16 Mart



olaylar 

 mö 597 - babil sürgünü: yehuda krallığı'nın babilliler tarafından fethedilmesi sonucu yahudiler babil'e sürüldü.
 1521 - ferdinand magellan, filipinler'deki homonhon adasına vardı.
 1909 - almanya millî futbol takımı, tarihinin en farklı mağlubiyetini i̇ngiltere karşısında aldı: 9-0.
 1914 - ürgüplü mustafa hayri efendi, şeyhülislam olarak atandı.
 1920 - i̇tilaf devletleri, i̇stanbul'u işgal etti.
 1921 - sscb, ankara hükûmeti'ni resmen tanıdı; moskova antlaşması imzalandı.
 1924 - tevhid-i tedrisat kanunu'nun (3 mart) kabulünden sonra medreseler kapatıldı.
 1924 - roma antlaşması doğrultusunda i̇talya, rijeka'yı topraklarına kattı.
 1926 - robert h. goddard, ilk sıvı yakıtlı roketi fırlattı.
 1930 - küba millî futbol takımı, uluslararası arenada ilk maçını jamaika karşısında yaptı ve 3-1 kazandı.
 1932 - ankara demirspor kuruldu.
 1935 - adolf hitler, versay antlaşması'nı iptal ettiğini açıkladı.
 1939 - hitler, bohemya ve morayva'yı alman himayesine aldığını, prag kalesi'nde açıkladı.
 1939 - ii. dünya savaşı: alman birlikleri çekoslovakya'nın geri kalanını da işgal etti.
 1939 - mısır prensesi fevziye fuad ile i̇ran şahı muhammed rıza pehlevi evlendi.
 1945 - ii. dünya savaşı: küçük bir japon direnişi kaldıysa da iwo jima muharebesi sona erdi.
 1964 - tbmm'de gizli yapılan olağanüstü toplantıda, hükûmete gerektiğinde kıbrıs'a müdahale yetkisi verildi.
 1968 - amerika birleşik devletleri başkanı johnson, vietnam'a 35.000 ila 50.000 asker daha göndermeye karar verdi.
 1968 - vietnam savaşı sırasında my lai katliamı gerçekleştirildi.
 1971 - deniz gezmiş ve yusuf aslan, sivas'a bağlı gemerek'te jandarmayla girdikleri çatışma sonunda yakalandı.
 1972 - cumhuriyet senatosu; deniz gezmiş, yusuf aslan ve hüseyin i̇nan hakkındaki idam kararını onayladı.
 1978 - 16 mart katliamı: i̇stanbul üniversitesi eczacılık fakültesi önünde öğrencilere yönelik bombalı saldırıda 7 öğrenci öldü.
 1978 - i̇talya'da eski başbakanlardan aldo moro, kızıl tugaylar tarafından kaçırıldı.
 1979 - çin-vietnam savaşı: çin halk kurtuluş ordusu ülkesine geri döndü. savaş sona erdi.
 1980 - türkiye'de 12 eylül 1980 darbesi'ne giden süreç (1979- 12 eylül 1980): van cezaevi'nden tünel kazılmak suretiyle 33 mahkûm kaçtı.
 1988 - saddam hüseyin'in emriyle halepçe'ye zehirli gaz saldırısı yapıldı.
 1993 - avrupa kulüpler kupası'nda finale yükselen ilk türk basketbol takımı efes pilsen, yunanistan'ın aris takımına yenilerek ikinci oldu: 50-48.
 1994 - tbmm tarafından dokunulmazlıkları kaldırıldıktan sonra gözaltına alınan beşi dep'li altı milletvekili, türk ceza kanunu'nun 125'inci maddesine muhalefet ettikleri gerekçesiyle dgm'ye sevk edildi. vatana ihanetle suçlanan milletvekilleri, tutuklanarak cezaevine konuldu.
 1996 - profesör i̇lhan arsel'in "biz profesörler" adlı kitabının davasında savcı abdurrahman yılancı, hakim yücel yurdakul'u taraflılıkla suçlayarak reddetti. savcının hakimi reddetmesi türk adliye tarihinde ilk kez gerçekleşti.
 1999 - kosova'daki sırp güçlerine karşı, 70 gün sürecek hava harekâtı başlatıldı.
 2003 - rachel corrie, i̇srail tankları tarafından ezilerek öldürüldü.
 2004 - türkiye taşkömürü kurumu'nun karadon maden ocağındaki grizu patlamasında, 8 çinli işçiden 5'i öldü, 3'ü yaralandı.
 2005 - i̇srail, eriha'yı resmi olarak filistin yönetimine devretti.
 2014 - kırım, tartışmalı bir referandumla ukrayna'dan ayrılıp rusya'ya geçmeyi kabul etti.
 2022 - japonya'nın fukuşima şehrinde 7,3 şiddetinde deprem meydana geldi. 3 kişi öldü, 198 kişi yaralandı.

doğumlar 
 1399 - xuande, çin'in ming hanedanı'nın beşinci imparatoru (ö. 1435)
 1750 - caroline herschel, alman-i̇ngiliz astronom (ö. 1848)
 1751 - james madison, abd'nin 4. başkanı (ö. 1836)
 1755 - jakob laurenz custer, i̇sviçreli bitki bilimci (ö. 1828)
 1771 - antoine-jean gros, fransız ressam (ö. 1835)
 1774 - matthew flinders, birleşik krallık kraliyet donanması albayı, denizcisi ve kartograf (ö. 1814)
 1789 - georg ohm, alman fizikçi (ö. 1854)
 1789 - francis rawdon chesney, i̇ngiliz general ve kaşif (ö. 1872)
 1794 - ami boué, avusturyalı yerbilimci (ö. 1881)
 1796 - cincinnato baruzzi, i̇talyan heykeltıraş (ö. 1878)
 1800 - ninkō, japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 120. imparatoru (ö. 1846)
 1810 - robert curzon, britanyalı diplomat ve gezgin (ö. 1873)
 1813 - gaëtan de rochebouët, fransız siyasetçi (ö. 1899)
 1839 - sully prudhomme, fransız şair ve nobel edebiyat ödülü sahibi (ö. 1907)
 1846 - gösta mittag-leffler, i̇sveçli matematikçi (ö. 1927)
 1846 - jurgis bielinis, litvanya'lı yayıncı ve yazar (ö. 1918)
 1853 - william eagle clarke, britanyalı ornitolog (ö. 1938)
 1859 - aleksandr stepanoviç popov, rus fizikçi (ö. 1906)
 1862 - wil van gogh, hollandalı hemşire ve erken feminist (ö. 1941)
 1874 - frédéric françois-marsal, fransız siyasetçi (ö. 1958)
 1878 - henry b. walthall, amerikan sanatçı ve film oyuncusu (ö. 1936)
 1879 - mark sykes, i̇ngiliz yazar, diplomat, asker ve gezgin (ö. 1919)
 1883 - rudolf john gorsleben, alman ariosofist, armanist (armanen rünlerinin uygulayıcısı), dergi editörü ve oyun yazarı (ö. 1930)
 1890 - solomon mikhoels, sovyet yahudi aktör ve sanat yönetmeni (ö. 1948)
 1892 - césar vallejo, perulu şair ve yazar (ö. 1938)
 1896 - otto hofman, nazi almanyası'nda memur (ö. 1982)
 1897 - antonio donghi, i̇talyan ressamıydı (ö. 1963)
 1907 - arkadi vasilyev, sovyet yazar (ö. 1972)
 1908 - robert rossen, amerikalı yönetmen, senarist ve yapımcı (ö. 1966)
 1909 - nubar terziyan, ermeni asıllı türk sinema sanatçısı (ö. 1994)
 1911 - pierre harmel, belçikalı bir avukat, hristiyan demokrat politikacı ve diplomat idi (ö. 2009)
 1911 - josef mengele, alman (nazi) doktor (ö. 1979)
 1912 - pat nixon, abd'nin 37. başkanı richard nixon'ın eşi (ö. 1993)
 1915 - haldun taner, türk yazar (ö. 1986)
 1916 - mercedes mccambridge, amerikan radyo, sahne, film ve televizyon aktrisidir (ö. 2004)
 1916 - tsutomu yamaguchi, japon mühendis (ö. 2010)
 1917 - mehrdad pahlbod, eski i̇ranlı siyasetçi ve bakandır (ö. 2018)
 1918 - aldo van eyck, hollandalı mimardır (ö. 1999)
 1918 - frederick reines, amerikalı fizikçi (ö. 1998)
 1920 - traudl junge, aralık 1942'den nisan 1945'e kadar adolf hitler'in son özel sekreteri olarak çalışan alman bir editördü (ö. 2002)
 1925 - cornell borchers, litvanya doğumlu alman oyuncu (ö. 2014)
 1926 - jerry lewis, amerikalı aktör, komedyen ve şarkıcı (ö. 2017)
 1927 - vladimir komarov, rus kozmonot (ö. 1967)
 1928 - christa ludwig, alman opera sanatçısı (ö. 2021)
 1929 - nadja tiller, avusturyalı oyuncu (ö. 2023)
 1931 - tevfik gelenbe, türk tiyatrocu ve oyuncu (ö. 2004)
 1931 - augusto boal, brezilyalı tiyatro insanı (ö. 2009)
 1932 - walter cunningham, amerikalı nasa astronotu (ö. 2023)
 1933 - teresa berganza, i̇spanyol opera sanatçısı ve eğitimci (ö. 2022)
 1936 - raymond damadian, ermeni asıllı amerikalı doktor, tıp doktoru  (ö. 2022)
 1937 - attilio nicora, i̇talyan vatikana bağlı din adamı ve kardinaldir (ö. 2017)
 1937 - amos tversky, i̇srailli bir bilişsel ve matematiksel psikologdur (ö. 1996)
 1939 - carlos bilardo, arjantinli futbolcu ve teknik direktör
 1940 - vakıf mustafazade, azerbaycanlı besteci, piyanist (ö. 1979)
 1941 - bernardo bertolucci, i̇talyan yönetmen (ö. 2018)
 1941 - robert guéï, fildişi sahilli asker ve siyasetçi (ö. 2002)
 1942 - jerry jeff walker, amerikalı country şarkıcısı, söz yazarı ve gitarist (ö. 2020)
 1943 - murat belge, türk yazar, çevirmen, siyasi aktivist ve akademisyen
 1944 - andrew s. tanenbaum, abd'li bilgisayar bilimcisi 
 1946 - mustafa alabora, türk tiyatro, sinema, dizi oyuncusu ve seslendirme sanatçısı
 1948 - tomris i̇ncer, türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2015)
 1949 - victor garber, kanadalı televizyon oyuncusu ve şarkıcıdır
 1950 - kate nelligan, kanadalı aktris
 1951 - abdülmecid burbu, cezayirli millî futbolcudur
 1953 - isabelle huppert, fransız oyuncu
 1953 - richard matthew stallman, amerikalı özgür yazılım aktivisti ve gnu projesi ile özgür yazılım vakfı'nın kurucusu
 1955 - linda lepomme, belçikalı şarkıcıdır
 1956 - eveline widmer-schlumpf, i̇sviçreli avukat ve siyasetçidir
 1959 - jens stoltenberg, norveçli ekonomist ve politikacı
 1959 - savina yannatu, yunan şarkıcı
 1965 - mustafa taşkesen, türk bürokrat
 1967 - lauren graham, amerikalı oyuncu
 1971 - alan tudyk, amerikalı aktör
 1973 - kutsi, türk şarkıcı, besteci, oyuncu ve söz yazarı
 1974 - anne charrier, fransız oyuncu
 1975 - luciano castro, arjantinli oyuncu
 1975 - sienna guillory, i̇ngiliz aktris ve modeldir
 1976 - gökcen özdoğan enç, türk siyasetçi
 1979 - leena peisa, fin müzisyen, söz yazarı
 1980 - felipe reyes, i̇spanyol basketbolcudur
 1980 - bahri tanrıkulu, türk tekvando sporcusu
 1986 - alexandra daddario, amerikalı oyuncu
 1986 - toney douglas, amerikalı profesyonel basketbol oyuncusu
 1986 - daisuke takahashi, japon buz patenci
 1987 - fabien lemoine, fransız futbolcudur
 1989 - blake griffin, amerikalı profesyonel basketbolcudur
 1989 - jung so-min, güney koreli oyuncu
 1989 - theo walcott, i̇ngiliz futbolcudur
 1990 - josef hušbauer, çek futbolcu
 1991 - reggie bullock, amerikalı profesyonel basketbolcu
 1994 - joel embiid, kamerunlu profesyonel basketbolcudur
 1997 - florian neuhaus, alman millî futbolcudur
 1998 - sefo, türk rap şarkıcısı
 2000 - umut güneş, türk futbolcu

ölümler 
 37 - tiberius, roma i̇mparatoru (d. mö 42)
 455 - iii. valentinianus, batı roma i̇mparatoru (d. 419)
 1185 - iv. baudouin, kudüs krallığı'nın 1174 ile 1185 yılları arasındaki hükümdarıdır (d. 1161)
 1485 - anne neville, galler prensesi, i̇ngiltere kraliçesidir (d. 1456)
 1608 - seonjo, joseon krallığı'nın 14. kralı (d. 1552)
 1649 - jean de brébeuf, cizvit misyoner (d. 1593)
 1664 - i̇van vıhovski, kazak hetmanı (d. ?)
 1736 - giovanni battista pergolesi, i̇talyan müzisyen (d. 1710)
 1822 - jeanne louise henriette campan, fransız eğitimci ve yazar (d. 1752)
 1898 - aubrey beardsley, i̇ngiliz illüstratör ve yazar (d. 1872)
 1913 - tatyos efendi, osmanlı ermenisi müzisyen (d. 1858)
 1914 - albert gobat, i̇sviçreli yazar, eğitim yöneticisi ve nobel barış ödülü sahibi (d. 1843)
 1919 - yakov sverdlov, yahudi asıllı rus devrimci (d. 1885)
 1929 - kel hasan efendi, türk tuluatçı (d. 1865)
 1935 - john james richard macleod, i̇skoç hekim ve fizyolog (nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi ve i̇nsülini bulanlardan) (d. 1876)
 1938 - egon friedell, avusturyalı filozof, tarihçi, gazeteci, oyuncu, kabare sanatçısı ve tiyatro eleştirmeni (d. 1878)
 1940 - selma lagerlöf, i̇sveçli nobel edebiyat ödülü sahibi ilk kadın yazar (d. 1858)
 1944 - mehmed abdülkadir efendi, ii. abdülhamid'in ve bidâr kadınefendi'nin oğlu (d. 1878)
 1955 - nicolas de staël, fransız ressam (d. 1914)
 1957 - constantin brâncuși, rumen heykelci ve çağdaş soyut heykelciliğin öncülerinden (d. 1876)
 1966 - emin türk eliçin, türk yazar (d. 1906)
 1988 - erich probst, avusturyalı futbolcu (d. 1927)
 1998 - pertev naili boratav, türk halk bilim araştırmacısı (d. 1907)
 2000 - thomas ferebee, amerikalı pilot (atom bombası'nı atan enola gay uçağının bombacısı) (d. 1918)
 2003 - rachel corrie, amerikalı barış aktivisti (i̇srail tankları tarafından ezilerek öldürüldü) (d. 1979)
 2010 - ksenija pajcin, sırp şarkıcı (d. 1977)
 2015 - firuz çilingiroğlu, türk hukukçu ve onursal yargıtay başsavcısı (d. 1924)
 2016 - frank sinatra jr., amerikalı şarkıcı ve müzisyen (d. 1944)
 2017 - torgny lindgren, i̇sveçli yazardır (1938)
 2018 - louise slaughter, amerikalı siyasetçidir (d. 1929)
 2019 -  dick dale, amerikalı rock gitaristi ve müzisyeni (d. 1937)
 2019 - richard erdman, amerikalı oyuncu, komedyen, yapımcı ve yönetmendir (d. 1925)
 2019 - barbara hammer, amerikalı film yapımcısı ve yönetmeni (d. 1939)
 2019 - tom hatten, amerikalı sahne, televizyon, sinema oyuncusu, radyo ve televizyon sunucusu (d. 1926)
 2019 - yann-fañch kemener, fransız şarkıcı ve müzisyen (d. 1957)
 2019 - muhammed mahmud veled luli, moritanyalı asker ve devlet adamı (d. 1943)
 2019 - yuliya naçalova, sovyet-rus şarkıcı, aktris ve televizyon sunucusu (d. 1981)
 2020 - nicolas alfonsi, fransız siyasetçi ve hukukçu (d. 1936)
 2020 - sergio bassi, i̇talyan folk rock müziği şarkıcısı ve söz yazarı (d. 1951)
 2020 - menachem friedman, i̇srailli sosyolog ve akademisyen (d. 1936)
 2020 - haşim betahi gülpayegani, tahran eyaleti'nin i̇ran uzmanlar meclisi temsilcisiydi (d. 1941)
 2020 - francesco saverio pavone, i̇talyan hukukçu (d. 1944)
 2020 - saskia post, avustralyalı aktris (d. 1961)
 2020 - fariborz raisdana, i̇ranlı iktisatçı, sosyalist, aktivist, profesör (d. 1945)
 2020 - stuart whitman, amerikalı bir aktör (d. 1928)
 2021 - amaranth ehrenhalt, amerikalı ressam, heykeltıraş ve yazar (d. 1928)
 2021 - mauro favilla, i̇talyan siyasetçi (d. 1934)
 2021 - erhan önal, türk eski futbolcu, futbol menajeri ve futbol yorumcusudur (d. 1957)
 2021 - sabine schmitz, alman otomobil yarışçısı ve televizyon sunucusu (d. 1969)
 2022 - slobodan škrbić, sırp asıllı yugoslav eski millî futbolcu (d. 1944)
 2023 - ángel fournier, kübalı profesyonel kürekçi (d. 1987)
 2023 - claude fournier, kanadalı film yönetmeni, senarist ve görüntü yönetmeni (d. 1931)
 2023 - patrick french, i̇ngiliz yazar, tarihçi ve akademisyen (d. 1966)
 2023 - nani wijaya, endonezyalı aktris ve model (d. 1944)

tatiller ve özel günler 
 dünya vicdan günü
 dünya uyku günü
 erzurum'un horasan ilçesinden rus ve ermeni birliklerinin geri çekilişi (1918)

0316
16