Sırpça

sırpça (sırp kiril: , latin: srpski jezik), slav dillerinin güney grubuna ait, çoğunlukla sırplar tarafından konuşulan dil. hırvatça, karadağca ve boşnakçanın da dahil olduğu sırp-hırvat dili'nin standart bir formu olarak kabul edilmektedir. sırpça, sırbistan'ın ve kosova'nın resmî dilidir. ayrıca bosna-hersek'in 3 resmî dilinden biridir. dil aynı zamanda karadağ, hırvatistan, makedonya, romanya, slovakya ve çekya'da azınlık dili olarak tanınmaktadır. yaklaşık 10 milyon sırp tarafından konuşulmaktadır. dil, türkçeden kelimeler almıştır.

dilsel özellikler

alfabe
sırpça hem latin alfabesi (латиница, latinica) hem de kiril alfabesi (ћирилица, ćirilica) kullanılarak yazılmaktadır. 19. yüzyılda kiril alfabesi sırpçaya uyarlanırken, her ses için bir harf oluşturulmuştur. bu yüzden türkçe gibi sırpça da yazıldığı gibi okunan ve okunduğu gibi yazılan bir dil olmaktadır. otoriteler her ne kadar iki alfabeyi de tarih boyunca resmî olarak kabul etmiş olsa da tarihsel nedenler öne sürülerekten 2006 yılında sırbistan kiril alfabesini tek resmî alfabesi olarak kabul etmeye başlamıştır. bu yasa sadece resmî evrakları ve devlet konuşmalarını kapsadığı ve günlük dil veya medya, ticaret ve yayın dilleri üzerinde bir hükmü bulunmadığı için latin alfabesi özellikle özel yayın organları ve sokak levhalarının yazımında yaygınca kullanılmaktadır.

2014 yılında yapılmış bir anket sırp halkının %47'sinin latin alfabesini, %36'sının ise kiril alfabesini tercih ettiğini ortaya koymuştur.

kiril alfabesi 
а б в г д ђ е ж з и ј к л љ м н њ о п р с т ћ у ф х ц ч џ ш

latin alfabesi 
a b c č ć d dž đ e f g h i j k l lj m n nj o p r s š t u v z ž

şiveler 
sırpçanın iki büyük şivesi vardır:
	
shtokavian: standart lehçedir.

torlakian: i̇kinci büyük diyalektdir. sırbistan, kosova, makedonya başta olmak üzere diğer balkan ülkelerinde konuşulur.

osmanlı türkçesi ile etkileşim

sırp-hırvatçada osmanlı türkçesi kökenli yaklaşık 8965 sözcük bulunmaktadır. aşağıdaki tablo bu kelimelere örnekler içermektedir.

sırpça kelime ve cümle kalıpları 
 
 zdravo: merhaba.
 ćao: selam
 kako si: nasılsın ?
 kako ste: nasılsınız ?
 dobro sam: i̇yiyim.
 a vi?: peki ya siz?
 a ti?: peki ya sen?
 i ja sam dobro: ben de iyiyim.
 hvala: teşekkür ederim.
 hvala lepo: çok teşekkür ederim.
 vidimo se: sonra görüşürüz.
 drago mi je/milo mi je: memnun oldum.
 molim vas: lütfen. (sizli)
 molim te: lütfen. (senli)
 volim te: seni seviyorum.
 dobro došli: hoş geldiniz.
 do viđenja: hoşça kal.
 dobar dan: i̇yi günler. 
 dobro jutro: günaydın.
 dobro veče: i̇yi akşamlar.
 laku noć: i̇yi geceler.
 ne razumem: anlamıyorum.
 ne razumem te: seni anlamıyorum.

 ko ste vi?: kimsiniz?
 ko si ti?: kimsin?
 razumete li srpski: sırpça anlıyor musunuz?
 da li govoriš srpski: sırpça konuşuyor musun?
 razumem srpski: sırpça anlıyorum.
 govorim srpski: sırpça konuşuyorum.
 učim srpski: sırpça öğreniyorum.
 volim jabuku: elmayı severim.
 od kojijaste: kimlerdensiniz?
 kako se zovete?: adınız nedir?
 kako se zoveš?: adın ne?
 zovem se . . .: adım. . . 
 iz turske: türkiye'den. 
 ja sam iz turske: türkiyeliyim. 
 ja sam turčin/turkinja: türküm. (eril-dişil) 
 izvinite: affedersiniz.
 izvini: affedersin.
 izvolite: buyrun.
 kako je vreme: hava nasıl?
 da: evet.
 ne: hayır. 
 gde: nerede?
 šta radite: ne yapıyorsunuz?
 šta radiš: ne yapıyorsun?

 jeste li englez/engleskinja: i̇ngiliz misiniz? (eril-dişil)
 jeste li srbin/srpkinja: sırp mısınız? (eril-dişil)
 jeste li gladni?: aç mısınız?
 jesam: olumlu. (ben)
 nisam: olumsuz. (ben)
 šta: ne?
 zašto?: niçin?
 nemoguće: i̇mkânsız.
 ne razumem srpski: sırpça anlayamam. 
 ne govorim srpski: sırpça konuşamam.
 učenik: ögrenci
 advokat: avukat 
 lekar: doktor 
 novinar: gazeteci 
 imate li rezervacije: rezervasyonunuz var mı?
 imam . . . godina/godine/godinu: ben . . . yaşındayım. (yaşın son hanesine bağlı olarak 1 godinu; 2,3 veya 4 godine; 5> ve 11/19 arası godina kullanılır.)
 da li si dobro: i̇yi misin?
 majka/mama: anne 
 otac/tata: baba
 sestra: kız kardeş 
 pasoš: pasaport 
 carinik: memur 

 vino: şarap 
 gladan: aç 
 belo: beyaz
 crna: siyah/kara 
 gora: dağ (günlük dilde "planina" kullanılır.)
 reka: nehir 
 ovo: bu 
 voda: su
 hladno: soğuk 
 vreme: hava
 srbija: sırbistan
 beograd: belgrad
 crna gora: karadağ              
 turska: türkiye 
 bosna i hercegovina: bosna hersek 
 makedonija: makedonya 
 hrvatska: hırvatistan             
 smrt: ölüm
 država: devlet 
 republika: cumhuriyet 
 kraljica: kraliçe                 
 čokolada: çikolata
 ostrvo: ada

kaynakça

ayrıca bakınız
sırp-hırvatça
yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti

dış bağlantılar 
 sırpça-azerbaycan türkçesi konuşma cümleleri