Kalkankaya, Posof

kalkankaya, ardahan ilinin posof ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
kalkankaya köyünün eski adı petobani'dir. gürcüce bir yer adı olan petobani (პეტობანი), 1595 tarihli osmanlı mufassal defterinde bedoban (بروبان) ve 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde  petoban (پەتوبان) olarak kaydedilmiştir. petobani adının, giorgisubani gibi, kişi (petre) adından türemiş petresubani'den (petre köyü) petobani'ye dönüştüğü tahmin edilmektedir.

petobani köyü, tarihsel gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan samtshe'nin türkiye'de kalan kısmında yer alır. nitekim bu bölgeyi ve köyü osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında gürcülerden ele geçirmiştir. gürcüce yazıta sahip köyün kilisesi de bu dönemden kalmıştır.

petobani köyü, 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı mufassal defterine göre, gürcistan vilayeti içinde, poshov livasının güney nahiyesine bağlıydı. bu defterde petobani, bedoban-i ulya (بدوبان علیا), bedoban-i süfla (بدوبان سفلا) ve bedoban-i vasat (بدوبان وسطا) olmak üzere üç köy olarak kaydedilmişti. bu tarihte bedoban-i ulya'da (yukarı petobani) 19 hane ve bedoban-i vasat'ta (orta petobani) 8 hane yaşıyordu. bedoban-i süfla (aşağı petobani) ise, boş olarak kaydedilmiştir. bu hanelerin reisleri mamuka, gogiça, kapana, elisa, davita, gabriel, i̇vane, zakara gibi gürcü adları taşıyordu. her hane, osmalı devleti'nin hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi ödüyordu. bu yerleşmelerde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. üç yerleşme, 1834 yılında petoban adıyla tek köy olarak kaydedilmiştir.

petobani, üç yüzyılı aşın bir süre osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması uyarınca osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinin 1886 nüfus sayımında petoban (петобан) olarak kaydettiği yerleşim, ardahan sancağının poshov kazasına bağlı badela nahiyesinin 13 köyünden biriydi. petoban köyünde, 144'ü kadın ve 140'ı erkek olmak üzere 38 hanede yaşayan 284 kişiden oluşuyordu.  köyün nüfusu 1896’da 335 kişiye, 1906’da da 400 kişiye yükselmiştir. bu üç tespitte de eski bir gürcü yerleşmesi olan köyün nüfusu "türk" olarak kaydedilmiştir.

petoban köyü, birinci dünya savaşı'nın sonunda rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. bu durum 7 mayıs 1920 tarihli moskova antlaşması'yla sovyet rusya tarafından da tanındı. ancak kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali sırasında, 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması uyarınca petoban köyü türkiye'ye bırakıldı.

petobani, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kars vilayetinin poshof kazasının cilvana nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımıdan aynı idari konuma sahipti ve köyde 511 kişi yaşıyordu. bedoban veya petoban adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla kalkankaya olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında kalkankaya köyünün nüfusu 488 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 239 kişi okuma yazma biliyordu.

kalkankaya'da günümüze ulaşan tek tarihsel yapı, tek nefli gürcü kilisesidir. günümüzde samanlık olarak kullanılan petobani kilisesi'nin duvarlarının yüzey taşları tamamen sökülmüştür. bir taş üzerinde gürcü asomtavruli yazısının on dört satırlık bölümü günümüze ulaşmıştır.

coğrafya 
kalkankaya köyü, ardahan il merkezine 98 km, posof ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

posof belde ve köyleri