mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Gözlüklü ayı

gözlüklü ayı (tremarctos ornatus), and ayısı olarak da bilinir,  güney amerika’nın and dağlarında yaşayan bir ayı türü. adını, gözlerini çevreleyen beyaz halkalardan almıştır. arctodus ile birlikte tremarctinae alt familyasında sınıflandırılır.

morfoloji ve yaşam şekli

siyah postlu olup daha çok otoburdur. ağaç tepelerinde ağaçsıl primatlar gibi dolaşarak beslenir. erkekleri ortalama 120 kg ve 2m boyunda, dişileri ise 80 kg 1.80 m boyundadır. çevik ve usta bir tırmanıcıdırlar. kaba tüylü postunun rengi koyu kahverengi ile kara arasında değişir. yüzlerinde, gözlerinin bir bölümünü ya da tümünü çevreleye­rek gözlüğe benzer tipik halkalar oluşturduktan sonra boyna ve göğse doğru uzanan kirli beyaz ya da sarımsı lekeler vardır. dişiler, 8-8,5 aylık bir gebelik döneminden sonra 1-3 arası yavru doğurur.

kaynakça

kitap

dış bağlantılar 
 andean bear conservation project 
 www.sbc-peru.org 
 don oso program by fundación cordillera tropical

ayıgiller
Malaya ayısı

malaya ayısı (helarctos malayanus), ayıgiller (ursidae) familyasından, esasen güneydoğu asya'nın (sumatra ve borneo gibi) tropikal yağmur ormanlarında yaşayan bir ayı türüdür.

malaya ayısı için "güneş ayısı" ya da "tropikal ayı" adları da kullanılır. göğsünde nal veya gerdanlık biçiminde sarımsı-turuncu bir leke bulunur.

açıklama 
var olan ayıların en küçüğüdür ve çok iyi tırmanıcıdır. ortalama uzunlukları 120 cm, ağırlıkları 50 kg kadardır. sık ve kısa tüyleri pırıl pırıl ve siyahtır. hepçildir ve genel olarak meyvelerle beslenir.

bilimsel adlandırma 
malaya ayısı için wikipedia'da açılmış olan sun bear maddesinde yer alan bilimsel sınıflandırma tablosunda, cins için "ursus (helarctos)" ve tür için de "ursus (helarctos) malayanus" adlarına yer verilmektedir. ancak:
 wikispecies'deki "ursus" maddesinde "ursus malayanus" bulunmamaktadır ; malaya ayısı, "helarctos malayanus" olarak, "helarctos" cinsi maddesinde görülmektedir .
 bütünleştirilmiş taksonomik bilgi sistemi'nin (integrated taxonomic information system, itis) internet sitesinde de benzer bir durum söz konusudur:
 helarctos, içinde tek bir tür olarak helarctos malayanus`u (güneş ayısı) içeren bir cinstir.
 ursus cinsinde yer alan türler içinde, "ursus malayanus" olarak adlandırılmış bir tür yoktur.
 iucn helarctos malayanus olarak geçmektedir.

kitap

kaynakça 

durumu hassas hayvanlar
ayıgiller
doğu asya faunası
güneydoğu asya memelileri
bangladeş'teki memeliler
borneo faunası
endonezya'daki memeliler
hindistan'daki memeliler
malezya'daki memeliler
sumatra
tayland'daki memeliler
asya etçilleri
1821'de bilim
thomas horsfield tarafından adlandırılmış taksonlar
Hamam böceği

blattodea veya hamam böceği, polyneoptera üsttakımına bağlı bir hayvan takımıdır. takımın bilimsel adı yunancada "hamam böceği" anlamına gelen blatta sözcüğünden türetilmiştir.

özellikleri 
vücutları dorso-ventral yassıdır. ayak ve antenleri uzundur.

yaşam ve ekoloji 
çok farklı ortamlara adapte olup yaşayabilir, fakat en çok bina içlerinde nemli ve ılık ortamları tercih eder.

salgıladıkları feromonlar ve bıraktıkları dışkıları vasıtasıyla diğer hamam böceklerine su ve besin kaynakları ile yuvalarının yerini işaret ederler. dokunsal ve kimyasal iletişim kurarlar.

gelişmiş bir sürü davranışı sergilerler. yapılan bir çalışmada 50 adet hamam böceği birbiriyle bağlantılı 3 adet 40 böcek kapasiteli odacıklara bırakılmıştır. bir süre sonra böcekler 2 odaya 25'er adet olarak yerleşip 3. odayı boş bırakmışlardır. odacıkların kapasitesi 50'nin üzerine çıkarıldığında tüm böcekler tek bir odaya toplanıp diğerlerini boş bırakmışlardır. dengeli bir rekabet ve dayanışma içinde olabildikleri gözlenmiştir.

dayanıklılık 
yaklaşık 300 milyon yıldır dünya üzerinde yaşamaktadır.

bazı türleri hiçbir şey yemeden 1 ay aktif yaşayabilir ve sadece posta pulu arkasındaki zamkla beslenerek hayatta kalabilir. su altında yarım saate kadar boğulmadan yaşayabildikleri görülmüştür. i̇nsana kıyasla radyasyona 6 ile 15 kat daha dayanıklıdırlar. bir hamam böceği, kafası olmadan iki hafta yaşayabilir fakat başsız bir hamam böceği açlıktan ölecektir.

kontrol 
bunlar aslında parazit değildir. fakat çeşitli hastalık etkenlerini mekanik taşıyıcılık veya arakonaklık yaparlar. hamam böcekleri, kolera, tifo, verem, basilinin, entamoeba coli, e. histolyrica, balantridium coli, giardia intestinalis kistlerinin yayılmasında mekanik taşıyıcı olarak rol oynar.

kontrolü güçtür. çünkü çok çabuk ürerler. kontrolde üç noktaya dikkat edilmelidir.
 bunların gizlendikleri duvar çatlakları ve benzeri yerler tıkanır.
 çöp ve gıda açıkta bırakılmaz. gıda artıkları temizlenir.
 kontrolde en pratik yol ilaç kullanmaktır. bu amaca kalıcı etkili ilaçların bunların saklandıkları yerlere püskürtülerek uygulanması gerekir. fakat yumurtalardan yeni çıkacakları öldürmek için ilaç 2 ay sonra tekrarlanmalıdır. bunlarla mücadelede ilaçlı yem tuzakları da kullanılmaktadır.

dış bağlantılar

kaynakça 

polyneoptera
Sıkıştırma ile ateşlemeli motorlar

sıkıştırma ile ateşlemeli motorlar. bu tip motorlar (i̇ngilzce: compression ignition engines, ci) yakıt ve hava karışımının yüksek basınç ve sıcaklığın etkisi ile tutuşmasıyla çalışır.

sıkıştırma ile ateşlemeli motorlarda buji ya da herhangi bir ateşleme mekanizması bulunmaz. küçük patlamalar ile piston hareketi sağlanır. bununla birlikte enjeksiyon sistemleri benzinli motorlara göre daha karmaşıktır ve çok daha yüksek basınçlar altında çalışırlar.

benzinli motorlarda görülen ateşleme sistemi bir noktadan tutuşma sağladığı için silindirin çapını belirli bir büyüklükle sınırlandırır (genelde en çok 0,15 m). buda bujili motorların büyüklüğünü ve dolayısıyla gücünü sınırlar. dizel motorlarda ise silindir çapı çok daha büyük olabilir (1 m) ve çok yüksek güçler üretilebilir. yanma benzinli motorlara göre daha yavaş gerçekleştiği için sıkıştırma ile ateşlemeli motorların devri nispeten düşüktür.

ekonomik olmaları nedeniyle bu tip motorlar kamyon, otobüs, iş makineleri gibi ticari araçlarda yoğun bir şekilde kullanılır. ayrıca gemi, tren, denizaltı gibi yüksek güç gerektiren ve arabalara göre daha düşük devirlerde çalışan makinelerde tercih edilir.

günümüzde gelişen dizel motor teknolojisi bu tip motorların binek otomobillerde de yaygınlaşmasını sağlamıştır. yüksek fiyat ve bakım masraflarına rağmen ekonomik olması ve ivmelenme performansının benzinli motorlara çok yaklaşması sebebiyle önemli bir alternatif haline gelmiştir.

ateşleme tipine göre motorlar
RealNetworks

realplayer ve dolayısıyla realmedia'yı yaratmış olan kuruluş. streaming media dünyasına yapmış olduğu katkılar ile bilinir.

 1993 yılında rob glaser tarafından kuruldu
 1995 yılında realaudio'nun ilk sürümü çıktı
 1997'de realmedia 4.0 ile birlikte realvideo çıktı
 1998'de realmedia'nın g2 sürümü çıktı. bu sürümde rtsp, smil, gif, jpeg, realpix ve realtext gibi teknolojiler geldi
 1999 yılında real networks ünlü mpeg dekoder üreticisi xing'i satın aldı
 1999 sorunda, realplayer'a mp3 desteği başta olmak üzere kapsamlı bir ortam oynatıcısı olma yolunda adımları atmasına yarayacak eklentiler kondu. bu sürüme realplayer 7 adı verildi
 2001 yılında realone platformu sunuldu ve 2000 yılında çıkan realplayer 8'in yerine geçti
 2001 ve 2002 yıllarında, şirket çalışan sayısını sırasıyla %15 ve %11 azalttı
 2002 yılında helix (realmedia 9) platformu kullanıma sunuldu ve real networks ogg'ye olan desteğini belirtti
 2004 yılında apple'ın ipod'lara koyduğu şarkı yollama korumasını kırarak ipod'u özgür kıldı
 2005 yılında microsoft'a açtığı anti-tekel davasını kazanıp 460 milyon amerikan doları aldı
 2006 yılında starz isimli düşük ücretli şarkı ve video indirme hizmeti sunuldu

web sitesine www.real.com adresinden ulaşılabilir. öte yandan, realplayer'ı indirmeden önce realplayer ile ilgili başlığa bakmanız tavsiye edilir...

amerika birleşik devletleri merkezli bilişim şirketleri
amerika birleşik devletleri merkezli yazılım şirketleri
1993'te kurulan şirketler
akış yazılımları
Larnaka

larnaka (yunanca: λάρνακα), kıbrıs'ın güneydoğusunda bulunan bir kent. kıbrıs cumhuriyeti'nin larnaka bölgesi'nin merkezidir. nüfusu 140.000 civarındadır.

larnaka, kıbrıs'ın önemli bir turistik kentidir. hala sultan tekkesi bu şehirde yer almaktadır. adanın en büyük havalimanı larnaka uluslararası havalimanı burada bulunmaktadır.

tarihçe 
larnaka mö 14. yüzyılda antik yunanlar tarafından "kition" adıyla kurulmuştur ve o zamandan beridir şehirde yerleşim mevcuttur. çeşitli depremlerden zarar gören şehrin orta çağ'da limanı çamurla dolmuştur. bunun üzerine şehrin biraz güneyinde kalan yeni deniz kıyısına da yerleşim yapılmıştır. günümüzde o dönemdeki liman ve kalenin izleri kaybolmuştur; 1426-1489 yılları arasında memlukluların yönetiminde kalan şehir 1489'da venediklilerin eline geçmiştir. kıbrıs'ın osmanlılar tarafından fethi sırasında lefkoşa'nın düşmesi üzerine şehir teslim olmuştur. 19. yüzyılda adanın en büyük ve en önemli limanı ve ticari merkezi idi. 1894'ten itibaren yapılan kazılarda kition'un bazı kalıntıları ortaya çıkarılmıştır.

kardeş kentler 
  bratislava slovakya

ayrıca bakınız 
 aziz lazarus kilisesi, larnaka

kaynakça
Mevlâna İdris Zengin

mevlâna i̇dris zengin (15 mart 1966 - 7 haziran 2022), türk yazar ve şairdir.

yaşamı 
mevlâna i̇dris zengin, 15 mart 1966'da andırın,  kahramanmaraş'ta doğdu. 1989 yılında i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinden mezun oldu. i̇kindiyazıları, diriliş, dergâh, albatros, geniş zamanlar ve gerçek hayat gibi birçok dergi ve gazetede şiir, hikâye ve denemeleri yayımlandı. ayrıca, çocuk edebiyatı dalında birçok kitap kaleme aldı.

mustafa ruhi şirin’in başkanlığında kurulmuş olan çocuk yayınları danışma ve yayın kurulu üyesiydi. 100 temel eser listesinde diğer bazı çocuk kitabı yazarları ile birlikte liste dışı bırakılması, "çocuğu önemsememenin, onun duygu, düşünce ve hayal dünyasını dikkate almamanın" bir göstergesi olarak belirtildi. 

geçirdiği kalp rahatsızlığı sonucu 7 haziran 2022'de kahramanmaraş'ta öldü.

mezarı, eyüpsultan, i̇stanbul'da mihrişah valide sultan külliyesi haziresindedir.

ödülleri 
 "kuş renkli çocukluğum" isimli şiir kitabı ile 1987'de gökyüzü yayınları çocuk edebiyatı ödülü.
 "korku dükkânı" isimli kitabı ile 1998 yılında türkiye yazarlar birliği çocuk edebiyatı ödülü.
 2008'de kosova/prizren'de yayınlanan türkçem dergisinin türkçeye katkı yapanlarla ilgili uluslararası ödülü
 2011'de birikim eğitim kurumu tarafından "en başarılı çocuk yazarı" seçilmiştir.

hakkında mısır-kahire, almanya-berlin ve türkiye-i̇stanbul,çanakkale,erzurum olmak üzere beş ayrı üniversitede beş ayrı bilimsel çalışma yapıldı.

mevlâna i̇dris frankfurt, şam, köln, budapeşte, priştine, londra, pekin gibi şehirlerde çocuk edebiyatıyla ilgili konferans ve değişik etkinliklere katıldı.

bazı masalları çizgi film olarak çekildi ve tv'de yayınlandı.

eserlerinden bazıları 
 çınçınlı masal sokağı
 dondurmalı matematik
 hayâl dükkânı
 kirpiler şapka giymez
 korku dükkânı
 vay canına
 kuş renkli çocukluğum
 sinir dükkânı
 tehlikeli bir kipat
 ütüsüz ayakkabılar
 sufi ile pufi
 i̇yilik dükkanı
 tuhaf adamlar (10 kitap)
 acayip hayvanlar (10 kitap)
 i̇yi geceler bayım" (şiir)

tuhaf adamlar serisindeki kitapları almanya'daki bir yayınevi tarafından 9 dünya diline çevrilerek yayına hazırlanmaktadır. ayrıca "asla ve daima nuri pakdil" isimli bir belgeselin metnini yazdı ve konsept danışmanlığını yaptı. belgesel trt televizyonunda 2010'da yayınlandı.

sezai karakoç'un şiirlerinden yola çıkarak yaptığı "gül sesleri" isimli şiir belgeseli 13 nisan 2012'de diyarbakır'da yapılan uluslararası sezai karakoç sempozyumu'nda gösterildi.

mevlâna i̇dris'in farsça, almanca, arapça, urduca, macarca dillerine bazı kitapları çevrildi ve yayınlandı.

kaynakça

dış bağlantılar 
 mevlâna i̇dris zengin'in antoloji.com'daki şiirleri 

1966 doğumlular
türk çocuk kitabı yazarları
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
20. yüzyıl türk şairleri
21. yüzyıl türk şairleri
andırın doğumlular
türk şairler
2022 yılında ölenler
kahramanmaraş'ta ölenler
eyüpsultan mezarlığı'na defnedilenler
Limasol

limasol veya leymosun (yunanca: λεμεσός, lemesos), kıbrıs'ta bir şehirdir. kıbrıs cumhuriyeti'nin limasol kazasının merkezidir. bir liman kenti olup, ekonomisinde turizm sektörü de rol oynamaktadır. nüfusu 168.400'dür.

adanın en güneyinde olan şehir, adını verdiği körfezin kıyısına kurulmuştur. şehrin batısında i̇ngilizlerin ağrotur üssü bulunmaktadır. şehirde kıbrıs türkünün nüfusu olmamasına rağmen eskiden kalan türkçe cadde, sokak isimleri halen bulunmaktadır.

kültür 
ünlü şarap festivali her yıl eylül ayının ilk çeyreğinde limasol'da yapılmaktadır. bu festival 10 gün sürmektedir. diğer festivaller: çiçek festivali (mayıs), shakespeare geceleri ve eski yunan dram festivalleridir.

şehir, ayrıca büyük bir hayvanat bahçesine sahiptir.

tarih 
kıbrıslı korsanların akdeniz'de seyreden türk gemilerini rahatsız etmeleri, venedikliler'in de buna ilgisiz kalmaları üzerine, lala mustafa paşa'nın komutasındaki bir donanma kıbrıs'a gönderildi, 1 temmuz 1570 günü türk gemileri limasol limanına girdi. ertesi gün limasol'u savunan leftari kalesi kendiliğinden teslim oldu ve kent 300 yılı aşkın bir süre osmanlı yönetiminde kaldı.

1974 öncesi burada hatırı sayılır bir türk nüfus yerleşimi vardı.

spor 
şehrin önemli spor kulüpleri: ael, türk ocağı limasol, apollon, doğan türk birliği ve aris. bu kulüplerin ortak kullandığı bir stadyum bulunmaktadır: tsirion stadyumu. stadın kapasitesi 16.000 kişidir.

şehrin türk takımları da türk ocağı leymosun (daha sonraları türk ocağı limasol olarak değiştirildi) ve doğan türk birliği'dir. 1974 kıbrıs harekâtı sonrası kktc sınırları içindeki girne şehrine taşınmışlardır. ayrıca, limasol ve çevresi, kıbrıs rallisi'nde ve dünya ralli şampiyonası'nda geçit yeridir.

resimler  

limasol kazasındaki yerleşim birimleri
akdeniz'e kıyısı olan yerleşim birimleri
Güzelyurt, Kıbrıs

güzelyurt veya omorfo (yunanca: μόρφου morfu), kıbrıs adasının kuzeybatısında bir kasaba. fiilî olarak kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin güzelyurt ilçesinin merkezi olmakla beraber, hukuki olarak kıbrıs cumhuriyeti'nin lefkoşa kazasında yer almaktadır.

güzelyurt turunçgil bahçeleriyle çevrili bir yerleşim birimidir.

çok verimli toprakları bulunan güzelyurt'ta portakal, greyfurt, kavun, karpuz, mandalina ile çeşitli sebzeler yetiştirilmektedir. turunçgillerin bir kısmı ise meyve suyu yapılarak ada genelinde tüketilmekte bir kısmı ise ihraç edilmektedir.

orta doğu teknik üniversitesi kuzey kıbrıs kampüsü güzelyurt ilçesi sınırları içerisinde kalkanlı köyündedir.  lefke avrupa üniversitesi ise lefke ilçe olduktan sonra güzelyurt'tan ayrılmıştır.

2006 yılı nüfus verilerine göre burada, 31.116 kişi yaşamaktadır.

tarihi yerler 
soli, soli bazilikası, soli tiyatrosu, aziz mamas manastırı, pigades tapınağı, toumba tu skouru.

ekonomi 
güzelyurt, ülke ekonomisinin hayatî önemi olan turunçgillerin yetiştirildiği ana bölgelerden biridir. çünkü ülke ihracatının en ciddi kalemini oluşturan turunçgiller döviz girdisinin % 40'ını sağlamaktadır.

popüler güzelyurtlular  
en derin - hip hop şarkıcısı, yazar ve yapımcıdır.

kardeş kentler 
güzelyurt belediyesi’nin aşağıdaki şehirlerle kardeş şehir anlaşması vardır:
  keçiören, ankara, türkiye 
  beşiktaş, i̇stanbul, türkiye
  manisa, türkiye  
  çekmeköy, i̇stanbul, türkiye 
  kırşehir, türkiye
  efeler, aydın, türkiye
  büyükçekmece, i̇stanbul, türkiye

kaynak/referans 

 caretta & caretta, nr. 4, ocak 2006, s. 48-54.

lefkoşa kazasındaki yerleşim birimleri
güzelyurt'taki yerleşim birimleri
Dört zamanlı motor

dört zamanlı motorlar (dört fazlı), pistonun bir çevriminin (cycle) 4 aşamada (4-stroke cycle) tamamlandığı motor tipleridir. i̇çten yanmalı motorlar (internal combustion engines) sınıfında yer alırlar.

çalışma  
motorlarda güç üretimi önce yakıtın içindeki kimyasal enerjinin ısı enerjisine dönüşmesi, sonra da bu ısı enerjisinin pistonu harekete geçirmesiyle gerçekleşir. bir dört zamanlı motorda bu işlem şu aşamaları izler:

1. yakıt ve hava karışımı pistonun dışarı hareketiyle dolar.

2. karışım pistonun içeri hareket etmesiyle sıkıştırılır.

3. sıkışmış karışım benzinli motorlarda bir kıvılcım ile tutuşturulur, dizel motorlarda ise yüksek basınç ve sıcaklık altında kendiliğinden tutuşur ve yanma gerçekleşir. yanma sonucu açığa çıkan enerji ile piston dışarı doğru itilir. bu sayede krank mili döndürülür ve kinetik enerji elde edilmiş olur.

4. pistonun geri dönüşü sırasında egzoz valfi açıktır ve egzoz gazları silindirden atılır. döngü böylece başlangıç konumuna gelir ve 1. aşamadan itibaren işlemler yinelenir.

motorun bir döngüsünü yukarıda anlatılan 4 aşamada tamamlamasından dolayı bu tip motorlara 4 zamanlı motorlar ismi verilir. hareket halindeki benzinli bir araçta bu döngü dakikada ortalama 3.000-3.500 defa tekrarlanır.

i̇ki zamanlı motorlara göre daha verimli olan 4 zamanlı motorlar günümüzde en çok kullanılan içten yanmalı motor tipidir. ancak imalat aşamasında iki zamanlı motor daha ucuzdur. fakat iki zamanlı motorun avantajı sadece bu adımda vardır. çünkü sonrasında (motor üretilip, kullanılacağı makinede kullanılmaya başlandığında), yine dört zamanlı motor avantajlıdır. çünkü, üstte de yazdığı üzere dört zamanlı motor daha verimlidir. 
i̇ki zamanlı motorlarda ayrıca: 
 yakıt karışımının bir kısmı yanmadan egzoz gazı ile atıldığı için çevre ve yakıt ekonomisi konularında başarılı değildir. 
 yakıt karışımının pistonun üst kısma ulaşması krank bölümü ile sağlandığından, krank bölümü devamlı yağlamaya maruz değildir ve yağlama yakıt karışımı içine karıştırılan yağ ile olur. bu yağın yakılması çevre açısından zararlıdır.
 i̇ki strokta çalıştığı için pistonun her yukarı çıkışında yanma olur ve aşırı ısınma meydana gelir.
i̇ki zamanlı motorların avantajı ise, soğuk havalarda daha kolay marş almalarıdır. ancak dört zamanlı motorlar için bu durumu eşitlemek kolaydır: çoğu dört zamanlı motor donduğunda, karbüratöre (motor turboşarjlıysa da intercooler üzerinden karbüratöre) eter sıkılır, kolayca marş alır.
bu sayısız dezavantaja rağmen iki zamanlı motor kullanılan birçok dizel motor vardır. ancak, iki zamanlı motorun kullanımı için uygun olan yer, küçük benzinli motorlardır (çim biçme makinesi gibi).

4 zamanlı
Deliler

deliler, osmanlı kara ordusunda görevli bir askeri birliğin ismidir. deli adı verilen süvarilerden oluşan bu birlik, savaşlarda üstün cesaret göstermeleri ve farklı giyinme şekilleri sebebiyle bu isimle anılmıştır. asıl olarak kendilerine kılavuz, rehber manasına gelen delil ismi verilmesine karşın, cesur ve korkusuzca düşmana atılmaları nedeniyle halk arasında deli olarak anılmışlardır. deli adını almalarının sebebi gönüllü 20-25 yaş arası gençlerden oluşmalarıydı ve savaşlarda ordunun en ön saflarında çarpışmalarıydı.

yeniçerilerin pirleri olduğu gibi delilerin de pirleri vardı. yeniçerilerin piri ali bin ebu talib olmasına rağmen delilerin piri ömer bin hattab'tır. çok cesur oldukları için bu ismi aldılar. silah olarak eğri pala, kalkan, mızrak ve bozdoğan taşıyan deliler, başlarına pars ya da benekli sırtlan derisinden yapılmış tüylü bir miğfer giyerlerdi. kalkanlarını da yine kuş tüyleriyle süsleyen delilerin giysileri aslan, kaplan ve tilki postundan, şalvarları da ayı ya da kurt derisindendi. ayaklarına ise "serhatlik" denen sivri burunlu mahmuzlu bir çizme giyerlerdi. üzerlerine ayı, pars, aslan veya sırtlan postundan kılları dışarıda şalvarlar giyerlerdi. bayraklarında "kaderde ne varsa o gelir başa" yazılıydı. sonradan giysilerinde değişiklik yapıldı, 17. yüzyıldan itibaren başlarına bir arşın uzunluğunda siyah kuzu derisinden üstü sarıklı bir kalpak giymeye başladılar.

çoğunluğu türk'tür ve rumeli'de yaşayan halklar arasından seçilmişlerdir. türkler, boşnaklar, hırvatlar, ve diğer slav halklarından oluşturulan osmanlı birlikleri, rumeli beylerbeyi ve serhat beylerinin maiyet askerleri arasında yer alırlar. bu askerler serhadkulu isimli askerler arasında yer almışlardır.

16. yüzyılda deliler rumeli beylerbeyi, semendere ve bosna sancak beylerinin yönetiminde, 17. yüzyılın sonlarından itibaren de anadolu vezir ve beylerbeylerinin yönetimi altında olmuşlardır. altmışar kişilik "bayrak" adı verilen ocaklara ayrılmışlar, seferlerde "delibaşı" adı verilen komutanları tarafından yönetilmişlerdir. 18. yüzyılda bozulmaları sonucu yönetimi altındaki beylerbeyinin görevden alınması sonucu görevlerini kaybetmişlerdir. bu süreçten sonra köylere saldırmaya başlamışlar, eşkıyalık faaliyetleri sebebiyle 1829'da ii. mahmut tarafından dağıtılmışlardır.

gözünü budaktan sakınmayan yürekli ve korkusuz kişiler oldukları için efsanevi bir ünleri vardır.

bir rivayete göre de ıslatılmış mermer üzerine çıplak elle tokat atarak talim ederlerdi. i̇ri yarı adamların ellerinde sadece bir kalkanla ve dahi kimi zaman o bile olmaksızın üzerlerine saldırdığını gören düşman askeri ne olduğunu anlayamadan, mermere meydan okuyan meşhur osmanlı tokadıyla karşı karşıya gelir, ve bunun nasıl bir şey olduğunu anladığında ya ölü ya da artık savaşamayacak denli sakat bir asker olurdu. osmanlı tokadı kavramı buradan çıkmıştır.

popüler kültürde
osman kaya tarafından yönetilen deliler: fatih'in fermanı isimli filmde, osmanlı elçisini infaz eden romanya prensi vlad'ı (iii. vlad) öldürmek için, küçük bir deliler birliği'nin vlad'ın üzerine gönderilmesi anlatılır.

galeri

kaynakça 

serhat kulu
yerli kulu
osmanlı i̇mparatorluğu'nun askeriyesi
Halil Gökhan

halil gökhan (d. 1967, tarsus) müellif, romancı, mütercim.

i̇lk yapıtı 1989’da varlık dergisi'nde yayımlandı. yazı ve çevirileriyle sanat basınında uzun dönem yer aldı. roman, öykü ve şiir kitapları çevirdi. i̇lk kitap çevirisi enstantaneler (alain-robbe grillet) 1990’da yayımlandı. i̇lk romanı yedinci 1999’da çıktı. 2004'te konuşan kadın, 2006'da ise yeni sevgili erkekler cenneti̇nde son tango romanları çıktı.

abdi i̇pekçi, orhon murat arıburnu, altın koza, yaşar nabi nayır yarışmalarında; öykü, film hikâyesi ve şiir dallarında ödüller kazandı.

2000 yılında türkolog timour muhidine ile birlikte hazırladıkları türk edebiyatında paris adlı kitap, aynı yıl fransızca da çıktı.

modern ve çağdaş fransız şiiri antolojileri hazırladı.

çeşitli otomobil dergilerinde bir bütün olarak yazdığı denemelerini otomobil adlı kitabında bir araya getirdi.

2000’den bu yana serbest ve bağımsız bir yazar olarak çalışmakta, 2002’den bu yana da le monde diplomatique’in türkiye temsilcisi ve editörlüğünü yapmaktadır. editörlük, yayın-basın danışmanlığı, yayın hakları, iletişim gibi alanlarda çalışmalarını sürdürmektedir.

son zamanlarda 22 kadın yazarı içeren ilginç bir proje üzerinde çalıştığı bilinmektedir! bu sayı 11'e düşmüştür ama hala 22 olabilir...

barbuni.com kültür sanat haber içerik sitesinin kurucusudur.

kaynakça

dış bağlantılar 

 tempo dergisi - konuşan kadın hakkında
 babylon
 halil gökhan'ın fotoğrafı

1967 doğumlular
türk yazarlar
resim aranan yazarlar
20. yüzyıl türk roman yazarları
21. yüzyıl türk roman yazarları
Türkiye'de Karadeniz iklimi

karadeniz iklimi, karadeniz bölgesi, marmara bölgesi'nin karadeniz kıyıları ve kuzey anadolu dağları'nın karadeniz’e bakan yamaçlarında görülen bir iklim türüdür. köppen iklim sınıflandırmasına göre türkiye'nin karadeniz bölgesi'nde görülen iklim okyanusal iklim (cfb) ve yağışlı dönencealtı iklimi (cfa) altında sınıflandırılır ve bu iklimler batı avrupa, yeni zelanda ile çin ve abd'nin güneydoğu kıyılarında da yaygındır.

özellikler 

 yağış boldur (ortalama 842,6 mm), her mevsim yağışlıdır ve kurak dönem yoktur
 doğu karadeniz'de en fazla yağış sonbaharda, en az yağış ilkbaharda düşer. yıllık yağış miktarı ortalama 1590 mm iken, 831 mm 2244 mm arasında değişir.
 batı karadeniz'de en fazla yağış sonbaharda, en az yağış ilkbaharda düşer. yıllık yağış miktarı 1000–1500 mm’dir.
 orta karadeniz'de ise en fazla yağış kışın, en az yağış yazın düşer. yıllık yağış miktarı 450 mm (tokat)–700 mm (samsun) arasındadır.
 türkiye'de günlük ve yıllık sıcaklık farkının en az olduğu iklim tipidir.
 kışlar akdeniz i̇klimi'nde olduğu gibi ılık, iç ve yükseklerde soğuk geçer. yazlar fazla sıcak değildir.
 doğal bitki örtüsü kıyılarda geniş yapraklı nemcil ormanlar, yükseklerde sıcaklık düşüklüğüne bağlı, karışık ve iğne yapraklı ormanlardır.
 yıllık ortalamfmbds % 100 kat yağar yh
 yıllık bağıl nem ortalaması %71'dir.

köppen iklim sınıflandırmasına göre karadeniz iklimi 

küresel olarak en sık kullanılan iklim sınıflandırması olan köppen iklim sınıflandırmasına göre türkiye'de karadeniz'e kıyısı olan bölgelerde okyanusal iklim (cfb) ve yağışlı dönencealtı iklimi (cfa) baskındır. buna ek olarak trakya'nın karadeniz kıyıları ile samsun ve trabzon illerinin belli bölgeleri akdeniz iklimi (csa) özellikleri göstermektedir. karadeniz bölgesi'nin hinterland kısımlarında karasal iklim türleri (dsa, dsb, dfb, dfc) ile yüksek bölgelerde subarktik (dsc, dfc) ve tundra iklimleri (et) yer almaktadır.

ayrıca bakınız 
 ilıman kuşak iklimleri
okyanusal iklim

kaynakça 

i̇klim
i̇klim tipleri
türkiye iklimi
Matthew & Son

cat stevens'ın 1967 yılında çıkan albümüdür.

şarkı listesi

matthew & son
i love my dog
here comes my baby
bring another bottle baby
portobello road
i've found a love
i see a road
baby get your head screwed on
granny
when i speak to the flowers
the tramp
come on and dance
hummingbird
lady
school is out
i'm gonna get me a gun

cat stevens albümleri
1967 tarihli çıkış albümleri
Ozanköy, Girne

ozanköy (yunanca: καζάφανι / kazafani), geleneksel adıyla gazafana, de jure olarak kıbrıs cumhuriyeti'nin girne bölgesi'nde ve de facto olarak ise kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin girne i̇lçesi'nde yer alan bir köy.  girne'ye 2 km. uzaklıktadır. ozanköy ismini ise, buralı bir ozan olan osman türkay'dan almıştır. köyde, hayvancılık ve çiftçilik yapılmaktadır. aynı zamanda pekmezi ve yağı ünlüdür.
 
köy son yıllarda turizm patlaması yaşamış ve hızlı bir şekilde büyümüştür. tahmini, nüfusu 2000'dir. köyün kktc 1. ligi'nde olan takımı da vardır.

girne kazasındaki yerleşim birimleri
girne'deki (ilçe) yerleşim birimleri
girne
Ferda Anıl Yarkın

ferda anıl yarkın (d. 1970, i̇stanbul), türk pop müzik sanatçısıdır.

hayatı 
21 ağustos 1970 tarihinde i̇stanbul'da doğmuştur. (2009 yılında tv'deki yarışma programında çanakkale korosunu yönetmesinden dolayı çanakkaleli olduğu sanılmıştır.) güngör yarkın ve bestekâr olan deniz astsubayı kamuran yarkın'ın oğludur. yarkın ritm grubu üyeleri ferruh ve fahrettin yarkın ağabeyleridir. yeğenleri nağme yarkın ve baturay yarkın da tanınmış müzisyenlerdir.

ferda anıl yarkın, i̇tü türk müziği devlet konservatuvarı keman bölümü mezunudur. pop müziğin canlandığı 90’lı yıllarda üzülme, sonuna kadar gibi duygusal parçaları ve sürekli siyah giydiği kıyafetleri ile tanınmıştır. unuttum sanma albümü 1999 depremi dönemine denk geldiği için yeterli ilgiyi göremedi ve müziğe 7 sene ara vermek zorunda kaldı. albüm yapmasa da müzikten kopmayan yarkın, bu sürede cengiz kurtoğlu, i̇brahim tatlıses, kibariye, müslüm gürses gibi sanatçıların albüm çalışmalarına eserleri ile katkı sağladı. yarkın, 2006'da ayrılmayalım albümü ile yeniden müzik piyasasında kendini gösterdi. 2007 yılında şarkı söylemek lazım adlı yarışma programında helin avşar'ın koçluğunu yaptı. 2009 yılında ise korolar çarpışıyor adlı programda çanakkale korosunu yönetti. metin özülkü, eda özülkü ve yeşim salkım ile birlikte "çılgınlar kulübü" adlı müzik grubunu oluşturdu. birlikte sahne alan ve konserler veren 4'lü, 2019 yazında "aramadın aylardır" isimli şarkıyı birlikte seslendirerek ilk kliplerini çektiler. ferda anıl yarkın hâlen stüdyoda sanatçılar için eserler üretmekte, çeşitli mekânlarda sahne almaya ve konserler vermeye de devam etmektedir.

diskografi 
 1993: aşkın yetmez
 1996: sonuna kadar
 1999: unuttum sanma
 2006: ayrılmayalım

kaynakça

dış bağlantılar 
 

1970 doğumlular
i̇stanbul teknik üniversitesi türk musikisi devlet konservatuvarında öğrenim görenler
yaşayan insanlar
türk aranjörler
kral tv video müzik ödülü sahipleri
1990'ların şarkıcıları
2000'lerin şarkıcıları
20. yüzyılda türk şarkıcılar
21. yüzyılda türk şarkıcılar
altın kelebek ödülü sahipleri
türk erkek pop şarkıcıları
radyo boğaziçi müzik ödülü sahipleri
2010'ların şarkıcıları
2020'lerin şarkıcıları
19. yüzyıl türk bestecileri
20. yüzyıl türk bestecileri
21. yüzyıl türk bestecileri
şahin özer müzik sanatçıları
türk erkek şarkıcı-şarkı yazarları
Mavi Süvari

mavi süvari () almanya'da 1911-1914 yılları arasında etkili olan ve wassily kandinsky, august macke ve franz marc'tan oluşan dışavurumcu ressam birliği. 1905'te kurulan die brücke (köprü) adlı ressamlar birliği gibi, mavi süvari stili realizm, naturalizm ve izlenimciliğe karşıydı.

bu ressam birliğinin kuruluşunda, kandinsky'nin bir dönem başkanlığını yürüttüğü ve 1909'da kurulmuş yeni sanatçılar birliği'nin () (nkv) soyut resme önem vermemesidir. soyut sanatın önemine inanan kandinsky nkv'den ayrılıp franz marc ile mavi süvari birliğini kurdu.

kandinsky ve marc 1912'de, içinde plastik sanatlara ve müziğe yer verdikleri der blaue reiter (mavi süvari) adında bir almanak yayınladılar ve iki sergi düzenlediler. daha sonra gabrielle münter, alexej jawlensky, marianne von werefkin, alfred kubin, paul klee, arnold schönberg'in de katıldığı mavi süvari grubunun sanatçının doğayı kavraması ve saf estetik birliğe yönelmesindeki yegane aracı olarak gördüğü "içsel gereklilik"ten bahseden bildirgesi, dönemin entelektüel ortamında oldukça yankı uyandırdı.

der blaue reiter'in 1912'de münchner galerie thannhäuser'da yaptıkları sergiden sonra kendilerini uluslararası duyurmayı başardılar. bunun üzerine heinrich campendonk, robert delauney ve lionel feininger bu gruba katıldılar.

der blaue reiter grubu, birinci dünya savaşı'nın başlaması ve çekirdek kadrosundan franz marc ve august macke'nin ölümüyle tarihe karıştı.

almanak 

mavi süvari ressamlar birliği, kandinsky'nin 1903'te boyadığı der blaue reiter resminin ismini aldı. bu resim 1912'de çıkan almanak için de kullanıldı. bu almanak 20. yüzyılın en önemli sanat yazısı olarak bilinir. 
kandinsky'nin açıklamalarına göre der blaue reiter isminin fikri marie marc'dan gelmiş. "mavi süvari" anlamına gelen bu ismi, kandinsky'nin atlıları, franz marc'ın atları, ve her ikisinin mavi rengi sevmesinden dolayı seçmiş.

i. dünya savaşı yüzünden, grup ikinci almanak tasarılarını gerçekleştiremedi.

dışavurumculuk 
die brücke ve der blaue reiter ressam birlikleri fransız fovizm'ini ilham alarak alman dışavurumculuğu oluşturmuşlardır. bu konuda bu iki birlik fikir ayrılığına düştü. die brücke'nin ressamları dışavurumculukla, 19. yüzyılının güzel ve gerçekçi stiline karşı bir stil oluşturmak istemişlerdi. amaçları, doğanın güzelliğinin ve çirkinliğinin renklerini ve şekillerini oldukça sert ve köşeli gösterip eski stili eleştirmekti. der blaue reiter 'nın ressamları ise parlak, çok renkli, simetrik kompozisyonla ve dinlendirici renkler ve şekiller ile doğayı göstermek istiyorlardı.

kaynakça

kitaplar
İnhisar (basketbol takımı)

tekel spor kulübü, 1941 yılında i̇stanbul'da kurulmuş olan spor kulübü.

tarihçe 
 
kulübün erkek basketbol takımı 1. türkiye basketbol ligi'nde mücadele etmektedir. takım iç saha maçlarını haldun alagaş spor salonu'nda yapmaktadır. kulüp, basketbol takımını 1982 yılında kurmuştur. 2001 yılından itibaren yükselişe geçen basketbol takımı, o sezon 2. lige yükselmiş, hemen ardından 2002-03 sezonunda ise 1. lige yükselmiştir. o sezondan beri ligin orta sıralarında sezonu tamamlamaktadır. ancak 2006-2007 sezonunda ligde sonuncu olarak tb2l'ye düşmüştür.

2007-08 sezonu türkiye basketbol ligi'nden çekilerek, a takım olarak basketbol branşındaki faaliyetlerine son vermiştir. 25 ağustos 2008 tarihinde aldığı bir karar ile ismini i̇nhisar spor kulübü olarak değiştirmiştir.

2008-2009 kadrosu 
 cem coşkun
 cihan mumcuoğulları
 emre ekim
 gökhan üçoklar
 gürol karamahmut
 mehmet aktekin
 mehmet kahyaoğlu
 mesut ademoğlu
 murat göktaş
 onur menteş
 orhan tatlıtuğ
 volkan başaran

dış bağlantılar 
 tblstat.net takım profili 

türkiye'deki feshedilen basketbol takımları
Karakan

karakan, 1993 senesinde alper ağa tarafından kuruldu. o sene "defol dazlak" adında bir tekli çıkardılar. bu cd kısa zamanda başta almanya olmak üzere avrupa'daki türk gençleri arasında kült statüsüne ulaştı.

sonradan gruba "kâbus kerim" ve "ahmet" katıldı. cartel döneminde alper aga ve kâbus kerim'den oluşan grup, kâbus kerim'in ayrılışından sonra müziğe bir süre ara verdi.

alper aga (alpertunga köksal) ve kâbus kerim (kerim yüzer) adlı iki kişiden oluşan grup, cartel projesinin hemen ardından çıkardıkları "al sana karakan" adlı albümüyle de türkçe rap piyasasında zirveye oturdu ancak zirveden düşmesi çok uzun sürmedi. hardcore rap yapan grup şarkılarında chill fresh adlı kübalı müzik adamından destek alıyor, şarkılarında almanya'da yaşadıkları sıkıntıları, ırkçıların zulmünü ve aradan geçen süre içinde yavaş yavaş kazanılan yaşamları anlatıyordu.

kaynakça

dış bağlantılar 

türk müzik grupları
alman müzik grupları
türk rap müzik grupları
Çatalköy

çatalköy (, ayios epiktitos), kıbrıs'ta bir kasaba. de jure olarak kıbrıs cumhuriyeti'nin girne kazasında yer alan bir köy, de facto olarak ise kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin girne ilçesinde yer alan bir belediyedir. belediye sınırlarına arapköy ve esentepe de dahildir. çatalköy kasabasının nüfusu 2011 itibarıyla 5.110'dur.

tarih 
1974'teki kıbrıs harekâtı'ndan önce, köy büyük çoğunluğunu kıbrıslı rumların oluşturduğu bir köydü; bununla beraber 1958'e dek kıbrıslı türklerin yaşadığı bir mahalle de bulunmaktaydı. 1831'de osmanlı döneminde düzenlenen nüfus sayımına göre köy nüfusunun %26'si müslümanlardan oluşmaktaydı. bu oran britanya idaresinde düşüş gösterdi; 1931'de %6'ya kadar düşmüştü. 1891'de 444 olan köy nüfusunun 367'si rum, 77'si türk'tü. 1946'da köy nüfusu 1.108'e çıktı; bunun 1.047'sini rumlar oluştururken türk sayısı 61'e düştü.

1958'e dek köydeki türk mahallesi varlığını devam ettirebilmiş olsa da, 60-70 kişilik nüfusa sahip köyün türkleri bu yıl gerçekleşen toplumlararası çatışmalar sonucu kaçarak lefkoşa'ya sığındı. 1964'e dek dokuz kişi köye dönmüş olsa da, kanlı noel olayları sonrası tekrar kaçtılar. 1974'ten sonra bu sakinlerin bir kısmı köye döndü, diğerleriyse lefkoşa'da kaldı.

temmuz ve ağustos 1974'te, köyün rum nüfusunun çoğunluğu kıbrıs harekâtı sırasında ilerleyen türk ordusundan kaçtı ve kıbrıs'ın güneyine sığındı. 160 kadar rum ise köyde kaldı; bu kişiler 1976'nın eylül ayında güneye gönderildi. toplamda 1.260 kıbrıslı rum çatalköy'den göçmen oldu.

1974 sonrası köye güneyden göçmen olmuş kıbrıslı türkler yerleştirildi. ağırlıklı olarak limasol kazasındaki evdim köyünün sakinleri çatalköy'e gönderildi. 2000'li yıllarda avrupalıların ve başka bölgelerde yaşayan kıbrıslı türklerin köyden tatil evleri almasıyla birlikte, nüfusta artış yaşandı ve çatalköy bir kasaba niteliği kazandı.

kaynakça 

girne kazasındaki yerleşim birimleri
girne'deki (ilçe) yerleşim birimleri
kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin eski belediyeleri
Kaş

kaşlar, alın kemiğinin göz çukurunu sınırlayan tümsekleri üzerinde bulunan özelleşmiş kıllardır. kaşlarda yer alan kıllar kalın ve kısadır ve burnun üst noktasından dışa doğru kavis çizerler. kaşlar ayrıca kadınlarda, erkeklere nazaran daha dar bir şerit halinde bulunur. kaş kıllarının uzunluğu 6 ile 10 mm arasında değişirken, kalınlıkları kadınlarda 50 mikron, erkeklerde 90 mikron olmaktadır.kaşlar, estetik bir görünüm kazandırırken, gözlerin üstten korunmasına da yardımcı olmaktadırlar. iki göz üzerinde bulunan kaş araları açık ve kılsız olduğu gibi, bazen de kıllı olabilir ve iki kaşı birbirine birleştirir. bu kaş şekline tek kaş denir. tek kaşlar genellikle erkeklerde bulunur. kaşların dökülmesi hastalık işaretidir. cüzzam, lenfoma, mantar hastalıkları ve bazı asabi (sinirsel) hastalıklarda kaşlar dökülebilir.

i̇şlev 
kaşların işlevi hakkında pek çok teori bulunmaktadır. bu teoriler arasında kaşların ter ve yağmur gibi sıvıların göze girmesini engellemesi ve insanın evrimi sırasında yerde uyumaya başlayan erken insansı gruplarının belirgin kaşlar ile avcılara karşı koruma elde etmesi yer almaktadır.

yeni araştırmalar, kaşların neden evrildiği ve işlevinin ne olduğu konusunda farklı açıklamalar getirmiştir. bu çalışmalar, yüksek oranda hareket kabiliyetine sahip kaşların birincil işlevinin insanlar arasındaki iletişime olanak sağlaması olduğunu ortaya koymuştur. kaşlar, sempati ve kızgınlık gibi pek çok duygunun sözsüz dışa vurumuna olanak sağlamaktadır.

galeri

kaynakça 

saç
göz
kaş (vücut)
Robert Capa

robert capa (d. 22 ekim 1913, budapeşte - ö. 25 mayıs 1954, vietnam), dünyaca ünlü bir savaş fotoğrafçısıdır. asıl adı endre ernö friedmann'dır.

1913 yılında budapeşte'de yahudi bir terzinin oğlu olarak doğdu. özellikle i̇spanya i̇ç savaşı'nda yaptığı çalışmalar sonucunda ünlü i̇ngiliz dergisi picture post tarafından 1938 yılında dünyanın en ünlü savaş fotoğrafçısı ilan edilmiştir. aynı savaşta çektiği, bir cumhuriyetçi askerin córdoba cephesinde vurulduğu anı gösteren "ölüm anı" adlı fotoğrafı, bir savaş fotoğrafı ikonu haline gelmiştir.

capa, ii. dünya savaşı'nın en önemli safhalarından normandiya çıkarması'nda da omaha sahiline, yani en zorlu ve tehlikeli alana çıkarma yapan ilk birlikleri görüntülemiştir.

1947 yılında henri cartier-bresson, david seymour ve george rodger'la hâlâ dünyanın en önemli fotoğraf ajansları arasında yer alan magnum photos'u kurdu.

capa 1954 yılında fransız işgalindeki vietnam'ı görüntülerken, bir kara mayınına basarak öldü.

bibliyografi 

 death in the making, 1938
 the battle of waterloo road, 1941
 invasion!, 1944 
 slightly out of focus, henry holt ve co., new york, 1947
 a russian journal, john steinbeck ve robert capa, viking, new york, 1948
 robert capa: photographs,1996
 heart of spain, 1999
 robert capa: the definitive collection, 2001
 blood and champagne: the life and times of robert capa, 2002

dış bağlantılar 
 robert capa çalışmaları - magnum photos'dan
 magnum photos

1913 doğumlular
1954 yılında ölenler
macar fotoğrafçılar
macaristan yahudileri
macaristan yahudisi asıllı amerikalılar
savaş fotoğrafçıları
magnum fotoğrafçıları
savaş muhabirleri
overlord harekâtı'nda kişiler
budapeşte doğumlu gazeteciler
amerika birleşik devletleri'ndeki macar göçmenler
Cochlearia

kaşık otu (cochlearia), turpgiller (brassicaceae) familyasından toprak yüzeyinde yatık olarak gelişen, daha çok yol kenarlarında rastlanan bir veya çok yıllık ot türü. çiçekler küçük olup, beyazımsı-pembemsi renklerde ve 7-10'u bir arada yaprakların koltuğunda yoğun kümeler teşkil ederler. türkiye'de yabani olarak 7 türü yetişmektedir.

kullanımı 
bitkinin toprak üstü kısımlarında saponin, herniarin vardır. i̇drar söktürücü olarak böbrek taşlarına karşı kullanılır.

türler 
 cochlearia aestuaria 
 cochlearia anglica 
 cochlearia bavarica 
 cochlearia cyclocarpa 
 cochlearia danica 
 cochlearia fenestrata 
 cochlearia groenlandica
 cochlearia oblongifolia 
 cochlearia officinalis 
 cochlearia pyrenaica 
 cochlearia sessilifolia 
 cochlearia scotica 
 cochlearia tridactylites

dış bağlantılar 

cochlearia
Shavo Odadjian

shavarsh "shavo" odadjian  'ermenice "շավո օդադջյան" (d. 22 nisan 1974, erivan, ermenistan), ermeni asıllı amerikalı bas gitaristtir.

şu anda los angeles, abd'de yaşamaktadır. system of a down grubunun üyelerinden biridir. grupta bas gitar çalmakta, şarkı sözü yazarlığı yapmakta ve klip çekimlerinde özellikle yönetmen olarak büyük rol oynamaktadır.

toxicity şarkısının klip yönetmenliğini de üstlenmiştir. aerials ve chop suey kliplerinin yönetmenliğinide yapmıştır.

shavo, gençliğinde  kaykay meraklısıydı ve punk rock, heavy metal gibi müzik türlerine ilgisi vardı. kendisini geliştirmesinde de önemli etkisi olan dead kennedys, kiss, slayer, the beatles ve black sabbath gibi grupların hayranıydı.

odadjian, çok genç yaşta los angeles'a taşındı. gelecekte system of a down grubunda beraber çalışacağı arkadaşları serj tankian ve daron malakian ile birlikte los angeles’ta bir ermeni okulunda eğitim gördü. shavo gittiği bir kayıt stüdyosunda  serj tankian ve daron malakian tanıştı. 1995 yılında odadjian, artık grubun basçısı oldu.

shavo odadjian, system of a down grubuna ait olan "toxicity", "sugar", "jet-pilot", "bounce","dreaming", "u fig " ve "mind" gibi şarkılarda ve bu şarkıların kliplerinde yönetmenlik yapmıştır. grubun müzik videolarının çoğunluğunu yönetmiş; canlı performans sahne tasarımı ve aydınlatmada sorumluluk üstlenmiştir.

achozen 

odadjian, 2006 yılı mayıs ayında achozen adlı bir yan proje başlattı. shavo odadjian,rza,kinetic 9 ve reverend william burke’den oluşan dört kişilik grup, yeni bir tarz olarak "rap-metal" grubu olarak oluşmuştur. achozen grubundaki en önemli görevleri, grammy ödüllü system of a down grubunun da bir parçası olan shavo odadjian üstlenmiştir.

albümleri  

system of a down;

•	system of a down (1998)
•	toxicity (2001)
•	steal this album! (2002)
•	mezmerize (2005)
•	hypnotize (2005)

george clinton

•	george clinton and his gangsters of love (2008)

achozen

•	the album(2010)

dış bağlantılar 
 system of a down - resmi web sitesi,

amerikalı bas gitaristler
ermeni asıllı amerikalılar
1974 doğumlular
erivan doğumlu müzisyenler
yaşayan insanlar
system of a down üyeleri
amerika birleşik devletleri'ndeki ermeni göçmenler
alternatif metal müzisyenleri
Navaholar

navaho (veya diné), amerika birleşik devletleri'nin arizona, new mexico ve utah eyaletlerinde yaşayan ve navahoca konuşan atabaskların güney atabaskları grubundan olan bir kızılderili halkıdır. üç yüz binlik nüfuslarıyla abd'deki federal olarak tanınan (navaho ulusu) en büyük yerli halktır. en yakın akrabaları apaçiler ile birlikte güney atabaskları adı altında toplanırlar.

yaşam yerleri 
geleneksel anayurtları dinétah adı verilen bölgedir. navaho uzun yürüyüşü adlı etnik temizlik hareketinden sonra bugünkü yaşadıkları alana yerleştirildiler.

tarih

navahoların doğuşu 
navahoların ne zaman asya'dan kanada'ya oradan da bugünkü oldukları yere geldikleri tam olarak belli değildir. tahminlere göre mö 900 ile mö 1000 yılları arası bu bölgeye yerleştikleri düşünülmektedir.

19. yüzyıl'da navaholar 

1848 yılında meksika, güneybatıyı amerika birleşik devletleri'ne bırakınca navaholarla olan sürtüşmeler arttı. navaholar, i̇spanyol, pueblo ve beyaz amerikalıların yerleşim bölgelerine saldırmaya başladılar. bu arada beyazlar navaho topraklarını istilâ etmekle meşguldüler. daha sonra birleşik devletler orduları navaho topraklarına baskınlar düzenlemeye başladılar ve çeşitli yerlerde askeri karargâhlar kurdular. nihayet, federal hükûmet, navahoları, yeni meksika'nun doğusunda bosque rodendo'da "rezervasyon" adı verilen kızılderililere ayrılmış bölgeye yerleştirmeyi kararlaştırdı. 1863 yılında albay kit carson yönetiminde bir grup asker navaho topraklarına girerek çiftliklerini ve sürülerini yok etmiş ve 800 navaholuyu da bosque rodendo'ya sürmüştür. tarihte bu, "uzun yürüyüş" olarak bilinir.

kültür 

navahoların geleneksel barınakları hogan adı verilen yapılardır. navaholar halı ve kilimleriyle de bilinir.

dil 

navaholar, atabask dilleri içerisindeki bir dil olan navahocayı konuşmaktadır. ii. dünya savaşı'nda amerikan ordusu zorlu kriptolama yöntemlerine bir çözüm olarak navaho dilini kullanmıştır.

kaynakça
David Seymour

david seymour (d. 20 kasım 1911 - ö. 10 kasım 1956) amerikalı savaş fotoğrafçısı, magnum photos'un kurucularından.

asıl adı; david syzmen'dır. chim lakabı ile bilinir.1911'de varşova'da, musevi bir ailenin iki çocuğundan biri olarak doğdu. babası, almanca, i̇branice ve slav dilleri karışımı bir dil olan yidiş dilinde kitapların basımıyla uğraşıyordu. leipzig'de kitap basımı üzerine eğitim aldı. daha sonra paris'e giderek sorbon üniversitesi'nde kimya ve fizik okumaya başladı. ailenin ekonımik durumunun bozulması üzerine 1933 yılında fotomuhabiri olarak çalışmaya başladı. fransa'da halkçı cephenin iktidara gelişini, sokak gösterilerini ve çatışmaları görüntüledi. 1936-1938 yılları arasında, i̇spanyol i̇ç savaşı'nda bulundu. amerikan vatandaşlığına geçen seymour, 1947 yılında robert capa, henri cartier-bresson ve george rodger'la birlikte magnum photos adlı fotoğraf ajansını kurdu.

1956 yılında, arap-i̇srail savaşını görüntülerken vurularak öldürüldü.

1911 doğumlular
1956 yılında ölenler
polonya yahudisi asıllı amerikalılar
amerikalı fotoğrafçılar
magnum fotoğrafçıları
mısır'da ölenler
Anasaziler

anasaziler, (ms 500 - ms 1300), colorado ve new mexico bölgesinde yaşamış olan bugünkü hopilerin ataları.

colorado ve new mexico'nun engebeli mesalarında ve kanyonlarında kurulmuş olan, zamanla aşınmış pueblolar ve çarpıcı uçurum kentleri, kuzey amerika'nın ilk halklarından olan anasazilerin (novajo dilinde kadim halk ya da kadim düşman'' anlamına gelen bir sözcük) yerleşim alanlarıdır.

mö 500 yılında, anasaziler kuzeybatı amerika'daki belirgin ilk köylerden bazılarını kurmuş olup avlanıyor ve mısır, kabak ve fasulye yetiştiriyorlardı. anasaziler yüzyıllar boyunca kalkınarak gelişmiş barajlar ve sulama ağları kurdular; başarılı ve belirgin bir çömlekçilik geleneği yarattılar; günümüz amerika birleşik devletleri'ndeki en çarpıcı arkeoloji alanları arasında bulunan çok odalı ve karmaşık yerleşim birimlerini sarp uçurumların kayalık yüzlerine oydular.

anasazilerin tarihi, yaşamak için seçtikleri güzel fakat haşin yöreye sıkı sıkıya bağlıdır. toprakta kazılmış basit çukur-evlerden oluşan ilk yerleşim birimleri, giderek toplantıların ve dinsel ayinlerin yapıldığı yer altı mağaralarına (kiva) dönüştü. sonraki kuşaklar, kare biçiminde taş pueblolar yapmak için duvarcılık teknikleri geliştirdiler; fakat, anasazilerin yaşam biçimindeki en çarpıcı değişiklik, hala bilinmeyen nedenlerle, tepesi düz mesaların dik yamaçlarında oydukları şaşırtıcı ve çok katlı yerleşim birimlerine geçmeleri oldu.

buna karşın, 1300'e gelindiğinde anasaziler, tekrar dönmeyi düşünmüş gibi, çömleklerini, aletlerini ve hatta giysilerini geride bırakarak yerleşim bölgelerini terk etmişler ve sanki tarihin derinliklerinde kaybolmuşlardı. vatanları, navajolar ve uteler gibi yeni kabileler ve daha sonra da i̇spanyol ve diğer avrupalı yerleşimciler gelinceye kadar bir yüzyıldan fazla boş kaldı.

pueblo
 
amerika birleşik devletleri'nde arkeoloji

kolomb-öncesi kültürler

kızılderililer
Potlaç

potlaç, pasifik kuzeybatısı kızılderililerinde değiş tokuş şeklinde gerçekleşen bayramlarına şinok dilinde verilen isim. alaska atabaskları ile kanada atabasklarında da atabask potlacı denen türü görülür.

potlaç bölgenin ticaret ve ulaşımda kullanılan şinok diliyle bütün batı kıyısına yayılmıştır, hem beslemek hem de tüketmek anlamındadır.

o zamanlar kabilenin yıl boyunca çektiği sıkıntıların atlatıldığı, herkesin mutlu olduğu baharda yapılan ve bir ay süren potlaç, bol müzikli ve danslı geçerdi. herkesin elinde kalan giysi, yiyecek ve içecekler bir araya toplanır, kabile yaşlılarının denetiminde herkese eşit biçimde dağıtılırdı. yediklerini yer, yiyemediklerini yakarlar, postları da paylaşırlardı. burada amaç, farklılıkların sürekli olmamasını sağlamaktı. eşitsizliği önlemek için tekrar eşitlik noktasına dönmekti.

bu armağan şenlikleri düğün ve cenaze törenlerinde, yeni bir kutsal direğin dikilmesi veya olağanüstü zenginlikte bir balık avının gerçekleşmesinin de kutlanmasında yapılıyordu. tlingit, hayda, çimşiyan, kakiutl ve bilhula oymakları araştırmacılara zengin malzeme sağlamışlardır.

potlaç, antropoloji'de franz boas tarafından tanıtılmış olup, iflas'a kadar giden karşılıklı hediye değişimi olarak da tanımlanabilir. alınan hediye'ye karşılık daha değerli bir hediye vererek hediye verenin sosyal konumunu kanıtlanma çabası karşılıklı sürekli hediye değişimi döngüsüne girer ve taraflardan birinin veya ikisinin de iflasına kadar gidebilir.

potlaç yasağı 
1885 yılında kanada dominyonu tarafından kızılderililerin potlaç törenleri düzenlemesi yasaklanmıştır, fakat potlaç yasağı (potlatch ban) yürürlüğe konduktan sonra, indian act yasasında değişiklik yapılmadığı için etkisiz bulunmuştur.

kaynakça 

kızılderili inançları
kızılderili kültürü
bayramlar
yemek partileri
Rezervasyon

rezervasyon, amerika'da kızılderili (amerikan yerlileri) yerleşim bölgelerine verilen isim. 1840'lı yıllarda oluşturuldu. 
 rezervasyon, gideceğiniz yere gitmeden önce yerinizin ayarlanması anlamına da gelmektedir. otel, uçak, otobüs, restaurant, vapur, tren gibi özel yer ayırılabilen yerlerde, kalacağınız oda, oturacağınız masa veya satın alacağınız bilet rezervasyon sistemi ile size özel ayrılır.