Cumhuriyet Mitingleri

cumhuriyet mitingleri, 2007 türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde başbakan recep tayyip erdoğan veya başka bir millî görüş kökenli siyasetçinin olası cumhurbaşkanı adaylığına karşı düzenlenen mitingler. ankara, i̇stanbul, i̇zmir gibi büyük şehirlerde, 2007 yılının nisan ve mayıs aylarında yapılan mitinglerin duyurulmasında "cumhuriyetine sahip çık" mesajı kullanıldı.

mitinglerin ilki 14 nisan 2007'de, cumhurbaşkanlığı seçiminden iki hafta önce ankara'da yapıldı. i̇kinci miting 29 nisan'da i̇stanbul çağlayan meydanında oldu. üçüncü ve dördüncü mitingler 5 mayıs'ta manisa ve çanakkale'de yapıldı. beşinci ve son miting ise 13 mayıs'ta i̇zmir'de yapıldı.

mitinglere katılım oranı ise çeşitli tartışmalara neden oldu. anıtkabir önünde yapılan ilk mitinge katılım değişik kaynaklara göre birkaç yüz bin ile 1.5 milyon arasında değişti. i̇stanbul'daki ikinci mitinge katılım ise afp  ve reuters'a göre bir milyon kişi bbc'ye göre ise yüzbinlerce kişi idi.

arka plan 
cumhurbaşkanlığı seçimleri yaklaştıkça başta cumhuriyet halk partisi olmak üzere bir kısım muhalefet partisi adalet ve kalkınma partisi'ne erken seçim kararı aldırma ve cumhurbaşkanını şu anki meclis tarafından seçilmemesi çağrısını yapmış fakat adalet ve kalkınma partisi bu fikri kabullenmemiş ve mitinglerin başladığı nisan ayına kadar cumhurbaşkanı adayını açıklamamıştır.

12 nisan 2007 tarihinde genelkurmay başkanı yaşar büyükanıt cumhurbaşkanlığı seçimiyle ilgili olarak "cumhuriyetin temel değerlerine, devletin üniter yapısına, laik demokratik devlete sözde değil özde bağlı bir cumhurbaşkanının seçileceğini umut ediyorum" açıklamasını yapmıştır.

13 nisan 2007'de nokta dergisinin binasına askeri mahkeme kararıyla baskın düzenlenmiş ve derginin bilgisayarlarına el konulmuştur. nokta dergisi 29 mart 2007'de cumhuriyet mitinginin düzenleyicilerinden olan atatürkçü düşünce derneği genel başkanı şener eruygur'un jandarma genel komutanlığı sırasında hükûmeti devirmek amacıyla hazırladığı iddia edilen sarıkız ve ayışığı darbesi planlarını, 5 nisan 2007'deki "günümüzdeki sivil eylemler ne kadar sivil" başlıklı haberinde cumhuriyet mitingini düzenleyen bazı sivil toplum örgütlerinin türk silahlı kuvvetleri ile olan ilişkisi ve tsk'nın sivil toplum kuruluşlarını psikolojik savaş aracı olarak gördüğüne dair belgeler yayınlamıştı. genel yayın yönetmeni alper görmüş derginin aynı sayısında bugün, doğrudan bir darbe tehlikesi içinde değiliz , fakat 14 nisan'daki anıtkabir'e yürüyüş dahil, örgütlenen kitlesel sivil hareketlerin tümüyle ‘sivil' olduğunu düşünmek de saflık olacaktır. yorumunda bulunmuştu.

14 nisan cumhuriyet mitingi 

anıtkabir bir günde en çok ziyaretçiyi (370 bin) 14 nisan 2007 tarihinde ağırlamıştır. bazı yerli ve yabancı haber ajanslarına göre bu miting cumhuriyet tarihinin en kalabalık mitingi olarak kayda geçmiştir. add mitinge en az 1 milyon kişinin katıldığını duyurmuştur.  emniyet genel müdürlüğü mitinge toplam 583 bin kişinin katıldığını açıklamıştır. tsk tarafından anıtkabir'i ziyaret edenlerin 370 bin kişi olduğunun belirtilmesine karşın, özellikle dış basın mitinge katılımın 200 bin ile 300 bin arasında olduğunu ajanslara geçmişlerdir. bir internet sitesi ise google earth kullanarak yaptığı bir hesaba göre (alanın çevresi ölçülmüş ve alanın bir kare olduğu varsayılmıştır. ancak kaplanan alan kare olmaktan uzaktır)  en az 1.400.000 kişi olduğunu iddia etmiştir. 14 nisan mitingi'ne kaç kişinin katıldığı sağlıklı olarak belirlenememiştir. kalabalık grupları saymak için önerilen yöntemlerin hiçbiri bu miting için gerçekleşmemiştir. kalabalıkları sayma konusunda kullanılan temel yöntem havadan çekilen fotoğrafın üzerinde alan hesaplaması yapıp kalabalığın bu alan üzerindeki dağılım oranlarının da hesaplanması şeklindedir. bahsi geçen alanların hesaplanması sırasında alanın eğimi, şekli, alan üzerinde bulunan ağaç, araçlar gibi faktörlerin de hesaplanması, kalabalığa olan katılım ve ayrılmaların miktarının belirlenmesi gerekir. sayım sırasındaki kritik ölçütlerden biri de birim alana kaç kişinin düştüğünün belirlenmesidir, tıklım tıklım dolu bir otobüste metrekareye 3-4 kişi düşerken sokakta yapılan gösterilerde bu değer 1 - 2 arasında değişebilmektedir. örneğin 14 nisan mitinginde bahsi geçen yollar ve meydanların toplam alanları hesaplanmamış, kalabalık yoğunluğu ve katılım-ayrılım oranları belirlenmemiştir. kaynaklarca verilen rakamların bu derece farklılık göstermesi de bilimsel ölçüm yapılmamış olmasından kaynaklanmaktadır.

katılımcılar, önce tandoğan meydanı'ndaki etkinliklere katıldı, buradan da anıtkabir'e yürüdüler. mitinge katılanlara turgut özakman'ın yazdığı senaryo tarzı metin çerçevesinde prof. dr.  alpaslan işıklı, prof. dr. birgül ayman güler ve prof. dr. nur serter seslenmiştir. 
 
mitinge ayrıca, siyasi parti liderlerinden deniz baykal, zeki sezer, yaşar okuyan ve mümtaz soysal, sanatçılardan rüştü asyalı, edip akbayram, tuncer tercan ve tolga çandar, bazı üniversite rektör ve dekanları ile çeşitli sivil toplum kuruluşları katıldılar.

kitle iletişim araçlarında 14 nisan mitingi 
o dönem tuncay özkan'a ait olan kanaltürk  televizyonu mitingi canlı aktarmış, bazı kanallar ise haber özetlerine yer vermişlerdir. trt, bazılarınca mitinge yeterince yer vermediği gerekçesiyle eleştirilmiş , ancak yönetimi bu iddiaları yalanlamıştır.

güvenlik önlemleri 
miting için yakın illerden polis takviyesi ile toplam 10.000 polis görev almıştır. tandoğan meydanı sürekli olarak izlenirken, civardaki çatılara keskin nişancılar yerleştirilmiş, ayrıca ihtiyaç duyulması halinde jandarma birlikleri de takviye olarak hazır tutulmuştur. miting alanında 12 ambulans görev yaparken 13 panzer de sokak aralarında hazır bekletildi. miting boyunca hiçbir tatsız olay ya da kışkırtma yaşanmamıştır.

i̇ktidarın tepkisi 
tbmm başkanı bülent arınç ve hükûmet 14 nisan cumhuriyet mitingi öncesi "provokasyon" uyarılarında bulunmuştur. bu durum bazılarınca karşı propaganda olarak algılanmıştır.

bakanlar arasındaki genel görüş mitingin demokratik bir hak olduğu ve yasalara uygun olduğu sürece normal karşılanması gerektiği olarak ifade edilmiştir. başbakan erdoğan mitinge katılanları bindirilmiş kıt'alar (bir eylem için o konuyla ilgili olmayan kişilerin toplanması) olarak tanımlamış , ak parti grup başkanvekili eyüp fatsa ise "biz de miting düzenlersek on katı kalabalık toplarız. her kalabalık sonrası meclis kararını mı değiştirecek? bu meclis iradesine müdahale olur" diyerek tepkisini göstermiştir.

diğer eleştiriler 
mitingi düzenleyen ve destekleyen bazı kişilerin sarıkız ve ayışığı askeri darbesi girişimleriyle bağlantılarının nokta dergisinde iddia edilmesi, destekleyici gruplar arasında türk i̇ntikam tugayı'nın da yer alması; anti-demokratik ve milliyetçi bu gruplara karşı kesimlerin eleştirilerine yol açtı.

miting aşırı milliyetçi ve antidemokratik olduğu suçlamasıyla i̇ktidara yakın kesimler tarafından eleştirildi. ayrıca adalet ve kalkınma partisi iktidarına yakın olan gazeteci nazlı ilıcak, mitingi ergenekon'un organizasyonu, katılanları da ergenekoncu olarak nitelemiştir.

dış basında miting yorumları 
miting çok sayıda yerli ve yabancı gazeteci tarafından izlendi.

 bbc: i̇nternet sitesinde verdiği haberde, "laik miting türk başbakanı'nı hedef aldı" başlığını kullandı ve "onbinlerce kişinin, laikliğe destek için ankara'da toplandığını" yazdı.
 reuters, ap, afp: "binlerce laik türk'ün meydandaki gösterinin ardından anıtkabir'e yürüyüşe geçeceğini" kaydetti. ap, ankara'da yapılan "cumhuriyet mitingi"ni abonelerine acil koduyla duyurdu.
 financial times: cumhuriyet mitingini, dünya çapında haftanın en önemli olaylarını derlediği “the week ahead” köşesinde dünyada haftanın en önemli olayları arasında gösterdi.

29 nisan çağlayan mitingi 
gösterinin ana temasını laikliğin korunması ve erken seçime gidilmesi oluşturuyordu. mitingde atılan sloganlar başta ak parti hükûmetini ve partinin önde gelen isimlerini hedef almıştı. muhalefete birleşme çağrılarının da yapıldığı miting olaysız olarak sona erdi. 

mitingin ana temasını ve düzenleniş nedenini ak parti'nin cumhurbaşkanlığı konusundaki tutumunu eleştirmek ve laikliğe destek vermek oluşturmaktadır. miting düzenleme komitesi başkanı prof. dr. necla arat'ın miting öncesi yaptığı açıklamada şu ifadeler yer almaktadır:

laik, demokrat, sosyal hukuk devleti için, irticaya, dinci ve ırkçı faşizme 'dur' demek için, emperyalizme karşı tam bağımsız türkiye için, ülkemizin ve ulusumuzun bölünmez bütünlüğü için, çağdaş, laik, demokratik, parasız bilimsel eğitim için, onurlu yaşam ve emeğimize sahip çıkmak için, cumhuriyet devriminin kazanımlarına ve kurumlarına sahip çıkmak için 29 nisan pazar günü saat 13.00'te çağlayan alanında buluşalım.

eleştiriler 
14 nisan cumhuriyet mitingi'nde olduğu gibi bu miting de aşırı milliyetçi kesimlerin etkisi altında düzenlenmek, antidemokratik olmak ve avrupa birliği üyeliğine karşı çıkmakla eleştirildi. add başkanı çölaşan "bizim yanımızda durması gereken gazeteler bile bizim yanımızda yok. yani cumhuriyet’te bile yer almıyoruz. basın ya satılık, ya suskun ya da çok fazla hareket edemiyor. basında sesimizi çok fazla duyuramıyoruz” dedi. mitingin düzenleyicilerinden atatürkçü düşünce derneği başkan yardımcısı nur serter'in  "'ne mutlu türküm diyene' demek neredeyse suç olmuşken 'ne mutlu kürdüm ya da ne mutlu ermeniyim' demek insan hakları ve demokrasi diye yutturuluyor. bir türk vatandaşı olarak, bir ulusalcı olarak tsk'ya şükranlarımı sunuyorum. ne mutlu türküm diyene demekten onur duyanları meydana çağırıyorum." şeklindeki sözleri ve meydanda atılan 'ne abd ne ab, bağımsız türkiye' sloganı bu açıdan eleştirildi. star gazetesi yazarlarından mehmet altan 27 nisan genelkurmay başkanlığı basın açıklaması sonrasında "tehlikede olan demokrasi değil mi?" başlıklı yazısıyla bu tip bir mitingin cumhuriyet savunusu için değil de demokrasi savunusu için yapılması gerektiği yorumunda bulunarak eleştirdi.

sloganlar 
 ne abd ne ab tam bağımsız türkiye.
 ne şeriat ne darbe tam bağımsız türkiye.
 mustafa kemal'in askerleriyiz.
 biz kaç kişiyiz.

mitingi düzenleyenler 
çağlayan mitingi, 14 nisan cumhuriyet mitingi'nin devamı niteliğindedir. her 2 miting de çydd ve add önderliğindeki miting düzenleme komitesi tarafından organize edilmiştir. miting düzenleme komitesinde şu isimler yer almaktadır: 
 necla arat
 aysel ekşi
 nevşin mengü
 nazan moroğlu
 pervin öztabağ
 türkan saylan 
 nur serter
 aydeniz turksan
 gülsever yaşer

katılan örgütler

siyasi partiler 
 chp
 dsp
 gp
 i̇p
 shp

sivil toplum örgütleri 
 add, 
 akut arama kurtarma derneği
 cumhuriyet kadınları derneği
 çağdaş yaşamı destekleme derneği, 
 çarşı (taraftar grubu)
 di̇sk, 
 i̇stanbul barosu, 
 kesk, 
 türkiye gençlik birliği
 vkgb

konuşma yapanlar 
 atatürkçü düşünce derneği (add) genel başkan yardımcısı prof.dr.nur serter
 ulusal sivil toplum kuruluşları birliği başkanı prof.dr.necla arat
 çağdaş yaşamı destekleme derneği genel başkanı prof.dr.türkan saylan
 di̇sk genel başkanı süleyman çelebi
 gazeteci tuncay özkan

katılan sanatçılar 

 zülfü livaneli
 bulutsuzluk özlemi
 ayten alpman
 sadık gürbüz
 edip akbayram
 tolga çandar
 rutkay aziz
 hasan karayol
 halit ergenç (mustafa kemal'in gençliğe hitabe'sini okudu)

gösterimler 
tuncay özkan tarafından meydanda gösterilen videoda recep tayyip erdoğan'ın farklı yıllardaki konuşmalarından, aşağıdaki sözlerini içeren kesitler de yer almıştır.

 1993 - "hem laik hem müslüman olunmaz"
 1997 - "bu demokrasi amaç mı olacak, araç mı olacak?"
 2000 - "sayın öcalan şu an düşüncelerinin değil aldığı kellelerin hesabını veriyor"
 2005 - "bizi bir arada tutan şey üst kimliktir."
 2006 - "yasin el kadı'ya kefilim"
 2006 - "ananı da al git"
 2006 - "senin çocuğun da işsiz kalsın napalım"
 2007 - "seksen bir vilayetten bindirilmiş kıtalar" (tandoğan'da yapılmış bir önceki miting kastedilmiştir.)

5 mayıs manisa mitingi 

5 mayıs 2007 günü saat 10.00'da başlayan, manisa'nın sultan meydanı'nda gerçekleştirilen ve hükûmete tepki niteliği taşıyan gösteridir. manisa tarihindeki en büyük mitingdir. 14 nisan ve 29 nisan çağlayan mitingi'nin devamı niteliğindedir.

atatürkçü düşünce derneği öncülüğünde yapılan cumhuriyete sahip çıkalım mitingi için manisalılar ve çevre illerle ilçelerden gelenler, yürüyüşün toplanma yeri olan öğretmenevi önünde buluştu. yürüyüş sırasında i̇brahim gökçen bulvarı'nın, sultan camisi önüne kadar trafiğe kapatılacağı bildirildi. tbmm'nin başkanı bülent arınç'ın evinin, mitingin yapılacağı sultan meydanı çevresinde bulunmasından dolayı  güvenlik önlemleri alınırken, i̇zmir'den giden takviye çevik kuvvet ekipleriyle birlikte manisa'da 1.600 polis görev yaptı.

mitinge, dsp genel başkanı zeki sezer, hürriyet ve değişim partisi genel başkanı yaşar okuyan, i̇şçi partisi genel başkan yardımcısı yaşar müjdeci, add genel başkan yardımcısı ali ercan, chp i̇zmir, muğla, aydın ve manisa milletvekilleri, çeşitli ilçe ve belde belediye başkanlarının da mitinge katıldı. manisa akademik odalar birliği genel sekreteri abidin yatkın, manisa eczacı odası başkanı özgür özel, manisa diş hekimleri odası başkanı zihni hoşkar, manisa tabip odası genel sekreteri bedri bilge, manisa jeoloji mühendisleri odası başkanı a. aykut ece ve emekli subaylar derneği başkanı serhat karadeniz'in, düzenleme komitesi adına katıldılar.

5 mayıs çanakkale mitingi 
5 mayıs 2007 günü saat 13.30'da başlayan, yaklaşık 25.000 kişinin katıldığı hükûmete tepki niteliği taşıyan manisa mitingi'nin devamı niteliğindeki gösteridir. solda kanattaki partilere birleşin çağrısı ön plana çıktı.

400 kadar polis, mitingde olay çıkmasını önlemek amacıyla görev yaptı.

13 mayıs i̇zmir mitingi 

13 mayıs 2007 tarihinde i̇zmir'in gündoğdu meydanında gerçekleştirilmiştir. hükûmete tepki göstermek amacı ile düzenlenmiştir.

mitingde, emniyetin açıklamasına göre 600 bin, miting düzenleme komitesine göre ise 2.5 milyon kişi katılmıştır. ayrıca üç sol partinin liderleri; cumhuriyet halk partisi lideri deniz baykal, demokratik sol parti lideri zeki sezer ve sosyaldemokrat halk partisi lideri murat karayalçın da mitinge katılmışlardır.

eylemin güvenliği sağlamak için 5.000 güvenlik görevlisi miting alanındaydı.

mitinglerin ardından 
22 temmuz 2007'de yapılan genel seçimde adalet ve kalkınma partisi %46,5 oy alarak oylarını artırmış, chp, dsp ile seçim ittifakına girmesi ve shp'nin seçimlerden çekilmesine rağmen %20,8'de kalmıştır. 28 ağustos 2007'de abdullah gül 11. cumhurbaşkanı seçilmiştir. seçim sonuçları; mitinglerin, toplumun geniş tabanı tarafından kabul görmediğinin işareti sayılmıştır.

mitinglerde 2. dalga 
17 mayıs 2009 pazar günü saat 12.00'da başkent ankara’da ergenekon operasyonunu protesto amaçlı bir cumhuriyet mitingi daha yapılmıştır. emniyet kaynaklarına göre mitingde 22 bin 833 kişi mevcuttu.

bu mitingin düzenleme sebebini add, i̇nternet sitesinde yaptığı şu açıklama ile dile getirmiştir;

dış bağlantılar 

14 nisan cumhuriyet mitingi    
 add düzenleme komitesi açılış konuşması 
29 nisan çağlayan mitingi    
 bbc'nin gösteri hakkındaki haberi
 milliyet gazetesinin gösteri hakkındaki haberi
 cnn'in gösteri hakkında haberi
 ntvmsnbc'nin gösteri hakkındaki haberi
 türkan saylan'ın konuşması - tv8
5 mayıs çanakkale mitingi
 cnn türk sol partilere "birleşin" çağrısı

kaynakça 

türkiye'de protestolar
demokrasi hareketleri
2007'de türkiye
2007'de protestolar
anıtkabir
türk ulusalcılığı
2007'de ankara