28 Ocak



olaylar 

 1517 - yavuz sultan selim komutasındaki osmanlı ordusu, kahire'ye girdi.
 1547 - vi. edward, i̇ngiltere kralı oldu.
 1807 - pall mall sokağı, tarihte ışıklandırılan ilk sokak oldu.
 1820 - fabian gottlieb von bellingshausen ve mikhail petrovich lazarev öncülüğündeki rus ekip, antarktika kıtasını keşfetti.
 1871 - fransa-prusya savaşı: fransa teslim oldu ve savaş sona erdi.
 1887 - eyfel kulesi'nin yapımına başlandı.
 1909 - i̇spanya-amerika savaşı'ndan beri orada olan amerikan birlikleri, küba'dan ayrıldı.
 1915 - i. dünya savaşı: osmanlı i̇mparatorluğu ile britanya i̇mparatorluğu arasında suriye-filistin cephesi başladı.
 1918 - lev troçki, sovyetler birliği'nde kızıl ordu'yu kurmaya başladı.
 1920 - osmanlı mebusan meclisi'nin gizli oturumunda, misak-ı milli kabul edildi.
 1921 - mustafa suphi ve arkadaşları, trabzon'a geldikten sonra i̇skele kahyası i̇ttihatçı yahya tarafından bir motora bindirildiler ve gece denizde öldürüldüler.
 1921 - albert einstein, evrenin ölçülebileceğini öne sürdü. bilim dünyasında bir tartışma başlattı.
 1923 - i̇çişleri bakanlığı, i̇zmit ilinin adını kocaeli olarak değiştirdi.
 1925 - terakkiperver cumhuriyet fırkası i̇stanbul şubesi açıldı.
 1929 - i̇stanbul'da bir otomobil montaj fabrikası kurmak için ford şirketi ile maliye vekaleti arasında imzalanan anlaşma meclis'te kabul edildi.
 1932 - japonya, şanghay'ı işgal etti.
 1935 - i̇zlanda, kürtajı yasallaştıran ilk ülke oldu.
 1939 - i̇stanbul tramvay şirketi, 1.570.000 liraya devletçe satın alındı.
 1956 - personel kanunu açıklandı; en yüksek maaş 2 bin lira olacak.
 1957 - danıştay'a ilk kez iki kadın üye seçildi: nezahat martı ve şükran esmerer.
 1958 - kıbrıs'ta türklerin düzenlediği miting sırasında i̇ngiliz askerlerinin ateş açması ve bir kamyonun kasten halkın üzerine sürülmesi sonucu 8 kişi öldü. tbmm, 31 ocak'ta birleşik krallık'ı kınama kararı aldı.
 1959 - çukurova'da sel oldu. 200 bin portakal ağacı sel altında kaldı, bir mensucat fabrikasını sel bastı. zararın 5 milyon tl olduğu tahmin ediliyor. bölgede yiyecek sıkıntısı başladı.
 1963 - i̇stanbul'da i̇stinye'deki kavel kablo fabrikası'nda çalışan 170 işçi oturma grevi yaptı. i̇şçiler sendikalaşma nedeniyle işten çıkarılan dört arkadaşlarının işe geri alınmasını istiyorlardı.
 1971 - i̇zmir'de gençler, amerikan 6. filosunu protesto ettiler; 20 genç gözaltına alındı.
 1975 - cumhuriyet halk partisi genel başkanı bülent ecevit, "olayların baş sorumlusu milliyetçi cephe'dir" dedi.
 1982 - i̇dam hükümlü firari sağ eylemci i̇sa armağan, i̇ran'da tutuklandı.
 1982 - türkiye'nin los angeles başkonsolosu kemal arıkan öldürüldü; saldırıyı, "ermeni soykırımı adalet komandoları" üstlendi.
 1983 - cumhurbaşkanı kenan evren başkanlığındaki millî güvenlik konseyi, asala militanı levon ekmekçiyan'a verilen ölüm cezasını onayladı.
 1986 - sakıp sabancı, türkiye sanayici ve i̇şadamları derneği (tüsi̇ad) başkanlığına seçildi.
 1986 - uzay mekiği challenger, fırlatılışından 73 saniye sonra parçalandı: yedi astronot öldü. hatanın katı yakıt motorlarındaki sızıntıdan kaynaklandığı öne sürüldü.
 1987 - türkiye, avrupa konseyi i̇nsan hakları komisyonu'na kişisel başvuru hakkını çekince koyarak kabul ettiğini açıkladı.
 1988 - thy, iç hat seferlerinde sigara içilmesini yasakladı.
 1992 - anayasa mahkemesi, türkiye birleşik komünist partisi'ni kapattı.
 1993 - genelkurmay başkanlığı, "darbe devrinin" kapandığını açıkladı.
 1994 - türk savaş uçakları, pkk'nın (kürdistan i̇şçi partisi) kuzey irak'taki zeli kampını bombaladı.
 1997 - güney afrika'da ırkçı yönetim döneminde görevli dört polis, devrimci öğrenci lideri steve biko'yu 1977'de öldürdüklerini resmen itiraf etti.
 1997 - promosyon yasası yürürlüğe girdi. süreli yayın kuruluşları kültürel amaçlar dışında promosyon yapamayacak.
 2002 - ekvador havayollarına ait boeing 727-100 tipi bir yolcu uçağı güney kolombiya'da and dağlarına çarparak düştü: 92 kişi öldü.
 2004 - türk lirası'ndan altı sıfır atılmasını ve para biriminin yeni türk lirası olmasını öngören yasa tasarısı, tbmm genel kurulunda kabul edildi.
 2006 - polonya'nın katowice şehrinde bir sergi sarayının çatısı, biriken karın ağırlığıyla çöktü: 62 kişi öldü, 140 kişi yaralandı.
 2008 - haydarpaşa-denizli seferi yapan trenin saat 02:00 civarlarında kütahya'nın çöğürler kasabasında raydan çıkmasıyla oluşan kazada, 436 yolcudan 9 kişi öldü. yaklaşık 300 kişi çeşitli yerlerinden yaralandı.

doğumlar 
 1457 - vii. henry, i̇ngiltere kralı (ö. 1509)
 1600 - ix. clemens, papa (ö. 1669)
 1611 - johannes hevelius, polonyalı protestan encümen üyesi (ö. 1687)
 1712 - tokugawa ieshige, tokugawa şogunluğu'nun 9. şogunu (ö. 1761)
 1717 - iii. mustafa, osmanlı'nın 26. padişahı (ö. 1774)
 1768 - vi. frederik, danimarka ve norveç kralı (ö. 1839)
 1825 - benedetto cairoli, i̇talyan siyasetçi, risorgimento döneminin sol kanat lideri ve üç kez i̇talya başbakanı (ö. 1889)
 1833 - charles george gordon, i̇ngiliz general (ö. 1885)
 1834 - sabine baring-gould, i̇ngiliz anglikan rahip ve roman yazarı (ö. 1924)
 1841 - henry morton stanley, amerikan gazeteci (ö. 1904)
 1844 - gyula benczúr, macar ressam (ö. 1920)
 1853 - jose marti, kübalı şair, yazar ve küba bağımsızlık mücadelesinin öncüsü (ö. 1895)
 1865 - kaarlo juho ståhlberg, finlandiya cumhuriyeti'nin ilk devlet başkanı (ö. 1952)
 1872 - otto braun, alman sosyalist teorisyen ve sosyal demokrat parti önderlerinden (ö. 1955)
 1872 - ahmet baytursun, kazak eğitimci, dilbilimci, yazar, şair, siyasetçi (ö. 1937)
 1873 - colette (sidonie-gabrielle), fransız oyun yazarı (ö. 1954)
 1875 - julián carrillo, meksikalı besteci (ö. 1965)
 1877 - wojciech brydziński, polonyalı tiyatro, radyo ve sinema oyuncusu (ö. 1966)
 1878 - jean de la hire, fransız yazar (ö. 1956)
 1879 - julia bell, i̇ngiliz insan genetiği araştırmacısı (ö. 1979)
 1880 - sergey malov, rus dil bilimci, doğu bilimci, türkolog (ö. 1957)
 1881 - siegfried jacobsohn, alman gazeteci ve tiyatro eleştirmeni (ö. 1926)
 1883 - necmeddin okyay, türk hattat, ebru sanatçısı, kemankeş, gül yetiştiricisi, tuğrakeş, aharcılık, mücellid, imam ve hatip (ö. 1976)
 1884 - auguste piccard, i̇sviçreli fizikçi (ö. 1962)
 1887 - arthur rubinstein, polonya doğumlu amerikalı piyano virtüözü (ö. 1982)
 1890 - robert franklin stroud, amerikalı mahkûm (alkatraz kuşçusu) (ö. 1963)
 1892 - armen doryan, osmanlı ermenisi şair ve öğretmen (ö. 1923)
 1897 - valentin katayev, rus romancı ve oyun yazarı (devrim sonrası rusya'da özgün tarzıyla dikkat çeken) (ö. 1986)
 1906 - markos vafiadis, yunanistan komünist partisi kurucularından ve yunan i̇ç savaşı'nda demokratik ordu komutanlarından (ö. 1992)
 1912 - jackson pollock, amerikalı ressam (ö. 1956)
 1920 - xavier de la chevalerie, fransız büyükelçi (ö. 2004)
 1927 - eşref kolçak, türk oyuncu (ö. 2019)
 1929 - claes oldenburg, i̇sveç kökenli amerikalı pop-art heykelci
 1935 - maria eugenia lima, angolalı şair, dramaturg ve romancı
 1936 - alan alda, amerikalı oyuncu, yazar ve eylemci
 1936 - i̇smail kadare, arnavut yazar
 1938 - leonid i̇vanoviç jabotinskiy, sovyet halterci
 1938 - tomas lindahl, i̇sveç asıllı i̇ngiliz bilim insanı
 1940 - carlos slim helú, lübnan asıllı meksikalı iş insanı
 1942 - brian jones, i̇ngiliz rock müzisyeni (ö. 1969)
 1945 - marthe keller, i̇sviçreli aktris
 1947 - haydar baş, türk siyasetçi, ilahiyatçı, yazar ve eğitimci (ö. 2020)
 1948 - charles taylor, 1997-2003 yılları arasında liberya devlet başkanı
 1948 - i̇brahim yazıcı, türk siyasetçi ve spor yöneticisi (ö. 2013)
 1949 - gregg popovich, amerikalı basketbol antrenörü
 1950 - hamed bin i̇sa el-halife, önceki emir i̇sa bin selman el-halife'nın oğludur
 1951 - ludovikos ton anogeion, yunan müzisyen, şair ve sanatçı
 1951 - leonid kadenyuk, bağımsız ukrayna'nın ilk astronotu unvanına sahip test pilotu (d. 2018)
 1953 - anicée alvina, fransız oyuncu (ö. 2006)
 1954 - bruno metsu, eski fransız futbolcu ve teknik direktördür (d. 2013)
 1954 - ümit yesin, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2019)
 1955 - vinod khosla, hint asıllı abd'li risk sermayedarı ve girişmcidir
 1955 - nicolas sarkozy, fransız siyasetçi
 1958 - sandy gandhi, avustralyalı komedyen ve köşe yazarı (ö. 2017)
 1959 - frank darabont, amerikalı yönetmen, senaryo yazarı ve film yapımcısı
 1968 - sarah mclachlan, kanadalı müzisyen
 1968 - rakim, amerikalı hip hop sanatçısı
 1970 - julia jäger, alman oyuncu
 1973 - natalya morozova, rus voleybolcu
 1975 - susana feitor, portekizli yürüyüşçü
 1975 - tijen karaş, türk haber sunucusu
 1976 - rick ross, amerikalı rapçi
 1977 - takuma sato, japon asıllı formula bir otomobil yarışcısıdır
 1978 - gianluigi buffon, i̇talyan futbolcu
 1978 - papa bouba diop, senegalli millî futbolcudur (ö. 2020)
 1978 - sheamus, i̇rlandalı profesyonel güreşçi
 1980 - michael hastings, amerikalı gazeteci ve yazardır (ö. 2013)
 1981 - elijah wood, amerikalı oyuncu
 1981 - volga sorgu, türk sinema ve dizi oyuncusu
 1985 - j. cole, amerikalı hip hop sanatçısı ve yapımcı
 1993 - ezgi şenler, türk oyuncu
 1994 - fatih çiplak, türk futbolcu 
 2002- vusal jafarov, ticcer şirketin sahibi

ölümler 
 661 - ali bin ebu talib, i̇slam devleti'nin 656-661 yılları arasındaki 4. i̇slam halifesi (d. 600)
 724 - ii. yezîd, dokuzuncu emevî halifesidir (d. 687)
 814 - şarlman, alman kralı (d. 742)
 1547 - viii. henry, i̇ngiltere kralı (d. 1491)
 1621 - v. paulus, papa (d. 1552)
 1625 - çerkes mehmed ali paşa, osmanlı devlet adamı (d. ?)
 1687 - johannes hevelius, polonyalı protestan encümen üyesi (d. 1611)
 1688 - ferdinand verbiest, flaman cizvit misyoner, rahip (d. 1623)
 1847 - pierre amédée jaubert, fransız diplomat, akademisyen, şarkiyatçı, çevirmen, politikacı ve gezgin (d. 1779)
 1864 - benoît paul émile clapeyron, fransız mühendis ve fizikçi (d. 1799)
 1866 - robert foulis, kanadalı mucit, inşaat mühendisi ve sanatçı (d. 1796)
 1866 - emil dessewffy, macar muhafazakâr politikacı (d. 1814)
 1878 - cincinnato baruzzi, i̇talyan heykeltıraş (d. 1796)
 1884 - augustin-alexandre dumont, fransız heykeltıraş (d. 1801)
 1891 - nikolaus august otto, alman makine mühendisi (d. 1832)
 1918 - ‎john mccrae‎‎, kanadalı asker, doktor ve yazar ‎(d. 1872)
 1921 - mustafa suphi, türk komünist siyasetçi ve türkiye komünist partisi ilk merkez komite başkanı (suikast) (d. 1883)
 1924 - teófilo braga, portekiz cumhurbaşkanı, yazar, oyun yazarı (d. 1843)
 1926 - kato takaaki, japonya başbakanı (d. 1860)
 1939 - william butler yeats, i̇rlandalı şair ve nobel edebiyat ödülü sahibi (d. 1865)
 1940 - sultan galiyev, tatar lider, düşünce adamı ve ulusal komünizmin fikir babası (idam) (d. 1892)
 1953 - neyzen tevfik kolaylı, türk ney üstadı ve ünlü hiciv şairi (d. 1879)
 1965 - maxime weygand, fransız general (d. 1867)
 1981 - özdemir asaf, türk şair (d. 1923)
 1982 - kemal arıkan, türk diplomat (d. 1927)
 1983 - levon ekmekçiyan, ermeni asala'ya mensup militan (d. 1958)
 1986 - gregory jarvis, amerikalı kaptan, mühendis ve astronot (d. 1944)
 1986 - christa mcauliffe, amerikalı eğitimci ve astronot (d. 1948)
 1986 - ronald mcnair, amerikalı fizikçi ve astronot (d. 1950)
 1986 - ellison onizuka, amerikalı mühendis ve astronot (d. 1946)
 1986 - judith resnik, amerikalı albay, mühendis ve astronot (d. 1949)
 1986 - dick scobee, amerikalı albay, pilot ve astronot (d. 1939)
 1986 - michael j. smith, amerikalı kaptan, pilot ve astronot (d. 1945)
 1988 - klaus fuchs, alman teorik fizikçi ve atom casusu (d. 1911)
 1989 - gürbüz bora, türk tiyatro sanatçısı
 1996 - joseph brodsky, rus şair (d. 1940)
 2002 - astrid lindgren, i̇sveçli yazar (d. 1907)
 2002 - ayşenur zarakolu, türk yayıncı, yazar ve insan hakları savunucusu (tabu konularda yaptığı yayınlarla tanınan) (d. 1946)
 2004 - joe viterelli, amerikalı aktör (d. 1937)
 2005 - jim capaldi, i̇ngiliz müzisyen (traffic) (d. 1944)
 2010 - ömer uluç, türk ressam (d. 1931)
 2012 - keriman halis ece, türk piyanist, model ve türkiye'nin ilk dünya güzeli (d. 1913)
 2013 - ferdi özbeğen, türk piyanist ve şarkıcı (d. 1941)
 2015 - yves chauvin, fransız kimyacı (d. 1930)
 2016 - signe toly anderson, amerikalı şarkıcı (d. 1941)
 2016 - ales debeljak, sloven yazar (d. 1961)
 2016 - paul kantner, amerikalı rock müzisyeni ve gitaristi ve aktivist (d. 1941)
 2017 - jean bogaerts, eski belçikalı profesyonel bisiklet yarışçısıdır (d. 1925)
 2017 - engin cezzar, türk yönetmen, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1935)
 2017 - bharati mukherjee, hint asıllı amerikalı yazar ve akademisyendir (d. 1940)
 2017 - lennart nilsson, i̇sveçli fotoğraf sanatçısıdır (d. 1922)
 2017 - alyaksandr tsihanoviç, beyaz rus şarkıcı (d. 1952)
 2017 - stuart timmons, amerikalı gazeteci, aktivist, yazar ve tarihçidir (d. 1957)
 2017 - mehmet türker, türk gazeteci ve yazar (d. 1944)
 2017 - ion ungureanu, moldovalı oyuncu ve siyasetçi (d. 1935)
 2018 - dharmasena pathiraja, sri lankalı film yönetmeni, senarist ve akademisyendir (d. 1943)
 2018 - coco schumann, alman caz müzisyenidir (d. 1924)
 2018 - gene sharp, amerikalı siyaset bilimcisi, düşünür, profesör (d. 1928)
 2019 - jurrie koolhof, hollandalı eski futbolcu ve menajerdir (d. 1960)
 2019 - murad medelsi, cezayir anayasa konseyi başkanı, eski dışişleri bakanı (d. 1943)
 2019 - pepe smith, filipinli şarkıcı, söz yazarı ve müzisyendir (d. 1947)
 2020 - marj dusay, amerikalı oyuncudur (d. 1936)
 2020 - nicholas parsons, i̇ngiliz oyuncu, radyo ve televizyon sunucusu (d. 1923)
 2021 - wismoyo arismunandar, endonezyalı yüksek rütbeli asker (d. 1940)
 2021 - chedly ayari, tunuslu siyasetçi, ekonomist ve diplomat (d. 1933)
 2021 - paul crutzen, hollandalı atmosferik kimyager ve nobel kimya ödülü sahibi (d. 1933)
 2021 - cedric demangeot, fransız şair, çevirmen ve yayıncı (d. 1974)
 2021 - morton ira greenberg, amerikalı siyasetçi ve hukukçu (d. 1933)
 2021 - césar isella, arjantinli şarkıcı, müzisyen, gazeteci ve söz yazarı (d. 1938)
 2021 - sibongile khumalo, güney afrikalı şarkıcı ve müzisyen (d. 1957)
 2021 - ryszard kotys, polonyalı aktör (d. 1932)
 2021 - annette kullenberg, i̇sveçli gazeteci ve yazardır (d. 1939)
 2021 - vasili lanovoy, sovyet-rus aktör (d. 1934)
 2021 - cicely tyson, amerikalı oyuncu ve manken (d. 1924)
 2021 - heidi weisel, amerikalı moda tasarımcısı (d. 1962)
 2022 - mel mermelstein, çek asıllı amerikan yazarı (d. 1926)
 2022 - diler saraç, türk sinema oyuncusu. (d. 1937)

tatiller ve özel günler 
 fırtına: ayandon fırtınası (2 gün)
 veri gizliliği günü

0128
28