Angus Deaton

angus stewart deaton (19 ekim 1945, edinburgh, i̇skoçya, birleşik krallık), britanyalı ve amerikalı iktisat profesörü. mikroiktisat konusunda araştırmalar ve eğitimcilik yapmaktadır.

ekim 2015'te "tüketim analizi, fakirlik ve iktisadî refah" konularındaki çalışmaları nedeniyle 2015 nobel ekonomi ödülü almıştır.

yaşamı

angus deaton 19 ekim 1945'te i̇skoçya'nın başkenti olan edinburgh şehrinde doğdu. i̇lk eğitimini o ülkede tamamladı ve ikinci derece eğitimini o şehirde tanınmış bir paralı özel okul olan "fettes koleji"nde "kuruluş bursu" alarak tamamladı.

sonra i̇ngiltere'de cambridge üniversitesi kolejlerinden olan "fitzwilliams koleji"nde  ekonomi okuyarak 1967'de ba ve 1971'de ma derecelerini alıp mezun oldu. sonra aynı üniversitede doktora çalışmaları yaparak "models of consumer demand and their application to the united kingdom" (tüketim talebi modelleri ve bunların birleşik krallık'ta uygulanması) adlı bir doktora tezini başarı ile sunup 1974'te d.phil (felsefe doktoru) akademik unvanını kazandı. bu dönemde cambridge üniversitesi fiztzwilliam koleji'nde akademik üye olarak çalıştı. aynı zamanda bilimsel araştırmacı olarak "uygulamalı i̇ktisat bölümü"nde tanınmış britanyalı iktisat araştırmacıları olan richard stone ve "terry barker" ile birlikte ileri iktisat teorileri üzerinde bilimsel araştırmalar yaptı.

angus deaton bundan sonra 1976-1983 döneminde  bristol üniversitesi "ekonometri profesörü" olarak görev yaptı.

1993'te abd'nin princeton üniversitesi'nde akademik kariyerine devam etmiştir. günümüzde princeton üniversitesi "woodrow wilson ekolü"nde ve "ekonomi bölümü"nde ekonomi ve uluslararası i̇şler dwight eisenhower profesörü unvanı ile akademik görev yapmaktadır.

1990-1991 döneminde birleşik krallık'ta cambridge üniversitesi "churchill koleji"nde "uluslararası bilim kurulu üyesi" sıfatıyla misafir akademisyen olarak çalıştı.

bilimsel çalışmaları ve onurlandırmalar

angus deaton'un akademik iktisat bilimi sahasında iktisatçılar arasında ilgi uyandıran ilk çalışması, john müllbauer ile birlikte geliştirdikleri ve 1980'de iktisat ilminin başta gelen akademik dergilerinden olan american economic reviewda bastırdıkları "hemen hemen i̇deal talep sistemi" (aids - almost i̇deal demand system) adlı araştırma raporu idi. bu araştırmada bu bilimciler tüketim talebinin gayet "zarafetli" (elegant) incelemesini yaparak belirli seçim aksiyomlarına uyan herhangi bir talep sisteminin (yakın bir yaklaşıkı olan) birinci derece çözüm şartlarını, bu konudaki diğer modellerin teorik bakımdan çekici olmayan niteliklerinden kaçınma sağlayarak ortaya atmışlardır.

angus deaton bundan sonraki bilimsel araştırmalarında iktisat ilminde tüketim ve tasaruf teorilerine ve tüketicilerin iktisadı refahının pratik olarak ölçülmesine  temel katkılarda bulunmuştur. günümüzde fakirliğin ölçülmesi için dayanılanan teorik temel taşı nitelikli metodoloji angus deaton tarafından kurulup geliştirilmiştir. bir diğer araştırmasındna angus deaton, "beklenmeyen daimi gelir şokları"na rağmen tüketimin gayet aşırı derecede düzgünlük göstermesi gözlemine dayanan "deaton paradoksu"nu  formüle etmiştir. bu mikroekonomi araştırma konuları yanında angus deaton makroekonomi alanından "global fakirlik ölçülmesi", "sağlık iktisadi" ve "iktisadi gelişme" konularıda derin araştırmalar yapmıştır.

angus deaton  birleşik krallık'ta  iktisatçılar için akademik otoriter bir yayın olan ve yılda iki defa yayımlanan "kraliyet ekonomi cemiyeti haber mektupları" adlı yayında "amerika mektupları" adlı "blog/makale"yi yazmaktadır.

angus deaton'un ilk akademik onuru 1978'de aynı tip tüketim konusunda hazırladığı bir diğer makale için  ekonometrik cemiyeti tarafından daha önceki 5 yıl içinde econometrica akademik dergisinde bastırılan uygulamalı bilim konulu makalelerden seçilen ve iki yılda bir verilmeye başlanan ve o yıl ilk defa verilen  "frisch madalyonu"dur. 2012'de "bbva vakfı bilgi sınırları" (bbva foundation fronteirs of knowledge) ödülü; 2014'te tufts üniversitesi "global gelişme ve çevre enstitüsü" (gdea: global development and environment institute) leontief ödülü (james k. galbraith ile birlikte) ve 12 ekim 2015'te nobel ekonomi ödülü kazanmıştır.

deaton i̇skoçya'da en yüksek bilimsel akademi olan "royal society of edinburg" üyesi olarak; birleşik krallık'ın yüksek bilimsel akademisinden biri olan "british academy"den ve abd'de başta gelen bilimsel akademi olan "american academy of arts and sciences"ta "bilim kurulu üyesi" olarak ve nisan 2014'te "american philosophy society" üyesi olarak; nisan 2015'te abd "national academy of sciences" üyesi olarak şereflendirilmiştir. tor vergata roam üniversitesi, londra üniversitesi üniversite koleji ve st andrews üniversitesi'nden şeref doktorası ile şereflendirilmiştir. 2007'de american economic association başkanı seçilmiştir.

şeref üyelikleri ve ödülleri 

 "britanya akademisi" (british academy) bilim kurulu üyesi.
 i̇skoçya'da "edinburgh kraliyet cemiyeti" (royal society of edinburgh) bilim kurulu üyesi.
 "amerikan sanatlar ve bilimler akademisi" (american academy of arts and sciences) bilim kurulu üyesi. 
 "ekonometrik cemiyeti" (econometric society) bilim kurulu üyesi.
 1978: "ekonometrik cemiyeti" frisch madalyonu.
 2009: "amerikan ekonomik birliği" (aea american economic assosiation) başkanı.
 2012: "bbva vakfı bilgi sınırları" (bbva foundation frontiers of knowledge) ödülü
 2014: tufts üniversitesi "global gelişme ve çevre enstitüsü" (gdea: global development and environment institute) leontief ödülü (james k. galbraith ile birlikte)
 2014 nisan: "amerikan felsefe cemiyeti" (american philisophy society) üyesi.
 2015 nisan: abd "ulusal bilimler akademisi" (national academy of sciences) üyesi.
 2015 ekim: nobel ekonomi ödülü

şeref doktoraları 

 tor vergata roma üniversitesi
 londra üniversitesi
 st. andrews üniversitesi, i̇skoçya

eserleri

kitaplar

seçilmiş bilimsel makaleleri

kaynak şahsi akademik websitesinde akademik yayımları listesi

seçilmiş  popüler makaleleri

kaynak şahsi akademik websiteside popüler yazıları listesi

ayrıca bakınız 

 ekonomistler listesi
 nobel ekonomi ödülü sahipleri listesi

kaynakça

dış bağlantılar 

 princeton üniversitesi'nde resmi websitesi  
 viaf - virtual international authority file (uluslararası otorite dosyası) no:85162145:  

1945 doğumlular
edinburgh doğumlular
britanyalı ekonomistler
i̇skoç ekonomistler
cambridge üniversitesinde öğrenim görenler
cambridge üniversitesi öğretim üyeleri
bristol üniversitesi akademisyenleri
princeton üniversitesi öğretim üyeleri
yaşayan insanlar
nobel ekonomi ödülü sahipleri