Ahnentafel

ahnentafel (almanca "ata tablosu") veya ahnenreihe ("atalar dizisi"), kişinin atalarını belli bir sırada listelemeyi sağlayan soybilimsel bir numaralandırma sistemidir. bu sistemin diğer adları, onu ilk defa 1590'da yayımlayan michaël eytzinger'e atfen eytzinger yöntemi; 1676'da noticia de la gran casa de los marqueses de villafranca adlı eserinde bu numaralandırma sistemini popülerleştiren jerónimo (jérôme) de sosa'ya atfen sosa yöntemi; ve 1898'de ahnentafel-atlas adı ile kendi sosa yöntemi yorumunu yayımlayan stephan kekulé von stradonitz'e atfen sosa–stradonitz yöntemidir..

ahnentafel, soybilimde bir kişinin soyunu az yer tutacak şekilde, bir aile ağacı kullanmadan göstermeye yarayan bir yöntemdir. özellikle sade metin kullansıyla kısıtlanılan durumlarda, örneğin elektronik posta veya forum yazışmalarında, bu yöntem çok kullanışlıdır.

ahnentafel almancadan i̇ngilizceye alıntıdır, almancadaki karşılığı ahnenliste 'dir. i̇ngilizcedeki anlamıyla ahentafel ataların sistematik bir şekilde sıralandırma sistemi olmasına karşın, almancadaki anlamıyla ahnentafel bir kişinin atalarını ikili ağaç olarak gösteren bir soy ağacıdır. bir ahnentafel şeması kekulé olarak da adlandırılabilir, stephan kekulé von stradonitz'e atfen.

numaralandırma sistemi 
bir ahnentafel, bir ikili ağacın dizi olarak saklanması için ağaçtaki düğümleri düzey sırasıyla listeleme yöntemidir. ahnentafelin konusu olan kişi (özne) n° 1 olarak listelenir, onun babası n° 2, annesi n° 3, büyük anne ve babalar n° 4-7 olur, ondan evvelki nesiller için de numaralar düzgün olarak artar. bu şemada bir kişinin babasının numarası, o kişinin numarasının iki katıdır, annesinin numarası da o kişinin numarasının iki katı artı birdir. n° 1 hariç, ki o erkek veya kadın olabilir, tüm çift sayılı numaralar erkeklere aittir, tüm tek sayılı numaralar da kadınlara. bu bilgiye dayanarak, her kişinin n° 1 ile olan bağlantısını çıkarmak mümkündür.

örneğin, 733 numaralı bir ata, 1466 ve 1467 numaralı baba ve annenin kızı olmak zorundadır. 733 ile 734 evlidir, ve 366'nın annesidir (733 - 1 = 732. 732/2 = 366). 733 sayısı, 29 (512) ile 210 (1024) arasında bulunduğuna göre, 733 numaralı kadın, soyağacının konusu olan şahıstan 8 nesil önceye aittir.

her kişinin iki ebeveyni olsa da, pratikte aile ağaçları belli bir seviyeden sonra 2'nin katlarıyla orantılı olarak geometrik şekilde büyümezler. bunun nedeni, evlenen insanların çok uzaktan da olsa ortak atalara sahip olmaları, yani herkesin bir noktadan sonra uzak akraba olmasıdır. dolayısıyla, ahnentafelde farklı numaralara sahip olan bireylerin aslında aynı kişiler olmaları mümkündür. eğer bir karı-koca iki farklı numara çiftine karşılık geliyorsa, her kişi hakkındaki tüm bilgiler onun en küçük numaralı konumuna kaydedilir, öbür konumdan ise esas konuma bir yönlendirme yapılır. örneğin, 4096-4097 numaralı çift ile 4564-4565 çifti aynı şahıslarsa, bu kişiler hakkındaki bilgiler (isim, doğum ölüm tarihleri, vb) en küçük numaralı konuma kaydedilir, diğerlerinde ise 4564 = 4096 ve 4565 = 4097 yazılır.

avantaj ve dezavantajları 
ahnentafel sıralamasının bir avantajı bilinmeyen ataların belirtilmesine gerek olmamasıdır. örneğin 13. nesilden 8192-8193 çiftinin hemen ardından 10544-10545 çifti listelenebilir, eğer aradaki diğer kişiler bilinmiyorsa. bu nedenle, ahnentafel şematik gösterilen bir aile ağacından çok daha az yer tutar.

ahnentafel'in en büyük zayıflığı, farklı nesiller arasındaki akrabalık ilişkisini gösterememesidir, örneğin dayılar veya teyzeler kayıtlı değildir.

bilinen bir ilişkiden ahnentafel numarasını bulmak 
ecdatlardan birisinin numarasını bulmak için özne kişiyi o ecdada bağlayan akrabaların her biri için yukarıda belirtilen kurallara göre numaraları belirlemek gerekir: babanın numarası çocuğunkinin iki katı, anneninki babanınkinin bir fazlası.

daha kolay bir yöntem, ahnentafel numarasının ikili sistemdeki karşılığını bulmaya dayanır:
özne için 1 yazılır, sonra soldan sağa, özneden ecdada giden hat üzerinde yer alan her baba için yanına bir "0", ve her anne için bir "1" yazılır. meydana gelen sayı, o ecdadın ahnentafel sayısının ikili sayılardaki karşılığıdır. bu yöntemle elde edilen örneğin 1110001000001 sayısı, ikili sistemde 7233'ün karşılığıdır.

birinci yöntem 
1. numara tek ise, ilişkiyi tanımlayan cümledeki son sözcük "annesi"dir, sayıdan bir çıkarıp ikiye bölünür.
2. numara çift ise ilişkiyi tanımlayan cümledeki son sözcük "babası"dır, sayı ikiye bölünür.
3. 2 ve 3. adımlar tekrar edilir, son sözcükten geriye doğru giderek yeni sözcükler eklenir.
4. 1'e varılınca işlem biter.
örneğin ahnentafel numarası 116 olan bir ecdad için bu işlem uygulanırsa

o halde, 116 numaralı kişi, 1 numaralı kişinin annesinin annesinin babasının annesinin annesinin babasının babasıdır.

i̇kinci yöntem 
ahnentafel numarasının ikili sayı olarak karşılığı bulunur. en soldaki 1 yerine özne kişinin adı yazılır, her "0" ve "1" yerine sırasıyla "babasının" ve "annesinin" yazılır. cümledeki son kelimenin sonundaki "-nin" eki atılır.

örneğin, ecdadın numarası 116 (onlu sayı) = 1110100 (ikili sayı) olsun.

ecdat kişi, "(özne kişi)'nin annesinin annesinin babasının annesinin babasının babası"dır.

i̇kili ve onlu sayılarla gösterim

örnek 
aşağıda galler prensi williams'ın ahnentafeli gösterilmiştir.

 galler prensi williams (doğum 21 haziran 1982)
 galler prensi charles (doğum 14 kasım 1948)
 diana spencer (1 temmuz 1961 – 31 ağustos 1997)
 edinburgh dükü prens philip (doğum 10 haziran 1921)
 birleşik krallık kraliçesi ii. elizabeth (doğum 21 nisan 1926)
 edward spencer, 8. earl spencer (24 ocak 1924 – 29 mart 1992)
 frances ruth burke roche (20 ocak 1936 – 3 haziran 2004)
 yunanistan ve danimarka prensi andrew (20 ocak 1882 – 3 aralık 1944)
 battenberg prensesi alice (25 şubat 1885 – 5 aralık 1969)
 vi. george (14 aralık 1895 – 6 şubat 1952)
 elizabeth bowes-lyon (4 ağustos 1900 – 30 mart 2002)
 albert spencer, 7. earl spencer (23 mayıs 1892 – 9 haziran 1975)
 cynthia hamilton (16 ağustos 1897 – 4 aralık 1972)
 edmund burke roche, 4. baron fermoy (15 mayıs 1885 – 8 temmuz 1955)
 ruth gill (2 ekim 1908 – 6 temmuz 1993)
 yunanistan kralı george i (24 aralık 1845 – 18 mart 1913)
 rusya büyük düşesi olga konstantinovna (3 eylül 1851 – 18 haziran 1926)
 battenberg prensi louis, sonra louis mountbatten, milford haven'ın 1. marquess'i (24 mayıs 1854 – 11 eylül 1921)
 hess prensesi victoria (5 nisan 1863 – 24 eylül 1950)
 v. george (3 haziran 1865 – 20 ocak 1936)
 mary of teck (26 mayıs 1867 – 24 mart 1953)
 claude bowes-lyon, 14. strathmore ve kinghorne earl'ü (14 mart 1855 – 7 kasım 1944)
 cecilia cavendish-bentinck (11 eylül 1862 – 23 haziran 1938)
 charles robert spencer, 6. earl spencer (30 ekim 1857 – 26 eylül 1922)
 margaret baring (14 aralık 1868 – 4 temmuz 1906)
 james hamilton, 3. abercorn dükü (30 kasım 1869 – 12 eylül 1953)
 rosalind bingham (26 şubat 1869 – 18 ocak 1958)
 james burke roche, 3. baron fermoy (28 temmuz 1852 – 30 ekim 1920)
 frances work (27 ekim 1857 – 26 ocak 1947)
 col william smith gill (16 şubat 1865 – 25 aralık 1957)
 ruth littlejohn (4 aralık 1879 – 24 ağustos 1964)
 danimarka kralı ix. christian (8 nisan 1818 – 29 ocak 1906)
 danimarka kraliçesi luise of denmark, kızlık adıyla hesse-kassel (veya hesse-cassel) prensesi luise (7 eylül 1817 – 29 eylül 1898)
 rusya büyük dükü konstantin nikolayevich (9 eylül 1827 – 13 ocak 1892)
 rusya büyük düşesi aleksandra iosifovna, kızlık adıyla saxe-altenburg prensesi alexandra (8 temmuz 1830 – 23 haziran 1911)
 hesse prensi alexander (15 temmuz 1823 – 15 aralık 1888)
 battenberg prensesi julia (12 kasım 1825 – 19 eylül 1895)
 hesse büyük dükü iv. ludwig (12 eylül 1837 – 13 mart 1892)
 hesse büyük düşesi alice, kızlık adıyla birleşik krallık prensesi alice (25 nisan 1843 – 14 aralık 1878)
 britanya kralı vii. edward (9 kasım 1841 – 6 mayıs 1910)
 birleşik krallık kraliçesi alexandra, kızlık adıyla danimarka kraliçesi alexandra (1 aralık 1844 – 20 kasım 1925)
 prens franz, teck dükü (27 ağustos 1837 – 21 ocak 1900)
 prenses mary adelaide, teck düşesi, kızlık adıyla cambridge'li prenses mary adelaide (27 kasım 1833 – 27 ekim 1897)
 claude bowes-lyon, strathmore ve kinghorne'un 13th earl'ü (21 temmuz 1824 – 16 şubat 1904)
 frances bowes-lyon, strathmore ve kinghorne'un kontesi, kızlık adıyla bayan frances smith (1830 – 5 şubat 1922)
 rev charles cavendish-bentinck (8 kasım 1817 – 17 ağustos 1865)
 carolina burnaby (1833 – 6 temmuz 1918)
 frederick spencer, 4. earl spencer (14 nisan 1798 – 27 aralık 1857)
 adelaide spencer, kontes spencer, kızlık adıyla bayan adelaide seymour (27 ocak 1825 – 29 ekim 1877)
 edward baring, 1. baron revelstoke (13 nisan 1828 – 17 temmuz 1897)
 louisa baring, barones revelstoke, kızlık adıyla bayan louisa bulteel (1839 – 16 ekim 1892)
 james hamilton, 2. abercorn dükü (24 ağustos 1838 – 3 ocak 1913)
 mary hamilton, abercorn düşesi, kızlık adıyla lady mary curzon-howe (23 temmuz 1848 – 10 mayıs 1929)
 george bingham, 4th earl of lucan (8 mayıs 1830 – 5 haziran 1914)
 cecilia bingham, lucan kontesi, kızlık adıyla lady cecilia gordon-lennox (13 nisan 1835 – 5 ekim 1910)
 edmund burke roche, 1. baron fermoy (ağustos 1815 – 17 eylül 1874)
 elizabeth burke roche, barones fermoy, kızlık adıyla bayan elizabeth boothby (9 ağustos 1821 – 26 nisan 1897)
 frank work (10 şubat 1819 – 16 mart 1911)
 ellen wood (18 temmuz 1831 – 22 şubat 1877)
 alexander ogston gill
 barbara smith marr (died yaklaşık 30 haziran 1898)
 david littlejohn (3 nisan 1841 – 11 mayıs 1924)
 jane crombie (died 19 eylül 1917)
 schleswig-holstein-sonderburg-glücksburg'lu dük friedrich wilhelm (4 ocak 1785 – 17 şubat 1831)
 schleswig-holstein-sonderburg-glücksburg'lu duşes luise karoline, kızlık adıyla hesse-kassel (veya hesse-cassel) prensesi luise karoline (28 eylül 1789 – 13 mart 1867)
 hsh hesse-kassel'li landgrave wilhelm (veya hesse-cassel'li) (24 aralık 1787 – 5 eylül 1867)
 hesse-kassel'li landgravine charlotte (veya hesse-cassel), kızlık adıyla danimarkalı prenses charlotte (30 ekim 1789 – 28 mart 1864)
 rusya i̇mparatoru i. pavlovitch (25 haziran 1796 – 18 şubat 1855)
 russia i̇mparatoriçesi aleksandra feodorovna, kızlık adıyla prusya prensesi charlotte (13 temmuz 1798 – 20 ekim 1860)
 saxe-altenburg dükü josef (27 ağustos 1789 – 25 ocak 1868)
 saxe-altenburg duşesi amelia (28 haziran 1799 – 28 kasım 1848)
 hesse and by rhine büyük dükü ludwig ii (26 aralık 1777 – 16 haziran 1848)
 hesse and by rhine büyük düşesi wilhelmine, kızlık adıyla baden prensesi wilhelmine (10 eylül 1788 – 27 ocak 1836)
 kont moritz von hauke (26 ekim 1775 – 29 kasım 1830)
 kontes moritz von hauke, kızlık adıyla bayan sophie la fontaine (1790 – 27 ağustos 1831)
 hesse prensi karl (23 nisan 1809 – 20 mart 1877)
 hesse prensesi karl, kızlık adıyla prusya prensesi elizabeth (18 haziran 1815 – 21 mart 1885)
 saxe-coburg-gotha prensi albert (26 ağustos 1819 – 14 aralık 1861)
 birleşik krallık kraliçesi victoria (24 mayıs 1819 – 22 ocak 1901)
 = 78
 = 79
 = 32
 = 33
 württemberg dükü alexander (9 eylül 1804 – 4 temmuz 1885)
 kontes claudine rhedey von hohenstein (21 eylül 1812 – 1 ekim 1841)
 prens adolphus, cambridge dükü (24 şubat 1774 – 8 temmuz 1850
 prenses adolphus, cambridge düşesi kızlık adıyla hesse-kassel (veya hesse-cassel) prensesi ağustose(25 temmuz 1797 – 6 nisan 1889)
 george bowes-lyon, lord glamis (6 şubat 1801 – 27 ocak 1834)
 charlotte bowes-lyon, lady glamis, kızlık adıyla miss charlotte grimstead (1797 – 19 ocak 1881)
 oswald smith (7 temmuz 1794 – 18 haziran 1863)
 henrietta hodgson
 lord charles cavendish-bentinck (3 ekim 1780 – 28 nisan 1826)
 lady charles cavendish-bentinck, kızlık adıyla miss anne wellesley (1788 – 19 mart 1875)
 edwyn burnaby (29 eylül 1799 – 18 temmuz 1867)
 anne salisbury (1805 – 3 mayıs 1881)
 george spencer, 2. earl spencer (1 eylül 1758 – 10 kasım 1834)
 lavinia spencer, kontes spencer, kızlık adıyla lady lavinia bingham (27 temmuz 1762 – 8 haziran 1831)
 sir horace seymour (22 kasım 1791 – 23 kasım 1851)
 elizabeth palk (died 18 ocak 1827)
 henry baring (18 ocak 1776 – 13 nisan 1848)
 cecilia windham (16 şubat 1803 – 2 eylül 1874)
 john bulteel (ölüm 10 eylül 1843)
 elizabeth grey (10 temmuz 1798 – 8 kasım 1880)
 james hamilton, 1. abercorn dükü (21 ocak 1811 – 31 ekim 1885)
 louisa hamilton, abercorn düşesi, kızlık adıyla lady louisa russel (8 temmuz 1812 – 31 mart 1905)
 richard curzon-howe, 1. earl howe (11 aralık 1796 – 12 mayıs 1870)
 anne curzon-howe, kontes howe, kızlık adıyla miss anne gore (8 mart 1817 – 23 temmuz 1877)
 george bingham, 3. lucan earl'ü (16 nisan 1800 – 10 kasım 1888)
 anne bingham, lucan kontesi, kızlık adıyla lady anne brudenell (29 haziran 1809 – 2 nisan 1877)
 charles lennox, 5th duke of richmond and lennox (3 ağustos 1791 – 21 ekim 1860)
 caroline gordon-lennox, richmond ve lennox düşesi, kızlık adıyla lady caroline paget (6 haziran 1796 – 12 mart 1874)
 edward roche (13 temmuz 1771 – 21 mart 1855)
 margaret curtain (1786 – 21 ocak 1862)
 james boothby (10 şubat 1791 – 28 ekim 1850)
 charlotte cunningham (1799 – 22 ocak 1893)
 john wark (1783 – 16 nisan 1823)
 sarah duncan boude (15 aralık 1790 – 17 aralık 1860)
 john wood (29 temmuz 1785 – 29 ocak 1848)
 eleanor strong (yaklaşık 1803 – 9 temmuz 1863)
 david gill
 sarah ogston
 william smith marr (27 kasım 1810 – 13 şubat 1898)
 helen bean (1814/5 – 20 temmuz 1852)
 william littlejohn (12 ağustos 1803 – 8 temmuz 1888)
 janet bentley (26 ocak 1811 – 1 ekim 1848)
 james crombie (13 ocak 1810 – 31 ocak 1878)
 katharine forbes (1 aralık 1812 – 10 nisan 1893)

ahnentafel yazılımları 
ahnentafeller otomatik olarak soybilim yazılımları tarafından üretilebilir.

"ahnentafel" olarak adlandırılan belgeler 

avrupa asilzadeleri soylarını göstermekten onur duyarlardır. almanca "ahnentafel", kişinin ataları ve onların armalarının bir listesi anlamında kullanılabilir, ama bu liste yukarıda açıklanan şema biçimine uygun olmayabilir. bu kullanımda "tafel" sözcüğü, soyut bir şema değil, bir sunum tablosu anlamına gelir.

nazi almanya'sında profesyonel memuriyetin restorasyon yasası, bir ariernachweis (aryanlık sertifikası) gösterilerek ecdadında yahudilik olmadığının kanıtlanmasını şart koşmaktaydı. bu belge, ahnentafel numaralandırma sistemine göre düzenlenmiş olan bir ahnenpass (atalar pasaportu) veya "ahnentafel" olarak adlandırılan bir arierschein (aryanlık beyanı) olabilirdi.

kaynakça

ayrıca bakınız 
 kuzenlik şeması
 aile ağacı
 jenealojik numaralandırma sistemleri
 soybilim yazılımı
 genogram
 pedigre çizelgesi
 pedigre daralması

soybilim
almanca sözcük ve terimler