Yüksek Askerî Şûra

yüksek askerî şûra (yaş), türkiye'nin başkentinde yalnız barış zamanında görev yapmak üzere oluşturulan kurul.

cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında, adalet, i̇çişleri, dışişleri, hazine ve maliye, millî eğitim, millî savunma bakanları, genelkurmay başkanı, kara, deniz ve hava kuvvetleri komutanlarından kurulur. gündemin özelliğine göre şûra toplantılarına ilgili bakan ve kişiler çağrılıp görüşleri alınabilir.

yüksek askerî şûra, yılda en az bir kez toplanır. cumhurbaşkanı gerektiğinde şûrayı toplayabilir ve şûraya başkanlık eder.

yüksek askerî şûranın gündemi; cumhurbaşkanı tarafından belirlenir ve cumhurbaşkanı yardımcısı ile genelkurmay başkanının önerileri dikkate alınarak cumhurbaşkanınca düzenlenir. şûranın ana gündemi, türk silahlı kuvvetleri mensubu albayların generalliğe terfisi; general ve amirallerin ise bir üst rütbeye terfisi, görev süresinin uzatılması veya emekliye ayrılmasıdır.

yüksek askeri şûra yönetmeliği'ne göre şûranın sekretarya hizmetleri millî savunma bakanlığı personel genel müdürlüğü tarafından yönetilmektedir. şûra sekreteri, millî savunma bakanlığı personel genel müdürlüğünün bağlı olduğu bakan yardımcısıdır. mevcut sekreter bilal durdalı'dır.

tarihçe 

2016 yılında yapılan köklü değişikliklerden önce yüksek askerî şûra, başbakan'ın başkanlığında genelkurmay başkanı, millî savunma bakanı, kara kuvvetleri komutanı, deniz kuvvetleri komutanı, hava kuvvetleri komutanı, jandarma genel komutanı, orgeneral ve oramiral kadrosu olan görevlerdeki kişilerin (1. ordu komutanı, genelkurmay ii. başkanı, donanma komutanı gibi) ve yüksek askerî şûra üyelerinin katılımıyla genelkurmay karargâhında bulunan çakmak salonu'nda yapılıyordu. toplantılar üç gün sürüyor ve şûranın genel sekreterliğini genelkurmay ii. başkanı yürütüyordu. masanın başında başbakan ve genelkurmay başkanı yan yana oturuyordu. 2011 yılındaki ağustos şûrasında ise başbakan recep tayyip erdoğan masanın başında tek başına otururken sağ tarafında genelkurmay başkan vekili ve kara kuvvetleri komutanı orgeneral necdet özel, solunda millî savunma bakanı i̇smet yılmaz yer aldı.

15 temmuz darbe girişimi'nden sonra şûranın yapısı önemli ölçüde değiştirildi. başbakan'ın başkanlığında genelkurmay başkanı, başbakan yardımcıları, adalet bakanı, dışişleri bakanı, i̇çişleri bakanı ve millî savunma bakanı ile kuvvet komutanlarının katılımıyla başbakan'ın konutu olan çankaya köşkü'nde yapılmaya başlandı. toplantı 1 günde tamamlanmaya başlandı ve şûranın genel sekreterliğini millî savunma bakanı üstlendi.

2018'de uygulanmaya başlanan cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi bir kez daha şûranın yapısı değişti. cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında adalet bakanı, dışişleri bakanı, i̇çişleri bakanı, hazine ve maliye bakanı, millî eğitim bakanı, millî savunma bakanı ve genelkurmay başkanı ile kuvvet komutanlarının katılımıyla kuruldu. şûranın sekretarya hizmetlerini cumhurbaşkanınca belirlenecek mercinin yürüteceği, gerekli gördüğü hallerde cumhurbaşkanının yüksek askerî şûra toplantılarına katılacağı ve başkanlık edeceği düzenlendi.

görevler 
yüksek askeri şuranın kuruluş ve görevleri hakkında cumhurbaşkanlığı kararnamesine göre yüksek askerî şûranın görevleri şunlardır:

 genelkurmay başkanlığınca hazırlanan askeri stratejik ana fikrin (konseptin) tespiti ve gerektiğinde yeniden gözden geçirilmesi hususlarında görüş bildirmek;
 silahlı kuvvetlerin ana program ve hedefleri ile ilgili konularda görüş bildirmek;
 silahlı kuvvetlerle ilgili olup önemli görülen mevzuat taslaklarını inceleyip görüş bildirmek;
 cumhurbaşkanının lüzum gördüğü hallerde silahlı kuvvetlerle ilgili diğer konular hakkında görüş bildirmek;
 mevzuatla verilen görevleri yapmak,

yapısı

kararların gizliliği 
yüksek askeri şûra toplantıları gizli olarak yapılır. görüşmelerin ve alınan kararların açıklanması veya yayınlanması yasaktır. ancak açıklanmasına yüksek askeri şûranın kararıyla müsaade edilen konular milli savunma bakanlığı tarafından yayınlanır.

kıdemsizlerin toplantıya katılamaması 
yüksek askeri şûra üyeleri; kendileri, kendilerinden kıdemli veya eşiti olan general ve amirallerin yükselme veya emeklilikleri ile ilgili konularda toplantılara katılamazlar.

toplantı çokluğu ve oylama 
 yüksek askeri şûra, bütün üyelerin katılması ile toplanır. ancak özrü olanlar toplantıya katılamayacaklarını (toplantı gününden önce) şûra sekretaryasına bildirirler.
 kararlar toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile alınır. oylarda eşitlik halinde başkanın katıldığı tarafın oyları geçerli sayılır. oylama işlemi aksine bir karar alınmadıkça açık olarak yapılır.
 toplantıya katılamayan üyeler, gündemdeki konular hakkında, görüşlerini yazılı olarak bildirebilirler.
 yüksek askeri şûra kararları cumhurbaşkanının onayı ile tekemmül eder.

diğer hususlar 
türkiye anayasasının 125. maddesinin 2. fıkrasına göre yüksek askerî şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır.

yüksek askeri şûra 2014 yılına kadar tsk'da disiplinsizlik veya irtica gibi nedenlerden dolayı haklarında çıkarma işlemi yapılan subay, astsubay ve uzman erbaşlardan, 92. madde kapsamında ihraç için kurula sevk edilenlerin de ihraç kararlarını da karara bağlıyordu. ancak 2013 yılında çıkarılan yeni 6413 sayılı tsk disiplin kanunu doğrultusunda, 2014 yılında yaş kararlarını ilgilendiren yedi yönetmelikte düzenleme yapıldı. yapılan düzenleme ile irtica ve ahlaki durum nedeniyle ayırma konularını düzenleyen maddeler yasadan çıkarıldı.

tsk'da disiplin suçu işleyen rütbeli personel hakkında işlemlerin yapılabilmesi için millî savunma bakanlığı ve kuvvet komutanlıkları bünyesinde yüksek disiplin kurullarının oluşturulması amacıyla türk silahlı kuvvetleri yüksek disiplin kurulları yönetmeliği yayımlanmıştır. general ve amirallerin disiplinsizlikleri ile ilgili cezaların verilmesi bakanlıkta oluşturulan disiplin kuruluna, diğer personel hakkında ceza verilmesi ise kuvvet komutanlıklarında oluşturulan disiplin kuruluna bırakıldı.

üyeler

ayrıca bakınız 
 millî güvenlik kurulu
 millî güvenlik

kaynakça 

türk silahlı kuvvetleri
türk kamu kurumları