Lloyd Shapley

lloyd shapley (19 haziran, 1923- 12 mart, 2016), amerikalı matematikçi ve  iktisatçıdır. 1981 yılından ölümüne kadar kaliforniya üniversitesi, los angeles'da matematik bölümü ve i̇ktisat bölümü'ne bağlı olarak şeref "emeritüs profesörü" olarak çalışmıştır. tanınmış teori katkıları matematiksel iktisat alanında, özellikle oyun kuramı konusundadır.

bu konuda çalışan bilimciler tarafından, 1940'lı yıllardaki von neumann ve morgenstern'in öncü çalışmaları yanında,  lloyd shapley de oyun kuramının temsilcisi olarak kabul edilmektedir.

ekim 2012'de "dengeli tahsis edilme kuramı ve piyasa tasarımı uygulaması" konusundaki orijinal katkıları  dolayısıyla alvin e. roth ile birlikte nobel ekonomi ödülü'nü kazanmıştır.

yaşamı ve kariyeri

lloyd shapley 2 haziran 1923'te cambridge, massachusetts, abd'de doğdu. babası tanınmış astonomi bilimcisi harlow shapley idi. i̇lk ve ikinci derecede eğitiminden sonra harvard üniversitesi'nde üniversite eğitimine başladı. fakat ii. dünya savaşı sürdüğü için 1943'te askere alındı. aynı yılda amerikan ordu hava kuvvetleri'nde çavuş olarak chengdu, çin'e gönderildi. burada iken sovyet rusya ordusunun kullandığı hava durumu şifrelerini çözmesi dolayısıyla amerika "bronz yıldız" madalyası ile şereflendirildi.

savaşın sona ermesinden sonra amerika'ya dönüp 1948'de harvard üniversitesi matematik bölümünden mezun olup a.b. üniversite diploması aldı. bundan sonra amerikan ileri teorik araştırma merkezlerinin başında gelen "rand corporation"da bir yıl çalıştı. sonra 1950'de princeton üniversitesi'nde çalışıp tez hazırlayarak 1953'te doktora (ph.d) derecesini kazandı. tezinde ve doktora sonrasında araştırma konusu i̇ngiliz iktisatçı francis ysidro edgeworth tarafından ortaya çıkartılan fikirleri geliştirip oyun kuramı alanında çözüm kavramları olan shapley değeri ve oyun çekirdeği (core) kavramlarını ortaya atıp geliştirmek oldu. doktorasını aldıktan sonra bir süre princeton'da öğretim üyeliği yaptı. sonra 1964'ten 1981'e kadar kariyerini rand corporation'da devam ettirdi. 1981'de emekli oldu, ama  "(ucla) kaliforniya üniversitesi, los angeles"da matematik bölümü ve i̇ktisat bölümü'ne bağlı olarak şeref "emeritus profesörü" olarak çalışmalarını devam  ettirdi.

ödüller ve șeref üyelikleri 
1944: amerikan ordusu hava kuvvetleri "bronz yıldız" madalyası
1951–52: procter şeref üyesi, princeton üniversitesi
1967: şeref üyesi, ekonometri cemiyeti,
1974: şeref üyesi, amerika sanartlar ve bilimler akademisi
1979: üye, birleşik amerika milli bilimler akademisi
1981: john von neumann kuram ödülü
1986: şeref doktorası kudüs i̇brani üniversitesi
2002: şeref üyesi: i̇nforms (yöneylem araştırması ve i̇şletme bilimleri enstitüsü)
2007: seçkin şeref üyesi: amerikan i̇ktisat cemiyeti
2011: sveriges riksbank, i̇ktisat nobel ödülü

önemli yayınları

1953: lloyd shapley, "a value for n-person games ",  h.w. kuhn ve a.w. tucker (eds.) (ed) (1953)  contributions to the theory of games cilt. ii
1953: lloyd shapley, "stochastic games" proceedings of national academy of science c.39, s.1095–1100.
1954: lloyd shapley ve martin shubik "a method for evalüating the distribution of power in a committee system"  american political science review c.48, d.787–792.
1962: lloyd shapley ve david gale "college admissions and the stability of marriage " the american mathematical monthly c.69, s.9–15.
1962: lloyd shapley, "simple games : an outline of the descriptive theory", behavioral science c.7, s.59–66.
1967: lloyd shapley, "on balanced sets and çores" naval research logistics quarterly c.14, s.453–460.
1969: lloyd shapley ve martin shubik  "ön market games" journal of economic theory c.1, s.9–25.
1969: lloyd shapley "utility comparison and the theory of games", la decisión,s.251–263.
1971: lloyd shapley "çores of convex games" international journal of game theory c.1, s.11–26.
1969: lloyd shapley ve martin shubik, "the assignment game i̇: the core", international journal of game theory c.1, s.111–130.
1974: lloyd shapley ve robert aumann, values of non-atomic games, princeton university press.
1979: lloyd shapley ve pradeep dübey,  "mathematical properties of the banzhaf power index", mathematıcs of operations research c.4, s.99–132.
1979: lloyd shapley ve robert aumann, "long-term competition – a game-theoretic analysis" nimrod meğiddo (ed.) eşsays in game theory: in honor of michael maschler.  springer-verlag.
1996: lloyd shapley ve döv monderer. "potential games", games and economic behavior c.14, s.124–143.
2003: lloyd shapley ve x.hu, "ön authority distributions in organizations ", games and economic behavior c.45, s.132–152, 153-170.

ayrıca bakınız 

 ekonomistler listesi
 nobel ekonomi ödülü sahipleri listesi

notlar 
  i̇ngilizce wikipedia "lloyd_shapley" maddesi

dış bağlantılar 

 şahsi web sitesi 
 mathematısel geneoloji projesi  
   shapley değeri 
  von neuman teori ödülü için açıklamalarda l.s.shapley'nin çalışmalarına ithaf
  l.s.shapley'nin çalışmaları hakkında albert tucker'in yorumu  1950'de albert w. tucker o zamana kadar oyun kuramı teorisinin geliştirilmesinde shapley'in katkısının hemen von neumann arkasında olduğunu bildirmiştir.
 robert aumann'ın nobel ödülü konferansı,

1923 doğumlular
2016 yılında ölenler
amerikalı ekonomistler
amerikalı matematikçiler
amerikalı akademisyenler
harvard üniversitesinde öğrenim görenler
princeton üniversitesinde öğrenim görenler
princeton üniversitesi öğretim üyeleri
kaliforniya üniversitesi, los angeles öğretim üyeleri
nobel ekonomi ödülü sahipleri
rand corporation kişileri