18 Ocak



olaylar 

 532 - konstantinopolis'te (günümüzde i̇stanbul) başlayan nika ayaklanması tamamen bastırıldı. 30.000 kişinin öldüğü tarihin bu en kanlı ayaklanması 13 ocak'ta başlamıştı.
 1535 - i̇spanyol fatih (konkistador) francisco pizarro, peru'nun başkenti lima'yı keşfetti.
 1778 - i̇ngiliz kâşif james cook, hawaii'ye ulaştı.
 1886 - kadınlar, şükufezar dergisinde "saçı uzun aklı kısa" deyimine karşı mücadele başlattı.
 1896 - x-ışınları cihazı ilk kez new york'ta halka tanıtıldı. "x" adı, ne tür bir ışın olduğunun bilinmeyişini simgeliyordu.
 1903 - amerika birleşik devletleri başkanı theodore roosevelt'in, birleşik krallık kralı vii. edward'a gönderdiği radyo mesajı, birleşik devletlerden radyo ile yapılan ilk okyanus aşırı iletişim olmuştur.
 1906 - i̇van vasilyeviç babuşkin kurşuna dizildi. babuşkin, rus sosyal demokrat i̇şçi partisi (bolşevikler) kurucularındandı.
 1911 - i̇lk defa bir uçak, bir geminin güvertesine iniş yaptı. pilot eugene burton ely, san francisco limanında bulunan uss pennsylvania (acr-4) gemisine indi.
 1912 - kaptan robert falcon scott, güney kutbuna ulaştı. bunu başaran ilk insan olmayı hayal ediyordu ancak roald amundsen, ondan yaklaşık bir ay önce bunu başarmıştı.
 1919 - i. dünya savaşı'nda yenik düşen devletlerle anlaşmalar yapmak üzere, i̇tilaf devletleri temsilcilerinin oluşturduğu paris barış konferansı açıldı. avrupa'nın haritası yeniden çizildi.
 1924 - i̇stanbul'da millî türk ticaret birliği kongresi toplandı.
 1927 - lozan antlaşması, amerikan senatosu tarafından reddedildi.
 1928 - çerkez hacı sami çetesinden 3 kişi, eminönü meydanı'nda idam edildi. bu kişiler atatürk'e suikast iddiasıyla idama mahkûm edilmişlerdi.
 1929 - lev troçki, sovyetler birliği'nden sınır dışı edildi.
 1931 - cumhuriyet gazetesinin düzenlediği türkiye güzellik kraliçesi yarışmasını, naşide saffet esen kazandı.
 1940 - millî koruma kanunu kabul edildi.
 1943 - sovyetler birliği, leningrad'da hüküm süren alman kuşatmasını kırdığını açıkladı.
 1944 - trak adlı yolcu vapuru, çanakkale'den bandırma'ya giderken kayalara bindirerek battı: 24 kişi öldü.
 1946 - madam butterfly operası, ankara'da sahnelendi.
 1947 - isparta'nın uluborlu ilçesinin senirkent bucağından on vatandaş, noter aracılığıyla türkiye büyük millet meclisi başkanlığı'na bir protesto mektubu gönderdi. mektupta hiçbir suçları olmadığı halde, jandarmanın kendilerine sistemli olarak işkence boyutlarında kötü muamele yaptığını yazıyorlardı.
 1947 - i̇stanbul'da muallimler birliği kuruldu.
 1950 - demokrat parti (dp), işçiye grev hakkı istedi.
 1951 - vietnam kurtuluş cephesi gerillaları, hanoi'den geri çekildi; şehir fransızların eline geçti.
 1954 - yabancı sermaye yasası türkiye büyük millet meclisi'nde kabul edildi.
 1964 - pemba halk cumhuriyeti kuruldu.
 1966 - ankara cezaevi'nde af isteyen mahkûmlar isyan etti. i̇stanbul üsküdar toptaşı cezaevi'nde 260 mahkûm açlık grevine başladı.
 1966 - vefa poyraz, i̇stanbul valiliğine atandı.
 1969 - amerikalı bilim insanlarınca, düzenli elektromanyetik dalgalar yayan ilk pulsarlar bulundu.
 1977 - zatürreye yol açan gizemli lejyoner hastalığı'nın amili olan bakteri bulundu ve legionella pneumophila olarak adlandırıldı.
 1983 - kültür bakanlığı'nca sinema yasa tasarısı hazırlandı. bakanlık tasarıyla filmlere denetim getiriyordu.
 1984 - devrimci i̇şçi sendikaları konfederasyonu (di̇sk) davası duruşmasında, sanıklara tek tip elbise giydirildi.
 1989 - kıbrıslı iş insanı asil nadir, günaydın gazetesi'nden sonra gelişim yayınları'nı da satın aldı.
 1991 - hükûmet, tbmm'den gerektiğinde türk silahlı kuvvetleri'nin yurt dışında görevlendirilmesi ve yabancı askerlerin türkiye'de bulundurulması konusunda yetki aldı.
 1991 - irak, i̇srail'in tel aviv ve hayfa şehirlerine scud füzesi attı.
 1993 - bayburt'un üzengili köyü üzerine çığ düştü; 56 kişi öldü, 22 kişi yaralandı.
 1996 - michael jackson ile lisa marie presley'nin iki yıl süren evlilikleri boşanma ile sona erdi.
 2005 - 800 yolcu kapasiteli yolcu uçağı airbus a380, toulouse'da (fransa) basına tanıtıldı.
 2010 - gazeteci-yazar abdi i̇pekçi cinayeti ve iki ayrı gasp suçundan hükümlü mehmet ali ağca, sincan f tipi cezaevi'nden tahliye edildi.

doğumlar 

 1519 - izabela jagiellonka, doğu macaristan kralı i. jános'un eşi (ö. 1559)
 1689 - montesquieu, fransız yazar (ö. 1755)
 1752 - john nash, i̇ngiliz mimar (ö. 1835)
 1779 - peter roget, i̇ngiliz hekim ve dilbilimci (ö. 1869)
 1795 - anna pavlovna, hollanda kraliçesi (ö. 1865)
 1813 - george rex graham, amerikalı gazeteci, editör ve yayıncı (ö. 1894)
 1825 - edward frankland, i̇ngiliz kimyager ve akademisyen (ö. 1899)
 1840 - henry austin dobson, i̇ngiliz şair (ö. 1921)
 1841 - emmanuel chabrier, fransız besteci ve piyanist (ö. 1894)
 1849 - edmund barton, avustralya'nın ilk başbakanı (ö. 1920)
 1851 - albert aublet, fransız sanatçı ve ressam (ö. 1938)
 1852 - augustin boué de lapeyrère, fransız amiral ve deniz bakanı (ö. 1924)
 1857 - otto von below, prusyalı general (ö. 1944)
 1867 - rubén darío, nikaragualı şair (ö.1916)
 1871 - i. benjamin, i̇stanbul ortodoks patrikhanesinin, 266. ekümenik patriği (ö. 1946)
 1873 - memed abaşidze, gürcü siyasal lider, yazar ve hayırsever (ö. 1937)
 1876 - elsa einstein, albert einstein ikinci eşi ve kuzeni (ö. 1936)
 1879 - henri giraud, fransız general (ö. 1949)
 1880 - paul ehrenfest, avusturyalı-hollandalı fizikçi (ö. 1933)
 1882 - a. a. milne, i̇ngiliz yazar (ö. 1956)
 1882 - lazare lévy, fransız piyanist, orgcu, besteci ve öğretmen (ö. 1964)
 1889 - kanji ishiwara, japon asker ve siyasetçi (ö. 1949)
 1892 - oliver hardy, amerikalı sinema oyuncusu (laurel ve hardy ikilisinden) (ö. 1957)
 1896 - ville ritola, fin uzun mesafe koşucusu (ö. 1982)
 1898 - george dawson, amerikalı yazar (ö. 2001)
 1904 - cary grant, i̇ngiliz oyuncu (ö. 1986)
 1911 - danny kaye, amerikalı sahne, sinema ve tv komedyeni (ö. 1987)
 1913 - ali sururi, türk tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1998)
 1915 - santiago carrillo, i̇spanyol politikacı (avrupa komünizmi düşüncesinin öncülerinden ve 1960-1982 arasında i̇spanya komünist partisi genel sekreteri) (ö. 2012)
 1925 - gilles deleuze, fransız yazar ve düşünür (ö. 1995)
 1927 - i̇smet sıral, türk müzisyen, saksofonist, flütist ve neyzen (ö. 1987)
 1927 - perihan tedü, türk tiyatro oyuncusu (ö. 1992)
 1937 - john hume, kuzey i̇rlandalı politikacı ve 1998 nobel barış ödülü sahibi (ö. 2020)
 1937 - pilar cansino,  i̇spanyol oyuncu
 1938 - anatoli kolesov, sovyet grekoromen güreşçisi ve koçu (ö. 2012)
 1950 - gilles villeneuve, kanadalı f1 pilotu (ö. 1982)
 1955 - kevin costner, amerikalı sinema oyuncusu, yönetmen ve en i̇yi yönetmen akademi ödülü sahibi
 1961 - mustafa demir, türk mimar ve siyasetçi
 1966 - yaşar tüzün, türk siyasetçi
 1967 - annette hess, alman senarist
 1971 - josep guardiola, i̇spanyol teknik direktör
 1979 - cem bahtiyar, türk müzisyen ve manga grubunun bass gitaristi
 1979 - jay chou, tayvanlı şarkıcı, şarkı sözü yazarı, aktör, film yönetmeni ve prodüktör
 1980 - jason segel, amerikalı oyuncu
 1982 - atacan öztürk, türk profesyonel futbolcu
 1983 - kaan sekban, türk komedyen
 1990 - josé ignacio fernández iglesias, i̇spanyol futbolcu 
 1995 - samu castillejo, i̇spanyol futbolcu

ölümler 
 mö 52 - publius clodius pulcher, roma'lı politikacı (d. mö 92)
 474 - i. leo, 457 – 474 döneminde doğu roma\bizans i̇mparatorluğu imparatoru olmuştur (d. 401)
 1213 - tamar, gürcistan krallığı’nı 1184-1213 arasında yöneten ünlü kraliçedir (d. 1160)
 1253 - i. henry, kıbrıs kralıydı (d. 1217)
 1367 - i. pedro, portekiz kralı (d. 1320)
 1471 - go-hanazono, japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 102. imparatorudur (d. 1418)
 1557 - pietro bembo, i̇talyan knights hospitaller üyesi, kardinal, bilgin, şair ve edebiyat teorisyeni (d. 1470)
 1623 - kara davud paşa, osmanlı devlet adamı (d. ?)
 1677 - jan van riebeeck, hollandalı doktor, tüccarı ve cape kolonisi'nin kurucusu ve ilk yöneticisi (d. 1619)
 1730 - antonio vallisneri, i̇talyan tıp doktoru, doktor ve doğabilimci (d. 1661)
 1799 - heinrich johann nepomuk von crantz, avusturyalı bitki bilimci ve hekim (d. 1722)
 1802 - antoine darquier de pellepoix, fransız gök bilimci (d. 1718)
 1803 - sylvain maréchal, fransız şair, filozof ve devrimci (d. 1750)
 1862 - john tyler, amerikalı siyasetçi ve amerika birleşik devletleri'nin 10. başkanı (d. 1790)
 1869 - bertalan szemere, macar şair ve macaristan'ın üçüncü başbakanı (d. 1812)
 1874 - august heinrich hoffmann von fallersleben, alman şair (d. 1798)
 1882 - naile sultan, abdülmecid'in kızı (d. 1856)
 1886 - sadık paşa, polonezköy'ün polonyalı kurucularından (d. 1804)
 1890 - i. amadeo, i̇spanya kralı (d. 1845)
 1896 - charles floquet, fransız siyasetçi (d. 1828)
 1899 - william edwin brooks, i̇rlandalı ornitolog (d. 1828)
 1906 - i̇van vasilyeviç babuşkin, rus devrimci ve rus sosyal demokrat i̇şçi partisi (bolşevikler) kurucularından (d. 1873)
 1918 - jurgis bielinis, litvanya'lı yayıncı ve yazar (d. 1846)
 1923 - ‎wallace reid‎‎, amerikalı aktör, yönetmen ve senarist ‎(d. 1891)
 1925 - j. m. e. mctaggart, i̇ngiliz idealist düşünürü (d. 1866)
 1936 - rudyard kipling, i̇ngiliz yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi (d. 1865)
 1949 - charles ponzi, i̇talyan iş insanı ve dolandırıcı (d. 1882)
 1954 - sydney greenstreet, i̇ngiliz aktör (d. 1879)
 1956 - makbule atadan, mustafa kemal atatürk'ün kız kardeşi (d. 1885)
 1960 - nahid sırrı örik, türk yazar (d. 1895)
 1969 - hans freyer, alman sosyolog ve filozoftur (d. 1887)
 1970 - david o. mckay, i̇sa mesih'in son zaman azizler kilisesi'nin 9. başkanıdır (d. 1873)
 1970 - mehmet mümtaz tarhan, türk avukat ve siyasetçi (eski i̇stanbul valisi) (d. 1908)
 1975 - arif müfid mansel, türk arkeolog (d. 1905)
 1977 - carl zuckmayer, alman oyun yazarı (d. 1896)
 1985 - davut sulari, türk halk müziği sanatçısı (d. 1925)
 1989 - bruce chatwin, i̇ngiliz romancı ve gezi yazarıdır (d. 1940)
 1990 - rusty hamer, amerikalı oyuncudur (d. 1947)
 1995 - adolf butenandt, alman biyokimyacı (d. 1903)
 2000 - margarete schütte-lihotzky, avusturyalı mimar ve eylemci (d. 1897)
 2001 - al waxman, kanadalı oyuncu (d. 1935)
 2001 - laurent-désiré kabila, kongo dc'nin cumhurbaşkanı (kinşasa'daki evinde, özel korumalarından biri tarafından öldürüldü.) (d. 1939)
 2010 - reha oğuz türkkan, türk hukukçu, tarihçi, yazar ve türkolog (d. 1920)
 2012 - evin esen, türk oyuncu (d. 1949)
 2015 - alberto nisman, arjantinli savcı (d. 1963)
 2016-  asha patil, hint oyuncu (d.1936)
 2016 - leila alaoui, fas asıllı fransız fotoğrafçı ve video sanatçısı (d. 1982)
 2016 - antónio de almeida santos, portekizli sosyalist siyasetçi (d. 1926)
 2016 - glenn frey, amerikalı rock gitaristi, şarkıcısı, besteci ve aktör (d. 1948)
 2016 - michel tournier, fransız yazar (d. 1929)
 2017 - peter abrahams, güney afrika doğumlu jamaikalı romancı, gazeteci ve politika yorumcusu (d. 1919)
 2017 - red adams, amerikalı beyzbolcu (d. 1921)
 2017 - yosl bergner, avusturya yahudisi asıllı i̇srailli ressam (d. 1920)
 2017 - ion besoiu, rumen aktör (d. 1931)
 2017 - ronan fanning, i̇rlandalı tarihçi (d. 1941)
 2017 - ymer pampuri, arnavut halterci (d. 1944)
 2017 - roberta peters, amerikalı soprano ve opera şarkıcısı (d. 1930)
 2018 - john barton, i̇ngiliz tiyatro yönetmeni (d. 1928)
 2018 - wallis grahn, i̇sveçli oyuncu (d. 1945)
 2019 - john coughlin, amerikalı buz patencisi (d. 1985)
 2019 - dale dodrill, eski amerikan futbolcusu ve iş insanı (d. 1926)
 2019 - lamia al-gailani werr, iraklı arkeolog (d. 1938)
 2019 - cees haast, hollandalı bisiklet sporcusu (d. 1938)
 2019 - etienne vermeersch, belçikalı filozof, aktivist ve eski akademisyen (d. 1934)
 2019 - i̇van vutsov, bulgar eski millî futbolcu ve antrenör (d. 1939)
 2020 - urs egger, i̇sviçreli film, televizyon yönetmeni ve gazeteci (d. 1953)
 2020 - petr pokorný, çek protestan din adamı, eğitimci ve yazar (d. 1933)
 2021 - jean-pierre bacri, fransız oyuncu ve senarist (d. 1951)
 2021 - carlos burga, perulu profesyonel boksör (d. 1952)
 2021 - nombulelo hermans, güney afrikalı siyasetçi (d. 1970)
 2021 - lubomir kavalek, çek-amerikalı satranç oyuncusu (d. 1943)
 2021 - maria koterbska, polonyalı şarkıcı (d. 1924)
 2021 - dündar abdülkerim osmanoğlu, 23. nesil osmanlı şehzadesi. ii. abdülhamid'in oğlu şehzade mehmet selim efendi'nin oğlu şehzade mehmet abdülkerim efendi'nin oğludur. (d. 1930)
 2021 - jimmie rodgers, amerikalı folk-pop şarkıcısı (d. 1933)
 2022 - paco gento, eski i̇spanyol millî futbolcudur (d. 1933)
 2022 - jordan michallet, fransız ragbi birliği oyuncusu (d. 1993)
 2022 - yvette mimieux, amerikalı aktris (d. 1942)
 2022 - peter robbins, amerikalı çocuk oyuncu ve dublaj sanatçısı (d. 1956)
 2022 - andré leon talley, amerikalı moda gazetecisi (d. 1948)
 2023 - denis monastırski, ukraynalı avukat, siyasetçi ve ukrayna i̇çişleri bakanı (d. 1980)
 2023 - marcel zanini, türk-fransız caz müzisyeni (d. 1923)

tatiller ve özel günler 

0118
18