mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Kiraz, İzmir

kiraz, türkiye'nin i̇zmir ilinin bir ilçesidir. i̇lçenin batısında ödemiş, güneybatısında beydağ ilçeleri, güneydoğusunda aydın, doğusunda ve kuzeyinde manisa illeri bulunmaktadır.

tarihçe 
i̇lçenin tarihini yansıtan başlıca eserler arasında hisar kalesi, yağlar kalesi, kayacık hisar kalesi sayılabilir. i̇lçede bulunan aydınoğlu camii, suludere camii ve hamamı osmanlı dönemi ms 1300 yıllarında türkler keleş adını vermişlerdir. daha sonra cumhuriyet dönemi'nde kiraz adını almıştır. i̇lçedeki tarihi eserler arasında aydınoğlu camii, suludere camii ve hamamı, hisar kalesi ve yağlar kalesi önemlidir.

coğrafya 
i̇zmir'in doğusunda yer alan kiraz'ın batısında ödemiş, güneybatısında beydağ ilçeleri, güneydoğusunda aydın ilinin nazilli ilçesi, doğusunda ve kuzeyinde manisa ilinin alaşehir ve salihli ilçeleri bulunmaktadır. i̇l merkezine uzaklığı 142 km'dir. i̇lçenin yüz ölçümü 573 km²dir. 56 mahallesi bulunmaktadır.

nüfus

ekonomi 
i̇lçe ekonomisinde tarım ve hayvancılık önemli bir yer tutar. yörede yetişen başlıca ürünler patates, tütün, pamuk, zeytin, kestane, ceviz, incir ve üzümdür. bağları ve meyve bahçeleriyle ün yapmış kiraz ve ova köyleri önemli bağcılık ve tarım merkezidir. dağlık bölgede yerleşik köylerde, arazinin uygun olmaması nedeniyle bahçe tarımı olanakları sınırlıdır. özellikle; umurlu, karabolu, dokuzlar, taşlıyatak köylerinde kestane ve kiraz üretimi ve genel olarak da küçükbaş hayvancılık yapılmaktadır.

yönetim 
2014 yerel seçimlerinde milliyetçi hareket partisi adayı olarak %42,27 oy oranı ile seçilen saliha özçınar şengül 2015 yılında partisinden istifa ederek adalet ve kalkınma partisine katıldı.

belediye başkanları

eğitim 
i̇lçede 47 ilköğretim okulu, 3 ortaöğretim, 1 halk eğitim merkezi, 1 mesleki eğitim merkezi, 1 yatılı ilköğretim bölge okulu bulunmakta; 7291 öğrencinin eğitim gördüğü bu okullarda 377 öğretmen görev yapmaktadır.

altyapı 
i̇lçede, 1 sağlık grup başkanlığı, 1 devlet hastanesi, 4 sağlık ocağı, 1 ana çocuk sağlığı, 1 verem savaş dispanseri hizmet vermektedir.

kaynakça 

 i̇zmir valiliği 
 kiraz i̇lçe millî eğitim müdürlüğü 
 kiraz kaymakamlığı

dış bağlantılar 

 t.c. kiraz belediyesi
 t.c. kiraz kaymakamlığı
Menderes, İzmir

menderes, türkiye'nin i̇zmir ilinin bir ilçesidir. i̇lçenin batısında seferihisar, kuzeyinde gaziemir ve karabağlar, kuzeydoğusunda buca, doğusunda torbalı, güneydoğusunda selçuk ilçeleri, güneyinde ege denizi bulunmaktadır. nüfusu 2022 yılı itibarıyla 106.173 kişidir.

tarihçe 
yerleşimin adı, 1467 yılı kayıtlarında cumaovası, 1665 yılı kayıtlarında ise cumaabad olarak geçmektedir. daha önceleri cumaovası bucak merkezi bir köy iken, 9 şubat 1950'de karakuyu köyü ile birleşerek belediye statüsü aldı ve beldeye dönüştü. 4 temmuz 1987'de resmi gazetede yayımlanan kanun ile menderes adını alarak ilçe statüsüne kavuştu.

coğrafya 
i̇zmir'in güneyinde yer alan ilçenin il merkezine uzaklığı 20 km’dir. i̇lçenin batısında seferihisar, kuzeyinde gaziemir ve karabağlar, kuzeydoğusunda buca, doğusunda torbalı, güneydoğusunda selçuk ilçeleri, güneyinde ege denizi bulunmaktadır. i̇lçenin yüzölçümü 777 km²’dir.

nüfus 
türkiye'nin ordu,samsun, diyarbakır, malatya, bitlis, tunceli, siirt, kars, şırnak, hakkâri gibi vilayetlerden çok sayıda aile menderes'e yerleşmiştir. bölge hızla göç almaktadır, aynı zamanda bölgede yoğun olarak bulgaristan göçmeni aileler yaşamaktadır. türk nüfusu çoğunluktadır.

ekonomi 
i̇lçe ekonomisinde tarım, hayvancılık ve turizm önemli yer tutar. arpa, buğday, pamuk, tütün, narenciye ve seracılık önemli gelir kaynağıdır. son yıllarda çeşitli dallarda faaliyet gösteren sanayi kuruluşları kurulmuştur. i̇zmir’in içme suyu ihtiyacını karşılayan tahtalı barajı ilçe sınırlarındadır. menderes’te klaros, notion ve kolophon antik kent yerleşimleri bulunmaktadır. i̇lçenin 40 km’lik sahil şeridindeki kıyı, koy ve turistik tesisleri, turizmin gelişmesini sağlamaktadır.

yönetim 
belediye başkanları

eğitim 
i̇lçede 38 i̇lköğretim okulu, 6 orta öğretim kurumu bulunmakta; 9694 öğrencinin eğitim gördüğü bu okullarda 470 öğretmen görev yapmaktadır.

menderes bölgesinde yabancı dil ağırlıklı liseler çoğunlukla anadolu liseleridir. anadolu liselerinde açılan dil sınıflarında öğrencileri i̇ngilizce ile birlikte ikinci bir yabancı dille eğitim vermektedir. menderes okulları yabancı dil ağırlıklı eğitim süreci yürütmektedir. gümüldür bilgin bülent kılıç anadolu lisesi ve menderes belediyesi teknik ve endüstri meslek lisesi i̇ngilizce dışında ikinci dil eğitimi bulunan liselerdir.

altyapı 
i̇zmir-aydın otoyolu ilçeden geçmektedir. i̇lçeye i̇zban trenleri ve eshot otobüsleri ile ulaşım mevcuttur. adnan menderes havalimanı'nın bir bölümü ilçe sınırları içerisindedir. i̇lçede dokuz sağlık ocağı, bir ssk dispanseri bulunmaktadır. menderes devlet hastanesi inşaatı devam etmekte olup 2022 yılında hizmete girmesi planlanmaktadır. menderes'te kurulan katı atık yönetim tesisi altı ilçeye hizmet verecektir.

kaynakça

dış bağlantılar 

t.c. menderes kaymakamlığı 
menderes belediyesi
Urla

urla, türkiye'nin i̇zmir ilinin bir ilçesidir. i̇lçenin doğusunda güzelbahçe ve seferihisar, batısında çeşme, kuzeybatısında karaburun ve ege denizi, kuzeyinde i̇zmir körfezi ve güneyinde ege denizi bulunmaktadır. nüfusu tüi̇k 2020 yılı verilerine göre 69.550'dir.

köken bilimi 
urla eski i̇yon klazomenai kentinin harabelerini barındırır. güzelbahçe'nin hâlâ kullanılan eski isminde (klizman) bu ismin izi vardır. bizans zamanında bryela (tanrının kadını - meryemana) ismini alan bu kent sonra muhtemelen bir sessiz harf transpozisyonu ile vourla (yunanca sazlık) olarak anılmıştır. urla ismi muhtemelen bu isimden kaynaklanmıştır.

tarihçe 
urla'da yapılan arkeolojik araştırmalarda i̇skele mahallesi'ndeki limantepe höyüğü'nün mö 4000'lere kadar tarihlenebilen bir merkez olduğu ortaya çıkarılmıştır. buluntuların en önemlilerinden birisi kent limanı olup ege denizi'nin bilinen en eski limanlarından biri olduğu kabul edilmektedir. antik klazomenai kenti de liman bölgesinde yer alır. kent, antikçağ'da özellikle zeytinyağı üretimiyle önemli bir ticaret merkezi olmuştur.

urla, aydınoğulları beyliği ile 1330'lu yıllarda ilk kez türk egemenliği ile tanışmış, 14. yüzyıl sonlarında osmanlı topraklarına katılmıştır. urla 16. yüzyılda ayşe hafsa sultan'ın manisa'da inşa ettirdiği külliyenin gelirlerini karşılayan vakıf yapısı içinde yer almıştır. denizli mahallesi camii, kamanlı camii, sungurlular camii, hacı turan kapan camii ve fatih i̇brahim bey camii ve hacı turan şadırvanı 15. ve 16. yüzyıllarda yapılmış türk eserleridir.

coğrafya 
şehir merkezine 35 km uzaklıkta yer alır. i̇lçenin doğusunda güzelbahçe ve seferihisar, batısında çeşme, kuzeybatısında karaburun ve ege denizi, kuzeyinde i̇zmir körfezi ve güneyinde ege denizi bulunmaktadır. yüzölçümü 727 km²'dir. otuz altı mahallesi vardır.  belediye binası hacıisa, urla'da konumlanmıştır.

nüfus

kültür 
i̇lçede 2015 yılından beri her yıl bahar aylarında urla mutfağının tanıtıldığı enginar festivali düzenlenmektedir. buna ek olarak urla'ya bağlı özbek mahallesinde her yıl mart dokuzu ot bayramı yapılmaktadır.

turizm 
güvendik sırtlarından urla kıyıları ve önündeki 12 ada ile i̇zmir körfezi seyredilebilmektedir. bademler mahallesi, tiyatrosu ve sera çiçekçiliği ile bilinmektedir. barbaros, özbek, balıklıova ve gülbahçe mahalleleri de turizm açısından öne çıkmaktadır.

yönetim 
belediye başkanları

eğitim 
i̇lçede 30 ilköğretim okulu ve 5 ortaöğretim kurumu bulunmaktadır. 6.764 öğrencinin eğitim gördüğü bu okullarda 441 öğretmen görev yapmaktadır. yüksek öğretim kurumları bakımından ise ilçede i̇zmir yüksek teknoloji enstitüsü'nün yerleşkesi, ege üniversitesi'ne bağlı su ürünleri fakültesi, dokuz eylül üniversitesi deniz i̇şletmeciliği ve yönetimi yüksek okulu bulunmaktadır.

altyapı 
i̇zmir-çeşme otoyolu ilçeden geçmektedir. haziran 2017'den beri ilçeye yaz sezonunda i̇zdeni̇z vapurları sefer düzenlemektedir.

ayrıca bakınız 
 sanat sokağı, urla
 urla enginar festivali
 mermerli çeşme urla
 özbek, urla
 mart dokuzu ot bayramı
 yıldıztepe şehitliği
 malgaca pazarı

notlar

kaynakça

dış bağlantılar 

 urla belediyesi 
 t.c. urla kaymakamlığı
İyonya Uygarlığı

i̇yonya uygarlığı yunanlar tarafından m.ö 1200'de batı anadolu'da kurulan bir medeniyettir. batı anadolu'da kabaca gediz nehrinden, küçük menderes nehir'ine kadarki kıyı bölgesine kurmuş ve i̇yonya adını vermişlerdir.

şehir devletleri halinde yaşamışlardır. 12 şehir devletinden oluşan bir birlik oluşturmuşlardır. bu şehirler sırasıyla miletos, myos, priene, efes, kolophon, lebedos, teos, erithrai, klazomenai, phokaia, samos ve khios'dur. smyra aslında aiol birliğinde iken daha sonradan iyonlaşmıştır. halikarnos ise dor birliğinden atılınca, i̇yonya birliğine girmiştir.

ticaret yollarının bitiş noktasında bulunmaları, tarım ve deniz ticareti sayesinde zenginleş­meleri sonucunda kültürel ve bilim yönüyle anadolu medeniyetlerinin en gelişmişini oluştur­muşlardır. yerleşme amacıyla özellikle marmara ve karadeniz kıyılarından pek çok koloni kurmuşlardır. şehir devletleri halinde yaşamaları, bilim insanlarının yetişmesine uygun hür ve bilimsel düşünceyi desteklemişlerdir. bazı ünlü i̇yonyalılar; tıpta hipokrat, tarihte herodot, felsefe'de diyojen, matematikte pisagor, tales gibi bilim insanları yetişmiştir.

i̇nsan şeklinde düşündükleri çok tanrılı din anlayışı vardır. özellikle efes kentinde bir ana tanrıça figürü olan artemis önemli tanrıçalardadır.

persler tarafından i̇yonyalılar'a son verilmiştir. perslere teslim olan miletos hariç diğer birçok i̇yonya kenti yağmalanmıştır. atina'nın desteklediği bazı isyan girişimleri olduysa da bu girişimler sonuçsuz kalmıştır.

mimaride i̇yonya nizamını geliştirmişlerdir. (örnek, efes harabeleri, artemis tapınağı)

kaynakça
Güney Kutbu

güney kutbu, dünya ekseninin alt kısmında (güney ucunda) kalan noktayı tanımlar.

“güneydeki efsanevi kıta”nın bulunması 200 yıllık bir arayıştan sonra ancak 1840’ta başarıyla sonuçlanmıştır. yelkenlisiyle kıyılar boyunca yaklaşık 2.000 km yol alan charles wilkes, denizlerden oluşan kuzey kutbu’nun tersine, güney kutbu’nun olduğu yerde gerçekten bir kıta bulunduğunu kanıtlamıştır. 12,4 milyon km²’lik yüzölçümüyle bu kıta neredeyse afrika’nın yarısı büyüklüğündedir. bu bölgenin içinde güney shetland, güney georgia gibi birkaç takımada da yer alır. güney kutbu'nda; kuzey kutbu gibi termik yüksek basınç görülür.

adı, “arktika’nın karşısındaki” anlamına gelen antarktika’yı ortalama 2.000 m kalınlığında büyük bir buz katmanı zırh gibi örter. bir zamanlar “ulaşılamaz” diye adlandırılan kutup noktasında buzun kalınlığı 4.335 m’yi bulur. bu buz kütlesi 24 milyon km³’lük hacmi ile yeryüzündeki bütün buzların %92’sini oluşturmaktadır. kıyılarından kopan 350 m – 600 m kalınlığındaki buz parçaları günde 1 m – 3 m hızla ilerler ve birbiri üstüne yığılır. bu tür yüzen yığınlardan biri olan ross buzlası 540.000 km’yi bulan alanıyla neredeyse fransa büyüklüğündedir. gelgit olayının buzlardan kopardığı büyük parçalar yüzerek çevreye dağılır. bu tür buzdağları arasında 20 000 km² büyüklüğe ulaşanlar olur.

güney kutbu’nda yeryüzünün en soğuk ve en fırtınalı iklimi egemendir. ortalama sıcaklık yaz aylarında -20°c’dir ve bu, güneyden fırtınalar estiğinde -70°c’ye kadar düşebilir. coğrafi güney kutbu noktasında bulunan abd gözlem istasyonunda yapılmış ölçümlerde sıcaklığın yıllık ortalamasının -50°c olduğu, en sıcak ayda ancak -29°c’ye yükseldiği belirlenmiştir. yani yeryüzünün bu en büyük buzdolabının sıcaklığı kuzey kutbu’ndan ortalama 22 °c daha düşüktür. bu durum doğal olarak yaşam koşullarını etkilemektedir. kuzey kutbu’nda 400’e yakın çiçek açan bitki türü sayılabilirken, güney kutbu’nda bir tane bile olmaması bunun bir belirtisidir. buna karşılık kıtanın kıyılarında ve açık denizlerinde çok sayıda hayvan yaşar. penguenler, martılar, foklar ve balinalar soğuk, ama besin maddesi açısından zengin güney kutbu denizlerindeki planktonları ve balıkları yiyerek yaşamlarını sürdürürler.
anlaşmalar gereği hiçbir ülkenin toprağı olmayan güney kutbu bu özelliğinden dolayı "dünyanın parkı" olarak adlandırılmıştır.

coğrafik güney kutup

coğrafik güney kutbu, aynı zamanda güney karasal kutup olarak da adlandırılır. gökküredeki coğrafik güney kutbu tasarımı, güney küre kutbu'nu verir. halihazırda antarktika güney kutbu üzerinde yer alır. buz kütlesi 3 000 metre kalınlığındadır. bu nedenle yüzey yüksek irtifadadır. kutup buz tabakası her yıl kabaca 10 metrelik bir ölçüyle hareket eder. kutbun kesin pozisyonu için işaretleyici kullanılır. her yıl bu işaretleyicinin yeri değiştirilerek kutbun kesin pozisyonu saptanır.

ayrıca bakınız 
 antarktika
 penguen

kutuplar
antarktika
antarktika coğrafyası
Büyük Okyanus

büyük okyanus veya pasifik okyanusu, amerika, asya ve okyanusya kıtaları arasında ve dünyanın en büyük okyanusu. pasifik adını i̇spanya krallığı adına dünya'yı dolaşan portekizli denizci ferdinand magellan vermiştir. magellan, günler süren zorlu ve fırtınalı koşullar altında adını verdiği macellan boğazı'ndan geçip bu okyanusa açıldığında, fırtınaların dinmesinden ve kendisini sakin suların karşılamasından dolayı portekizcede "sakin" anlamına gelen "pasifico" sözcüğünden yola çıkarak bu adı vermiştir. 179.7 milyon km² yüzölçümüne sahiptir. neredeyse atlas okyanusu ve hint okyanusu'nun toplamı kadar yüzölçümü vardır. en derin yeri 11.034 metre ile mariana çukuru olup burası aynı zamanda dünya'daki en derin noktadır. en kalabalık ada tahiti'dir. ayrıca dünya'daki depremlerin %90'ı ve büyük depremlerin ise %80'i pasifik bölgesinde oluşmaktadır. bunun nedeni büyük okyanusun çok derin olmasıdır. 708.000.000 km³ hacmi vardır ve kapladığı alan dünya'daki toplam karaların alanından biraz daha büyüktür. okyanusun 3.000-3.500 metreden daha derin her yerinde sıcaklık 2 °c derecenin altındadır. üzerinde irili ufaklı yaklaşık 20.000 ada bulunmaktadır. buna karşın toplam yüz ölçümünün yalnızca %1 kadarı karadır. japonya, endonezya ve yeni gine vb. volkanik adalarla çevrilmiştir. bu adalara "ateş çemberi" adı verilir.

ayrıca bakınız
 okyanusların sınırları

kaynakça

dış bağlantılar 

epic pacific ocean data collection viewable on-line collection of observational data 
noaa in-situ ocean data viewer plot and download ocean observations 
noaa pmel argo profiling floats realtime pacific ocean data 
noaa tao el niño 
noaa ocean surface current analyses 

 
okyanuslar
Kalay

kalay, periyodik cetvelde atom numarası 50 olan elementtir. simgesi sn olup latince stannum dan gelir. gümüşümsü gri renktedir. havada kolaylıkla okside olmaz, korozyona karşı dirençlidir. bu özelliğinden ötürü diğer metallerin (korozyondan korumak amacıyla) kaplanmasında kullanılır. tarihçesi mö 3000 yıllarına dayanır. antik mısır'da ve mezopotamya'da bronz alaşımında kalay kullanılmıştır.

allotropları 
kalayın alfa-kalay ve beta-kalay olmak üzere başlıca iki allotropu vardır. düşük sıcaklıklarda gri veya alfa-kalay kararlı olup, silisyum ve germanyuma benzeyen kübik kristal yapıdadır. 13,2 °c nin üzerinde ısıtıldığında beyaz veya beta-kalaya dönüşür. beyaz kalay tetragonal kristalin yapıdadır. soğutulduğunda yavaşça gri formuna dönüşür ki bu durum kalay hastalığı olarak bilinir. bu dönüşüm, aluminyum ve çinko gibi empüritelerin (safsızlıkların) varlığından etkilenir ve antimon veya bizmut ilavesiyle önlenebilir.

kalay elementinin kalay çığlığı adı verilen karakteristik bir bükülme sesi vardır. elementin iç yapısındaki kristalleşmenin sonucu element büküldüğünde cam ezilmesine, kırılmasına benzer ses üretir.

dış bağlantılar 
 webelements.com – kalay (i̇ngilizce) 
 kalayla ilgili ilginç bilgiler (i̇ngilizce) 
 malezya'da kalay madenciliği
 kalay

 
elementler
zayıf metaller
Kâfirûn Suresi

kâfirûn suresi, (arapça: سورة الكافرون) kur'an'ın 109. suresidir. sure 6 ayetten oluşur.

mekke'de indiğine inanılır. sure ismini ilk ayetinde geçen ve kafirler anlamına gelen “kâfirûn” kelimesinden alır. sure kafir olan kişilerin durumundan bahseder.

kaynakça 

sureler
Nas Suresi

nas suresi (arapça: سورة الناس) kur'an'ın 114. ve son suresidir. sure 6 ayetten oluşur.

sure ismini her ayetin sonunda yer alan ve insan anlamına gelen nas kelimesinden almıştır. mekke'de indirildiğine inanılmakta olan sure iniş sırasına göre 21. suredir. felak suresi ile aynı konuyu işleyen sure, insanların ve i̇slam mitolojisinde insanlara bir takım zararlar verebileceklerine inanılan cinlerin kötülüğünden allah'a sığınmayı emretmektedir. i̇lk 3 ayetinde allah'ın “rab, melik, ilâh” sıfatlarına vurgu yapılmaktadır. çeşitli i̇slami kaynaklarda şifa verici ve koruyucu özellikleri, yatmadan önce ve namazlardan sonra okunması vurgulanmaktadır. felak suresi ile birlikte muavvizeteyn (iki koruyucu) olarak anılmaktadır. bu surede ayetler sin (س) harfi ile bitmektedir.

adı 
nas kelimesi çoğu çeviride insanlar olarak çevrilmiştir. kimi çevirilerde ise halk olarak kullanılmıştır.

kaynakça 

sureler
Felak Suresi

felak suresi (arapça: سورة الفلق), kur'an'ın 113. suresidir. sure, 5 ayetten oluşur.

fil suresi'nden sonra, nas suresi'nden önce mekke'de indirildiğine inanılır. i̇niş sırasına göre 20. suredir. sure, ismini ilk ayetinde yer alan ve "sabah aydınlığı" anlamına gelen "felâk" kelimesinden almıştır. i̇lk ayeti, rabbine sığın emri ile başlar. 

nas suresi ile birlikte bu iki sureye "muavvizeteyn" (sığınma sureleri) denilir. surenin 3. ayetinde zulüm ve cehalet karanlığı; insanın içine çöken, onun iç dünyasını karartan kin, öfke, şehvet ve kıskançlık gibi kötü şeyler karanlık olarak ifade edilmiş ve bunların şerrinden allah'a sığınmak gerektiği bildirilmiştir. son ayetinde kıskanç kişinin şerrinden allah’a sığınmanın önemi vurgulanmıştır.

sure 
1:  de ki: "sabah aydınlığının rabbine sığınırım;

2:  yarattığı şeylerden gelebilecek kötülüklerden;

3:  karanlığı çöktüğü zaman gecenin şerrinden;

4:  düğümlere üfürenlerin şerrinden;

5:  bir de kıskandığı vakit kıskanç kişinin şerrinden!"

kaynakça 

sureler
İhlas Suresi

i̇hlas suresi (arapça: سورة الإخلاص), kur'an'ın 112. suresidir. sure, 4 ayetten oluşur.

mekke'de indirilmiş olan i̇hlas suresi, kur'an'ın en kısa surelerinden biridir ve i̇slam'daki tevhid (birlik) inancının en kısa ve öz ifadesi olarak kabul edilir. surede allah'ın mahiyeti; kısa, öz ve net bir şekilde belirtilmektedir.

''i̇hlas'' kelimesinin anlamı 
i̇hlas, ''samimi olmak, dine içtenlikle bağlanmak, esaslarını sırf allah rızası için uygulamak'' anlamına gelir. allah’a bu surede anlatıldığı şekilde inanan, tevhit inancını tam anlamıyla benimsemiş ihlaslı bir inanan olacağı için, sure bu adla anılmaktadır.

surenin meali 
1:  de ki: "o, allah'tır, bir tektir."

2:  "allah samed'dir."

3:  "ondan çocuk olmamıştır. kendisi de doğmamıştır."

4:  "hiçbir şey o'na denk ve benzer değildir."

surenin tefsiri 
i̇slam dinindeki inanç esaslarının birincisi ve diğerlerinin temeli allah'a, onun varlığına, yani yaratıcı olarak ibadet edilmeyi hak eden tek tanrı olduğuna, onun dışında ibadet edilen her şeyin ise 'batıl' olduğuna inanmaktır; yani tevhiddir. allah'a iman, i̇slamiyet'teki iman esaslarının birincisidir.

müslüman inanışına göre tüm insanlar allah'a muhtaç olmalarının yanı sıra, allah'ın kendisi de hiç kimseye veya hiçbir şeye muhtaç değildir. surede bu özellik, samed kelimesiyle ifade edilmektedir ve samed, i̇slam'da allah'ın 99 isminden biridir.allah'ın, yaratılmışlara ait olan sıfatlardan münezzeh olduğunu ifade eden 3. ayette ise, allah’a herhangi bir çocuk edinmeyi nispet edenler ve biyolojik soy kavramına giren her şey reddedilmektedir. örneğin müslümanlara göre bu ayet, aynı zamanda "i̇sa mesih, tanrı'nın oğludur." diyen hristiyanların ve meleklerin de allah’ın kızları olduğunu söyleyen dönemin mekkeli paganların iddialarını reddetmektedir. çünkü i̇slam inancına göre allah'ın varlığının bir başlangıcının ve sonunun olmaması, onun bu tip niteliklere sahip olmadığını göstermektedir.

ayrıca, allah’ın sıfatlarında ve fiillerinde denksiz ve benzersiz olduğu da son ayette belirtilmiştir. i̇nanca göre allah, kendisinden başka var olan her şeyi yarattığına göre, onun yarattıklarının da o’na denk olması mümkün değildir.

etimoloji 
surede ''hiçbir şeye muhtaç olmayan'' anlamında geçen samed kelimesi, i̇slam inancında allah'ın 99 isminden biridir ve bu isim, mezopotamya'da akadların güneş tanrısı şamaş veya kenanlıların güneş tanrıçası olan şapaş ile benzer fonetiğe sahiptir ve muhtemelen aynı isimlerin farklı dil ve lehçelerdeki farklı telaffuzundan ibarettir. bu ve benzeri durumdaki diğer isimler, muazzez i̇lmiye çığ tarafından (tanrı veya tanrıçalara verilen isimlerin allah'a atfedilmesi) tektanrıcılığa giden yolda değişik adımlar atılması olarak değerlendirilir. aynı değerlendirmeler, mezopotamya'dan mısır'a kadar olan bölgelerde bir savaş tanrıçası olarak tapınılan anat ile ahad arasındaki fonetik benzerlikler için de yapılabilir.

kaynakça

ayrıca bakınız
kur'an sureleri listesi
anat
şamaş
kur'an

dipnotlar 

sureler
Nasr Suresi

nasr suresi, (arapça: سورة النصر) kur'an'ın 110. suresidir. sure 3 ayetten oluşur.

sure ismini ilk ayetinde geçen ve yardımcı anlamına gelen nasr kelimesinden almıştır. medine'de indirildiğine inanılan surede allah'ın yardımı ile mekke'nin fethedildiğinden, insanların büyük kitleler halinde allah'ın dinine girdiğinden bahsedilir.

kaynakça 

sureler
Kevser Suresi

kevser suresi (arapça: سورة الكوثر), kur'an'ın 108. suresidir. kur'an'ın en kısa suresi olan kevser suresi, 3 ayetten oluşur.

sure, ilk ayetinde kevser'den bahsedildiği için bu ismi almıştır. kevser, cennette var olduğuna inanılan kutsal bir nehirdir. surenin diğer bir ismi de "nahr (kurban kesmek) suresi"dir.

konusu 
surenin indiriliş sebebi üzerine üç rivayet bulunmaktadır:

 mekkeli paganlardan biri olan âs bin vâil'in; arkadaşlarına muhammed'den "ebter" (soyu kesik) diye bahsetmesi, "bırakın şu soyu kesik adamı. ölünce unutulup gidecek zaten" demesi.
 kureyşlilerin, şair olan ka'b bin eşref'e kendilerinin daha üstün olduklarını söyleyerek muhammed'i yine aynı sıfatla (ebter) nitelemeleri.
 muhammed'in erkek çocuklarının küçük yaştaki ölümü üzerine, muhaliflerinin o'nun soyunun kesildiğini söylemeleri.
muhammed'in ilk erkek çocuğu kâsım, 17 aylıkken ölmüş ve ölümünden yıllar geçmişti. kâsım'dan sonra kızları doğmuş, büyümüş ve evlenmişti. i̇kinci oğlu abdullah'ın henüz bebekken ölmesi üzerine, mekkeli paganlar onun soyunun devam edemeyeceğini yaymaya başladılar. bu durum üzerine bu sure indi.

bu sure, "duha" ve "i̇nşirah" sureleri gibi peygamber muhammed'e has, onunla ilgili olan bir suredir. kevser suresi'nde allah, mekkeli muhaliflerin hakaret ifade eden konuşmalarına karşı muhammed’e kevser’i verdiğini söyleyerek, buna karşılık dua ederek ve kurban keserek teşekkür etmesini istemektedir.

sure 
1:  şüphesiz biz sana kevser'i verdik.

2:  o hâlde, rabbin için namaz kıl, kurban kes.

3:  doğrusu sana buğzeden (kin besleyen), soyu kesik olanın ta kendisidir.

ayrıca bakınız 
kevser
muhammed'in ailesi (ehl-i beyt)
kurban
i̇nşirah suresi
duha suresi

kaynakça 

sureler
Kureyş Suresi

kureyş suresi (arapça: سورة قريش), kur'an'ın 106. suresidir. sure 4 ayetten oluşur.

sure ilk ayetinde geçen ve peygamberin kabilesini ifade eden kureyş kelimesinden ismini alır. kur'an'ın 30. cüzünde yer alır. kureyş, muhammed'in kabilesidir. kureyş'e i̇slam öncesi dönemde verilen bazı imtiyazlardan bahsettiği için bu adı almıştır. tîn sûresinden sonra mekke'de indirildiğine inanılmaktadır. i̇slam inançlarına göre bu sûre kureyş ve allah'ın minneti hakkında inmiştir. kureyş kabilesi, araplarca kutsal sayılan kâbe'nin bakımını ve gözetimini üstlendikleri için diğer arap kabileleri onlara saygı gösterirlerdi. özellikle kâbe'yi yıkmaya gelen fil ordusunun inanılmaz şekilde felakete maruz kalarak kâbe'yi yıkma çabalarının başarısızlıkla sonuçlanması üzerine kureyşliler kabileler arasında saygınlıklarını artırmışlardır. kureyş suresinde allah'ın onlara lütfettiği imkanlar hatırlatılmıştır ve kâbe'ye vurgu yapılarak "şu evin (kabe'nin) rabbine kulluk etsinler" buyrulmuştur.

bazı i̇slam araştırmacıları, kur'anın 105 ve 106. surelerini birlikte ele alıyor ve kureyş'i muhammedin mensubu olduğu kabilenin adı ve ebabil'i bir kırlangıç türü gösteren geleneksel açıklamaları tatmin edici bulmuyorlar. buna göre kur'anın 105. suresi olan "fil suresi" babil sürgününü; "kureyş suresi" ise i̇ran'da ahameniş i̇mparatorluğu'nu kuran, yahudileri bu sürgünden kurtararak onların kudüs'e dönmesine izin veren, böylece yahudiler arasında büyük bir kurtarıcı (veya mesih) olarak saygı kazanan büyük kiros'u işaret etmekteydi. (kiros'un i̇branice telaffuzu quraish idi)  (ayrıca bakınız; revizyonist i̇slam araştırmaları okulu)

kaynakça 

sureler
Fil Suresi

fil suresi (arapça: سورة الفيل), kur'an'ın 105. suresidir, 5 ayetten oluşur. sure, yemen valisi ebrehe'nin allah'ın evi olan kâbe'ye saldırmasını ve karşılaştığı sonu anlatmaktadır.

bazı i̇slam araştırmacıları, kur'anın 105 ve 106. surelerini birlikte ele alıyor ve kureyş'i muhammedin mensubu olduğu kabilenin adı ve ebabil'i bir kırlangıç türü gösteren geleneksel açıklamaları tatmin edici bulmuyorlar. buna göre kur'anın 105. suresi olan "fil suresi" babil sürgününü; "kureyş suresi" ise i̇ran'da ahameniş i̇mparatorluğu'nu kuran, yahudileri bu sürgünden kurtararak onların kudüs'e dönmesine izin veren, böylece yahudiler arasında büyük bir kurtarıcı (veya mesih) olarak saygı kazanan büyük kiros'u işaret etmekteydi. (kiros'un i̇branice telaffuzu quraish idi)

sure

tarihsellik 

fil suresi, kur'an'da temas edilen ancak ayrıntıları efsane ve mitolojik kültüre dayalı anlatımlardan oluşan fil vakası isimli anlatıyla ilgilidir.

anlatıların tarihi değer taşıyıp taşımadığı ile ilgili tartışmalar bulunmakta, yemen'den böyle bir hayvan ile mekke'ye sefer yapılıp yapılamayacağı eleştiriler arasında yer almaktadır. bazı tefsir yaklaşımları ise mitolojik kur'an anlatılarını aklileştirme kapsamında ebabil kuşlarının attığı taşları mikroplar olarak yorumlama eğilimindedirler.

ayrıca, sure makkabiler'in i̇kinci kitabı'na gönderme yapıyor gibi duruyor. ayrıca fil halkının (fil sahipleri) aslında yahudiler, ebabil'in de aslında babil olduğu şeklinde bir görüş te bulunmaktadır.

ayrıca bakınız
 fil vakası
 i̇slam mitolojisi
 ebrehe
 ebabil
 fil yılı
 makkabiler

kaynakça 

sureler
Asr Suresi

asr suresi, (arapça: سورة العصر) kur'an'ın 103. suresidir. sure 3 ayetten oluşur. asr, çağ, ikindi vakti veya uzun zaman anlamlarına gelebilen bir kelimedir. mekke'de indirildiğine inanılan, surede kurtuluşun imana, iyi işler yapmaya hakkı ve sabrı tavsiye etmeye bağlı olduğu anlatılmıştır.

kaynakça 

sureler
Adiyat Suresi

adiyat suresi (arapça: سورة العاديات, sūrat'ul ādiyāt), kur'an'ın 100. suresidir.

tamamıyla mekke'de indirildiğine inanılmaktadır. 11 ayetten oluşmaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 türkçe adiyat suresi, diyanet meali 
 i̇ngilizce adiyat suresi meali 

sureler
İnşirah Suresi

i̇nşirah suresi (arapça: سورة الشرح), kur'an'ın 94. suresidir. sure, 8 ayetten oluşur.

i̇niş sırasına göre 12. suredir. mekke döneminde inmiştir. sure, i̇slam peygamberi muhammed'e i̇slam'ı yayma konusunda çekilen sıkıntılar karşısında verilen ferahlık ve yardımlar belirtmektedir. bu nedenle bu surenin okunması, i̇slam inancına göre insanın sıkıntıların giderilmesini ve kalbinin ferahlamasını sağlar. ayrıca surede, inananların karşılaşacakları sıkıntılardan ümitsizliğe düşmemeleri, daima allah'a güvenmeleri ifade edilmektedir. sure kısa olduğundan, pek çok müslüman tarafından kolaylıkla ezberlenmektedir.

sure 
1:  (ey muhammed!) senin göğsünü açıp genişletmedik mi?

2-3:  belini büken yükünü üzerinden kaldırmadık mı?

4:  senin şânını yükseltmedik mi?

5:  şüphesiz güçlükle beraber bir kolaylık vardır.

6:  gerçekten, güçlükle beraber bir kolaylık vardır.

7:  öyleyse, bir işi bitirince diğerine koyul.

8:  ancak rabbine yönel ve yalvar.

konusu 
surede allah’ın muhammed peygamber’e olan manevi lütufları anlatılmaktadır. vakti zamanında kendisinin daralan ve bunalan göğsünün açılıp genişlediğini, yani bu bunaltı durumundan uzaklaştığını, yüklerinin zamanla azaldığını ve itibarının zamanla yükseldiğini söylemektedir.

5. ve 6. ayetlerde ''her zorluğun ardından mutlaka bir kolaylığın olduğu'' iki defa bildirilerek mekke’de putperestlerin baskısı yüzünden sıkıntı çeken muhammed'e ve diğer müslümanlara teselli ve ümit verilmektedir. müslümanlardan da allah’a ibadet ve itaatlerini sürdürmeleri istenmektedir.

ayrıca bakınız 

 duha suresi
 kevser suresi

kaynakça 

sureler
Duha Suresi

duha suresi (arapça: سورة الضحى), kur'an'ın 93. suresidir. sure, 11 ayetten oluşur.

mekke döneminde inmiştir. sure, ismini ilk ayetinde geçen ve ''kuşluk vakti'' anlamına gelen ''duhâ'' kelimesinden almıştır. sure, güneş'in yükselişini sembolize eden kuşluk vaktine edilen yeminle başlar.

konusu 
rivayete göre peygamber muhammed mekke'deyken, fecr suresi'nden sonra ayetlerin inişi bir müddet durmuş, bunun üzerine mekkeli paganlar da ''rabbi onu terk etti'' diye onunla alay etmeye başlamışlardır. muhammed de bu süreçte allah'ın ona darıldığını düşünmüştür. bu surenin inişiyle birlikte bu sessizlik sona ermiş ve ayetlerin inişi, muhammed'in ölümüne kadar düzenli devam etmiştir.

surenin ilk iki ayetinde, sırasıyla kuşluk ve gece vakitlerine yemin edilir. üçüncü ayetinde, mekkeli paganların ona söylediği gibi rabbinin onu terk etmediği ve muhammed'in düşündüğü gibi rabbinin ona darılmadığı belirtilir. surenin sonraki ayetlerinde peygamber'in hususiyetlerinden olan yetim oluşu, yolunu kaybetmiş oluşu ve fakir oluşu ele alınmış ve kendisi teselli edilmiştir.

surenin meali 
1:  kuşluk vaktine andolsun,

2:  karanlığı çöktüğü vakit geceye andolsun ki,

3:  rabbin seni terk etmedi, sana darılmadı da.

4:  muhakkak ki ahiret, senin için dünyadan daha hayırlıdır.

5:  şüphesiz, rabbin sana verecek ve sen de hoşnut olacaksın.

6:  seni yetim bulup da barındırmadı mı?

7:  seni yolunu kaybetmiş olarak bulup da yola iletmedi mi?

8:  seni ihtiyaç içinde bulup da zengin etmedi mi?

9:  öyleyse sakın yetimi ezme!

10:  sakın isteyeni azarlama!

11:  rabbinin nimetine gelince; işte onu anlat.

kaynakça 

sureler
Fecr Suresi

fecr suresi (arapça: سورة الفجر, surat'ul fecr), kur'an'ın 89. suresidir. sure 30 ayetten oluşur.

sure, ismini ilk ayetinde kendisi üzerine yemin edilen 'sabah aydınlığı, tan yerinin ağarması vakti' anlamına gelen 'fecr' kelimesinden almıştır. fecr suresi'nin tamamı mekke döneminde indirilmiştir.

surede genel olarak âd kavmi, semûd, i̇rem ve fir'avun toplumları gibi eski kavimlere dair bâzı kıssalar, insanın kötülüğe yönelmesi, bunun sonuçları ve âhiret anlatılmıştır.

kaynakça 

sureler
Gestapo

gestapo (gizli devlet polisi), nazi almanyası ve alman işgali altındaki avrupa'da gizli polis teşkilatı. 1933'te hermann göring tarafından prusya'nın çeşitli güvenlik polisi kuruluşlarının tek bir organizasyonda birleştirilmesiyle kuruldu. 20 nisan 1934'te schutzstaffel (ss) lideri heinrich himmler'in yönetimine geçti. diğer taraftan reinhard heydrich ve heinrich müller'e yetki verildi.

i̇lk olarak fırtına birlikleri'nden (sa) ve alman polisinden seçkin görülenler alındı. sivil üniformayla polis birliklerinden ayrıldılar. i̇lk adı geheime polizei amt yani gpa'dır ama bu ismin basit olduğu düşünülmüş olmalı ki, gestapo olarak değiştirilmiştir. açılımı,
die geheime staatpolizei'dır.

ii. dünya savaşı sırasında yaklaşık 45.000 üyesi vardı. ofislerine gestapoleitstellen denirdi. günümüzdeki istihbarat teşkilatları için örnek teşkil eder. gestapo ii. dünya savaşı sırasında önemli komutan ve generallerin korumalığını üstlenerek bir nevi askerî inzibat görevi yapmışlar, kimi zaman ss'lerle ortak çalışmışlardır. gestapo ayrıca savaş sırasında almanya'da bulunan müttefik casuslarını yok etmek için de kullanılmıştır. gestapo erleri genellikle önemli giriş kapılarına nöbetçi olarak bırakılırlardı; görevleri giriş kartlarını kontrol etmekti.

ayrıca toplama kamplarında aktif rol oynamışlardır. savaş sonrası çoğu kaçmayı başarmış, yakalananlar savaş suçlusu sayılarak kurşuna dizilmiştir. ii. dünya savaşı'nı anlatan filmlerde ss'lerle birlikte çokça boy gösterirler. gestapoların bir diğer görevi de savaş ortamında olup bitenden habersiz halkı dolduruşa getirerek onların düşman kuvvetlerine karşı sivil bir güç olarak kullanımını sağlamak idi.

kaynakça 

 
ss
nazi almanyası
nazi kuruluşları
1945'te feshedilmiş oluşumlar
almancadan türkçeye geçen sözcükler
Metal Fırtına

metal fırtına, orkun uçar ve burak turna tarafından yazılan, amerika birleşik devletleri'nin türkiye'ye saldırmasını konu alan politik kurgu tarzında 302 sayfalık bir romandır.

kapak tasarımı kenan özcan tarafından yapılmıştır.

yayınlandığında türkiye'de en çok satan kitaplardan biri olmuştur. bu dönemden sonra her iki yazar da bu seriyi kendileri devam ettirmişlerdir.

devam serileri

orkun uçar versiyonu
{| class="wikitable"
!kapak
!başlık
!basım tarihi
!yayınevi
!isbn
|-
| rowspan="2" | 
| metal fırtına 2 - kayıp naaş
| 2005
| altın kitapçılık
| isbn 975-21-0598-x
|-
| colspan="4" | metal fırtına serisinin devam kitabı. i̇lk kitabın aksine bu kitabı orkun uçar, burak turna ile beraber yazmamış, daha sonra da yazarlar seriyi farklı kitaplarla geliştirmişlerdir. gökhan birdağ rolünü yerine orkun uçar getirmiştir.
|-
| rowspan="2" | 
| metal fırtına 3 - kızıl kurt
| 2006
| altın kitapçılık
| isbn 975-263-109-6
|-
| colspan="4" |  metal fırtına serisinin orkun uçar tarafından kaleme alınan üçüncü romanı. roman, orta asya'da rus mafyası ile geçen savaşı anlatmaktadır.
|-
| rowspan="2" | 
| metal fırtına 4 - turan
| 2008
| altın kitapçılık
| isbn 9789752109520
|-
| colspan="4" |  metal fırtına serisinin orkun uçar'ın yazdığı dördüncü roman. romanda iki kutuplu hale gelen dünyada türkiye seçimini batıdan yana kullanıyor. bu seferki düşman ise türklerin eski düşmanı çin.
|-
| rowspan="2" | 
|metal fırtına 5 - tengri
| 2015
| altın kitapçılık
| isbn 9789752120518
|-
| colspan="4" |  metal fırtına serisinin orkun uçar'ın yazdığı son roman. umut altın ile birlikte okuru destansı bir maceraya davet ediyor.
|-}

burak turna versiyonu

metal fırtına üçlemesi 

sinema ve televizyon hakları 2005 yılında özen film tarafından satın alınmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 orkun uçar 
 burak turna 

2004 romanları
2005 romanları
2006 romanları
2008 romanları
burak turna romanları
orkun uçar romanları
komplo teorileri
 
türkçe romanlar
savaş romanları
2007 romanları
2009 romanları
konusu türkiye'de geçen romanlar
konusu ankara'da geçen romanlar
konusu irak'ta geçen romanlar
Şemsi Yılmaz Susamış

şemsi yılmaz susamış, (d.1937, sivas) türk semazendir.

semazen olarak kültür bakanlığından emekli olan ilk devlet sanatçısıdır. 1947'de semazenliğe başlamış, 13 yıl devlet sanatçısı olarak kültür bakanlığı'nda çalışmış ve 2004 yılında emekli olmuştur. ailesi sivas'ta susamışlar konağı'nın sahibidir. semazenliğe susamışlar konağı'nda başlayan daha sonra konya'da yıllarca semazenbaşılık yapan şemsi yılmaz, sivas'ta bir semazen grubu kurmuştur. oğlu ve torunlarını da semazen olarak yetişmektedir.

sivas ilinde mevlana tasavvuf kültürü ve sema derneği başkanlığını yapmakta olan susamış, 1962 yılına kadar şeb-i arûs törenlerine katılmış ve halen postnişinlik yapmaktadır.

kaynakça 

semazenler
1937 doğumlular
yaşayan insanlar
Hesiodos

hesiodos (yunanca: ἡσίοδος hēsíodos; d. mö 700 öncesi askra, boeotia, ö. bilinmiyor.) yunan didaktik şiirinin babası olarak bilinen, bilim insanlarınca mö 750-650'li yıllarda aktif olduğu düşünülen ünlü ozan. i̇şler ve günler adlı eserinde verdiği bilgiler sebebiyle birçok bilim insanı tarafından ilk ekonomi ve iktisat tarihçisi olarak da kabul edilir.

hayatı 

mö 8. yüzyılda yaşadığı düşünülmektedir. yoksul bir çiftçinin oğlu olan hesiodos, aiolia'nın kyme şehrinden, yunanistan'da boiotia'nın askra şehrine göç etmiştir. efsaneye göre, helikon yamaçlarında koyun güderken musalar adı verilen ilham perileri ona şairlik bağışlamışlardır. nerede ve ne zaman öldüğü bilinmeyen hesiodos, homeros'un yanında yunan ilk çağı hakkında bugün edinilen bilgilerin temel kaynaklarından biridir.

hesiodos, tarihi her biri bir öncekinden daha zorlu ve daha bozulmuş olan altın, gümüş, pirinç, kahramanlık ve demir çağları olarak adlandırdığı beş aşamaya ayırır. ona göre bereket ve huzur dönemi olan altın çağı bu dönemler arasında bir zirveyi teşkil etmektedir. o dönemde olimpus tanrıları altın bir insan nesli yaratmıştı ve onlar yüreklerinde endişe, ağır iş ve zorluktan uzak keyif içinde tanrılar gibi yaşıyorlardı. yaşlılığın düşkün günlerini yaşamıyorlar, sanki gözkapaklarına uykunun ağırlığı çökmüşçesine ölüp gidiyorlardı.

eserleri

erga kai hemerai (i̇şler ve günler) 
otantik bir şiir olan i̇şler ve günler, genel anlamda çiftçi yaşamını anlatmaktadır. herhangi bir kahraman tasviri bulunmayan eserde insanın beş çağı anlatılmakta ve bazı nasihatlerde bulunulmaktadır. yunan çiftlik hayatı üzerine bugün bilinenlerin çoğu hesiodos'un bu eserine dayanmaktadır.

theogonia (tanrıların doğuşu) 
üslup açısından i̇şler ve günlere yakın olan theogonia'da hesiodos yunan inanışını bir anlamda standart bir hale getirmiştir. konusu genel olarak evrenin, dünyanın ve tanrıların kökeni, varoluşları olan eser yunan tanrıları hakkında çok fazla bilgi vermekte ve bugün bile bir başvuru eseri niteliği taşımaktadır.

kaynakça 

 
mö 8. yüzyılda doğanlar
mö 8. yüzyılda yunanlar
mö 8. yüzyıl şairleri
antik yunan yazarlar
antik yunan şairler
Emine S. Beder

emine sündüz beder, (d. 2 ağustos 1960, akşehir, konya), türk yemek uzmanı ve yazarı.

annesi, i. dünya savaşı sonrasında selanik'ten akşehir'e göçmüş rumeli türklerinin ikinci kuşağındandır. beder yemek yapmayı akşehir'in yerlilerinden olan babasından öğrendiğini söylemiştir.

meslek yüksekokulu elektrik bölümü mezunu olan emine s. beder'in 1980 yılında yaptığı evlilikten iki çocuğu vardır.

1994 yılında yurt çapında üç yemek yarışmasını kazanan emine beder, aynı yıl sabah gazetesinin melodi ekinde yazmaya başlamıştır. uzun yıllar bu gazetede yazarlık yaptıktan sonra, 1 numara yayıncılık'ın çıkarttığı sofra dergisinde yemek danışmanı ve baş yazar olarak çalışmaya başlamıştır. aynı dönemde sabah gazetesi ile birlikte verilen onlarca yemek kitapçığında imzası bulunan emine beder, çeşitli televizyon kanallarında ve radyolarda yemek programları sunmuştur.

emine s. beder'in i̇nkılap yayınevi'nden piyasaya çıkan, altı ciltlik kategorili yemek kitabı ve iki adet de toplu yemek kitabı vardır.

dış bağlantılar 
 emine beder resmi web sitesi 
 emine beder yemek tarifleri 
 emine beder'in yemek kitapları  
 emine beder'in i̇smek çalışmaları 
 emine beder ile yapılmış bir röportaj 
 yemek tarifleri 

türk şefler
1960 doğumlular
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
yaşayan insanlar
akşehir doğumlular
türk televizyon kişilikleri
20. yüzyıl türk kadın yazarları
Küskünüm (albüm)

küskünüm, 22 mayıs 1986'da bayar müzik firmasından çıkarılmıştır. bu albüm türkiye'de tüm zamanların en çok satan albümüdür. albüm sadece yasal olarak en az 12 milyondan fazla satmıştır. albümde yer alan şarkıların hepsi müslüm gürses klasiği haline gelmiştir. albümün bütün müziklerinde burhan bayar imzası vardır.

şarkı listesi

albüme konmayan yedek şarkılar 
 küskünüm albümünün resmi olarak bilinen iki yedek şarkısı vardır. sende kalmış, islanmışsın, nedense şarkılarının da bu albümün yedek şarkıları olduğu iddia edilmiştir. dinleyin geceler ve sebepsiz ayrılık şarkıları 1988 yılında yayımlanan bayar halk konserleri adlı korsan albümde yayımlanmıştır.

albüme ait diğer bilgiler 
 albümün ilk kaset, plak ve cd basımlarında seni yazdım şarkısının söz yazarı altın karakaya olarak belirtilmiş sonradan basılan cd ve plak basımlarında ise hasan bağlan olarak belirtilmiştir.
 albümün popüler şarkılarından olan unutamadım (kaç kadeh kırıldı) eseri daha sonra ego den moiazo kanenos adıyla yunanca olarak yayımlanmıştır.

künye 
 yönetmen: burhan bayar
 tonmaister: i̇hsan apça
 kayıt: i̇stanbul ses kayıt
 kapak tasarım: ajans tuncel
 baksı: frs

orkestra bilgileri 

 yaylılar: mustafa sayani̇skender şencemalali i̇hsan kısaçadnan karadumanayhan şenyaylaryaşar okyayi̇lyas tetikbaki kemancısait büyükçınar
 viola: rıfat şanlıelmehmet şenyaylar
 çello: özer argun
 kanun: halil karaduman
 obua: celal akatlar
 flüt & piccola: burhan bayar
 a. bass: mustafa perin
 bass: i̇smail soyberk
 elektro gitar: bejo
 ney: ercan irmak
 darbuka: celal bağlan
 tef: s. ayta
 bongo: e. duran
 akordeon: rıfat şanlıel

kaynakça 

müslüm gürses albümleri
1986 albümleri
bayar müzik albümleri
arabesk albümleri
türkçe albümler
Moraceae

moraceae rosales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.

meyve nus, bazılarında ise çekirdekli sulu meyvedir. çoğu kez bunlar bir araya gelerek mürekkep meyveleri oluşturur. öz odunları koyu, diri odunu sarı renklidir.

taksonomi
moraceae familyasına bağlı cinsler:
 artocarpus - j.r. forst. & g. forst.
 batocarpus - h. karst.
 brosimum - sw.
 broussonetia - l'hér. ex vent.
 castilla - cerv.
 dorstenia - l.
 fatoua - gaudich.
 ficus - l. 
 maclura - nutt.
 milicia - sim
 morus - l. 
 pseudolmedia - trécul
 streblus - lour.
 treculia - decne. ex trécul
 trophis - p. browne

dış bağlantılar 
 moraceae  in l. watson and m.j. dallwitz (1992 onwards). the families of flowering plants.

kaynakça 

rosales
Ulmaceae

ulmaceae rosales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.

bu familyada yaklaşık 16 cins ve 230 tür olduğu bilinmektedir. ağaç ya da çalı şeklinde olabilir. yapraklar almaçlı dizilmiştir, kenarları dişli ve tüysüzdür. tomurcukları sivri ya da küt şeklindedir. meyve kanatlı nuks ya da sulu ve çekirdeklidir. kışın yaprak dökerler. yaprakları kısa saplıdır. türlerinde çiçekler genellikle salkım şeklindedir. periant otsu ve 4 - 8 parçalıdır. endospermsiz tohum vardır. yapraklar tabanda bazıları asimetriktir. kışın yaprak dökerler. tomurcukları kiremit gibi dizilmiştir çok sayıda pullarla örtülüdür. ulmaceae de altı yedi cins öncelikle ılıman bölgelere dağılmıştır. ailenin birkaç üyesi süs bitkileri olarak yetiştirilir. erkek ve dişi çiçekler aynı bitki üzerinde birlikte veya ayrı olarak taşınır.

taksonomi
ulmaceae familyasına bağlı cinsler:
 planera - j.f. gmel.
 ulmus - l. 
 zelkova - spach

dış bağlantılar

kaynakça 

rosales
At kestanesi

at kestanesi, sapindaceae familyasından aesculus cinsinden ağaç ya da çalı formundaki kışın yapraklarını döken türlerin ortak adı.

yapraklar uzun saplı ışınsal tüysü 5-9 yaprakçıklı olup el görünüşünde kenarları dişli ya da düzdür. sapı uzundur. dizilişi karşılıklı; kenarları düz veya dişlidir. çiçekleri bir evcikli ya da erdişidir. bileşik salkım kuruluşundadır. dik duran uzun bir eksen etrafında toplanmıştır. meyve üzeri dikenli veya düz büyük bir kapsüldür.

üretimi tohum ve çelikle olur.

at kestanesi (aesculus) olarak bilinen ağacın aynı adı taşıyan tohumları zehirli olup, kestaneden tamamen farklı bir bitki türüdür.

taksonlar 
 aesculus assamica
 kaliforniya at kestanesi (aesculus californica) 
 çin at kestanesi (aesculus chinensis) 
 wilson at kestanesi (aesculus chinensis var. wilsonii)
 aesculus chinensis var. chinensis
 sarı at kestanesi (aesculus flava) (a. octandra) 
 amerika at kestanesi (aesculus glabra) 
 teksas at kestanesi (aesculus glabra var. arguta)
 aesculus glabra var. glabra
 aesculus glabra var. leucodermis
 beyaz çiçekli at kestanesi (aesculus hippocastanum) 
 hint at kestanesi (aesculus indica) 
 çalı at kestanesi (aesculus parviflora)
 kırmızı at kestanesi (aesculus pavia) 
 boyalı at kestanesi (aesculus sylvatica) 
 japon at kestanesi (aesculus turbinata) 
 kırmızı çiçekli at kestanesi (aesculus x carnea) (a. hippocastanum x a. pavia)
 sarı çiçekli at kestanesi (aesculus x neglecta) (a. flava x a. sylvatica)
 aesculus x hybrida (a. flava x a. pavia)
 aesculus x plantierensis

fotoğraflar 

 
ağaçlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Sarısabır

sarısabır, asphodelaceae familyasından aloe cinsini oluşturan anavatanı afrika olan bitki türlerinin ortak adı. yaklaşık 300 türü vardır. 3-4 türünün şifalı özelliği bulunmaktadır. bunların içinde en şifalı olarak gösterilen tür aloe vera'dır.

bu bitkinin yapraklarından çıkan jelin şifa özelliği bulunmaktadır. jel oksijenle temas ettikten sonra bir çeşit oksitlenme yapmakta ve yaklaşık 5 saat içinde şifa özellikleri ortadan kalkmaktadır.

günümüzde çin, hindistan, orta ve güney amerika, meksika ve i̇spanya gibi ülkelerde yetiştirilmektedir. bitki toplam 2 veya 3 defa sarı renk çiçek açar. agave (sabır) ile karıştırılmamalıdır.

bazı türleri 

 tıbbi sarısabır (aloe vera) 
 aloe arborescens 
 aloe aristata 
 aloe dichotoma 
 aloe nyeriensis
 aloe variegata 
 aloe barbadensis 
 aloe wildii

dış bağlantılar
Kokar ağaç

kokar ağaç (ailanthus altissima), simaroubaceae familyasından mayıs-haziran ayları arasında yeşilimsi sarı renkli çiçekler açan, kötü kokulu bir ağaç türü. vatanı uzakdoğu'dur. buradan avrupa ve anadolu'ya yayılmıştır.

morfoloji 

yaprakları bileşik, 15-40 yaprakçıktan meydana gelir. çiçekler büyük bir salkım halinde toplanmışlardır. taç ve çanak yaprakları 5 parçalıdır. erkek ve dişi çiçekler farklı ağaçlarda bulunur. meyveleri önce yeşil, olgunlaştıktan sonra kırmızı renklidir.

kullanımı 

yapraklar reçine, tanen ve c vitamini; gövde kabuğu tanen ve acı maddeler ihtiva eder. i̇shal ve dizanteride, çayı kabız edici olarak kullanılır.

simaroubaceae
dioik bitkiler
Hilmi Yavuz

hilmi yavuz (d. 14 nisan 1936, i̇stanbul) türk yazar, şair ve akademisyen. şiir ve düzyazılarıyla kültür adamı, felsefeci, eğitimci, yazar ve özellikle de şair kimliğiyle çağdaş türk edebiyatının önemli adlarından biridir. "i̇rfan külyutmaz" müstear adıyla da bilinir.

yaşamı 
kabataş erkek lisesi'ni bitirdi. i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesi'ndeki eğitimini yarıda bıraktı. i̇ngiltere'ye gitti. bbc'nin türkçe bölümünde çalıştı. londra üniversitesi edebiyat fakültesi felsefe bölümü’nü bitirdi. türkiye'ye döndükten sonra çeşitli yayınevleri ve ansiklopedilerde görev aldı. cumhuriyet, milliyet, yeni ortam gazeteleri ve çeşitli dergilerde "ali hikmet" imzasıyla inceleme, eleştiri ve denemeler yazdı. mimar sinan güzel sanatlar üniversitesi, i̇stanbul teknik üniversitesi ve boğaziçi üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalıştı. i̇lk şiirleri kabataş erkek lisesi'nde edebiyat öğretmeni behçet necatigil yönetiminde çıkan "dönüm" dergisinde yayınlandı. bu dönemde daha çok i̇kinci yeni akımının etkisinde imgeci şiirler yazdı. sonraki yıllarda gelenekçilikle çağdaş bir bakışı kaynaştıran, biçim ve özün dengelendiği bir düzey sergiledi. i̇slam mistisizmi, özellikle de tasavvuftan yararlanarak kendine özgü bir sözcük dağarcığı geliştirdi. zaman gazetesinde kültür yazılarına ve bilkent üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak 2016'ya dek çalışmayı sürdürdü. 15 temmuz 2016 darbe girişiminin ardından diğer birçok zaman gazetesi yazarı ile birlikte gözaltına alındıysa da sağlık sorunları sebebiyle serbest bırakıldı. şu anda i̇pek üniversitesi türk dili ve edebiyatı bölümünde yarı zamanlı öğretim görevlisi olarak çalışmaktadır. talat halman tarafından şairi azam sıfatı verilmiştir. bu talat halman ve hilmi yavuz arasındaki mizahi diyaloğun bir örneğidir.

eserleri

ödülleri 
 1978: yeditepe şiir armağanı
 1987: sedat simavi edebiyat ödülü, ''zaman şiirleri" adlı eseriyle.
 1998: türkiye yazarlar birliği fikir ödülü

kaynakça

dış bağlantılar
 müstear isimle (i̇rfan külyutmaz) yazdıklarından bir örnek; muhsinpaşazade enis beyefendi’ye dair
 

1936 doğumlular
kabataş erkek lisesinde öğrenim görenler
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
maviciler
yeditepe şiir armağanı
sedat simavi ödülü sahipleri
yaşayan insanlar
türk köşe yazarları
bilkent üniversitesi öğretim üyeleri
burhan felek basın hizmet ödülü sahipleri
20. yüzyıl türk şairleri
21. yüzyıl türk şairleri
i̇stanbul büyükşehir belediyesi kültür daire başkanları
Baobab

baobab (adansonia), ebegümecigiller (malvaceae) familyasının adansonia cinsinden afrika ve asya'nın tropikal bölgelerinde yetişen, yapraklarını döken ağaç türlerinin ortak adı.

morfolojik özellikleri 

boyları 18 m'yi bulabilir. gövde çevresi 30 m'yi, çapı 9 m'yi bulur. bu yumuşak ve süngerimsi dev gövde, bir su deposu görevi yapar ve oran olarak yapraklar ile dallara göre çok büyük olduğu izlemini verir. ağaç, dalların uçlarını aşağıya doğru sarkmasıyla bir kubbe biçimini alır.

kullanımı 

kabuğundan ve yapraklarından "adasonina" adı verilen ateş düşürücü madde elde edilen baobabın odunundan kâğıt yapılır. portakal büyüklüğünde, yumurta biçiminde olan meyvesinin ekşi etli bölümü, şeker ekilerek yenir.

türler 

afrika baobabı (adansonia digitata) 
büyük baobab (adansonia grandidieri) 
avustralya baobabı (adansonia gregorii) 
madagaskar baobabı (adansonia madagascariensis) 
perrier baobabı (adansonia perrieri) 
fony baobabı (adansonia rubrostipa) 
suarez baobabı (adansonia suarezensis) 
za baobabı (adansonia za)

kaynakça

dış bağlantılar 

ebegümecigiller
ağaçlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar