mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Game Dev Tycoon

game dev tycoon, patrick ve daniel klug kardeşler tarafından 2012 yılı aralık ayında greenheart games adıyla i̇ş simülasyon oyunu olarak ortaya atıldı. game dev tycoon, game dev story(kairsoft tarafından)'den ilham alınarak yapılmış ve app store'da ios platformu için yayınlanmıştır.

korsanla mücadele sürümü 
oyunun geliştiricileri, game dev tycoon oyunu için korsanı önleyici eşsiz bir önlem uyguladılar. greenheart games kurucusu patrick klug, oyunun çok fazla sevileceğini bildiği için oyunun kırılmış bir halini torrent sitelerine kendisi koydu. bu oyunun bu versiyonu ise bir çeşitleme dışında tıpatıp aynıdır. oyuncular oyunda ilerledikçe şu mesajı almaktadırlar;

sonunda oyunun kırılmış halini oynayan kişiler kademe kademe para kaybederek iflas etmektedirler.

oyun ve ilerleyişi 
oyuncu kendi garajında hiçbir yardımcısı olmadan, sınırlı parayla ve sınırlı seçeneklerle oyuna başlamaktadır. yeni oyunlar geliştirdikçe para kazanmaya başlanıyor. bu esnada ofis satın alınıyor. ofis satın alınmasının ardından, oyun yapmakta yardımcı olacak elemanlar işe alınabiliyor. bu şekilde oyuna daha devam ettikten sonra daha fazla eleman alabilmek için daha büyük bir ofise taşınmak gerekli olmaktadır. oyunun geri kalanının da ofis çalışmalarına devam edilebiliyor.

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 wikia

2012 video oyunları
i̇ş simülasyonu oyunları
macos oyunları
microsoft windows oyunları
linux oyunları
i̇zometrik grafiğe sahip video oyunları
MNG Kargo

mng kargo, 2003 yılında mng holding iştiraki olarak kurulmuştur. kurucu genel müdürü aslan kut'tur. mng kargo'nun 850'den fazla şubesi, 7 tanesi teknolojik aktarma merkezi olmak üzere toplam 27 aktarma merkezi, 14 bölge müdürlüğü, 12.000'i aşkın çalışanı, 3.200'den fazla kara taşıma aracı ile hizmet vermektedir. mng kargo, türkiye'nin bir ucundan diğer ucuna ve dünyada 220 farklı ülkede, günde ortalama 700 bin adrese hizmet ulaştıran türkiye'nin kargo şirketlerindendir. ocak 2018 tarihli "ernst young birleşme ve satınalma i̇şlemleri 2017 raporu"na göre haziran 2017'de %100'ü sancak group (haydar sancak ve suat sancak) ve turkven tarafından satın alınmıştır. 2023 yılında ise hisselerin tamamı dhl tarafından satın alınarak şirket dhl'e geçmiştir.

sponsorlukları 
mng kargo; osüb, örav, trabzonspor, türkiye voleybol federasyonu, galatasaray, tohum oti̇zm vakfı, bedensel engelliler vakfı, türkiye gençlik filarmoni orkestrası, ankara engelsiz film festivali, #minikellerüşümesin, türk kızılayı, kidz mondo, minopolis sponsorluklarını yapmaktadır.

ar-ge merkezi 
kargo sektörünün öncü firması mng kargo bir yeniliğe daha imza atarak sektöründeki ilk ve tek ar-ge merkezi’ni  hayata geçirdi

12.04.2017- kargo taşımacılığının yenilikçi firması mng kargo global bir şirket olma yolunda önemli bir adım daha attı. teknolojik gelişmeleri ve dijital dönüşümü işlerinin odağına koyan mng kargo ar-ge birimi bilim, sanayi ve teknoloji bakanlığı tarafından ar-ge merkezi olarak onaylandı.

türkiye kargo sektörünün ilk ve tek ar-ge merkezini hayata geçirmiş olmaktan dolayı gurur duyduklarını ifade eden mng kargo genel müdürü aslan kut, “ar-ge merkezimiz ile tüm projelerimizde hedefimiz; teknolojiyi kullanarak süreçlerimizi iyileştirmek, müşterilerimizin ihtiyaçlarına yönelik gerçek zamanlı çözümler üretmek, ar-ge çıktılarımızı yurt içi ve yurt dışı pazara sunarak ülke ekonomimize katkı sağlamak olacaktır” dedi.

dünyadaki teknolojik gelişmeleri takip ederek bugünü değil yarını planlamanın, ülke ekonomisine katma değer yaratacak ürün ve hizmetler sunmak için geleceğe yatırım yapmanın rekabette ayrışmanın en önemli unsuru olduğunu söyleyen kut konuşmasını şöyle sürdürdü:

“i̇çinde bulunduğumuz dijital çağda sürdürülebilir büyümenin başlıca koşulu rekabetçi teknolojik imkanları yaratmaktan geçiyor. bugün geldiğimiz noktada kargo taşımacılığından ziyade kargonun bilgisini de taşıyan, müşteri deneyimini yüksek seviyede tutan, teknoloji kullanımı ile iş süreçlerini kolaylaştıran kurumumuz yakın vadede sadece kargo sektörünün değil ülkemizin de en önemli teknoloji firmalarından birine dönüşme yolundadır.”

dış bağlantılar  
 mng kargo

kaynakça 

__yeni̇başlikbağlantisi__

türkiye'deki kargo firmaları
lojistik tedarik firmaları
fason taşeron şirketler
İsmet Eraydın

i̇smet eraydın, (d. 20 kasım 1972 akçaabat, trabzon) türk senarist, yapımcı ve yönetmen, uzman doktordur..

biyografi 
i̇lköğretimi kendi köyünde tamamlayan eraydın liseyi ise akçaabat'ta bitirdi. 1990 yılında konya selçuk üniversitesi tıp fakültesini kazandı. lise ve üniversite yıllarına amatör olarak tiyatroyla ilgilenmiştir. bunun yanı sıra deneme ve makaleler yazmıştır. bu yıllar içerisinde küçük çaplı oyunlar yazmış ve yönetmiştir.

1996 yılında tıp fakültesini bitirmesinin ardından, manisa iline bağlı turgutlu ilçesinde mecburi askerlik hizmetini tamamlamıştır. askerlik hizmetinin ardından eraydın, ankara'da çalışmaya başladı. yarıda bıraktığı tiyatro yaşamını burada devam ettirmeye karar verdi ve oyunculuk kursu almaya başladı. bu süre zarfında birkaç stand-up gösterisi sergiledi.

2005 yılında acil uzmanlık ihtisası kazandı. bu sebeple memleketi olan trabzon'a geri döndü. i̇htisası esnasında yazmaya ve tiyatroya devam etti. gazetelerde ve tv kanallarında spor yorumculuğu yapmaya başladı. aynı zamanda tiyatroya olan ilgisini daha profesyonel bir platforma taşımak için arkadaşlarıyla beraber "grup bilmem ne" tiyatro topluluğunu kurdu  ve yönetmenliğini üstlendi. "kalp krizi değil gülme krizi" adlı oyunu bu grup ile sahnelemeye başladı.

trabzon'da düzenlenen 1. demir elma kısa film festivalinde "dasvidanya" adlı eseriyle ikincilik ödülünü kazandı. aytekin çakmakçı'nın sinema atölyesinde eğitim aldı.

2011 yılında uzun metraj film çekmeyi planladı. 2012 yılında senaryoyu bitirdi ve çekimlere başladı. tepenin uşakları (tepe 1980) adlı filmiyle ilk uzun metrajlı filmin hem yönetmenliğini hem senaristliğini hem de yapımcılığını üstlendi.

kaynakça

dış bağlantılar 
 

1972 doğumlular
yaşayan insanlar
türk yönetmenler
türk senaristler
True Colors (albüm)

true colors 1986 yılında yayımlanan amerikalı pop şarkıcısı cyndi lauper'ın ikinci albümüdür. albüm "true colors", "change of heart", ve "what's going on", gibi birçok hit şarkı üretmiştir. ayrıca hot 100'de ilk 20'ye kadar ulaşmıştır. bunlardan ilk iki single çok iyi olmak üzere, 5 single'da isabetliydi.

piyasaya üzerinde albüm, müzik eleştirmenlerinden genelde olumlu eleştiriler aldı. albüm lauper'a grammy ödülleri'nde iki ödüle aday gösterildi, ve birçok ödül ve övgü, kazandı. true colors 14 hafta boyunca listelerde kaldı, ve billboard 200 listelerinde sayısı dört kez zirve yaptı.

albüm bilgileri 
amerika birleşik devletleri'nde, true colors riaa tarafından çift platin sertifikasına sahip oldu ve billboard listelerinde dört kez zirve yaptı. bu dört hafta boyunca avustralya'da grafiğin tepesindeydi ama, japonya üzerinden çoğu ülkede durum böyle değildi ona rağmen, she's so unusual az sattı. 
albüm single'larında   "true colors" (billboard hot 100'de 1.), "change of heart" (3.), "what's going on" (12.), ve "boy blue" (71.). "boy blue" video'su için paris, zenith'de konser performansları canlı olmasına rağmen, her müziği'nin tek tek video'su vardı.

true colors box set 11-track digitally remastered cd albüm olarak ayarlanmış ve japonya'da özel olarak sınırlı sayıda kutusunda yeniden yayımlanmıştır.

şarkı listesi

övgüler 

|-
|rowspan="4"|1987
|"true colors"
|grammy award for best female pop vocal performance
|
|-
|"911"
|grammy award for best female rock vocal performance
|
|-
|"true colors"
|mtv video music award for best female video
|
|-
|"what's going on"
|mtv video music award for best cinematography
|

listeler

listeler

kaynakça 

1986 albümleri
cyndi lauper albümleri
II. Muhammed (Haşhaşî lider)

alâ muhammed, nûr’ûd-dîn muhammed, alâ’ed-dîn muhammed bin hasan-ı sânî, nûr el-dîn muhammed bin hasan ya da (i̇mâm nûr’ûd-dîn muhammed ); (doğum: h. 550 / m. 1155 veya h. 553 / m. 1158 - ölüm: h. 607/ m. 1210), ii. muhammed veya bazen ziyâr’ûd-dîn muhammed olarak da anılmaktadır. (h. 561-607/ m. 1166-1210) yılları arasında elemûtlar-nizârî devleti hükümdârı ve nizârî bâtınî-i̇smâ‘îl’îyye mezhebi'nin yirmi dördüncü i̇mâm-ı zamânı.

hayâtı 
elemûtlar-nizârî devleti hükümdârı ve nizârî bâtınî-i̇smâ‘îl’îyye mezhebi'nin yirmi üçüncü i̇mâm-ı zamânı olan hasan-ı sâni alâ zikrihi’s-selâm'ın oğlu olarak h. 550 / m. 1155 veya h. 553 / m. 1158 tarihinde dünyaya geldi.

anadolu'da yürüttüğü "bâtınîlik" fa'aliyetleri 
baba i̇shâk kefersudî nâmıyla ün salan şîʿa-i bâtın’îyye'nin en güçlü bir dâ’îsini birinci âlâ’ed-dîn key-kûbâd iktidarı döneminde anadolu'da i̇mâmet (melâhide-i bâtın’îyye i'tikadı)'nı yaymakla vazifelendirmişti. daha sonraki yıllarda ise baba i̇shâk kefersudî anadolu'da büyük kitleleri etkisi altına almayı başarmış ve baba i̇shâk i̇syânı'nı çıkartarak anadolu'da elemût merkezli büyük bir "alevî-bâtınîlik cereyânı" yaratmayı başarmıştı.

ölümü 
hicrî 607/ m. 1210 tarihinde vefât etti. yerine oğlu "celâl’ed-dîn hasan-ı sâlis" elemûtlar-nizârî devleti hükümdârı ve nizârî bâtınî-i̇smâ‘îl’îyye mezhebi'nin yirmi beşinci i̇mâm-ı zamânı oldu.

elemûtlar soyağacı

kaynakça

dış bağlantılar 
 ala muhammad (561-607/1166-1210) 

1155 doğumlular
1210 yılında ölenler
i̇smaili imamlar
Goranca

goranca veya goralıca (goranski), yugoslav etnik gruplarından goralıların mikro dilidir. kuzey makedonya slavcasına benzemektedir. goralılar, kosova'nın güneyinde arnavutluk cumhuriyeti ile kuzey makedonya devlet sınırlarına yakın gora bölgesinde yerleşiktirler. 

goralıca, bol miktarda türkçe kelime barındırıp prizren-güney morav diyalektinin torlak ağzıyla konuşulur. bazı bağlamlarda "goran diyalekti" olarak da tarif edilebilmiştir.

güney slav dilleri
Taner Kayakıran

taner kayakıran (d. 19 mayıs 1984, ankara), türk futbolcudur. 2019-2020 sezonu ankaragücü kaleci antrenörlüğü görevine getirilmiştir. 2021 - 2022 sezonunda (halen) ise bandırma spor kulübünün kaleci antrenörü olarak görev yapmaktadır.

dış bağlantılar 
 

yaşayan insanlar
1984 doğumlular
ankara doğumlu futbolcular
türk erkek futbolcular
resim aranan futbolcular
kaleci futbolcular
başkent şafakspor fk futbolcuları
ankara keçiörengücü sk futbolcuları
Tuva Devlet Üniversitesi

tuva devlet üniversitesi () 1995 yılında kurulan tuva eğitim kurumu. üniversite, kurulma aşamaları şöyle gerçekleşmiştir.

1951 yılında tuva ülkesine bir üniversitesi kararı çıkar.

1952 yılında iki bölüm açılır: 
1) dil ve edebiyat, 
2) fizik ve matematik.

1959 yılında pedagoji ve ana okul öğretmenleri hazırlama bölümü açılır.

1963 yılında - biyoloji, kimya  bölümleri .

1961 - 1995 yıldar boyunca enstitüde 9849 uzman kadro oluşturulur.

1995 yılında rusya federasyonu kararı ile kızıl şehri öğretmen enstitüsü, kızıl öğretmen okulu ve kızıl şehrinde duran krasnoyarsk meslek üniversitesinin birleşmi ile tuva devlet üniversitesi kurulmuştur.
üniversite öğrenciler türkiye ve türk ülkeleri dışında  afrika'dan avrupa'ya kadar çeşitlilik gösterir. özellikle tarih, coğrafya, filoloji, eğitim alanlarında gerek türkiye ve gerekse bütün türk dünyasından öğrencilerin okuması faydalı olacaktır.

fakülteler
tuvdü 13 fakülteden meydana gelmektedir:
 coğrafya fakültesi
 tarih fakültesi
 ekonomi fakültesi
 mühendislik ve teknoloji fakültesi
 ziraat fakültesi
 fizik ve matematik fakültesi
 beden eğitimi ve spor fakültesi
 i̇lköğretim fakültesi
 filoloji fakültesi
 eğitim fakültesi
 yüksek öğretim fakültesi
 eğitim ve psikoloji fakültesi
 hukuk fakültesi

mükafatlar

s. pürbü. – 1973 yılında tıva össc ulus'un yazarı unvanı

stepan sarıgool. – 1974 yılında tıva össc ulus'un yazarı unvanı

salçak toka – 1974 yılında tıva össc ulus'un yazarı unvanı

kızıl-enik kudajı. – 1987 yılında tıva össc ulus'un yazarı unvanı

salim sürünool – 1994 yılında tıva cumhuriyeti'nin ulus'un yazarı unvanı

kenin-lopsan monguş – 1994 yılında tıva cumhuriyeti'nin ulus'un yazarı unvanı

y.künzegeş – 1997 yılında tıva cumhuriyeti'nin ulus'un yazarı unvanı

y. tanova  – 2005 yılında tıva cumhuriyeti'nin ulus'un yazarı unvanı

a.darjay.  –2007 yılında tıva cumhuriyeti'nin ulus'un yazarı unvanı

ç.kuular – 2009 yılında tıva cumhuriyeti'nin ulus'un yazarı unvanı

e.mijit – 2011 yılında tıva cumhuriyeti'nin ulus'un yazarı unvanı

kaynakça

dış bağlantılar 
tuva devlet üniversitesi websitesi(rusça)
  (i̇ngilizce)
tuva devlet üniversitesi haritası
 vk sayfası
bölümler

devlet
sibirya'daki üniversiteler
Kızıl-Dağ

kızıl-dağ köyü (кызыл-даг) - tuva cumhuriyetinin bay-tayga bölgesinde bir köydür. başka bir adı da - kööp-söök'tür.  burada bir tapınak vardır.

tuva'da buda inancının tapınak yerleri 
latin ve kiril alfabeli tuva türkçesi ile yazılmıştır

 tseçenliñ (kambı-lama)
 kööp-söök ibadetgahı
 şedüp darjaliñ hüreezi 
 түбтен чойлиң хүрээзи
 алдыы-хүрээ (г. чадан)
 түбтен шеддуплиң
 өвүрнүң дуганы
 гандан дойолиң-улуг-хемниң дуганы
 даши панделиң (пгт. каа-хем)
 долмалиң (мөңгүн-тайга)
 samagaltay hüreezi
 erzin hüreezi 
 каа-хемниң дуганы
 бай-хаактың дуганы
 хову-аксының дуганы
 үстүү-хүрээ (г. чадан)
 гандан пунцоглиң (дхарма центр г. кызыл)

dış bağlantılar 

sibirya
tuva'daki yerleşim birimleri
bay-tayga (il)
Ağaçlı, Ardahan

ağaçlı, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

ağaçlı'nın bilinen en eski adı gellik veya kellik'tir. köyün adı 1886 tarihli rus nüfus sayımında "kellik" (келлик), 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde ise kelik / kellik (كەلیك) olarak geçer. kellik gürcüce kaynaklarda "keliki" (კელიკი) biçiminde yazılır. 

gellik köyü, orta çağda gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan artaani'de yer alır. nitekim bu bölgeyi osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında gürcülerden ele geçirmiştir. bugün yaklaşık olarak ardahan merkez ilçesi ile yakın çevresini kapsayan artaani bölgesi, uzun süre osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresince "kellik" (келлик) olarak kaydedilmiş olan köy, ardahan sancağının göle kazasına bağlıydı. rus döneminde köyde kürtler yaşıyordu ve köyün 1886 yılındaki nüfusu 6 kişiden oluşuyordu. köyün nüfusu 1896 yılında 50 kişi, 1906 yılında 93 kişi olarak tespit edilmiştir.

gellik köyü, birinci dünya savaşı'nın sonunda rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması uyarınca köy türkiye'ye bırakıldı.

kellik köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kelik / kellik (كەلیك) adıyla kars vilayetinin göle kazasının hoçovan nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "gellik" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 311 kişiden oluşuyordu. ancak bu tarihte hoçovan nahiyesi ardahan kazasına bağlanmıştı. kellik / gellik  türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla çobanlı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında çobanlı köyünün nüfusu 587 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 104 kişi okuma yazma biliyordu. çobanlı adı 2013 yılında ağaçlı olarak değiştirilmiştir.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 39 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Balıkçılar, Ardahan

balıkçılar, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

balıkçılar köyünün eski adı duduna'dır. nitekim 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı mufassal defterinde duduna (دودنە) olarak geçer. gürcüce “duduni” (დუდუნი) "çağıltı / şırıltı", “duduna" (დუდუნა) ise, “çağıltılı yer / şırıltılı yer” anlamına gelir. 1595 yılında duduna gürcistan vilayeti içinde ardahan-i büzürg livasının meşe nahiyesine bağlıydı. nüfusu 69 hristiyan haneden (345 kişi) oluşuyordu. vergi yükümlüsü erkek adlarına ve baba adlarına bakınca, köyün nüfusunun çoğunluğunu gürcülerden oluştuğu anlaşılmaktadır.

duduna, uzun süre osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 harbi'nin ardından rus hakimiyetine girdi. 1886 tarihli nüfus tespitinde ardahan sancağının ardahan kazasına bağlıydı. duduna'nın (дудуна) nüfusu, tamamı "türk" olarak kaydedilmiş olan 82 kişiden oluşuyordu.

duduna köyü, birinci dünya savaşı’ndan sonra, rus idaresinin son bulmasının ardından bir süre bağımsız gürcistan’ın sınırları içinde kaldı. bu durum mayıs 1920 tarihli moskova antlaşması'yla sovyet rusya tarafından da tanındı. kızıl ordu’nun gürcistan’ı işgali daha sona ermeden sovyet rusya ile ankara hükümeti arasında, 16 mart 1921’de imzalanan moskova antlaşması’yla türkiye’ye bırakıldı.

duduna 1928 tarihli köy listesinde de duduna (دودونا) olarak geçer. bu tarihte köy kars vilayetinin ardahan kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. duduna türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında balıkçılar olarak değiştirildi. 1965 genel nüfus sayımında balıkçılar köyünün nüfusu 542 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde sadece 91 kişi okuma yazma biliyordu. ardahan ilçesi 1992 yılında il olunca balıkçılar da bu ilin merkez ilçesi köyü haline geldi.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 18 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Victoria Principal

victoria ree principal (d. 3 ocak 1950, japonya), amerikalı oyuncudur.

3 ocak 1950'de japonya'da, fukuoka kentinde dünyaya gelmiştir. 1980'li yıllarda türkiye'de de yayınlanan ünlü dallas (dizi) 'sinde bobby yewing 'in eşi pamela barnes yewing karakteriyle kült olmuştur. babası amerikan ordusunda çavuş olması nedeniyle dünyanın çeşitli ülkelerinde bulunmuştur.

i̇ngiltere, birleşik krallık, porto rico, gürcistan gibi ülkelerde yaşamıştır.

1950 doğumlular
fukuoka ili doğumlular
20. yüzyılda amerikalı kadın oyuncular
21. yüzyılda amerikalı kadın oyuncular
amerikalı kadın dizi oyuncuları
amerikalı kadın sinema oyuncuları
playboy (dergi)
yaşayan insanlar
20. yüzyıl amerikalı yazarları
21. yüzyıl amerikalı yazarları
kraliyet tiyatro akademisinde öğrenim görenler
kurgusal olmayan eserler veren amerikalı yazarlar
i̇ngiliz asıllı amerikalılar
i̇talyan asıllı amerikalılar
amerikalı hayırseverler
miami dade college'da öğrenim görenler
Sarıyamaç, Ardahan

sarıyamaç , ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

sarıyamaç köyünün eski adı sirasgomi'dir. sirasgomi (სირასგომი) gürcü-megrel dillerinde bir yer adı olup kişi adı olan sira ile "yerleşim yeri", "ahır" anlamına gelen "gomi" kelimelerinden oluşan bir tamlamadır ve "sira'nın yeri" anlamına gelir. tarihsel gürcistan'ın bölgelerinden biri olan artaani'de yer alan köyü osmanlılar 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirdi. defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı ve 1595 tarihli osmanlı mufassal defterinde köyün adı sirazgom (سراز كوم) olarak geçer. bu sırada sirasgomi gürcistan vilayeti içinde ardahan-i büzürg livasının güney nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 16 hristiyan haneden (yaklaşık 80 kişi) oluşuyordu. vergi vermekle yükümlü erkekler elia, i̇ason, murman, simon, batata, maharebel, beria, gogiça gibi gürcü adları taşıyordu. köyde buğday, arpa ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.<ref>{{web kaynağı |url=http://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?query=gurjistanis_vilaietis_didi_davtari |başlık=mufassal-i vilayet-i gürcistan (gürcüce ve osmanlıca), (yayıma hazırlayan) sergi cikia, tiflis, 1941-1958, 3 cilt; ii. cilt (1941), s. 416; iii. cilt (1958), s. 511. |erişimtarihi=16 nisan 2021 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20210122005802/http://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?query=gurjistanis_vilaietis_didi_davtari |arşivtarihi=22 ocak 2021 |ölüurl=hayır }}</ref>

sirasgomi köyü, uzun süre osmanlı egemenliğinde kaldı ve 1878 yılında berlin antlaşması'yla çarlık rusya'nın egemenliğine girdi. rus idaresinin sirazgem (сиразгем) adıyla kaydettiği köy, ardahan sancağının ardahan kazasına bağlıydı. köyde 1886 yılında 41 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı türk olarak kaydedilmişti.

rus idaresi birinci dünya savaşı'nın sonlarına doğru sona erince, sirasgomi köyü bir süre bağımsız gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 mayıs 1920 tarihinde imzalanan moskova antlaşması'yla artvin sancağı ile sirasgomi'nin içinde yer aldığı ardahan sancağı sovyet rusya tarafından gürcistan'ın bir parçası olarak tanındı. ertesi yıl kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali sırasında sovyet rusya ile ankara hükümeti arasında anlaşmaya varıldı ve sirasgomi köyü türkiye'ye bırakıldı.

sarıyamaç köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde "sirazgom" (سیراز كوم) olarak geçer. bu tarihte köy, kars vilayeti içinde ardahan kazasının yalnızçam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 108 kişiden oluşuyordu. sirasgomi veya sirazkom "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla sarıyamaç olarak değiştirildi. nitekim 1960 genel nüfus sayımında köyün adı "sarıyamaç (sırazkom'')" biçiminde yazılmıştır. 1965 genel nüfus sayımında sarıyamaç köyünün nüfusu 179 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 61 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 17 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Ortageçit, Ardahan

ortageçit, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
yerleşimden, 1595 yılı tahririnde sazara adıyla büyük ardahan sancağı'nın kuzey nahiyesine bağlı bir köy olarak bahsedilmiştir. "sazara", kurmanci'de "çan -çan yeri" anlamına gelmektedir.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Kazlıköy, Ardahan

kazlıköy, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün eski adı 1595 yılı kayıtlarında pişxazkom, 1889 yılı kayıtlarında ise gürcü kökenli piçgazkom olarak geçmektedir.

eski kayıtlarda, kazlıköy'den büyük ardahan sancağı'nın güney nahiyesine bağlı bir köy olarak bahsedilmiştir.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 12 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Tunçoluk, Ardahan

tunçoluk, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

tunçoluk köyünün bilinen eski adı panik'tir. 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde de panik (پانیك) olarak geçer. gürcü araştırmacı konstantine martvileli ise birinci dünya savaşı sırasında köyün adını paniki (ფანიკი) olarak yazmıştır.

paniki, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan artaani'de yer alır. nitekim osmanlı devleti bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirdi. ancak erken dönem osmanlı kayıtlarında bu yerleşimin adı geçmemektedir. bununla birlikte tunçoluk köyünün sınırları içindeki megalit yapı kalıntısı buranın ilk çağlardan itibaren bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.

panik köyünün bulunduğu ardahan bölgesi, 93 harbi'nin ardından 1878'de imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinin panik (паник) olarak kaydettiği köy, ardahan sancağının göle kazasına bağlıydı. kürtlerin yaşadığı köyün nüfusu 193 kişiden oluşuyordu. köyün nüfusu 1896 yılında 257 kişi, 1906 yılında 372 kişi olarak tespit edilmiştir.

birinci dünya savaşı yıllarında ardahan bölgesini gezen gürcü araştırmacı konstantine martvileli panik'in bir dağın eteğinde kurulu olduğunu ve köyde kürtlerin yaşadığını, dağın yamacında bulunan kilisenin yıkılıp taşlarının alındığını, geriye küçük taşların kaldığını yazar. 

birinci dünya savaşı'nın sonunda rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen ermenistan'ın sınırları içinde kalan panik, 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması uyarınca türkiye'ye bırakıldı.

panik köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kars vilayetinin göle kazasının hoçuvan nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında da hoçuvan nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 942 kişiden oluşuyordu. ancak bu tarihte hoçuvan (hoçvan) nahiyesi ardahan kazasına bağlanmıştı. panik türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla tunçoluk olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında tunçoluk köyünün nüfusu 1.738 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 313 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 42 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Yukarıkurtoğlu, Ardahan

yukarıkurtoğlu, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

yukarıkurtoğlu köyünün eski adı 1886 tarihli rus nüfus sayımında küçük kürdoğlu (малый кюрд-оглы: "maliy kürd-ogli") olarak geçer. bu tarihte köy ardahan sancağının göle kazasına bağlıydı ve köyde 5 hanede, 19'u erkek ve 16'sı kadın olmak üzere  35 kişi yaşıyordu. bu nüfusun tamamı kürt olarak kaydedilmiştir. bu tespit sırasında yakınındaki köy de büyük kürd-ogli adıyla kaydedilmişti. ancak köydeki eski kilise, aşağıkurtoğlu köyünde kürtlerden önce hristiyan bir nüfusun yaşadığını göstermektedir. köyün nüfusu 1896’da 51 kişiye, 1906’da da 70 kişiye yükselmişti. birinci dünya savaşı yıllarında ardahan sancağını gezmiş olan gürcü araştırmacı konstantine martvileli'nin verdiği bilgiye göre küçük kurtoğlu köyünde bir kilise bulunuyordu. bu kilisenin dış kaplama taşları köylüler tarafından tamamen sökülmüştü. 

küçük kürdoğlu köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde "yukarı kürdoğli" (یوقاری قورداوغلی) biçiminde kaydedilmiştir. bu sırada köy kars vilayetinin göle kazasının hoçovan nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün adındaki "kürd" (kürt) kelimesi "kurt"la değiştirilmiş ve "yukarıkurtoğlu" adıyla kaydedilmiştir. bu sırada köyün nüfusu 285 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında yukarıkurtoğlu köyünün nüfusu 597 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde sadece 61 kişi okuma yazma biliyordu. bu tarihte yukarıkurtoğlu köyü ardahan ilçesinin hasköy bucağına bağlıydı.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 35 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Aşağıkurtoğlu, Ardahan

aşağıkurtoğlu, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

aşağıkurtoğlu köyünün eski adı 1886 tarihli rus nüfus sayımında büyük kürdoğlu (большой кюрд-оглы: "bolşoy kürd-ogli") olarak geçer. bu tarihte köy ardahan sancağının  göle kazasına  bağlıydı ve köyde 9 hanede, 28'i erkek ve 27'si kadın olmak üzere 55 kişi yaşıyordu. bu nüfusun tamamı kürtlerden oluşuyordu. bu tespit sırasında yakınındaki köy de küçük kürd-ogli adıyla kaydedilmişti. köydeki eski kilise, aşağıkurtoğlu köyünde kürtlerden önce hristiyan bir nüfusun yaşadığını göstermektedir. köyün nüfusu 1896’da 78 kişiye, 1906’da da 107 kişiye yükselmişti. 

büyük kürdoğli köyü 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde "aşağı kürdoğli" (اشاغی قورداوغلی) biçiminde kaydedilmiştir. bu sırada köy kars vilayetinin göle kazasının hoçovan nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün adındaki "kürd" (kürt) kelimesi "kurt"la değiştirilmiş ve "aşağı kurtoğlu" adıyla kaydedilmiştir. bu sırada köyün nüfusu 182 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında aşağıkurtoğlu köyünün nüfusu 371 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde sadece 42 kişi okuma yazma biliyordu. bu tarihte aşağıkurtoğlu köyü ardahan ilçesinin hasköy bucağına bağlıydı.

aşağıkurtoğlu köyündeki kilise, büyükçe tek nefli bir yapı (10 x 5 m) olup günümüzde bir köylü tarafından samanlık olarak kullanılmaktadır. kilisenin dış kaplama taşları rus idaresi sırasında sökülmüş ve köylüler tarafından evlerin yapımında kullanılmıştır.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 37 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Nebioğlu, Ardahan

nebioğlu, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köy, 1889'dan beri aynı adı taşımaktadır.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 38 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Beşiktaş, Ardahan

beşiktaş, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

beşiktaş köyünün eski adı muçuçi'dir. gürcüce bir yer adı olan muçuçi (მუჭუჭი), 1886 tarihli rus nüfus sayımında muçuk / muçus (мучук / мучус),  1928 tarihli osmanlıca köy listesinde de mucuc (موجوج) olarak geçer. muçuçi kelimesi gürcücenin cavaheti diyalektinde "işini seven" anlamına gelir. bununla birlikte muçuçi adının bu kelimeyle ilişkisi kesinlik taşımamaktadır.

muçuçi köyü, orta çağda gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan artaani'de yer alır. nitekim bu bölgeyi osmanlılar 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirmiştir. adı eski osmanlı kayıtlarında geçmemekle birlikte beşiktaş köyünün sınırları içindeki megalit yapı kalıntısı buranın çok eski bir yerleşme alanı olduğunu göstermektedir. türkçede ardahan olarak bilinen artaani bölgesi, uzun süre osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresi sırasında köy, ardahan sancağının göle kazasına bağlıydı. rus döneminde köyde kürtler yaşıyordu ve köyün 1886 yılındaki nüfusu 52 kişiden oluşuyordu. köyün nüfusu 1896 yılında 75 kişi, 1906 yılında 156 kişi olarak tespit edilmiştir.

muçuçi köyü, birinci dünya savaşı'nın sonunda rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması uyarınca köy türkiye'ye bırakıldı.

muçuçi köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kars vilayetinin göle kazasının hoçovan nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "mücüc" adıyla köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 361 kişiden oluşuyordu. ancak hoçovan nahiyesi bu tarihte ardahan kazasına bağlanmıştı. geç dönemde "mıcıç" biçiminde de yazılan muçuçi veya mucuc türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla beşiktaş olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında beşiktaş köyünün nüfusu 745 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 226 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 46 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Ovapınar, Ardahan

ovapınar, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

ovapınar köyünün eski adı bağdadi'dir. gürcistan sınırları içinde bugün de bağdadi ve bağdati adlarını taşıyan yerleşimler bulunmaktadır. bu yerleşimi 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçiren osmanlılar, 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı tahrir defterinde bağdad (بغداد) olarak kaydetmiştir. bağdadi gürcistan vilayeti içinde, ardahan-i büzürg livasının kuzay nahiyesine bağlıydı. köy büyük bir yerleşimdi ve nüfusu 72 (360 kişi) haneden oluşuyordu. bu nüfus içinde 5 hane müslüman olarak kaydedilmişti. bu hanelerin reisleri mehmed, hasan, hüseyin, ali ve mehmed adlarını taşıyordu. her birinin baba adı defterde "abidin" olarak geçmektedir. geri kalan hristiyan hane resilerinin büyük çoğunluğu ise gürcü adları taşıyordu.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 9 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Güzçimeni, Ardahan

güzçimeni, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

güzçimeni köyünün eski adı kirman'dır. farsça bir kelime olan kirman, gürcüceye kirmani (ქირმანი) biçiminde girmiş olup "biçilmiş çayır" anlamına gelir. bu yer adı 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı mufassal defterinde de kirman (كرمان) olarak geçer. 

kirman köyü tarihsel artaani bölgesinde yer alıyordu. osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirdi. 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı mufassal defterine göre köy, gürcistan vilayeti içinde ardahan-i büzürg livasının çıldır nahiyesine bağlıydı. bu kayda göre köy tamamen boşalmış ve insansız hale gelmişti.

kirman köyü, uzun süre osmanlı egemenliğinde kaldıktan sora, 93 harbi'nin ardından imzalanan berlin antlaşması'yla çarlık rusya'sına bırakıldı. rus idaresinin kirman (кирман) olarak kaydettiği köy, ardahan sancağının ardahan kazasına (uçastok) bağıydı. 1886 yılında yapılan nüfus tespitinde köyde 96 kişi yaşıyordu. rus idaresi 84 kişi türk, 12 kişiyi kürt olarak kaydetmiştir. birinci dünya savaşı yıllarında ardahan bölgesini gezen gürcü gazeteci konstantine odişaria, bu savaştan önce köyde 70 hane müslüman gürcünün yaşadığını, savaşta ardahan bölgesine osmanlı ordusunun girmesinden ve geri çekilmesinden sora sibiryalı rus kazakların, ermeni gönüllülerin ve ardahan’daki rus askerlerin pek çok erkeği öldürdüğünü yazmıştır.

kirman köyü, birinci dünya savaşı'nın sonlarında rusların çekilmesinin ardından bağımsız gürcistan sınırıları içinde kaldı. nitekim 7 mayıs 1920 tarihli moskova antlaşması'yla sovyet rusya ardahan okrugu ile artvin okrugunu gürcistan'nın bir parçası olarak tanıdı. kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali sırasında, ankara hükümeti ile sovyet rusya 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması'yla kirman köyünü de kapsayan ardahan bölgesi türkiye'ye bırakıldı.

güzçimeni köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kirman (كیرمان) biçiminde kaydedilmiştir. bu tarihte köy kars vilayetinin ardahan kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. kirman türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında, gürcüce anlamına yakın biçimde güzçimeni olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında alagöz köyünün nüfusu 353 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 110 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 6 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Samanbeyli, Ardahan

samanbeyli, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün eski adı 1889 yılı kayıtlarında ermenice kökenli sixirpet, 1928 yılı kayıtlarında ise siğirpet olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 30 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Küçüksütlüce

küçüksütlüce, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

küçüksütlüce köyünün eski adı küçük harziyan veya küçük harziani,  büyüküksütlüce köyününki ise büyük harziyan veya büyük harziani'dir. "harziyan" (خارزیان) veya "harziani" adı, gürcüce "mharmziani"den (მხარმზიანი) değişime uğramış olabilir. birleşik bir kelime olan mharmziani (მხარე: bölge, yer / მზიანი: güneşli)  "güneşli yer" anlamına gelir.

küçüksütlüce köyünün sınırları içinde ilk çağdan kalma kale kalıntısı, köyün bulunduğu bölgenin çok eskilerden itibaren yerleşim alanı olduğunu göstermektedir. bununla birlikte, osmanlıların 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirdiği artaani bölgesinde yer alan harziyan / harziani, eski osmanlı tahrir defterlerinde bir köy olarak geçmemektedir. 

küçüksütlüce köyünün yer aldığı ardahan bölgesi, 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın ardından rusların eline geçti. rus idaresinin 1886, 1896 ve 1906 nüfus tespitlerinde "harziyan" adı geçmemektedir. ancak 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde bu yerleşim küçük harziyan (كوچك خارزیان)  adıyla kaydedilmiştir. büyüksütlüce köyü de bu kaynakta büyük harziyan (بیوك خارزیان) olarak geçer. bu tarihte iki köy de kars vilayetinin ardahan kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.

küçükharziyan köyü 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 223 kişiden oluşuyordu. harziyan veya harziani türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla küçüksütlüce olarak değiştirilmiştir. nitekim köy 1955 genel nüfus sayımında "küçükharziyan", 1960 genel nüfus sayımında "küçüksütlüce" olarak kaydedilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında küçükksütlüce köyünün nüfusu 699 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 107 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 12 km uzaklıktadır.

köyün kuzeyinde kocaköy, kuzeybatısında alagöz ve güneyinde büyüksütlüce köyleri bulunmaktadır

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Kocaköy, Ardahan

kocaköy, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
2015 yılında yapılan arkeolojik araştırmalarda, köyün 700 metre kadar batısında 2170 metre yükseklikte, bölgeye hakim bir tepede kilometrelerce alanı görebilecek konumda, demir çağı dönemlerine ait kule kalıntısı tespit edilmiştir. bu bulgular ışığında köy yerleşim tarihinin demir çağına (m.ö ll. bin yıl) kadar eskiye dayandığı anlaşılmaktadır.

köy, 1928'den beri aynı adı taşımaktadır.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 5 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Binbaşar, Ardahan

binbaşar, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

binbaşar köyünün eski adı kaynaklarda murhan ve murikan olarak geçer. nitekim 1886 tarihli rus nüfus sayımında murhan (мурхан),  1928 tarihli osmanlıca köy listesinde ise murikan (موریقان) biçiminde yazılmıştır.

murikan köyü, orta çağda gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan artaani'de yer alır. nitekim bu bölgeyi osmanlılar 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirmiştir. ancak köyün adı yayımlanmış eski osmanlı kayıtlarında geçmemektedir. türkçede ardahan olarak bilinen artaani bölgesi, uzun süre osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresi sırasında köy, ardahan sancağının göle kazasına bağlıydı. 1886 yılında köyün nüfusu 137 kişiden oluşuyordu. bu nüfus içinde 132 kişi kürt, 5 kişi türk olarak kaydedilmiştir. köyün nüfusu 1896 yılında 141 kişi, 1906 yılında 170 kişi olarak tespit edilmiştir.

murikan köyü, birinci dünya savaşı'nın sonunda rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması uyarınca köy türkiye'ye bırakıldı.

murikan köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kars vilayetinin göle kazasının hoçovan nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 401 kişiden oluşuyordu. ancak hoçovan nahiyesi bu tarihte ardahan kazasına bağlanmıştı. murhan veya murikan türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla binbaşar olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında binbaşar köyünün nüfusu 769 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 86 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 44 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Güzelyurt, Ardahan

güzelyurt, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

güzelyurt köyünün bilinen en eski adı hopali'dir. gürcüce bir yer adı olan hopali (ხოფალი), "çukur, dip" anlamına gelen "hopi" (ხოფი) kelimesinden türemiş olabilir. gürcü araştırmacı konstantine martvileli, kobalia (ქობალია) şeklinde verdiği köyün adının "buğday, tahıl" anlamına gelen megrelce "kobali"den (ქობალი) türemiş olduğunu yazar. bunula birlikte martvileli'nin belirtiği gibi köyün kura nehri kıyısında bir kayalığın dibinde yer alması bu yer dının "hopi" kelimesinden gelme ihtimalini desteklemektedir. bu yer adı rus idaresi tarafından 1886 yılında gopal (гопал) olarak kaydedilmiştir. 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde ise, hopal (خوپال) olarak geçer.

tao-klarceti bölgesinde bulunan köyün sınırları içinde bulunan megalit yapı ve eski kiliselerin varlığı, hopali köyünün gürcü yönetiminden osmanlıların eline geçtiği 16. yüzyıldan önce de bir yerleşme olduğunu göstermektedir. bununla birlikte güzelyurt  köyünün bir mahallesi olan kızılkilise 1595 tarihli osmanlı mufassal defterinde bir köy olarak geçmesine rağmen, hopali köyünün bu defterde kaydı bulunmamaktadır. kızıl kilise, 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı mufassal defterine göre ardahan-i büzürg livasının meşe nahiyesine bağlı bir köydü. bu tarihte boş olarak kaydedilmiştir.

uzun süre osmanlı idaresinde kalan yerleşme, 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın ardından rusların eline geçti. rus idaresinde ardahan sancağının (okrug) ardahan kazasına (uçastok) bağlı begrahatun nahiyesinde (маркяз: merkez) yer alan köyde 1886 yılında 49 kişi yaşıyordu. bu nüfusun tamamı kürt olarak kaydedilmiştir. birinci dünya savaşı sırasında bölgeyi gezen gürcü araştırmacı konstantine martvileli, terk edilmiş olan bu köyün üst tarafında, güzel beyaz taşlardan inşa edilmiş büyükçe bir kilisenin duvarları durduğunun, kalan kısımlarının yıkıldığını yazmıştır.

hopal köyü, rus idaresinin sona ermesinden sonra demokratik gürcistan cumhuriyeti sınırları içinde kaldı. kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali sırasında ankara hükümeti'nin verdiği ültimatom sonrasında gürcistan hükûmetinin bölgeden çekilmesiyle 1921 yılında köy türkiye'ye katıldı. 1928 yılında hopal köyü kars vilayetinin ardahan kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. köyde 1935 yılında 198 kişi yaşıyordu. hopali veya gopal yabancı kökten geldiği için köyün adı 1959 yılında kuşuçmaz, 2007 yılında ise güzelyurt olarak değiştirilmiştir.

güzelyurt köyünde yıkık durumda bir megalit yapı ile iki kilise vardır. kiliselerden biri köy yerleşmesinde, diğeri köyün merkezine 3,5 km uzaklıkta, kızıl kilise mahallesinde yer alır. i̇ki kilise de köy kilisesi olup tek nefli yapıdır. bu kiliselerden geriye sadece yıkıntılar kalmıştır.

coğrafya 
güzelyurt köyü, ardahan il merkezine 26 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Sugöze, Ardahan

sugöze, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

sugöze köyünün eski adı küçük cincrobi'dir. köyün tarihçesi için cincrobi maddesine bakınız.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 3 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Çalabaş, Ardahan

çalabaş, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

çalabaş bu yerleşimin bilinen en eski adıdır. 1886 tarihli rus nüfus tespitinde ve 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde de çalabaş (чалабаш / چلەباش) olarak geçer.

çalabaş köyü, orta çağda gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan artaani'de yer alır. nitekim bu bölgeyi osmanlılar 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirmiştir. ancak bu yer adı yayımlanmış eski osmanlı kayıtlarında geçmemektedir. çalabaş adı geç dönemde ortaya çıkmış olabilir.

türkçede ardahan olarak bilinen artaani bölgesi, uzun süre osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresi sırasında köy, ardahan sancağının göle kazasına bağlıydı. 1886 yılında köyde 75 kişi yaşıyordu ve bu nüfus sünni kürtlerden oluşuyordu. ancak köyde varlığı bilinen kilise, buranın daha önce bir hristiyan yerleşmesi olduğunu göstermektedir. çalabaş köyünde 1896 yılında 84 kişi, 1906 yılında 113 kişi tespit edilmiştir.

çalabaş köyü, birinci dünya savaşı'nın sonunda rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması uyarınca köy türkiye'ye bırakıldı.

çalabaş köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kars vilayetinin göle kazasının hoçovan nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 345 kişiden oluşuyordu. ancak hoçovan nahiyesi bu tarihte ardahan kazasına bağlanmıştı. 1965 genel nüfus sayımında çalabaş köyünün nüfusu 694 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 149 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 35 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Taşlıdere, Ardahan

taşlıdere, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün eski adı 1889 yılı kayıtlarında pankis, 1928 yılı kayıtlarında ise bangiz olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 21 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Yokuşdibi, Ardahan

yokuşdibi, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

yokuşdibi köyünün eski adı lori'dir. 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı mufassal defterinde de lori (لوری) olarak kaydedilmiştir. osmanlılar gürcülerden geçirdiği bu yerleşimin adı türkçeye gürcücden (ლორი) girmiş olmalıdır. bu defterde guguba köyü yakının terk edilmiş bir köy de lori (لوری) adını taşıyordu. gürcüce "lori" (ლორი) tuzlanmış et anlamına gelir. bununla birlikte köyün adının bu kelimeyle ilişkili olup olmadığı bilinmemektedir.

lori, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan artaani'de yer alıyordu. nitekim osmanlı devleti bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirdi. bununla birlikte yokuşdibi köyünün sınırları içindeki megalit yapı kalıntısı buranın ilk çağlardan itibaren bir yerleşme alanı olduğunu göstermektedir.

lori, osmanlı idaresinde, 1595 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan osmanlı mufassal deftere göre, ardahan-i büzürg livasının güney nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 20 hristiyan haneden oluşuyordu. i̇spenç vergisi mükellefi hane resileri ile babalarının adları (maharebel, mahara, gogiça, i̇ona, misela, teodore, lazare, gabriel) üzerinden lori'nin nüfusunun çoğunluğunun gürcülerden oluştuğu söylenebilir. köyün hristiyan dönemine ait köy kilisesinin (8,9 × 4,7 m) günümüze kalıntıları ulaşmıştır. 

lori, 93 harbi'nin ardından 1878'de imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresinde köy ardahan sancağının ardahan kazasına bağlıydı ve nüfusu 116 kişiden oluşuyordu. bu nüfus içinde 106 kişi türk, 10 kişi kürt olarak kaydedilmiştir. köyün 1595 yılında demografik yapısının zaman içinde tamamen değişmiş olduğu bu tespitten anlaşılmaktadır. köyün nüfusu 1896 yılında 168 kişi, 1906 yılında 193 kişi olarak tespit edilmiştir.

lori köyü, birinci dünya savaşı'nın sonunda rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması uyarınca lori türkiye'ye bırakıldı.

lori köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde lori (لوری) adıyla kars vilayetinin ardahan kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 323 kişiden oluşuyordu. lori türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla yokuşdibi olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında yokuşdibi köyünün nüfusu 444 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 76 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 15 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri
Çağlayık, Ardahan

çağlayık, ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

çağlayık köyünün eski adı kaynaklarda erdamel ve erdemil olarak geçer. nitekim 1886 tarihli rus nüfus sayımında erdamel (эрдамель),  1928 tarihli osmanlıca köy listesinde ise erdemil (اردەمیل) biçiminde yazılmıştır.

erdemil köyü, orta çağda gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan artaani'de yer alır. nitekim bu bölgeyi osmanlılar 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirmiştir. ancak köyün adı yayımlanmış eski osmanlı kayıtlarında geçmemektedir. türkçede ardahan olarak bilinen artaani bölgesi, uzun süre osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması'yla osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakıldı. rus idaresi sırasında köy, ardahan sancağının göle kazasına bağlıydı. 1886 yılında köyde 44 kişi yaşıyordu ve bu nüfus kürtlerden oluşuyordu. erdamel köyünde 1896 yılında 62 kişi, 1906 yılında 96 kişi tespit edilmiştir.

erdemil köyü, birinci dünya savaşı'nın sonunda rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 mart 1921'de imzalanan moskova antlaşması uyarınca köy türkiye'ye bırakıldı.

erdemil köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kars vilayetinin göle kazasının hoçovan nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 370 kişiden oluşuyordu. ancak hoçovan nahiyesi bu tarihte ardahan kazasına bağlanmıştı. erdemil veya erdamel türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla çağlayık olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında çağlayık köyünün nüfusu 798 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 170 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
köy, ardahan il merkezine 40 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

ardahan merkez belde ve köyleri