Darwin tilkisi

darwin tilkisi (pseudalopex fulvipes), köpekgiller (canidae) familyasının, canini oymağına ait bir tür. 1831 yılında ünlü i̇ngiliz doğabilimci charles darwin tarafından şili sahilinde bulunan chiloé adası'nda keşfedildi. uzun süre arjantin dövüş tilkisinin (pseudalopex griseus) ada formu olarak dikkate alındı. ancak 1990 yılında nahuelbuta millî parkı'nda küçük bir popülasyonun keşfiyle ve bunu takip eden genetik incelemelerin neticesinde,  bir tür statüsüne hakkı olduğu açıklığa kavuştu.

keşif 
1831 yılında hms beagle ile seyahati esnasında charles darwin chiloé adası'nda bir tilki yakalar. darwin bu hayvanı, ender olan, ama adanın tipik bir canlısı ve daha önce tanımlaması yapılmamış bir tür olarak tanımlar. önceleri dusicyon fulvipes olarak tanımlanır ama yine de daha sonra, morfolojik açıdan belirgin şekilde kendini arjantin dövüş tilkisinden ayıran temel özellikleri olmadığından, arjantin dövüş tilkisi türü olarak düzene konur. popülasyonunun, bu görüşü tasdik edercesine bir ada üzerinde görünmesi, onun arjantin dövüş tilkisinin ada değişkesi olduğu sonucunu söz konusu kılar. 1960'larda darwin tilkileri, 600 km kuzeyde nahuelbuta milli parkı'nda, karasal güney amerika'da keşfedilince, alt tür statüsü tekrar sorgulanır. mitokondri-dna'nın genetik analizleri, darwin tilkisinin kendi başına tür olduğunu ve darwin'in nihayetinde haklı olduğu sonucunu, şüphelere yer bırakmayacak şekilde ortaya koyar.

özellikleri 
darwin tilkisinin, yüz, kulak kenarları, baş ve bacaklarında tarçıni kızıllıkları olan koyu güvez çakırlı boz postu vardır. gerdan ve karınaltı beyaz olur; bazen gırtlak çizgisi üzerinde aklık görülür. diğer pseudalopex türleri ile çiftleşmez ve bunlardan daha küçük daha koyu renktedir. bacakları da yine bu anakara türlerinden daha kısadır. 2–4 kg ağırlığı ile tartıda 5–10 kg  gelen bir arjantin dövüş tilkisinden (pseudalopex griseus) belirgin biçimde küçüktür.

dağılımı 
geç pleistosen devirde chiloé adası bir kara köprüsü ile güney amerika kıta'sına bağlıdır. sık ormanlar, adayı ve güney amerika'nın güneyindeki sınır bölgesini kaplamaktadır. burada darwin tilksi daha çok erken zamanda, ortak bir ataları olan arjantin dövüş tilkisinden (pseudalopex griseus) ve and çakalından (pseudalopex culpaeus) ayrılmış olarak yaşar. yaklaşık 15.000 yıl önce, buz çağının buzul kütlelerinin erimesi sonucu deniz seviyesinin yükselmesiyle bu kara köprüsü denize gömülür.. bu şekilde darwin tilkisinin birbirinden ayrılmış iki popülasyonu oluşur; biri adada diğeri ise kıtada. bugün halen daha orada bulunsalar da şüphesiz kıtada bulunan dağılım alanı, iklimsel sebeblerden ve insani faaliyetlerden dolayı küçülmüş olup, nahuelbuta millî parkı çevresindeki küçük bir bölgede sınırlı kalmıştır.

yaşam tarzı 
darwin tilkisi görünüşe göre, güney ılıman yağmur ormanlarında yaşayan tipik bir orman hayvanıdır.. genellikle alacakaranlıkta  ve gün doğumunda faal bir hayvandır.

nüfus 
chiloé adası'nda 250 kadar, anakarada ise 70'ten az birey olduğu tahmin edilir. iucn listesinde, nesli tükenme tehdidinde olarak sınıflanmıştır. millî park çevresindeki ormanların tahrip edilmesiyle salgın hastalık taşıyan ve tilkilere saldıran köpekler, düşük popülasyonun temel sebepleridir.

kaynakça 
 ronald m. nowak: walker's mammals of the world. johns hopkins university press, 1999 isbn 0-8018-5789-9
 david macdonald: die große enzyklopädie der säugetiere. deutsche ausgabe: könemann in der tandem verlag gmbh, 2004 isbn 3-8331-1006-6

diğer kaynaklar

dış bağlantılar 
 iucn kırmızı listesi 

pseudalopex
tilkiler
şili'deki memeliler
patagonya'daki memeliler
charles darwin