V. Paulus

papa v. paulus (i̇talyanca: paulo v; i̇ngilizce ve fransızca: paul v), asıl adı camillo borghese ( 17 eylül 1552 roma, papalık devletleri,  (günümüzde i̇talya)–  28 ocak 1621 roma, papalık devletleri),  16 mayıs 1605 – 28 ocak 1621 döneminde papa.

hayatı 

15 eylül 1552'de sienna şehrinden roma'ya göçmüş ve orada yerleşmiş olan soylu borghese sülalesinin bir mensubu olarak doğdu. camillo borghese yüksek eğitim için i̇talya'nın o zaman çok prestijli yüksek eğitim kurumları olan  perugia üniversitesi ve padova üniversitesi'nde hukuk eğitimi yaptı. papalık hukuk alanında çok yetenekli olduğu için  papalık devletinin yüksek idarecilik hiyerarşisi içinde hukukçu olarak kariyerde ilerledi. 1596'da papa viii. clemens tarafından  sant'eusibio kardinalı olarak atandı ve roma şehir papazı yapıldı. bu görevde iken sekreteri  niccolò alamanni oldu. bundan sonra cemaatle yakından ilişkisi olmayan isimsel papazlık unvanları taşıdı: 1597-15099 döneminde jesi piskoposu; 1602-1605 döneminde san crisogno kardinalı; 1599-1602 döneminde santi giovanni e paolo kardinalı unvanlarını taşıdı. bu dönemlerde i̇talyan katolik kilisesi ve i̇talyan cumhuriyetleri arasında çıkan çeşitli anlaşmazlıklara hiç karışmadan tarafsız bir tutum aldı.

1605'te papa xi. leo öldüğünde kurulan papa seçimi kardinaller konsil'inde bulunan hizipler birbirleiyle mücadeleye girdikleri zaman borghese'nin tarafsızlığı ve dinsel doktrin işlerinde de bir diplomat gibi esnek değil de gayet katı hukukçu olarak tutumu onun papa seçilmesine büyük destek oldu.

papalığının ilk önemli karar trent ekümenik konsil'in aldığı karara uyarak kilise hiyerarşisi içinde taşrada kilise unvanı taşıyanların hemen roma'dan ayrılarak kendilerine verilmiş olan mevkilerin bulunduğu yöreye gitmelerini emretmek oldu.

v. paul'ün papa olarak çok sıkı hiç değişmez doktriner tutumu 17. yüzyıl başında katolik kilisesi'nin hiç tolerans sağlamayan görüşüne örnek olarak tarihlere geçen katolik kilisesi ile bir bilim insanı olan galileo galilei arasındaki çatışmalarda açıkça görülmektedir. papa v. paul kilise doktrini olarak kainat sısteminin dünya merkezi olarak dönmesi doktrinine karşı olan kopernik tarafından ortaya atılan güneş merkezli sistemin savunucusu olan galileo'ya papa v. paul bir kardinalı vasıtası ile bu fikirlerden vazgeçmesini tavsiye etmis bu güneş merkezli teorilerin savunmasını yasakladığını bildirmiştir. 1606'da papa v, paul galileo ile şahsen bir konuşma yapmış ve ihtarlarını yenilemiştir. bundan sonra 1616'da papa v. paul ve katolik kilisesi galileo'nun açıkladığı kopernik teorilerini engezisyon mahkemesi kararı ile yasaklamıştır. bu teoriler ile bulguları  açıklayan ve yeni gözümleme neticelerini sunan  makaleler ve kitaplara da sansür koymuştur. bundan sonra galileo yıllarca yeni teoriler hakkında susmuştur.

dış işlerinde ise i̇talyan devletleri, özellikle venedik cumhuriyeti ile devlet katolik kilise ilişkileri ve yetkileri konularındaki anlaşmazlık yeniden ortaya çıkmıştır. papa v. paulüs katı bir hukukçu olarak katolik kilisesi'nin kayıtsız şartsız üstünlüğü doktrininin savunucu rolünü almıştır. venedik cumhuriyeti senatosu 1605'te kilise yetkilerinin gayrimenkul araziler üzerindeki haklarını daraltan ve ayrıca kilise inşaat ve yeniden yapımlarında  venedik devleti'in fikir bildirme ve bunları yaptırım uygulayarak kabul ettirme hakkı olduğuna dair iki kanun cikartmaya hazirlanmakta iken  papa bunlara itiraz etmiştir. fakat bu karşılıklı düşmanca durum devam etmekte iken iki katolik kilisesi papazının ahlaksızlık, kışileri zehirleme ve kişileri öldürme suçlarından venedik hükûmeti tarafından zindana atılıp yargılanmaları ve suçlu oldukları yargısının verilmesine doğrudan doğruya papa protesto edip bu katolik papazları bir sivil devletin suçlayıp yargılayamiayacağını bildirmiştir. bundan dolayı nisan 1606'da papa venedik hükûmetini aforoz etmiş ve venedik şehri ve cumhuriyet devleti ile yapılan her türlü  hukuki işlemlerin kilise yönünden geçersizliğini ilan etmiştir. venedik cumhuriyeti'nin hukuki durumunu savunan kilise hukuk uzmanı papaz paolo sarpi venrdik devleti'ne bunun hukuen yanlış olduuğunu ve kabul edilmemesi gerektiğini; papa'nın venedik devleti işlerine karşımaya hiçbir dinsel hakkı olmadığını ve bu türlü sorunlarda venedik devleti ile tanrı arasında bir katolik kilisesi olamayacağı fikirlerini savunup tavsiye etti. venedik devleti, papa'nın hakları olduğunu kabul eden tüm katolik papazların venedik devleti sınırlarından dışarı  çıkmalarını emrettr.  cizvitler, theatinler ve capucinler tarikatlarıan dahil olan papazlar papanın iddialarını kabul etmeyip kilise ayinlerini yine idare ettiler. venedik'te kiliselerinde "mass" ayinleri devam etti ve bu devletinin geleneksel resmi en büyük "corpuş cristi" ayını yine eskisi gibi büyük bir ihtişam ile yapıldı.  mart 1607'de fransa ve i̇spanya'nin aracılığı ile papalık ile venedik cumhuriyeti arasındaki ihtilaf, venedik cumhuriyeti'nin iddialarına daha uyar bir şekilde çözüldü. venedik hükûmetine aforoz ve yasaklar kaldırıldı.

fakat papa bundan hoşlanmamiıştı. 1607'de papa v. paulus venedik cumhuriyeti danışmanı olan keşiş paolo sarpi'yi roma'ya davet etti. sarpi papa'nin kendine inanç ve garanti vermediği nedeni ile bu daveti kabul etmedi. modern tarihçilerin inceledikleri papalık belgelerine göre papa, bunu n üzerine sarpi'yi öldürtmek için suikastçılar kiraladı. bunlar kiralık katiller eylül ve ekim aylarında venedik'te sarpi'ye kama ile hücum edip ikinci seferde ona 15 kama darbesi indirip onu öldürmeye çalışmışlardı. ama sarpi bu darbelerden sonra yine yaşayıp iyileşmişti. papanın suikastçı katilleri ise paplık devletine sığınmışlardı.)

kasım 1616'da roma'ya japonya'dan hasekura tsünenağa  adli bir samurai bir elçilik mektuibu ile geldi. bu elçi japonya'da date masamüne adlı bir bölgesel liderden ticaret anlaşması yapılması ve hristiyan misyonerlerin japonya'ya gönderilmesi isteklerini belirtmekte idi. papa japonya'ya katolik papaz misyoner göndermeyi kabul etti ve ticaret için i̇spanya kralı'nın imtiyazlı olduğunu bildirdi. 
 
papa v. paul 28 ocak 1621'de vatikan quirinal papalık sarayı'nda bir kalp krizinden öldü.

kaynakça

dış bağlantılar 

 "catholic encyclopedia" websitesinde "pope paul v" maddesi catholic encyclopedia: pope paul v 

1552 doğumlular
1621 yılında ölenler
17. yüzyılda i̇talyanlar
i̇talyan papalar
siena başpiskoposları
perugia üniversitesinde öğrenim görenler
roma'da ölenler
17. yüzyıl papaları