Yıldız Sarayı

yıldız sarayı, ilk kez sultan iii. selim'in (1789-1807) annesi mihrişah sultan için yaptırılmış, özellikle osmanlı padişahı ii. abdülhamit (1876-1909) döneminde osmanlı devleti'nin ana sarayı olarak kullanılmış olan saray. günümüzde beşiktaş ilçesinde yer alır. dolmabahçe sarayı gibi tek bir yapı halinde değil, marmara denizi sahilinden başlayarak kuzeybatıya doğru yükselip sırt çizgisine kadar tüm yamacı kaplayan bir bahçe ve koruluk içine yerleşmiş saraylar, köşkler, yönetim, koruma, servis yapıları ve parklar bütünüdür.

bu bölge i. süleyman döneminden (1520-1566) başlayarak padişahlar için bir avlanma yeri olmuştur. saray arazisi ile ne oranda örtüştüğü kesin olarak bilinmese de "civan kapucıbaşı bahçesi", "kazancıoğlu bahçesi" adını taşıyan bahçe ve koruluklar büyük olasılıkla yıldız sarayı arazisini de içermekteydi. bu bahçeler i. ahmed döneminde (1603-1617) padişah bahçeleri arasına katıldı.

bundan sonra bölgeye değişik zamanlarda, gereksinim oldukça birçok yapı eklenmiştir. devrinin en özenle yapılmış yapıları arasında sayılabilecek olan bu yerler, burayı yapı bakımından bir yaşam alanı haline getirmiştir.

ii. abdülhamit'in 1876'da iki devrime sahne olan dolmabahçe sarayı'nı duygusal nedenlerle terkederek daha korunaklı olan yıldız'a çekildiği anlatılır. bu dönemde yıldız siyasi yönetimin ana odağı haline gelmiş, hükûmet biriminin bulunduğu ve tanzimat döneminde siyasi yaşamın asıl eksenini oluşturan bab-ı ali'yi gölgede bırakmıştır. 1882'de mithat paşa ve mahmud celaleddin paşa'nın idamını buyruk eden saray mahkemesi yıldız sarayında gerçekleşmiş ve bu nedenle yıldız mahkemesi adını kazanmıştır. bu tarihten sonra yıldız sarayı, ii. abdülhamit'in yönetimine istinaden bir korku ve dalavere merkezi olarak ünlenmiş ve bir dönem "yıldız" sözcüğünün osmanlı basınında kullanımı, siyasi çağrışımları olabileceği gerekçesiyle, ii. abdülhamit'in sansür idaresi tarafından engellenmiştir. sultan abdülhamit'in 1909 yılında 31 mart vakası'ndan sonra tahttan indirilmesi üzerine saray bir halk kalabalığı tarafından yağmalanmış ve kısmen yakılmıştır. bu yağmalama eylemi sırasında, abdülhamit'e bildiri vermiş veya polis ajanı olarak çalışmış olan kişilerin kendilerine ait belgeleri arayarak yok etmeye çalıştıkları anlatılır.

yıldız camii 

ii. abdülhamid yıldız camii'ni 1885-1886 yılları arasında yaptırmıştır. gerek kitlesi ve plan şeması, gerekse dekorasyonu ile son dönem osmanlı mimarisinin en tipik örneklerindendir. aynı zamanda yapı, dönemin hakim mimari anlayışlarından olan neogotik özellikler barındırmaktadır.

yıldız camii beşiktaş, barbaros bulvarı'nın kuzey kesiminde, yıldız sarayı yolu üzerinde yer alır. asıl adı hamidiye olmasına karşılık daha çok yıldız camii olarak bilinmektedir.

tasarım 
saray karmaşık bir yapıya sahip olup yönetim yapıları büyük mabeyn, şale köşkü, malta köşkü, çadır köşkü, yıldız tiyatro ve opera evi, yıldız saray müzesi ve i̇mparatorluk porselen üretimevi'ni kapsıyordu. yıldız saray bahçesi ayrıca i̇stanbul'da herkesçe tanınan bir dinlenme yeriydi. bir köprü yıldız sarayı ile çırağan sarayı'nı boğaz üzerinde bu bahçeye bağlıyordu.

yıldız sarayı saat kulesi 
yıldız camii avlusunun güneybatı köşesinde bulunur. 1890 yılında yaptırılmıştır. oryantalist ve neogotik karması olan bir tasarımı vardır. köşeleri kırık bir kare plan üzerinde yükselen, üç katlı bir kuledir. sivri ve dilimli bir kubbe ile örtülüdür. örtü kısmında yine dilimli kemerli çatı pencereleri bulunur.

i̇mparatorluk porselen üretimevi 

1895 yılında açılan üretimevi üst sınıfın avrupa biçimi seramik gereksinimini karşılamak için üretim yapıyordu. kaseler, vazolar ve tabaklar üretildi. bunlar sıklıkla boğaz manzarasını resmediyordu. yapı orta çağ şatolarını andıran bir görünüme sahiptir.

kaynakça

dış bağlantılar 

 t.c. i̇stanbul valiliği (harika i̇stanbul) / yıldız sarayı tanıtım sayfası

 
yıldız, beşiktaş
bilgi kutusu bulunmayan yapılar