Gazap Üzümleri (film)

gazap üzümleri, 1940 abd yapımı dramatik filmdir. özgün adı the grapes of wrath'tır. john steinbeck'in 1939 yılında yazdığı, kendisine pulitzer ödülü'nü getiren aynı adlı romanından senaryosunu nunnally johnson'ın uyarlayıp yazdığı filmi john ford yönetmiştir. yapımcılığını darryl f. zanuck'un üstlendiği filmin siyah beyaz görüntüleri gregg toland'a aittir. başlıca rollerinde henry fonda, jane darwell ve john carradine oynamışlardır. filmde 1930'lu yıllarda abd'de hüküm süren büyük ekonomik buhran sırasında fakirleşen oklahoma'lı bir ailenin kuraklığın da etkisi ile verimsiz hale gelen topraklarını terkederek mevsimlik işler için kaliforniya'ya doğru çetin şartlarda yola çıkmaları anlatılmaktadır. film 1941 yılında 7 dalda aday gösterildiği oscar ödüllerinden ikisini aldı; en i̇yi yönetmen akademi ödülü john ford'a, en i̇yi yardımcı kadın oyuncu akademi ödülü de jane darwell'a verildi. ayrıca film çeşitli yarışmalarda 5 ödül daha kazanmıştır. kongre kütüphanesi'ne bağlı ulusal film arşivi'nin ilk kez olarak 1989 yılında seçmeye başladığı "korunma altına alınması gereken filmler" arasında "gazap üzümleri" de vardı. "gazap üzümleri" nin john ford'un en iyi filmi olduğu söylenmektedir. aynı zamanda uyarlandığı edebiyat eserinden daha üstün olan ender hollywood filmlerinden biridir, bu fikre romanın yazarı john steinbeck de katılmaktaydı.

özet 
tom joad (henry fonda) kasıtsız adam öldürme suçundan girdiği hapishaneden cezasını tamamlayıp henüz çıkmıştır ve otostop yaparak oklahoma'daki ailesinin çiftliğine doğru gitmektedir. yolda önceden tanıdığı casy (john carradine)'e rastlar. casy aynı zamanda tom'u vaftiz eden din adamıdır ancak inancını kaybettiği için vaizliği bırakmıştır. casy tom'a kuraklık, kum fırtınaları ve yeni uygulanmaya başlanan tarım ve bankacılık metodlarının bir zamanlar verimli topraklara sahip olan oklahoma'yı kırıp geçirdiğini anlatır. birlikte tom joad'un çiftliğine ulaştıklarında joad ailesinin göçe hazırlandıklarını görürler, zira banka onların çiftliğine de el koymuştur. ertesi gün şafakta on iki kişilik joad ailesi tüm eşyaları ile birlikte külüstür bir kamyona doluşarak kaliforniya'ya 
'vaadedilmiş topraklar'a doğru yola çıkarlar. aslında california'dan da çok umutlu değillerdir, çünkü zaman 1930'lardır ve büyük ekonomik buhran tüm abd'yi etkisi altına almıştır. yolda umduğunu bulamayıp geriye dönen birçok aile ile karşılaşırlar. i̇lk durakları sefil bir göçmen kampıdır. meyve toplayıcılarının barındığı bu kampta şartlar çok acımasız ücretler çok düşüktür, adeta bir esir kampını andıran bu kampta perişan aileler, aç çocuklar, silahlı muhafızlar görürler. burada fazla kalamayıp ayrılırlar. i̇kinci durakları ise hükümete ait bir başka kamptır, ancak burası diğeriyle kıyaslanamayacak kadar rahat,temiz ve sakin bir yerdir,çalışma şartları ve ücretler de iyi olduğu gibi yönetimi de baskıcı değildir zaten yöneticiler kamp sakinlerinin kendi seçtikleri elemanlardan 
oluşmuştur.

oyuncu kadrosu 

 henry fonda	 ... 	tom joad
 jane darwell	... 	anne joad
 john carradine	... 	casy
 charley grapewin	... 	büyükbaba
 dorris bowdon	... 	rosasharn
 russell simpson	... 	baba joad
 o.z. whitehead	... 	al
 john qualen	... 	muley
 eddie quillan	... 	connie
 zeffie tilbury	... 	büyükanne
 frank sully	... 	noah
 frank darien	... 	john amca
 darryl hickman	... 	winfield
 shirley mills	... 	ruth joad
 roger imhof	... 	thomas
 ward bond	 ... 	polis memuru
 pat flaherty	 ... 	şerif yardımcısı

film hakkında notlar 
 abd ulusal film arşivi 1989 yılından beri her yıl düzenli olarak koruma altına alıncak "tarihi, kültürel ve estetik açıdan önemli" filmleri belirlemekte ve ilan etmektedir.1989 yılında ilk kez olarak koruma altına alınmasına karar verdiği 25 film arasında "gazap üzümleri" de vardı.
 filmin çekimleri 7 haftada tamamlanmıştır.
 filmin abd dışında gösterilen kopyalarında, filmin başına büyük ekonomik buhran ve ünlü oklahoma kuraklığı (oklahoma dust bowl) hakkında açıklayıcı bilgi yazısı eklenmişti.
 büyük ekonomik buhran, oklahoma'daki büyük kuraklık ve bunların kırsal insanları üzerine etkileri amerikalı ünlü belgesel fotoğrafçısı dorothea lange (d.1895 - ö.1965) tarafından devlete ait "çiftçi güvenlik kuruluşu" (fsa) tarafından görevlendirildiği 1935-1939 yılları arasında çektiği fotoğraflarla çok iyi belgelenmişti. "gazap üzümleri"nin ünlü görüntü yönetmeni gregg toland'ın siyah beyaz görüntüleri de dorothea lange'ın fotoğraflarındaki belgeselci bakış açısını yakalamayı başarmıştır.
 filmin sendika yanlısı duruşu hem romanın yazarı john steinbeck'in hem yönetmen john ford 'un mccarthy tarafından komünizm yanlısı eğilimleri olduğu iddiasıyla kongre'de soruşturmaya uğramalarına yol açmıştı.
 i̇ronik bir şekilde film josef stalin'in emri ile 1940 yılında sovyetler birliği'nde de yasaklandı, gerekçesi ise filmde en fakir amerikalılerin bile araba sahibi olabileceğinin gösteriliyor olmasıydı. 
 hem film hem roman california'daki banka ve tarım şirketlerinin baskısı ile california dahil abd'de birçok eyalette yasaklanmıştı. hatta "gazap üzümleri" romanı john steinbeck'in memleketi olan salinas, california'da bile 1990 yılına kadar halk kütüphanesine giremedi. roman ve filmden dolayı hem steinbeck hem de 20th century-fox film şirketi sayısız ölüm tehditleri almışlardı. 20th century-fox birçok eyalette boykot edilmişti. buna karşılık roman abd'de birçok okulda hâlen okunması zorunlu kitaplar listesindedir.
 amerikan film enstitüsü filmi "tüm zamanların en iyi filmleri" arasında 23. sırada ilan etmiştir.

filmin ödülleri

kazandığı ödüller 
 1941 oscar - en i̇yi yönetmen akademi ödülü - john ford
 1941 oscar - en i̇yi yardımcı kadın oyuncu akademi ödülü - jane darwell

adaylıkları 
 1941 oscar - en i̇yi film akademi ödülü 
 1941 oscar - en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü - henry fonda
 1941 oscar - en i̇yi kurgu akademi ödülü - robert l. simpson
 1941 oscar - en i̇yi senaryo akademi ödülü - nunnally johnson
 1941 oscar - en i̇yi ses akademi ödülü - edmund h. hansen

kaynakça

dış bağlantılar 
 gazap üzümleri: amerika’nın kalbine yolculuk
 
 allmovie.com'da "the grapes of wrath"

1940 çıkışlı filmler
1940'larda dramatik filmler
film
amerika birleşik devletleri romanlarından uyarlanan filmler
film ödülü sahipleri
amerika birleşik devletleri ulusal film arşivi filmleri
politik filmler
tarihî filmler
i̇şçi hareketi filmleri
konusu arizona'da geçen filmler‎
konusu new mexico'da geçen filmler‎
konusu oklahoma'da geçen filmler‎
konusu kaliforniya'da geçen filmler‎
20th century fox filmleri
nunnally johnson'ın senaryosunu yazdığı filmler
john ford'un yönettiği filmler
gregg toland'ın görüntülediği filmler
alfred newman'ın müziğini yaptığı filmler
u.s. route 66
en i̇yi film national board of review ödülü sahipleri
sosyal gerçekçi filmler
arizona'da çekilmiş filmler
kaliforniya'da çekilmiş filmler
darryl f. zanuck'un yapımcısı olduğu filmler
amerika birleşik devletleri yol filmleri
amerika birleşik devletleri yapımı siyah-beyaz filmler
1940'larda i̇ngilizce filmler
en i̇yi film new york film eleştirmenleri birliği ödülü sahipleri