30 Ocak



olaylar 
 1517 - kahire muharebesi (1517)
 1648 - hollanda ile i̇spanya arasında, münster antlaşması imzalandı ve seksen yıl savaşı sona erdi.
 1662 - çinli general koxinga, dokuz ay süren kuşatmadan sonra tayvan adasını ele geçirdi.
 1847 - kaliforniya'nın yerba buena şehrinin adı, san francisco olarak değiştirildi.
 1867 - mutsuhito, japonya'nın i̇mparatoru oldu.
 1919 - paris barış konferansı'nda i̇tilaf devletleri, osmanlı i̇mparatorluğu'nun parçalanmasını kararlaştırdılar.
 1925 - türk hükûmeti, piskopos vi. konstantin'in i̇stanbul dışına çıkarılmasını kararlaştırdı.
 1923 - yunanistan ile ahali mübadelesi antlaşması yapıldı. aralık 1923'te başlayıp 1927 yılına kadar süren uygulamayla, 400 bin türk ve 1 milyonu aşkın rum yer değiştirdi.
 1930 - millî i̇ktisat ve tasarruf cemiyeti kuruldu.
 1931 - boksör küçük kemal, yunanistan şampiyonu angelidis'i yendi.
 1933 - adolf hitler şansölye oldu.
 1942 - i̇ran'da tudeh partisi kuruldu.
 1942 - türkiye'de pasta yapımı ve ticareti yasaklandı, stokçulara uygulanacak cezalar belirlendi.
 1943 - churchill adana’ya gelerek, i̇smet i̇nönü ile "adana görüşmesi" olarak bilinen görüşmeyi gerçekleştirdi.
 1946 - macaristan'da komünist rejim ilan edildi: macaristan halk cumhuriyeti
 1948 - kış olimpiyat oyunları st. moritz'de (i̇sviçre) başladı.
 1948 - hindistan lideri mahatma gandi, yeni delhi'de öldürüldü.
 1948 - british south american airways'e ait bir uçak, atlas okyanusu'ndaki bermuda şeytan üçgeni'nde kayboldu.
 1950 - sovyetler birliği, kuzey vietnam rejimini tanıdı. fransa, sovyetler birliği'ni protesto etti.
 1951 - sağlık bakanı ekrem üstündağ, bakımsızlıktan her yıl 300 bin yurttaşın hayatını kaybettiğini açıkladı.
 1967 - i̇lk resmi televizyon yayını ankara'da yapıldı.
 1969 - the beatles son konserini verdi. (the beatles çatı konseri)
 1969 - türkiye'de ilk böbrek nakli, beyoğlu devlet hastanesi'nde yusuf özer adlı hastaya yapıldı. ancak yusuf özer, kendisine takılan böbreğin bir akıl hastasından alındığını öne sürerek savcılığa başvurdu.
 1971 - i̇stanbul'da dev-genç'liler "özel eğitimin devletleştirilmesi" isteğiyle yürüyüş düzenledi.
 1972 - i̇ngiliz askerleri, kuzey i̇rlanda'da gösteri yapanların üzerine ateş açarak, 14 insan hakları savunucusunun ölümüne neden oldu. bugün birleşik krallık tarihine kanlı pazar olarak geçti.
 1972 - pakistan, i̇ngiliz milletler topluluğu'ndan ayrıldı.
 1975 - thy'nin i̇zmir-i̇stanbul seferini yapan bursa uçağı marmara denizi'ne düştü: 41 kişi öldü.
 1976 - george h. w. bush, cia'nin başına getirilen 11. yönetici oldu.
 1979 - i̇ran hükûmeti, fransa'da sürgünde bulunan dini lider ayetullah humeyni'nin ülkeye geri dönmesine izin verdiklerini açıkladı.
 1980 - yabancı bankaların türkiye'de şube açmaları yabancı sermaye ile ilgili kanun kapsamına alındı. banka şubelerine kârlarını transfer etme hakkı tanındı.
 1982 - i̇lk pc virus kodu, richard skrenta tarafından yazıldı. bu program 400 satır uzunluğundaydı ve kendisini "elk cloner" adlı bir apple boot programı olarak kamufle ediyordu.
 1983 - nijerya hükûmeti, 1 milyondan fazla ganalı ve 700 bine yakın batı afrikalı işçiyi sınır dışı etti.
 1983 - 12 eylül darbesi'nin 36. idamı: 22 mayıs 1979'da dükkânında çalışmakta olan sol görüşlü bakkal battal türkaslan'ı 6-7 el ateş ederek öldüren sağ görüşlü militan ahmet kerse, idam edildi.
 1985 - ege denizi'nde düzenlenen "deniz kurdu-85" tatbikatı sırasında, bir tank çıkarma gemisi fırtına yüzünden battı: 39 denizci öldü.
 1987 - bakanlar kurulu, askerlik yasasındaki yeni düzenlemeyi onayladı. çağdışı kalma yaşı 46'dan 41'e indirildi, mesleği öğretmen olanlar, askerliğini öğretmen olarak yapacak; her isteyen bedelli askerlikten yararlanacak.
 1989 - kabil'deki (afganistan) amerika birleşik devletleri elçiliği kapatıldı.
 2000 - kenya havayolları'na ait bir yolcu uçağı, [[fildişi sahili açıklarında okyanusa düştü: 169 kişi öldü.
 2001 - tbmm'deki iç tüzük görüşmeleri sırasında çıkan arbedede dyp milletvekili fevzi şıhanlıoğlu, kalp krizi geçirerek öldü.
 2002 - slobodan miloseviç, birleşmiş milletler örgütünün uluslararası savaş suçluları mahkemesinin kendisine karşı şeytani ve düşmanca bir tutum içinde olduğunu iddia etti.
 2003 - belçika'da aynı cinsiyetteki çiftlerin evliliği yasallaştı, böylece belçika, dünyada hollanda'dan sonra bu yasayı çıkartan ikinci ülke oldu.
 2005 - irak'ta 50 yıldır ilk kez çok partili seçimler yapıldı. sünniler seçimi boykot etti. seçimin galibi şiiler oldu. celal talabani, ülkenin ilk kürt asıllı devlet başkanı seçildi. şii i̇brahim el-caferi de başbakan oldu.
 2020 - dünya sağlık örgütü sars-cov-2 virüsünü bir pandemiye neden olabileceği sebebiyle "küresel acil durum" ilan etti. zaten bundan birkaç ay sonra virüs hala  devam eden bir pandemi ilan edildi.

doğumlar 
 mö 58 - livia, roma i̇mparatorluğunun ilk imparatoru augustus'un karısı (ö. 29)
 133 - didius julianus, roma i̇mparatoru (ö. 193)
 1621 - ii. györgy rákóczi, erdel prensi (ö. 1660)
 1720 - bernardo bellotto, i̇talyan veduta ressamı ve resim klişe kalıpcısı (ö. 1780)
 1781 - adelbert von chamisso, alman yazar (ö. 1838)
 1807 - william henry leonard poe, amerikalı denizci, amatör şair (ö. 1831)
 1828 - rainilaiarivony, madagaskarlı siyasetçi (ö. 1896)
 1841 - félix faure, fransa'da üçüncü cumhuriyet'in altıncı cumhurbaşkanı (ö. 1899)
 1846 - francis bradley, i̇ngiliz idealist filozof (ö. 1924)
 1872 - eduard bloch, avusturya'lı tıp uzmanı (ö. 1945)
 1882 - franklin d. roosevelt, amerikalı siyasetçi ve abd'nin 32. başkanı (ö. 1945)
 1894 - iii. boris, bulgaristan çarı (ö. 1943)
 1895 - wilhelm gustloff, nasyonal sosyalist alman lider (ö. 1936)
 1899 - max theiler, güney afrikalı virolog ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi (ö. 1972)
 1912 - barbara tuchman, amerikalı tarihçi, yazar ve pulitzer ödülü sahibi (ö. 1989)
 1920 - delbert mann, amerikalı yönetmen ve en i̇yi yönetmen akademi ödülü sahibi (ö. 2007)
 1927 - olof palme, i̇sveç başbakanı (ö. 1986)
 1930 - gene hackman, amerikalı sinema oyuncusu ve en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü, en i̇yi yardımcı erkek oyuncu akademi ödülü sahibi 
 1932 - leydi mary colman, i̇ngiliz soylu ve hayırsever (ö. 2021)
 1935 - richard brautigan, amerikalı yazar (ö. 1984)
 1937 - boris spassky, rus satranç oyuncusu
 1937 - vanessa redgrave, i̇ngiliz tiyatro, televizyon ve sinema oyuncusu
 1938 - i̇slam kerimov, özbekistan devlet başkanı (ö. 2016)
 1938 - mohamed salah dembri, cezayirli siyasetçi ve diplomat (ö. 2020)
 1941 - dick cheney, amerikalı siyasetçi ve abd'nin 46. başkan yardımcısı
 1956 - feridun sinirlioğlu, türk diplomat ve siyasetçi
 1962 - ii. abdullah, ürdün kralı
 1963 - thomas brezina, avusturyalı çocuk kitapları yazarı
 1965 - hazım körmükçü, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
 1968 - vi. felipe, mevcut i̇spanya kralı
 1973 - hakan kaygusuz, türk futbolcu
 1973 - jalen rose, emekli amerikan profesyonel basketbol oyuncusu
 1974 - abdüzzâhir es-saka, mısırlı futbolcu
 1974 - christian bale, galli sinema oyuncu ve en i̇yi yardımcı erkek oyuncu akademi ödülü sahib
 1974 - olivia colman, i̇ngiliz oyuncui
 1975 - juninho pernambucano, brezilyalı futbolcu
 1976 - cristian brocchi, i̇talyan futbolcu
 1984 - kid cudi, amerikalı rapçi
 1984 - kotoshōgiku kazuhiro, japon profesyonel sumo güreşçisi
 1985 - gisela dulko, arjantinli tenisçi
 1987 - rebecca quin, i̇rlandalı profesyonel güreşçi
 1987 - phil lester, i̇ngiliz youtuber
 1987 - arda turan, türk futbolcu
 1989 - tomás mejías, i̇spanyol kaleci
 1989 - giacomo nizzolo, i̇talyan yarış bisikletçisi 
 1989 - kemal cingirt, türk futbolcu
 1989 - franck tabanou, fransız futbolcu 
 1989 - liam mclean, i̇ngiliz müzik prodüktörü ve dj
 1997 - meltem avcı, türk basketbolcu

ölümler 
 970 - i. petr, 927-969 yılları arasında hüküm süren tuna bulgar devleti çarı (d. 927)
 1181 - takakura, japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 80. imparatorudur (d. 1161)
 1649 - i. charles, 1625'ten 30 ocak 1649'da idam edilmesine kadar i̇skoçya krallığı ve i̇ngiltere ile i̇rlanda krallıkları kralı (d. 1600)
 1730 - ii. petro, rusya i̇mparatoru (d. 1715)
 1806 - vicente martín y soler, i̇spanyol besteci (d. 1754)
 1838 - osceola, seminole yerli lideri (d. 1804)
 1847 - virginia eliza clemm poe, amerikalı yazar (d. 1822)
 1858 - coenraad jacob temminck, hollandalı aristokrat, zoolog, ornitolog ve küratör (d. 1778)
 1867 - kōmei, japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 121. imparatoru (d. 1831)
 1872 - francis rawdon chesney, i̇ngiliz general ve kaşif (d. 1789)
 1889 - rudolf, avusturya veliaht prensi (d. 1858)
 1890 - tunuslu hayreddin paşa, osmanlı devlet adamı (d. 1823)
 1891 - charles joshua chaplin, fransız manzara, portre ressamı ve grafiker (d. 1825)
 1893 - grigori gagarin, rus ressam, tümgeneral ve yönetici (d. 1810)
 1923 - arthur kinnaird, britanyalı futbolcu (d. 1847)
 1928 - ‎johannes fibiger‎‎, danimarkalı doktor, akademisyen‎ ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi (d. 1867)
 1930 - georgi pyatakov, bolşevik devrimci lider, komünist politikacı. büyük temizlik döneminde anti-sovyet eylemleri olduğu iddiasıyla idam edildi. (d. 1890)
 1934 - frank nelson doubleday, amerikalı yayımcı (d. 1862)
 1940 - jules payot, fransız eğitimci ve pedagog (d. 1859)
 1948 - mahatma gandi, hint politikacı ve özgürlük savaşçısı (suikast) (d. 1869)
 1948 - orville wright, amerikalı öncü havacı (d. 1871)
 1951 - ferdinand porsche, avusturyalı otomotiv mühendisi (d. 1875)
 1955 - mim kemal öke, türk tıp akademisyeni ve hekim (d. 1884)
 1963 - francis poulenc, fransız besteci (d. 1899)
 1969 - dominique pire, belçikalı dominikan rahibi (d. 1910)
 1970 - fritz bayerlein, alman panzer generali (d. 1899)
 1991 - hulusi sayın, türk asker (ankara'da evinin önünde uğradığı silahlı saldırıda) (d. 1926)
 1991 - john bardeen, amerikalı fizikçi ve nobel ödülü sahibi (d. 1908)
 1991 - john mcintire, amerikalı oyuncu (d. 1907)
 1998 - ali ulvi ersoy, türk karikatürist (d. 1924)
 2001 - jean-pierre aumont, fransız aktör (d. 1911)
 2007 - sidney sheldon, amerikalı yazar, oyun yazarı ve senarist (d. 1917)
 2010 - fatma refet angın, türk eğitimci ve türkiye'nin ilk kadın öğretmenlerinden (d. 1915)
 2013 - patty andrews, amerikalı şarkıcı ve oyuncu (d. 1918)
 2015 - hakkı kıvanç, türk sinema ve dizi oyuncusu (d. 1931)
 2015 - seyfi doğanay, türk halk ve arabesk müzik sanatçısı (d. 1964)
 2016 - frank finlay, i̇ngiliz sinema, dizi ve tv oyuncusu dublör (d. 1926)
 2017 - dore ashton, amerikalı akademisyen, yazar, sanat tarihçisi ve eleştirmeni (d. 1928)
 2017 - marta becket, amerikalı dansçı, koreograf ve ressam (d. 1924)
 2018 - mark salling, amerikalı oyuncu ve müzisyen (d. 1982)
 2018 - azeglio vicini, emekli i̇talyan futbolcu ve teknik direktör (d. 1933)
 2019 - per jorsett, norveçli spor gazetecisi, yazar, sunucu, tarihçi ve eski atıcılık sporcusudur (d. 1920)
 2019 - dick miller, amerikalı  karakter oyuncusudur (d. 1928)
 2019 - lori wilson, amerikalı avukat ve siyasetçidir (d. 1937)
 2020 - john andretti, amerikalı otomobil yarışçısıdır (d. 1963)
 2020 - miguel arroyo, meksikalı yol yarışı bisiklet sporcusu (d. 1966)
 2020 - vidya bal, hint yazar, yayıncı, editör ve gazeteci (d. 1937)
 2020 - lucien barbarin, amerikalı caz müzisyeni ve tromboncu (d. 1956)
 2020 - luboš dobrovský, çek gazeteci, aktivist ve siyasetçi (d. 1932)
 2020 - jörn donner, finlandiyalı yazar, film yönetmeni, aktör, eleştirmen, film yapımcısı ve siyasetçi (d. 1933)
 2021 - michel le bris, fransız yazar (d. 1944)
 2021 - neelo, pakistanlı aktris (d. 1940)
 2021 - pantelei sandulache, moldovalı siyasetçi (d. 1956)
 2021 - alla yoshpe, rus pop şarkıcısı (d. 1937)
 2022 - roberto digón, arjantinli siyasetçi ve spor yöneticisi (d. 1935)
 2022 - cheslie kryst, amerikalı manken ve sunucu (d. 1991)
 2022 - leonid kuravlyov, sovyet-rus aktör (d. 1936)
 2022 - hermann rappe, alman sosyal demokrat siyasetçi ve sendikacı (d. 1929)
 2023 - k. v. tirumalesh, hintli yazar, şair, eleştirmen ve akademisyen (d. 1940)

tatiller ve özel günler 
fırtına: zemherinin sonu

0130
30