Otoyol

otoyol ya da otoban, hızlı trafik akımı sağlamak için yapılan, çok şeritli ve çift yönlü geniş karayoludur. otoyolların en önemli özelliği, erişme kontrollü olmalarıdır; giriş ve çıkış belirli noktalardan olur, yayalar ve hayvanlar giremez. bazı ülkelerde otoyol geçişleri ücretli (örn. fransa, türkiye) olurken bazılarında sadece kamyon ve tir'lardan geçiş ücreti tahsil edilir (örn. almanya). belçika, birleşik arap emirlikleri, lüksemburg ve türkiye'de gece aydınlatmadan yararlanılmaktadır.

tarih 
otoyolların yapıldığı yerlerde genelde trafik akışı baz alınır. trafiğin yoğun olduğu bölgelerdeki trafik karmaşasını en aza indirmek en önemli hedeftir. dünyadaki ilk otoyol 1921 yılında almanya'da açılan, berlin'in güneyindeki avus isimli 9 kilometrelik yoldur. ancak bu yol trafiğe kapalı olup sadece yarış amaçlı kullanılıyordu. trafiğe açık ilk otoyol ise i̇talya'nın milano ve como şehirlerini birbirine bağlayan yoldur. burası 1924 yılında araç trafiğine açıldı. 1925´ten sonra almanya´da kamu ve özel kurum-kuruluşlar hızla bütün ülkede otoyol inşaatlarına başladılar. türkiye´deki ilk otoyol ise 1973 yılında hizmete giren ve içinde boğaz köprüsü'nü de barındıran 23 km'lik 1. çevreyolu'dur. günümüzde metrobüs hattının inşa edilmesinden sonra 18 km kısmı otoyol vasfını yitirmiştir. şu an bağlantı yolu statüsünde kullanılmaktadır. kalan 5 km bölüm o-1 ismiyle hizmet veren otoyol vasfındadır ve 15 temmuz şehitler köprüsü, yaklaşım viyadüklerinden oluşur.

hız limiti 
otoyola sahip avrupa ülkelerinin birçoğunda hız limiti saatte 110 km ile 130 km arasında değişmektedir. yolların durumuna göre bu limit bazen sınırsız da olabilir.

  almanya – sınırsız
  avusturya – 130 km/h
  azerbaycan – 110 km/h
  belçika – 120 km/h
  belarus – 120 km/h
  birleşik krallık – 112 km/h 
  bulgaristan – 140 km/h
  çekya – 130 km/h
  danimarka – 130 km/h
  estonya – 110 km/h 
  faroe adaları – 130 km/h
  finlandiya – yaz 120 km/h; kış 100 km/h 
  fransa – 130 km/h
  hırvatistan – 130 km/h
  hollanda – 130 km/h
  i̇ran – 120 km/h
  i̇rlanda – 120 km/h
  i̇spanya – 120 km/h
  i̇sveç – 110 km/h 
  i̇sviçre – 120 km/h 
  i̇talya – 130 km/h
  i̇zlanda – 90 km/h

  karadağ – 120 km/h
  kazakistan – 90 km/h
  kıbrıs – 100 km/h
  kosova – 120 km/h
  kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti - 100 km/h
  letonya – 100 km/h
  litvanya – yaz 130 km/h; kış 110 km/h
  lüksemburg – 130 km/h; yağmurlu 110 km/h 
  macaristan – 130 km/h
  makedonya – 120 km/h
  moldova – 110 km/h
  norveç – 90 km/h
  polonya – 140 km/h
  portekiz – 120 km/h
  romanya – 130 km/h
  rusya – 110 km/h
  sırbistan – 120 km/h 
  slovakya – 130 km/h
  slovenya – 130 km/h
  türkiye – 130 km/h ve 140 km/h
  ukrayna – 130 km/h 
  yunanistan – 120 km/h

türkiye´deki otoyollar 

ana madde: türkiye'deki otoyollar
türkiye'deki otoyolların yakın bir geçmişe sahip oluşu yolların modern olmasında büyük bir etkendir. buradaki otoyollar her iki yönde de en az üç şeritli (i̇zmit doğu-gebze kavşakları arası ve hadımköy-kınalı kavşakları arası hariç olmak üzere) olup 2022 itibarıyla 3633 kilometrelik bir uzunluğa sahiptir. 260 kilometre de inşaat halindedir. türkiye´deki otoyollar da hgs sistemi kullanılmaktadır. hız limiti saatte 130 ve 140 kilometredir.

trafik levhaları 
otoyolu olan her ülke otoyol için farklı levhalar kullanmamaktadır. kullanan ülkeler ise ya mavi ya da yeşil rengi kullanmaktadır.

mavi levha kullanan ülkeler:

 almanya
 arnavutluk
 avusturya
 belarus
 birleşik arap emirlikleri (bae)
 büyük britanya
 fransa
 güney afrika
 hollanda
 i̇ran
 i̇rlanda
 i̇spanya
 i̇srail
 lüksemburg
 norveç
 macaristan
 pakistan
 polonya
 portekiz
 şili
 tayland

yeşil levha kullanan ülkeler:

 abd
 azerbaycan
 belçika
 bosna-hersek
 bulgaristan
 çekya
 çin
 danimarka
 finlandiya
 hırvatistan
 i̇sveç
 i̇sviçre
 i̇talya
 kanada
 litvanya
 malezya
 makedonya
 meksika
 romanya
 rusya
 sırbistan
 slovakya
 slovenya
 tayvan
 tayland
 türkiye
 yunanistan

ayrıca bakınız 
 almanya'daki otoyollar
 bulgaristan'daki otoyollar
 polonya'daki otoyollar
 türkiye'deki otoyollar

kaynakça

dış bağlantılar 

 department for transport (birleşik krallık)
 highways agency (i̇ngiltere)
 czech motorways (çek cumhuriyeti)
 slovak motorways (slovakya)
 swiss motorways (i̇sviçre)
 national roads authority (i̇rlanda)
 eflow - barrier free tolling operators on the m50 (i̇rlanda)
 european union transport policy
 cbrd motorway database
 sabre roads portal
 pathetic motorways: motorway numbering scheme
 how motorways work (satirical insight)
 independent auckland motorways website (yeni zelanda)
 motorways in the benelux (benelüks)
 motorways in the netherlands (hollanda)

yol türleri