Demokritos

demokritos (; , dēmókritos, "halkın seçtiği" anlamına gelir;  - ), geliştirdiği atomcu evren teorisi formülasyonu ile tanınan sokrates öncesi antik yunan filozof.

demokritos, trakya'nın abdera kentinde mö 460 civarında doğdu, ancak tam olarak hangi yıl olduğu hakkında anlaşmazlıklar vardır. metinlerde sıklıkla birlikte bahsedildiği için, tam katkılarını akıl hocası leucippus'un katkılarından ayırmak zordur. leucippus'tan alınan atomlar hakkındaki kuramsal düşünceleri, bazılarının demokritos'u diğer yunan filozoflarından daha çok bir bilim insanı olarak görmesine neden olan 19. yüzyıl atomik yapı anlayışına geçici ve kısmi bir benzerlik taşır; ancak fikirleri çok farklı temellere dayanıyordu. antik atina'da büyük ölçüde görmezden gelinen demokritos'un platon tarafından o kadar beğenilmediği söylenir ki, platon tüm kitaplarının yanmasını diledi. yine de, kuzey doğumlu filozof aristo tarafından iyi biliniyordu ve protagoras'ın öğretmeniydi.

çoğu kişi demokritos'u "modern bilimin babası" olarak görür. yazılarının hiçbiri günümüze ulaşmamıştır; onun engin eserlerinden sadece parçalar bilinmektedir.

hocası leukippos'un ortaya koyduğu teoriyi büyük ölçüde geliştirerek ünlenmiştir. parmenides'in temsil ettiği tekçilik (monism) ile empedokles'in çokçuluğu (pluralism) karşısındaki aracılık girişimleri sonucu, "atom veya bölünmeyen öz" teorisi ile ünlenmiştir. (bazı kaynaklar empedokles ve anaksagoras'ı da "atomcular" sınıflandırmasının içine sokmaktadır.)

varoluş ile ilgili çok kesin bir görüş ortaya koymuştur. evren'deki oluşuma, kesin bir zorunluluk egemendir. bütün olup bitenleri bir rastlantı ile izâha çalışmak saçmalıktır. "yaratılmamış, yok olmayan, değişmeyen varlık, özdeksel atomdur. öz, maddeyi temsil eder ve onunla her nesne yapılabilir." şeklinde özetlenebilecek bir görüşle, materyalist doğa biliminin ilk temellerini atmıştır.

atomcular, sadece bir hacim, bir şekil ve belki de bir ağırlık içeren bölünmez en küçük birim olarak târif ettikleri atomun ve atomların hareket ettiği boşluğun (eter - ether - esir) ezelî, ebedî mevcudiyetini ortaya atmışlardır. bütün bu materyalist görüşlere rağmen, "tek gerçek, atomlar ve atomların hareketidir" prensibini, ruhun açıklanması aşamasında da tutarlı bir şekilde kullanmışlardır.

bilinçli bir materyalist yaklaşımla, algılama ve düşünmeyi, vücuttaki en ince, en hafif ve en düzgün ateş atomlarının hareketi olarak izâh eden demokritos, kendisinden önceki düşünürlerin üzerinde durmadığı oranda, ahlâk (etik) ile de ilgilenmiştir.

hayatı 

demokritos'un trakya'daki abdera şehrinde bir i̇yon kolonisi olan teos'da doğduğu söyleniyordu, ancak bazıları ona miletli diyordu. atinalı apollodorus'a göre 80. olimpiyatta (mö 460-457) doğdu ve thrasyllus doğumunu mö 470 yılına konumlandırmış olsa da, daha sonraki bir tarihte doğmuş olması daha muhtemeldir. john burnet, diogenes laërtius ix.41'e göre demokritos'un anaksagoras'ın yaşlılığı sırasında ( 440-428) "genç bir adam (neos)" olduğunu söylediği için 460 tarihinin "çok erken" olduğunu iddia etmiştir. demokritos'un babasının soylu bir aileden olduğu ve o kadar zengin olduğu söylendi ki, abdera'daki yürüyüşüne xerxes de katıldı. demokritos, babasının kendisine bıraktığı mirası, bilgiye olan susuzluğunu gidermek için uzak ülkelere seyahatlerde harcadı. asya'ya gitti ve hatta hindistan ve etiyopya'ya kadar ulaştığı söylendi.

babylon ve meroe üzerine yazdığı biliniyor; mısır'ı ziyaret etti ve diodorus siculus orada beş yıl yaşadığını belirtir. kendisi, çağdaşları arasında hiçbirinin daha büyük yolculuklar yapmadığını, daha fazla ülke görmediğini ve kendisinden daha fazla bilginle tanışmadığını iddia eder. özellikle bilgisini övdüğü mısırlı matematikçilerden bahseder. theophrastus da ondan pek çok ülke görmüş bir adam olarak bahsetmiştir. diogenes laërtius'a göre seyahatleri sırasında keldani magileriyle tanıştı. xerxes'e eşlik eden magilerden biri olan "ostanes'in" de ona öğrettiği söylenir.

memleketine döndükten sonra doğa felsefesi ile meşgul oldu. kültürleri hakkında daha iyi bilgi edinmek için yunanistan'ı gezdi. yazılarında birçok yunan filozofundan bahseder ve serveti bu filozofların yazılarını satın almasını sağladı. atomizmin kurucusu leucippus, onun üzerindeki en büyük etkiye sahip kişiydi. ayrıca anaxagoras'ı da över. diogenes laertius, hipokrat'la arkadaş olduğunu söyler  ve demetrius'un şu sözlerinden alıntı yapar: "görünüşe göre atina'ya gitti ve tanınmak için endişeli değildi, çünkü şöhretten nefret ediyordu ve sokrates'i bildiği hâlde, 'atina'ya geldim ve kimse beni tanımıyordu' sözünden anlaşıldığı kadarıyla, o sokrates tarafından bilinen biri değildi." aristo, onu sokratik öncesi doğa filozofları arasında gösterir.

demokritos hakkında, özellikle diogenes laërtius'daki birçok anekdot, onun tarafsızlığını, alçakgönüllülüğünü ve sadeliğini kanıtlar ve yalnızca çalışmaları için yaşadığını gösterir. bir hikâye peşinde koşarken daha az rahatsız olmak için kasıtlı olarak kendisini kör ediyor; yaşlılıkta görme yetisini kaybettiği pekala doğru olabilir. neşeliydi ve hayatın komik yanlarını görmeye her zaman hazırdı, daha sonraki yazarlar, insanların aptallığına her zaman güldüğü çıkarımını yaptılar.

vatandaşları tarafından çok saygı görüyordu, çünkü diogenes laërtius'un dediği gibi, "olayların gerçek olduğu kanıtlanan bazı şeyleri onlara önceden bildirmişti", bu onun doğal fenomenler hakkındaki bilgisine atıfta bulunabilir. diodorus siculus'a göre demokritos 90 yaşında öldü ve bu da mö 370 civarına denk gelmektedir, ancak diğer yazarlar onun 104 ve hatta 109 yaşına kadar yaşadığını söyler.

halk arasında gülen filozof (laughing philosopher) olarak bilinen (insan aptallıklarına gülmek için), alay etme, aralıksız kahkaha anlamına gelen abderitan laughter ve alay anlamına gelen abderite terimleri demokritos'tan türetilmiştir. vatandaşları için "mocker" olarak da biliniyordu.

felsefe ve bilim 

çoğu kaynak, demokritos'un leucippus geleneğini takip ettiğini ve milet ile ilişkili bilimsel rasyonalist felsefeyi sürdürdüklerini söyler. her ikisi de tamamen materyalistti ve her şeyin doğa kanunlarının sonucu olduğuna inanıyorlardı. aristoteles veya platon'un aksine, atomistler dünyayı amaç, ana hareket ettiren veya nihai neden olarak akıl yürütme olmaksızın açıklamaya çalıştılar. atomistler için fizikle ilgili sorular mekanik bir açıklama ile cevaplanmalıdır ("bu olaya daha önce hangi koşullar neden oldu?"), rakipleri ise malzeme ve mekaniğin yanı sıra biçimsel ve teleolojik açıklamaları da ("bu olay ne amaca hizmet etti?"). eusebios, messeneli aristocles'den alıntı yaparak demokritos'u xenophanes ile başlayan ve pyrrhonizm ile sonuçlanan bir felsefe çizgisine yerleştirir.

demokritos'tan alıntı: "eğer huzur arıyorsanız daha azını yapın. (if you seek tranquility, do less.)" marcus aurelius tarafından meditations, gregory hayes'e göre, iv: 24 (ref. g. hayes'in notları)

estetik 
daha sonraki yunan tarihçileri, aristoteles gibi yazarlardan çok önce şiir ve güzel sanatlar üzerine teorik olarak yazdığı için, demokritos'un estetiği bir araştırma ve inceleme konusu olarak kurmuş olduğunu düşünürler. özellikle thrasyllus, filozofun külliyatında bir disiplin olarak estetiğe ait olan altı eseri tanımlamıştır, ancak ilgili eserlerin sadece parçaları mevcuttur; bu nedenle demokritos'un bu konularla ilgili tüm yazılarının, düşüncelerinin ve fikirlerinin sadece küçük bir yüzdesi bilinebilir.

atomla ilgili hipotezi 

democritus'un teorisi, her şeyin fiziksel olarak, ancak geometrik olarak bölünemez olan "atomlardan" oluştuğunu; atomlar arasında boşluk olduğunu; atomların yok edilemez olduğu ve her zaman hareket hâlinde olduğunu ve olacağını; sonsuz sayıda ve şekil/boyut olarak farklılık gösteren atom türleri olduğunu savundu. demokritos atom kütlesinden, "bölünemezler ne kadar fazlaysa, o kadar ağırdır" dedi. bununla birlikte, atom ağırlığı konusundaki kesin konumu tartışmalıdır.

isaac newton, posidonius ve strabo'nun otoritesi hakkındaki fikrin mucidi olarak (i̇ncil'deki musa olduğuna inandığı) belirsiz phoenicialı mochus'a itibar etmeyi tercih etse de, leucippus atomizm teorisini ilk geliştiren kişi yani fikrin mucidi olarak kabul edilmektedir. stanford encyclopedia of philosophy, "ancak bu teolojik gerekçeli görüş, çok fazla tarihsel kanıt iddia etmiyor gibi görünmektedir" diyor.

leucippus ve epicurus ile birlikte democritus, atomların şekilleri ve bağlanabilirliği üzerine ilk görüşleri önerdi. malzemenin katılığının ilgili atomların şekline karşılık geldiğini düşündüler. böylece demir atomları, onları bir katıya kilitleyen kancalarla sağlam ve güçlüdür; su atomları pürüzsüz ve kaygandır; tuz atomları tatlarından dolayı keskin ve sivridir; ve hava atomları hafif ve fırıl fırıldır, diğer tüm materyalleri istila eder. i̇nsanların duyu deneyimlerinden analojiler kullanarak, onları şekillerine, boyutlarına ve parçalarının dizilişine göre birbirinden ayıran bir atomun resmini veya görüntüsünü verdi. dahası, bağlantılar, tek atomlara eklerin verildiği maddi bağlarla açıklandı: bazıları kanca ve gözlerle, diğerleri bilye ve yuvalarla. democritean atomu, diğer atomlarla mekanik olarak etkileşime giren atıl bir katıdır (sadece diğer gövdeleri hacminden hariç tutar). buna karşılık, modern, kuantum mekanik atomlar elektrik ve manyetik kuvvet alanları aracılığıyla etkileşime girer ve hareketsiz olmaktan uzaktır.

atomistlerin teorisi, modern bilimin teorisi ile diğer antik çağ teorilerinden daha uyumlu görünüyor. bununla birlikte, hipotezin nereden geldiğini anlamaya çalışırken modern bilim kavramlarıyla benzerlik kafa karıştırıcı olabilir. klasik atomcuların modern atom ve molekül kavramları için deneysel bir temeli olamazdı.

bununla birlikte, lucretius, de rerum natura adlı eserinde atomizmi tanımlarken, orijinal atomcu teorisi için çok açık ve zorlayıcı deneysel argümanlar verir. herhangi bir malzemenin geri dönüşü olmayan çürümeye maruz kaldığını gözlemler. zamanla, sert kayalar bile su damlalarıyla yavaşça aşınır. maddeler karışma eğilimindedir: suyu toprağa karıştırırsanız, çamur nadiren kendi kendine parçalanır. ahşap çürür. ancak, doğada ve teknolojide su, hava ve metaller gibi "saf" malzemeleri yeniden yaratmak için mekanizmalar vardır. meşe tohumu, odunu çoktan çürümüş olan tarihi meşe ağaçlarına benzer ağaçtan yapılmış bir meşe ağacına dönüşecek. sonuç, malzemelerin birçok özelliğinin, kendi içinde asla bozulmayacak, aynı içsel, bölünmez özellikleri sonsuza kadar saklayan bir şeyden türetilmesi gerektiğidir. temel soru şudur: neden dünyadaki her şey henüz çürümedi ve aynı malzemelerden, bitkilerden ve hayvanlardan bazıları tam olarak nasıl tekrar tekrar yaratılabilir? bölünemez özelliklerin insan duyuları tarafından kolayca görülemeyen bir şekilde nasıl aktarılabileceğini açıklamanın açık bir çözümü, "atomların" varlığını varsaymaktır. bu klasik "atomlar", modern bilimin atomlarından çok, insanların modern "molekül" kavramına daha yakındır. klasik atomizmin diğer merkezi noktası, bu "atomlar" arasında hatırı sayılır bir açık alan yani boşluk olması gerektiğidir. lucretius, boşluğun, gazların ve sıvıların nasıl akıp şekil değiştirebileceğini açıklamak için kesinlikle gerekli olduğunu, metallerin temel malzeme özellikleri değişmeden kalıplanabileceğini savunan makul argümanlar verir.

boşluk hipotezi 

atomcu boşluk hipotezi, hiçbir hareketin olamayacağı fikri lehine yanıtlanması zor argümanlar öne süren metafizik mantığın kurucuları parmenides ve zeno'nun paradokslarına bir yanıttı. herhangi bir hareketin bir boşluk -ki bu hiçbir şey değildir- gerektireceğini ama hiçbir şeyin var olamayacağını savundular. konuya parmenidean yaklaşım "bir boşluk olduğunu söylüyorsunuz; bu nedenle boşluk hiçbir şey değildir; bu nedenle boşluk yoktur. (you say there is a void; therefore the void is not nothing; therefore there is not the void.)" idi. konuya parmenides'in yaklaşımı ise, hiçbir şeyin olmadığı yerde hava olduğu gözlemiyle doğrulanmış görünüyordu ve aslında maddenin olmadığı yerde bile bir şey var, örneğin ışık dalgaları.

atomistler, hareketin bir boşluk gerektirdiğini kabul ettiler, ancak hareketin gözlenebilir bir gerçek olduğu gerekçesiyle parmenides'in argümanını görmezden geldiler. bu nedenle, bir boşluk olması gerektiğini ileri sürdüler. bu fikir, gerçekliği yokluğa atfetmenin mantıksal gereksinimlerini karşılayan newton'un mutlak uzay teorisi olarak rafine bir versiyonda hayatta kaldı. einstein'ın görelilik teorisi, uzayın kendi başına göreceli olduğu ve genel olarak kavisli bir uzay-zaman manifoldunun bir parçası olarak zamandan ayrılamayacağı anlayışıyla parmenides ve zeno'ya yeni bir yanıt verdi. sonuç olarak, newton'un konuya getirdiği iyileştirmenin artık gereksiz olduğu düşünülüyor.

epistemoloji 

demokritos'a göre hakikat bilgisi zordur, çünkü duyular yoluyla algılama özneldir. aynı duyulardan her birey için farklı izlenimler ortaya çıkardığı için, o zaman duyusal izlenimler yoluyla gerçeği yargılayamayız. duyuların verilerini yorumlayabilir ve gerçeği ancak akıl yoluyla kavrayabiliriz, çünkü gerçek sonsuz bir derinliktir:

ve:

bilmenin iki çeşidi vardır, biri "meşru" (γνησίη, gnēsiē, "hakiki", "genuine") ve diğerini "gayrimeşru" (σκοτίη, skotiē, "gizli", "secret") olarak adlandırır. "gayrimeşru" bilgi duyular yoluyla algılama ile ilgilidir; bu nedenle yetersiz ve özneldir. bunun nedeni, duyusal algının, atomların nesnelerden duyulara geçişlerinden kaynaklanmasıdır. bu farklı atom şekilleri bize geldiğinde, şekillerine göre duyularımızı harekete geçirir ve duyusal izlenimlerimiz bu uyarılardan doğar.

i̇kinci tür bilgi, "meşru" bilgi, akıl yoluyla elde edilebilir, diğer bir deyişle, "gayrimeşru"dan gelen tüm duyu verileri akıl yürütme yoluyla detaylandırılmalıdır. bu şekilde kişi, "gayrimeşru" bilgisinin yanlış algısından uzaklaşabilir ve tümevarımlı akıl yürütme yoluyla gerçeği kavrayabilir. duyu izlenimleri dikkate alındıktan sonra, görünüşlerin nedenleri incelenebilir, görünüşleri yöneten yasalar hakkında sonuçlar çıkarılabilir ve ilişkili oldukları nedenselliği (αἰτιολογία, etiyoloji) keşfedilebilir. bu, parçalardan bütüne ya da görünürden görünmeyene (tümevarımlı akıl yürütme) düşüncenin prosedürüdür. bu, demokritos'un neden erken dönem bir bilimsel düşünür olarak kabul edildiğinin bir örneğidir. süreç, modern dünyada bilimin sonuçlarını topladığı şeyi anımsatmaktadır:

ve:

i̇laveten:

etik ve politika 

demokritos'un ahlakı ve siyaseti bize daha çok özdeyiş biçiminde gelir. bu nedenle, stanford encyclopedia of philosophy, şunu söyleyecek kadar ileri gitti: "hangi parçaların gerçekten demokritos'un olduğuna karar vermenin zor" olduğuna dikkat ederek "çok sayıda etik sözlere rağmen, demokritos'un etik görüşlerinin tutarlı bir açıklamasını oluşturmak zordur." 

"eşitlik her yerde asildir" diyor ama kadınları veya köleleri bu duyguya dâhil edecek kadar kapsayıcı değildir. bir demokraside yoksulluk, zorbalar döneminde refahtan daha iyidir, aynı nedenle, köleliğe karşı özgürlüğü tercih etmek de aynı nedenden ötürüdür. batı felsefesi tarihi'nde bertrand russell, demokritos'un "yunanların demokrasi dediği şeye" aşık olduğunu yazar. demokritos, "bilge adam tüm ülkelere aittir, çünkü büyük bir ruhun yurdu bütün dünyadır" demişti. demokritos, iktidardakilerin "fakirlere ödünç vermeyi, onlara yardım etmeyi ve onlara lütfetmeyi kendilerine bırakın, o zaman acıma ve izolasyon değil, vatandaşlar arasında yoldaşlık, karşılıklı koruma ve armoni ile kataloglanacak diğer birçok başka güzel şeyler olur." akılla kullanıldığında para cömertliğe ve hayırseverliğe yol açarken, aptallık için kullanılan para tüm toplum için ortak bir masrafa yol açar -kişinin çocukları için aşırı para istiflemesi açgözlülüktür. para kazanmak yararsız olmasa da, bunu yanlış bir davranış sonucunda yapmanın "her şeyin en kötüsü" olduğunu söyler. zenginlik konusunda kararsızdır ve ona kendi kendine yeterlilikten çok daha az değer verir. şiddetten hoşlanmıyordu ama pasifist değildi: şehirleri savaşa hazırlanmaya çağırdı ve bir toplumun bir suçluyu veya düşmanı infaz etme hakkına sahip olduğuna inanıyordu, ancak bu bazı yasaları, antlaşmaları veya yemini ihlal etmiyordu.

i̇yiliğin, doğuştan gelen insan doğasından çok, pratik ve disiplinden geldiğine inanıyordu. kişinin kötülerden uzaklaşması gerektiğine inandı ve böyle bir ilişkinin kötülüğe yatkınlığı artırdığını belirtti. öfke, kontrol edilmesi zor olsa da, kişinin rasyonel olması için öfkeye hakim olunması gerekir. komşularının felaketlerinden zevk alanlar, servetlerinin içinde yaşadıkları topluma bağlı olduğunu anlayamazlar ve her türlü sevinci kendileri ellerinden alırlar. demokritos, mutluluğun (ötiminin) ruhun bir özelliği olduğuna inanıyordu. olabildiğince az kederle mutlu bir yaşamı savundu, bunun ne tembellik ne de dünyevi zevklerle uğraşmakla başarılamayacağını söyledi. memnuniyet, ılımlılık ve ölçülü bir yaşamla kazanılacağını söyledi; memnun olmak için kişinin -kıskançlık veya hayranlık için çok az düşünerek- yargılarını mümkün olana vermesi ve sahip olduklarından tatmin olması gerekir. demokritos, bayramların ve kutlamaların neşe ve rahatlama için gerekli olduğunu düşündüğü için zaman zaman savurganlığı onayladı. eğitimi en soylu uğraşlar olarak görüyordu, ancak anlamsız öğrenmenin hataya yol açtığı konusunda da uyardı.

matematik 

demokritos aynı zamanda özellikle matematik ve geometrinin öncülerindendi. democritus'un tüm çalışmaları orta çağ'da hayatta kalamadığı için, bunu yalnızca diğer yazılarındaki eserlerinden (sayılar üzerine [on numbers], geometrikler üzerine [on geometrics], teğetler üzerine [on tangencies], dönüşüm üzerine [on mapping] ve i̇rrasyoneller üzerine [on irrationals] başlıklı) alıntılarından biliyoruz.

arşimet'e göre  demokritos, aynı taban alanı ve yüksekliğe sahip bir koni ve piramidin sırasıyla bir silindir veya prizmanın hacminin üçte birine sahip olduğunu ilk gözlemleyenler arasındadır. arşimet, demokritos'un bu ifadenin herhangi bir kanıtını sunmadığını, bunun cnidus'lu eudoxus tarafından sağlandığını belirtti.

ayrıca plutarch (plut. de comm. 39) demokritos'un şu soruyu gündeme getirdiğini belirtmiştir: eğer tabana paralel bir düzlem bir koniyi keserse, kesitin ve koninin tabanının yüzeyleri eşit mi yoksa değil mi? eşit iseler, koni bir silindir hâline gelirken, eşit değilse, koni girintiler veya adımlarla "düzensiz bir koni" hâline gelir. bu soru matematik yoluyla kolayca çözülebilir ve bu nedenle demokritos'un sonsuz küçüklerin ve integral hesabın öncüsü olarak düşünülebileceği öne sürülmüştür.

antropoloji, biyoloji ve kozmoloji 
doğa üzerine yaptığı çalışmalar konularla ilgili, i̇nsanın doğası üzerine [on the nature of man], vücut üzerine [on flesh] (iki kitap), akıl üzerine [on mind], duyular üzerine [on the senses], tatlar üzerine [on flavors], renkler üzerine [on colors], tohumlar ve bitkiler ile meyvelerle i̇lgili nedenler [causes concerned with seeds and plants and fruits] ve hayvanlarla i̇lgili nedenler [causes concerned with animals] (üç kitap) kitaplarından alıntılarla bilinir. hayatının çoğunu deneyerek ve bitkilerle mineralleri inceleyerek geçirdi ve birçok bilimsel konu üzerine uzun uzun yazılar yazdı. demokritos, ilk insanların anarşik ve hayvani bir yaşam sürdüklerini, tek tek yiyecek aramaya çıktıklarını ve en lezzetli otlarla ve ağaçlarda yabani olarak yetişen meyvelerle hayatta kaldıklarını düşünüyordu. vahşi hayvan korkusuyla birlikte toplumlara sürüldüklerini söyledi. bu ilk insanların dili olmadığına, ancak yavaş yavaş kendilerini ifade etmeye başladıklarına, her tür nesne için semboller oluşturmaya başladıklarına ve bu şekilde birbirlerini anlamaya başladıklarına inanıyordu. i̇lk insanların zahmetli bir şekilde yaşadıklarını, yaşamın hiçbir faydasına sahip olmadığını; giyim, barınma, ateş, evcilleştirme ve çiftçilik gibi şeylerin onlar tarafından bilinmediğini söylüyordu. demokritos, insanlığın erken dönemini deneme yanılma yoluyla öğrenme dönemi olarak sunar ve her adımın yavaş yavaş daha fazla keşfe yol açtığını söyler; kışın mağaralara sığındılar, korunabilecek meyveleri depoladılar ve sağduyu ile aklın keskinliği sayesinde her yeni fikrin üzerine inşa etmeye başladılar.

demokritos, aslında evrenin başlangıçta, daha büyük birimler oluşturmak için çarpışana kadar (dünya ve üzerindeki her şey dâhil) kaos içinde çalkalanan küçük atomlardan başka hiçbir şeyden oluşmadığını savundu. bazıları büyüyen, bazıları çürüyen birçok dünya olduğunu tahmin etti; bazıları ne güneş ne de ay olan, bazıları ise birkaç taneye sahip olan. her dünyanın bir başlangıcı ve sonu olduğunu ve bir dünyanın başka bir dünyayla çarpışarak yok edilebileceğini savundu.

diğer atomistler gibi, demokritos da düz dünya'ya inanıyordu ve onun küreselliğiyle ilgili argümanlara meydan okudu.

yirminci yüzyıl değerlendirmeleri 
bertrand russell'a göre, leucippus ve democritus'un bakış açısı "dikkate değer ölçüde modern biliminkine benziyordu ve yunan spekülasyonunun eğilimli olduğu hataların çoğundan kaçınıyordu".

karl r. popper, demokritos'un rasyonalizmine, hümanizmine ve özgürlük sevgisine hayran kaldı ve demokritos'un diğer vatandaş protagoras ile birlikte "insan kurumları dil, gelenek ve hukuk'un tabu değil, insan yapımı, doğal değil, geleneksel olduğu doktrini formüle etti, aynı zamanda onlardan sorumlu olduğumuz konusunda ısrar etti."

çalışmaları 
demokritos'un yazılarının hiçbiri günümüze kadar ulaşmadı; onun engin eserlerinden sadece parçalar bilinmektedir.

etik
 pythagoras
 on the disposition of the wise man
 on the things in hades
 tritogenia
 on manliness or on virtue
 the horn of amaltheia
 on contentment
 ethical commentaries

doğa bilimleri
 the great world-ordering (leucippus tarafından yazılmış olabilir)
 cosmography
 on the planets
 on nature
 on the nature of man or on flesh (iki kitap)
 on the mind
 on the senses
 on flavours
 on colours
 on different shapes
 on changing shape
 buttresses
 on images
 on logic (üç kitap)

 doğa
 heavenly causes
 atmospheric causes
 terrestrial causes
 causes concerned with fire and things in fire
 causes concerned with sounds
 causes concerned with seeds and plants and fruits
 causes concerned with animals (üç kitap)
 miscellaneous causes
 on magnets

matematik
 on different angles or on contact of circles and spheres
 on geometry
 geometry
 numbers
 on irrational lines and solids (iki kitap)
 planispheres
 on the great year or astronomy (bir takvim)
 contest of the waterclock
 description of the heavens
 geography
 description of the poles
 description of rays of light

edebiyat
 on the rhythms and harmony
 on poetry
 on the beauty of verses
 on euphonious and harsh-sounding letters
 on homer
 on song
 on verbs
 names

teknik çalışmalar
 prognosis
 on diet
 medical judgment
 causes concerning appropriate and inappropriate occasions
 on farming
 on painting
 tactics
 fighting in armor

yorumlar
 on the sacred writings of babylon
 on those in meroe
 circumnavigation of the ocean
 on history
 chaldaean account
 phrygian account
 on fever and coughing sicknesses
 legal causes
 problems

adını ondan alan kurumlar 
 trakya demokritos üniversitesi
 ulusal bilimsel araştırma merkezi "demokritos"

nümizmatik 
demokritos, aşağıdaki çağdaş madeni paralar/banknotlar üzerinde tasvir edilmiştir:

 1976-2001 yunan 10 drahmi madalyonunun arka yüzü.
 1967-1978 yunan 100 drahmi banknotunun ön yüzü.

ayrıca bakınız 
 atom
 john dalton
 kanada
 leucippus
 lucretius

notlar

kaynakça

alıntılar

kaynakça 

 bailey, c. (1928). the greek atomists and epicurus. oxford.
 bakalis, nikolaos (2005). handbook of greek philosophy: from thales to the stoics: analysis and fragments, trafford publishing, .
 barnes, jonathan (1982). the presocratic philosophers, routledge revised edition.
 barnes, jonathan (1987). early greek philosophy, harmondsworth, middlesex : penguin books.
 burnet, j. (2003). early greek philosophy, kessinger publishing
 diodorus siculus (mö 1. yy). bibliotheca historica.
 diogenes laërtius (ms 3. yy). lives and opinions of eminent philosophers.
 freeman, kathleen (2008). ancilla to the pre-socratic philosophers: a complete translation of the fragments in diels, forgotten books, .
 guthrie, w. k. (1979) a history of greek philosophy – the presocratic tradition from parmenides to democritus, cambridge university press.
 kirk, g. s., j. e. raven & m. schofield (1983). the presocratic philosophers, cambridge university press, 2. bas.
  laërtius, diogenes (1925). "others: democritus" . lives of the eminent philosophers. 2:9. translated by hicks, robert drew (two volume ed.). loeb classical library.
 
 pyle, c. m. (1997). 'democritus and heracleitus: an excursus on the cover of this book,' milano and lombardy in the renaissance. essays in cultural history. rome, la fenice. (istituto di filologia moderna, università di parma: testi e studi, nuova serie:  studi 1.) (fortuna of the laughing and weeping philosophers topos)
 petronius (geç ms 1. yy). satyricon. çev. william arrowsmith. new york: a meridian book, 1987.
 russell, bertrand (1972). a history of western philosophy, simon & schuster.
 sextus empiricus (). adversus mathematicos.

konuyla ilgili yayınlar

dış bağlantılar 

 
 
 
 
 

antik yunan astronomlar
antik yunan matematikçiler
i̇skeçe doğumlular
mö 370'lerde ölenler
mö 4. yüzyıl yazarları
mö 4. yüzyılda yunanlar
mö 460'larda doğanlar
mö 5. yüzyıl filozofları
sokrates öncesi filozoflar