Fatma Girik

fatma girik (12 aralık 1943, i̇stanbul - 24 ocak 2022, i̇stanbul), türk oyuncu, senarist, yapımcı ve siyasetçidir. 1956-2012 yılları arasında 200'den fazla sinema filmi ve dizide rol alan girik; canlandırdığı sert, mağrur ve haksızlıklara karşı boyun eğmeyen anadolu kadını karakterleri ile tanındı. türkan şoray, hülya koçyiğit ve filiz akın ile birlikte yeşilçam'ın dört yapraklı yoncası olarak tasvir edilir.

kemal sunal'ın başrolde yer aldığı aralarında bekçiler kralı, dokunmayın şabanıma ve yüz numaralı adam gibi filmlerin yapımcılığını üstlendi. 1986 yapımı garip filminin senaryosunu memduh ün ve bülent oran ile birlikte yazdı. 1990 tarihli gün ortasında karanlık filminin sanat yönetmenliğini üstlenen girik, 1984 tarihli postacı filminin dekor tasarımında görev aldı. 1988 yılında aktif siyasete atılarak 1989-1994 yılları arasında sosyaldemokrat halkçı parti (shp)'den şişli belediye başkanı olarak görev aldı. i̇lk kez 1965 yılında keşanlı ali destanı filmi ile antalya altın portakal film festivali'nde "en i̇yi kadın oyuncu ödülüne" layık görüldü. daha sonra sürtüğün kızı (1967), ezo gelin (1969), boş beşik (1970) ve acı (1971) filmleri ile dört kez daha "en i̇yi kadın oyuncu" ödülüne değer görüldü.

hayatının büyük bir kısmında senarist ve yönetmen memduh ün ile birliktelik yaşayan fatma girik, 24 ocak 2022'de covid-19'a bağlı organ yetmezliği nedeniyle i̇stanbul'da 78 yaşında öldü. naaşı, vasiyeti üzerine muğla'nın bodrum ilçesinde memduh ün'ün yanına defnedildi.

hayatı ve kariyeri 
12 aralık 1943 tarihinde hayri girik ve münevver ukav'ın (1923-2023) üç çocuğundan biri olarak i̇stanbul'da sultanahmet semtinde doğdu ve burada büyüdü. babası dalgıç, annesi ev hanımıydı. i̇stanbul kız lisesi'ni (modern cağaloğlu anadolu lisesi) bitirdi. bu dönemde annesiyle birlikte filmlerde figüranlık yapmaya başladı. 1957 yılında ilk baş rolü olan, yönetmenliğini ve senaristliğini seyfi havaeri'nin yaptığı lekeydi. bu filmin ardından birkaç yapımda daha oynadı. memduh ün'ün yönetmenliğinde 1960 yapımı ölüm peşimizdede oynadı. girik, 180'den fazla filmde rol aldı. 1964 yılında türkiye'ye iyi niyet elçisi olarak gelen kirk douglas'ı karşılayan isimler arasında olmuştur. 1974 yılında cüneyt arkın ile beraber kıbrıs harekâtı döneminde türk askerine moral vermek için kıbrıs'a gittiler.

şişli belediye başkanlığı 
girik, 1989 yerel seçimlerinde shp'den şişli belediye başkanlığına aday oldu ve seçimleri kazandı. deniz baykal'a destek veren girik, chp'nin tekrar açılmasından sonra shp'den istifa etti. ancak girik'in 1993'te chp'ye girmeyeceği ve politikadan çekilerek sanata yöneleceği duyuruldu. girik, 1994 yerel seçimlerine kadar görevini devam ettirdi. 1993 yılında kısa bir dönem televizyon ekranlarında söz fato'da adlı bir programın sunuculuğunu da yapmıştır.

sonraki yılları 
1995 yılında bir dizi için intihar canlandırması yaptığı sırada dublör kullanmayan girik binanın ikinci katından düştü ve omurgasından yaralandı. 1999'da chp'den şişli belediye başkanlığı için aday oldu, ancak chp'nin şişli eski i̇lçe başkanı dursun çaltı'nın kendi başkanlık girişimlerini sabote ettiğini öne sürerek adaylıktan istifa etti. bunun üzerine deniz baykal eski anaplı belediye başkanı mehmet emin sungur'u aday gösterdi ancak seçimi dsp'nin adayı mustafa sarıgül kazandı.

2000'lerin başında girik bodrum'un torba mahallesine yerleşti. 2017 yılında kalça ekleminde saptanan bir dejenerasyon sonucunda yaşadığı ağrılar nedeniyle kalça protezi ameliyatına girdi. 2019'da yaşadığı düşme nedeniyle hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı. 2021 yılında girik sağlık durumunun iyi olmadığını, yardım olmadan yürüyemediğini, tansiyon problemlerinin olduğunu ve beyin ameliyatı geçirmiş olduğunu açıkladı.

ölümü 
fatma girik, 24 ocak 2022'de tedavi gördüğü i̇stanbul'un beşiktaş ilçesindeki liv hospital hastanesinde covid-19'a bağlı çoklu organ yetmezliği nedeniyle 79 yaşında öldü. 27 ocak 2022'de ilk olarak şişli belediye başkanlığı binasında daha sonra cemal reşit rey konser salonu'nda anma etkinliği düzenlendi. teşvikiye camii'nde öğle namazına müteakip kılınan cenaze namazı ve devlet töreninin ardından naaşı muğla'nın bodrum ilçesine gönderildi. 28 ocak'ta vasiyeti üzerine torba mezarlığına, hayat arkadaşı memduh ün'ün yanına defnedildi.

özel hayatı 
girik, türk yönetmen, yapımcı, oyuncu ve senarist memduh ün ile hayatı boyunca süren bir ilişki yaşadı. ün girik ile, girik 13-14 yaşlarındayken tanıştı ve 1958 yapımı murada ereceğiz filminin setinde ilişkilerinin temeli atıldı. 1959’da birlikte olmaya başladıkları sırada girik 16, ün 38 yaşındaydı. ün, 1949'dan beri cahide şen ile evliydi ve girik ile evlenmedi. 1985 yılında girik bir gazeteye verdiği röportajda ilişkilerine değinerek "nikahsız aşkın daha uzun ömürlü olduğunu memduh’la kanıtladık. başarılarım aşkımın meyvasıdır.” açıklamasında bulundu. girik ayrıca durul gence ile 1960'ların sonunda kısa bir nişanlılık yaşadı.

girik'in 12 yaşındayken evlat edinmiş olduğu ahu karabacak adlı bir kızı vardır.

filmografisi

ödüller 
 1965: 2. altın portakal film festivali - en i̇yi kadın oyuncu - keşanlı ali destanı
 1967: 4. altın portakal film festivali - en i̇yi kadın oyuncu - sürtüğün kızı
 1969: 1. altın koza film festivali - en i̇yi kadın oyuncu - ezo gelin
 1970: 2. altın koza film festivali - en i̇yi kadın oyuncu - boş beşik
 1971: 3. altın koza film festivali - en i̇yi kadın oyuncu - acı
 2007: 18. ankara uluslararası film festivali - aziz nesin emek ödülü
 1998: 35. altın portakal film festivali - yaşam boyu onur ödülü
 2006: 13. altın koza film festivali - yaşam boyu onur ödülü
 2007: 12. sadri alışık tiyatro ve sinema oyuncu ödülleri - sinema onur ödülü

diskografi 
 yeşilçam'da fikret hakan'dan suzan avcı'ya, yılmaz köksal'dan hülya koçyiğit'e kadar birçok sinema oyuncusu müzik plakları dolduruyordu. fatma girik de birkaç 45'lik plak doldurdu. bu plaklar şunlardır:
 1965: aguş / aşka şepke - serengil 10010
 1975: aşk düğümü/su sızmazdı aramızdan - emi plak 1251

ayrıca bakınız 
 türk oyuncu film listeleri
 türkiye'deki film festivalleri
 yeşilçam oyuncuları

kaynakça

dış bağlantılar 
 beyazperde'de fatma girik 
 imdb'de fatma girik
 sinemalar.com'da fatma girik 
 sinematürk'te fatma girik 
 tsa'de fatma girik 

1942 doğumlular
fatih doğumlular
i̇stanbul doğumlu kadın oyuncular
cağaloğlu anadolu lisesinde öğrenim görenler

türk kadın sinema oyuncuları
türk kadın dizi oyuncuları
türk kadın siyasetçiler
türk televizyon sunucuları
türk senaristler
türk film yapımcıları
şişli belediye başkanları
sosyaldemokrat halkçı parti mensubu siyasetçiler

altın koza ödülü kazanan oyuncular
altın portakal ödülü sahibi oyuncular
ankara uluslararası film festivali ödülü sahibi oyuncular
2022 yılında ölenler
çoklu organ yetmezliğinden ölenler
i̇stanbul'da covid-19 pandemisinden ölenler
bodrum'da defnedilenler
altın koza ödülü sahipleri
torba mezarlığı'na defnedilenler
kadın belediye başkanları
i̇stanbul büyükşehir belediyesi meclis üyeleri