mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Cennet balığı

cennet balığı (macropodus opercularis), osphronemidae familyasından küçük bir balık türü.

yabani bölgede yırtıcıdırlar. böcekler, omurgasız hayvanlar ve yavru balıkları yerler.

dış bağlantılar 

asgari endişe altındaki hayvanlar
macropodus
tatlı su balıkları
doğu asya'daki balıklar
tayvan faunası
hong kong'daki biyota
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Kedi (anlam ayrımı)

kedi şu anlamlara gelebilir:

 kedi, evlerde beslenebilen, küçük, memeli, avcı ve etçil hayvan
 kedi, türk sinema filmi
 kedi hastalıkları, kedi hastalıkları
 kedi gözü bulutsusu, bulutsu
 kedilerde iletişim
 kedi gözü sendromu, genetik hastalık
 kedi kadın, çizgi roman karakteri
 kedi kuşu, kuş türü
 kedi miyavlaması sendromu, genetik hastalık
 kedi nanesi, bitki cinsi
 kedi yayın balığı, balık türü
 kedi ve fare oyunu, oyun
 ankara kedisi, kedi ırkı
 altın kedi, kedi türü
 balıkçı kedi, kedi türü
 benekli kedi, kedi türü
 çizmeli kedi, hikâye kahramanı kedi
 gri kedi, kedi türü
 gri kedi kuşu, kuş türü
 halkalı kuyruklu kedi, kedi türü
 kara kedi, öykü
 kara ayaklı kedi, kedi türü
 kötü kedi şerafettin, çizgi roman kahramanı
 paslı kedi, kedi türü
 yassıbaş kedi, kedi türü
Ciğer

akciğer - hava soluyan omurgalılardaki temel solunum organı
 karaciğer - i̇nsan organı
 ciğer otu - hodangiller (boraginaceae) familyasından bir bitki türü (pulmonaria officinalis)
 ciğer tava - özellikle edirne'de yapılan bir ciğer yemeği
 ciğer kebabı - bir ciğer yemeği
Ömür Geçiyor & Zerrin Özel

zerrin özer, "ömür geçiyor" adlı albümde yeni pop şarkılarını yorumlarken, "zerrin özel" adlı albümde rock müzik şarkıları seslendirmiştir.

şarkı listesi 
ömür geçiyor
 "ömür geçiyor" (söz & müzik: şehrazat, bülent yetiş - düzenleme: volga tamöz)
 "bir yolun ardından" (söz & müzik: murat ak - düzenleme: sezgin gezgin)
 "hata" (söz & müzik: bülent yetiş)
 "anamın ak sütü" (söz & müzik: bülent yetiş - düzenleme: sezgin gezgin)
 "yolun açık olsun" (söz & müzik: emre uzunca)
 "çok mutluyum" (söz: bülent yetiş - müzik: salvatore cutugno)
 "gözlerinde son gece" (söz: aysel gürel - müzik: volkan gücer)
 "katmer katmer" (söz: şehrazat - müzik: garo mafyan)
 "i̇hanetin rengi" (söz: habib ceylan - müzik: murat güneş)
 "yazıklar olsun" (söz: zeynep talu - müzik: garo mafyan)
 "sorma" (söz: zeynep talu - müzik: gövher hasanzadeh)

düzenlemeler: garo mafyan

zerrin özel
 "aşkın izdırabı" (söz & müzik: murat ak)
 "hara" (söz & müzik: murat ak)
 "ama bazen" (söz & müzik: sevtap ünal - düzenleme: sezgin gezgin)
 "sergüzeşt" (söz & müzik: murat ak)
 "damga" (söz & müzik: murat ak)
 "halim öyle" (söz: murat ak - müzik: anonim)
 "yara" (söz & müzik: murat ak)
 "derviş" (söz & müzik: murat ak)
 "yok" (söz & müzik: murat ak)
 "leylim ley" (şiir: sabahattin ali - müzik: zülfü livaneli - düzenleme: cihan akyıldız)
 "giderim" (söz: yusuf hayaloğlu - müzik: ahmet kaya - düzenleme: osman i̇şmen)

düzenlemeler: çağatay kadı

zerrin özer albümleri
2007 albümleri
Zaman etüdü

zaman etüdü (i̇ngilizce time study), gelişme olanağı yaratabilmek amacıyla, belirli bir faaliyeti ekonomiklik ve etkenlik yönünden etkileyen tüm kaynakları ve etmenleri dizgesel olarak araştırmaya ve insan çalışmasını geniş kapsamda incelemeye yönelik bir teknik olan iş etüdünün; bir çalışanın, belirli bir işi, belirli bir çalışma hızıyla yapması için gereken zamanı saptamak amacıyla gerçekleştirilen iş ölçümü tekniklerinden bir tanesidir.

zaman etüdü çalışmasının adımları şu şekildedir:

i̇ş, çalışan, çevre koşulları konusunda tüm bilgilerin derlenip kaydedilmesi,
i̇şin öğelerine ayrılarak süreç tanımlamasının yapılması,
örnek büyüklüğünün belirlenmesi,
çalışanların, işin her bir öğesinin tamamlamaları için gereken zamanın ölçülerek, belirlenen tempo ile birlikte kaydedilmesi,
gözlenen zamanın temel zamanlara dönüştürülmesi,
çalışma için temel zaman dışında tanınacak toleransların belirlenmesi,
çalışma için standart zamanın belirlenmesi

gözlenen zamanın temel zamana dönüştürülmesindeki tolerans değerleri için literatürde, dinlenme payları tablosu kullanılır.

tempo değeri, çalışanın işi gerçekleştirirken sarfettiği efordur. standart olarak %100 olarak kabul edilirken, işçi yavaş bir tempoda çalışıyorsa 100 ‘ün altında, yüksek tempoda çalışıyorsa da 100 ‘ ün üzerinde bir değer seçilir. ayrıca koşullar, beceri gibi faktörler de bu değerin belirlenmesinde önemlidir.

i̇şçinin çeşitli faktörlere bağlı olarak, işini gerçekleştirirken harcadığı süreye bazı toleranslar dahil edilir. bu tolerans değerleri için dinlenme payları tablosu ‘ndan yararlanılır.

bu açıklamalara göre,

ölçülen zaman: tc
tempo: e
kişisel i̇htiyaç payı: n
kişisel dinlenme payı: r
temel zaman: tb
standart zaman: tz 
olmak üzere,

tb = ( tc * e ) / 100			
tz = tb * ( 1 + n + r )	
hesaplamalarıyla bir işlem için standart zaman bulunur.
İş etüdü

i̇ş etüdü, gelişme olanağı yaratabilmek amacıyla, belirli bir olayı ya da etkinliği ekonomiklik ve etkenlik yönünden etkileyen tüm kaynakları ve etmenleri dizgesel olarak araştırmaya yönelik ve insan çalışmasını geniş kapsamda inceleyen bir teknik olup özellikle i̇ş ölçümü ve zaman etüdü teknikleri için kullanılan genel bir terimdir.

i̇ş etüdü verimlilikle doğrudan ilişkilidir. bu nedenle mevcut kaynaklardan sağlanacak üretimi, çok az ya da hiç yatırım gerektirmeksizin, arttırmak amacıyla çok yaygın olarak kullanılmaktadır. i̇ş etüdü bilen ve uygulayan meslek gruplarının başında endüstri mühendisleri ve işletme mühendisleri gelmektedir.

amacı 
i̇ş etüdünün temel amacı, insanların, makinelerin ve malzemelerin verimliliğini artırmak ve her bir işlemi gerçekleştirmenin en iyi yöntemini belirlemektir. i̇ş etüdü, kalifiye bir işçinin normal bir yerde çalışırken işlemi gerçekleştirmek için alması gereken standart süreyi belirlemede de kullanılmaktadır. diğer amaçları şu şekilde sıralanmaktadır:

 bir görevi yürütmek için mevcut mevcut yöntemlerin bilimsel ve kontrollü analizi.
 zihinsel ve fiziksel olarak kalifiye çalışanların performansını ölçmek, performans ölçümü için standart olarak belirlemek.
 minimum maliyetle işçi, tesis, makine ve diğer kaynakların optimum kullanımını sağlamak
 geliştirilmiş üretkenlik ve çalışan ruh halini iyileştirmek
 organizasyonun verimliliğini artırmak

avantajları 
çalışanlar verimli bir şekilde çalışıyor ve odak sorunu yaşamıyorsa bir kuruluş için üretkenlik belirli bir süre içinde artırılabilir bir durumdur. bu nedenle, iş etüdünün avantajları şunlardır:

 üretim verimliliğinde artış.
 daha yüksek üretim seviyeleri ve kaynakların optimum kullanımı.
 verimli malzeme ve ürün akışı.
 malzemenin verimli kullanımı ve daha iyi yerleşim.
 i̇şe harcanan zamanın ve bununla birlikte üretim maliyetinin azalması.
 güvenlik ve verimlilik artışı ile çalışanların morali artması.
 daha iyi iş tatmini ve teşvik planlaması

kaynakça 

ekonomi
sanayi
endüstri mühendisliği
Metot Etüdü

metot etüdü, daha kolay ve daha etken yöntemlerin geliştirilmesi, uygulanması ve maliyetlerin düşürülmesi amacıyla, bir işin yapılışındaki mevcut ve önerilen yolların dizgesel olarak kaydedilmesi ve eleştirilerek incelenmesidir. zaman etüdü ile birlikte i̇ş etüdü'nün bir bileşenidir. metot geliştirmede ergonomi biliminden de yararlanılır.

bu tanımlama ile metot etüdüne ilişkin bazı sonuçlar şu şekilde belirlenebilir:
 metot etüdü, olayları bilimsel yönetim prensipleri ile değerlendirir. 
 metot etüdü bir yaratıcı problem çözme tekniğidir. 
 metot etüdü içerisinde emek faktörü bulunan her düzeydeki faaliyet için uygulanabilir. 
 metot etüdü bir işin optimal yapılış biçimini bulan bir teknik değildir. dolayısıyla aynı işin her zaman daha kolay bir yapılış şekli bulunabilir. 
 metot etüdü doğrudan verimlilik artırma tekniğidir.

metot etüdünün verimi, insanca çalışma koşulları altında en yüksek seviyede tutma amacına ulaşmak için gereken ara hedefler aşağıdaki şekilde sayılabilir: 
 i̇şçinin boş bekleme süresini azaltmak. 
 i̇şçinin gereksiz hareketlerini ortadan kaldırmak. 
 i̇şçiler üzerinde adil iş yükü dağılımını sağlamak. 
 i̇şçinin çalışma hızını yükseltmek. 
 daha iyi çalışma koşulları geliştirmek. 
 üretim süresi boyunca iş akışını dengelemek. 
 makinelerin boş bekleme sürelerini azaltmak. 
 malzeme firelerini azaltmak. 
 kalite bozukluklarını azaltmak.
bu amaçları, üretim sistemlerinin özelliklerine göre daha da artırmak ve detaylandırmak mümkündür.

endüstri mühendisliği

ekonomik etkinlik
Üretkenlik

üretkenlik veya verimlilik, girdileri çıktıya dönüştürme ölçüsü. verilmiş girdiler çıktıya ne ölçüde dönüştürülebilirse üretkenliğin de o ölçüde yüksek olduğu dile getirilmektedir. üretkenlik formülü çıktının girdiye oranı biçimindedir.

kaynakça 

üretim ekonomisi
ekonomik büyüme
yapım, üretim ve imalat
İftira ve İnkârla Mücadele Birliği

i̇ftira ve karalama ile mücadele birliği (i̇ngilizce: anti-defamation league, kısa adıyla: adl), i̇ftira ve karalama ile mücadele birliği anlamına gelir. 1913 yılında b'nai b'rith örgütü tarafından abd'de kurulmuştur. kuruluş senedinde açıklanan gayeleri, " yahudi toplumuna karşı yapılan karalamaları durdurmak, karalama sebeplerine ve inanışlarına itiraz etmek ve gerekiyorsa karalamala eylemlerini kanun önüne getirmektir."

2007 yılı yıllık bütçesi 50 milyon abd doları olan derneğin abd çapında 29, dünyada 3 temsiliği vardır. genel direktörlüğünü abraham foxman, abd genel sekreterliğini glen lewy'nin yaptığı kuruluşun genel merkezi abd'nin new york şehrindedir.

adl, antisemitizm, bağnazlık ve aşırılıklara karşı abd'de ve ülke dışında savaşım vermektedir. kuruluş gayesinin yahudiler'e karşı karalamala ve iftiralarla mücadele olmasına rağmen din ve ırk ayrımcılığı ile mücadele konusunda da faaliyetler yaptığı vurgulanmaktadır. temel amaçlarının, yahudi haklarını ve yahudi devletini savunmak, devletin vatandaşların dinlerine bakmaksızın hepsine eşit muamele etmesini sağlamak, diğer dini inanç mensuplarına baskı yapılmasıyle mücadele etmek, aşırı fikirleri ve şiddet yanlılarını izlemek, musevi soykırımını, eski soykırımları ve modern soykırımları telin etmek ve araştırmak olduğu beyan edilmiştir.

yahudilerin haklarını savunan abd'deki en büyük lobi kuruluşlarından biri olduğu kabul edilir. neonazi veya antisemitik sloganların kullanılmasına ve açıkça propagandaların yapılmasına karşı hukukî mücadeleler verirler. antisemitik ve neonazi propaganda yapan yayınları, bunları yapan kuruluşların ve kişilerin faaliyetlerini yıllık raporlarında afişe ederler ve bu kişi ve kuruluşlarla mücadele ederler.

i̇nançlar arası diyalog kampı 
adl, new england bölgesi şubesi, hristiyan, yahudi ve müslüman gençleri bir haftalığına birbirlerini tanımaları ve kültürlerini öğrenip tanışmaları için bir araya geldiği inançlara arası kamp ismi verilen bir organizasyon düzenlemektedir. bu organizasyon, i̇brahimî inanca mensup genç üyeler arasında iyi ilişkileri geliştirmek fikriyle doğmuştur.

önemsemeyi cesaretlendirme ödülü 
yahudi soykırımı ve yahudiler'e karşı önyargı ve karalamalarla mücadele etmiş kişilere verilen ödüldür. ii. dünya savaşı'nda türk diplomatları adına, 11 haziran 2005 tarihinde başbakan recep tayyip erdoğan'a verilmiştir.

ayrıca bakınız
 ajc
 b'nai b'rith

kaynakça
Igor Tudor

igor tudor (d. 16 nisan 1978, split), hırvat eski futbolcu ve ligue 1 ekiplerinden marseille kulübünün teknik direktörüdür.

futbolculuk 
1995 yılında hajduk split'te stoper mevkiinde oynamaya başladı. 58 maçta 5 gol attı. 1998 yılında juventus'un dikkatini çekti ve bu takıma transfer oldu. 2004'te siena'ya kiralandı. 2006 yılında tekrar juventus'a döndü. 1997 yılında ilk kez hırvatistan millî futbol takımına seçildi. juventus tekrar serie a'ya yükselince takımdan ayrılarak hajduk split'e transfer oldu ve orada kariyerini noktaladı.

uluslararası golleri

kariyer istatistikleri

teknik direktörlük 
2013-2015 yılları arasında hajduk split, 2015-2016 yılları arasında da paok teknik direktörlüğü yaptı. 2016-2017 sezonu öncesinde kardemir karabükspor ile anlaşmaya vardı.

2016-17 sezonunun 20. haftasında lig devam ederken galatasaray ile anlaştı. galatasaray bu anlaşma neticesinde, karabükspor'a 150.000 eur fesih bedeli ödedi.

2017-18 sezonunun 16. haftasında yeni malatyaspor'a alınan 2 - 1 yenilgi nedeniyle galatasaray yönetimi tarafından kovuldu.

teknik direktörlük istatistikleri

başarılar

futbolcu 
juventus
serie a: 2001-02, 2002-03
serie b: 2006-07
coppa italia i̇kincilik: 2001-02, 2003-04
supercoppa italiana: 2002, 2003
uefa şampiyonlar ligi i̇kincilik: 2002-03
uefa intertoto kupası: 1999
hırvatistan
fifa dünya kupası üçüncülük: 1998

teknik direktör 
hajduk split
hırvat kupası: 2012-13

kaynakça 

yaşayan insanlar
1978 doğumlular
split doğumlu sporcular
hırvat gurbetçi futbolcular
i̇talya'daki gurbetçi futbolcular
i̇talya'daki hırvat gurbetçiler
prva hnl futbolcuları
serie a futbolcuları
1998 fifa dünya kupası futbolcuları
2004 avrupa futbol şampiyonası futbolcuları
2006 fifa dünya kupası futbolcuları
yunanistan'daki hırvat gurbetçiler
türkiye'deki hırvat gurbetçiler
defans futbolcuları
orta saha futbolcuları
hırvatistan millî futbol takımı futbolcuları
hırvatistan 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
hırvat futbolcular
hnk hajduk split futbolcuları
juventus fc futbolcuları
acn siena 1904 futbolcuları
serie b futbolcuları
hırvat teknik direktörler
hnk hajduk split teknik direktörleri
olympique de marseille teknik direktörleri
paok teknik direktörleri
kardemir karabükspor teknik direktörleri
galatasaray sk teknik direktörleri
hırvat gurbetçi teknik direktörler
yunanistan'daki gurbetçi teknik direktörler
türkiye'deki gurbetçi teknik direktörler
prva hnl teknik direktörleri
super league (yunanistan) teknik direktörleri
süper lig teknik direktörleri
Ziusudra

ziusudra, sümer mitolojisinde tufandan kurtulan kişidir. üç büyük dine göre ziusudra'nın karşılığı nuh peygamberdir. babilcede karşılığı utnapiştim'dir. ziusudra aslen şuruppak kralıdır, bu nedenle ismi başka yerlerde de geçer.

ziusudra, tufandan kurtularak tanrılar tarafından ölümsüzlükle ödüllendirilmiştir. karısıyla birlikte tilmun adası'nda yaşar. tilmun adası ulaşılması neredeyse imkânsız bir yerdedir. bazı tahminlere göre tilmun adası, sina yarımadası olabilir. gılgameş destanı'na göre gılgameş bu adaya varana kadar ne ölümlerden döner. o kadar yorulmuştur ki, ziusudra'nın evine gelir gelmez çok derin bir uykuya dalar, bir hafta boyunca deliksiz uyur. bu nedenle ziusudra, gılgameş'in ölümsüz olamayacağını söyler; ancak ona gençleştiren otu bulup alabileceğini anlatır.

ayrıca bakınız
nuh
utnapiştim

sümer mitolojisi
mezopotamya mitolojisi
gılgamış destanı
Floransa İsyanı

floransa i̇syanı, 1343 yılında floransa'da çıkmış ekono-politik halk isyanı.

floransa'da seçimle yönetime gelen gualtieri di brienne (vi. walter)'ın ağır vergilendirme sistemi halkın hoşnutsuzluğuna sebep oldu. halkın yaptığı darbe planlarından haberdar edilen lord, toskana, bologna gibi yerlerden gelen destekler sayesinde komploculardan 300 kişiyi yakalattı ve idam kararı verdi. halk ise bu idamları engellemek için isyan başlattı. i̇syancılar karşısında lordun destek birlikleri kendisini terk edince lord, sarayda hapis kaldı ve reform yapmayı kabul etti.

reform kararı alınmasına rağmen öfkesi dinmeyen halk büyük bir saldırıya geçti ve binlerce lord destekçisi katledildi. lord şehri terk etti ve floransa'da yeni bir demokratik cumhuriyet ilan edildi.

kaynakça 

avrupa'nın ülkeler ve halklarına göre iç savaşlar
i̇syanı
i̇talya'daki ayaklanmalar
1343'te çatışmalar
14. yüzyılda i̇talya
Fredonia İsyanı

fredonia i̇syanı, 1826-1827 yılları arasında meksika'da çıkmış bağımsızlık ayaklanması.

1821 yılında i̇spanya, teksas'ı amerikalı yerleşimcilere açtı ve bağımsızlığına yeni kavuşan meksika hükûmetinin politikası burada da uygulandı. bir amerikalı olan hayden edwards, meksika'dan imtiyaz alınca yaklaşık 200 amerikalıyı nacogdoches yakınlarına yerleştirdi. buraya resmi olarak sahip olmasalar da, bu topraklar üzerinde hak iddia etmeye başladılar. son derece gergin bir zamanda başlayan bu tartışma, meksika hükûmetinin edwards'a baskı uygulamasına ve sınır dışı etmesine sebep oldu. edwards destekçileri daha sonra söz konusu bölgede bir isyan başlattılar ve birkaç cherokee kızılderilisi ile birleşen isyancılar meksika'da "fredonia cumhuriyeti" ilan ettiler. bunun üzerine meksika üzerlerine ordu gönderdi ve ocak 1827 yılında mağlup edildiler.

tarihteki tanınmayan devletler

teksas tarihi
kızılderili savaşları
meksika'nın savaşları
meksika'daki ayaklanmalar
amerika birleşik devletleri'nin toprak anlaşmazlıkları
1826'da çatışmalar
1827'de çatışmalar
1820'lerde ayaklanmalar
Fries İsyanı

fries i̇syanı. 1799 yılında abd'de çıkmış sosyo-ekonomik ayaklanma.

temmuz 1798'de abd kongresi, fransa ile girilebilecek olası bir savaş için para toplamak amacıyla, özel bir vergi kanunu yayınladı. bucks, montgomery, northampon gibi ilçelerde pensilvanyalı çiftçiler, önemli bir seyahat mezatçısı olan john fries önderliğinde, şubat 1799 da vergi memurlarına karşı silahlı bir direniş başlattılar. bucks ilçesindeki kadınlar vergi memurlarının üzerine kızgın su döktüler. resmi görevliler, daha sonra bethelem'de yakalanan ve iki kez hainlikle suçlu bulınan fries komutasındaki isyancılar tarafından bölgeden uzaklaştırıldılar.

i̇syan sonunda, fries suçlu bulundu ve idam kararı verildi. fakat daha sonra başkan john adams tarafından affedildi.

i̇ç bağlantılar 
 ayrıca bknz: whiskey i̇syanı

dış bağlantılar 
 john fries rebellion part 1: the house tax rebellion
 john fries rebellion part 2: the trial

konuyla ilgili yayınlar 
 t. carpenter, two trials of john fries...taken in shorthand (philadelphia, 1800)
 w. w. h. davis, the fries rebellion (doylestown, pa., 1899).
 adams, charles, those dirty rotten taxes: the tax revolts that built america (free press, march 1998) isbn 0-684-84394-3
 paul douglas newman, fries's rebellion: the enduring struggle for the american revolution (university of pennsylvania press, april 2005) isbn 0-8122-1920-1

pensilvanya tarihi
john adams'ın başkanlığı
amerika birleşik devletleri'ndeki ayaklanmalar
amerika birleşik devletleri tarihi (1789-1849)
1799'da pensilvanya
1799'da çatışmalar
1800'de çatışmalar
Gabriel Prosser

gabriel prosser (d. 1776- ö. 1800), afrikalı-amerikalı bir köleydi. abd'de çıkmış etnik kökenli isyanı başlattı.

i̇syan 

dindar bir siyah köle olan gabriel prosser 1776'da doğdu. gabriel prosser'in, büyük bir siyahi devlet kurma amacı vardı. bu uğurda henrico ilçesinde bir isyan başlatmayı umuyordu. aylar süren çalışmalardan sonra 30 ağustos 1800'de yaklaşık 1.000 köleden oluşan kılıçlı ve sopalı "ordusu", şehirden altı kilometre uzakta bir buluşma noktasına gitmek üzere, behemont, virginia'dan harekete geçtiler. kalabalığın ilerleyişi bir süre sonra başlayan fırtına nedeniyle, olanaksız hale geldi. köylüler dağılmak zorunda kaldılar.

bir daha toplanma kararı alan köylüler, virjinya valisi james monroe bu durumu öğrenince, bölgeye gönderilen bir birlik tarafından durduruldular. aralarında gabriel'in de bulunduğu grup tutuklandı ve daha sonra haklarında idam kararı alındı.

grup eylül 1800'de asıldı.

konuyla ilgili yayınlar 

 aptheker, herbert. american negro slave revolts. new york: international publishers, 1983 (1943).
 egerton, douglas r. gabriel's rebellion: the virginia slave conspiracies of 1800 and 1802. (chapel hill: university of north carolina press, 1993).
 rodriguez, junius p., ed. encyclopedia of slave resistance and rebellion. westport, ct: greenwood, 2006.
 sidbury, james. ploughshares into swords: race, rebellion, and identity in gabriel's virginia, 1730-1810. new york: cambridge university press, 1997.

dış bağlantılar 
 pbs article 

1776 doğumlular
henrico county doğumlular
1800 yılında ölenler
amerikalı köleler
afrikalı amerikanlar
amerika birleşik devletleri'ndeki köle ayaklanmaları
1800'de çatışmalar
asılarak idam edilmiş kişiler
Mert Irmağı

mert irmağı, samsun ilindeki akarsudur. canik dağları'nın yükseklerinden doğar, güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda akar, samsun merkezin doğusundan karadeniz'e dökülür. uzunluğu 67,8 km, yükselti farkı 1300 m, ortalama akım 5,28 m3/sn'dir.

ulaşım 
üzerinde 3'ü otoyol köprüsü, 1'i yaya köprüsü olmak üzere toplam dört köprü bulunmaktadır. üçüncü otoyol köprü inşaatının temeli, kısa zamanda atıldı ve 2. bulvar mert köprüsü inşası tamamlanarak hizmete açılmıştır. böylece hastaneye, merkez ilçelere ve mahallelere geçişin daha kolay ve güvenli olması sağlanmıştır.
bu ırmağın 1. köprüsü karadeniz sahil şeridinde bulunur ve şehirler arası ulaşımda kolaylık sağlar.
i̇kinci köprü, mert bulvar köprüsü, canik ve i̇lkadım ilçeleri arasındaki ulaşıma alternatif bir güzergâh kazandırmıştır.

su kirliliği ve projeler 

mert irmağı'ndan balık avlanmaktaydı, fakat ırmağın zamanla kanalizasyon atıkları, katı ve sıvı atıklarla kirletilmesi sonucunda avlanma yasaklanmıştır. irmağın çevresinde turistlerin ve halkın ilgisini çekecek güzel projeler uygulanmaya başlanmıştır. 2003 yılında 3 km'lik bir yürüyüş yolu yapılmıştır. bununla beraber, akarsuyun karşı yakasına (canik) da iki yakayı eşdeğerli kılacak projeler yapılmaktadır. gelecekte temizlenmesi düşünülen ırmak, kano ve benzeri su araçlarıyla da görülmeye değer bir akarsuya dönüşecektir.

şehir açısından konumu ve etkileri 

i̇lkadım ve canik ilçelerini birbirine bağlar ve bu ilçelerin arasında yer alır.
90'lı yılların başına kadar ırmak temiz, avcılığa ve kullanıma müsait bir durumda iken zamanla, nüfus artışına bağlı olarak kirlenmiş, kullanılamaz hale gelmiştir.
genel olarak ırmağın debisi ve akış hızı yazın ve kışın farklılık göstermekle beraber, olağanüstü durumlar haricinde ırmağın yazın ortalama derinliği 1,5 m, kışın ise yağmur ve kar yağışlarının etkisiyle yaklaşık 2,5 m'dir.

taşkın 

4 temmuz 2012 yılının gece yarısında başlayan yağmurda metrekareye 48.8 kg yağış düşmüş olup, sel süresince akıntı hızıyla beraber mert irmağı'nın su seviyesi 15 metreye kadar yükselmiştir. bunun devamında ırmağı besleyen diğer küçük derelerin de etkisiyle büyük bir doğal afet meydana gelmiştir. aşırı yağış ırmağı taşırarak büyük maddi hasara ve can kayıplarına neden olmuştur. bu tarihte yaşanan selde ırmağın doğu kıyısında bulunan ve canik ilçesinde yer alan kuzey yıldızı toki̇ konutlarında yaşayan, 4'ü çocuk olmak üzere 5 kişi ölmüştür.

kaynakça 

samsun'daki akarsular
B'nai B'rith

b'nai b'rith ("i̇ttifak evlatları")(birliğin oğulları), (; ) dünyadaki en eski yahudi hizmet organizasyonudur. abd'nin new york şehrinde henry jones dahil olmak üzere 12 kişi tarafından 13 ekim 1843 tarihinde kurulmuştur.

dünya çapında yahudi örgütlerini koordine eden, yahudi sorunları ve menfaatleri ile ilgili uluslararası ilişkiler kuran organizasyondur. b'nai b'rith genel merkezi abd'nin başkenti washington'dadır. bm'de temsil edilmektedir. organizasyon, aralarında yahudi haklarının ilerletilmesinin, doğal âfetlerin kurbanlarına yardımın, başarılı yahudi öğrencilerin ödüllendirilmesinin, anti-semitizm karşıtı insan hakları eylemlerinin de bulunduğu refah eylemleri ve geniş toplum servisleri ile ilgilenir. i̇laveten i̇srail devletin güvenliğini ve devam etmesini destekler. dünya çapında yüzlerce ülkede temsilcikleri ile faaliyetlerini yürütmektedir.

ii. dünya savaşı'nda zarar gören yahudiler için alman hükûmetinden 13 milyar mark tazminat almayı başarmıştır. dünyada 60 farklı ülkede üyeleri ve şubeleri bulunmaktadır.

ayrıca bakınız 
 i̇ftira ve i̇nkarla mücadele birliği
 ajc

notlar 

tarikatlar
yahudilik
i̇branice deyişler
1843'te kurulan oluşumlar
siyonist kuruluşlar
A dicto secundum quid ad dictum simpliciter

a dicto secundum quid ad dictum simpliciter, özel bir durumdan hareketle tüm durumlar için genel yargılara varma hatası, başka bir deyişle tümevarım yanılgısıdır. söz gelimi "murat elmayı sevmez" ifadesinden yola çıkarak "murat meyve sevmez" yanılgısına varmak.

ayrıca bakınız 
 a dicto simpliciter ad dictum secundum quid
 mantık

tasım
safsatalar
latince felsefi deyişler
A dicto simpliciter ad dictum secundum quid

a dicto simpliciter ad dictum secundum quid, genel durumlar için geçerli olandan hareketle özel bir duruma yönelik yargıya varma hatası, başka bir deyişle tümdengelim yanılgısıdır.

ayrıca bakınız 
 a dicto secundum quid ad dictum simpliciter
 mantık

tasım
safsatalar
latince felsefi deyişler
Vinil eter

vinil eter (ch2=choch=ch2), dietil eterden daha etkin bir genel anesteziktir. kaynama noktası 28 °c'dir. kanda %20 oranında bulunması narkoz etkisi için yeterlidir. sakıncaları kolay uçucu olması ve kolaylıkla oksidasyona ve polimerizasyona uğramasıdır. oksidasyonunu önlemek için antioksidan maddelerle stabilize etmek gereklidir. özellikle kısa süreli ameliyatlarda ve diş cerrahisinde kullanılır. sentezi etilenklorhidrin üzerinden yapılır.

eterler
monomerler
genel anestezikler
İskoç Ortakgörü Okulu

i̇skoç felsefeci thomas reid'in kurduğu, kısaca "i̇skoç okulu" kendini, david hume'un kuşkuculuk anlayışına karşı ortakgörü temelli bir felsefe geliştirmeye adamıştır. okulun reid'den sonraki en önemli temsilcisi, reid'in öğrencisi de olan dugald stewart'tır. okulun felsefesi her insanın doğruyu ve gerçeği ortakgörü vasıtasıyla şüpheye, sorgulamaya ve araştırmaya gerek duymadan kavrayabileceği üzerine temellenmiştir.

i̇ç bağlantılar 

 ortakgörü felsefesi
 i̇skoç felsefesi

felsefi okullar
Doğal yöntem

doğal yöntem veya direkt yöntem, ikinci bir dil öğretimi öğrencinin anadiline hiç başvurulmaksızın yalnızca öğretilmesi hedeflenen dilin kullanımı ile gerçekleşebilir. 1900'lü yılların başlarında almanya ve fransa'da ortaya atılan bu metodun başlıca özellikleri:

 kelime bilgisinin jest, mimikler, resimler, gerçek objeler ve diğer görsel varlıklar kullanılarak öğretilmesi.
 dil bilgisi kurallarının tümevarım yöntemi ile öğretilmesi. (kuralları listeler halinde vermek yerine öğrencilerin inceledikleri bir konudaki gramer kurallarını kendilerinin keşfetmesinin sağlanması gibi.)
 kusursuz telaffuz da dahil olmak üzere konuşulan dilin temel alınması.
 derslerde daha çok soru-cevap yönteminin kullanılması ve öğrencinin öğrenim sürecinde aktif olmaya teşvik edilmesi.
 öğretmen merkezlilik.

prensipler 
 sınıfta tüm etkinlikler yalnızca öğretilmesi hedeflenen dilin kullanılması ile gerçekleşir, öğrencilerin anadiline hiçbir şekilde başvurulmaz.
 yalnızca günlük hayatta kullanılan kelimeler ve cümleler öğretilir. (dil hayata geçirilir.)
 sözlü iletişim becerileri, kalabalık olmayan sınıflarda öğretmen ve öğrenciler arasında özenle hazırlanmış soru ve cevaplar ile sağlanır.
 dil bilgisi tümevarım yöntemi ile öğretilir.
 yeni öğretilen konular sözel olarak sunulur.
 somut kelimeler gösteri, cisimler ve resimler ile; soyut kelimeler ise zihinsel çağrışımlar ile öğretilir.
 hem konuşma hem de dinleme becerileri öğretilir.
 öğrencilerden doğru telaffuz ve dil bilgisi beklenir.

tarihçe 
bu metot, dil öğretiminin çeviri yapılarak öğretilmesinin amaçlandığı, konuşma ve dinlemeden ziyade okuma ve yazma üzerine yoğunlaşmış olan klasik metottan kaynaklanan tatminsizlik neticesinde oluşmuştur. doğal metodun dil bilgisi öğretiminde yetersiz kalması sonucunda audio-lingual metodu geliştirilmiştir.

ayrıca bakınız 
 dil öğretimi
 i̇kinci dil edinimi

kaynakça 

dil eğitimi
dil öğretme metodolojisi
Ortakgörü felsefesi

18. yüzyıl'da thomas reid'in temellerini attığı, ardından i̇skoç ortakgörü okulu tarafından geliştirilen, başta bilgi felsefesi ve etik olmak üzere felsefenin tüm alanlarında etkili olmuş gerçekçi felsefe akımı.

şekillenmesi 
akımın şekillenmesinde en önemli katkıyı reid'in tanrıbilimci george campbell'le birlikte kurduğu aberdeen felsefe topluluğu yapmıştır. david hume'un kuşkucu görüşlerinin çürütülmesi amacı üzerine kurulan topluluk tam karşıtı öne sürülemeyen, sorgulanıp araştırılmaya gerek duyulmadan üzerinde hemfikir olunan ve teorilere öncülük eden genel düşünceleri "ortakgörü" kavramı altında toplamıştır.

dünyada gelişimi 
19. yüzyılın başlarında büyük britanya'nın felsefe iklimine egemen olan ortakgörü felsefesi royer collard'ın aracılığıyla fransa'ya yayılmış; i̇skoç george campbell ve john witherspoon ile fransız victor cousin ve thèodore jouffroy gibi düşünürlerin aracılığıyla abd'ye kadar ulaşmıştır. yakın dönemde ise wittgenstein, wilfrid sellars ve john langshaw austin'in bu konuda çalışmaları olmuş; ortakgörü, dil felsefesinde kullanılmaya başlanmıştır.

savunumu 
bilgikuramında her insanın ortakgörü yoluyla doğruluğu ve gerçekliği doğrudan kavrayabilme yetisine sahip olduğunu savunan ortakgörü öğretisinin ahlak felsefesindeki uzantısı da sıradan insanın kuramlara önsel olan ahlaki yargılarına göndermede bulunarak, bunları başarılı bir ahlak kuramının dizgeleştirmesi, açıklaması ya da temellendirmesi gereken "olgular" olarak görür. nitekim reid, ahlaki usyürütmenin ahlakın doğrudan kavrayabileceğimiz açık ilk ilkelerinden başlaması gerektiğini savunur. aynı oranda doğru olan ama çelişen pek çok temel ahlak ilkesinin bulunduğunun da çok iyi farkında olan reid, bir ilkenin yap dediği şeyi bir diğerinin yasakladığı durumlarda ahlak ilkeleri arasındaki kendiliğinden açık, sezgisel önceliğe dayanmamız gerektiğini savunur.

i̇ç bağlantılar 
 i̇skoç felsefesi
 thomas reid
 i̇skoç ortakgörü okulu
 aberdeen felsefe topluluğu
 david hume
 kuşkuculuk
 bilgi felsefesi
 etik

notlar ve kaynaklar 

felsefi akımlar
Elektromanyetik darbe

elektromanyetik darbe (i̇ngilizce: electromagnetic pulse, emp), bazen geçici bir elektromanyetik bozulma olarak da adlandırılır. kısa bir elektromanyetik enerji patlamasıdır. böyle bir darbenin kaynağı doğal bir olay veya insan yapımı olabilir ve kaynağa bağlı olarak yayılan elektromanyetik alan, manyetik alan veya iletilen bir elektrik akımı olarak oluşabilir.

emp en temel halinde geniş bantlı, yüksek yoğunluklu elektromanyetik radyasyonun ani patlamasıdır. nükleer fizyon veya füzyon bombası ile oluşan yüksek enerjili gama ışınlarının radyal olarak yayılması sırasında atmosfer ile reaksiyona girerek atmosferdeki compton elektronlarını hareketlendirmesi, hareketlenen elektronların dünyanın manyetik alanı tarafından hızla çekilmesi ile yeryüzünde elektromanyetik etki oluşturması şeklinde gerçekleşir. 

emp paraziti genellikle elektronik eşyalara zarar verir. daha yüksek enerji seviyelerinde, yıldırım çarpması gibi güçlü bir emp olayı, binalar ve uçak yapıları gibi fiziksel nesnelere zarar verebilir. emp etkilerinin yönetimi, elektromanyetik uyumluluk mühendisliğinin önemli bir dalıdır.

silahlar, yüksek enerjili emp'nin zarar verici etkilerinden faydalanmak için geliştirilmiştir.

genel özellikleri 
elektromanyetik darbe, kısa bir elektromanyetik enerji dalgalanmasıdır. kısa süresi, bir dizi frekansa yayılacağı anlamına gelir. dalgalar tipik olarak şu şekilde karakterize edilir:

 enerji türü (yayılan, elektrik, manyetik veya iletilen).
 mevcut frekansların aralığı veya spektrumu.
 darbe dalga formu: şekil, süre ve genlik.

bunların son ikisi, frekans spektrumu ve darbe dalga formu, fourier dönüşümü yoluyla birbiriyle ilişkilidir ve aynı darbeyi tanımlamanın iki yolu olarak görülebilir.

darbe
darbe
nükleer silahlar
bombalar
elektronik savaş
Çocukluğum

çocukluğum, maksim gorki'nin hayatını yazdığı üç kitaptan birincisidir. daha 5 yaşındayken babasının ölümüyle başlar ve anneannesinin yanına yerleşmeleriyle devam eder. çocukluk anıları üzerine yazdığı kitabın devamı olan kitap ise ekmeğimi kazanırken'dir.

özeti 
maksim gorki beş yaşında iken babasını kaybeder. anneannesi ve annesi ile annesinin doğdukları eve göç ederler... dayıları, kuzenleri, büyükbaba ve anneannesiyle beraber yaşamaya başlar. büyükbabası dayılarını pek sevmez. büyükbabası çok disiplinlidir, kumaş boyama işleri yapan bir zengindir fakat paralarını çocukları harcamıştır. her cumartesi kuzenleriyle leksey'i döver. en sonunda atölyeleri yanar ve adam da yavaş yavaş iflasa gelir.

maksim'e dedesi okuma-yazma öğretmiştir. maksim de bu sayede zebur'u okuyup, bazı şiirler ezberlemeye başlamıştır. çok çalışkandır. annesi başka birisine kaçmıştır. artık büyükailesi ile birlikle yaşamaya başlar maksimoviç. çeşitli arkadaşlar edinir ve hayata atılmaya çalışır. bir süre sonra annesi geri gelir ve tekrar evlenerek gider. evlendiği adamla gittiği şehirdeki evleri yanar ve geri döner. bir süre sonra ise ölür. maksim bundan sonra hepten öksüz kalmıştır ve daha 8 yaşındadır. okuma merakı içindedir ve dedesi ona "artık sana bakamam git çalış,"der. o da 8 yaşında iken evden ayrılır ve kendi başının çaresine bakmaya gider.

maksim gorki romanları
otobiyografik romanlar
rusça romanlar
İskit dilleri

i̇skitçe, doğuda saka, batıda i̇skit adlarıyla tanınan ve antik dönemde avrasya'da geniş bir alana yayılmış kurgan kültürünü temsil eden atlı toplulukların ortak bir iletişim diline sahip oldukları varsayımı ile varlığı ileri sürülen bir ölü dildir. avrupa merkezli akademisyenler; bazı dolaylı kanıtlar üzerinden bu varsayımsal dil öbeğini, kendi hint-avrupa dil teorilerinin bir parçası olarak doğu i̇ran dili grubu içinde sınıflandırırlar.

bu sınıflandırma hipotezi için kullanılan en yaygın argümanlar, antik dönemdeki yazarlar tarafından alıntılanmış i̇skit özel isimleridir. bu isimlerin analizleri üzerinden i̇skitçenin hint avrupa dil ailesi'nin i̇rani diller koluna üye olduğu öne sürülür. i̇skitçeyi temsil ettiği öne sürülen bu özel isimler ile yunan, i̇ran ve çin antik kaynaklarından günümüze taşınan sınırlı sayıdaki diğer bazı sözcüklerin,  günümüze ulaşabilen i̇skit söz dağarcığını oluşturduğu kabul edilir.

sınıflandırılması 
avrupalı akademisyenlerin çoğunluğu, i̇skit dillerinin doğu i̇ran dil grubunun bir alt kolu, dolayısıyla da hind-avrupa dil ailesinin bir parçası olduğunu iddia ederler ve ısrarla bunu ispatlamaya çalışırlar. bugün hakkında neredeyse hiçbir şey bilinmeyen bu dillerin, i̇ran dillerinden olma hipotezini, temel olarak i̇skitlerle eşleştirdikleri sarmatlar üzerinden kurgulamaya çalışırlar.

tezlerini kuzey karadeniz kıyısındaki yunan yazıtlarında geçen sarmat isimlerin osetçe ile yakın bir ilişki içerisinde olmasına dayandırırlar. oysa ne sarmatlarla i̇skitlerin ilişkisi ne de i̇ran dillerinin sınıflandırılması henüz tam olarak çözülememiştir ve doğu i̇ran dillerinin gerçek bir genetik alt grup oluşturduğu kanıtlanmamıştır.

bazı akademisyenler, i̇skitçe olduğunu varsaydıkları sarmat dilinin iki ayrı lehçesinin olduğunu tespit etmiştir: daha muhafazakâr bir lehçeye sahip olan batı lehçesi ve daha yenilikçi olan doğu lehçesi. sarmat dilleri kalıcı lehçeler oluşturmuş olabilir:
 batıda konuşulan alan dilleri veya sarmat dilleri: m.ö. 8. ve 7. yüzyıldan itibaren ukrayna, güney rusya ve kazakistan bölgelerinde aslen i̇ranlı insanlar tarafından konuşulurdu. modern osetçe, sarmatyalı yazıtlarıyla muhtemelen dil ailesinin devam etmesini sağlamıştır. ancak sarmatyalı dil ailesi aynı osetçe dilini temsil etmemektedir.

 doğuda konuşulan saka dilleri: hotan krallığında (günümüzde sincan, çin) birinci yüzyılda hotan'da konuşulan hotanca ve tomşuk'da konuşulan tomşukçanın dahil olduğu grup.

i̇skit dilleriyle ilişkilendirilmeye çalışılan diğer doğu i̇ran dilleri harezmşah dili ve soğdcadır.

kaynakça 

i̇ran dilleri
antik diller
dil
sarmatlar
asya kökenli ölü diller
avrupa kökenli ölü diller
ural tarihi
doğu i̇ran dilleri
Soğdya

soğdya (özbekçe: sugʻd; tacikçe: суғд - eski farsça: suguda; farsça: سغد; antik yunanca: σογδιανῆ; eski türkçe: 𐰽𐰆𐰍𐰑𐰴; karahanlıca: سغداق), orta asya'da geniş tarihi ve coğrafi bir alan.

mö 6. yüzyılda yazılı olarak belirlenen soğdiana adı i̇ran halklarından soğdlar'ın yerleşik oldukları bölgeyi niteler. behistun yazıtlarında, i. darius mö 552 - 485 yılları arasında i̇ran'ı yönetmiş olan imparator zamanında soğd'lar eski bir i̇ran dini olan zerdüştlüğe inanırlardı.

dillerine sauzina derler. moğol istilası sırasında yüzbinlerce soğd'un orta asya'dan batıya ve güneye doğru sürüklendikleri ve küçük bir nüfuslarının tarihi topraklarında kaldıkları bilinmektedir. tacikistan dağlarında dili olduğu gibi koruyan tahmini 30 kişidir.

i̇ran ve anadolu yaylalarına göçen soğdlar, farsça ve türkçe konuşan topluluklar tarafından yutulmuş ve özümsenmişlerdir. yine de anadolu'nun doğusunda bir miktar soğd'un kendi dilleriyle varlıklarını sürdürebildikleri tespit edilmiştir. 

divân-ı lügati't-türk'te soğd: "balasagun ile buhara ve semerkand arasında türkleşmiş bulunan bir ulus." diye geçer.

4. yüzyıldan sonra soğd'lar i̇pek yolu boyunca doğuya doğru lop nur bölgesine, tarım havzasına, sha chau, liangzhou, ling (xiazhou'nun güneyinde) şehirlerine hatta orta(i̇ç) moğolistan'na kadar kendi ticari koloni, yerleşim birimlerini ve birçok küçük prenslik'leri kurdular, böylece i̇pek yolu ticaretini kontrol ettiler. sasaniler zamanında i̇slâm dininin i̇ran ve orta asya'da genişlemesi sonucu soğd'lar i̇slâm'a çevrildiler. 10. yüzyıldan itibaren türk hanedanlıklarının etkisi ve baskısı altında türk kültürünü benimsediler.

giyim 

erken ortaçağ soğd kostümleri iki döneme ayrılabilir: ak hun (5. ve 6. yüzyıllar) ve türk (7. ve 8. yüzyıl başları). i̇kincisi göktürklerin siyasi hakimiyetinin hemen ardından yaygınlaşmadı, ancak m.ö. 620 yılında, özellikle batı türk kağanı tong yabgu'nun reformlarından sonra soğd türkleştirildi ve yerel soylular resmi olarak kağanlığın yönetimine dahil edildi.

her iki cinsiyet için de kıyafetler dardı ve dar bel ve bilekler takdir ediliyordu. yetişkin erkeklere ve genç kızlara yönelik silüetler geniş omuzları vurguluyor ve bele kadar daralıyordu; kadın aristokratların silüetleri daha karmaşıktı. soğd kıyafetleri sonraki yüzyıllarda kapsamlı bir i̇slamlaşma sürecinden geçti ve orijinal unsurların çok azı kaldı. bunların yerine türbanlar, kaftanlar ve kollu kabanlar yaygınlaştı.

notlar

kaynakça 
 f. grenet: zhang guangda, the last refuge of the sogdian religion: dunhuang in the ninth and tenth century, in: bulletin of the asian institute, 10, 1996, 175-186.

dış bağlantılar 
 the peoples of the red book - the yaghnabis

 
orta asya tarihindeki eski devletler
orta asya tarihi
özbekistan tarihi
ahameniş satraplıkları
hint-avrupa halkları
asya'daki etnik gruplar
Mintimer Şeymiyev

şerif oğlu mintimer şeymiyev (; ) i̇dil tatar siyasetçi, tataristan'ın ilk cumhurbaşkanı. 20 ocak 1937 aktanişski ilinin anyakovo adlı köyünde doğdu. 12 haziran 1991 tarihinde tataristan cumhurbaşkanı oldu.

dış bağlantılar 
 mintimer şeymiyev'in resmi biyografisi (i̇ngilizce)

1937 doğumlular
tataristan devlet başkanları
20. yüzyıl rus siyasetçileri
21. yüzyıl rus siyasetçileri
i̇dil tatarları
yaşayan insanlar
Siklopropan

siklopropan, c3h6 molekül formüllü bir sikloalkan molekülüdür. ayrı ayrı ikişer hidrojen atomuna bağlı üç karbon atomunun birbiri ile oluşturduğu bir halkadan ibarettir. anestezik olarak ilk defa 1930 yılında henderson ve lucas tarafından kullanılmıştır. renksiz, suda çözünmeyen bir gazdır ve kısa sürede etkili olan bir anesteziktir. cerrahî anestezi için kanda %26 oranında bulunması yeterlidir. düşük konsantrasyonda verildiği zaman hasta bilincini kaybetmeden anestezi edilebilir. başlıca sakıncası oksijenle karıştığı zaman çok kolay yanması ve patlayıcı olmasıdır. doğalgazdan elde edilen propanın klorlandırılmasıyla sentezlenen 1,3-dikloropropanın metalik sodyum veya alkollü ortamda çinko (zn) ile reaksiyonu sonucu elde edilir.

genel anestezikler
fonksiyonel gruplar
siklopropanlar
hidrokarbonlar
Süheyla Altmışdört

süheyla altmışdört (d. 1934, trabzon) türk müziği eğitimcisi ve koro şefi.

hayatı 
1948'de i̇stanbul'a geldi. i̇stanbul belediye konservatuvarı türk müziği bölümünü 1954 yılında bitirdi. hocaları arasında fulya akaydın, şefik gürmeriç, münir nurettin selçuk ve mesud cemil anılabilir. konservatuvarı bitirdikten sonra aynı yerde eğitimci olarak görev aldı. hem türk halk müziği hem de klasik türk müziği alanlarında hocalık ve koro yöneticiliği yaptı. 1963 yılından itibaren i̇stanbul üniversitesi klasik türk müziği korosu yani kısa adıyla üniversite korosu'nu çalıştırdı ve yönetti. bu koro ile çok sayıda konser verdi. i̇stanbul radyosu'nda uzun yıllar boyunca aylık radyo konserleri verdi. çok sayıda televizyon konserini de idare etti. yükseköğrenim gören binlerce türk gencinin sağlam bir klasik türk mûsikîsi bilgi, kültür ve zevkine sahip olmasını sağladı.  yetiştirdiği öğrenciler, türkiye'nin her yanında konservatuvar kuruluşlarına önayak oldu ve devlet korolarında solist, şef ve idareci olarak önemli görevler üstlendi. piyasayı tercih eden öğrencileri arasında, bülent ersoy, onur akay ve coşkun sabah gibi ünlü isimler yer almaktadır. süheyla altmışdört, 2005 yılında üniversite korosu'nda 42 yıldır sürdürdüğü görevinden ayrılarak görevi elif ahıs'a devretmiştir.

süheyla altmışdört, ayrıca kuruluşundan beri müjdat gezen sanat merkezi'nde türk müziği bölüm başkanı olarak görev yapmakta, öğrenciler yetiştirmektedir. çeşitli dönemlerde kadıköy halk eğitim merkezi, eyüp mûsıkî vakfı, beşiktaş mûsıkî derneği korolarını çalıştırmıştır. bir süre florence nightingale yüksek hemşirelik okulu'nda türk müziği dersleri vermiştir.

trabzon doğumlu müzisyenler
türk koro şefleri
yaşayan insanlar
1934 doğumlular
türk müzik eğitimcileri
Satranç Olimpiyatı

satranç olimpiyatı, 1927 yılından beri resmî olarak fide tarafından organize edilen oyundur. numaralanmış yıllara göre yerini alır. ii. dünya savaşı öncesi oyunlar fırsat buldukça, ara sıra yapılıyordu. ayrıca fide'nin resmî olarak tanımadığı politik sebeplerle yapılan 1936 ve 1976 gayriresmî oyunlar vardır.

satranç dünyada pek çok gazetenin spor sayfalarında yer almasına rağmen, tanınmış olimpiyat sporlarından birisi gibi ihtiva edilmez. mamafih fide şimdi uluslararası olimpiyat komitesi'nin bir üyesidir ve onun kurallarına bağlı kalır.

2008 yılı olimpiyatı, almanya'nın dresden şehrinde yapılacak. 2010 yılı olimpiyatı'nın ise rusya' nın khanty-mansiysk şehrinde yapılması umuluyor.

<br/ style="clear:both;">

satranç olimpiyatları 

* 1976 yılında  sscb ve diğer komünist uluslar politik nedenlerden dolayı yarışmaya katılmadı.

dış bağlantılar 
 fide handbook: chess olympiad - official rules
 fide handbook: children's olympiad - official rules
 olimpbase: the history of the chess olympiads - descriptions and results of each olympiad
 men's results summary
 women's results summary
 children's chess olympiad and results
 37e olimpiadi degli scacchi - torino 2006 - official 37th chess olympiad site
Bayağı kuyrukkakan

bayağı kuyrukkakan (oenanthe oenanthe), önceden karatavukgiller (turdidae) familyasının bir üyesi olarak sınıflandırılan küçük ötücü kuşlara ait bir kuş olup şimdi sinekkapangiller (muscicapidae) familyasına yerleştirilmiştir.

avrupa ve asya'da kuyrukkakan cinsinin en yaygın üyesidir.

avrupa'da açık taşlı ülkelerde yayılış gösteren, göçmen, böcekçil bir türdür. asya ile doğu kanada ve grönland garantili yerleridir.

kaya çatlakları ve tavşan çukurlarında yuva yapar. kızılgerdandan biraz daha büyük olup yaklaşık 14.5–16 cm kadardırlar.

her iki eşeyin, beyaz bir kıçı ve kuyruğu var. kuyruğun sonunda siyah ters t-deseni görülür.

dış bağlantılar 
 bayağı kuyrukkakan videosu on the internet bird collection

oenanthe
türkiye'deki kuşlar
holarktik biyocoğrafik bölgesi göçmen kuşları
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Mehdi Ordusu

mehdi ordusu (), irak'ta şii lider mukteda es-sadr tarafından kurulmuş direniş örgütü. haziran 2003'te kurulmuş olup hâlâ etkinliğini sürdürmekte ve yaklaşık olarak 60.000 militanı bulunmaktadır.

mehdi ordusu, irak direniş hareketinin en etkili örgütlerinden biri olup bağdat'ın 5 kilometre uzağında bulunan sadr şehrini kurtarılmış bölge ilan etmiştir.

örgütsel yapısı 
mehdi ordusu'nda 50 kişiden oluşan fasiller en küçük militan grubunu oluşturmaktadırlar. bunun yanında 6 fasil birliği 300 kişilik seriyye birliğini oluşturmaktadır. en büyük birlik ise 7 seriyyeden (2.100 kişiden) oluşan fevc birliğidir.

kaynakça 

irak'ta siyaset
şii örgütler
irak direnişi
bilgi kutusu bulunmayan sayfalar
Kara sırtlı kuyrukkakan

kara sırtlı kuyrukkakan (oenanthe lugens), önceden karatavukgiller (turdidae) familyasının bir üyesi olarak sınıflandırılan küçük ötücü kuşlara ait bir kuş olup şimdi sinekkapangiller (muscicapidae) familyasına yerleştirilmiştir.

palearktik biyocoğrafik bölgesinde bulunan 14 türden biridir. i̇lk olarak lichenstein tarafından 1823 yılında tanımlanmıştır.

eşeysel dimorfizm görülür. dişilerin tüyleri daha incedir. bu zarif, göze çarpan güzellikteki kuş kuzey afrika ve orta doğu'da yarı-çöl alanlarda bulunur.

şu ülkelerde kaydedilmiştir: cezayir, bahreyn, kıbrıs, mısır, eritre, etiyopya, i̇ran, irak, i̇srail, ürdün, kenya, kuveyt, lübnan, libya, moritanya, fas, nijer, umman, pakistan, katar, suudi arabistan, somali, sudan, suriye, tunus, türkiye, birleşik arap emirlikleri ve yemen.

oenanthe
türkiye'deki kuşlar
eritre'deki kuşlar
etiyopya'daki kuşlar
kenya'daki kuşlar
nijer'deki kuşlar
somali'deki kuşlar
sudan'daki kuşlar
tanzanya'daki kuşlar
Erol Sabancı

erol sabancı (d. 12 haziran 1938, kayseri) sabancı holding'in yönetim kurulu başkan vekili ve akbank yönetim kurulu şeref başkanı, yönetim kurulu danışmanı ve yönetim kurulu üyesi'dir.

türk bankacılık sektörünün duayenlerinden biri olarak kabul edilen erol sabancı, hacı ömer ve sadıka sabancı çiftinin beşinci çocuğu olarak 12 haziran 1938 tarihinde kayseri’de doğmustur.

lise öğrenimini, tarsus amerikan koleji’nde tamamlayan erol sabancı, yükseköğrenimini i̇ngiltere’de manchester college of commerce’de tamamlamıştır. 1960 yılında askerlik görevini tamamladıktan sonra iş hayatına aile şirketi olan bossa un fabrikası’nda başlayan erol sabancı, aynı zamanda bossa tekstil fabrikası’nın finans müdürlüğü görevini de üstlenmiştir.

1967 yılından beri akbank yönetim kurulu üyesi olan ve 17 mart 1998 tarihinden itibaren yönetim kurulu başkanı olarak görev yapan erol sabancı, 28 mart 2008 tarihinde yönetim kurulu şeref başkanı ve yönetim kurulu danışmanı olmuştur. erol sabancı ayrıca, sabancı holding yönetim kurulu başkan yardımcılığı görevini de yürütmektedir.
 
1964 yılında belkıs onay ile evlenen erol sabancı, suzan sabancı dinçer ve çiğdem sabancı bilen’in babasıdır. akbank yönetim kurulu başkanı ve murahhas üyesi olan suzan sabancı dinçer citigroup uluslararası danışma kurulu üyesi'dir.

kaynakça 
 sabancı holding resmî web sitesi - erol sabancı
 akbank web sitesi - erol sabancı

1938 doğumlular
sabancı ailesi
20. yüzyıl türk iş insanları
21. yüzyıl türk iş insanları
türk dolar milyarderleri
yaşayan insanlar
kayseri doğumlu iş insanları
tarsus amerikan kolejinde öğrenim görenler
türk girişimciler
sabancı holding yönetim kurulu üyeleri
Peter Grünberg

peter grünberg (d. 18 mayıs 1939-ö. 9 nisan 2018), nobel fizik ödülü sahibi alman fizikçi. albert fert ile rastlantısal olarak buldukları dev manyetik direnç ile nobel ödülüne layık görülmüştür. bu buluşları sabit disklerdeki gigabyte teknolojisinde çığır açmıştır.

1939 doğumlular
alman fizikçiler
nobel fizik ödülü sahipleri
2018 yılında ölenler
wolf fizik ödülü sahipleri
alman nobel ödülü sahipleri
Bingöl (anlam ayrımı)



yerleşim yerleri 
 bingöl - bingöl ilinin merkez ilçesi
 bingöl (il) - türkiye'nin bir ili
 bingöl, eruh - siirt ilinin eruh ilçesine bağlı köy
 bingöl, sivas - sivas ilinin merkez ilçesine bağlı köy

kişiler 
 i̇sa hisan bingöl, türk siyasetçi
 yavuz bingöl - türk halk müziği sanatçısı

ayrıca bakınız 
 bingöl üniversitesi
Soy içi üreme

soy içi üreme ya da inbred, yakın akraba eşleştirmesi demektir.

bir popülasyonda inbred suş oluşturulabilmesi için en az 20 jenerasyon boyunca kız kardeş x erkek kardeş veya en yakın ebeveyn çiftleştirilmesi yapılması gerekmektedir.

genetik