Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting

open archives initiative protocol for metadata harvesting (oai-pmh) açık arşivler girişimi tarafından geliştirilen bir protokoldür. bu protokol bir arşivdeki metadata tanımlarını harmanlamak (ya da toplamak) için kullanılır. böylece birçok arşivden metadata kullanılarak servisler oluşturulabilir. oai-pmh'nin bir uygulamasının, dublin core'da onu temsil eden metadatayı desteklemesi gerekir, ama ayrıca ek temsilleri de destekleyebilir.

protokol genellikle sadece oai protokolü olarak kullanılır.

oai-pmh  http üzerinden xml'i kullanır. version 2.0 2002 yılında piyasaya sürülmüştür, belge en son 2015'te düzenlenmiştir.  creative commons lisansı by-sa'ya sahiptir.

tarihçe 
1990'ların sonlarında, herbert van de sompel (gent üniversitesi) los alamos ulusal laboratuvarındaki (abd)  araştırmacılarla ve kütüphanecilerle çalışıyordu ve e-print sunucularının birlikte çalışabilirliği ve dijitalleştirme ile alakalı zorlukları tartışmak üzere bir toplantı çağrısında bulundu.  toplantı santa fe, new mexico'da, ekim 1999'da yapıldı.  toplantıdan çıkan anahtar bir gelişme de e-print sunucularının metadatayı açığa çıkarmasına izin veren bir arayüzün tanımının yapılması oldu. bu arayüze/protokole "santa fe konvansiyonu" adı verildi.

2000'de acm dijital kütüphaneler konferansında ve başka yerlerde santa fe konvansiyonundaki düşünceleri paylaşmak amacıyla birkaç çalıştay yapıldı. bu çalıştaylarda fark edildi ki, e-print toplumunun yaşadığı problemleri; kütüphaneler, müzeler, dergi yayınlayanlar ve dağıtılmış kaynakları paylaşmaya ihtiyacı olanlar da yaşıyordu. bu ihtiyaçlara karşılık vermek amacıyla, the coalition for networked information ve digital library federation maddi destek sağladı ve herbert van de sompel and carl lagoze tarafından yönetilecek bir açık arşivler girişimi sekreteryası kuruldu.  oai, santa fe konvansiyonunda oluşturulmuş arayüzü geliştirmek amacıyla cornell üniversitesinde (ithaca, new york) eylül 2000'de toplandı.  

oai-pmh version 1.0 ocak 2001'de washington d.c. ve şubatta berlin'de halka tanıtıldı.  w3c tarafından xml standardına yapılan modifiasyonlar oai-pmh'ye de küçük modifikasyonlar gerektirdi ve version 1.1 meydana geldi. en güncel versiyon olan, 2.0, haziran 2002'de çıktı. birçak teknik değişiklik ve geliştirme içermektedir..

tescilleri 
oai protokolü birçok dijital kütüphane, kurumsal yazılım havuzları ve dijital arşivler tarafından kabul edildi. kayıt olmak zorunlu olmamakla beraber, önerilmektedir.

oai uyumlu yazılım havuzlarının bazı büyük tescilleri:
 the open archives list of registered oai repositories 
 the oai registry at university of illinois at urbana-champaign 
 the celestial oai registry
 eprint’s institutional archives registry
 openarchives.eu the european guide to oai-pmh compliant repositories in the world
 scientificcommons.org a worldwide service and registry

kullanımı 
ticari arama motorları daha fazla kaynak bulmak amacıyla oai-pmh'ı kullanmaya başladı. google oai-pmh'ı avustralya ulusal kütüphanesi digital object repository 'den bilgi toplamak amacıyla kullanıyor. 2004'te, yahoo!, oai-pmh metadata harmanlama ile alınmış olan içeriği   oaister (michigan üniversitesi)'den topladı . google  oai-pmh'i  kenidlerinin site haritası protokolünün bir parças olarak kabul etti ama 2008'de bu kararından vazgeçti. wikimedia  oai-pmh veri havuzunu, wikipedia ve arama motorları için ilgili site güncellemeleri için kullanıyor. her gün binlerce dosyanın harmanlanmasıyla uğraşılırken,oai-pmh ağ trafiğini hafifletmekte ve başka kaynakların kullanılmasına yardımcı olabilir. nasa'nın mercury: metadata search system'i oai-pmh'i her gün global change master directory (gcmd)'den binlerce metadata toplamakta kullanıyor.

 mod_oai projesi ise oai-pmh'i to içeriği apache http sunucusu tarafından erişilebilir olan web tarayıcılarına açmak için kullanıyor.

yazılım 
oai-pmh, harmanlayıcıların veri havuzlarından güncellenmiş kayıtlar üzerinden bilgi istediği  istemci-sunucu mimarisine dayanır, in which "harvesters" request information on update. data sağlayıcıları, dublin core formatında xml metadatası sağlamak zorundadır, ayrıca farklı xml formatlarında da sunabilirler.

birçok yazılım sistemi oai-pmh'i destekliyor. bunlar, southampton üniversitesinden fedora, gnu eprints, public knowledge project'den open journal systems, massachusetts teknoloji enstitüsünden desire2learn, pisa üniversitesinden dspace, hyperjournal, digibis'ten digibib, ex libris'ten primo, digitool, rosetta and metalib, ptfs 'ten  archivalware, lugano,i̇sviçre'deki elab den door,  pangaea (data library), den panfmp ve roaring development ve joai den   simpledl.

arşivler 
arxiv ve cern belge sunucusunun da içinde bulunduğu birçok büyük arşiv bu protokolü desteklemektedir.

çalıştaylar 
cern'de 2001den beri süzenli olarak çalıştaylar düzenlenmektedir. artık cenevre üniversitesi ve cern tarafından her iki yılda bir haziranda ortaklaşa düzenlenmektedir. oai8  haziran 2013'te düzenlendi ve oai9 2015'te düzenlenecektir.

ayrıca bakınız 
 data format management
 digital curation
 digital preservation
 file format
 library of congress digital library project
dublin core
 national digital information infrastructure and preservation program
 metadata encoding and transmission standard maintained by the library of congress
 preservation metadata: implementation strategies (premis)
 lockss
 search as a service
 web archiving

notlar

kaynakça 
 carl lagoze and herbert van de sompel (2001). "the open archives initiative: building a low-barrier interoperability framework ". proceedings of the first acm/ieee-cs joint conference on digital libraries (jcdl'01). pp. 54–62.  external link in |chapter= (help)
 lynch, clifford a. (2001). "metadata harvesting and the open archives initiative". arl bimonthly report 217.
 frank mccown, xiaoming liu, michael l. nelson and mohammed zubair (march–april 2006). "search engine coverage of the oai-pmh corpus"  (pdf). ieee internet computing 10 (2): 66–73. doi:10.1109/mic.2006.41. 
 herbert van de sompel and carl lagoze (2000). "the santa fe convention of the open archives initiative". d-lib magazine 6 (2). doi:10.1045/february2000-vandesompel-oai. 
 herbert van de sompel, jeffrey a. young, and thomas b. hickey (2003). "using the oai-pmh ... differently". d-lib magazine 9 (7/8). doi:10.1045/july2003-young. 
 ranjeet devarakonda, giri palanisamy, jim green and  bruce wilson (2010). "data sharing and retrieval uses oai-pmh". earth science informatics (springer berlin / heidelberg) 4 (1): 1–5. doi:10.1007/s12145-010-0073-0.

dış bağlantılar 
 suleyman demirel university open archives harvester
 protocol specification 
 national library of congress, digital collections and programs 
 library of congress, national digital information infrastructure and preservation program 
 library of congress, web capture 

dijital kütüphaneler
i̇nternet protokolleri
üstveri