Uyuşturucu

uyuşturucu, kişisel zevk veya tıbbi amaçlı kullanılan psikoaktif maddelere verilen ortak isim.

tıbbi amaçlı kullanılan psikoaktif maddeler 
günümüzde uyuşturucu amacıyla kullanılan maddelerin bir kısmı normal tıbbi kullanımı olan ilaçlardır. bu ilaçlara hydrocodone, kodein, metadon, afyonritalin örnek olarak gösterilebilir.

madde bağımlılığında kullanılan psikoaktif maddeler 
esrar, eroin, amfetamin-metamfetamin, kokain, kubar, haşhaş, afyon, bonzai (sentetik kenevir) vs. isimlerle tanınırlar ve genellikle bitkisel kaynaklı maddelerden elde edilirler. bazıları sağlık açısından zararlıdırlar. dünyada hızla yayılmaya başlamıştır ve günümüzde daha çok gençler arasında yaygındır. bazı uyuşturucular önlenmediği sürece ölüme kadar götürebilmektedir. psikiyatri ve adli psikiyatri uygulamalarında bu maddelere yönelik bağımlılık "toksik madde bağımlılığı" ya da "madde bağımlılığı" olarak nitelendirilir. bu tür maddeler tıp disiplini açısından 4 ana grupta toplanırlar:

 uyarıcı maddeler (kokain, amfetaminler, kafein),
 uyutucu/uyuşturucu maddeler (opium alkaloidleri, barbitüratlar, benzodiazepinler),
 halüsinojenler (esrar, lysergic acid diethylamide-lsd, phencyclidine-pcp),
 uçucular (tiner ve benzerleri).

bu tür maddelerin başlıcalarının insan vücudundaki zararlı etkileri aşağıda verilmektedir:

kokain 

 deri (enjeksiyon yeri): kronik granülomatöz yangı
 göz (crack kullanımı): kornea ülserleri ve infeksiyonlar
 ağız ve dişler (toz çekme): damak perforasyonu, diş minesi aşınması
 burun (toz çekme): nekrozlar, septum delinmesi (perforasyonu)
 dolaşım sistemi: damarlarda büzüşme (vazokonstriksiyon) ve hipertansiyon, kardiyomyopatiler, kalp durmasına bağlı ansızın ölüm
 gebelik: düşükler (abortuslar) ve yenidoğan bebekte yoksunluk sendromu.

opium alkaloidleri (morfin ve eroin) 

 deri (enjeksiyon yeri): ekimoz, ülser, nedbe, lenfödem, abseler (sepsis kaynağı)
 kalp: aritmilere bağlı ansızın ölüm, kapak (triküspid) endokarditi (staphylococcus aureus), kalp büyümesi (kardiyomegali), infarkt
 damarlar: septik trombus/embolizm, anevrizma, sepsis
 akciğerler: yüksek doz madde alımında akut ödeme bağlı ansızın ölüm, metastatik abseler, emfizem, talk granülomları, candida pnömonisi
 beyin: hipoksik ensefalit (hipokampus nekrozları), infarktlar, metastatik abseler
 böbrek: eroin nefropatisi, glomerülonefrit, hiperemi
 res: lenfadenomegali
 virüs infeksiyonları: hbv, hcv, hiv

amfetamin-metamfetamin ve ekstazi 

 beyin: psikiyatrik bozukluklar, nöron yitirilmesi, kanama, iskemik lezyonlar
 kalp: koroner vazokonstriksiyonu (akut/kronik koroner yetmezliği), aritmiler, kardiyomyopatiler
 akciğerler: pulmoner hipertansiyon

esrar 

 akciğerler: tütüne benzer etkiler (koah, akciğer ca, hipoksi)
 fertilite etkilenmesi: erkeklerde kısırlığa (steriliteye) varabilen sonuç
 ruhsal sağlıkta bozukluklar:şizofroni, panik atak, depresyon ve anksiyete bozukluğu gibi

tiner 

 beyin: nöron yitirilmesine bağlı nöropsikiyatrik bulgular
 kemik iliği: i̇nhibisyon
 akciğerler: pnömoni, koah

yasallaştırılmasına dair görüşler 
uyuşturucu maddeler çoğu ülkede yasa dışı olmakla birlikte, bu durum maddenin tipine göre ve ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir.

alman bilim insanı christian rätsch uyuşturucunun kullanımı üzerine çeşitli görüşler ileri sürmüştür. uyuşturucunun yasallaşması gerektiğini ileri süren rätsch'ın en önemli gerekçelerinden biri uyuşturucu tüketiminin hukuksal bir hak olduğu düşüncesidir. bunun dışında uyuşturucunun yasak olduğu bir ortamda tüketiminin de doğru yapılamayacağını, çok fazla alındığı takdirde her maddenin ölüme götürebileceğini ileri sürmüştür. ona göre devlet uyuşturucuyu yasallaştırırsa, karaborsa maddeler piyasada olmayacak ve böylece denetimli tüketim sağlanıp, ölümlerin önüne geçilebilecektir.

i̇statistik veriler 
2014 yılında 29 milyon insanda uyuşturucu bağımlılığı saptanmıştır. teşhis konulan her altı uyuşturucu bağımlısından sadece biri tedaviye başvurmaktadır. dünyada en fazla afyon üretimi ise afganistan'da yapılmaktadır. birleşmiş milletler yaptığı bir açıklama ile avrupa ülkelerinin en büyük uyuşturucu pazarları arasında olduğu belirtildi.

birleşmiş milletler 2016 raporuna göre hayatında en az bir kere uyuşturucu kullananların sayısı 2013'te 246 milyon, 2015 yılında ise 247 milyon olarak açıklandı. uyuşturucu kategorisinde en fazla esrar üretimi yapılmaktadır. esrar 129 ülkede yasadışı yollarla üretilmektedir. dünyada esrar kullananların sayısı ise 182 milyon civarındadır.

konu hakkında kitaplar
 alfred r. lindesmith, “addiction and opiates”
 ashley montagu, “refelections”
 edward m. brecher “licit and illicit drugs”

ayrıca bakınız 
 afganistan'da afyon üretimi
 uyuşturucu içeren filmler listesi
 uyuşturucu ticareti
 uyuşturucu ticareti suçu için ölüm cezası
 aşırı doz uyuşturucu madde alımından ölenler listesi
 uyuşturucuyla savaş
 bağımlılık
 joaquín guzmán
 pablo escobar

kaynakça