Gucranvala

gucranvala (urduca ve pencapça: گوجرانوالا; i̇ngilizce: gujranwala) pakistan'ın pencap eyaletinin gucranvala bölgesi'nde bulunan bir sanayi kentidir. pakistan'ın yedinci en kalabalık kentidir ve dünyanın en hızlı büyüyen şehirlerinden biridir.

tarihçe

etimoloji 

i̇ngiliz koloni döneminde yayımlanan bir resmi coğrafya rehberi olan imperial gazetteer of india'''da bulunan girdiye göre gucranvala yerleşkesi "gucarlar" tarafından kurulmuştur. sonradan i̇ran'dan göç ederek bu yere yerleşen "serzai" aşireti tarafından bu kasabanın ismi "hanpur" olarak değiştirilmiştir. fakat hanpur ismi tutunamayıp ilk kurucu gucarlara atıfla günümüzde gucranvala ismini taşımaktadır. birçok tarihçi de ismin ortaya çıkmasıyla ilgili bu bilginin gerçek olduğunu kabul etmektedirler ve kentin kurulmasını gurjara-pratihara'ini yöneten gucarlara bağlamaktadırlar.

i̇lk belgeler

m.s. 630'da çin'den hindistan'a budist hacılık için gelen budist çinli rahip, bilgin, gezgin ve çevirmen olan xuan zang hindistan'a yaptığı 17 yıl süren gezisinde modern gucranvala kentini ziyaret edip bu antik kentin ismini "tse-kia" veya "taki" olarak vermiştir. günümüzde arkeologlar bu antik kentin, cucranvala kentinin yakında bulunan "asarur" köyünde bulunan büyük bir höyük olduğunu kabul etmektedirler.

yedinci yüzyılın başından itibaren gucranvala'nın içinde bulunduğu modern pakistan'ın doğu bölgelerinin ve kuzey hindistan'ın rajput krallıkları idaresi altında bulunduğu bilinmektedir.

 gaznevî devletinin yönetim dönemi 

m.s. 997'de gazneli mahmut babası sultan sevüktekin tarafından hâlen afganistan sınırları içinde olan gazne merkezli olarak kurup genişletilmiş olan gazne devleti'nin yönetimini eline almıştır. gazneli mahmut devletini güneye doğru genişletmeye başlamıştır. 1005'te kabul kentini orada hükûmet süren "sahiler devleti"'ni yeni bu devletin arazilerini işgal etmiş ve bu devleti ortadan kaldırmıştır. gazneli mahmut sonra dikkatini hindistan'a çevirmiş ve himalaya'ları geçip günümüzde pencap olarak bilinen bölgenin bazı batı kısımlarını eline geçirmiştir. modern pencap bölgesinin doğuşunu ise, multan'dan kuzeyde ravalpindi'ye kadar olan arazileri, modern gucranvala bölgesi dahil, rajputların başarılı direnişi nedeniyle ele geçirilemeyen bu araziler 1193'e kadar rajput krallıkları idaresi altında kalmıştır.

 coğrafi konumu 

bu şehrin komşuları ghakar nani ilçesi ve diğer bazı ilçeler ve buralarda bulunan kasaba ve köy yerleşkeleridir. pakistan ülkesinin yeni kurulmuş başkenti olan i̇slamabad'dan yaklaşık 200 km güneydedir. pakistan'ın pencab eyaleti merkezi olan lahor şehrin güneyinde ve yakşalık 70 km uzaktadır. pakistan'ın önemli sanayi şehirlerinden olan faisalabad şehrin yaklaşık 130 km güney-doğusundadır. şehrin kuzeyinde olan "gucrat" gucranvala ile bhimber, mirpure azad jammun ve keşmir ile bağlantısını sağlar. yine şehrin kuzeyinde bulunan silakot ile şehrin jammun ile bağlantı  sağlanır. şehrin batısından hafızabad ve bhattian bulunup bunlar ile gucranvala şehri jhang, chiniot ve sargodha'ya bağlanır.

 i̇klim 

gucranvala şehrinin rakımı ortalama deniz seviyesinden 225 metre yüksektedir.

gucranvala iklimi coğrafyacılar tarafından "sıcak yarı-kurak ve yılın her döneminde değişiklikler gösteren bir iklim" olarak sınıflandırmıştır; daha bilimsel bir ifade ile şehir iklimi köppen-geiger ıskalasında "bsh" olarak verilir.

haziran'dan eylül'e kadar uzanan yaz mevsiminde ısının  36-42 °c dereceye kadar yükseldiği gözlemlenmiştir. en soğuk aylar genellikle kasım-şubat dönemidir ve bu dönemde ortalama ısı  7 °c dereceye kadar düşebilir. en yüksek yağışlar muson rüzgarlarının pencab'a yetiştiği aylar olan temmuz ve ağustos aylarında gerçekleşir ve bu dönemde şehirde ortalama yağmur yağışı 25 mm olur. şehirde en kurak aylar, genellikle hiç yağışsız geçen kasım - nisan dönemindedir.

 demografi

gucranvala'nin nüfusu 1972-1998 doneminde üç katı artmıştır ve 1998'de 1.124.799 kişiye yetişmiştir.. 2017 nüfus tahminine göre gucranvala'nin nüfusu 2.027.001 kişidir.

 kültür

pencapça yerel dildir ancak i̇ngilizce ve urduca da, özellikle okullarda ve ofislerde, yaygın olarak konuşulur.
 görülecek yerler

 e nishan manzil: gücranvala'nın piknik ve mesire yeri. bölgenin dışından bile birçok kişi bu mesire yerini ziyaret etmektedirler. 
 gülshan park: merkezi bir park. bu park oyun alanları, piknik yerleri, küçük mikyaşlı trenle geziler, büyükçe bir gölet ve bu gölet üzerinden sandalla gezinti veya kürekçilik için rekreasyonlar içermektedir.
 liaqat bagh: eski şehir merkezindeki eski bir park. yerel yönetim tarafından bu park yenilenmiş ve rekreasyon imkanları geliştirilmiştir.
 jinnah park: yeni kurulmuş bir park. bu park şehirden geçen pencap'ın ana ulaşım karayolu olan "grand trunk road" kenarında  yeni olarak kurulmuştur.
 jinnah stadıum: şehrin ana kriket oyunu stadyumu. "test maçı" adı verilen önemli ulusal ve uluslararası kriket oyunu maçları için kullanılmaktadır.
 jinnah library:  plaza trust'da kurulmuş olan ve tarihi arşivleri de içeren ana şehir kütüphanesi'.
 rail bazaar: şehirde bulunan birkaç antik alışveriş pazarlarından en eskisi.
 food street'': eski şehir merkezindeki genellikle yiyecek maddelerinin, gayet eskilerden beridir satıldığı çarşı sokağı.

resimler galerisi

kaynakça

dış bağlantılar 

 gujranwalacity.com  gucranwaia sehri yonetimi resmi websitesi 
 gujranwala ticaret ve sanayi odaisi websitesi   
 sgc.edu.pk   gucranvala şehrinde eğitim websitesi]
 1911 encyclopædia britannica'nnda bulunan "cujranwala" maddesi  

pakistan'daki şehirler
pencap eyaletindeki yerleşim birimleri