Otomatik Portakal (film)

otomatik portakal, anthony burgess'in aynı adlı yapıtından uyarlanan 1971 yapımı 137 dakikalık film. filmin yönetmeni stanley kubrick'tir.

konu 
britanya'da endüstri sonrası bir şehirdeki, ahlaki değerlerin birbirine karıştığı, iyi ve kötünün ayırt edilemez hale geldiği bir toplumda, gençlerden oluşan bir çetenin insanlara uyguladıkları şiddeti ve alex üzerinden insan doğası ve toplumsal değerlerin çatışmasını konu eder.

bir holigan olan alex (malcolm mcdowell) adlı gencin zaman geçirmek için üyesi olduğu sokak çetesi ile beraber işledikleri birçok suçtan sonra çete ile ayrılığa düşünce onlar tarafından ihbar edilmesini ve polis tarafından beyninin yıkanarak topluma kazandırılma metodu ve sonrasını anlatır.

olayları büyük bir ifade gücü ile o günlerden bugüne değişen dünya düzeni ve bu değişimin insanların üzerindeki farklı etkilerini, suça ve şiddete eğilimi ustaca yansıtmıştır. film ve bu filme ait ögeler yarattığı etki ile popüler kültürdeki yerini almıştır.

oyuncu kadrosu

yapım 
anthony burgess, romanın 1962'de yayınlanmasından kısa bir süre sonra film haklarını 500$'a sattı. başlangıçta, filmde rock grubu the rolling stones'un rol alması bekleniyordu. grubun ana vokalisti mick jagger, alex rolünü oynamakla ilgilendiğini ifade etmişti, bununla birlikte i̇ngiliz film yapımcısı ken russell'ın da yönetmenlik koltuğuna oturacağı düşünülüyordu. ancak, britanya film sınıflandırma kurulu (bbfc) ile ilgili sorunlar nedeniyle bu plan asla gerçekleşmedi ve romanın film hakları en nihayetinde kubrick'e kaldı.

kubrick, if.... (1968) filminde mcdowell'ı gördükten sonra onu alex rolü için seçer. mcdowell, rol için neden seçildiğini sorduğunda kubrick ona, "ekranda zeka parıltısı yayabiliyorsun" diye cevap verir. ayrıca kubrick'e sahip olduğu kriket kıyafetlerini gösterdikten sonra, alex'in çetesinin üniforması konusunda kubrick'e yardım eder. kubrick ondan jockstrapı kıyafetin altına değil üstüne giymesini ister.

film ile roman arasındaki farklar 
kubrick'in filmi, burgess romanına nispeten sadıktır, sadece kitabı iyimser bir şekilde bitiren son bölümü atlar. bu bölümde alex'in olgunlaştığı ve sosyopatiyi geride bıraktığı görülür. film ise alex'e açık uçlu bir hükûmet işi teklif edilmesiyle sona ererken, hala bir sosyopat olduğunu ima eder. bu olay örgüsü uyuşmazlığı, kubrick'in senaryosunu romanın amerikan baskısına dayandırması nedeniyle meydana geldi. kubrick, senaryoyu yazmayı neredeyse bitirene kadar romanın tam, orijinal versiyonunu okumadığını ve onu kullanmayı asla düşünmediğini iddia etmiştir.
 romanda, alex'in soyadı hiçbir zaman açıklanmazken, filmde alex'in kendisini "büyük i̇skender (alexander the large)" olarak adlandırması nedeniyle soyadı 'delarge'dir. 
 romanın başında alex, 15 yaşında bir çocuk suçludur. filmde, tartışmaları azaltmak için, alex'in yaşı yükseltilerek, 17-18 yaşlarında gösteriliyor. (çekimler sırasında, malcolm mcdowell 27 yaşındaydı.)
 filmde alex'in evcil bir yılanı vardır. romanda ise bundan bahsedilmiyor.
 romanda alex, 10 yaşındaki iki kıza uyuşturucu verir ve onlara tecavüz eder. filmde ise kızlar, onunla kendi rızalarıyla seks yapan genç yetişkinlerdir. uyuşturucunun ve şiddetin bu sırada bahsi geçmez.
 eleştirmen randy rasmussen, filmdeki hükûmetin karmakarışık bir çaresizlik içinde olduğunu, romandaki hükûmetin ise oldukça güçlü ve kendinden emin olduğunu savundu. i̇lki, kubrick'in, sadece prosedürü takip eden maskelenmiş kişisel çıkar eylemleri temasıyla meşguliyetini yansıtır.
bunun bir örneği, alex'in "düzeltme sonrası danışmanı" p. r. deltoid'in tasvirindeki farklılıklar olabilir. romanda, p. r. deltoid'in ahlaki bir otoritesi var gibi görünür (ancak itirazlarına rağmen alex'in ona yalan söylemesini veya suç işlemesini engellemek için yeterli değildir). filmde, deltoid biraz sadisttir ve alex'e cinsel bir ilgisi var gibi görünür, onunla ebeveynlerinin yatak odasında röportaj yapar ve kasıklarına vurur.
 romanda, f. alexander, alex'i önceki saldırıya yapılan dikkatsiz bir dizi gönderme ile tanır (örneğin, karısı daha sonra telefonlarının olmadığını iddia eder). filmde alex, f. alexander'ın karısına saldırırken akıldan çıkmayan bir şekilde söylediği 'singing in the rain' şarkısını banyoda söylerken tanınır. şarkı kitapta hiç yer almaz, çünkü kubrick tecavüz sahnesinin çok "sert" olduğundan şikayet etmesi üzerine aktör malcolm mcdowell tarafından geliştirilen bir doğaçlamadır.
 romanda alex, kendisine cinsel tacizde bulunan bir mahkûmu öldürdükten sonra kendisine tedavi teklif edilir. filmde bu sahne kesilmiştir ve alex'in aslında süreç için gönüllü olması yerine, i̇çişleri bakanı tarafından hapishanede bakanlar tarafından yapılan bir teftiş sırasında konuşması için seçilir.
 alex'in romandaki hapishane numarası 6655321'dir. filmdeki hapishane numarası 655321'dir.

ayrıca bakınız 
 otomatik portakal romanı
distopik filmler listesi

kaynakça

bibliyografya 

 burgess, anthony. 1978. "a clockwork orange".  1985. londra: hutchinson. isbn 0-09-136080-3

dış bağlantılar 
 resmi site
 
 
 
 malcolm mcdowell discusses the film and its staying power from hobotrashcan.com
 malcolm mcdowell discusses the film

amerika birleşik devletleri polisiye filmleri
stanley kubrick'in yönettiği filmler
john alcott'ın görüntülediği filmler
warner bros. filmleri
britanyalı romanlarından uyarlanan filmler
kurgusal dil filmleri
psikolojik deney filmleri
i̇ntikam teması içeren filmler
stanley kubrick'in yapımcısı olduğu filmler
birleşik krallık polisiye dram filmleri
konusu londra'da geçen filmler
1970'lerde i̇ngilizce filmler
1971 çıkışlı dramatik filmler
en i̇yi film new york film eleştirmenleri birliği ödülü sahipleri
en i̇yi dramatik sunum hugo ödülü kazanan eserler