mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
1830



olaylar 
 3 şubat - londra antlaşması imzalandı.
 6 nisan – new york'lu joseph smith (1805-1844) mormon kitabı’nı yayınlayarak ahir zaman azizleri kilisesi’ni kurdu. bu kilisenin üyelerine daha sonradan mormonlar denildi.
 4 temmuz - cezayir'e saldıran fransızlar, bu ülkeyi işgal ettiler.bu amaçla yabancılar lejyonu kuruldu.
 29 temmuz – fransa kralı x. charles görevden alındı yerine i. louis philippe (1773-1850) geçti.
 15 eylül – meksika'da kölelik kaldırıldı

doğumlar

ocak

şubat 
 8 şubat - abdülaziz, 32. osmanlı padişahı

mart

nisan

mayıs

haziran

temmuz

ağustos

eylül 
 8 eylül - frederic mistral, fransız şair ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 1914)

ekim

kasım

aralık 
 3 aralık - frederic leighton, i̇ngiliz ressam.
 10 aralık - emily dickinson
 10 ekim - ii. isabel, i̇spanya kraliçesi (ö. 1904)

ölümler 
 26 haziran - birleşik krallık kralı iv. george öldü, yerine iv. william (1765-1837) geçti
 9 eylül - bailey bartlett, amerikalı siyasetçi (d. 1750)
 18 kasım - adam weishaupt, illuminati'nin kurucusu.
 17 aralık - simón bolívar, lider
 tarihi bilinmeyen
 john augustus atkinson, i̇ngiliz sanatçı, oymacı ve suluboya ressamı (d. 1775)
1831



olaylar 
 faraday sabiti açıklandı
 çin'de ilk nüfus sayımı yapıldı
 7 nisan – brezilya i̇mparatoru i. pedro (1798-1834) tahtı ii. pedro’ya bıraktı.
 çin yıllıklarına ilk basvurma.

doğumlar

ocak

şubat

mart

nisan 
 1 nisan - albert anker, i̇sviçreli ressam (ö. 1910)

mayıs

haziran

temmuz

ağustos

eylül 
 8 eylül - wilhelm raabe, alman romancı (ö. 1910)

ekim

kasım

aralık

tarihi bilinmeyenler 
 oturan boğa (yerli dilinde: tatanka iyotake); (ö. 15 aralık, 1890), abd ordularına karşı savaşan son yerli kabile şefi

ölümler 
 4 temmuz - james monroe, abd. 5. başkanı.
 14 kasım - georg wilhelm friedrich hegel'in ölümü
 16 kasım - carl philipp gottlieb von clausewitz, prusyalı general ve entelektüel (d. 1780).
 8 aralık - james hoban, i̇rlandalı mimar, beyaz saray en önemli eserlerinden biridir.
 23 aralık - emilia plater, polonyalı-litvan kahraman (d. 1806)
1832



olaylar 
 i̇lk sürat teknesi baltimore’da yapıldı.

doğumlar 
 23 ocak - édouard manet), fransız ressam (ö. 1883)
 2 ekim - edward burnett tylor, britanyalı antropolog (ö. 1917)
 16 ağustos - wilhelm wundt, alman psikolog (ö. 1920)
 15 aralık - gustave eiffel, eyfel kulesinin yapımcısı
 agah efendi
 louisa may alcott
 alfred von waldersee
 arminius vambery
 arthur hughes (sanatçı)
 björnstjerne björnson
 bozcaadalı hasan hüsnü paşa
 lewis carroll
 cenanizade mehmed kadri paşa
 pavel petrovich çistiakov
 william crookes
 fevzi bey
 gustave doré
 harilaos trikupis
 hüseyin tevfik paşa
 nikolay pavloviç i̇gnatyev
 jose echegaray
 jules ferry
 i. maximilian (meksika)
 mihail nikolayeviç romanov
 hippolyte moulin
 muhsinzade abdullah hamdi efendi
 osman nuri paşa (asker)
 antonin proust
 thomas belt
 andrew dickson white

ölümler 
 4 mart - jean-françois champollion, fransız eski yunan ve latin edebiyatı âlimi, filolog, doğu bilimci ve mısırbilimci. (d. 1790)
 12 kasım - barnaba oriani
 10 mart - muzio clementi
 31 ağustos - everard home, i̇ngiliz cerrah (d. 1756)
 frederich kuhlau
 georges cuvier
 johann wolfgang von goethe
 jeremy bentham
 mustafa behçet efendi
 müştak baba
 rasmus christian rask
 sadi carnot
 jean-baptiste say
 walter scott
 solomon tshekisho plaatje
 évariste galois

kaynakça
1833



olaylar 
14 mayıs - kütahya antlaşması: 1831-1833 osmanlı-mısır savaşı sona erdi.
 8 temmuz – osmanlı i̇mparatorluğu ile çarlık rusyası arasında hünkâr i̇skelesi antlaşması imzalandı.
 23 ağustos – i̇ngiliz parlamentosunun aldığı kararla tüm i̇ngiliz kolonilerinde kölelik kaldırıldı
  osmanlı döneminde kıbrıs adasında kıbrıs ayaklanmaları gerçekleşti.

doğumlar 
 28 şubat - alfred graf von schlieffen, alman general.
 7 mayıs, alman besteci johannes brahms (ö. 1897)
 11 ağustos, robert g. ingersoll
 21 ekim , i̇sveçli kimyacı ve mühendis alfred berhard nobel (ö. 1896)

ölümler 
 ? - abbas mirza kaçar, kaçarlar hükümdarı (d. 1787)
1834



olaylar 
 i̇lk biçerdöverin patenti alındı

doğumlar

ocak–haziran 
 7 şubat – johann philipp reis, alman fizikçi ve mucit (ö. 1874)
 8 şubat – dmitri mendeleev, rus kimyacı (ö. 1907)
 9 şubat – felix dahn, alman yazar (ö. 1912)
 15 şubat – samuel arza davenport, amerikalı politikacı (ö. 1911)
 16 mart –
 - ernst haeckel, alman zoolog ve filozof (ö. 1919)
 - james hector, i̇skoç jeolog (ö. 1907)
 17 mart – gottlieb daimler, alman mühendis ve mucit (ö. 1900)
 19 mart – charles davis lucas, victoria cross recipient (ö. 1914)
 20 mart – charles w. eliot, american president of harvard university (d. 1926)
 23 mart – julius reubke, alman besteci (d. 1858)
 24 mart –
 - william morris, i̇ngiliz şair, sanat yazarı ve desinatör (ö. 1896)
 – john wesley powell, amerikalı kâşif (d. 1902)
 1 nisan – big jim fisk, amerikalı girişimci (d. 1872)
 2 nisan – frédéric bartholdi, french sculptor (d. 1904)
 26 nisan – artemus ward, amerikalı humorist (d. 1867)
 23 mayıs – carl heinrich bloch, danimarkalı heykeltıraş (ö. 1890)

temmuz–aralık 
 11 temmuz – james mcneill whistler, amerikalı ressam (ö. 1903)
 19 temmuz – edgar degas, fransız ressam (ö. 1917)
 4 ağustos – john venn, britanyalı matematikçi (ö. 1923)
 22 ağustos – samuel pierpont langley, amerikalı astronom, fizikçi ve havacılık öncüsü (ö. 1906)
 31 ağustos – amilcare ponchielli, i̇talyan besteci (ö. 1886)
 9 eylül – joseph henry shorthouse, i̇ngiliz romancı (ö. 1903)
 8 ekim – walter kittredge, amerikalı besteci (ö. 1905)
 19 kasım – georg hermann quincke, alman fizikçi (ö. 1924)
 16 aralık – léon walras, fransız ekonomist (ö. 1910)

ölümler 
 i. pedro, brezilya i̇mparatorluğu'nun kurucusu (d. 1798)

kaynakça 
kara harp okulu kuruldu(1834)
1835



olaylar 
 halley kuyruklu yıldızı, dünya'nın yakınından geçti. (önceki: 1758 ; sonraki : 1910)
 güney afrika'da hollanda asıllı çiftçiler i̇ngilizlerin köleleri serbet bırakması sonucu orange ve vaal nehirlerini geçerek transvaal cumhuriyeti ve özgür orange devleti’ni kurdular
 avustralya'da melbourne şehri kuruldu.
 i̇lk biçerdöver, abd'de hiram moore tarafından icat edildi.

doğumlar 
 abdürrezzak abdi efendi, osmanlı devleti tuluat sahnesinin önemli temsilcisi (ö. 1914)
 29 kasım, i̇mparatoriçe cixi, çin qing hanedanlığı üyesi (ö. 1908)
 21 ekim, christiana haag, gregoryen takvimine göre hayali bir günde öldüğü iddia edilen ilk insan (ö. 1869)

ölümler 
 2 mart - son kutsal roma i̇mparatoru ve avusturya i̇mparatoru ii. francis öldü yerine i. ferdinand (1793-1875) geçti
1837



olaylar 
 3 mart – abd teksas'ın bağımsızlığını tanıdı.
 michigan 26. eyalet olarak abd birliğine katıldı.
 iv. william'ın ölümü üzerine victoria, birleşik krallık tahtının başına geçti.
 kanada'da yukarı kanada ayaklanması gerçekleşti.

doğumlar

ocak 
 17 ocak - vasili vasilyeviç radlof
 19 ocak - william williams keen

şubat

mart 
 18 mart - grover cleveland

nisan 
 17 nisan - john pierpont morgan

mayıs 
 27 mayıs - wild bill hickok

haziran 
 7 haziran - alois hitler
 22 haziran - paul morphy

temmuz 
 4 temmuz - carolus-duran

ağustos 
 25 ağustos - bret harte

eylül 
 14 eylül - nikolay vasilyeviç bugayev

ekim 
 28 ekim - tokugawa yoşinobu

kasım 
 23 kasım - johannes diderik van der waals
 26 kasım - john alexander reina newlands

aralık 
 24 aralık - elisabeth
 25 aralık - cosima wagner

doğum günü ve ayı bilinmeyenler 
 dikran çuhacıyan
 feride hanım
 hagop balyan
 j. cleaveland cady
 mübarek el-sabah

ölümler 
 19 şubat - georg büchner, alman oyun yazarı (d. 17 ekim 1813)
 mayıs - tsultrim gyatso, 10. dalay lama (d. 1816)
 6 haziran - diego portales, şili'yi diktatörlükle yöneten siyaset adamı (d. 1793).
 20 haziran – iv. william, birleşik krallık kralı.
 ? - ōshio chūsai, neokonfüçyüsçü filozof (d. 1794)
1838



olaylar 
 6 ocak - samuel morse kendi geliştirdiği mors alfabesini ilan etti.
 16 aralık – güney afrika’da boer’ler zuluları yenilgiye uğrattılar.
 on dört bin çeroki kızılderilisi georgia’daki evlerinden batıya kızılderili bölgesine sürüldüler. bu olaya gözyaşı yolu denir.

doğumlar 
 25 ekim - georges bizet, fransız besteci (ö. 1875)
 7 aralık - mathias villiers de l'isle-adam, fransız yazar.

doğduğu gün ve ay bilinmeyenler
 josé ruiz y blasco, i̇spanyol ressam (ö. 1913)
 ali suavi, osmanlı düşünürü ve yazarı. (ö.1878)

ölümler
1839



olaylar 
 2 ocak - fotoğrafın mucitlerinden biri olan fransız fotoğrafçı louis daguerre ayın ilk fotoğrafını çekti.
 3 kasım - çin ile birleşik krallık arasında afyon savaşı başladı.
 3 kasım - gülhane hattı hümayunu ilan edildi; tanzimat devri başladı.

doğumlar 
 9 ocak - paul cézanne, fransız ressam (ö. 1906)
 11 şubat - j. willard gibbs, amerikalı bilim insanı (ö. 1903)
 1 kasım - gazi ahmet muhtar paşa - osmanlı sadrazamı (ö. 21 mart 1919)

ölümler 
 2 temmuz - ii. mahmud, 30.osmanlı padişahı
1840

1840 (mdcccxl) çarşamba günü başlayan bir artık yıldır.

olaylar 
 termokimya biliminin temeli hess yasası açıklandı
 7 şubat - hacı karandıqo berzeg komutasında ''karadeniz kıyı hattına'' yönelik operasyonlar başladı

doğumlar

ocak

şubat

mart

nisan

mayıs 
 7 mayıs - pyotr ilyich tschaikovsky, rus besteci (ö. 1893)
 13 mayıs - alphonse daudet, fransız yazar (ö. 1897)

haziran

temmuz

ağustos

eylül 
 7 eylül - kral sisowath, kamboçya kralı (ö. 1927)
 21 eylül - v. murat, 33. osmanlı padişahı (ö. 1904)
 30 eylül - jehan georges vibert, fransız ressam (ö. 1902)

ekim

kasım 
 14 kasım - claude monet, fransız empresyonist ressam (ö. 1926)

aralık 
 21 aralık - namık kemal, vatan şairi (ö. 1888)
 tarihi bilinmeyenler:
 sırpuhi düsap, ermeni yazar (ö. 1901)

ölümler 
 7 haziran – prusya kralı iii. friedrich wilhelm öldü. yerine iv. friedrich wilhelm (1795-1861) geçti.

kaynakça
1841



olaylar 
 charles dickens'in antikacı dükkanı isimli romanının kitap olarak basılması.
 4 mart – william henry harrison (1773-1841) abd’nin 9. başkanı oldu
 john tyler (1790-1862) abd'nin 10. başkanı oldu.
 20 nisan - i̇lk dedektif öyküsü morgue sokağı cinayetleri yayımlandı. edgar allan poe'nun eserinde paris'li bay c. auguste dupin'in seri cinayetleri ortaya çıkarmadaki çözümleyici zekası betimleniyordu.
 yeni zelanda britanyalı kolonisi oldu.
 afyon savaşı'nda birleşik krallık hong kong'u eline geçirdi.

doğumlar

ocak

şubat

mart

nisan 
 1 nisan - arabi paşa (ö. 1911)

mayıs

haziran 
 26 haziran - paul wallot, alman mimar (ö. 1912)

temmuz

ağustos

eylül 
 8 eylül - antonín dvořák, çek besteci (ö. 1904)

ekim

kasım

aralık

tarihi bilinmeyenler 
 ali rıza efendi, atatürk'ün babası (ö. 1888)
 şeker ahmet paşa, osmanlı ressam

ölümler 
 konstantinos nikolopoulos - yunan besteci, arkeolojist, filolojist (d. 1768)
1842



olaylar 
 abdaliye devleti'nin afgan devleti emiri dost muhammed han tarafından ortadan kaldırılması.
 ses dalgalarındaki doppler etkisi açıklandı
 9 ağustos – webster ashburton antlaşması ile kanada abd sınırı belirlendi
 29 ağustos – nanking antlaşması ile hong kong i̇ngilizlere devredildi
 türkiye'de veteriner hekimliği öğretiminin başlaması

doğumlar

ocak 
 11 ocak - william james, amerikalı yazar ve ruh bilimci (ö. 1910)

şubat

mart

nisan

mayıs

haziran

temmuz

ağustos

eylül 
 7 eylül - johannes zukertort, leh-alman-i̇ngiliz satranç oyuncusu (ö. 1888)
 21 eylül - ii. abdülhamid, osmanlı padişahı

ekim

kasım

aralık 
 2 aralık - c. w. alcock, i̇ngiliz futbolcu, futbol hakemi, kriketçi, gazeteci, yazar ve spor yöneticisi (ö. 1907)

ölümler
1843



olaylar 
 19 temmuz – transatlantik olarak kabul edilebilecek ilk gemi ss great britain suya indirildi
 osmanlıların "kaime" adındaki ilk banknotu basıldı.

doğumlar 
 15 nisan - henry james, amerikalı yazar.
 21 mayıs - charles albert gobat, nobel barış ödülü sahibi i̇sviçreli yazar.
 15 haziran - edvard grieg, norveçli besteci.
 abidin paşa, osmanlı devleti veziri mesnevi yorumcusu (ö. 1906).

ölümler 
 3 mart - david porter), amerika birleşik devletleri donanması'nda görev yapmış bir amiral (d. 1780).
 4 haziran - ippolito rosellini, i̇talyan mısırbilimci (d. 1800).
1845



olaylar 
 29 ocak - amerikalı şair edgar allan poe tarafından yazılan kuzgun ilk defa new york kentinde yayınlandı.
 3 mart – florida abd birliğine 27. eyalet olarak katıldı
 29 aralık – teksas abd birliğine 28. eyalet olarak katıldı.
 10 nisan - türk polis teşkilatı kuruldu.
 23 mayıs - new york polis teşkilatı kuruldu.

doğumlar

ocak

şubat 
 14 şubat – quintin hogg, i̇ngiliz hayırsever (ö. 1903)
 15 şubat – elihu root, amerikalı devlet adamı ve diplomat, nobel barış ödülü sahibi (ö. 1937)
 25 şubat – george reid, avustralya başbakanı (ö. 1918)

mart 
 3 mart – georg cantor, alman matematikçi (ö. 1918)
 10 mart – iii. alexander, rus imparatoru (ö. 1894)
 27 mart – wilhelm conrad röntgen, alman fizikçi, nobel fizik ödülü sahibidir (ö. 1923)

nisan 
 24 nisan – carl spitteler, i̇sveçli yazar, nobel edebiyat ödülü sahibidir (ö. 1924)

mayıs 
 12 mayıs – gabriel fauré, fransız besteci (ö. 1924)
 16 mayıs – ilya ilyich mechnikov, rus mikrobiyolojist, nobel tıp ödülü sahibidir (ö. 1916)
 17 mayıs – jacint verdaguer, katalan şair (ö. 1902)
 25 mayıs – eugène grasset, i̇sveç asıllı artist (ö. 1917)
 30 mayıs – i. amadeo, i̇spanya kralı (ö. 1890)

haziran 
 7 haziran – leopold auer, macar kemancı ve bestekâr (ö. 1930)
 16 haziran – heinrich dressel, alman arkeolog (ö. 1920)
 18 haziran – charles louis alphonse laveran, fransız fizikçi, nobel tıp ödülü sahibidir (ö. 1922)

temmuz 
 4 temmuz – thomas john barnardo, i̇rlandalı hayırsever (ö. 1905)
 18 temmuz – tristan corbière, fransız şair (ö. 1875)
 19 temmuz – horatio nelson young, amerikalı denizci (ö. 1913)

ağustos 
 10 ağustos – abay kunanbayoğlu, kazak şair (ö. 1904)
 19 ağustos – edmond james de rothschild, fransız hayırsever (ö. 1934)
 25 ağustos – ii. ludwig (ö. 1886)

eylül

ekim 
 21 ekim – william mckendree carleton, amerikalı şair (ö. 1912)

kasım 
 4 kasım – vasudev balwant phadke, hindistanlı devrimci (ö. 1883)
 10 kasım – john sparrow david thompson, kanada başbakanı (ö. 1894)

aralık 
 9 aralık – joel chandler harris, amerikalı yazar (ö. 1908)

tarihi bilinmeyenler 
 henry vaughan (mimar) i̇ngiliz gotik mimari tarzında kilise mimarisi üzerinde uzmanlaşmış amerikalı mimar. (ö. 30 haziran 1917)

ölümler

ocak

şubat 
 13 şubat – henrik steffens, norveçli filozof (d. 1773)

mart

nisan 
 10 nisan – thomas sewall, amerikalı anatomist (d. 1786)

mayıs 
 12 mayıs – jános batsányi, macar şair (d. 1763)

haziran 
 8 haziran – andrew jackson, abd'nin 7. devlet başkanı (d. 1767)

temmuz 
 12 temmuz
 friedrich ludwig persius, mimar (d. 1803)
 henrik wergeland, norveçli yazar (d. 1808)
 17 temmuz – charles grey, birleşik krallık başbakanı (d. 1764)

ağustos 
 23 ağustos – rafael urdaneta (d. 1788)

eylül

ekim

kasım 
 12 kasım – elizabeth fry, i̇ngiliz hümanist (d. 1780)
 26 kasım – nairne, i̇skoç şarkı yazarı (d. 1766)

aralık
1846



olaylar 
 1 eylül - sultanahmet'te darülfünun binasının temeli atıldı.
 15 haziran - sainte-pulchérie fransız lisesi, şefkat rahibeleri tarafından kuruldu.
 23 eylül - neptün keşfedildi.

doğumlar 
 21 ekim - edmondo de amicis, i̇talyan yazar. (ö.1908)
 kölemen abdullah paşa osmanlı devleti harbiye nazırı, müşir (ö.1937)

ölümler 

 hammâmîzâde i̇smâil dede efendi osmanlı devleti bestekâr (d.1778)
 abbas kulu ağa azeri şair ve tarihçi (d.1794)
1847



olaylar 

 dersim'deki ilk ayaklanma başladı.
 21 mayıs - tapu ve kadastro genel müdürlüğü (defterhane-iş amire kalemi) kuruldu.
 26 temmuz - liberya bağımsızliğını ilan etti.
 komünist manifesto yayınlandı.

doğumlar 
 5 eylül - jesse james, amerikalı haydut (ö. 1882)
 11 şubat - amerikalı mucit thomas alva edison (ö. 1931)
 3 mart - amerikalı mucit, sanayici alexander graham bell (ö. 1922)
 11 nisan - ebbe hertzberg, norveçli tarihçi. (ö. 1912)
 26 kasım - maria fyodorovna, rusya'nın imparatoriçesi (ö. 1928)

ölümler 
 30 mart - jules auguste armand marie de polignac, fransız siyasetçi (d. 1780).
 4 kasım - avusturyalı besteci felix mendelssohn bartholdy (d. 1809).
 athanasios kristopulos - yunan şair (d. 1772)
1848



olaylar 
 2 şubat – meksika-amerika savaşı, guadelupe-hidalgo antlaşması’nın imzalanması ile sona erdi.
 22 şubat - paris ayaklanması ve 1848 devrimleri başladı.
 26 şubat - fransa’da i̇kinci cumhuriyet ilan edildi.
 2 aralık - i. franz joseph, avusturya i̇mparatoru oldu.
 zachary taylor, abd’nin 12. başkanı oldu
 wisconsin abd birliğine 30. eyalet olarak katıldı.
 kaliforniya'da altına hücum başladı. servet arayan çinli göçmenlerle dolu ilk gemi san francisco'ya vardı.

doğumlar

ocak

şubat 
 4 şubat - jean aicard fransız şair, yazar

mart 
 19 mart - wyatt earp, amerikalı kanun adamı. (ö. 1929)

nisan

mayıs

haziran 
 7 haziran - paul gaugin, fransız ressam (ö. 1903)

temmuz

ağustos

eylül 
 8 eylül - viktor meyer, alman kimyacı (ö. 1897)

ekim

kasım

aralık

tarihi bilinmeyen 
 ahmed süreyya emin bey dünyada ilk olarak seri atışlı sahra topu mucidi.

ölümler 
 18 aralık - bernhard bolzano i̇talyan asıllı çek filozof ve matematikçi.
1849



olaylar

doğumlar 
 14 eylül - ivan pavlov, rus fizyolog ve nobel tıp veya fizyoloji ödülü sahibi (ö. 1936)

ölümler 
 8 şubat - france prešeren, sloven şair
 15 mart - giuseppe caspar mezzofanti, i̇talyan katolik kardanali, ünlü dilbilimci ve hiperpoliglot (d. 1774)
 23 ağustos - edward hicks, amerikalı ressam ve din adamı (d. 1780)
 14 eylül - ivan pavlov, rus fizyolog (ö. 1936)
 6 ekim - lajos batthyány, macar devlet adamı (d. 1806)
 7 ekim - edgar allan poe, amerikalı yazar
 18 ekim - frédéric chopin, polonya asıllı fransız besteci, piyanist (ö. 1810)
 27 aralık - jacques-laurent agasse, i̇sviçreli ressam (d. 24 nisan 1767)
 yesarizade mustafa i̇zzet, türk hattat (d. 1776).
1850



olaylar 
 millard fillmore, abd'nin 13. başkanı oldu.
 çin'de taiping ayaklanması başladı.
 valide sultan mektebi adi ile ilk sivil lise kuruldu. bugünkü adıyla cağaloğlu anadolu lisesi (21 mart)
 jules gabriel verne yazmaya 1850 yılında başladı.

doğumlar 
 7 mart - tomáš garrigue masaryk, çekoslovakya'nın kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı (ö. 1937)
 5 ağustos - guy de maupassant, fransız yazar.

ölümler 
 28 mart - bernt michael holmboe, norveçli matematikçi (d. 1795)
 16 nisan - marie tussaud, madame tussaud müzesi'nin fransız asıllı kurucusu (d. 1761)
 1 mayıs - henri marie ducrotay de blainville, fransız bilim insanı (d. 1777)
 18 ağustos - honoré de balzac, fransız yazar (d. 1799)
1851



olaylar 
 17 ocak - şirket-i hayriye kuruldu
 1 mart - victor hugo fransa ulusal kongresi'nde ilk kez "avrupa birleşik devletleri" terimini kullandı.
 11 mart – giuseppe verdi rigoletto adlı operasının ilk gösterimini venedik'te gerçekleştirdi.
 1 mayıs – modern dünya fuarlarının ilki olan büyük sergi londra’da açıldı.
 18 eylül - abd gazetesi the new york times yayın hayatına başladı.
 2 aralık – louis napolyon fransa’da darbe yaptı.

süregelen olaylar 
 taiping ayaklanması (1851–1864)

doğumlar 
 18 ocak - albert aublet, fransız sanatçı ve ressam (ö. 1938)
 8 mart - i̇smail gaspıralı (gasprinskiy), kırım tatarı eğitimci, yayıncı ve politikacı (ö. 11 eylül 1914).
 ? - sadettin paşa - 1896 yılında doğu anadolu'da önemli anılarını yazan ve devlete rapor sunmuş önemli osmanlı paşası (ö. 1908).

ölümler 
 ? - basmacı abdi efendi, osmanlı bestekârı. (d. 1787)
 27 ocak - john james audubon, amerikalı ressam (d. 26 nisan 1785)
 1 şubat - mary shelley, i̇ngiliz yazar.
 18 şubat - carl gustav jacob jacobi, alman matematikçi. (d. 10 aralık 1804)
 9 mart - hans christian ørsted, danimarkalı fizikçi ve kimyager. (d. 14 ağustos 1777)
 10 temmuz - louis daguerre, fransız sanatçı, kimyager ve dagerreyotipi yönteminin mucidi. (d. 18 kasım 1787)
 14 eylül - james fenimore cooper, amerikalı yazar. (d. 15 eylül 1789)
 4 / 7 ekim - manuel de godoy, "barış prensi" olarak da bilinen i̇spanya başbakanı. (d. 12 mayıs 1767)
 19 aralık - joseph mallord william turner, i̇ngiliz ressam. (d. 23 nisan 1775)
1852

1852 (mdccclii) perşembe günü başlayan bir artık yıldır.

olaylar 

 tufts üniversitesi kuruldu. 

 gazlardaki joule thomson etkisi açıklandı
 amerikalı mucit elisha graves otis (1811-1861) yeterli koruyucu tertibata sahip ilk mekanik asansörü yaptı
 franklin pierce abd’nin 14. başkanı oldu.
 2 aralık - louis napolyon kendisine iii. napolyon unvanını vererek ii. i̇mparatorluğu ilan etti.

doğumlar

ocak 
 2 ocak - abdülhak hamit tarhan türk şair ve oyun yazarı (ö.1937)

şubat

mart

nisan 
 1 nisan - edwin austin abbey, amerikalı ressam (ö. 1911)

mayıs 
 31 mayıs - francisco pascasio moreno, kaşif, antropolog ve jeolog

haziran

temmuz

ağustos

eylül 
 8 eylül - gojong, joseon krallığı'nın 26. kralı ve kore'nin ilk imparatoru (ö. 1919)

ekim

kasım

aralık 
 15 aralık - henri becquerel, fransız fizikçi (ö. 1908)

tarihi bilinmeyenler 
 j. elfreth watkins, amerikalı inşaat mühendisi (ö. 1903)
 salih butka, arnavut şair (ö. 1938)

ölümler 
 6 ocak - louis braille, fransız mucit (d. 1809)
 25 şubat - thomas moore, i̇rlandalı şair.
 4 mart - nikolay gogol, rus yazar (d. 1809)
 23 eylül - john vanderlyn, amerikalı ressam (d. 1775)
1853



olaylar 
 12 ocak - taiping ayaklanması: taiping ordusu wuchang'ı işgal etti.
 i̇ngiliz mühendis george cayley aerodinamik olarak rüzgarla uçabilen planör’ü yaptı.
 30 aralık – gadsden alımı ile abd meksika sınırı bugünkü haline geldi.

doğumlar 
 28 ocak - jose marti, küba bağımsızlık mücadelesinin öncüsü, şair, yazar (ö. 1895)
 6 şubat - ignacij klemenčič, sloven fizikçi (ö. 1901)
 30 mart - vincent van gogh, hollandalı ressam (ö. 1890)
 7 temmuz - albert vandal, fransız tarihçisi (ö. 1910)
 ? - lucy parsons, amerikalı sendikacı (ö. 1942)

ölümler 
 2 mayıs - bezmiâlem valide sultan, osmanlı padişahı ii. mahmud'un ikinci eşi ve padişah abdülmecid'in annesi
1854



olaylar 
 28 mart – kırım savaşı başladı
 31 mart – japonya kanagawa antlaşması’nı imzalayarak iki limanını amerikan ticaretine açtı.
 30 mayıs – abd’de kansas-nebrasya kanunu kabul edildi ve 1820 uzlaşması’na son verildi.
 3 aralık - florence nightingale üsküdar'da.
 osmanlı devleti ilk dış borcunu aldı

doğumlar 
 7 temmuz - nikolay morozov, rus bilim insanı ve yeni kronoloji'nin kurucusu (ö. 1946)
 24 temmuz - konstantin josef jireček, çek tarihçi, diplomat ve slavist (ö. 1918)
? - çerkes kabasakal mehmed paşa, osmanlı paşası (ö.1909)

ölümler 
 31 ocak - silvio pellico, i̇talyan yurtsever, şair ve oyun yazarı (d. 1788).
1855



olaylar 
 28 şubat - "küçük kıyamet" olarak adlandırılan 1855 bursa depremi

doğumlar

ocak

şubat 
 17 şubat - otto liman von sanders

mart 
 12 mayıs - anatoli lyadov, rus besteci (ö. 1914)

nisan

mayıs 
 21 mayıs - émile verhaeren, belçikalı şair

haziran

temmuz

ağustos

eylül 
 7 eylül - william friese-greene, i̇ngiliz mucit ve profesyonel fotoğrafçı (ö. 1921)
 9 eylül - houston stewart chamberlain, i̇ngiliz yazar ve filozof (ö. 1927)

ekim

kasım

aralık

gün ve ayı bilinmeyen 
 ? - mehmed şemseddin paşa, osmanlı dönemi devlet adamı

ölümler 
 26 ocak - gerard de nerval, fransız şair (d. 1808)
 2 mart - rus çarı i. nikolay öldü. yerine ii. aleksandr geçti
1856



olaylar 
 1 şubat - paris antlaşması ile kırım savaşı sona erdi
 18 şubat - islahat fermanı
 abd’de james buchanan 15. başkan oldu
 7 haziran - dolmabahçe sarayı kullanıma açıldı.
 gözleve muharebesi'nın bitişi
 tcdd kuruldu.
 gregor mendel genetik üzerine yaptığı araştırmalara başladı.
 12 ekim - girit'te 7,7 mw  ile 8,3 mw arasında bir deprem meydana geldi.

süregelen olaylar 
 i̇ngiltere-i̇ran savaşı
 kırım savaşı
 ii. afyon savaşı
 taiping ayaklanması

doğumlar 
 6 mayıs - sigmund freud, avusturyalı nörolog (ö. 1939)
 10 temmuz - nicola tesla, sırp asıllı fizikçi, mucit, makine mühendisi ve elektrik mühendisi (ö. 1943).
 29 kasım - theobald von bethmann hollweg, alman şansölyesi (ö. 1921)
 28 aralık - woodrow wilson, abd'nin 28. başkanı

ölümler 
 31 ocak - khedrup gyatso, 11. dalay lama (d. 1838)
 12 şubat - giuseppe donizetti (donizetti paşa), i̇talyan müzisyen (d. 1788).
 24 şubat - nikolay i̇vanoviç lobaçevski, rus matematikçi (d. 1792).
 3 mayıs - adolphe adam, fransız besteci (d. 1803)
 21 temmuz - emil aarestrup, danimarkalı erotik şair (d. 1800)
 29 temmuz - robert schumann, alman besteci (d. 1810)
 ? - abdullah paşa, osmanlı devleti valisi (d. 1795)
1857



olaylar 
 8 mart - abd'nin new york kentinde 40.000 dokuma işçisi insanca çalışma koşulları istemiyle greve başladı. ancak polis grevcilere saldırdı ve çıkan yangında çoğu kadın 129 işçi can verdi.
 10 mayıs – hindistan'da i̇ngilizlere karşı sepoy i̇syanı başladı

doğumlar

ocak

şubat 
 22 şubat - heinrich hertz, alman fizikçi (ö. 1894)

mart

nisan

mayıs

haziran

temmuz 
 24 temmuz - henrik pontoppidan, danimarkalı yazar (ö. 1943)

ağustos

eylül 
 8 eylül - georg michaelis, almanya şansölyesi (ö. 1936)

ekim

kasım 
 27 kasım - charles scott sherrington, i̇ngiliz nörofizyolog, histolog, bakteriyolog ve patolog (ö. 1952)

aralık

doğduğu gün ve ay bilinmeyenler
zübeyde hanım, mustafa kemal atatürk'ün annesi (ö. 1923)

ölümler 
 26 ocak - trinley gyatso, 12. dalay lama (ö. 1875)
 5 eylül - auguste comte, fransız sosyolog, matematikçi ve filozof. sosyolojinin babası olarak tanımlanmaktadır (d. 1798).
 26 kasım - joseph freiherr von eichendorff (joseph karl benedikt von eichendorff), alman romantizm'in önemli lirik şair ve düzyazı yazarlarındandır (d. 1788).
1858



olaylar 
 29 temmuz - abd ve japonya harris antlaşması'nı imzaladı.
 minnesota 32. eyalet olarak abd birliğine katıldı.
 i̇lk başarılı atlantik aşırı telgraf kablosunu döşeyen gemi olan great eastern suya indirildi.
 babür i̇mparatorluğu, birleşik krallık tarafından yıkıldı ve yerine koloni olarak britanya hindistanı kuruldu.
 osmanlı i̇mparatorluğu eşcinselliği serbest bıraktı

doğumlar 
 18 mart - rudolf diesel, alman mucit (ö. 1913)
 4 nisan - remy de gourmont, fransız şair (ö. 1915)
 23 nisan - max planck, alman fizikçi, nobel ödülü sahibi (ö. 1947)
 16 haziran - john peter russell, avustralyalı ressam. (ö. 1930)
 27 ekim - theodore roosevelt, abd başkanı
 30 ekim - duiliu zamfirescu, rumen yazar
 20 kasım - selma lagerlöf, alman yazar. (ö. 16 mart 1940)
 mehmet ubeydullah hatipoğlu, osmanlı ve türk siyasetçi
 kāng yǒuwéi (), neokonfüçyüsçü filozof, kanton yakınlarında doğdu.
 louise abbema, fransız ressam (ö. 1927)
 hoca ali rıza (ö. 1930 üsküdar), türk ressam

kaynakça
1860

1860 (mdccclx) pazar günü başlayan bir artık yıldır.

olaylar 
 21 mayıs 1864'te çerkes sürgünü başladı.
 sezyum elementi keşfedildi
 çalışan bir içten yanmalı motor jean joseph etienne lenoir tarafından yapıldı
 fransa'da ren nehri üzerindeki karlsruhe'de ilk uluslararası bilimsel konferans kimyagerler tarafından düzenlendi. konferansta avogadro hipotezi kabul edildi
 abraham lincoln abd'nin 16. başkanı oldu
 22 ekim - türkiye'nin ilk gazetesi olan tercüman-ı ahval basıldı
 20 aralık – güney karolina, abd birliğinden ayrıldı

doğumlar 
 3 ocak - kato takaaki, japonya başbakanı (d. 1926)
 29 ocak - anton çehov, rus yazar (ö. 1904)
 25 mayıs - james mckeen cattell, amerikalı bilim insanı (ö. 1944)
 29 mayıs - isaac albéniz,  i̇spanyol besteci ve piyanist (ö. 1909)

doğduğu gün ve ay bilinmeyenler
 frédéric courtois, fransız misyoner ve doğa bilimci (ö. 1928)
 miralay sadık bey, türk asker ve siyaset adamı. (ö. 1941)
 florence esté, amerikalı ressam. (ö. 1926)

ölümler 
 29 haziran - thomas addison, i̇ngiliz hekim (d. 1793).
 21 eylül - arthur schopenhauer, alman filozof ve düşünür (d. 1788).
 24 ekim - élie louis decazes (ve glücksberg dükü), fransız siyasetçi (d. 1780).
1861



olaylar 
 kuş olma sürecine girmiş yarı sürüngen yarı kuş dinozor fosili archaeopteryx fosili bulundu.
 talyum elementi keşfedildi.
 29 ocak – kansas, abd birliğine 34. eyalet olarak katıldı.
 4 şubat – abd birliğinden ayrılan köleci eyaletler montgomery, alabama'da toplanarak amerika konfedere devletleri birliğini kurdular. jefferson davis bu birliğin ilk başkanı oldu.
 17 mart – i̇talya krallığı ilan edildi.
 12 nisan – amerikan i̇ç savaşı başladı.

doğumlar 
 4 ocak – vahidettin, son osmanlı padişahı (ö. 1926)
 10 nisan – edmund allenby, britanyalı mareşal (ö. 1936)
 2 kasım – maurice blondel, fransız düşünür (ö. 1949)
 29 aralık – necip asım yazıksız, türk dilbilimci, tarihçi, siyasetçi (ö. 1935)

doğduğu gün ve ay bilinmeyenler
 corci zeydan, mısırlı arap yazar (ö. 1914)

ölümler 
 2 ocak – prusya kralı iv. friedrich wilhelm öldü, yerine i. wilhelm geçti.
 2 haziran – mehmet i̇skender paşa
 25 haziran – abdülmecid, 31. osmanlı padişahı
 14 aralık - albert, kraliçe victoria'nın eşi
1862



olaylar 
 emily dickinson massachusetts eyaletindeki amherst kentinde bulunan evine kapanarak, 24 yıl sonraki ölümüne değin bir daha dışarı çıkmadı ve ölümünden sonra kendisini üne kavuşturan 1.800 şiiri yazdı.
 1 ocak – abd'de özgürlük bildirisi yayınlandı.
 19 haziran - abd'de kölelik resmi olarak kaldırıldı.

doğumlar 
 24 ocak - edith wharton, amerikalı yazar ve moda tasarımcısı.
 22 ağustos - claude debussy, fransız besteci (ö. 1918)
 11 eylül - o. henry, amerikalı öykü yazarı (ö. 5 haziran 1910)
 9 ekim - fatma aliye hanım, türk edebiyatının ilk kadın romancısı (ö. 1936)

doğduğu gün ve ay bilinmeyenler
 nabizâde nâzım, tanzimat dönemi osmanlı-türk yazarı. (ö. 6 ağustos 1893)
 augustine sackett, alçıpanın yaratıcısı.

ölümler 
 10 ocak - samuel colt, amerikalı kâşif ve sanayici.
 24 temmuz - martin van buren, 8. abd başkanı (d. 5 aralık 1782)
 7 kasım - bahadır şah ii, son babür hükümdarı, şair, müzisyen ve hattat (d. 1775)
1863



olaylar 
 10 ocak - dünyanın ilk metro sistemi olan londra metrosu, metropolitan hattı paddington ile farringdon arasında ilk kez hizmete girdi.
 13 ocak - darülfünun, kimyager derviş paşa'nın verdiği halka açık fizik dersi ile eğitim hayatına başladı.
 1 temmuz -3 temmuz – abd birliği ile konfedere birlik arasında gettysburg savaşı
 16 eylül - robert koleji dört öğrenci ile eğitime başladı.

 ziraat bankası'nın kuruluşu
 londra metrosu açıldı.
 alman kimyager adolf von baeyer barbitürik asiti keşfetti

doğumlar 
 1 ocak - pierre de coubertin, fransız olimpiyat oyunları kurucusu (ö. 1937)
 19 ocak - werner sombart, alman iktisatçı ve sosyolog (ö. ?)
1954)
 ? - hans aanrud, norveç'li yazar (ö. 1953

eylül 
8 eylül - mary of the divine heart, almanya doğumlu, soylu kadın ve katoliktir
 22 eylül - ferenc herczeg, macar oyun yazarı (ö.

ölümler 
 9 haziran - dost muhammed han, afganistan hükümdarı (1826-1863) ve barakzay hanedanının kurucusu (d. 1793).
 13 ağustos - eugène delacroix, fransız ressam (d. 26 nisan 1798)
 17 eylül - alfred de vigny, fransız şair, oyun ve roman yazarı
 21 aralık - giuseppe gioacchino belli, romalı şair
1864



olaylar 
 nevada abd birliğine 36. eyalet olarak girdi
 7 mart 1864, ruslara yenilen ve türkiye'ye gönderilmekte olan adige şapsığlara verilen süre doldu ve şapsığ köyleri istisnasız rus askerlerince ateşe verilip yakılmaya başlandı.
 8 ekim - osmanlının yeni vilayet sistemine geçmesi tuna vilayeti'nin kurulması
 çin'de taiping ayaklanması bastırıldı.
 21 mayıs - çerkes sürgünü

doğumlar

ocak 
 1 ocak - alfred stieglitz, amerikalı fotoğrafçı (ö. 1946)

şubat

mart

nisan 
 2 nisan - max weber, ünlü alman sosyolog ve ekonomist (ö. 1920)

mayıs 
 15 mayıs - vilhelm hammershøi, danimarkalı ressam

haziran

temmuz

ağustos

eylül

ekim 
 30 ekim - theodor wiegand, alman arkeolog (ö. 1936)

kasım

aralık 
 14 aralık - frank campeau, amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1943)

doğum ay ve günü bilinemeyenler 
 einar benediktsson, i̇zlandalı şair ve avukat (ö. 1940)
 salih zeki, osmanlı- türk matematik bilgini (ö. 1921)

ölümler 
 8 aralık - george boole, i̇ngiliz matematikçi ve filozof.
1865



olaylar 
 15 nisan - andrew johnson abd’nin 17. başkanı oldu
 karamuklu köyü kuruldu
 amerikan i̇ç savaşı sona erdi
 maxwell denklemleri geliştirildi
 möbius şeridi
 dolunay ilk kez semada görülmedi. (şubat)

doğumlar 
 17 mart - gabriel narutowicz, seçilen ilk polonya devlet başkanı (ö. 16 aralık 1922)
 13 haziran - william butler yeats, i̇rlandalı şair, nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 1939)
 24 eylül - mollie mcconnell, amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1920)

ölümler 
 15 nisan – abraham lincoln abd başkanı suikast sonucu öldürüldü (d. 1809)
 30 nisan - robert fitzroy i̇ngiliz meteorolog ve denizci (d. 1805)
 12 kasım - elizabeth gaskell, i̇ngiliz romancı (d. 29 eylül 1810)
1866



olaylar 
 prusya ve i̇talya, avusturya'ya saldırarak yedi hafta savaşı'nı başlattılar
 11 mart - i̇lk özel türkçe gazete olan tercüman-ı ahval yayınına son verdi.
 7 haziran - i̇zmir-aydın arasında kurulan ilk demiryolu hattı açıldı
 3 temmuz – sadowa muharebesi (veya königgrätz muharebesi) ile yedi hafta savaşı sona erdi. 23 ağustos'ta prag antlaşması imzalandı.
 avrupa ile amerika arasındaki ilk başarılı telgraf kablosu atlantiğe great eastern gemisi tarafından döşendi.
 rus yazar dostoyevski'nin en büyük romanı kabul edilen suç ve ceza yayımlandı.
 norveçli tiyatro yazarı henrik i̇bsen'in brand adlı eseri yayımlandı.

doğumlar 
 26 nisan - adelheid steinmann, alman politikacı ve kadın hakları aktivisti (ö. 1925)
 10 haziran - arthur castrén, fin siyasetçi (ö. 1946)
 10 eylül - jeppe aakjær, danimarkalı yazar (ö. 1930)
 9 ekim
 philippe berthelot, fransız diplomat (ö. 1934)
 emine nazikeda, vi. mehmed'in eşi (ö. 1941)
 12 kasım - sun yat-sen, modern çin'in kurucusu, devrimci lider (ö. 12 mart 1925)

ölümler 
 15 ocak - massimo d'azeglio
 3 şubat - françois-xavier garneau
 9 mart - alphonse-marie-marcellin-thomas bérenger
 5 nisan - thomas hodgkin
 21 nisan - jane welsh carlyle
 26 nisan - hermann goldschmidt
 13 mayıs - ippolito caffi
 7 haziran - şef seattle
 20 temmuz - bernhard riemann
 1 ağustos - john ross
 11 ağustos - philippe buchez
 26 ağustos - joseph weydemeyer
 26 eylül - carl jonas love almqvist
 25 eylül/7 ekim - aleksandr filippoviç kaşevarov
 18 ekim - manuel bulnes
 ?? kasım - sabah ii al-sabah
 19 kasım - francesco della suda
 18 aralık - salomon rafael kamondo
 31 aralık - ateş mehmet paşa

??? 
 garabet amira balyan
 han mahmud
 âşık seyrani
1867



olaylar 
 30 ocak - mutsuhito japonya'nın i̇mparatoru oldu.
 17 şubat - süveyş kanalı'ndan ilk gemi geçti.
 1 mart - nebraska, abd'ye 37. eyalet olarak katıldı.
 30 mart – alaska, rus çarı ii. aleksandr tarafından abd’ye 7.2 milyon dolara satıldı
 1 nisan - singapur, britanyalı kolonisi oldu.
 29 mayıs - avusturya-macaristan i̇mparatorluğu kuruldu.
 1 temmuz - kanada konfederasyonu kuruldu.
 28 ağustos – abd hawainin batısındaki midway adaları’nı topraklarına kattı
 18 ekim - abd, alaska'yı rusya'dan alarak topraklarına kattı.

doğumlar

ocak 
 11 ocak - edward bradford titchener, i̇ngiliz, psikolog (ö. 1927)

şubat

mart

nisan

mayıs

haziran 
 28 haziran - luigi pirandello, i̇talyan oyun yazarı ve romancı (ö. 1936)
 28 haziran - lightner witmer, amerikalı psikolog (ö. 1956)

temmuz 
 31 temmuz - axel ohlin, i̇sveçli zoolog; arktik ve antarktika kaşifi (ö. 1903)

ağustos

eylül 
 7 eylül - j.p. morgan jr., amerikalı bankacı, finans yöneticisi ve hayırsever (ö. 1943)
 8 eylül - aleksandr parvus, alman aktivist (ö. 1924)

ekim

kasım 
 7 kasım - marie curie nobel fizik ödülü fizik'çi (ö.1934)

aralık 
 27 aralık - tevfik fikret türk şair ve yazar (ö. 1915)

tarihi bilinmeyenler 
 hüseyin suat yalçın, türk şair ve yazar (ö. 1942)
 dürrizade abdullah beyefendi, osmanlı devleti şeyhülislamı (ö. 1923)
 halit ziya uşaklıgil, türk şair ve yazar (ö. 1945)
 ken'an rifâî, türk mutasavvıf (ö. 1950)

ölümler 
 14 ocak - jean auguste dominique ingres, fransız ressam (d. 1780).
 25 ağustos - michael faraday, i̇ngiliz fizikçi
 31 ağustos - charles baudelaire, fransız şair (d. 1821)
 ? - i̇smail selim paşa, yunan asıllı mısırlı general ve siyasetçi (d.  1809)
1868



olaylar 
 18 ocak - japonya da i̇mparator mutsuhito, parlamenter monarşiyi ilan etti.
 11 haziran - "hilal-i ahmer cemiyeti" adıyla kızılay kuruldu
 1 ağustos - alaska abd tarafından rus i̇mparatorluğu'ndan satın alındı.
 18 ağustos - fransız astronom pierre jules césar janssen, helyum elementini keşfetti.
 1 eylül - sultan abdülaziz tarafından galatasaray lisesi kuruldu.
 26 ekim - i̇mparator mutsuhito'nun talimatıyla japonyada rönesans ve reform hareketleri kapsamında avrupa'nın çeşitli ülkelerinden mimar, mühendis, fizikçi, matematikçi, doktor gibi çeşitli meslek dallarında uzmanlar getirtilerek japon uzmanlara eğitim verilmeye başlandı.
 28 ekim - thomas edison geliştirdiği elektrikli bir oy kayıt makinasının patentini aldı.
 ? - ahmed süreyya emin bey dünyada ilk olarak seri atışlı bir sahra topu icad etti.
 amerikalı mühendis george westinghouse insan kası yerine sıkıştırılmış havayı kullanan havalı freni icat etti
 helyum elementi keşfedildi
 i̇mparator mutsuhitonun talimatıyla japonya'nın başkenti kyoto'dan tokyo'ya taşındı.

doğumlar 
 9 ocak - søren sørensen, danimarkalı biyokimyacı (ö. 1939)
 1 şubat - ovannes kaçaznuni, ermeni siyasetçi ve ermenistan'ın ilk başbakanı (ö. 1938)
 4 şubat - constance markievicz, i̇rlandalı devrimci ve yurtsever görüşe sahip süfrajet (ö. 1927)
 28 mart - maksim gorki, rus yazar (ö. 1936)
 10 nisan - george arliss, i̇ngiliz aktör (ö. 1946)
 6 mayıs - gaston leroux, fransız gazeteci, yazar (ö. 1927)
 29 mayıs - abdülmecid efendi, son osmanlı halifesi (ö. 1944)
 6 eylül - axel hägerström, i̇sveçli filozof (ö. 1939)
 21 eylül - olga knipper, sovyet aktris (ö. 1959)
 28 ekim - james brendan connolly, amerikalı atlet (ö. 1957)

doğduğu gün ve ay bilinmeyenler
 abdullah azmi efendi, osmanlı devlet adamı (ö. 1937)
 ali galip pasiner, türk asker (ö. 1939)

ölümler 
 11 şubat - léon foucault, fransız fizikçi (d. 1819).
 13 kasım - gioacchino rossini, i̇talyan besteci (d. 1792)
1869



olaylar 
 6 mart – rus kimyager dimitriy i̇vanoviç mendeleyev elementlerin periyodik tablosunu yayınladı.
 3 ağustos - büyük samsun yangını meydana geldi. 125.000 m²'lik alan yangından birinci derecede etkilendi.
 23 aralık - i̇lk gülmece dergisi diyojen yayımlandı.

tarihi bilinmeyenler 
 mısır'da süveyş kanalı açıldı.
 i̇lk çocuk dergisi "mümeyyiz", aynı adı taşıyan gazetenin eki olarak yayınlanmaya başladı.
 japon i̇mparatoru mutsuhito çeşitli sanayi ve finans kuruluşlarıyla üniversitelerin gelişmesi için gerekli adımların atılmasını sağladı. hiroşima, tokyo ve kyoto gibi büyük şehirlerde tersane, fabrika ve üniversiteler kuruldu.
 japonya da ilk gazete basıldı, demiryolu ağı yapımına başlandı. i̇lk banka kuruldu ve genel nüfus sayımı yapıldı.
 maarif nezareti adı altında türkiye cumhuriyeti millî eğitim bakanlığı kuruldu.

doğumlar

ocak 
 22 ocak - grigori yefimoviç rasputin, rus mistik (ö. 1916)

şubat

mart

nisan

mayıs 
16 mayıs - albert cuny, fransız dilbilimci (ö. 1947)

haziran 
 27 haziran - emma goldman, anarko-komünist yazar (ö. 1940)

temmuz

ağustos

eylül 
 4 eylül - karl seitz, avusturyalı siyasetçi ve devlet adamı (ö. 1950)
 9 eylül - abdullah cevdet, jön türkler hareketinin önderlerinden, düşünür (ö. 1932)

ekim 
 2 ekim - mohandas karamçand gandi hindistan ve hindistan bağımsızlık hareketi'nin siyasi ve ruhani lideri

kasım 
 22 kasım - andré gide, fransız yazar (ö. 1951)

aralık 
 31 aralık - henri matisse, fransız ressam (ö. 1954)

doğduğu ay ve gün bilinmeyenler 
 rakım elkutlu, klâsik türk mûsıkisi bestekârı (ö. 1948)
 abdullah atıf, osmanlı devleti divan şairi lugatçı (ö. ?)
 abdullah zühdü, osmanlı devleti gazeteci (ö. 1925)
 ahmet ağaoğlu, yazar ve siyaset adamı (ö. 1939)
 mehmet emin kalmuk (ö. 20 mart 1954), hendese (geometri) muallimi, telgraf ve telefon müderrisi (medrese hocası).

ölümler 
 28 şubat - alphonse de lamartine (alphonse-marie-louis de prat de lamartine), fransız yazar, şair ve politikacı (d. 1790).
 31 mart - allan kardec, fransız yazar, deneysel spiritüalizm'in kurucusu (d. 1804).
 1 mayıs - (prens) aleksandr menşikov, kırım savaşı'nın ilk iki yılında rus kuvvetlerinin komutanı (d. 1787).
 16 eylül - thomas graham, i̇skoç kimyacı (d. 1805).
 8 ekim - franklin pierce, 14. amerika birleşik devletleri başkanı (d. 1804).
 26 aralık - jean louis marie poiseuille, fransız doktor.

öldüğü ay ve gün bilinmeyenler
 barutçubaşı hovannes bey dadyan, osmanlı döneminde yaşamış ermeni asıllı mühendis ve müteşebbis (d. 1799).
1870



olaylar 
 şubat - artvin'in borçka ilçesinde lazistan yangını başladı.
 24 kasım - türkiye'nin ilk mizah gazetesi diyojen yayımlandı
 12 aralık - güney karolinalı joseph h. rainey, abd kongresi'ne seçilen ilk siyahi oldu.

doğumlar 
 22 nisan - vladimir i̇lyiç ulyanov lenin, sscb'nin kurucusu
 annibale rigotti, i̇talyan mimar (ö. 1968)

ölümler 
 9 haziran - charles dickens, i̇ngiliz yazar ve toplum eleştirmeni (d. 1812)
1871



olaylar 
 18 ocak – alman i̇mparatorluğu 2. reich adı ile kuruldu
 1 mart – fransa’nın son kralı iii. napolyon sürgüne gönderildi. adolphe thiers’in başkan olmasıyla üçüncü cumhuriyet kuruldu.
 18 mart - paris komünü ilan edildi
 29 haziran - i̇lk sendikacılık yasası, birleşik krallık parlamentosu’nda onaylandı.
 1871 versay antlaşması

tarihi bilinmeyenler 

 charles darwin i̇nsan soyunun aslı kitabını yayınladı

doğumlar 
 15 ocak - ahatanhel krımski, ukraynalı bilim insanı ve akademisyen (ö. 1942)
 22 haziran - william mcdougall, i̇ngiliz psikolog (ö. 1938)
 10 temmuz - marcel proust, fransız yazar.
 29 ağustos - jack butler yeats, i̇rlandalı ressam (ö. 1957).
 17 ekim - dénes berinkey, macar siyasetçi, hukukçu. (ö. 1944)
doğduğu ay ve gün bilinmeyenler
 sütçü i̇mam, türktür. türk bağımsızlık savaşının kahramanlarındandır (ö. 25 kasım 1922).
 mehmet güneşdoğdu (ö. 23 şubat 1946) tbmm 4. ve 5. dönem samsun milletvekili.
 vahan şahinyan, osmanlı ermenisi tiyatro oyuncusu (ö. 1946)

ölümler 
 17 şubat - şeyh şamil, kuzey kafkasya halklarının, avar kökenli politik ve dini önderi
 13 eylül - şinasi, türk yazar ve gazeteci
1872



olaylar 
 6 nisan - pertevniyal lisesi, mahmudiye rüştiyesi adı altında eğitim-öğretime başladı.
 23 aralık - vefa lisesinde eğitime başlandı.

tarihi bilinmeyenler 
 dünya futbol tarihinin ilk resmi maçı i̇ngiltere - i̇skoçya arasında oynandı.
 i̇nsanlığın günümüze kalan en eski edebi eseri olan gılgamış destanı arkeolojik bir kazıda ortaya çıkarıldı
 mısır'da, thebes yıkıntılarında ebers papirüsü bulundu.
 türkiye'de ilk defa türkçe eğitim veren lise olan vefa lisesi kuruldu.
 kasım - i̇lk türk romanı şemseddin sami'nin taaşşuk-ı talat ve fitnat'ı hadîka gazetesinde tefrika edilmeye başlandı.

doğumlar 
 22 nisan - henning berger, i̇sveçli yazar (ö. 1924)
 6 mayıs - ahmet cemal paşa, osmanlı asker ve siyaset adamı (ö. 1922).
 15 temmuz - arşak çobanyan, osmanlı ermenisi şair, yazar, dilbilimci ve çevirmen (ö. 9 haziran 1954)
 hattat aziz efendi, türk hattat (ö. 1934).

ölümler
1873



olaylar 
 1873 ekonomik krizi
 1 nisan - namık kemal'in vatan yahut silistre adlı tiyatro oyununun ilk temsili gedikpaşa tiyatrosu'nda yapıldı.

tarihi bilinmeyenler 
 san francisco’da kablo ile çekilen ilk tramvaylar hizmete girdi

doğumlar

ocak 
 31 ocak - i̇smail saip sencer, türk kütüphaneci (ö. 1940)

şubat

mart

nisan 
 1 nisan - rus besteci sergey rahmaninov (ö. 1943)

mayıs

haziran

temmuz 
 1 temmuz - alice guy-blaché, fransız film yönetmeni ve yapımcısı (ö. 1968)

ağustos

eylül 
 1 eylül - i̇van kliun, rus ressam (ö. 1943)
 8 eylül 
alfred jarry, fransız oyun yazarı, romancı ve şair (ö. 1907)
david o. mckay, i̇sa mesih'in son zaman azizler kilisesi'nin 9. başkanı (ö. 1970)

ekim 
 4 ekim - gheorghe țițeica, rumen matematikçi (ö. 1939)
 14 ekim - jules rimet, fransız fifa başkanı (ö. 1956)

kasım

aralık 
 20 aralık - mehmet âkif ersoy (ö. 1936)

ölümler 
 9 ocak – iii. napolyon (birleşik krallık'ta sürgünde öldü)
 14 aralık - louis agassiz, amerikalı zoolog, glasiyolog ve jeolog
1874



olaylar 
 galyum elementi keşfedildi
 bandırma'da büyük yangın oldu
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesi kuruldu

doğumlar

ocak 
 25 ocak - w. somerset maugham, i̇ngiliz oyun, roman ve hikâye yazarı (ö. 16 aralık 1965)

şubat

mart 
 24 mart - illüzyonist harry houdini (ö.1926)

nisan 
 24 nisan - john russell pope amerikalı mimar. (ö. 27 ağustos 1937)

mayıs

haziran

temmuz

ağustos

eylül 
 13 eylül - avusturyalı besteci arnold schönberg (ö. 1951)

ekim

kasım 
 30 kasım - i̇ngiliz siyaset adamı sir winston churchill (ö. 1965)

aralık

doğduğu gün ve ay bilinmeyenler 
 ahmet mazhar müfit kansu, türk devlet adamı, vali, milletvekili ve yönetici. (ö. 1948, i̇stanbul)
 abdulla avlani, özbek şair (ö. 1934).
 louis allyn, amerikalı kimyager (ö. 1940)
 savarş boğos karakaş, türkiye ermenisi tiyatro sanatçısı (ö. 3 mart 1941)

ölümler 
 9 şubat - jules michelet, fransız tarihçisi (d. 1798).
 12 temmuz - fritz reuter, alman romancı (d. 1810).
 ferik abdullah paşa osmanlı devleti asker ve haritacı (d. ?)
1875



olaylar 
 17 ocak - karaköy - beyoğlu arasındaki tünel hizmete girdi. tünel dünyanın en eski ikinci ve en küçük metrosuydu.

tarihi bilinmeyenler 
 demiryolları ve tramvaylarda ırk ayrımını benimseyen ilk yasa olan jim crow yasaları tennessee'de (abd) kabul edildi.
 osmanlı i̇mparatorluğu'nun hazinesinin iflas ettiği açıklandı.

doğumlar 
 2 şubat - fritz kreisler, avusturyalı besteci (ö. 1962)
 2 mart - oszkár jászi, macar sosyal bilimci ve siyasetçi (ö. 1957)
 20 mart - gottfried bernhardy, alman filolog ve tarihçi (ö. 1875)

 26 mart - aleksey uhtomskiy, rus devrimci ve sosyalist devrimci parti önderlerinden (ö. 1905)
 22 eylül - mikalojus konstantinas čiurlionis, litvan ressam, besteci ve yazar (ö. 1911)
 29 ekim - rebeca matte bello, şilili heykeltıraş (ö. 1929)
 4 aralık - rainer maria rilke, alman şair (ö. 1926)
 19 aralık - mileva marić, sırp fizikçi (ö. 1948)

doğduğu gün ve ay bilinmeyenler

 i̇skilipli mehmed âtıf, türk din adamı (ö. 4 şubat 1926)
 maurice ravel, fransız besteci (ö. 1937)

ölümler 
 23 ocak - charles kingsley, i̇ngiliz yazar (d. 1819).
 25 nisan - trinley gyatso, 12. dalay lama (d. 1933)
 3 haziran - georges bizet, fransız besteci (d. 1838)
1876



olaylar 
 14 şubat amerikalı bilim insanı alexander graham bell, telefonu icat etti
 30 mayıs - padişah abdülaziz tahttan indirildi, yerine v. murat getirildi.
 25 haziran – abd ile kızılderililer arasında little big horn savaşı oldu
 alman mühendis nikolaus august otto, dört zaman ilkesine göre çalışan motoru yaptı
 31 ağustos - akıl sağlığı yerinde olmayan v. murat tahttan indirildi, yerine ii. abdülhamit padişah oldu.
 23 aralık - i̇lk osmanlı anayasası olan kanun-i esasi ilan edildi.
 23 aralık - osmanlı i̇mparatorluğu'nda i. meşrutiyet ilan edildi.

tarihi bilinmeyenler 
 rutherford birchard hayes abd'nin 19. başkanı oldu
 kraliçe victoria hindistan i̇mparatoriçesi unvanını aldı
 amerikalı kütüphaneci melvil dewey kütaphanedeki kitapları sınıflandırmak ve düzenlemek için dewey onlu sınıflama sistemi'ni geliştirdi.
 ahmet mithat efendi'nin felatun bey ile rakım efendi romanı yayımlandı.
 osmanlı i̇mparatorluğu'nda i. meşrutiyet ilan edildi.
 falkland tilkisinin soyu tükendi

doğumlar 
 12 ocak - jack london, amerikalı yazar (ö. 1916)
 12 şubat - thubten gyatso, 13. dalay lama (ö. 1933)
 26 şubat - agustín pedro justo, arjantin'in devlet başkanlarından (ö. 1943)
 10 mart - faik ali ozansoy, türk şair (ö. 1950)
 21 mart - risale-i nur külliyatı'nın yazarı said nursî (ö. 1960)
 23 mart - ziya gökalp, ünlü türk düşünürü (ö. 1924)
 7 ağustos - mata hari
 25 aralık - muhammed ali cinnah, nobel barış ödülü sahibi pakistan'ın kurucusu.(ö.1948)

doğduğu gün ve ay bilinmeyenler
 andré alwal, fransız heykeltıraş (ö. 1953).
 behiç erkin, türk asker, siyasetçi, diplomat.
 hüseyin nazmi solok, türk kurtuluş savaşı'nda görev yapmış komutan. (ö 1956)
 mustafa durak sakarya, türk siyasetçi. (ö. 21 ekim 1942)

ölümler 
 4 haziran - abdülaziz, 32. osmanlı padişahı.
 8 haziran - george sand, fransız yazar ve romancı. (d.1804)
 16 kasım - kazasker mustafa i̇zzet efendi, türk hattat, bestekâr, devlet adamı.