Yakutça

yakutça veya sahaca (saqa tıla), saha türklerinin konuştuğu dildir. çuvaşça ile birlikte türkçenin toplam 2 lehçesinden biridir. türk dillerinin sibirya grubuna bağlı dil 450.140 kişi tarafından konuşulur. ayrıca taymir yarımadası'nın doğusunda yaşayan halkların ticaret dilidir (ruslar hariç). konuşucuların çoğunluğu rusya'ya bağlı yakutistan'da yaşar.

sahaca (yakutça) bazı tümceler 

 olorbuttâğar ülelêbit orduk = çalışmak oturmaktan daha iyi(dir).
 min ubayım saha oskuolatıgar bâr = benim abim yakut okulundadır.
 bihigi at mïnen barıahpıt = biz at(a) binip gideceğiz.
 haydah oloroğut? = nasılsınız? ("nasıl yaşıyorsunuz?")
 en olus türgennik sanarağın = sen çok hızlı konuşuyorsun.
 min sahalıı kıratık öydüübün = ben yakutça biraz anlarım.
 bihigi sarsıarda erde turabıt = biz sabahleyin erken kalkarız.
 ol oğo tüün ıtıır = o çocuk gece(leri) ağlar.
 miehe sıttık hâta uonna holuoha nâda = bana yastık kılıfı ile galoş gerek.
 bu son sieğe olus kılgas = bu ceket(in) yen(leri) çok kısa.
 en ubayın hanna üöreneriy? = senin abin nerede okuyor?

dil bilgisi

i̇simler 
i̇simlerin tekil ve çoğul halleri vardır. bir sözcüğü çoğul yapmak için genelde /-lar/ son ekinden yararlanılır. bu son ek sözcükteki ünlü ve ünsüz harflere göre -лар (-lar), -лэр (-ler), -лөр (-lör), -лор (-lor), -тар (-tar), -тэр (-ter), -төр (-tör), -тор (-tor), -дар (-dar), -дэр (-der), -дөр (-dör), -дор (-dor), -нар (-nar), -нэр (-ner), -нөр (-nör), veya -нор (-nor) hallerini alabilir. i̇simlerde diğer türk dillerinde olduğu gibi cinsiyet ayrımı yoktur.

i̇smin hâlleri

adıllar

sahaca (yakutça) rakamlar

sahaca, kırgızca ve türkçe karşılaştırmaları 
türkçede eski türkçe kökenli söz başlarındaki y ile başlayan sözcükler kırgızcada "c" sesi ile söylenirken sahacada "s" olmuştur.  eski türkçede "y" olan bu imce zaman içinde türk topluluklarında y>c>s şeklinde değişime uğramıştır. türkçe, azerice, türkmence, özbekçe ve uygurcada "y" ile söylenirken kazakistan'da "j", kazakçada "c", altayca, hakasça ve tıvacada "ç", sahacada ise bu imce "s" olmuştur.

yazı sistemi 
yakutça kiril alfabesiyle yazılır: modern yakut alfabesi, 1939 yılında sovyetler birliği tarafından rusçada bulunanlarla birlikte ҕҕ, ҥҥ, өө, һһ, үү harflerinin de eklenmesiyle oluşturuldu.

сахалыы сурук-бичигэ ''saqalıı suruk-biçige (yakut alfabesi)

ayrıca bakınız 

 yakutlar
 dolganca
 semyon novgorodov – ipa'ya uyarlanmış ilk yakut alfabesinin yaratıcısı.

notlar

kaynakça

sahaca karşılaştırmalı sözlükler 
 
 yuriy vasiliev (cargıstay) . türkçe - sahaca (yakutça) sözlük  (turkish- sakha dictionary). ankara: türk dil kurumu, 1995 . orijinal yumuşak plastik cildinde. cildi çok az yorgun. 312 s. 13x19 isbn /

dış bağlantılar

yakutça içerikler 
sakha open world - орто дойду -orto doydu  - i̇nternet üzerinde yakutçayı tanıtmak için kurulmuş, haber, şiir, müzik, forum ve videolar içeren site 
 kyym.ru  - yakutistan haberler sitesi
 sahaca - i̇ngilizce sözlük 
 mukayeseli yakut türkçesi ve moğolca kelimeler
yakut texts with russian translations kahramanlık şiirleri, peri masalları, efsane, atasözleri, vb.
sakhalyy suruk  saha unicode fontları ve bilgisayar için klavye
sakhatyla.ru  - çevrimiçi saha türkçesi-rusça, rusça-saha türkçesi sözlük
saha türkçesi-i̇ngilizce sözlük 
saha alfabesi 
saha yeri ve saha türkçesi

doğal diller
türk dilleri
eklemeli diller
ünlü uyumlu diller