Bulaşıcı hastalık

enfeksiyon ya da infeksiyon; enfeksiyöz hastalık, intaniye, bulaş (bulaşım) olarak da bilinir. hastalık yapıcı herhangi bir yolla insana geçme özelliğindeki mikropların veya parazitlerin vücuda girmesiyle ortaya çıkan hastalık tablosudur. bu hastalıklar, bir bireyden diğerine veya bir türden diğerine geçebilmelerinden dolayı, genellikle bulaşıcı hastalık olarak tanımlanırlar ve tıbbın enfeksiyon hastalıkları dalında incelenirler.

hastalığı yapan organizmalar, virüsler, bakteriler, riketsialar, mantarlar olabilir. bütün bulaşıcı hastalıklar bir veya birkaç yolla insana geçebilme özelliğindedir. i̇nsandan insana, hayvandan insana olduğu gibi, topraktan insana da bulaşma meydana gelebilir. bulaşma şekillerinden başlıcaları şunlardır:

 aksırırken, öksürürken, konuşurken ağızdan çıkan damlacıkların başkası tarafından teneffüs edilmesiyle (verem, boğmaca ve çeşitli solunum yolu hastalıkları); 
 doğrudan deri temasıyla 
 hastanın kullandığı çamaşır, yatak eşyası ve yiyecek eşyaları gibi malzemeler vasıtasıyla; 
 hayvanların insandan insana veya hayvanlardan insana hastalık taşımasıyla (bunun en canlı örneği anofel cinsi sivrisineklerin taşıdığı sıtmadır. yine aynı şekilde güvercinler "psittakoz" hastalığını taşırlar.); 
 hastalandırıcı mikroplarla kirlenmiş yiyecekler ve içeceklerin alınmasıyla (suyla bulaşan hastalıkların başlıcaları tifo, dizanteri, kolera, paratifo ateşi olarak sayılabilir. yiyeceklerle de besin zehirlenmeleri ve gastroenteritler meydana gelebilir.); 
 hastalıklı bir anneden hamilelik sırasında veya doğum esnasında bebeğe hastalık bulaşmasıyla (frengi, kızamıkçık, gonore konjonktiviti, yani belsoğukluğu mikrobunun yaptığı göz iltihabı bu yolla bulaşabilir.).

suni olarak meydana getirilen bağışıklıkta, kişiye zayıflatılmış, ölü mikroplar veya mikrop maddeleri verilir. bunlara karşı hastalık belirtileri olmaksızın antikor oluşur. böylece kişinin hastalığa karşı korunması sağlanır. birçok hastalığa karşı kullanılan aşılar böyledir. aşılar her bulaşıcı hastalıkta tesirli olmayıp, ancak belli hastalıklarda tesirlidir.

hastalığa yakalanma açısından daha şanssız olanlar (daha çok yakalananlar) şunlardır: 
 bulaşıcı hastalıkların (salgın) olduğu yerlere gidenler, 
 üç aylıktan daha küçük bebekler, 
 ailesinde bulaşıcı hastalık taşıyan kişi bulunanlar, 
 yaşlı ve yatalak olanlar, 
 kanser gibi bağışıklık sistemini felce uğratan bir hastalığı olanlar, 
 bağışıklığı bastırıcı ilaçları kullananlar.

bulaşıcı hastalıklarda bazı belirtiler vardır ki, hemen hemen bütün hastalarda bulunur. bunlar; ateş, halsizlik, iştahsızlık, baş ağrısı, genel vücut ağrıları olarak sayılabilir. bazı hastalıklarda döküntüler olabilir (kızıl, kızamık, çiçekte olduğu gibi). sindirim sistemini tutan hastalıklarda ise genellikle ishal vardır.

her doğan çocuğa, zamanı geldiğinde aşı yaptırmalıdır. vücudu devamlı kuvvetli tutmalı, yeme-içmeye çok dikkat etmelidir. düzenli bir hayat sürmeli. bulaşıcı hastalık salgını olan yerlere mecburen gitmek gerekiyorsa, alınacak tedbirler ve yapılacak aşılar konusunda bir hekime danışmalıdır. temizlenmemiş kirli yiyecekler yememeli, vücut temizliğine gereken dikkati göstermelidir.

bulaşıcı hastalıkların tedavisi çok çeşitli olup, hastalık yapıcı mikrobun cinsine göre değişir. penisilin ve benzeri antibiyotikler bakterilere karşı tesirlidir. sıtma gibi protozoon (tek hücreli canlı) cinsi mikroplarla meydana gelen hastalıklar da, çeşitli kimyevi maddelerden müteşekkil ilaçlarla iyileştirilir (meselâ kinin bileşiklerinin sıtmaya karşı tesiri böyledir). virüs hastalıkları ise antibiyotiklerden etkilenmezler.

belli başlı bulaşıcı hastalıklar: covid-19 belsoğukluğu, bruselloz, çiçek hastalığı, difteri, dizanteri (amipli veya basilli), grip, hepatit, kızamık, kolera, menenjit, psittakoz, sıtma, suçiçeği, tetanos, tularemi, tüberküloz, uyku hastalığı, zatürre, tifo, tifüs.

ayrıca bakınız
 bulaş
 subklinik enfeksiyon
 asemptomatik hastalıklar
 kontajiyöz hastalık

kaynakça 
 h. krauss, a. weber, m. appel, b. enders, a. v. graevenitz, h. d. isenberg, h. g. schiefer, w. slenczka, h. zahner: zoonoses. infectious diseases transmissible from animals to humans. 3rd edition, 456 pages. asm press. american society for microbiology, washington dc., usa. 2003. isbn 1-55581-236-8

 
tıp bilimleri