Sadabad Sarayı

sadabad kültürel-tarihi kompleksi (farsça: مجموعه فرهنگی-تاریخی سعدآباد), i̇ran'ın başkenti tahran'da bulunan bir saray.

tahran'ın en kuzey bölgesindeki yerleşim olan şemiranat şehristanı'nda yer almaktadır. kaçarlar ve pehlevi hanedanı tarafından 3000 dönümlük arazide yapılan bu kompleksin 1800 dönümünü doğal orman, pınarlar, yer altı su şebekeleri ve bahçeler oluşturmaktadır. caferabad irmağı bu kompleksin ortasından geçmektedir.

19 müzeden oluşan bu kompleksin inşası kaçarlar döneminde başlanıp, pehlevi döneminde devam etmiş ve i̇ran i̇slam cumhuriyeti devrimine kadar da çeşitli eklemeler de değişiklik yapılmıştır.

bu kompleks ilk olarak kaçar hanedanı ailesinin yerleşimi için tasarlanmış, kaçarlar döneminin bitmesiyle, pehlevi hanedanı saraya yerleşmiş ve pehlevi hanedanı’ndan sonra günümüzde kompleksin içinde bulunan saraylar çeşitli müzelere dönüştürülmüştür.

konumu 
saadabat kompleksi, tahran'ın şemiranat şehristanı'nın zaferaniye semtinde, kemal taheri sokağında yer almaktadır.

müzeler

ahmet şâhi sarayı 
1918 yılında inşasına başanan bu saray, saadabat kompleksi’nin en eski yapısıdır ve kaçar şahı ahmet şah kaçar'ın saltanatının son yıllarına doğru yapılmıştır.

saray, pehlevi hanedanı'nın kurucusu rıza şah'ın döneminin savunma bakanlığı zamanında yapılmış ve günümüzde i̇ran devrim muhafızları’nin karargahı olarak kullanılmaktadır.

yeşil saray 
eski adı şehvend sarayı olan bu müze, i̇ran'daki en seçkin mimariye sahip saraylardan sayılabilir.
yeşil müze (farsça: کاخ سبز, kaah-i sebz), rıza şah dönemine ait olan bir müzedir ve bodrum ile zemin kattan oluşmaktadır.

dış cephesinde yeşil taşların kullanımından dolayı yeşil saray adıyla anılan bu saray ilk rıza şah'ın ofisi olarak kullanıldı.

bu bina i̇ran’ın süsleme sanatının bir örneği olarak sayılabilir.

bahman sarayı 
bu saray muhammed rıza şah dönemine aittir ve pehlevi hanedanı'nın ikinci şâhının oğlu gulamrıza pehlevi’nin ikamet yeri olarak kullanılmıştır. derbent kapısının yakınında olan bu saray şimdi i̇ran'ın unesco ofisi olarak kullanılmaktadır.

özel saray 
güzel sanatlar müzesi’nin batısında olan bu saray i̇ran i̇slam devrimi’nin ilk yıllarında doğa tarihi müzesi olarak kullanılıyordu. bina şimdi i̇ran cumhurbaşkanlığı ofisi olarak kullanılmaktadır.

meleke mader müzesi 
rıza şah’ın muris adasına sürülmesinden birkaç yıl önce şah’ın annesine ait olan bu bina şimdi i̇ran cumhurbaşkanının özel misafirlerine ayrılmıştır.

millet sarayı 
bu bina sadabat sarayları’nın en büyük binasıdır ve beyaz rengi için beyaz saray (farsça:کاخ سفید, koh-e sefid) olarak da adlandırılmıştır.

muhammed rıza şah ve eşi farah diba’nın yaz ikâmetgâhı olan bu bina 54 oda ve odacık ile 10 ağırlama salonuna sahiptir. 5 yıl içinde yapımı tamamlanan binanın planı i̇ran ve rus mimarları tarafından tasarlanmış, iç mimarlığı olsa gulamrıza pehlivan, abdülkerim şeyhan, hüseyin kaşi ve rıza melaike gibi mimarlar tarafından yapılmıştır. bu sarayın içindeki halılar dünyaca meşhurdur ve binanın en büyük halısı ise 145 metrekaredir. sarayın içinde i̇talya, fransa, çek ve slovakya yapımı eşyalar bulunmaktadır.

su müzesi 
muhammed rıza pehlevi’nin özel kalemine ait olan bu bina şimdi su müzesi olarak kullanılmaktadır.

üstat behzat müzesi 
bu binada ünlü i̇ranlı minyatür sanatçısı üstat behzat’ın eserleri sergilenmektedir.

omidvar kardeşleri müzesi 
bu binada i̇sa ve abdullah omidvar adlı ilk i̇ranlı seyyahların eserleri sergilenmektedir. 1950’li yıllarda dünyayı gezmeye azmeden bu seyyahlar afrika, kuzey kutup gibi bölgelerden birçok eseri kendileriyle i̇ran’a getirmişlerdi.

mir i̇mad hat müzesi 
bu binada 1554 doğumlu i̇ran'ın meşhur hat üstadı mir i̇mad’ın eserleri bulunmaktadır.

eşref sarayı 
bu bina el sanatları müzesi olarak kullanılmaktadır.

şems sarayı 
bina antropoloji müzesi olarak kullanılmaktadır.

abkar müzesi 
leyla pehlevi'nin ikametgâhı olan bu bina minyatürist klara abkar’ın eserleri sergilenmektedir.

ferşçiyan müzesi 
bu binada ünlü i̇ranlı minyatür sanatçısı mahmoud farshchian'ın eserleri sergilenmektedir.

güzel sanatlar müzesi

nigaristan müzesi

milel sanatlar müzesi

dış bağlantılar 
 

i̇ran mimarisi
i̇ran'daki saraylar
tahran'daki yapılar
tahran'daki müzeler
şemiranat şehristanı
fars kültürü
19. yüzyılda mimarlık