16. yüzyıl

---sidenote start---

olaylar

1500'ler 
 1500: portekizli denizci álvares pedro cabral brezilya'yı resmen keşfetti.
 1500: kemal reis'in liderliğindeki osmanlı filosu, i̇kinci lepanto deniz savaşı'nda venediklileri mağlup eti.
 1501: michelangelo, david heykeli üzerinde çalışmaya başlamak için memleketi floransa'ya döndü.
 1501: 1736 yılına kadar i̇ran'ı yönetecek olan safevî hanedanı, i̇slam'ın şii zümresini benimsedi.
 1503: 14 veya 21 aralık'ta nostradamus doğdu.
 1503: leonardo da vinci, üç dört yıl sonra tamamlayacağı mona lisa adlı tablosuna başladı.
 1503: i̇spanya, cerignola savaşı'nda fransa'yı mağlup etti. tarihte barutlu küçük silahlarla kazanılan ilk savaş sayılır.
 1504: kurak bir dönem, i̇spanya genelinde açlığa yol açtı.
 1506: en az iki bin marrano yahudisi, lizbon'da çıkan bir isyanda katledildi.
 1506: christopher columbus, i̇spanya'nın valladolid şehrinde öldü.
 1506: polonya, kırım hanlığı'ndan gelen tatarlar tarafından işgal edildi.

1510'lar 
 1513 machiavelli prens'ini yazdı.
1513 piri reis kitab-ı bahriye'yi yazdı.
 1513 yenişehir muharebesi
 1514 çaldıran muharebesi
 1516 koçhisar muharebesi
 1516 mercidabık muharebesi
 1517 ridaniye muharebesi
1519 ünlü ressam leonardo da vinci öldü.

1520'ler 
1520-yavuz sultan selim öldü. (d.1470)

1520-kanuni sultan süleyman tahta geçti. (d.1494)

1522-kanuni sultan süleyman rodos adası'nı aldı

1526-osmanlı devleti macar krallığı'nı mohaç meydan muharebesi'nde büyük bir bozguna uğrattı.

1529-i. viyana kuşatması

1530'lar 
1532-alman seferi

1536-pargalı i̇brahim paşa'nın i̇damı

1538-kanuni,irak'ı fethetti.

1538-kanuni,bender'i fethetti.

1538-kanuni sultan süleyman,bir kısım arap toprakları ile yemen"i fethetti.

1540'lar 
1540- papa iii. pavlus “i̇sa cemiyeti/cizvit kurumunun kaideleri”ni imzalamayı kabul etti ve i̇sa cemiyeti/cizvitler resmi olarak kurulmuş oldu.

1541-kanuni sultan süleyman macaristan seferine çıktı.

1546- barbaros hayrettin paşa’nın ölümü

1547- fransa kralı i.françois’in ölümü.

1550'ler 
kanuni sultan süleyman,trablusgarp'ı fethetti.

1553 - şehzade mustafa, sultan süleyman'ın emriyle idam edildi.
 1558 hürrem sultan öldü.
1558 - kutsal roma i̇mparatoru v.karl’ın ölümü.

1560'lar 

 1560: osmanlı donanması i̇spanya filosunu cerbe deniz savaşı'nda mağlup etti.
 1561: guido de bres protestan inancına dair belçika i̇nanç açıklaması'nı kaleme aldı.
 1562: babür lideri ekber şah güçlü hindu rajputlardan kendine bir eş seçerek müslüman ve hindu grupları bir araya getirdi.
 1563: fransız din savaşları'nda wassy katliamı ve dreux savaşı.
 1563: i̇ngiltere'de büyük veba salgını 80.000 can aldı. sırf londra'da 20.000 kişi salgından dolayı öldü.
 1564: william shakespeare 26 nisan'da vaftiz edildi.
 1565: hindu vijayanagara i̇mparatorluğu ve deccan saltanatları arasında talikota muharebesi gerçekleşti.
 1565: mir chakar khan rind 97 yaşında öldü.
 1565: estácio de sá brezilya'da rio de janeiro şehrini kurdu.
 1565: osmanlı kuvvetleri malta kuşatması'nı gerçekleştirdi.
 1566:kanuni sultan süleyman, zigetvar kuşatmasında öldü.
 1566:ii.selim osmanlı i̇mparatorluğunun tahtına geçti
 1566-1648: i̇spanya ve hollanda arasında seksen yıl savaşları gerçekleşti.
 1567: i̇skoç kraliçesi mary i. elizabeth tarafından hapsedildi.
 1568-1571: i̇spanya'da morisco ayaklanması.
 1568-1600: japonya'da azuçi-momoyama dönemi.
 1569: i̇ngiltere'de kuzey i̇syanı (rising of the north) başladı.
 1569: lehistan-litvanya birliği lublin antlaşması ile kuruldu. 1795'e kadar sürdü.

1570'ler 

 1570: korkunç i̇van, novgorod halkının toplu katliamı için emir verdi.
 1571: papa v. pius, osmanlı devleti'ne karşı kutsal birlik oluşturdu.
 1571: osmanlı devleti, i̇nebahtı deniz savaşı'nda kutsal birlik'e karşı yenilgiye uğradı.
 1571: kırım tatarları moskova'ya saldırdı ve kremlin hariç her şeyi yaktı.
 1571: i̇spanyol misyonerler kızılderililer tarafından jamestown settlement, virginia'da katledildiler.
 1571: sokullu mehmet paşa,kıbrıs adası"nı aldı.
 1572: brielle, seksen yıl savaşları'nda protestan geuzen tarafından habsburg i̇spanyası'ndan geri alındı.
 1572: i̇spanyol konkistadorlar son i̇nka lideri túpac amaru'yu vilcabamba, peru'da ele geçirip, cusco'da idam ettiler.
 1572: catherine de' medici, st. bartholomew günü katliamını başlattı. katliamda protestan lider gaspard de coligny ve binlerce huguenot öldü. şiddet olayları paris'ten diğer kentlere ve kırsal kesimlere yayıldı.
 1573: her iki tarafta ağır kayıplara yol açan haarlem kuşatması i̇spanya'nın zaferiyle sona erdi.
 1574: 4 ay süren leiden kuşatması hollanda'nın zaferiyle sona erdi.
 1574: sokullu mehmet paşa,tunus"u aldı.
 1574: ii.selim öldü.
 1575: oda nobunaga nihayetinde nagaşima kalesini ele geçirmeyi başardı.
 1575: lehistan,osmanlı i̇mparatorluğu himayesine girdi.
 1576: anvers, az ücret alan i̇spanyol askerler tarafından yağmalandı.
 1577-1580: francis drake dünya'nın etrafında gemiyle dolaştı.
 1578: portekiz kralı i. sebastião vadiü'l-mehazin muharebesi'nde öldü.
 1579: hollanda cumhuriyeti'nin temelini oluşturan utrecht birliği kuzey hollanda'yı bir araya getirdi.
 1579: i̇spanya hollandası, avusturya hollandası ve belçika'nın temelini oluşturan arras birliği güney hollanda'yı bir araya getirdi.
 1580: i̇spanya kralı ii. felipe i̇spanyol armadası'nı inşa ettirdi. i̇spanya limanlarındaki i̇ngiliz gemilerine alıkoyuldu.
 1580: i̇spanya, ii. felipe'nin liderliğinde portekiz'le birleşti. portekiz tahtını ele geçirme çabaları portekiz i̇mparatorluğu'nun sonunu getirdi. i̇spanya ve portekiz tahtları 1640 yılına kadar birleşik kaldı.

1580'ler 

 1582: papa xiii. gregory gregoryen takvimini yayınladı.
 1582: yermak timofeyeviç, stroganovlar adına sibir hanlığı'nı fethetti.
 1584-1585: anvers kuşatması'ndan sonra şehirdeki tüccarların çoğu amsterdam'a kaçtı.
 1585-1604: anglo-i̇spanyol savaşı atlantik'in iki tarafında gerçekleşti.
 1587: luristan osmanlılar tarafından işgal edildi.
 1588: i̇ngiltere i̇spanyol armadası'nı geri çevirdi.
 1589: i̇spanya i̇ngiliz armadası'nı geri çevirdi.

1590'lar 
 1591: gazi giray, moskova'ya karşı kalabalık bir tatar seferi başlattı.
 1591: mali'de, sultan ahmed el-mansur'un judar paşa liderliğindeki faslı kuvvetleri tondibi savaşı'nda songhay i̇mparatorluğu'nu mağlup etti.
 1592-1593: john stow, 200.000 nüfuslu londra'da 10.675 kişinin büyük veba salgınından öldüğünü kayda geçirdi.
 1592-1598: kore, çinli ming hanedanı'nın yardımıyla iki japon istilasını geri püskürttü.
 1593-1606: habsburg i̇mparatorluğu ve osmanlı i̇mparatorluğu arasında uzun savaş gerçekleşti.
 1598: nantes fermanı fransız din savaşları'nı sona erdirdi.
 1598-1613: rusya smutnoye vremya döneminde anarşiye doğru sürüklendi.
 1600: giordano bruno, hristiyanlık'a aykırı düşüncelerinden dolayı roma'da yakılarak öldürüldü.
 1600: japonya'da sekigahara savaşı gerçekleşti. edo dönemi başladı.

 
yüzyıllar
yeni çağ