24 Mart



olaylar 
 1394 - timurlenk, diyarbakır'ı işgal etti.
 1721 - johann sebastian bach, brandenburg markizi christian ludwig için yazdığı ve daha sonraları brandenburg konçertoları olarak adlandırılan 6 konçertolarını sundu.
 1882 - robert koch, verem hastalığına neden olan bakteriyi (mycobacterium tuberculosis) keşfettiğini duyurdu. bu buluşuyla, daha sonra 1905 yılında tıp alanında nobel ödülünü aldı.
 1923 - mustafa kemal paşa, time dergisine kapak oldu.
 1926 - türkiye'de petrol arama ve işletilmesinin devletçe yönetilmesini öngören kanun, tbmm'de kabul edildi.
 1933 - almanya'da şansölye hitler, 27 şubat'ta gerçekleşen reichstag yangını'nı sebep göstererek ülkede düzeni sağlamak adına kendisine olağanüstü yetkiler tanıyan kararnamenin 24 mart'taki kabulü ile diktatöryal güce ulaştı.
 1938 - cumhurbaşkanlığı yatı olarak satın alınan savarona'ya, i̇ngiltere'nin southampton limanı'nda törenle türk bayrağı çekildi. 1 haziran'da i̇stanbul'a getirilen savarona, dolmabahçe önüne demir attı. atatürk, yatı gezerek incelemede bulundu.
 1958 - elvis presley askere alındı ve bu durum abd genelinde sansasyon yarattı.
 1976 - arjantin devlet başkanı isabel peron, kansız bir darbeyle devrildi. jorge rafael videla, emilio eduardo massera ve orlando ramón agosti’den oluşan cunta, iktidara el koydu ve yedi yıllık diktatörlük döneminde 30 bine yakın kişi kaybedildi.
 1978 - savcı doğan öz öldürüldü.
 1998 - hindistan'da çıkan fırtınada 250 kişi öldü, 3000 kişi de yaralandı.
 1999 - nato, kosova'daki çatışmalar üzerine, yugoslavya'ya karşı hava harekâtı başlattı. ii. dünya savaşı'ndan beri avrupa'daki en yoğun bombardıman olan müttefik gücü harekatı, kosova'nın sırbistan'dan ayrılmasına neden oldu.
 2000 - varan turizm'e ait bir otobüs, yolcularıyla birlikte kaçırıldı. olaydan sonra yakalanan üç kişi, 36'şar yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı.
 2000 - genelkurmay başkanlığı, talat aydemir'in idamıyla sonuçlanan 1963'teki darbe girişimine katılan 1459 harp okulu öğrencisinin haklarını 37 yıl sonra iade etti.
 2001 - apple şirketi, mac os x 10.0 (cheetah)'ı piyasaya sürdü.
 2005 - lale devrimi: kırgızistan cumhurbaşkanı askar akayev, hükûmet karşıtı kitlesel gösterilerin ardından görevden alındı ve ülkeden kaçtı.
 2006 - i̇spanya'daki eta örgütü, süresiz ve kalıcı ateşkes ilan etti.
 2007 - türkiye, 2008 avrupa futbol şampiyonası elemelerinde yunanistan'ı 4-1 mağlup etti.
 2009 - ergenekon davasında 21'i tutuklu 56 sanık hakkında hazırlanan 1909 sayfalık ikinci iddianame, davaya bakan i̇stanbul 13. ağır ceza mahkemesi tarafından kabul edildi. i̇ddianamede emekli orgeneraller şener eruygur ve hurşit tolon, davanın bir ve iki numaralı sanıkları olarak geçiyor. eruygur ve tolon'un, 3'er kez ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırılması isteniyor.
 2015 - barselona-düsseldorf seferini yapan, lufthansa'nın yan kuruluşu olan germanwings'e ait airbus a320 tipi bir yolcu uçağı, fransız alpleri'nin güneyinde yer alan méolans-revel köyünün dağlık alanına düştü. kazada 144 yolcu ve 6 mürettebat hayatını kaybetti.
 2020 - 2020 yaz olimpiyatları koronavirüs pandemisi nedeniyle 2021'e ertelendi.

doğumlar 

 1494 - georgius agricola, alman bilim insanı ("mineralojinin babası") (ö. 1555)
 1607 - michiel de ruyter, hollandalı amiral (ö. 1676)
 1718 - leopold august abel, alman kemancı ve besteci (ö. 1794)
 1733 - joseph priestley, i̇ngiliz kimyacı ve filozof (ö. 1804)
 1754 - joel barlow, amerikalı şair, diplomat ve siyasetçi (ö. 1812)
 1809 - mariano josé de larra, i̇spanyol gazeteci ve yazar (ö. 1837)
 1834 - william morris, i̇ngiliz şair ve ressam (ö. 1896)
 1846 - karl von bülow, alman mareşali (ö. 1921)
 1855 - andrew w. mellon, amerikalı iş insanı, endüstrici, devlet adamı, hayırsever ve sanat koleksiyoncusu (ö. 1937)
 1872 - memmed said ordubadi, azeri yazar, şair, oyun yazarı ve gazeteci (ö. 1950)
 1874 - harry houdini, amerikalı illüzyonist (ö. 1926)
 1874 - selim sırrı tarcan, türk eğitmen, spor yöneticisi ve siyasetçi (ö. 1957)
 1874 - luigi einaudi, i̇talya cumhuriyeti'nin 2. cumhurbaşkanı (ö. 1961)
 1879 - neyzen tevfik, türk neyzen ve şair (ö. 1953)
 1884 - peter debye, hollandalı fizikçi (ö. 1966)
 1886 - edward weston, amerikalı fotoğrafçı (ö. 1958)
 1886 - charlotte mineau, amerikalı oyuncu (ö. 1979)
 1886 - robert mallet-stevens, fransız mimar ve tasarımcı (ö. 1945)
 1887 - roscoe arbuckle, amerikalı komedyen (ö. 1933)
 1890 - john rock, amerikalı kadın doğum uzmanı ve jinekolog (ö. 1984)
 1890 - baki vandemir, türk asker (ö. 1963)
 1891 - charley toorop, hollandalı ressam (ö. 1955)
 1891 - sergey vavilov, sovyet fizikçi (ö. 1951)
 1893 - walter baade, alman astronom (ö. 1960)
 1893 - emmy göring, alman aktris ve sahne sanatçısı (ö. 1973)
 1894 - ralph hammeras, amerikalı özel efekt tasarımcısı, görüntü ve sanat yönetmeni (ö. 1970)
 1897 - wilhelm reich, avusturyalı-alman-amerikalı psikiyatrist ve psikanalist (ö. 1973)
 1897 - theodora kroeber, amerikalı yazar ve antropolog (ö. 1979)
 1902 - thomas e. dewey, amerikalı avukat, savcı ve politikacıdır (ö. 1971)
 1903 - adolf butenandt, alman biyokimyacı (ö. 1995)
 1909 - clyde barrow, amerikalı kanun kaçağı (ö. 1934)
 1911 - joseph barbera, amerikalı çizgi film yapımcısı, animatör ve senarist (ö. 2006)
 1917 - constantine andreou, yunan kökenli ressam ve heykeltıraş (ö. 2007)
 1917 - john kendrew, i̇ngiliz biyokimyacı (ö. 1997)
 1919 - lawrence ferlinghetti, amerikalı şair ve ressam (ö. 2021)
 1919 - robert heilbroner, amerikan iktisatçı ve iktisadi düşünceler tarihçisi (ö. 2005)
 1921 - vasili smislov, rus satranç oyuncusu (ö. 2010)
 1926 - dario fo, i̇talyan yazar ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 2016)
 1927 - martin walser, alman yazar
 1930 - david dacko, orta afrikalı öğretim görevlisi ve siyasetçi (ö. 2003)
 1930 - steve mcqueen, amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1980)
 1935 - rodney bennett, britanyalı televizyon ve film yönetmeni (ö. 2017)
 1937 - i̇smet nedim, türk müzisyen ve besteci
 1938 - david irving, bir i̇ngiliz yazar
 1942 - jesús alou, dominikli beyzbol oyuncusu (ö. 2023)
 1944 - r. lee ermey, amerikalı asker, oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2018)
 1944 - han myeong-sook, güney kore başbakanı
 1944 - vojislav koštunica, sırbistan başbakanı
 1945 - curtis hanson, amerikalı film yönetmeni, yapımcı ve senarist (ö. 2016)
 1947 - meiko kaji, japon şarkıcı ve aktris
 1948 - jerzy kukuczka, polonyalı dağcı (ö. 1989)
 1948 - orhan oğuz, türk sinemacı
 1949 - tabitha king, amerikalı yazar
 1949 - ruud krol, hollandalı eski millî futbolcu ve teknik direktör
 1949 - steve lang, kanadalı rock müzisyenidir (ö. 2017)
 1949 - ali ekber salihi, i̇ranlı politikacı, diplomat, akademisyen
 1949 - ranil wickremesinghe, sri lankalı siyasetçi ve sri lanka devlet başkanı
 1951 - tommy hilfiger, amerikalı moda tasarımcısı
 1953 - louie anderson, amerikalı aktör ve komedyen (ö. 2022)
 1954 - rafael orozco maestre, kolombiyalı bir şarkıcı ve söz yazarıdır (ö. 1992)
 1955 - celâl şengör, türk jeolog
 1956 - i̇pek bilgin, türk tiyatro oyuncusu
 1956 - steve ballmer, amerikalı iş insanı
 1958 - mike woodson, amerikalı basketbol antrenörü ve eski profesyonel basketbol oyuncusudur
 1960 - kelly lebrock, amerikalı aktris ve modeldir
 1960 - nena, alman müzisyen
 1961 - yanis varoufakis, yunan ekonomist ve siyasetçi
 1962 - ömer koç, türk iş insanı
 1963 - raimond van der gouw, hollandalı eski futbolcudur
 1965 - the undertaker, amerikalı güreşçi
 1967 - anton utkin, rus yazar ve yönetmen
 1969 - stephan eberharter, avusturyalı sporcu
 1969 - ilir meta, arnavut siyasetçi
 1969 - andre thysse, güney afrikalı profesyonel boksör
 1970 - lara flynn boyle, amerikalı aktris
 1972 - christophe dugarry, fransız futbolcu
 1973 - jacek bąk, polonyalı millî futbolcudur
 1973 - steve corica, avustralyalı millî futbolcu ve teknik direktördür
 1973 - jim parsons, amerikalı televizyon dizisi ve sinema oyuncusu
 1974 - alyson hannigan, amerikalı oyuncu
 1974 - cenk torun, türk oyuncu
 1976 - aliou cissé, senegalli millî futbolcu ve teknik direktör
 1977 - jessica chastain, amerikalı oyuncu
 1978 - tomáš ujfaluši, çek futbolcu
 1979 - lake bell, amerikalı oyuncu, yazar ve yönetmen
 1982 - epico, porto rikolu profesyonel güreşçi
 1982 - boris dali, bulgar şarkıcı
 1982 - jack swagger, amerikan profesyonel güreşçi
 1984 - benoît assou-ekotto, kamerunlu eski millî futbolcudur
 1984 - park bom, güney koreli şarkıcı
 1984 - chris bosh, amerikalı profesyonel basketbolcudur
 1984 - kübra par, türk haber sunucu ve köşe yazarı
 1985 - lana, amerikalı dansçı, manken, oyuncu, şarkıcı ve profesyonel güreş menajeri
 1987 - billy jones, i̇ngiliz futbolcu
 1987 - ramires, brezilyalı futbolcu
 1989 - aziz şaverşyan, rusya doğumlu avustralyalı vücut geliştiricisi, kişisel antrenör ve manken (d. 2011)
 1990 - lacey evans, amerikalı profesyonel kadın güreşçi
 1990 - keisha castle-hughes, yeni zelandalı aktris
 1994 - aslı nemutlu, türk millî kayakçı (ö. 2012)
 1995 - enzo fernández, i̇spanyol-fransız futbolcudur
 1997 - myoui mina, japon şarkıcı

ölümler 
 809 - harun reşid, abbâsîler'in 5. halifesi (d. 763)
 1455 - v. nicholaus, papa (d. 1397)
 1575 - yosef karo, i̇spanyol rabbi, yazar, filozof ve kabalist (d. 1488)
 1603 - i. elizabeth, i̇ngiltere kraliçesi (d. 1533)
 1657 - iii. parthenios, konstantinopolis ekümenik patrikhanesi'nin 202. patriği (d. ?)
 1751 - jános pálffy, macar i̇mparatorluk mareşali (d. 1664)
 1776 - john harrison, i̇ngiliz marangoz ve saat ustası (d. 1693)
 1794 - jacques-rené hébert, fransız gazeteci ve siyasetçi (d. 1757)
 1844 - bertel thorvaldsen, danimarkalı-i̇zlandalı heykeltıraş (d. 1770)
 1849 - johann wolfgang döbereiner, alman kimyacı (d. 1780)
 1860 - ii naosuke, japon devlet adamı (d. 1815)
 1869 - antoine-henri jomini, fransız asker (d. 1779)
 1882 - henry wadsworth longfellow, amerikalı şair (d. 1807)
 1882 - bertall, fransız karikatürist, çizer ve yazar (d. 1820)
 1888 - théodore frère, fransız ressam (d. 1814)
 1889 - fransiscus cornelis donders, hollandalı doktor (d. 1818)
 1894 - verney lovett cameron, i̇ngiliz kâşif (d. 1844)
 1901 - i̇smail safa, türk yazar (d. 1867)
 1905 - jules verne, fransız yazar (d. 1828)
 1909 - john millington synge, i̇rlandalı oyun yazarı (d. 1871)
 1910 - šimun milinović, hırvat din adamı (d. 1835)
 1916 - enrique granados, i̇spanyol piyanist ve besteci (d. 1867)
 1934 - william joseph hammer, amerikalı elektrik mühendisi (d. 1858)
 1946 - alexander alekhine, rus satranç oyuncusu (d. 1892)
 1948 - nikolay berdyayev, rus teolog ve filozof (d. 1874)
 1950 - harold joseph laski, i̇ngiliz siyaset bilimcisi ve siyasetçi (d. 1893)
 1953 - mary teck, birleşik krallık kraliçesi (d. 1867)
 1955 - otto gessler, alman siyasetçi (d. 1875)
 1962 - auguste piccard, i̇sviçreli fizikçi (d. 1884)
 1968 - alice guy-blaché, fransız film yönetmeni ve yapımcısı (d. 1873)
 1968 - arnaldo foschini, i̇talyan mimar ve akademisyen (d. 1884)
 1969 - joseph kasavubu, kongo cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı (d. 1910, 1913, 1915, 1917)
 1971 - arne jacobsen, danimarkalı mimar ve tasarımcı (d. 1902)
 1971 - müfide ferit tek, türk romancı (d. 1892)
 1976 - bernard montgomery, i̇ngiliz asker (d. 1887)
 1978 - doğan öz, türk hukukçu ve türkiye cumhuriyet savcısı (d. 1934)
 1980 - óscar romero, el salvadorlu katolik din adamı ve aziz (d. 1917)
 1984 - sam jaffe, amerikalı aktör (d. 1891)
 1986 - ertuğrul yeşiltepe, türk gazeteci (d. 1933)
 1987 - ekrem zeki ün, türk besteci (d. 1910)
 1988 - turhan feyzioğlu, türk hukukçu ve politikacı (d. 1922)
 1995 - joseph needham, britanyalı biyokimyacı, tarihçi ve sinolog (d. 1900)
 1999 - gertrud scholtz-klink, nazi almanyası'nda ateşli nsdap üyesi ve ns-frauenschaft lideri (d. 1902)
 2002 - césar milstein, arjantinli biyokimyacı (d. 1927)
 2008 - neil aspinall, i̇ngiliz müzik şirketi yöneticisi (d. 1941)
 2008 - olcay tiryaki, türk iç hastalıkları uzmanı ve akademisyen (d. 1955)
 2008 - richard widmark, amerikalı aktör (d. 1914)
 2010 - robert culp, amerikalı oyuncu, metin yazarı ve yönetmen (d. 1930)
 2015 - oleg bryjak, kazak-alman operacı (d. 1960)
 2015 - maria radner, alman opera sanatçısı (d. 1981)
 2016 - maggie blye, amerikalı oyuncu (d. 1942)
 2016 - johan cruyff, hollandalı futbolcu ve teknik direktör (d. 1947)
 2016 - roger cicero, rumen piyanist (d. 1970)
 2016 - esther herlitz, i̇srailli diplomat ve politikacı (d. 1921)
 2016 - zafer koç, türk futbolcu (d. 1965)
 2016 - garry shandling, amerikalı komedyen, oyuncu, yazar, yapımcı ve yönetmen (d. 1949)
 2017 - leo peelen, hollandalı eski bisiklet sporcusu (d. 1968)
 2017 - jean rouverol, amerikalı oyuncu, yazar ve senarist (d. 1916)
 2017 - avraham sharir, i̇srailli siyasetçi ve eski bakan (d. 1932)
 2018 - josé antonio abreu, venezuelalı orkestra şefi, eğitimci, piyanist, ekonomist, aktivist ve siyasetçi (d. 1939)
 2018 - lys assia, i̇sviçreli şarkıcı (d. 1924)
 2018 - rim banna, filistinli şarkıcı, besteci, aranjör ve aktivist (d. 1966)
 2018 - arnaud beltrame, fransız jandarma sınıfında rütbeli asker (d. 1973)
 2018 - bernie de koven, amerikalı video oyun tasarımcısı, öğretim görevlisi ve eğlence kuramcısı (d. 1941)
 2019 - pancracio celdrán, i̇spanyol eğitimci, yazar, tarihçi ve gazeteci (d. 1942)
 2019 - nancy gates, amerikalı sinema ve dizi oyuncusu (d. 1926)
 2019 - michael lynne, amerikalı film yöneticisi (d. 1941)
 2019 - joseph pilato, amerikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1949)
 2020 - lorenzo acquarone, i̇talyan hukukçu, akademisyen ve siyasetçi (d. 1931)
 2020 - nihat akbay, eski türk millî futbolcu (d. 1945)
 2020 - romi cohn, çekoslovakya doğumlu amerikalı haham (d. 1929)
 2020 - manu dibango, kamerunlu müzisyen ve söz yazarı (d. 1933)
 2020 - steven dick, i̇skoç diplomat ve siyasetçi (d. 1982)
 2020 - david edwards, eski profesyonel basketbol oyuncusu (d. 1971)
 2020 - mohamed farah, somalili millî futbolcu (d. 1961)
 2020 - alan finder, amerikalı gazeteci (d. 1948)
 2020 - terrence mcnally, amerikalı oyun yazarı ve senarist (d. 1938)
 2020 - john f. murray, amerikalı pulmonolog (d. 1927)
 2020 - jenny polanco, dominikli moda tasarımcısı (d. 1958)
 2020 - ignacio trelles, meksikalı futbolcu ve teknik direktör (d. 1916)
 2020 - albert uderzo, fransız çizgi roman sanatçısı ve senarist (d. 1927)
 2021 - jean baudlot, fransız şarkıcı (d. 1947)
 2021 - enrique chazarreta, arjantinli millî futbolcu (d. 1947)
 2021 - toshihiko koga, japon profesyonel judocu (d. 1967)
 2021 - haroldo lima, brezilyalı siyasetçi ve diktatörlük karşıtı aktivist (d. 1939)
 2021 - anna kostivna lypkivska, ukraynalı tiyatro eleştirmeni, gazeteci ve yazar (d. 1967)
 2021 - vlasta velisavljević, sırp aktör (d. 1926)
 2021 - jessica walter, amerikalı aktris (d. 1941)
 2022 - dagny carlsson, i̇sveçli internet ünlüsü, terzi, memur ve blog yazarı (d. 1912)
 2022 -  abhishek chatterjee, hint aktör (d. 1964)
 2022 - denise coffey, i̇ngiliz aktris, yönetmen ve oyun yazarı (d. 1936)
 2022 - aydın engin, türk gazeteci, oyun yazarı, senarist ve politikacı (d. 1941)
 2022 - kenny mcfadden, amerika birleşik devletleri doğumlu yeni zelandalı eski profesyonel basketbol oyuncusu ve antrenörü (d. 1960)
 2022 - john mcleod, i̇skoç besteci (d.1934)
 2023 - gordon earle moore, bir abd'li iş adamı (d. 1929)
 2023 - pradeep sarkar, hintli film yönetmeni ve senarist (d. 1955)

tatiller ve özel günler 
 dünya verem (tüberküloz) günü

0324
24