6 Ocak



olaylar 

 1838 - samuel morse, telgrafı kamuya tanıttı.
 1907 - maria montessori tarafından kurulan ilk çocuk okulu, casa dei bambini açıldı.
 1912 - new mexico, 47. eyalet olarak amerika birleşik devletleri'ne katıldı.
 1921 - yunan birliklerinin eskişehir ve afyon doğrultusundaki taarruzuyla, i. i̇nönü muharebesi başladı.
 1926 - türkiye'nin ilk iç ve dış istihbarat örgütü, milli emniyet hizmeti riyaseti kuruldu.
 1929 - yugoslavya kralı i. aleksandar, parlamentoyu feshetti ve ülkede askeri diktatörlük kurdu.
 1930 - i̇lk dizel motorlu otomobil, indianapolis'ten new york'a yaptığı seyahatini tamamladı.
 1931 - thomas edison, son patent başvurusunu yaptı.
 1938 - nazi baskısından kaçan sigmund freud, londra'ya gitti.
 1944 - ii. dünya savaşı: kızıl ordu birlikleri polonya'ya girdi.
 1945 - geleceğin amerika birleşik devletleri başkanı george h. w. bush, barbara pierce ile new york'ta evlendi.
 1950 - birleşik krallık, çin'in komünist hükûmetini tanıdı.
 1954 - i̇smail el-ezheri, sudan'ın ilk başbakanı oldu.
 1955 - on i̇ki ada karasuları sınırının saptanması için, türkiye ile yunanistan arasında görüşmelere başlandı.
 1956 - kanada'da 14 ülkenin katıldığı hava gösterisi yarışmalarında, türkiye birinci oldu.
 1969 - orta doğu teknik üniversitesi'ni (odtü) ziyaret eden amerikan büyükelçisi robert komer'in makam otomobili öğrenciler tarafından yakıldı.
 1977 - dev-genç i̇stanbul başkanı paşa güven yakalandı. i̇stanbul yurtsever devrimci gençlik derneği kapatıldı ve 39 kişi gözaltına alındı.
 1981 - devrimci i̇şçi sendikaları konfederasyonu (di̇sk) davasında gözaltında tutulan 39 kişiden 15'i tutuklandı. tutuklananlar arasında genel başkan kemal nebioğlu da var.
 1983 - yılmaz güney ve cem karaca, bakanlar kurulu kararıyla vatandaşlıktan çıkarıldı.
 1984 - tunus'ta, ekmek fiyatlarının %1,5 oranında artması üzerine ayaklanma başladı; 75 kişi öldü, sıkıyönetim ilan edildi.
 2015 - i̇stanbul sultanahmet'te bomba patladı, canlı bomba ile yapılan saldırıda bir polis hayatını kaybederken, bir polis de yaralandı.
 2019 - malezya kralı sultan v. muhammed tahtını bıraktı.
 2021 - amerika birleşik devletleri'nde 46. başkan joe biden'in tescilleneceği gün kongre binasında kaos çıktı: 4 kişi hayatını kaybetti.

doğumlar 
 1256 - helftalı gertrude, alman sistersiyen rahibe, mistik ve azize (ö. 1301/1302)
 1367 - ii. richard, i̇ngiltere kralı (ö. 1400)
 1412 - jan dark, fransız kahraman ve azize (ö. 1431)
 1493 - olaus petri, i̇sveçli lüterci din adamı, yazar ve yargıç (ö. 1552)
 1499 - ávilalı yuhanna, i̇spanyol vaiz ve mistik (ö. 1569)
 1568 - richard burbage, i̇ngiliz oyuncu (ö. 1619)
 1655 - jakob bernoulli, i̇sviçreli matematikçi (ö. 1705)
 1738 - friedrich kasimir medikus, alman hekim ve botanikçi (ö. 1808)
 1745 - jacques-étienne montgolfier, fransız sıcak hava balonunun mucidi (ö. 1799)
 1797 - baldwin martin kittel, alman bitki bilimci (ö. 1885)
 1797 - edward turner bennett, i̇ngiliz zoolog ve yazar (ö. 1836)
 1799 - jedediah smith, amerikalı avcı, kürk tüccarı ve kâşif (ö. 1831)
 1800 - anna maria hall, i̇rlandalı yazar (ö. 1889)
 1817 - j. j. mccarthy, i̇rlandalı mimar (ö. 1882)
 1822 - heinrich schliemann, alman arkeolog (ö. 1890)
 1832 - gustave doré, fransız baskı ve gravür ustası (19. yüzyıl sonlarının en hünerli ve başarılı kitap illüstratörlerinden) (ö. 1883)
 1838 - max bruch, alman besteci ve orkestra şefi (ö. 1920)
 1849 - hristo botev, bulgar şair (osmanlı egemenliğine karşı bulgar ulusal ayaklanmasının kahramanlarından) (ö. 1876)
 1850 - eduard bernstein, alman sosyalist (karl marx'ın kapitalist ekonominin tasfiyesi ve iktidarın proletarya tarafından fethi düşüncesini gözden geçirmeye girişen ilk revizyonistlerden) (ö. 1932)
 1854 - sherlock holmes, sir arthur conan doyle tarafından oluşturulan britanyalı hayalî dedektif ve kahraman
 1862 - august oetker, alman iş insanı, kabartma tozunun mucidi ve dr. oetker firmasının kurucusu (ö. 1918)
 1870 - gustav bauer, alman siyasetçi ve weimar cumhuriyeti'nin 1919-1920 yıllarındaki şansölyesi (ö. 1944)
 1872 - alexander scriabin, rus besteci (ö. 1915)
 1880 - tom mix, amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1940)
 1883 - halil cibran, lübnan kökenli amerikalı felsefi denemeci, şair ve ressam (ö. 1931)
 1896 - vecihi hürkuş, türk pilot, mühendis ve müteşebbis (türk havacılık önderi) (ö. 1969)
 1912 - jacques ellul, fransız filozof, sosyolog ve amatör ilahiyatçı (ö. 1994)
 1913 - edward gierek, polonyalı komünist önder ve 1970-80 arasında polonya birleşik i̇şçi partisi birinci sekreteri (ö. 2001)
 1913 - loretta young, amerikalı aktris ve en i̇yi kadın oyuncu akademi ödülü sahibi (ö. 2000)
 1915 - alan watts, amerikalı filozof (ö. 1973)
 1920 - john maynard smith, i̇ngiliz evrimsel biyolog ve genetikçiydi (ö. 2004)
 1920 - sun myung moon, moon tarikatı kurucusu dini lider, iş insanı ve aktivist (ö. 2012)
 1921 - cary middlecoff, amerikalı golfçü (ö. 1998)
 1924 - kim dae-jung, güney kore eski cumhurbaşkanı ve nobel barış ödülü sahibi (ö. 2009)
 1924 - earl scruggs, amerikalı müzisyen (ö. 2012)
 1925 - john delorean, abd otomobil endüstrisinde mühendis, mucit ve yöneticidir (ö. 2005)
 1925 - jane harvey, amerikalı şarkıcı (ö. 2013)
 1928 - i̇smet sezgin, türk siyasetçi (ö. 2016)
 1929 - babrak karmal, afgan politikacı (ö. 1996)
 1931 - juan goytisolo, i̇spanyol şair, deneme yazarı ve romancı (ö. 2017)
 1932 - stuart a. rice, amerikalı teorik kimyager ve fiziksel kimyagerdir
 1934 - sylvia syms, i̇ngiliz aktris (ö. 2023)
 1936 - darlene hard, amerikalı profesyonel kadın tenisçi (ö. 2021)
 1937 - ludvík daněk, bir çekoslovak disk atıcısıydı (ö. 1998)
 1938 - adriano celentano, i̇talyan müzisyen, şarkıcı, besteci, oyuncu, televizyon sunucusu ve film yapımcısıdır
 1939 - valeri lobanovski, ukrayna asıllı sovyet eski millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2002)
 1943 - terry venables, i̇ngiliz futbolcu ve teknik direktör
 1944 - bonnie franklin, amerikalı oyuncudur (ö. 2013)
 1944 - rolf m. zinkernagel, i̇sviçreli immünolog
 1946 - syd barrett, i̇ngiliz müzisyen, gitarist ve pink floyd'un kurucusu (ö. 2006)
 1947 - sandy denny, bir i̇ngiliz şarkıcıydı (ö. 1978)
 1947 - erkut yücaoğlu, türk iş insanı
 1948 - clint boulton, i̇ngiliz futbolcu (ö. 2021)
 1951 - ahron daum, i̇srailli haham (ö. 2018)
 1953 - malcolm young, avustralyalı rock grubu ac/dc'nin kurucu üyesi, ritim gitaristi ve şarkı yazarıydı (ö. 2017)
 1954 - anthony minghella, i̇ngiliz film yönetmeni ve en i̇yi yönetmen akademi ödülü sahibi (ö. 2008)
 1955 - rowan atkinson, i̇ngiliz komedi aktörü ve yazar
 1956 - elizabeth strout, amerikalı yazar
 1957 - michael foale, emekli amerikan astronot
 1958 - themos anastasiadis, yunan gazeteci (ö. 2019)
 1960 - howie long, amerikalı eski amerikan futbolu oyuncusu ve aktördür
 1964 - jacqueline moore, amerikalı yarı-emekli profesyonel güreşçi, eski wwe divası ve eski tna güreşçisi
 1966 - sharon cuneta, filipinli bir şarkıcı, aktris, talk-show sunucusu, ticari reklam destekçisi ve realite show hakimidir
 1967 - delko lesev, bulgar sırıkçı
 1967 - a. r. rahman, hint film müzikleri bestecisi, yapımcı, müzisyen ve şarkıcı
 1968 - john singleton, akademi ödülü adaylığı bulunan film yönetmeni, senarist ve yapımcı (ö. 2019)
 1969 - bilal uçar, türk hukukçu ve siyasetçi
 1969 - norman reedus, amerikalı oyuncu
 1970 - radoslav látal, çekoslovak millî futbolcu ve teknik direktördür
 1970 - gabrielle reece, amerikalı bir profesyonel voleybolcu, spor spikeri, manken ve oyuncu
 1972 - paris elia, kıbrıs rumu futbolcu
 1972 - pascal nouma, fransız futbolcu
 1978 - erdem kınay, türk besteci, aranjör ve prodüktör
 1977 - adam bodnar; polonyalı avukat, eğitimci ve insan hakları aktivisti
 1982 - eddie redmayne, i̇ngiliz oyuncu, model ve şarkıcı
 1982 - gilbert arenas, amerikalı basketbolcu
 1986 - alex turner, i̇ngiliz müzisyen, indie rock grubu arctic monkeys'in solisti, gitaristi ve bestecisi
 1986 - irina shayk, rus model
 1986 - paul mcshane, i̇rlandalı futbolcu
 1987 - bongani khumalo, esvatini asıllı güney afrikalı futbolcu
 1989 - andy carroll, i̇ngiliz millî futbolcu
 1989 - nicky romero, hollandalı dj ve müzik yapımcısı
 1991 - will barton, amerikalı basketbolcu
 1994 - catriona gray, filipinli manken

ölümler 
 884 - hasan bin zeyd, zeydî hânedanlığı'nın kurucusu (d. ?)
 1448 - bavyeralı christopher, kalmar birliği döneminde danimarka, i̇sveç ve norveç kralı (d. 1416)
 1478 - uzun hasan, akkoyunlular hükûmdarı (d. 1423)
 1537 - allessandro de medici, floransa dükalığı'nın i. dükü (d. 1510)
 1646 - elias holl, alman mimar (d. 1573)
 1693 - iv. mehmet (avcı mehmet), osmanlı'nın 19. padişahı (d. 1642)
 1725 - chikamatsu monzaemon, japon oyun yazarı (d. 1653)
 1731 - étienne françois geoffroy, fransız kimyacı (d. 1672)
 1805 - conrad moench, alman botanikçi (d. 1744)
 1852 - louis braille, fransız mucit (körler alfabesini icat eden) (d. 1809)
 1874 - robert emmett bledsoe baylor, amerikalı siyasetçi (d. 1793)
 1884 - gregor mendel, avusturyalı genetik bilimci (d. 1822)
 1918 - georg cantor, alman matematikçi (d. 1845)
 1919 - theodore roosevelt, abd'nin 26. başkanı ve nobel barış ödülü sahibi (d. 1858)
 1921 - devil anse hatfield, ‎amerikalı i̇ç savaş sırasında  ‎‎konfedere devletler ordusu'nda gerilla‎‎ lideri‎ (d. 1839)
 1934 - herbert chapman, i̇ngiliz futbolcu ve teknik direktör (d. 1878)
 1945 - vladimir vernadski, ukraynalı mineralojist ve jeokimyacı (d. 1863)
 1949 - victor fleming, amerikalı sinema yönetmeni (d. 1889)
 1959 - baha toven, türk dil bilimci (d. 1881)
 1964 - werner kempf, alman asker ve nazi almanyası'nda panzer generali (d. 1886)
 1974 - david alfaro siqueiros, meksikalı ressam ve muralist (d. 1896)
 1978 - burt munro, yeni zelandalı motosiklet yarışçısı (d. 1899)
 1981 - a.j. cronin, i̇skoç yazar (d. 1896)
 1984 - ernest laszlo, macar asıllı amerikalı görüntü yönetmeni (d. 1898)
 1990 - pavel çerenkov, rus fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (d. 1904)
 1990 - ian charleson, i̇skoç aktör ve sahne sanatçısı (d. 1949)
 1991 - ahmet adnan saygun, türk besteci (d. 1907)
 1993 - dizzy gillespie (john birks gillespie), amerikalı cazcı (d. 1917)
 1993 - rudolf nureyev, rus balet (d. 1938)
 1995 - muharrem ergin, türk yazar ve türkolog (d. 1923)
 1997 - ergün arıkdal, türk metapsişik araştırmacı, yazar ve medyum (d. 1936)
 2000 - don martin, amerikalı çizgi romancı (mad dergisi) (d. 1931)
 2000 - mehmet akif i̇nan, türk şair, yazar ve öğretmen (d. 1940)
 2004 - pierre charles, dominikalı siyasetçi (d. 1954)
 2006 - comandante ramona, meksikalı devrimci ve zapatista ulusal kurtuluş ordusu'nun (ezln) tzotzil halkına mensup yerli otonom komutanı (d. 1959)
 2006 - lou rawls, amerikalı şarkıcı (d. 1933)
 2010 - i̇hsan devrim, türk oyuncu (d. 1914)
 2011 - uche okafor, nijeryalı millî futbolcu (d. 1967)
 2012 - azer bülbül, türk arabesk fantezi müzik sanatçısı ve oyuncu (d. 1967)
 2013 - metin kaçan, türk yazar ve senarist (d. 1961)
 2014 - marina ginestà, i̇spanyol muhabir ve i̇spanya i̇ç savaşı'nın sembollerinden olan milis (d. 1919)
 2014 - mónica spear, venezuelalı model, oyuncu ve şarkıcı (d. 1984)
 2015 - ayla gürses, türk ses sanatçısı (yıldırım gürses'in eşi) (d. 1938)
 2015 - vlastimil bubník, çek buz hokeyi oyuncusu ve millî futbolcu (d. 1931)
 2016 - alfredo armenteros, kübalı müzisyen (d. 1928)
 2016 - pat harrington, jr., amerikalı dizi, sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı (d. 1929)
 2016 - silvana pampanini, i̇talyan güzeli ve oyuncu (d. 1925)
 2017 - francine york, amerikalı sinema ve dizi oyuncusu (d. 1936)
 2017 - lelio lagorio, i̇talyan siyasetçi ve bürokrat (d. 1925)
 2017 - les lazarowitz, amerikalı dublaj ve ses mühendisi (d. 1941)
 2017 - octavio lepage, venezuelalı siyasetçi (d. 1923)
 2017 - om puri, hint oyuncu (d. 1950)
 2017 - ricardo piglia, arjantinli yazar (d. 1941)
 2018 - dave toschi, amerikalı dedektif (d. 1931)
 2018 - greta thyssen, danimarka asıllı amerikalı model ve oyuncu (d. 1927)
 2018 - horace ashenfelter, amerikalı atlet (d. 1923)
 2018 - marjorie holt, amerikalı siyasetçi ve avukat (d. 1920)
 2018 - nigel sims, i̇ngiliz futbolcu (d. 1931)
 2018 - remídio josé bohn, brezilyalı roma katolik piskopos (d. 1950)
 2019 - angelo ziccardi, i̇talyan siyasetçi (d. 1928)
 2019 - annalise braakensiek, norveç asıllı avustralyalı manken ve aktris (d. 1972)
 2019 - derek piggott, i̇ngiliz havacı ve pilot (d. 1922)
 2019 - gene zwozdesky, kanadalı siyasetçi (d. 1948)
 2019 - josé ramón fernández, kübalı asker ve komünist lider (d. 1923)
 2019 - w. morgan sheppard, i̇ngiliz tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1932)
 2020 - bernt andersson, i̇sveçli futbolcu ve teknik direktör (d. 1933)
 2020 - mike fitzpatrick, amerikalı hukukçu ve siyasetçi (d. 1963)
 2020 - prem nath hoon, hint rütbeli askerdir (d. 1929)
 2020 - oswaldo larriva, ekvadorlu siyasetçi ve akademisyen (d. 1946) 
 2021 - kenneth z. altshuler, amerikalı psikolog, psikanalizci ve akademisyen (d. 1929)
 2021 - alan burgess, yeni zelandalı profesyonel kriketçi (d. 1920)
 2021 - james cross, britanyalı diplomat (d. 1921)
 2021 - osian ellis, galli müzisyen, besteci ve eğitimci (d. 1928)
 2021 - edward gnat, polonyalı siyasetçi (d. 1940)
 2021 - james haynes, britanyalı sosyolog ve yazar (d. 1933)
 2021 - danilo lim, filipinli asker ve siyasetçi (d. 1955)
 2022 - peter bogdanovich, amerikalı film yönetmeni, yapımcı, senarist, eleştirmen, aktör ve tarihçi (d. 1939)
 2022 - mariano laurenti, i̇talyan yönetmen ve senaristtir (d. 1929)
 2022 - rómulo méndez, guatemalalı futbol hakemi (d. 1938)
 2022 - sidney poitier, amerikalı oyuncu ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahibi (d. 1927)
 2023 - omar berdiýew, türkmenistanlı millî futbolcu (d. 1979)
 2023 - bill campbell (beyzbolcu), amerikalı beyzbolcu (d. 1948)
 2023 - gervasio gestori, i̇talyan roma katolik piskopos (d. 1936)
 2023 - lew hunter, amerikalı senarist, yazar ve eğitimci (d. 1935)
 2023 - annette mccarthy, amerikalı aktris (d. 1958)
 2023 - david penington, avustralyalı hekim ve akademisyen (d. 1930)
 2023 - paula quintana, şilili sosyolog, akademisyen ve siyasetçi (d. 1956)
 2023 - owen roizman, amerikalı görüntü yönetmeni (d. 1936)
 2023 - richard savitt, amerikalı tenisçi (d. 1927)
 2023 - shen lyu-shun, tayvanlı diplomat ve siyasetçi (d. 1949)
 2023 - gianluca vialli, i̇talyan eski futbolcu ve teknik direktör (d. 1964)

tatiller ve özel günler 
 adana'nın ceyhan ilçesinin fransız işgalinden kurtuluşu (1922)
 epifanya bayramı

kaynakça 

0106
06