Anthony Leggett

anthony james leggett,  tony leggett olarak da bilinir, 26 mart 1938 camberwell, londra, i̇ngiltere doğumlu profesör ve fizikçidir. 1983 yılından beri i̇llinois üniversitesi'nde profesörlük yapan leggett, 2008 ve 2003 yıllarında fizik dalında en mükemmel eğitmen seçilmiştir.

biyografisi 
fizik öğretmeni i̇ngiliz bir baba ve matematik öğretmeni i̇rlandalı bir annenin çocuğu olan tony leggett, 1938 yılında doğmuştur. “clare” ve “judith” adında iki kız kardeşi, “terence” ve “paul” isimlerinde iki erkek kardeşi vardır. 1972'de evlendiği antropolog “haruko kinase” (doğ. 20 kasım 1950) ile 28 eylül 1978 doğumlu “elizabeth asako” isimli bir kızları vardır. 2002 yılında amerikan vatandaşı da olan leggett, çifte vatandaştır.

eğitimi 
çocukluk ve gençlik zamanları savaş dönemlerine denk gelmiştir. katolik bir okulda ilköğrenimine başlayan leggett, sonrasında yüksek notları sayesinde wimbledon'da bir okula geçiş yapar. babasının işe başladığı özel bir okul olan “beaumont college”de lise eğitimini tamamlar. 1954 yılında oxford üniversitesi, baliol koleji'nin sınavlarına girer ve kazanır. kariyeri üzerine araştırmalar ve değerlendirmeler yapan leggett, japonca bile öğrenir. 1958 yılında fizik dalında, oxford'ta, ikinci lisans diploması daha almaya karar verir. o dönemde ikinci lisans diploması pek yaygın olmadığı için, leggett, üniversite kurulunu askerden kaçmak için değil kariyer için bu başvuruda bulunduğuna ikna etmek zorunda kalmıştır. 1959 yılında başvurusu kabul edilir. fizik doktorasını da oxford üniversitesi'nde tamamlar. kısa bir süre illinois üniversitesi' nde araştırma görevlisi olarak çalışır.

kariyeri 
i̇llinois üniversitesi'nde kısa dönem kariyerinden sonra legget kuzey-doğu asya ile ilgilenmeye başlar. i̇ngiliz akademik kariyerinden önce kendini hazırlamak için tanıdıkları vasıtasıyla japonya'daki kyoto üniversitesi'nden “profesör takeo matsubara”'nın grubuna girmeyi başarır. dilini geliştirmek için, diğer öğrencilerin aksine japon öğrencilerle yurtta kalıp i̇ngilizceyi fazla kullanmaması “cia ajanı olduğu” spekülasyonlarına sebep olmuştur.

japonya'dan ayrıldıktan sonra oxford, harvard ve illinois gibi üniversitelerde öğretim üyesi olmaya çalışırken yeni kurulan sussex üniversitesi'nce kabul edilir.

cornell üniversitesi'nde öğretim üyelik kriterini de öz geçmişine ekledikten sonra 1983 yılında hala akademik kadrosunda olduğu i̇llinois üniversitesi'nde profesör olmuştur.

ödül ve başarıları

nobel fizik ödülü 
anthony j. leggett, “üstüniletkenlik ve üstün akışkanlık kuramlarına yön verici katkıları nedeniyle” 2003 yılı nobel fizik ödülü'nü alexei a. abrikosov ve vitaly l. ginzburg ile paylaşmıştır. leggett, helyum-3’ün üstün iletkenliğinin anlaşılmasına olan katkıları nedeniyle nobel ödülü’ne layık görülmüştür. bir diğer önemli araştırması ise makroskobik kuantum mekaniği üzerinedir. üstüniletkenlerden yapılan aygıtların gösterdiği kuantum etkilerinin kuramsal temellerini atan çalışmalar gerçekleştirmiştir.

süperakışkanlıkta  sıvı helyum gibi son derece soğuk maddeler, süperiletkenliğe yol açanlara benzer nedenlerle garip davranışlar gösterir. örneğin sürtünmenin yok olması ve yokuş yukarı da “akabilmek” gibi. bcs kuramı, helyum-4’ün süperakışkanlığını mükemmel biçimde açıklarken, helyum-3’ün 1972’de keşfedilen süperakışkan fazını açıklamaktan aciz kalıyordu. leggett, çalışmalarıyla helyum-3’ün davranışlarını da bcs kuramı kapsamına sokmayı başarmıştır. araştırmacıya göre bu izotopun kuram dışında gibi görülmesinin nedeni, çok daha zengin bir yapıya sahip olmasıdır. 2003 yılı fizik nobel ödülünün dikkat çekici bir özelliği de  son 8 yıl içinde bu alanda dağıtılan  ödüllerden dördünün soğuk
“sıcaklıklar”ın fiziğiyle ilgili çalışmalara verilmesi. üstüniletkenlik olgusu, tam yüz yıldır bilim ve teknoloji dünyasının göz bebeği olmayı sürdürmekte.

kaynakça

dış bağlantılar 
tüm makaleleri 
royal society  resmi sitesi 
wolf wakfı resmi sitesi

ayrıca bakınız 
kuantum mekaniği
üstüniletkenlik

wolf fizik ödülü sahipleri
nobel fizik ödülü sahipleri
1938 doğumlular
i̇ngiliz fizikçiler
university of illinois at urbana–champaign öğretim üyeleri
royal society üyeleri
ulusal bilimler akademisi üyeleri
rusya bilimler akademisi'nin yabancı üyeleri
amerikan fizik topluluğu üyeleri
londra doğumlu bilim insanları
yaşayan insanlar
britanyalı nobel ödülü sahipleri
wimbledon college'da öğrenim görenler