NAVTEX

navtex (navigational telex), navtex veya navtex, orta frekansta gemilere olası tehlike, emniyet, hava rapor ve uyarılarını otomatik olarak ileten uluslararası haberleşme sistemi.

navtex yayınları ücretsiz olarak yapılmaktadır. hava raporu yayınları ise basitleştirilmiş olarak kısa formatta yayınlanır.

navtex, uluslararası denizcilik organizasyonu'nun (imo) ve küresel denizde tehlike ve emniyet sistemi'nin (gmdss) bir parçasıdır.

navtex ilanı, navtex cihazı üzerinden yapılan bildirimleri ifade edebilir.

teknik bilgiler 

cihaz, kıyıdan 740 km (yaklaşık 400 nm) uzaklıkta, tek yönlü yayın yapan kıyı istasyonundan otomatik olarak veri alır. navtex yayınları ikili kodlama sistemi kullanılarak yapılır. yayınlar, 518 khz ve 490 khz orta frekansında (mf), nbdp (narrow-band direct printing) sistemiyle yapılmaktadır. uluslararası navtex frekansı 518 khz'dir ve bu frekansta mesaj i̇ngilizce olmak zorundadır. ülkeler yerel dillerinde ulusal navtex yayınlarını ise, yerel diller için özelleşmiş olan 490 khz bandını kullanarak yapar. yüksek frekansta (hf) navtex tipi yayınlar 4209.5 khz'de yapılır, fakat navtex cihazı yüksek frekansta alma yapamaz, bu nedenle hf bandındaki yayını alan cihaz hf alıcısıdır.

mesaj formatı 
tüm navtex yayınları, mesajın başlangıcını belirten zczc harfleriyle başlar, mesaj hakkında bilgiler veren b1, b2, b3 ve b4 serileri kapsamında 4 karakterle devam eder.

b1 karakteri yayın istasyonunu tanımlamak için, b2 ise mesaj içeriğini belirtmek için kullanılır. alıcılar bu karakterleri, bazı istasyonlardan yapılan yayınları ve mesaj içeriğinin kullanıcıyı ilgilendirmediği durumlarda engellemek için kullanır.

b3 ve b4 karakterleri iki haneli sayılardan oluşur ve mesajların sıra numarasını belirtir. alıcılar bu karakterleri, halihazırda gelmiş mesajların tekrarlamasına engel olmak için kullanır.

örneğin, b1, b2, b3 ve b4 karakterlerini içeren "fe01", abd'ye ait bir navtex istasyonundan yapılan hava tahmin raporunu ifade eder.

navtex mesaj örneği:
 (sinyal aşaması >= 10 saniye)
 zczc fe01
 (mesaj metni...)
 nnnn
 (mesaj sonu için sinyal aşaması >= sonraki mesajdan önce 2 saniye)

mesaj başlangıcı 
zczc ile mesaj başlar.

verici tanımlama (b1) 
verici kimliği tanımlanarak kapsama alanı hakkında bilgi verilir.

i̇çerik tanımlama (b2) 
i̇çerik tanımlayıcı karakter, alıcı tarafından farklı tür mesajların tanımlanması ve aynı zamanda gemi için gerekli olmayan opsiyonel mesaj içeriklerinin reddedilmesini sağlar (ör: loran c mesajları eğer gemide loran c alıcısı bulunmuyorsa reddedilebilir.).

mesaj içeriğini belirten b2 karakterleri aşağıdaki gibidir:
{| class="wikitable"
|a
|seyir uyarıları
|-
|b
|meteorolojik uyarılar
|-
|c
| buz raporları
|-
|d
| arama - kurtarma raporları ve korsan uyarıları
|-
|e
| meteorolojik tahminler
|-
|f
| pilot servis mesajları
|-
|g
|ais mesajları (eskiden decca mesajları)
|-
|h
|loran mesajları
|-
|i
| kullanım dışı (eskiden omega mesajları)
|-
|j
| satnav mesajları (gps veya glonass)
|-
|k
| diğer elektronik sistem mesajları
|-
|l
| seyir uyarıları - a mesaj tipine ek olarak (alıcıdan reddedilmemelidir)
|-
|t
| test iletişimleri (sadece birleşik krallık - resmi değil)
|-
|v
| balıkçılara duyurular (sadece abd - şu anda kullanım dışı)
|-
|w
| çevresel duyurular (sadece abd - şu anda kullanım dışı)
|-
|x
| özel servisler - imo navtex panel tarafından tahsis edilir
|-
|y
| özel servisler - imo navtex panel tarafından tahsis edilir
|-
|z
| yayın yapacak mesaj olmadığını belirtir
|}

not: bu mesajlardan a, b ve d türleri reddedilemez, diğer mesajlar ise cihaz menüsünden isteğe bağlı olarak seçilebilir. normalde b, f ve g türleri abd'de, ulusal hava durumu servisi (nws) mesajlarında meteorolojik tahminleri bulundurduğundan beri kullanılmamaktadır.

mesajın seri numarası (b3, b4) 
b3 ve b4 karakterleri, her b2 mesaj türünün seri numarasını (sınıf) ifade eder. seri numaraları genellikle "01" değeriyle başlar, ancak özel durumlarda bu değer "00" olur. 00 değeri, alıcıyı mesajı yazdırmaya zorunlu kılar.

menşe zamanı 
menşe zamanı "ddhhmm utc mmm" biçimindedir; dd tarih, hh saat, mm dakika ve mmm ayın üç karakterli kısaltmasıdır. mesajın iletim zamanı utc'ye göredir.

mesaj metni 
detaylı mesaj metni.

mesaj sonu 
"nnnn" karakterleri mesajın bittiğini belirtir.

türkiye'de navtex 

türk karasularında navtex yayınları, deniz kuvvetleri komutanlığı seyir, hidrografi ve oşinografi dairesi başkanlığı tarafından antalya, samsun, i̇stanbul ve i̇zmir yayın istasyonlarından yayınlanmaktadır. duyuru ve uyarılar sivil veya askerî fark etmeksizin tüm gemi ve tekneler için bağlayıcı niteliktedir. bu duyurular aynı zamanda kıyı emniyeti genel müdürlüğü'nün internet sitesinde halka açık bir şekilde yayınlanmaktadır.

ülkelerin deniz kuvvetleri, eğitim ve tatbikatların bilgisini önceden duyurarak bu sahalara girilmemesi konusunda uyarılarda bulunmaktadır.

dış bağlantılar 

kıyı emniyeti genel müdürlüğü navtex sayfası

kaynakça 

denizcilik aletleri
haberleşme tekniği
telgraf