Meriç Sümen

meriç sümen (d. 1943), türk balerin, koreograf.

türkiye'de ve konuk sanatçı olarak dünyanın birçok sahnesinde giselle, kuğu gölü, fındıkkıran, romeo ve juliet, uyuyan güzel,  kamelyalı kadın, şımarık kız gibi birçok eserde başbalerin olarak dans etmiş, türk balesi'nin dünyada tanınmasında rol oynamıştır. kuğu gölü eserini kırktan fazla ülkede oynadı; 1972, 1979, 1982'de  moskova'daki tarihî bolşoy tiyatrosu'nda  giselle rolü ile sahneye çıktı.

aktif bale yaşamı sona erdikten sonra 2005-2007 arasında devlet opera ve balesi'nde genel müdür olarak görev yapan sümen, bu görevi üstlenen ilk bale sanatçısı ve ilk kadındır.

yaşamı 
1943 yılında doğdu. ankara saray i̇lkokulu'nda öğrenim gördü. i̇lkokuldaki millî dans dersi öğretmeninin yönlendirmesiyle 1952 yılında ankara devlet konservatuvarı bale bölümü'ne girdi ve dokuz yıllık bale eğitimini tamamladı. öğrenciliği sırasında yaz aylarında türk balesinin kurucusu dame de valois'nin daveti ile i̇ngiltere'ye giderek  londra kraliyet balesi okulu öğretmenleri ile çalıştı.  1961’de londra’da cecchetti sınavını birincilikle geçti.

1961 yılında konservatuvarda son sınıf öğrencisi iken ankara devlet opera ve balesi'ne sanatçı olarak girdi. rol aldığı ilk bale eseri, partneri sait sökmen ile birlikte dans etttiği giselle idi. daha sonra uyuyan güzel, çeşmebaşı, hançerli hanım, kuğu gölü gibi birçok eserde dans etti.

1965 yılında türkiye'ye gelen ve kendisini kuğu gölü balesi'nde izleyen sovyetler birliği (sscb) başbakanı aleksey kosigin'in daveti ile 1967'de moskova'ya gitti; giselle balesi'ni oynamak için teklif aldı.  1972, 1979 ve 1982 senelerinde  yeniden moskova'ya giderek bolşoy balesi'nde "giselle" rolünü oynadı; bolşoy'un tarihindeki ilk yabancı baş balerin oldu. ayrıca leningrad, minsk,  riga, kiev ve odessa'da da misafir sanatçı olarak dans etti.

1972'de türkiye'de türk kadınlar birliği tarafından "yılın sanatçısı" ilan edilen meriç sümen, 1970'lerde uluslararası bale dünyasında tanındı. 1973'te kopenhag’da, 1975'te varşova'da düzenlenen uluslararası yarışmalarda ödül aldı. 1973 yılında kopenhag balesi'nde bir ay süre ile bale dersleri verdi. 1976'da tokyo’daki 1. dünya bale yarışması galası'nda onur konuğu olarak dans etti. sümen, sanat yaşamına ankara ve i̇stanbul devlet opera ve balelerinin dışında konuk dansçı olarak i̇ngiltere, danimarka, almanya, i̇talya, abd,rusya, hollanda,  yugoslavya, polonya, bulgaristan, japonya,  pakistan, tunus, mısır, cezayir ve kıbrıs’ta dans etti.

1981 ve 1985 yıllarında  moskova bale yarışmaları'nda,  varna uluslararası bale yarışmaları'nda ve 1984, 1987, 1991 ve 1995'teki osaka / tokyo dünya bale yarışmaları'nda seçici kurul üyeliklerinde bulundu.

sümen, 1979-1986 yılları arasında ankara devlet opera ve balesi genel müdürlüğü görevini üstlendi.  bu görevde iken 1981 yılında devlet sanatçısı ünvanı ile onurlandırıldı.

1986-1989 ve 2001-2002 yıllarında i̇stanbul devlet opera ve balesi müdürlüğü’nde dansçı, başkoreograf ve bale sanat yönetmeni olarak çalıştı.

moskova bolşoy dans akademisi'nden 1983-1984 arasında  bale öğretmeni diplomasını alan sanatçı, mimar sinan üniversitesi i̇stanbul devlet konservatuvarı'nda 1989-1992 yıllarında öğretim üyeliği yaptı. dansçı ve eğitmen olarak baleye yaptığı katkılardan ötürü türk balesi'nin 50. kuruluş yılı münasebeti ile  şubat 1998'de  düzenlenen törende tobav'dan iki  özel ödül aldı. 1998'de texas - ballet theater dallas’da misafir eğitmen olarak 3 hafta klasik bale dersleri verdi.

sümen, 1998 yılında türk balesinin 50.  yılına armağan olarak hazırlanan, koreografisini beyhan murphy’nin yaptığı afife adlı eserde konuk sanatçı olarak yıllar sonra yeniden sahneye çıktı. alışageldiği klasik baleden farklı modern ve doğaçlama teknikleri ile dans etti.

2005'te devlet opera ve balesi’nin müdür ve sanat yönetmenliği görevine atandı. bu göreve getirilen ilk kadın ve ilk bale sanatçısı oldu. 2007 yılında emekli olana kadar bu görevi sürdürdü.

elli yıllık sanat yaşamı, yedi yıl süren bir mülakat sürecinin ardından 2010 yılında nevsâl baylas tarafından dansa aşık bir kuğu adıyla kitaplaştırılmış ve yönetmenliğini mehmet şafak türker'in yaptığı tutku:meriç sümen (2013) adlı belgesele konu olmuş;  2011 yılında meriç sümen'in 50. sanat yılı nedeniyle devlet opera ve balesi'nde bir gece düzenlenimştir..

ayrıca i̇ş bankası tarafından 1992 yılında "ustalar ve bilgeler" dizisinin bir parçası olarak çekilmiş,  meriç sümen'in hayatını konu alan bir belgesel film mevcuttur.

ödüller 
 1981: türkiye cumhuriyeti devlet sanatçısı unvanı

kaynakça 

türk balerin ve baletleri
devlet sanatçıları
yaşayan insanlar
hacettepe üniversitesi ankara devlet konservatuvarında öğrenim görenler
devlet opera ve balesi genel müdürleri