Zahi Havas

zahi hawass (arapça: زاهي حواس) (d. 28 mayıs 1947, dimyat, mısır) mısır arkeolojisi uzmanı, akademisyen, yazar ve araştırmacıdır. 2011 yılında mısır'da baş gösteren halk ayaklanması ve takiben hüsnü mübarek rejiminin devrilmesinin ardından askeri konsey tarafından kültür i̇şlerinden sorumlu devlet bakanı olarak kurulan yeni kabinede bakanlık görevine getirilmiştir.

yaşamı 
halen giza tarihi eserleri, koruma ve kazı alanı müşteşarlığı görevini yürütmektedir. 1998 yılında 1987'den beri yürüttüğü giza piramitleri, sakkara ve bahria oasis (krallar vadisi) genel yöneticiliği görevinden bakan yardımcılığı (müsteşarlık) görevine yükseltilerek onurlandırılmıştır.
	
zahi hawass, eğitimini mısır ve amerika birleşik devletleri'nde sürdürmüş ve tamamlamış, edebiyat fakültesi derece ve diplomasını 1967-1980 yılları arasında i̇skenderiye’de almıştır. daha sonra, 1983-1987 yılları arasında pensilvanya üniversitesi'nde mısır tarihi uzmanlığı (ejiptolojist) doktorasını tamamlamıştır.
	
yıllar boyunca birçok belgesel, film, televizyon programı ve magazinsel tanıtımlarda danışman ve uzman olarak görev yapmıştır. mısır ve abd’deki birçok toplantı ve komitede bilir kişi olarak bulunmuştur. ayrıca kahire müzesi, alman arkeoloji enstitüsü, kültürel miraslar yüksek konseyi, sfenks restorasyonu komitesi birliği ve daha birçoğunun üyesi olarak da görev yapmaktadır.
	
hawass, sfenks'in restorasyonu projesinin de en güçlü destekçilerindendir. sfenksin, yanlış restorasyonlar sonucu, kendi deyimi ile “kanser” olduğunu belirtmiştir. nova adlı web sitesindeki röportajında, bu kanserin yayılmasını engellemek için her yolu deneyebilceğini belirtmştir. dr. hawass’ın planı, sfenks’in ziyareçilerin oluşturduğu nem ve kirlilikten korunması amacıyla anıtsal alana bir havalandırma sisteminin oluşturulması ve otopark, piknik alanı ile ticari alanların başka yerlere taşınmasını da içermektedir. planların çoğu zahi hawass tarafından uygulanmaya başlanmış ve projenin başında bulunduğu sürece de bitirileceği şüphesiz bir gerçektir.
	
restorasyonlar boyunca kendisi bizzat kazı alanlarında çalışmış, giza piramidi işçilerinin mezarları gibi pek çok kazı alanının ortaya çıkmasını sağlamıştır. ayrıca piramitlerdeki süslemelerde antik mısırdaki hayatla ilgili yeni bilgilere ve bazı sıra dışı heykelciklere de ulaşmıştır.
	
zahi hawass, halen mısır’ın kumlarının altında hala bulunmayı bekleyen pek çok tarihi eserin ve gizemin olduğuna inanmaktadır.

eğitimi 
 1967	: mısır i̇skenderiye üniversitesi edebiyat fakültesi yunan ve roma arkeolojisi diploması.
 1980 : mısır kahire üniversitesi
 1983	: abd philedelphia-pensilvanya üniversitesi ejiptoloji ve suriye-filistin arkeolojisi master derecesi
 1987	: abd philedelphia-pensilvanya üniversitesi ejiptoloji doktorası

ödül ve unvanları 
 1980 : fulbright bilim bursu
 1986 : pensilvanya üniversitesi bursu
 1998 : kahire yabancı basın birliği 
mısırın gurur kaynağı üç eşsiz kişiden biri onuru
 1998 : mısır başkanlık ödülü
birinci sınıf bilim ve sanat adamı
 2000 : ucla (california üniversitesi) fahri profesör unvanı
 2000 : amerikan başarılı i̇nsanlar akademisi
uluslararası, dünyaca tanınmış 25 kişiden biri altın plaket ödülü

kazı alanı yöneticiliği 
 1991 den günümüze : memphis arkeolojik kazı bölgesi menajeri.
 1987 den günümüze : giza platosu kazı bölgesi menajeri

arazi çalışmalarından bazıları 
 2000 : bahriya oasis-krallar vadisi 26. hanedan kazı alanı kazıları direktörü
 1999 : kufu piramidi batı sahası kazı direktörü
 1999 : bahriya oasis teki krallar vadisi kazı alanı direktörü
 1996 dan bugüne : giza’nın üçüncü piramidi kazı direktörü
 1995'ten bugüne : kofru tapınağı vadisi kazı alanı direktörü
 1992 den bugüne : sakara’aki teti piramit kompleksi kazı direktörü
 1991 den bugüne : nazlet el batran kazısı direktörü
 1991 den bugüne . ben-i yusuf kazı alanı direktörü
 1991-1995 : giza’daki eski krallık yerleşim alanı kazısı direktörü
 1991-1995 : büyük piramit doğu alanı kazı çalışması direktörü
 1990 dan bugüne : sfenks’in güneydoğusundaki piramit işçileri mezar alanları kazı direktörü
 1988-1995 : kufu piramidi batı alanı kazıları direktörü
 1979-1980 : ebu ravaş kazıları direktörü (arkaik mezarlık)
 1978 : sfenks’in kuzeydoğu ucu ve nazlet el samman kazıları direktörü.

profesyonel kariyerindeki bazı basamaklar 
 2002 : antik eserler üst konseyi genel sekreteri
 1998-2002 : giza abideleri müsteşarı (bakan yardımcısı)
 1987-1997 : giza piramidi, sakara ve bahriya oasis genel yöneticisi
 1980 : giza piramidi şef müfettişi
 1974-1979 : giza piramidi, embaba ve bahriya oasis alanı baş müfettişi
 1974-1975 : boston güzel sanatlar müzesi giza piramidi araştırması müfettişi
 1974 : malkata ve lüksor’daki pensilvanya üniversitesi kazı alanı müfettişi
 1973-1974 : abu simbel buluntuları müfettişi.

bazı kitapları 
 the golden age of tutankhamun (tutankamon’un altın çağı)
the american university in cairo press 
paperback - 30 ağustos 2004

 secrets from the sand: my search for egypt's past (kumların sırları : mısır tarihini arayışım.)
thames and hudson ltd 
hardcover - kasım 2003

 the treasures of the pyramids (piramitlerin hazineleri)
white star editions 
hardcover - 13 kasım 2003

 hidden treasures of the egyptian museum (mısır müzelerinin gizli hazineleri)
~h.e. farouk hosni (foreword), et al 
the american university in cairo press 
paperback - ocak 2003

 tesoros de las piramides (piramitlerin hazineleri)
oceano de mexico 
hardcover - 2 şubat 2004

 the secrets of the sphinx: restoration past and present (sfenksin sırları)
the american university in cairo press 
paperback - mart 1999

 bibbliotheca alexandrina (i̇skenderiye kütüphanesi)
the american university in cairo press 
paperback - 1 ağustos 2003

 mountains of the pharaohs: a history of the pyramids of egypt (dağlar ve firavunlar)
doubleday books 
hardcover - 15 şubat 2005 (henüz yayımlanmadı)

 the mysteries of abu simbel: (ebu simbel’in gizemleri)
the american university in cairo press 
paperback - 1 nisan 2001

 hidden treasures of ancient egypt (antik mısırın kayıp hazineleri)
~zahi hawass (illustrator), kenneth garrett (illustrator) 
national geographic books 
hardcover - mayıs 2004

 the pyramids of ancient egypt (the carnegie series on egypt) (antik mısır piramitleri)
premier book marketing ltd 
paperback - nisan 1990

 curse of the pharaohs: my adventures with mummies (firavunların peşinde)
national geographic society 
hardcover - 1 mayıs 2004

 how the great pyramid was built (büyük piramit nasıl inşa edildi.)
önsöz, smithsonian books 
hardcover - 30 kasım 2004 (henüz yayımlanmadı)

 silent images: women in pharaonic egypt (sessiz kalanlar: firavun’un mısırındaki kadınlar)
harry n. abrams, inc. 
hardcover - 1 nisan 2000

 valley of the golden mummies: the greatest egyptian discovery since tutankhamun (altın mumyalar vadisi: tutankamon dan sonra yapılan en büyük keşif.)
abrams 
hardcover - 1 ekim 2000

 egyptian museum collections around the world: studies for the centennial of the egyptian museum, cairo (dünyadaki mısır müzesi koleksiyonları.) önsöz
the american university in cairo press 
paperback - 1 eylül 2003

 tutankhamun (crossroads america) tutankamon mumyasının amerikaya geçişi)
natl geographic society 
hardcover - 1 şubat 2005

 the island of kalabsha (kalabşa adası)
the american university in cairo press 
paperback - eylül 2004

 tutankhamun: mysteries of the boy king (tutankamon: genç kralın gizemleri.)
natl geographic society 
library binding - 1 şubat 2005

dış bağlantılar 
 resmi sitesi 

1947 doğumlular
mısırlı akademisyenler
mısırlı arkeologlar
yaşayan insanlar
mısırlı bakanlar
fulbright programında öğrenim görenler

kaynakça