Georgi Jukov

georgi jukov (rusça: гео́ргий константи́нович жу́ков / georgy konstantinoviç jukov, 19 kasım 1896; strelkovka, kaluga – 18 haziran 1974, moskova), ii. dünya savaşı sırasında kızıl ordu'nun başlıca komutanlarından biri, sovyet mareşal (1943), savunma bakanı (1955-1957). stalingrad muharebesi'nin kaderini değiştiren en önemli komutan olmuştur.

hayatı 
rokosovski ve vasilevski ile aynı kuşaktandı. 1896’da yoksul bir köylü çocuğu olarak doğdu. henüz çocukken moskova’ya, amcasının yanına gönderildi. orada günde 20 saat fabrikada çalışıp aynı fabrikanın zemininde uyuyarak büyüdü. rokosovski gibi, o da çarlık ordusunda süvari olarak savaştı. ekim devrimi'nden sonra bolşevik partisine girdi. yetenekleri ile kızıl ordu'da hızla terfi etti. 1923’te bir atlı süvari alayının komutanı oldu. sovyet yönetimine yakın olduğu zamanlarda kararlı, çelikten bir disipline sahip, eğilmez biri, gözden düştüğünde ise zalim bir komutan olarak tanımlanan jukov 1930’da 2. süvari tugayı komutanı oldu. bu dönemden sonra seminerler verip, askerî oyunlar ve manevralar üzerine çalıştı, çeşitli askerî konularda makaleler yazdı. bu yıllarda tanklara özel bir ilgi gösterdi.

halhin gol 

haziran 1939'da moğolistan halk cumhuriyeti sınırına gönderildi. japon i̇mparatorluğu'nun olası bir istilâsına karşı moğolistan halk cumhuriyeti'ni örgütledi. japonların moğolistan'a saldırıya geçtiğinde, üç aşamalı bir karşı saldırı örgütledi, zayıf komutanları görevden aldı, japonları halhin gol muharebesi'nde hızlı bir harekat sonucu dağıtmayı başardı. jukov'un ani manevra taktikleri, askerlerine de kazandırdığı disiplin ve fedakarlık duygusu, düşmanı zayıf noktalarından vuran sezgisi ve savunma durumunda bile asla saldırıdan vazgeçmeyen karakteri ile kendini ilk burada göstermiştir. ayrıca bu yenilgi japonya açısından çok büyük derslerle doludur. ii. dünya savaşı boyunca japonya sovyetler birliği'ne saldırmayacaktır.

ii. dünya savaşı 

1940 aralık ayında stalin tarafından moskova'ya çağrıldı. burada, almanların muhtemel bir saldırısı üzerine çok sayıda üst rütbeli subayla birlikte düzenlenen savaş oyunlarına katıldı. jukov’un oyunlardaki rolü, «mavi taraf» olmaktı – yani o almanları temsil ediyordu. tutkulu karakteri ve kişiliği ile stalin'i etkiledi. sovyetler birliği genelkurmay başkanlığına getirildi. alman saldırısına kadar, günde 15 saat sovyet savunma kuvvetlerinin reorganizasyonuyla uğraştı.

büyük vatanseverlik savaşı 

29 haziran'da sovyet yüksek kumandanlığı (stavka) karargahında alman ilerlemesinin nasıl durdurulacağı üzerine acil bir toplantı örgütlendi. jukov burada, kiev’in süratle bırakılması ve daha geride savunma hatları örgütlenmesi gerektiğini söyledi – bazı kaynaklar bunun üzerine genelkurmay başkanlığından alındığını söyler. ancak stalin onu başka bir önemli cephe olan süratle kuzey cephesine, leningrad savunmasını örgütlemeye göndererek ona güvendiğini gösterdi. şehir 900 gün boyunca alman kuşatmasına karşı direndi.

jukov'un daha sonra moskova ve stalingrad önlerinde alman saldırısının püskürtmesinde de başarılı olmuştur. stalingrad kuşatması'nın kırılması için yapılan uranüs operasyonu'nu  vasilevski ile beraber yönetti. sonraki en büyük başarısı da berlin’in düşürülmesi olarak gösterilebilir. sovyet birliklerinin moskova'daki kızıl meydan'da 1945 moskova zafer geçit töreni'ninde beyaz bir atın üzerinde, en önde yürümüştür.

savaş sonrası 
1945-1946'da almanya'daki sovyet orduları grubunun başkomutanı ve sovyet askeri yönetiminin başkanı oldu. görevi mart 1946'da kara kuvvetleri başkanlığı'na kaydırıldı. 1946'dan itibaren kişisel zenginlik nedenli soruşturmalara maruz kaldı ve odessa askeri bölgesine kaydırıldı. 1948'den 1953'e kadar ural askeri bölgesi şefi oldu. haziran 1953'te beria'nın azledilmesine katıldı ve kısa bir süre sonra sbkp merkez komitesi yönetim kurulu üyesi oldu. 1957’de, kruşçev tarafından savunma bakan yardımcılığı görevinden uzaklaştırıldı ve tüm görevlerinden alındı. jukov, sertliğiyle, kurduğu ceza taburları ve kurşuna dizme birlikleriyle sovyet saflarında çelik bir disiplin kurmuştu, bu özellikleri savaş sonrasında eleştirilere konu oldu. mart 1958'de emekliye ayrıldı. savaş sonrası onun çok kaba olduğu söylentileri yayıldı. 1965’te, zaferin 20’nci yıldönümünde eski askerleriyle buluştu. 9 mayıs 1965'te jukov, lenin'in mozolesi kürsüsüne oturmaya davet edildi ve kızıl meydan'daki askeri güçlerin geçit törenini gözden geçirme şerefi verildi.

kızıl ordu askerleri, savaş boyunca öyle güvenmişlerdi ki jukov’a, şu söz saflarda hep söylenir olmuştu:

«jukov’u bulduğunuz yerde zaferi de bulursunuz.»

jukov sovyetler birliği'nin en değerli madalyası olan sovyet kahramanlık madalyası ile dört kez ödüllendirilen iki kişiden biridir.

jukov 1958'de hatıralarını yazmaya başlamıştı. i̇stikrarlı bir şekilde kötüye giden sağlığı ile birlikte, kalp hastalığını kötüleştirmeye devam etti. aralık 1967'de jukov ciddi bir kriz geçirdi. haziran 1968'e kadar hastaneye yatırıldı ve rehabilitasyon tedavisini almaya başladı. i̇kinci eşi tıp kolordusu'ndaki eski subay galina semyonova'nın bakımı altında kaldı. sol tarafına felç indi, konuşması düştü ve sadece yardımla yürüyebildi.

anıları 1969'da yayınlandı ve en çok satan kitap oldu. anılarının yayınlandığı tarihten birkaç ay sonra jukov, yorum yapan, şükran duyan, tavsiye veren veya kendisine övgüyle bahseden okuyuculardan 10.000'den fazla mektup aldı. komünist parti, jukov'u 1971'de yapılan sovyetler birliği komünist partisi 24. kongresine katılmaya davet etti, ancak davet iptal edildi.

ölümü
18 haziran 1974'te jukov geçirdiği başka bir kalp krizi sonrasında öldü. jukov'un bir ortodoks hristiyan cenaze töreni için son isteğinin aksine ve ailenin ülkenin üst düzey liderlerine yönelik taleplerine rağmen, cesedi yakıldı ve külleri kremlin duvarı mezarlığı'na gömüldü.

1995 yılında devlet tarihi müzesi önünde büyük bir zhukov heykeli dikilmiş ve onu at üstünde tasvir etmiştir. 1996'da, jukov'un doğumunun 100. yıldönümünde, kremlin duvarı mezarlığı tarihinin ilk örneği olan mezarında panikhida ortodoks anma töreni yapıldı.

galeri

kaynakça 

1896 doğumlular
1974 yılında ölenler
sovyetler birliği mareşalleri
sovyetler birliği savunma bakanları
sovyetler birliği kahramanları
lenin nişanı sahipleri
kızıl bayrak nişanı sahipleri
ekim devrimi nişanı sahipleri
kızıl yıldız nişanı sahipleri
zafer nişanı sahipleri
banyo nişanı
ii. dünya savaşı'nda sovyet askerler
rus i̇ç savaşı'nda kişiler
rusya i̇mparatorluk kara kuvvetleri personeli
sscb yüksek sovyeti 4. dönem milletvekilleri