mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
TCG Turgutreis (S-342)

tcg turgutreis (s-342) (ilk adı uss bergall (ss-320)), balao sınıfı bir denizaltıdır. bergall, general dynamics-electric boat şirketi tarafından groton, connecticut'ta 13 mayıs 1943 tarihinde inşa edilmiştir. türk deniz kuvvetleri tarafından tcg turgutreis (s-342) olarak yeniden adlandırılmıştır. türk donanması'nda 17.10.1958-05.04.1983 tarihleri arasında hizmet vermiştir. adını ünlü türk denizci turgut reis'ten almıştır. 1983'te aktif görevinin bitmesinin ardından adı "tcg ceryan botu-6" olarak değiştirilmiş ve 1996'ya kadar gölcük deniz üssü'nde diğer denizaltıların bataryalarının şarj edilmesinde kullanılmıştır. nisan 2000'de bir türk metal şirketi tarafından satın alınmıştır.

ayrıca bakınız 
 türk deniz kuvvetleri savaş gemileri listesi
 turgut reis

kaynakça

dış bağlantılar 
 the bergall through the years

türk deniz kuvvetleri'ne devredilen balao sınıfı denizaltı
Yıldıray

yıldıray parıldayan ya da parlayan ay anlamına geliyor

kişiler 
 yıldıray akın (d.1994), türk başpehlivan
 yıldıray baştürk (d.1978), almanya doğumlu türk millî futbolcu
 yıldıray çınar (1940-2007), türk halk müziği sanatçısı ve oyuncu
 yıldıray çınar (çizgi romancı) (d.1976), çizgi roman sanatçısı ve animatör
 yıldıray koçal (d.1990), türk futbolcu
 yıldıray oğur (d.1978), türk gazeteci ve yazar
 yıldıray sapan (d.1967), türk siyasetçi
 yıldıray şahinler (d.1968), türk oyuncu, yazar ve yönetmen

deniz kuvvetleri 
 tcg yıldıray, türk denizaltısı
 tcg yıldıray (s-350), 1979 yapımı türk denizaltısı

ayrıca bakınız

dış bağlantılar 
 türk dil kurumu' nda kelime arama
Asar (mitoloji)

asar (bulgarca: аси, boşnakça: æsiri, rusça: асы, azerice: asar) - türk, altay, moğol ve tibet mitolojilerinde tanrılar yurdu. azar olarak da söylenir. tanrıların yaşadığı gökyüzü demektir. aynı sözcük ilah anlamına da gelir. azeri ulus adının buradan türediğini ileri süren bazı görüşlerde mevcuttur. tibet ve moğol metinlerinde de yer alan, hatta i̇skandinav mitolojilerinde dahi benzer bir sözcükle “aesir” şeklinde tanrılar topluluğunu ifade eden ortak bir unsurdur. asarı sözcüğü de tibetçede göksel tanrıları tanımlamakta kullanılır. moğolcada asar çadır demektir. türklerde göğün büyük bir çadır olarak algılanması fikrinin bir başka örneğidir. çok tanrılı dinlerin neredeyse tamamında tanrılar topluluğunun insanlardan uzak bir yerde (genelde göklerdeki bir dağda) yaşadığı inancı yaygındır.

asarı'lar 
anlatılanlara göre, yeni dünyanın yaratılma zamanı geldiğinde, uzak bir yerde, şiddetli bir kasırga kopar, karanlık çöker ve karışıklık olur. o zaman, asarı tanrılarının yurdu olan gökyüzünde büyük bir kavga çıkar ve bu kavga savaşa dönüşür. asarılar dağılır ve yurtlarının kalıntıları üzerinde yeniden yedi katlı bir ülke kurulur. ancak asarılar arasında karışıklık hâlâ devam etmektedir. tekrar şiddetli çatışmalar başlar. bu nedenle asarılar günahları yüzünden, eski tanrısal özelliklerini yitirirler. uzun yıllar geçer ve asarılar sümer dağı'nın geniş
tepesine yerleşirler. cennette karışıklık daha da artar. asarılar, gökteki yerlerinden aşağı düşerek, en sonunda toprakta yaşamaya başlarlar. sümer dağı ve çevresindeki çöllerde kimse yaşamadığından kaçak tanrılar oralara yerleşip, yeryüzünün ilk sakinlerini oluştururlar. bir gün, bunlardan biri toprakta yetişen bal gibi lezzetli bir meyveden tadar. diğerleri de onun yaptığının aynısı yapınca kendi tanrısal doğalarını tamamıyla yitirirler ve insana dönüşürler.

etimoloji 
(as/az) kökünden türemiştir.  asılı yer demektir. ayrıca asarmak fiili, korumak, saklamak anlamı içerir. mançuca ve moğolcada asar/asarı sözcüğü çadır manası taşır.

dipnotlar

ayrıca bakınız 
 aesir

dış bağlantılar 
 türk mitoloji sözlüğü, pınar karaca (azar)

türk mitolojisi
Turkmenistan Airlines

türkmen hava yolları (türkmence: türkmenhowaýollary), türkmenistan 'ın ulusal havayolu şirketi yani bayrak taşıyıcısıdır. türkmen hava yolları 'nın merkezi aşgabat havalimanı'ndadır. türkmen hava yolları'nın uçuş ağı avrupa, orta asya ve güneydoğu asya kadar uzanmaktadır.

uçuş noktaları

kaynakça

dış bağlantılar 

 türkmenistan hava yolları resmi internet adresi

türkmenistan merkezli havayolu şirketleri
Yön Tanrıları

moğol ve buryat mitolojisinde yönlere göre gökteki tanrıların konumunu ifade eder.

alıgan han – 99 güney tanrısının başında bulunur. (temsilcisi usan han'dır.)
sargay han – 88 orta (merkez) tanrısının başında bulunur.
sogto han – 77 kuzey tanrısının başında bulunur. (temsilcisi tatay han'dır.)
hürmüz han –  55 batı tanrısının başında bulunur. (bu tanrıların anaları manzan hatun'dur.)
atay han – 44 doğu tanrısının başında bulunur. (bu tanrıların anaları mayas hatun'dur.)

yönlere göre tanrılar 
özellikle moğol ve buryat mitolojisinde yönlere göre gökteki tanrıların sayısı ve başlarında bulunan tanrılar şu şekildedir:

alıgan 
alıgan han - türk, altay ve moğol mitolojisinde güney tanrısı. moğollarda 99 güney tanrısının başıdır. algan han olarak da bilinir. moğollarda budizmin etkisiyle birincil yön doğu olarak değil güney olarak yer almış olmalıdır. alığ han ile de bağlantılı olması muhtemeldir. sözcük, (al) kökünden türemiiştir. almak ve körlük anlamı içeriyor olabilir. moğolcada alh ve aluka sözcükleri çekiç anlamı taşır ve bu kelimelerle bağlantılı olması muhtemeldir.

sogto 
sogto han - türk, moğol ve altay mitolojisinde kuzey tanrısı. 77 kuzey tanrısının başıdır. budizmin etkisiyle ikincil yön batı olarak değil kuzey olarak yer almış olmalıdır. hüherdey han ve hültey hanım adlı iki fırtına tanrısının da babasıdır. sözcük, (so/soğ/sok) kökünden türemiştir.  soğukluk, görmezlik bildiren bir köktür. soğmak fiili, yenmek ve üzmek anlamları içerir. soğuk sözüyle de ilgilidir. sog kökü eski türkçe ve moğolcada aramak ve soluk anlamlarını da içermektedir.

hürmüz 
hürmüz han - türk, altay ve moğol mitolojisinde i̇yilik tanrısı. moğol mitolojisinde hormosta ya da kormosta, türk mitolojisinde "kurbustan" veya kürmez adıyla yer alır. pers mitolojisindeki ahura mazda ile özdeşleşmiştir. moğollara göre 55 batı tanrısının başında bulunur. körmösler türk ve altay halk inancında ve mitolojisinde melek ve hayalet türü varlıklardır. kürmez han bunların başında bulunur.

atay 
atay han - türk ve moğol mitolojilerinde ceza tanrısı. suçluları cezalandırır. hiçbir suçu cezasız bırakmaz. ordusunda 6666 tane yenilmez askeri vardır. galta ulan (kızıl ateş) olarak da bilinir. karısının adı mayas’dır. moğol mitolojisinde çok önemli bir yere sahiptir, üst düzey tanrılar arasında yer alır. moğollara göre 44 doğu tanrısının başıdır. üç oğlu vardır. (üç şaraday han’lar): 1. sagan hasar, 2. şara hasar, 3. hara hasar. kelime, (ad/at) kökünden türemiştir. ata ve ad sözcükleri ile bağlantılıdır. ata (ced, soy) anlamını içerir.

kaynakça 
 türk söylence sözlüğü, deniz karakurt, türkiye, 2011 (otrs: cc by-sa 3.0)

dipnotlar

dış bağlantılar 
 the gods of turks (tengri, the sky god) "99 gods" 

türk mitolojisi
türk tanrıları
moğol mitolojisi
Türk kılıcı

türk kılıcı, türkler tarafından kullanılan tek elli, tek kenarlı ve orta derecede kavisli bir kılıç türüdür. geçmişte hunlar zamanında başlayıp avarlar, göktürkler, uygurlar, selçuklular, timurlar, memlûkler, osmanlılar ile orta asya ve avrasya steplerindeki diğer türk hanlıkları tarafından kullanılmıştır.

popüler kültür 
 türk kılıcı, assassin's creed: revelations video oyununda yusuf tazim'in kişisel silahıdır.

kaynakça 

 stone, g. c. and larocca, d. j. (1999). a glossary of the construction, decoration and use of arms and armor in all countries and in all times. courier dover publications. .
 ögel, bahaeddin, "türk kılıcının menşe ve tekamülü hakkında", a.ü. dtcf dergisi, 6, 1948
 the kilij and shamshir. turkish and persian sabers

türk icatları
osmanlı i̇mparatorluğu'nun askerî teçhizatları
tek kenarlı kılıçlar
türkçe deyişler
orta doğu kılıçları
Atlama (mitoloji)

atlama - mitolojik bir terim olarak olağanüstü yolculuk demektir. genel olarak sıçrayarak bir engeli aşma, ayakların yerden kesilmesiyle birlikte başka bir yere konma anlamına gelir.

anlam ve i̇çerik 
özellikle türk masallarında ve mitolojisinde yer alan söylencelerde başka alemlere geçmek, boyut değiştirmek anlamında kullanılır. anadolu'da atlak sözcüğü ırmak üzerine koyulmuş taşlardan oluşan geçit demek olduğu kadar köprü anlamını da ihtiva eder. yer altına atlama yoluyla gidilir. atlamada bu dünya ile diğer dünya arasındaki sınırlar ortadan kalkar. atlama üç yolla yapılır. 

kuş veya başka bir hayvan kılığına girerek: bu şekilde pek çok olumsuz dışsal etkenin varlığı zarar veremez. i̇nsanların veya kötücül varlıkların dikkatini çekmeden hızlı bir biçimde öteki aleme gidilir.
sıradışı bir hayvana binip yolculuk yaparak: böylece söylencesel bir göl, deniz, ateş okyanusu geçilir. bu hayvan genellikle bir at olup, uçabilme yeteneğine sahiptir. at zaten özü itibarı ile kutlu bir varlık ve tanrının bir armağanı olarak görülür.
bir geçit kullanılarak: bu geçitler çoğu zaman kuyular, mağaralar, yer altı tünelleri şeklinde görülür. bu tür yerler türk kültürünün daima odak noktalarından olmuş ve her yerde o yöredeki mağaraların çok derinlere indiği, dibinin bulunamadığı, çok uzak yerlerdeki başka mağaralara bağlı olduğu söylenmiştir.

etimoloji 
(at/et/ed) kökünden türemiştir.  geçmek, aşmak anlamları vardır. atın başka alemlere gidebilen bir hayvan olduğu inancı ve atlamanın atın yaptığı hareket olmasıylada ilgisi bulunmaktadır.

dipnotlar

dış bağlantılar 
 türk mitoloji sözlüğü, pınar karaca

türk mitolojisi
türk şamanizmi
Aza

aza - türk, altay, yakut, çuvaş ve moğol mitolojisinde kötü ruh. asa şeklinde de söylenir. moğollar ada derler. azalar biçiminde çoğul olarak kullanılır.

özellikleri
yeraltındaki karanlık yurtlarında yaşarlar. genel olarak kötücül ruhların ve kötü varlıkların tamamına verilen bir addır. çoğu zaman, görüntüleri yoktur, yalnızca sesleri ve çıkardıkları gürültüler işitilir. i̇nsanlar onlardan korktukları için harabelerde ve kalıntılarda gezmeye çekinirler. oyrotlarda 13 farklı kötücül ruh kategorisinin tamamını anlatır. karşıtı aya’dır. bazı kaynaklarda üç türü sayılır.

azabuk: kötücül ruhlar. 
azaşulbus: kötücül cadılar. 
azahortan: kötücül hortlaklar.

bu sözcüklerin hepsi de farklı niteliklerde olmak üzere hep kötü ruh demektir. azar sözcüğü yine kötü ruhlara dayalı hastalıkları ifade eder. azarlamak fiili de buradan türemiştir. i̇nsanlara kötü ruhları göndermek demektir. yakut mitolojisinde abası adı ile kullanılır. kumandılarda ise iki farklı sınıf olarak yer alırlar.

a. çertegri: şeytan.
b. çor: cin.

ruhsal ve fiziksel hastalıkları tanımlamakta kullanılan azar-bazar (asar-masar, eser-meser, azar-pazar, ezar-bezar) veya azar-kazar (ezer-kezer) ya da kasar-pasar (kazar-pazar) tamlamaları da yine bu kavramla yakından alakalıdır ve olasılıkla üç tür kötücül varlıkla ilgilidir:

1. azar (ezer),  2. kazar (kezer),  3. pazar (bezer).

çertegriler türk ve altay mitolojisinde ve halk inanışında şeytan ile özdeşleşmiştir. azaların en tehlikeli ve en kötüleridir. i̇nsanlara geri dönüşü olmayan zararlar verebilirler. korkunç ve güçlü yetenekleri vardır.  yertanrı (cer tengri) ile de alakalı görünmektedir. çorlar ise daha çok cinlere benzeyen varlıklardır.

azar-bazar
azar-bazar, azerbaycan türkçesinde, "her tür hastalık" manasına gelir. yılın son çarşamba gününde, azerbaycan kırsal bölgelerinde tüm evlerin önünde ateşler yakılır ve herkes ateşin üstünden atlayarak, "azarım-bazarım, bu ateşin üstüne dökülsün" der. buradaki "azar-bazar", şeytanî ruhların adlarıdır. sonradan anlam kaymasına uğrayarak "her türlü hastalık" içeriğini ifade etmeye başlamıştır.

etimoloji 
(az/ad) kökünden türemiştir. azmak, azarlamak fiilleri ile aynı kökene sahiptir. yas tutmak anlamını da içerir. aşırılık, sapkınlık, suç gibi anlamlar içeren ve az- ile başlayan sözcükler bu kökten türemiştir. moğolcada az/azh sözcüğü varoluş anlamına gelir . eski moğolca ad/ada, eski türkçe ada/aza sözcükleri tehlike ifade eder.

kaynakça

dış bağlantılar 
 türk mitoloji sözlüğü, pınar karaca 
 sibirya türklerinde mitoloji, naciye yıldız 

türk mitolojisi
efsanevi yaratıklar
Offshore finans merkezi

offshore finans merkezi, kıyı ötesi finans merkezi veya denizaşırı finans merkezi, yerleşik olmayan offshore şirketlere kurumsal ve ticari hizmetler sunma ve offshore fonlarının yatırımı konusunda uzmanlaşmış, düşük vergi oranları olan küçük bölgelerdir. bu terim 1980'lerde icat edildi. uluslararası para fonu, offshore finans merkezini "iç ekonomisinin büyüklüğü ve finansı ile uyuşmayan bir ölçekte, yurt dışında yerleşik kişilere finansal hizmetler sağlayan bir ülke veya yasal bölge" olarak tanımlamaktadır.

offshore finans merkezleri arasında itibar ve yönetmelik standartları farklılık göstermektedir. 2012 küresel finansal merkezler endeksi (gfci), uluslararası finans merkezleri ile ilgili tüm verileri topladıktan sonra dünyanın önde gelen 10 offshore finans merkezini sırasıyla jersey, guernsey, man adası, bermuda, british virgin adaları, cayman adaları, cebelitarık, mauritius, malta ve bahamalar olarak belirledi.

ayrıca bakınız 
finansal gizlilik endeksi
finans merkezi
panama belgeleri
paradise belgeleri
vergi cenneti

kaynakça 

doğrudan yabancı yatırım
offshore finans
özel ekonomik bölgeler
uluslararası vergilendirme
vergiden kaçınma
Aysar

aysar - türk ve anadolu halk inancında değişken karakterli kişi ve onun değişken karakteri. ay’a (ayın hareketleri ile evrelerine ve belki de dünyaya olan mesafesine) bağlı olarak karakteri ve huyu değişen kişi ve onun yaşadığı psikolojik durum. aysamak fiili de aynı şekilde bu değişken ruh halini ve sonuçlarını anlatmakta kullanılır. batı mitoloji ve masallarında yer alan ve dolunayda kurda dönüşen erbörü (kurt adam) motifi bu anlayışın bir dışavurumudur. ayın hareketleri ve evreleri insanoğlunun daima ilgisini çekmiş ve bunlara değişik anlamlar yüklenmiştir.

ayın etkileri
eskiden insanların  ay’ın hareketleriyle ilgili gördükleri  etkilerin büyük bir kısmının boş inançlar olduğu kesinleşmiş durumdadır. eski uygarlıklarda ve halk inançlarında insanların uykularında gezinmeleri dolunay ışığı tarafından çekilmelerine bağlanmıştır. dolunayın ışığının pencereden içeri girmesinin rüyaları bile etkilediğine, dolunayda cinsel içgüdülerin, tarlaların bereketlerinin arttığına hatta kurt adama dönüşüldüğüne bile inanılmıştır.

günümüzde ise ay’ın evrelerine bağlı olarak depremlerin, kasırgaların arttığı, hatta cinayetlerin, intiharların, kazaların çoğaldığı; kadınların aybaşları ve hastaların sara nöbetleri ile ayın çekim gücü arasında ilişki bulunduğu öne sürülmektedir. ancak ay ile ile bahsedilen olaylar arasında henüz bilimsel bir ilişki saptanamamıştır.

ay’ın dünyadaki denizlerde ve okyanuslarda ‘gel-git’ denilen, suların alçalması ve yükselmesi olayı üzerinde doğrudan etkisi olduğu bilimsel bir gerçektir. i̇nsan bedeninin büyük kısmı sudan oluştuğuna göre, ay'ın hareketleri vücudumuzu da etkileyebilir mi? sorusu ise bazı bilim adamlarının dikkatini çekmiştir. fakat insan vücudunda suyun oranı, okyanuslardaki su miktarı ile kıyaslanamayacak kadar azdır. dolunay evresinde ay’ın parlaklığı da çok önemli bir etken değildir, çünkü en parlak olduğu anda bile ay’ın dünyaya gönderdiği ışık miktarı güneş’in gönderdiğinin 600 binde biri kadardır.

etimoloji 
(ay) kökünden türemiştir. aylamak (gezmek, dolaşmak) ile de kökensel bağı vardır, bu anlamda karakterin değişkenliğini ifade eder.

kaynakça

dış bağlantılar
 ayın i̇nsanlar üzerindeki etkisi

türk mitolojisi
Azna Han

azna han - türk ve altay mitolojisinde fesat tanrısı. yaygın olarak ayna han adıyla da bilinir. adna han da denir. yeryüzünde kargaşa çıkarır. kötülüğe dair tüm nitelikleri bünyesinde barındırır. fırsat bulduğunda i̇nsanlara ve yeryüzüne zarar verir. yeraltında yaşar. ayna han’a bağlı kötü ruhlar vardır ve onlar da aynalar (aznalar) adıyla anılır. yeryüzünde kötülük çıkarmak istediği zaman bu ruhları gönderir. aynalar bu anlamda şeytan kavramı ile özdeşleşmişlerdir. i̇nsanların ruhlarını çalıp götürerek hastalık verirler. bazen ayna han, çocukları çalar ve kaçırır. bazı türk boylarında cuma veya perşembe gününe ayna gün adı verilmiştir. burada bu günlere yüklenen olumsuz bir anlamdan daha çok, yeraltındaki ruhların sadece o gün izin verilerek dünyadaki evlerini görmelerine izin verildiği için bu adı taşıdığı anlaşılmaktadır. bazen destanlarda ayına hotun (ayna hanım) adlı dişi bir karaktere de rastlanır.

halk kültüründe ayna 
halk ağzında pek çok yörede aynaya gözgü adı verilir (göz sözcüğünden türemiştir). güzgü, közgö, küzgü, közgü, gözgeç, közgeç de denir. aynalar halk inancında dikkat çekmiş bir nesnedir ve farklı anlamlar yüklenmiştir. bu dünya ile öteki arasındaki sınırı simgeler. ruhlar alemine açılan bir pencere gibi algılanır. şaman aynaya bakarak gelecekten haber verir veya kendi ruhunu görebilir. gözle görünmeyen varlıkları gösterir. erlik han yanında bir ayna gezdirir ve buna baktığında insanların işledikleri tüm günahları görür. gece aynaya bakmak uğursuzluk getireceği düşüncesiyle hoş karşılanmaz. ayna yere bırakıldığında bir denize dönüşür. tarak da yere bırakıldığında bir ormana dönüşür. bazı şamanların anormal güçleri olan aynaları vardır. öbür dünyada dorukları gökyüzün değen iki dağın arasında bulunan bir sandıkta duran ve tüm dünyayı gösteren bir ayna vardır. gömülen cenazelerin üzerine ters bir ayna bırakmak eski bir türk geleneğidir ve anadolu’da uygulamaya devam eden yöreler vardır. görme eylemi ve görüntülerin türk kültüründe farklı bir önemi vardır. görüntü gerçeğin en önemli parçası kabul edilir. bu nedenle geriye dönüp bakma yasağı (arkaya bakma yasağı) veya kimseye bakmama yasağı şeklinde söylence motifleri vardır. sınavdan geçen kahraman bu yasağa uymazsa taş kesilir (taşa dönüşür). geriye dönüldüğünde tıpkı aynada olduğu gibi bir yansıma algısı ile ruhlar alemine olumsuz bir yöneliş gerçekleşir. masallarda sihirli aynalar gelecekten haber verir, uzak yerleri gösterir, insanlarla konuşur.

etimoloji 
(az/ay/ad) kökünden türemiştir. ayırmak anlamını içerir. karışmak, şaşırmak gibi anlamlar da mevcuttur. farsça ayna (yansıtıcı nesne, türkçe gözgü) ile söz-kökensel bir bağı yoktur. fakat ilginç bir tesadüf olarak, ayna öte alemi simgeleyen bir nesnedir. ayanga moğolca da gökgürültüsü demektir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 sibirya türklerinde mitoloji, naciye yıldız 

türk mitolojisi
türk tanrıları
Aylanu

aylanu, türk halklarının şaman inancında bir kişinin (örneğin bir hastanın) canının kurtarılması için başka bir insanın canının feda edilmesi veya bir hayvanın kurban edilmesi demektir. bir örneği deli dumrul öyküsünde yer alır. "aylanu" veya "aynalu" kelimeleri kırgızca ve kazakçada kullanılır, "başına dolayım, azizim, canım" gibi anlamları olduğu söylenir. kırgızcada "köçöt" olarak da ifade edilir. aldacı (i̇slam sonrası azrail) ile karşılaşan deli dumrul’un ana babası onun yerine ölmeyi kabul etmezler. yalnız karısı kabul eder. bunun üzerine aldaçı, dumrul ve karısını bağışlar, ana babasını ceza olarak öldürür.

kaynakça 

türk mitolojisi
Necati Özçağlayan

necati özçağlayan (d. 15 mayıs 1953, trabzon), türk eski millî futbolcu, teknik direktör. trabzonspor'un tüm 6 süper lig şampiyonluklarında takımda bulunmuştur. türk futbolunun en iyi liberoları arasında görülmektedır,

futbolculuk kariyeri

kulüp kariyeri 
futbola trabzonspor'da başladı ve yaşı as takım'da oynama seviyesine geldiğinde as takım için oynamaya başladı. 1973-74 sezonunda 1. lig'de mücadele eden takımıyla 1. lig şampiyonluğu yaşayarak süper lig'e yükselmeyi başardı. ardından trabzonspor'un bütün 6 süper lig şampiyonluklarında takımda bulundu. 1985-86 sezonunun bitimiyle faal futbolu bıraktı.

millî takım kariyeri 
4 kez ümit millî, 22 kez a millî takımı için forma giydi.

teknik direktörlük kariyeri 
teknik direktör olarak sadece bir kez 1998-99 sezonunda adana demirspor'da çalışmıştır.

başarıları

kulüp takım

dış bağlantılar 
 
 
 

1953 doğumlular
trabzon doğumlu futbolcular
türk erkek futbolcular
resim aranan futbolcular
trabzonspor futbolcuları
süper lig futbolcuları
türkiye millî futbol takımı futbolcuları
türkiye 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
türk teknik direktörler
adana demirspor teknik direktörleri
yaşayan insanlar
1. lig teknik direktörleri
defans futbolcuları
Ayı Ana

ayı ana - türk ve altay mitolojisinde ayı tanrıça. farklı türk dillerinde azı (adı, azığ, adığ) ana olarak da söylenir. moğollar bavgay ece derler. bazı türk boyları ayıdan türediklerine inanırlar.
finlerde ayı en kutsal hayvan olarak kabul edilir. kahverengi ayı bu toplumda ayrı bir öneme sahiptir. fin (suomi) halkı ural kökenli olup türklere komşu bir kavimdir ve i̇skandinavya'ya göç ederek orada devlet kurmuşlardır. ayı; gücü, toprağı, savaşçılığı büyüklüğü simgeler. ayı tırnağının ve pençelerinin koruyuculuğuna inanılır. modern ekonomi/borsa teorilerinde ayı eğilimi yukarıdan aşağıya doğru vurulan pençeyi, yani değeri düşen kıymetlerden kâr elde etmeyi anlatır ve bu benzetmenin yapılmış olması insanın ne kadar çağdaş olursa olsun daima içinde ilkel bir yön bulunduğunu açıkça ortaya koyar. gerçi bu durumun doğrudan türk söylenceleriyle bağlantılı olduğunu söylemek mümkün değildir fakat pek çok kültürün de ortak algılayışlarının olduğu muhakkaktır. yani söylencelerin de kendine özgü yönleri olduğu kadar diğer toplumlarla benzer ve aynı zihinsel süreçlerle ortaya çıkmış olan taraflarını da göz ardı etmemek gerekir. (karşıt: boğa eğilimi).
i̇nsanoğlunun korktuğu şeye saygı duymasının ve onu yok etmeye çalışmak yerine onunla özdeşleşerek onun gibi olmayı amaçlamasının en güzel örneği ayı ana ve ay ata kavramlarıdır.

etimoloji 
(ay/az/ad) kökünden türemiştir. sözcük olarak güç anlamını barındırır. az kökü azman (vahşi hayvan)
sözüyle de yakından alakalıdır. moğolca ayh sözcüğü korku demektir ve bağlantılı olması muhtemeldir.

ayrıca bakınız 

 ayı ata

dipnotlar 

türk mitolojisi
türk tanrıçaları
Kuzanlı Olimpik Kompleks Stadyumu

kuzenli olimpik kompleks stadyumu, azerbaycan'ın ağdam şehrinde yer alan stadyumlardan biridir. 2000 kişi kapasiteli stadyuma karabağ kulübü ev sahipliği yapmaktadır. stadyum ermeni kuvvetleri tarafından 1993 yılında işgal edilmiştir.

ayrıca bakınız 
 azerbaycan futbol stadyumları listesi

notlar

dış bağlantılar 

azerbaycan'daki stadyumlar
ağdam
Salyan Olimpik Spor Kompleksi Stadyumu

salyan olimpik spor kompleksi stadyumu, azerbaycan'ın salyan şehrinde yer alan stadyumlardan biridir. 2000 kişi kapasiteli stadyuma fk muğan kulübü ev sahipliği yapmaktadır.

ayrıca bakınız 
 azerbaycan futbol stadyumları listesi

kaynakça 
 

azerbaycan'daki stadyumlar
salyan rayonu
Bayil Stadyumu

azerbaycan'ın bakü şehrinde yer alacak yeni stadyumlardan biridir. 5000 kapasiteli olacak stadyum kadınlar dünya kupası şampiyonasına ev sahipliği yapacaktır.

ayrıca bakınız
 azerbaycan futbol stadyumları listesi

bakü'deki stadyumlar
Aydın Ata

aydın ata, türk mitolojisinde efsanevi ozan. aşık aydın olarak da bilinir. müzisyenlerin, şairlerin, aşıkların, ozanların atasıdır. i̇nsanların rüyalarına girip şairlik ve ozanlık yeteneği verir. rüyasına girdiği kişiler onu aydınlık bir ışık huzmesi içinde görürler. kutsal ışık (nur) şeklindeki bu aydınlık suyu ve saflığı simgeler. sıradışı güçleri vardır.

harezm vadisi türkmen ve özbeklerinin inançlarında müzisyenlerin, şairlerin ve şamanların hepsinin "aşık aydın" soyundan geldiği varsayılır. aşık aydın'ın mezarı, günümüzde bile ziyaretgah olarak saygı görür. elbette ki bu mezarın gerçekte ona ait olup olmaması tartışması, veya bu mezardan farklı yerlerde birkaç tane bulunması diğer kutlu kişilerin mezarlarında da sık rastlanan bir durumdur. i̇nanışa göre o, mezarı üstünde yatanların rüyalarına girip âşıklık, şairlik ve bahşılık gücü verir. köroğlu destanı'nın türkmen versiyonunda da yer alan aşık aydın, "neceb oğlan" adlı halk öyküsünde çırağına hayır duası edip, ona sihirli güçler bahşeder.

etimoloji 
(ay) kökü. işıklı, nurlu demektir. ayrıca bilgeliği, bilinci ve içsel anlamda aydınlanmışlığı ifade eder. moğolca aya sözcüğü müzik ve ezgi anlamlarına gelir. ayıtmak sözcüğü ise hitap etmek, konuşmak demektir.

dipnotlar

ayrıca bakınız
 müzik mitolojisi

türk mitolojisi
Ayaz Ata

ayaz ata (türkmence: aýaz baba ve aýaz ata, özbekçe: ayoz bobo veya ayaz ota, kırgızca: аяз ата, kazakça: аяз ата), türk, altay ve orta asya mitolojilerinde, özellikle kazaklarda ve kırgızlarda soğuk tanrısı. noel baba ile de özdeşleşmiş durumdadır. ayas han olarak da bilinir. ay ışığından yaratılmıştır. soğuk havaya neden olur. “ak ayas” olarak adı geçer. ülker burcunun altı yıldızı göğün altı deliğidir ve oradan soğuk hava üfler. böylece kış gelir. ayaz, tüm türk coğrafyasında yakıcı soğuk anlamına gelir ki, ay'ın gökte rahatlıkla görüldüğü açık havalarda meydana geldiği için ay tanrısı'nın (veya ona bağlı ayas han’ın) gönderdiği düşünülmüştür. bir tür noel baba olarak düşünülebilir. hatta kazaklarda birebir noel baba ile özdeşleşmiştir. kimi kültürlerde kışın soğukta ortaya çıkan ve kimsesizlere, açlara yardım eden bir evliyadır. hristiyan azizi olduğu yönünde görüşler de vardır. kimi görüşlere göre ayas han ile aynı kişidir. kazaklarda kışın karşılanması ile ilgili olarak soğumbası isimli bir eğlence bulunmaktadır. i̇lk karın yağması ve ilk soğuğun vurması ile kutlanan bayramdır. bu bayramla bir ilgisi olması muhtemeldir. azerice'deki şahta ata "şaxta baba " sözcüğü de yine birebir çeviriyle soğuk ata veya ayaz ata anlamına gelir. özbekçede şahta (shaxta, şaxta) sözcüğünün ocak mânasına gelmesi ise kelimenin anlamı açısından dikkat çekicidir.

diğer kültürlerde

azerbaycan 
şaxta baba olarak bilinir. torunun adı ise qar qızı ("kar kızı")'dır. yeni yılda çocuklara hediye dağıtırlar.

başkurtya 
başkurt dilinde, ayaz ata ҡыш бабай (qïš babay "kış babası") olarak yer alır. torunu ise ҡарһылыу (qarhïlïw "kar güzeli") adıyla anılır.

tataristan 
tatar kültüründe qış babay (кыш бабай "kış babası") ve rus kültüründe sneguroçka olarak anılan torunu ise qar qızı (кар кызы "kar kızı") isimleriyle tanınır.

etimoloji 
ay kökünden türemiştir. soğuk ve ayışığı anlamı vardır. zemheri, kara kış anlamlarına gelir. ayas aynı zamanda mehtap (ayışığı) demektir. açık ve bulutsuz havada ay göründüğü zaman çıkan soğuk demektir. eski altayca'da ayas/hacas kelimesi açık gökyüzü manası taşır.

slav milletlerinde de rusça дед мороз, belarusça дзед мароз, ukraynca дід мороз, sırpça деда мраз, bulgarca дядо мраз, slovence dedek mraz, makedonca дедо мраз, hırvatça djed mraz aynı anlamdadır ve aslında orta asya ile komşuluğu bulunmayan bu toplumlarda da bulunması bunun ruslar'dan orta asya'ya ve azerbaycan'a geçtiğinin göstergesi gibidir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 russian ded moroz and kyrgyz ayaz ata 
 grandfather frost 
 ak ayas - soner canözer, budapest symhony orchestra  

türk mitolojisi
türk tanrıları
türk efsanevi yaratıklar
Aya

aya - türk ve altay mitolojisinde i̇yi ruh. ayalar biçiminde çoğul olarak kullanılır. hayırsever ruhların ve meleklerin genel adıdır. çoğunlukla gökyüzünde yaşarlar. 17 farklı iyicil ruh kategorisinin tamamını anlatır. karşıtı aza’dır. yeryüzündeki tüm yaratıcılığın, bereketin, sevginin kaynağıdırlar. ayaçı (ayatçı) tabiri yaratıcı ruhlar için kullanılır. ayıhı şeklinde de ifade edilir. bu tabir yakut mitolojisinde abası’nın karşıtı olarak yer alır. türklerde, i̇slamiyetteki melek sözcüğünü karşıladığını öne sürenler de bulunmaktadır.

etimoloji 
(ay) kökünden türemiştir. yaratmak ve ışık anlamını içerir. avuç içi anlamı da bulunur. ayamak (kayırmak, korumak) fiili ile aynı kökten gelir. moğolca iyilik ve müzik, ezgi anlamını da içerir. evenk dilinde aya, eski moğolcada ayı sözcükleri iyilik manasına gelir.

kaynakça 
 türk söylence sözlüğü, deniz karakurt, türkiye, 2011 (otrs: cc by-sa 3.0) 

türk mitolojisi
efsanevi yaratıklar
Alma Ata (mitoloji)

almatı - türk ve orta asya mitolojilerinde özellikle kazak efsanelerinde adı geçen söylencesel evliya.

özellikleri 
bir rivayete göre yeryüzünde ilk elma ağacını yeryüzünde o dikmiştir. kazakistan’ın başkenti almatı’nın adı buradan gelir ve elmalı veya elmanın yayıldığı yer demektir. zaten bu şehrin eski adı da alma ata'dır. yakın bir zamana kadar da bu şehrin adı resmi olarak da alma ata idi. elmanın varlığı ilk insana kadar uzandığı için alma ata’nın neredeyse ilk insan ile ortak bir geçmişin ürünü olduğu öne sürülebilir. alma sözcüğü emir kipinde olumsuz yapıda “alma!” şeklinde de ele alınırsa, elma’nın yasak bir meyve olduğu bir kez daha anlaşılacaktır. fakat bu yasak öteki dünyaya ait olduğu, bu dünyada ise öte alemin tam tersi bir mantık geçerli bulunduğu için en kutsal ve en yaygın ağaç ile meyvesi elmadır.

türk mitolojisinde elma 
elma, türk ve altay halk inancında ve mitolojisinde kutlu bir meyvedir. alma, olma, ulma, ulmo olarak da söylenir. moğolcası alıma (alımah)’dır. meyvelerin anası ve atası olarak kabul edilir. ağacının çiçekleri pembe veya beyaz açar. çekirdekli türlü renklerde meyvesi olan bir ağaçtır. kadınla erkeğin birbirine duyduğu tensel sevginin simgesidir. aksakallı kocanın elinden aldığı elmanın kabuğunu yiyen kısır kadın ikiz doğurur. kızılelma için ordulara kıtalar aşmıştır. masallarda hep büyülü elmalar vardır. gizemli bahçelerden hep o çalınmış, üzerine türküler yakılmış, yavuklunun yanağı ona benzetilmiştir. yunan mitolojisinde altın elma için kadınlar birbirlerine düşman olmuşlardır. dünyada en çok türü olan ağaç elmadır. en çok yetiştirilen ve en çok yenen meyve de odur. olgunlaşmayı temsil eder. türün tamamı, yeryüzüne orta asya'dan yayılmış olup altay ve kafkas kökenlidir. i̇klim ve çeşit özellikleri göz önüne alındığında yetişme alanı çok geniş olan ağacın ilk olarak k. anadolu, g. kafkaslar, gb. rusya ve d. kazakistan dolaylarında üretildiği sanılmaktadır. kazakistan’ın başkenti almatı’nın eski adı alma ata’dır ve elmanın dünyaya buradan yayıldığına inanılır. adem ile havva’nın cennette yedikleri yasak meyvenin elma olduğu, yasağın ise aslında cinselliği içerdiği, bu nedenle de elmanın cinselliği sembolize ettiği iddia edilir. yeryüzünde neredeyse her coğrafyada yetişmesi bir simgeye dönüştürmüştür ve pek çok uygarlıkta elma ile ilgili söylence ve masallara rastlanır.

etimoloji 
(al) kökünden türemiştir. kelimenin kökeninde; “almak” fiilinin ve meyvenin rengini simgesel olarak ifade eden "al" (kırmızı) sıfatının olduğu bilinmektedir. (türkçedeki elma sözcüğü alma kelimesinin dönüşmüş biçimidir.)

kaynakça 
 türk söylence sözlüğü, deniz karakurt, türkiye, 2011 (otrs: cc by-sa 3.0)

dış bağlantılar 
 alma ata, ali eriç
 the fatherland of apples 
 elma

ayrıca bakınız 
 kızıl elma

türk mitolojisi
türk masal karakterleri
edebiyat karakterleri
masal karakterleri
Badraç

badraç, türk mitolojisinde yedibaşlı ejderha; padraç da denir. yedi tane başı vardır. ölmesi için yedisinin de kesilmesi gerekir. bazı söylencelerde tek tek kesilen baş geri yerine gelir bu durumda yedi başın da aynı anda kesilmesiyle ancak öldürülür. ağzından ateşler saçar. kuyruğu bir kamçı gibi şaklar. derisi zırh gibi pullarla kaplıdır. ejderha kavramına farklı adlarla olsa da hemen her toplumda yer alması son derece ilgi çekicidir. bu durumu insanın doğuştan gelen yılan korkusuna (bu korkunun doğuştan geldiği de tartışmalı bulunmakla birlikte) bağlayanlar olduğu gibi, geçmiş çağlarda nesli tükenmiş böylesi bir varlığa insanoğlunun henüz yaşarken tanık olduğunu ileri sürenler dahi bulunmaktadır. örneğin 12 hayvanlı türk takviminde tıpkı yaşayan diğer hayvanlar gibi, onlarla birlikte adının bir yıla verilmesi bu duruma küçük de olsa bir kanıt olarak öne sürülmektedir. kimileri ise dinozorlarla bağdaştırmaya çalışmaktadır.

etimoloji 
(bad/bat) kökünden türemiştir. batırmak fiili ile aynı köke sahiptir. moğolca'da badrah yangı/yakıcı yara anlamına gelir. badırdamak homurdanmak, gürültülü ve anlaşılmaz konuşmak demektir.

kaynakça 

türk mitolojisi
efsanevi yaratıklar
Bakırdağ

bakırdağ - türk/altay mitolojisinde yeraltı dağı. değişik türk dillerinde bakırtav, pakırtağ olarak da söylenir. maştağ (mıştav, mıstak) da yine bu sözcükle eşanlamlı veya niteleyici olarak kullanılır. yeraltında dokuz deniz vardır, bunların hepsinin birleşmesiyle büyük deniz (taluy) meydana gelir. burada dokuz tanrı yaşar. bu dokuz denizin birleştiği yer olan tam orta noktada bakır dağ yer alır. bakır üçüncül olmayı ifade eder. birinci sırada altın, ikinci sırada demir vardır. bakırdağ, mitolojide altındağın yeraltındaki kısmı olarak düşünülür. birbirinin uzantısı şeklinde olan mitolojik dağların en önemli üç tanesi şu şekildedir:
 
altındağ: gökyüzündedir. dokuz rüzgarın kesiştiği yerde başlar.
demirdağ: yeryüzündedir. dokuz ırmağın kavuştuğu yerdedir.
bakırdağ: yeraltındadır. dokuz yeraltı denizinin birleştiği yerdedir.

etimoloji 
(bak/bah) kökünden türemiştir. dikkat çekmek ve kızıl renk anlamı vardır. en eski çağlardan beri işlenen bir metaldir.

kaynakça 
 türk söylence sözlüğü, deniz karakurt, türkiye, 2011 (otrs: cc by-sa 3.0)

türk mitolojisi
türk şamanizmi
Hollanda Muharebesi

hollanda muharebesi, ii. dünya savaşı'nda batı cephesi'nde alman ve hollanda orduları arasında yapılan muharebedir. muharebeler hollanda'nın teslim olmasıyla sonuçlanmıştır. almanya avrupa'yı ele geçirmek için benelüks ülkelerine saldırdı. hollanda bu ülkelerden biriydi. alman hava kuvvetleri luftwaffe, rotterdam şehrini yerle bir etti. ardından b grubu ordusu komutanı generalfeldmarschall fedor von bock 750.000 kişi, 759 tank, 1.378 top ve 1.150 uçak ile hollanda'ya saldırdı. hollanda ise bu saldırıya karşı 280.000 kişi, 124 uçak, 679 top ve 1 tankla savunuyorlardı. ancak alman orduları kısa sürede zafere ulaştı ve kraliçe ve hükûmeti i̇ngiltere'ye kaçtı. hollandalı general henri winkelman birlikleriyle beraber teslim oldu.

kaynakça 

ii. dünya savaşı
almanya'nın savaşları
1940'ta çatışmalar
Britanya Muharebesi

britanya savaşı (i̇ngilizce: battle of britain), alman hava kuvvetleri olan luftwaffe'nin kraliyet hava kuvvetlerine karşı, büyük britanya'ya yönelik planlanmış çıkarma ve işgal harekâtını gerçekleştirmek için hava üstünlüğü elde etmek amacıyla giriştiği hava savaşlarıdır. 

alman hava kuvvetleri (luftwaffe), britanya adalarına saldırılara 10 temmuz 1940 tarihinde başladı. kraliyet hava kuvvetlerini (raf) imha edemeyen alman hava kuvvetleri (luftwaffe), 31 ekim 1940 tarihinde saldırılarına son verdi. kraliyet hava kuvvetlerinin imha edilememesi üzerine almanya'nın hazırlamış olduğu i̇ngiltere'ye karadan saldırı planı olan denizaslanı harekâtı iptal edildi.

hitler ve wehrmacht, kraliyet hava kuvvetleri etkisiz hale getirilmeden britanya'ya amfibik bir saldırı yapmanın olanaksız olduğunu biliyorlardı. britanya savaşı'nın ikincil amaçları ise i̇ngiliz uçak üretim tesislerini yok etmek, yer hedeflerine zarar vermek, politik önemi olan alanlara saldırmak ve i̇ngiliz halkını korkutarak teslimiyet sürecini hızlandırmaktı.

birleşik krallık ordusu radar sistemini henüz kullanmaya başlamıştır. bu radarlar düşman uçağını 4–5 km öteden görebilmiş, böylece birleşik krallık birlikleri hazırlıklı olmuştur. dünya tarihinde radarın kullanıldığı ilk savaş olarak tarihe geçmiştir.

havada kazanılan zafer sonrasında winston churchill, raf pilotları için şunları söylemiştir; savaş tarihinde hiçbir vakit bu kadar çok kişi bu kadar az kişiye bu kadar şey borçlu olmamıştır. 

britanya'nın ada konumunda olması ve o dönemin en büyük donanmasına sahip olması ülkenin güvenliğini sağlamıştır. britanya savaşının başarısızlığı adanın işgal edilemeyeceğini göstermiştir. daha sonra hitler gözünü doğuya, sovyetler birliğine çevirmiş ve barbarossa harekatını başlatmıştır.

galeri

kaynakça 

notlar

dış bağlantılar 
 alman haftalık haberlerinden
Barak Ata

barak ata - türk mitolojisinde köpek tanrı. köpek ata (köbek ede) ve moğollarda nokay eçege olarak da bilinir.

özellikler
bazı moğol boyları köpekten türediklerine inanırlar. barak sıradan bir köpek olmayıp kutlu sayılır. köpek ataya daha çok moğol kavimlerinde rastlanır. efsanevi köpek başlı insanlara da barak adı verilir. tarduşların ataları da kurt veya barak başlı bir insandır. avrupa kökenli hun / macar efsanelerine göre de avrupa hunları (macarlar) tazı ata’dan türemişlerdir. macarlar köpeğe kutya derler ve bu ismin türkçe/moğolca kut sözcüğüyle benzerliği dikkat çekicidir. i̇nsan yaratılırken insanın bekçiliğini tanrı bir köpeğe bırakmış fakat o görevini doğru yapmayarak ihanet etmiştir. moğolların bazı boylarının ve kıtan’ların atası olarak kabul edilir. bu nedenle köpek kurban ederler. bir prenses ile evlenen köpek ata’dan türediklerine inanan eski moğol kabileleri vardır. türk-moğol kültüründe yarı insan yarı hayvan olan varlıklarda, üst taraf insan alt taraf hayvan şeklindedir. ama başka bazı kültürlerde ise tam tersidir. örneğin mısır medeniyetinde alt taraf insan, baş kısmı hayvan olan tanrılar vardır. barak ata bu açıdan türk mitolojindeki genel anlayışa ters bir biçimde yer alır. tıpkı mısır söylencelerinde olduğu gibi baş tarafı köpektir. masallarda köpük olarak tercüme edilen köbek, kübek adlı kahramanın bu motifle ilgili olma ihtimali yüksektir. türkistan'daki baraktam şehrinin kuruluş efsanesi de yine barak ata ile alakalıdır.

nokay
pek çok kaynakta köpeğin (moğolca nokay) moğollarca kutsal (totem hayvanı olarak) kabul edildiği yazılır. türkler ise köpeği inanç sistemleri içerisinde değerli olarak görmez. bu durum iki kültür arasındaki önemli farklardan birisi olarak anlaşılır. oysaki lessing'e ait moğolca sözlük’te, geçmişte moğolların da tıpkı türkler gibi kutlu bir hayvan olarak gördükleri kurdun adını anmaktan çekindikleri için (tabu, yasak) onun yerine “nokay” (köpek) diyerek bahsettiklerini fakat duruma göre bu kavramı kurt olarak algıladıklarını yazmıştır.

etimoloji 
barak: (bar/var) kökünden türemiştir. efsanevi bir köpek türü.
nokay: moğolca köpek demektir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 barak ata, deniz karakurt
 barak baba türbesi
 barak baba, gülağ öz

ayrıca bakınız 
 macar mitolojisi
 barak
 barak baba
 nogaylar

türk mitolojisi
türk tanrıları
Barak Ana

barak ana - türk mitolojisinde köpek tanrıça. köpek ana (köbek ene) ve moğollarda nokay eçe olarak da bilinir. bazı moğol boyları köpekten türediklerine inanırlar. barak sıradan bir köpek olmayıp kutlu sayılır. nogay adlı türk-moğol boyu ile ilişkilidir. masallarda köpük olarak tercüme edilen köbek, kübek adlı kahramanın bu motifle ilgili olma ihtimali yüksektir. oğuz destanında barak boyu’nun (oğuz han'ın i̇tbarak akınları) erkeklerinin yüzlerinin köpek yüzü (veya o kadar çirkin) olduğu fakat kadınlarının ise aksine inanılmaz derecede güzel ve çekici oldukları anlatılır. bu nedenle barak ana kavramı bu boyun türediği ana şeklinde algılansa da, kafasının köpek kafası olduğu şeklinde kesin bir bilgi mevcut değildir.

nokay
pek çok kaynakta köpeğin (moğolca nokay) moğollarca kutsal (totem hayvanı olarak) kabul edildiği yazılır. türkler ise köpeği inanç sistemleri içerisinde değerli olarak görmez. bu durum iki kültür arasındaki önemmli farklardan birisi olarak anlaşılır. oysaki lessing'e ait moğolca sözlük’te, geçmişte moğolların da tıpkı türkler gibi kutlu bir hayvan olarak gördükleri kurdun adını anmaktan çekindikleri için (tabu, yasak) onun yerine “nokay” (köpek) diyerek bahsettiklerini fakat duruma göre bu kavramı kurt olarak algıladıklarını yazmıştır.

etimoloji 
 barak: (bar/var). "barmak" (varmak) fiili ile ilgili anlamlar içerir. efsanevi bir köpek türüdür.
 nokay: moğolca köpek demektir.

dipnotlar 

türk mitolojisi
türk tanrıçaları
Azerbaycan Futbol Akademisi

azerbaycan futbol akademisi (azerice: azərbaycan futbol akademiyası) azerbaycan futbol federasyonları birliği tarafından oluşturulan gençlik akademisidir. bu akademinin amacı azerbaycan futbolunun en yüksek düzeyde ilerleme yapmasını sağlamaktır.

azerbaycan futbol akademisi resmen 23 şubat 2009 yılında açılmıştır. uefa başkan yardımcısı şenes erzik ve eski i̇spanya kaptanı fernando hierro tarafından sık sık ziyaret edilmektedir.

kaynakça 

azerbaycan'da futbol
TCG Cerbe (S-341)

tcg cerbe (s-341), (i̇lk adı uss hammerhead (ss-364)) gato sınıfı bir denizaltıdır. hammerhead, manitowoc gemicilik şirketi tarafından 5 mayıs 1943 tarihinde inşa edilmiştir. türk deniz kuvvetleri tarafından tcg cerbe (s-341) olarak yeniden adlandırılmıştır. öncelikle s-03 olarak numaralandırılmış, sonradan s-341 olarak yeniden numaralandırılmıştır. türk donanması'nda 07.08.1954-04.05.1972 tarihleri arasında hizmet vermiştir.

ayrıca bakınız 
 türk deniz kuvvetleri savaş gemileri listesi
 cerbe
 tcg cerbe (s-340)

kaynakça 

türk deniz kuvvetleri'ne devredilen balao sınıfı denizaltı
Basaman

basaman han - türk ve altay mitolojisinde deniz tanrısı. denizlerden sorumludur. korkusuz bir alp olarak nitelenir. elinde üç çatallı kargısı vardır. yanında taşıdığı dokuz kollu tuğu yırtıcı hayvan kuyruklarından oluşturulmuştur.

etimoloji 
(bas) kökünden türemiştir. baskın yapan, ezen, kazanan demektir. çokluk ve fazlalık bildiren basa kelimesi ile aynı kökten türemiştir. yaymak anlamı da var. moğolca, türkçe ve tunguzcada at sürmek anlamını içeren basa sözcük köküyle bağlantılı görünmektedir. basa/masa/paza/pasa sözcüğü türkçede, mas/ması sözcüğü ise moğolca ve tunguzcada fazlalık, çokluk, enginlik, yaygınlık ifade eder.

kaynakça
 türk söylence sözlüğü, deniz karakurt, türkiye, 2011 (otrs: cc by-sa 3.0)

dış bağlantılar 
 bizim tanrı ve tanrıçalarımız (türk mitolojisi) (bkz. deniz han)

türk mitolojisi
türk tanrıları
TCG Preveze (S-340)

tcg preveze (s-340), (i̇lk adı uss guitarro (ss-363)) gato sınıfı bir denizaltıdır. guitarro, manitowoc gemicilik şirketi tarafından 7 nisan 1943 tarihinde inşa edilmiştir. türk deniz kuvvetleri tarafından tcg preveze (s-340) olarak yeniden adlandırılmıştır. öncelikle s-22 olarak numaralandırılmış, 1965'te s-340 olarak yeniden numaralandırılmıştır. türk donanması'nda 07.08.1954-04.05.1972 tarihleri arasında hizmet vermiştir.

ayrıca bakınız 
 türk deniz kuvvetleri savaş gemileri listesi
 preveze

kaynakça 

türk deniz kuvvetleri'ne devredilen balao sınıfı denizaltı
Bastı

bastı - türk, altay ve tatar mitolojilerinde kabus cini. bastırık (bastırığ, bastırı) da denilir. i̇nsanların kâbus görmesi, halsizleşmesi, korkuyla uyanması, sonrasında nefesinin kesilmesi bu kötücül ruh ile bağlantılı görülür. anadolu türkçesinde "bastırık" doğrudan doğruya kâbus demektir. aynı zamanda hapishane veya hücre anlamlarına da gelir. değişik şekillere girebilir. kedi kılığına bürünmeyi çok sever. kazakçada kâbus "bastırılu" demektir. bastıyla ilgili aşağıdaki varlık adları dikkate değerdir.

albastı: "aleybanı, alyabani." uzun boylu, beyaz tenli ve çıplak olarak tasvir edilen şeytani dişi varlık. albıs ile özdeştir. 
kulbastı: "kuleybanı, gulyabani." gündüzleri mezarda uyuyup geceleri kalktığına inanılır. tüylü, çok büyük ve pis kokulu olarak betimlenir.
karabastı: kâbus, kötü rüya. kâbus cini olarak da bilinir. geceleri insanların göğüslerine çökerek soluklarını keser.
sarıbastı: sara hastalığı. sarı giysili bir kadın şeklindedir.

etimoloji 
(bas) kökünden türemiştir. basmak anlamını içerir. hapishane anlamına da gelir. ayrıca ağırlık demektir.

ayrıca bakınız
 kulbastı
 albastı
 karabasan
 gulyabani

kaynakça

dış bağlantılar 
 türk mitoloji sözlüğü, pınar karaca (bastırık)

türk mitolojisi
efsanevi yaratıklar
türk iblisleri
TCG Gür (S-334)

tcg gür (s-334), (i̇lk adı uss chub (ss-329)) balao sınıfı bir denizaltıdır. chub, general dynamics-electric boat şirketi tarafından groton, connecticut'ta 16 eylül 1943 tarihinde inşa edilmiştir. türk deniz kuvvetleri tarafından tcg gür (s-334) olarak yeniden adlandırılmıştır. türk donanması'nda 23.05.1948-12.12.1975 tarihleri arasında hizmet vermiştir. 28 şubat 1976 tarihinden itibaren “tcg sakarya (s-332)” ve “tcg gür (s-334)”, “tcg atılay (s-347)” ve “tcg saldıray (s-348)"in yatak gemisi olarak kullanılmıştır. görev bitiminin ardından abd'ye geri dönmüş ve hurdaya çıkarılarak satılmıştır.

ayrıca bakınız 
 türk deniz kuvvetleri savaş gemileri listesi

kaynakça 

türk deniz kuvvetleri'ne devredilen balao sınıfı denizaltı
TCG Sakarya (S-332)

s-332 tcg sakarya, (i̇lk adı uss boarfish (ss-327)) balao sınıfı bir denizaltıdır. boarfish, i̇ngilizce peri balığı anlamına gelir. boarfish, general dynamics-electric boat şirketi tarafından groton, connecticut'ta 12 ağustos 1943 tarihinde inşa edilmiştir. i̇nşa sürecinde new jersey senatörü arthur walsh'ın kızı barbara walsh tarafından sponsorluk yapılmıştır. amerika birleşik devletleri donanması tarafından ii. dünya savaşı'ndaki başarıları sebebiyle hizmet madalyası kazanmıştır. 15 kasım 1947'de türk donanması'na devredilmeden önce bakım için mare adası donanma tersanesi'ne gelmiştir. 21 şubat 1948'de mare adası'ndan ayrılmış; san diego (abd), panama, new london (güney afrika), malta, argostolion (yunanistan) ve i̇zmir rotasını takip etmiştir. 23 mayıs 1948'de hizmete alınmış ve türk deniz kuvvetleri tarafından tcg sakarya (s-332) olarak yeniden adlandırılmıştır. 23 ağustos 1948'de resmi olarak kayıt altına alınarak hizmete başlamıştır. türk donanması'nda 23.08.1948-12.12.1975 tarihleri arasında hizmet vermiştir. adını sakarya meydan muharebesi'nden almıştır. 28 şubat 1976 tarihinden itibaren “tcg sakarya (s-332)” ve “tcg gür (s-334)”, “tcg atılay (s-347)” ve “tcg saldıray (s-348)"in yatak gemisi olarak kullanılmıştır.

ayrıca bakınız 
 türk deniz kuvvetleri savaş gemileri listesi
 sakarya meydan muharebesi

kaynakça 

türk deniz kuvvetleri'ne devredilen balao sınıfı denizaltı
Keystone jack

keystone jack, keystone jak veya keystone modül, bilişim sistemlerinde kullanılan bir zayıf akım sonlandırma elemanıdır. çeşitli standartları bulunan keystone jacklar, bazı ülkelerde bilgisayar veya telefon data prizi olarak da adlandırılabilir.

yapısı

keystone jacklar genelde esnek maddelerden yapılırlar. dikdörtgen yapıdadırlar, ortalama boyutları yükseklik 16 mm, genişlik 14,5 mm'dir. kabloların sonlandırıldığı kısım taraklıdır ve iki bölümdür. bu taraklı bölümlerin aralarında metalik dişler vardır. kabloların iletken kısımları bu metalik dişler arasına girerek veri iletimi sağlarlar. bazı keystone jacklar, dış kısımları metalik bir yapı ile kaplıdır. bu yapı keystone jack'ın topraklamasıdır, yabancı sinyalleri veya parazitleri izole eder. keystone jackların iç kısımlarında elektronik küçük bir devre bulunur ve bu devre sonlandırma taraklarından gelen verileri bağlı bulunduğu konnektöre taşır. bu taraklı kısımda devre ayakları birbirine lehimlenerek bağlanmıştır.

keystone jackların iç kısmında rj serisi konnektörlerin girişine uygun olarak 8 pin tel bulunur. konnektör jack'a bağlandığı zaman konnektörün pinleri bu tellere basarak veri iletişimini sağlamış olurlar.

keystone jacklar t568a ve t568b standartlarına göre sonlandırılırlar. taraklı yapının hemen yanında konnektörün nasıl sonlandırılacağına dair renk kodları yer almaktadır. utp kablodaki renkler bu renk kodlarına göre keystone jack'a çakılarak sonlandırma yapılmış olur.

standartları
keystone jacklar cat 3, cat 5, cat 6 ve cat 7 standartlarına göre üretilirler. cat 3 standardı çoğunlukla düşük kapasiteli veri iletiminde (örnek: telefon) kullanılır. cat 5, cat 6 ve cat 7 standartları ise yüksek kapasiteli veri geçişleri için kullanılırlar. (örnek: bilgisayar, switch) veri iletimlerinde yüksek performans sağlamak için keystone jack ile utp kablonun aynı kategoride olması önemlidir. tek başına kablonun veya keystone jack'ın kategori bazında üst standartta olması yeterli değildir.

kullanım alanları
keystone jacklar bilgisayar ve telefonun olduğu her yerde kullanılabilirler. ağ sistem odalarının vazgeçilmez elemanlarından biridir. bazı patch paneller sıralı olarak yan yana monte edilmiş keystone jacklardan oluşabilir.

bazı modül tipleri
bazı ülkelerde birçok dişi fiş keystone jack olarak adlandırılmaktadır.

 6p6c (rj-11) 
 8p8c moduler jaklar 
 f konnektör (tv fişi)
 rca konnektörü
 mini-din konnektör 
 hdmi 
 optik fiber konnektörü
 bnc konnektör
 usb jacklar
 speaker terminal
 muz fiş
 trs konnektörü

elektronik devre elemanları
elektronik terimleri
i̇letişim