Eğridere, Bulgaristan

eğridere (, trl: ardino, 1934 yılına kadar eğri dere / егри дере, daha önce hacı köy / хаджи кьой), bulgaristan'da kırcaali iline bağlı, türklerin yoğun olarak yerleşik olduğu bir şehirdir.

osmanlı devrinde edirne vilayeti'nin gümülcine sancağı'na bağlı bir kâza idi. ardino şehri doğu rodop dağları'nın batısında, kırcaali 'nin güneybatısında bulunur. başkent sofya'ya uzaklığı 300 km'dir. 341.45 km2 bir alanda yerleşik olan şehrin nüfusu belediyeye bağlı 53 ayrı yerleşim biriminde 13421 kişi olup merkezde ise 4027 kişidir.

tanım 

ardino şehri eskiden köyün içinden geçmekte olan dereden dolayı eğridere olarak bilinirdi. 1934 yılında eğridere adı ardino olarak değiştirildi, 1960 yılında da kasaba olarak ilan edildi. kasaba bugün kültür yönetim ve tarım merkezidir. kuzeyinde, doğusunda ve güneyinde çernooçene, kırcaali ve cebel kasabaları ile batısında da nedelino, madan ve smolyan bölgesinden banyalar ile komşudur. kasabanın sınırları içinden arda nehrinin orta kolu akmaktadır bu kol kırcaali barajı'nda son bulur. ardino sınırları içinde birçok tarihi yer ve anıt yer almaktadır. orta çağda kullanılmakta olan antik yol nehir boyundan geçmekte ve ksantiyski (elece) geçidi vasıtası ile trakya'nın iç kısımlarını bahr-i sefid ("ak deniz", bugünkü ege denizi)'e bağlamaktaydı.

15. yüzyıl başlarında yapılmış olan ve arda'nın azgın sularına karşı bugüne kadar dayanabilen şeytan köprüsü şehre 15 km mesafede bulunur. taştan yapılmış olan köprü'nün uzunluğu 56 m genişliği 3,5 m'dir, yüksekliği orta noktasında 12 metreye kadar ulaşır. şehre 2 km mesafede orlovi skali (kartal kayalıkları) bulunur. bu kayalıklarda 32-45-50 ölçülerinde 8–12 cm derinliğinde oyulmuş 97 adet delik bulunur. bu deliklerin içine ölülerle bir bağlantısı olduğu sanılan çömlekler koyulduğu varsayılır. başevo köyüne 3 km mesafede çok dik bir yamaca yapılmış olan krivus kalesi bulunur üç tarafı arda nehri ile çevrili güney tarafında da tsitadela şatosu bulunur, şatonun su ihtiyacı bir yeraltı tüneli vasıtası ile nehirden karşılanmaktaymış.

tarihçe 
edirne vilayet matbaası müdürü şevket dağdeviren'in yazdığı 1892 tarihli salnameye göre;

gümülcine sancağına bağlı olan eğridere kazası içinde, 69 köy, 6186 ev, 42 cami, 127 mescit, 117 okul ve 6 medrese, 1024 çeşme vardır. kaza merkezinde hükûmet konağı, jandarma koğuşu, han, hamam, eczane, fırın ve belediye evleri vardır.

turizm 
ardino yöresi doğal tarihsel ve diğer zenginlikleri ile tatil ve turizm aktiviteleri için çok geniş bir seçenek yelpazesi sağlamaktadır. şehre 7 km mesafede bir tatil ve turizm tesisi olan "beli brezi" yer almaktadır. kendine özgü bir ağaç türüne sahip olan tesis 3680 dönüm arazi üzerine kuruludur. temiz havası akciğer rahatsızlıkları ve alerjik hastalıkların tedavisi için bir nimettir. sağlık bakanlığı tarafından "milli öneme sahip tesis" olarak adlandırılmıştır. turistik önem teşkil eden diğer objeler rodop dağlarının en yüksek tepesi olan aladağ, arda nehri sahilleri, kırcaali barajı, şeytan köprüsü, stoyan köprüsü ve momini gırdi (hanım göğsü) tepesi'dir. çok güzel bir iklime sahip olan bölgenin bitki örtüsü de çeşitlilik göstermektedir, bölgede birçok ağaç türü bulunmaktadır.

bölge avlanmak isteyen, balık tutmak isteyen ve gezmek isteyenler için küçük bir cennet köşesidir.bölge özellikle domuz,tilki ve kurt gibi değerli av hayvanları ile dikkat çekmektedir.

kültür 
alakasız konuları alaylı bir dille ifade etmek için kullanılan meşhur 'eğridere'nin topalını bağdat'ta görmüşler' deyiminde bahsi geçen şehirdir. ayrıca türkiye'nin bursa vilayetinde faaliyette bulunan "eğridere kültür ve dayanışma derneği" ismi altında bir dernekleri bulunmaktadır. yazar sabahattin ali’nin doğduğu ve babası yüzbaşı ali selahattin'in 1912 yılına kadar görev yaptığı kenttir. 31 mart 2007 tarihinde sabahattin ali’nin 100. doğum yılı eğriderede bir toplantıyla kutlandı.

köyler 
 ahmatlar - dolna prahovo - nüfus 216
 akpınar - byalizvor - nüfus 1311
 alancık - mıraitsa - nüfus 15
alfatlı - lenişte - nüfus 189
 almalı - yabılkovets - nüfus 289 
 alkaya - çervena skala - nüfus 81
 çandır - svetulka - nüfus 303
 çamdere - borovitsa - nüfus 405
 çorbacılar - bogatino - nüfus 162
 dedeler - dyadaovsi
 demiroğulları - doyrantsi - nüfus 5
 durabiller - sinchets - nüfus 221
 durallar - nüfus 5
 enövçe - nüfus 265
 ercek - ahryansko - nüfus 100
 eskiler - sedlartsi - nüfus 125
 fakra pınar - çubrika - nüfus 220 
 fisallar - nenkovo - nüfus 200
 ganollar- dolna avramovo - nüfus 4 
 göklemezler - stremsi 
 gıygınlı - gaydartsi
 hacılar - padina - nüfus 384
 halaçdere - brezen - nüfus 376
 hallar - başevo - nüfus 648
 hatipler - pravdolüb - nüfus 251
 hotaşlı - rusalsko - nüfus 77
 hüsemler - diyamandovo - nüfus 621
 işıklar - rani list
 i̇brahimler - avramovo - nüfus 3
 karaağaç - nüfus 5
 karabekirler
 karamusollar - çernigovo
 karavelliler 
 katrancılar
 kerimler - brazda - nüfus 11
 köçekler - kyoçevtsi - nüfus 13
 köprübaşı - musevo - nüfus 80
 köstonlar - golobrat - nüfus 202
 memiller - nüfus 4
 menekşe - temenuşka - nüfus 69
 mıkmıl - mak
 olcak - spoluka
 palla 
 sarıkız - jıltuşa - nüfus 1121
 sırtköy - gırbişte - nüfus 232
 susuz burun - suhovo - nüfus 157
 solaklar - levtsi
 sütkesiği - mleçino - nüfus 444
 terziköy - kroyaçevo - nüfus 154
 tozçalı - gornoprahovo - nüfus 700
 türk erceği - tırnoslifka
 türk ürpeği - lübeno - nüfus 52
 ürpek - latinka 
 yatacık - kitnitsa - nüfus 144
 yonuzlar - rodopsko

dış bağlantılar

not 

bulgaristan'daki şehirler
 
rodop dağları