Bob Dylan

robert allen zimmerman veya sahne adıyla bob dylan, (24 mayıs 1941, minnesota), amerikalı müzisyen ve yazardır.

13 ekim 2016'da nobel vakfı tarafından  2016 nobel edebiyat ödülüne layık görüldü. hem oscar'ı hem de nobel edebiyat ödülü'nü kazanmış olan iki yazardan biridir (diğeri george bernard shaw).

dylan; nobel, pulitzer, oscar ve grammy ödüllerinin hepsine sahip olan ilk kişidir.

dylan st. louis i̇lçesi, minnesota'da doğup büyüdü. 1962'de ağırlıklı olarak geleneksel folk şarkılarından oluşan kendi adını taşıyan ilk albümünün ardından, ertesi yıl the freewheelin' bob dylan 'ı piyasaya sürerek söz yazarı olarak çığır açtı. albümde "blowin' in the wind" ve konusal olarak karmaşık "a hard rain's a-gonna fall" yer alır. şarkılarının çoğunda eski halk şarkılarının ezgileri ve deyimleri uyarlandı.

1964'te siyasi içerikli the times they are a-changin' ve lirik açıdan daha soyut ve içe dönük olan another side of bob dylan'ı yayınladı. 1965 ve 1966'da dylan, amplifikatörlü rock enstrümantasyonunu benimseyerek 15 ayda 1960'ların en önemli ve etkili üç rock albümünü kaydını yaparak, folk sadelik taraftarları arasında tartışmalara yol açtı: bringing it all back home, highway 61 revisited (her ikisi de 1965) ve blonde on blonde (1966). altı dakikalık "like a rolling stone" (1965) şarkısı popüler müzikte ticari ve yaratıcı sınırları büyüttü.

temmuz 1966'da bir motosiklet kazası nedeniyle dylan'ın turda çekildi. bu dönemde daha önce turnesinde kendisine destek olan the band üyeleriyle çok sayıda şarkı kaydı yaptı. bu kayıtlar 1975'te the basement tapes ortak albümü olarak yayınlandı. 1960'ların sonlarında ve 1970'lerin başlarında dylan, john wesley harding (1967), nashville skyline (1969) ve new morning 'de (1970) country müziğini ve kırsal konuları keşfetti. 1975'te, çoğu kişinin forma dönüş olarak gördüğü blood on the tracks 'i yayınladı. 1970'lerin sonlarında yeniden doğmuş bir hristiyan oldu. 1980'lerin başında daha tanıdık rock temelli üslubuna dönmeden önce birçok çağdaş i̇ncil müzik albümü çıkardı. dylan'ın 1997 tarihli time out of mind albümü, kariyerinde bir rönesans başlattı. o zamandan beri, en sonuncusu rough and rowdy ways (2020) olmak üzere, eleştirmenlerce beğenilen beş orijinal materyal albümü yayınladı. ayrıca 2010'larda özellikle frank sinatra tarafından kaydedilen şarkılar olmak üzere geleneksel amerikan standartlarının türlerini içeren üç albümlük birçok kayıt yaptı. dylan 1980'lerin sonundan bu yana, never ending tour olarak bilinen turneye çıktı.

dylan 1994'ten beri dokuz çizim ve resim kitabı yayınladı ve eserleri büyük sanat galerilerinde sergilendi. 145 milyondan fazla plak satarak tüm zamanların en çok satan müzisyenleri'nden oldu. başkanlık özgürlük madalyası, on grammy ödülü, altın küre ödülü ve akademi ödülü dahil olmak üzere çok sayıda ödül aldı. dylan, rock and roll onur listesi, nashville söz yazarları onur listesi ve şarkı yazarları onur listesi'ne alındı.

2008'de pulitzer ödül kurulu, "olağanüstü şiirsel güçlü lirik kompozisyonlarla işaretlenmiş, popüler müzik ve amerikan kültürü üzerindeki derin etkisi" nedeniyle ona özel bir alıntı yaptı. dylan, 2016 yılında "büyük amerikan şarkı geleneğinde  yeni şiirsel ifadeler yarattığı için" nobel edebiyat ödülü'ne layık görüldü.

i̇lk yılları ve kökeni 
robert allen zimmerman (shabtai zisel ben avraham) 24 mayıs 1941 tarihinde minnesota eyaletinin duluth şehrinde bulunan st. mary's hospital'de abram zimmerman ile beatrice "beatty" stone'nın oğlu olarak dünyaya geldi. aynı eyaletin hibbing şehrinde büyüdü. büyükbabası zigman zimmerman ve babaannesi anna zimmerman trabzon (osmanlı devleti)'dan odessa (rus i̇mparatorluğu)'ya göç etmiş ve 1905 yılında yaşanmış antisemitik pogramından sonra abd'ye göç ettiler. annebabası benjamin edelstein ve anneannesi lybba edelstein litvanyalı yahudi olup 1902 yılında abd'ye göç ettiler. dylan 2004 yılında chronicles: volume one adlı anı kitabında; babaannesinin ailesinin kağızmanlı olduğunu ve evlenmeden önceki adının "kirghiz" (kırgız) olduğunu; ayrıca babaannesinin kökeninin i̇stanbul'a uzandığını söylemiştir.

sonradan "huzurevine oranla daha fazla kişinin öldüğü yer" olarak tanımlayacağı üniversiteden atıldığında, henüz 18 yaşında bir gençti. yirmisinde ise dağınık ve kirli saçları, eski püskü giysileri, omzunda gitarı ile new york'ta, "beatnik"lerin arasında bulunmuştur. ona göre new york "henüz çok fazla insanın gitmediği, gidenin de geri dönmediği" bir yer ve oraya gitmek, "aya gitmek gibi bir şey"dir.

müzik hayatına atılış 

"the freewheelin' bob dylan" 1963'te piyasaya çıktığında, dylan, en iyi olma yoluna çıkmıştır. albümün kapağında new york sokaklarında sevgilisi suze rotolo ile birlikte çekilmiş bir fotoğrafı bulunmaktadır. "blowin' in the wind", herkesin diline düşmüştür.

her seferinde farklı bir şeylerden bahseden dylan; savaşların anlamsızlığından, tanrı’dan, adaletsizlikten, seksten, aşktan, sevgiden bahsetmiştir. her seferinde değişik kesimlerin tepkisini çekmiştir. bir şeyler söylüyordu; fakat bir başka sefer aynı şeyleri tekrarlamıyordu. çoğu kişiye göre o, sadece içinden geleni yapıyordu. belki de, kitleler onu görmek istedikleri gibi görüyordu. folk müziği seçmesinin nedeni de zaten, gitarı ve armonikasından başka hiçbir şeye ihtiyaç duymayacak olmasıydı.

joan baez’in söylediğine göre, "gördükleri sadece kendisi için bir şey ifade ediyordu". "başkalarının ihtiyaçları için kafa yoran biri değildi." yine de baez ona aşık oluyordu. geceliği on iki dolarlık izbe bir otel odasında gazetecilere üstünde kocaman siyah ceketi, beyaz gömleği ve mor kol düğmeleri ile röportaj verirken, baez’in gözünde "gözleri bütün gerçekleri görmüş gibi yaşlı ve kendisi bir kış yaprağı kadar naif"ti.

dylan, 1965'te i̇ngiltere turnesi sırasında yanındaki "elit bohemlerle" birlikte savoy otel’de ikamet etmiştir. ve marianne faithfull ona yakın olabilmek için otele gider, odada bir köşeye çekilir. dylan’ın daktilosuna, "eninin ideal mısra ölçüsü olduğunu söylediği" kalın bir tuvalet kağıdı takılıdır. faithfull onun dikkatini çekmediğini düşünürken, o, sürekli bir şeyler yazmıştır. ne yazdığını sorduğunda, aldığı cevaba şaşıracaktır faithfull. dylan, onun hakkında bir şiir yazmaktaydı.

dylan’ın teklifi üzerine, yeni albümünü dinlerler bir gece otel odasında. ona göre; "onun özel dinleyicisi olmanın bir bedeli vardır, o gece duygusal biri olmuş, ona kur yapmaktadır".

fakat faithfull hamiledir ve bir hafta sonra evlenecektir. faithfull’un o gece gerçeği söylediği için pişmanlık duymasının nedeni, onunla yatamamış olması değil, o tuvalet kâğıtlarına kendisi için yazılanları hiçbir zaman öğrenemeyecek olmasıdır.

i̇ngiltere turnesi joan baez’le ilişkilerinin de sonu olur. forest hill konseri’ne kendisini davet ederek new york’tan amerika’ya açılmasına yardımcı olan joan baez’i, i̇ngiltere turnesinde sahneye davet etmemiştir.

1973’teki “pat garrett and billy the kid” albümüne kadar bir süre sessiz kalır. bu yıl, “knockin’ on heaven’s door” ile bob dylan olduğunu bir kez daha hatırlattığı yıldır. üç yıl sonra gelen desire albümündeki “one more cup of coffee” ise bir başka klasik olacaktır.

diskografi 

bob dylan (1962)
the freewheelin' bob dylan (1963)
the times they are a-changin'  (1964)
another side of bob dylan (1964)
bringing it all back home (1965)
highway 61 revisited (1965)
blonde on blonde (1966)
john wesley harding (1967)
nashville skyline (1969)
self portrait (1970)
new morning (1970)
pat garrett & billy the kid (1973)
dylan (1973)
planet waves (1974)
blood on the tracks (1975)
the basement tapes (1975)
desire (1976)
street legal (1978)
slow train coming (1979)
saved (1980)
shot of love (1981)
infidels (1983)
empire burlesque (1985)
knocked out loaded (1986)
down in the groove (1988)
oh mercy (1989)
under the red sky (1990)
good as i been to you (1992)
world gone wrong (1993)
time out of mind (1997)
love and theft (2001)
modern times (2006)
together through life (2009)
christmas in the heart (2009)
tempest (2012)
shadows in the night (2015)
fallen angels (2016) 
triplicate (2017)
rough and rowdy ways (2020)

ayrıca bakınız 
 i'm not there
 no direction home bob dylan
 don't look back

kaynakça 

 
1941 doğumlular
duluth, minnesota doğumlular
minnesota doğumlu şarkıcılar
amerikalı blues şarkıcıları
amerikalı folk şarkıcılar
amerikalı rock gitaristleri
20. yüzyıl amerikalı şairleri
21. yüzyıl amerikalı şairleri
amerikalı senaristler
amerikalı vejetaryenler
amerikalı hristiyanlar
litvanya yahudisi asıllı amerikalılar
ukrayna yahudisi asıllı amerikalılar
pulitzer ödülü alan yazarlar
grammy ödülü sahipleri
en i̇yi özgün şarkı akademi ödülü sahibi şarkı yazarları
asylum records sanatçıları
columbia records sanatçıları
sony/atv music publishing sanatçıları
yaşayan insanlar
20. yüzyılda amerikalı şarkıcılar
21. yüzyılda amerikalı şarkıcılar
amerikalı radyo dj'leri
amerikalı yahudiler
amerikalı blues gitaristleri
amerikalı country şarkıcı-söz yazarları
amerikalı folk rock müzisyenleri
amerikalı erkek gitaristler
amerikalı erkek şarkıcı-şarkı yazarları
amerikalı çok enstrüman çalanlar
rusya yahudisi asıllı amerikalılar
amerikalı rock söz yazarları
1960'lardaki karşı kültür
grammy yaşam boyu başarı ödülü sahipleri
başkanlık özgürlük madalyası sahipleri
songwriters hall of fame üyeleri
minnesota üniversitesinde öğrenim görenler
amerikalı folk gitaristleri
rock and roll hall of fame
traveling wilburys üyeleri
nobel edebiyat ödülü sahipleri
amerikalı nobel ödülü sahipleri
20. yüzyıl amerikalı yazarları
21. yüzyıl amerikalı yazarları
yahudi halk müziği şarkıcıları
yahudi rock müzisyenleri
légion d'honneur sahibi subaylar
ulusal sanat madalyası sahipleri
amerikalı akustik gitaristler
amerikalı gospel şarkıcıları
amerikalı armonika çalgıcıları
minnesota doğumlular
türkiye yahudisi asıllı amerikalılar
altın küre ödülü kazanan müzisyenler
en i̇yi şarkı altın küre ödülü sahipleri
en i̇yi özgün şarkı akademi ödülü sahipleri
yılın musicares kişisi grammy ödülü sahipleri
en i̇yi müzik filmi grammy ödülü sahipleri
yılın albümü grammy ödülü sahipleri