Melahat Çağlar

melahat çağlar, (d. 1909 rodos) türk mammalog.

hayatı

1909'da rodos'ta doğan fatma melâhat lütfi hanım, ömer lütfi bey'in kızıdır. i̇lk okulu rodos'ta, orta öğrenimini erenköy kız lisesi'nde yapmış ve bu okuldan 1929'da mezun olmuştur. türkiye cumhuriyeti hükûmeti'nin o dönem verdiği burslarla yüksek tahsil (üniversite) için bonn ve berlin üniversitelerinin tabiiye bölümlerine devam etmiştir. melâhat lutfi, berlin üniversitesi'nde 1936 yılında "das thermotaktische verhalten einiger reptilien" (bazı sürüngenlerin termotaktik davranışları) başlıklı tezini tamamlayarak "doktor" unvanı ile mezun olmuştur.
aynı yıl türkiye'ye dönen fatma melâhat lütfi hanım, 29 mayıs 1936 tarihli karar ile hayvanat [zooloji] enstitüsü'nde çalışmak üzere, i̇stanbul üniversitesi fen fakültesi antropoloji asistanlığına tayin edilmiştir. 24 kasım 1937'de ise hayvanat enstitüsü asistanlığına naklen tayin edilmiştir.24 ekim 1948'de asistanlık görevleri devam etmek şartıyla eylemsiz doçentliğe yükseltilmiştir. ocak 1952'de eylemli doçentliğe, 14 mayıs 1965'te de kadroya bağlı olmaksızın ve doçentlik kadrosundan maaş almak üzere eylemsiz profesörlüğe tayin edilmiştir. 25 kasım 1970'te de eylemli profesörlüğe yükseltilmiştir.

melâhat çağlar, 13 temmuz 1979'da yaş haddinden emekliğe ayrılmıştır .trakya üniversitesi'nin ilk hocalarından olan ve biyoloji bölümü'nden emekli olan cengiz kurtonur, melâhat çağlar ile trakya bölgesi kemiricileri (rodentia) üzerine yaptığı doktora tezini 1972'de tamamlamıştır.

1941'de curt kosswig'in yazdığı genel zooloji kitabını saadet ergene ile birlikte almanca'dan tercüme ederek; türkiye'deki ilk türkçe genel zooloji kitabının (kosswig, c. 1941: umumi zoologi (çev. dr. melâhat çağlar ve dr. saadet ergene), i̇st. üniv. yay. no: 142, i̇stanbul) çıkmasına katkı sağlamıştır. 1950'li yılların sonuna doğru çalışma alanı mammalojiye kaymış; türkiye'deki ilk yarasa (chiroptera) araştırmalarını yapmış; aynı zamanda ilk biyospeleoloji uzmanlarımızdan olan m. çağlar,  ankara üniversitesi biyoloji bölümü'nde kemiriciler üzerinde çalışmakta olan  bahtiye mursaloğlu (1918-1999) ile aynı dönemlerde türkiye'de mammaloji çalışmalarını temellerini atan biliminsanıdır.

2002 yılının ağustos'unda ölmüştür.

yayınları 
melâhat çağlar hoca, zaman zaman alman mammalog, prof.dr. hermann kahmann ile birlikte çalışmalar yapmıştır. yayınlarından bazıları şunlardır:
 çağlar, m., 1948, eine neue haplophtalmus-art und bemerkungen über ihre augen, i̇.ü. fen fak. mec., b, 13: 161-169.
 çağlar, m., 1954, mytilus galloprovincialis kabuklarında yaşayan oyucu bir polydora türü, hidrobiology mec., 2: 67-73.
 çağlar, m., 1957, fethiye civarının bazı memeli hayvanları hakkında, biologi, 7: 72-76.
 çağlar, m., 1961a, küçük nalburunlu yarasa (rhinolophus hipposideros) hakkında, türk biol. derg., 11. 11-13.
 çağlar, m., 1961b, uzun ayaklı yarasa, myotis (leuconoe) capaccinii hakkında, türk biol. derg., 11: 35-37.
 çağlar, m., 1961c, türkiye’de bulunduğu tespit edilen bir myotis türü hakkında. -myotis e.emerginatus (geoffroy, 1806), in der europäischen türkei, i̇.ü. fen fak. mec., b, 26: 107-109.
 çağlar, m., 1962a, dryomys nitedula phrygius’un anadolu’da yeni tespit edilen yaşama yerleri, i̇.ü. fen fak. mec., b, 27: 17-18.
 çağlar, m., 1962b, erster nachweis der gartenspitzmaus, crocidura suaveolens mimula miller 1901, für die türkei. –crocidura suaveolens mimula’nın türkiye’de ilk bulunuşu, i̇.ü. fen fak. mec., b, 27: 25-27.
 çağlar, m., 1963, felis caracal schmitzi (matschie, 1912) in anatolien. -felis caracal schmitzi’nin anadolu’da ilk bulunuşu, i̇.ü. fen fak. mec., b, 28: 51-54.
 çağlar, m., 1965, chiropterenfauna der türkei. -türkiye’nin chiroptera favnası, i̇.ü. fen fak. mec., b, 30 (3-4): 125-134.
 çağlar, m., 1967, türkiye’nin gömülgen fare (microtin)leri, türk biol. derg., 17 (4): 103-118.
 çağlar, m., 1968, türkiye’nin yarasaları i, türk biol. derg., 18 (1): 5-18.
 çağlar, m., 1969, türkiye’nin yarasaları ii (bats of turkey ii), türk biol. derg., 19 (2-4): 88-106.
 çağlar, m., 1971, türkiyenin köstebek (talpa) türleri. -mole (talpa) species of turkey, türk biyoloji derg., 21 (1-4): 123-126.
 kahmann, h. ve çağlar, m., 1960a, türkiyede memeli hayvanlar araştırımı sahasında yeni buluşlar, türk biol. derg., 10 (3): 119-126.
 kahmann, h. und çağlar, m., 1960b, beiträge zur säugetierkunde der türkei 1-fledermaeuse aus der landschaft hatay (eine vorlaeufige mitteilung), i̇.ü. fen fak. mec., b, 25 (1-2): 1-21+1 pl.

kaynakça  

türk mammaloglar
türk profesörler
1909 doğumlular