Marco van Basten

marcel "marco" van basten (, 31 ekim 1964) 1980'lerde ve 1990'ların sonunda ajax ve milan'nın yanında hollanda millî takımında da oynayan emekli futbolcu ve teknik direktör. 
tüm zamanların en iyi forvetlerinden biri kabul edilir ve kariyeri boyunca 277 gol atmıştır ancak geçirdiği sakatlık yüzünden 2 yıl sonra futbolu bıraktığı için 1993'te 28 yaşındayken son maçına çıktı. daha sonra ajax ve hollanda millî takımının teknik direktörlüğünü yaptı.

kuvveti, fırsatçılığı ve muhteşem şutları ile bilinen van basten üç kere (1988, '89 ve '92) avrupa'da yılın futbolcusu ve 1992'de  fifa dünyada yılın futbolcusu seçildi. fransız haftalık france football dergisinin yüzyılın futbolcusu'nu seçmek için eski ballon d'or kazananlarının verdiği oylarla hazırladığı ankette sekizinci oldu. iffhs tarafından düzenlenen yüzyılın avrupalı futbolcusu listesinde onuncu oldu ve yine iffhs tarafından düzenlenen yüzyılın futbolcusu seçiminde 12. sırada yer aldı. 2004'te pelé yaşayan en iyi 125 futbolcuyu seçtiği fifa 100 listesine van basten'ı da dâhil etti. 2004'te en büyük 100 hollandalıyı (de grootste nederlander) seçmek için ülke çapında düzenlenen bir ankette 25. sırada yer aldı ve johan cruyff'un ardından listede en yüksek sırada bulunan ikinci futbolcu oldu. mart 2007'de sky sports tarafından kariyeri kısa süren en büyük sporcular listesinde birinci seçildi.

kariyeri

i̇lk yılları 

van basten 31 ekim 1964'te utrecht'te doğdu. altı yaşındayken yerel bir takım olan edo'da oynamaya başladı. bir yıl sonra uvv utrecht'e geçti. burada geçirdiği dokuz yıldan sonra kısa bir süre için bir başka utrecht takımı usv elinkwijk'ta oynadı.

afc ajax 

ajax 1981-82 sezonunda van basten ile sözleşme imzaladı. ajax ile ilk maçına nisan 1982'de çıktı, ilk golünü de nec'i 5-0 yendikleri maçta attı.

1982-83 sezonunda altın ayakkabı ödülü kazanmış wim kieft ile merkez forvet pozisyonu için forma mücadelesi verdi ve 20 lig maçında 9 gol attı. sonraki sezon kieft serie a takımı pisa'ya gitmek için ayrılınca van basten da takımın merkez forveti pozisyonundaki yerini sağlamlaştırdı.

112 maçta 117 gol atarak 1983-84'ten 1986-87'ye kadarki dört sezonun hepsinde de gol kralı oldu. 1985-86'da sparta rotterdam'a attığı altı ve heracles almelo'ya attığı beş golünde olduğu 26 maçta 37 gollük performansı ile altın ayakkabı ödülü aldı. ayrıca 1987'de uefa kupa galipleri kupası finali'nde takımının 1. fc lokomotive leipzig'e karşı galibiyet golünü attı.

ac milan 
1987'de silvio berlusconi milan'da oynaması için van basten ve vatandaşı ruud gullit ile anlaştı, 1988'de frank rijkaard onlara katıldı. i̇lk sezonunda milan sekiz yıldan beri ilk lig şampiyonluğunu kazandı. ancak van basten ayak bileğindeki sakatlık yüzünden sadece 11 maçta oynayabildi ve 3 gol attı.

1988-89'da avrupan'nın en iyi futbolcusu olarak ballon d'or'u kazandı. serie a'da 19 gol attı ve milan'ın steaua bucurești'i yendiği şampiyon kulüpler kupası finalinde'nde de 2 gol attı.

1989-90 sezonunda serie a'da gol kralı oldu ve milan da şampiyon kulüpler kupası finalinde benfica'yı yenerek unvanını korudu.

sampdoria 1990-91'de lig şampiyonluğunu kazanınca milan'da sorunlar ortaya çıkmaya başladı. van basten, arrigo sacchi ile sorun yaşayınca berlusconi teknik direktörü kovdu. sonraki sezon için takımın başına fabio capello geçti ve milan tekrar lig şampiyonu oldu. van basten 25 gol attı ve tekrar gol kralı oldu.

kasım 1992'de ifk göteborg'a karşı oynadığı maçta biri rövaşata ile olmak üzere 4 gol atarak bunu bir şampiyonlar ligi maçında başaran ilk oyuncu oldu. daha sonraları egale edilen bu rekor 20 yıl sonra 2011-2012 şampiyonlar ligi sezonunda bayer 04 leverkusen'e bir mçta 5 gol atan lionel messi tarafından geçildi.

milan yenilmezlik serisini 1992-93 sezonunda da sürdürerek 58 maç yenilmeden mücadele ettiler. van basten sezonunda başında son derece iyi oynuyordu. tekrar yılın avrupalı futbolcusu seçildi ve johan cruyff ve michel platini'den sonra ödülü üç kere kazanmayı başaran üçüncü kişi oldu.
 
geçmişteki ayak bileği sakatlığı ancona'ya karşı oynadığı maçta tekrar ortaya çıktı ve onu zorlu bir ameliyat sürecine girmeye mecbur bıraktı. sahalara ancak marsilya'ya karşı oynadıkları şampiyonlar ligi finalinden birkaç hafta önce dönebildi. bu maç van basten'ın da i̇talyan kulübü için oynadığı son maç oldu.

1993-94 sezonunu tamamıyla kaçırmasına rağmen 1994 fifa dünya kupası'nda ve 1994-95 sezonunda kulübü için oynayabileceği yönünde çok umutluydu. ancak kulübü fifa dünya kupası sırasında yine sakatlanabileceğini düşünerek ona izin vermedi. en sonunda tekrar iyileşme çabalarından vazgeçerek son 2 yılını saha kenarında geçiren bir futbolcu olarak 17 ağustos 1995'te emekliliğini açıkladı.

emekliliğinden sonra  
mart 2006'da demetrio albertini'nin giuseppe meazza stadyumu'ndaki jübile maçında ilk yarının başlarında oyundan çıkmadan önce kafayla bir gol attı. 22 temmuz 2006'da bu sefer dennis bergkamp'ın arsenal'daki 11 yıllık kariyerinin anısına yapılan maçta oynadı. bu maç ayrıca yeni emirates stadyumu'nda yapılan ilk maç olarak tarihe geçti. van basten maçın ikinci yarısında efsane ajax takımı için oynadı. maça johan cruyff'ün de dâhil olduğu bir çift değişiklikle dahil oldu. polonyalı bira markası tyskie'nin pazarlama reklamlarında luís figo ve zbigniew boniek ile birlikte rol aldı.

teknik direktörlük kariyeri 
van basten, 2004-2008 yılları arasında hollanda millî takımı antrenörlüğünü yaptı. 2008-09 sezonunda ajax'ın başına getirildi. 2012 yılında ise bir başka hollanda kulübü sc heerenveen'in başına geldi. 2014'te ayrıldı. şimdi ise hollanda millî takımının yardımcı antrenörlüğünü yapmaktadır.

başarılar 
ajax
eredivisie: 1981-82, 1982-83, 1984-85
knvb beker: 1982-83, 1985-86, 1986-87
uefa kupa galipleri kupası: 1986-87

milan
serie a: 1987-88, 1991-92, 1992-93
supercoppa italiana: 1988, 1992
şampiyon kulüpler kupası: 1988-89, 1989-90
uefa süper kupası: 1989, 1990
kıtalararası kupa (2): 1989, 1990

hollanda
nasazzi's baton: 1985
uefa avrupa şampiyonası: 1988

kaynakça

dış bağlantılar 

1964 doğumlular
hollandalı futbolcular
hollanda millî futbol takımı futbolcuları
afc ajax futbolcuları
ac milan futbolcuları
hollandalı teknik direktörler
afc ajax teknik direktörleri
fifa 100
1990 fifa dünya kupası futbolcuları
1988 avrupa futbol şampiyonası futbolcuları
1992 avrupa futbol şampiyonası futbolcuları
yaşayan insanlar
avrupa'da yılın futbolcusu ödülü sahipleri
2006 fifa dünya kupası teknik direktörleri
2008 avrupa futbol şampiyonası teknik direktörleri
eredivisie futbolcuları
serie a futbolcuları
i̇talya'daki gurbetçi futbolcular
hollandalı gurbetçi futbolcular
hollanda millî futbol takımı teknik direktörleri
sc heerenveen teknik direktörleri
hollanda 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
forvet futbolcular
az teknik direktörleri
i̇talya'daki hollandalı gurbetçiler
eredivisie teknik direktörleri
jong ajax teknik direktörleri
avrupa futbol şampiyonası kazanan futbolcular
utrecht (şehir) doğumlular
fifa dünyada yılın futbolcusu ödülü sahipleri
world soccer dergisi dünya'da yılın futbolcusu ödülü sahipleri