Sahabe

sahabi veya çoğulu sahabe, ashab (), bir i̇slam terimi. i̇slam peygamberi muhammed'i görmüş, onunla konuşmuş, arkadaşlık etmiş ve ona inanmış müslümanlara verilen isimdir. i̇slam literatüründe bir saygı ifadesi olarak eshâb-ı kirâm (yüce/soylu sahabiler) şeklinde anılırlar. muhammed öldüğü vakit, sayıları 124 binden fazla idi.

bu anlayışın tüm i̇slam toplumlarında paylaşılmadığını, şiî-alevî topluluklarında sünnilik'teki gibi mutlak saygı gören bir sahabi anlayışı bulunmadığını kaydetmek gerekir; örneğin ilk dört halife ve muaviye gibi sünnilik'te saygı gören ve hatta kutsanan bazı kişiler ehli beytin haklarını gasp eden ve onlara zulmeden kişiler olarak görülürler ve şiî-alevî topluluklarda nefret (teberra) ile anılırlar. bu duygu; ali ile savaşan aişe binti ebubekir, zübeyr bin avvam, talha bin ubeydullah, muaviye bin ebu süfyan, amr bin as için de geçerlidir.

köken bilimi 
sahabe veya ashab arapça kökenli bir sözcük olup, "yoldaşlar, arkadaşlar" anlamındadır. sahib () ve sahabi kelimelerinin çoğuludur.

i̇slam tarihçileri ve referans kaynaklarına göre muhammed'in çevresindeki inanmış (müslüman) insanlara sahabe denir. bu kişiler muhammed ile birlikte yaşamış ve onu görmüş kişilerdir. i̇lk sahabe; kadınlardan hatice, erkeklerden ise sünnilere göre ebu bekir, şiilere göre ise ali'dir.

sahabenin önemli bölümünü, mekke'de i̇slam'ı kabul eden ve daha sonra medine'ye göç eden muhacirler ve hicret eden mekkelilere kucak açan ensar'dan oluşturur.

sahabinin tanımı 
hadis alimlerinden i̇bn hacer'in sahabi tanımı şu şekildedir: "sahabi, mü'min olarak hz. peygamber ile karşılaşan ve imanla vefat eden kimsedir."

fıkıh alimleri ise allah rasulü'nü uzun süre gören kişilere sahabi deneceğini savunmuşlardır.

sahabe hakkında hadisler 
i̇nanca göre insanların en hayırlıları sahabeler, sonra tabiin ve sonra diğerleri gelir.

sahabenin üstünlükleriyle ilgili hadislerden bazıları;

 "kıyâmet günü ashâbımdan her biri, kabirlerinden kalkarken, vefât ettiği memleketin bütün müminlerinin önlerine düşerek ve onlara nûr ve ışık saçarak arafat meydanına götürür" (tirmizî)
 "peygamberlere söven öldürülür ve ashabıma söven dövülür" (taberânî ve münâvî)
 "beni gören ve beni görenleri gören bir müslümanı cehennem ateşi yakmaz" (münâvî ve tirmizî)
 "ashabıma sövmeyiniz! ashabımdan sonra gelenlerden bir kimse, dağ kadar altın sadaka verse, ashabımdan birinin bir avuç arpa vererek kazandığı sevaba veya yarısına kavuşamaz."
 "ashabım gökteki yıldızlar gibidir. herhangi birisine uyarsanız, hidayete kavuşursunuz" (münâvî ve beyhakî)
 "ashabımın kusurları, yanlış hareketleri olacaktır. allahü teâlâ, onları bana bağışlıyacak, kusurlarını bağışlayacaktır." (celâleddîn-i süyûtî/câmi'ussagîr)
 "allahü teâlâ bütün insanlar arasından beni seçti. bütün üstünlükleri ve iyilikleri ihsan eyledi ve benim için ashab ayırdı, seçti. ashabım arasından benim için akraba ve yardımcılar seçip ayırdı. bir kimse, benim için, benim peygamberliğim için, bunları sever ve sayarsa, allahü teâlâ da, onu cehennemden korur. bir kimse, benim hâtırımı düşünmeyerek, ashabımı sevmez, onlara dil uzatır, incitirse, allahü teâlâ da, onu cehennem azabı ile yakar, sızlatır" (i̇bni hacer-i mekkî/savâık-ul-muhrika)

bazı ünlü sahabeler 

 ebu bekir
 ömer bin hattab
 osman bin affan
 ali bin ebu talib
 hatice bint hüveylid
 aişe bint ebu bekir
 zübeyr bin avvam
 talha bin ubeydullah
 abdurrahman bin avf
 sa´d bin ebi vakkas
 muaviye bin ebu süfyan
 ebu ubeyde bin cerrah
 said bin zeyd
 kays bin sa'd
 abbad bin bisr
 abbas bin abdülmuttalip
 abbas bin mirdas bin ebi amir
 abbad bin kays
 abbas bin ubade bin nadle
 abdullah bin abbas

 abdullah bin abdullah bin übey
 abdullah bin amr ibni´l-as
 abdullah bin amr bin haram
 abdullah bin atik
 bilal-i habeşi
 erkam bin ebü'l erkam
 ebuzer el-gifari
 mus'ab bin umeyr
 salmân-ı fârisî
 enes bin malik
 ebu hureyre
 ebu tufayl
 ebu huzeyfe bin utbe
 i̇krime bin ebu cehil
 halid bin velid
 ebu eyyûb el-ensarî

ayrıca bakınız 
 tâbiîn
 tebeu't tâbiîn
 hulefâ-i râşidîn
 aşere-i mübeşşere

kaynakça

dış bağlantılar 
 sahabelerin hayatı