1996 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri

1996 amerika birleşik devletleri başkanlık seçimleri demokrat parti adayı amerika birleşik devletleri başkanı bill clinton ve abd başkan yardımcısı al gore ile cumhuriyetçi parti adayı eski senatör bob dole ve eski abd kongresi üyesi ve kabine sözcülerinden jack kemp arasında abd başkanlığı ve başkan yardımcılığı için yapılan seçimlerdir. clinton 1990'ların başındaki ekonomik durgunluğun sona ermesinden ve dünyada göreceli olarak istikrarlı bir politik ortamının varlığından yararlanarak, yeniden başkanlığa seçilmeyi ülke çapında seçim gecesinde garantilemiştir.

seçim öncesi durum 

1995 yılı boyunca cumhuriyetçi parti 1994'te yapılan kongre seçimlerinde elde ettiği iyi sonuçlara da dayanarak kamuoyu yoklamalarında önde gitmiştir. bu kongre seçimlerinde newt gingrich'in önderliğindeki cumhuriyetçiler hem abd temsilciler meclisi'nde hem de abd senatosu'nda çoğunluğu 40 yıl sonra ilk defa olmak üzere ele geçirmişlerdi.

adayların belirlenmesi

demokrat parti adayının belirlenmesi 
bir önceki dönem de başkan olmasının yardımıyla, bill clinton demokrat parti adaylığını son derece rahat ve ciddi bir rekabate girmeden elde etmeyi başarmıştır. 1996 demokrat parti genel kurulu'nda, clinton ve bir önceki dönem de yardımcısı olan al gore adaylığa tekrar seçilmişlerdir. aday adaylığından daha önce çekilmiş olan lyndon larouche'un kazanmış olduğu 35 arkansas delegesinin genel kurul'a katılması yasaklanmıştır. eski pensilvanya valisi bob casey clinton'a bir rakip olarak çıkmayı denemiş olsa da, sağlık problemleri nedeniyle bu kampanyasını sonlandırmak zorunda kalmıştır.

clinton ülkenin tüm eyaletlerin deki ön seçimleri rahat bir şekilde (büyük çoğunlukla %80'in üzerindeki farklarla) kazanmıştır.our campaigns - us president - d primaries race - feb 01, 1996 

 bill clinton (inc.) - 9.706.802 (%88,98)
 lyndon larouche - 596.422 (%5,47)
 boş oylar - 411.270 (%3,77)

cumhuriyetçi parti adayının belirlenmesi 
eski başkan bill clinton'a genel seçimlerde rakip olmak üzere, cumhuriyetçi parti aday adayı olarak bir dizi isim ortaya çıkmıştır. i̇lk liste şu şekilde oluşmuştur:

söz konusu adaylar arasındaki münazaraların genel konularını sabit vergi ve diğer vergi indirimleri ile, ronald reagan'in başkanlık döneminde popülerlik kazanan arz ekonomisi politikalarına geri dönüş gibi konular oluşturdu. 1995 yılı içerisinde abd kongresi ile başkan clinton arasında yaşanan federal bütçe konusunda çıkan anlaşmazlık ve bu anlaşmazlığın çözülememesi sonucu federal hükûmet tarafından sağlanan bazı hizmetlerin durdurulmak ya da yavaşlatılmak zorunda kalınması, cumhuriyetçiler arasındaki yarışın daha da ilgi toplamasını sağladı.

adaylığını koyması beklenen ancak aday olmayan kişiler 

amerikan ordusu'nun eski generallerinden colin powell'a adaylığını koyması için yoğun istek gelmiştir. ancak, 8 kasım 1995 tarihinde powell aday olmayacağını açıklamıştır. eski savunma bakanı ve geleceğin abd başkan yardımcısı dick cheney birçok kişi tarafından potansiyel bir başkan adayı olarak gösterilmiş, fakat o böyle bir amacının olmadığını 1995 yılı başlarında ifade etmiştir. eski ve aynı zamanda geleceğin savunma bakanı donald rumsfeld ise adaylık için bir araştırma komitesi kurdurmuş, ancak resmi olarak yarışa katılmamıştır. daha sonra teksas valisi george w. bush da aday adayı olması için partinin önde gelen isimlerinden bazıları tarafından teşvik edilmiş, ancak o da aday olmamayı tercih etmiştir. bush, dört yıl sonra abd tarihindeki tarafların birbirine en yakın sonuçlarla tamamladığı ve en tartışmalı seçimlerinden biri ile başkan seçilmiştir.

cumhuriyetçi parti ön seçimleri ve genel kurulu 

ön seçimlerin başladığı sıralarda, senato çoğunluk lideri ve eski başkan adayı bob dole adaylık için en favori isim olarak öne çıkmıştır. fakat, sosyal muhafazakâr pat buchanan, alaska, louisiana venew hampshire'de yapılan ön seçimlerde erken zaferler kazanmış, bunun yanında steve forbes'un delaware ve arizona'daki birincilikleri dole'un liderliğini zora sokmuştur. yine de, dole kuzey dakota ve güney dakota ön seçimleri ile başlayan bütün ön seçimleri kazanmış ve bu sayede cumhuriyetçi parti adaylığını kesinleştirmiştir. dole senato'daki görevinden 11 haziran tarihinde istifa etmiş, 1996 cumhuriyetçi parti genel kurulu 15 ağustos 1996 tarihinde dole'u resmi olarak cumhuriyetçi parti'nin başkan adayı olarak ilan etmiştir.

ön seçimlerin ülke çapındaki genel sonuçları:
 bob dole - 9.024.742 (%58,82)
 pat buchanan - 3.184.943 (%20,76)
 steve forbes - 1.751.187 (%11,41)
 lamar alexander - 495.590 (%3,23)
 alan keyes - 471.716 (%3,08)
 dick lugar - 127.111 (%0,83)
 boş oylar - 123.278 (%0,8)
 phil gramm - 71.456 (%0,47)
 bob dornan - 42.140 (%0,28)
 morry taylor - 21.180 (%0,14)

genel kurul için kazanılan delege sayıları:

 bob dole 1928
 pat buchanan 47
 steve forbes 2
 alan keyes 1
 robert bork 1

eski kongre üyesi ve kabine sözcüsü jack kemp ertesi gün güçlü bir destek ile başkan yardımcısı adayı olarak seçilmiştir.

kemp'in başkan yardımcısı adayı ilan edilmesinden önce bu pozisyon için ismi geçen kişiler şu şekildedir:

 john ashcroft, missouri senatörü
 pat buchanan, muhafazakâr eleştirmen
 george w. bush, teksas valisi
 carroll campbell, eski güney carolina valisi
 jim edgar, illinois valisi
 john engler, michigan valisi
 dan lungren, kaliforniya başsavcısı
 john mccain, arizona senatörü
 tommy thompson, wisconsin valisi
 george voinovich, ohio valisi

aday adaylarının önemli destekçileri 

bob dole
 eski senatör ve 1964 başkan adayı barry goldwater
 teksas valisi george w. bush
 senatör william v. roth
 senatör alan k. simpson
 senatör al d'amato
 eski delaware valisi pierre s. du pont iv
 eski alabama valisi george wallace

pat buchanan
 louisiana valisi mike foster

steve forbes
 eski kongre üyesi ve kabine sözcüsü jack kemp
 eski senatör gordon humphrey

lamar alexander
 eski new jersey valisi thomas h. kean
 eski eğitim bakanı bill bennett

w. phillip gramm
 senatör john mccain
 senatör kay bailey hutchinson

pete wilson
 massachusetts valisi william weld
 1992 seçimlerinde ross perot'un kampanyasında başkan yardımcısı adayı olan emekli amiral james stockdale

reform partisi adayının belirlenmesi 
reform partisi'nden iki kişi bill clinton ile başkanlık yarışına girebilmek için başvuruda bulunmuşlardır. bu kişiler:
 richard lamm - eski colorado valisi
 ross perot - parti'nin kurucusu, 1992 seçimlerinde teksas'tan başkan adayı

diğer adaylar 
yeşiller partisi - ralph nader (connecticut) söz konusu parti tarafında başkan adayı olarak seçilmiş, ancak bu partiden resmi olarak başkan adaylığı ilan edilmemiştir. bunun yerine, çeşitli eyaletlerin yeşiller partileri'nin adayı olarak seçime katılmıştır (bazı bölgelerde bağımsız aday olarak görülmüştür). nader vowed kampanyası için yalnızca 5,000 amerikan doları harcamaya söz vermiş, bu sayede devlet kurumlarına yapması gereken finansal raporlamayı yapmaktan kurtulmuştur.

sosyalist parti colorado'dan mary cal hollis'i ve massachusetts'ten eric chester'i aday göstermiştir.

sosyalist eşitlik partisi jerome white ve fred mazelis'i aday göstermiştir.

queer nation partisi joan jett blakk'i aday göstermiştir.

özgürlükçü parti nominated serbest piyasa yanlısı yazar ve yatırım analisti harry browne'i başkan adayı ve teksas'tan seçilmiş jo jorgensen'i de yardımcısı olarak aday göstermiştir.

abd vergi mükellefleri partisi, diğer adıyla anayasa partisi, eski aide to eski başkan ronald reagan ve amerikan muhafazakârlar birliği başkanı howard phillips'i aday olarak göstermiştir.

genel seçimler

kampanya süreci 
ciddi bir ön seçim rekabetiyle karşılaşmayan bill clinton genel seçimler için kampanya yapmaya erken başlamış, öte yandan bob dole ise çizgisini biraz daha sağa kaydırarak ve kampanya bütçesinden önemli tutarlar harcayarak diğer aday adaylarını yarış dışı bırakabilmi̇ştir. siyasi danışmanı dick morris clinton'a seçimin sonucunu etkileyebilecek eyaletlerde ani bir tv kampanyası başlatmasını tavsiye etmiş ve bu sayede büyük miktarda bağış toplamasını sağlamıştır. bunun sonucunda, clinton yaz boyunca (dole'un bu saldırılara cevap verecek durumda olmadığı zaman sürecinde) rakibini radikal ve yaşlı bir muhafazakâr olarak tanımlayan bir kampanya yürütmüştür. 50 yaşındaki clinton ile kıyaslandığında, dole ihtiyar ve cılız bir görüntü çizmekten kurtulamamıştır.

genel seçimlere yaklaşıldıkça, clinton anketlerde dole ve ross perot'nun açık bir farkla önünde gitmeye devam etmiştir. televizyon tartışmalarına yalnızca dole ve clinton katılmış, perot ve diğer küçük partilerin adayları bu tartışmaların dışında bırakılmıştır. daha önce, 1992 seçimleri için yapılan televizon tartışmalarında yer alan perot, bu durumu yargıya götürmüş, tartışmalara katılmasına izin verilmemesinden ve medyada kendisine yeterince yer verilmemesinden dolayı haksızlığa uğradıği iddiasıyla tazminat talebinde bulunmuştur.

seçim sonuçları 
seçimler sonucunda başkan clinton senatör dole karşısında kesin bir zafer kazanmıştır. eyaletlerin partilere göre dağılımı bir önceki seçimlere göre çok fazla değişmemiş, demokratlar 379, cumhuriyetçiler ise 159 delege çıkartmışlardır. batı kıyısında dole, daha önceki seçimlerde demokratların çoğunluk oylarını aldığı colorado ve montana eyaletlerini kazanmayı başarmış, clinton ise 1948 seçimlerinde harry truman'ın başarısından sonra arizona eyaleti seçimlerini önde bitiren ilk demokrat aday olmuştur. güneyde, clinton florida'daki seçimi kazanmış, ancak bunun karşılığında seçimde daha az etkisi olan georgia eyaletini cumuhuriyetçilere kaybetmiştir. 1996 seçimleri demokrat başkan adaylarının california, vermont, maine, illinois, new jersey, pennsylvania, michigan, delaware, ve connecticut gibi eyaletlerde ağırlığını sağlamlaştıran ve daha sonraki seçimlerde de bu adaylara oy vermelerini sağlayan seçimler olarak değerlendirilmektedir.

reform partisi adayı ross perot toplam oyların yaklaşık %8'ini alabilmiştir. aldığı oyların toplamı 1992 seçimlerinde almış olduğu oyların yarısından bile daha az sayıda kalmıştır. 1996 ulusal çıkış anketleri 1992deki gibi olduğunu göstermektedir,, reform partisi adayı ross perot'un destekçileri, clinton ve dole'den eşit olarak etkilenmişlerdi. perot'un yönettiği anketlerde oy verenler onu ikinci seçenek olarak görmekteydiler ve clinton sürekli gerçek lider olarak tutulmaktaydı.

clinton, arkansas'tan aday olmasına rağmen, amerika'nın güneyinden on bir eyaletten yalnızca dördünü alarak 1992'deki performansına eşit bir oyla, bölgedeki demokratik başkan adaylığını kazananlardan en zayıf performansa sahip oldu. clinton'un performansı, güneyde demokrat partiye olan desteğin geniş bir azalması olarak görüldü. 2000 ve 2004 seçimlerinin her ikisinde de demokratların güney eyaletlerinden birini bile alamamaları, yenilgiye sebep olabilirdi. bu, demokratların neredeyse 1880'den 1960'a kadar tek başlarına elde tuttukları bir bölgenin, cumhuriyetçilerin kontrolüne geçtiğinin göstergesiydi. bu, bir 3. parti adayının ulusal genel oyların %3'ünü aldığı son seçimdi. 1996'dan beri, hiçbir başkan adayı bill clinton'un tahminen 8 milyon veya % 8.5'luk oy sınırını geçemedi. en son seçimde, hangi adayın seçimle aynı tarihte kazandığı biliniyordu. ve son kez demokratik adayı güneyin oylarını alabildi; bill clinton: 12,768,317 oy ve dole: 12,732,989 oy almışlardır..

amerikan tarihinde ilk kez gerçekleşen anılmaya değer bir olay da, bir seçim galibi ilk defa erkek oyu alamadan seçilmiştir.

source (popular and electoral vote): federal elections commission electoral and popular vote summary oy kullanma yaşı ve üzeri nüfus: 196,498,000uy kullanabilecek yaştakilerin bir adaya oy verme oranı: 49.00%

(a) new york'ta, clinton oyları demokrat ve liberal parti oylarının birleşimiydi. clinton orada, demokratlardan 3,649,630 oy ve liberallerden 106,547 oy toplamıştır.
(b) new york'ta dole oyları, cumhuriyetçi, muhafazakâr parti ve özgürlükçülerin oylarının birleşimiydi. dole orada, cumhuriyetçilerden 1,738,707 oy, muhafazakârlardan 183,392 oy ve özgürlükçülerden 11,393 oy almıştır.
(c) güney karolina'da perot oyları, reformcular ve vatanseverlerin oylarının birleşimiydi. perot orada, reformculardan 27,464 oy ve vatanseverlerden 36,913 oy almıştır.
(d) kaliforniya, indiana, iowa, kansas, louisiana, maine, maryland, missouri, montana, oregon, güney dakota, tennessee, ve teksas oy pusulalarında, perot başkan yardımcısı olarak pat choate'de karar kılanakadar, perot'un ibm'den patronu, kaliforniyadan james campbell'ın adı yazılı kalmıştır. 
(e) yeşiller partisi başkan yardımcısı adayı, nader dört arkadaşının ismini verdiğinden eyaletten eyalete değişiklik göstermiştir. çoğu eyalette başkan yardımcısı adayı winona laduke görünmekteydi. anne goeke nader'in iowa ve pennsylvania'daki yarışan adayıydı. new jersey'de ise aday madelyn hoffman'dı. new york'tan gösterilen aday da muriel tillinghast olmuştur. 
(f) 

 adayların birbirine en yakın sayıda oyu aldığı eyaletler 

 kentucky, %0,96 
 nevada, %1,02 
 georgia, %1,17 
 colorado, %1,37 
 virginia, %1,96 
 arizona, %2,22 
 tennessee, %2,41 
 montana, %2,88, 
 south dakota, %3,46 
 north carolina, %4,69 
 texas, %4,93 

 seçmenlerin demografik analizi kaynak:' the new york times'ta yayımlanan seçmen haberleri servis anketi'', 10 kasım, 1996, 28.

ayrıca bakınız

kaynakça

kitaplar

günlükler

web bağlantıları

notlar

dış bağlantılar 
 1996 popular vote by counties 
 1996 popular vote by states 
 1996 popular vote by states (with bar graphs) 
 cnn: 1996 presidential campaign ads 
 popular vote data from the federal election commission 
 how close was the 1996 election?  - michael sheppard, michigan state university

amerika birleşik devletleri başkanlık seçimleri
başkanlık seçimleri
amerika birleşik devletleri başkanlık seçimleri