Generallerin Gecesi (film)

generallerin gecesi veya özgün adıyla the night of the generals, 1967 i̇ngiltere-fransa ortak yapımı psikolojik gerilim filmidir. konusu ii. dünya savaşı sırasında ve sonrasında geçen film, ortak yapımcı ülke olan fransa'da la nuit des généraux adıyla gösterildi. film, alman yazar hans hellmut kirst'ün 1962 yılında yazdığı aynı adlı romandan uyarlanmıştır. eseri, kendisi de bir romancı olan fransız joseph kessel ile i̇ngiliz senarist paul dehn birlikte senaryolaştırmışlardır.

özet 
generallerin gecesi, ukrayna kökenli olan ve fransa'da ölen yönetmen anatole litvak'ın sondan bir önceki filmi olmuştur. başlıca rollerinde peter o'toole, ömer şerif, tom courtenay, donald pleasence, charles gray ve philippe noiret'in oynadıkları filmin özgün müziğini maurice jarre bestelemiş, görüntülerini ise henri decaë çekmiştir. çekimlerin büyük bir bölümü polonya'da varşova çevresinde gerçekleştirilmiştir. soğuk savaş döneminin en yoğun biçimde yaşandığı ve batılı sinemacılara doğu bloku ülkelerinde çekim izinlerinin kolay kolay verilmediği 1970'li yıllar için bu oldukça istisnai bir durumdu.

filmde ii. dünya savaşı sırasında değişik zamanlarda vahşice öldürülen bir grup fahişenin katilini bulmak için açılan soruşturmanın öyküsü anlatılmaktadır. alman ordusunun yüksek bir kademesinde olduğu için bir türlü yakalanamayan seri katili ele geçirmek için sürdürülen insan avı, savaş bittikten sonra da avrupa'nın dört bir köşesinde onlarca yıl boyunca devam eder.

filmde canlandırdığı psikopat general tanz rolüyle peter o'toole'a "en iyi yabancı oyuncu" dalında david di donatello ödülü verildi.

konusu 
nazi işgali altındaki polonya'nın başkenti varşova'da 1942 yılında bir fahişenin vahşice öldürülmesi üzerine alman ordusu'nun haberalma servisi abwehr'den binbaşı grau (ömer şerif) olayı soruşturmakla görevlendirilir. i̇stihbaratın işe karışmasının sebebi ise öldürülen fahişenin aynı zamanda bir alman ajanı olmasıdır. kanıtlar üç yüksek rütbeli alman subayından birinin katil olabileceğine işaret etmektedir. şüphelerin üzerinde toplandığı subaylardan üçü de general rütbesindedir: 7. kolordu komutanı korgeneral von seydlitz-gabler (charles gray), onun kurmay başkanı olan tümgeneral kahlenberg (donald pleasence) ve korgeneral tanz (peter o'toole). tanz, hitler'in de gözdesi olan bir generaldir. durumdan rahatsız olan generallerin baskısıyla tayini paris'e çıkartılan grau'nun soruşturması da başlamadan bitmiş olur.

dosya neredeyse kapanmışken 1944 temmuzunda her üç general de görevli olarak paris'te tekrar bir araya gelirler. o tarihte paris entrikalarla kaynamaktadır. bazı üst rütbeli subaylar adolf hitler'e karşı yapılacak bir suikastin hazırlığı içindedirler. general kahlenberg gırtlağına kadar bu işe bulaşmıştır. von seydlitz-gabler ise girişimden haberdar olduğu halde olan bitene sessiz kalmış ve olayları kendi akışına bırakmıştır. suikastten hiç haberi olmayan tanz ise üçünün arasında hitler'e sadık kalan tek generaldir.

tanz'ın şoförü onbaşı kurt hartmann (tom courtenay), 19 temmuz 1944'te komutanının işlediği ikinci vahşi cinayete tesadüfen şahit olmuştur. öldürülen yine bir fahişedir. general tanz, cinayeti gören onbaşı hartmann'a hemen ortadan kaybolmasını emreder. doğruyu söylese bile böyle bir ortamda bir onbaşıya değil de generale inanacaklarını ve suçun üzerine kalacağını çok iyi bilen onbaşı, komutanının tavsiyesine uyar ve oradan kaçar. artık bir yarbay olan grau, cinayetin işleniş tarzına bakarak katilin tanz olduğundan iyice emin olur ve soruşturmayı yeniden açar. ancak talihsiz yarbayın zamanlaması çok kötüdür. 20 temmuz'da hitler'e düzenlenen suikast teşebbüsü başarısız olmuştur. grau, generalin yüzüne suçunu söyleyip tam onu tutuklayacağı sırada tanz yarbay dedektifi tabancasıyla vurarak öldürür ve odaya koşanlara onun da suikastçilerden biri olduğunu söyler. tanz bir kez daha kendini olaylardan sıyırmıştır.

savaş sona ermiştir. 1965 yılında hamburg'da işlenen üçüncü bir fahişe cinayeti i̇nterpol dedektifi morand (philippe noiret)'ın dikkatini çeker. savaş sırasında paris'te direnişçilere yardım etmiş olan morand'ın o tarihte kendisini ele vermemiş olan arkadaşı grau'ya bir minnet borcu vardır ve bu kez tanz'ı yakalayarak bu borcunu ödemek ister. morand tanz'ı panzer tümeninden eski asker arkadaşlarıyla bir araya geldikleri anma toplantısı yemeğinde bulur. morand onbaşı hartmann'ın da şahit olarak ifade vereceğini söyleyince, artık kaçacak yeri kalmadığını anlayan tanz boş bir odaya geçerek tabancasıyla intihar eder.

oyuncu kadrosu

romandan farkları 
film büyük ölçüde uyarlandığı romana sadık kalmıştır. bununla birlikte romanla film arasında bazı küçük farklar da vardır:

çıkış tarihleri 

"generallerin gecesi" filminin bazı ülkelerdeki ilk gösterim tarihleri şöyledir:

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 allmovie.com'da "the night of the generals"
 filmin çeşitli afişleri 

1960'larda gerilim filmleri
fransa filmleri
birleşik krallık-fransa ortak yapımı filmler
david di donatello ödülü sahipleri
alman romanlarından uyarlanmış filmler
ii. dünya savaşı filmleri
birleşik krallık polisiye filmleri
1960'larda gizem filmleri
psikolojik filmler
neo-noir filmler
seri katil filmleri
konusu varşova'da geçen filmler
konusu paris'te geçen filmler
konusu hamburg'da geçen filmler
technicolor filmler
anatole litvak'ın yapımcısı olduğu filmler
sam spiegel'in yapımcısı olduğu filmler
horizon pictures filmleri
columbia pictures filmleri
paul dehn'in senaryosunu yazdığı filmler
joseph kessel'ın senaryosunu yazdığı filmler
anatole litvak'ın yönettiği filmler
henri decaë'nın görüntülediği filmler
maurice jarre'ın müziğini yaptığı filmler
fransa polisiye filmleri
1960'larda i̇ngilizce filmler
1967 çıkışlı dramatik filmler