Bin Dokuz Yüz Seksen Dört

bin dokuz yüz seksen dört (özgün adı: nineteen eighty-four), i̇ngiliz yazar george orwell tarafından kaleme alınmış olan alegorik, distopik ve politik bir romandır. romanın hikâyesi distopik bir dünyada geçer. distopya romanlarının en ünlülerindendir. özellikle kitapta tanımlanan big brother (büyük birader) kavramı günümüzde de sıklıkla kullanılmaktadır. aynı zamanda kitapta geçen "düşünce polisi" gibi kavramları da yazar george orwell günümüze kazandırmıştır.

yazılış süreci 
george orwell, bu romanı i̇skoçya'da verem ile boğuşurken, 1947-1948 yılları arasında yazmıştır. rus yazar zamyatin'in biz adlı eserinden esinlenen bu roman, ilk başta "avrupa'daki son adam" (the last man in europe) ismiyle yazılmıştır. abd ve birleşik krallık'ta aynı anda satışa sunulan kitabın yayımcısı, pazarlama açısından romanın adını bin dokuz yüz seksen dörte (nineteen eighty-four) çevirmiştir. roman ilk kez 8 haziran 1949'da basılmıştır.

kitap, sosyalizm karşıtı olarak suçlanmıştır, ancak george orwell buna karşı çıkmıştır. 16 haziran 1949 tarihinde yaptığı açıklamada orwell şöyle konuşmuştur:

romanın distopik dünyasında, totaliter bir merkezî tek partinin yönetiminde gerçekleştirilen korku, propaganda ve beyin yıkama ile halk ve hayat manipüle edilmektedir. roman, daha sonra ünlenecek olan büyük birader ve düşünce polisi gibi kavramları içermektedir. 20. yüzyılın en etkili romanlarından biri olmasının yanı sıra, satış anlamında da çok başarılı olmuştur.

i̇ngiliz tarih profesörü ve siyaset teorisyeni gregory claeys tarafından orwell'in şovenizm üzerine notlar adlı denemesinin bin dokuz yüz seksen dört romanını iyi anlamak için temel öneme sahip bir kaynak olduğu belirtilmiştir.

i̇ngiliz yazar aldous huxley'in cesur yeni dünya isimli romanıyla birlikte bin dokuz yüz seksen dört, i̇ngilizce edebiyatın ilk ve en ünlü anti-ütopik edebi eserlerindendir. kitap birçok farklı dile çevrilmiştir. türkiye'de can yayınları tarafından türkçe olarak basılmıştır.

bu roman, aynı zamanda 1984 yılında sinemaya uyarlanmıştır.

1 ocak 2021 itibarıyla, yazarın vefatından sonra 70 yıl geçtiğinden ötürü, diğer eserleri gibi bu kitabın da telif hakları sona ermiştir.

kitaptaki "çiftdüşün tekniği" ile karşıt kavramlar bir arada kullanılarak kişinin bariz gerçeğe aykırı olanı kabul etmesi beklenir. çünkü, kitaptaki düzende merkezî tek partiye bağlılık gösterilmesi için, insanın gerekirse akla aykırı olanı bile doğru olarak kabul etmesi gerekir.

ayrıca bakınız
le monde'un yüzyılın 100 kitabı listesi

kaynakça

 
george orwell romanları
1949 romanları
1940'larda birleşik krallık romanları
1940'larda bilimkurgu romanları
20. yüzyıl i̇ngiliz romanları
birleşik krallık bilimkurgu romanları
birleşik krallık politik romanları
sinemaya uyarlanmış birleşik krallık romanları
televizyona uyarlanmış birleşik krallık romanları
tiyatroya uyarlanmış birleşik krallık romanları
operaya uyarlanmış romanlar
radyoya uyarlanmış romanlar
klasik romanlar
distopya romanları
sansürlenmiş kitaplar
yasaklanmış kitaplar
secker & warburg kitapları
prometheus ödülü kazanan eserler
konusu londra'da geçen romanlar
konusu kurgusal ülkede geçen romanlar
1984'te geçen eserler
konusu gelecekte geçen romanlar
devrimciler ile ilgili romanlar
i̇fade özgürlüğü ile ilgili kitaplar
nükleer savaş ile ilgili romanlar
propaganda ile ilgili romanlar
sansür ile ilgili eserler
totalitarizm ile ilgili romanlar
kurguda kitlesel gözetim
kurguda tarihsel revizyonizm
kurguda zihin kontrolü
sosyal bilimkurgu
tarihsel inkarcılık