Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı (Japonya)

müttefik kuvvetler yüksek komutanı (i̇ngilizce: supreme commander of the allied powers, kısaca: scap), ii. dünya savaşının ardından japonya’nın işgali sırasında abd generali douglas macarthur’ın işgal ettiği konum. müttefik kuvvetler bünyesinde buna benzer komutanlıklar olsa da macarthur’un yetkileri çerçevesinde yetkili olan başka bir komutan bulunmamaktadır.

japonya’da ağırlıklı olarak abd personelini kapsayan kurmay heyetine genel karargâh (ghq) denilecek, bu tanımlamayla işgal kuvvetleriyle beraber görev yapan amerikalı sivil yöneticiler de kapsanacaktır. bu personel japon anayasasının taslak halinde hazırlanmasında rol oynayacaktır. sayılar az olmakla beraber avustralyalı, i̇ngiliz, hindistan, kanada ve yeni zelanda subayları da bu gruba dahil olmuştur.

macarthur komutasındaki doğrudan yönetim japon halk tarafından ülkedeki yeni bir imparatorluk olarak değerlendirilmiş, neredeyse eski dönemdeki shogun yönetimlerine benzetilmiştir.

uygulamalar

i̇mparatora tanınan dokunulmazlık 

douglas macarthur ve komuta heyeti, i̇mparator hirohito gerçek anlamda devletin başı olmasına rağmen savaştan sonra kurulacak yeni sisteme geçişte onun otoritesinden faydalanmak amacıyla savaş suçlarından muaf tutulacak ve yargılanması engellenecektir. yargı sürecinden muaf olan sadece o değil imparatorluk ailesi mensupları prensler chichibu (kara kuvvetleri - tümgeneral), takeda (kara kuvvetleri - yarbay), asaka (kara kuvvetleri - orgeneral), higashikuni (kara kuvvetleri - orgeneral) ve fushimi (deniz kuvvetleri - mareşal) de tokyo savaş suçları mahkemesinde yargılanmayacaktır.

douglas macarthur washington’dan gelen aksi yönde taleplere rağmen bu kararlılığını 26 kasım 1945 gibi oldukça erken bir tarihte amiral mitsumasa yonai’ye iletir. tokyo savaş suçları mahkemesi başlamadan önce işgal yönetimi ve japon hükümet yetkilileri mahkeme sürecinde verilen hiçbir ifadede imparatorun suçlanmaması gerektiğini belirterek bu yönde telkinde bulunurlar. i̇mparatorluk döneminin devrik liderleri ve eski bürokratlar bu konuda abd işgal yönetimiyle tam bir işbirliği içinde olacaktır. mahkeme edilmek için tutuklanan sanıklar ile sugamo hapishanesinde tek tek görüşülerek imparatoru savaş suçundan dolayı itham altında bırakacak hiçbir açıklama yapmayacaklarına dair söz alınır.

biyolojik silah geliştiricilerine af 
ayrıca macarthur biyolojik silah geliştiren 731. birim'in sorumlusu shirō ishii (kara kuvvetleri - korgeneral) ve tüm ekibini, insanlar üzerinde yaptıkları deneylerin verilerini paylaşmaları kaydıyla affeder. macarthur washington’a 6 mayıs 1947 tarihinde yazdığı yazıda alınacak bilgilerin savaş suçları teşkil etmeyeceği garantisi verilmesi halinde çok daha detaylı bilgilerin alınabileceğini belirtir. anlaşma 1948 yılında sağlanacaktır.

basına sansür 
1945-1952 yılları arasında 7 yıl boyunca ülkede kurulan siyasi ve ekonomik hegemonyanın yanı sıra işgal yönetiminin basın üzerinde de muazzam denetimi ve sansürü vardı. her türlü yayın organında yasaklı konular belirtilmişti. bunlardan bazıları;
 i̇şgal yönetiminin kurumsal olarak veya tekil olarak herhangi bir eleştirisi
 tüm müttefik ülkelere ait olumsuz haberler
 müttefik ülkelere dair savaş öncesi veya sonrasında herhangi bir eleştiri
 i̇mparatorluk propagandası
 savaş suçlularının savunulması
 “demokratik olmayan” yönetim sistemlerinin övülmesi
 atom bombası
 karaborsa faaliyetleri
 müttefik ülkelerin kendi aralarındaki ilişkilerine dair haberler (abd-sscb ikili ilişkileri)
zaman içerisinde bazı sansür başlıklarında rahatlama sağlansa da işgalin resmen sona erdiği 1952 yılına dek atom bombası gibi hassas konular tabu olarak kaldı.

görevden alınışı 
macarthur, abd başkanı harry truman tarafından nisan 1951 tarihinde kore savaşına dair düşünceleri yüzünden emre itaatsizlik gerekçesiyle görevden alınmıştır. yerine general matthew ridgeway gelecek ve komutanlık konumu japonya ile imzalanan barış antlaşmasıyla lağvedilmiştir.

örgütlenme 
 military general staff
 g1 planlama, personel ve genel işler
 g2 istihbarat, güvenlik ve sansör (scapin-33'e dayanan sansör uygulamaları)
 g3 askerî harekât, kolluk, memleketine geri dönüş
 g4 bütçe, tedarik, sivil havacılık, potrol temini ve tayınası, silahsızlaştırma
 special staff sections
 ls: legal section: hukuk
 phw: public health & welfare section: kamu sağlığı
 gs: government section: sivil yönetim: tuğgeneral courtney whitney -> tuğgeneral william e. crist
 cis: civil intelligence section: sivil istihbarat
 nrs: natural resources section: doğal kaynak
 ess: economic & scientific section: ekonomi ve bilim
 cie: civil information & educational section: eğitim - tuğgeneral kermit ('ken') r. dyke
 cts: civil communications section: sivil iletişim

i̇lk aşamada çoğunluğu newdealer'lerden oluşan gs söz sahibi olup demokratik reformlar gerçekleştirildi. fakat soğuk savaş'ın başlamasından dolayı abd'de 1948'den sonra mccarthycilik cereyanıyla "red scare", 1950'da japonya'da "red purge" gerçekleştirildi. bu durumda istihbarat işleriyle meşgul olan g2 ile gs arasındaki güç mücadelesinde g2 kazandı.

kaynakça

konuyla ilgili yazılan eser 
 dower, john w (1999), embracing defeat: japan in the wake of world war ii, new york: w.w norton & company, isbn 0-393-32027-8

japonya tarihi
amerika birleşik devletleri tarihi
1945'te kurulan kuruluşlar
1952'de feshedilmiş kuruluşlar