Steve Jobs

steven paul jobs (; 24 şubat 1955 – 5 ekim 2011), apple computer, inc.'ın kurucu ortaklarından biridir. ölümünden 5 hafta öncesine kadar yeni adıyla apple inc.'de ceo olarak görev yapmıştır. bilgisayar endüstrisinin önderlerinden olarak kabul edilir. next computer ve pixar animasyon stüdyoları'nı da kurmuş ve yönetim kurulu başkanlığını yapmıştır. 2004 yılında pankreas kanserine yakalanmış, 7 yıl içinde 56 yaşında ölmüştür.

1970'lerin sonunda, diğer kurucu ortak steve wozniak'la birlikte, ticari başarı sağlayan ilk kişisel bilgisayarlardan birini tasarladı. jobs, 1980'lerin başında, fare (mouse) ile kullanılan gui (grafik kullanıcı arayüzü)'n ticari potansiyelini fark edenlerin arasında yer alır. 1985'te yönetim kurulunda kaybettiği güç mücadelesinin ardından jobs apple yönetim kurulu'ndan çıkartıldı; yükseköğrenim ve iş dünyası için bilgisayar platformu üretmeyi hedefleyen next bilgisayar şirketini kurdu. 1986 yılında da lucasfilm firmasından pixar'ı satın aldı. 1997 yılında apple computer şirketinin next'i satın almasıyla jobs kurucusu olduğu şirkete geri döndü. o zamandan itibaren icra kurulu başkanı (ceo) olarak çalıştı. fortune dergisi 2007 yılında steve jobs'u en güçlü i̇ş insanı olarak göstermiştir.

jobs, önceden lucasfilm şirketinin bilgisayar grafiği bölümü olan pixar animasyon stüdyoları'nı 1986 yılında satın alır. 2006 yılında walt disney şirketi tarafından satın alınıncaya kadar şirketin ceo'su ve en büyük hissedarıydı. jobs hayata gözlerini yumana kadar walt disney şirketi'nin en büyük gerçek kişi hissedarı ve yönetim kurulu üyesi olmuştur.

jobs'un iş dünyasındaki geçmişi, alışılmışın dışındaki bireysel silikon vadisi girişimcisi kişiliğinin yarattığı söylentilerle doludur. estetiğin toplumsal ilgi odağı oluşturmadaki rolünü iyi bilerek tasarımın önemini vurgular. i̇şlevsel ve zarif olan ürünler geliştirmesi sayesinde sadık bir hayran kitlesi edinmiştir.

i̇lk yılları 
san fransisco, kaliforniya'da, amerikalı joanne carole schieble ve suriye asıllı politik bilim profesörü olan abdulfattah john jandali'nin oğlu olarak dünyaya gelmiştir. mountain view, kaliforniya'dan paul jobs ve clara jobs-hakobian çifti tarafından evlat edinilmiştir. öz kız kardeşi roman yazarı mona simpson'dır.

1972 yılında steve jobs, cupertino, kaliforniya'da bulunan homestead high school'dan mezun olmasının ardından portland, oregon'daki reed college'e başvurmuştur; fakat bir dönem sonra oradan ayrılmıştır.

1974 yılının sonbaharında, steve jobs kaliforniya'ya geri dönerek "homebrew computer club"un toplantılarına steve wozniak ile katılmaya başlamıştır. o ve wozniak, atari inc.'de, o zamanların ünlü bilgisayar oyun üreticilerinden de, iş bularak oyun tasarımcısı olarak çalışmaya başladı. o zamanlarda abd'de, satılan cap'n crunch'ların içinden çıkan düdükler, üzerlerinde ufak değişiklikler yapılınca at&t tarafından uzun mesafeli aramaların denetleme frekansı olan 2600 hz'i sesini verebiliyorlardı. kısa bir süre zarfında jobs ve wozniak 1974 yılında iş hayatına atılarak pahalı uzun mesafe görüşmelerini bedava yapabilmek için "blue box'lar" üretmeye başladılar.

1976 yılında jobs 21, wozniak da 26 yaşındayken apple computer co.'yu jobs ailesinin garajında kurdu. i̇lk olarak piyasaya sürdükleri ev bilgisayarı apple i'dı ve onu 666.66$'a satıyorlardı.

1977 yılında jobs ve wozniak, apple ii'yu piyasaya sundular, o zamanlar apple ii ev piyasasında önemli bir yer elde etmişti ve apple'ın bilgisayar piyasasındaki yerini sağlamlaştırmıştı. aralık 1980 yılında apple computer halka açılmıştı ve çok iyi değerlerle piyasaya girmişti. aynı yıl apple computer apple iii'i piyasaya sürdü, fakat bu model bir önceki modelinin yerini alamadı.

apple büyümeye devam ederken, şirketin genişlemesini sağlayabilecek bir yönetici aranıyordu. 1983 yılında jobs, john sculley'i (o zaman pepsi-cola'nın ceo'su) ayartarak ve "ömrünün sonuna kadar sadece şekerli su mu satmak istiyorsun yoksa dünyayı mı değiştirmek istiyorsun ?" şeklinde meydan okuyarak apple'ın yeni ceo'su haline getirdi. aynı sene apple teknolojik olarak gelişmiş fakat ticari olarak başarısız olan apple lisa'yı piyasaya sundu.

1984 yılında macintosh piyasaya sunuldu, piyasada ticari bir başarı yaşamış ilk gui'lu bilgisayar. mac'in geliştirilmesi jef raskin tarafından başlatılmıştı ve xerox parc'da geliştirilmiş olan, fakat ticarileştirilmemiş teknolojilerden esinlenilmişti. macintosh'un başarısı apple'in apple ii serisini kaldırıp onun yerine mac ürünleri sunması ile devam etmiştir ve bugüne kadar da devam etmektedir.

apple'dan ayrılışı 
steve jobs, apple için ikna edici ve karizmatik bir savunucuydu, eleştirilere de bakılırsa aynı zamanda düzensiz ve hırslı bir yöneticiydi. 1985 yılında şirket içinde oluşan bir kavga sonucu jobs, sculley tarafından görevlerinden çekilmiştir ve dışarı atılmıştır. ama ölümünden 5 hafta öncesine kadar jobs'un apple computer'in başkanı olduğunu da not düşmekte fayda vardır.

apple'ı bıraktıktan sonra jobs, next computer adında başka bir bilgisayar şirketi kurdu. next, lisa gibi teknolojik olarak çok gelişmişti; fakat hiçbir zaman, bilimsel çalışma alanları hariç, tanınır olamamıştı. örneklemek gerekirse tim berners-lee özgün world wide web sistemini cern'de bir next bilgisayarında geliştirmiştir. ne kadar tanınır olmasa da, object oriented programming (nesneye dayalı yazılımlama), postscript gösterme ve magneto-optical sürücü teknolojilerinin gelişmesinde yardımcı olmuştur. next'deki bir sürü yenilik 2000'li yıllarının başlangıcında mac os x'de görülecektir. nextstep ve onun halefi openstep, x86 mimarisi ve o zaman powerpc mimarisi üzerinde çalışıyordu.

apple'a dönüş 
1996 yılında apple şirketi, jobs'ı kurduğu şirkete geri getirmek için next'i 429 milyon dolar karşılığında satın aldı. dikkatli bir planlama ve şirketi içi hamle ile o zamanki ceo gil amelio'nun işine son verilir. steve jobs 1997 yılında apple'ın geçici ceo'su seçilir.

next'in satın alınması sonucu birçok teknolojisi apple ürünlerinde kullanılmaya başlandı. bunların arasında en belirgin olan örnek, nextstep'in geliştirilerek mac os x'in yazılması gösterilebilir. jobs'un yönetiminde apple, imac'i piyasaya sunmasıyla inanılmaz bir şekilde satışları artırdı. o zamandan beri ortaya konan ürünler göz alıcı tasarımları ve marka kuvvetlendirilmeleriyle apple şirketine büyük yararlar sağladı.

jobs şirketi geçmiş yıllarda kişisel bilgisayarlara kısıtlı kalan ürün yelpazesinin ötesine taşıdı. ipod taşınabilir müzik çalarının piyasaya sunulmasıyla birlikte, itunes dijital müzik yazılımı diğer işletim platformlarına uygun halde piyasaya sürerek ve itunes online müzik dükkânını açarak kişisel elektronik ürünleri ve çevrimiçi müzik piyasalarına el attı.

jobs çalışanlarını yenilikçi olmaları için teşvik ederken, real artists ship (gerçek sanatçılar ürün gönderimi yapar), gibi iletilerle, bir ürünün zamanında sunulmasının, yenilikçilik ve sıra dışı tasarımlar kadar önemli olduğunu belirtmektedir.

jobs, apple'da yılda 1 dolar karşılığında birkaç sene boyunca çalıştı, bu ona aynı zamanda guiness dünya rekorları listesinde "en düşük maaşlı ceo" unvanını kazandırdı. apple kazançları artığında ve şirket eksiler yerine artılar bölgesinde gezinmeye başladığında, şirket unvanından 'geçici' ibaresini kaldırdı. 1999 yılında 90 milyon $ değerinde bir jet ve sınırlı hisselerden yaklaşık 30 milyon $'lık bir pay şirket tarafından hediye edildi.

pixar 
1986 yılında jobs ve edwin catmull ortaklaşa, emeryville, kaliforniya'da animasyon stüdyosu olan pixar'ı kurdular. şirket aslında lucasfilm'in bilgisayar grafikleri bölümü üzerine kuruldu. jobs lucasfilm'den bu bölümü 10 milyon $'a (istenilen miktarın üçte-birine !) sahibi george lucas'dan almıştır. şirket neredeyse 10 yıl sonra patlamalarını oyuncak hikayesi (toy story) ile yapmışlardır. ondan beri 1998 yılında bir böceğin yaşamı (a bug's life), 1999'da oyuncak hikayesi 2 (toy story 2), sevimli canavarlar (monsters, inc.), 2003'te kayıp balık nemo (finding nemo) ve 2004 yılında i̇nanılmaz aile (the incredibles) filmleri ödüllere layık görülmüştür. 2006 yılında cars, iki dalda oscar'a aday gösterilmiş, 2007 yılında da ratatouille, en iyi animasyon dalında oscar kazanmıştır.

kayıp balık nemo ve i̇nanılmaz aile, akademi ödüllerinde en iyi animasyon film dalında ödül kazanmıştır.

apple'dan istifası 
apple computer'daki ceo'luk görevinden 25 ağustos 2011 tarihinde görevinden sağlık sorunları nedeniyle ayrıldı ve yerini tim cook'a bıraktı. ölümüne kadar apple computer'da yönetim kurulu başkanı olarak devam etti.

özel hayatı ve ölümü 
steve jobs 18 mart 1991 günü laurene powell ile evlendi. bu evliliğinden üç çocuğu oldu. aynı zamanda 1978 yılında evlilik dışı doğmuş lisa jobs adında bir kızı vardır. jobs vejetaryendi, ancak balık yerdi.

31 temmuz 2004'te jobs, pankreasında bulunan kanser tümörünü aldırtmak için ameliyata girdi. jobs'da bilimsel adı "islet hücresi neurodocrine tümöru" olan nadir bir pankreas kanserine rastlanmıştı. jobs'da bulunan bu kanser tipinde kemoterapi veya radyasyon terapisine ihtiyaç duyulmadı. yokluğu sırasında dünya satışları ve yönetimleri departmanının başkanı tim cook, apple'ı yönetti.

jobs 2004'te kanser tedavisi görmeye başladı; 2009 yılında kendisine bir karaciğer nakli yapıldı. 2011 yılının ocak ayında son yıllarda üçüncü kez sağlık sorunlarını gerekçe göstererek izne ayrılan jobs, 24 ağustos 2011'de şirketin yönetim kurulu başkanlığından ayrıldığını açıkladı ve görevi tim cook'a bıraktı. ancak 5 ekim 2011 tarihinde ailesi tarafından yayınlanan bir bildiride "steve jobs aile üyeleri başucunda ve sükunet içinde öldü." açıklaması yapıldı. tim cook haberi büyük bir üzüntüyle öğrendiklerini söyledi. cook, "apple, vizyon sahibi bir kişiyi ve bir yaratıcı dehayı; dünya inanılmaz bir insanı kaybetti." dedi.

kardeşi mona simpson steve jobs'ın son sözlerinin "oh wow. oh wow. oh wow" olduğunu söylemiştir.

dış bağlantılar 

 steve jobs'un apple'daki biyografisi (i̇ngilizce)]
 steve jobs'un özgeçmişi (i̇ngilizce)
 steve jobs biyografisi (i̇ngilizce)
 steve paul jobs, yazar: lee angelelli (i̇ngilizce) 
 creating jobs: apple's founder goes home again  (new york times dergisi, 12 ocak 1997 pazar günü) (i̇ngilizce)
 anecdotes from steve jobs early days in apple as reported by andy hertzfeld (i̇ngilizce)
 upcomingpixar - news on pixar and anything pixar related including steve jobs (i̇ngilizce)
 commencement address at stanford university - steve jobs talks about 3 experiences where he overcame great obstacles and succeeded (i̇ngilizce)

kitaplar ve makaleler 
 cringely, robert x (1996). accidental empires. harperbusiness. isbn 0-88730-855-4.
 freiberger, paul; & swaine, michael (1999). fire in the valley: the making of the personal computer mcgraw-hill trade. isbn 0-07-135892-7.
 deutschman, alan (2001). the second coming of steve jobs. broadway. isbn 0-7679-0433-8.
 caddes, carolyn. 1986. portraits of success: impressions of silicon valley pioneers, tioga publishing co., palo alto ca.
 denning, peter j. and karen a. frenkel. april 1989. "a conversation with steve jobs", comm. acm, vol. 32, no. 4, pp. 437–443.
 hertzfeld, andy. 2004. revolution in the valley. o'reilly, sebastopol, ca. isbn 0-596-00719-1
 levy, steven. 1984. hackers: heroes of the computer revolution, anchor press/doubleday, garden city, ny.
 slater, robert. 1987. portraits in silicon, mit press, cambridge ma, chapter 28.
 stross, randall e., steve jobs and the next big thing, ny:atheneum, 1993. isbn 0-689-12135-0
 young, jeffrey s. 1988. steve jobs: the journey is the reward, scott, foresman and co., glenview il.
 young, jeffrey s. 2005. icon steve jobs : the greatest second act in the history of business, wiley, trade cloth
 kahney, leander. 2004. "the cult of mac". no starch press, inc, san francisco, ca.

röportajlar 
 smithsonian institution oral history interview - nisan 20, 1995
 wired: the next insanely great thing  - şubat 1996
 rolling stone: steve jobs: the rolling stone interview  - aralık 03, 2003
 businessweek: the seed of apple's innovation - ekim 12, 2004
 fortune: how big can apple get?  - şubat 2005

resimler 
 mr. jobs sporting a beard 
 fun steve jobs dress-up game from the joy of tech 
 official steve jobs press release image

kaynakça 

1955 doğumlular
san francisco doğumlular
2011 yılında ölenler
 
amerikalı icra kurulu başkanları
amerikalı vejetaryenler
amerikalı budistler
suriye asıllı amerikalılar
i̇nternet öncüleri
apple kişileri
amerikalı şirket kurucuları
pankreas kanserinden ölenler
20. yüzyıl amerikalı iş insanları
21. yüzyıl amerikalı iş insanları
amerikalı evlatlıklar
amerikalı dolar milyarderleri
amerikalı mucitler
arap asıllı amerikalılar
alman asıllı amerikalılar
i̇sviçre asıllı amerikalılar
kaliforniya'da defnedilenler
kaliforniya doğumlu iş insanları
kaliforniya'da kanserden ölenler
bilgisayar tasarımcıları
disney kişileri
ulusal teknoloji madalyası sahipleri
next
amerikalı bilişimciler
amerikalı endüstriyel tasarımcılar
atari kişileri
reed college'da öğrenim görenler
kişisel bilgisayar kullanımı