La Plata yunusu

la plata yunusu (pontoporia blainvillei) güney amerika'nın güneydoğusunda atlas okyanusu kıyılarında bulunan bir yunus türüdür. taksonomik olarak nehir yunusları grubunun bir üyesi olan la plata yunusu, tatlısuda yaşayan diğer üç nehir yunusu türünün aksine okyanusta ve tuzlusu haliçlerinde yaşar.

taksonomi 
la plata yunusu cinsindeki tek türdür. i̇lk olarak 1844'te paul gervais ve alcide d'orbigny tarafından tanımlanmıştır. türün ismi olan blainvillei fransız zoolog henri marie ducrotay de blainville'in anısına verilmiştir. la plata yunusu, arjantin ve uruguay'da kullanılan franciscana adıyla da bilinir. brezilya'da toninha ve cachimbo diye de adlandırılmaktadır.

fiziksel tanımlama 
la plata yunusu, deniz memelileri arasında gövdesine oranla en uzun ağza sahiptir, erişkin erkeklerde bu oran %15'e kadar ulaşır. erkekler 1,6 metreye, dişiler ise 1,8 metreye kadar büyür. gövde rengi grimsi kahverengidir ve vücudun alt kısmı daha açık renklidir. gövde boyutlarına göre yan yüzgeçlerde hem geniş hem de büyüktür. gövdeye bağlandığı yerde daralan yan yüzgeçler hemen hemen üçgen şeklindedir. yan yüzgeçlerin arka kenarları testere gibi dişlidir. yarımay şeklindeki havadeliği  boyundaki sanki yunus kafasını yukarıya doğru kaldırıyormuş izlenimi veren bir deri kırışıklığının hemen önünde yer alır. sırt yüzgecinin gövdeye bağlandığı kısım uzundur ve yüzgecin ucu yuvarlaktır.

ağırlığı 50 kg.'a ulaşan la plata yunusu 20 yıl kadar yaşar. hamillelik süresi 10-11 aydır ve yavrular birkaç yıl içinde erişkin hâle gelir. dişiler beş yaşına geldikten sonra doğurabilir.

yunus göze çarpmayacak şekilde yavaş ve akıcı bir şekilde hareket eder ve haliçteki koşullar oldukça sakin olmadığı sürece görülmeleri çok zordur. genel olarak tek başına ya da küçük gruplar hâlinde yüzerler. i̇stisna olarak 15 yunustan oluşan gruplar görülmüştür. la plata yunusu deniz tabanından beslenir. yunusların bağırsaklarının incelenmesi sonucunda en az 24 farklı tür balık yedikleri görülmüştür. ayrıca ahtapot, mürekkep balığı ve karides de avlayan la plata yunusları orkalar ve çeşitli köpekbalığı türleri tarafından avlanır.

doğal yaşam alanı 

la plata yunusu güney amerika'nın güneydoğusunda atlas okyanusu kıyısında ve rio de la plata'nın halicinde bulunur. kuzeyde brezilya ubatuba yakınlarındaki oğlak dönencesi'nden güneyde arjantin valdés yarımadası'na kadar bir alanda yaşar. nehir yunusları ailesi içinde tatlısuda değil de denizde ve tuzlusu haliçlerinde yaşayan tek türdür. her ne kadar bazı yunuslar yaşamlarını nehir sistemleri dışında geçirse de birçok bireyin yaşamlarını nehir sistemleri içinde geçirdiği ve hiçbir zaman denize açılmadıkları bilinmektedir.

koruma 
la plata yunusu iucn kırmızı liste'sinde "eksik veri" kategorisinde listelenmiştir. ancak bu kategori, koruma yanlıları tarafından her yıl ağlara takılarak oluşan kazalar nedeniyle yunus ölümlerinin yunus türü popülasyonun düzenli bir sayıda kalmasını engelleyeceği konusundaki endişelerini maskelemektedir. bu yunus türü aynı zamanda kıyılarda yapılan trol avcılığı nedeniyle de tehdit altındadır. 1970'lerde tutulan kayıtlara göre ölümler daha çok uruguay sahilinde yaygınken son zamanlardaki araştırmalar artık brezilya'nın güney sahilleri ile ve arjantin sahillerinde bulunan ağların daha tehlikeli olduğunu göstermektedir. her üç ülkeden de biliminsanları bu konudaki endişelerini dile getirmiş ve bu yunusların kötü durumlarının vurgulanması için uluslararası yardım isteğinde bulunmuşlardır. la plata yunusu popülasyonu ve yıllık popülasyon değişimi bilinmemektedir.

notlar

dış bağlantılar 
 arkive - la plata yunusunun (pontoporia blainvillei) resim ve videoları
 dolphins, whales and porpoises: 2002-2010 conservation action plan for the world's cetaceans, reeves, smith, crespo and notarbartolo di sciara. çevrimiçi olarak.
 göçmen türler üzerine konvansiyon'da la plata yunusu sayfası
 cetacea.org sayfası la plata yunusu

durumu belirsiz hayvanlar
nehir yunusları
ekolokasyon