İbrahim Hananu

i̇brahim hananu veya i̇brahim hanano (1869-1935) (arapça : إبراهيم هنانو) bir osmanlı kürt belediye yetkilisi ve daha sonra kuzey suriye'deki fransız varlığına karşı çıkan bir isyanın lideriydi. kuzey suriye'de önemli miktarda toprak sahibi olan kürt kökenli ailenin üyesiydi.

erken hayat ve eğitim
hananu, kafr takharim'de varlıklı bir ailede doğdu ve halep'te büyüdü. doğum tarihi konusunda ihtilaf vardır: bir kaynak 1879'da doğduğundan bahsederken, bir diğeri 1869'da doğduğundan bahseder. liseyi halep i̇mparatorluk lisesinde okuyan hananu, üniversiteyi osmanlı hukuk akademisi'nde okudu. i̇stanbul'da öğrenciyken, daha sonra 1908 jön türk devrimi'nin ardından sahne alacak olan i̇ttihat ve terakki cemiyeti'ne katıldı. 1908 yılında gerçekleşen 31 mart ayaklanması'nı bastıran hareket ordusu katıldı.

erken kariyer ve görüşler 
mezun olduktan sonra hananu, kısa bir süre askeri akademide ders verdi. daha sonra emekli olmak ve mülklerini yönetmek için osmanlı i̇mparatorluğu'nun bürokrasisine katıldı. birleşik arap cumhuriyeti döneminden bir suriyeli kaynak, 1916'da arap i̇syanı patlak verdiğinde milliyetçiliği benimseyen hananu'nun i. faysal'ın arap ordusuna katıldığını ve 1918'de i̇tilaf kuvvetleri ile birlikte halep'e girdiğini belirtiyor. i̇ddialara göre hananu da gizli milliyetçi toplum el-fatat'a katıldı, ancak bunu doğrulayan hiçbir kanıt yok. halep'teki birçok önde gelen tüccarla birlikte hananu, ulusal savunma birliği ve halep arap kulübü ile ilişkilendirildi.

hananu i̇syanı

1919 sonbaharında, fransız ordusu suriye kıyılarına inip tüm suriye'yi işgal etmeye hazırlanırken halep'i çevreleyen kırsalda hananu; isyanını başlatarak halep, i̇dlib ve antakya'yı fransız kuvvetlerine karşı koordineli bir çatışmaya dahil etti. hananu, birçok fransız askerinin silahsızlandırılmasından, demiryollarının ve telgraf hatlarının tahrip edilmesinden, tankların sabote edilmesinden ve halep'e yönelik fransız saldırılarının engellenmesinden sorumluydu. 23 temmuz 1920'de fransız ordusu halep'e başarılı bir şekilde saldırdığında, hananu köyü kafr takharim'e geri çekilmek zorunda kaldı ve isyanı necib üveyid ile yeniden organize etmeye başladı. i̇syancılar armanaz merkezli sivil bir hükûmet kurmaya karar verdiler ve hananu'yu yeni sivil hükûmetin temsilcisi olarak fransızlara karşı savaşta yardım istemek üzere türkiye'ye gönderdiler. kilikya ve güney anadolu'nun kontrolü için levant'ın fransız ordusuyla savaşan mustafa kemal atatürk'ün türk milliyetçi hareketinden yardım aldı. ekim 1921'de ankara antlaşması'nın imzalanmasının ardından türk askeri yardımının geri çekilmesiyle, hananu ve adamları isyanı sürdüremediler ve mücadeleleri çöktü. i̇syanın başarısız olmasına rağmen, suriye'nin kuzey bölgelerinin türk yardımıyla örgütlenmesi, hananu ve diğer suriyelilerin sonraki yıllarda üzerine inşa ettikleri özyönetim için bir prototip olarak yorumlandı.

yargılama 
1922'de i̇brahim hananu tutuklandı ve cezai fiiller suçlamasıyla fransız askeri ceza mahkemesine çıkarıldı. mahkemenin ilk duruşmaları 15 mart 1922'de yapıldı. o zamanın en iyi avukatlarından biri olan fadullah sakkal, hananu'nun masumiyetini savundu ve hananu'nun bir suçlu değil siyasi bir rakip olduğunu söyledi.

25 mart 1922'de fransız başsavcısı, hananu'nun idamını istedi ve "hananu'nun yedi başı varsa hepsini keseceğim" dedi. ancak fransız yargıç, hananu ile fransız hükûmeti arasındaki bir anlaşmanın ardından hananu'yu serbest bıraktı.

sonraki yıllar 
duruşmanın ardından hananu ev hapsine alındı ​​ve hareketleri fransız istihbaratı tarafından izlendi. ancak hananu, 1925'teki büyük suriye i̇syanı'ndan sonra serbest bırakıldı. hananu, suriye ulusal hareketinde aktif bir rol oynamaya devam etti. 1946'daki başarısına kadar suriye'deki bağımsızlık mücadelesine yön veren ulusal blok'un kurucu babalarından biriydi. ulusal blok'un daimi konseyinin bir üyesi ve siyasi büro şefiydi. 1928'de hananu, suriye için ilk cumhuriyet anayasasını hazırlayan anayasa meclisinde görev yaptı. 1930'larda, suriye için koşulsuz tam bağımsızlık sözü verilene kadar fransızlarla müzakere etmeyi reddederek, bir sertlik yanlısı olarak ününü teyit etti.

suikast girişimi 
eylül 1933'te nazi el-kusa adlı bir kişi, köyü kafr takharim'de hananu'yu bacaklarından vurdu. suikast girişimi olarak değerlendirilen saldırgan 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. fransız komiser daha sonra nazi el-kusa'yı affetti.

ölümü
hananu 1935'te halep'te öldü. ölümü tüberküloza bağlandı. üç günlük yas, ertesi gün gazete ve dergilerin siyah bir kapakla yayınlanmasıyla başladı. fransız mandasına karşı direnişte en ünlü kişilerden biri olarak kabul edilir. suriyeli miliyetçiler yaşadığı eve "milletin evi" lakabını takmıştır.

ayrıca bakınız

 büyük suriye i̇syanı
 ayyaş el-hac
 fevzi el-kavukçu
 yusuf el-azma
 abdurrahman şahbandar
 sultan el-atraş
 fransız suriye ve lübnan mandası
 henri gouraud
 suriye
 adham hançer
 salih el-ali
 hasan el-harrat

kaynakça 

1869 doğumlular
1935 yılında ölenler
osmanlı arapları
suriye tarihi
arap milliyetçileri
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
suriye milliyetçileri
osmanlı arap milliyetçileri
suriye halk meclisi üyeleri
ulusal blok (suriye) mensubu siyasetçiler