Bombardier Challenger 600

bombardier challenger 600 serisi bill lear tarafından tasarlanan ve bombardier tarafından 1989'da satın alınmadan önce ilk olarak canadair tarafından üretilen iş jeti ailesidir.

gelişimi 
uçak, learjet'in de başkanlığını yürütmüş olan bill lear tarafından 1976'da tasarlanmıştır.i̇lk adı learstar 600 olarak verilmiştir. uçağın canadair'e satılmasıyla beraber uçağın adı da cl-600 challenger olarak değiştirilmiştir.

üretildiği zamanlar genişletilmiş kabiniyle yolcuların içinde eğilmeden yürümesine olanak sağlayan ilk iş jeti olmuştur. süperkritik kanat kullanılan ilk iş jeti olması da cl-600'ü özel kılar.

8 kasım 1978'de ilk prototipi montreal, kanada'da üretilmiştir. 3 nisan 1980'de ilk test uçuşunu gerçekleştirirken mojave çölünde stall sebebiyle kazaya uğramış ve bir test pilotunun hayatını kaybetmesine sebep olmuştur. uçak daha sonra faa tarafından sertifikalandırılmıştır.

türevleri

cl-600 
 cl-600 - avco lycoming tarafından geliştirilen alf 502l turbofan motorları kullanıyordu. bu motorların her birisi 7,500 lbf (33.6 kn) itki üretiyordu. 1983 yılına kadar 83 adet üretilmiştir.
 cl-600s - kanada hava kuvvetleri tarafından cc-144, ce-144, ve cx-144 olarak kullanılmıştır.

cl-601 
 cl-601-1a - cl-600 tiplerinin kanat ucu plakaları eklenerek performansı arttırılmış halleri olarak sahneye çıkmıştır. general electric motorları kullanmıştır. 4 adeti cl-144s olarak kanada hava kuvvetleri'ne olmak üzere 66 adet üretilmiştir.
 cl-601-1a/er - 601-1a ilave yakıt tanklarına sahip cl-601-1a türevidir.
 cl-601-3a - güçlendirilmiş motor ve cam kokpit'e sahiptir. bombardier tarafından pazarlanan ilk modeldir.
 cl-601-3a/er - 601-3a'ya ilave yakıt tankı eklenerek elde edilmiştir.
 cl-601-3r - uçak kuyruk kısmına ilave yakıt tankı eklenerek elde edilmiştir.

cl-604 
 cl-604 - 601 üzerinde önemli ölçüde yapılan değişiklikler ortaya cl-604'ü çıkarmıştır. daha güçlü motorlar, daha geniş yakıt tankları, tamamen yeni bagaj kısmı, kanat ve kuyruktaki yapısal iyileştirmeler, yeni elektronik uçuş aletleri başta gelen yeniliklerdir. abd sahil güvenlik kuvvetleri, kasım 2005'te c-143a olarak bir adet cl-604'ü envanterine katmıştır. 
(mrc2a).

cl-605 

 cl-605 - 2006 yılının başında cl-604'ün aviyoniklerinin ve yapısal dayanıklılığının yenilenmesi ile ortaya çıkan bir tasarımdır. ayrıca daha geniş kabin pencerelerine sahiptir. geniş kabiniyle dikkat çekmektedir.

cl-610 
 cl-610 challenger e 24 yolcu alacak şekilde genişletilmiş challenger ailesi üyesidir. 1981'de tasarlanan uçak hiç üretilmemiştir.

kullanıcılar

askeri kullanıcılar 

 arjantin hava kuvvetleri

 avustralya kraliyet hava kuvvetleri

 kanada hava kuvvetleri

 çin halk cumhuriyeti hava kuvvetleri

 hırvatistan hükûmeti

 çek cumhuriyeti hava kuvvetleri 

 danimarka kraliyet hava kuvvetleri 

 luftwaffe

 abd hava kuvvetleri 
 abd sahil güvenlik kuvvetleri

kazalar ve olaylar 
 11 mart 2018'de türkiye merkezli bir şirkete ait bombardier challenger, i̇ran'da düştü ve uçaktaki on bir kişiden kurtulan olmadı.

özellikleri (cl-601-3a) 
mürettebat= 2 (pilot & birinci subay)
kapasite= konfigürasyona bağlı olarak azami 19 yolcu
ana uzunluk= 20.85 m
kanat açıklığı= 19.61 m 
yükseklik= 6.30 m 
alan= 48.3 m² 
boş ağırlık= 9292 kg 
azami kalkış ağırlığı= 19550 kg

motorlar= general electric cf-34-3a
motor tipi= turbofan
motor sayısı= 2
ana i̇tki= 40.7 kn

azami hız= mach .84 (851 km/h, 529 mph) 
menzil= 6236 km (3366 nm, 3875 mi)
tavan i̇rtifası= 12500 m (41000 ft)
tırmanma oranı= 1355 m/min (4450 ft/min)

kaynakça

dış bağlantılar 
 bombardier challenger 605 official website
 canadian forces cc-144 challenger website

i̇ş jetleri
çift motorlu jetler