Adana (il)

adana, türkiye'nin bir ilidir. merkezi adana olan ilin 2022 yılı verilerine göre nüfusu 2.274.106'dır ve bu nüfusla ülkenin en kalabalık yedinci ili konumundadır. yüzölçümü 13.844 km2'dir. i̇lde km2'ye 163 kişi düşmektedir. en yüksek seyhan ilçesinde 1.785 kişi düşmektedir. 5'i merkez olmak üzere 15 ilçeye ayrılır. bu ilçelerde 831 mahalle bulunmaktadır. adana; kuzeyinde kayseri, doğusunda osmaniye, kuzeydoğusunda kahramanmaraş, güneydoğusunda hatay, kuzeybatısında niğde ve batısında mersin illeri ve güneyinde akdeniz ile çevrilidir.

coğrafya 
adana, anadolu yarımadasının güneyinde ve akdeniz kıyısında yer alan 36°30-38°25 kuzey enlemleri ile 34°48-36°41 doğu boylamları arasında ve akdeniz bölgesi’nde yer almaktadır. adana, tarihte batılılar tarafından daha çok kilikya olarak bilinen çukurova'ya bir giriş kapısı olarak hizmet eden akdeniz'in kuzeydoğu kenarında bulunmaktadır. bu geniş düzlük toros dağları'nın güneydoğusu boyunca uzanır.

adana'dan çukurova'nın batısındaki tarsus'a giden yol toros dağları eteklerindeki tepelerden geçer. sıcaklık, her yükseltiyle beraber düşer, çünkü yol yaklaşık olarak 4000 m'lik bir rakıma ulaşır ve kayalıklı bir geçit olan gülek boğazı'ndan geçer ve i̇ç anadolu bölgesi düzlüklerine doğru devam eder.

adana'nın kuzeyini hidroelektrik santrali ve 1956 yılında yapımı tamamlanan seyhan haznesi kuşatır. baraj hidroelektrik kuvveti için yapılmış olup alçak çukurova düzlüğünü sulamak amaçlıdır. ovaya dökülen şehrin iki sulama kanalı, şehir merkezi boyunca doğudan batıya doğru geçer. yüreğir ovasını sulama amaçlı yapılan başka bir kanal da bulunmaktadır.

adana; kuzeyinde kayseri, doğusunda osmaniye, kuzeydoğusunda kahramanmaraş, güneydoğusunda hatay, kuzeybatısında niğde ve batısında mersin illeri ve güneyinde akdeniz ile çevrilidir. güneyi 160 km'yi bulan akdeniz kıyılarıyla sınırlanan ilin yüzölçümü 14.125 km2’dir.

adana, orta toroslar’ın bir bölümü ile amanos dağları tarafından çevrilidir. toroslar -batıdan doğuya- uzunyayla’ya kadar uzanır. bu dağlarda 3000 metreyi geçen yüksekliklerin yanı sıra sert yamaçlara ve derin vadilere rastlanır. toroslar’ın bu bölümünde i̇ç anadolu bölgesi’ni güneye bağlayan en önemli geçit olan gülek boğazı bulunur.

toros ve amanoslar ile akdeniz arasında kalan alana ise çukurova denir. misis dağları pek yüksek olmayan görünümleri ile çukurova’yı ikiye böler. güneyde kalan bölüme "aşağı ova" kuzeyde kalan bölüme ise "yukarı ova" denir.

i̇l sınırları dahilinde irili ufaklı birçok akarsu bulunmasına rağmen seyhan ve ceyhan nehirleri adana’nın en önemli akarsularıdır.

nüfus 

güncel nüfus değerleri (tüi̇k 6 şubat 2023 verileri )

adana i̇l nüfusu: 2.274.106'dır (2022 sonu). i̇lin yüzölçümü 13.844 km2'dir. i̇lde  km2'ye 164 kişi düşmektedir. (yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 1791 kişi ile seyhan’dır) i̇lde yıllık nüfus artış oranı % 0,47 olmuştur. 6 şubat 2023 tüi̇k verilerine göre 15 i̇lçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 831 mahalle bulunmaktadır. nüfus en çok artan ilçe: sarıçam (%6,29) nüfusu en çok azalan ilçe: yumurtalık (-%5,50)

konum 

*metropol ilçelerin merkeze uzaklıkları, kaymakamlık ile valilik arasındaki uzaklıktır.

i̇lçeler 

adana'da toplam 15 ilçe bulunmaktadır.

seyhan nehri'nin batı kanadında yer alan seyhan ilçesi şehrin kültür ve iş merkezidir. d-400 devlet yolu (şehir sınırları içerisinde turhan cemal beriker bulvarı olarak da kabul edilir) şehri kuzey ve güney olmak üzere ikiye bölen ekonomk bir sınır gibidir. seyhan'nın d-400 karayolunun kuzeyinde kalan kısmı, şehrin ekonomik olarak gelişmiş yeridir. d-400 boyunca, oteller, kültür merkezleri, ticaret ve iş binaları sıralanmaktadır. d-400'ün güneykısmında kalan şehrin eski merkezi geleneksel ve modern mağazaların şehir sakinlerine sunulduğu pazar alanıdır. buranın güneyi ise düşük gelirle sakinlerin tercih ettiği bir yerleşim alanıdır.

çukurova, seyhan ilçesinin kuzeyinde ve seyhan havzası'nın güneyinde bulunan modern bir yerleşim alanıdır. i̇lçe, şehrin kuzeyindeki 3000 hektarlık az verimli araziyi değerlendirmek için dağınık şehri bu araziye yönlendirmek amacıyla 1980'lerin ortalarında planlanmıştır. yeni adana olarak isimlendirilen proje göl sahili boyunca uzanan villaları ve yeni açılan turgut özal, süleyman demirel ve kenan evren bulvarları boyunca boy gösteren çok katlı apartman dairelerini bünyesinde barındırmaktadır.

yüreğir ilçesi, nehrin doğu yakasında bulunmakta olup düşük gelirli birçok yerleşim alanına ve büyük ölçekteki sanayii bölgelerine ev sahipliği yapmaktadır. nehir üzerinde yapılan yeni köprüler ve ilçe sınırları içerisine metro hattının döşenmesiyle beraber yüreğir gittikçe önem kazanmaya başlamıştır. adana adalet bakanlığı yeniden ilçeye dönmüş ve kazım karabekir mahallesine 47.5 hektarlık sağlık kampüsü yapılması planlanmaktadır. sinanpaşa, yavuzlar, köpürülü ve kışla mahallelerini modern yerleşim alanlarına dönüştürecek kampsamlı kentsel imar planı ilçede uygulanmaktadır.

sarıçam ilçesi, yüreğir'in kuzeydoğusunda bulunmaktadır ve 2008 yılında adana şehriyle birleştirilen eski belediyelerden oluşmaktadır. sarıçam'daki bazı büyük kurum ve kuruluşlar şunlardır: çukurova üniversitesi, i̇ncirlik hava üssü ve organize sanayi bölgesi.

karaisalı, seyhan havzası'nın kuzeyinde, şehir merkezinin dışında bulunan küçük bir ilçedir. i̇lçenin büyük çoğunluğu kırsal alanda olup seyhan nehri boyunca uzanan eğlence alanlarına ve kuzeydeki yüksek alanlarda yazlıklara ev sahipliği yapar.

kaynakça

dış bağlantılar 
 t.c. adana valiliği