Süfyani

süfyani bazı i̇slami eskatolojide kötü bir figürdür, genellikle hadislerde bozgunculuk ve fitne yayacak bir zorba olarak tasvir edilir. şia hadislerine göre süfyani receb ayında çıkacaktır. tahmini çıkış yeri şam'dır.

i̇lgili rivayetler hem sünni, hem de şii hadislerinde mevcuttur. süfyani, ahir zamanın diğer kötü figürü deccal ile karıştırılmamalıdır. çocukları öldüreceği ve kadınların karınlarını parçalayacağı söylenir. süfyani, muhammed'in ev halkından olanları öldürecek ve suriye'ye hakim olacak. mehdi çıkınca süfyani onu yakalamak ve öldürmek için bir ordu gönderir. ancak süfyani ve ordusu bayda çölüne vardıklarında yutulacaklardır.

çoğunluğu sünni olan bazı kaynaklar, süfyani'yi ahir zamanın zorba bir figürü olarak tanımlayan hadislerin güvenilmez,  şii ve abbasi sahip hadisçiler tarafından uydurulmuş efsanenin "bir "bozuk versiyonu" olduğuna inanıyorlar. diğerleri onu mehdi'nin düşmanı değil müttefiki şeklinde tanımlayarak onun kötü niyetli rolünü tersine çevirir.

mehdi, mesih, deccal, süfyan gibi karakterler erken i̇slam tarihinde, iktidar olma savaşı veren kufe merkezli alioğulları (ehl-i beyt), horasan coğrafyasından siyah sancaklı abbasiler ve ebu süfyan soyundan gelen şam merkezli ümeyye oğulları (emeviler) gibi guruplar arasında, çıkış yerleri olarak o günün güç merkezlerini işaret eden, toplumda kendilerine yer edinme adına, iyi karakterlerin kendi içlerinde, kötü karakterlerin ise rakiplerinde aranması yönünde, haklarında çok sayıda hadis uydurulan, dönemin dinsel-politik figürleri olarak ortaya çıktılar. daha sonraki dönemlerde ise birtakım dini guruplar, bu figürlerin gerçek anlamda var olduğuna inandılar ve onları inanç esaslarına dahil ettiler. bu veya benzer deyim ve tiplemeler i̇slam dünyasında günümüze kadar devam etmiş, dini guruplar kendi liderlerini mehdi, mesih gibi kurtarıcı, rakiplerini ise deccal, süfyan gibi aşağılayıcı sıfatlarla anmaya devam etmişlerdir.

o kadar ki, abbasoğulları veya alioğullarının mehdi figürüne rakip olarak, emeviler, iyi bir karakter olan kurtarıcı süfyan figürünü ortaya sürdüler. ancak abbasi veya ehli beyt taraftarları kısa sürede yeni hadislerle bu figürü kötü bir karaktere çevirmeyi ve emevileri alt etmeyi başardılar. yine politik-dini bir figür olarak mesih bir gece sabaha karşı "emevi başkenti" olan şam'da beyaz minare'ye iner, mehdi ile birlikte namaz kılarlar ve güçlerini birleştirerek deccal ile savaşırlar.

kehanetler

süfyani'den önce 
süfyani'den önce batıda bir fitne çıkacak, her tarafa yayılacak ve hiçbir grup kendisini ondan koruyamayacaktır.batıda kargaşa, fitne ve korku baş gösterecek. . . çatışma çoğalacak.hiçbir tarafın kendisini koruyamayacağı bir ahlaki bozulma ortaya çıkacak ve bu her yöne yayılacaktır. bu durum, birisi gelip: "ey insanlar, bundan böyle sizin önderiniz i̇mam mehdi'dir" diyene kadar devam edecektir. batıda başlayan fitne şam'a gelecek: iki sancak, bölgeyi kontrol altına almak için orduları tükenene kadar savaşacak.

bir hadiste hakkında şöyle bir ifade vardır:

“ahir zamanda bir adam çıkacak ve ona süfyan denilecek.”

sahih hadislerde bildirildiğine göre süfyan ahir zamanda gelecek ve i̇slam'ı yok etmeye çalışacak münafık bir varlıktır."

süfyani'nin görünüşü 
süfyani şam'da görünecek. transjordan'ın kuru vadisinde bir ayaklanma başlatacak ve şam'ı ele geçirmek için hareket edecek, çok destek kazanacak ve diğer iki rakip gücü yenerek suriye'nin geri kalanını ele geçirmek için ilerleyecek. şam'ın 5 ilçesini ele geçirecek ve irak'a ordu gönderecek.

ebu hureyre, muhammed'in şöyle dediğini rivayet eder:şam'ın derinliklerinden bir adam çıkacak. adı süfyani olacak. ona uyanların çoğu kelb kabilesinden olacaktır. kadınların midelerini, hatta çocukları parçalayarak öldürür. ailemden bir adam (mehdi)  haram'da çıkacak, haberi süfyani'ye ulaşacak ve ona ordularından birini gönderecek. o (mehdi) onları yenecektir. sonra (süfyani) geride kalanlarla birlikte çöle varıncaya kadar yolculuk edecek ve yutulacaklar. kendilerini başkalarına haber verenden başkası kurtulmayacaktır.nu'aym, halid bin ma'dan'ın şöyle dediğini aktarır: "süfyani, elinde üç değnekle çıkacaktır. onlarla vurduğu kişi ölecek."

süfyani'nin yönetimi 
süfyani'yi benî kelb kabilesi destekleyecek ve karşı çıkan herkesle savaşacaktır. güne adaletsizlik hükmedecek ve süfyani'nin hayatı hiçe sayması kadın ve çocuklara kadar uzanacak. kays kabilesi ona isyan edecek, ancak başarılı olamayacaklar ve süfyani onların hepsini öldürecek. süfyani'nin harikalarından biri, saldırdığında herkesi öldüren asalarıdır.

süfyaninin ordusu kufe'ye gidecek ve horasan'a saldıracak. i̇stahr kapısı'nda şuayb bin salih ve haşimiler güçlerini birleştirip onunla karşı karşıya gelecekler. savaş birçok cana mal olacak ve süfyani geçici bir yenilgiye uğrayacak. mehdi'nin zuhuruna duyulan özlem işte bu zamanda evrenselleşir.

süfyani'nin ordusu mehdi'yi almak için irak'tan ilerleyecek, zil huleyfe yakınlarındaki çöle ulaştıklarında yer onları yutacak. i̇ki kişi haberi iletmek için kaçacak, ancak olayı öğrendiğinde bile süfyan caydırılamayacak. kureyş'ten bazı insanlar, müslümanların kontrolünde olmayacak olan konstantinopolis'e kaçarlar. süfyaniler geri dönmelerini isteyecekler ve geldiklerinde müttefikleri ile birlikte öldürülecekler.

süfyani'nin ölümü 
süfyani mehdi'yi öğrendiğinde, kendisi ve ordusu mehdi'ye saldırmak için irak'a gidecektir. ordu, bayda topraklarına girdiğinde, 2 veya 3 kişi hariç, dünya onun ordusunu tüketecektir. hasf-el-beyde olayı ile ilgili olarak, çeşitli hadisler ordusunun büyüklüğünü tarif eder. bazı kaynaklar süfyani'nin ordusunun 12.000 olacağını; bazıları 170.000 diğerleri 300.000 olduğunu söylerler. şii yorumcu şeyh tabarsi, "ve dehşetli bir korkuya kapıldıkları ve hiçbirinin kurtulamayıp en yakın bir yerde azâba uğratıldıkları gün, bir görsen onları" (kuran 34:51) ayetini süfyan ordusuyla ilişkilendiriyor ve bayda çölünün onları yutacağını söylüyor.

süfyani olduğunu iddia edenler 
ms 749 ile 1413 yılları arasında en az dokuz kişi levant'ta süfyani unvanıyla isyan etti. i̇lki abbasilere isyan eden ziyad ibni abdullah ibni yezid ibni muaviye ibn ebu süfyan'dı. i̇kincisi 754'te isyan etti. ebu harb el-muburka, yaklaşık yüz yıl sonra manto üzerinde hak iddia etti. 1413 yılında birisi bu unvanı kullanarak memlûk sultanlığına isyan etti. hadisleri aynen takip etmeye çalıştı ama memlükler onu bastırdı ve öldürdü.

şüpheler, sorular 
muhammed benşili, süfyani masalının bazı ayrıntıları hakkında bu hadislerlemehdi'ye karşı iki ordu mu göndereceği, yoksa bir ordu mu göndereceği, ordusuyla birlikte kendisinin de mi yutulacağı, yoksa kendisinin bağdat'ta mı kalacağı belirlenemez diyerek şüphelerini ifade ediyor.selefi fetva sitesi islamqa.info, ayrıntıların ötesinde al-elbani'den (1914-1999) alıntı yaparak süfyani'nin hadislerini münker  (başka bir sahih hadise aykırı) zayıf ve kusurlu bulur.

i̇bni usaymin de süfyanî hadislerini zayıf rivayet olarak değerlendirmiştir.  mansour leghaei'nin de hikâyenin doğruluğu konusunda şüpheleri var.

wilferd madelung, "mehdi'nin rakibi olarak süfyaninin öne sürülmesinin, onun, abbasi hanedanının düşmanları ve onların umutları ile ilgili olma olasılığının modern bilim adamlarının defalarca dikkatini çektiğini" yazıyor.

emevi hanedanında süfyan ve mervan'dan gelen iki kol bulunuyordu. "süfyid kolunun bir üyesi", abbasilerin devrilmesine ve emevi hanedanının yeniden kurulmasına öncülük etmek üzereydi. abbasilerin destekçileri bunu, iyi müslümanları öldürecek olan bir deccal figürüne dönüştürdüler.". . . suriyeliler, ebû muhammed'in ölümünü kabul etmedi, onun taif dağlarında saklandığına ve oradan zaferle çıkacağına inandılar. bu, muhtemelen keysaniler'in muhammed b. hanefiyye oluşturdukları inanca örneklik edecekti. hakkında tamamen suriye unsurlarıyla bir efsane yarattılar. bunlardan bazıları, şii ve abbasi yanlısı gelenekçilerin uydurduğu, onun suriyeli bir kahramandan deccal'e benzeyen bir figüre dönüştürüldüğü tahrif edilmiş versiyonda hala göze çarpmaktadır."william mccants ayrıca tarihsel şii öfkesi ile süfyani adlı bir ahirzaman düşmanı kehaneti arasında bağlantı bulur. süfyani'nin hadislerde, muhammed'in damadı ali ile i̇slam imparatorluğunun kontrolü üzerine savaşan ebu süfyan'ın soyundan geleceği yazıyordu.

ebu süfyan'ın oğlu sonunda halife oldu ve emevi hanedanını kurdu, ancak ali'nin halife olması gerektiğini düşünen, kaybeden tarafın takipçileri arasında şöyle bir kehanet dolaşmaya başlar: "süfyani, kûfe'ye ulaştığında ve muhammed ailesinin yandaşlarını öldürdüğü zaman, mehdi gelecektir."

buna karşılık, mccants, sünnilerin de bir süfyani kehanetleri olduğunu, kahramanca bir tavırla "mehdi'nin yanında düşmanlarına karşı savaştığını yazıyor: 'süfyani ve mehdi, iki yarış atı gibi çıkacak. süfyani, yanındaki bölgeyi, mehdi de yanındakini fethedecektir."

mccants, suriye iç savaşında sünni isyancıları zafere ulaştırmak için süfyani'nin ortaya çıkmasını umut eden suriyeli "popüler bir selefi din adamı" olan adnan el-aroor'dan alıntı yapıyor: ""i̇nşallah hepimiz allah'ın izniyle (suriye'de) ortaya çıkacak olan süfyani'nin ordusunda olacağız."

ayrıca bakınız 
 deccal
 mehdi / mesih
 ahir zaman / kıyamet / eskatoloji / i̇slami eskatoloji
 i̇slam mitolojisi 
 hadis / hadis eleştirisi

dipnotlar

bibliyografya

dış bağlantılar 
 deccal'in önüne geleceği iddia edilen süfyani'ye inanıyor muyuz?

i̇slam terimleri
i̇slam eskatolojisi
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar