Mîsâk-ı Millî

mîsâk-ı millî (osmanlı türkçesi: ميثاق ملى) veya millî misak (günümüz türkçesi ile millî yemin veya ulusal ant), türk kurtuluş savaşı'nın siyasi manifestosu olan altı maddelik bildiri. i̇stanbul'da toplanan son meclis-i mebûsan tarafından 28 ocak 1920'de oy birliği ile kabul edilmiş ve 17 şubat'ta kamuoyuna açıklanmıştır. bildiri, i. dünya savaşı'nı sona erdirecek olan barış antlaşmasında türkiye'nin kabul ettiği asgari barış şartlarını içerir.

bildiri mecliste ahd-i millî beyannâmesi adıyla kabul edilmiş, ancak daha sonra "mîsâk-ı millî" olarak anılmıştır. her iki deyim de ulusal yemin anlamına da gelir. türkiye cumhuriyeti'nin sınırları, büyük ölçüde, mîsâk-ı millî ilkeleri doğrultusunda oluşmuştur.

genelgeler için yapılan görüşmeler 
misak-ı millî'nin ana hatları erzurum kongresi (22 temmuz - 7 ağustos 1919) ve sivas kongresi'nde (4-11 eylül 1919) biçimlendi.

sivas kongresi'nin talepleri doğrultusunda osmanlı hükûmeti 11 eylül'de genel seçim kararı aldı. kasım ayında yapılan seçimlerde, anadolu'nun her ilinde müdafaa-i hukuk cemiyeti'nin gösterdiği adaylar kazandı. seçilen adaylar aralık ayı ve 1920 ocak ayının ilk günleri boyunca ikişer üçer kişilik gruplar halinde ankara'ya gelerek mustafa kemal paşa ve heyet-i temsiliye (temsil heyeti) üyeleriyle görüştüler. bildiri metni bu görüşmelerde son halini aldı. heyet-i temsiliye üyelerince imzalanan metin, trabzon mebusu hüsrev sami bey (gerede) aracılığıyla i̇stanbul'a gönderildi.

12 ocak 1920’de i̇stanbul’da çalışmalarına başlayan meclis, yönetim organlarını seçtikten hemen sonra bildiri konusunu ele aldı. 28 ocak'ta yapılan bir kapalı oturumda “ahd-ı millî beyannamesi” kabul edildi. 12 şubat'ta edirne mebusu şeref bey’in önerisi üzerine, beyannamenin bütün dünya parlamentolarına ve basına açıklanması kararlaştırıldı.

beyannamenin kabulü ve yayımlanma biçimiyle ilgili henüz açıklığa kavuşturulmamış bazı noktalar mevcuttur. her şeyden önce beyannameye ilişkin görüşmeler ve özgün metin meclis-i mebusan zabıtlarında yoktur. bu durumda beyannamenin resmi bir oturumda değil, (meclis üyelerinin tümüne yakınını kapsayan) felah-ı vatan grubunda kabul edilmiş olduğu ihtimali dile getirilmiştir. birleşik krallık büyükelçisi sir horace rumbold, "yayınlanmış hiçbir imza listesi yoktur" diyerek, izlenen prosedürün “misakın geçerliliğini kuşkulu kıldığını” iddia eder.

bunun yanı sıra ankara'da hazırlanan 8 maddelik metinle i̇stanbul'da kabul edilen 6 maddelik metin arasında da farklar vardır. ankara metninde bulunan, savaş suçlularının cezalandırılmasına ilişkin madde son metinden çıkarılmıştır. ankara metninde iki ayrı maddede yazılan “mütareke sınırı” ve “müslüman halkın bölünmezliği” konuları i̇stanbul’da birleştirilmiştir. son maddede milletler cemiyeti’ni savunan bir ibare i̇stanbul’da ilan edilen metinden çıkarılmıştır.

en önemli belirsizlik birinci maddededir. ankara'da düzenlenen metinde, mondros mütarekesi’yle belirlenen sınırların “içinde” yaşayan osmanlı i̇slam çoğunluğunun “bölünmez bir bütün” olduğu vurgulanırken, i̇stanbul’da bu ifade –bazı kaynaklara göre– “mütareke çizgisinin içinde ve dışında” yaşayan osmanlı i̇slam çoğunluğu olarak değiştirilmiştir. yayımlanmış olan misak-ı millî metinlerinin bir bölümünde "ve dışında" deyimi vardır, bir kısmında ise yoktur. misak-ı millî'nin can damarını oluşturan sınırlar meselesindeki bu belirsizlik dikkat çekicidir.

ayrıca bakınız 
 wilson i̇lkeleri
 lozan antlaşması
 mondros mütarekesi

kaynakça

dış bağlantılar 
 misak-ı millî'ye göre lozan, fırat üniversitesi

türk kurtuluş savaşı iç politikası
1920'de osmanlı i̇mparatorluğu