Müstaîn (Abbâsî-Memlûk halifesi)

mustain veya mûstain billâh (tam adıyla: ebû’l-fadıl el-abbâs  mûstain billâh") (arapça:  الفضل العباس المستعين بالله)(d. ? - ö. 1430) 67. i̇slam halifesi ve  memlûk sultanı. abbasi hanedanına mensuptur. 1406-1414 yılları arasında kahire'de memlûk devleti'nin koruması altında halifelik yapmıştır. ayrıca 1412'de yedi ay boyunca (veya 1414 veya 1415)) memlûk sultanı olarak da hükümdarlık yapmıştır.

yaşamı 

mustain 1406'da kahire'de abbasi halifesi olan babası i. mütevekkil ikinci halifelik dönemi sonunda ölünce, burji hanedanı'ndan memlûk sultanı olan farac'ın hükümdarlık döneminde, abbasi halifesi oldu.

1412'de memlûklu sultanı farac abbasi halifesi olan mustain ile birlikte, suriye'ye, orada isyan etmiş olan emirler üzerine, özellikle halep valisi olan emir el-muavyed ebu an-nasir seyh el-mahmudi üzerine bir sefere başladı. sultan farac gazze'ye geldiğinde orada birkaç gün istirahat etmek niyetindeydi. fakat ordusundan bir grubun düşmanları tarafına geçmesi üzerine hemen şam üzerine yürüyerek şehre girdi ve şehir kapılarını kapattırdı. i̇syancı emirlerin orduları çok geçmeden şehri kuşatmaya aldı ve sultan farac uzun bir kuşatmaya hazır beklemekteydi. ama halife mustain de esir olarak isyancıların eline geçmişti. i̇syancılar ona halifelik yetkilerini kullanarak memlûk sultanı farac'ı sultanlıktan azletmesini ve sultanlık unvanını kendisi üzerine almasını telkin ve tavsiye ettiler. mustain bu sultanlık yetkilerinin pek kalıcı olacağını düşünmemekteydi. onun için halifelik yetkilerini ve unvanını da aynı zamanda üzerinde toplama şartı ile halifelik yetkileriyle farac'ı hal edip yerine sultanlık unvanını kabul edeceğini bildirdi. 28 mayıs'ta faraj şam kalesinde tutuklandı ve idam edildi. muavyed şeyh halife mustain ile birlikte kahire'ye gitti..

mustain sultanlık unvanını çok ciddiye almıştı. halifelik sarayına geri gideceğine, kahire kalesi içinde bulunan burji sultanlarının kullandığı sultanlık sarayına yerleşti. fakat halife'nin yedi aylık hükümdarlık süresinde, özellikle muavyed şeyh'in negatif etkileriyle, halife iktidar gücünü elde tutan memlûk emirlerine karşı kendini beğendiremedi.

yedi ay hükûmetten sonra muavyed şeyh halife mustain'in memlûk tahtından indirmiş ve kendisi sultan unvanını almıştır.

çeşitli kaynaklar ne zaman sultan olduğu ve ne zaman sultanlıktan atıldığı hakkında değişik bilgiler vermektedir:
 1412:  bir arap internet kaynağına göre. 
 1414: clifford edmund bosworth'un i̇slam hanedanlarının kronolojisi ve cedlerinin incelenmesi el kitabına göre.
 şubat 1415:  michaud ve michaud'un fransızca antik ve modern biografiler ansiklopedisine göre.

mustain hal edildikten sonra halifeler sarayına dönmüşse de 1414'te abbasi halifeliği unvanı kardeşi olan ii. mutezid'e verilmiştir. mustain'e i̇skenderiye'de oturma izni verilmiş ve orada 1430 yılındaki veba salgınında ölmüştür.

kaynakça

ek kaynaklar
 fransızca wikipedia "al-mustain_(abbasside_du_caire)" maddesi  (erişme:2.7.2010)
 clot, andré 
 (çev. turhan ilgaz) (2005), kölelerin i̇mparatorluğu memlüklerin mısır'ı, i̇stanbul: epsilon yayınları isbn 9753317727.
 (2009) l'égypte des mamelouks 1250-1517. l'empire des esclaves,  paris:perrin isbn 978-2-262-03045-2 
 bosworth, clifford edmund, ()  the new islamic dynasties: a chronological and genealogical manual, edinburgh:edinburgh university press, isbn 978-0-7486-2137-8, "the burjī line 784-922/1382-1517 ", say.77 

doğum tarihi bilinmeyenler
1430 yılında ölenler
abbâsî halifeler
burcî hanedanı sultanları
vebadan ölenler
mısır'da ölenler