Luna programı

luna programı (rusça bir kelime olan "luna"nın anlamı "ay"dır), zaman zaman lunik ya da lunnik olarak telaffuz edilen, sovyetler birliği tarafından 1959'dan 1976'ya kadar ay'a yollanan robotik uzay araçları programı. bu program sayesinde ay'daki; toprağın kimyasal yapısı, yer çekimi, sıcaklık ve radyasyon miktarı hakkında bilgiler elde edilmiştir. proje kapsamında, toplamda 24 araç görev almıştır.

abd ile sovyetler birliği arasında yaklaşık 10 yıl süre ay yarışını temmuz 1969'da abd, apollo 11 ile kazanmıştı. bundan sonra abd uzay çalışmalarını biraz yavaşlatırken sovyet rusya uzay programlarını aksatmadan, hatta geliştirerek sürdürdü. sscb'nin büyük programın bir bölümünü de 1959'da başlatan luna programı oluşturuyordu. bu programın bir öğesi olan luna 16 adlı uzay aracı, 20 eylül 1970'te aya indi. i̇ndikten 26 saat sonra, uzay aracı, altındaki toprağı delmeye başladı. 35 cm derinden 101 gr. toprak örneği aldı. toprağı sırtında getirdiği dönüş kapsülüne yerleştirdi. kısa bir süre sonra kapsül kendi roketini ateşledi, luna-16'dan ayrıldı ve dünya'ya dönüş yolculuğuna başladı. 24 eylül'de ay toprağı taşıyan kapsül paraşütle kazakistan topraklarına iniş yaptı. sscb, bu etkileyici girşimi aslında apollo 11'in aya indiği gün, luna 15 ile gerçekleştirmeyi planlamıştı. böylece hem bütün dünyayı bir kez daha şaşırtacak hem de amerikalılardan önce ay toprağını getireceklerdi. ne var ki luna 15, iniş sırasında ay'daki dağlara çarparak parçalandı. bu görev de 1,5 yıl sonra luna 16'ya kaldı.

görevler 
 luna 1958a
 başlatma hatası, 23 eylül 1958
 lunar impact attempt
 luna 1958b
 başlatma hatası, 11 ekim 1958
 lunar impact attempt
 luna 1958c
 başlatma hatası, 4 aralık 1958
 lunar impact attempt
 luna 1958d
 başlatma hatası, 17 aralık 1958
 lunar impact attempt
 luna 1
 2 ocak 1959'da fırlatıld
 lunar (impact) flyby
 luna 1959a
 başlatma hatası, 18 haziran 1959
 lunar impact attempt
 luna 2
 12 eylül 1959'da fırlatıldı
 lunar impact 14 eylül 1959
 latitude 29.10 n, longitude 0.00 - palus putredinis
 luna 3
 4 ekim 1959'da fırlatıldı
 lunar flyby
 luna 1960a
 başlatma hatası, 15 nisan 1960
 lunar flyby attempt
 luna 1960b
 başlatma hatası, 19 nisan 1960
 lunar flyby attempt
 luna - sputnik 25
 4 ocak 1963'te fırlatıldı (yörüngeden çıkamadı ve sadece bir gün sonra atmosfere geri döndü)
 soft landing attempt
 luna 1963b
 başlatma hatası, 3 şubat 1963
 soft landing attempt
 luna 4
 2 nisan 1963'te fırlatıldı
 lunar flyby (soft landing attempt)
 luna 1964a
 başlatma hatası, 21 mart 1964
 soft landing attempt
 luna 1964b
 başlatma hatası, 20 nisan 1964
 soft landing attempt
 luna - cosmos 60
 12 mart 1965'te fırlatıldı (yörüngeden çıkamadı ve sadece beş gün sonra atmosfere geri döndü)
 soft landing attempt
 luna 1965a
 başlatma hatası, 10 nisan 1965
 soft landing attempt
 luna 5
 9 mayıs 1965'te fırlatıldı
 lunar impact (yumuşak iniş denemesi) - bulutlar denizi
 luna 6
 8 haziran 1965'te fırlatıldı
 attempted lander - missed moon
 luna 7
 4 ekim 1965'te fırlatıldı
 lunar impact - oceanus procellarum
 luna 8
 3 aralık 1965'te fırlatıldı
 lunar impact - fırtınalar denizi
 luna 9
 31 ocak 1966'da fırlatıldı
 3 şubat 1966'da ay'a iniş yaptı
 latitude 7.08 n, longitude 295.63 e - oceanus procellarum
 luna - cosmos 111
 1 mart 1966'da fırlatıldı (yörüngeden çıkamadı ve sadece iki gün sonra atmosfere geri döndü)
 lunar orbit attempt
 luna 10
 31 mart 1966'da fırlatıldı
 lunar orbiter
 luna 1966a
 başlatma hatası, 30 nisan 1966
 lunar orbiter attempt
 luna 11
 24 ağustos 1966'da fırlatıldı
 lunar orbiter
 luna 12
 22 ekim 1966'da fırlatıldı
 lunar orbiter
 luna 13
 21 aralık 1966'da fırlatıldı
 24 aralık 1966'da ay'a iniş yaptı
 latitude 18.87 n, 297.95 e - oceanus procellarum
 luna 1968a
 başlatma hatası, 7 şubat 1968
 lunar orbiter attempt
 luna 14
 7 nisan 1968'de fırlatıldı
 lunar orbiter
 luna 1969a
 başlatma hatası, 19 şubat 1969
 lunar rover attempt
 luna 1969b
 başlatma hatası, 15 nisan 1969
 lunar sample return attempt
 luna 1969c
 başlatma hatası, 14 haziran 1969
 lunar sample return attempt
 luna 15
 13 haziran 1969'da fırlatıldı
 lunar orbiter (attempted lander)
 luna - cosmos 300
 23 eylül 1969'da fırlatıldı
 lunar sample return attempt (yörüngeden çıkamadı ve sadece dört gün sonra atmosfere geri döndü)
 luna - cosmos 305
 22 ekim 1969'da fırlatıldı
 lunar sample return attempt (yörüngeden çıkamadı ve sadece iki gün sonra atmosfere geri döndü)
 luna 1970a
 başlatma hatası, 6 şubat 1970
 lunar sample return attempt
 luna 1970b
 başlatma hatası, 19 şubat 1970
 lunar orbiter attempt
 luna 16
 12 eylül 1970'te fırlatıldı
 20 eylül 1970'te ay'a iniş yaptı
 latitude 0.68 s, longitude 56.30 e - mare fecunditatis
 lunar sample return to earth 24 eylül 1970
 luna 17/lunokhod 1
 10 kasım 1970'te fırlatıldı
 17 kasım 1970'te ay'a iniş yaptı
 latitude 38.28 n, longitude 325.00 e - mare imbrium
 lunar rover - lunokhod 1
 luna 18
 2 eylül 1971'de fırlatıldı
 lunar impact (lunar sample return attempt)
 latitude 3.57 n, longitude 50.50 e - mare fecunditatis
 luna 19
 28 eylül 1971'de fırlatıldı
 lunar orbiter
 luna 20
 14 şubat 1972'de fırlatıldı
 21 şubat 1972'de ay'a iniş yaptı
 latitude 3.57 n, longitude 56.50 e - mare fecunditatis
 lunar sample return to earth 25 şubat 1972
 luna 21/lunokhod 2
 8 ocak 1973'te fırlatıldı
 moon 15 ocak 1973'te ay'a iniş yaptı
 latitude 25.85 n, longitude 30.45 e - lemonnier crater
 lunar rover - lunokhod 2
 luna 22
 29 mayıs 1974'te fırlatıldı
 lunar orbiter
 luna 23
 28 ekim 1974'te fırlatıldı
 lunar lander (lunar sample return attempt) - mare crisium
 luna 1975a
 16 ekim 1975'te fırlatma başarısız oldu
 lunar sample return attempt - mare crisium
 luna 24
 9 ağustos 1976'da fırlatıldı
 18 ağustos 1976'da ay'a iniş yaptı
 latitude 12.25 n, longitude 62.20 e - mare crisium
 lunar sample return- mare crisium

dış bağlantılar 

 lunar and planetary department moscow university
 luna series (ussr) profile by nasa's solar system exploration
 soviet lunar images
 exploring the moon: luna missions

 
ay görevleri