Pierre-Simon Laplace

pierre-simon (marquis de) laplace (23 mart 1749 – 5 mart 1827), fransız matematikçi ve gökbilimci.

astronom ve matematikçi olduğu kadar çok üstün bir yazma tekniğine de sahipti. bu yüzden, kolayca görülür deyimi dışında onun eserleri de eksiksizdi.

on sekizinci yüzyılda, iki fransız lagrange ve laplace birçok yönüyle zıttılar. laplace, fizik, matematik grubuna; lagrange ise kuramsal matematik grubuna giriyordu. lagrange, bütün bunların matematikten başka bir şey olmadığını söylüyordu. laplace ise, matematiği kullanılan bir alet gibi görüyordu. aslında laplace her ikisini de yapıyordu. örneğin, potansiyel kuramın önemi matematik yönüyledir. sınır değer problemleri yine aynı değerdedir. bunun gibi olan çalışma örnekleri arttırılabilir.

laplace, 1785 yılında akademinin sürekli üyesi seçildi. sağlam ve karakterli bir yapısı vardı. askeri okula giriş sınavında napolyon bonapart'ı (1768 -1821) imtihan etmişti. daha sonra napolyon onu siyasetin çamuruna ve bataklıklı sularına sürükleyecekti. gerek laplace ve gerekse lagrange ihtilalin dışında kalmadılar. newton son yıllarını siyasette geçirdiği gibi, laplace da onu yenmek amacıyla siyasete atıldı. napolyon ona içişleri bakanlığını verdi. laplace, oldukça oynak fikirli davranışlarda bulunuyordu. napolyon devrinin bütün nişanları göğsünü süslüyordu. kötü bir yöneticiydi. zaten içişleri bakanlığı görevini ancak altı hafta sürdürebilmiştir. napolyon'la beraber onun da siyasi hayatı sona ermiştir.

laplace'ın en iyi tarafı, matematik çalışan gençleri tutar ve onlara yardım ederdi. laplace'ın bulunduğu bir toplantıda, biot adlı bir genç matematikçi akademide bir çalışmasını okur. toplantı bittikten sonra biot'u bir kenara çeken laplace, cebinden çıkardığı ve sararmış kâğıtları göstererek, aynı keşfi kendisinin yıllar önce elindeki kâğıtların eskiliğinden de anlaşılacağı üzere, bulduğunu ve yayınlamadığını gizlice söyler. laplace, biot'a bunu kimseye söylemeyeceğini ve çalışmasını çekinmeden yayınlamasını içtenlikle istemiştir. bu onun, binlerce olumlu davranışlarından biridir. laplace, matematik araştırmaları yapan gençleri manevi evladı gibi görür ve onlara kendi öz çocukları gibi yakınlık gösterirdi.

laplace'la lagrange, gerek zamanlarında gerekse onlardan sonra gelenler tarafından olsun çok karşılaştırılmışlardır. bazıları lagrange'ı tutmuş ve onu göklere yükseltmiştir. bazıları da laplace'ı tutup övmüştür. aslında böyle bir karşılaştırmaya ve ayırt etmeye hiç gerek yoktur. i̇kisi de matematikte ölümsüz buluşlar yapmışlardır.

laplace, son günlerini paris yöresinde arcueil'de geçirmiş, kısa bir rahatsızlıktan sonra 5 mart 1827 tarihinde yetmiş sekiz yaşında ölmüştür.

ayrıca bakınız 
 laplace dönüşümü
 laplasyen
 laplace denklemi
 laplace'ın şeytanı

kaynakça 

1749 doğumlular
1827 yılında ölenler
fransız astronomlar
fransız matematikçiler
fransız agnostikler
fransız deistler
fransız akademisi üyeleri
fransız bilimler akademisi üyeleri
i̇sveç kraliyet bilimler akademisi üyeleri
aydınlanma çağı'nda bilim insanları
18. yüzyıl fransız matematikçileri
19. yüzyıl fransız matematikçileri
deterministler
amerikan bilim ve sanat akademisi üyeleri
royal society üyeleri
akışkanlar dinamiği araştırmacıları
fransa içişleri bakanları
fransız fizikçiler
légion d'honneur sahibi yüksek rütbeli subaylar
matematiksel analizciler
kraliyet hollanda bilimler akademisi üyeleri
pierre-simon laplace
olasılık teorisyenleri
teorik fizikçiler