Orhun Vadisi

orhun vadisi moğolistan’ın göbeğinde, başkent ulaanbaatar’dan 370 km uzaklıkta orhun nehrinin etrafında bulunmaktadır. orhun vadisi 2004 yılında unesco dünya miras listesi’ne alınmıştır. orhun vadisinin tarih açısından büyük önemi vardır. uygur i̇mparatorluğu ve bir zamanlar dünyanın en büyük imparatorluğu olan moğol i̇mparatorluğu'nun başkentleri orhun vadisi’ndedir. bu yüzden orhun vadisi hun i̇mparatorluğu, gök türk i̇mparatorluğu, uygur i̇mparatorluğu, ve moğol i̇mparatorluğu’na ait arkeolojik kalıntılar, eski şehir ve yerleşim merkezlerin enkazları, yazılı ve dikil taşlar, mezarlar, ve budist tapınaklarının bulunduğu, çok sayıda tarihi bilgi içeren kültürel bir miras olarak kabul edilmektedir. bu kadar zengin kültürel içerikli bölge hâlen göçebelerin yaşadığı, hayvanlarını otlattığı, ve bu kültürel miraslara değer vererek, koruyarak yaşadığı bir yerdir. göçebeler için hayat birkaç değişiklik dışında yüzlerce yıl öncesinde olduğu gibi devam etmektedir.

coğrafya ve i̇klim 

orhun vadisi moğolistan’ın merkezinde, deniz seviyeden yaklaşık 1.500 m yükseklikte bulunmaktadır. gobi çölü ve sibirya ormanları gibi tamamen farklı 2 bölge arasında ve asya su sınırı üzerinde bulunan bozkır bölgesidir. bu nedenle bölgenin coğrafi ve doğal güzellikler hayranlık vericidir. sadece 100 km içerisinde bir bölgede bozkır, orman, ve çöl gibi birbirinden tamamen farklı bitki örtülerine sahip yerleri görmek mümkündür.

bölgenin iklimi ise dünya iklim bölgelerinden "kıtasal soğuk i̇klimi" özelliğine sahiptir. yağış miktarı çok az olan bu bölgede hava sıcaklığın değişikliği son derece fazladır. hava sıcaklığı kışın -35 derece yazın +35 dereceye kadar çıkabilmektedir. gün içinde gece ve gündüz hava sıcaklığı değişimi de çok fazladır. bölgede yıllık yağış miktarı 200–250 mm ve yağışların %75’i sadece temmuz ve ağustos ayında yağmaktadır. fakat sert bir iklime sahip moğolistan’da bu bölge huvsgöl (ülkenin kuzeyi) kadar soğuk ya da gobi çölü (ülkenin güneyi) kadar sıcak olmadığından turizm için en uygun iklime sahip bölgedir. ayrıca havadaki nem oranı da ülke içerisindeki en uygun yerlerden biridir.

kültür tarihi 
1220 km2 alanı kaplayan orhun vadisi 2004 yılında unesco tarafından dünya miras listesi'ne alınmış ve böylece tüm dünya için önemli bir değer taşıdığı için bölgede bulunan doğal ve kültürel varlıklar korunma altına alınmıştır.

orhun nehri boyunca tarihi önemli yerler;

 orhun yazıtları, 8. yüzyılda göktürk kağanlığı zamanında dikilen bilge kağan yazıtı, kül tigin yazıtı ve bilge tonyukuk yazıtı.
 i̇lk uygur kağanlığı başkenti ordu-balık.
 13. yüzyılda moğol i̇mparatorluğu başkenti karakurum.
 13. ve 14. yüzyıldan geriye kalan, öğedi kağan'ın ikametgâhı sanılan toprak tepede moğol palası.
 1586 yılında moğolistan'da ilk defa yapılan karakurum şehrindeki erdene zuu budist manastırı.
 orhun nehrinin yukarı havzasında 2600 metre yükseklikte bulunan tuvçun manastırı.
 ayrıca orhun nehri boyunca hunlar'dan ve daha eski uygarlıklardan varsayılan pek çok eski mezarlar bulunur.

notlar

kaynakça

dış bağlantılar 
 

moğolistan'daki yeryüzü şekilleri
moğolistan'daki dünya mirasları
göktürkler
asya'daki vadiler
vikiproje tarih kaynak bekleyen maddeler