Kars Oblastı

kars oblastı (rusça: карсская область; karsskaya oblast) 1878 yılında kars sancağı'nın yerine kurulan rus i̇mparatorluğu oblastı. merkezi kars il merkezidir. kars, bugün türkiye'ye bağlı bir ildir.

tarihçe 
kars oblastı, rus i̇mparatorluğu'nun ayastefanos antlaşması ile osmanlı i̇mparatorluğu'ndan aldığı kars ve çevresindeki topraklarda 1878 yılında kurulmuştur. oblastın ilk valisi viktor antonoviç françini'dir. osmanlı i̇mparatorluğu döneminde oblastın bulunduğu topraklar çıldır eyaleti ve kars eyaleti'ne, 1845 yılından sonra da erzurum eyaleti'ne bağlıdır.

bölgenin rus i̇mparatorluğu tarafından ilhak edilmesiyle, bölgedeki türk-müslüman halkın büyük bir kısmı (rus kaynaklarına göre 1878-81 yıllarında 111.000 kişi) türkiye'ye göç etmiştir. onların yerine buraya rusya ve transkafkasya'dan (zakafkasya) malakan ve duhobor dini azınlıkları dahil ermeniler, gürcüler ve ruslar yerleşmiştir. rusya i̇mparatoru ii. nikolay, eşiyle kars'a yaptırdığı av köşkünde kalmıştır. bunun dışında ii. nikolay, kars'ta birçok bina da yaptırmıştır. bölgenin stratejik öneminden dolayı oblastta askeri halk i̇daresi kurulmuştur ve başına da tümgeneral yetkisinde askeri bir vali atanmıştır.

oblastta, kafkasya cephesi'nde zarar gören kars ahalisine yardım amacıyla kars oblastı komitesi kurulmuştur. 1917 yılındaki ekim devrimi'den ve rusya i̇mparatorluğu'nun dağılmasından sonra kars oblastı'nın topraklarının bir kısmı ermenistan demokratik cumhuriyeti'nin kontrolü altına, topraklarının kuzey kısmı gürcistan demokratik cumhuriyeti'nin kontrolü altına girmiştir. fakat güneybatı kafkas geçici hükûmeti bölgeyi yeniden kontrolü altına almıştır. 1921 tarihli kars antlaşması ile eski kars oblastı toprakları resmi olarak türkiye'nin olmuştur.

coğrafya 
kars oblastı'nın yüzölçümü 18.686 km²'dir. kars obӏastı, bugünkü kars ve ardahan illerinin tamamıyla erzurum ilinin şenkaya, oltu ve olur ilçelerini kapsıyordu. oblastın kuzeyinde tiflis guberniyası, batısında batum oblastı ve osmanlı devleti'nin bir kısmı, doğusunda erivan guberniyası ve güneyinde osmanlı devleti vardır.

nüfus 
kars oblastı'nın 1872 - 1915 yılları arasındaki nüfus gelişimi

1892 
1892'da, kars oblastı'nın nüfusu 203.765 kadardır. oblasttaki etnik gruplar şöyledir:
 

1892'da, oblasttaki dini gruplar şöyledir:

1897 
1897 yılındaki rusya i̇mparatorluğu nüfus sayımı'na göre kars oblastı'nda 290,654 kişi vardır. bunların 160,571 erkek ve 130,083 kadındır. bu nüfus sayısı, brockhaus ve efron ansiklopedik sözlüğü göre 1892 yılında oblastın nüfusunun 200,868 olmasının çok düşük bir rakam olduğunu veya diğer rus i̇mparatorluğu bölgelerinden buraya göç edildiğini belirtiyor olabilir.

oblasttaki erkeklerin sayısı kadınlardan 30,000 fazladır. bu fazlalık genellikle avrupalı etnik gruplardan oluşmaktadır. rusça, ukraynaca ve beyaz rusça konuşan 27,856 kişinin 19,910'u erkek, 7,946'sı kadın olarak kaydedilmiştir. lehçe ve litvanca konuşanların çoğunluğu yani %99 erkek olduğu gibi almanca konuşanların %80'i, i̇branice konuşanların %90'ı erkektir. avrupalı olan bu erkek çoğunluk, tahminen bölgeye gönderilen askerler veya sürgünde gelen kişilerdir.

oblasttaki nüfus, oblastta konuşulan anadil sayısına yakındır. oblastta konuşulan anadiller şöyledir:

i̇dari bölümler 

oblast; ardahan, kağızman, kars ve oltu olmak üzere 4 okrugdan (bölümden) oluşmaktadır. bu okruglar dışında zaruşat (заришат) ve şuregel (шорагял) adlı okruglar 1878-1881 yılları arasında var olmuştur.

notlar

kaynakça 
 brockhaus ve efron ansiklopedik sözlüğü: 86 cilt. st. petersburg: 1890-1907.