Robert Louis Stevenson

robert louis stevenson, (d. 13 kasım 1850, edinburgh - ö. 3 aralık 1894, samoa), i̇skoç romancı ve şair. en ünlü eseri define adasıdır. 2018 yılında itibarıyla dünyada en çok başka dile çevrilen yazarlar sıralamasında charles dickens’ın hemen ardında, 26. sıradadır.

hayatı

çocukluğu 
robert louis stevenson, 13 kasım 1850 günü edinburgh'da thomas ve margaret stevenson'ın tek çocuğu olarak dünyaya geldi. çocukluğunda onu hayatı boyunca bırakmayacak olan bir hastalık geçirmiştir (tüberküloz olduğu düşünülmektedir.) sağlık durumundan dolayı okula devam edememiş, evde özel öğretmenler tarafından eğitilmişti.

öğrenim yılları 
babası thomas'ın 17 yaşındaki oğlunu edinburgh üniversitesi'ne kaydettirdikten sonra ailesiyle arasında anlaşmazlıklar ortaya çıktı. üniversite hayatına başlamasıyla stevenson; 1870'lerden çok 1970'lere yaraşan bohem bir hayat tarzı benimsedi. ailesinin dini inançlarını reddetti, evli kadınlarla ve hayat kadınlarıyla ilişkiler kurdu. stevenson üniversite de hastalıklı ve romantik bir genç olarak hocalarının dikkatini çekse de derslerine pek önem vermiyordu. zamanını edinburgh sosyetesinin içinde geçirdi ve montaigne, william hazlitt ve daniel defoe'yu taklit etmeye çalıştı.

babası oğlunun nesillerden beri stevenson ailesinin mesleği olan mühendisliği sürdürmesini istiyordu, ancak louis stevenson hukuk okumayı tercih etti. 1875'te sınavını geçerek diplomasını alsa da mesleğini yapmadı. diplomasını aldıktan sonra avrupa'yı gezmeye karar verdi. amacı, sağlığı için elverişli bir yer bulmaktı. bu arada yazmaya da devam etti.

i̇lk eserleri ve evliliği 
fransa'dayken oise nehrinde yaptığı bir gezi ona "bir i̇ç gezi" (an inland voyage) (1870) adlı eserini yazması için ilham vermişti. aynı zamanda burada kendisinden on yaş büyük fanny van de grift osbourne adlı evli ve iki çocuk annesi amerikalı bir kadınla aşk yaşar. fanny kaliforniya'ya döndüğünde, arkasında depresyonda ve yıkılmış bir stevenson bırakmıştı.

stevenson, fransa'nın dağlık ve kırsal kesiminde bir seyahate çıktı ve burada yaşadıklarını hikâyeleyerek "bir eşekle seyahat" (travels with a donkey in the cévennes) adlı kitabında anlattı (1878). ailesi, onun bu yaptıklarını bir zaman kaybı olarak değerlendirse de aslında yazı stilini geliştirmek ve yaşam bilgisini arttırmak için uğraş vermekteydi.

1879 ağustos'unda kaliforniya'ya fanny osbourne'u görmeye gitti. new york'tan kaliforniya'ya trenle seyahat etmesi onu çok yıpratmıştı, akciğerindeki bir enfeksiyon onu ölümün eşiğine getirdi, kendisine yardımcı olan çiftlik sahipleri tarafından iyileştirildi ve fanny'nin yaşadığı san fransisco şehrine devam etti. san fransisco'da çok zor şartlar altında parasız günler geçirdikten sonra tekrar sağlığı bozulduğunda eşinden boşanmış olan fanny onunla ilgilendi ve iyileştirdi. çift 1880'de evlendi ve birlikte edinburgh'a döndüler. bundan sonraki dört yılda stevenson'un sağlığı el verdiğince güney fransa ve i̇sviçre'de gezdi. bu dönemde en bilinen eserlerini yazdı.

define adası 
stevenson üvey oğlu llyod osbourne ile yaptığı bir haritadan aldığı ilhamla, ünlü eseri define adası (treasure island)'nı yazdı. oğlunun "bir harita, bir define ve terk edilmiş bir gemiyle ilgili olsun, içinde kadın olmasın" şeklinde kitabı, kendisine ısmarladığı için kitapta kadınlara yer verilmediği söylenir. eser 1881-1882 yıllarında bir çocuk dergisinde dizi olarak yayımlanmış, 1883 yılında kitap olarak basılmıştır. tropikal adalarda "x" işaretli hazine haritalarıyla hazine arayan eli kancalı-omzu papağanlı olarak canlandırılan korsan kavramının yaygınlaşmasında bu kitabın çok rolü olmuştur.

bournemouth 
güney fransa'da gezerlerken stevenson'ın tekrar hastalanması üzerine eşi ve üvey oğlu ile birlikte tekrar i̇ngiltere'ye döndüler ve i̇ngiltere'nin güneyinde bournemouth'a yerleştiler (1884). yaşadıkları yere, skerryvore adını vermişlerdi. skerryvıre, stevonson'un amcası alan stevenson'un büyük güçlerle inşa ettiği i̇skoçya'nın en uzun deniz feneri olan yapının adıydı.

stevenson döneminin birçok ünlü edebiyatçısıyla yakın arkadaştı. leslie stephen, w. e. henley, edmund gosse ve henry james gibi isimlerle bournemouth'da oldukça fazla vakit geçirdiği bilinmektedir. stevenson bu dönemde ünlü tarihi romanı "kaçırılan çocuk" (kidnapped) ve "dr jekyll ve mr hyde" (the strange case of dr jekyll and mr hyde) adlı eserlerini (1886) yayınladı.

seyahatler 
1887 mayıs'ında babasının ölümünden sonra doktorunun tamamen değişik bir iklime gitmesi tavsiyesi üzerine annesi, eşi ve üvey oğlunu alarak amerika'ya gitti. new york'ta ünlü bir yazar olarak karşılandı ancak yönünü batı'ya çevirerek yolculuğuna devam etti. "anılar ve portreler" (memories and portraits) adlı eserini bu dönemde kaleme aldı.

1888'de stevenson bir yat satın aldı ve san fransisco'dan güney kıyılara doğru yola çıktı. samoa'ya gelmeden önce markiz adaları, tahiti, honolulu ve gilbert adaları duraklarından birkaçıdır. aynı yıl kara ok isimli tarihi macera romanında güller savaşı'nı anlattı. bu arada the master of ballantrae 1889'da yayımlandı. aynı yıl ekvador'da ikinci bir yolculuk yaptı ve üvey oğlu lloyd da kendisine eşlik etti.

samoa'da mücadele ve son yılları 
stevenson cüzzamlı hastaların karantina altında yaşadığı molokai'de (hawai adaları'ndan birisi), peder damien'in misyonerlik ettiği bir koloniyi incelemek için ziyaret etti. bir akciğer kanaması onu samoa'da durmaya zorlayana kadar doğu pasifik'te dolandı. "güney kıyılarında" (in the south seas) ve "peder damien" (father damien) adlı eserleri 1890'da yayımlandı. seyahat edemez olunca samoa'da bir arazi aldı ve yerleşti. yerli dilde "masalcı" anlamına gelen "tusitala" ismini benimsedi ve yerel siyasete bulaştı.

1892'de güçlü batı devletlerine karşı samoa haklarını korumak için bir kampanya başlattı ve "a footnote to history: eight years of trouble in samoa" adlı eserini yayımladı. 1893'te  samoalı bir kabile şefini destekleyince isyancı ilan edilmiş ve samoa'dan atılmanın eşiğine gelmiştir.

sağlığının bir daha i̇skoçya'ya dönmesine olanak vermeyeceğini bildiği için bu dönemde ülkesini oldukça özler. aynı yıl, "kaçırılmış çocuk" (kidnapped) adlı eserine bir devam kitabı olan "catriona"yı yazar. 1894'te samoa'ya barış gelir, stevenson bir kahraman ilan edilir, "the ebb-tide" yayımlanır ve "weir of hermiston" adlı eseri üzerinde çalışırken 3 aralık 1894 günü 44 yaşında beyin kanamasından hayatını kaybeder. samoa'daki vaea tepesine gömülüdür.

kaynaklar 

1850 doğumlular
1894 yılında ölenler
 
19. yüzyılda i̇skoçlar
i̇skoç yazarlar
i̇skoç çocuk kitabı yazarları
i̇skoç ateistler
edinburgh üniversitesinde öğrenim görenler
beyin kanamasından ölenler
ateist yazarlar