Baltimore

baltimore, abd'nin maryland eyaletinde bulunan en büyük 20. şehri ve maryland eyaletinin en büyük şehridir. chesapeake körfezinin batı kıyısında yer alan şehir 1729 yılında kurulmuş olan şehir abd'nin önemli limanlarından biridir.

tarihçe 
abd'nin i̇ngiltere'den bağımsızlığını kazanmasından önce baltimore'un içinde bulunduğu bölge maryland kolonisi olarak biliniyordu. koloninin meclisi 1706 yılında sonradan baltimore'un üzerinde kurulacağı yerin tütün nakliyatı yapan gemilerin demirleyeceği bir liman olarak kullanılmasını onayladı. 30 temmuz 1729 tarihinde de burada bir kent kurulması kararlaştırıldı. kente koloninin ilk valisi olan lord baltimore'un adı verildi.

baltimore 18. yüzyıl boyunca hızla gelişti. atlantik okyanusu kıyısındaki new york ve boston gibi kentlerle birlikte liman işlevi gördü. amerikan bağımsızlık savaşı'nda önemli bir rol oynadı. 1812 abd-birleşik krallık savaşı'nda baltimore birleşik krallık savaş gemileri tarafından topa tutuldu. kentin sakinlerinden francis scott key bu savaş sırasında the star-spangled banner adlı yurtsever bir şarkıyı besteledi. bu şarkı 1931 yılında abd kongresi tarafından abd ulusal marşı olarak kabul edildi.

abd i̇ç savaşı sırasında maryland köleliğin yasal olduğu bir eyalet olmasına rağmen baltimore amerika konfedere devletleri'ne katılmadı. ancak abd'den ayrılma taraflısı olan gruplar 1861 yılında baltimore'da büyük bir gösteri yaptılar. buna rağmen 1864 yılında maryland'da kölelik yasaklandı.

1904 yılında baltimore'da çıkan büyük bir yangın 30 saat içinde 1500 binanın yanmasına neden oldu. yangından sonra kentin büyük bir bölümü yeniden inşa edildi.

baltimore'un nüfusu 1950 yılında 949.708 kişiyle doruğuna ulaştı. o tarihte baltimore detroit'in ardından abd'nin en büyük 6. kenti konumundaydı. ancak 20. yüzyılın ikinci yarısında kentin nüfusu giderek azalmaya başladı. 2000 yılında nüfus 636.251 sayısına kadar düştü. günümüzde baltimore'un nüfusu sabit hale gelmiştir ve 637.455 civarındadır.

ayrıca ünlü yüzücü michael phelps'in memleketi olarak bilinir.

coğrafya

konum 
baltimore şehri kuzey-merkezi maryland'de "patapco nemri'nin chesapeake körfezi'ne karıştığı mevkiye yakın olarak konumlanmıştır. aynı zamanda şehir "piedmont platosu" ile "atlas okyanus sahil ovası" 'nı birleştiği "düşme doğrusu" üzerinde mevkilenmiş olup bu nedenle baltimore şehri, plato üzerinde bulunan "yukarı kent" ile sahil ovası üzerindeki "aşağı kent" olarak ayrılabilmektedir. şehrin rakımı limanda olan minimum 0 metreden şehrin kuzeybatısı köşesinde bulunan, "pimlico" semtinde maksimum 150 metre arasında değişmektedir.

abd nüfus sayım bürosu verilerine göre şehrin toplam yüzölçümü 238.41 km² olup bunun 09.64 km²'si kara ve 28.77 km²'si ise su yüzeylidir. böylece şehrin tüm yüzölçümünün %12,07 oranı su yüzeylidir.

baltimore şehri birçok yönde "baltimore kontluğu" ile sınır komşusudur ve ancak kuzeydoğuda "anne arundel kontluğu" ile de müşterek sınırı bulunur.

i̇klim 
baltimore şehri'nde dört mevsimde birbirinden değişik iklim şartları bulunmakta olduğu için şehir arazileri iklimi "nemli subtropikal iklim" ve daha bilimsel olarak kopfen sıralaması: cfa iklimi olarak sınıflandırılmaktadır. yazlar çok sıcak ve nemli geçmekte ve birçok yaz öğleden sonraları yüksek sıcak ve yüksek nem dolayısıyla yıldırımlı gök gürültülü fırtına ortaya çıkmaktadır. i̇lkbahar ve sonbahar nispeten sıcak geçmektedir. i̇lkbahar yağışlı günler sayısı itibarıyla en ıslak mevsim olarak nitelendirilmektedir. kışın havalar soğukça ama değişik geçmekte ve zaman zaman kar yağmaktadır. ocak ayında günlük ortalama sıcaklık 2.1 °c olmakta ve mevsimlik kar yağışı 51 cm yi bulmakla beraber sıcaklık çok defa 10 °c aşmaktadır; ama bu arada yılda birkaç gece sıcaklık −7 °c altına da düşmektedir.

baltimore'da her kış az olsa da donmuş yağmur ve dolu yağması olayı ortaya çıkmaktadır. rüzgâr doğudan estiği zaman denizden gelen soğuk hava batıda bulunan yüksek arazi tarafından bir baraj gibi önü kapanmakta; bulutlar kümelenmekte ve donmuş yağmur veya dolu ortaya çıkmaktadır.

şehrin şehirsel "ısı adası" etkisi ve chesapeake körfezi'nin ılımlayıcı etkisi dolayısıyla şehrin içi ve sahil bölgeleri metropoliten baltimore'un kara içinde bulunan varoşlarından daha sıcak olmaktadır. bu nedenle metropoliten şehrin kuzey ve kuzeybatı varoşlarında kışın kar yağışları daha yüksek olmakta ve bazı bölgelerde yıllık ortalama kar yağışı 76 cm'yi geçmektedir.

gözlemlenen en düşük sıcaklık 10 şubat 1899 ve 9 şubat 1934'te −22 °c; en yüksek gözlemlenen sıcaklık derecesi 22 temmuz 2011'de 42 °c olmuştur. ortalama olarak, 38 °c üstündeki sıcaklık gözlemlenen gün sayısı yılda 0.9 gün ve 32 °c üstündeki günlük sıcaklık ise 37 gün gözlemlenmiştir. günlük sıcaklığın sıfırın altında olduğu gün sayısı yılda ortalama olarak 10 gündür.

semtler 

 
baltimore halkı günlük yaşantılarında görüş tarzlarına göre şehri iki semtten oluşmuş görmektedirler: ya ana cadde olan charles sokağı'nın böldüğü "doğu baltimore" ve "bati baltimore" ta da diğer önemli ana cadde baltimore sokağı'nın böldüğü "kuzey baltimore" ve "güney baltimore". bazen de bu dört bolum ayni zamanda kullanılarak şehrin semtleri kuzeydoğu baltimore, kuzeybati baltimore; güneydoğu baltimore, güneybatı baltimore olarak verilmektedir. resmi olarak ise, özellikle şehir polisinin görev yapması için, baltimore şehri (saat kadranı dönme yoluyla) 9 coğrafi semte bölünmüştür: kuzey, kuzeydoğu, doğu, güneydoğu, güney, güneybatı, batı, kuzeybatı ve merkezi.

kardeş şehirler 
baltimore'un resmen 11 tane kardeş şehri vardır:http://www.baltimorecity.gov/government/intl/sistercities.ph

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 .

resimler

ayrıca bakınız 
 the wire
 baltimore'daki en yüksek binalar listesi

kaynakça

dış bağlantılar 

 baltimore şehri resmi websitesi 
 dmoz open directory projesi "baltimore" maddesi 
  wikivoyage "baltimore" maddesi 
 peter kolchin, (1994) american slavery: 1619-1877, new york: hill and wang, sayfa 81-82.