Alay

alay, bir albayın komutası altında üç ya da dört taburdan oluşan askeri birimdir. bir askeri teşkilatlanma olarak çok eski tarihe dayanmaktadır. 16. yüzyıl ortalarında fransız süvari birliklerine de alay denmekteydi. daha sonraki yüzyıllarda alayların kendi sancak, üniforma ve armaları geliştirilmiş ve belirli alaylar belirli bir kişilik, askeri kariyer edinmişlerdir.

20. yüzyıl başlarına kadar avrupa ve birleşik devletler ordularında alaylar 10 bölükten oluşmaktaydı. napolyon ise alay teşkilatında yeni düzenlemelere gitmiş ve komutası altındaki alayları, birisi karargâhta, diğer ikisi de arazide olmak üzere üç tabur şeklinde teşkilatlandırmıştır. 20. yüzyılın hemen başlarında birleşik devletler ordusu da bu tertiplenişini benimsemiştir. alayların bu yapısı i. dünya savaşı, ii. dünya savaşı ve kore savaşı sırasında değişmemiştir ve değişime açıktır.

türk silahlı kuvvetleri'nde alaylar, aynı sınıftan unsurların ya da aynı ana silah temelinde teşkillenmiş en büyük çaptaki birliklerdir.

piyade alayı 
motorize piyade alayları, yeni den yapılanma ile kara kuvvetleri kuruluşunda ;alay karargâhı,alay/tugay tipi kışla hizmet birliği,üç motorize piyade taburu, bir lojistik destek taburu,bir i̇stihkam savaş bölüğü, bir i̇stihkam i̇nşa bölüğü, bir muhabere takımı, bir dağ komando bölüğü ve bir kimyasal savunma müfrezeden oluşmalıdır.

motorize piyade alayı (bağımsız veya motorize piyade tugayı kuruluşunda) 
 1 alay kh'i ve kh.dst.bölüğü
 1 alay/tugay tipi kisla hizmet birliği
 3 motorize piyade taburu
 1 alay lojistik destek taburu
 1 bakim ve onarım bölüğü
 1 sıhhiye bölüğü
 1 nakliye bölüğü
 1 i̇kmal bölüğü
 1 sahra mutfak birimi
 1 i̇stihkam i̇nşa bölüğü
 1 i̇stihkam savaş bölüğü
 1 dağ komando bölüğü
 1 alay muhabere takımı
 1 alay kimyasal savunma müfrezesi

motorize piyade alay karargahı ve karargah destek bölüğü 
 1 alay karargâhı
 1 a.kh.takimi
 1 bl. karargâhı
 1 alay kh.ksmı
 1 bakım ve onarım takımı
 1 mu.takımı
 1 ulş.takımı
 1 boru  trampet takimi
 1 as.i̇nz.ve trf. takimi
 1 30 yatak’lı.i̇aşeli revir

motorize piyade alayı muharebe grubunu oluşturan muharip ve muharebe ateş destek birlikleri 
 tank bölüğü.
 2 x 35 mm.lik çekili oerlikon hava savunma topçu bataryası.
 105 mm.lik çekili topçu taburu.
 155 mm.lik 26 kalibre çekili topçu taburu.

motorize piyade tümeni topçu alayı 
ana silahı çeşitli çap ve modeldeki toptan oluşan, alay düzeyindeki askeri birliktir. ana silah olan topun bağımsız olarak hareket edebilmesi ya da çekilerek hareket ettirilebilmesine göre kundağı motorlu ya da çekili topçu alayı olarak tanımlanır.
 alay karargâhı ve kh.bölüğü
 3 203 mm.lik çekili sahra topçu taburu
 1 çok namlulu roket taburu
 1 hedef tespit bataryası
 1 kimyasal savunma müfrezesi
 1 i̇kmal bölüğü
 1 bakım ve onarım bölüğü
 1 sıhhiye müfrezesi

mekanize piyade / zırhlı tümeni topçu alayı 
ana silahı çeşitli çap ve modeldeki toptan oluşan, alay düzeyindeki askeri birliktir. ana silah olan topun bağımsız olarak hareket edebilmesi ya da çekilerek hareket ettirilebilmesine göre kundağı motorlu ya da çekili topçu alayı olarak tanımlanır.
 alay karargâhı ve kh.bölüğü
 3 203 mm.lik k/m sahra topçu taburu
 1 çok namlulu roket taburu
 1 hedef tespit bataryası
 1 kimyasal savunma müfrezesi
 1 i̇kmal bölüğü
 1 bakım ve onarım bölüğü
 1 sıhhiye müfrezesi
 tümen hava savunma alayi
 alay karargâhı ve kh. bölüğü
 1 erken uyarı ve hedef tespit bataryası
 1 füze teknik bataryası
 5 füze bataryası
 1 kimyasal savunma müfrezesi
 1 i̇kmal bölüğü
 1 bakım onarım bölüğü

bağımsız mekanize piyade tugayı 
ana savaşçı unsuru mekanize piyade taburu olan tugaylar dır. teşkilatlanması aşağıdaki gibi olmasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir.
 tugay kh'i ve kh.bölüğü
 alay/tugay tipi kışla hizmet birliği
 as.inz.ve trf.bölüğü
 4 mekanize piyade taburu
 2 tank taburu
 1 155 mm.lik 32 kalibre k/m topçu taburu
 1 155 mm.lik 52 kalibre  k/m topcu taburu
 1 203 mm.lik k/m sahra topcu taburu
 1 2x35 mm.lik k/m korkut hava savunma topcu taburu+kaideye monteli atılgan stinger alçak irtifa hava savunma füze tk'i
 1 tow ii güdümlü roket tanksavar bölüğü
 1 keşif bölüğü
 1 i̇stihkâm savas bölüğü
 1.i̇stihkam inşa bölüğü
 1 muhabere bölüğü
 1 kimyasal savunma bölüğü
 1 lojistik destek taburu
 1 tabur karargâh takımı
 2 mühimmat nakil bölüğü
 2 akar yakıt nakil bölüğü
 1 nakliye bölüğü
 1 bakım onarım bölüğü
 1 i̇kmal bölüğü
 1 sıhhiye bölüğü
 1 30 yataklı seyyar cerrahi hastane
 1 sahra hizmet bölüğü

bağımsız zırhlı tugay 
ana savaşçı unsuru tank taburu olan tugaylardır. teşkilatlanması aşağıdaki gibi olmasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir.
 tugay kh'i ve kh.bolugu
 alay/tugay tipi kisla hizmet birligi
 as.inz.ve trf.bolugu
 4 tank taburu
 2 mekanize piyade taburu
 1 155 mm.lik 32 kalibre k/m topçu taburu
 1 155 mm.lik 52 kalibre  k/m topcu taburu
 1 203 mm.lik k/m sahra topcu taburu
 1 2x35 mm.likk/m korkut hava savunma topcutaburu+kayideye monteli atılgan stinger alçak irtifa hava savunma füzetakımı
 1 keşif bölüğü
 1 tow ii güdümlü roket tanksavar bölüğü
 1 i̇stihkam savas bölüğü
 1 muhabere bölüğü
 1 istihkam inşa bölüğü
 1 kimyasal savunma bölüğü
 1 lojistik destek taburu
 1 tabur karargâh takımı
 2 mühimmat nakil bölüğü
 2 akar yakıt nakil bölüğü
 1 nakliye bölüğü
 1 bakım onarım bölüğü
 1 i̇kmal bölüğü
 1 sıhhiye bölüğü
 1 30 yataklı seyyar cerrahi hastane
 1 sahra hizmet bölüğü 

tabur<- bir alt birlik için - bir üst birlik için ->tugay