Ataque de nervios

ataque de nervios (i̇spanyolca telaffuz: [ atake de nerβjos ], portekiz: ataque de nervos, telaffuz: [ ɐtaki dʒi neʁvus ] veya [ ɐtakɨ ðɨ neɾvuʃ ], aynı zamanda "porto rikolu sendromu" olarak da bilinir. kültüre özgü psikolojik bir sendrom olan ataque de nervios yaygın olarak karayipler'de yaşayan latin halkta ve diğer latin kültürüne sahip insanlarda görülür. i̇ngilizcede "attact of the nerves" çevrilen bu sendrom;türkçede "sinir krizi" olarak tanımlanır.belirtileri geçici ve tipik olarak ani, şiddetli psikososyal strese karşı ortaya çıkar.bu durum belirtilerinin belirli bir desen oluşturmasından dolayı  sinirli hissetmek gibi genel bir terim olarak kullanılmaktan çok kültüre özgü bir form olarak atfedilir. appendix i'in gözden geçirilmiş dördüncü baskısı "diagnostic and statistical manual of mental disorders (dsm-iv-tr)" mental bozuklukların i̇statistiksel el kitabı adlı kitabında kültüre özgü sendrom olarak yer alır.

semptomlar daha çok düşüncesiz ve dramatik davranışlar olarak ortaya çıkar. kontrol edilemeyen ağlama, titreme, çığlık atma, yoğun öfke, yanakların ve başın kızarması, nesneleri kırıp dökme, disosiyatif deneyimler, sözlü ve fiziksel saldırı olarak görülür. daha az olarak bayılma, intihar girişimi, gasp benzeri davranışlar görülebilir. sonuçta kısa süreli tutarsız psikoz, işitsel ve görsel halüsinasyonlar da eşlik edebilir. reaksiyonlar genellikle aile içi stres yaratan olaylardan doğar.

ataque de nervios karayipli latin halkta nispeten daha çok görülür. örneğin porto riko'da bulunan yetişkinlerin tahmini olarak %13.8'inde bu durum görülmüştür. sosyodemogratif faktörlerin hastalıkla ilişkisi birinci sırada yer almaktadır. hastalığın prevelansı yaş üstü kadınlarda, sosyoekonomik durumu düşük, boşanmış ve dul insanlarda daha yüksektir. atakların sevilen birinin kaybı, çatışmalara bağlı aile göçü gibi durumlarla da ilişkili olduğu görülmektedir.

ataque de nervios diğer psikiyatrik düzensizlikler ile de bağlantılıdır. porto riko'da yapılan bir araştırmada ataque de nervios hastalarının %63'ünde psikiyatrik bozukluk kriterleri saptanmıştır. ataque de nervios hastalarının hasta olamayanlarda 4.35 kat psikiyatrik bozukluğa yatkın olduğu görülmüştür. özellikle anksiyete bozuklukları, agorafobi,  panik bozukluklar, aşırı mood değişiklikleri ve majör depresyon bu bireylerde daha sık görülür. ataklar sırasında ortaya çıkan semptomlar ilişkili olduğu mental bozukluklara göre değişiklik göstermektedir. aşırı mood değişikliği olan hastalarda ataklar sırasında öfke patlamaları, çığlık atma, bağırma, çevreye zarar veren davranışlar görülürken panik atakla birlikteliğinde hastalarda aşırı ölüm korkusu, boğulma hissi, şiddetli kaygı görülmektedir.

ataque de nervios ayrıca çocukluk çağı travmaları ve seksüel travmalar geçirmiş bireylerde diğer insanlara oranla daha sık görülmektedir.
 
sonuç olarak hastaların semptomları diğer hastalıklardan kesin olarak ayrılarak ele alınmalı; tedavi bu ölçütlere göre planlanmalıdır.

semptomlar 
semptomlar daha çok düşüncesiz ve dramatik davranışlar olarak ortaya çıkar. kontrol edilemeyen ağlama, titreme, çığlık atma, yoğun öfke, yanakların ve başın kızarması, nesneleri kırıp dökme, disosiyatif deneyimler, sözlü ve fiziksel saldırı olarak görülür. daha az olarak bayılma, intihar girişimi, gasp benzeri davranışlar görülebilir. sonuçta kısa süreli tutarsız psikoz, işitsel ve görsel halüsinasyonlar da eşlik edebilir. reaksiyonlar genellikle aile içi stres yaratan olaylardan doğar.

tarih 
ataque de nervios ilk olarak porto riko'da bulunan amerikan askeri psikiyatrist tarafından porto rikolu bir gençte gözlendi. bu durum daha önce karşılaşılmamış bir hastalık olarak kayıtlara geçti.

kaynakça 

kültüre bağlı sendromlar
tıbbi antropoloji