Ragusa, İtalya

ragusa (sicilyaca: rausa), i̇talya'nın coğrafi olarak güneyinde sicilya özerk bölgesi'nde tarihi bir şehir ve idâri bakımdan bir komün olup, ragusa ili'nin merkezi şehirdir.

şehir ve merkezi olduğu ilin en önemli ekonomik geçim kaynakları tarım (meyvecilik, zeytin ve sebzecilik); turizm, hafif sanayi ve küçük petrol kuyularıdır. noto vadisi'nde 1693'teki büyük depremden sonra yeniden barok mimarisine göre kurulmuş merkezi ile civardaki aynı zamandaki depremden sonra barok mimarı tarzına yeni kurulan 7 belde (ragusa, katanya, caltagirone, militello in val di catania, modica, noto, palazzolo acreide, scicli) ile birlikte val dı noto adıyla 2002'den beri unesco dünya mirasları, i̇talya listesinde bulunmaktadır.

tarihçe 
ragusa şehrinin başlangıcı, kabaca mö 2000 yıllarında şehrin şimdiki mevkiinin civarlarında antik "sicel" kabilesinin kurduğu birkaç yerleşkeye bağlanabilir. günümüzdeki ragusa ibla bunlardan biri olduğu ve bu yerleşkenin isminin hybla olduğu kabul edilmektedir.

bu 300 metre yükseklikte tepe üzerinde kurulmuş olan yerleşkenin sicilya'da antik greklerinin kurmuş oldukları kolonilerle yakın ilişkiler kurduğu ve bu kolonilere benzemek için yerleşkenin deniz kıyısında yakında olan "camerina" yerleşimini geliştirdiği bilinmektedir. yerleşke kısa süren bir kartacalılar idaresinde sonra antik romalılar eline geçmiştir. i̇talya'nın barbar kavimler istilasından sonra bizans i̇mparatorluğu parçası olmuştur. bizanslılar yerleşke etrafına surlar yapıp bir büyük kale inşa etmişlerdir. 848'de ragusa araplar eline geçmiştir ve 11. yüzyıla kadar ragusa sicilya'da bir arap şehri olarak gelişmiştir.

11. yüzyılda normanların sicilya'yı işgal etmesi ile bir norman kontluğu merkezi olmuştur. birinci norman ragusa kontu  norman sicilya kralı olan i. ruggero'nun oğlu "goffredo di ragusa"'dir. bundan sonra ragusa 12. yüzyılda kurulan sicilya krallığı tarihinin olaylarını takip  etmiştir. ragusa ve civarı 1296'da modica kontluğu ile birleştikten sonra bile chiaramonte sülalesinin arazileri olup kontluk merkezi olmaya devam etmiştir. 15. yüzyılda şehirde ortaya çıkan bir büyük halk isyanından sonra ragusa kontluk merkezi olma statüsünü kaybetmiştir.

1693'te doğu sicilya'da olan çok büyük bir deprem dolayısıyla eski ragusa şehri tümüyle harap olmuş bu ufak şehirde yaşayanlardan 50.000 kişi ölmüştür. bundan sonra 18. yüzyıl başlarında şehir yeniden yapılmıştır. burada yaşayanları çoğu eski şehrinin yakınındaki daha yüksek bir tepede olan prato bölgesinde o zamanlara moda olan barok mimarisine uygun yeni binalarla "ragusa superiore (yukarı ragusa)" adlı yeni bir şehir kurulmuş ve geliştirilmiştir. eski şehir de orta çağ'dan kalan şekliyle yenilenmiş ve bu şehre "ragusa inferiore (aşağı ragusa)" adı verilmiştir.

19 yüzyılda şimdiki ragusa ilinin bulunduğu arazilerde asfalt ve küçük çapta petrol kaynakları bulunmuştur. özellikle asfalt kaynağı hala işletilmektedir. 1848'de sicilya'nın tümü ve özellikle modica şehri ile birlikte ragusalılar da burbon hanedanı idaresindeki "i̇ki sicilya krallığı"'na karşı sicilya adasına bağımsızlık kazandırmak için isyan etmişlerdir. 1860'ta garibaldi devrimci ordusuyla marsala'da sicilya'ya karaya çıkınca, isyancılara destek için ragusalar garibaldi'nin ordusuna katılacak gönüllü silahlı askerler göndermişlerdir. sicilya'nın garibaldi eline geçmesiyle ragusalar yeni kurulan i̇talya krallığı'na katılmıştır.

ragusalar i. dünya savaşı sonunda işçi hakları ve sosyalizmin önemli bir merkezi olarak bilinmekte idi ve faşistler i̇talya'da idareyi ele almadan önce ragusalarda  sağ-sol çatışmaları günlük olaylar haline gelmişti. 1926'ya kadar yerel idare açısından bu iki şehir iki ayrı belde olarak idare edilmişlerdir. bu iki belde de 1296'dan beridir yörede en büyük ve önemli şehir olan modica'ya bağlı olmuşlardır. 1927'de i̇talya'nın faşistlerce idaresi sırasında "ragusa inferiore" ve "ragusa superiore" belde idareleri birleştirilmiş; yeni bir birleşik "ragusa" beldesi kurulmuş ve eski ayrı beldelere ragusa i̇nferiore'''ye ragusa i̇blei semti adları verilmiştir. yeni kurulan ragusa da modica'dan nüfusça büyük olduğu için modica yerine il merkezi yapılmış ve bu yeni ile "ragusa ili" adı verilmiştir.

 coğrafi konum 

ragusa şehri sicilya adasının güneyinde, "monti iblei" dağlarının güney eteklerinde, "cava san leonardo" ve "santa domenica" adlı iki derin vadi arasında bulunan bir geniş kireçtasından oluşmuş geniş tepe üzerine konumlanmıştır. şehir iki ana kısımdan oluşmuştur: "ragusa superiore (yukarı ragusa)" ve "ragusa i̇bla". antik çağlardan (kabaca mö 2000'den) kalma şehir 1693'te çok büyük bir depremle yerle bir olmuş ve sonradan 18. yüzyılda yeniden yapılmıştır. ragusa i̇bla eski orta çağ'dan kalma plana göre restore edilmiş ve ragusa superiore ise daha yüksek bir tepede bulunan eski "patro" mahallesi yerine 18.yy da geçerli olan barok mimari stiline göre yeniden kurulmuştur. şehrin iki kısmı arasında bulunan (valle dei ponti (köprüler vadisi) adıyla anılan derin uçurumlu vadi üzerinde bulunan (18. yüzyıl yapımı) "ponte dei cappuccini"; (1843 yapımı) "ponte vecchio), (1937 yapımı), "ponte nuova" ve (1963 yapımlı) "ponte papa giovanni xxiii" adlı köprüler dolayısıyla şehre "citta dei ponti (köprüler şehri)" adı takılmıştır.

şehrin rakımı 385 ile 640 metre arasında değişmekte ve bundan dolayı il merkezleri enna, potenza, campobasso, l'aquila ve caltanissetta şehirlerinden sonra i̇talya'da 5. yüksek rakımlı il merkezi olmaktadır. şehir denizden ortalama 20 km uzaktadır; ama şehrin beldesine  bağlı bir köy marina di ragusa deniz kıyısındadır. şehrin belediye sınırları içindeki yüzölçümü 442.6 km² olup, i̇talya'nın alanı en büyük il merkezi beldesi olmaktadır.

sicilya'nın kuzey-doğusunda val di notti vadisinde bulunan 1693'te depremle yıkılıp 18. yüzyılda barok mimari stilinde yeniden yapılan sekiz şehir ve kasaba ile birlikte (caltagirone, militello val di catania, catania, modica, noto, palazzolo, scicli) ve ragusa şehri "geç barok mimari stille yapılmış val di noto şehirleri (kuzey-doğu sicilya)" adı verilen bölge içinde 2002'den itibaren unesco dünya mirasları i̇talya listesinde bulunmaktadır.

 nüfus gelişmesi 
ragusa komününün belediye sınırları içindeki nüfus (9.2010 tahminleriyle) 73.602 kişi olup, nüfus yoğunluğu 164,5 kisi/km² olur. ragusa nüfusunun 19. ve 20. yüzyıllarda gelişmesi resmi nüfus sayımı sonuçlarına göre şu gösterimde özetlenmiştir:
kişi

 komşu komünler 
ragusa komününün şu komünlerle ortak sınırı bulunmaktadır:
chiaramonte gulfi, comiso, giarratana, modica, monterosso almo, santa croce camerina, scicli, vittoria, rosolini (sr)

 kardeş şehirler 
ragusa şu kentlerle kardeş şehir bağlantısı kurmuştur:

 
 
 
 
 
 

 görülecek yerler 

 köprüler": 
bu kent birbirinden fiziksel olarak ayrılmış iki büyük semtten oluşmaktadırː "raguşa i̇bla" eski şehri ve daha yüksek rakımlı "yukarı ragusa (ragusa süperiore)". bu iki büyük semt ortasında bu iki semti ayıran derin bir sarp kaya kenarlı vadi olan "valle dei ponti" bulunmaktadır. bu vadinin üzerinde iki semti birleştiren 4 tane köprü bulunmaktadır. bu köprülerden en ilgi çekeni 18. yüzyılda yapılmış olan "ponte dei cappuccini"'dir.
 san giovanni battista katedrali: 
bu katedral yukarı ragusa semtinde en önemli anıttır. orijinal olarak bu ismi taşıyan katedral antik ragusa'nın batısında orta çağ'dan kalma surların hemen altında idi. günümüzde bu mevkide küçük bir kilise olan st agnes kilisesi bulunmaktadır. 1693'teki büyük deprem ragusa kentini yerle bir etmiş ve bu eski katedral da yıkılmıştı. bu mevkide ilk defa daha küçük yeni bir katedral binası yapılmıştı ama bu küçük yapı, katedral ayinlerine iştirak edenler için yeterli büyüklükte değildi. günümüzdeki san giovanni battista katedrali binası 1718 ve 1778'de ön cephesi tipik güney sicilya barok mimari stilinde olarak yapıldı. modern ön cephede üç büyük giriş kapısı bulunmaktadır. bu giriş kapılarının yanlarında  meryem, evanjelist yuhanna, vaftizci yahya heykelleri ve taştan süsler bulunur. katedralin kapılarının ikisinin daha yüksek kısmında barok kadranlı iki değişik saat bulunur. sol taraftaki kapı üzerinde ise (1820'de temeli atılmış olan) bir çan kulesi vardır. katedralin barok usulü süslerle gayet dolu olan içerisi ise bir latin istavroz şeklindedir. ortada oturma yerleri ve bu oturma yerlerinin iki tarafında ayin ve giriş-çıkış için yürüyüş pasajları bulunmakta ve  bu pasajlar kenarında sağ ve solda yine oturma yerleri bulunmaktadır. bu sağ ve sol oturma yerlerini üstünü kapayan tavanlar altın yaldızla kaplı sütunlarla tutulmaktadır. bu sütunlar üzerinde vaftizci yahya'nın hayatını anlatan i̇ncil pasajlarına atıf yapan resimli yuvarlak madalyonlar bulunur. kubbe 1783'te tamamlanmıştır ve 20. yüzyılda bakır levhalarla kaplanmıştır. kenarlarda bulunan şapeller 19. yüzyılda yapılmıştır ve bunların sunakları polikrom mermerdendir. .
 hyblean arkeoloji müzesi:
bu müze 6 sergi bölümünde tarihsel kronolojiye göre  "tarih öncesi dönem buluntular" bölümünden "geç antik roma buluntuları" bölümüne göre organize  edilmiştir. 
 * ragusa ibla'da barok tipi mimarı uygulanmış gayet değişik binalar bulunmakta ve bunlar arasından gayet gözalıcı birkaç saray ve semt kilisesi bulunmaktadır.   san giorgio katedrali: 
1693 depreminde yıkılmış olan katedral yerine 1738'de mimar rosario gagliardi tarafından tasarlanıp yaptırılmıştır. ancak yıkılmış eski katedralden bir tek katalan-gotik mimari tarzlı giriş kapısı kalmıştır. ön cepheye giriş için 250 basamak merdiveni tırmanmak gerekir. bu ön cephede masif süslü sütunlar; aziz ve azizelerin heykelleri ve taştan yapılmış diğer süsler bulunur. katedralin planı latin istavrozu şeklindedir. 1820'da yapılıp tamamlanmış bir büyük neoklasik mimarili kubbesi bulunmaktadır.santa maria delle scale kilisesi: 
15. ve 16. yüzyıllarda yapılmış olup ragusa i̇ble ile aşağı ragusa'yı birbirine bağlayan yokuşlu ve virajlı dar bir sokak üzerindedir. bu kilise 1693 depreminde büyük zarar görmüş ve yarısı antik eski gotik tarzda mimarili olarak tamir edilmiş olmakla beraber diğer yarısı yeni olarak barok mimari tarzında yeniden tasarlanıp yapılmıştır. eski gotik tarzda kalan kısmındaki son şapelin rönesans mimari tarzında bir kapısı bulunur. kilise duvarlarında 18. yüzyılda sicilya'da yaşayıp çalışmış olan ressamların tabloları asılmıştır.
 souls in the purgatorio kilisesi: 
barok mimari tarzında bir giriş kapısı bulunmaktadır.
 santa maria dell'itria kilisesi, 
17. yüzyılda malta'da yerleşik hospitalier şövalyeleri tarafından yaptırılmıştır. i̇çerisinin duvarlarına, bazıları  ressam mattia pretti tarafından yapılmış olduğu atıf edilen, tablolar asılmıştır. çan kulesi caltagirone'de yapılmış seramiklerle kaplıdır. 
 san giorgio kilisesi: 1739-1775'te mimar rosario gagliardi tarafından tasarlanıp yapılmıştır. ön cephede birbirine tezatlı sütunlar bulunur. kilisenin hazinesinde gayet değerli gümüş kilise kapları bulunmaktadır.
 st. joseph kilisesi:
i̇çerisinde bir elips şeklinde 17. yüzyılda bu kiliseyi bağışlayan hanımın heykeli bulunan bir bölüm bulunmaktadır. .
 sant'antonino kilisesi:
özellikle bir gotik stili giriş kapısı ile tipi norman mimarı sanatı eseri. 
 i̇mmacolata kilisesiː:
güzel bir 14. yüzyıl stili ve yapısı  giriş kapısı vardır.
 san giorgio vecchiɒ semt kilisesi: 
bu kilisenin ön cephesinde katalan-gotik mimarı tarzında giriş kapısı bulunur ve bu kapının yan ve üstünde "canavarı öldüren san giorgio" yuvarlak rölyef heykeli ve aragonya kartalları heykelleri bulunur.  
 hyblean bahçesi:
bu bahçeden "cappuccini vecchi semt kilise", (14.yüzyıl yapısı) "san giovanni semt kilisesi" ve "san domenico semt kilisesi" panoramik olarak görülebilir.
 zacco sarayıː 
bir barok mimari tipinde binadır. korint tipi sütunlar üzerine dövme demirden balkonlar, üstünde kadın heykeli şeklinde sütun olan "karyatid"ler ve gotik groteskler bulunmaktadır.

 resimler 
ragusa

 ayrıca bakınız 
 sicilya
 sicilya özerk bölgesi
 ragusa ili
 i̇talya'daki şehirler listesi

 kaynakça 

 bu madde kısmen i̇talyanca wikipedia "ragusa" maddesi kaynaklıdır:    (erişim:15 kasim 2010)

 dış bağlantılar 

 ragusa şehir belediyesi resmi websitesi:  
 vikivoyage'' websitesinde "ragusa" maddesi:  {{webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20170811222125/https://en.wikivoyage.org/wiki/ragusa#q13674