Muazzez İlmiye Çığ

muazzez i̇lmiye çığ (20 haziran 1914, bursa), türk sümerolog.

biyografi 

ailesi köken olarak kırımlı göçmenlerden olup babası kırım'dan amasya, merzifon'a, annesi ise kırım'dan bursa'ya göçmüştür. ailesi i̇zmir'de yaşamaktayken, 15 mayıs 1919 tarihinde meydana gelen i̇zmir'in işgali ardından daha güvenli bir yer olan çorum'a yerleşti.

eğitim ve kariyer 

i̇lkokula çorum'da başladı. daha sonra ailece bursa'ya taşındılar. bursa'da özel bir okul olan bizim mektep'te fransızca ve keman dersleri aldı. 1926'da sınavla bursa kız muallim mektebine (bursa kız öğretmen okulu) girdi. 1931 yılında mezun oldu ve babasının da öğretmenlik yapmakta olduğu eskişehir'e tayin oldu. eskişehir'de öğretmenlik mesleğini 4.5 yıl yaptı. bu sırada kardeşi turan i̇til (1924-2014) beyin cerrahı olmak için amerika'ya gitti.

15 şubat 1936 tarihinde ankara üniversitesi dil ve tarih coğrafya fakültesi hititoloji bölümüne kaydoldu. nazi almanyası'ndan türkiye'ye iltica etmiş olan ve ankara üniversitesinde dersler veren prof. dr. hans gustav guterbock'dan hitit dili ve kültürü derslerini, prof. dr. benno landsberger'den sümer ve akad dilleri ve mezopotamya kültürü derslerini aldı. 1940 yılında ankara üniversitesinden mezun olduktan sonra i̇stanbul eski şark eserleri müzesi çiviyazılı belgeler arşivine uzman olarak atandı. aynı yıl kemal çığ ile evlenmişti. müzede çalıştığı 31 yıl boyunca meslektaşı hatice kızılyay ve dr. f. r. kraus ile birlikte müzenin deposunda bulunan sümer, akad ve hitit dillerinde yazılmış on binlerce tableti temizleyip, sınıflandırıp numaralandırdı, 74 bin tabletten oluşan çivi yazılı belgeler arşivini oluşturdu, 3 bin tabletin kopyasını yapıp katalog halinde yayımladı.

1957'de münih'teki oryantalistler kongresi'ne katıldı. 1960'ta heidelberg üniversitesinde 6 aylık bir çalışma yaptı. 1965'te roma'da sergilenen hitit sergisini bu şehirden alarak londra'ya götürdü. 1972'de emekliye ayrıldı.

emeklilikten sonra bir süre yurtdışında yaşayan muazzez i̇lmiye çığ, 1988'de philadelphia'daki asuroloji kongresine katıldı. prof. kramer'in history begins at sumer adlı kitabını türkçeye çevirdi ve kitap 1990'da “tarih sümerle başlar” adıyla türk tarih kurumu tarafından yayımlandı. kitabın çok ilgi görmesi üzerine 1993'te çocuklara yönelik zaman tüneliyle sümerlere yolculuk da dahil sümer ve hitit kültürlerini tanıtan 13 kitap yazdı.

muazzez i̇lmiye çığ'ın özel arşivi kadın eserleri kütüphanesi ve bilgi merkezi vakfı'ndadır.

ödüller 
 adana tepebağ rotary kulübü, meslek hizmet ödülü
 i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi tarafından fahri doktora unvanı, 4 mayıs 2000
 osmaniye'nin çardak köyü'ndeki anadolu halk bilimleri ve kültür derneği tarafından "özgür i̇nsan ödülü", 2005
 vatandaşlık tepkilerim isimli kitabı, galatasaray rotary kulübü tarafından i̇ngilizceye çevrilerek avrupa ve amerika'daki üniversite kütüphanelerine dağıtılmıştır.
 uluslararası lions kulüpleri derneği tarafından "melvin jones dostluk ödülü", 2014

dava 
bereket kültü ve mabet fahişeliği ve vatandaşlık tepkilerim isimli kitaplarında kadınlarda başörtüsünün köklerinin akadlara dayandığını yazmıştı. bu kitapları 2007 yılında kamuoyunda yankı uyandırdı. 2007 yılında "vatandaşlık tepkilerim" adlı kitabında "halkı kin ve düşmanlığa tahrik etmek" suçuyla yargılandı ve ilk celsede beraat etti.

kitapları 
 "kur'an, i̇ncil ve tevrat'ın sümer'deki kökeni", 1995, kaynak yayınları
 "sümerli ludingirra - "zaman tüneliyle yolculuk", 1996, kaynak yayınları 
 "i̇brahim peygamber - sümer yazılarına ve arkeolojik buluntulara göre", 1997, kaynak yayınları
 "i̇nanna'nın aşkı - sümer'de i̇nanç ve kutsal evlenme", 1998, kaynak yayınları
 "zaman tüneliyle sümer'e yolculuk", 1998, kaynak yayınları (genişletilmiş ikinci basım; ilk basım 1993, kültür bakanlığı yayınları)
 "hititler ve hattuşa - i̇ştar'ın kaleminden", 2000, kaynak yayınları
 "gilgameş - tarihte i̇lk kral kahraman", 2000, kaynak yayınları
 "ortadoğu uygarlık mirası", 2002, kaynak yayınları
 "ortadoğu uygarlık mirası 2", 2003, kaynak yayınları
 "sümer hayvan masalları", 2003, kaynak yayınları
 "bereket kültü ve mabet fahişeliği", 2004, kaynak yayınları
 "vatandaşlık tepkilerim", 2004, kaynak yayınları
 "atatürk düşünüyor", 2005, kaynak yayınları
 "bereket kültü ve mabet fahişeliği", 2005, kaynak yayınları
 "çivi çiviyi söker - muazzez i̇lmiye çığ kitabı", serhat öztürk, 2002, türkiye i̇ş bankası kültür yayınları
 "sümerlilerde tufan - tufan'da türkler", 2008, "kaynak yayınları"

kaynakça 

1914 doğumlular
bursa doğumlu bilim insanları
bursa doğumlu yazarlar
kırım tatarı asıllı türkler
sümerologlar
türk arkeologlar
türk sekülaristler
20. yüzyıl türk tarihçileri
21. yüzyıl türk tarihçileri
100 yaş üstü türkler
kurgusal olmayan eserler veren türk yazarlar
yaşayan insanlar
türk eski müslümanlar
ankara üniversitesi dil ve tarih-coğrafya fakültesinde öğrenim görenler
100 yaş üstü kadınlar
i̇ngilizceden türkçeye çeviri yapanlar
türk ateistler
asurologlar
ankara üniversitesinde öğrenim görenler
i̇stanbul üniversitesi öğretim üyeleri