Otobüs

otobüs, kara yolu taşıma yönetmeliğine göre sürücü dahil 17 kişiden fazla yolcu kapasitesi olan motorlu kara taşıtıdır. ortalama araba veya furgonlardan önemli ölçüde daha fazla yolcu taşımak üzere tasarlanmıştır.  otobüslerin kapasitesi 300 yolcuya kadar çıkabilir, ortalama bir otobüs genellikle 30 ile 100 arasında yolcu taşır. türkiye cumhuriyeti hukuk kurallarına göre bu aracı kullanacak sürücülerin e sınıfı ehliyete, src belgesine sahip olması ve en az 26 yaşından gün alması gereklidir.

en yaygın tip, daha büyük yükler taşıyan çift katlı otobüs, körüklü otobüs, daha küçük yükler taşıyan midibüsler ve minibüsler, tek katlı otobüs'tür.  şehirlerarası otobüs daha uzun mesafeli hizmetler için kullanılır.

şehir içi toplu taşıma otobüsleri ve şehirler arası otobüsler gibi birçok otobüs türü ücretlidir.  i̇lkokul veya ortaokul otobüsleri, orta öğretim sonrası eğitim kampüsü ve servis otobüsleri gibi diğer türler ücretsizdir.  birçok yargı bölgesinde, otobüs şoförleri, normal bir sürücü belgesinin ötesinde özel bir büyük araç ruhsatı gerektirir.

otobüsler, toplu taşıma otobüs servisi, şehirlerarası otobüs servisi, öğrenci taşımacılığı, özel kiralama veya turizm için kullanılabilir.  promosyon otobüsleri otobüs reklamı ve siyasi kampanyalar için kullanılabilir ve diğerleri, tur araçları da dahil olmak üzere çok çeşitli amaçlar için özel olarak işletilir.

1820'lerden itibaren atlı otobüsler, ardından 1830'larda buharlı otobüsler ve 1882'de elektrikli troleybüsler kullanıldı. i̇lk içten yanmalı motorlu otobüsler veya motorlu otobüsler 1895'te kullanıldı.  son zamanlarda, hibrit elektrikli otobüsler, yakıt hücreli otobüsler ve elektrikli otobüslerin yanı sıra sıkıştırılmış doğalgaz veya biyodizel ile çalışan otobüslere ilgi artıyor.  2010'lardan itibaren, otobüs üretimi giderek küreselleşiyor ve yeni tasarımlar tüm dünyada ortaya çıkıyor.

tarihi 

i̇lk otobüsler 1662 yılında paris'te ortaya çıkmıştır. atla çekilen bu araçlara sıradan insanların binmesi yasaklanmış ve bu hak sadece zenginlere verilmişti. bu araçların yaygınlaşması 1820’li yıllarda yine paris’te olmuştur. latince herkes için anlamına gelen omnibüs adıyla işletmeye konulan atlı otobüslerin bir müddet sonra ismindeki "omni" kısmı çıkarılıp "bus" şeklinde kısaltılmıştır. adı, nantes'ın bir banliyösü olan richebourg'da stanislas baudry adlı bir fransız mısır değirmeni sahibi tarafından 1823'te başlatılan bir toplu taşıma hizmetinden geliyordu.

buharla çalışan otobüslerle yapılan düzenli şehirlerarası otobüs seferleri, 1830'larda i̇ngiltere'de walter hancock ve sir goldsworthy tarafından öncülük edildi. i̇lk mekanik tahrikli omnibüs 22 nisan 1833'te londra sokaklarında göründü.

otobüsün gelişimine paralel olarak, tipik olarak tramvay direği ve katener'den beslenen elektrikli troleybüsün icadı oldu.  siemens kardeşler, i̇ngiltere'den carl wilhelm siemens ve almanya'dan ernst werner von siemens, troleybüs konseptinin geliştirilmesinde işbirliği yaptı. bu tür ilk araç olan electromote, kardeşi dr. ernst werner von siemens tarafından yapıldı ve 1882'de halensee, almanya'da halka sunuldu.

max schiemann, 1901'de almanya'da dresden yakınlarında bir yolcu taşıyan troleybüs açtı.  bu sistem sadece 1904 yılına kadar işletilmesine rağmen, schiemann standart troleybüs akım toplama sistemini geliştirmişti.  i̇lk günlerde, birkaç başka akım toplama yöntemi kullanıldı.  leeds ve bradford, 20 haziran 1911'de büyük britanya'da troleybüsleri hizmete sokan ilk şehirler oldular.

almanya'nın siegerland kentinde, 1895'te 1893 benz viktoria'dan geliştirilen altı kişilik bir motorlu vagon kullanarak iki yolcu otobüsü hattı kısa bir süreliğine, ancak kârsız bir şekilde çalıştı.

aynı model benz omnibüslerini kullanan başka bir ticari otobüs hattı, 1898'de galler'in llandudno çevresindeki kırsal alanda kısa bir süreliğine çalıştı.

almanya'nın daimler-motoren-gesellschaft şirketi de 1898'de en eski motorlu otobüs modellerinden birini üretti ve ilk olarak 23 nisan 1898'de londra sokaklarında motor traction company'ye çift katlı bir otobüs sattı.

araç, maksimum 18 km/sa (11,2 mph) hıza sahipti, aşağıda kapalı bir alanda ve yukarıda bir açık hava platformunda 20 yolcuya kadar ağırladı.  bu otobüsün başarısı ve popülaritesi ile dmg, londra'daki şirketlere, ayrıca 1899'da stockholm ve speyer'e daha fazla otobüs satarak üretimi genişletti. daimler motors corporation ayrıca i̇ngiliz şirketi milnes ile ortaklığa girdi ve 1902'de pazar standardı haline gelen yeni bir çift katlı otobüs geliştirdi.

i̇lk seri üretilen otobüs modeli, frank searle tarafından tasarlanan ve london general omnibus company tarafından işletilen lgoc b tipi çift katlı otobüstü. 1910'da hizmete girdi ve on yılın sonunda neredeyse 3.000 adet üretildi.

hızla abd'de önemli bir otobüs üreticisi haline gelen yellow coach manufacturing company, 1923'te john d. hertz tarafından chicago'da kuruldu.  general motors, 1925'te çoğunluk hissesini satın aldı ve adını yellow truck and coach manufacturing company olarak değiştirdi.  daha sonra 1943'te gm kamyon ve otobüs bölümünü oluşturmak için hisselerin bakiyesini satın aldılar.

1829 yılında atlı otobüsler londra’da işlemeye başlamıştır. üç atla çekilen bu otobüslerin 22 kişilik oturacak yerleri vardı. ancak at pislikleriyle şehri kirleten atlı otobüsler tramvayların ve benzin motorlarının geliştirilmesiyle önemini yitirdi.
1895 yılında almanya’da sekiz yolcu taşıyabilen benzin motorlu otobüsler ortaya çıktı. 1904 yılında londra’da benzinle çalışan ilk çift katlı otobüs kullanıldı ve 8 yıl içinde tümüyle atlı otobüslerin yerini aldı, londra çevresinde bir süre buharlı otobüsler işletildiyse de 1918 yılına kadar benzin motorlu otobüslere yerlerini bırakarak tamamen yok oldular.

modeller 20. yüzyılda genişledi ve 1950'lerden itibaren tam boyutlu otobüslerin çağdaş biçiminin yaygın olarak tanıtılmasına yol açtı.  1950'lerde geliştirilen aec routemaster öncü bir tasarımdı ve bu güne kadar londra'nın bir simgesi olmaya devam ediyor. yenilikçi tasarım, hafif alüminyum ve i̇kinci dünya savaşı sırasında uçak üretiminde geliştirilen teknikleri kullandı.  yeni bir ağırlık tasarrufu sağlayan entegre tasarımın yanı sıra, ilk kez bir otobüsten bağımsız ön süspansiyon, hidrolik direksiyon, tam otomatik şanzıman ve hidrolik fren ile tanıtıldı.

elektrikli otobüs 

elektrikli otobüs şehir içinde fosil yakıtlı otobüsten hem daha sağlıklı hem daha ucuz olduğundan, fosil yakıtlı otobüs kullanımının azalması bekleniyor.

yapılandırma
otobüsler başlangıçta önde bir motor ve arkada bir giriş ile yapılandırıldı.  tek kişilik operasyona geçişle birlikte, birçok üretici, önde tek kapılı veya birden fazla kapılı motorlu tasarımlara geçti.  alçak tabanlı tasarıma geçiş, ortadan motorlu tasarımı neredeyse tamamen ortadan kaldırdı, ancak bazı otobüslerde hala ortadan monte motorlar var.  önden motorlu otobüsler, amerikan okul otobüsleri, bazı minibüsler ve daha az gelişmiş ülkelerdeki otobüsler olabilir.  çoğu otobüsün iki dingili vardır, körüklü otobüslerin üç dingili vardır.

kılavuzlu otobüsler, belirlenmiş kılavuz yollarda hareket etmelerini sağlamak için teknoloji ile donatılmıştır. otobüs durağında kontrollü hizalamaya ve geleneksel yollara veya otobüs şeridine göre kılavuzlu şeritlerin daha az yer kaplamasına izin verir.  rehberlik mekanik, optik veya elektromanyetik olabilir.

diğer otobüs türleri

 körüklü otobüs
 çift körüklü
 kombine otobüs
 kesit minibüs şasisi
 alt köprülü çift katlı otobüs
 yüksek tabanlı otobüs
 alçak tabanlı otobüs
 çok akslı otobüs
 üstü açık otobüs
 sert otobüs
 süperbüs
 tek katlı otobüs
 kar otobüsü
 römork otobüsü
 havaalanı otobüsü
 zırhlı otobüs
 kampanya otobüsü
 mobil otobüs
 belediye otobüsü
 şehirlerarası otobüs
 parti
 polis
 metrobüs
 otonom raylı hızlı transit
 bombardier kılavuzlu işık geçişi
 okul otobüsü
 yolcu otobüsü
 şehir otobüsü
 eğitim otobüsü
 tur otobüsü hizmeti
 turist otobüsü
 çevrimiçi elektrikli araç
 kapasitör elektrikli araç
 pil elektrikli otobüs
 yakıt hücresi
 jirobüs
 güneş enerjili otobüs
 yürüyen otobüs
 transit yükseltilmiş otobüs

resimler

kaynakça

dış bağlantılar

ayrıca bakınız
 otobüs üreticileri ve markaları
 raybüs
 otogar
 okul otobüsü sarısı
 dolmuş

 
alman icatları
fransız icatları
otobüs ulaşımı