Pablo Neruda

pablo neruda veya doğum adıyla ricardo eliezer neftalí reyes basoalto (12 temmuz 1904; parral, şili - 23 eylül 1973, santiago), şilili yazar ve şairdir.

hayatı 
şili'de demiryolu işçisi bir baba ve öğretmen bir annenin çocuğu olarak dünyaya geldi. annesini çok küçükken kaybetti. 13 yaşındayken yerel "la mañana" gazetesindeki bazı makalelerle katkıda bulunmaya başladı. 1920'de "selva austral" isimli edebiyat dergisinde "pablo neruda" adıyla yazmaya başladı. şair, bu takma ismi çek şair jan neruda'da anısına seçmişti. daha sonra bu isim yasal adı olarak kalmıştır. i̇lk kitabı crepusculario 1923 yılında yayınladı. sonraki sene şairin en tanınmış ve pek çok dile çevrilmiş olan eserlerinden yirmi aşk şiiri ve umutsuz bir şarkı (veinte poemas de amor y una canción desesperada) basıldı. edebi çalışmalarına devam ederken, bir yandan da santiago'daki şili üniversitesi'nde fransızca ve pedagoji okudu. 1927-1935 arası hükûmetin elçisi oldu ve burma, seylan, java, singapur, buenos aires, barselona ve madrid'te görev yaptı. bu dönemde yazdığı şiirler ezoterik sürrealist şiir kitabı "residencia en la tierra"da (1933) toplanmıştır.

i̇spanya i̇ç savaşı ve garcía lorca'nın ölümü onu çok etkiledi ve önce i̇spanya sonra da fransa'da cumhuriyetçi harekete katılmasına neden oldu. bu sırada şiirlerini topladığı kalbimdeki i̇spanya (españa en el corazón (1937)) üzerine çalışmaya başladı. kalbimdeki i̇spanya iç savaş sırasında cephede basılması açısından önemlidir. aynı yıl ülkesine dönen neruda'nın daha sonraki eserlerini  siyasi ve sosyal konular üzerine oluşturmuştur.

1939'da paris'te i̇spanyol göçmenler için konsolosluk görevine getirildi. meksika'daki konsolosluk görevi sırasında canto general de chileyi yazdı. bu eserde bütün güney amerika kıtasının doğası, insanları ve tarihi yazgısı epik şiir şeklinde anlatılmaktadır. eser, 1950'de meksika'da basılırken, şili'de de el altından yayınlandı. yaklaşık 250 şiirin yer aldığı eser,  on kadar dile çevrildi ve bu çeviriler yüzünden neruda elçilik yaptığı ülkelerde zorluklar yaşadı.

1943'te şili'ye dönen neruda, 1945'te senatör seçildi ve şili komünist partisi'ne katıldı. 1947'de başkan gonzález videla'nın grevdeki madencilere yönelik baskıcı protestolarını protesto ettiği için, 2 yıl boyunca kendi ülkesinde kaçak yaşadı. 1949'da yurt dışına çıktı ve 1952'ye kadar çeşitli ülkelerde bulundu. bu dönemde yazdığı eserler politik aktivitelerinin damgasını taşır. örneğin  las uvas y el viento (1954) neruda'nın sürgündeki günlüğü gibidir.

yaşamı boyunca güçlü siyasi duruşuyla tanınan neruda, ülkesindeki ve i̇spanya'daki faşizme karşı durmuştur. 1970 yılında şili başkanlığına aday gösterilmiş, ancak daha sonra başkan seçilen salvador allende'yi desteklemiştir. allende seçilince neruda'yı şili'nin fransa elçisi olarak görevlendirdi. 1971 yılında edebiyat dalında nobel ödülü aldı. 1972 yılında sağlık sorunları nedeniyle elçilik görevini bırakarak şili'ye döndü.

kendisi nâzım hikmet adına barış ödülü almıştır. bir kongrede nazım hikmet ile ilgili 'onun (nazım hikmet'in) yanında biz şair bile olamayız' diyerek nazım hikmet'i övmüştür.

 ölümü
24 eylül 1973'te prostat kanserinden hayatını kaybettiği açıklanmış olsa da ölümünün kendi dünya görüşüne karşıt olan 1973 şili darbesi'nin hemen ardından olması sürekli olarak sorgulanmıştır. şili hükûmeti, 2015 yılı kasım ayında yapılan bilgilendirme neticesinde neruda'nın ölümünün doğal yollardan olmayabileceğini kabul etmiştir. cenazesinin kitlesel bir şekilde kaldırılması darbeyle başa gelmiş olan cunta yönetimi tarafından yasaklanmış olsa da, sokağa çıkma yasağını tanımayan binlerce kişi cenazeye katılmıştır.

 eserleri 
 crepusculario (alacakaranlık kitabı), 1923 
 veinte poemas de amor y una canción desesperada (yirmi aşk şiiri ve umutsuz bir şarkı), 1924 
 tentativa del hombre infinito. – santiago : nascimento, 1926
 anillos / pablo neruda, tomás lago. – santiago : nascimento, 1926
 el habitante y su esperanza. – santiago : nascimento, 1926
 el hondero entusiasta. – santiago : empresa letras, 1933
 residencia en la tierra : 1925-1931. – santiago : nascimento, 1933
 residencia en la tierra : 1925-1935. – enl. ed. – madrid : cruz & raya, 1935 ­. – 2 vol.
 españa en el corazón. – santiago : ercilla, 1937
 las furias y las penas. – santiago : nascimento, 1939
 canto general de chile : fragmentos. – mexico city : privately published, 1943
 tercera residencia : 1935-1945. – buenos aires : losada, 1947
 alturas de macchu picchu. – santiago : librería neira, 1947
 canto general. – mexico city : talleres gráficos de la nación, 1950
 los versos del capitán. – napol : naples: l'arte tipografica, 1952
 las uvas y el viento. – santiago : nascimento, 1954
 odas elementales. – buenos aires : losada, 1954
 nuevas odas elementales. – buenos aires : losada, 1956
 obras completas. – buenos aires : losada, 1957. – enl. ed. 1962, 2 vol. – enl. ed. 1967. – enl. ed. 1973, 3 vol.
 tercer libro de las odas. – buenos aires : losada, 1957
 estravagario. – buenos aires : losada, 1958
 navegaciones y regresos. – buenos aires : losada, 1959
 cien sonetos de amor. – santiago : editorial universitaria, 1959 (100 aşk sonesi)
 canción de gesta. – havana : casa de las américas, 1960
 las piedras de chile. – buenos aires : losada, 1961
 cantos ceremoniales. – buenos aires : losada, 1961
 plenos poderes. – buenos aires losada, 1962 
 memorial de isla negra. – buenos aires : losada, 1964. – 5 vol.
 arte de pájaros. – santiago : sociedad de amigos del arte contemporáneo, 1966
 una casa en la arena. – barcelona : lumen, 1966
 fulgor y muerte de joaquín murieta : bandido chileno injusticiado en california el *23 de julio de 1853. – santiago : zig-zag, 1967
 la barcarola. – buenos aires : losada, 1967
 las manos del día. – buenos aires : losada, 1968
 fin de mundo. – santiago : sociedad de arte contemporáneo, 1969
 aún. – santiago : nascimento, 1969
 maremoto. – santiago : sociedad de arte contemporáneo de santiago, 1970
 la espada encendida. – buenos aires : losada, 1970
 las piedras del cie. – buenos aires : losada, 1970
 geografía infructuosa. – buenos aires : losada, 1972
 incitación al nixonicidio y alabanza de la revolución chilena. – buenos aires : losada, 1973
 la rosa separada. – buenos aires : losada, 1973
 el mar y las campanas. – buenos aires : losada, 1973
 jardín de invierno. – buenos aires : losada, 1974
 2000. – buenos aires : losada, 1974
 el corazón amarillo. – buenos aires : losada, 1974
 libro de las preguntas. – buenos aires : losada, 1974 (sorular kitabı)
 elegía. – buenos aires : losada, 1974
 defectos escogidos. – buenos aires : losada, 1974
 confieso que he vivido. – barcelona : seix barral, 1974 (yaşadığımı i̇tiraf ediyorum)
 cartas a laura. – madrid : ediciones cultura hispánica del centro iberoamericano de cooperación, 1978
 para nacer he nacido. – barcelona : seix barral, 1978
 el río invisible : poesía y prosa de juventud. – barcelona : seix barral, 1980
 cuadernos de temuco : 1919-1920 / edición y prólogo de víctor farías. – buenos aires : seix barral, 1996
 yo acuso : discursos parlamentarios (1945-1948) / edición a cargo de leonidas aguirre silva. – bogotá : *editorial oveja negra, 2002

 neruda'yla ilgili eserler 
 kitap 
 neruda'nın postacısı, şilili yazar antonio skármeta'nın ilk kez berlin'deyken 1982 yılında tiyatro oyunu olarak yazdığı, 1985 yılında da roman tarzında yeniden yayımladığı eser. özgün adı önce ardiente paciencia olan eser, daha sonra roman olarak el cartero de neruda adıyla da yayımlandı. i̇ngilizce dilinde "the postman" olarak çıktı.
 ateşli sabır, yukarıdaki romanın türkçede drama tarzında çıkmış versiyonu
 hayalperest, pam muñoz ryan tarafından yazılan peter sis tarafından resimlenen roman. pablo neruda'nın çocukluk ve gençlik anılarından esinlenilen romanın özgün adı the dreamer (2010).

 film 
 postacı (film, 1994), i̇ngiliz yönetmen michael radford'un 1994 yılında yukarıdaki romandan uyarladığı sinema filmi. özgün adı il postino'''

 müzik 
 yunan besteci mikis theodorakis neruda'nın en ünlü şiirlerinden biri olan "canto general"'i müzik formuna getirdi.
 kanadalı rock grubu red rider 1983 tarihli lp/cd albümlerine neruda'' adını verdiler.

kaynakça

1904 doğumlular
maule bölgesi doğumlular
1973 yılında ölenler
şilili şairler
şilili yazarlar
şili'nin büyükelçileri
şilili diplomatlar
şilili komünistler
nobel edebiyat ödülü sahipleri
lenin barış ödülü sahipleri
şili komünist partisi
sürrealist şairler
şilili nobel ödülü sahipleri
şili'de ölenler