Joachim von Ribbentrop

joachim von ribbentrop (d. 30 nisan 1893, wesel - ö. 16 ekim 1946, nürnberg), nazi almanyası dışişleri bakanı ve diplomat.

i̇lk yılları 
joachim von ribbentrop, ren bölgesi'nde, wesel'de, kariyerli bir ordu subayı olan richard ulrich friedrich joachim ribbentrop ve eşi johanne sophie hertwig'in çocuğu olarak dünyaya geldi. çocukluğu i̇ngiltere, fransa ve i̇sviçre’de düzensiz olarak çeşitli özel okullarda geçti. 1904'ten 1908'e kadar, metz'de, alman i̇mparatorluğu'nun en güçlü kalesi olan fabert lisesi'nde fransızca dersleri aldı. eski bir öğretmeni ribbentrop'u "kibir dolu, sınıfta en aptal olan öğrenci, kendini beğenmiş ve çok saldırgan" olduğunu belirtmiştir. babası, eşcinsel olduğu iddiasıyla kaiser ii. wilhelm'i defalarca aşağıladığı için 1908'de prusya ordusu'ndan kovuldu ve ribbentrop ailesinin çoğu zaman parası yoktu.

sonraki 18 ay boyunca aile, çocuklara fransız ve i̇ngiliz özel öğretmenler tarafından eğitim verilmeye devam edildiği ve ribbentrop'un boş zamanlarını kayak ve dağcılık yaparak geçirdiği i̇sviçre'nin arosa kentine taşındı. arosa'da kalan ribbentrop, daha sonra i̇ngilizce bilgisini geliştirmek için bir yıllığına i̇ngiltere'ye gönderildi. hem fransızca hem de i̇ngilizce bilen genç ribbentrop, 1910'da kanada'ya gitmeden önce çeşitli zamanlarda grenoble, fransa ve londra'da yaşadı.

joachim von ribbentrop daha sonra kanada'ya döndü. montreal'deki stanley caddesi'ndeki molsons bank için ve ardından mühendislik firması m. p. ve j. t. davis şirketinde quebec köprüsü'nün yeniden inşasında çalıştı. ayrıca moncton'dan winnipeg'e bir hat inşa eden ulusal kıtalararası demiryolunda da çalışıyordu. new york ve boston'da bir gazeteci olarak çalıştı ve daha sonra almanya'ya dönüp tüberküloz hastalığından kurtulmak için bir süre dinlendi. kanada'ya döndü ve 1913'te ottawa'da alman şarap ve şampanyalarını ithal eden küçük bir iş kurdu. 1914'te ottawa'nın ünlü minto buz pateni takımı için yarıştı ve şubat ayında boston'da düzenlenen ellis memorial trophy turnuvasına katıldı.

i. dünya savaşı başladığında, ribbentrop kanada'yı (britanya i̇mparatorluğu'nun bir parçası olarak kanada, almanya ile savaş halinde idi) terk etti. 15 ağustos 1914'te hoboken, new jersey'den kalkan hollanda-amerikan gemisi olan potsdam ile almanya'ya döndü ve alman ordusuna 125. hussar alayına gönüllü olarak katıldı. doğu cephesi'nde ilk görevini yapacaktı ancak daha sonra batı cephesine nakledildi. daha sonra demir haç madalyası aldı.

ribbentrop 1918 yılında teğmen rütbesiyle karargâh subayı olarak i̇stanbul'a gönderildi. osmanlı devleti'nde kaldığı süre içinde, franz von papen adlı başka bir kurmay subay ile arkadaş oldu.

savaş bittikten sonra 1919'da terhis edildi, zengin bir wiesbaden şarap üreticisinin kızı olan anna elisabeth henkell ile tanıştı. berlin'de bir şarap ticarethanesi açtı. 5 temmuz 1920 yılında annelies henkell ile evlendi, şarap satıcısı olarak avrupa'yı dolaşmaya başladı ve beş çocuğu oldu. 1925'te teyzesi gertrud von ribbentrop onu evlat edindi ve bu da onun adına soylu parçacık von'u eklemesine izin verdi.

nazi kariyeri 

1928 yılında, yurt dışı bağlantıları olan bir iş insanı olarak adolf hitler'e tanıtıldı. 1930'dan itibaren nasyonal sosyalist alman i̇şçi partisi'ni (nsdap) finansal olarak destekledi. eşi ile beraber 1 mayıs 1932'de partiye katıldı. nsdap kartı numarası 1199927 idi. 30 mayıs 1933'te ss'e girdi (ss numarası 63083 idi.) o yıl kendisine ss-standartenführer onursal ss subayı rütbesi verildi. ss üyelik numarası ise 63083 idi.

1933'ten 1945'e kadar reichstag'da milletvekili olarak görev yaptı. 1933'ten itibaren hitler'in dış politikası görevlisi, 1934'ten 1939'a kadar führer vekilinin kurmayında nsdap'nin dış politik sorunlar görevlisi oldu. 1934 ve 1935'te reich hükûmetinin silahsızlanma sorunlarıyla ilgilenen görevlisi oldu. 1935'te kendisine ss-oberführer onursal rütbesi, 1936'da ise ss-gruppenführer onursal rütbesi ve 1940'ta ss-obergruppenführer onursal rütbesi verildi.

ağustos 1936'da, hitler, i̇ngiltere'ye ribbentrop'u anglo-alman ittifakını müzakere etmesini emretmesi ile büyükelçi olarak atadı. 4 şubat 1938'de ise hitler, dışişleri bakanı olarak konstantin von neurath'ın yerine ribbentrop'u atadı. neurath'un az kavgacı ve tedbirli doğasının aksine, ribbentrop tümden 1938-1939'da savaşı destekledi. dışişleri bakanı ribbentrop zamanı üç döneme ayrılabilir. i̇lk olarak, 1938-1939 yıllarında yaklaşan savaşta almanya yanlısı olabilmeleri için başka devletleri ikna etmeye çalıştı. i̇kinci olarak, 1939'dan 1943'e kadar, almanya'nın tarafında ya da en azından savaşa girmeleri ve alman yanlısı olabilmeleri için diğer tarafsız devletleri ikna etmeye çalıştı. son aşamada ise, 1943'ten 1945'e kadar, almanya'nın müttefiklerini elde tutmak için bir görevi vardı. her üç dönem boyunca, ribbentrop i̇talya, japonya, romanya, i̇spanya, bulgaristan ve macaristan diplomatları ve liderleri ile sık sık bir araya geldi.

almanya ile i̇ngiltere’nin sovyetler birliği’ne karşı birleşmesi gerektiği fikrini belirtti. 5 şubat 1937 yılında i̇ngiltere kralı vi. george almanya’ya gelerek görüşmeleri başlattı. 1938 yılında i̇ngiliz ve fransız ve hükümetleri hitler'in isteklerine boyun eğdikleri ve çekoslovakya'nın almanya'ya verildiği münih anlaşmasını imzaladı.

türkiye
ribbentrop, 1939'un mart ayı sonlarında, almanya'daki alman avukatlarından hans kroll'a gitti ve türkiye'yi almanya ile ittifak kurmaya başladı. türkler, kroll'e almanya'ya herhangi bir itirazları olmadığı ve balkanlar'ı kendi ekonomik alanlarına getirdiği konusunda güvence verdi.

nisan 1939'de ribbentrop, dışişleri bakanlığı üst düzey personelinin gizli bir toplantısında almanya'nın polonyalılarla görüşmeleri sona erdirdiğini ve o yılın sonlarında bir operasyonla polonya'yı yok edeceğini söylediğinde, orada bulunan herkes bu haberi sevinçle karşıladı. anti-polonya duyguları uzun zamandır yaygınlaşmıştı ve 1938'de çekoslovakya'ya saldırmakla ilgili ılımlı tutumlarının aksine, weizsäcker gibi diplomatlar polonya'yla 1939'da savaş olasılığı konusunda son derece hevesliydi. versay antlaşması'nın yarattığı "iğrençlik" olarak gördükleri polonya'nın meşruiyetini hiç kabul etmemiş olan weizsäcker gibi profesyonel diplomatlar, polonya'yı haritadan silip süpürecek bir savaşa verdikleri desteği gösterdiler. alman hükûmetinde hem diplomatlar hem de askerler, önceki yıla göre çekoslovakya'yı yok etme hakkındaki görüşlerinin aksine, hitler'in polonya karşıtı politikasına destek verdiler. seçtikleri eylem biçimiyle hitler ve ribbentrop'ı cesaretlendirdiler.

nisan 1939'de ribbentrop, i̇ngiltere ile türkiye'nin almanya'yı balkanlardan uzak tutmak için bir ittifak üzerinde müzakerelerde bulundukları konusunda bir bilgiye kavuştu. 23 nisan 1939'da, türkiye dışişleri bakanı şükrü saracoğlu, i̇ngiliz büyükelçisine, ülkesinin akdeniz'in i̇talyan iddiaları konusundaki endişelerinden ve almanların balkanlar üzerindeki kontrolü konusunda endişelerini dile getirerek, anglo-sovyet-türk ittifakının mihver ekseni'ne karşı en iyi yol olarak önerdi. almanlar, türk diplomatik kodlarını çözdüğünde, ribbentrop, anglo-türk görüşmelerini "türklerin bize anlatacakları şeyden" çok daha ileri gitti şeklinde belirtti. ribbentrop, franz von papen'i almanya'nın ankara'daki büyükelçisi sıfatı ile türkiye'yi almanya ile ittifak kurma talimatı ile atadı. ribbentrop papen'i nisan 1938'den beri türkiye büyükelçisi olarak atamaya çalışıyordu. papen'i birinci dünya savaşı'ndan büyük bir hoşnutsuzluk duygusuyla hatırlayan türkiye cumhuriyeti cumhurbaşkanı mustafa kemal atatürk'ün kendisini büyükelçi olarak kabul etmeyi reddetmesi üzerine ilk girişimi başarısızlığa uğradı. papen'in adaylığını özel olarak önermek, bir çeşit alman şakası anlamına gelmişti. ankara'daki alman büyükelçiliği, önceki büyükelçi friedrich von keller'in kasım 1938'de emekli edilmesinden bu yana boştu ve ribbentrop, türk dışişleri bakanı şükrü saracoğlu'nun nisan 1939'de kroll'u şikayet ettiği sırada papen'i büyükelçi olarak kabul etmesini sağlamıştı.

ribbentrop ve papen, türklerle konuşmaya odaklanmak yerine papen'in ribbentrop'u atlayıp gönderilerini doğrudan hitler'e gönderdikleri yönünde bir anlaşmazlık içinde dolaştı. eski bir başbakan olarak papen, avusturya büyükelçiliği sırasında dışişleri bakanı'nın atlayarak bu ayrıcalığı vermişti. ribbentrop'un 1918 yılına dayanan papen'le arkadaşlığı, bu konu yüzünden sona erdi. aynı zamanda ribbentrop, almanya'yı müttefik olarak kazanma çabası kapsamında berlin büyükelçisi mehmet hamdi arpağ'a bağırdı. ribbentrop'un aşırı tutumlu davranışının soncu olarak, anglo-türk ittifakı 12 mayıs 1939'da imzalandı.

1939 başlarından itibaren ribbentrop, alman hükûmetinin sovyetler birliği ile kısa vadeli anti-polonya ve uzun vadeli i̇ngiliz karşıtlığı politikalarının amaçlarını gerçekleştirmenin en iyi yolu olduğu yönündeki önde gelen savunucusu olmuştu. molotov-ribbentrop paktı müzakereleri sırasında ribbentrop, moskova'daki büyükelçisi friedrich werner von der schulenburg'u mart 1939'da parti kongresi öncesinde sovyet liderinin joseph stalin tarafından yapılan ve batı karşıtı bir biçimde güçlü bir şekilde karşı çıkan bir raporla çok memnun kaldı. schulenburg'un bildirdiğine göre, sovyetler birliği'nin almanya ile bir anlaşma isteyebileceği anlamına geliyordu. ribbentrop, schulenburg'un raporunu, dışişleri bakanlığı ticaret departmanından dr. julius schnurre'yi bir alman-sovyet ekonomik anlaşması görüşmesi için göndererek takip etti. aynı zamanda, ribbentrop'un anti-komintern paktı'nı i̇ngiliz karşıtı bir ittifaka dönüştürme çabaları, 1938-39 kışları boyunca japonlardan gelen düşmanlıkla karşılandı, ancak i̇talyanlarla ribbentrop belli belirgin bir başarı elde etti. ribbentrop'un çabaları, mayıs 1939'da çelik paktının imzalanmasıyla başarılı bir şekilde taçlandırıldı, ancak bu, yalnızca yanlışlıkla mussolini'ye önümüzdeki üç yıl için savaş olmayacağından emin olarak yapıldı.

sovyetler birliği ile antlaşma ve ii. dünya savaşı'nın başlaması
1939'da sovyetler birliği ile nazi almanyası arasında imzalanan saldırmazlık antlaşmasında sovyet meslektaşı molotov ile birlikte önemli rol oynadı ve bu anlaşmaya molotov ribbentrop paktı'na ismi verildi. 1940 yılında ribbentrop i̇talya, almanya ve japonya arasında sovyetler birliğine karşı anti-komintern paktını imzaladı.

ribbentrop, roma'daki alman büyükelçiliğine 13 ocak 1943 tarihli bir telgrafta, i̇talya'nın yahudilere yönelik zulümdeki pasif rolünü kınadı: "yahudiliği bir hastalık olarak kabul etmemize rağmen ... i̇talyan hükümeti, yahudileri bireysel olarak tedavi edebileceğine inanıyor." aynı yıl, ribbentrop, hitler'den 1 milyon reichsmark bağış aldı.

azalan etkisi
savaş devam ederken, ribbentrop'un etkisi azaldı. dünyanın çoğu almanya ile savaş halinde olduğu için, diplomasinin değeri sınırlandıkça dışişleri bakanlığı'nın önemi azaldı. ocak 1944'e gelindiğinde almanya'nın yalnızca arjantin, i̇rlanda, vichy fransası, i̇talya'daki i̇talyan sosyal cumhuriyeti, i̇şgal altındaki danimarka, i̇sveç, finlandiya, slovakya, macaristan, romanya, hırvatistan, bulgaristan, i̇sviçre, vatikan, i̇spanya, portekiz, türkiye, tayland, japonya ve japon mançukuo'nun kukla devletleri ve çin'in wang jingwei rejimi ile diplomatik ilişkileri vardı. aynı yılın ilerleyen zamanlarında arjantin ve türkiye, almanya ile bağlarını kopardı; romanya ve bulgaristan müttefiklere katıldı ve finlandiya, sovyetler birliği ile ayrı bir barış yaptı ve almanya'ya savaş ilan etti.

hitler, ribbentrop'u giderek yorucu buldu ve ondan kaçınmaya başladı. dışişleri bakanı'nın almanya'nın en azından bazı düşmanlarıyla, özellikle sovyetler birliği ile barış arama izni istemesi, yabancılaşmalarında rol oynadı. etkisi azaldıkça, ribbentrop zamanını diğer nazi liderleriyle hitler'in gözüne girmek için yahudi karşıtı politikaların kontrolü konusunda çekişerek geçirdi.

ribbentrop, birçok eski dışişleri bakanlığı diplomatının 20 temmuz 1944'te hitler'e yönelik darbe ve suikast girişimine katılmasıyla büyük bir darbe aldı. ribbentrop komployu bilmiyordu, ancak birçok mevcut ve eski dışişleri bakanlığı üyesinin katılımı ona kötü bir şekilde yansıdı. hitler, ribbentrop'un "şişirilmiş yönetiminin" diplomatlarının faaliyetlerini uygun şekilde takip etmesini engellediğini düşünüyordu. ribbentrop, dışişleri bakanlığı'nı darbeye karışanlardan temizlemek için uzlaştığı ss ile yakın bir şekilde çalıştı. hitler'e yönelik suikast girişimini takip eden saatlerde ribbentrop, göring, dönitz ve mussolini, rastenberg'de hitler ile çay içiyorlardı. çay içerlerken konuştukları konu hava kuvvetleri luftwaffe'nin başarısızlıklarıydı. göring, görüşmenin yönünü hemen ribbentrop'a ve almanya'nın dış politikasının iflasına çevirdi. "seni pis şampanya satıcısı! kapa çeneni!" diye bağıran göring, ribbentrop'u mareşal bastonuyla vurmakla tehdit etti. ancak ribbentrop bu saygısızlığa sessiz kalmayı reddetti. "hala dışişleri bakanıyım, ve adım von ribbentrop!" diye bağırdı.

ribbentrop, 20 nisan 1945'te, berlin'deki führerbunker'de hitler'in 56. doğum günü kutlamasına katıldı. üç gün sonra ribbentrop, hitler ile görüşmeye çalıştı, ancak führer'in yapması gereken daha önemli şeyler olduğu açıklamasıyla reddedildi. bu olaydan sonra adolf hitler çevresinde bulunanlara artık ribbentrop'u görmek istemediğini söylemiştir. bu onların son kez bir araya gelmesi oldu.

tutuklanması
hitler'in intiharından sonra ribbentrop, hitler'in halefi bir hükümet atadığı 29 nisan 1945 tarihli siyasi vasiyetinde artık yer almıyordu. onun yerine arthur seyss-inquart dışişleri bakanı rolünü üstlenecekti.

savaşın sonunda ribbentrop yine de flensburg'a gitti. görünüşe göre hâlâ son reich hükümetinde yer almak istiyordu. yeni devlet başkanı karl dönitz'in yönetimin altında bir rol bulmaya çalıştı, ancak reddedildi. ribbentrop'un flensburg'daki planı başarısız olduktan sonra, bir oda kiraladığı liman kenti hamburg'a ɡitti, “johann riese” ismi altında saklandı. eski bir iş ortağının yanında kalacak yer bulmaya çalıştıktan sonra oğlu, müttefik yetkililere bir tüyo verdi. 14 haziran 1945'te bir ev araması sırasında ribbentrop, saha güvenlik bölümünden ve hamburg yakınlarındaki i̇ngiliz ve belçikalı güçler ile çalışan çavuş jacques goffinet adlı bir fransız tarafından tutuklandı. daha sonra kız kardeşi ingeborg jenke ile yapılan bir karşılaştırmada, şüphesiz teşhis edilebilirdi. britanya karargâhında yapılan bir arama sırasında, elinde gizli bir siyanür ampulü, yazdığı üç mektup (mareşal montgomery'ye, dışişleri bakanı eden'e ve i̇ngiltere başbakanı winston churchill'e) ve birkaç bin reichsmark nakit para bulundu.

ağustos 1945'te nürnberg]]'e nakledilene kadar, önce lüneburg'daydı ve ardından diğer nsdap liderleri ve yüksek rütbeli wehrmacht askerleriyle birlikte lüksemburg, bad mondorf'taki 32 numaralı savaş esirlerinin bulunduğu ashcan kampı'nda tutuldu.

yargılanması ve i̇damı 

nürnberg mahkemesinde yargılandı. kasıtlı bir şekilde savaş çıkarmak, savaş suçları ve insanlığa karşı suçları planlama ve barışa karşı suç işlemekle suçlandı. karara göre, ribbentrop, anschluss'un yanı sıra çekoslovakya ve polonya'nın işgallerinin planlanmasında aktif olarak yer aldı. "nihai çözüme" derinden dahil oldu; 1942 gibi erken bir tarihte, mihver ülkelerindeki alman diplomatlara yahudileri doğudaki ölüm kamplarına gönderme sürecini hızlandırmalarını emretti. almanya üzerinde vurulan müttefik havacıların linç edilmesini destekledi ve 1945'te savaş esiri olarak tutulan bir fransız subay olan tümgeneral gustave mesny'nin öldürülmesinin örtbas edilmesine yardım etti. mahkeme, ribbentrop'un savaşın uygulanmasına ne kadar yakından dahil olduğu göz önüne alındığında, "hitler'in eylemlerinin saldırgan doğasından habersiz kalamayacağını" söyleyerek bu argümanı reddetti. ribbentrop hapishanede bile hitler'e sadık kaldı: "tüm bildiklerime rağmen, bu hücrede hitler bana gelip 'bunu yap!' dese, yine de yapardım."

yargılama sırasında, ribbentrop'un savaştaki rolü açığa çıkarılmaya çalışıldı. örneğin, kendisine yapılan çapraz inceleme sırasında, i̇ngiliz savcı sir david maxwell-fyfe, ribbentrop'u "saldırgan bir eylem" ile çekoslovakya cumhurbaşkanı emil hácha'yı tehdit ettiğini iddia etti.

amerikan ordusundan gustave m. gilbert adlı bir psikoloğa, yargılanan nazi liderlerini incelemesi için izin verildi. gustave m. gilbert'in yaptığı diğer testlerin arasında, wechsler-bellevue iq testinin bir alman versiyonunu uygulandı. test sonucunda joachim von ribbentrop 129 puan derecesi ile teste tutulan nazi liderleri arasında 10. oldu. duruşmanın bir noktasında, bir abd ordusu tercümanı, ernst von weizsäcker'e hitler'in ribbentrop'u nasıl bu kadar yüksek bir göreve getirmiş olabileceğini sordu. ernst von weizsäcker, "hitler, ribbentrop'un gevezeliklerini hiçbir zaman fark etmedi çünkü her zaman tüm konuşmayı hitler yapardı."

ocak 1946'ya kadar savunma avukatı fritz sauter'dı. nürnberg'deki 218 günlük duruşma sırasında ribbentrop, sanık sandalyesinde hiçbir pişmanlık göstermedi. 

müttefiklerin uluslararası askerî mahkeme heyetinin tüm üyeleri onu suçlu buldu. 1 ekim 1946'da yapılan karar duruşmasında asılarak idam edilmesine karar verildi. ribbentrop 16 ekim 1946 tarihinde asılacak ilk politikacı oldu. saat 01:14'te nürnberg adli hapishanesinde idam cezasına çarptırılan on iki kişiden ilki olarak asıldı. 15 dakika sonra saat 01:29'da öldü. cellat, abd'li başçavuş john c. woods'du. ribbentrop'a darağacının 13 basamağına kadar eşlik etti. asılmadan evvel kendisine son bir sözü olup olmadığı soruldu. ribbentrop şöyle dedi: "tanrı almanya'yı korusun. tanrım ruhuma merhamet et. son dileğim, almanya'nın birliğini yeniden kurması ve barış için doğu ile batı arasında anlayış olması, dünyaya barış diliyorum". bundan sonra asılarak infazı gerçekleşmiştir. nürnberg hapishanesi komutanı albay burton c. andrus daha sonra ribbentrop'un darağacı ipinin başının üzerine yerleştirilmeden hemen önce hapishanenin lutheran papazı henry f. gerecke'ye bakarak  "seni tekrar göreceğim" diye fısıldadığını hatırladığını söylemiştir. vücudu, münih'teki ostfriedhof'ta (doğu mezarlığı) yakıldı ve külleri isar nehri'ne dağıtıldı.

kaynakça

bibliyografya 

 bloch, michael. ribbentrop. new york: crown publishing, 1992. .
 browning, christopher r. the final solution and the german foreign office: a study of referat d iii of abteilung deutschland, 1940–43. new york: holmes & meier, 1978. .
 craig, gordon. "the german foreign office from neurath to ribbentrop" in gordon a. craig and felix gilbert (eds.) the diplomats 1919–39. princeton: princeton university press, 1953, pp. 406–436.
 hildebrand, klaus. the foreign policy of the third reich, anthony fothergill (trans.). london: batsford, 1973. .
 hillgruber, andreas. germany and the two world wars, william c. kirby (trans.). cambridge, massachusetts: harvard university press, 1981. .
 the third reich. leitz, christian (ed.), oxford: blackwell, 1999, . articles:
jacobsen, hans-adolf. "the structure of nazi foreign policy, 1933–45" pp. 49–94.
 kaillis, aristotle. fascist ideology, london: routledge, 2000 .
 lukes, igor, and erik goldstein (eds.). the munich crisis, 1938: prelude to world war ii. london: frank cass inc, 1999. .
 
 messerschmidt, manfred "foreign policy and preparation for war" from germany and the second world war, wilhelm deist, hans-erich vokmann & wolfram wette (eds.), vol. i, clarendon press: oxford, united kingdom, 1990.
 michalka, wolfgang. "from anti-comintern pact to the euro-asiatic bloc: ribbentrop's alternative concept to hitler's foreign policy programme". in h. w. koch (ed.), aspects of the third reich. london: macmillan 1985, pp. 267–284. .
 
 nekrich, aleksandr moiseevich. pariahs, partners, predators: german-soviet relations, 1922-1941 (columbia university press, 1997).
 oursler jr., fulton. "secret treason", american heritage, 42 (8) (1991).
 
 rees, laurence the nazis: a warning from history, new york: new press, 1997 .
 rothwell, victor. the origins of the second world war, manchester university press: manchester, united kingdom, 2001 .
 shirer, william l. (1960). the rise and fall of the third reich. new york: simon & schuster, 1959. 
 snyder, louis. encyclopedia of the third reich. new york: mcgraw-hill, 1976. .
 turner, henry ashby. hitler's thirty days to power: january 1933. reading, massachusetts: addison-wesley, 1996. .
 waddington, geoffrey. "'an idyllic and unruffled atmosphere of complete anglo–german misunderstanding': aspects of the operation of the dienststelle ribbentrop in great britain 1934–1939". history, volume 82, 1997, pp. 44–74.
 watt, d. c. how war came: the immediate origins of the second world war, 1938–1939. london: heinemann, 1989. .
 
 
 
 weitz, john (1992). hitler's diplomat: the life and times of joachim von ribbentrop, new york: ticknor and fields. .
 wheeler-bennett, john (1967). the nemesis of power, london: macmillan.
 windsor, wallis (1956). the heart has its reasons: the memoirs of the duchess of windsor, bath: chivers press.

1893 doğumlular
wesel doğumlular
1946 yılında ölenler
nazi almanyası bakanları
alman askerî personel
alman naziler
almanya dışişleri bakanları
almanya'nın birleşik krallık büyükelçileri
ii. dünya savaşı siyasi liderleri
nazi almanyası'nın dış ilişkileri
nürnberg uluslararası askerî ceza mahkemesi'nce idam edilenler
holokost failleri
20. yüzyıl alman siyasetçileri
alman protestanlar
i. dünya savaşı'nda alman askerler
ss-obergruppenführer