Joseph Rotblat

joseph rotblat (4 kasım 1908 - 31 ağustos 2005), polonya doğumlu i̇ngiliz vatandaşlığına geçen fizikçidir.

nükleer serpinti üzerine yaptığı çalışmaların, kısmi nükleer test yasağı anlaşması'na önemli ölçüde katkısı oldu. 1973 yılındaki kuruluşundan itibaren bilim ve dünya i̇lişkileri üzerine pugwash konferansı'nın genel sekreterliğini yürüttü ve russell-einstein manifestosu'na imza attı. pugwash konferansları ile bağlantılı olarak, nükleer silahsızlanmaya yönelik çabalarından dolayı 1995 yılında nobel barış ödülü'ne layık görüldü.

biyografi 
józef rotblat, babası zygmunt'un yedi çocuğundan birisi olarak (doğduğu esnada ikisi hayatta değildi.) 4 kasım 1908 tarihinde polonya'nın varşova şehrinde dünyaya geldi ve at arabasıyla ülke genelinde cins at yetiştiriciliği işleri yaptı. józef'in ilk dönemlerinde i. dünya savaşı'nın patlak vermesiyle müreffeh yaşamı değişti. sınırların kapatılması ve ailesinin işi olan yerlerin kamulaştırılması neticesinde yoksulluğa düştüler. din onun için arka planda olmasına rağmen daha sonra bir agnostik oldu.

dünya savaşı'nın sona ermesinden sonra, varşova'da bir elektrikçi olarak çalıştı ve o yıllarda bir fizikçi olmak için sürekli büyüyen bir hırsı vardı. 1930 yılında tanıştığı ve bir edebiyat öğrencisi olan tola gryn ile evlendi. örgün eğitime devam etmeden 1932 yılında özgür polonya  üniversitesi fizik bölümünde fizik doktoru oldu. 1938 yılında ise varşova üniversitesi'nde yüksek lisans kazandı. varşova bilim derneği radyasyon laboratuvarında araştırma görevlisi olarak görev yaptı ve 1937 yılında özgür polonya üniversitesi atom fiziği enstitüsü'nün asistanı daha sonra ise müdürü oldu.

ii. dünya savaşı'nın patlak vermesinden önce, fisyon sürecinde nötron yayıldığını gösteren deneyler yaptı. 1939 yılında kısa süre içerisinde çok sayıda fisyonların gerçekleşebileceği yönündeki öngörüsü gerçek oldu ve önemli miktarda enerjinin serbest kalabileceği belirlendi. rotblat bunun bir sonucu olarak, bir mikrosaniyeden daha az sürede bu sürecin bir patlamaya neden olacağını hesapladı.

ayrıca 1939 yılında nötronların yapısının ortaya çıkartılmasından dolayı nobel fizik ödülü'nü kazanan james chadwick'in davetiyle liverpool üniversitesi'ne çalışmaya gitti. davet polonya'da bulunan marie curie'nin bağlantıları yoluyla gerçekleşmiştir. chadwick, temel nükleer reaksiyonları incelemek için siklotron adlı bir parçacık hızlandırıcısı inşa etti ve rotblat'ta varşova'da benzer bir makine inşa etmek istedi. bu nedenle liverpool'da chadwick'e katılmaya karar verdi. i̇ngiltere'de eşini desteklemek için zamanının olmayacağını düşünerek tek başına gitti. çalışmalarında çok fazla zaman geçmeden, chadwick, rotblat'ın gelirinin iki katı tutarında bir araştırma bursu (oliver lodge bursu) verdi ve 1939 yılının yaz aylarında kendisini geri getirmek isteyen eşi tola'nın yanına, evine döndü. ağustos ayında eve dönen rotblat hasta olduğunda dolayı çalışmalarından geri kaldı ve bu esnada savaş patlak verdi. eşi tola bu yıllarda majdanek toplama kampında yahudi soykırımında can verdi. bu olay onun sonraki yaşamını derinden etkiledi.

manhattan projesi 
polonya'da bulunan rotblat, çalışmalarının bir bomba üretmek için kullanılabileceğini fark etti. önce "kendi zihnindeki her şeyi bitirmek" gerektiğini düşündü  ancak nazi almanyası'nın devam eden yükselişini durdurmak veya caydırmanın ancak bir nükleer bomba kullanarak önlenebileceği kanısına vardığından dolayı i̇ngiltere'ye gitti.  savaşın başlamasından sonra bomba çalışmaları için chadwick ile birlikte çalışmaya başladı.

1944 yılında rotblat ilk atom bombasını oluşturmak için manhattan projesi üzerinde çalışmak amacıyla james chadwick'in grubuyla birlikte hareket etti. ancak manhattan projesi üzerinde çalışmanın ilk koşulu ya abd vatandaşı veya i̇ngiliz vatandaşı olmaktı. rotblat bu durumda ülkesini ret ederek feragat etti. böyle yıkıcı bir silah geliştirmek için bilimin kullanılması hakkında güçlü çekinceleri vardı ancak çalışmaya devam etti. leslie groves tarafından 1944 yılı mart ayında verilen bir akşam yemeğinde bombanın sovyetler birliği'ni bastırmak amacıyla yapıldığı gerçeğini duyduğunda şoke oldu. rotblat, 1944 yılının sonunda almanya'nın da kendi bombasını yapmayı bıraktığını öğrenmesini ardından projeyi terk etmek istedi. bu esnada chadwick, rotblat'a bir sovyet casusu olarak suçlandığı yönünde hazırlanan dosyayı gösterdi. ayrıca rotblat bu yıllarda çeşitli suçlarla suçlandı.

ayrıca bakınız

kaynakça

dış bağlantılar 
 rotblat'ın hayatını anlatan kanada yapımı film

1908 doğumlular
varşova doğumlular
2005 yılında ölenler
polonyalı fizikçiler
polonyalı nobel ödülü sahipleri
polonyalı agnostikler
polonya yahudileri
britanyalı fizikçiler
britanyalı nobel ödülü sahipleri
britanyalı agnostikler
birleşik krallık'taki polonyalı göçmenler
birleşik krallık vatandaşlığına kabul edilenler
polonya yahudisi asıllı britanyalılar
varşova üniversitesinde öğrenim görenler
aziz michael ve aziz george nişanı sahipleri
nobel barış ödülü sahipleri
royal society üyeleri
manhattan projesi kişileri
nükleer başlık karşıtı aktivistler
bilim ve dünya i̇lişkileri üzerine pugwash konferansı
londra'da ölenler