Ordu Yardımlaşma Kurumu

ordu yardımlaşma kurumu (oyak), 3 ocak 1961 tarih ve 205 sayılı kanun ile kurulmuş, özel hukuk hükümlerine bağlı, tsk mensuplarının yardımlaşma ve emeklilik fonudur. oyak'ın yönetiminde sivil devlet memurlarıyla birlikte muvazzaf askerler de vardır. temsilciler meclisi yönetiminde ise hizmet veren dört general bulunur.

1961 anayasasının öngördüğü sosyal güvenlik sistemi içinde, üyelerine ana sosyal güvenlik kurumlarından (emekli sandığı, ssk) ayrı güvenceler sağlamaktadır. kurum, türkiye cumhuriyeti millî savunma bakanlığı'nın kontrolündedir.

tarihçe
kurumun kuruluşu 3 ocak 1961 kabul edilen ordu yardımlaşma kurumu kanununa dayanmaktadır.

3 ocak 1961 tarihli 205 sayılı kanun ile 30 mart 1327 (1911) tarihli askerî i̇kraz sandığı nizamnamesi yürürlükten kaldırılarak, sandığa ait tüm alacak ve borçlar kurum'a devredilmiştir.

oyak'ın kurumlar vergisi muafiyeti 
kurumlar vergisi kanununda sermaye şirketleri kurumlar vergisine tabidir; ancak oyak bir sermaye şirketi değildir. sermayesi ve hisse senetleri yoktur. oyak’ın tüzel kişiliğine ait ayrı bir varlığı yoktur. dolayısıyla kendi tüzel kişiliğine ait bir geliri de yoktur. bütün gelirler sonuçta üyelerine aittir.

oyak’ın temel gelir kaynağını oluşturan iştirak ve finansal yatırım gelirleri stopaj yoluyla vergiye tabi tutulmaktadır. dolayısıyla kurum bu gelirlerine ilişkin olarak, kurumlar vergisi muafiyeti olmasına rağmen neticede diğer bir vergi yoluyla vergilendirilmektedir.

yasayla öngörülen hizmetleri 
 daimi üyelerine yapılan emeklilik, ölüm ve maluliyet yardımları,
 geçici üyelerine yapılan ölüm ve maluliyet yardımları,
 daimi üyelerinin çeşitli ihtiyaçlarını gidermek amacıyla sunulan sosyal hizmetlerdir.

gelir kaynakları 
 muvazzaf subay, astsubay ve uzman jandarmalar ile isteğe bağlı olarak katılan sözleşmeli uzman erbaşların maaşlarından her ay kesilecek %10 miktar,
 millî savunma bakanlığı, sahil güvenlik komutanlığı ve jandarma genel komutanlığı teşkilatında çalışan maaşlı/ücretli sivil memur ve müstahdemlerin türkiye cumhuriyeti emekli sandığı kanuna göre emekliliklerine esas olan maaş ve ücretleri tutarından her ay kesilecek %10 miktar,
 oyak holding'in sermayesinin %50'sinden fazlasına sahip olduğu veya iştirak edeceği şirketlerde çalışan ve oyak holding'de daimi üye olmayı kabul eden bütün maaşlı ve ücretli sivil memur ve müstahdemlerin maaşları tutarından kesilecek %10 miktar, 
 geçici üyeler olarak adlandırılan yedek subayların her ay maaşları tutarı üzerinden kesilecek %5 miktar,
 bağışlar, 
 konut ön biriktirim fonu'ndan yararlanmak isteyenlerin maaşları tutarından her ay kesilecek %10 ek aidatlar, 
ile oyak holding mevcutlarının işletilmesinden elde edilecek gelirlerdir.

üyeleri 
daimi üye sıfatıyla, türk silahlı kuvvetleri kadrolarında görevli bütün muvazzaf subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay ve uzman jandarmalar ile emekli maaşı sistemine giren üyeler ve ölümleri halinde sisteme devam etmek isteyen eşleri ile uzman erbaşlar, millî savunma bakanlığı, jandarma genel komutanlığı teşkilatında, oyak holding ve oyak'ın sermayesinin %50'sinden fazlasına sahip olduğu şirketlerde çalışanlardan arzu edenler ve geçici üye sıfatıyla, muvazzaflık hizmetini yapmakta olan yedek subaylardan oluşmaktadır.

2019 yılı mart ayında oyak'a 6.494 üye katılmış olup, toplam üye sayısı aynı tarih itibarıyla 424.921 olmuştur.

organizasyon yapısı 
oyak'ın yönetim ve denetimi temsilciler kurulu, genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu ve genel müdürlük aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.

 temsilciler kurulu; oyak'ın en geniş katılımlı organıdır. temsilciler kurulu, sayıları 50'den az 100'den fazla olmamak üzere millî savunma bakanlığı koordinasyonunda, daimi üye adedi dikkate alınarak birlik ve kuruluşlarda görevli daimi üyeler arasından, birlik ve kuruluşların kumandan veya amirlerince tespit olunacak temsilcilerden oluşur. temsilciler kurulu, her üç yılda bir geçmiş 3 yılın mali hesaplarını inceler ve 20 asil, 10 yedek genel kurul üyesini seçer.
 genel kurul; her yıl gerçekleştirilen olağan ve gereken hallerde gerçekleştirilen olağanüstü toplantılarla, oyak'ın faaliyet raporlarını ve bilançolarını değerlendirerek, ileriye dönük kararlar alır. temsilciler kurulu'nun seçtiği 20 üye ile yasada belirtilen 20 üyeden oluşur.
 yönetim kurulu; oyak'ın yönetiminden sorumludur. görev süresi 3 yıldır. üyelerinden 3 ünü genel kurul, 4 ünü ise yasada belirtilen komisyon seçer. genel müdür, yönetim kurulu'nun doğal üyesidir ve kararlarda oy sahibidir.
 denetleme kurulu; 3 kişiden oluşur. görev süresi 3 yıldır. hizmet, yardım ve faaliyetlerin kararlara ve mevzuata uygun olup olmadığı, oyak'ın verimlilik, tasarruf ve bireysel eşitlik ilkelerine göre çalışıp çalışmadığının denetimini yapar.
 genel müdürlük; bir genel müdür ve ihtiyaca göre belirlenen sayıda genel müdür yardımcısından oluşur. oyak'ı genel müdür temsil eder.

i̇ştirakleri
merkezi ankara'da bulunan oyak'ın finans, enerji, sanayi ve hizmet dallarında faaliyet gösteren 30 iştiraki ve bunlar altında 91 şirketi bulunmaktadır.

 sanayi grubu 
 ataer holding a.ş.
 erdemir
 i̇sdemir
 adana çimento sanayi t.a.ş.
 bolu çimento sanayii a.ş.
 mardin çimento sanayii ve tic. a.ş.
 ünye çimento sanayii ve tic. a.ş.
 aslan çimento a.ş.
 birçim çimento ve madencilik sanayi ve tic. a.ş.
 oyak beton san. ve tic. a.ş.
 aslan beton a.ş.
 oyka kâğıt ambalaj sanayi ve tic. a.ş.
 oyak renault otomobil fabrikaları a.ş.
 oyak enerji

 finans grubu 
 oyak anker bank gmbh
 oyak yatırım menkul değerler a.ş.
 oyak portföy yönetimi a.ş.
 oyak european finance plc

 hizmet grubu 
 mai̇s motorlu araçlar i̇mal ve satış a.ş.
 oyak renault otomobil fabrikaları a.ş.
 omsan lojistik a.ş.
 oytaş i̇ç ve dış ticaret a.ş.
 oyak savunma ve güvenlik sistemleri a.ş.
 oyak teknoloji bilişim ve kart hizmetleri a.ş.
 oyak i̇nşaat a.ş.
 oyak konut i̇nşaat a.ş.
 oyak pazarlama hizmet ve turizm a.ş.
 oyak denizcilik ve liman i̇şletmeleri a.ş.

 enerji grubu 
 güzel enerji akaryakıt a.ş
 m oil petrol sanayi ve ticaret a.ş
 i̇skenderun enerji üretim ve ticaret a.ş.
 milangaz
 oyak enerji

 gıda tarım ve hayvancılık 
 hektaş ticaret türk a.ş.
 sagra grup gıda üretim ve ticaret a.ş. 
 tamek grup gıda üretim a.ş.
 satem grup gıda dağıtım ve pazarlama a.ş.

 kapatılan 

 oyakbank 
 oyak-renault gsd
 oypa

ayrıca bakınız 
 konglomerat

kaynakça

dış bağlantılar 
 ordu yardımlaşma kurumu resmî  web sitesi

oyak tarihçesi 
 1961 - 1970
 1971 - 1980
 1981 - 1990
 1991 - 2000
 2001 - 2006

1961'de türkiye'de kurulan oluşumlar
1961'de kurulan şirketler
 
türkiye cumhuriyeti millî savunma bakanlığı
türk holdingler