Venedik Taciri

venedik taciri, (i̇ngilizce: the merchant of venice) i̇ngiliz oyun yazarı ve düşünür william shakespeare tarafından yazılmış  tiyatro oyunu. shakespeare'in en çok bilinen oyunlarından birisidir.

oyun, bir komedi olmakla birlikte ciddi trajedik bölümler de içerir. bazı edebiyat tarihçilerine göre venedik taciri shakespeare'in tragedyaya en çok yaklaşan oyunudur.

karakterler 

 venedik dükü – antonio'yu yargılayan hakim.
 fas prensi, aragon prensi – portia'nın talipleri. 
 antonio – venedikli bir tacir.
 bassanio – arkadaşı, portia'ya aşık.
 portia – zengin bir mirasçı kadındır. 	
 nerissa – yakın hizmetkarı.
 gratiano, solanio, salerio – antonio ve bassanio'nun arkadaşları.
 lorenzo – jessika'ya aşık bir venedikli.
 shylock – zengin bir yahudi tüccar.
 tubal – bir yahudi, arkadaşı.	
 jessika – shylock'un kızı, lorenzo'ya aşık.
 lancelot gobbo – shylock'un soytarı uşağı.
 yaşlı gobbo – lancelot'un babası.
 leonardo – bassanio'nun uşağı.			
 balthazar, stephano – portia'nin uşakları.
 venedikli magnifikolar, adalet mahkemesi görevlileri, gardiyan, portia'nin uşakları ve diğer hizmetkarlar.

konu özeti 

oyundaki kötü adam, yahudi tefeci shylock'tur. bütün gemilerle açık denizlerde dolaşan ve nakit sıkıntısında olan antonio venedik'teki itibarını kullanarak, arkadaşı bassanio'yu portia'ya gönderebilmek için hakaretler yağdırdığı shylock'tan üç bin düka borç alır. shylock ise antonio'nun borcu ödeyememesi halinde, vücudunun neresinden isterse oradan, bir pound (yaklaşık 450 gr) eti keseceğini senedin sonuna şart olarak ekletir.

zamanla, antonio'nun gemilerinin teker teker battıkları haberleri ulaşmaya başlar. soylu tüccar borcunu ödeyemez ve shylock kızının kaçmasının da gerginliğiyle hristiyanlara olan nefretini antonio'ya kusar. venedik'te "hakkımı isterim, senette ne yazıyorsa onu isterim!" diye bağırmaya, yeminler savurmaya başlar.

duruşma sırasında shylock, haklı olduğunu ispatlayamaz. gerilimli bir duruşmadan sonra antonio kendisini savunan genç bir avukatın sayesinde kurtulur. avukat ise, kılık değiştirerek mahkemeye katılan bassanio'nun sevgilisi ve miras sahibi bir genç kız olan portia'dır. senette sadece et yazıldığını, kan yazılmadığını savunur. o halde shylock, tek damla kan akıtmadan senede göre hakkı sayılan eti almalıdır. eğer kan akarsa, bir hristiyan'ın kanını akıttığı için shylock'un tüm mal ve mülkü müsadere edilecektir, kanun böyledir.

sonuç olarak shylock, senede dayanan hakkından vazgeçer. fakat bu sefer de bir hristiyan'ın canına dolaylı yoldan kastetmekten mallarına el konur, hayatı ise antonio'nun merhametine bırakılır. antonio ise shylock'u hristiyan olması şartıyla bağışlar.

uyarlamaları 

venedik taciri oyunu hem beyaz perde hem de televizyon ekranı için birçok uyarlamalar
esinlemiştir:

 1914 — lois weber yönetmenliğinde sessiz film.
 weber bu filmde portia rolünü de oynamış ve abd beyaz perdesinde bir uzun film yöneten ilk kadın olmuştur. 
 
 1973 — john sichel tarafından yönetilen venedik taciri adlı i̇ngiliz televizyon filmi
 bu televizyon filmindeki bazı oyuncular ve rolleri şunlardır: laurence olivier: shylock, anthony nicholls: antonio, jeremy brett: bassanio, joan plowright:  portia, louise purnell: jessica.
 
 1980 — jack gold yönetmenliğindeki bbc televizyonu için film
 bazı aktör ve rolleri: warren mitchell: shylock, john rhys-davies: salerio
 
 1996 — alan horrox yönetmenliğindeki i̇ngiliz channel 4 televizyon kanalı için film
 bazı aktör ve rolleri: paul mcgann: bassanio ve haydn gwynne: portia
 
 2001 — trevor nunn yönetmenliğinde bbc televizyonu için film
 bu i̇ngiliz kraliyet milli tiyatrosu temsilinin filmi olup başrolde henry goodman shylock karakterini canlandırmıştır
 
 2004 — michael radford tarafından yönetilen the merchant of venice (venedik taciri) adlı beyaz perde filmi
 bazı aktör ve rolleri: al pacino: shylock, jeremy irons: antonio, joseph fiennes: bassanio, lynn collins:portia, zuleikha robinson:jessica.

türkçeye çeviriler 

 venedik taciri. çev. h. y. (“muharrir: i̇ngiliz meşahir erbab kaleminden şekispir. mütercimi h. y.”). i̇stanbul: matbaa abuziyâ – der galata, 1301.
 venedik taciri. çev. halide edib adıvar temaşa 8-11, 13 eylül 1334/1918.
 venedik taciri. çev. mehmet şükrü. i̇stanbul, 1930.
 venedik taciri. çev. nureddin sevin. ankara, 1938. (i̇stanbul: milli eğitim bakanlığı yayınları,1992.)
 hamlet ve venedikli tüccar. çev. şehbal erdeniz ve orhan veli kanık. i̇stanbul: doğan kardeş yayınları, 1949.
 venedik taciri. çev. adnan yaltı. i̇stanbul: zuhal yayınevi, 1968.
 venedik taciri. çev. bülent bozkurt. i̇stanbul: remzi kitabevi, 1992.
 toplu oyunları 1:kısasa kısas, onikinci gece, venedik taciri. çev. zeynep avcı. i̇stanbul: mitos-boyut yayınları, 1996.

dış bağlantılar 
  wikisource'da venedik taciri oyununun tam metni i̇ngilizce.

i̇ngiliz tiyatro oyunları
william shakespeare oyunları
shakespeare komedileri
edebiyatta antisemitizm