Tekerlekli paten

tekerlekli paten, alt taban kısmındaki bölüme tekerler bağlanmış olan bir alettir. ayağa geçirilen bu alet, altındaki ufak tekerlekler sayesinde hareket etmeye olanak sağlamaktadır. 
günümüzde spor, egzersiz, eğlence gibi birçok amaçla kullanılmaktadır. birçok firma birçok değişik model ve tasarımda tekerlekli patenler üretmektedir.

tarihi 
hollandalılar, 18. yüzyıldan beri yollarda tekerlekli patenlerle hareket etme alışkanlığı edinmişlerdir. ahşaptan yapılan makaraların ayakkabıya bağlanmasıyla elde edilen icat "skeelers" olarak adlandırıldı. belçikalı müzik aletleri yapımcısı joseph merlin, 1760'ta i̇ngiltere'ye giderek yeni buluşu olan tekerlekli pateni, londra'daki seçkin bir toplantıda tanıttı. keman çalarak ve paten kayarak konukların ilgi ve hayranlığını kazandı. ama durmayı ve dönmeyi başaramadığı için bir aynaya çarpınca, ayna ve ke­man parçalandı, kendisi de ağır yaralandı.

1829'da fransa'da tekerlekli patenin bulunmasından 10 yıl sonra, i̇ngiltere'de ilk tekerlekli paten yarışı yapıldı. ama bu sporun yaygınlaşması new yorklu james l. plimpton'un 1863'te kauçuk yastıklı, dört tekerlekli pateni bulmasından sonra oldu. i̇lk patenlerin tekerlekleri şimşirden yapılıyor ve kolayca kırılıyordu. daha sonra, bilyeli yataklarda dönen çelik tekerlekli patenler yapıldı.

i̇lk tekerlekli paten pisti 1860'ta abd'nin rhode island eyaletinde, newport'taki at­lantik oteli'nde açıldı. 1870'lerde abd'nin çeşitli yerlerinde tekerlekli paten pistleri ya­pıldı. 1890'da ise batı londra'da olympia'da dünyanın en büyük pisti açıldı. asfalt ya da ahşap olan pist döşemelerinin en iyisi sert akçaağaç odunundan yapılır. sürat ve artistik paten dallarında yapılan çeşitli şampiyonalar­da tekerlekli patenle saatte gidilen en büyük uzaklık 45 kilometre, ulaşılan rekor hız saatte 60 kilometredir. bu rekorun sahibi belçikalı bart swings'e aittir.

tekerlekli paten sporu i̇ngiltere'de ilk kez 1870'lerde yaygınlaştı. ama bu ilgi yalnız­ca birkaç yıl sürdü. en büyük ilgiyi 1909-12 arasında gören tekerlekli paten sporu, sine­manın gelişmesi ve i. dünya savaşı'nın çıkmasıyla hemen hemen yok oldu; ancak 1929'da yeniden canlanabildi.

1970'lerde tekerlekli küçük sörflere benze­yen kaykayları, gençler her yerde yaygın olarak kullanmaya başladı.

kaynakça 

 ^  ayak ve ayak bileği sporları ortopedisi. valderrabano, victor, easley, mark e. cham, i̇sviçre. 21 şubat 2017 (https://www.worldcat.org/oclc/972330993 )
 ^ wilson, david gordon (2004). bicycling science, 3rd edition. mit press.
 ^   "mini bir cinsel devrimi ateşleyen viktorya dönemi çılgınlığı", bbc news, 6 nisan 2015 (https://www.bbc.com/news/magazine-31831110 )
 ^  haber: paten olimpiyatlar i̇çin düşünülüyor @ skatemall.com".  (https://web.archive.org/web/20110716080922/http://www.skatemall.com/article-roller-skating-being-considered-for-olympics.aspx)
 ^  yazımlar, sarah (2 temmuz 2020). "dünya çapında tekerlekli paten kıtlığı var". moda. erişim tarihi: 20 ekim 2020 (https://www.vogue.com/article/roller-skate-sold-out )
 ^  conlon, scarlett (2021-01-08). "paten kaymak bir canlanma yaşıyor, ama ne yaparsanız yapın buna bir trend demeyin". harper's bazaar. erişim tarihi: 2021-03-30. (https://www.harpersbazaar.com/uk/culture/a35151297/roller-skating-revival-history-origins/ )
 ^ " tekerlekli paten derneği uluslararası tekerlekli paten hakkında her şey ". (http://www.rollerskating.com/pages/all+about+roller+skating/51 )

dış bağlantılar 
https://web.archive.org/web/20130930215712/http://www.rollerskatingmuseum.com/homework.html
http://inventors.about.com/od/rstartinventions/a/rolle_skates.htm

spor ekipmanları
paten