Burcî Memlûkler

burcî hanedanı (arapça: المماليك الشركس, al malik al sharkas; çerkesçe: буржи лъэпкъ, burji tlepq) mısır'da memlûk devleti'nde 1382-1517 döneminde hüküm süren yani en uzun süre hükmeden memlûk hanedanı. çerkes kökenlidir. bu isim "burç" sözcüğünden yani "kale surlarının üstü" anlamına gelmekte ve bu hanedana mensup olan çoğu çerkes asıllı olan memluklu kölelerden oluşan askerlerin kahire kalesi içinde bulunan kışlalarından mülhem olmaktadır.

bu askerler arasında yükselip emir rütbesi alan ve sonra da sultanlığa yükselenler kafkasya'da çerkeslerin bulunduğu bölgelerden getirilen kölelerden oluşmaktaydı. bu hanedan daha önceki genellikle kıpçak asıllı ve hatta rumî türklerden oluşan memluklu askerlerin ikamet ettiği nil nehri üzerindeki bir adada kışlaları olan askerlerden ortaya çıkan "bahri hanedanı"'ndan sonra gelmiştir.

bu hanedan çok istikrarsız olmuş ve hanedana mensup memluklu sultanlarının hükümdarlıkları genellikle kısa sürmüştür. sultanlığa atanma ve bunun için rekabet, memluklu emirler arasındaki iktidar çatışmalarına çok bağlı olmuştur. bu hanedan mensuplarının tahta geçme çatışmaları memlukluların ellerinde bulunan kıbrıs adasının timur'a bağlı güçler tarafından işgal edilmesine ve sonra da bu adanın hristiyanlar'ın idaresine geçmesine neden olmuştur. sultanlığa geçme için devam eden çekişmeler en sonunda memlukluların osmanlılar tarafından yenilip mısır'ın osmanlılar eline geçip memluk sultanlığı'nın ortadan kaldırılmasına da neden olduğu iddia edilmektedir.

tarihçe

hanedanın doğuşu 

1250'den itibaren mısır kıpçak türkü asıllı kölemenlere bahri hanedanı'na mensup memluklu sultanları tarafından idare edilmekteydi. 1377'de suriye'de çıkan bir isyanla bu devletin idaresi çerkes kölemenler tarafından ele geçirilmişti ve 1382'de çerkes asıllı zahir sayfeddin berkuk'un memluklu sultanı olarak tahta geçmiştir. 1389'da bahri hanedanı'ndan olan kıpçak kölemenlerinden olan son memluk sultanı salih zeyneddin hacı tekrar iktidarı ele aldıysa da 1390'da  çerkes kökenli berkuk tekrar tahtını ele geçirdi ve yeni memluk sultanlığı kurdu: çerkes kökenli sultan berkuk tarafından kıpçak hanedanlığı kaldırılıp onun yerine hanedanlık olmayan yeni sistemli memluk sultanlığı kuruldu; kendi memluk sultanı'ndan sonra gelen en yetkili komutan, yani ehil olan komutan yeni memluk sultanı oluyordu, bu şekilde en yetkili komutana iktidarı devretme sistem-değişikliği 'çerkesler dönemi memluk sultanlığı'nın sonuna kadar sürdü.

osmanlılarla ilişkiler

hanedanının ve sultanlığın sona erişi

burcî hanedanı sultanları

dipnotlar 
  fransızca wikipedia burjites maddesi (erişme:17.7.2010)
 i̇ngilizce wikipedia burji_dynasty maddesi (erişme:17.7.2010)

ayrıca bakınız 
 memlûk sultanları listesi
 bahrî hanedanı

dış bağlantılar 

 clot, andre (2009), l'égypte des mameloüks 1250-1517. l'empire des esclaves paris:perrin isbn 978-2-262-03045-2.  
 tür. çev.: clot, andre (çev. turhan ilgaz) (2005), kölelerin i̇mparatorluğu memlüklerin mısır'ı, i̇stanbul:epsilon yayınları isbn 9753317727.
 bosworth, clifford edmund (1967) the new i̇slamic dynasties: a chronological and genealogical manual edinburgh:edinburgh university press  i̇sbn 978-0-7486-2137-8  google books  (erişim:2.7.2010)
 muir, william (2007) the mameluke or slave dynasty of egypt, 1260-1517 piscataway, nj: görgias press. i̇sbn 978-1-59333-697-4. (birinci basım: smith, elder 1896) 
 el-makrizi (1997), al selouk leme'refatt dewall al-melouk, kahire: dar al-kotob, . 
 i̇ng. çev.: bohn, henry g. (çev.), (16969) the road to knowledge of the return of kings, chronicles of the crusades, ams press.
 el-makrizi, (1996) al-mawaiz wa al-'i'tibar bi dhikr al-khitat wa al-'athar, kahire:matabat aladab, isbn 977-241-175x .

 
i̇slam tarihi
tarihteki türk devletleri