TürkAkım

türkakım (resmî duyurudan önceki adıyla türk akımı), rusya'dan başlayıp karadeniz üzerinden türkiye'ye aktarılması planlanan doğal gaz boru hattı projesinin adıdır. projenin önerisi türkiye'ye yaptığı bir devlet ziyareti sırasında, 1 aralık 2014 tarihinde rusya devlet başkanı vladimir putin tarafından yapıldı. daha önceden yapılması planlanan "güney akım projesi"nin yerini alan proje 10 ekim 2016 tarihinde imzalanan hükümetlerarası anlaşma ile resmiyet kazanmıştır.

planlama 
boru hattının anapa yakınlarındaki russkaya kompresör istasyonundan başlatılması planlanırken, türkiye'ye nereden giriş yapacağı henüz karara bağlanmamıştır. hattın türkiye'deki başlangıç noktasına karar verildiğinde gazprom'un boru döşeme çalışmalarına hemen başlaması beklenmektedir. ayrıca iki tane boru döşeme gemisi karadeniz'de halihazırda beklemektedir.

boru hattının planlanan tahmini taşıma kapasitesi yılda 31,5 milyar metreküptür. türkiye'nin bu projeden yılda 15,75 milyar metreküp doğal gaz alması ve geriye kalan 15,75 milyar metreküp gazın avrupa'ya ihraç edilmesi düşünülmektedir. ancak, türk-yunan sınırından avrupa'ya aktarılacak doğal gaz hattının bu miktarı taşımak için yeterli kapasite olmadığı yönünde endişeler de vardır. avrupa enerji komisyonu başkanı maroš šefčovič ise önerilen boru hattının müşterilerinin taleplerini aştığını belirtmektedir. sonuç olarak rusya ile türkiye arasındaki müzakereler halen tamamlanmış değildir.

türkiye ve rusya arasındaki ilk doğrudan doğal gaz boru hattı olan mavi akım 2005 yılında devreye girdi. daha sonra genişletme planı çerçevesinde ismi "güney akım" olarak değiştirildi. 2009 yılında rusya devlet başkanı putin, karadeniz'in altından geçerek samsun'dan ceyhan'a kadar uzanan ve ayrıca suriye, lübnan, i̇srail ve kıbrıs'ı da içeren "mavi akım 1" projesini açıkladı.

en az 50 yıl boyunca faaliyet gösterecek şekilde tasarlanan proje için hükûmetler arası anlaşma, dönemin enerji ve tabii kaynaklar bakanı berat albayrak ile rus enerji bakanı aleksandr novak tarafından 10 ekim 2016'da imzalanmıştı. rusya'nın anapa şehrinden kıyıköy'e uzanan 930'ar kilometre uzunluğundaki iki deniz hattıyla 142 ve 70 kilometre uzunluğunda iki ayrı kara hattından oluşan türkakım projesi, 31 aralık 2019 itibarıyla gaz akışına hazır hale getirilmişti. hattın resmi açılışı ise 8 ocak 2020'de yapılmıştı. türkakım boru hattı üzerinden ilk 1 milyar metreküp doğal gazın sevki, 27 ocak 2020'de yapılmıştı. bu gazın yüzde 54'ü türkiye'ye, yüzde 46'sı bulgaristan-türkiye sınırına gönderilmişti. gazprom'un alt şirketi gazprom export'tan 6 ocak 2022 tarihinde yapılan yazılı açıklamada, gazprom export ile botaş arasında türkakım boru hattı üzerinden taşınmak üzere 4 yıl vadeli doğal gaz alım sözleşmesi imzalandığı bildirilmişti. sözleşme kapsamında türkakım doğal gaz boru hattı üzerinden 4 yıl boyunca yıllık 5,75 milyar metreküpe kadar gaz sevkiyatı yapılacak.

güncel durum 
i̇ki hattının her birinde 15,75 milyar metreküp olmak üzere toplam 31,50 milyar metreküp gaz taşıma kapasitesine sahip bulunan türkakım'ın ilk hattı türkiye'ye gaz akışı sağlarken, ikinci hat üzerinden boru hatları ile petrol taşıma aş (botaş) ve gazprom'un eşit ortaklığında kurulan türkakım gaz taşıma aş tarafından avrupa'ya gaz aktarılıyor.

21 ve 28 haziran 2022 tarihleri arasında akımdan gaz geçisi "planlanan yıllık bakım" nedeni ile durdurulacaktır.

kaynakça 

rusya'daki doğalgaz boru hatları
türkiye'deki doğalgaz boru hatları
rusya-türkiye ilişkileri