Kebap

kebap, mangalda meşe kömüründe veya odun fırınında, ayrıca günümüzde fırınlarda da pişirilerek yenen et yemeklerine verilen isimdir. doğrudan doğruya ateşin üzerinde tutularak ya da bir kap içinde susuz olarak pişirilir.

bu yemeklerin çoğu ızgarada pişirilmiş olsa da, tas kebabı gibi sulu yemeklere de kebap denir. böyle yemekleri yapan lokantalara kebapçı denir. et olarak çoğunlukla koyun veya dana eti kullanılır.

tarihi 
orta doğu'da homininilerin ateşle et pişirmelerinin tarihi 790.000 yıl öncesine, tarihöncesi ocakların, toprak fırınların ve yanmış hayvan kemiklerinin orta doğu ve avrupa'daki geçmişi ise 250.000 yıl öncesine dayanmaktadır. girit uygarlığının akrotiri şehrinde bulunan demir altlıklar (fırın için) ise en az mö 17. yüzyıla tarihlenmektedir. homeros, i̇lyada adlı eserinde şişe (ὀβελός) geçirilmiş kavrulmuş et parçalarından bahsetmektedir. antik hindistan'da yazılmış mahabharatada ise şişe geçirilmiş kavrulmuş büyük et parçalarından bahsedilmektedir.

10. yüzyılda i̇bn sayyar al-warraq tarafından yazılmış, mezopotamya, fars ve arap mutfağındaki çoğu yemekten kısaca bahseden kitab al-tabikh adlı yemek kitabında tavada kızartılmış veya ateşin üstünde ızgara yapılmış kebap tarifleri yer almaktadır. ayrıca şişe geçirilmiş küçük et parçalarının orta doğu'da köklü bir tarihi vardır. avrupa'da ise daha fazla ormanlık alan olmasından dolayı ete ulaşım daha kolaydı ve etler daha büyük parçalar halinde kesiliyordu. bu bölgelere ek olarak güney amerika'da da asya ve avrupa etkileşimi olmadan uzun zaman önce bile şişe geçirilmiş et yemekleri yenmekteydi. anticucho bu yemeklerden biridir.

kebab kelimesi i̇ngilizcede şiş üzerinde pişirilen her türlü küçük et parçasını tanımlamak için kullanılsa da, kebep kelimesi günümüzde en çok i̇ran ve türkiye'nin bulunduğu bölgelerde orta çağ'da ortaya çıkan çeşitli et yemekleri ile ilişkilendirilir. kebabın orta doğu gibi yerlerde çok eski bir tarihi olsa bile, türkler tarafından yaygın hale getirilmiştir. türk usulü kebap şiş üzerinde yapılabildiği gibi, güveç, köfte ve diğer formlarda da olabilir. kebap mutfağı dünyaya müslümanlık etkisiyle paralel olarak yayılmıştır. faslı gezgin i̇bn battuta'ya göre, delhi sultanlığı'nın (1206-1526) kraliyet evlerinde kebap tüketilmekteydi. hatta ülke halkı kebabı kahvaltıda naan ekmeği ile beraber tüketmekteydi. günümüzde güney asya'da yapılan kebaplar bölgenin yöresel mutfağıyla harmanlamıştır.

etimoloji  
dilci sevan nişanyan'a göre türkçeye kebap arapça "pişmiş, kızarmış et" anlamına gelen kabāb sözcüğünden gelmiştir. türkçede bilinen ilk yazılı kullanımı 14. yüzyılda,kyssa-i yusuf (yusuf'un hikâyesi) eserinde arapça haliyle görülmüştür. nişanyan'a göre kelime "kızartmak/yakmak" anlamına gelen eski akadca "kabābu" ve aramice "kbabā/כבבא" kelimelerinden gelmiştir. buna karşılık yemek tarihçisi gil marks'ın iddiası ise arapça ve türkçeye farsça kabab kelimesinden, oraya da aramiceden geldiği yolundadır.

tevrat'ta mabet sunumlarının kabbaba edilmemesi (yakılmamaları) buyurulmaktadır. bu da kelimenin daha da eski semitik, hatta sümerce veya çad dilleri gibi tarih öncesi proto-afroasyatik bir dilden gelmiş olabildiğine işaret eder: *kab-, yakmak veya kızartmak.

osmanlı mutfağındaki kebap  çeşitleri 
osmanlı mutfağında  orman kebabı, çoban kebabı, çömlek kebabı, çevirme kebap, hacı osman kebabı, süt kebabı, şiş kebabı, tas kebabı, kuşbaşı kebap, kuyu kebabı, kırma kebap, külbastı kebap, muhzır kebabı gibi kebaplar kebap sınıfından sayılmıştır. bu kebapların tariflerine, basılı ilk yemek kitabı olan melceü’t-tabbâhîn (aşçıların sığınağı) adlı yemek kitabında da rastlanır.

geleneksel türk mutfağındaki kebap çeşitleri 

 abugannuş kebabı
 adana kebabı
 adıyaman kebabı
 ahirdağı kebabı
 alanya kebabı
 altı ezmeli tike kebabı
 bahçıvan kebabı
 beyti kebabı
 beğendili patlıcan kebabı
 biber kebabı
 bolu orman kebabı
 buğu kebabı
 bıldırcın kebap
 cağ kebabı
 cağırtlak kebabı
 çeltik kebabı
 ciğer kebabı
 çardak kebabı
 çeltik kebabı
 çiftlik kebabı
 çökertme kebabı
 çömlek kebabı
 çöp kebabı
 çöp şiş kebabı
 dizme patlıcan kebabı
 domatesli kebap
 döner kebabı
 enginarlı yuva kebabı
 eyvan kebap
 fener çöp şiş
 fırında patlıcan kebabı
 fırın kebabı
 fıstıklı kebap
 gelin kebabı
 halil i̇brahim sofrası kebabı
 havan kebabı
 i̇ncik kebabı
 i̇skender kebabı
 i̇stim kebabı
 i̇çli adana kebabı
 kabaklı kebap
 kaburga kebap
 kazan kebabı
 kağıt kebabı
 kemalzade kebabı
 kemeli kıyma kebabı
 kilis kebabı
 kremalı tas kebap
 kuyu kebabı
 kuzu şiş kebabı
 köfteli kebap
 kıyma kebabı
 maydanozlu kebap
manisa kebabı
 nohutlu püre kebabı
 orman kebabı
 örtülü kebap
 pastırmalı tarak kebabı
 patates kebabı
 patates püreli kebap
 patlıcan kebabı
 patlıcanlı kuzu kebabı
 patlıcanlı paşa kebabı
 patlıcanlı saksı kebabı
 patlıcanlı tencere kebabı
 piliç avcı kebabı
 piliç kebabı
 piti kebabı
 püreli beykoz kebabı
 sahan kebabı
 sarımsak kebabı
 sebzeli kebab
 sebzeli kebap
 simit kebabı
 soğan kebabı
 sırık kebabı
 şam kebabı
 şeftali kebabı
 şiş kebabı
 şiş köfte
 talaş kebabı
 tandır kebabı
 tas kebabı
 tavuk döner
 tavuk şiş kebabı
 tavuklu kebap
 tencere kebabı
 tepsi kebabı
 tepside çubuk kebabı
 testi kebabı
 tike kebabı
 tokat kebabı
 topkapı kebabı
 topuz kebabı
 urfa kebabı
 yalancı i̇skender
 yanardağ kebabı
 yayla kebabı
 yenidünya kebabı
 yoğurtlu kebap
 yufkalı saç kebab
 yörük kebabı

kaynakça 

 
şişe geçirilen gıdalar
osmanlı mutfağı
i̇ran mutfağı
orta doğu mutfağı
arap mutfağı
lübnan mutfağı
balkan mutfağı
levant mutfağı
pakistan mutfağı
suriye mutfağı
güney asya mutfağı
kürt mutfağı
ürdün mutfağı
avustralya mutfağı
afgan mutfağı
filistin mutfağı
ermeni mutfağı
azeri mutfağı
umman mutfağı
sokak yiyecekleri