20 Mart



olaylar 

 1602 - hollanda doğu hindistan şirketi kuruldu.
 1792 - fransa millî meclisi, giyotinle idamı onayladı. adını, mucidi fransız doktor joseph ignace guillotin'den alan giyotin, ilk kez 25 nisan 1792'de kullanıldı.
 1815 - napolyon, elbe adasından kaçışının ardından, 140.000 kişilik düzenli ordu ve 200.000 kişilik gönüllü güçler eşliğinde paris'e girdi.
 1852 - abd'de harriet beecher stowe'un ünlü kölelik karşıtı romanı, tom amca'nın kulübesi ilk kez yayımlandı.
 1861 - arjantin'in mendoza şehri, şiddetli bir depremle büyük hasar gördü.
 1899 - sing sing hapishanesi'nde martha m. place, elektrikli sandalyede idam edilen ilk kadın oldu.
 1913 - çin milliyetçi partisi'nin (kuomintang) kurucusu sung çiao-jen, bir suikast girişiminde yaralandı ve 2 gün sonra öldü.
 1916 - albert einstein, görecelik kuramını yayınladı.
 1922 - abd'nin ilk uçak gemisi uss langley hizmete girdi.
 1918 - türk kadını dershanesi açıldı. dershanede yabancı dil, türkçe ve müzik dersleri ile konferanslar verildi.
 1933 - dönemin münih polis şefi olan heinrich himmler, naziler'in ilk toplama kampı, dachau toplama kampı'nın kurulmasını emretti ve theodor eicke'yi de kamp komutanı olarak atadı.
 1942 - naziler, polonya'nın zgierz kentinde 100 polonyalıyı bir çalışma kampından alıp öldürdüler.
 1942 - alman schutzstaffel birlikleri, batı ukrayna'nın rohatin kentinde 600'ü çocuk, 3000 yahudiyi bir gün içinde öldürdüler.
 1945 - adana - ceyhan'da meydana gelen 6 büyüklüğündeki deprem; 29 can aldı, 328 ev yıkıldı.
 1956 - tunus, fransa'dan bağımsızlığını kazandı. tunus'un ilk devlet başkanı habib burgiba oldu.
 1969 - john lennon ile yoko ono evlendi.
 1981 - arjantin'in eski başkanı isabel peron, rüşvet suçundan 8 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
 1986 - jacques chirac, fransa başbakanı oldu.
 1987 - amerikan gıda ve i̇laç dairesi, (fda) aids tedavisinde kullanılan azt (azidothymidine) adlı ilaca onay verdi. retrovir adıyla piyasaya verilen ilaç, onaylanmış ilk aids ilacı oldu.
 1990 - ferdinand marcos'nun dul eşi i̇melda marcos; rüşvet, zimmetine para geçirme ve şantaj suçlarından mahkemeye çıkarıldı.
 1995 - tokyo metrosuna düzenlenen sarin gazı saldırısında 12 kişi öldü, 1300 kişi yaralandı.
 1996 - i̇ngiltere'de hükûmet, deli dana (mad cow disease - mcd) hastalığının insanlara da bulaştığını açıkladı.
 1997 - robert koçaryan, ermenistan başbakanı oldu.
 1997 - avrupa birliği ortaklık komitesi, 106. dönem toplantısı yapıldı.
 2003 - irak savaşı: abd, irak'ı istila etmeye başladı. bağdad hava bombardıman saldırısına uğradı (şok ve dehşet harekâtı).
 2005 - japonya'nın fukuoka şehrinde meydana gelen 6,6 şiddetindeki depremde 1 kişi öldü, yüzlerce kişi yaralandı.
 2015 - tam güneş tutulması gerçekleşti. tam tutulma, norveç'in kuzeybatısından, i̇zlanda'nın güneyinden ve svalbard'tan gözlemlenebildi.

doğumlar 
 mö 43 - ovidius, romalı şair (ö. 17)
 1606 - georg von derfflinger, brandenburg-prusya ordusu feldmareşali (ö. 1695)
 1612 - anne bradstreet, i̇ngiliz-amerikalı feminist şair (amerikan kolonilerindeki ilk kadın şair) (ö. 1672)
 1725 - i. abdülhamid, osmanlı'nın 27. padişahı (ö. 1789)
 1737 - i. rama, tayland kralı (ö. 1809)
 1765 - karl daub, alman filozof (ö. 1836)
 1770 - friedrich hölderlin, alman şair (ö. 1843)
 1780 - josé joaquín de olmedo, ekvador devlet başkanı, avukat, politikacı ve yazar (ö. 1847)
 1794 - rené primevère lesson, fransız cerrah, doğa bilimci, ornitolog ve herpetolog (ö. 1849)
 1809 - johann philipp becker, alman devrimci (ö. 1886)
 1811 - ii. napolyon, fransa i̇mparatoru (ö. 1832)
 1823 - nâsıf maluf, lübnanlı sözlükbilimci (ö. 1865)
 1828 - henrik ibsen, norveçli yazar (ö. 1906)
 1828 - friedrich karl, prusya prensi (ö. 1885)
 1840 - franz mertens, polonyalı matematikçi (ö. 1927)
 1851 - i̇smail gaspıralı, kırım tatarı gazeteci (ö. 1914)
 1856 - frederick winslow taylor, amerikalı mühendis (ö. 1915)
 1865 - jeanne d'alcy, fransız film oyuncusu (ö. 1956)
 1870 - paul von lettow-vorbeck, alman general (ö. 1964)
 1879 - hüseyngulu sarabski, azeri operacı, oyuncu, yönetmen (ö. 1945)
 1882 - rené coty, fransa'da dördüncü cumhuriyet'in son cumhurbaşkanı (ö. 1962)
 1884 - philipp frank, avusturyalı fizikçi, matematikçi ve akademisyen (ö. 1966)
 1887 - hovsep orbeli, sovyet şarkiyatçı ve akademisyen (ö. 1961)
 1891 - edmund goulding, i̇ngiliz film yönetmeni, oyun yazarı ve tiyatro yönetmeni (ö. 1959)
 1892 - ludwig crüwell, alman general (ö. 1958)
 1894 - hans langsdorff, alman deniz subayı (ö. 1939)
 1899 - cafer cabbarlı, azeri şair, yazar, senaryo yazarı ve yönetmen (ö. 1934)
 1904 - jerzy block, polonyalı aktör ve yönetmen (ö. 1996)
 1904 - burrhus frederic skinner, amerikalı ruhbilimci, yazar, mucit, sosyal reform savunucusu ve şairdir (ö. 1990)
 1908 - michael redgrave, i̇ngiliz oyuncu, yönetmen ve yazar (ö. 1985)
 1911 - alfonso garcía robles, meksikalı diplomat (ö. 1991)
 1914 - wendell corey, amerikalı oyuncu ve politikacı (ö. 1968)
 1915 - rudolf kirchschläger, avusturyalı diplomat (ö. 2000)
 1915 - sister rosetta tharpe, amerikalı şarkıcı, söz yazarı, gitarist ve şarkıcı (ö. 1973)
 1916 - pierre messmer, fransız siyasetçi (ö. 2007)
 1917 - vera lynn, i̇ngiliz şarkıcı ve aktris (ö. 2020)
 1918 - bernd alois zimmermann, alman modern batı müziği ve opera bestecisi ve muzik öğretmeni (ö. 1970)
 1919 - gerhard barkhorn, nazi almanyasının luftwaffe as pilotu (ö. 1983)
 1922 - suphi konak, türk siyasetçi (ö. 1964)
 1922 - carl reiner, amerikalı komedyen, oyuncu, ve seslendirme sanatçısı (ö. 2020)
 1926 - marge calhoun, amerikalı sörfçü (ö. 2017)
 1927 - john joubert, güney afrika doğumlu i̇ngiliz besteci (ö. 2019)
 1929 - germán robles, i̇spanya-meksikalı aktör (ö. 2015)
 1932 - ryszard kotys, polonyalı aktör (ö. 2021)
 1935 - bettye washington greene, amerikalı endüstriyel araştırma kimyacısı (ö. 1995)
 1937 - lois lowry, amerikalı yazar
 1939 - brian mulroney, kanadalı siyasetçi
 1940 - paul neville, avustralyalı politikacı (ö. 2019)
 1943 - cevdet selvi, türk siyasetçi
 1944 - erwin neher, alman biyolog
 1945 - pat riley, amerikalı basketbol oyuncusu
 1948 - bobby orr, kanadalı buz hokeyi oyuncusu
 1948 - nikos papazoğlu, yunan şarkıcı, söz yazarı, müzisyen ve albüm yapımcısı (ö. 2011)
 1950 - william hurt, amerikalı sinema oyuncusu ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü sahibi (ö. 2022)
 1952 - sadettin teksoy, türk sunucu, gazeteci ve program yapımcısı
 1953 - sait genay, türk oyuncu
 1955 - zerrin güngör, türk hukukçu ve danıştay başkanı
 1956 - ayşenil şamlıoğlu, türk oyuncu, yönetmen ve yazar
 1956 - catherine ashton, i̇ngiliz politikacı
 1957 - elizabeth bourgine, fransız kadın tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
 1957 - oğuz haksever, türk haber sunucusu, muhabir ve editör
 1957 - spike lee, amerikalı yönetmen, prodüktör, senarist ve en i̇yi uyarlama senaryo akademi ödülü sahibi 
 1958 - holly hunter, amerikalı sinema oyuncusu ve en i̇yi kadın oyuncu akademi ödülü sahibi
 1961 - maja maranow, alman oyuncu (ö. 2016)
 1961 - mustafa karataş, türk akademisyen ve hadis bilgini
 1963 - david thewlis, i̇ngiliz oyuncu
 1964 - natacha atlas, mısırlı müzisyen
 1968 - paul merson, i̇ngiliz millî futbolcu ve teknik direktördür
 1970 - michael rapaport, amerikalı oyuncu, yönetmen ve komedyendir
 1971 - touré, amerikalı yazar, müzik muhabiri, eleştirmen ve sunucu
 1972 - alex kapranos, i̇ngiliz bir müzisyen
 1974 - carsten ramelow, alman millî futbolcu
 1976 - chester bennington, amerikalı rock solisti (ö. 2017)
 1978 - kevin betsy, i̇ngiliz kökenli seyşelli millî futbolcu
 1979 - freema agyeman, gana kökenli i̇ngiliz oyuncu
 1980 - jamal crawford, amerikalı profesyonel basketbol oyuncusudu
 1980 - robertas javtokas, litvan eski basketbolcudur
 1982 - fatma kaplan hürriyet, türk siyasetçi
 1982 - tomasz kuszczak, polonyalı profesyonel kaleci
 1983 - selin demiratar, türk oyuncu
 1983 - jenni vartiainen, fin şarkıcı
 1984 - christy carlson romano, amerikalı oyuncu ve şarkıcı
 1984 - fernando torres, i̇spanyol futbolcu
 1985 - morgan amalfitano, fransız eski futbolcu
 1985 - nicolas lombaerts, belçikalı eski futbolcu
 1986 - ruby rose, avustralyalı oyuncu, model ve vj
 1986 - román torres, panamalı millî futbolcu
 1987 - jô, brezilyalı futbolcu
 1987 - pedro ken, brezilyalı futbolcu
 1989 - xavier dolan, kanadalı aktör ve film yapımcısı
 1990 - marcos rojo, arjantinli millî futbolcu
 1991 - mattia destro, i̇talyan futbolcu
 1992 - tonia tisdell, liberyalı futbolcu
 1993 - sloane stephens, amerikalı tenisçi
 1995 - kei, güney koreli şarkıcı ve oyuncu
 2000 - hyunjin, güney koreli şarkıcı

ölümler 
 1181 - taira no kiyomori, heian döneminin sonunda japonya'da bir askeri lider (d. 1118)
 1191 - iii. clemens, 19 aralık 1187'den ölümüne kadar papalık yaptı (d. 1130)
 1239 - hermann von salza, alman haçlıları'nın kurduğu töton şövalyeleri adlı askeri tarikatın başkanı (1210-1239) (d. 1170)
 1390 - iii. aleksios, trabzon imparatoru (d. 1338)
 1413 - iv. henry veya henry bolingbroke, 1399-1413 yılları arasındaki i̇ngiltere ve i̇rlanda kralı (d. 1367)
 1568 - albrecht, töton şövalyeleri'nin büyük üstadı ve prusya'nın ilk hükümdarı (d. 1490)
 1619 - matthias, 1611-1617 bohemya kralı olarak hükmetti (d. 1557)
 1673 - augustyn kordecki, leh din adamı (d. 1603)
 1816 - i. maria, 1777-1816 yılları arasında portekiz'in 1815-1816 yılları arasında brezilya'nın kraliçeliğini yapmış hükümdar (d. 1734)
 1851 - ali paşa rıdvanbegoviç, hersekli siyasetçi (d. 1783)
 1878 - julius robert von mayer, alman fizikçi (d. 1814)
 1894 - lajos kossuth, macar siyasetçi (d. 1802)
 1897 - apollon maykov, rus şair (d. 1821)
 1898 - i̇van şişkin, rus manzara (peyzaj) ressamı, gravürcü ve teknik çizimci (d. 1832)
 1924 - fernand cormon, fransız ressam (d. 1845)
 1925 - george curzon, i̇ngiliz devlet adamı (d. 1859)
 1929 - ferdinand foch, fransız asker (d. 1851)
 1930 - hoca ali rıza, türk ressam (d. 1858)
 1931 - hermann müller, alman devlet adamı ve almanya sosyal demokrat partisi (spd) lideri (d. 1876)
 1934 - waldeck ve pyrmont prensesi emma, hollanda kraliçesi ve lüksemburg büyük düşesi (d. 1858)
 1935 - jón þorláksson, i̇zlanda eski başbakanı (d. 1877)
 1941 - oskar baum, çek müzik eğitimcisi ve yazarı (d. 1883)
 1947 - victor goldschmidt, norveçli mineralog (d. 1888)
 1954 - mehmet emin kalmuk, türk hendese (geometri) muallimi ve telgraf ve telefon müderrisi (d. 1869)
 1962 - c. wright mills, amerikalı sosyolog (d. 1916)
 1962 - hüsrev gerede, türk asker ve politikacı (d. 1884)
 1971 - falih rıfkı atay, türk gazeteci ve yazar (d. 1894)
 1972 - marilyn maxwell, amerikalı oyuncu ve komedyen (d. 1921)
 1984 - kerime nadir, türk romancı (d. 1917)
 1990 - lev yaşin, sovyet futbolcu (d. 1929)
 1993 - polykarp kusch, amerikalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (d. 1911)
 1998 - george howard, amerikalı müzisyen (d. 1956)
 2004 - juliana, 1948'den 1980'deki feragatına kadar hollanda kraliçesi (d. 1909)
 2007 - taha yasin ramazan, iraklı siyasetçi (d. 1938)
 2009 - abdüllatif filali, faslı siyasetçi ve diplomat (d. 1928)
 2013 - zillur rahman, eski bangladeş devlet başkanı ve avami üst düzey başkanlık heyeti üyesi (d. 1929)
 2014 - hilderaldo bellini, brezilyalı futbolcu (d. 1930)
 2015 - malcolm fraser, avustralyalı liberal politikacı ve eski başbakan (d. 1930)
 2016 - anker jørgensen, danimarkalı siyasetçi (d. 1922)
 2017 - david rockefeller, amerikalı bankacı (d. 1915)
 2018 - dilbar abdurahmanonova, sovyet-özbek kemancı ve orkestra şefi (d. 1936)
 2018 - peter g. peterson, amerikalı bankacı (d. 1926)
 2019 - randy jackson, amerikalı beyzbol oyuncusudur (d. 1926)
 2019 - warnock baronesi mary warnock, i̇ngiliz filozof, yazar ve eğitimci (d. 1924)
 2020 - cengiz bektaş, türk mimar (d. 1934)
 2020 - amadeo carrizo, arjantinli millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1926)
 2020 - carlos falcó, i̇spanyol aristokrat soylu, yazar ve şarap üreticisi (d. 1937)
 2020 - muhterem nur, türk sinema ve ses sanatçısı (d. 1932)
 2020 - marino quaresimin, i̇talyan siyasetçi (d. 1937)
 2020 - kenny rogers, amerikalı country ve country pop şarkıcısı, müzik yazarı ve aktör (d. 1938)
 2020 - levent ünsal, türk oyuncu,sunucu ve seslendirme sanatçısı (d. 1932)
 2021 - taryn fiebig, avustralyalı soprano ses tonunda opera ve sahne sanatçısı (d. 1972)
 2021 - anton font, i̇spanyol pandomim sanatçısı, tiyatro oyuncusu ve eğitimci (d. 1932)
 2021 - milan hurtala, slovak kürekçi (d. 1946)
 2021 - rito jiménez, venezuelalı siyasetçi (d. 1951)
 2021 - vladimir kirsanov, sovyet-rus koreograf ve dansçı (d. 1947)
 2021 - peter lorimer, i̇skoç eski futbolcudur (d. 1946)
 2021 - richard mendani, papua yeni gineli politikacı (d. 1967)
 2021 - françois nicoullaud, fransız diplomat (d. 1940)
 2021 - dan sartain, amerikalı şarkıcı, söz yazarı ve müzisyen (d. 1981)
 2022 - adriana hoffmann, şilili botanikçi, çevreci ve yazar (d. 1940)
 2022 - zeki fatin abdül vahab, mısırlı aktör ve film yönetmeni (d. 1961)
 2022 - reine wisell, i̇sveçli otomobil yarışçısı (d. 1941)
 2023 - syabda perkasa belawa, endonezyalı badminton oyuncusu (d. 2001)
 2023 - bryn hargreaves, i̇ngiliz profesyonel ragbi birliği oyuncusu (d. 1985)
 2023 - anita thallaug, norveçli şarkıcı (d. 1938)

tatiller ve özel günler 
 sonbahar ekinoksu (güney yarım kürede)
 i̇lkbahar ekinoksu (kuzey yarım kürede)

kaynakça 

0320
20