Wolfsschanze

führerhauptquartier wolfsschanze ("führer karargâhı kurt i̇ni"), adolf hitler'in doğu prusya, rastenburg'da bulunan i̇kinci dünya savaşı'nda doğu cephesi'nde bulunan karargâhı. 1941-1944 yılları arasında kullanılmıştır. orta ve doğu avrupa'nın çeşitli yerlerinde birçok führerhauptquartiere'den (führer genel merkezi) biri olan bu kompleks, 1941'de sovyetler birliği'nin işgali olan barbarossa operasyonunun başlaması için inşa edilmiştir. organizasyon todt tarafından inşa edildi.

çok gizli, yüksek güvenlikli bölge, günümüz polonya'sındaki küçük doğu prusya kasabası olan rastenburg'un yaklaşık sekiz kilometre (beş mil) doğusunda masurya ormanlarındaydı. üç güvenlik bölgesi, führer'in sığınağının bulunduğu merkezi kompleksi kuşatıyordu. ss-begleitkommando des führers, reichssicherheitsdienst ve wehrmacht'ın zırhlı führerbegleitbrigade personeli tarafından korunuyordu. güvenliğe rağmen, 1944'te başını albay claus von stauffenberg'in çektiği ve bazı generallerinde bulunduğu hitler'e yapılan 20 temmuz suikast girişimi burada gerçekleştirildi.

hitler ilk kez 23 haziran 1941'de bu karargâha geldi. toplamda, 20 kasım 1944'teki son hareketine kadar 3 1⁄2 yıllık bir süre boyunca wolfsschanze'de 800 günden fazla zaman geçirdi. 1944'ün ortalarında, wolfsschanze'nin orijinal binalarının çoğunu büyütmeye ve pekiştirmeye başladı. 1944'ün sonlarında baltık saldırısı sırasında kızıl ordu'nun hızlı ilerlemesi nedeniyle inşa işleri asla tamamlanamadı.

hitler savaşın almanların lehine gittiği günlerde sscb'ye savaş ilan edip doğu cephesini açınca bu karargâha 21 haziran 1941 gecesi yerleşti, kızıl ordu'nun giderek ilerlemelerinden dolayı 20 kasım 1944'te terk etti. karargâh 25 ocak 1945'te havaya uçuruldu. sovyet kuvvetlerinin gelmesinden 48 saat önce terk edildi. almanlar geri çekilirken wolfsschanze'nin büyük bölümünü harap edip bıraktılar.

hitler tarafından savaş gözlemcisi olarak davet edilmiş general cemil cahit toydemir liderliğinde türk askeri heyeti 25 haziran 1943 ve 7 temmuz 1943 tarihleri arasında i̇ngiliz kanalı, doğu cephesi ve hitler'in doğu prusya'daki wolfsschanze'yi ziyaret etti. wolfsschanze'deki görüşme 7 temmuz'da 1943'te gerçekleştirilmişti.

ele geçirilmesi ve yok edilmesi
kızıl ordu ekim 1944'te baltık taarruzu sırasında doğu prusya sınırlarına ulaştı. hitler, sovyet ilerlemesinin 15 km (9 mil) uzaklıktaki angerburg'a (şimdi węgorzewo) ulaştığı 20 kasım'da kurt i̇ni'nden son kez ayrıldı. i̇ki gün sonra kompleksi yok etme emri verildi. yıkım, kızıl ordu vistula-oder taarruzunun başlamasından on gün sonra 24–25 ocak 1945 gecesi gerçekleşti. tonlarca patlayıcı kullanıldı; bir sığınakta tahmini 8.000 kg (18.000 lb) tnt gerekiyordu. binaların çoğu, büyüklükleri ve güçlendirilmiş yapıları nedeniyle sadece kısmen yıkıldı. kızıl ordu, 27 ocak'ta wolfsschanze'nin terk edilmiş kalıntılarını ateş etmeden ele geçirdi, aynı gün auschwitz kurtarıldı. kurulumu çevreleyen 54.000'den fazla kara mayını temizlemek 1955'e kadar sürdü.

wolfsschanze'ye gelen önemli ziyaretçiler

 antonescu, ion – marshal of romania
 boris iii of bulgaria – tsar of bulgaria
 bose, subhas chandra – independence politician from india
 bozhilov, dobri – prime minister of bulgaria in '43–44
 ciano, galeazzo (minister of foreign affairs) – italy
 csatay von csatai, lajos (general, ministry of war) – hungary
 gailani, rashid ali al- (former prime minister) – iraq
 gariboldi, italo (general) – italy
 graziani, rodolfo (marshal) – italy
 horthy, miklós (regent) – hungary
 jany, gusztáv (general) – hungary
 kállay, miklós (prime minister) – hungary
 koburg, kiril (prince of bulgaria and preslav, tsar successor) – bulgaria
 kvaternik, slavko (commander and minister of armed forces) – croatia
 laval, pierre (prime minister of vichy regime) – france
 lukash, konstantin (general, chief of staff of the bulgarian army) – bulgaria
 luukkonen, fanni (army colonel, leader of the voluntary auxiliary organisation for women) – finland
 mannerheim, carl gustaf (military leader and statesman) – finland
 finat y escrivá de romaní mayalde, josé (conde de mayalde, ambassador to third reich) – spain
 michov, nikola (general, minister of war) – bulgaria
 moscardó ituarte, josé (general) – spain
 mussolini, benito (il duce) – italy
 nedić, milan – general and prime minister of serbia
 öhquist, harald – lieutenant general of finland
 ōshima, hiroshi (general, ambassador to third reich) – japan
  pavelić, ante – poglavnik ("head") of croatia
  tiso, jozef – roman catholic priest and president of slovakia
 toydemir, cemil cahit – (general) – turkey

kaynakça

führer karargâhları
doğu prusya

adolf hitler
ii. dünya savaşı'nda polonya askerî tarihi
ii. dünya savaşı doğu cephesi