Alâeddin Yavaşca

mehmet alaettin yavaşca (d. 1 mart 1926, kilis - 23 aralık 2021), türk tıp doktoru ve klasik türk müziği sanatçısı.

biyografisi 

1951 yılında i̇stanbul üniversitesi i̇stanbul tıp fakültesi'ni bitirdi ve haseki hastanesi 1. kadın doğum mütehassısı olarak mesleki görevine başladı. 1985 yılından başlayarak, hekimlik görevini bıraktığı 1990 yılına kadar haseki hastanesi başhekimliğini yaptı.

prof. dr. alâeddin yavaşca'nın musiki hayatı, daha 8 yaşındayken batı musikisi keman dersleri ile başlamıştır. i̇stanbul'a gittikten sonra, sadettin kaynak, münir nurettin selçuk, suphi ezgi, hüseyin sadeddin arel, zeki arif ataergin, nuri halil poyraz, refik fersan, mesut cemil, ekrem karadeniz, süleyman erguner, dr. selahaddin tanur gibi üstatlardan istifadeler sağlamış, i̇stanbul belediye konservatuvarı' i̇leri türk müziği konservatuvarı, i̇stanbul üniversitesi korosu gibi kuruluşlarda icra kabiliyetini ve musiki bilgisini geliştirdikten sonra 1950 yılında açılan imtihanı kazanarak i̇stanbul radyosunda solist icracı olmuş, zamanla türkiye radyolarında ve trt bünyesinde danışma, denetleme ve repertuvar kurullarında önemli görevler almış, 1967'den bu yana solistliği yanında koro yöneticiliği de yapmıştır.

türk musikisinde, devlete bağlı ilk konservatuvarının kurucuları arasında yer almış, 1976'dan itibaren türk musikisi devlet konservatuvarı'nın yönetim kurulunda ve öğretim kadrosunda çalışmıştır. konservatuvar, yök (yükseköğretim kurulu) yasasıyla i̇stanbul teknik üniversitesine bağlandıktan sonra 1990'da i̇tü türk musikisi devlet konservatuvarı profesörlüğüne atanmış ve ses eğitimi bölüm başkanlığı'na getirilmiştir.

i̇cracılığı yanında 140 civarında beste, semai, şarkı, çocuk şarkıları, çeşitli saz eserleri (peşrev, saz semai, medhal, etüd), dini sahada da mevlevi ayini ve ilahi formunda besteleri vardır.

1950'li yıllardan bu yana yurt içi ve yurt dışı birçok konserler vermiştir. yurt dışı konserler için iki defa amerika birleşik devletleri'ne davet edilmiş ve 5 konser vermiştir. 1988 yılında bbc'nin, londra queen elizabeth hall'da tertiplediği 'müzik festivali'ne davet edilmiş, orada da 3 konser, ayrıca almanya'da berlin, köln, hamburg ve aachen'de muhtelif konserler vermiştir. dr. alâeddin yavaşca'nın bir uzun çaları (lp), 25 adet 78'lik plağı, 15 adet 45'lik plağı mevcuttur.

kendisine 1991 yılında 'devlet sanatçısı' unvanı verildi. ayten yavaşca ile evlidir. sanatçının adı 2018 yılında i̇stanbul büyükşehir belediyesi tarafından i̇stanbul boğazı’nda sefer yapan vapura verilmiştir. prof. dr. alaeddin yavaşca vapuru i̇stanbul boğaz hattında seferlerine devam etmektedir. ayrıca yavaşca’nın kilis’te doğup büyüdüğü tarihi ev, "alaeddin yavaşca müze evi" adı ile müzeye dönüştürülmüştür.

rahatsızlandığı 2017 yılına kadar haliç üniversitesi konservatuvarı'nda öğretim üyesi olarak ders vermiştir. ayrıca çorlu yılmaz büyükerşen balmumu heykeller müzesi'nde balmumundan bir heykeli bulunmaktadır.

ölümü 
23 aralık 2021 perşembe günü tedavi gördüğü koç hastanesi'nde hayatını kaybetmiştir. 25 aralık 2021 cumartesi günü atatürk kültür merkezi'nde düzenlenen törenin ardından fatih camii'nde kılınan cenaze namazına müteakiben beşiktaş'taki yahya efendi haziresi'ne defnedilmiştir.

tanınmış bazı eserleri 
 başka söz söylemem aşktan yana ben
 artık bu solan bahçede bülbüllere yer yok
 kimseyi böyle perişan etme allahım yeter
 rûhum su gelen yılda bile mâziyi andı
 şen gözlerinle yüzüme bir baktın
 sarı mimozamsın sen benim
 gülen gözlerinin mânası derin
 ayrılıktan başka var mıdır söze hacet
 ümitsiz bir aşka düştüm ağlarım ben halime
 ne günah etse açılmaz i̇ki gönlün arası (güfte dr.rahmi duman)

yayımlanmış eserleri 
 alâeddin yavaşca
 türk musikisi'nde kompozisyon ve beste biçimleri alâeddin yavaşca
 devlet sanatçısı alâeddin yavaşca besteleri i
 mısralarla gönlümdeki yavaşca

ödülleri 

 siirt i̇li kültür derneği siirt valisi eliyle 1990 veysel karani beste ödülü, 24/05/1990
 samsun musiki cemiyeti (musikiye hizmet), 17/11/1990
 bursa belediyesi konservatuvarı (musikiye hizmet) 1990
 kilis belediyesi (bir parka isminin verilmesi), 1990
 alâeddin yavaşca senfonisi, bestekâr hasan cihat örter tarafından bestelenmiş, elazığ fırat üniversitesi senfoni orkestrası tarafından ilk defa seslendirilmiştir, 2010

dr. alâeddin yavaşca yök tarafından i̇.t.ü. tsm devlet konservatuvarı'na profesörlüğe atandı. bunlar dışında, çeşitli lions ve lioness dernekleriyle rotary kulüplerinde, türk-alman dostluk derneğinde, türk-amerikan üniversiteliler derneğinin yapmış olduğu konuşmalardan aldığı ödüller vb., 1990

yavaşca, 10 ekim 1991'de devlet sanatçısı olarak ödüllendirildi.

1990'dan i̇tibaren aldığı ödüller 
 1991: türkiye cumhuriyeti devlet sanatçısı unvanı
 çamlıca musiki derneğinin "üstün hizmet ödülü"
 mersin rotarien'lerden "türk kültürüne hizmet ödülü"
 i̇stanbul kilis kültür vakfına yardımdan
 gaziantep üniversitesi'nden "türk musikisine hizmet ödülü"
 kilis üniversitesi temel atmaya katkıdan dolayı "kilis belediye başkanlığından"
 kilis üniversitesi temel atmaya kuruluşuna katkı "kilis valiliğinden"
 fevziye mektepleri vakfı, okul aile birliği ödülü
 türk edebiyat vakfı'ndan "türk kültürüne katkı ödülü"
 beşiktaş musiki derneği "yavaşca gecesi" "vesile ödülü"
 girne belediyesi'nden "unutulmayan bestekârlar anısı ödülü"
 kültür bakanlığı "konya kültür ve turizm derneği"nden ödül
 gaziantep türk musikisi derneğine onursal üyelik
 tkhv türk kültürüne hizmet ödülü
 kilis üniversitesi fen ve edebiyat fakültelerinin yaptırılmasında
 ’50. sanat yılı’ şöleni dolayısıyla kültür bakanlığı ödülü
 türk kültürüne hizmet vakfı ödülü
 i̇.t.ü. rektörlüğünce ödülle plaket 2003
 trt 1'de sohbet
 trt ankara'da müzikli sohbet
 trt ve tv2'de canlı yayın
 konya selçuk üniversitesinde seminer
 i̇.t.üç devlet konservatuvarında konferans
 trt tv int a.yavaşca belgeseli
 sakarya üniversitesinde konferans nedeniyle plaket
 kanal 6'da öğrencılerle konser
 magazin show’dan hayat boyu onur ödülü
 göksu rotaryenler’de sohbet nedeniyle plaket
 trt 2 ‘de müzik dalında verilen 2008 yılı cumhurbaşkanlığı kültür ve sanat büyük ödülü için haşmet topaloğlu tarafından hazırlanan “kültür sanat”programında canlı sohbet.
 trt 2 ‘de müzik dalında verilen 2008 yılı cumhurbaşkanlığı kültür ve sanat büyük ödülü için“göz önünde”programında canlı sohbet.
 2008: cumhurbaşkanlığı kültür ve sanat büyük ödülü
 müzik dalında alınan cumhurbaşkanlığı 2008 kültür ve sanat büyük ödülü dolayısıyla haliç üniversitesi tarafından verilen plaket ve alâeddin yavaşca eserlerinden oluşan konser.
 müzik dalında alınan cumhurbaşkanlığı 2008 kültür ve sanat büyük ödülü dolayısıyla i̇tü konservatuvarı tarafından verilen plaket.
 bahçeşehir musiki derneği'nin cengizhan sönmez yönetiminde alâeddin yavaşca 60.sanat yılı konseri ve plaket.
 müzik dalında alınan cumhurbaşkanlığı 2008 kültür ve sanat büyük ödülü dolayısıyla kilis vakfı tarafından verilen plaket ve kilis valisi
 i̇çinde bulunduğumuz yılın kilis 7 aralık üniversitesi senatosu’nun aldığı kararla ilan edilen “2010 prof.dr.alâeddin yavaşca yılı” olması dolayısıyla akatlar kültür merkezi'nde;ayten yavaşca tarafından eşi ile beraberliklerinin 50.yılı şerefine proje ve organizasyonu kendisine ait olan,beşiktaş belediyesi'nin "ustalara saygı" ve kilis vakfı'nın gelenekselleştirdiği "alâeddin yavaşca'ya saygı" adları altındaki katkılarıyla:yavaşca şiirlerinin ebru ve hat sanatı ile birleştirilerek gerçekleştirilen sergi, nuriye eracar'ın sunuculuğunda yavaşca'yı dostlarının anlattığı konuşmalar ve nesrin & çetin körükçü’nün haliç üniversitesi öğretim görevlileri ve de öğrencilerinin sazları eşliğinde gerçekleştirdiği mini konser. (etkinlik sonrası bakırköy mûsıkî konservatuvarı vakfı'nın hazırladığı yavaşca’nın 102 şiirinin yer aldığı kitap ile sinan sipahi'nin arşiv çalışmalarından hazırladığı,birinde güftelerinin kendisine birinde de eşi ayten yavaşca’ya ait olan alâeddin yavaşca'nın seslendirdiği 2 cd dağıtılmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 "alâeddin yavaşcanın eserleri ve ödülleri" 

1926 doğumlular
klasik türk müziği şarkıcıları
klasik türk müziği bestecileri
kilis doğumlular
devlet sanatçıları
türk profesörler
türk hekimler
resim aranan müzisyenler
2021 yılında ölenler
i̇stanbul'da defnedilenler
yahya efendi tekkesi haziresi'ne defnedilenler
türk besteciler