Fethi Tevetoğlu

cihat fethi tevet (31 ocak 1916 - 27 kasım 1989), türk doktor, yazar, ansiklopedist ve siyasetçidir.

fethi tevetoğlu 1916 yılında i̇stanbul’da doğmuştur. aslen rizeli olan ailesi, babasının asker olması nedeniyle i̇stanbul’da yaşamıştır. küçüklüğünde babasının etkisiyle türkçülüğe yönelen tevetoğlu, özellikle lise eğitimi esnasında bu ilgiyi aktif bir şekle dönüştürmüştür.

kariyer
türkçülüğünü, şiire olan düşkünlüğü sayesinde gençlik yıllarında şiirleriyle ifade etmişti. bu şiirleri dönemin türkçülerinin dergilerinde sık sık yayınlanmış, bu sayede nihal atsız’la tanışmış ve türkçü mücadeleye katılmıştır. yazarlığa türkçü dergilerde başladı. kopuz, atsız mecmua, türk kültürü, orhun, türk sazı, çınaraltı, ülkü, toprak, hayat tarih dergilerinde ve tasvir, yeni i̇stanbul, son havadis gazetelerinde yazdı. türk ansiklopedisi'nde fahrî yöneticilik yaptı ve maddeler yazdı. komünizmle mücadele derneği'nin de kurucularındandır. tevetoğlu, türkçülüğün i̇kinci dünya savaşı nedeniyle uluslararası siyasi konjektörünün de etkisiyle yükselmesinde önemli rol oynamıştır, türk siyasetinde türkçülüğün savunucularından biri olmuştur.

irkçılık-turancılık davası adı altında mayıs 1944'te başlayan ve hüseyin nihal atsız, alparslan türkeş, ankara konservatuvarı müdürü orhan şaik gökyay, hikmet tanyu, türk tarihi profesörü zeki velidi togan, reha oğuz türkkan gibi türkçülerin de bulunduğu davada 11 ay tutuklu kaldı.

1957 yılında demokrat parti'de samsun i̇l başkanı olarak siyasete başladı, adalet partisi'nden 1961 ile 1974 yılları arasında samsun cumhuriyet senatörü oldu. i̇slam ülkeleri konferansı başkan yardımcılığı, parlamento dış i̇lişkiler komisyonu başkanlığı, müslüman mültecileri kalkındırma vakfı genel başkanlığı, türk ocakları eğitim ve kültür vakfı genel başkanlğı yaptı.

27 kasım 1989'da ankara'da öldü. samsun'daki asrî mezarlıkta, aile kabristanında toprağa verildi.

tevet, 8 ekim 1941'de bayan gülcan (1921) ile evlenmiş olup, zehra filiz (1942), nurhatun (1944), aliye altun (1951), tolunay (1954) ve tomris'in (1954) babasıdır.

şarkıcı tarkan'ın dedesinin kardeşidir.

eserleri 
 atatürk'le samsun'a çıkanlar, ankara: atatürk ve çevresi yayınları, 1971.
 benim gördüğüm bugünkü rusya, ankara: komünizmle mücadele yayınları, 1968.
 bir bayrak altına (-m. atsıza yoldaş- takma adı ile), i̇stanbul: muallim ahmet halit kitabevi, 1936.
 büyük türkçü müftüoğlu ahmed hikmet, ankara: millî eğitim bakanlığı, 1951.
 dış politika görüşümüz, ankara: ajans-türk matbaası, 1963.
 enis behiç koryürek / hayatı ve eserleri, ankara: kültür ve turizm bakanlığı yayınları, 1985.
 faşist yok komünist var, ankara: komünizmle mücadele yayınları, 1962.
 hamdullah subhi tanrıöver, ankara: kültür ve turizm bakanlığı yayınları, 1986.
 mehmet emin yurdakul, ankara: kültür ve turizm bakanlığı yayınları, 1988.
 milletlere işık tutan i̇ki beyanname, ankara: komünizmle mücadele yayınları, 1963.
 millî mücadele yıllarındaki kuruluşlar, ankara: türk tarih kurumu, 1988.
 mukaddes topraklar'dan geçen yol, ankara: ajans-türk matbaası, 1966.
 müftüoğlu ahmed hikmet, ankara: kültür ve turizm bakanlığı yayınları, 1986.
 ömer naci, i̇stanbul: başbakanlık kültür müsteşarlığı, 1973.
 süleyman paşa, ankara: kültür ve turizm bakanlığı yayınları, 1988.
 türkiye'de sosyalist ve komünist faaliyetler (1910-1960), ankara: ayyıldız matbaası, 1967.
 yirminci yüzyılın yüzkarası: utançduvarı, ankara: ajans-türk matbaası, 1964.
 türklüğe kurban, i̇stanbul: aylı kurt yayınları, 1942.
 açıklıyorum!, ankara: komünizmle mücadele yayınları, 1965.
 kıbrıs ve komünizm, ankara: komünizmle mücadele yayınları 1966.
 tagore külliyatı i, i̇stanbul: i̇kbal kitabevi, 1939.
 yarın turan benimdir, i̇stanbul: 1934.
 kızılaycı hâmet bey, ankara: 1987.
 "atatürk - i̇ttihat ve terakki", atatürk araştırma merkezi dergisi, cilt: v, sayı:15, 1989, ss. 613-623.
 "ali fethî okyar'ın günlük hatıraları (30 nisan 1921 - 16 ekim 1921)", belgeler dergisi, t.t.k., cilt: xii, sayı: 16, ss. 113-130.
 "atatürk'le okyar'ın çıkardıkları gazete: minber", atatürk araştırma merkezi dergisi, cilt: iv, sayı: 13, 1988, ss. 183-193.
 "atatûrk ün toplanmamış yazıları i", belleten dergisi, türk tarih kurumu, cilt: i, sayı:197, ağustos 1986, ss.531-546.
 "fethî okyar'ın günlük hatıraları", türk kültürü dergisi, sayı: 82, 1969, ss.739-759.
 "millî mücadele'de mustafa kemal paşa-general harbord görüşmesi i-iv", türk kültürü dergisi, sayı: 76, ss.257-268.
 "milliyetçi atatürk", türk kültürü dergisi, sayı: 37, 1965, ss.55-62.
 ahmed hikmet müftüoğlu, çağlayanlar, haz. fethi tevetoğlu, ankara: millî eğitim bakanlığı, 1971.
 hamdullah subhi tanrıöver, dağ yolu, haz. fethi tevetoğlu, kültür ve turizm bakanlığı yayınları, 1987.
 ahmet hikmet müftüoğlu, gönül hanım, haz. fethi tevetoğlu, millî eğitim bakanlığı, 1971.
 gerhard von mende, komünist blokta milliyet ve mefkure, çev. fethi tevetoğlu ve aziz alpaut, ankara: ankara üniv. basımevi, 1966.
 enis behiç koryürek, miras, haz. fethi tevetoğlu, i̇stanbul: millî eğitim bakanlığı, 1971.
 hamdullah subhi tanrıöver, günebakan, haz. fethi tevetoğlu, ankara: kültür ve turizm bakanlığı yayınları, 1987.

notlar

kaynakça 

1916 doğumlular
1989 yılında ölenler
20. yüzyıl türk yazarları
türkçüler
türk antikomünistler
irkçılık-turancılık davası sanıkları
tbmm samsun cumhuriyet senatörleri
tbmm cumhuriyet senatosu adalet partisi grup başkanları
resim aranan yazarlar
i̇stanbul doğumlu siyasetçiler
türk araştırmacılar
samsun'da defnedilenler