Cronos (film)

cronos  1993 meksika yapımı gotik korku filmidir. film birçok ülkede özgün adıyla gösterilmiştir.

meksikalı sinemacı guillermo del toro'nun yönetmen ve senarist olarak imza attığı ilk filmidir. del toro o tarihte 29 yaşındaydı. başrollerinde arjantinli emektar aktör federico luppi ve amerikalı aktör ron perlman oynamışlardır. guillermo del toro daha sonraki filmlerinde de bu iki aktörle sıklıkla çalışacaktır. aslında federico luppi 'nin rolü max von sydow için yazılmıştı.

vampir öykülerinin gerçeküstücü bir türüne ait olan olan bu korku filminde, yaşlı antikacı jesus gris (federico luppi) 16. yüzyılda bir simyacının imal etmiş olduğu ve sahip olan kişiye ölümsüzlüğü sağlayan küçük bir antika objeyi tesadüfen keşfeder. fakat aynı şeyin peşinde olan başka birileri daha vardır. antikacı jesus gris'in adının i̇sa peygamber'in (jesus christ) adını çağrıştırması da ilginç bir alegoridir. klasik vampir hikâyelerinin romantizminden arındırılmış olan bu grotesk film vampirizmi bir parazit olarak betimler.

2 milyon dolara mal olan film zamanının en pahalı meksika filmi olma unvanını da taşıyor. dili i̇spanyolca olan filmde amerikalı aktör ron perlman'ın olduğu sahnelerde i̇ngilizce konuşulmaktadır.

i̇lk gösteriminin yapıldığı cannes film festivali'nde yönetmen guillermo del toro'ya "mercedes-benz ödülü" verilmişti. bundan başka gösterildiği birçok festival ve yarışmada filme toplam 21 ödül daha verildi.

konusu 
yaşlı antikacı jesus gris (federico luppi), sahibi olduğu antikacı dükkânında 8 yaşındaki torunu aurora (tamara shanath) ile birlikte vakit geçirirken antika heykellerden birinin kaidesinde iri bir böcek şeklinde altından yapılmış süslü bir mekanik obje bulur. objenin içinden çıktığı heykel 16. yüzyılda yaşamış bir simyacıya ait malikaneden gelmiştir. yüzyıllar sonra, 1930'lu yıllarda meksika'da meydana gelen büyük bir depremde çöken bir binanın enkazı altından bu simyacının canlı olarak çıkartıldığını, yüzyıllardır yaşamakta olduğunu ancak tesadüfen kalbine saplanan bir kazığın onu öldürdüğünü de bu arada öğreniriz.

objenin üzerindeki kurma mekanizmasını çalıştırtınca yanlardan fırlayan örümceksi mekanik kollar jesus gris'in elini kavrar ve ortaya çıkan akrebinkine benzer bir iğne vücuduna saplanarak ona bilinmeyen bir maddeyi zerkeder. bu arada seyirciye, objenin içinde sofistike bir mekanik düzeneğin yanı sıra bir de böcek benzeri bir biyolojik varlığın da bulunduğu gösterilir. takip eden günlerde antikacının yavaş yavaş gençleştiği gözlenir. kırışıklıkları azalmış, dinçleşmiş hatta cinsel iştahı da artmıştır. ancak bunun yanı sıra kan ve çiğ ete karşı da garip ve önüne geçilemez bir iştahı ortaya çıkmıştır, ayrıca ışıktan da rahatsız olmaya başlamıştır.

gris bu arada antika böceğin peşinde başkalarının da olduğunu öğrenir. çaresiz bir hastalık nedeniyle ölmekte olan milyoner iş adamı dieter de la guardia'nın (claudio brook) da bu icattan haberi vardır. ölümünü engelleyeceğini umarak yıllardan beri içlerinde bu objeyi barındırdığını sandığı yüzlerce heykeli toplamıştır. elinde objeyle ilgili tüm belge ve bilgiler vardır ama ona henüz ulaşamamıştır. arama işlerinde kendisine yardımcı olan yabani ve acımasız yeğeni angel (ron perlman) antika böceğin peşindeyken jesus gris'i öldürür, daha doğrusu öldürdüğünü sanır. cesedi tam yakılacakken dirilen antikacı, guardia ve yeğeniyle son kez hesaplaşmak üzere karşılaşır.

oyuncu kadrosu 
 federico luppi	 ... 	jesus gris
 ron perlman	... 	angel de la guardia
 claudio brook	... 	de la guardia
 margarita isabel	... 	mercedes
 tamara shanath	... 	aurora
 daniel giménez cacho	... 	tito
 mario iván martínez	... 	simyacı
 farnesio de bernal	... 	manuelito
 juan carlos colombo	... 	cenaze evi görevlisi
 jorge martínez de hoyos	... 	anlatıcı (ses)
 luis rodríguez	... 	müşteri
 javier álvarez	... 	kanamalı adam
 gerardo moscoso	... 	sarhoş
 eugenio lobo	... 	uyuşturucu almış adam
 adriana olivera	... 	tango öğrencisi

film hakkında notlar 
 filmin müzik kuşağında franz schubert'in "die schöne müllerin" adlı eseri kullanılmıştır.
 filmin bütçesi 1,5 milyon dolardı, ama umulmadık bir şekilde 2 milyon dolara kadar çıktı. aslında bir abd filmi için mütevazı sayılabilecek bu miktar, o tarihte bir meksika filmi için astronomik sayılıyordu. yönetmen guillermo del toro filmi tamamlayabilmek için çok çaba sarf etti, bankalara borçlandı. amerikalı aktör ron perlman da ücretinden büyük fedakarlıkta bulununca film tamamlanabildi. bu tarihten sonra del toro ve perlman iyi dost oldular birlikte birçok projede çalıştılar.
 yönetmen guillermo del toro'nun ron perlman'la birlikte çalıştığı filmler şunlardır:
 cronos (1993)
 blade ii (2002) 
 hellboy (2004) 
 hellboy ii: the golden army (2008)
 guillermo del toro  senaryoyu yazmaya 1984'te başlamıştı. o zaman filmin adı "vampire of the grey dawn" (boz şafağın vampiri)ydi.
 filmdeki mekanik objeler ve özel efektler guillermo del toro'nun kendi özel efekt şirketi olan "necropia"'ya yaptırılmıştı. şimdi mevcut olmayan bu şirket 15 yıl kadar faaliyet göstermişti.
 film piyasaya çıktıktan sonra universal şirketi yetkilileri guillermo del toro'yla konuşmuşlar ve amaçlarının filmin bir amerikan versiyonunu çekmek olduğunu söyleyerek filmin haklarını satın almak istemişler. del toro ise filmin hollywood yapımlarına uygun bir yapısı olmadığını vurgulayabilmek için şöyle demiş; "kim jack lemmon'ı tuvaletin zemininden kan yalarken görmek ister ki?"
 hasta sanayici de la guardia'yı canlandıran claudio brook, luis bunuel'in favori aktörlerinden biriydi.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 allmovie'de cronos  
 roger ebert'in eleştirisi  (i̇ngilizce)
 washington post'un eleştirisi  (i̇ngilizce)

meksika korku filmleri
film ödülü sahipleri
vampir filmleri
konusu meksika'da geçen filmler
lions gate entertainment filmleri
guillermo del toro'nun senaryosunu yazdığı filmler
guillermo navarro'nun görüntülediği filmler
guillermo del toro'nun yönettiği filmler
1990'larda i̇ngilizce filmler
1993 çıkışlı dramatik filmler
1993 çıkışlı korku filmleri
1990'larda ilk yönetmenlik denemesi filmler
1990'larda i̇spanyolca filmler