mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Vilcabamba, Peru

vilcabamba, i̇nkaların, i̇spanyollar ülkelerini işgal ederken peru'da sığındıkları şehirdir.

vilcabamba, machu picchu'nun 35 km güneybatısındaki çok dik dağlarda, urubamba ve río apurímac nehirlerinin arasında bulunur. yerliler bu şehri corihuayracamba olarak adlandırır.

manco capac ii, bu dağ şehrine kaçarak i̇spanyol işgalcilere karşı direniş göstermiştir. öldürülmesinden sonra oğulları sayri túpac ve titu cusi yupanqui savaşı devam ettirmişlerdir. onların ölümünden sonra 1570'te túpac amaru tahta geçmiş, 24 temmuz 1572'de i̇spanyolların vilcabamba'yı bulmasıyla yakalanıp tutuklanmıştır.

i̇ngiliz fotoğrafçı ve araştırmacı peter frost 1999'da yaptığı bir gezi sırasında sığınak şehrin izlerini buldu. 2001 yılının haziran ayında, bir arkeoloji grubunu 3900 m. yükseklikte bulunan bu şehre götürdü. burada 6.000 km² bir alanda tarım terasları, tahıl depoları, mezarlıklar, yüzden fazla dairesel bina, 8 km'lik  sulama amaçlı bir kanal keşfettiler. burada ayrıca altında mezarlık olan, dini amaçlı açık bir alan da mevcuttur.

araştırmacılar vilcabamba'ya ulaştıklarında şehir çoktan yağmalanmıştı. mezarlarda iskeletler olmasına rağmen, yanlarında gömülen eşyalar bulunamadı. bulunan seramikler ve taş iş aletleri iki ayrı zaman dilimine aittir. büyük ihtimalle şehir 1200 yılında kurulmuş, daha sonra yeniden yerleşilmiştir. karlarla kaplı dağlara bakan görkemli manzarası vardır.

peru'daki eski yerleşim birimleri
peru'daki dünya mirasları
cusco bölgesi
kayıp şehir ve kasabalar
16. yüzyılda i̇nka uygarlığında kurulan oluşumlar
16. yüzyılda i̇spanyol i̇mparatorluğu
1539'da kurulan yerleşim birimleri
16. yüzyılda feshedilmiş oluşumlar
1892'de arkeolojik buluntular
Zorlar, Seydikemer

zorlar, muğla ilinin seydikemer ilçesine bağlı bir mahalledir.

tarihçe 
mahalle, 1891 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 2012 yılına kadar fethiye ilçesine bağlı bir köyken, 2012 yılında muğla'nın büyükşehir olmasıyla seydikemer ilçesine bağlı bir mahalle statüsünü almıştır.

coğrafya 
muğla il merkezine 160 km, seydikemer ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça 

seydikemer'in mahalleleri
Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600)

osmanlı i̇mparatorluğu klasik çağ (1300-1600), halil i̇nalcık'ın 1973 yılında i̇ngilizce olarak londra'da weidenfeld and nicholson  yayınevi tarafından "the ottoman empire the classical age 1300-1600" adıyla yayımlanan eseri.

osmanlı i̇mparatorluğu'nun klasik dönem kurumlarını konu alır.  türkçeye yapı kredi yayınlarından kazandırılan eserin tercümesi ruşen sezer'e aittir. sırpça, yunanca, romence, arnavutça, arapça ve ukrayna diline çevrilmiştir.

tarih kitapları
1973 kitapları
i̇ngilizce kitaplar
osmanlı i̇mparatorluğu ile ilgili kitaplar
İstanbul Esnaf Bankası

i̇stanbul esnaf bankası t.a.ş, 14 haziran 1925 tarihinde çeşitli esnaf cemiyetleri tarafından kurulmuştur. 28 şubat 1938 yılında sermayenin kaybolduğu gerekçesiyle (100,000 türk lirası), bankanın tasfiyesine karar verilmiştir.

tasfiyesinden sonraki neticede de banka kapatılmıştır.

türkiye'deki eski bankalar
cumhuriyet döneminde i̇stanbul
1925'te kurulan şirketler
Tayyareci Fethi Bey

fethi bey (1891, ayazpaşa -  27 şubat 1914, taberiye gölü yakınları), türk asker. i̇lk türk pilotlarındandır.

"yüzbaşı fethi bey; 1891 i̇stanbul doğumludur. 1901 yılında bahriye çarkçı ameliyat mektebi i̇dadisine girmiştir. 1908 yılında 'çarkçı subayı' olarak fabrikaya atanır. 1910 yılında hamidiye kruvazörü' nün adriyatik limanları' nı ziyaretinde motor çarkçısı olarak görev yapmıştır. 1911’de esliha tamirat fabrikası' nda çalışmıştır. 3 temmuz 1912 tarihinde bristol tayyare mektebi' ne pilotaj tahsili için gönderilmiştir. hava sınıfına geçmiş, garp ve şark ordusu' nda pilot olarak görev yapmıştır. balkan harbi' ndeki muvaffakiyetleri gereği 'gümüş liyakat madalyası' ile taltif edilmiştir. 1913 yılında yüzbaşı rütbesine terfi etmiş ve tayyare bölüğünün ikinci takım subayı olmuştur. 1914 yılı başında ise mısır’a gidecek ekibe ilk sıradan dahil olmuştur."

8 şubat 1914 tarihinde silah arkadaşı sadık bey ile birlikte 'muavenet-i milliye' isimli blériot xi/b uçağıyla i̇stanbul-kahire uçuşuna başlamışlardır. konya, ulukışla, adana, humus ve şam üzerinden kahire'ye uzanacak bu hava yolculuğunu tamamlayamayarak; 27 şubat 1914 tarihinde, şam'ın taberiye ilçesi şimiriye bucağı yakınlarında düşmüş ve türk havacılık tarihinin ilk kayıpları arasında yer almışlardır. mezarı, sadık bey'inki ile birlikte şam'daki selahaddin eyyubi türbesi haziresindedir.

hatırası 
fethi bey'in hedefine varamadan kazadan ölmesi, o günlerde ülke çapında büyük üzüntüye yol açmıştı. muğla'nın meğri kasabasına fethiye adının verilişi tayyareci fethi bey'in ölümünün yarattığı üzüntüden dolayıdır. 2004 yılında tayyareci fethi bey'in anıt heykeli fethiye'de antik tiyatronun hemen karşısında bulunan şehit yüzbaşı tayyareci fethi bey milli parkında sergilenmeye başlandı, daha sonra bu heykel 2018 yılında yapılan fethiye devlet hastanesi karşısında bulunan şehit fethi bey parkındaki yeni yerine taşındı.

behçet kemal çağlar, tayyareci fethi bey için şu dizeleri yazdı:

"aslan uçtu" diye söylenir methi; 
bu kutsal toprağın çocuğu fethi.. 
kahrolur darbanla elbet her zaman 
olursa bakış yan ve maksat eğri; 
bak; fethiye oldu sayende meğri, 
kartalım! gölgende hürdür bu vatan.

ayrıca bakınız

 tayyareci nuri bey
 tayyareci sadık bey

kaynakça 

1891 doğumlular
1914 yılında ölenler
havacılık kazalarında ve olaylarında ölen kişiler
20. yüzyılda osmanlılar
osmanlı havacıları
osmanlı deniz subayları
beşiktaş jk kurucuları
Tekâlif-i Milliye

tekâlif-i milliye (millî yükümlülükler ya da ulusal vergiler), türk kurtuluş savaşı'nın dönüm noktalarından olan sakarya meydan muharebesi öncesi ordunun ihtiyacını karşılamak ve sakarya savaşı'na hazırlanmak için başkomutan mustafa kemal paşa'nın kanunla kendisine verilen yasama yetkisini kullanarak yayınladığı "ulusal yükümlülük" emirleridir. 7 ağustos 1921'de yayınlanmış olup toplamı on maddedir.

 her ilçede bir tane tekâlif-i milliye komisyonu kurulacak.
 halk, elindeki silah ve cephaneyi 3 gün içinde orduya teslim edecek.
 her aile bir askeri giydirecek.
 yiyecek ve giyecek maddelerinin %40'ına el konacak ve bunların karşılığı daha sonra geri ödenecek.
 ticaret adamlarının elindeki her türlü giyim eşyasının %40'ına el konacak ve bunların karşılığı daha sonra geri ödenecek.
 her türlü makineli aracın %40'ına el konacak.
 halkın elindeki binek hayvanlarının ve taşıt araçlarının %20'sine el konacak.
 sahipsiz bütün mallara el konacak.
 tüm demirci, dökümcü, nalbant, terzi ve marangoz gibi iş sahipleri ordunun emrinde çalışacak.
 halkın elindeki araçlar bir defa olmak üzere 100 km'lik mesafeye ücretsiz askeri ulaşım sağlayacak.

tekâlif-i milliye emirleri, 7 ve 8 ağustos 1921 günleri yayımlanmıştır ve on emirden oluşmaktadır. "tekâlif-i milliye emirleri" çok kapsamlı olup bir taraftan aynı vergi mahiyetindeki uygulamayı içermekte, diğer taraftan da hizmet vergisi mahiyetindeki uygulamayı öngörmektedir. 
 her ilçede kaymakamın başkanlığında malmüdürü ve ilçenin en büyük askeri amiri ile idare meclisi, belediye ve ticaret odalarının seçtikleri üyelerden oluşan tekâlif-i milliye komisyonları (milli yükümlülükler komisyonları) kurulacaktır. bu komisyonlara o yörenin müdafaa-i hukuk dernekleri merkez kurulundan iki üye ile köylerde imamlar ve muhtarlar tabii üye olarak katılacaklardır.

tekâlif-i milliye komisyonları derhal toplantılara başlayacak ve hiçbir komisyon üyesine hizmetleri karşılığı ücret ödenmeyecektir. ayrıca her komisyon iki ay süre ile askeri hizmetleri ertelenmek üzere altı memur çalıştıracaktır.

tekâlif-i milliye komisyonları, savaş ekonomisine giren ve tekâlif-i milliye emirlerinde belirtilen malları toplayarak kendisine bildirilen cepheye gönderecek, ayrıca bu emirlerin hizmet yükümlülüğüne ilişkin hükümlerini uygulayacaktır. komisyon üyelerinden görevinde ihmal gösterenler, vatana ihanet suçu işlemiş sayılacak ve ona göre cezalandırılacaktır.

türk kurtuluş savaşı iç politikası
türkiye cumhuriyeti yasaları
1921'de türkiye
Castle Gayzeri

castle kaynacı (şato gayzeri): abd'nin yellowstone millî parkı'nda bir kaynaç.

castle kaynacı, en büyük kaynaç çukuruna sahip kaynaçlardan biri olup, aynı zamanda en eskilerindendir. yaşı 5000 ile 15000 arasında tahmin edilmektedir. patlama biçimi, tarihsel süreç içinde belirgin bir biçimde değişmiştir. bugün her 10 ila 12 saate bir fışkırmalar görülür. patlama yaklaşık bir saat kadar sürer. 20 dakikalık bir su patlamasında sular 27 metreye kadar yükselir. akabinde 30 ila 40 dakika süren gürültülü bir buhar salımı evresi gelir.

teton county, wyoming'deki gayzerler
yellowstone ulusal parkı'ndaki yeryüzü şekilleri
Kas sistemi

kas sistemi canlıya hareket yeteneği sağlayan sistemdir. kas sistemi omurgalılarda sinir sisteminin kontrolü altında olmasına rağmen bazı kaslar (örneğin kalp kası) tamamen otonom çalışabilir.

kaslar 
i̇nsan vücudunda üç çeşit kas bulunmaktadır. bunlar; çizgili kas (ya da iskelet kası), düz kas ve kalp kasıdır.

çizgili kas (iskelet kası) 
i̇skelet kası, liflerden oluşmuş, hücre çekirdekleri hücre zarının hemen altında konumlanmış çok çekirdekli hücrelere sahiptir. hücrelerinin içinde miyofibril adlı telcikler bulunur. bu telcikler hücrenin içinde boydan boya uzanır. her bir kas hücresinin içinde bulunan en küçük kasılma birimine sarkomer denir. her bir sarkomer kalın miyozin ve ince aktin protein telciklerini içerir. aktin filaman, miyozin üzerinde kaydığında kasılma gerçekleşir.
bir iskelet kası eşik değeri üzerinde bir uyaran ile uyarıldığında her bir sarkomer koordineli olarak kasılmaya başlar. kasılma için aksiyon potansiyelinin oluşması gerekir. 
kas hücreleri de enerjilerini tıpkı diğer hücreler gibi atp'den elde ederler. kas hücreleri çok az atp depolayabilir. bu yüzden adp dönüştürülerek harcanan her molekül, çabucak atp'ye geri dönüştürülür. kaslar aynı zamanda ek enerji desteği sağlayan kreatin fosfat adlı bir molekül depolarlar. kreatin fosfat molekülünün yapısında bulunan fosfat, adp'nin atp'ye dönüştürülmesinde kullanılır.
kas kasılmasında aynı zamanda kalsiyum iyonları da gereklidir. kalsiyum iyonları, kas hücresi kasılma uyarısı aldığında sarkoplazmik retikulumdan sarkomere salınır. kalsiyum iyonları aktin proteininin miyozine bağlanarak kayması için gereklidir. kasılma uyarısı bittiğinde kalsiyum iyonları sarkomerden sarkoplazmik retikuluma geri pompalanır.
i̇nsan vücudunda yaklaşık 639 iskelet kası bulunmaktadır.

kalp kası 
kalp kası yapı bakımından çizgili kaslara benzese de kas liflerinin konumu itibarı ile bazı farklılıklar gösterir. ayrıca tıpkı düz kaslar gibi insan kontrolü altında değildir.

düz kas 
düz kaslar otonom sinir sistemi tarafından kontrol edilir. i̇stemsiz yapılan hareketlerin gerçekleşmesini sağlar. bağırsak, mide, atardamar, toplardamar gibi organların yapısında bulunur. sadece oksijenli solunum yaparlar. miyoglobin içermezler. kreatin fosfat metabolizmasını kullanmazlar. depo şeker olarak glikojen sentezlemezler.
Mültezim

mültezim, osmanlı toprak sisteminde açık artırma usulüyle, belirli eyaletleri (özellikle merkezden uzak olanları) kiraya vermeye iltizam, iltizam sahibi olan kişiye de mültezim denirdi. bu yolla elde edilen para doğrudan devlet kasasına giderdi.
belli bir ücreti yılın başında devlete verirlerdi ve yıl sonuna kadar topladıkları paralar mültezimlere kalırdı. eğer zarar ederlerse zararlarını devlet karşılardı. 
i̇ltizam usulü kiraya verilen eyaletlerde çalışan devlet görevlilerin maaşını devlet karşılardı.

köylülerden alınan vergiyi toplamakla birlikte, politik olarak yerel yönetimle, devlet yönetimi arasında bir aracı kuruluş oluştururdu. gerek duyulduğunda politik ve ekonomik güç olarak devlete yardımda bulunurdu. 18. yüzyılda birçok mültezim osmanlı devletinde ayan olarak tanımlanmıştır.

osmanlı devlet teşkilatı
Osorno (volkan)

osorno, şili'nin güneyinde 2652 m yükseklikte bir volkan

los lagos bölgesi'nde olup (x. bölge) llanquihue gölünün birkaç kilometre doğusundadır. 18 sönmüş krateri olan osorno, şili'nin fuji'si olarak anılır. osorno ülkenin en sevilen turizm alanlarından biridir.

dağın eteklerinde saltos de petrohué çağlayanları bulunur. 1300 m yüksekliğe kadar toprak yoldan araçla tırmanmak mümkündür.

volkan'ın zirvesinde calbuco ve casablanca volkanları da görülebilir. yine buradan görülen diğer dağlar cerro puntiagudo ve monte tronador etkileyici manzaralar oluştururlar.

osorno volkanının doğusunda lago todos los santos gölü ve üzerindeki i̇sla margarita adası yine turistler için çekici yerlerdir. bölge, kayak, rafting, dağcılık için fırsatlar sunar.

şili'deki stratovolkanlar
aktif yanardağlar
andlar
i̇kibinlikler
Günah Şehri (film)

günah şehri (özgün adı: sin city), robert rodriguez ve frank miller'in yönetmenliğini yaptığı bir hollywood filmi. film frank miller'ın yazıp çizdiği sin city adlı çizgi romandan uyarlanmıştır. quentin tarantino ise konuk yönetmendir. film noir atmosferinde, abd'deki hayalî bir şehirde yaşanan olayları anlatan epik filmdir.

konusu

sin city, yozlaşmış polisler ve çekici kadınlar, bazıları intikam ister diğerleri kefaret ya da her ikisi aynı anda. marv (mickey rourke) onun tek aşkının ölümünün intikamını almak niyetindedir. dwight (clive owen) çözmek için sorunları olan bir özel dedektifdir. hartigan (bruce willis), şehirdeki tek dürüst polis, bir senatörün sadist oğlunun elindeki bir kızın izini takip eder.

oyuncular 

 jessica alba - nancy callahan
 devon aoki - miho
 alexis bledel - becky
 powers boothe - senatör roark
 rosario dawson - gail
 benicio del toro - det. jack "jackie-boy" rafferty
 michael clarke duncan - manute
 rick gomez - douglas klump
 carla gugino - lucille
 josh hartnett - satıcı
 rutger hauer - kardinal patrick henry roark
 jaime king - goldie ve wendy
 michael madsen - det. bob
 brittany murphy - shellie
 nick offerman - burt schlubb
 clive owen - dwight mccarthy
 mickey rourke - marv
 marley shelton - müşteri
 nick stahl - ethan roark, jr.
 bruce willis - det. john hartigan
 elijah wood - kevin

frank miller rahip rolünde, robert rodriguez  swat takımının bir üyesi olarak kısa bir süre görünürler.

dış bağlantılar 
 
 
 
 

2005 çıkışlı filmler
quentin tarantino'nun yönettiği filmler
miramax filmleri
amerika birleşik devletleri vigilante filmleri
çizgi roman uyarlamaları
robert rodriguez'in yönettiği filmler
robert rodriguez'in senaryosunu yazdığı filmler
satürn ödülü kazanan filmler
i̇ntikam teması içeren amerika birleşik devletleri filmleri
frank miller'ın senaryosunu yazdığı filmler
dark horse comics
dark horse'un sin city'si
troublemaker studios filmleri
dimension films filmleri
elizabeth avellán'ın yapımcısı olduğu filmler
robert rodriguez'in yapımcısı olduğu filmler
graeme revell'in müziğini yaptığı filmler
john debney'in müziğini yaptığı filmler
robert rodriguez'in müziğini yaptığı filmler
amerika birleşik devletleri aksiyon gerilim filmleri
amerika birleşik devletleri polisiye gerilim filmleri
amerika birleşik devletleri antolojik filmleri
amerika birleşik devletleri yapımı siyah-beyaz filmler
2000'lerde aksiyon gerilim filmleri
2000'lerde polisiye aksiyon filmleri
amerika birleşik devletleri neo-noir filmleri
amerika birleşik devletleri polisiye aksiyon filmleri
2000'lerde i̇ngilizce filmler
İncir

i̇ncir, dut familyası'ndaki küçük ağaç türleri olan ficus caricanın yenilebilir meyvesidir. i̇ncir, akdeniz ve batı asya'ya kadar yerlisi ağacı olup eski zamanlardan beri yetiştirilir. şimdi hem meyvesi hem de süs bitkisi olarak dünya çapında yaygın olarak yetiştirilir. ficus carica 800'den fazla tropikal ve subtropikal bitki içeren ficus cinsinin tip türüdür.

i̇ncir bitkisi,  boyuna kadar büyüyen, pürüzsüz beyaz kabuğu olan küçük yaprak döken bir ağaç veya büyük çalıdır.

büyük yaprakları üç ila beş lobludur.

meyvesi gözyaşı şeklinde (botanik olarak infructescence, bir tür çoklu meyvedir),  uzunluğunda ve mora doğru olgunlaşabilen yeşil kabuğu ve çok sayıda gevrek tohum içeren kahverengi, tatlı ve yumuşak kırmızımsı eti vardır. yeşil kısımların sütsü özü insan derisi için tahriş edici bir maddedir.

kuzey yarımküre'de taze incir mevsimi yaz sonundan sonbahar başlarına kadardır. ilımlı mevsimsel donlara dayanırlar ve sıcak yaz karasal iklimlerde bile yetiştirilebilirler.

i̇ncirler taze olarak yenebilir ve ya kurutulabilir veya reçel, rulo, bisküvi ve diğer tatlı türlerinde işlenebilir. olgunlaşmış meyve taşınmadığı ve iyi muhafaza edilemediği için ticari üretimin çoğu kurutulmuş ve işlenmiş formlardadır. 
çiğ incir, çok az protein, yağ ve mikro besin içeriği ile kabaca %80 su ve %20 karbonhidrat içerir. orta derecede bir diyet lifi kaynağıdırlar.

2018 yılında dünya çiğ incir üretimi 1.14 milyon ton olarak gerçekleşti ve toplu olarak en büyük üreticiler türkiye ve kuzey afrika ülkeleri (mısır, fas ve cezayir) liderliğinde toplamın %64'ünü oluşturur.

i̇ncir, dutgiller (moraceae) familyasına ait olan incir cinsinin içerdiği yaklaşık 800 tür içinde ticari önemli meyve veren tek bitkidir. dişi ve erkek olarak ağaçları ikiye ayrılır, aynı ağaç üstünde hem dişi hem de erkek nitelikli organlar bulunmaz. dişi ağaçların meyvesi büyük ve fazladır, erkek ağaçların ise ufak ve az meyvesi bulunmakta ve meyvesi dişilerininki gibi yenilebilir lezzette de değildir ancak tozlaşma için gereklidir. genelde tozlaşma için pek çok dişi ağacın yakınına sadece bir tane erkek ağaç dikilir. i̇ncir bitkisinin çiçeklerinde tozlaşma olayı mazı böcekleriyle gerçekleşir. bu olaya "kaprifikasyon" denir.

meyvelerinin besin değeri yüksektir. meyvelerin bileşimini %30-40 şeker, a,b,c vitaminleri oluşturmaktadır.

i̇ncir başlıca dış satım ürünümüzdür. ege bölgesinde tarımda ön planda yer alır. türkiye'de en fazla aydın yöresinde yetiştirilir.

üretim

2018 yılında dünya çiğ incir üretimi 1,14 milyon ton olarak gerçekleşti. dünya toplamının %27'si ile türkiye, mısır, fas ve cezayir tarafından en büyük üreticiler toplamın %64'ünü oluşturur.

dış bağlantılar

kaynakça 

carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
ficus
Amerika'yı Keşfim

amerika'yı keşfim; (rusça: мое открытие америки, i̇ngilizce:my discovery of america) vladimir vladimiroviç mayakovski'nin anılarını topladığı 1925 tarihli kitaptır. abd'deki ırk ayrımcılığından nefretle söz eder.

kitaptan bir bölüm:"puşkin'i şimdi de new york'un hiçbir dürüst oteline ve konuk salonuna sokmazlardı. çünkü puşkin'in kıvırcık saçları ve tırnaklarının altında zencilere özgü morluklar vardı. tarihin terazisi denilen şey sallanmaya başladığında, birçok şey 12 milyon zencinin 24 milyon ağır elini hangi kefeye koyacağına bağlı olacak"

anı kitapları
vladimir mayakovski
1925 kitapları
gezi kitapları
bilgi kutusu bulunmayan kitaplar
Dedektif

dedektif veya hafiye, suçları soruşturmak ve suçluları yakalamakla görevli polislere denir. bazı ülkelerde devlet görevlisi olmayan özel dedektifler de vardır. öykülerde ve romanlardaki dedektifler genellikle bu türden özel görevlilerdir.

dedektif, bulundukları ülkenin, yasaları el verdiği ölçüde, kendilerinden talep edilen konular hakkında araştırmalar yapan ve buldukları verileri, raporlar halinde ilgili kişilere sunan, profesyonel araştırmacılardır. bu kişiler resmi olmadıkları için özel dedektif diye anılırlar.

dedektif becerikli ve sabırlı olmalıdır, çünkü soruşturduğu konuda yalnızca bir ipucu bulmak için bile aylarca çalışmak zorunda kalabilir. günümüzde kanıtlar bulmada bilimsel yöntemler büyük kolaylık sağlar, ama dedektif gene de büyük ölçüde soru sorma yöntemiyle çalışır.

güvenilebilir bir ortak olarak nitelendirilen dedektifler, resmî kurumlara bağlı olmadan kişinin gayri-resmî işlerinden haberdar olup suç teşkil edilmedikçe olayları üçüncü kişilerle paylaşmaz, bu nedenle özel dedektiflik halk tarafından talep gören bir meslek haline gelmiştir, öyle ki; araştırmaların çoğunda taleplerin kanunî olması ve özel mülk haklarına saygı gösterilmesi ile temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilmemesi özel dedektiflerin ilkesi olduğu söylenmektedir. bu nedenle kolluk kuvvetlerinin ihtimalleri araştırmadığının göz önünde bulundurulması söz konusuyken, olayları aydınlatmada tüm veriyi inceleyen özel dedektifler sonuca daha kolay ulaşabilirler.

roman ve öykülerde dedektifler 
batı ülkelerinde polis örgütünün güçlenmesi, 19. yüzyılda dedektif öyküleri biçiminde edebiyata da yansıdı. bir edebiyat yapıtında yaratılan ilk dedektif, edgar allan poe'nun morg sokağı cinayeti (murders in the rue morg; 1841) romanındaki auguste dupin'dir. i̇ngiliz yazar wilkie collins'in aytaşı'ndaki (moonstone; 1868) dedektifi çavuş cuff, sessiz ama cana yakın biri olarak dikkati çeker. aynı yüzyılın sonlarında arthur conan doyle'un sherlock holmes’u, edebiyat tarihinde benzeri görülmeyen bir ilgi uyandırmıştır. conan doyle’un dedektifi, alışılmışın dışında alışkanlıkları olan, özel bir soruşturmacıdır. cinayetleri çözümlemede kendine özgü yöntemler kullanır. sherlock holmes göre, olanaksız olanın dışındaki her şey gerçektir.

çağdaş polisiye romanlarının ünlü dedektifleri arasında agatha christie'nin kel, yumurta kafalı, pos bıyıklı, ufak tefek belçikalı hercule poirot’su ile bir i̇ngiliz köyünde yaşayan evde kalmış bayan marple'ı, dorothy l. sayers'in lord peter wimsey'i sayılabilir. i̇ngiliz yazar g. k. chesterton'un yarattığı ufak tefek peder brown’u, sherlock holmes ile kıyaslanabilecek kadar parlak düşünceleri olan bir dedektiftir.

abd'de, sherlock holmes kadar başarılı dedektif, hemen her konuda uzmanlaşmış philo vance’dir. belçikalı yazar georges simenon'un yarattığı müfettiş maigret da profesyonel dedektifler arasında sayılır.

dedektiflik bürosu 
dedektiflik bürosu özel dedektiflik hizmeti veren, profesyonel dedektiflerin, güvenilir olduklarını gösteren, insanlara hizmet etmeleri için kurulan bürolardır.

kaynakça

meslekler
polis rütbeleri
fransızcadan türkçeye geçen sözcükler
Dövme

dövme, insan derisi üzerine yapılan işaret ve desenlerin genel adıdır.

amaç 
hindistanlılar, japonlar, amerika yerlileri ve afrika'daki bazı kabileler dövmeyi bir süs olarak yapmış olsalar da birçok toplumda dövmenin hastalıklara ve kötü ruhlara karşı koruyucu bir tılsım (nazarlık) olarak uygulandığı, bireyin toplumdaki konumunu (köle, efendi, ergen, işçi, asker) vurgulamak için kullanıldığı bilinmektedir.

tarih 

dövme yapma geleneği hayli eskidir. mö 2000'lerde antik mısır toplumunda dövmenin yapıldığı mumyalardan anlaşılmıştır. mısırlıların dışında britonların, galyalıların ve trakların da dövmeleri vardı. antik yunanlar ve romalılar, "barbarlara özgü bir uğraş" saydıkları dövmeyi suçlular ile kölelere yaparlardı. hristiyanlık inancında dövme yasaklanmıştı. buna karşın ilk hıristiyanlar, bedenlerine i̇sa'nın adını ya da haç desenleri taşıyan dövmeler yaptırmışlardır. 
aradan yüzyıllar geçince avrupalılar dövmeyi unuttular. 18. yüzyıl sonlarında denizaşırı gezilerde amerika yerlilerinde ve polinezyalılarda dövmeyle yeniden karşılaştılar. avrupa dilleri, dövme karşılığı olan tattoo sözcüğünü tahiti dilindeki tautau kelimesinden almıştır.
dövme 20. yüzyılın başlarından sonra, özellikle denizciler arasında yaygınlık kazandı. romantik duyguları, yurtseverliği ya da dindarlığı belirtmek amacıyla dövme yaygın olarak kullanıldı ve günümüzde de kullanılmaktadır. ama hijyene önem verilmediği ve aids gibi bazı hastalıkları bulaştırdığı gerekçesiyle lisanssız dövme yapmaya yasal sınırlamalar getirilmesi için çalışmalar yapılmaktadır.

uygulanışı 
dövme yapımında değişik yöntemler kullanılır. bir tür dövmede sivri uçlu kemik, boynuz ya da çelik iğne deriye hafifçe batırılır ve açılan delikler boyayla doldurulur. açılan deliklerden boyaya batırılmış iplik geçirilerek de dövme yapılabilir.

günümüzde modern yöntemler ile yapılan dövme ise, yukarıda bahsedilen yöntemlere nazaran daha az acır ve sağlık açısından daha az zararlı olan boyar maddeler ile yapılır. dövme yapımında kullanılan makineler sayesinde yüksek devirle girip çıkan iğne düzeneği deri üzerinde bir kalemle çizim yapılıyormuş gibi rahat ve daha az hatalıdır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 lars krutak (tattoo anthropologist)
 dövmenin uygulanışıyla ilgili görseller

ayrıca bakınız 
 cleopatra ink
 pirsing

dövme
polinezyaca sözcükler ve deyimler
fiziksel faktörlerden kaynaklanan cilt hastalıkları
1970'ler modası
1980'ler modası
1990'lar modası
2000'ler modası
2010'lar modası
Teoman Önaldı

teoman önaldı (d. 1936, trabzon), bestekâr, udi ve aynı zamanda tıp doktorudur. t.c kültür bakanlığı i̇zmir devlet klasik türk müziği korosu'nun kurucu şefidir. isparta musiki derneği'nin kurucusudur. şenel önaldı'nın ağabeyidir.

hayatı 
trt repertuvarına girmiş olan birçok eseri vardır. bunlardan bazıları, "böyle gelmezdi her yıl bahar", sözleri onur akay'a ait "gözyaşıyla sulanan goncalar hep hâr olur", "ela gözlü bebeğim", "i̇çten gelen en derin sevgilerim hep senin" ve " sen öğrettin" isimli eserlerdir.

ödüller 
 1991: türkiye cumhuriyeti devlet sanatçısı unvanı

kaynakça 

1936 doğumlular
devlet sanatçıları
20. yüzyıl türk bestecileri
21. yüzyıl türk bestecileri
türk hekimler
yaşayan insanlar
Irving Stone

irving stone (14 temmuz 1903, 26 ağustos 1989) amerikalı yazar. yazdığı biyografik kitaplar ve romanlarıyla tanınmıştır.

stone'un kitaplarından bazıları:
	lust for life (1934) – vincent van gogh’un hayatını anlattığı eser.
	 adversary in the house (1947) – eugene v. debs’in hayatını anlattığı eser.
	love is eternal (tarihî roman - 1954) – abraham lincoln’ün mary todd ile evliliğini anlattığı eser.
	the agony and the ecstasy - (1961) – michelangelo’nun hayatının anlatıldığı eser.
	the passions of the mind (1971) – sigmund freud’un biyografik kitabı.
	greek treasure - (1975) heinrich schliemann’ın truva’yı keşfedişini anlatır. 
	origin (1980) – charles darwin’in hayatını anlattığı eser.
	for the defense – clarence darrow'un biyografik eseri.
	those who love – john adams’ın hayatının anlatıldığı eser.
	sailor on horseback – (doludizgin bir denizci) jack london’ın hayatının anlatıldığı eser.

ünlü ressam van gogh’un hayatını anlattığı lust for life adlı eserinden uyarlanan ve 1950 yılında çevrilen filmde kirk douglas başrolü oynadı. stone, 1960 yılında güney kaliforniya üniversitesi’nden fahrî doktor unvanı aldı. irving stone, mutlu bir evlilik yaptığı editörü jean stone’un desteğini bütün ömrü boyunca yanında hissetti.

kaliforniya’nın los angeles şehrinde yaşayan stone sıkıntılı bir hayat geçirmesine rağmen, ömrünün son yıllarında bir vakıf da kurdu.

1903 doğumlular
1989 yılında ölenler
 
20. yüzyıl amerikalı yazarları
yahudi asıllı amerikalılar
İgor Destanı

i̇gor destanı veya prens i̇gor destanı (rusça: слово о полку игорeве / slovo o polku igoreve) (eski doğu slav dili: слово о плъку игоревѣ / slovo o plŭku igorevě), novgorod-seversk prensi i̇gor svyatoslaviç (d. 1151 – ö. 1202)'in 1185 yılında kumanlara karşı giriştiği başarısız seferini konu alan destandır. ritimli bir şiir diliyle anlatılır.

el yazması 
1795 yılında ele geçen el yazması, i̇gor destanı'nın özgün metni olarak kabul edilir.

konu 
kuman türkleri ile rus knezliklerinin 1103-1185 yılları arasındaki savaşlarını anlatır. 
karadeniz'in kuzeyindeki bozkırlarda yaşayan kuman-kıpçaklar ile bu coğrafyada hâkimiyet mücadelesine girişen ve kuvvetli bir devlet olma yolunda ilerleyen ruslar yaklaşık iki buçuk asır süren bir komşuluk münasebeti içerisinde bulunmuşlardır. ruslar kendileri için en amansız düşman olarak gördükleri kumanları bir yandan küstürmemek için dostluklarını kazanmaya çalışmışlar, diğer yandan da bu kavme karşı ellerindeki bütün imkânları seferber etmişlerdir. küstürmeme sebepleri ise aralarındaki iç çekişmelerde daima onların yardımına müracaat etmiş olmalarıdır. i̇şte i̇gor destanı bu süreçte ortaya çıkar ve millî rus edebiyatının ilk örneği olarak kabul edilir. destanın orijinalliği konusunda rusya'da oldukça ilmî tartışmalar yaşanmıştır. ancak, destanın kumanlar için de önemi vardır.

dış bağlantılar 
 türk tarih kurumu

destanlar
Yamoussoukro

yamoussoukro, fildişi sahili'nin resmi başkentidir. abidjan'ın 240 kilometre kuzeyinde bulunan şehrin nüfusu 2014 verilerine göre 355.573 kişidir.

dünya'nın en büyük bazilikası olan notre-dame de la paix bu şehirde yer almaktadır.vatikan'daki bazilikadan bile yedi kat daha yüksektir.

2010-2015 arası şehrin nüfusu %43,8'e büyümesi öngörülmekte, böylece yamoussoukro dünyanın en hızlı büyüyen şehridir.

ekonomi 
şehirdeki ana faaliyetler balıkçılık, ormancılık ve parfüm endüstrileridir.

i̇klim 
şehir, tropikal iklimin etkisindedir. mart-ekim aylarını kapsayan uzun bir yağışlı mevsime ve kalan dört ayda ise daha kısa bir kurak mevsime sahiptir.

ayrıca bakınız

kaynakça
Cengiz Dağcı

cengiz dağcı, (9 mart 1919 gurzuf - 22 eylül 2011 londra), kırım tatarı roman yazarı.

gurzuf'ta doğdu. çocukluğu kızıltaş (şimdiki adıyla krasnokamianka) köyünde geçti. i̇lk ve orta öğrenimini köyünde ve akmescit'te yaptı. 1938'de ortaokulu bitirdi. kırım pedagoji enstitüsü ikinci sınıfındayken ii. dünya savaşı çıktı. 1941'de ukrayna cephesinde almanlara esir düştü. almanların yenilmesi üzerine esir kampından kurtularak müttefik devletler safına sığındı.

1946 ekiminde eşi ve kızıyla birlikte önce edinburgh'a geldi. 1947 yılı başında londra'ya geçti. 1953'te fulham road'da bir lokanta açtı. 1974 yılında londra'da wimbledon yakınlarındaki southfields'e yerleşti ve vatanından ayrıldığından bu yana hiç kırım'a gitmedi.

cengiz dağcı, türkiye'ye hiç gelmediği halde kitaplarını türkiye türkçesi ile yazmış, kitaplarının ilk redaksiyonu da şair ziya osman saba yapmıştır. türkiye'de yayınlanan eserleri sayesinde türkiye'de birçok insan kırım’ı ve kırım tatarları'nın yaşantılarını öğrenmiş oldu. pek bilinmemesine rağmen kırım tatarca şiirleri de vardır. eserlerinde kırım türklerinin rusların zulmü altındaki hayatını anlatır. hüzünlü bir üslûbu vardır. öğrencilerin okullarda sadece ders almak dışında, oyun oynamasından yanadır. hakkında i̇brahim şahin tarafından bir doktora çalışması yapılmıştır.

cengiz dağcı, 22 eylül 2011 perşembe günü saat 12.30 sularında sauthfields'teki evinde vefat etti. dışişleri bakanı ahmet davutoğlu ve kültür bakanı ertuğrul günay'ın girişimleri ile türkiye'den katılan kalabalık bir topluluk tarafından, 2 ekim 2011 pazar günü 69 yıldır görmediği yalta'ya bağlı kızıltaş köyünde toprağa verildi. 2014 yılında kırım dernekleri federasyonu dağcı'nın anıt mezarını yaptırdı.

eserleri

roman 
 korkunç yıllar (1956)
 - cengiz dağcı'nın 1956 yılında yazdığı, ilk redaksiyonunu da şair ziya osman saba'nın yaptığı romanıdır. romanda kırım tatarlarının yurtlarından zorla sürgüne gönderilmeleri olayı hüzünlü bir üslûpla anlatılır.
 - burak arlıel tarafından yönetilen kırımlı adlı film, bu romandan esinlenilerek beyazperdeye uyarlanmıştır.
 yurdunu kaybeden adam (1957)
 - korkunç yıllar adlı romanın devamı niteliğindedir.
 onlar da i̇nsandı (1958)
 ölüm ve korku günleri (1962)
 o topraklar bizimdi (1966)
 dönüş (1968)
 genç temuçin (1969)
 badem dalına asılı bebekler (1970)
 üşüyen sokak (1972)
 anneme mektuplar (1988)
 benim gibi biri (1988)
 yoldaşlar (1991)
 biz beraber geçtik bu yolu (1996)
 bay markus burton'un köpeği (1998)
 bay john marple'ın son yolculuğu (1998)
 oy markus oy (2000)
 rüyalarda ana ve küçük alimcan (bir kırım öyküsü) (2001)
 i̇htiyar savaşçı

hatıra 
 yansılar 1 (1988)
 yansılar 2 (1990)
 yansılar 3 (1991)
 yansılar 4 (1993)
 ben ve i̇çimdeki ben (yansılardan kalan 5) (1994)
 hatıralarda cengiz dağcı (1998)
 regina (2000)

hikâye ve mektup 
 haluk'un defterinden ve londra mektupları (1996)

kaynakça

notlar

dış bağlantılar 
 cengizdagci.org 

1920 doğumlular
2011 yılında ölenler
kırım tatarı yazarlar
Guan Yin

guan yin (觀音; pinyin: guān yīn) uzakdoğuda budistler tarafından kutsal kabul edilen merhamet bodhisattvası. kaynağı hindistan'daki sanskrit avalokiteśvara inancından almaktadır. batıda ise merhamet tanrıçası olarak bilinir. guan yin, dünyanın seslerini dinleyen anlamında çince guan shih yin kelimesinin kısaltılmış şeklidir.

guan yin japonca'da kannon ya da kanzeon şeklinde adlandırılır. korece gwan-eum veya gwanse-eum; vietnamca ise quan âm ya da quan thế âm bồ tát kuan yin'in bu ülkelerdeki ismidir.

tarihçe 
guan yin bodhisattva avalokitesvara'nın çince ismidir. bu inanışa benzer formlarda tibet'te de chenrezig adıyla rastlanır. guan yin inancı ilk olarak mö 1 yüzyılda budizm ile birlikte çin'de yayılmaya başlamıştır. ancak zamanla çin ve diğer uzakdoğu ülkelerindeki halk inanışları guan yin'e çok farklı özellikler atfetmiştir. hindistan ve tibet'te avalokitesvara bir erkek olarak resmedilirken, onun çinli versiyonu guan yin song hanedanlığı'ndan (960-1279) itibaren bir kadına benzetilmiştir.

kuan yin tasvirleri 

çin'deki guan yin heykelleri ve resimleri genelde guan yin'i beyaz uzun bir elbise giymiş, boynunda kraliyet ailesinin simgesi bir gerdanlıkla gösterir. sağ elinde içinde su olan bir çömlek, sol elinde ise bir söğüt dalı bulunmaktadır. başındaki taçta ise, kuan yin'in bodhisattva olmadan önceki ruhani hocası amitabha buddha'nın resmi bulunur.

guan yin'e birçok doğaüstü güç atfedilmiştir. bunlardan hastalıkları iyileştirme ve acılara çare olmak dışında, çin'de guan yin'in çocuğu olmayanların da yardımına koştuğuna inanılır. kimi yerde ise kuan yin'in on bir başlı ve bin kollu olarak resmedildiğini görürüz. i̇nanışa göre kuan yin yeryüzündeki acılardan yani samsara döngüsünden kendisi kurtulmuş olmasına rağmen, dünya üzerindeki tüm duyarlı canlılar kurtulana dek bu dünyada canlıların yardımına koşmaya kendini adamıştır. adından da anlaşılabileceği gibi yeryüzündeki her sesi duyabilmek gibi bir yetenek geliştirmiştir. bu yeteneği sayesinde her tür yardım dileyen sesi duyabilir ve yardıma koşar. onun bu kararlılığını gören amitabha buda ona on bir tane baş ve bin tane kol verir.

tüm bu özellikleri guan yin'in uzakdoğu ülkelerinde, özellikle de çin'de buda kadar önemli ve yaygın bir simge yapmıştır. hatta çin'de guan yin taocular tarafından da kutsal sayılır. ayrıca çin çaylarından wulong'un bir türü de kuan yin'in adıyla anılır: tie guan yin, demir guan yin.

notlar

ayrıca bakınız 
 budizm'de tanrı

dış bağlantılar 
 "kuan yin" (i̇ngilizce) 

 
çocukluk tanrıçaları
çin tanrıçaları
yaratıcı tanrıçalar
ana tanrıçalar
batı'ya yolculuk karakterleri
Phoenicopterus

phoenicopterus flamingo familyası phoenicopteridae içinde yer alan bir kuş cinsidir.

taksonomi
phoenicopterus cinsi, i̇sveçli doğa bilimci carl linnaeus tarafından 1758 yılında yalnızca karayip flamingosu (phoenicopterus ruber) olarak tek bir tür ile systema naturae eserinin onuncu baskısında tanımlandı. cins adı latince "flamingo" anlamına gelen sözcüktür.

türler
cins içinde üç tür sınıflandırılır.

kaynakça

phoenicopterus
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
kuş cinsleri
Kabala

kabala ( veya 'yazışma') veya kabbalah, yahudi mistisizminde ezoterik bir disiplin, düşünce okulu veya kurallar bütünüdür. yahudilik'te üyelerine מְקוּבָּל [kabaliste mequbbāl] denir. kabala'nın tanımı, onu takip edenlerin geleneğine ve amaçlarına göre değişiklik gösterir. kabala, yahudiliğin ilk yıllarına kadar uzanır; öyle ki, hristiyanlığı kuran ilk yahudilerden, hristiyanlığa da geçmiştir (hristiyan kabala). yahudilik içindeki mistik dinî yorumların temelini oluşturur. yahudi kabalalar, değişmeyen, sonsuz ve ebedi tanrı'ları yehova'nın gizemi ein sof'u (אֵין סוֹף; anlamı "sonsuz") ve ölümlü, sonu olan evren'in arasındaki ilişkiyi felsefî bir şekilde araştıran bir dizi ezoterik yahudi öğretileridir.

etimoloji 
kabala (קַבָּלָה), "alma, kabul etme" anlamına gelen "qibbel" kökünden gelir. kelime türkçeye muhtelif şekillerde transkrip edilebilir: kabala, kaballah, kabalah, gibi.

geçmiş

kabala kaynakları
i̇nanışa göre, dört bin yıl önce sefer yetira'yı (yaratılış kitabı) yazan i̇brahim ile başlayarak, kabala hakkında birçok kitap yazılmıştır. bir sonraki önemli kitap, ms 2. yüzyılda yazılmış olan zohar kitabı'dır. zohar’ı, ünlü 16. yüzyıl kabalisti isaac luria (ha'ari)’nin çalışmaları takip eder. ve yirminci yüzyılda kabalist ’ın çalışmaları ortaya çıkmıştır.

aşlag'ın yazıları diğer kabalistik kaynaklar gibi, üst dünyaların yapısını ve nasıl alçaldıklarını, evrenimizin ve onun içindeki her şeyin nasıl var olduğunu betimlerler. yehuda aşlag’ın "talmud eser sefirot" (on sefirot çalışması) adlı ders kitabı, sorular, cevaplar, tekrar materyalleri ve açıklamalar içeren bir çalışma yardımcısı olarak tasarlanmıştır. bu kitabın manevi âlemdeki evreni yöneten kanunları ve güçleri betimleyen, üst dünyaların fiziği olduğuna ve öğrencileri aşamalı olarak dönüştürdüğüne inanılır. çünkü kişi manevi dünyayı nasıl deneyimleyeceğini ararken, kendisini ders kitabında yazan manevi kanunlara aşamalı olarak adapte eder.

kabala öğretisi

kabala öğretisi, herhangi soyut bir şey ile uğraşmaz, sadece insanın nasıl yaratıldığı ve daha yüksek varoluş seviyelerinde nasıl faaliyette bulunduğu ile uğraşır.

kabala bilgeliğin manevi dünyaya çalışmak için bir araç olduğuna inanılır. dünyamızı keşfetmek için, fizik, kimya, biyoloji gibi bilimleri kullanırız. bu bilimler beş duyumuzla algıladığımız fiziksel dünyaya çalışır. i̇çinde yaşadığımız dünyayı bütünüyle anlamak için, duyularımızın algılayamadığı gizli alemi keşfedebilecek bir araştırma aracına ihtiyacımız vardır.

kabala bilgeliğine göre realite iki güç veya nitelikten oluşur: alma arzusu ve ihsan etme (vermek) arzusu. i̇hsan etme arzusu vermek istediği için bir alma arzusu yaratır, bu nedenle daha yaygın biçimde kullanılan adı ‘yaratan’dır. bu yüzden inanca göre tüm yaratılış bu alma arzusunun tezahür(görünüm)leridir. kabala sadece yaratılışın tasarımını öğretmez, aynı zamanda realitenin her şeye gücü yeten ve her şeyi bilen başlangıçtaki tasarlayanı gibi, nasıl tasarlayanlar olunabileceğini öğretir.

ayrıca bakınız
kabalacılık

kaynakça

dış bağlantılar 

 otantik kabala kaynakları: kabala eğitim ve araştırma enstitüsü 

 
dinî mitoslar
Valon Bölgesi

valon bölgesi (fransızca: région wallonne), belçika'nın üç federal bölgesinden biri. belçika'nın güney kısmındadır.
valon bölgesi'nin resmî dili fransızca'dır, alman kökenli nüfusun olduğu bölgede resmî dil almanca'dır.
valonya'nın başkenti namur, önemli kentleri liège, charleroi, mons ve tournai'dir.
amblemi sarı zemin üzerine kırmızı bir horozdur. 
valonya'nın 2019 nüfusu 3.633.975'tir (11,4 milyon nüfuslu belçika'nın %32'unu barındırmaktadır). valon bölgesi'nin yüzölçümü 16,845 km²'dir (30,510 km² belçika'nın %55'ini kapsar).

valonya sakinlerine valon denir. valonların pek çoğu 20. yüzyıl başlarına kadar canlılığını sürdürmüş olan, günümüzde ise çok kısıtlı sayıda kişinin anladığı, sadece güncel konuşma diline birtakım yansımaları süren valoncayı yaşatmışlardır. valonca'nın da içinde gallo-romen dilleri içinde ilk sırada gelen fransızca zamanla üst sınıflardan itibaren toplum geneline nüfuz etmiştir. yine de, valonca 1990 yılından bu yana, aynı dil grubundaki champenois, gaumais ve picard dilleri ile birlikte bölgesel dil olarak tanınarak resmî statü kazanmıştır.

hâlen valonya'nın bir parçası kabul edilmekle birlikte, bazı alanlarda özerk bir hükûmete sahip 71.000 kişilik bir nüfusun (almanya sınırına bitişik eupen ve sankt vit şehirleri çevresi) anadili ve resmî dili almanca'dır.

i̇ller ve merkezleri 

 valon brabant  - wavre
 hainaut - mons 
 liège - liège 
 lüksemburg - arlon
 namur - namur

i̇llerin yüzölçümleri 

 valon brabant: 1.091 km² 
 hainaut: 3.786 km² 
 liège: 3.862 km², 
 lüksemburg: 4.440 km² 
 namur: 3.666 km²

 valon bölgesi (toplam): 16.845 km²

ayrıca bakınız 
 belçika'nın yerleşim birimleri
Luís Figo

luís figo (d. 4 kasım 1972, lizbon), portekizli eski futbolcudur. 2000'de uefa tarafından avrupa'da yılın futbolcusu, 2001'de ise fifa tarafından dünyada yılın futbolcusu ödüllerine layık görülmüştür.

figo, 2000 yılında real madrid'e 56.000.000$ bedel karşılığında transfer olarak dünyanın en değerli dördüncü futbolcusu unvanını kazanmıştır.

fifa tarafından 2001'de dünyada yılın futbolcusu seçilen figo, 127 kere portekiz millî takımının formasını terleterek cristiano ronaldo'dan sonra en fazla bu onura ulaşan oyuncu olmuştur. 1996, 2000 ve 2004 avrupa şampiyonası'nda oynayan futbolcu, 2002 ve 2006 fifa dünya kupası'nda da mücadele etmiştir.

inter'de dört yıl üst üste şampiyonluk yaşayan figo aynı takımda iki de coppa italia kazanmıştır. 31 mayıs 2009 tarihinde oynanan inter-atalanta maçının 43. dakikasına yerini santon'a bırakarak aktif futbolculuk kariyerine son noktayı koymuştur.şimdilerde ise i̇nter klubunde sportif direktörlük yapmaktadır.

28 ocak 2015 tarihinde yaptığı açıklamayla fifa başkanlık seçimlerinde aday olduğunu açıklamıştır.

başarıları 
sporting
 taça de portugal: 1994-95

barcelona
 la liga: 1997-98, 1998-99
 copa del rey: 1996-97, 1997-98
 supercopa de españa: 1996
 uefa kupa galipleri kupası: 1996-97
 uefa süper kupası: 1997

real madrid
 la liga: 2000-01, 2002-03
 supercopa de españa: 2001, 2003
 uefa şampiyonlar ligi: 2001-02
 kıtalararası kupa: 2002
 uefa süper kupası: 2002

internazionale milano
 serie a: 2005-06, 2006-07, 2007-08, 2008-09
 coppa italia: 2005-06
 supercoppa italiana: 2005, 2006, 2008

portekiz
 avrupa futbol şampiyonası ikinciliği: 2004

portekiz u-20
 fifa 20 yaş altı dünya kupası: 1989, 1991

bireysel
 ballon d'or: 2000 
 fifa yılın dünya oyuncusu: 2001
 fifa yılın dünya oyuncusu finalisti: 2000
 portekiz'de yılın futbolcusu: 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000
 portekiz altın top: 1994
 uefa yılın takımı: 2003
 fifa dünya kupası all-star takımı: 2006
 fifa 100

kaynakça

dış bağlantılar
 

yaşayan insanlar
1972 doğumlular
portekizli futbolcular
fifa 100
avrupa'da yılın futbolcusu ödülü sahipleri
portekiz millî futbol takımı futbolcuları
sporting cp futbolcuları
fc barcelona futbolcuları
real madrid cf futbolcuları
fc internazionale milano futbolcuları
portekizli gurbetçi futbolcular
i̇spanya'daki gurbetçi futbolcular
i̇talya'daki gurbetçi futbolcular
i̇spanya'daki portekizli gurbetçiler
i̇talya'daki portekizli gurbetçiler
primeira liga futbolcuları
la liga futbolcuları
serie a futbolcuları
1996 avrupa futbol şampiyonası futbolcuları
2000 avrupa futbol şampiyonası futbolcuları
2002 fifa dünya kupası futbolcuları
2004 avrupa futbol şampiyonası futbolcuları
2006 fifa dünya kupası futbolcuları
portekiz 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
portekiz 20 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
portekiz 18 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
portekiz 17 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
portekiz 16 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
kanat futbolcuları
uefa şampiyonlar ligi'ni kazanan futbolcular
fifa dünyada yılın futbolcusu ödülü sahipleri
world soccer dergisi dünya'da yılın futbolcusu ödülü sahipleri
Soma küpü

soma küpleri, düzensiz şekillerden düzenli şekiller elde etmek için kullanılır. soma küplerinde üç küpten bir tane düzensiz şekil ve dört küpten altı düzensiz şekil oluşur. bu toplam yedi düzensiz şekil oluşturur ve bu yedi düzensiz şekillerin bir araya gelmesiyle bir küp oluşabilir. küpten başka bu düzensiz şekillerle köprü, kule, piramit, yılan, yatak vb. 27 değişik şekil elde edilebilir.

i̇cadı
soma küpleri şair, filozof, matematikçi ve bilgin danimarkalı piet hein tarafından icat edildi.

başka bir kaynağa göre de ;soma küpleri martin gardner tarafından düşünülmüş ve tasarlanmış fakat danimarkalı yazar piet hein tarafından 1936’da icat edilmiştir. werner heisenberg’ in kuantum fiziği dersi sırasında icat edildi. heisenberg küplerin içindeki bir uzay diliminden bahse derken, piet hein meraklıca bu geometrik teoremi takip etmeyi düşündü.

soma küp'ünden başka, yeni bir geometrik şekil meydana getirdi süper-elips ve sonra onun 3 boyutlu versiyonunu geliştirdi süper-elipsoid. ayrıca piet hein 2 oyuncuyla oynanan çok popüler bir oyun geliştirdi; hex. piet hein’ nin icatlarından birisi de grooks 'dur.

küplerin bütün şekillerine baktı ve 3 küpten sadece bir tanesini yapabildi. sonradan 2 tane 3 boyutlu nesne yaptı. sonradan bu 2 küpü 4 tane küpe çevirdi. biz bunların 6 farklı yolla yapıldığını bilinmektedir. bu önemli teorem şu an 7 parçaya ayrılmış şekildedir.

ayrıca bakınız
 tangram

dış bağlantılar
 http://www.mathematik.uni-bielefeld.de/~sillke/polycube/soma/cube-secrets
 soma cube -- from mathworld
 thorleif's soma sayfası
 soma cube animation by twodoorsopen and friends

zekâ oyunları
Biat

bi'at (), kur'an'da anlatılan ve peygamber'e bağlılık sözü verme, bağlılık yemini yapmak gibi anlamlara gelmektedir. bey’at kelimesi arap dilinde satmak ve satın almak manalarında kullanılan bey’ kelimesiyle aynı kökten gelmektedir. sözlük anlamı itibarıyla ‘satış sözleşmesi’ manasına geldiği zikredilir. bunun yanında bey’at, alışverişte antlaşmanın gerçekleştiğini göstermek için tarafların el ele vurmalarına ifade etmektedir. bununla birlikte, cahiliyye döneminde kabileler el sıkışarak bir yöneticiye uyduklarını gösterirler ve yöneticiye uyduklarına dair antlaşmanın içeriğini yazıya dökerlerdi. bu mezkur gelenekten yola çıkarak i̇slâm, bey’at kelimesini devlet başkanına itaatı bildirmek için kullanılmasını ilga etmemiştir. halife seçiminde, seçmen sağ elini halifenin sağ elinin üzerine koymakla, bey’at gerçekleşmiş olmaktadır. sosyopolitik anlamda ise bey’at, bir devlet başkanının seçilmesi, belirlenmesi ve ona i̇slâm hukuku kuralları içinde itaat edilmesi gibi mevzuları içinde barındırır.

kaynakça

fıkıh
i̇slam kültürü
i̇slam terimleri
Balyos

balyos, elçi, aracı, arabulucu anlamı taşıdığı gibi, aynı zamanda i̇stanbul'da görev yapan venedik ve bazı diğer frenk elçilerine verilen isimdir. daha çok venedik elçisi için kullanılmıştır.

etimoloji
balyos, elçi, aracı, arabulucu anlamı taşıdığı gibi, aynı zamanda i̇stanbul'da görev yapan venedik elçilerine verilen isimdir.venedikçe "bailo" kelimesi latince kökenli olup baiulus kelimesinden türemiştir. bu kelimenin latince anlamı ise "hamal" şeklindedir. türkçede ise bālyōs ya da bālyoz olarak kullanılır.

venedik balyosları

venedik balyosu ya da baylosu bizans ve osmanlı i̇mparatorluğu topraklarında venedik cumhuriyeti'ni temsil eden kişidir. konstantinopolis balyosu 13. yüzyıldan 1797'de venedik'in işgal edilmesine kadar görevini sürdürmüştür. ayrıca halep ve kahire'de de başka venedik balyoslarının bulunduğu ancak bu kişilerin etkisinin konstantinopolis balyosuna kıyasla daha zayıf olduğu bilinmektedir.

kaynakça 

venedik cumhuriyeti
osmanlı i̇mparatorluğu
Beytü'l-mal

beytü'l-mal, i̇slam devletlerinde devlet hazinesidir. ömer zamanında oluşturulmuştur. arap-i̇slam devleti'nin kuruluşundan osmanlı devleti'nin yıkılışına dek bu ad kullanılmıştır.

i̇slami özellikteki devletlerde beytü'l-mal'ın en önemli gelir kaynakları:

 müslümanlar'dan alınan vergiler (aşar, ağnam vb.)
 müslüman olmayanlardan (zimmi) alınan vergiler (haraç, cizye vb.)
 maden, orman, tuzla kiraları
 gümrük (baç) vergileri
 savaş ganimetleri (1/40'ı sultana, 1/5'i hazineye)
 bağlı devletler ile beyliklerin yıllık vergileri ve gönderilen armağanlar

i̇slam tarihi
ekonomi
Bitikçi

bitikçi, i̇slamiyet'ten önceki dönemlerde türkler'de hakan'ın baş yazmanıdır. bu kişiye başka devletler ve topluluklarla ilişkilerin düzenlenmesi görevi de verilmiştir.

bitikçi, i̇slâmiyet sonrası da vardır. hatta osmanlı devleti'nde cumhuriyet'e kadar bitikçi, vali yardımcısı anlamına geliyordu. bitikçi, mektupçu, kitapçı anlamlarına da sahiptir ama yaygın olanı vali yardımcısı, kaymakamdır.

ön türk
Bostancı

bostancı, osmanlı devleti'nde sarayda görev yapan yeniçeri ocağına mensup  çavuşlar yakın korumalardır. bostancı ocağı'nda yetişirlerdi. doğrudan padişaha bağlı olup, başçavuşları (komutanları)  bostancıbaşı'dır.
saray içinde ve dışında görev yapan bu hassa  birlikleri hem sarayın bahçe işleriyle hem de bulundukları bölgenin asayiş ve inzibatından sorumlu olurlardı

yakın koruma olan bu çavuşlar solaklar ortasından yetişen  seçkin yeniçerilerden (sanadid-i bektaşiyan) oluşur ve hem sol hem de sağ eliyle silah kullanırlardı.
orta flamalarında  çatalağazlı  kılıç zülfikar ve penç bulunur..

osmanlı i̇mparatorluğu'nun askerî birimleri
osmanlı i̇mparatorluğu'nda unvanlar
türkçe deyişler
Büğdüz boyu

büğdüz boyu, oğuz kağan destanı'na göre oğuzların 24 boyundan biri ve kaşgarlı mahmud'a göre divân-ı lügati't-türk'teki yirmi iki oğuz bölüğünden sekizincisi; "büüdüz"lerdir. belgeleri şudur :  diye tanımladığı bir oğuz boyudur.

oğuz türkleri'nin üç oklar kolundan bir oymaktır. oğuzlar'ın müslümanlaşmaya başladıkları 10. yüzyılda batıya göç olayında önemli rol oynadılar. daha çok batı anadolu'ya ve orta anadolu'ya gelip yerleşmişlerdir.

ayrıca bakınız 
 türk boylarının tamgaları

notlar

kaynakça 

üçoklar
İspenç

i̇spenç, tarımla uğraşan hristiyan reayadan osmanlı devleti'nin topladığı vergidir.

bu vergi 25 akçe değerinde olup her erişkin zımniden alınan kişisel bir vergidir.

osmanlı i̇mparatorluğu ekonomisi
maliye
osmanlı devleti'nde vergiler