Rauf Denktaş

rauf raif denktaş (27 ocak 1924 - 13 ocak 2012), kıbrıs türkü siyasetçi ve yazardır. denktaş, kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanıdır. 1983'ten 2005'e kadar toplamda 21 yıl 5 ay 9 gün cumhurbaşkanlığı yapmıştır.

i̇lk yılları 
rauf denktaş, 27 ocak 1924 günü baf kasabasında doğdu. 1,5 yaşındayken annesi emine hanım'ı kaybetti. babası hakim mehmet raif bey'di, rauf ailenin dördüncü ve en küçük çocuğuydu. altı yaşına kadar eğitiminde anneannesi ve babaannesinin yanında, osmanlı döneminde zaptiyelik yapmış olan dedesi şeherli mehmed yetiştirilmesinde rol oynadı. çocukluk yıllarında, özellikle tatillerde aybifan'da ailesiyle vakit geçiren denktaş, hatıratında bu köyü "köyüm" olarak niteler. denktaş, 1930 yılında eğitim için i̇stanbul'a gönderildi. arnavutköy'de ilkokuldan liseye kadar eğitim veren fevzi ati lisesi'nde yatılı okumaya başladı. ortaokuldan sonra kıbrıs'a döndü ve 1941 yılında lefkoşa i̇ngiliz okulu'ndan mezun oldu. mezun olmasının ardından fazıl küçük'ün halkın sesi gazetesinde yazılar yazmaya başladı. daha sonra bir süre mağusa'da tercümanlık, mahkemelerde memurluk ve i̇ngiliz okulu'nda öğretmenlik yaptı. 1944 yılında hukuk eğitimi için lincoln's inn'de okumak üzere birleşik krallık'a gitti. 1947 yılında adaya döndü ve avukatlığa başladı. sonraları savcılığa geçti ve 1956 yılında başsavcılığa yükseldi.

siyasi yaşamı

mücadele yılları 
27 kasım 1948 tarihinde kıbrıs türklerinin düzenlediği ilk mitingde fazıl küçük ile beraber hatiplik yaptı. halka ilk hitabını bu vesileyle ve 24 yaşındayken yaptı. türk cemaatinin iki önemli ismi faiz kaymak ve fazıl küçük arasında ara bulucu rolünü üstlenip, toplumun çıkarlarının takipçisi oldu. faiz kaymak'ın teklifi ve fazıl küçük'ün tasvibiyle kıbrıs türk kurumlar federasyonu kongresi'nde başkanlığa seçildi. savcılık görevinden emeklilik hakkını kazanmasına altı ay kala, birleşik krallık yönetimini zorlukla ikna ederek istifa etti ve cemaat sorunlarıyla uğraşmaya başladı. 1949 yılı yaz aylarında avukatlık yapmaya başladı. yine aynı yıl aydın hanım'la evlendi. 1955 yılında  enosisle mücadelede ve eoka karşısında kıbrıs türklerinin direnişine yön verdi. 1958 yılında hükûmetteki görevinden istifa etti. arkadaşlarıyla 1 ağustos 1958 tarihinde türk mukavemet teşkilatını (tmt) kurdu.

1958 yılında iki toplum arasında başlayan çatışmalarda, türkler protestolar gerçekleştirdi. zürih-londra antlaşmaları öncesinde fazıl küçük ile birlikte ankara'ya dışişleri bakanı fatin rüştü zorlu ile görüşmeye gitti. bu görüşmede adaya türk askerinin gönderilmesi teklifini dile getirdi. 1959 zürih ve londra antlaşmaları ile, 1960 antlaşmaları ve kıbrıs cumhuriyeti anayasası'nın hazırlanmasında çaba gösterdi. aynı yıl türk cemaat meclisi üyeliği ve türk cemaati i̇cra komitesi başkanlığı'na seçildi. 16 ağustos 1960 tarihinde 650 kişilik türk alayı mağusa limanı'na ayak bastı. 1963 olaylarından sonra temaslarda bulunmak üzere ankara'ya gitti. temaslarını tamamlayarak bir sandalla kıbrıs'a geçti ve türk direnişini örgütlemeye başladı.

7 ocak 1964'te londra konferansı'na katılmak üzere adadan ayrıldı. görüşmelerin sonuca ulaşamaması üzerine 15 ocak'ta ankara'ya dönen denktaş, 17 şubat'ta new york'a gitti ve birleşmiş milletler güvenlik konseyi görüşmelerine katıldı. 18 mart tarihinde tekrar ankara'ya dönene dek, makarios başkanlığında ve tamamen rum kontrolünde olan kıbrıs cumhuriyeti bakanlar kurulu, denktaş hakkında devlete hakaret ve başka suçlar nedeniyle tutuklama ve yargılama kararı aldı. bunun üzerine denktaş mecburi olarak ankara'da kaldı. gizlice erenköy'e çıkarak erenköy direnişi'ne katıldı, sonra tekrar ankara'ya döndü. türkiye'de kaldığı dönemde ankara'daki siyasi çevrelerle kıbrıs konusundaki vizyon farkının derinliğini gözlemledi. kıbrıs konusundaki gelişmeleri ve düşüncelerini türkiye kamuoyuna aktarmak için basın toplantıları ve konferanslar düzenledi. 29 ekim 1966 tarihinde, türkiye'nin kıbrıs politikasının çok pasif kaldığı, taksim için yeterince çabalanmadığı görüşünü aktardığı 12'ye 5 kala kitapçığını yayımladı ve tüm milletvekillerine dağıttı. türkiye'nin dış politikasına sert bir eleştiri teşkil eden bu kitapçık, türkiye dışişleri bakanlığı tarafından hoş karşılanmadı. 1967 yılında adaya gizlice girerken tutuklandı. yoğun girişimler sonucu türkiye'ye iade edildi. 1968 yılında adaya giriş yasağı kaldırılınca kıbrıs'a döndü.

siyaset dönemi 

1970 seçimlerinde türk cemaat meclisi başkanlığı'na seçildi. 18 şubat 1973 tarihinde fazıl küçük görevinden ayrılması üzerine kıbrıs cumhurbaşkanı yardımcısı seçildi. bu görevinden 28 şubat 1973 tarihinde istifa etti ve aynı gün kıbrıs türk yönetimi başkanı seçildi. kıbrıs harekâtı'nın ardından 13 şubat 1975 tarihinde kıbrıs türk federe devleti'nin ilanından sonra devlet ve meclis başkanı görevlerini de yürüttü ve anayasa uyarınca 1976 yılında yapılan ilk genel seçimlerde devlet başkanlığına seçildi. 1981 yılında ikinci kez devlet başkanı oldu. 15 kasım 1983 tarihinde kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin ilanından sonra tekrar cumhurbaşkanlığına seçildi. 22 nisan 1990 tarihinde yapılan erken seçimde ikinci kez cumhurbaşkanı seçildi. 1995'teki seçimlerde de cumhurbaşkanı seçildi. 2000 yılındaki seçimlerde %43,67 oranında oy aldı ve seçim ikinci tura kaldı; ama ikinci tura kalan diğer aday olan derviş eroğlu'nun çekilmesi üzerine seçimden galip olarak çıktı. 2004 yılında bm genel sekreteri kofi annan'ın kıbrıs sorunu'nun çözümü için hazırladığı annan planı'na karşı çıktı, buna rağmen plan kıbrıslı türkler tarafından kabul edilse de kıbrıslı rumların reddetmesi üzerine hayata geçmedi. 17 nisan 2005 tarihinde yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmadı ve 24 nisan 2005 tarihinde görevi yeni seçilen cumhurbaşkanı mehmet ali talat'a devretti.

sosyal yaşamı 
politika hayatı yanı sıra, aynı zamanda yazar kimliğiyle de önemli bir şahsiyet olan rauf denktaş, 1985 yılının son aylarından bugüne, yeni asya yayınları arasında çıkan kitapları bulunuyor. ayrıca denktaş, çok meraklı bir fotoğrafçı özelliği ile de bilinmekte, fotoğraf makinesini elinden bırakmamaktaydı. rauf denktaş, halkın sesi gazetesinde yazılar yazmakta ve art isimli televizyon kanalında pazartesi günleri denktaş'ın gündemi adlı, görüşlerini anlattığı programı sunmaktaydı.

ölümü 

8 ocak gecesi organ yetmezliği teşhisi ile yakın doğu üniversitesi hastanesi'ne kaldırılan rauf denktaş, tedavi gördüğü hastanede 13 ocak 2012 tarihinde 88 yaşında öldü. vefatının ardından türkiye ve kktc'de ulusal yas ilan edildi. 17 ocak 2012 günü, yapılan devlet töreniyle lefkoşa'daki cumhuriyet parkı'nda defnedildi.

kitapları 
 saadet sırları (1941)
 ateşsiz cehennem (1944)
 criminal cases (1953)
 12'ye 5 kala (1965)
 akritas planı (1972)
 a short discourse of cyprus (1972)
 the cyprus problem (1973)
 cyprus triangle (1981)
 gençlerle başbaşa (1981)
 kur'ân'dan i̇lhamlar (1986)
 gençlere öğütler (1988)
 i̇mtihan dünyası
 yarınlar i̇çin
 kıbrıs girit olmasın
 a handbook of criminal cases, 1955
 cyprus problem in a nutshell, 1983
 kadın ve dünya - woman and the world, 1985
 un speeches on cyprus, 1986
 seçenekler ve kıbrıs türkleri - the options and the turkish cypriots, 1986
 cyprus, an indictment and defence, 1987
 the cyprus problem 23rd year, 1987
 my vision for cyprus, 1988
 atatürk, din ve laiklik - atatürk, religion and laïcité, 1989
 kıbrıs'ta bitmeyen kavga - the unending fight in cyprus, 1991
 kıbrıs davamız - our cyprus issue, 1991
 i̇lk altı ay - the first six months, 1991
 what is the cyprus problem, 1991
 a challenge on cyprus, 1990-91
 denktaş as a photographer, images from northern cyprus, 1991
 the cyprus problem and the remedy, 1992, nicosia (lefkoşa)
 from my album, 1992
 o günler - those days, 1993, nicosia
 images from northern cyprus, 1993
 vizyon - the vision, 1994, nicosia
 kapılar - doors, 1995, nicosia
 observations on the cyprus dispute, 1996
 kıbrıs meselesinde son durum - the latest situation in cyprus issue, 1996, nicosia
 rum yunan i̇kilisi: i̇stenmeyen cumhuriyetten nereye? - cypriot greek duo: where to from the unwanted republic, 1996, nicosia
 karkot deresi - karkot creek, 1996
 rauf denktaş'ın hatıraları, 1964-74, i. cilt (1964) - memoirs of rauf denktaş, 1964-74, volume i (1964), 1996
 rauf denktaş'ın hatıraları, 1964-74, ii. cilt (1965), 1997
 rauf denktaş'ın hatıraları, 1964-74, iii. cilt (1966), 1997
 rauf denktaş'ın hatıraları, 1964-74, iv. cilt (1967), 1997
 rauf denktaş'ın hatıraları, 1964-74, v. cilt (1968), 1997
 rauf denktaş'ın hatıraları, 1964-74, vi. cilt (1969), 1997
 rauf denktaş'ın hatıraları, 1964-74, vii. cilt (1970), 1997
 kalbimin sesi - the voice of my heart, 1997
 in search of justice, 1997
 rauf denktaş'ın hatıraları, 1964-74, viii. cilt (1971-72), 1998
 rauf denktaş'ın hatıraları, 1964-74, ix. cilt (1973-74), 1999
 hatıralar, toplayış, x. cilt - memoirs, conclusion, vol x, 2000

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar 
 i̇brahim arslan, (2013). "rauf denktaş'ın şiir dünyası", iv. uluslararası türk dili ve edebiyatı öğrenci kongresi (tudok 2012) bildiriler, s. 931-934.
 i̇brahim arslan, (2014). “rauf denktaş’ın şiir dünyası”, asia minor studies, issn 2147-1673, rauf denktaş özel sayısı, mayıs 2014, kilis 7 aralık üniversitesi, s.37-50.

1924 doğumlular
baf doğumlular
kıbrıs türkü siyasetçiler
kıbrıs türkü yazarlar
kıbrıs türkü avukatlar
ulusal birlik partisi (kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti) genel başkanları
kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti devlet başkanları
lefkoşa'da ölenler
2012 yılında ölenler
türk milliyetçileri
kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti siyasetçileri
çoklu organ yetmezliğinden ölenler
kıbrıs'ta defnedilenler
türkiye cumhuriyeti devlet şeref madalyası sahipleri
i̇ngiliz okulunda öğrenim görenler
türk mukavemet teşkilatı mensubu kişiler
kıbrıs türkü fotoğrafçılar
20. yüzyıl türk yazarları
türk milliyetçisi yazarlar