise iri boynuzlu bir yılan vardır. bu grup ise bazıları plaka b'dekilere benzeyen iki kartal başlı aslan gövdeli ejderhalar ve öteki yaratıklar tarafından çevrelenmişlerdir. bu tanrı i̇rlandalı dagda ile ilişkilendirilmektedir. bu tekerleğin parmaklıkları spoke asimetrik olarak sunulmuştur, fakat alt yarısına göre yargılandığında bu tekerlek east yorkshire kazısında bulunan iki tekerlekli cenaze arabalarıyla bağlantılı olabilir.

plate d: boğanın kurban edilişi 
plaka d, bir boğa katliamının manzarasıdır. üç boğa yüzleri sağa çevrilmiş halde ve bir sıra halinde resmedilmiştir. her boğaya kılıçlı bir adam tarafından saldırılmış ve her boğanın karın tarafından bir köpek sağa doğru koşmaktadır. yine her boğanın arkasından bir kedi sağa doğru koşmaktadır.

plaka e: savaşçı kabul töreni 
plaka e, görüldüğü kadarıyla bir kabul töreninin belli bir bölümünü göstermektedir. alt yarısında carnyx oyuncuları tarafından eşlik edilen bir sıra mızraklı ve kalkanlı asker sola doğru marş yapmaktadır. sol taraftaki büyük figür bir adamı kazana daldırmaktadır. kazandan ayrılan üst taraf ise muhtemelen kabul törenleri tamamlanmış at üstündeki savaşçılardır. i̇lginç olan ise bran the blessed gibi son celtic mitinin yeniden canlanma sunumunun özellikleri bu sunumdaki gibi ölü askerlerin kazana daldırılışına dayanmaktadır.

yorumlar 
gundestrup kazanı, avrupa'nın en çok tanınan demir çağı gümüş işidir ve bu işteki torques, horned god, carnyx) gibi imgeler kelt iç gibi görünürken, bu kazanın stili ve işçiliği orijinal olarak traklar'ı işaret eder. bu durum, bu kazanın orijinali olarak  thracian'a karşı gaulish olarak çatışan teoriler için bir oda açmıştır. bergquıst ve taylor'un bu iş hakkındaki önerileri bu kazanın traklarlı zanaatkarlar tarafından yapıldığı, daha sonra bu işin danube'nın orta asağısını milattan önce 120'de işgal etmiş cimbrilerin eline geçtiği yönünde. olmsted ise bu ıconography'i i̇rlandalı miti olan táin bó cuailnge'ın prototipi olarak yorumladı ve boynuzlu figürleri cernunnos'tan daha çok cú chulainn'la ilişkilendirmiştir.

kaynakça 

 bergquist, a. k., and t. f. taylor, gundestrup kazanının kokeni, antiquity, vol. 61, 1987, pp. 10–24. 
 kaul, f., and j. martens, erken demır cagı güney i̇skandınavya sında güney-doğu avrupa etkileri. gundestrup ve cimbri, acta archaeologica, vol. 66 1995, pp. 111–161.
 klindt-jensen, o., gundestrup kazanı-yeniden değer bicme, antiquity, vol. 33, pp. 161–9.
 olmsted, g.s., táin bó cuailnge ın gundestrup versıyonu'', antiquity, vol. 50, pp. 95–103.

ayrıca bakınız 
 kelt sanatı
 celtic polytheism
 druid

dış bağlantılar 

 celtic art & cultures  :kazanın detaylı tasviri*gundestrup cauldron : kazanın orijini ve celtic kültürü içindeki yeri

kaynakça 

kelt mitolojisi
kelt sanatı
demir çağı'nda avrupa
traklar
danimarka'da arkeoloji
gümüş