Marvel Comics

marvel comics, abd merkezli çizgi roman yayımcısı şirkettir. yayımlamış olduğu çizgi romanlar arasında örümcek adam, x-men, hulk, fantastik dörtlü, demir adam, thor, daredevil ve kaptan america adında serileri vardır.

1960'lı yıllardan bu yana dc comics'in yanında abd'nin en büyük iki çizgi roman şirketinden biri olma özelliğini sürdürmüştür.

31 ağustos 2009 tarihinde the walt disney company tarafından $4.000.000.000'a satın alındığı duyurulmuştur.

tarihi

timely comics dönemi 

aralık 1939'da timely comics adı altında kuruldu. şirketin kurucusu yayıncı martin goodman genel çizgi roman akımının aksine süper kahraman öyküleri yayınlamak istiyordu. çizgi roman tarihinde altın çağ olarak adlandırılan dönem superman’in ev sahipliğini yaptığı action comics (macera çizgi romanı) dizisi ile başlar. superman karakteri ile büyük başarı sağlayan national comics isimli yayınevi (daha sonra adını dc comics olarak değiştirecektir) başarısını 1939 yayına soktuğu bir diğer süper kahraman batman ile devam ettirir. 1939 yılında timely comics ilk süper kahraman dizisi olan namor’u yayınlar. namor’un özelliği mitolojide sular altında kalan atlantis’ten gelmesi ve insanlardan nefret etmesidir. bir anlamda namor çizgi roman tarihinin ilk anti-kahramanıdır. namor ile başlayan atak human-torch (alev adam) ile devam eder. bu iki kahraman ayrı öykülerde yer almasına rağmen aralarındaki sürtüşme ve kavgalar onlara belli bir popülerlik sağlar.

amerika’nın ii. dünya savaşına girmesine timely evreni de kayıtsız kalmaz. namor ve human torch güçlerini nazilere karşı kullanmaya başlar. bunun yanında 30’lu yılların çizgi roman anlayışı ile günümüz anlayışı arasındaki en temel fark öykülerde süper kötülere yer olmamasıdır. kahramanlar ya çılgın bilim adamlarıyla ya da bildiğimiz suçlular ile karşılaşır. amerika’nın savaşa girişinden altı ay sonra joe simon ve jack kirby marvel evreninin en önemli karakterlerinden kaptan amerika’yı yaratır. (stan lee’nin ilk marvel macerası kaptan amerika için diyalog yazmak olmuştur.)

savaşın ardında süper kahraman çizgi romanları ilgi çekmemeye başlamış, piyasanın merkezine western, melodram ve en çok korku öykülerine dayalı çizgi romanlar oturmuştu. bu yıllarda timely comics’in yaptığı bir diğer yenilik de adını atlas comics’e çevirmesidir. kid colt ve two gun kid bu dönemin en önemli karakterlerindendir. (i̇lginç detaylardan bir tanesi zaman atlaması sonucu vahşi batıdan günümüze gelen two-gun kid’in i̇ntikamcılar’a katılmasıdır)

atlas comics
savaş sonrası amerikan çizgi roman pazarı süper kahraman modasının düşmesini görüldü. goodman'ın çizgi roman hattı daha büyük bir kısmı onları düştü ve hatta zamanında yayınlamıştı daha türlerinin daha geniş bir genişletilir, korku, batılıların, mizah, komik hayvan, erkekler macera-dram, dev canavar, suç ve savaş çizgi roman sahip olan ve ormanda kitap, romantizm başlıkları, casusluk ve hatta orta çağ macera, i̇ncil'den hikâyeler ve spor ekledi.

goodman, atlas haberler şirket, onun sahip kafe-dağıtım şirketinin dünya logosunu kullanmaya başladı, çizgi roman üzerine başka bir şirket, kable haberler, ağustos 1952 konularda onun çizgi roman dağıtmaya devam etti rağmen kasım 1951-tarihli kapsayacak. bu dünyanın marka birleşik bir hat zenith yayınlara animirth comics, 59 kabuk şirketler aracılığıyla aynı yayınevi, personel ve serbest çalışanlar tarafından söndürüldü.

yerine yenilik daha atlas, bir süre televizyon ve film-batılıların ve hakim savaş dramına popüler trendleri takip kanıtlanmış bir yol aldı, drive-in film canavarları başka bir zaman-ve özellikle hatta diğer çizgi roman, ak korku hattı. atlas başarısız human torch (syd shores ve çeşitli şekillerde dick ayers, sanat), sub-mariner (çizilmiş ve en çok okunan haber bill everett tarafından yazılmış) ile, geç 1953 ortalarında 1954 süper kahramanları canlandırmaya çalıştı ve captain america (yazar stan lee, sanatçı john romita sr).

çizgi romanda gümüş çağ 

1956 yılında dc comics şasırtıcı bir hamle ile altın çağ kahramanlarından flash’ı shadowcase isimli öykü içinde tekrar yayınlamaya başlar. aynı formülü hawkman ve green lantern için uygulayan ve sıra dışı başarı sağlayan dc comics çizgi romancılıkta gümüş çağı başlatır. dikkat tekrar süper kahramanların üzerine çekilmiştir.superman, batman ,wonder woman, green arrow, flash, martian manhunter ve aquaman’in katılımı ile amerika adalet birliği oluşur. çizgi roman tarihinin ilk süper kahraman ekibini kuran dc 50’li yıllara damgasını vurur.

1961 yılında yayınevi sahibi martin goodman’ın talimatı ile stan lee ve jack kirby dc’nin adalet birliğine rakip olacak bir süper kahraman takımı yaratmak için kolları sıvar. ortaya çıkan eser fantastik dörtlü‘dür. fantastik dörtlü’nün sıra dışı başarısı sayesinde marvel comics parasal darboğazı aşıp rahat bir nefes alır. bünyesini steve ditko ve don heck gibi genç yazar çizerler ile güçlendiren marvel iki yıl içinde müthiş bir atağa başlar:

yeşil dev hulk, şimsek tanrısı thor, örümcek adam, i̇ntikamcılar ve x-men. bu yayınların başarısı ile marvel pazar payını genişletir ve piyasada lider konumuna gelir.
yunan mitolojisinden herkül de thor'la beraber marvel kahramanlarına katılan mitolojik karakterlerdendir.korku edebiyatından dracula ve frankenstein canavarı da marvel comics'in serilerine katılmıştır.(blade karakteri de ilk kez dracula'nın serisinde görünmüştür.)

stan lee’nin hikâye yazarken izlediği ve daha sonra ‘’marvel metodu’’ olarak isimlendirilen yolu şu şekildedir. konuyu kabaca yazarlara özetler ve onlarının yaratıcı özgürlüklerini sergilemesini bekler, çizim ve renklendirme faslı bittikten sonra öykü ve diyaloglar son haline getirilir.konuşma balonları bu işlemden sonra yazılır. marvel metoduna ve steve ditko, jack kirby gibi başarılı çizelerin varlığına rağmen marvel’ın esas sırrı kahramanlarına kişilik ve karakter katmasıdır. her marvel kahramanı günlük hayatta rastlayabileceğimiz problemler ile boğuşur.bu sayede okur eserdeki kahraman ile kendini rahatça özdeşleştirebilir.

çizgi roman tarihinde gümüş çağ olarak adlandırılan dönem jack kirby’nin fantastik dörtlü’nün 104. sayısının ardından ayrılıp dc comics’e geçmesi ile sona erer. dc için yeni tanrılar adı altında bir dizi hazırlayan jack kirby daha çok yaratıcı özgürlüğe sahip olmak ve stan lee’nin gölgesinden kurtulmak için bu yolu seçmiştir. kirby’nin ayrılışından kısa bir süre sonra stan lee yazarlığı bırakır ve editör koltuğuna oturur. o günden beri basılan her marvel çizgi romanı "stan lee sunar" etiketi taşımaktadır.

1970'li yıllar 

1970’li yıllarda özellikle x-men yazarı chris claremont ve daredevil yazarı frank miller’ın çalışmaları ile marvel pazarda liderliğini sürdürür.  chric claremont kapatılması gündemde olan x-men serisini john byrne ile beraber zirveye taşır. yepyeni bir ekip ile okuyucunun karşısına çıkan claremont daha yazdığı ilk öyküde ekipten bir karakteri öldürmekten çekinmez -hem de sonsuza kadar, bilirsiniz genelde çizgi romanda ölen karakter defalarca dirilir- diğer süper kahraman takımlarının aksine onun yazdığı öykülerde ekip içinde devamlı sürtüşme vardır. "dark phoneix saga", "days of future past" gibi yenilikçi ve en klasik x-men öyküleri hep claremont zamanında yazılmıştır. öyle ki kapatılması düşünülen x-men serisi onlarca başka seriye ev sahipliği yapmıştır. (x-factor, x-force, excalibur, gen-x gibi). hatta son dönem marvel editörlerinden bob harras: yeni bir çizgi romanı yayına sokmanın en kolay yolu onu x-men içinden başlatmak  demiştir.

şu an yönetmen koltuğunda oturduğu sin-city ile kendinden bahsettiren frank miller ilk çıkışını marvel için daredevil’ı yazarken yapmıştır. okuyucuyu ilk şok eden hareketi kör avukatın bir suikastçı elektra’ya aşık olması ile başlar. bir yanda kendi adalet yargıları, bir yanda ise suçlu sevgilisine aşkı arasında kalan matt murdock/daredevil’in altüst olan psikolojisi hiçbir çizgi romanda olmadığı kadar derine inilerek ve olabildiğince gerçekçi bir şekilde verilmiştir. bunun yanında standart bir kötü karakter olan kingpin’i adeta baştan yaratmıştır. çizgi roman janrına aykırı olarak mafya ve suç dünyası ilk kez bu kadar gerçekçi olarak bir çizgi romanda yer alır.

1990'lı yıllar 

1960’lı yıllarda steve ditko, john buscema gibi dikkat çekici çizerleri bünyesinde toplayan marvel aynı hamleyi 80’lerin sonunda da başarı ile uygular. jim lee, mark silvestri, erik larse, rob liefeld ve todd mc farlane çizim teknikleri ile çıtayı üst seviyeye taşırlar. özellikle mc farlane tarafından yeniden düzenlene örümcek adam ve unutulmaz düşmanı venom’un maceraları marvel’ı satışlarda zirveye fırlatır. nitekim 90’lı yılların başında gümüş çağı kapatan olay tekrar yaşanır. yoğun editör baskısından bunalan bu ekip marvel’dan ayrılıp image comics’i kurarlar ve sıra dışı başarı kazanırlar.

1990’lı yıllarda yeni nesil okuyucuların öykülere yabancı kalması ve takip etmekte zorlanmasını yüksek sesle dile getirmesinin ardından marvel ultimate serilerini yayına koyar. mtv gençliğine hitâp eden-lakin yer yer çok sert politik mesajlar vermekten çekinmeyen- bilgisayar oyunu tadında ve akıcılığında bu seriler ile marvel yeni nesli de yakalamış olur. şu günlerde sinema uyarlamaları ile adından çokça bahsettiren şirket her şeye rağmen 77 yıldır yoluna devam ediyor.

dış bağlantılar 
 marvel.com

kaynakça 

 
new york merkezli yayınevleri
çizgi roman yayın şirketleri
şirketlerine göre markalar
1939'da new york eyaletinde kurulan oluşumlar
1939'da kurulan yayınevleri