Eklemeli sıralama

eklemeli sıralama (), bilgisayar bilimlerinde kullanılan ve sıralı diziyi her adımda öğe öğe oluşturan bir sıralama algoritmasıdır. büyük dizilerle çalışıldığında hızlı sıralama, birleştirmeli sıralama ve yığın sıralaması gibi daha gelişmiş sıralama algoritmalarından daha verimsiz çalışır. ancak buna karşın bazı artıları da vardır:
 uygulaması kolaydır.
 küçük veri kümeleri üzerinde kullanıldığında verimlidir.
 çoğunluğu zaten sıralanmış olan diziler üzerinde kullanıldığında verimlidir.
 karmaşıklığı  olan seçmeli sıralama ve kabarcık sıralaması gibi çoğu yalın sıralama algoritmalarından daha verimlidir.
 kararlı bir sıralama algoritmasıdır (değeri eşit olan öğelerin asıl listedeki göreceli konumlarını değiştirmez)
 sıralanacak diziyi yerinde sıralar, ek bir bellek alanı gerektirmez.
 sıralanacak dizinin hepsinin algoritmanın girdisi olmasına gerek yoktur. dizi parça parça da alınabilir ve sıralama işlemi sırasında diziye yeni veriler eklenebilir.

i̇nsanlar herhangi bir şeyi (örneğin, iskambil kartları) sıralarken, çoğu durumda eklemeli sıralamaya benzer bir yöntem kullanırlar.

çalışma prensibi 
eklemeli sıralama dizi içerisindeki bir girdinin ait olduğu yere oturtularak ilerlenmesi ve bu sayede her döngüde kontrol edilmesi gereken girdi sayısını azaltması prensibi ile çalışır. bu durumu iskambil kağıtlarını elimizde dizmeye benzetebiliriz. i̇şaretlenen kağıt/girdi kendisinden önce ve kendisinden daha büyük bir sayı kalmayana kadar başa çekilir. arkasında kalan bütün indisler ise birer adım geriye düşer böylece bu döngü içerisindeki her adım bize, işaretlenen tüm girdilerin kendi sıralarında, kendilerinden önce sadece bu girdiden küçük sayıların kaldığını garanti eder.

aşama aşama bir örnek 
8  2  4  9  3  6  --- > bu sırasız, ham dizimiz.

8* 2  4  9  3  6  --- > dizinin ilk indisi olan 8 seçildi. öncesinde başka bir değer olmadığı için bir sonraki aşamaya geçiliyor.

8  2* 4  9  3  6  --- > dizinin ikinci indisi olan 2 seçildi ve dizinin daha önce şu an tuttuğumuz 2 sayısından daha büyük bir değer oldukça başa taşınacak ve 8 ile yer değişecektir.

2  8  4* 9  3  6  --- > benzer işlemleri bütün indislere sırası ile uyguluyoruz.

2  4  8  9* 3  6

2  4  8  9  3* 6

2  3  4  8  9  6*

2  3  4  6  8  9  --- > sıralanmış dizimiz.

bu örnekte * ile işaretlenmiş sayılar elde tutulan ve gerisinde kalanlar ile kıyaslanan sayıyı ; _ ile işaretlenmiş indisler ise elde tutulan sayının çekilebildiği en geri indisi göstermektedir.

sözde kodu(pseudo code) 
insertionsort(array a)
    for i = 1 to length[a-1] do
        value = a[i]
        j = i-1
        while j >= 0 and a[j] > value
            a[j + 1] = a[j]
            j = j-1
        a[j+1] = value

karmaşıklık hesabı 
eklemeli sıralama algoritmasının zaman karmaşıklığı hesaplanırken, yapılan karşılaştırmalar ve yer değiştirmeler dikkate alınır. eklemeli sıralama algoritması  elemanlı bir listede, ikinci eleman için en fazla 1 karşılaştırma ve 1 yer değiştirme yapar, üçüncü eleman için 2 karşılaştırma ve 2 yer değiştirme, dördüncü eleman için 3 karşılaştırma ve 3 yer değiştirme yapar. bu şekilde son eleman için en fazla  karşılaştırma ve  yer değiştirme yapar. listedeki bütün elemanlar için yapılan karşılaştırmaların ve yer değiştirmelerin toplamı

yapar. hesaplamalar sonucunda elde edilen değerinin asimptotik üst sınırı  değerini verir.

en kötü başarım: eklemeli sıralama algoritması en kötü durumda, örneğin liste tersten sıralıysa  karmaşıklıkla çalışır.

en iyi başarım: eklemeli sıralama algoritması en iyi durumda, örneğin liste sıralıysa sadece  karşılaştırma yapar ve  karmaşıklıkla çalışır.

ortalama başarım: eklemeli sıralama algoritması ortalama  karmaşıklıkla çalışır.

notlar

kaynakça 
 donald knuth. the art of computer programming, volume 3: sorting and searching, second edition. addison-wesley, 1998. isbn 0-201-89685-0. section 5.2.1: sorting by insertion, pp. 80–105.

dış bağlantılar 
 analyze insertion sort in an online javascript ide 
 insertion sort java applet 
 literate implementations of insertion sort in various languages on literateprograms
 pointers to insertion sort visualizations
 insertion sort explained and c++ code
 page with visual demonstrations of sorting algorithms, all the implementation in java.
 a graphical demonstration and discussion of insertion sort
 c/c++ implementation for a binary insertion sort

sıralama algoritmaları