NHIndustries NH90

nhindustries nh90; orta boy, çift motorlu, çok amaçlı bir askeri helikopterdir. nhindustries tarafından üretilmiştir. i̇lk prototip 1995 yılının aralık ayında ilk uçuşunu gerçekleştirdi. bu tarihten beri on dört ülke toplamda 573 tane helikopter sipariş etti. bu helikopterlerin teslimine 2006 yılında başlandı. helikopterin adı "nato helicopter 90's"in (90'lar için nato helikopteri) kısaltmasından gelmektedir.

tasarımı ve gelişimi 

1985 yılında fransa, batı almanya, i̇talya, hollanda ve birleşik krallık bir araya gelerek 1990'larda kullanılmak üzere, nato için, savaş alanına taşıma ve anti-gemi/anti-denizaltı helikopteri üretmeye çalıştı. ancak birleşik krallık takımı, grubu 1987'de terk etti. 1 eylül 1992'de nhindustries nh90 modeli için nahema (nato helicopter manegement agency) ile bir tasarım ve gelişim antlaşması imzaladı. bu kurum dört katılımcı ülkeyi temsil ediyordu: almanya, fransa, i̇talya ve hollanda. 2001 yılında portekiz de bu ajansa katıldı. helikopterin tasarım çalışmalarına 1993'te başlandı. i̇lk prototip olan pt1 türünün ilk deneme uçuşunu 18 aralık 1995 gerçekleştirdi. i̇kinci prototip pt2 ilk uçuşunu 19 mart 1997'de ve üçüncü prototip pt3 ilk uçuşunu 27 kasım 1998'de gerçekleştirdi.
i̇ki farklı ana çeşit nh90 üretilmiştir: taktik taşıma helikopteri (tth) ve nato firkateyn helikopteri (nfh). bu ana türlere rağmen sipariş veren çoğu ülke bazı özel değişiklikler yapılmasını istemiştir. programın 1990'lı yıllarda bazı teknik ve mali sorunları olmuştu. sonrasında partner ülkeler haziran 2000'de 366 gibi büyük bir üretim gerçekleştirdi. bunu avrupa, asya ve okyanusya'dan siparişler takip etti. programın üretim sürecindeki iki yıllık bir aksamanın sonunda ilk siparişler 2006 yılının sonuna doğru teslim edildi. finlandiya'nın istediği değişikliklerin de ekli olduğu tasarım 19 şubat 2008'de kabul edildi ve böylece nh90 helikopterleri son şeklini almış oldu.

i̇şletme tarihçesi

siparişler

i̇skandinav ülkeleri 
2001 yılında üç i̇skandinav ülkesi helikopterlerden satın almak için anlaşma imzaladı. i̇sveç bu helikopterlerden 18 tane (yedi tane daha almak opsiyonuyla), norveç 14 tane (on tane daha alma opsiyonuyla) ve finlandiya 20 tane sipariş etti.
aralık 2011 ilk norveç nh90 helikopterleri teslim edildi.

yunanistan 
ağustos 2003'te yunanistan 20 tane nh90 sipariş etti (14 tane daha alma opsiyonuyla). bunlardan dördü mart 2012'de yunan silahlı kuvvetlerine teslim edildi. bu helikopterler yunan ordusunda eğitim amacıyla kullanılmaktadır.

avustralya 
avustralya 2005 yılında hurdaya çıkardığı uh-1 iroquoislerin yerine 12 tane nh90 sipariş etti. bu sayı haziran 2006'da avustralya savunma bakanlığı tarafından arttırıldı. siparişe hurdaya çıkarılan diğer helikopterlerin yerine geçmek üzere 34 tane daha helikopter eklendi. böylece sipariş edilen helikopter sayı 46'ya çıkmış oldu. bu helikopterlerden dördü avrupa'da üretildi. kalan 42 tanesi ise avustrailian aerospace (eurocopter alt kuruluşu) tarafından üretildi. avustralya'da nh90lar mrh90 (multi role helicopter) olarak da adlandırılır.

hollanda 
programın asıl destekçilerinden biri olan hollanda'nın 20 tane siparişi bulunmaktadır. ancak tasarımda yapılan değişiklikler sonuncu helikopter hollanda'nın istediğinden daha ağır olmuştur. hollanda'nın istekleri doğrultusunda değişiklikler yapılıp yapılmayacağı belirsizliğini korumaktadır.

suudi arabistan 
suudi hükûmeti temmuz 2006'da 64 tane nh90 almak üzere anlaşma imzalamıştır.

almanya 
alman deniz kuvvetleri yeni maritime helikopteri için 2009 30 adet nfh üretti.

diğer ülkeler 
yeni zelanda hükûmeti hava kuvvetlerindeki uh-1 iroqious filosunu yerine 8 adet (bir tane yedek parça için) nh90 almak için antlaşma imzaladı. 2007'deki paris air show sırasında belçika 10 adet nh90 (4 nfh, 4tth + 2 adet opsiyonel) almak için 20 haziran 2007'de antlaşma imzaladı. böylece nahema'daki altıncı ülke oldu.

i̇lk teslimatlar 
i̇lk nh90'lar 2006'nın sonlarına doğru alman ordusu'na teslim edildi. bunu 2007 yılında i̇talya ve finlandiya takip etti.

özellikleri

genel özellikleri 
mürettebat: 2 pilot (nfh'lerde sensör operatörü de olabiliyor)
kapasite: 20 asker veya 12 sedye veya 2 nato paleti veya 4000 kilo'ye harici yük taşıma
uzunluk: 16.180 metre
pervane çapı: 16.30 metre
yükseklik: 5.23 metre
boş ağırlığı: 6,400 kg
taşıyabildiği maksimum ağırlık: 4,200 kg
maksimum kalkış ağırlığı: 10,600 kg
motor: 2 × rolls-royce turbomeca rtm322-01/9 turboshaft, 1,662 kw (2,230 shp) veya 2 × general electric t700-t6e turboshaft, 1,577 kw (2,115 shp)

performans 
maksimum hız: 300 km/h (162 knot)
menzil: tth'de 800 km, nfh'de 1000 km
azami yükseklik: 6,000 m (20.000 ft)
tırmanma hızı: 8 m/s

mühimmat 
roketler: anti-denizaltı ve/veya havadan karaya roketler (nfh versiyonunda), 2 tane kapı silahı

ayrıca bakınız 
uh-1

kaynakça

genel kaynaklar
www.nhindustries.com
www.savunmasanayi.net
www.euocopter.com

askerî helikopterler
çift türbinli helikopterler
i̇lk uçuşunu 1995'te yapan hava araçları