Ferzan Özpetek

ferzan özpetek (d. 3 şubat 1959, i̇stanbul), türk-i̇talyan yönetmen, senarist, yazardır.

kariyeri
1976 yılında i̇talya'da önce perugia yabancılar üniversitesi'ne giderek bir yıl boyunca i̇talyanca öğrendikten sonra sinema eğitimi almak için roma la sapienza üniversitesi'e geçiş yaptı. buradaki eğitimini tamamladıktan sonra sanat tarihi, kostüm ve tiyatro yönetmenliği eğitimi için accademia navona ve accademia d'arte drammatica okullarına giderek silvio d'amico'dan dersler aldı. bu dönemde julien beck ile the living teather'ın avrupa turnesinde çeşitli görevlerde çalıştıktan sonra, 1982 yılında scusate il ritardo filminde massimo troisi'nin, daha sonra sokak sanatçısı rolüyle de ilk oyunculuk deneyimini yaşadığı son contento filminde maurizio ponzi'nin yönetmen yardımcılığını üstlendi. ferzan özpetek, yönetmen yardımcısı olarak yaklaşık 15 yıl, ricky tognazzi, lamberto bava, francesco nuti, sergio citti, giovanni veronesi ve marco risi gibi farklı yönetmenlerle çalıştı.

amerikalı şarkıcı madonna, bir televizyon programına verdiği röportajda ferzan özpetek'in "bir dahi" olduğunu belirtti. özpetek, 2009 yılında çektiği serseri mayınlar isimli filminin los angeles film festivali açılışındaki gösteriminden sonra john travolta, andy garcia gibi isimlerden de tebrik almıştır.

ferzan özpetek, 2005 yılında gerçekleştirilen  42. antalya altın portakal film festivali'nde, oyuncular hülya koçyiğit, zuhal olcay, aytaç arman, kenan işık ve yönetmen nuri bilge ceylan'ın bulunduğu kurula jüri başkanlığı yapmıştır. 2007 yılında ise 75. venedik film festivali'nde jüri üyeliği yapmıştır.

özel hayatı 
3 şubat 1959'da i̇stanbul'da doğan ferzan özpetek, 2001 yılından itibaren birlikte olduğu sevgilisi simone pontesilli ile i̇talya'da eşcinsel birlikteliklerin hukuki olarak tanınmasını sağlayan medeni birliktelik yasasının mayıs 2016 tarihinde mecliste kabul edilmesinden sonra evlendi. özpetek, son kitabı sen benim hayatımsın'ı simone pontesilli'ye adamıştı.

filmleri

15 yıl boyunca yaptığı yardımcı yönetmenlik görevinden sonra ilk defa 1997 yılında hamam filminde yönetmenlik yaptı.

hamam
i̇spanya, i̇talya ve türkiye arasında bir ortak yapım olan ve yapımcılığını maurizio tedesco ile birlikte üstlendiği ilk filmi ‘il bagno turco - hamam’ eleştirmenler tarafından beğenildi ve hem i̇talya’da hem de diğer ülkelerdeki festivallerde izlendi. 1997 yılının mayıs ayında i̇talyan sinema salonlarında gösterime giren hamam filmi aynı zamanda cannes film festivalinin bir bölümü olan quinzaine des réalisateurs'de yer aldı. 1996-1997 yıllarında düzenli olarak i̇talyan sinema salonlarında gösterimde olan film, video kaset olarak çıktığı 1998 yılının şubat ayına kadar (39 hafta) gösterimde kaldı. fransa, i̇ngiltere, hollanda, almanya, japonya ve amerika birleşik devletleri başta olmak üzere 21 ülkeye filmin satışı yapıldı. türkiye, norveç, i̇sveç gibi ülkelerde gişe hasılat rekoru kırdı.

harem suare
1999 yılında tilde corsi ve gianni romoli, marie gillain ve alex descas ile ferzan özpetek’in ikinci filmi harem suare’nin yapımcılığını üstlendiler. hikayesini gianni romoli ile birlikte kaleme aldığı filmin konusu, yönetmenin doğduğu şehir i̇stanbul’da geçer ve osmanlı i̇mparatoru sultan abdülhamit döneminde harem ağası nadir ile sultanın en gözde cariyesi safiye arasındaki aşk hikayesini anlatır. film hem eleştirmenler hem de seyirci tarafından beğenildi ve aynı yıl cannes film festivali’nde un certain regard kategorisinde gösterime girdi. ardından londra film festivali ve toronto film festivaline davet edildi.

cahil periler
stefano accorsi ve margherita buy’ın başrollerini paylaştıkları, ferzan özpetek’in üçüncü filmi ‘le fate i̇gnoranti - cahil periler’, eleştirmenlerden aldığı övgüler ve elde ettiği gişe hasılatı ile 2001 sinema sezonunun en önemli filmi oldu. film, 3 globi d'oro ve 4 nastri d'argento gibi ödüllerin sahibi oldu.

karşı pencere
giovanna mezzogiorno, massimo girotti, raoul bova ve filippo nigro’nun başrollerini paylaştığı filmi ‘la finestra di fronte - karşı pencere’ de 2003 yılında uluslararası bir başarı elde etti. 5 david di donatello, 4 ciak d'oro e 3 globi d'oro gibi ödüller alan filmin dağıtımını amerika birleşik devletleri’nden sony classic üstlendi.

kutsal yürek
2005 yılında yapımcılığını gianni romoli ve tilde corsi’nin üstlendiği, başrolde barbara bobulova’nın yer aldığı ferzan özpetek’in beşinci filmi kutsal yürek, 12 farklı dalda kazandığı david di donatello ödülleri gibi başarılar elde etti.

bir ömür yetmez
yönetmenin 2007 yılında gösterime giren filmi ‘saturno contro – ‘bir ömür yetmez’, stefano accorsi ve margherita buy, pierfrancesco favino  serra yılmaz, ennio fantastichini, ambra angiolini, luca argenter, lunetta savino luigi di berti ve isabella ferrari gibi oyuncu kadrosunu bir araya getirdi. ‘bir ömür yetmez’, uluslararası bir başarı elde etti ve çeşitli ödüller aldı. 64. uluslararası venedik film festivali'nin resmi jürisinde yer alan ferzan özpetek aynı yıl, i̇sabella ferrari’nin oynadığı, i̇talyan kanser araştırma derneği ‘airc’ için bir reklam filmi çekti. 
ferzan özpetek, ilk kez kendi senaryosu olmayan fakat melania gaia mazzucco’nun büyük romanından sinemaya uyarlanan bir anonim film çekti. gianni romoli ve tilde corsi, fandango’dan domenico procacci ile sanatsal işbirliği yaptığı, isabella ferrari ve valerio mastandrea’nın başrollerini paylaştığı ‘un giorno perfetto – mükemmel bir gün’  filmi, 65. uluslararası venedik film festivali’nde 3 milyon ciroluk gişe hasılatı elde etti.

serseri mayınlar
ferzan özpetek, 2009 yılında ivan cotroneo ile birlikte kaleme aldığı, riccardio scamarcio, alessandro preziosi, nicole grimaudo, ennio fantastichini gibi önemli oyuncuların kadroda olduğu  ‘mine vaganti – serseri mayınlar’ filminin çekimlerini güney i̇talya’nın lecce şehrinde gerçekleştirdi. bir aile komedisi olan serseri mayınlar  11 şubat - 21 şubat 2010 tarihlerinde 70. uluslararası berlin film festivali’nde panorama bölümünde dünya gösterimini yaptı ve 2010 yılının mart ayında i̇talya’da sinema salonlarında vizyona girdi. ferzan özpetek bu filmin elde ettiği başarı sonucunda lecce şehri tarafından fahri vatandaşlık ile ödüllendirildi.

4 aralık – 12 aralık 2008 tarihleri arasında museum of modern art (moma) yönetmenin yedi filmi için özel gösterim organize etti.

2009 yılında i̇talya’nın aquilla kentinde meydana gelen depremin hatırasına hayata geçirilen ‘molozların altında 5 yönetmen’ projesi için ‘nonostante tutto è pasqua – her şeye rağmen paskalya’ isimli kısa metraj bir film çekti. ferzan özpetek bu filmini, şarkıcı olmak isteyen fakat depremde evinin yıkılmasıyla molozların altında kalarak hayatını kaybeden allessandra cora’ya adamıştır.

romanları
 i̇stanbul kırmızısı - 2014
 sen benim hayatımsın - 2015
 bir nefes gibi - 2020

ödülleri ve adaylıkları

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 
 
 
 
 

 

1959 doğumlular
türk senaristler
20. yüzyıl türk roman yazarları
21. yüzyıl türk roman yazarları
türk film yönetmenleri
türkiye'de lgbt kişiler
i̇talya'daki türk göçmenler
i̇talyan film yönetmenleri
20. yüzyıl i̇talyan roman yazarları
21. yüzyıl i̇talyan roman yazarları
i̇talya'da lgbt kişiler
roma la sapienza üniversitesinde öğrenim görenler
david di donatello ödülü sahibi yönetmenler
lgbt senaristler
lgbt yönetmenler
yaşayan insanlar
türk asıllı i̇talyanlar
i̇talya cumhuriyeti liyakat nişanı sahipleri