Şair Evlenmesi

şair evlenmesi (),  i̇brahim şinâsî'nin 1860 yılında tercüman-ı ahvâlde tefrika edilen ardından kitap olarak basılan töre komedisi tarzında  tek perdelik piyestir.

daha önce yazılmış bazı tiyatro eserlerinin varlığından söz edilse de şair evlenmesi, türk edebiyatının batılı tarzda ilk tiyatro eseri olarak kabul edilir. belirli bir metne dayanmayan, oyuncuların doğaçlama yaptıkları tuluat tiyatrosundan, bir konunun metne dayalı olarak giriş, gelişme, sonuç biçiminde aktarıldığı  yeni bir tiyatroya geçiş bu eserle olmuştur. 
 
görücü usulü evliliğinin sakıncalarını konu alan eser, geleneksel türk tiyatrosunun izlerini taşır. sade ve tabii bir konuşma diliyle yazılmıştır. oyun kişileri dönemin toplumsal yapısını yansıtan gerçekçi karakterlerdir. konuşma örgüsü kelime oyunları, söz komikleri ve konuşma yanlışları içerir. eser,  klasik fransız tiyatrosunun ve özellikle molière’in etki ve izlerini de taşımaktadır

yayımlanması ve sahnelenmesi 
eserin dolmabahçe saray tiyatrosu’nda sahnelenmek üzere, sultan abdülmecid tarafından ısmarlandığı söylenir. ancak oyunun sarayda oynandığına dair bir bilgi yoktur.

şinasi'nin eseri, iki perdelik bir tiyatro eseri olarak kaleme almış; ne var ki kendi elleriyle ilk perdeyi ortadan kaldırmak  zorunda kaldığından ikinci perde, 1860’ta tercüman’ı ahval’in 2.-3.-4.-5. sayılarında tek perde olarak yayımlanmıştı. 1873’te şairin ölümünden sonra mehmet tayfur adında bir kitapçı tarafından selanik’te kitap olarak basıldı. eser gerek gazetede tefrik edildiğinde, gerekse kitap olarak basıldığında fazla ilgi görmemiş ve alay konusu olmuştur.

şair evlenmesi, i̇kinci meşrutiyet’in ilanından sonra, i̇brahim necmi bey tarafından selanik’te kurulmuş olan amatör bir tiyatro topluluğu tarafından sahnelendi.

noktalama işaretlerinin kullanımı 
şair evlenmesi piyesi türkçede noktalama işaretlerinin kullanıldığı ilk eserlerden  biridir. şinasi eserde üç noktalama işareti kullanmıştır: yay, kısa çizgi ve nokta. bu işaretleri hangi amaçla kullandığını eserin başında açıklamıştır.

konu 
batılı tutum ve davranışı, kılık ve kıyafetiyle mahallede pek sevilmeyen, eğitimli olmasına rağmen saf bir yapıya sahip şair müştak bey, sevdiği kumru hanım'la, kılavuz ve yenge hanımlar aracılığıyla evlenmiştir. nikâh sonrasında kendisiyle evlendirilen kişinin, kumru hanım'ın çirkin ve yaşlı ablası sakine hanım olduğunu görünce önce bayılır sonra itiraz eder. mahallelinin de işe karışmasıyla başına gelenleri kabul etme mecburiyetinde kalan müştak bey'in imdadına arkadaşı hikmet bey yetişir. hikmet bey'in mahalle imamı ebulaklaka'ya verdiği rüşvetle olay çözülür, yapılan hile sonuçsuz kalır. sonunda muradına eren müştak bey kumru hanım'a kavuşur. ancak hikmet efendi birbirleriyle görüşmeden evlenmeye kalkmanın sonucunun kötü olacağını söyler. müştak bey'in aklı başına gelir.

kahramanlar 
şair müştak bey
kumru
ziba dudu
habbe kadın
sakine hanım
ebüllaklaka i̇mam efendi
batak ese
atak köse
hikmet efendi

ayrıca bakınız 
türk tiyatrosu
osmanlı'da sahne sanatları
nasreddin hoca'nın mansıbı (18. yüzyılda yazılmış bir türkçe anonim tiyatro eseri)

dış bağlantılar 
şair evlenmesi , anadolu üniversitesi yayınları, 2019

kaynakça ve dipnot 

türk tiyatro oyunları
1860 tiyatro oyunları
1873 kitapları