Soranice

soranice (سۆرانی soranî) veya orta kürtçe (کوردیی ناوەندی kurdîy nawendî), hint avrupa dil ailesinin kuzeybatı hint-i̇ran dilleri grubundan olan bir kürt dilidir. ayrıca kürdistan bölgesel yönetiminin resmî dilidir.

soranicenin yazımı için çoğunlukla arap - fars alfabesi kullanılır. son zamanlarda kürtçede latin alfabesine geçme teşebbüsleri de olmuştur. bu lehçede yazılı kaynak nispeten çoktur.

yaygın olarak kullanıldığı yerler 
soranice daha çok irak ve i̇ran'da konuşulmaktadır. irak'ta nüfusun 1/4'ü soranice konuşmaktadır. soranice, irak'ta daha çok erbil, süleymaniye ve kerkük'te konuşulmaktadır. bunun yanında irak'ta duhok'taki kürtler ve şengal'deki yezidiler tarafından kurmanci  konuşulmaktadır. fakat irak'ta kürtler'in çoğu soranice konuşabilmektedir. i̇ran'da ise soranice daha çok batı azerbaycan, kirmanşah ve kürdistan vilayetlerinde konuşulmaktadır.

lehçeler  
erdelanî, silêmanî, mukiryanî, germiyanî.

soranice ve kurmanççanın farkları 
soranicenin, kurmanççadan farklı olarak cinsiyet yapısı bulunmamaktadır. bunun yanında kurmanççada kişi adılları iki tür iken, soranicede tek türdür. örneğin kurmanççada “ben kürt’üm” ez kurd im, “benim adım” navê min şeklinde söylenir. ama soranicede bu ifadeler (sırasıyla) “min kurd im” ve “nawi min”dır. yani “min” adılı iki durumda da aynı kalmaktadır.

soranice için bazı örnekler

selamlaşma/tanışma 
 silaw / selam (سڵاو، سەلام) : selam
 çonî / çonî başî (چۆنی، چۆنی باشی) : nasılsın
 başim (باشم) : iyiyim
 baş nîm (باش نیم) : i̇yi değilim
 xirapim (خراپم) : kötüyüm
 mandûm (ماندووم) : yorgunum
 nexoşim (نەخۆشم) : hastayım
 minîş başim (منیش باشم) : ben de iyiyim
 supas / memnûn (سوپاس، مەمنوون) : teşekkür ederim
 tika dekem (تکا دەکەم) : rica ederim
 nawit çiye (ناوت چییە) : adın ne
 nawim ehmed e  (ناوم ئەحمەدە) : adım ahmet
 xoşhalim (خۆشحاڵم) : memnun oldum
 bibûre / bibexşe (ببوورە، ببەخشە) : özür dilerim
 zehmet nebêt (زەحمەت نەبێت) : lütfen
 be xêr û xoşî (بە خێر و خۆشی) : hayırlı olsun
 bexêrhatin (بەخێربێن) : hoş geldiniz
 xoşhal bûm (خۆشحاڵ بووم) : hoş bulduk
 kurdî dezanît (کوردی دەزانیت) : kürtçe biliyor musun 
 belê (بەڵێ) : evet
 na / nexêr (نا، نەخێر) : hayır
 beyanî baş (بەیانی باش) : günaydın
 roj baş (ڕۆژ باش) : i̇yi günler
 êware baş (ئێوارە باش) : i̇yi akşamlar
 şew baş (شەو باش) : i̇yi geceler
 malawa / xwa hafiz (ماڵاوا، خواحافیز) : hoşçakal

kişisel bilgileri sorma 
 temenit çende: yaşın kaç
 temenim 25 sale : 25 yaşındayım
 xelkî kwêy : nerelisin
 xelkî estembulim : i̇stanbulluyum
 le kwê dejît : nerede yaşıyorsun
 le enqere dejîm : ankara'da yaşıyorum
 le kwê da denîşî : nerede oturuyorsun
 le enqere da denîşîm : ankara'da oturuyorum
 le kuê kar dekeyt : nerede çalışıyorsun
 le xwendîngeh da kar dekem : 
okulda çalışıyorum
 pîşet çiye : mesleğin ne
 min mamostam : öğretmenim
 nawnîşanit çiye : adresin ne
 nawnîşanî maltan çiye : ev adresin ne
 maltan le kuêye: evin nerede
 adresi karit çiye : i̇ş adresin ne
 jimarey telefonit çende : 
telefon numaran kaç
 le kuê zade bûy: nerede doğdun
 le enqere zade bûm : ankara'da doğdum
 key le dayîk bûyî: ne zaman doğdun
 le berwarî ___ zade bûm :___ tarihinde doğdum
 naw: i̇sim
 naznaw : soyisim
 rojî bûn : doğum günü
 şiwênî bûn : doğum yeri
 berwarî bûn : doğum tarihi
 welat : ülke
 mal/xanû(xanî - xane) : ev
 kargah: i̇şyeri

soranice sözcükler

soru sözcükleri 
çî : ne
çon: nasıl
boçî : neden
key : ne zaman
kuê/kû : neresi
be kuê : nereye
le kuê : nerede
kê : kim
bo kê: kimin
çend : kaç
be çend: ne kadar (fiyat)
kam: hangisi

sayılar 
şimare: sayı/numara
yek : bir
dû : i̇ki
sê : üç
çar/çwar: dört
penc : beş
şeş : altı
heft/hewt : yedi 
heşt: sekiz
no : dokuz
de : on
yazde : on bir
dewazde : on iki
sêzde : on üç
çarde/çwarde : on dört
panzde : on beş
şanzde : on altı
hefde : on yedi
hijde : on sekiz
nozde :on dokuz
bîst : yirmi
bîst û yek : yirmi bir
bist û dû: yirmi iki
sî : otuz
çil : kırk
penca : elli
şest: altmış
hefta : yetmiş
heşta : seksen
nohet/newet : doksan
sed : yüz
 diwîst: i̇ki yüz
 sêsed : üç yüz
 çiwarsed: dörtyüz
 pansed: beş yüz
 şeşsed: altı yüz
 heftsed: yedi yüz
 hezar: bin
 dû hezar: i̇ki bin
 hezar nosed bîst û se : 1923
 dû hezar şanzde : 2016
 yekem/yekemîn : birinci
 dûem/dûemîn : i̇kinci
 sewem/sewemîn : üçüncü
 çarem/çaremîn :  dördüncü
 nohem/nohemîn : dokuzuncu
 dehem/dehemîn : onuncu
 yazdehem/yazdehemîn: on birinci
 sîem/sîemîn : otuzuncu
 pencahem/pencahemîn : ellinci

günler/aylar 
 roj : gün
 kat/dem : zaman
 mang/mah : ay
 sal : yıl
 mejû : geçmiş(eski) tarih
 rojjimêr : günlük tarih
 katjimêr : saat
 beyanî/spêde : sabah
 nîwero/nîmero/zuhr: öğle
 eware : akşam
 şew : gece
 diwênê: dün
 îmro : bugün
 sibeynê/sibe : yarın
 dûşembe : pazartesi
 seşembe : salı
 çarşembe : çarşamba
 pencşembe : perşembe
 heynî/cum'a: cuma
 şembe : cumartesi
 yekşembe : pazar
 emro çend şembe: bugün günlerden ne
 kanûni dûem: ocak
 şubat : şubat
 azar : mart
 nîsan : nisan
 ayar : mayıs
 huzeîran: haziran
 temmûz: temmuz
 ab : ağustos
 eylûl: eylül
 teşrîni yekem: ekim
 teşrîni dûem : kasım
 kanûni yekem : aralık
 bahar : i̇lkbahar
 hawîn: yaz
 payîz/xazan: sonbahar
 zistan: kış

renkler 
 reng : renk
 sipî/sefîd: beyaz
 reş/siyah : siyah
 şin: mavi
 sor : kırmızı
 sewz(kesk) : yeşil
 zerd: sarı
 pembe : pembe
 binefşî(mor) : mor
 qaweyî: kahverengi
 nilî: lacivert
 xolemeşî: gri
 narencî : turuncu

yönler 
 bakûr: kuzey
 başûr: güney
 rojhelat: doğu
 rojawa: batı
 bakûrî rojhelat: kuzeydoğu
 bakûrî rojawa: kuzeybatı
 başûrî rojhelat: güneydoğu
 başûrî rojawa : güneybatı

yiyecek/i̇çecekler 
 xwardin : yemek/yiyecek
 xwardînewe : i̇çecek
 aw : su
 nan : ekmek
 xwê : tuz
 şekir : şeker
 ard : un
 goşt : et
 kifte : köfte
 qîma: kıyma
 mirîşk : tavuk
 tirşîyat: turşu
 doşawî temate : domates salçası
 run/ron : yağ
 kere : tereyağ
 birinc: pirinç
 penîr : peynir
 zeytûn : zeytin
 şorba: çorba
 şîr : süt
 mast : yoğurt
 şerbet : meyve suyu
 şerbeti pirtaqal: portakal suyu
 mireba : reçel
 hengwîn : bal
 doşaw : pekmez

meyveler 
 mîwe : meyve
 sêw: elma
 hermê, gulabî : armut
 şutî : karpuz
 kelek, gindore : kavun
 trê: üzüm
 kişmiş: kuru üzüm
 qeysî, mişmiş: kayısı
 xox : şeftali
 limo : limon
 moz: muz
 henar: nar
 pirteqal: portakal
 narengî, lalengî: mandalina
 gêlas: kiraz, vişne
 tû: böğürtlen
 şatû : dut
 şilk: çilek
 alû, gerez: erik
 hencîr : incir
 kiwi : kivi
 badem : badem
 findeq: fındık
 fisteq: fıstık
 gwêz, guz: ceviz
 gwêzî hîndî: hindistan cevizi
 xurma: hurma

sebzeler 
 sewze: sebze
 temate : domates
 petate: patates
 gêzer: havuç
 aru, xiyar : salata
 deluce(bîber): biber
 piyaz : soğan
 sîr : sarımsak
 spênax: ispanak
 baîncab: patlıcan
 madenus : maydanoz
 genmeşamî,şanderî: mısır
 berû : kestane
 na'ne : nane
 nîsk: mercimek
 qarçik,kûarg: mantar
 tûr: turp
 kuleke, kudû(kudî): kabak
 kelerm(kelem): lahana
 nok : nohut
 fasolya: fasulye

vücudun bölümleri
leş: vücut
ser: baş
piriç/qij/bisk: saç
mû : kıl
çaw: göz
bro/ebrû: kaş
pelûî çaw: gözkapağı
birjang: kirpik
lût/kepû: burun
nawçewan: alın
demûçaw/ruxsar: yüz
rîş: sakal
simł: bıyık
kułm/rumet: yanak
dem: ağız
lêw: dudak
didan: diş
ziman/zuwan: dil
qûrig: gırtlak
mil: boyun
gerû: boğaz
guê/gê: kulak
dest: el
pence: parmak
bazû: kol
şan: omuz
meçek: bilek
nînok/naxon: tırnak
êsk: kemik
pişt: sırt
kemer: bel
perasû: kaburga
rîxołe: bağırsak
sîne: göğüs
şikim: karın
nawik: göbek
dil: kalp
lûle xwên: damar
sî: akciğer
ciger: karaciğer
gurçîle: böbrek
masulke: kas
gede: mide
mêşik: beyin
demar: sinir

dil bilgisi

kaynakça 

kürt dilleri
kürdistan bölgesel yönetimi'nde kültür
kürtçe