Marslı (film)

marslı (i̇ngilizce: the martian), ridley scott tarafından yönetilen 2015 yapımı bilimkurgu türündeki abd filmi. drew goddard tarafından yazılan senaryo, andy weir tarafından 2011'de yazılan aynı adlı romandan uyarlandı. filmin başrolünde matt damon bulunurken yan rollerinde jessica chastain, michael peña, kristen wiig, jeff daniels, kate mara ve donald glover yer almaktadır.

filmin galası 11 eylül 2015 tarihinde 2015 toronto uluslararası film festivali'nde yapıldı. film, 2 ekim 2015'te gösterime girdi. film 2d, 3d, imax 3d ve 4dx olarak yayınlandı.

88. akademi ödülleri'nde 7 dalda aday gösterilen film, 73. altın küre ödülleri'nde müzikal veya komedi dalında en i̇yi film ve müzikal veya komedi dalında en i̇yi erkek oyuncu ödülünü kazanırken 69. bafta ödülleri'nde aday gösterildiği 6 dalda ödül kazanamadı.

konusu
2035 yılında ares iii mürettebatı mars yüzeyine sefer düzenlemektedir. güneş zamanı ile 31 gün sürmesi gereken seferin 18. gününde çıkan şiddetli toz fırtınası astronotları görevi iptal etmeye ve geri dönmeye zorlar. ares iii görev komutanı melissa lewis (jessica chastain) acil durum kalkışının hazırlanmasını emrederek görevi iptal eder. tahliye sırasında kuvvetli fırtına birincil iletişim anteninin parçasını kırarak astronot mark watney'in (matt damon) karnına şiddetli bir şekilde çarparak uzay giysisini de deler ve onu uzağa fırlatarak kaybolmasına neden oldur. öldüğünü düşünen ekip arkadaşları onu bırakıp dünya'ya döner. nasa müdürü theodore sandres (jeff daniels) mark watney'in enkazda kalarak öldüğüyle ilgili bir basın toplantısı düzenler. 

fırtına dağıldıktan sonra watney düşük oksijen uyarı sesiyle uyanır. kumları üzerinden atıp kalkarken karnına girmiş olan anten parçasını çıkarır ve mars yaşam kışlasına girer. uzay giysisini çıkarır ve karnının içine girmiş olan bir metal parçasını çıkarır. ardından bir televizyona nasa kullanıcı adını ve şifresini girerek video kaydı ile günlük tutmaya başlar. o gece orada ölüp gitmeme konusunda kendisine hırs yapar. 

hayatta kalmak için elinden geleni yapmaya karar veren watney, elinde olan yiyecek sayısını bir kağıda yazar. ardından tuvalete gider ve çıkmadan önce vakum sifon düğmesine basar. o an aklına bir fikir gelir. hemen fikrini video kaydına alır. watney tüm ekip için verilen yiyeceklerin güneş zamanına göre toplam 300 gün kadar kendisine yeteceğini hesaplar. aynı zamanda bitki bilimci de olan watney tuvaletten vakumlanan insan atıklarını gübre olarak kullanarak patates yetiştirmeyi düşünmektedir. 

aynı zamanda karnındaki yarası hala kanayan watney toprak olarak mars'ın yüzeyini kullanır. kazdıklarını bir taşıma aracının içine koyar ve el ile çekerek etrafını muşamba ile bantladığı bir odaya götürür. ardından döktüklerini kürekle düzenler ve patatesleri koymak için sıra çeker. burnuna bir çift tıpa koyarak atıkları bir kovaya boşaltarak ıslatır ve karıştırır. sonra sıra çektiği kumların arasına koyar, üzerini kumla kapatır ve üstüne patatesi yerleştirerek onunda üstünü kapatır. 

o gece tarlayı ekip biçmek için suya ihtiyacı olduğunu düşünür. watney hidrojeni oksijene ekleyip yakarak su elde etmeyi amaçlar. i̇lk denemesinde yaptığı bir hesaplama hatası yüzünden başarısız olur. i̇kinci denemesinde başarıya ulaşan watney güneş zamanına göre 54. günde patateslerin yavaş yavaş büyüdüğü görür.  

dünyada ise watney için bir cenaze töreni düzenlenmiştir. nasa mars görevleri yöneticisi vincet kapoor (chiwetel ejiofor) nasa müdürü sanders'ı marsa bir görev daha düzenlenmesi için ikna etmeye çalışır fakat nasa müdürü bunu kabul etmez. kapoor o gece 01:30'da johnson uzay merkezi'ndeki nasa uydu haberleşme biriminde çalışan mindy park'a (mackenzie davis) mars'taki görev yerine ait koordinatları mesaj olarak gönderir. koordinatlara bakıldığında güneş zamanına göre 18. gün ile 54. gün arasında geçen zamanda mars'ta bırakılan yüzey aracının hareket ettirilerek yerinin değiştirildiği gözlemlenir. nasa müdürü resimleri yayınlayarak watney'in hayatta olduğunun açıklanmasına karar verir fakat watney'in hayatta olduğunun ekip arkadaşlarına söylenmesine izin vermez. ayrıca watney'e ulaşabilmek için insansız uzay aracı yapılmasına karar verilir. 

güneş zamanı ile 70. günde, watney bir sonraki nasa görevi ares iv'ün 3200 kilometre uzaktaki bir kratere iniş yapması gerektiğini hesaplamaktadır. kendisine yaşam süresi olarak belirlendiği 4 yıl içinde oraya gitmesi gerektiğini düşünen watney bu durum halinde yolculuğun 50 gün süreceğini ve o günleri bir yüzey aracı içerisinde geçireceğini de hesaplar. i̇şe koyulur fakat mars'ın soğuğuna dayanamayarak o gece ilerlediği kadar geri dönmek zorunda kalır. 

dünya'da watney'e ulaşabilmenin yolları aranırken watney'de dünya ile iletişim kurabilmek için çareler aramaktadır. güneş zamanının 79. gününde 48 gün sonra büyüyen patateslerini hasat edip yeniden eker. ardından mars için belirlenen bir haritaya bilgisayar üzerinden bakmaya başlar. watney haritadan pathfinder'ın yerini bulduğunu anlar ve yüzey aracıyla onu kumların altından çıkartır. watney pathfinder'ı yeniden çalıştırmayı başararak dünya'ya sinyal göndermeyi başarır. pathfinder ile bir iletişim yöntemi bulan watney, nasa'nın çalışanlarından pathfinder ile iletişim kurabilsin diye yüzey aracının nasıl hackleneceğini öğrenir. böylelikle yazışarak iletişim kurmaya başlar. watney yaşadığının ekip arkadaşına söylenmediğini öğrenir ve bu duruma çok sinirlenir. bu olaydan sonra mitch henderson (sean bean) ares iii mürettebatına watney'in yaşadığını söyler. 

mars'taki yemek stoku bitmeye başlayan watney bir kaza sonucu yanlışlıkla barınağı havaya uçurur ve yetiştirmeye çalıştığı patatesleri harap olur. dünyada yapılması beklenen insansız roket fırlatılır fakat başarısız olunur. çin ulusal uzay i̇daresi'nden motor istenir ve istenilen motor alınır. bir kez daha roket fırlatılır ve tasarıya göre roketin ares iii mürettebatının gemisine girmelidir. watney'inde mars'tan uzay yörüngesine girmesi ve uzay boşluğunda kendi gemisini terk ederek ares iii'e girmesi gereklidir. watney uzay eldiveninde parmağına bir delik açarak kendisini ares iii'e yönlendirir. watney ve komutan lewis birbirlerine tutunarak gemiye binerler.

oyuncular 

 matt damon, mark watney, ares iii ekibin parçası olan bir botanikçi, mars'ta şiddetli bir fırtınadan sonra öldüğü tahmin edildi. watney evin yolunu bulmak için marifet ve zekâsını kullanmak zorunda kalır.
 jessica chastain, melissa lewis, bir jeolog ve ares iii görev komutanı.
 kristen wiig, annie montrose, nasa medya ilişkileri yöneticisi. watney'i kurtarma sırasında nasa'nın kamu algısı ile ilgilenmektedir.
 jeff daniels, theodore "teddy" sanders, nasa müdürü. sanders, gereksiz riskler için yetkili ama kaçıngan olduğu gösterilmiştir.
 michael peña, major rick martinez, ares iii görev pilotu. 
 kate mara, beth johanssen, ares iii sistem operatörü.
 sean bean, mitch henderson, ares iii görev yöneticisi. önceliği her zaman ares iii mürettebatının refahı ve istikrardır.
 sebastian stan, dr. chris beck, ares iii görevi için bir astronot ve uçuş cerrahı.
 aksel hennie, dr. alex vogel, navigator ve kimyager olan bir alman vatandaşı.
 chiwetel ejiofor, vincent kapoor, nasa'nın mars görevi direktörü ve watney ile temas kurmak için birinci şahıs .
 donald glover, rich purnell, 
 benedict wong, bruce ng, 
 mackenzie davis, mindy park, misyon kontrol uydu planlayıcısı.
 naomi scott, ryoko
 nick mohammed, tim grimes
 eddy ko, guo ming, çuui̇ baş bilim insanı
 chen shu, zhu tao, çuui̇'nde başkan yardımcısı bilim insanı

chastain, jet propulsion laboratory ve lyndon b. johnson uzay merkezi'nde astronotlar ve bilim adamları ile buluşarak rolüne hazırladı. astronot tracy caldwell dyson'dan esinlendi ve '' o gerçekte çok önemli çok dürüst. benim karakterim ayrılan bir ekip üyesinin arkasından suçlulukla uğraşıyor ama hala diğer beş mürettebat arkadaşlarının hayatlarından sorumlu.  ben tracy'nin o anlarda olacağı kişi gibi oynamaya çalıştım.'' dedi.

yapım 

 ridley scott – yönetmen, yapımcı
 simon kinberg – yapımcı
 michael schaefer – yapımcı
 aditya sood – yapımcı
 mark huffam – yapımcı
 drew goddard – senartist
 andy weir – yazar (yararlanılan kaynak)
 dariusz wolski – sinematograf
 arthur max – yapım tasarımı
 janty yates – kostüm tasarımı
 pietro scalia – kurgu
 harry gregson-williams – beste

gelişim 
film andy weir'in aynı adlı romanından drew goddard tarafından senaryolaştırıldı ve ridley scott tarafından yönetildi. stüdyo 20th century fox mart 2013 yılında romanın film haklarını edindi ve yapımcı simon kinberg romanı film haline getirmek için atılımda bulundu. takip eden mayıs ayında senarist goddard stüdyo ile filmi yazmak ve yönetmek için görüşmelere girdi. goddard film için bir senaryo yazdı ve matt damon, goddard yönetmenliğinde başrol ile ilgilendiğini açıkladı. sonra drew goddard yönetmenlik fırsatını çizgi romandan uyarlama sinister six filmi için sürdürdü. sonra yapımcı simon kinberg kitabı ridley scott'un dikkatine getirdi. mayıs 2014'te scott filmi yönetmek için stüdyo ile görüşmeler girdi ve matt damon yolda kalmış astronot rolünde kadroya dahil edildi. damon romanın, senaryonun ve scott ile çalışma fırsatının kendisini çektiğini söyledi.

çekimler 
filmin iç sahnelerinin çekimi için macaristan, budapeşte dışında korda studios dünyanın en büyük ses sahnelerinde biri olduğu için tercih edildi. çekimler 24 kasım 2014 tarihinde macaristan'da başladı. ridley scott marslı filmi için 3d kameraları seçti. gerçek patatesler çekim için ses sahnesinde büyütüldü. altı kişilik bir ekip film için 15 takım elbise dikti. film için kullanışlı zemin olarak ürdün'de bulunan unesco dünya mirası olan wadi rum'da çekimler yapıldı. wadi rum, görev: mars (2000), kırmızı gezegen (2000), ve the last days on mars gibi mars'da geçen diğer filmler içinde yer olarak kullanılmıştı. çekimler yaklaşık 70 gün sürdü.

andy weir romanında watney için olarak yalnız ve depresif yazımdan kaçındı. watney'in mizahi yapısı bunu korurken scott karakterin toplumdan soyut yapısını geniş bir perdede gösterdi.

scott'un dediğine göre film için düzenlemeler yapılmadan önce uzunluğu 2 saat 45 dakikaydı. scott ayrıca filmin genişletilmiş sürümünün ev videosu için yayınlanmasını onayladı.

müzik 
filmin müziklerini harry gregson-williams besteledi ve bu scott ile gregson arasındaki dördüncü işbirliği oldu. gregson daha önce scott'un cennetin krallığı (2005), prometheus (2012) ve exodus: tanrılar ve krallar (2014) filmleri için beste yapmıştı.

 mars – 3:36
 emergency launch – 3:09
 making water – 2:38
 spotting movement – 1:49
 science the s*** out of this – 2:16
 messages from hermes – 3:31
 sprouting potatoes – 1:39
 watney’s alive! – 2:46
 pathfinder – 2:33
 hexadecimals – 2:33
 crossing mars – 3:36
 reap & sow – 2:21
 crops are dead – 3:26
 work the problem – 1:58
 leaving mars – 5:11
 build a bomb – 5:06
 i got him! – 4:45filmde kullanılan özgün olmayan şarkılar şunlardır.
 "turn the beat around", vicki sue robinson
 "hot stuff", donna summer
 "rock the boat", the hues corporation
 "don't leave me this way", thelma houston
 "starman", david bowie
 "waterloo", abba
 "love train", the o'jays
 "i will survive", gloria gaynor

eleştirel görüşler 
film genel olarak eleştirmenlerden olumlu yorumlar aldı. metacritic'te yapılan 46 yorumdan 40'ı olumluydu ve filmin ortalama puanı 80 oldu. rotten tomatoes'da ise film 313 yorumdan %92'lik bir yüzde elde etti ve 10 üzerinden 7.8 puana ulaştı. sitenin eleştirmenlerin ortak kanısı kısmına ''akıllı, heyecanlı ve şaşırtıcı derecede komik, başrol matt damon ve yönetmen ridley scott çok satan kitabın tüm güzelliğini ortaya çıkararak marslı filminde size bağlılık uyumu sunuyor'' yazıldı.

önemli ödülleri ve adaylıkları

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 
 
 
 

2015 3d filmleri
2015 çıkışlı aksiyon filmleri
2015 çıkışlı bilimkurgu filmleri
2015 çıkışlı dramatik filmler
2010'larda bilimkurgu aksiyon filmleri
2010'larda bilimkurgu macera filmleri
2010'larda dramatik bilimkurgu filmleri
2010'larda hayatta kalma filmleri
2010'larda i̇ngilizce filmler
amerika birleşik devletleri bilimkurgu aksiyon filmleri
amerika birleşik devletleri uzay macerası filmleri
amerika birleşik devletleri hayatta kalma filmleri
amerika birleşik devletleri 3d filmleri
amerika birleşik devletleri dramatik bilimkurgu filmleri
birleşik krallık bilimkurgu aksiyon filmleri
birleşik krallık 3d filmleri
birleşik krallık dramatik bilimkurgu filmleri
birleşik krallık uzay macerası filmleri
birleşik krallık hayatta kalma filmleri
scott free productions filmleri
tsg entertainment filmleri
amerikan bilimkurgu romanlarından uyarlanan filmler
imax filmler
ridley scott'ın yönettiği filmler
drew goddard'ın senaryosunu yazdığı filmler
simon kinberg'in yapımcısı olduğu filmler
harry gregson-williams'ın müziğini yaptığı filmler
en i̇yi müzikal veya komedi filmi altın küre ödülü sahipleri
en i̇yi dramatik sunum hugo ödülü kazanan eserler
2035'te geçen filmler
konusu houston'da geçen filmler
konusu londra'da geçen filmler
konusu new york'ta geçen filmler
konusu pasadena'da geçen filmler
konusu pekin'de geçen filmler
konusu çölde geçen filmler
budapeşte'de çekilmiş filmler
ürdün'de çekilmiş filmler
astronotlar ile ilgili filmler
mars ile ilgili filmler
nasa ile ilgili filmler
uzay tehlikeleri ile ilgili filmler
yalnızlık ile igili filmler
irk tartışmalarına konu olan filmler
kadro tartışmalarına konu olan filmler
sert bilimkurgu