mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Sabri Dino

sabri dino (1 ocak 1942, i̇stanbul - 14 ocak 1990, i̇stanbul), türk eski millî futbolcudur. beşiktaş'ın 10 sezon kalesini korumuştur ve beşiktaş kulübü tarafından efsane futbolcular arasında gösterilmektedir. dünyaca ünlü sıradışı ressam abidin dino’nun yeğenidir.

kulüp kariyeri 
futbola 14 yaşında i̇stanbul tarabya takımında başladı. buradan galatasaray altyapısına geçti ve kısa bir zaman sarı-kırmızılı genç takımda oynadıktan sonra da askerlik görevine başladı. denizgücü takımı ile amatör kümede oynarken adını duyurdu. vatani görevi biter bitmez ise beyoğluspor ile anlaştı ve bu köklü kulübün kalesini korumaya başladı.

1964 yılında beşiktaş ile fenerbahçe'nin girdiği transfer mücadelesi sonunda beşiktaş'a transfer oldu. 1966-67 sezonuna kadar necmi mutlu'nun yedeği olarak sahaya çıkan sabri dino, bu sezonda beşiktaş kalesini devraldı. tam 12 yıl süren beşiktaş’taki görev süresince, karakartal’ın kalesinde 288 defa yer aldı ve klasını kanıtlarken centilmenliği ile de “örnek sporcu” sıfatını kazandı. öncelikle bir kaleci için gerekli olan uzun boyu, hava toplarına olan hakimiyeti, iyi yer tutuşu, blokajları ve kritik pozisyonlardaki ani kararları ile “modern kaleci” profili çizdi. beşiktaş’ta kaptanlık gururunu da yaşadı. çok sevildi ve saygı gördü ama beşiktaş futbolunun 1968 ile 1981 yılları arasındaki 14 yıl süren krizli döneminin bir bölümünde o da yer aldığı için, doya doya şampiyonluk sevinçleri yaşayamamıştır. siyah-beyaz forma ile 1965-66 ve 1966-67 türkiye ligi şampiyonlukları, ayrıca türkiye kupası, cumhurbaşkanlığı kupası ve türkiye spor yazarları derneği kupası birincilikleri elde etti.

1975 yılına kadar beşiktaş'ta 194 lig maçına çıktı. 1965-66 ve 1966-67 sezonlarindaki lig şampiyonluklarında kadroda yer alan sabri dino, necmi mutlu'dan sonra beşiktaş'ın kalesini en çok koruyan isim unvanını da halen elinde bulunduruyor.

millî takım kariyeri 
19 kez a millî takımın kalesini korudu. özellikle 13 ocak 1973'te napoli'deki dünya kupası grup eleme maçının kahramanı olarak anıldı. bu maçta i̇talya millî takımının yıldızlarına gol şansı vermeyen dino, maçın 0-0 berabere bitmesinde başrolü oynadı.

başarıları

kulüp takım 
 beşiktaş (6 kupa)
 süper lig (2): 1966, 1967
 türkiye kupası (1): 1975
 cumhurbaşkanlığı kupası (2): 1967, 1974
 başbakanlık kupası (1): 1974

millî takım 
 türkiye (2 kupa)
 rcd kupası (2): 1969, 1974

futbol sonrası 

futbolu bıraktıktan sonra tekstil sektörüne giren ve kendi ismini taşıyan markasıyla erkek gömleğinde bir isim haline gelen sabri dino, ekonomik sıkıntılar sonucu bunalıma girmiş ve 14 ocak 1990 günü boğaziçi köprüsü'nden atlayarak intihar etmiştir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 

1942 doğumlular
i̇stanbul doğumlu futbolcular
1990 yılında ölenler
türk erkek futbolcular
resim aranan futbolcular
beşiktaş jk futbolcuları
galatasaray sk futbolcuları
beyoğluspor futbolcuları
i̇ntihar eden futbolcular
türkiye millî futbol takımı futbolcuları
süper lig futbolcuları
1. lig futbolcuları
türkiye'de intihar edenler
türkiye 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
türkiye 18 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
boğularak ölenler
kaleci futbolcular
In Extremo

in extremo, 1995 yılında kurulan alman bir folk metal grubudur. seslerdeki farklılığı ise parçalarda sıkça kullandıkları gayda ile sağlamaktadırlar. melodiler hafif i̇skoç melodilerini andırsa da hem yapısal olarak mükemmel hem de enstrümantasyonla bir bütünlük içerisindedir. kendi bestelerinin yanı sıra orta çağ melodilerini almanca, i̇sveççe, norveççe, galce, latince, i̇spanyolca, i̇branice ve diğer pek çok dilde yorumlamaktadırlar. rock am ring ve wacken open air gibi önemli festivallerde sahne almış grup, 4-5 eylül 2015 tarihlerinde loreley'de 20 wahre jahre adıyla düzenledikleri iki günlük festivalle müzikteki 20. yıllarını kutlamışlardır.

grup üyeleri 

 das letzte einhorn (michael rhein) - vokalist
 dr. pymonte (andre strugalla) - gayda, harp
 flex der biegsame (marco ernst-felix zorzytzky) - gayda
 yellow pfeiffer (boris pfeiffer) - gayda
 der lange (sebastian lange) - gitar
 der morgenstern (reiner morgenroth) - bateri
 die lutter (kay lutter) - bas gitar

albümleri 

 in extremo gold - 1997
 hameln - 1998
 weckt die toten - 1998
 die verrueckten sind in der stadt (canlı) - 1998 
 verehrt und angespien - 1999
 suender ohne zuegel - 2001
 in extremo - live - 2002
 sieben - 2003
 mein rasend herz - 2005
 raue spree 2005 (canlı) - 2006
 kein blick zurueck 2006
 sternenneisen - 2011
 kunstraub - 2013
 quid pro quo - 2016

dış bağlantılar 
 resmi sitesi
 in extremo hayran sitesi 
 https://web.archive.org/web/20051121202015/http://www.inextremo.org/

alman folk metal grupları
1995'te kurulan müzik grupları
metal blade records sanatçıları
Krasnodar

krasnodar (rusça: краснодар, çerkesçe: бжъэдыгъукъалэ, bjeduğqale) 1920'ye kadar yekaterinodar екатеринодар), kuzey kafkasya'da rusya'ya bağlı krasnodar kray'ın yönetim merkezi olan kent.

kuban irmağı'nın kuzey kıyısındadır. 1793'te yekaterinodar adıyla bir askeri kale olarak kurulan ve daha sonra gelişen kentin nüfusu 2005'te 715.400'dir. ii. dünya savaşı'nda temmuz 1942 - şubat 1943 arası alman işgaline uğradı. kuban irmağı kenti güneyindeki rf üyesi adıgey cumhuriyeti topraklarından ayırır.

şehirde karasal iklim hakimdir; yazları sıcak, kışları da soğuk geçer. nüfusun çoğunluğu kazak ruslarıdır. ayrıca adıge, hemşinliler, kürtler, ahıska türkleri, ukraynalı, tatar vb. de bulunmaktadır.

sovyetler birliği'ndeki kürtlerin birçoğu bu kente yerleştirilmiştir.

kardeş şehirler 
krasnodar'ın 5 kardeş şehri vardır:

  tallahassee, florida, abd
  karlsruhe, almanya
  burgas, bulgaristan
  harbin, çin
  samsun, türkiye cumhuriyeti

kaynakça

dış bağlantılar 

 krasnodar resmi sites 
 krasnodar krai haberleri 
 krasnodar şehir fotoğrafları
Kurukahveci Mehmet Efendi

kurukahveci mehmet efendi, 1871 yılında fatih, i̇stanbul’da mehmet efendi tarafından kurulmuş türkiye'nin en eski işletmelerinden türk kahvesinin en tanınan markası. 19. yüzyıl sonlarına kadar türk kahvesi, çiğ çekirdek olarak satılıyor ve evlerdeki kahve tavalarında kavrulduktan sonra el değirmenlerinde çekilerek içilebiliyordu. bu durum; hasan efendi'nin işlettiği baharat ve çiğ kahve satan dükkânın, oğlu mehmet efendi tarafından devralınmasına kadar sürdü.

hakkında 
1857'de fatih, i̇stanbul'da doğan mehmet efendi, süleymaniye medresesi'nde eğitim gördükten sonra babasının dükkânında çalışmaya başladı. 1871 yılında işin başına geçen mehmet efendi, çiğ kahveyi kavurup dibeklerde öğüterek müşterilerine hazır olarak satmaya başladı. kahveyi öğüterek ilk kez hazır olarak kahveseverlere sunan mehmet efendi, bu yenilikle "kurukahveci mehmet efendi" diye anılmaya başlandı.

1931 yılında vefat eden mehmet efendi'nin ardından oğulları hasan, hulusi ve ahmet beyler baba mesleğini sürdürdüler. aile 1934 yılında soyadı kanunu ile "kurukahveci" soyadını da aldı. ahmet rıza kurukahveci'nin de vefatından sonra yönetimi erkek kardeşlerden hulusi kurukahveci ve mehmet kurukahveci devralmıştır.

ürünleri 
 türk kahvesi
 kakao
 espresso
 filtre kahve

ayrıca bakınız 
 kahve şirketleri listesi
 ülkelere göre kişi başına düşen kahve tüketimi

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 

türkiye'de kahve
türkiye merkezli gıda şirketleri
kahve markaları
1871'de kurulan şirketler
türk markaları
i̇stanbul merkezli şirketler
Sagrada Família

la sagrada familia (kutsal aile), i̇spanya'nın barselona şehrinde bulunan ve modern mimarinin öncülerinden sayılan antoni gaudi'nin 1883 yılında devraldığı fakat 1926 yılında bir tramvayın altında kalarak ölmesi sonucu yarım kalan bir bazilikadır. 

gaudi'nin ölümüne kadar %15-25'i tamamlanmış olan bazilikanın yapımı halen devam etmektedir. halk arasında bitmeyen kilise olarak da bilinir. 1882 yılında halkın yardımlarıyla yapımına başlanan mimarinin bitmemesinin nedeni hala sembolik olarak halkın yardımlarıyla yapımına devam edilmesi ve gaudi'nin karmaşık mimari tarzının çözülmesinin güçlüğüdür. ayrıca binanın çizimlerinin ve ilk yapım yöntemlerinin de 19.yüzyıldan kalması nedeniyle günümüz teknolojisine uyarlanması da bir başka zorluktur. 2026-2028 yılları arasında bitmesi tahmin edilen kilise yardımseverlerin katkılarıyla yapılmaktadır.

gaudi, bazilikadaki büyük kulelerden bir tanesinin bitimini görebilmiştir. kuleleri tasarladıktan sonra bu kulelerin barselona'ya gelecek olan gezginler için mükemmel bir karşılama olacağına inandığını belirtmiş ve kulelerin tepesindeki süslemelerin cennet ile yeryüzü arasında bir bağlantı sağlarmış gibi göründüğünü de ifade etmiştir.

bazilikanın iç yapısını ayakta tutan kolonlar dallanıp budaklanan ağaçlar şeklinde tasarlanmıştır. yapının içine girildiğinde ormanda dolaşma hissi uyanır.

gaudi şehirde yaptığı bütün yapılardan elde edilen geliri bu yapıya yatırmıştır.

1984 yılında unesco tarafından "antoni gaudí'nin eserleri" adı ile dünya mirası olarak ilan edilen yapılar arasında yer almaktadır.

yılda ortalama 4,5 milyon kişi sagrada família'yı ziyaret eder. barselona'nın en çok ziyaret edilen turistik yerlerinden birisidir.

kaynakça 

i̇spanya'daki bazilikalar
i̇spanya'daki kiliseler
barselona'daki yapılar
katalonya'da din
antoni gaudí'nin eserleri
eixample
Amos

amos (antik yunanca: ἄμος), muğla'nın marmaris ilçesinde bulunan, roma dönemine ait antik yerleşimdir.

antik amos harabelerine kumlubük (bkn. turunç) koyunun kuzeybatısından, dik sahilin güneyindeki asarcık denilen tepeden ulaşmak mümkündür. amos, bir tepe üstünde yer alan tiyatro, tapınak ve bazı heykel kaidelerden oluşur.

amos'un çevresi aynı dönemden kalma bir surla çevrilidir. rodos karşı yakasındaki üç tiyatrodan ikincisi olan amos tiyatrosu bugün oldukça iyi durumdadır. oturma yerleri, yan duvar ve sahne evinin üç odasını ayırt etmek mümkündür. prof. e. bean bölgede yaptığı kazılarda (1948) mö 200 civarına ait üç ayrı kira sözleşmesinin koşullarını ele alan dört yazıt parçasını ortaya çıkardı.

kaynakça 

muğla ilindeki arkeolojik sitler
türkiye'deki antik kentler
marmaris
likya antik kentleri
Cedrae

cedrae, muğla'nın ula ilçesindeki sedir adası'nda bulunan roma dönemine ait antik yerleşimdir.

saray adası (kleopatra adası), orta ada ve küçük ada olmak üzere üç adadan müteşekkil olan şehir adalarından saray adasında roma çağından kalma eski cedrae ören yeri bulunmaktadır. uzaklardan surların kalıntıları kolayca seçilebilir.

adanın kuzeybatı yanındaki küçük koyda halk arasında kleopatra'nın yüzdüğü rivayet edilen çok ilginç bir plaj vardır. efsaneye göre bu küçük koy kleopatra ile mark antonius'un denize girdikleri yer olup, buranın kumu antonius tarafından kuzey afrika'dan gemilerle getirilmiştir. söylendiğine göre bu cins kum bugün yalnızca mısır'da görülebilmektedir.

saray adasının doğu kısmında surlarla çevrili yapı kalıntıları roma döneminden kalmadır. en iyi durumda olan küçük tiyatro binasıdır. dor'lara ait apollon tapınağının temelleri üzerinde sonraki yüzyıllarda bir hristiyan bazilikası inşa edilmiştir. saray adasının batı kesiminde bir agora bulunmaktadır. bir takım kitabelerden bu bölgede apollon'un onuruna atletizm festivallerinin düzenlendiği anlaşılmaktadır. küçük adasındaki nekropolün kalıntıları diğer buluntular ile sütün kabartmaları ada'da görülebilir.

muğla ilindeki arkeolojik sitler
türkiye'deki antik kentler
antik karya kentleri
Hydas

hydas marmaris yakınlarındaki antik kent.

erine - bybassios yol güzergâhı üzerinde marmaris'e 35 km uzaklıkta bulunan hydas'da sur kalıntıları, bu kalıntıların güneyinde kare planlı bir mezar anıtı yer almaktadır. hydas'a 3 km uzaklıkta, sahilde bir gözetleme burcu ve bu burç üzerinde birkaç mezar bulunmaktadır. antik hydas kasabası, bozburun yarımadasının kuzeyindeki selimiye koyundaki (kamışlı koy) kurulmuştur.

muğla ilindeki arkeolojik sitler
marmaris
türkiye'deki antik kentler
antik karya kentleri
Erine

erine muğla ili marmaris ilçesi yakınlarındaki antik kent.

marmaris'in güneybatısında datça'ya uzanan yolun 20. km'sinde güneye bozburun yönüne dönüldüğünde 2 km'lik asfalt yolla hisarönü mahallesine ulaşılmaktadır. antik ören yerine buradan 3 km'lik stabilize orman yolu ile gidilir. erine'de, roma dönemine ait kalıntılar bulunmaktadır.

kaynakça 

muğla ilindeki arkeolojik sitler
marmaris
türkiye'deki antik kentler
antik karya kentleri
Castabus

kastabos (κασταβος), muğla ili marmaris ilçesi yakınlarında bir antik kenttir.

bu antik ören yeri hisarönü köyü yakınlarındaki pazarlık mevkiindedir. eren dağı'nda yer almaktadır. antik yunancada "yarı-tanrıça" anlamına gelen hemithea'nın tapınağı (diodoros siculus, bibliotheka historika, v, 62-63) kendisi için yapılan platformun üzerinde yer alır. mö 4. yüzyıldan kalma i̇on düzenindeki yapı, ayrıca dor izleri de taşır. bu platform üzerinde, tapınağın temeli görülebilmektedir. platformu destekleyen duvarlar günümüze kadar ulaşmıştır. güneyde bulunan yıkık tiyatro, tapınakla birlikte tanımlanabilen tek yapıdır.

kaynakça 

muğla ilindeki arkeolojik sitler
marmaris
türkiye'deki antik kentler
antik karya kentleri
Saranda

saranda marmaris yakınlarındaki antik kent.

marmaris'e 45 km uzaklıkta, bugünkü söğüt köyü yakınındadır. roma ve bizans dönemlerinde kesintisiz olarak bir yerleşim birimi olma özelliğini sürdüren saranda'da geç bizans dönemi'ne ait birkaç yapı kalıntısına rastlanmamaktadır.

dış bağlantılar
 gelarabul.com saranda antik kenti ve saranda kalesi ‎

muğla ilindeki arkeolojik sitler
marmaris
türkiye'deki antik kentler
Euthenna

euthenna, marmaris yakınlarındaki antik kent.

cedrai - marmaris çizgisinin batısında kalan bölgede, antik çağda rodos'a bağlı iki önemli kasaba bulunmaktadır. yerleşim alanını çeviren berkitme sur oldukça iyi durumdadır. kıyıda ise, boraj kesme taş duvarı tarzı ile örülen antik iskelenin bir uzantısı ile karşılaşılır. bu ören yerine karacasöğüt köyü yolundan gidilebilir.

kaynakça 

muğla ilindeki arkeolojik sitler
türkiye'deki antik kentler
antik karya kentleri
Sedir Adası

sedir adası (eskiden sideyri, grekçe: κλεοπάτρα kleopatra), kerme körfezi'nde (gökova körfezi) bulunan görülmeye değer güzellikte, antik kalıntılarla dolu üçlü bir ada grubunun en büyüğüdür. muğla'nın marmaris ilçesi sınırları içinde yer alır. antik çağ'daki ismi kedrai olup, adada bu dönemden kalma kentin kalıntıları bulunmaktadır.

tarihi 

tarihi kentte ilk izlerin kaynakları miletos’lu hekataios mö 4.yüzyılda buradaki yerleşimden bahsetmektedir. tarihsel gelişmesini mö 6. yüzyıl'dan başlayarak gözlemleyebildiğimiz kedrai, karya’nın önemli kentlerinden biriydi. bazı kaynaklara göre karya kral aileleri yazlarını bu adada geçirirlerdi. daha sonraki yüzyıllarda bu ada rodos peria'sının (karşı yakasının) önemli kasabalarından biri olarak görülür. mö 454 - mö 428 yıllarında karya birliğine katılan kedrai daha sonra attik delos birliği’ne girmiştir. ada bu birliğe önceleri yılda 3 bin, daha sonra 2 bin drahmi aidat ödüyordu. m.ö. 439′da bu aidat 2000′e düşmüştür. xenophon m.ö.405-406 da atina-sparta savaşında spartalı kumandan lysandros kedrai’yi kuşatmış, atinalıların yanında yer alan kenti ele geçirmiştir.

adanın yoğun bitki örtüsünü maki, zeytin ve çam ağaçları oluşturmaktadır. resmi hazine kayıtlarında şehroğlu adası veya şehroğlan adası olarak geçer. halikarnas balıkçısı bu adaya gülen adını koymuştur. kleopatra adası, şiir adası, aşk adası, balayı adası adını yakıştıranlar da vardır.

adanın kuzey kıyısındaki kumlar, özel biçimde oluşan kalker damlacıklarıdır ve ege ve akdeniz’de sedir adası dışında sadece girit adası’nda görülür. jeolojik oluşumlar sonucu ortaya çıkan kumlar koruma altındadır. bölgede bu özel kumların kleopatra için özel olarak mısır'dan getirildiğine dair kesin olmayan bir inanış da vardır.

düzgün kesme taştan çok sayıda kule ile sur duvarları, apollon tapınağı ve onun yerine sonradan yapılan kilise, hâla ayakta duran iyi korunmuş tiyatro, agora ve sedir adası'nın antik liman kalıntıları turistlerin uğrak yerlerindendir.

ulaşım, muğla-marmaris yolu üzerindeki akyaka beldesinden veya daha ilerideki sapaklardan varılan marmaris'e bağlı çamlı köyünden kalkan teknelerle sağlanmaktadır.

dış bağlantılar 

 uzaydan sedir adası

kaynakça 

muğla iline bağlı adalar
muğla ilindeki arkeolojik sitler
türkiye'nin akdeniz'deki adaları
türk rivierası
Rosa Parks

rosa louise parks ya da doğum adıyla rosa louise mccauley (d. 4 şubat 1913 – 24 ekim 2005), amerikalı insan hakları savunucusu.

rosa parks abd'de alabama eyaletinde doğdu. 1943'te amerikan yurttaş hakları hareketine katıldı. 1955'te alabama eyaletinde, siyahilere uygulanan ayrımcılığa karşı tavır koyarak sonrasındaki hareketin başlangıcını yapan kişi oldu.

o yıllarda amerika birleşik devletleri'nin güney eyaletlerinde siyahilerle beyazlar otobüslere ayrı kapıdan biniyor, kendilerine ayrılmış ayrı yerlere oturuyorlardı. rosa parks bir gün montgomery'de otobüse bindi. o otobüste bir beyaz, beyazlara ayrılan yerde yer bulamayınca, siyahilere ait bölümde oturmakta olan rosa parks'tan koltuğundan kalkıp kendisine yer vermesini istedi. şoför de kalkması için uyardı ama parks yerinden kalkmadı. tutuklandı ve hapse girdi. rosa parks'ın bu olayı yapmasında 3 ay önce öldürülen siyahi emmett till'den de etkilendiği belirtilmiştir.

olaydan sonraki bir yıldan daha uzun bir süre boyunca siyahiler otobüslere binmediler, her yere yürüyerek gittiler. protesto eylemleri bir yıl sonra meyvesini verdi. abd federal mahkemesi, otobüslerdeki bu uygulamayı yasakladı. ama rosa parks alabama'da beyazlar tarafından taciz edildiği için kuzeye taşınmak zorunda kaldı. aynı tarihlerde alabama valisi, siyahileri üniversitelere almama gayreti içindeydi. büyük olaylar patlak verdi. martin luther king'in başını çektiği giderek büyüyen hareket 1964'te çıkarılan yasa ile başarıya ulaştı. rosa park bu direnişin sembolü haline geldi.

1999'da time dergisince 20. yüzyılın insan hakları savunucusu seçildi. parks 1996 yılında başkanlık hürriyet madalyasına lâyık görüldü. 1999 yılının başında da, kongre'nin altın madalyasına hak kazandı ve bu ödülü bill clinton'un elinden aldı.

notlar

kaynakça

ayrıca bakınız 
 montgomery otobüs eylemi
 sivil itaatsizlik

1913 doğumlular
alabama doğumlular
2005 yılında ölenler
amerikalı kadın aktivistler
amerikalı vejetaryenler
afrikalı amerikanlar
çeroki asıllı amerikalılar
demanstan ölenler
afrikalı amerikalı hristiyanlar
Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi

avrupa nükleer araştırma merkezi veya fransızca adı olan conseil européen pour la recherche nucléairein kısaltmasıyla cern, i̇sviçre ve fransa sınırında yer alan, dünyanın en büyük parçacık fiziği laboratuvarını yöneten araştırma kuruluşudur. 1954 yılında 12 ülkenin katılımıyla kurulmuş olan cern'in 23 tam üyesi vardır. i̇srail, avrupa dışında yer alan tek tam üyedir. türkiye, ortak üye statüsündedir.

personel
cern'de yüzlerce bina ve 30000 personel (fizikçiler ve destek personeli) vardır. bu personelden 100 kadarı kuramsal fizikçilerdir. diğerleri ise, çeşitli kuramların araştırıldığı deney düzeneklerinin projelerini hazırlayan, yapımını sağlayan ve deneyleri yürüten deneysel fizikçiler ve mühendislerdir. cern'in kendi personeline ek olarak dünyanın yüzden fazla ülkesinden yaklaşık 10000 kadar fizikçi ve mühendis de cern'de yer almaktadır.

bilimsel başarılar
1973: gargamelle'de nötr akım bulundu.
1983: w ve z bozonları ua1 ve ua2 deneylerinde bulundu.
1995: ps210 deneyinde ilk anti hidrojen atomları üretildi.
1999: na48 deneyinde cp simetrisi bulundu.
2010:38 antihidrojen atomu saniyenin 6'da 1'i boyunca kapana kıstırıldı.
2011: antihidrojen atomları 15 dakika (~1000 sn) boyunca tutuldu.
2012: higgs bozonuna benzeyen 125 gev/c2 kütlesinde bir bozon tespit edildi.

cern'de en önemli yer, yeraltındaki büyük hadron çarpıştırıcısı (lhc) denilen parçacık hızlandırıcılarının, olduğu bölgedir. tarım arazisinin altında kilometrelerce uzanan dev makinelerde proton denilen atom parçacıkları yahut atom çekirdekleri birbirleriyle çok yüksek hızlarda çarpıştırılırlar. örneğin özel görelilik kuramına göre lhc'deki protonlar ışık hızının %99,999998'sine kadar hızlanınca protonun kütlesi de 7000 katına (7 tev) çıkacaktır. 1956'da kurulan 28 gev'lik eşzamanlı proton hızlandırıcısından sonra 1976'da da 450 gev'lik bir başka hızlandırıcı daha kullanıma girdi. 1981'de geliştirilerek çarpışma halkası olarak kullanılabilecek duruma getirilen bu cihazdan bugün, dönüşümlü olarak parçacık hızlandırıcısı ve çarpıştırıcı olarak faydalanılmaktadır. çarpışmalar ile bazı kısa ömürlü yeni madde biçimleri bu arada parçacık fizikçilerinin ilgilendiği w ve z parçacıkları ortaya çıkarılmıştır. cern, avrupa'nın fizik alanında amerika ve rusya ile yarışa girmesini sağlamıştır.

üye olan ülkeler
kurucu ülkeler: (1954'ten) 
  
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
  (1961 yılına kadar)

sonradan katılan ülkeler:
  1959
  1961 
  1985
  1991
  1991
  1992
  1992
  1993
  1999
  2014
 2016
  2019

ortak (asosiye) üyeler:
  2015
 2015
 2016
 2017
 2018
 2019

gözlemci üyeler ve uluslararası kurumlar: avrupa komisyonu, amerika birleşik devletleri, japonya, rusya, unesco.

kaynakça

i̇lgili bağlantılar 
 atlas deneyi

dış bağlantılar 

 resmi sitesi (i̇ngilizce)
 cerntr - türk cern kullanıcıları 
 türk hızlandırıcı merkezi (thm) projesi 

 
nükleer araştırma merkezi
uluslararası araştırma enstitüleri
i̇sviçre'deki araştırma enstitüleri
cenevre (kanton)
nükleer araştırma merkezleri
parçacık hızlandırıcılar
nükleer araştırma merkezi
i̇sviçre merkezli bilimsel kuruluşlar
fizik laboratuvarları
1954'te kurulan bilimsel kuruluşlar
Uskumru

uskumru (scomber scombrus) bir deniz balığı. aynı zamanda uskumrugiller familyasına adını vermiş olan, bu familyanın örnek balığıdır.

vücut iğ şeklindedir. sırtta aşağıya doğru inen açık veya koyu yeşilimsi-mavi, üzeri lekeli bantlar vardır. başta beyin görünmez, karın tarafı açık gümüşi renktedir. bütün yüzgeçler yumuşak ışınlı olup, gözler kolyoza göre daha ufaktır. kolyozdan kafada ve vücutta bulunan pulların tekdüze, sırt yüzgecindeki dikenleri daha çok sayıda (11-13), pulları ve yanlarının altında koyu esmer lekeler ve hava kesesi olmayışı ile ayrılır. 8 ila 11 yıl arasında yaşarlar.

büyüklüğü ortalama 30–35 cm'dir, maksimum 50 cm olur. ortalama ağırlığı 200-500 gram civarındadır. kuzey amerika sahilerinde, kuzey denizi, akdeniz, ege denizi, marmara denizi ve karadeniz'de yaşar.

besin değeri açısından da zengin olan uskumru balığı pek çok protein ve vitamin içerir. i̇lk akla gelen uskumru omega 3 açısından zengindir bilgisi olsa da uskumru sadece omega 3 açısından değil; a vitamini, c vitamini, b6 vitamini, b12 vitamini, kalsiyum, demir ve magnezyum açısından da zengindir.

sınıflandırma ve soyoluş
atlantik uskumrusu ilk kez 1758'de i̇sveç zoolog carl linnaeus tarafından systema naturae'nin 10. baskısı'nda tanımlandı. linnaeus ona bilimsel adını "torkin balığı" veya "uskumru" anlamına gelen yunanca skombros kelimesinden scomber scomber verdi. geniş dağılımı nedeniyle atlantik uskumrusu, 1814 ile 1863 yılları arasında 5 farklı bilim adamı tarafından bağımsız olarak 6 kez daha tanımlandı. özel adı daha sonra 1983 yılında b. b. collette ve c. e. nauen tarafından scombrus olarak değiştirildi. türdeşlerinden çeşitli şekillerde ayrılır, ilki yüzme kesesi olmamasıdır. damak kemiği cinsinin diğer üyelerinden daha geniştir ve otoliti, türdeşleri dikdörtgenken oval şekillidir.

doğu atlantik okyanusu'nda yumurtlamanın meydana geldiği yer ve zamana göre farklılaşan üç stok vardır ancak araştırmalar bu popülasyonlar arasında herhangi bir belirgin genetik farklılık bulamamıştır. doğu atlantik stoklarının norveç denizi ve kuzey denizi gibi belirli yerlerde birleştiği bilinirken, batı ve doğu atlantik popülasyonları arasındaki göç eksikliği tarafından desteklenen genetik farklılıklar yalnızca transatlantik ölçeğinde görülmeye başlar.

kaynakça

uskumrugiller
tütsüleme
1758'de tanımlanan balıklar
tütsülenmiş balık
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Dirac denklemi

adını i̇ngiliz fizikçi paul dirac'tan alan spinli ve göreli kuantum mekaniği denklemi,

şeklinde ifade edilebilir. burada;
m_0 : parçacığın durağan kütlesini,
c : ışık hızını,
 : dörtmomentumu,
 : dirac matrislerini
göstermektedir. ayrıca , dört tane karmaşık sayıdan oluşan bir kolon matristir ve olasılığın dalga fonksiyonudur. bu dört sayı da iki gruba ayrılır:

buradaki  ve , dirac dönücüleri olarak adlandırılır ve her birinin farklı bir fiziksel anlamı vardır.  dönücüsü, pozitif enerjileri,  negatif enerjileri ifāde eder. bunlar da
{|
|-
|
| ve 
|
|}
olarak tanımlanır.  yukarı dönü ve  aşağı dönü olarak anlam kazanır. yani, dalga fonksiyonu;

şeklindedir.

serbest parçacık için dirac denklemi 
dırac denklemlerinde  bileşenini ayırıp gerisi için i=1,2,3 indisini bırakırsak (bknz. minkowski uzayzamanı), dirac denklemi;

biçiminde yazılabilir. dirac matrisleri; i, birim matris olmak üzere
{|
|-
|
| ve 
| 
|}
olarak pauli matrisleri cinsinden yazılabilir. bunlar yerine konunca dirac denklemi,

biçimini alır. matris çarpımı yapılırsa, çiftlenimli denklemler elde edilir:

bu özdeğer denklemlerini çözmek için, dönücülerden biri çekilip diğer denklemde yerine yazılabilir. buradan, göreliliğin en önemli denklemlerinden biri elde edilir:

burada  ve  olduğundan ifade,

şeklindedir. buradan e için pozitif ve negatif değerler gelir.

elektromanyetik alanda dirac denklemi 
denklemdeki dörtmomentum işlemcisine elektromanyetik potansiyeli dahil edersek:

denklem,

biçimine gelir. buradaki , elektromanyetik dörtpotansiyeldir ve e elektriksel yüktür.

denklemler
fizik terimleri
clifford cebirleri
paul dirac
Termera

termera, günümüzde muğla'nın bodrum ilçesinde bulunan, leleg dönemine ait antik yerleşimdir.

8 leleg yerleşiminden en zengini. bölgede bilimsel kazılar 2012 yılında muğla üniversitesi arkeoloji bölüm başkan'ı prof. dr. adnan diler tarafından başlatılmıştır. bölgeye daha önce gelen gezginlerin araştırmaları ve 2012 yılında yapılan kazılar sonucunda termera antik kentinin lokalizasyonu büyük ölçüde yapılmıştır.

termera antik kenti'ne, turgutreis üzerinden toprak bir yolla ulaşılır. ya da mandıra köyüne kadar asfalt yolla gidilip oradan yarım saatlik yürüyüşle ulaşılabilir.şehrin akropolisi madran köyüne araçla 10 dk uzaklıktadır. kent ana giriş kapısı ve surun bir kısmı dışında yıkılmıştır. . akropolisteki kale kalıntılarının üzerine daha sonraki dönemde sarnıç inşa edilmiştir. kent atina vergi listeleri'nde yer almaktadır ve 2,5 talent gibi büyük bir miktar ödendiği bilinmektedir. diğer leleg kentleri içinde en fazla vergi ödeyen kenttir. bu da kentin büyüklüğünü anlamamıza yardım etmektedir. mausolos bodrum'daki kentleri birleştirip hayalindeki devasa kenti kurmak için termera halkını da halikarnassos'a zorla getirtmiştir. kent daha sonra hapishane olarak kullanılmasının dışında çiftlik evleri şeklinde yerleşim görmüştür. bizans döneminde kentin limanına strabilos kenti kurulmuştur.

araştırma ve kazı 
19. yüzyılın sonunda newton, paton ve myres kentte çeşitli incelemelerde bulunmuş; 1950'lerde bean ve cook, 1960'lı yıllarda ise radt yüzey araştırması yapmıştır. 2009 yılında adnan diler ve ekibi tarafından yapılan yüzey araştırmasında yeniden ziyaret edilmiştir. kültür ve turizm bakanlığı tarafından hazırlanmış tescilli arkeolojik sit alanları listesinde yer almaktadır.

kaynakça 

muğla ilindeki arkeolojik sitler
türkiye'deki antik kentler
Telmissus

telmissus, bodrum yakınlarındaki antik kenttir.

yarımada üzerinde bulunan leleg şehirleri dağların tepelerinde bulunmaktadır. ulaşılması kolay olanlarından bir tanesi görece köyü'ndedir. köyün hemen gerisinde bulunan asar tepe üzerinde telmissus adı verilen leleg yerleşimi vardır. zirvede dikdörtgen taşlardan yapılmış, sağlam bir kule bulunmaktadır. bu kule çevreye hakimdir. leleg şehirlerinin genel karakteri burada gözlenmektedir. bu, iç kale ve duvarla çevrilmiş bir alandan ibarettir. çevrede birkaç kaya mezarı da vardır.

muğla ilindeki arkeolojik sitler
bodrum
türkiye'deki antik kentler
Lama (hayvan)

lama (lama glama), devegiller (camelidae) familyasından güney amerika’nın dağ ve çayırlarında toplu halde yabani olarak yaşayan guanako’dan evcilleştirilmiş gevişgetiren bir otobur hayvan türüdür. yük taşımak için i̇nka medeniyeti tarafından eğitilmiştir. ve devenin yakın akrabası olduğu bilinmektedir.

özellikleri 
lama genel olarak 1–2 m boyunda olup 15 cm uzunluğunda bir kuyruğa sahiptir. omuzları yerden 1-2 metre yüksektir. ağırlığı 70–140 kg civarında olup, narin bir vücudu, uzun bir boynu ve uzun ince bacakları vardır. develerden farklı olarak sırtında hörgüç bulunmaz. başı küçüktür, uzun bir çene kısmı, uzun kulakları ve fırlamış gözleri vardır. postu kaba ve yünlüdür. dişilerde tüyler boyun ve ayaklarda kısadır.

savunma sistemi 
her hayvanda olduğu gibi lamaların da bir savunma sistemi vardır. lamaların savunma sistemi; fazla yaklaşıldığında tükürmeleridir. tehdit hissettiği anda karşı tarafa tükürerek oradan hızla uzaklaşır. ayrıca, büyüdükleri çevreden de fazla uzaklaşmazlar.

üreme 
ağustos ve eylül aylarında çiftleşirler. gebelik 11 ay sürer. yeni doğan yavru anne tarafından dört ay emzirilir. lama 2,5 - 3 yaşlarında üremeye başlar.

devegiller
çiftlik hayvanları
evcil hayvanlar
arjantin'deki memeliler
bolivya'daki memeliler
ekvador'daki memeliler
peru'daki memeliler
şili'deki memeliler
çalışan hayvanlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Göktepe, Bodrum

göktepe, bodrum yakınlarındaki tarihi kalıntılar.

bodrum antik tiyatrosu'nun güney yamacına yaslandığı göktepe'nin üst bölümlerinde kaya içine oyulmuş yüzlerce mezar bulunmaktadır. bunlar bazen içinde birkaç lahtin korunduğu zengin ailelere ait mezar odalarıdır. çoğunluğu helenistik ve roma devrine tarihlendirilen bu mezar odalarının çok azında yer yer fresk izlerine rastlanmaktadır. bazı kaya mezarlarının cephelerinde adak taşlarının konduğu yuvalar görülmektedir. bodrum'un genel manzarasını görmek, şehir surlarını izlemek isteyen birçok turist sabah erken saatlerde veya akşam üstü bu yöreyi gezmektedirler.

muğla ilindeki arkeolojik sitler
Mindos Kapısı

mindos kapısı, bodrum yakınlarında yer alan tarihi bir alandır. halikarnas şehir surlarının önemli bir noktasını oluşturmuş mindos kapısı, günümüzde bodrum şehir merkezinin batısında yer almaktadır. şehrin batı surları ovadan geçtiği için kulelerle güçlendirilmiştir. kulelerin ölçüleri yaklaşık olarak 7x8,5 metredir. mindos kapısının iki kulesinden biri günümüze hemen hemen orijinal yüksekliği ile ulaşmıştır. bu kapı yarımadanın ucunda bulunan antik myndos şehri yönünde olduğundan mindos kapısı olarak tanınmaktadır. yöresel adı diktiri'dir.
kapının bulunduğu alanda helenistik ve roma devirlerine ait tonozlu mezarlar da bulunmaktadır. asıl mezar odaları tonozun altındadır. bunun neredeyse tümü geçen yüzyıl newton tarafından açılmıştır. i̇çlerinde pişmiş toprak lahitler bulunmuştur.

galeri 

muğla ilindeki arkeolojik sitler
bodrum'daki yapılar
bilgi kutusu bulunmayan yapılar
Metal

metal (latince: metallum, yunanca: μέταλλον metallon), yüksek elektrik ve ısı iletkenliği, kendine özgü parlaklığı olan, şekillendirmeye yatkın, katyon oluşturma eğilimi yüksek, oksijenle birleşerek çoğunlukla bazik oksitler veren elementler.

metaller, kendi aralarında soy metaller (altın, gümüş, platin gibi) ve soy olmayan metaller (demir, çinko, alüminyum gibi) şeklinde sınıflandırılabilir. yarı metaller, iyi metal özelliği göstermez. bu elementler hem metal, hem de ametal özelliği gösterir. silisyum, bor, antimon, arsenik gibi elementler yarı metaldir.

doğada ametaller daha çok bulunsa da periyodik tablodaki elementlerin çoğu metaldir.

özellikler

en çok kullanılan metaller 
 demir
 alüminyum
 bakır
 çinko
 magnezyum
 nikel
 volfram
 cıva

metallerin özellikleri 
 tel ve levha hâline getirilebilirler.
 cıva dışındaki tüm metaller oda sıcaklığında katıdır.
 işığı yansıtma özellikleri vardır.
 isı ve elektriği iletirler.
 nispeten yoğunlukları fazladır.
 vurulduklarında metal tınılı ses çıkarırlar.
 gri ve kırmızı renk tonlarındadırlar.
 yüksek mukavemet değerlerine sahiptirler.
 kısa mesafeli düzenli atom dizilişine sahiptirler. buna kristal yapı denilmektedir.
yüzeyleri parlaktır.

metallerin günlük hayatta kullanılmasındaki nedenler 

 bakır yumuşak bir metal olmasının yanı sıra iyi de bir iletkendir. bu sebepten dolayı bakır, elektrik kablolarında kullanılmaktadır.
 altın ve gümüş, işlenebilir, iletken ve inaktif metallerdir. bu nedenle bu iki metal mücevher olarak kullanılmaktadır. altın kimi zamanlarda elektrik kablolarında kullanılmaktadır.
 demir ve çeliğin her ikisi de serttir. bu nedenle bu metaller yapılarda kullanılmaktadır. ancak demir paslanabildiği için paslanmaz çelik formülleri üretilmiştir.
 alüminyum yumuşak ve ısı iletkeni bir metaldir. bu nedenle bu metal folyo ve tencerelerde kullanılmaktadır. ayrıca uçak gövdelerinde hafif olmasından dolayı tercih edilmektedir.
Jeph Howard

jepha 'jeph' howard (d. 4 ocak 1979, colorado springs) 2001 yılında kurulmuş "the used" adlı amerikalı rock grubunun bas gitaristidir. 

daha çok "jepha" lakabıyla tanınan jeph howard tek çocuktur ve gitarist bir arkadaşıyla birlikte izcilik yaparken ona eşlik etmek için bas gitar öğrenmeye karar vermiştir. utah, orem'de büyüdü ve the used grubuna önce vokalist olarak katıldı. ardından da gruba vokalist olarak bert mccracken'ın katılmasıyla bas gitar pozisyonuna geçti.

hip-hop, pop rock, screamo ve metalcore gibi birçok farklı müzik tarzını dinleyerek büyüdü ve daha sonra quinn allman ile tanıştı.

2021'den beri grassdestroyer kullanıcı adıyla yayın platformu twitch'te canlı video oyunları oynamaktadır.

kaynakça 

1979 doğumlular
utah county doğumlular
amerikalı bas gitaristler
amerikalı vejetaryenler
yaşayan insanlar
Fethiye (anlam ayrımı)



yerleşim yerleri 
 fethiye - muğla ili ilçesi
 fethiye, kahramankazan - ankara ili kahramankazan ilçesine bağlı mahalle
 fethiye, karesi - balıkesir ili karesi ilçesine bağlı mahalle
 fethiye, yenişehir - bursa ili yenişehir ilçesine bağlı mahalle
 fethiye, seyitgazi - eskişehir ili seyitgazi ilçesine bağlı mahalle
 fethiye, i̇zmit - kocaeli ili i̇zmit ilçesine bağlı mahalle
 fethiye, çumra - konya ili çumra ilçesine bağlı mahalle
 fethiye, yazıhan - malatya ili yazıhan ilçesine bağlı mahalle
 fethiye, vakfıkebir - trabzon ili vakfıkebir ilçesine bağlı mahalle
Shiretoko

, japonya'nın hokkaido'da bulunan yer.

coğrafya 
 shiretoko yarımadası (知床半島 / shiretoko hantō)
 shiretoko burnu (知床岬 / shiretoko misaki)
 shiretoko dağı (知床岳 / shiretoko dake)
 shiretoko millî parkı (知床国立公園 / shiretoko kokuritsu kōen)
 shiretoko unesco dünya mirası alanları.
 shiertoko - rebun adası'nın güney köşesinde bir yer.

gemi adları

sınırlar 
 shiretoko sınıfı (yakıt tankeri) yakıt tankeri (1920 - japon i̇mparatorluk donanması)
 shiretoko sınıfı (devriye gemisi) devriye gemisi (1978 - japon sahil güvenlik teşkilatı)

gemiler 
 shiretoko (yakıt tankeri) yakıt tankeri (1920 - japon i̇mparatorluk donanması), shiretoko sınıfı (yakıt tankeri) 
 shiretoko (lst-4003) tank çıkarma gemisi (1961 - deniz öz savunma kuvvetleri), ōsumi sınıfı (nakliye gemisi) 
 shiretoko (pl-101) devriye gemisi (1978 - sahil güvenlik teşkilatı), shiretoko sınıfı (devriye gemisi)
Kadyanda

kadyanda, muğla'nın fethiye ilçesinde bulunan, likya dönemine ait antik yerleşimdir.

fethiye'ye 24 km. mesafede üzümlü beldesi'nin güney - doğusunda bir tepede kuruludur. antik çağ'da kaunos - araxa yolu üzerinde bulunuyordu. kadyanda örenyerinde, kenti çevreleyen sur duvarının bir bölümü, kaya mezarları ve likçe kitabeler en erken döneme tarihlenebilen kalıntılardır. bunlardan ayrı olarak, roma döneminde de onarım görerek kullanılmış helenistik dönem tiyatrosu, hamam, koşu pisti, agora, hangi tanrıya ait olduğu bilinmeyen tapınak kalıntısı ve yoğun sivil yapı izleri, kadyanda örenyerinin antik dönemde yerleşim geçirmiş tam bir kent özelliğini ortaya koymaktadır. buradan fethiye körfezi, özellikle de fethiye ve limanı rahatlıkla görülebilmektedir. antik şehrin etrafı hatta bazı bölgeleri de çam ağaçlarıyla kaplıdır. günümüzde buraya giden yolun üzümlü beldesinden birkaç kilometre sonrası topraktır ve engebelidir.

dış bağlantılar

 mimarlık müzesi - anadolu antik tiyatroları 
 kadyanda antik kent - fethiye 
  gelarabul.com  kadyanda | kadyanda sayfası
kadyanda antik kenti hakkında | muğla i̇l kültür ve turizm müdürlüğü 

muğla ilindeki arkeolojik sitler
türkiye'deki antik kentler
arkeoloji taslakları
likya antik kentleri
Letoon

letoon (antik yunanca: λητώον lētōon), fethiye yakınlarındaki antik kent. fethiye - kaş karayolunun 65. kilometresinde kumluova köyü yakınında bulunmaktadır. şair ovidius'un anlattığı bir öyküye göre kent, zeus'tan hamile kalan leto'nun adına kurulmuştur. kentte en eski yerleşim izleri mö 7. yüzyıla kadar gider. kalıntılar ve ele geçen kitabeler buranın dinsel ve politik bir alan olduğunu göstermektedir. ören yeri merkezinde yan yana üç tapınak bulunmaktadır. bunlardan en kuzeydeki leto, ortadaki artemis, güneyindeki apollon'a adanmıştır. tapınakların güneybatısında bir çeşme, hemen doğusunda kilise yer almaktadır. kentin kuzeyinde stoa ile arkasını kısmen doğal yamaca dayamış helenistik döneme ait tiyatro bulunmaktadır. letoon ms 7. yüzyılda terk edilmiştir.

letoon, xanthos ile birlikte birleşmiş milletler eğitim bilim ve kültür teşkilatı- unesco tarafından 9/12/1988 tarih ve 484 liste sıra numarası ile kültürel miras olarak “unesco dünya miras listesi”ne alınmıştır.

resim galerisi

kaynakça

dış bağlantılar 

 letoon arkeolojik araştırma projesi resmî sitesi
 letoon gezgin gözüyle

muğla ilindeki arkeolojik sitler
türkiye'deki dünya mirasları
türkiye'deki antik kentler
fethiye
likya antik kentleri
Ksanthos

ksantos (likçe: 𐊀𐊕𐊑𐊏𐊀 arnna,  ksanthos), kaş'ın kınık köyündeki antik kent. kaş kara yoluna 70 km uzaklıkta bulunmaktadır. antik çağda likya'ya başkentlik yapmıştır. unesco tarafından ’dünya kültür mirası’ listesine alınmıştır.

yerleşim 
antik kent ovaya hâkim iki tepe üzerine kurulmuştur. birincisi eşen çayı kenarından sarpça bir kayalık şeklinde yükselen surla çevrili likya akropolü yeralmakta, kuzeyde kalan ikincisi akropol ise daha yüksek ve geniş olan roma akropolü bulunmakta.

tarihçe 
xanthos antik kent hakkında kısıtlı bilgilerin olduğu fakat şehir kuruluşunun ilk temelleri m.ö.1200’lere uzandığı sanılmaktadır.homeros’un truva savaşı’nı anlatan i̇lyada’da geçen destansı metinlere göre, m.ö.1184 yılında yapılan truva savaşı sırasında likya liderleri glaucus ve sarpedon’un, xanthos nehri’nin topraklarından geldiği yazılıdır. aynı metinde achilles’in ölümsüz ve konuşan atının ismi de xanthos’dur. kent m.ö. 545 yıllarında persler'in istilasına uğrayıp egemenliklerine girene kadar bağımsız olarak yaşadıkları kaynak ve arkeolojik verilerden anlamaktayız. xanthos kenti, birçok önemli özelliklerinin yanında tarihi en çok acılarla dolu kent olarak bilinir. tarihçiler, kentin birçok kez yerle bir olduğunu veya yandığını fakat yeni şehrin küller arasından yeniden yeşerdiğini anlatmaktadır. m.ö.168 yılında likya birliğinin idari ve dini başkenti olmuş kentte ele geçen en eski kalıntılar mö 8. yüzyıla kadar gitmektedir. pek çok tarihi olaya ve savaşa sahne olan kentten günümüze ulaşan kalıntılar arasında kaya mezarları, lahit mezarları ve likya kültürüne özgü dikme mezar anıtları vardır. likya akropol'ü erken dönem eserleri arasındadır. birçok kez onarılmış tiyatro ve erken hristiyanlık döneminde yapılmış kilise görülebilecek eserler arasındadır. 1840'lı yıllarda antik kentte kazılar yapan i̇ngiliz arkeolog charles fellows, "nereidler anıtı" ile pek çok eseri british museum'a götürmüştür.

araştırma kazıları 
i̇lk araştırmaları 1838'de charles fellows tarafından yapıldığı xanthos'u keşfettiği ve ören yerinden çıkan bazı eserleri londra'ya götürdüğü, likya medeniyetini tanıttığını, 1950 yılında fransız arkeologlar tarafından tekrar başlatılan kazılar 2011 yılından bu yana prof. dr. burhan varkıvanç başkanlığında yürütülüyor.

resimler

ayrıca bakınız
kherei anıtı

kaynakça

dış bağlantılar 

 fransız arkeoloji misyon ksanthos-letoon resmi web sitesi

türkiye'deki dünya mirasları
antik yunan kentleri
anadolu'daki yunan kolonileri
likya antik kentleri
türk rivierası
antalya ilindeki arkeolojik sitler
türkiye'deki eski yerleşim birimleri
kaş
Nemrut Dağı Millî Parkı

nemrut dağı millî parkı, adıyaman ili; kâhta ilçesinde bulunan ve içinde kommagene krallığı'nın bir antik kentini barındıran millî park ve ören yeri. adıyaman il merkezinde kâhta'ya bağlantı sağlayan karayolu ile ulaşım sağlanmakta olup, millî park adıyaman il sınırları içerisindedir. adıyaman hava alanından ulaşım oldukça rahat ve kolaydır. adıyaman ve kahta ilçesinden nemrut dağına ve diğer tarihi yerlere servisler vardır.

nemrut dağı ve kommagene kralı antiochos'a ait tümülüs ve kutsal alanlar, millî park'ın ana özelliğini teşkil etmektedir.

antiochos'un tümülüsü ve dev heykelleri, arsameia (eskikale),yenikale, karakuş tümülüsü ve cendere köprüsü millî park içerisinde kalan kültürel değerlerdir. eski çağlarda komagene olarak anılan bu bölgede, i.mithradates tarafından bağımsız bir krallık kurulmuş, krallık onun oğlu i. antiochos (m.ö. 62-32)un egemen olduğu yıllarda önem kazanmıştır. ms.72 yılında da roma'ya karşı yapılan ve kaybedilen savaş ile krallığın bağımsızlığı sona ermiştir.

nemrut dağı doruğundaki kalıntıları yerleşme yeri olmayıp antiochos'un tümülüsü ve kutsal alanlardır. tümülüs, 2150 metre yüksekliğinde, fırat nehri geçitlerine ve ovalarına hakim tepe üzerinde bulunmaktadır. kralın kemiklerinin ya da küllerinin anakayaya oyulmuş odaya konulduğu ve 50 metre yüksekliğinde ve 150 metre çapındaki tümülüs ile örtüldüğü düşünülmektedir. girişi kuzeyden olup doğuda ve batıda dini törenlerin yapıldığı teras şeklindeki avlular yer almaktadır.

her iki terasta da aslan ve kartal heykelleri arasında yüksekliği 7 metreye ulaşan oturur vaziyette dev heykeller sıralanır, bunlar yazıtları ve kabartmaları olan ortostad (dik olarak konulan büyük taş bloklar)'la çevrilmiştir. eski kahta köyü yakınında kommagene'nın başşehri arsameia yer alır. burada, mithridates'in kutsal alanı bulunmaktadır.

kahta çayı'nın bir kolu olan cendere çayı'nın daraldığı yerde iki ana kaya üzerinde tek kemerli olarak yapılan cendere köprüsü yer almaktadır. köprü sütunları üzerindeki kitabeye göre kommagene şehirleri tarafından roma i̇mparatoru septimus severus (ms 193-211)ile karısı ve oğulları onuruna yaptırılmıştır. arsameia'nın 10 km güneybatısında 21 metre yüksekliğinde krallık kadınlarının gömüldüğü karakuş tümülüsü bulunmaktadır.

galeri

dış bağlantılar 
 nemrut dağı sanal turu 
 nemrut dağı özel hazırlanmış sanal turu 
 uzaydan nemrut dağı millî parkı
 nemrut dağı panoramik görüntüleri 

adıyaman ilindeki arkeolojik sitler
türkiye'deki dünya mirasları
nemrut dağı
türkiye'deki millî parklar
Baryum

baryum (yunanca'da βαρυς = ağır), sembolü ba olan kimyasal bir elementtir. ağır manasına gelen "barys" kelimesinden türemiştir. i̇ngilizcede barite ağırlık yoğunluk manasında kullanılmaktadır. baryum elementinin atom numarası 56 olup periyodik tablonun 6. sırasında ve 2. grubunda bulunur. 2. grupta bulunması özelliğinden dolayı baryum bir toprak alkali metalidir. baryum ilk defa 1774 yılında i̇sveçli kimyacı carl wilhelm sheele tarafından tanımlanmıştır. baryum element halinde beyaz-gri metalik rengindedir fakat yüksek reaktivitelikten dolayı element halinde bulunmaz. baryum'un hemen hemen bütün bileşikleri ise zehirlidir. metalik ba yakıldığında elma yeşili bir renk verir. metalik halde saklanması çok zordur. aktif bir element olduğu için su, hava ve asitlerle kolayca reaksiyon verir. toprak alkali grup içerisinde doğada en yaygın bulunan element kalsiyum(ca)dur. bu sınıftaki metallerin özellikleri birbirine benzemesine karşın bilhassa kalsiyum, stronsiyum, baryum diğerlerinden ayrılır. bu üç element adi derecede suyu ayrıştırarak hidrojen açığa çıkarır ve hidroksit(oh) oluştururlar. bu hidroksitler de ısıtıldığında su kaybederek oksit haline dönmektedirler. karbonatları ısı karşısında kolay ayrışmasına karşın baryum karbonat (baco3) en zor ayrışanıdır. sülfatları suda hemen hemen hiç erimez.

en sık bulunan ve en çok kullanılan baryum kaynağı barit madenidir. doğada sedimanter (tortul, çökelme ile) meydana gelmiş olarak bulunur. denizlerin ya da suların taşımasıyla tabakalar meydana gelmiştir. genellikle sıcak su çıkan bölgelerede görülür. kurşun, gümüş, çinko üretiminde kullanılır. kullanım alanlarından birisi de fren balatalarının altlık malzemesidir.

baso4: zehirlidir. radyoopak (gama ve x ışını) özelliğe haiz olduğundan tıpta kanser teşhislerinde, kâğıt kaplamalarda, boya sanayiinde, plastik, tekstil, mürekkep, kauçuk, batarya ve pil yapımında kullanılır.

baco3: zehirlidir. özel camların yapımında, klor ve naoh üretiminde kullanılır.

bao: solventlerden suyun uzaklaştırılmasında ve petrol sanayinde  kullanılır.

bano3: havai fişeklerde, sıçan zehirlerinde, seramik sırlarda kullanılmaktadır.

atom kütlesi 137,327
atom yarıçapı 215 pm
özkütle 3620 kg/m³
erime noktası 1000 k
kaynama noktası 1913 k

 
toprak alkali metaller
toksikoloji
i̇ndirgeyici maddeler
elementler
Niagara Şelaleleri

niagara şelaleleri kuzey amerika'nın doğusunda, abd ile kanada sınırı arasında, niagara nehri'nin üzerinde bulunur. 3 büyük şelaleden oluşur. horseshoe (atnalı şelalesi) bunların en büyükleridir. american falls ve bridal veils fall diğer iki küçük şelalelerdir.

niagara şelalesi'nden yarım dakikada 168.000 m³ su akar. kuzey amerika'nin en büyük şelalesi olan niagara, 10.000 yıl önce kuzey kutbu'ndan gelen buz kütlelerinin yol açtığı çöküntülerdir. şelalenin çevresi niagara şelaleleri parkıdır ve kardeş şehirler olan niagara falls-ontario ve niagara falls-new york tarafından doğal koruma altındadır. niagara isminin yerli dilindeki "onguiaahra" (düz) kelimesinden geldiği sanılmaktadır.

nehir çevresindeki nikola tesla tarafından yapılan birkaç hidroelektrik santrali hem abd hem kanada için elektrik üretmektedir. şelale çevresinde yapilabilecek aktiviteler, niagara parkından büyük şelaleyi ve havaya uçan suların oluşturduğu gökkuşağını izlemek, şelalenin altına kadar ilerleyen bot gezilerine katılmak, ortası sınır kabul edilen rainbow köprüsünden diğer ülkeye geçmek veya gümrüksüz mağazalardan alışveriş yapmaktır. niagara şelalesi 1932 yılında tamamen donarak buz olmuştur.

şelalenin kanada tarafı amerika tarafına nazaran daha gelişmiştir. şelale bot turlarıyla ünlüdür.

jean françois "blondin" gravelet, 30 haziran 1859'da niagara şelalesi'ni geçen ilk kişi oldu ve o yıl sekiz kez tekrar yaptı.

güzel sanatlar

ayrıca bakınız 
 iguazú şelalesi
 türkiye'deki şelaleler listesi

notlar

dış bağlantılar 
 niagara şelalesi foto
Klorsiklizin

klorsiklizin, ilk kez 1949'da kullanılan yapay antihistaminiktir. saman nezlesi, ürtiker ve temas dermatitininde belirtilerin denetim altına alınmasını sağlar. etki süresi oldukça uzundur; hidroklorür tuzu halinde ağızdan alınır. en sık görülen yan etkisi uyuşukluktur.

h1 reseptör antagonistleri
organoklorürler
Kemer

kemer şu anlamlara gelebilir:

giyim 
 kemer - bir giyim aksesuarı.

güvenlik 
 emniyet kemeri - taşıtlarda, can güvenliği için geliştirilmiş bir düzenek.

mimarlık 
 kemer (mimarlık) - i̇ki sütunu ya da ayağı birbirine bağlayan çeşitli şekillerdeki bağlantı.
 su kemeri - su taşıma işi için kullanılan yapı.
 kemer tren i̇stasyonu - i̇zmir'de bir tren istasyonu

yerleşim yerleri 
 kemer, antalya - antalya iline bağlı ilçe
 kemer, burdur - burdur iline bağlı ilçe
 seydikemer - muğla iline bağlı ilçe
 kemer, bozdoğan - aydın ili bozdoğan ilçesine bağlı mahalle
 kemer, sarız - kayseri ili sarız ilçesine bağlı mahalle
 kemerhisar, bor - niğde ili bor ilçesine bağlı belde
 kemer, biga - çanakkale ili biga ilçesine bağlı belde
 kemeraltı, i̇zmir i̇zmir ili konak ilçesine bağlı semt

diğer 
 m-525 tcg kemer - türk deniz kuvvetleri'ne bağlı mayın tarama gemisi