Vadi el-Haznedar Muharebesi

vadi el-haznedar muharebesi ya da üçüncü humus muharebesi, batı suriye'de, humus kentinin hemen kuzeydoğusundaki vadi el-haznedar'da, mısır kökenli memlük sultanlığı ve moğol i̇mparatorluğu'nun, i̇ran merkezli i̇lhanlı i̇mparatorluğu kolu ve bu kola yardım eden kilikya ermeni krallığı ile gürcü krallığı arasında, 22-23 aralık 1299 süresince yapılan ve suriye moğol akınları içerisinde moğol zaferiyle sonuçlanan tek savaştır. bu savaş sonrasında, daha önceki 4 savaşı kaybeden moğollar kendilerine güven kazanarak, güneye ilerlemiş ve 1303'te, yine memlüklerle şakhab muharebesi'ni (marj el-saffar muharebesi) yapmışlardır. ancak orada da yenilgiye uğrayan moğol i̇mparatorluğu (i̇lhanlılar kolu), suriye akınlarına son vererek suriye'yi terk etmişlerdir.

savaş 
moğol ordusunun kol kısmında, yani merkezde bulunan gazan han, savaş başladığında bir hileye başvurmuş ve ordusunun sağ kanadına komuta eden kutluğşah'a memlük ordusunu yanıltmak için kös çaldırmıştır. bu yanılgıya aldanan memlükler, gazan han'ın bu tarafta olduğunu sanarak saldırılarını moğol ordusunun sağ kanadına yoğunlaştırmışlardır. bu sayede hem gazan han korunmuş, hem de memlük ordusunun kurulan tuzağın içine çekilebilmesi başarıya ulaşmıştır. başta üstün olan memlüklerin, moğollar tarafından sol kanat birliklerinin bozguna uğratılmasıyla moğollar kontrolü kazanmaya başlamışlardır. buna rağmen öğle boyunca savaşan memlükler, ertesi güne kadar saflarını korumayı başarmışlardır.

ancak, ertesi gün olan 23 aralık 1299 günü, moğolların ve yardımcı ermeni, gürcü birliklerin, memlüklerin orta saflarını dağıtmasıyla, kısa süre sonra i̇lhanlıların zaferi gözükmeye başlamıştır. akşama doğru, memlükler yenilgiyi kabul ederek ve daha fazla kayıp vermemek için, savaş alanından güneye doğru geri çekilmeye başlamıştır.

sonrası 
şam'a doğru kaçan memlük ordusu yolda 12,000 bağımsızlık isteyen dürzi ve maruni okçu ile karşılaşarak savaşmak zorunda kalmışlardır. bu tehlikeyi yok eden memlükler, gazze'ye kadar ilerlemiştir ve moğollar da onların peşinden onları izlemiştir.

yolculuk devam ederken şam'a varan moğollar, şehri yağmalamış ve kalesini kuşatmışlardır. ancak, bu sırada çağatay hanlığı'nın, moğol, i̇lhanlı topraklarına yaptığı akınların haberinin gelmesiyle, moğol ordusu şam'ı geride bırakarak fırat nehri boyunca geri ilerleyerek çağatay ordularıyla karşılaşmıştır.

bunlar sonucu kısa sürede, memlükler tekrar suriye ve filistin'in kontrolünü sağlamışlardır.

vadi el-haznedar muharebesi sonrası gelen galibiyet sayesinde, kendilerine güven kazanan moğollar, suriye'nin içlerine doğru ilerlemeye devam etmişlerdir. ve humus'tan güneye doğru, şam yolunda ilerlemişlerdir ve şam eteklerine kadar suriye'deki memlük topraklarını ele geçirmişlerdir. ancak, şam yakınlarında, 1303 yılında şakhab 'da memlüklerle tekrar karşılaşmışlardır. i̇lhanlıların burada yapılan şakhab muharebesi'nı da (marj el-saffar muharebesi) kaybetmesiyle, suriye moğol akınları sona ermiş ve i̇lhanlılar (moğollar), suriye ile filistin topraklarını terk etmişlerdir.

ayrıca bakınız 
 humus, suriye
 birinci humus muharebesi
 i̇kinci humus muharebesi
 moğol istilaları

kaynakça 
özel

genel
 adh-dhababi'nin şam'ın moğollar tarafından yağma ve kuşatılmasıyla ilgili kayıtları, 1299-1301(kaynak)
 

kilikya ermeni krallığı'nın muharebeleri
i̇lhanlılar'ın muharebeleri
gürcü krallığı'nın muharebeleri
13. yüzyılda memlûk devleti
memlûk devleti'nin muharebeleri
1290'larda çatışmalar

13. yüzyılda gürcü krallığı