Eğitim

eğitim; okullar, kurslar ve üniversiteler vasıtasıyla bireylere hayatta gerekli olan bilgi ve kabiliyetlerin sistematik bir şekilde verilmesi.

eğitim, bireyin doğumundan ölümüne süregelen bir olgu olduğundan ve politik, sosyal, kültürel ve bireysel boyutları aynı anda içinde bulundurduğundan, tanımının yapılması zor bir kavramdır. bireylerin toplumun standartlarını, inançlarını ve yaşama yollarını kazanmasında etkili olan tüm sosyal süreçlerdir. kişinin yaşadığı toplum içinde değeri olan, yetenek, tutum ve diğer davranış biçimlerini geliştirdiği süreçlerin tümüdür. seçilmiş ve kontrollü bir çevrenin (özellikle okulun) etkisi altında sosyal yeterlilik ve optimum bireysel gelişmeyi sağlayan sosyal bir süreçtir. eğitim, önceden saptanmış esaslara göre insanların davranışlarında belli gelişmeler sağlamaya yarayan planlı etkiler dizesidir. eğitim, bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla kasıtlı olarak istedik değişme meydana getirme sürecidir.

genellikle resmi, yani kurumsal, eğitimle bir kullanıldığından bağlama göre öğretim, öğrenim gibi kavramlarla sıkça karıştırılmaktadır. bu söylemde düşünüldüğünde eğitim kavramı iki genel çatıda tartışılabilir: toplumsal ve kurumsal eğitim.

etimoloji 
eğitim, türkçede sözlük anlamı "birinin akla uygun, fiziksel ve moral gelişmesi üzerine etki yaparak çeşitli davranış yatkınlıkları, bilgi ve görgü aşılayarak önceden tespit edilmiş amaçlara göre onun belirli bir yönde gelişmesini sağlamak, terbiye etmek" olan eğitmek kelimesinden türetilmiştir. i̇ngilizce ve diğer avrupa dillerinde education/educazione olarak adlandırılır ve semantik açıdan latince educare fiilinden gelir; inşa etmek, ayağa kaldırmak, dikmek manasındadır.

yurt dışı eğitim 
yurt dışı eğitim, genellikle az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerden gelişmiş ülkelere yönelen bir öğrenci akımı olarak algılansa da, aslında kendi vatandaşı bulunulan topraklar dışında, dini, dili, kültürü farklı yabancı bir ülkede eğitim almaktır.   öğrencilerin eğitim hayatlarının belli bir kısmını yurt dışındaki ülkelerde yaşayarak sürdürmesidir.

yurt dışı eğitim, dil eğitimi, üniversite eğitimi, yükseklisans eğitimi, mesleki ve kariyer eğitimi gibi temel başlıklar altında gruplandırılabilir.

türkiye'deki öğrencilerin yurt dışı eğitim konusundaki genel eğilimi amerika ya da almanya'da eğitim almak olarak belirmiştir.
yurt dışında eğitim almak isteyen öğrencilere, gidilecek ülke konsololuklarında öğrenci vizesi verilerek, o ülkede belirli bir süre,ülkenin haklarından sınırlı olarak yararlanma hakkı tanınmaktadır.

ancak türkiye'de öğrenim gören yabancı öğrenci de vardır. bunların çoğu türki cumhuriyetlerden, ermenistan'dan, i̇ran'dan ya da gürcistan'dan gelmedir.

toplumsal eğitim 
bireyin, toplumun bir parçası olarak ailede başlamak üzere çevresindeki sosyal yapıdan aldığı eğitimdir. geleneklere, dine, sınıfa vb. bağlı olan bu eğitim bireyin değer yargılarının yapısını oluşturur ve bir şekilde toplumun devamını sağlar. daha sonraki yaşamında da beşeri ilişkileri veya öğrenci kariyeri anlamında da aldığı eğitim çok önemlidir.
   
topluma yönelik eğitim faaliyetlerinin ortak noktası, okul dışı, bir başka ifadeyle örgün eğitimin dışında kalmasıdır. dolayısıyla, sosyal pedagoji; mecburî eğitimini tamamlamış olan veya buna paralel olarak bazı sosyal sorunlu kişiler için, genelde kamu kurum ve kuruluşlarca düzenli, plânlı ve sistemli bir şekilde yürütülen yaygın eğitim faaliyetlerinin bütünüdür.

kurumsal eğitim 
eğitimin okullaşmış halidir. eğitimin profesyonel bir örgütlenme içinde bireye sağlanmasıdır.

platon'un atina'da kurduğu akademi tarihteki ilk okul örneklerinden biridir.

dünyada eğitimin tarihsel süreci ve yapısı 
eğitimin başlangıcı genel olarak söz edilecek olursa insanlık kadar eski olsa da bir bilim olarak çok yenidir. avrupa'daki modern eğitim sisteminin kökleri orta çağ dönemine kadar gider. orta çağdaki okullar öncelikli olarak kiliselere bağlıydı ve din adamı yetiştiriyordu. i̇lk üniversitelerin çoğu hristiyan kökenliydi. bununla birlikte 1088'de kurulan bolonya üniversitesi gibi laik üniversiteler de vardı.

günümüzdeki eğitim anlayışı ise amerikan filozof, psikolog ve eğitim reformcusu john dewey'nin (1859 – 1952) fikirlerinden ilham almıştır. william james ile birlikte pragmatizm'in de kurucuları arasında yer alan dewey, rousseau ve platon'un eğitim anlayışlarını eleştirmiş ve eğitimin köhnemiş, eski olguları tekrarla belletmeye değil öğrencinin bir kişi ve vatandaş olarak yaşamına uygulayabileceği bilgi ve becerileri kazandırma amacı gütmesi gerektiğini öne sürmüştür.

eğitim felsefesi 

eğitimin bugününü iyi anlamak için eğitimin tarihsel değişimini anlamakta yarar vardır. tarih boyunca ortama ve uygulamalara göre değişik eğitim tanımları yapılmıştır. günümüzde eğitimin insan faaliyetlerindeki etkisi bugüne kadar olan uygulumaların en karmaşık olanıdır. genel bir bakışla eğitim bir takım becerilerin öğretim ve öğrenim şeması içerisinde; insan'ın bilgi, sezinleme ve akıl işlevlerini geliştiren faaliyetler ve kavramlar bütünü olarak ele alınmaktadır. bu tanım çok soyut olup somut uygulamalar üzerinde anlayış geliştirmeye yardım etmemektedir.

eğitim felsefesi eğitimin amacı, doğası ve içeriğine ilişkin çalışmalarla ilgilenir. bilginin kendisinin olduğu kadar bilen zihnin doğası ve otorite problemleri, eğitim ve toplum ilişkisi gibi konular eğitim felsefesinin konuları arasında yer alır. rousseau'nun döneminden bu yana eğitim felsefesi gelişim psikolojisi ve gelişme teorileriyle bağlantılı olmaya devam etmiştir.

eğitimden beklenen temel amaçlar şunlardır: sivil toplum sorumluluk, fikir ve girişimci eğitimli vatandaşlara dayalıdır. her alandaki ilerleme okullaşmanın meydana getirdiği eğitimin kapasitesine bağlıdır. bu durumda eğitim bireyin, toplumun ve gelecekteki insanlığın gelişim ve refahını güçlendirmeyi amaçlar.

uygulamalar 
eğitimin tek tanımlı (monolitik) olmadığı gerçeğinden dolayı eğitim kavramına birçok değişik boyuttan yakaşılmaktadır. birçok boyutun var olmasının temel nedenleri

 öğrencinin gelişimsel düzeyinin,
 öğrenim ortamının etkisinin,
 aktarılmak istenen bilgi yapısının,
 öğrenim teorilerinin etkisinin,
 eğitim teorilerinin etkisinin,

göz önünde bulundurulmasıdır. bu bağlamda eğitim üzerine konuşulurken

 okul öncesi eğitim, genel eğitim, meslek eğitimi, hayat boyu öğrenim 
 bireysel eğitim, grup eğitimi, programli eğitim, bilgisayar destekli eğitim, uzaktan eğitim 
 çocuk eğitimi, gelişkin eğitimi, engelli eğitimi, üstün yetenekli eğitimi
 kavram eğitimi, beceri eğitimi

kavramlarını kullanarak hangi olgudan bahsettiğimizi belirtmeliyiz. eğitim üzerine fikir oluştururken bu tanımlara dikkat edilmediğinde hatalar oluşmaktadır. bir eğitim bakanının türk eğitiminde ezberciliği kaldırıyoruz cümlesi türk eğitim sisteminden kuran kursunu kaldırıyoruz diye yorumlanabilmektedir.

mesuliyet ve ölçme-değerlendirme 
eğitim rastgele oluşan bir faaliyet değildir. eğitsel faaliyetlerin belli bir amacı vardır ve bu bağlamda planlı bir olgudur. eğitimin planlı yapısının bir uzantısı eğitimde mesuliyet (accountability) kavramını gerektirir. bu sebepden dolayı bu iki konunun aynı boyutlarda ele alınması gerekir. ayrıca eğitimin amaçları doğrultusunda gelişip gelişmediğini anlamak için eğitsel ölçme ve eğitsel değerlendirme faaliyetleri eğitim yapısının bir parçasını oluşturur. plan - mesuliyet - ölçme*değerlendirme birbirlerin tamayesinde belirler.

eğitim mesuliyeti eğitimde yeniden yapılandırma taraftarlarının üstünde durduğu en önemli konu olarak geçerliliğini devam ettirmektedir. eğitim mesuliyeti eğitimin bütün faaliyetlerini kapsamaktadır. eğitim faaliyetlerinde etkisi olan birimlerin hangi amaç doğrultusunda sorumlu ve etkili olduğu tam olarak belirlenmesini içerir. buna en güzel örnek okul tuvaletlerinde yaşanmaktadır. tuvalet temizliğinde ortaya çıkan bir aksama için sorumluluk şeması

 sorun -> hizmetli
               -> müdür yardımcısı 
                     -> müdür 
                        -> il eğitim müdürlüğü (birden fazla imza)
                           -> millî eğitim bakanlığı (onlarca imza)
                              -> eğitim bütçesi planlama kordinasyonu (onlarca imza)
                                 -> meclis (550 dolayında imza)
                maliye bakanlığı <-
           il eğitim müdürlüğü <-
                     müdür <-
              alım satım <-
 çözüm <- hizmetli <-
olarak gerçekleşmektedir.

ölçme ve değerlendirme birbiriyle ilişkili ve çok boyutlu kavramlardır. eğitsel değerlendirme türkiye'de dar anlamı olan öğrencinin öğrenme seviyesi olarak algılanmaktadır. geniş anlamıyla eğitsel değerlendirme eğitimin bütününü kapsamaktadır. eğitsel değerlendirme diğer karar verme mekanızmalarında olduğu gibi kalite kontrolü geçerlidir. eğitsel değerlendirmemin kalite kontrolü eğitsel geçerlilik ve eğitsel güvenirlik (soru analizi,..) yapıları için sunulan kanıtlarla sağlanmaktadır. millî eğitim içinde en yaygın ölçme değerlendirme metodu olarak istatistiksel değerlendirme metotlar grubu kullanılmaktadır. türk eğitim kurumlarında klasik ölçme teorisi çok yaygın olarak kullanılmaktadır. öğrenci davranıslarını test kitapçığı bağlamında daha güvenilir olarak modelleyen soru cevap teorisi üniversite seçme sınavında değerlendirmelerinde kullanılmaya çalışılmaktadır. günümüzün en gelişmiş istatistiksel metodu olan bireysel test sistemi uygulamaları türkiye de bulunmamaktadır.

müfredat 
geniş anlamıyla müfredat planlı eğitsel faaliyetlerin bir okul tarafından önceden belirlenmiş bir alan içinde (okul binası, atletizm sahası, hastane gibi) yürütülmesi olarak tanımlanmaktadır. [todd, e. a.(1965) curriculum development and instructional planning]

tyler [1949] müfredatı tanımlarken 4 ana soru içinde çalışılması gerektiğini önermektedir.
 hangi eğitimsel amaçlar güdülmekte
 hangi eğitsel metotlar ile belirlenen amaçlara ulaşılacak
 belirlenen süre, amaç ve metotların nasıl organize edileceği
 organize olmuş (planlanmış) süre, amaç ve metotların nasıl ölçüleceği

ayrıca bakınız 
 eğitim teknolojisi
 eğitim bilimleri
 türkiye'de eğitim
 eğitim sosyolojisi
 eğitim psikolojisi
 meslekî eğitim
 alternatif eğitim

kaynakça 

 
sosyal haklar
ana madde konuları