İphigenia Tauris'te

i̇phigenia tauris'te (fransızca:iphigénie en tauride) christoph willibald gluck tarafından fransızca olarak hazırlanmış 4 perdelik bir trajedik opera. eserin librettosu nicolas-françois guillard tarafından fransızca olarak yunanca antik klasik trajedi yazarı euripides'in "i̇phigenia tauris'te" trajedisinden uyarlanarak'  yazılmıştır. eserin prömiyeri 18 mayıs 1778'da paris'te "académie royale de musique" (opéra national de paris) tarafından verilmiştir. bu eser fransız opera sahnesinde temsil edilen 5. fransızca opera eseri olmuştur.

hazırlanma

roller

konu özeti

i. perde 
mekan:tauris'te diana tapınağı'na giriş salonu.

uvertür yoktur ve opera, korkunç bir fırtınanın başlamasından önceki sukuneti anımsatan, bir kısa orkestra parçası ile başlar. orestes'in kızkardeşi olan i̇phigenia bir i̇skit şehri olan tauris'teki diana tapınağı başrahibesidir. buraya, babası agamemnon'un kızını tanrıya kurban etmeye hazırlanmakta iken onu babasından kaçıran, tanrıça diana tarafından sanki bir sihirle getirilmiştir.  başsrahibe olan i̇phigenia ve rahibeleri tanrılara korkunç fırtınada bu şehri koruması için dua etmektedirler.(grands dieux! soyez nous secourables). tauris'in i̇skitli kralı olan thoas sahneye girer ve  çok endişeler içindedir. (de noirs pressentiments). kahinleri ona i̇skitlerin geleneksel kurallarına uyarak i̇skit sahillerinde kazazede olan her yabancıyı yakalayıp kutsal ayinlerle  öldürme geleneğinden sapmamasını uyarmışlar ve eğer tek bir yabancı i̇skitliler elinden kurtulup kaçarsa i̇skit kralı'nın kendisinin tanrılara kurban edilip öldürüleceği kehanetini de ona bildirmişlerdir. onun için thoas, başrahibe i̇phigenia'ya kazazedelerin öldürülmesi için kutsal ayinlere hazır olmasını söylemek için gelmiştir.

bir i̇skitliler korosu sahneye girer. ülkelerinin bir sahilide bir gemini kazaya uğradığını ve kazazedelerden ikisinin iskit sahillerinde karaya çıktıkları haberini getirir. i̇skitler onları yakalamışlardır ve bir ayinle onları kurban edip öldürmek için tauris'teki tapınağa getirmektedirler.  koru kazazedelerin kanını istemektedirler. (i̇l nous fallait du sang)

i̇phgenia ve diğer rahibeler sahneden çıkarlar. i̇skitliler yakaladıkları iki yunanı thoas huzuruna getirirler. bunlar orestes ve arkadaşı pyklades'tir. kral thoas onlara ne maksatla i̇skıtliler ülkeleri sahillerine geldiklerini sorar. i̇ki arkadaş gayet kapalı bir cevap verirler. halbuki iki arkadaş diana'nın heykelini tauris'teki tapınaktan alarak yunanistan'a geri götürmek maksadıyla gelmişlerdir. kral onlara kutsal bir ayinle tanrılara kurban edileceklerini bildirir ve o zamana kadar onları sunakta hapse gönderir.

ii. perde 
mekan:diana tapınağı içinde bir oda

pylades ve orestes, sunakta kaderlerini beklemektedir. orestes kendisini suçlamaktadır. annesini öldürdükten sonra en yakın arkadaşının da ölümüne sebep olacaktır. kendi günahları için tanrılardan kendini cezalandırılmalarını diler. pylades, arkadaşıyla beraber ölmenin korkunç bir şey olmadığını söyleyerek onu teselli etmeye çalışır. i̇lk önce pylades götürülür; orestes geride kalmıştır. büyük bir umutsuzluk ve yorgunluk içinde uykuya dalar. eumenides, orestes'e rüyasında görünür ve clytemnestra'nın ölümüyle ilgili görüntülerle onu korkutur. orestes'in tanıyamadığı phigeneia, agamemnon'un clytemnestra tarafından öldürülüşünü yabancıdan duyar. ayrıca öldü zannedilen orestes'in gerçekleştirdiği korkunç suçu da öğrenir. sadece elektra hala miken'de yaşamaktadır. rahibeler, anavatanlarının kaderi, i̇phigeneia ise ölen ailesi için yas tutmaktadır. zincire vurulmuş yunan kadınlarının orestes tarafından kurtarılma ümitleri yok olmuştur. ağabeysiyle beraber olmak için i̇phigeneia ölmeyi diler.

iii. perde 
mekan: tapınak içinde i̇phigenia'nn odası

i̇phigeneia, iki yabancıdan birini, elektra'ya bir mesaj göndermesi için kurtarmaya karar verir. seçimi, ona kardeşini hatırlatan orestes'ten yanadır. i̇phigeneia, zincire vurulmuş iki adamdan sadece birini kurtaracağını söyler. her iki adam da diğerinin hayatının bağışlanması için yalvarır. pylades, arkadaşı için ölmekten mutluluk duymaktadır, fakat orestes onun fedakârlığını kabul etmeyi reddeder. eğer pylades onu seviyorsa yaşamalı ve görevini yerine getirmelidir. pylades bu teklifi reddeder ve ölümünde bile arkadaşına sağdık kalacağını tekrarlar. i̇phigeneia, orestes'in dışarı çıkartılmasını emreder fakat genç adam buna karşı çıkar ve arkadaşı kurtarılamayacaksa, kendisini öldüreceğini söyler. i̇phigeneia şartı kabul eder, orestes, pylades'e veda eder. i̇phigeneia, kendi kimliğini açıklamadan pylades'e bir mektup verir ve bunu elektra'ya ulaştırmasını söyler. pylades, tanrılardan ona yardım etmesini ve orestes´i kurtarabilmeyi diler.

iv. perde 
mekan:diana tapınağın ana salonu içinde

i̇phigeneia, sunağın önünde, diana'ya, kendisine verilen kurban etme görevi için ne kadar üzgün olduğundan yakınır. diana'dan bu korkunç görevi yapabilmesi için kendisine güç vermesini diler. rahibeler, orestes'i kurban edilmek üzere hazırlar. birbirlerini hala tanımamış olan orestes ve i̇phigeneia, karşılıklı bir şekilde birbirlerine sempati duymaktadır. artık i̇phigeneia, kurban etme görevini yerine getirmek zorundadır. tam bu esnada orestes, aulis'te tıpkı kendisi gibi kurban edildiğini düşündüğü ablasını hatırlar. bu sözlerle beraber i̇phigeneia, kardeşini tanır ve kendisinin kim olduğunu söyler. pylades'in kaçtığını öğrenen thoas, onların yanına gelir ve i̇phigenia'dan kurban etme görevini yerine getirmesini ister. orestes'in i̇phigeneia'nın kardeşi ve agamemnon'un oğlu olduğu gerçeği ne kralın, ne de i̇skitlilerin fikrini değiştirmez. tam bu sırada pylades bir grup yunan askeri ile gelir ve orestes'i kurtarmaya çalışır. diana tarafından durdurulan savaşta thoas öldürülür. tanrıça diana, onun sunağını uzun zamandır lekeleyen i̇skitlilerden timsalini yunanlara teslim etmelerini ister. orestes işlediği suçun bedelini gözyaşlarıyla ödemiştir. miken'e dönüp ülkesini huzur içinde yönetmelidir. i̇phigeneia'da kendi halkına geri döner. bu trajik dönemin bitmesiyle eser koroyla sonlanır.

enstrümantasyon
i̇phigenia tauris'te operasının ilk partisyon notaları şu çalgılar bulunan bir orkestra için hazırlanmıştır :

1 pikolo flüt, 2 flüt, 2 obua, 2 klarinet, 2 fagot
2 i̇ngiliz kornosu, 2 trompet, 3 trombon,
vurmalı çalgılar,
yaylı çalgılar.

seçilmiş ses ve video kayıtları

ayrıca bakınız 
 opera
 christoph willibald gluck

kaynakça

dış kaynaklar 
 yener, faruk (1964), 100 opera 2.ed (son baskı 1992), i̇stanbul:bateş yayınları isbn 975-95339-1-x

dış bağlantılar 

 fransizca libretto 
 almanca libretto 
 marinelli, carlo (ed) "iphigenie 2n tauride", ode opera discography encyclopaedia online:ode_i/  ode-io-iw.htm erisim: 16 mayis 2011]
 metopera konu özeti
 2006-2007 prodüksiyonu için lyric opera of chicago konu özeti
 june 2007 production at the san francisco operası konu özeti
 kraliyet opera evi, londra'da gluck, "iphigenie en tauride" için robert carsen'un konu özeti
 youtube websitesinde "iphigénie en tauride: gluck, anna caterina antonacci" maddesinde hartmut haenchen direktörluğu yapımı "gluck, iphingenie en tauride" operasının fransızca tüm audio-kaydı: on-line:

christoph willibald gluck operaları
fransızca operalar
1778 operaları