Sinop (il)

sinop, türkiye'nin karadeniz bölgesi'nde bir ildir.

i̇l nüfusu 2021 tüi̇k verilerine göre 218.408'dir. i̇lin yüzölçümü 5.718  km2'dir. i̇lde  km2'ye 38 kişi düşmektedir. 2021 verilerine göre 9 i̇lçe, 9 belediye, bu belediyelerde 50 mahalle, ayrıca 464 köy bulunmaktadır.

köken bilimi 
antik çağ'da, paflagonya bölgesi içinde kalan sinop'un saptanabilen en eski adı, sinope'dir. bir söylenceye göre kent adının kurucusu olarak kabul edilen aynı isimli bir amazon kraliçesinden almıştır. bir başka söylenceye göreyse, kenti eski yunan'da irmak tanrısı asopos'un su perisi kızlarından sinope kurmuştur.  bahsi geçen yunan efsaneleri i̇ö v. - iv. ve iii. y.yıllarda tarihlenmektedir ve aynı dönem kent sikkeleri üstünde, sinope'nin başı görülmektedir. 
hangi söylence benimsenirse benimsensin, kentin kurucusunun sinope olduğu kesindir. ancak, sinope bir su perisi ise, kentin yunan kolonicilerce; amazon ise; anadolu'nun yerli halklarınca  kurulmuş olması gerekir. bu ikilem, dilbilim çalışmalarıyla  bir ölçüde çözülmemiştir: gerek etimolojisine  yabancı olan sin  ya da sind  sözcüklerine yunanistan'ın dışında daha çok pontos,doğu anadolu bölgesi,i̇ran ve hindistan'da rastlanmaktadır. bu da, sinope adının  yerli anadolu dillerinde gelmiş olabileceğini göstermektedir.
strabon ise, kentin kurucusu olarak, argonotlardan teselyalı otolikos'u göstermekte  ve onun kenti ele geçirerek  bir yunan kolonisi kurduğu  yazmaktadır. "kentin ele geçirilmesi" kavramı, kolonileştirmeden önce, kent'te yerli bir halkın yaşandığını ortaya koymaktadır. strabon'un sözünü ettiği gelişmeden sonra, sinope kenti i̇ö vii. yıllarında bir kez miletuslular'ca kolonileştirilmistir. kent'te, sırasıyla miletuslu habrindas, koos ve krenitas dönemlerinde yerleşilmiştir.  tüm bü söylence ve tarihsel olaylar sinop'un ilk çağlarda yerli halkça kurulduğunu, bu yerleşimi, söylencesel argonot seferiyle ilgili olarak bir yunan kolonisi'nin izlediğini, son olarak da miletuslular'ın burada bir koloni kurduğunu ortaya koymaktadır.  sinop'u da içeren karadeniz bölgesi'nin en eski halkı hitit kaynakalrında bahsi geçen kaşkalar olup bu kaynağa göre  "arauanna ülkesi adlı bir bölge de, sinop yöresinde bulunuyordu.

 tarihçe 
sinop, tarihî açıdan önemli bir yerdir. antik çağdan beri parlak ve yoğun bir ticari ve kültürel yaşantıya sahip olan sinop, bu niteliğini bizans, selçuklu, candaroğlu ve osmanlı yönetimlerinde de sürdürmüş, ayrıca kale ve tersanesi ile bölgenin en önemli askeri üslerinden biri olmuştur. bu durumunu sinop baskını'ndan sonra kaybetmeye başlayan kent, sur dışına güneydoğu yönde azınlık yerleşmeleri ile batıya doğru ise yönetim ve eğitim gibi kamu hizmetleri yerleşmesiyle çıkmıştır.

 pontus dönemi 
183 mö pharnakes i sinop'u ele geçirdi ve pontus krallığı'nın başkenti yaptı. o dönemlerde, sinop tarihinde en parlak dönemini yaşadı. tüm tarihi yapıtlar ve sinop kalesi pontus dönemine dayaniyor. pontus kralı mithridates vi mö 64 yılında yapılan savaşı pompeius magnus'a kaybedince romalılar pontus'u roma i̇mparatorluğu'nun egemenliği altına aldılar. sinop'un önemi roma döneminde azalmıştır.

 bizans dönemi 
sinop doğal korunaklı bir liman kenti olduğu için, bizans dönemi'nde  de önemini korudu. rusya steplerinden ya da orta anadolu'dan gelen ürünlerin boşaltma yükleme merkezi burasıydı. sinop, bizans egemenliği dönemlerinde paflagonya theması içinde yer alıyordu.

 osmanlı dönemi 
osmanlı yönetimi altında sinop, bir süre barış içinde yaşadı. ancak patlak veren celali ve suhte ayaklanmaları sırasında büyük sıkıntılar çekti. 1558'de kanuni'nin oğulları selim ve beyazıd arasında çıkan saltanat  kavgasından sonra anadolu'da karışıklar giderek arttı. i̇ran'a  sığınan  beyazid geri dönmesi kaygısıyla rumeli askerinin  amasya-tokat arasında  bekletilmesine karşın, yöredeki olaylar azalmadı. sinop, bafra ve ladik'te suhteler halkın can, mal ve namusuna saldırıyorlardı. devlet görevlilerinden ve halktan bazı kişiler de, suhtelere yardımcı oluyorlardı. kastamonu sancakbeyi süleyman bey'de i̇stanbul'a gönderdiği mektupta boyabat, sinop, durağan  kadılıklarına zekat, sadaka ve benzer adlarla zorla para toplayan suhtelerden ve rüşvet karşılığı bunlara yardım eden hazine tahsildarlarından yakınıyordu. 1567-1568'de olayların daha da artmış olduğu; sinop kadısı'nın i̇stanbul'a gönderdiği mektupta anlaşılmaktadır.  bolu'da soygunlar düzenleyen iki suhte topluluğu, devlet  giriştiği hareket sırasında sinop'a çekildiler. sinop'taki eylemleri yakınma konusu olunca devlet, bursa sancakbeyine suhteri cezalandırma görevi verdi. 200 kadar sipahi seferden alıkonularak suhteler üzerine gönderildi. ancak sipahiler suhtelerle çarpışmaya yanaşmadılar. boyabatlı söyleme ve kara hüseyin adındaki suhtelerin başkanlığında hareket eden gruplar, yöredeki tüm kasabaları haraca bağladığı gibi, sinop kadısı'nın yolunu kesip bir adamı öldürdüler.

ii. meşrutiyet dönemine gelindiğinde dr. rıza nur sinop mebusu olarak meclise girdi.

 yönetim 

2021 yılında tüi̇k verilerine göre merkez ilçeyle beraber 9 i̇lçe, 9 belediye, bu belediyelerde 50 mahalle ve ayrıca 464 köy vardır.

i̇llerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. belediye başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. ayni seçmen i̇lçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. i̇ldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, i̇l genel meclisinin oluşumunu sağlarlar.

i̇l genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır i̇l genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise d'hondt sistemine göre belirlenir (kanun:2972-madde:23)

i̇l genel meclisi, i̇l özel i̇daresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. ayrıca, i̇l genel meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik i̇l encümenini seçer.

merkezi yönetim, vali ve i̇l müdürlerinden oluşur. i̇l özel i̇daresi (i̇l genel meclisi ve i̇l encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

sinop valisi, 1970-rize doğumlu erol karaömeroğlu’dur. 18 haziran 2020 tarihinde altındağ kaymakamı iken atanmıştır.

sinop belediye başkanı, 1974 doğumlu barış ayhan (chp), 31 mart 2019 seçimlerinde %56,63 oy oranıyla seçilmiştir.

2019 türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre sinop i̇l genel meclisi üye sayısı, 18 ak parti̇ ve 3 chp olmak üzere 21’dir. sinop belediye meclisi ise 9 ak parti ve  16 chp olmak üzere 25 üyeden oluşur.

2023 genel seçimleri sonucu, sinop'u temsilen tbmm'e akp'den 1 milletvekili (nazım maviş), chp'den 1 milletvekili (barış karadeniz) seçilmiştir.

 coğrafya 
anadolu 'nun kuzey yönde uç noktası olan i̇nceburun'a doğu yönün'de bağlanan boztepe burnu berzahında bir kale-şehir olarak kurulmuş ve tarih boyunca doğu yönde gelişmiştir. tarih boyunca kale dışına pek taşmayan şehir bir liman kenti özelliği taşır. berzahın kuzey doğusundaki dış liman fırtınalara açık olduğu ve denizcilik bakımından kullanışlı sayılmadığı halde, antikçağ 'da daha çok bu limanın kullanıldığı bilinir. zamanla kum dolan ve kullanılamaz hale gelen bu limanı berzanın güney-doğusundaki iç limana aynı dönemde bir kanal bağlardı. bu kanal, selçuklular döneminde kapatılmıştır.

yarımadanın güney yönündeki iç liman ise rüzgarlara kapalı konumuyla ve sakin deniziyle güney karadeniz'in en önemli limanıydı. bu özellikleri yüzünden "akdeniz" ismini almıştır. tarih boyunca işlek bir liman yaşantısı ve tersane faaliyeti bu limanda gerçekleşmiştir. 19. yüzyıl'a kadar tamamen ayakta duran surlardan ise günümüze büyük bir kısmı kalmıştır ve yıkıntılarından rekonstrüksiyonu yapılabilir. şehrin gelişimi sürekli olarak doğu yönde, boztepe burnuna doğru olurken, kuzeydeki akliman ve anadolu yönünde birkaç azınlık yerleşmesinden başka bir yerleşim olmamıştır. doğudaki yarımada ise gittikçe sarplaşmakta, hıdırlık tepesinde 187 metre yüksekliğe ulaşmakta ve nihayet deniz yönünde dik yarlar ile kuşatılmaktadır. bu durumda şehrin deniz yönünden ve berzahtan zaptedilmesi imkânsız olmaktadır.

 konum bilgileri tablosu 

 nüfus 

güncel nüfus değerleri (tüi̇k 6 şubat 2023 verileri )

sinop ili nüfusu: 220.799'dür. bu nüfusun % 63,19'u şehirlerde yaşamaktadır (2021 sonu). i̇lin yüzölçümü 5.718  km2'dir. i̇lde  km2'ye 39 kişi düşmektedir. (bu sayı merkezde  156’dır.) i̇lde yıllık nüfus artış oranı % 1,09 olmuştur.  nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: gerze (% 3,85)- saraydüzü (% -7,04)

06 şubat 2023 tüi̇k verilerine göre merkez ilçeyle beraber 9 i̇lçe, 9 belediye, bu belediyelerde 50 mahalle ve ayrıca 464 köy vardır.

 i̇lin yıllara göre nüfusları 

 spor 

2018-2019 sezonu sonunda, futbol takımı sinopspor, bal (bölgesel amatör lig)’de grubunu 9.sırada tamamlamıştır. hentbol 2.lig kadın ve erkek liglerindeki 2 takımı küme düşmüştür. voleybol bölgesel liginde 1 takımı liglere katılmıştır.

2022-2023 türkiye kupası'nda boyabat 1868 spor, 3.turda elenmiştir.

önemli spor tesisleri: sinop dokuzoğlu stadı (2.500), atatürk kapalı spor salonu (1.080), sinop olimpik yüzme havuzu (500)dur.

kaynakça

dış bağlantılar 
 sinop valiliği 
 sinop belediyesi 
 sinop üniversitesi 
 sinop yerelnet 
sinop i̇l kültür ve turizm müdürlüğü 
si̇nop - tdv i̇slâm ansiklopedisi 
sinop emniyet müdürlüğü 
sinop i̇l tarım ve orman müdürlüğü 
sinop üniversitesi fen bilimleri dergisi 
sinop - afad 
sinop kadastro müdürlüğü 
sinop i̇l nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü