Mariano Rajoy

mariano rajoy brey (i̇spanyolca: [maˈɾjano raˈxoj]; d. 27 mart 1955), 2011'den 2018'e kadar i̇spanya başbakanı olarak görev yapan ve güvensizlik oylamasıyla hükümeti düşürülen i̇spanyol siyasetçidir. 5 haziran 2018'de halk partisi liderliğinden istifa ettiğini açıkladı.

2004 yılında halk partisi'nin ezici zaferinin ardından partinin lideri oldu. 2011 yılında başbakan oldu ve i̇spanya hükümeti'nin altıncı başkanı oldu. parti 2015 genel seçimlerinde çoğunluğu kaybetti, ancak bu seçimin çıkmaza girmesinin ardından 2016'da yapılan ikinci bir seçim, rajoy'un azınlık hükümetinin başı olarak yeniden başbakan seçilmesini sağladı. rajoy, josé maría aznar yönetiminde 1996-2003 yılları arasında farklı bakanlıklarda üst düzey görevlerde bulundu ve 2000-2003 yılları arasında başbakan yardımcılığı yaptı. josé luis rodríguez zapatero hükümeti döneminde 2004-2011 yılları arasında muhalefet lideri olarak görev yaptı.

rajoy'un ilk dönemine i̇spanya'daki mali kriz damgasını vurdu ve i̇spanyol mali sisteminin büyük ölçüde yeniden yapılandırılmasının yanı sıra önemli bir işgücü reformunu da yönetti. mali kriz, haziran 2012'de i̇spanyol bankacılık sisteminin kurtarılmasıyla zirveye ulaştı. i̇spanya'da işsizlik 2012'de %27'ye ulaştı ve bu durum halk partisi'nin anketlerde ilk başlarda düşüş yaşamasına yol açarken, partinin itibarını ciddi şekilde zedeleyen bir dizi yolsuzluk vakasının ortaya çıkmasıyla daha da kötüleşti. bu durum, diğer faktörlerin yanı sıra, soldan ve sağdan yeni siyasi partilerin yükselişiyle birlikte i̇spanyol parti sisteminde derin bir değişime yol açtı; podemos ve vatandaşlar.

2015 genel seçimleri hükümet kurulmasını çok zorlaştıran bir parlamento yapısına yol açtı; sonuç olarak i̇spanya altı aydan fazla bir süre hükümetsiz kaldı ve haziran 2016'da yeni seçimler yapıldı. rajoy nihayet vatandaşlar partisi'nin desteği ve i̇spanyol sosyalist i̇şçi partisi'nin çekimser oylarıyla başbakan olarak atandı. rajoy'un ikinci dönemine ekonomik iyileşme, işsizlikte düşüş ve durgunlaşan maaşlar damgasını vurdu. rajoy ayrıca 2017'deki katalan bağımsızlık referandumu ve 27 ekim 2017'de katalonya'da doğrudan yönetimin dayatılmasına yol açan katalanların tek taraflı bağımsızlık ilanının damgasını vurduğu 2017-18 i̇spanyol anayasal krizini de yönetti.

rajoy, 14 yıl 146 gün ile i̇spanya'nın demokrasiye geçişinden bu yana i̇spanya hükümeti'nde en uzun süre görev yapan i̇spanyol siyasetçi oldu ve 1996'dan 2004'e ve 2011'den 2018'e kadar aralıksız bakanlık görevlerinde bulundu.

erken dönemi ve eğitimi 
27 mart 1955'te santiago de compostela, a coruña, galiçya'da doğan rajoy, 1936 galiçya özerklik tüzüğü'nün mimarlarından biri olan ve 1950'lerin başında franco diktatörlüğü tarafından üniversite öğretim üyeliğinden uzaklaştırılan enrique rajoy leloup'un torunudur. babası mariano rajoy sobredo, bir hukukçu ve büyüdüğü şehir olan pontevedra'nın i̇l mahkemesi başkanıdır.

babası león'a tayin edildi ve tüm aile oraya taşındı. kardeşleri luis ve enrique ile birlikte usulüne uygun olarak okula kaydoldu ve vigo'daki cizvit okuluna geçmeden önce orada on yıl geçirdi. ortaokulu bitirdikten sonra üniversiteye başladı ve santiago de compostela'daki hukuk fakültesi'ne kaydoldu.

rajoy, santiago de compostela üniversitesi'nden mezun oldu ve i̇spanya'da kamu hizmetine girmek için gerekli olan yarışma sınavını geçerek en genç mülk kayıt memuru oldu. padrón (a coruña), villafranca del bierzo (león) ve santa pola'ya (alicante) atandı ve halen bu görevlerini sürdürmektedir. o yıl rajoy bir trafik kazasında yüzünden yaralandı. o zamandan beri bu yaraların izlerini kapatmak için hep sakal bırakmıştır.

kariyeri

bakanlık dönemi (1996-2003) 
3 mart 1996'da halk partisi (pp), erken parlamento seçimlerini kazandı ve bask milliyetçi partisi (eaj-pnv), yönelim ve birlik (ciu) ve kanarya koalisyonu'nun (cc) desteğiyle bir hükümet kurdu. yeni seçilen başbakan josé maría aznar'ın uzun süredir iş arkadaşı olan rajoy, 6 mayıs'ta kamu yönetimi bakanı olarak atandığında aznar'ın ilk hükümetinde ulusal siyasete geçiş yaptı. rajoy'un dönemine, 1997 yılında merkezi hükümetin teşkilat ve görevlerini düzenleyen devletin genel i̇daresinin teşkilat ve i̇şleyişi hakkında kanun (lofage) ile hükümet kanunu'nun kabulü damgasını vurdu.

20 ocak 1999'da görev yerini değiştirerek esperanza aguirre'nin yerine eğitim ve kültür bakanı oldu. atanmasının hemen ardından, halk partisi'nin on üçüncü ulusal konferansında yeniden genel sekreter yardımcılığına seçildi. 2000 yılında, mutlak çoğunluğu kazandıkları 12 mart seçimleri için halk partisi'nin seçim kampanyasını yönetti. rajoy, 28 nisan 2000 tarihinde hükümetin kıdemli başkan yardımcısı ve başkanlık bakanı olarak atandı. bir yıldan kısa bir süre sonra, 28 şubat 2001'de bask bölgesi hükümeti başkan adayı jaime mayor oreja'nın yerine i̇çişleri bakanı oldu. bu görevdeyken, dernek kurma hakkına ilişkin organik kanun da dahil olmak üzere yasaları geçirdi, yabancıların hak ve ödevlerine ilişkin organik kanunu uygulayan kararnameyi onayladı ve alkolizmin önlenmesine ilişkin kanun tasarısını sundu. kabinede 9 temmuz 2002'de yapılan büyük değişiklikle başkanlık bakanı oldu, başkan yardımcılığını korudu ve hükümet sözcülüğüne atandı. yeni görevinde aznar'ın ikinci döneminin iki zor dönemiyle karşı karşıya kaldı: galiçya açıklarındaki prestige petrol tankeri faciası ve george w. bush'un isteği üzerine i̇spanya'nın irak savaşı'na katılması.

rodrigo rato ve jaime mayor oreja ile birlikte josé maria aznar'ın yerine halk partisi'nin başına geçmesi ve 2004 genel seçimlerinde hükümetin başkan adayı olması için yaklaşılan oreja, 1 eylül 2003 tarihinde halk partisi'nin gelecekteki lideri olarak seçildi ve iki gün sonra hükümetten ayrıldı.

halk partisi lideri 
30 ağustos 2003'te aznar, 2004 seçimlerinde siyaseti bırakacağını duyurdu ve yerine rajoy'u önerdi. rajoy ertesi gün partinin genel sekreteri seçildi ve 2004 seçimlerine partinin başında girdi. ancak 11-m bombalamalarının ardından halk partisi'nin büyük üstünlüğü kayboldu ve halk partisi, i̇spanyol sosyalist i̇şçi partisi (psoe) tarafından ağır bir yenilgiye uğratıldı.

ancak yenilgiden rajoy sorumlu tutulmadı ve ekim 2004'te halk partisi'nin 14. kongresinde parti başkanı seçildi.

muhalefet lideri (2004-2011)

2004 seçimi 

2004 genel seçimlerinden dört gün önce, 11 mart 2004'te madrid'de silahlı terör saldırıları gerçekleşti. aznar hükümeti ve hükümet partisi liderleri, saldırılardan eta'yı suçladı ve 13 mart'ta rajoy, eta'nın bu tür suçları işleme iradesi ve kabiliyeti olduğuna ikna olduğunu belirtti. hükümet, seçimleri kazanma yolunda ilerlemek için (tercih ettikleri gibi) saldırılardan eta'yı sorumlu tutmaya çalışmakla suçlandı, ancak daha sonra prisa merkez sol medya şirketi, eta'dan ziyade el-kaide'nin sorumlu olduğu haberini yayınladı.

14 mart 2004'te josé luis rodríguez zapatero liderliğindeki i̇spanyol sosyalist i̇şçi partisi, halk partisi'ne karşı 1,300,000 oy çoğunluğuyla seçimleri kazandı ve 164 milletvekili elde etti; halk partisi ise 9,763,144 oy aldı ve 2000 yılındaki seçimlerde elde ettiğinden 34 daha az, 148 milletvekili çıkardı. rajoy, madrid eyaleti için seçildi.

rajoy, 1 aralık 2005 tarihinde madrid bölgesel yönetimi başkanı esperanza aguirre ile birlikte bir helikopter kazasından kurtuldu; kazada bir parmağı kırıldı. 

rajoy, zapatero yönetiminin dış siyasette abd ve polonya ile soğuk ilişkileri olduğunu ve latin amerikalı sol liderler; venezuela'dan hugo chavez, küba'dan fidel castro ve bolivya'dan evo morales ile ittifaklar kurduğunu iddia etti ve eleştirdi. 

i̇ç siyasette ise katalonya ve endülüs'deki özerk topluluklara verilen "gereksiz" yasal reformları eleştirdi. rajoy'a göre bu reformlardan bazıları özerk toplulukların konfederasyona doğru gizli değişimlerini teşkil etmekte ve devletin bütünlüğünü tehlikeye atmaktaydı. ayrıca hamileliğin 14. haftasına kadar kürtajın yasallaştırılmasını "suç" olarak nitelendirdi ve i̇spanyol toplumunun büyük kesiminin iradesine aykırı olan bir yasa olduğunu belirtti.

2008 seçimi

2011 seçimi 
2011 genel seçim kampanyasına ekonomik konular damgasını vurdu. el pais gazetesinin 2 eylül 2011 tarihli manşeti "ekonomik durumun altında ezilen seçim kampanyası başlıyor" şeklindeydi; aynı gün basılan el mundo gazetesinin  manşeti de "işsizlik seçim kampanyasının başladı" şeklindeydi. yüksek işsizlik oranı kampanyanın ana konularından biriydi. seçim sırasında 5 milyona yakın kişi işsizdi ve 1,5 milyon hanede hiç ücretli çalışan yoktu.

rajoy, ekim 2011'de günde 4,350 kişinin işini kaybettiğini gösteren veriler karşısında i̇spanya'daki işsizlik oranını "dayanılmaz ve kabul edilemez" olarak nitelendirdi. sosyalistlerin "i̇spanya ekonomisini nasıl yöneteceklerini bilmediklerini ve şimdi i̇spanyol halkının bunun bedelini ödediğini" söyledi. i̇spanya'yı krizden çıkaracağına, uluslararası yatırımcıların sarsılan güvenini yeniden kazanacağına ve hükümetin kaygı verici derecede yüksek borçlanma maliyetlerini düşüreceğine söz verdi. yunanistan'daki borç krizi, i̇spanya gibi diğer zayıf ekonomilerin ödeme gücüne ilişkin endişeleri artırmıştı. halk partisi'nin kampanya sloganı, seçmenleri "değişime katılın!" çağrısında bulunurken, parti manifestosu ülkenin bütçe açığını ab gereklilikleri doğrultusunda azaltma taahhüdünü vurguladı. tasarruf sahipleri ve personel istihdam eden küçük firmalar için vergi indirimleri; genç çalışanları işe alanlara yardımlar; daha esnek iş sözleşmeleri ve ücret pazarlıkları ve girişimcileri iş kurmaya teşvik etmek için bürokraside büyük kesintiler önerdi. aynı zamanda, verimlilik ve daha iyi yönetim yoluyla para tasarrufu sağlayarak kamu sağlık ve eğitim hizmetlerini koruma sözü verdi.

başbakanlık (2011-2018)

i̇lk dönem (2011-2015) 

kasım 2011'de rajoy'un sağcı halk partisi, parlamento'nun alt kanadındaki 350 sandalyenin 186'sını elde ederek ülkenin 1970'lerde temsili demokrasiye dönmesinden bu yana en büyük çoğunluğu kazandı. seçmenler, avrupa'nın borç krizinin acısını hafifletme umuduyla ona yöneldi. rajoy, 2011 yılında yapılan genel seçimlerin ardından 20 aralık 2011'de temsilciler kongresi tarafından başbakan seçildi.

kaynakça 

1955 doğumlular
i̇spanya başbakanları
i̇spanya kamu yönetimleri bakanları
i̇spanya başbakan yardımcıları
i̇spanya içişleri bakanları
i̇spanya kültür bakanları
i̇spanya eğitim bakanları
halk partisi (i̇spanya)
yaşayan insanlar
i̇spanya başkanlık bakanları
temsilciler kongresi (i̇spanya) komisyon başkanları