Ulalume

ulalume, edgar allan poe tarafından 1847'de yazılmış bir şiirdir. poe'nun birkaç başka şiiri (örn. kuzgun, annabel lee ve lenore) gibi ulalume de güzel bir kadının zamansız ölümünü anlatır. poe şiiri aslında bir hitabetin parçası olarak yazmıştır, o sebeple şiir işitsel güzelliğe odaklanmıştır. ayrıca şiirde özellikle mitolojiye pek çok gönderme bulunur. ulalume'nin gerçek bir kişi olup olmadığı ve kimliği tartışılagelmiştir.

özet 
şiir, yaprakların kurumaya başladığı sonbaharda, "yapayalnız ekim'de" gökyüzünün gri olduğu bir gecede geçer. anlatıcı, weir bölgesindeki auber gölü'nün etrafında "volkanik yüreğiyle" gezinmektedir. zamanın ekim ayı olduğunun ya da gezintisinin onu nereye götürdüğünün farkında olmayan anlatıcı, ruhuyla "ağır ve ciddi" bir konuşma yapmaktadır. gece bastırınca yıldızlardan, yıldızların en parlağından bahseder ve o yıldızın, yanaklarındaki gözyaşlarının henüz kurumamış olduğunu bilip bilmediğini merak eder. ruhu ise yıldıza ve yıldızın onları yönlendirdiği yere güvenmez. anlatıcı ruhunu yatıştırmaya çalışırken, tam bir yıl önce bu gece "kaybettiği ulalume'yi" gömdüğü mezara gelmiş olduğunu fark eder.

analiz 
annabel leenin aksine bu şiirdeki anlatıcı, sevdiğinin mezarına geri dönmekte olduğunun farkında değildir. bu durum anlatıcının ulalume'ye ve onun aşkına olan bağımlılığını gösterir. onu kaybetmek, anlatıcıyı sadece mutsuz etmemiş, adeta yıkıma uğratmıştır ve mezarını yeniden ziyaret ederek kendisini acı çekmeye mahkûm etmektedir.<ref name="kennedy117">kennedy, j. gerald. new essays on poe's major talesde yer alan "poe, 'ligeia,' and the problem of dying women" , editör kenneth silverman. cambridge university press, 1993. s. 117. isbn 0-521-42243-4</ref> şiir çürüme ve bozulmaya odaklanmıştır: yapraklar "solmuş", anlatıcının düşünceleri "felce uğramıştır." mısralar özellikle tınılı şekilde, mutsuzluk ve ızdırap hissi veren sesler etrafında kurulmuştur. şiir, poe'nun şiirlerindeki tipik tema olan güzel bir kadının ölümü teması üzerine kurulmuştur. bu tema poe'ya göre "dünyadaki en şiirsel konudur." bu temanın sıklıkla kullanılmasının ardında otobiyografik nedenler olduğu düşünülmektedir. biyografi yazarları ve eleştirmenlere göre bu neden, poe'nun annesi eliza poe ve manevi annesi frances allan da dahil olmak üzere hayatındaki kadınları arka arkaya kaybetmesidir.

ulalume'nin kim olduğu kesin değildir. şiirsel yönden ulalume ismi, poe'nun annabel lee, eulalie ve lenore gibi diğer kadın karakterlerine benzer şekilde "l" harfini vurgular.<ref>kopley, richard and kevin j. hayes. the cambridge companion to edgar allan poe'''da yer alan "two verse masterworks: 'the raven' and 'ulalume'", editör: kevin j. hayes. new york: cambridge university press, 2002. isbn 0-521-79727-6 s. 200</ref> poe'nun ulalume'den "o şey" ve "o sır" gibi çekici olmayan ifadelerle bahsetmesi<ref name="kagle">kagle, steven e. poe and his times: the artist and his milieuda yer alan "the corpse within us", editör: benjamin franklin fisher iv,  baltimore: the edgar allan poe society, 1990. s. 110. isbn 0-9616449-2-3</ref>, onun gerçekten de kaybedilmiş bir sevgili olduğu konusunda şüphe uyandırmaktadır. ulalume aslında ölümü temsil ediyor olabilir.

 i̇malar 

başta thomas ollive mabbott olmak üzere kimi araştırmacılar, şiirde geçen isimlerin kaynaklarını ortaya çıkarmak için derin araştırmalar yapmışlarsa da, kimi başka araştırmacılara göre bu isimler sadece şiirsel uyumu sağlamak için uydurulmuştur. huxley bu şiiri, poe'nun şiirlerindeki "aşırı şiirselliğin" bir örneği olarak ileri sürer ve bunu her parmağa bir elmas yüzük takmaya benzetir.<ref>huxley, aldous. poe: a collection of critical essaysde yer alan "vulgarity in literature,", editör: robert regan, englewood cliffs, nj: prentice-hall inc., 1967. s. 32</ref> şair daniel hoffman ise okuyucunun, şiirdeki "hipnotik büyü" ve şiirin "hassas mekanik ölçüsü" karşısında "kendi iradesini terk etmesi" gerektiğini söyler. hofmann, "ulalume, badem ezmesinden yemek yapmak gibi bir şey" der, "besleyici olabilir ancak tadı duyuları köreltiyor ve yedikten sonra mide ağrısına sebep oluyor."buna rağmen şiir olumlu eleştiriler de aldı. george gilfill, the london critic' şöyle yazmıştı:
bu çoğu kişiye sadece sözcüklerden ibaret gibi görünebilir; ama ne harika sözcükler! nasıl da büyülü sözcükler! ne tuhaf bir bütünlükleri var! daha söylendikleri anda, kedere baskın çıkacak bir ızdırabın temsilcisi olarak aşağıda bir katilin gözleri kadar koyu bir gölden ve yukarıda çırpınan ince sarı yapraklardan oluşan puslu bir resim, ruhunuzun odalarını bir daha terk etmemek üzere kaplıyor.

poe'nun ölümünün ardından, thomas holley chivers ulalume'nin kendisine ait bir şiirden intihal olduğunu öne sürdü. chivers poe hakkında buna benzer başka asılsız iddialarda da bulunmuştu. ancak chivers yine de şiir için "nektarla karıştırılmış ambrosia gibi" demiştir. poe'nun başka bir arkadaşı olan henry b. hirst ise saturday courier'ın 22 ocak 1848 tarihli sayısında, poe'nun şiire ilişkin "öncü fikri" thomas buchanan read'in bir eserinde bulduğunu ileri sürmüştür.

 şiire göndermeler 
f. scott fitzgerald'ın ilk romanı olan this side of paradise'ta başkahraman amory blaine, kırlık alanda gezinirken ulalume'yi ezberden okur. diğer karakter eleanor savage, blaine için "ulalume'yi seven kumral çocuk" der. i̇ki karakter fırtınaya yakalandıklarında blaine şiiri okurken savage da psyche'yi canlandırmayı kabul eder.

h. p. lovecraft'ın deliliğin dağlarında isimli uzun öyküsündeki karakterlerden biri şiirden bahseder. bir dağa bakmakta olan karakter, "1840'ta keşfedilen bu dağ, şüphesizdir ki poe'nun yedi yıl sonra yazdığı şu dizelerin ilham kaynağıdır:" der ve şiirden birkaç mısra okur. roger zelazny'nin 1993 tarihli lovecraftvari romanı a night in the lonesome october, adını bu şiirden alır, ancak romanın gerisinde poe'nun pek etkisi görülmez.

tennessee williams'ın i̇htiras tramvayı oyununda blanche dubois, kızkardeşi stella'nın evini "perilerin uğrağı weir korusu'na" benzetir. stanley kubrick'in lolita isimli filminde humbert humbert lolita'ya odasına ilk defa geldiğinde bu şiirden bir parça okur.

pulitzer ödüllü yazar bruce catton, birlik ordusu'nun tarihine ilişkin kitabı this hallowed ground'''da amerikan i̇ç savaşı'ndaki chickamauga muharebesi'nin, "hortlakların bastığı weir ormanlığını" anımsatacak karanlık ve korkutucu bir yerde gerçekleştiğini yazmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 i̇ngilizce vikikaynak'ta şiirin orijinal metni 
 ulalume: a study guide 
 the inner world of ulalume, by edgar allan poe 

edgar allan poe şiirleri