Leviler

yahudilik geleneğine göre levi kabilesi (, bağlı) i̇srailoğullarından levi'nin  soyundan gelenlere denir. i̇srailoğulları yeşu önderliğinde kenan topraklarına  girdiği zaman levi kabilesine yönetmesi için toprak verilmedi, onun  yerine şehirler takdis edildi çünkü "onların mirası  i̇srail'in tanrısı  rab'bin kendisidir". levi kabilesinin  diğer i̇srail kabileleri adına yaptıkları dini ve bazı politik görevleri  vardı bunun karşılığında ise kendilerine maaser rişon ya da levi vergisi denen aşar vergisi ödeniyordu.

tanah'ta leviler 
tora'da anlatıldığına göre kabile  adını diğer adı i̇srail  olan yakup'un  on iki oğlundan biri olan levi'den  alır. levi'nin üç oğlu vardı: gerşon, kehat ve  merari.

kehat'ın  oğlu amram, meryem, harun ve musa'nın babasıydı. harun'un soyundan  gelenler kohanim  ("rahipler")'dirler ve mişkanlarda  ve kudüs tapınağı'nda  rahip olarak özel görevleri vardır. diğer leviler ise üç kola  ayrılırlar: gerşon'un soyundan gelen gerşonitler, kehat'ın soyundan gelen kohatitler ve merari'nin soyundan gelen meraritler. bunların her birinin tapınakta  kendilerine özel görevleri vardı.

levilerin görevlerinden  bazıları ibadet sırasında dua şarkılarını söylemek, tapınağın yapımı ve  bakımıyla ilgilenmek, tapınağın nöbetçiliğini yapmaktır. leviler ayrıca  öğretmenlik ve hakimlik yapıp mülteci şehirlerinin devamlılığını  sağlarlardı. ezra  kitabında anlatıldığına göre i̇kinci tapınağın  yapımından sorumluydular.

mısır'da tanrı'ya bağlı kalan tek  kabile levi kabilesiydi. leviler, mısır'dan çıkış sırasında i̇srailoğulları altın buzağı'ya tapmaya başladıkları zaman musa  kanunlarına sadık kaldılar, tapınak'ta özel rahip statüsünde olmalarının  sebebi de bu olduğu düşünülür.

tora'da leviler 
sayılar kitabında  levilere kohenlere  yardımcılık ve tapınağın bakımı görevleri verilmiştir:
"2  sen ve oğulların levha  sandığı'nın bulunduğu çadırın önünde hizmet  ederken, atanız levi'nin  oymağından kardeşlerinizin de size katılıp  yardım etmelerini sağlayın.
3  senin sorumluluğun  altında çadırda hizmet etsinler. ancak, siz de onlar  da ölmeyesiniz  diye kutsal yer'in eşyalarına ya da sunağa  yaklaşmasınlar.
4  seninle çalışacak ve  buluşma çadırı'yla ilgili bütün hizmetlerden  sorumlu olacaklar. levililer dışında hiç kimse bulunduğunuz yere  yaklaşmayacak.
6  ben i̇srailliler  arasından levili kardeşlerinizi size bir armağan olarak  seçtim. buluşma  çadırı'yla ilgili hizmeti yapmaları için onlar bana  adanmıştır."

neviim'de leviler 
neviim'de levilerin önemini anlatan  kısımların bazıları şunlardır:
 yeremya kitabında:
"22   kulum davut'un soyunu ve bana hizmet eden levililer'i sayılamaz gök   cisimleri kadar, ölçülemez deniz kumu kadar çoğaltacağım.
23  rab yeremya'ya şöyle  seslendi:
24  bu  halkın, 'rab seçtiği iki aileyi de reddetti' dediğini görmüyor  musun?  halkımı öyle küçümsüyorlar ki, artık bir ulus saymıyorlar onu."

 malaki kitabında:
"4  levi'yle yaptığım  antlaşmanın sürmesi için size bu buyruğu gönderdiğimi  bilesiniz." böyle  diyor her şeye egemen rab.
5 onunla yaşam ve esenlik verecek bir antlaşma yaptım ve bana saygı göstersin diye kendisine bunları verdim. benden korkup adıma saygı gösterdi.
6  doğru  öğüt ağzındaydı. dudaklarında hile yoktu. benimle esenlik ve  doğruluk  içinde yürüdü. birçoklarını da suç yolundan döndürdü."

"1 "i̇şte ulağımı  gönderiyorum. önümde yolu hazırlayacak. aradığınız rab  ansızın  tapınağına gelecek; görmeyi özlediğiniz antlaşma ulağı gelecek"  diyor  her şeye egemen rab.
2 ama onun geleceği güne kim dayanabilir? o belirince kim durabilir? çünkü o maden arıtıcının ateşi, çamaşırcının kül suyu gibi olacak;
3  gümüş eritip arıtan gibi  davranacak: levililer'i arındırıp altın, gümüş  temizler gibi  temizleyecek. böylece rab'be doğrulukla sunular  sunacaklar."

levilerin bugünkü  sorumlulukları 
tapınağın  yıkılmasından sonra levilerin görevleri hemen hemen kalmamasına rağmen  yahudiliğin bazı mezheplerinde özel hak ve sorumlulukları vardır.  örneğin ortodoks yahudiliğinde tora'yı okumak için tevada önce kohenler ardından da leviler çağrılır.  leviler kohenlerin yardımcılığını yaparlar, mesela, kohenler kutsama  yapmadan önce leviler kohen'in ellerini yıkar. leviler geleneksel olarak  tanrı'ya karşı hizmetlerden sorumlu olduklarından pidyon törenini uygulayamazlar. tutucu yahudilik'te kohen ve  levilerin özel statülerinin varlığı kabul edilmesine rağmen her tutucu  yahudi cemaati kohen  ve levileri öncelikli olarak tevaya çağırmamaktadır. ayrıca kohen ve levilerin özel  görevleri olan pidyon  törenini de uygulamazlar. yeniden yapılanmacı yahudilik ve reformist yahudilik'te kohen,  levi ve diğer yahudiler arasında bir farklılık gözetilmez.

ortodoks yahudiler tanrı tarafından bir gün üçüncü tapınağın inşa edileceğine ve levilerin görevlerini tekrar üstleneceğini inanırlar. ortodoks yahudileri içinde bir azınlığın üçüncü tapınak için görev alacak kohen ve levi rollerini öğreten okulları vardır. tutucu yahudiler ise tapınak  kurulduğunda kurban adama hariç levilerin görevlerini tekrar  üstleneceğine inanırlar.

yeniden yapılanmacı yahudilik ve reformist yahudilik'te üçüncü  tapınağın tanrı tarafından inşa edileceğine inanılmaz ve kişilerin  soylarına bağlı olarak özel dini rol üstlenme fikrine karşı çıkarlar. reformist sinagoglarda ayinlerde yardımcı olan gönüllülere "leviler" denirken bunun soyla bir alakası olmayıp tamamıyla onursal bir sıfattır.

soyadları 
bazı leviler statülerini belirten  bu ismi soyadı olarak almışlardır fakat coğrafi dağılım sebebiyle farklı  varyasyonları bulunur:
haleva, halevi,  halevi, halevy, lavine, leevi, lev, leven, leventhal, levi, levicki,  levicky, levicz, leviczky, levin, levine, levinski, levinsky, levinsohn,  levinson, levinthal, levis, levit, levita, levitan, levitanski,  levitansky, levitas, levitch, levite, levitin, levitski, levitsky,  levitt, levitz, levy, lewicka, lewicki, lewicz, lewin, lewinski,  lewinsky, lewis, lewita, lewitan, lewitanski, lewitas, lewitin,  lewitinn, lewitski, lewitsky, lewitz, lewycka, lewycki, lewycky, leyvik,  loewe, loewy, löwi, löwy,lemi,

kişini  soyadının levi olması onun kesinlikle bir levi olduğu anlamına  gelmezken birçok levi de bu soyadını taşımamaktadır. dini açıdan levi  statüsünde olabilmek için kişinin babasının levi kabilesinden annesinin  ise yahudi olması gerekir. evlat edinme veya suni döllenme ile elde  edilen çocuğun durumu için öz yani genetik açıdan ebeveynlerine bakılır.

bazı  levililerin listesi 
 musa
 harun
 meryem
 samuel
 ezekiel
 ezra
 malaki
 yahya

ayrıca  bakınız 
 levi
 kohanim

kaynakça

dış bağlantılar 
  the cohen-levi family heritage