Sümer edebiyatı

sümer edebiyatı, sümer uygarlığı tarafından sürdürülen ve daha sonraki akad ve babil imparatorlukları tarafından büyük ölçüde korunan dini yazılar ve diğer geleneksel hikayeler de dahil olmak üzere, bilinen en eski kayıtlı edebiyat külliyatını oluşturur. bu kayıtlar orta tunç çağı sırasında mö 18. ve 17. yüzyıllarda sümer dili ile yazılmıştır.

sümerler, mö 30. yüzyılda daha önceki proto-yazı sistemlerinden sümer çivi yazısı yazısını geliştirerek ilk yazı sistemlerinden birini icat etmişlerdir.  sümer dili, akkad ve babil imparatorluklarında, konuşma dili halktan kaybolduktan sonra bile resmi ve edebi kullanımda kaldı; okuryazarlık yaygındı ve öğrencilerin kopyaladığı sümerce metinler daha sonraki babil edebiyatını büyük ölçüde etkiledi.

şiir 
sümer edebiyatının çoğu sola yaslı satırlarla yazılmıştır, ve beyit ya da kıta gibi satır tabanlı organizasyonlar içerebilir, ancak şiir'in sümerce tanımı bilinmemektedir.  kafiyeli değildir, ancak "bazen benzer etkilerden yararlanılmıştır."  hece vezni kullanmamıştır, ve yazı sistemi ritim, metre, kafiye veya aliterasyon tespitini engeller.  diğer olası şiirsel özelliklerin niceliksel analizi eksik görünüyor ya da yazıyı kaydeden kâtipler tarafından kasıtlı olarak gizlenmiş.

edebi türler ve konular 
edebiyat türleri açıkça tanımlanmamıştı ve tüm sümer edebiyatı şiirsel yönler içeriyordu. sümer şiirleri, satır, imge ve metafor dahil olmak üzere şiirin temel unsurlarını gösterir. i̇nsanlar, tanrılar, konuşan hayvanlar ve cansız nesnelerin hepsi karakter olarak dahil edilmiştir. gerilim ve mizah sümer hikâyelerine dahil edilmiştir. bu hikâyeler öncelikle sözlü olarak paylaşılırdı, ancak kâtipler tarafından da kaydedilirdi. bazı eserler belirli müzik aletleri veya bağlamlarla ilişkilendirilmiş ve belirli ortamlarda icra edilmiş olabilir. sümer edebiyatı başlık kullanmaz, bunun yerine eserin ilk satırıyla anılırdı. 

modern asurologlar, miguel civil'in sınıflandırma çalışmasına dayanarak, sümer edebiyatının mevcut külliyatını "edebi kataloglar", "anlatılar ve mitolojik kompozisyonlar", "tarihi kompozisyonlar ve övgü şiirleri", "mektuplar, mektup duaları ve kanunlar", "i̇lahiler ve şarkılar", "heterojen kompozisyonlar" (bilgelik edebiyatı dahil) ve "atasözleri" gibi geniş kategorilere ayırmışlardır.

edebiyat katalogları 

 sümer kâtiplik eğitimi decad adı verilen bir müfredata odaklanmıştır. bu on metnin el yazmaları sümer edebiyatının en iyi korunmuş olanlarından bazılarıdır.

anlatı ve mitolojik kompozisyonlar 

 kahramanların yer aldığı anlatılar şunları içerir:
  gılgamış ve huwawa, gılgamış ve cennetin boğası, gılgamış ve aga, gılgamış, enkidu ve cehennem ve gılgamış'ın ölümü gibi gılgamış destanı'ndan öyküler.
 enmerkar ve lugalbanda: enmerkar ve aratta'nın efendisi ve enmerkar ve en-suhgir-ana ile enmerkar'ın aratta'ya karşı seferi sırasında lugalbanda'nın iki hikâyesi: lugalbanda dağ mağarasında ve lugalbanda ve anzud kuşu
 i̇nanna'nın yeraltı dünyasına i̇niş,
 adapa efsanesi
 enki, enlil (enlil ve ninlil dahil), i̇nanna, i̇nanna ve dumuzid ve ninurta (lugal-e ve [['"ninurta'nın nippur'a dönüşü"|angim]] dahil) gibi tanrıları içeren anlatılar
 sümer yaratılış efsanesi gibi diğer efsaneler

 tarihsel kompozisyonlar 

 krallar için övgü şiirleri
 ur'un üçüncü hanedanlığı - ur-nammu, şulgi (şulgi'nin kendine övgüsü (şulgi d), amar-sin, şu-sin, i̇bbi-sin
 işın hanedanı - ishbi-erra, shu-ilishu, iddin-dagan, ishme-dagan, lipit-ishtar, ur-ninurta, bur-suen, enlil-bani
 larsa hanedanı - gungunum, sin-iddinam, sin-iqisham, warad-sin, rim-sin
 babil'in i̇lk hanedanlığı - hammurabi, samsu-iluna, abi-eshuh
 ur için ağıt ve sümer ve ur için ağıt gibi şehir ağıtları
 kral listeleri ve ningirsu tapınağının inşası gibi diğer tarihi kompozisyonlar

 mektuplar ve yasalar 

 mektuplar ur krallarının yazışmalarının yanı sıra i̇sin, larsa ve diğer hanedanları da içerir.
 ur-nammu kanunları, ur'un üçüncü hanedanlığı'nın kurucusu ur-nammu'ya atfedilir.
 lipit-ishtar kodu
 hammurabi kanunları

 i̇lahiler 

 enlil i̇lahisi gibi sümer panteonundaki tanrılara adanmış ilahilerin yanı sıra sümer tapınak i̇lahileri koleksiyonu ve keş tapınağı i̇lahisi de dahil olmak üzere belirli tapınaklara adanmış ilahiler

 heterojen bileşimler 

 sümer tartışmaları - çapanın şarkısı, kuş ve balık arasındaki tartışma, koyun ve tahıl arasındaki tartışma, kış ve yaz arasındaki tartışma shuruppak'ın talimatları'' gibi talimat literatürü
 bir i̇nsan ve tanrısı arasındaki diyalog

atasözleri 

 nippur, susa, urim ve uruk'tan atasözleri antolojileri

ayrıca bakınız 

 akad edebiyatı
 eski mısır edebiyatı

 sümer yaratılış destanı
 gılgamış destanı

kaynakça

dış bağlantılar 
 the electronic text corpus of sumerian literature

sümerce edebiyat
edebiyat