Hayalet (film)

hayalet, 1990 amerika birleşik devletleri yapımı film. başrollerinde patrick swayze, demi moore, tony goldwyn ve whoopi goldberg bulunur. senaryosunu bruce joel rubin, yönetmenliğini jerry zucker yaptığı film, 21.000.000 $ bir bütçe ile hazırlanarak 505.702.588 $ hasılat elde ederek bir gişe başarısı göstermiştir. 1990'ın en yüksek hasılat yapan filmi oldu.

ghost, 13 temmuz 1990'da paramount pictures tarafından gösterime sunuldu. 2015'ten itibaren ghost, tüm zamanların 93. en yüksek gişe hasılatı elde eden filmiydi. film, 63. akademi ödülleri'nde beş adaylık aldı: en i̇yi film, en i̇yi orijinal skor ve en i̇yi film kurgu, en i̇yi yardımcı kadın oyuncu (whoopi goldberg için) ve en i̇yi orijinal senaryo.

konu 

bir bankacı olan sam wheat (patrick swayze) ve bir sanatçı olan kız arkadaşı molly jensen (demi moore), sam'in arkadaşı ve meslektaşı carl bruner'ın (tony goldwyn) yardımıyla manhattan'da bir apartman dairesini yeniler ve taşınırlar. bir öğleden sonra sam, banka hesaplarında belirsiz ve alışılmadık derecede yüksek bakiyeler keşfettiği konusunda carl'ı uyarır. konuyu kendisi araştırmaya karar verir ve carl'ın yardım teklifini reddeder. o gece, sam ve molly, cüzdanını çalmadan önce sam'i vurup öldüren bir soyguncu tarafından saldırıya uğrarlar. sam, molly'nin cansız bedeninin üzerinde ağladığını görür ve kendisinin artık bir hayalet olduğunu, görünmez olduğunu ve ölümlü dünyayla etkileşime giremeyeceğini anlar.

molly, sam'in ölümünden sonraki günlerde perişan haldedir. carl gelir ve birlikte yürüyüşe çıkmayı teklif eder; kilitli kapıyı takip edemeyen sam, geride kalır. birkaç dakika sonra, kendisini öldüren soyguncu bir şey aramak için daireye girer. molly döndüğünde, sam  evdeki kediyi hayduta saldırması için korkutur. soyguncuyu brooklyn'deki evine kadar takip eder ve willie lopez adlı bu soyguncunun bilinmeyen bir şahıs tarafından gönderildiğini öğrenir.

willie'nin evinden ayrılan sam, ölülerin ruhlarıyla iletişim kuruyormuş gibi yapan ve bir şarlatan olan medyum oda mae brown'ın (whoopi goldberg) salonuna rastlar. oda mae, sam'in konuştuğunu duyunca gerçek psişik yeteneğini keşfetmesiyle için şok olur. sam, molly'yi tehlikede olduğu konusunda uyarması için onu ikna eder. oda mae, molly'nin şüpheciliğini ortadan kaldırmak için, yalnızca sam ve onun bilebileceği bilgileri aktarır. molly daha sonra soyguncu willie'nin kaldığı evin adresini carl'a verir. daha sonra willie için polise gider ama polisler ona oda mae'ni sahtekar ve dolandırıcı olarak görür.

bu sırada sam, carl'ı takip eder ve willie ile birlikte çalıştıklarını öğrenince yıkılır. carl, uyuşturucu satıcıları için para aklamaktadır ve willie'nin, onun parolalar kitabını elde etmesi için sam'i soymasını istemiştir. kitabı daireden kendisi aldıktan sonra, carl parayı "rita miller" uydurma ismi altında tek bir hesaba aktarır.

molly'yi korumaya kararlı olan sam, new york metrosu sistemine musallat olan ve katı nesneleri hareket ettirmek duyguları nasıl yönlendireceğini öğreten başka bir hayalete rastlar. daha sonra, rita miller'ın kimliğine bürünerek ve daha sonra sam'in ısrarı üzerine bazı rahibelere gönülsüzce bağışladığı 4 milyon dolarlık aklanan parayı geri çekerek carl'ı engellemesine yardım etmesi için oda mae'yi görevlendirir. carl umutsuzca parayı ararken, sam bilgisayar klavyesine adını yazarak varlığını ortaya çıkarır. carl, oda mae'nin bankada bir hesap kapatırken gördüğünü söyleyen molly'ye gider.

carl ve willie, oda mae'ye giderler ama sam, onu ve kız kardeşlerini kaçmaları için uyarır. willie geldiğinde, sam intikam almak için onu korkutur ve  panik içinde sokağa kaçmasına neden olur. aniden bir araba çarpar ve orada ölür. bir süre sonra gölgeli iblisler, willie'nin hayaletini cehenneme sürüklemek için karanlıktan çıkarlar.

sam ve oda mae daireye geri dönerler ve molly'nin eline bir cent vererek molly'yi oda mae'nin kendisi hakkında doğruyu söylediğine ikna eder. oda mae, sam ve molly'nin birbirlerine dokunabilmeleri için sam'in vücuduna sahip olmasına izin verir. carl daireye girer ama sam, carl'la savaşamayacak kadar bitkindir. kadınlar yangın merdivenini yapım aşamasındaki bir çatı katına çıkar, ancak carl oda mae'yi yakalar ve onu silah zoruyla tutar ve çek talep eder.

sam iyileşir ve carl'ı ondan uzaklaştırır, bu da carl'ın molly'yi rehin almasına ve çek için sam'e yalvarmasına neden olur. sam onu silahsızlandırır ve tekrar saldırır. carl bir pencereden kaçmaya çalışır ve asılı bir kancayı sam'e fırlatır, ancak kanca geri savrularak pencereyi paramparça eder ve camın aşağı kaymasına neden olur ve bir cam parçası ölümcül bir şekilde carl'a saplanır. willie için gelen karanlık şeytanlar carl'ın hayaletini almak için geri dönerler ve onu cehenneme sürüklerler.

sam, kadınların iyi olup olmadığını sorar. molly artık onu duyabilimektedir ve odada ilahi bir ışık parlayarak sam'in varlığını aydınlatır. görevinin şimdi tamamlandığını ve gitme zamanının geldiğini fark eden o ve molly, ağlayarak son kez öpüşürler ve sonunda aralarında uygun bir veda olur.
sam yardımı için oda mae'ye teşekkür eder ve sonra ışığa doğru yürür ve cennet'e doğru ilerler.

oyuncular

yapımı

oyuncu seçimi
sam wheat rolü için harrison ford, michael j. fox, paul hogan, tom hanks, kevin bacon, kevin kline, alec baldwin ve tom cruise düşünüldü. bruce willis, senaryoyu anlamadığı için sam wheat rolünü geri çevirdi ve daha sonra filmi geri çevirdiği için kendisine "ahmak" dedi. molly jensen rolü için michelle pfeiffer, molly ringwald, meg ryan, julia roberts ve nicole kidman düşünüldü. tina turner ve oprah winfrey, oda mae brown rolü için seçmelere katıldı. goldberg'e göre, yapımcılar başlangıçta onu oda mae rolü için düşünmediler fakat patrick swayze, whoopi goldberg'in kadroya alınmasını istedi.

çekimler
ghost için çekimler temmuz 1989'da çekime başladı. i̇ç sahnelerin çoğu los angeles'ta paramount'ta çekilirken, dış sahneler new york'ta, özellikle bedford – stuyvesant, soho ve wall street'te yaklaşık beş hafta boyunca çekildi. film yaklaşık 100 özel efekt çekimi içermektedir. demi moore'un filmdeki ünlü 'saç kesimi' manhattan saç stilisti john sahag (1952-2005) tarafından tasarlandı.

ödüller
 en i̇yi yardımcı kadın oyuncu akademi ödülü, 1991
 en i̇yi orijinal senaryo akademi ödülü, 1991
 en i̇yi yardımcı kadın oyuncu altın küre ödülü, 1991
 en i̇yi yardımcı kadın oyuncu i̇ngiliz akademi ödülü, bafta, 1991 gibi ödüllere sahip.
 aday: en i̇yi kurgu akademi ödülü
 aday: en i̇yi orijinal müzik akademi ödülü
 aday: en i̇yi film akademi ödülü

müzikler 

akademi ve altın küre ödüllü filmin müziklerini, usta besteci maurice jarre yapmıştır. filmin soundrack albümünde 1955 yapımı righteous brothers şarkısı olan, "unchained melody"  yer almaktadır. en i̇yi orijinal müzik akademi ödülüne aday gösterilen albüm, milano kayıtlarıyla varase sarabande lisansı ile yayınlandı, daha sonra maurice jarre ile yapılan görüşmede, milan'ın silver screen edition adıyla, ekstra parçalar eklenerek, 1995 yılında tekrar yayınlanmıştır.

orijinal film müziği
 the righteous brothers - "unchained melody" - 3:37
 "ghost" - 7:24
 "sam" - 5:33
 "ditto" - 3:19
 "carl" - 4:06
 "molly" - 6:17
 "unchained melody" (westlife) - 3:59
 "end credits" - 4:17
 "fire escape" (bonus) - 3:12
 "oda mae & carl" (bonus) - 3:58
 "maurice jarre interview" (bonus) - 9:51

kaynakça

dış bağlantılar 
 

amerika birleşik devletleri romantik dram filmleri
amerika birleşik devletleri fantastik dram filmleri
jerry zucker'ın yönettiği filmler
maurice jarre'ın müziğini yaptığı filmler
bangsian fantasy
en i̇yi fantastik film saturn ödülü sahipleri
i̇ntikam teması içeren amerika birleşik devletleri filmleri
paramount pictures filmleri
amerika birleşik devletleri hayalet filmleri
1990'larda i̇ngilizce filmler
1990 çıkışlı dramatik filmler