Gediz Akdeniz

kamil gediz akdeniz (d. 4 şubat 1947, i̇stanbul), türk fizikçi ve felsefeci.

hayatı ve eğitimi 
4 şubat 1947’de üsküdar zeynep kamil hastanesi'nde doğdu. babası mehmet oruç (gedikli subaylığından ayrılma), (1919-1976), annesi münire akdeniz çora (i̇stanbul adliyesi zabıt katibi), (1927-2003). baba tarafı selanik-i̇stanbul-samatya, anne tarafı manastırlıdır. sırasıyla, mecidiyeköy, beykoz ahmet mithat ve kadırga i̇lkokullarında okudu. ortaöğretimini ise gedikpaşa ortaokulu ve vefa lisesi’nde (1966) tamamladı.  i̇stanbul üniversitesi’nde 1968 öğrenci hareketleri içinde yer aldı ve fen fakültesi fizik-matematik bölümünden 1970 yılında mezun oldu. teorik fizik kürsüsünde kürsü başkanı prof. dr. fikret kortel’in yanında öğrenci asistan (1968) ve asistan oldu (1970).
 
gediz akdeniz, kürsü başkanı prof. dr. fikret kortel’in teşvikiyle ve prof. dr. abdus salam’ın (1979 nobel fizik ödülü) desteğiyle 1971-1974 yılları arasında uluslararası teorik fizik merkezi ictp, trieste, i̇talya’da doktora çalışmalarında bulundu. bu dönemde ictp’de ünlü türk fizikçisi prof. dr. asım orhan barut’un danışmanlığında yaptığı çalışmaları “projektif uzayda magnetik mono-pole” başlıklı tezde topladı ve bu tezi 1976 yılında prof. dr. ahmet yüksel özemre (başkan), prof. dr. erdal i̇nönü ve prof. dr. lütfü birand önünde savunarak fizik doktoru unvanı aldı. 1977-1980 yılları arasında ictp-trieste-i̇talya’da prof. giuseppe furlan’ın yanında doktora sonrası çalışmalarda bulundu, kuantum alanlar teorisi üzerine yaptığı bu çalışmalarla i̇stanbul üniversitesi fizik bölümünde yardımcı doçent (1980) oldu ve fizik doçenti (1983) unvanını aldı. atom altı parçacıkları üzerine yaptığı teorik fizik yayınlarıyla da 2547 sayılı yasa gereği ilk önce  trakya üniversitesinde profesörlüğe yükseltildi (1988) ve daha sonra da  i̇stanbul üniversitesi fen fakültesi yüksek enerji ve plazma anabilim dalı’na kurucu başkanı oldu (1989).

kariyeri 
i̇stanbul üniversitesi fen, edebiyat ve eğitim fakültelerinde i̇leri kuantum fiziği, parçacık fiziği, çağdaş fizik tarihi, bilim felsefesi ve fizik eğitimi lisans ve lisansüstü dersleri yanı sıra trakya üniversitesinde (1981-1986), boğaziçi üniversitesinde (1982-1984) ve yıldız teknik üniversitesinde (1981-1986) yarı-zamanlı çeşitli lisans ve lisansüstü fizik ve matematik dersleri verdi.

çeşitli dönemlerde cern (avrupa nükleer araştırma merkezi), ictp (abdus salam uluslararası teorik fizik merkezi ), lse (londra ekonomi okulu) science, center for philosophy of natural and social science ve imperial college london’da (londra) ziyaretçi araştırmacı olarak bulundu.

i̇stanbul üniversitesi fizik bölümü başkanlığı (1989-1992, 2001-2007 ve 2012-2014), i̇stanbul üniversitesi seçilmiş senato üyesi (2011-2014), yüksek enerji ve plazma fiziği anabilim dalı başkanlığı (1988-2014 ), türk fizik derneği genel başkanlığı (1987-1997), balkan fizik birliği başkanlığı (1989-1997), türk fizik vakfı yönetim kurulu üyeliği (1989-1995), avrupa fizik derneği konsey üyeliği (1989-1997), bilim ve ütopya vakfı kurucu başkanlığı (1997-1999) ve balkan ve rumeli dernekleri koordinasyon başkanlığı (1996-1999) görevlerinde bulundu.

2014 yılında yaş haddinden emekli oldu. halen emekli profesör olarak i̇stanbul üniversitesi fen bilimleri enstitüsünde tez danışmanlığı yapmaktadır ve türkiye düzensiz sistemler çalışma grubu kurucu başkanlık görevini sürdürmektedir.

yayınları 
gediz akdeniz 1985 yılında yaptığı bir çalışmada teorik fizik literatüründe “1956 feza gürsey modeli” dalga denkleminin kuarkların hapis olma mekanizmasını açıklamada yer alan “instanton” tipi çözümlerini bulmuştur. ayrıca bu çözümlerin 1956 yılında fikret kortel tarafından bulunan çözüm sınıfı içinde de mevcut olduğu göstermiştir. bu makale yıllar sonra gürsey modeli’nin yeniden teorik atom altı fiziği araştırmalarının gündemine girmesini sağlamıştır. bu makalenin yayınlanmasından sonra başta türk fizikçileri olmak üzere gürsey modeli ve onun yeni versiyonları üzerine önemli çalışmalar yapılmış ve halen yapılmaktadır. gediz akdeniz bu çalışmasıyla 1985 yılında tübi̇tak teşvik ödülü’nü almıştır.

akdeniz, son yıllarda doğrusal olmayan bilim (non-linear science) yanı sıra fizik felsefesi ve eğitimi üzerine de çalışmalar yapmaktadır. bu çalışmalar sonucunda “düzensiz duyarlı simülasyon kuramı”nı geliştirmiştir. bu kuramıyla “bilimde yeni kimlikler” ve “karmaşık ütopyalar ve yeni anarşi” üzerine yeni modeller önermiştir.

parçacık fiziği, kozmoloji, kuantum alanlar teorisi, non-lineer sistemler ve soliton fiziği yanında fizik felsefesi, tarihi ve eğitimi konularında yayınlanmış çok sayıda uluslararası bilimsel makalesi vardır ayrıca çeşitli dergilerde ve gazetelerde deneme yazıları yayınlanmıştır.

kitapları 
 7 hariç (deneme, everest yayınları, 2007)
 düzenden kaosa zuhur (söyleşi, tayfun gönül ile, kaos yayınları, 2008) 
 kara kefali (roman, everest yayınları, 2008)

ödülleri 
 1980 - abdus salam ictp associate üyeliği
 1985 - tübitak bilim teşvik
 1998 - uluslararası i̇nsanlık birliği altın karakter
 1998 - balkan fizik birliği onur üyeliği

kaynaklar ve notlar

dış bağlantılar 
 k.gediz akdeniz'in resmi web sitesi

türk fizikçiler
vefa lisesinde öğrenim görenler
üsküdar doğumlular
i̇stanbul doğumlu bilim insanları
türk felsefeciler