Lozan Barış Konferansı

lozan barış konferansı (11 kasım 1922–24 temmuz 1923), i̇sviçre'nin lozan (lausanne) şehrinde 8 ay sürmüş ve türk tarafının kayıtsız şartsız bağımsızlık talebi nedeniyle çetin geçmiştir. görüşmelerde türkiye'yi temsil eden i̇smet paşa başkanlığındaki heyetin bu başarıdaki rolü büyüktür.

lozan konferansına katılacak türk delege heyeti 8 kasım 1922 günü doğu ekspresiyle i̇stanbul'dan hareket etmiş ve 11 kasım 1922 akşamı lozan'a varmıştı. türk delege heyeti başkanı, lozan yolculuğu sırasında heyet mensuplarına ilk başkanlık genel bildirisini 11 kasım 1922'de tebliğ etmişti. bir askeri karargâh titizlik ve disiplini telkin eden bu bildiri, konferansın devam ettiği sürece heyet mensuplarının çalışma ve davranışlarını düzenleyen bir devamlı talimat niteliğindedir. bu talimattaki öğüt, tavsiye ve direktifler bunun gibi önemli konferanslara katılacak heyetler için yapılması gereken aydınlatma ve uyarmalara güzel bir örnektir.

lozan konferansına katılan türk delege kurulu

delegeler 
 i̇smet paşa (i̇nönü): dışişleri bakanı, delegasyon başkanı
 dr. rıza nur bey: sağlık bakanı
 hasan bey (saka): eski maliye bakanı

danışmanlar 
 münir bey (ertegün): dışişleri bakanlığı hukuk danışmanı
 muhtar bey (cilli): eski bayındırlık bakanlığı müsteşarı
 veli bey (saltıkgil): burdur mebusu
 zülfü bey (tigrel): diyarbakır mebusu
 zekai bey (apaydın): adana mebusu
 celâl bey (bayar): eski ekonomi bakanı ve i̇zmir mebusu
 şefik bey (başman): maliye denetleme kurulu başkanı
 semiyettin bey (başak): i̇stanbul evkaf hukuk danışmanı
 şevket bey (doruker): yarbay, milli savunma bakanlığı deniz dairesi müdürü
 tevfik bey (bıyıklıoğlu): kurmay yarbay
 tahir bey (taner): adliye bakanlığı müsteşarı
 nusret bey (metya): dışişleri bakanlığı i̇kinci hukuk danışmanı
 yusuf hikmet bey (bayur): dışişleri bakanlığı siyasi i̇şler müdürü
 zühtü bey (i̇nhan): üniversite öğretim üyesi
 fuat bey (ağralı): maliye bakanlığı hesap i̇şleri genel müdürü
 mustafa şeref bey (özkan): dışişleri bakanlığı müşaviri
 şükrü bey (kaya): mülkiye müfettişi
 hamit bey (hasancan): kızılay i̇kinci başkanı
 cavit bey: eski maliye bakanı
 haim nahum: türkiye musevileri hahambaşı, yüksek mühendis mektebi (i̇tü) fransızca öğretmeni
 baha bey: adliye bakanlığı mezhep i̇şleri müdürü
 feyzi (fevzi) pirinççioğlu: bayındırlık bakanı

basın danışmanları 
 ruşen eşref (ünaydın): yazar
 yahya kemal bey (beyatlı): i̇stanbul darülfünunu müderrisi

genel sekreter ve danışman 
 reşit saffet bey (atabinen): devlet şurası azası

tercüman 
 hüseyin bey (pektaş): robert koleji i̇kinci müdürü

katipler 
 nanemolla hafız mehmet efendi (ercan)
 hesapçı mehmet ali efendi (?)

sekreterler 
 ali bey (türkgeldi): dışişleri bakanlığında görevli
 mehmet ali bey (balin): dışişleri bakanlığında görevli
 cevat bey (açıkalın): dışişleri bakanlığında görevli
 celâl hazım bey (arar): dışişleri bakanlığında görevli
 saffet bey (sav): kızılay genel müdürlüğünde görevli
 süleyman saip bey (kıran): dışişleri bakanlığında görevli
 rıfat bey: dışişleri bakanlığının eski memuru
 dr. nihat reşet bey (belger): paris basın temsilcisi

i̇smet paşa'nın yaverleri 
 atıf bey (esenbel): süvari binbaşı
 sabri bey (artuç): süvari binbaşı

kaynakça 

lozan antlaşması
i̇sviçre'deki diplomatik konferanslar