Macide Tanır

macide tanır, (1 ocak 1922 - 6 şubat 2013, i̇stanbul) türk tiyatro ve sinema sanatçısı.

hayatı 
macide tanır, 1 ocak 1922'e doğdu. babası, i̇brahim birmeç, yanya'dan i̇stanbul'a göç etmiş bir veteriner subayı idi. pendik'te büyüdü. lise öğrenimini erenköy kız lisesi'nde tamamladıktan sonra babasının teşviki ile ankara devlet konservatuvarı'na girdi. eğitimine şan bölümü'nde başladı. bir yıl sonra sınıf atladı ve bölüm değiştirerek tiyatro bölümüne geçti. yüksek lisans sonrası 1943 yılında devlet tiyatroları'na katıldı. i̇lk defa moliere'in kibarlık budalası ile sahneye çıktı. altmıştan fazla eserde rol aldı. 1985 yılında devlet tiyatrosu'ndan emekli edildi. i̇ki yıl kadar tiyatro kare'de oyunculuk yaptı.

emekli olduktan sonra yer demir gök bakır, yengeç sepeti ve cumhuriyet gibi sinema filmleri ile baharın bittiği yer, şehnaz tango gibi televizyon dizilerinde rol aldı. radyo tiyatrosu ve seslendirmeler sayesinde oyunculuğunun yanı sıra sesi ile de tanındı.
 
pek çok oyunculuk ödülüne layık görülen sanatçı 1991 yılında devlet sanatçısı unvanı aldı. anılarını anlattığı "tiyatronun cadısı" isimli kitabı 2000 yılında yayımlandı.

ölümü 
6 şubat 2013'te yoğun bakım ünitesinde solunum yetmezliğinden hayatını kaybetti. tanır'ın cenazesi emirgân mezarlığı'na defnedildi.

ödülleri 

 1961-62: basının tiyatro sanatçıları arasında yaptığı anket - yılın sanatçısı (ağaçlar ayakta ölür)
 1964-65: basın-i̇ş sendikası - yılın sanatçısı (dünyanın düzeni)
 1968-69: sanat sevenler derneği - en i̇yi kadın oyuncu (kıl payı)
 1973-74: sanat sevenler derneği - en i̇yi kadın oyuncu (yanlışlık)
 1982-83: sanat kurumu - en i̇yi kadın oyuncu (gölge ustası)
 1988: kültür bakanlığı - jüri özel ödülü
 1988: şehir tiyatroları - yılın sanatçısı
 1988: hürriyet gazetesi - yılın sanatçısı
 1989: kadınlar birliği - en başarılı sanatçı
 1990: mersin kültür ve sanat şenliği onur ödülü
 1990: sanat kurumu - yılın sanatçısı
 1991: türkiye cumhuriyeti devlet sanatçısı unvanı
 1992-93: avni dilligil onur ödülü - (müziksiz evin konukları) 
 1992-93: i̇talyan kültür bakanlığı - adelaide ristari ödülü
 1993: ses-der ödülü
 1993-94: i̇stanbul milletlerarası lions kulübü ödülü
 1996: yarım asır sahnede - altın i̇ğne
 1996: lions yönetim çevresi ödülü
 1996-97: çasod ödülü
 1997: 1. afife tiyatro ödülleri - nisa serezli aşkıner özel ödülü
 1998: kadınlar birliği şişli şubesi cumhuriyetin 75. yılı ödülü
 1998: mimoza dergisi - 75 yılda 75 kadına ödül
 2007: 44. altın portakal film festivali - yıldırım önal anı ödülü

tiyatro oyunları 
 1949: antigone: sofokles - ankara devlet tiyatrosu
 1949: dünya gözüyle: charles wildrac - ankara devlet tiyatrosu
 1949: hekimliğin zaferi: jules romains - ankara devlet tiyatrosu
 1949: küçük şehir: cevat fehmi başkut - ankara devlet tiyatrosu
 1949: kıskançlar: oktay rıfat / melih cevdet anday - ankara devlet tiyatrosu
 1949: peer gynt: henrik i̇bsen - ankara devlet tiyatrosu
 1949: scapin'in dolapları: moliere - ankara devlet tiyatrosu
 1949: tüccar: platus - ankara devlet tiyatrosu
 1950: eski şarkı: reşat nuri güntekin - ankara devlet tiyatrosu
 1950: pembe evin kaderi: turgut özakman - ankara devlet tiyatrosu
 1951: alınyazısı: nahid sırrı örik - ankara devlet tiyatrosu
 1951: köşebaşı: ahmet kutsi tecer - ankara devlet tiyatrosu
 1951: miras (oyun): augustus goetz - ankara devlet tiyatrosu
 1951: öteye doğru: sutton vane - ankara devlet tiyatrosu
 1951: şakacı: sabahattin kudret aksal - ankara devlet tiyatrosu
 1952: bir piyes yazalım: adalet ağaoğlu - ankara devlet tiyatrosu
 1952: elektra: sofokles - ankara devlet tiyatrosu
 1952: fatih (oyun): nazım kurşunlu - ankara devlet tiyatrosu
 1952: gölgeler): ahmet muhip dranas - ankara devlet tiyatrosu
 1952: ramak kaldı: thornton wilder - ankara devlet tiyatrosu
 1952: sahne dışındaki oyun: refik ahmet sevengil - ankara devlet tiyatrosu
 1952: yanlış yanlış üstüne: oliver goldsmith - ankara devlet tiyatrosu
 1953: batak (oyun): galip güral - ankara devlet tiyatrosu
 1954: güneşte on kişi: turgut özakman - ankara devlet tiyatrosu
 1954: hile ve sevgi: schiller - ankara devlet tiyatrosu
 1954: keçiler adası: ugu betti - ankara devlet tiyatrosu
 1954: othello: william shakespeare - ankara devlet tiyatrosu
 1954: tanrılar ve i̇nsanlar (gılgameş): orhan asena - ankara devlet tiyatrosu
 1955: akif bey: namık kemal / reşat nuri güntekin - ankara devlet tiyatrosu
 1955: nora: henrik i̇bsen - ankara devlet tiyatrosu
 1955: ruhlar gelirse: noël coward - ankara devlet tiyatrosu
 1957: kraliçe ve asilleri: albert hackett / frances goodrich - ankara devlet tiyatrosu
 1958: gönül avcısı: diego fabbri - ankara devlet tiyatrosu
 1959: günden geceye: eugene o'neill - ankara devlet tiyatrosu
 1960: cephede piknik: fernando arrabal - ankara devlet tiyatrosu
 1960: hortlaklar: henrik i̇bsen - ankara devlet tiyatrosu
 1961: ağaçlar ayakta ölür: alejandro casona - ankara devlet tiyatrosu
 1963: düşman çiçek göndermez: pero bloch - ankara devlet tiyatrosu
 1964: dünyanın düzeni: seán o'casey - ankara devlet tiyatrosu
 1966: ecinniler: fyodor dostoyevski / albert camus - ankara devlet tiyatrosu
 1968: kıl payı: edward albee - ankara devlet tiyatrosu
 1969: finten: abdülhak hamit tarhan - ankara devlet tiyatrosu
 1970: kanlı düğün: federico garcia lorca - ankara devlet tiyatrosu
 1971: becket yahut tanrılarının şerefi: jean anouilh - ankara devlet tiyatrosu
 1973: yanlışlık: albert camus - ankara devlet tiyatrosu
 1974: dirlik düzenlik: oktay rifat - ankara devlet tiyatrosu
 1977: yelpaze (oyun): oscar wilde - ankara devlet tiyatrosu
 1982: gölge ustası: yıldırım türker / yeşim müderrisoğlu - ankara devlet tiyatrosu
 1983: altın göl: ernest thompson - ankara devlet tiyatrosu
 1985: öyle bir sevgi ki: loleh bellon - ankara devlet tiyatrosu
 1992: müziksiz evin konukları: neil simon - tiyatrokare

filmografisi 
 1987: yer demir gök bakır
 1989: baharın bittiği yer
 1994: cadı ağacı
 1994: yengeç sepeti
 1996: kurtuluş
 1996: şehnaz tango (tv dizisi)
 1998: cumhuriyet

film seslendirmeleri 
 brahms'ı sever misiniz? - ingrid bergman (paula tessier) seslendirmesi.
 gilda - rita hayworth (gilda mundson farrell) seslendirmesi
 titanik - 
 cinayet dosyası ("murder, she wrote") tv disizi  -

rol aldığı radyo oyunları 
 1966: brahms'ı sever misiniz? (arkası yarın serisinde, francoise sagan'ın romanından uyarlama)

kitapları 

 "tiyatronun cadısı", macide tanır, bilgi yayınevi (otobiyografi/anı), ankara, 2000.

kaynakça

dış bağlantılar 
 beyazperde'de macide tanır 
 imdb'de macide tanır 
 sinemalar.com'da macide tanır 
 sinematürk'da macide tanır 
 tsa'de macide tanır 
 macide tanır ile tiyatro hakkında röportaj, trt, 1991
 sahnede bir ömür: macide tanır belgeseli 
 tiyatro.org'da macide tanır

1922 doğumlular
türk kadın sinema oyuncuları
türk kadın tiyatro oyuncuları
erenköy kız lisesinde öğrenim görenler
devlet sanatçıları
nisa serezli aşkıner özel ödülü kazananlar
emirgân mezarlığı'na defnedilenler
2013 yılında ölenler
devlet tiyatroları sanatçıları