Andrew (York dükü)

york dükü prens andrew (andrew albert christian edward; d. 19 şubat 1960, buckingham sarayı, londra) birleşik krallık kralı iii. charles'ın kardeşi ve kraliçe ii. elizabeth ve prens philip'in üçüncü çocukları ve ikinci oğludur.

1986 yılında kendisine york dükü unvanı verilen prens andrew, şu an birleşik krallık taht sıralamasında sekizinci sıradadır. özellikle sarah ferguson (fergie olarak da bilinir) ile yaptığı evlilik ve yaşadığı boşanma ile tanındı; royal navy'''de (kraliyet donanması) hizmet verdi ve falkland adaları savaşı'na katıldı.

 çocukluğu ve gençliği 
prens, büyük britanya ve i̇rlanda prensesi beatrice'in 1857'deki doğumundan sonra, tahttaki bir britanya kraliyet mensubu tarafından dünyaya getirilen ilk çocuktur. kendisinden büyük kardeşleri prens charles ve prenses anne daha annesi tahta çıkmadan doğmuşlardı. doğduğundan beri i̇ngiliz kraliyet ailesine mensup olan üyelere verilen “royal highness” unvanını taşımaktadır. 1982'de prens william'ın doğumuna kadar, kardeşi prens charles'ın arkasında britanya taht sıralamasında ikinci sıradaydı. zamanla prens william ve prens harry’nin çocuklarının doğumları ile prens’in tahtta ki yeri sekizinciliğe gerilemiştir.

prens, ascot, berkshire yakınlarındaki heatherdown preparatory okulu'na devam etmeden önce özel öğretmenlerden ders aldı. 1973 yılında, kendisinden önce babasının ve abisi prens charles'ın da devam ettiği i̇skoçya, morayshire'daki gordonstoun özel okuluna geçiş yaptı. 1979 yılındaki mezuniyetinden sonra üniversite tahsiline devam etmeyerek royal navy 'ye (kraliyet donanması) katıldı.

 askerlik hayatı 
andrew kraliyet donanması'ndan (royal navy) sea king helikopter pilotu eğitimi olarak mezun oldu. buna istinaden 1982 yılında hsm invincible  adındaki uçak taşıyıcısında falkland adaları savaşı'na katıldı. britanta hükûmeti gerçi önceleri andrew'i gemiden çekip başka görevlerle muhatap etmek istedi, çünkü kraliçe'nin bir oğlunun ölümünden korkuyorlardı. ama kraliçe andrew'in invincible'de kalmasında ısrar etti.

savaştan sonra andrew eğitimini başka helikopter modelleri ile sürdürdü. 1984 yılında teğmen rütbesini aldı; annesi onu şahsi emir subaylığına (yaver) (aide-de-camp) yükseltti. bunu izleyen yıllarda savaş pilotu ve mayın arama gemisinin komutanı olarak görev yaptı. askeri kariyerinin bitiminde savunma bakanlığında görevliydi. andrew 2001 yılında deniz yarbayı rütbesindeyken (commander) kraliyet donanmasındaki (royal navy) görevine son verdi.

 düğün ve boşanma 
prens andrew, henüz delikanlı iken "uygun olmayan" kadınlarla kurduğu birçok ilişki, özellikle model koo stark yüzünden manşetlere haber oldu. basında randy andy (bir anlamda: kösnül andy) olarak tanımlandı.

23 temmuz 1986'da prens andrew, binbaşı ronald ferguson'un ikinci kızı olan sarah ferguson'la westminster abbey'de evlendi. kraliçe tarafından ona düğünü dolayısıyla york dükü, i̇nverness kontu ve baron killyleagh, ki bunları en son anne tarafından büyük büyükbabası kral v. george ve anne tarafından büyükbabası kral vi. george taşımıştı, unvanları verildi.

york dükü ve düşesi'nin iki çocukları var:
 beatrice elisabeth mary (d.8 ağustos 1988)
 eugenie victoria helena  (d.23 mart 1990)

1992 yılında britanya magazin basınında york düşesi'nin mali danışmanı olan amerikalı john bryan ile, onu pek tekin olmayan durumlarda gösteren resimleri yayınlandı. 19 mart 1992'de andrew ve sarah boşanma fikrinde olduklarını açıkladılar. boşanma mayıs 1996'da gerçekleşti. sarah royal highness unvanını kaybetti ve o zamandan beri yalnızcayork düşesi sarah olarak anılıyor.

 bugünkü faaliyetleri, yetki ve unvanlarının geri alınması 
şu sıralar prens andrew sanayii ve ticaret bakanlığı'nda görev yapmakta; o birleşik krallık'ın uluslararası ticaret ve yatırım temsilcisi. bu görevi kent dükü'nden devraldı. dük golf oynaması ile tanınır ve royal and ancient golf club of st. andrews'in kaptanıdır. i̇kâmetgahı windsor'daki sunninghill park'tır. 2002 yılında buckingham sarayı'dan yapılan bir açıklama ile, prensin resmi ikâmetgahını büyükannesi olan ana kraliçenin eski ikâmetgahı olan royal lodge'ye nakledeceği bildirildi. prens andrew'in abd'li milyarder jeffrey epstein ile dostluğu ve üzerindeki iddialar kraliyet ailesine zarar verme ihtimali üzerine aile üyesi olarak üstlendiği görevleri bıraktığını açıkladı. 13 ocak 2022 tarihinde kraliçe ii.elizabeth tarafından alınan karara göre, askeri rütbesi, kraliyet görevlerinden tamamen yetkilerinin alındığı açıklandı. yargılamalarda sadece sivil vatandaş olarak anılacak.

 unvan ve ödülleri 
 19 şubat 1960 - 23 temmuz 1986: kraliyet altesleri prens andrew 
 23 temmuz 1986 - günümüz: kraliyet altesleri'' york dükü

kaynakça 

1960 doğumlular
mountbatten-windsor hanedanı
birleşik krallık prensleri
yaşayan insanlar
i̇ngiliz anglikanlar
londra doğumlular