1 Ekim



olaylar 
 mö 331 - makedonya kralı büyük i̇skender, pers i̇mparatoru iii. darius'u gaugamela savaşı'nda yenilgiye uğrattı.
 1795 - fransa, belçika'daki habsburg egemenliğine son vererek bu ülkeyi fethetti.
 1827 - i̇van paskeviç komutasındaki rus ordusu erivan'a girdi ve ermenistan'daki binyıllık müslüman yönetime son verdi.
 1869 - dünyada ilk kartpostal, avusturya'da basıldı.
 1880 - i̇lk elektrikli ampul fabrikası, thomas edison tarafından açıldı.
 1887 - birleşik krallık, belucistan'ı işgal etti.
 1891 - abd'nin kaliforniya eyaletinde stanford üniversitesi kuruldu.
 1898 - çar ii. nikolay, yahudilerin büyük rus şehirlerinin dışına çıkarılmasını emretti.
 1908 - ford, "model t" otomobilini satışa sundu.
 1918 - i̇ngiliz istihbarat subayı t. e. lawrence yönetimindeki arap güçleri şam'ı ele geçirdi.
 1928 - sovyetler birliği, ilk "beş yıllık kalkınma planı"nı açıkladı.
 1936 - general franco, i̇spanya milliyetçi hükûmeti'nin başına geçti.
 1939 - yaklaşık bir ay süren kuşatmanın ardından nazi güçleri varşova'ya girdi.
 1940 - abd'nin ilk otobanı sayılan pensilvanya paralı otoyolu trafiğe açıldı.
 1940 - einstein, amerikan vatandaşı oldu.
 1942 - türkiye'de bakanlar kurulu, eğlence yerlerinin saat 22.00'de kapatılması kararını aldı.
 1946 - nazi yetkililerinin yargılandığı nürnberg mahkemesi sona erdi ve hükümler açıklandı.
 1949 - ankara devlet tiyatrosu kuruldu. küçük tiyatro ve büyük tiyatro sahneleri açıldı.
 1949 - mao zedong önderliğinde çin halk cumhuriyeti'nin kuruluşu ilan edildi; ilk başkan mao seçildi.
 1951 - türkiye'de hava harp okulu açıldı.
 1952 - amerikalı askerler, güney kore'de gösteri yapan esir çinlilere ateş açtı; 52 ölü, 140 yaralı.
 1952 - et ve balık kurumu genel müdürlüğü kuruldu.
 1956 - yazar eflatun cem güney, andersen masal ödülü'nü kazandı.
 1958 - nasa kuruldu.
 1960 - kıbrıs, birleşik krallık'tan bağımsızlığını kazandı.
 1960 - nijerya bağımsızlığını ilan etti.
 1963 - cezayir devlet başkanı ahmet bin bella, ülkede fransızlara ait tüm toprakların kamulaştırılması emrini verdi.
 1972 - boksör cemal kamacı, 63,5 kiloda avrupa şampiyonu oldu.
 1977 - brezilyalı futbol yıldızı pelé futbolu bıraktı.
 1978 - tuvalu, birleşik krallık'tan bağımsızlığını ilan etti.
 1982 - sony son kullanıcıya yönelik ilk cd çaları piyasaya sürdü.
 1985 - i̇srail güçlerinin, tunus'taki filistin kurtuluş örgütü (fkö) bürolarına düzenlediği hava saldırısında 68 kişi öldü.
 1988 - mihail gorbaçov, sovyetler birliği devlet başkanlığı'nı üstlendi.
 1992 - bitlis'in merkeze bağlı cevizdalı köyü'ne saldıran pkk'lı militanlar, 10'u çocuk, 14'ü köy korucusu 37 kişiyi öldürdü, 20 kişiyi de yaraladı.
 1992 - kadınların da harp okullarına alınmasına ilişkin yasa tasarısı tbmm'de kabul edildi.
 1995 - afyon dinar'da 6,1 büyüklüğündeki depremde 90 kişi öldü, 250 kişi de yaralandı.
 1998 - türk devlet yetkilileri (kara kuvvetleri komutanı org. atilla ateş, ardından başbakan mesut yılmaz ve son olarak da cumhurbaşkanı süleyman demirel), pkk'ya destek verdiği gerekçesiyle suriye'ye sert uyarılarda bulundu.
 1999 - i̇kinci çeçen savaşı başladı. rusya, 1997'de imzalanan barış anlaşmasını ihlal ederek, çeçenistan'ı yeniden işgal etti.
 2004 - i̇spanya'da eşcinsel evlilik hakkındaki yasa tasarısı i̇spanya kabinesi tarafından kabul edildi.
 2012 - alex de souza fenerbahçe'den ayrıldı.
 2017 - las vegas strip saldırısı: las vegas strip'teki "route 91 harvest country müzik festivali"nde kitlesel silahlı saldırı meydana geldi.

doğumlar 
 mö 86 - gaius sallustius crispus, bir pleb ailesine mensup romalı tarihçi (ö. mö 34)
 208 - alexander severus, roma imparatoru (ö. 235)
 1207 - iii. henry, i̇ngiltere kralı (ö. 1272)
 1507 - giacomo barozzi da vignola, i̇talyan mimar (ö. 1573)
 1541 - el greco, yunan maniyerist ressam, heykeltıraş ve mimar (d. 1541)
 1542 - álvaro de mendaña de neira, i̇spanyol denizci (ö. 1595)
 1671 - guido grandi, i̇talyan matematikçi (ö. 1742)
 1685 - vi. karl, kutsal roma i̇mparatoru (ö. 1740)
 1754 - i. pavel, rus çarı (ö. 1801)
 1791 - sergey aksakov, rus yazar (ö. 1859)
 1845 - william christie, i̇ngiliz astronom (ö. 1922)
 1879 - karola zala, macar aktris (ö. 1970)
 1895 - liyakat ali han, pakistanlı avukat ve pakistan'ın ilk başbakanı (ö. 1951)
 1903 - vladimir horowitz, amerikalı klasik müzik piyanisti ve bestecisi (ö. 1989)
 1910 - bonnie parker, amerikalı banka soyguncusu ve kanun kaçağı (ö. 1934)
 1915 - talat tunçalp, türk olimpik bisikletçi (ö. 2017)
 1924 - jimmy carter, amerikalı siyasetçi, amerika birleşik devletleri'nin 39. başkanı ve nobel barış ödülü sahibi 
 1924 - william j. cason, amerikalı siyasetçi ve avukat 
 1927 - necdet seçkinöz, türk bürokrat (ö. 2004)
 1928 - george peppard, amerikalı aktör (ö. 1994)
 1930 - philippe noiret, fransız sinema oyuncusu (ö. 2006)
 1930 - richard harris, i̇rlandalı aktör, şarkıcı ve söz yazarı (ö. 2002)
 1932 - seyfi dursunoğlu, türk sahne sanatçısı, şarkıcı ve sunucu (ö. 2020)
 1933 - abdullah turhan, türk çizgi romancı ve yazar (ö. 2020)
 1935 - julie andrews, i̇ngiliz sinema ve müzik sanatçısı
 1938 - stella stevens, amerikalı aktris
 1938 - tunç başaran, türk yönetmen (ö. 2019)
 1940 - michael gruber, amerikalı yazar
 1943 - jean-jacques annaud, fransız yönetmen
 1946 - ewa kłobukowska, polonyalı atlet
 1948 - ertuğrul günay, türk hukukçu ve siyasetçi
 1949 - andré rieu, hollandalı kemancı, besteci ve orkestra şefi
 1949 - fuat seyrekoğlu, türk futbolcu (ö. 2010)
 1950 - boris morukov, rus fizikçi ve kozmonot (ö. 2015)
 1956 - andrus ansip, estonyalı siyasetçi
 1956 - gina haspel, amerikalı istihbaratçı
 1956 - theresa may, britanyalı siyasetçi ve birleşik krallık başbakanı
 1958 - melihat gülses, türk şarkıcı (klâsik türk müziği sanatçısı)
 1959 - youssou n'dour, senegalli müzisyen
 1962 - paul walsh, i̇ngiliz eski millî futbolcu
 1963 - jean-denis délétraz, i̇sviçreli motor sporları pilotu
 1965 - mia mottley, barbadoslu avukat ve siyasetçi
 1966 - george weah, liberyalı eski futbolcu ve siyasetçi
 1969 - zach galifianakis, amerikalı komedyen ve oyuncu
 1969 - marcus stephen, nauru cumhuriyeti eski devlet başkanı
 1974 - canan çiftel, türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı
 1975 - şahnaz çakıralp, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
 1976 - dora venter, macar porno yıldızı
 1976 - ümit karan, türk futbolcu
 1978 - mert ekren, türk pop müzik sanatçısı ve besteci
 1979 - curtis axel, amerikalı profesyonel güreşçi
 1979 - walewska moreira de oliveira, brezilyalı voleybolcu
 1981 - gaby mudingayi, kongo asıllı belçikalı futbolcu
 1981 - júlio baptista, brezilyalı futbolcu
 1981 - david yelldell, alman asıllı amerikalı millî futbolcu
 1982 - haruna babangida, nijeryalı millî futbolcu
 1983 - mirko vučinić, karadağlı eski millî futbolcu
 1983 - anna drijver, hollandalı aktris
 1983 - muhammed abdülvahab, mısırlı eski millî futbolcu (ö. 2006)
 1984 - mónica spear, venezuelalı model, oyuncu ve şarkıcı (ö. 2014)
 1986 - ricardo vaz tê, portekizli futbolcu
 1987 - matthew daddario, i̇talyan asıllı amerikalı oyuncu
 1989 - brie larson, amerikalı aktris ve film yapımcısı
 1990 - hazal kaya, türk dizi ve sinema oyuncusu
 1990 - pedro filipe mendes, portekizli futbolcu
 1992 - boran kuzum, türk oyuncu
 1993 - serenay aktaş, türk futbolcu, dizi ve sinema oyuncusu
 1994 - trézéguet, mısırlı millî futbolcu
 2001 - mason greenwood, i̇ngiliz futbolcu

ölümler 
 686 - temmu, japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 40. imparatoru (d. 631)
 959 - eadwig, 955 yılından dört yıl sonra öldüğü yıla kadar i̇ngiltere kralı. i. edmund'un en büyük oğlu (d. 941)
 1310 - burgonyalı béatrice, fransız soylu kadın (d. 1257)
 1404 - ix. bonifacius, 2 kasım 1389 - 1 ekim 1404 döneminde roma'da hüküm süren papa (d. 1389)
 1499 - marsilio ficino, i̇talyan yeni platoncu düşünür (d. 1433)
 1571 - juan de austria, kutsal roma-germen i̇mparatoru (d. 1547)
 1652 - jan asselijn, hollandalı ressam (d. 1610)
 1684 - pierre corneille, fransız oyun yazarı (d. 1606)
 1901 - abdurrahman han, afgan emiri (d. 1844)
 1929 - antoine bourdelle, fransız heykeltıraş (d. 1861)
 1947 - olive borden, amerikalı sinema oyuncusu (d. 1906)
 1950 - ali faik ozansoy, türk şair (d. 1876)
 1951 - peter mcwilliam, i̇skoç eski millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1879)
 1957 - mustafa abdülhalik renda, türk siyasetçi ve tbmm başkanı (d. 1881)
 1959 - enrico de nicola, i̇talyan hakim, gazeteci ve siyasetçi (d. 1877)
 1965 - aliağa vahid, azerbaycanlı şair (d. 1895)
 1968 - romano guardini, i̇talyan kökenli alman bir roma katolik rahibi, din filozofu ve ilahiyatçı (d. 1885)
 1972 - louis leakey, i̇ngiliz arkeolog (d. 1903)
 1982 - mehmet ali kâğıtçı, türk kimyager ve türkiye'de kâğıt sanayisinin kurucusu (d. 1899)
 1985 - e. b. white, amerikalı yazar (d. 1899)
 1990 - curtis lemay, amerika birleşik devletleri hava kuvvetleri'ndeki general (d. 1906)
 1992 - petra kelly, alman siyasal eylemci ve yeşiller partisi'nin kurucusu (d. 1947)
 2004 - richard avedon, amerikalı fotoğrafçı (d. 1923)
 2008 - tanju duru, türk müzisyen, besteci ve ezginin günlüğü topluluğu eski gitaristi (d. 1963)
 2010 - gerard labuda, polonyalı tarihçi (d. 1916)
 2012 - berkant akgürgen, türk müzisyen, besteci ve oyuncu (samanyolu şarkısının sahibi) (d. 1938)
 2012 - hasan gül, suudi arabistanlı, yemenli, pakistanlı veya mısırlı olarak belirtilen üst düzey el-kaide yöneticisi (d. ?)
 2012 - eric hobsbawm, i̇ngiliz tarihçi ve yazar (d. 1917)
 2013 - tom clancy, amerikalı yazar (d. 1947)
 2013 - giuliano gemma, i̇talyan oyuncu (d. 1938)
 2014 - lynsey de paul, i̇ngiliz rock şarkıcısı, besteci, piyanist ve söz yazarı (d. 1948)
 2014 - shlomo lahat, eski i̇srailli general ve politikacı (d. 1927)
 2015 - božo bakota, eski hırvat futbolcu (d. 1950) 
 2015 - hadi nevruzi, i̇ranlı eski millî futbolcu (d. 1985)
 2016 - erol keskin, türk eski millî futbolcu (d. 1927)
 2017 - hansje bunschoten, hollandalı serbest stil yüzücü ve televizyon sunucusu (d. 1958)
 2017 - pierluigi cappello, i̇talyan şair (d. 1967)
 2017 - arthur janov, amerikalı psikolog, psikoterapist ve primal terapi uzmanı (d. 1924)
 2017 - edmond maire, fransız aktivist ve sendikacı (d. 1931)
 2017 - istván mészáros, macar marksist filozof ve akademisyen (d. 1930)
2017 - stephen paddock, amerikalı suikastçı ve seri katil (d. 1953)
 2017 - philippe rahmy, i̇sviçreli şair ve yazar (d. 1965)
 2017 - larissa volpert, rus-sovyet satranç ustası (d. 1926)
 2018 - charles aznavour, ermeni asıllı fransız şarkıcı, oyuncu ve diplomat (d. 1924)
 2018 - stelvio cipriani, i̇talyan besteci (d. 1937)
 2018 - đỗ mười, vietnamlı komünist siyasetçi (d. 1917)
 2018 - carlos ezquerra, i̇spanyol çizgi roman sanatçısı (d. 1947)
 2018 - jerry gonzález, amerikalı orkestra şefi, trompetçi ve baterist (d. 1949)
 2018 - graciano rocchigiani, alman eski boksör (d. 1963)
 2018 - franco sar, i̇talyan atlet (d. 1933)
 2019 - peter sissons, i̇ngiliz gazeteci ve televizyon sunucusu (d. 1942)
 2019 - joseph bismuth, tunuslu iş insanı ve siyasetçi (d. 1926)
 2019 - karel gott, çek caz şarkıcı ve oyuncu (d. 1939)
 2019 - miguel león-portilla, meksikalı tarihçi antropolog, yazar ve filozof (d. 1926)
 2019 - peter sissons, i̇ngiliz gazeteci ve televizyon sunucusu (d. 1942)
 2019 - tarık ünlüoğlu, türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu (d. 1957)
 2020 - derek mahon, kuzey i̇rlandalı şair (d. 1941)
 2021 - oğuzhan asiltürk, türk siyasetçi (d. 1935)
 2021 - i̇lhan daner, türk oyuncu, senarist ve yönetmen (d. 1938)
 2022 - àngel casas, i̇spanyol gazeteci ve yazar (d. 1946)

tatiller ve özel günler 
 dünya kahve günü
 dünya yaşlılar günü

kaynakça 

1001
01