Rusya Genç Fizikçiler Turnuvası

i̇lk rusya genç fizikçiler turnuvası (gft) 1979 yılında sovyet rusya’da, ilk uluslararası genç fizikçiler turnuvası (ugft)’dan 9 yıl önce düzenlenmiştir.  moskova devlet üniversitesi'nde fizik profesörü olan evgeny yunosov, bu yeni konsept yarışmanın organizatörü, en önemli aktivist ve destekçisiydi.

evgeny yunosov ‘un 1980 makalesi

ağustos 1980’de evgeny yunosov  kvant magazine dergisinde (ortaokul öğrencileri için popüler bir sovyet bilim dergisi, günümüzde online olarak erişim sağlanabiliyor) “genç fizikçiler turnuvası” (rusça: турнир юных физиков)) adında bir makale yayınladı.   yunosov, bilgi sunan, karşıt ve eleştirmen rollerini üstlenen ekiplerle bir fizik mücadelesinin yapısını önerdi ve problemlerin kesin bilinen cevaplarının olmadığını ve bir uzman için bile problem olacağını söyledi. 1980 makalesi  gft’nin günümüzde hala turnuvanın kilometre taşları olarak kalmaya devam eden ana özelliklerinin belirledi.

 yunosov 1980’de “bir fizik mücadelesi, genç fizikçilerin karmaşık problemleri çözme, inandırıcı biçimde çözümlerini sunma ve bir konu üzerinde tartışma becerileri üzerine ortak bir turnuvadır” diye yazmıştı

 yunosov, “belki de, bir fizik mücadelesinin en iyi yöntemi, ekiplerin kendilerini sırasıyla bilgi sunanlar, karşıtlar ve eleştirmenler olarak tanıtmalarıdır. önce, bir bilgi sunan ekibin temsilcisi bir problemin çözümünü sunar. sonra, bir karşıt, bilgi sunana sorular sorar ve kritik yorumlarını söyler. doğal olarak, bu bir tartışmaya yol açar. son olarak bir eleştirmen hem bilgi sunan hem de karşıtın performanslarını değerlendirir” demiştir.
 yunosov, “alışılagelmiş problem kitaplarında  hala bu tip görevler yoktur, ve bunlar bir uzman için bile problem oluşturur. ancak, hayat fizikçiler için her gün böyle problemler yaratmaktadır. jüri üyeleri öğrencilerin bu problemlere nasıl yaklaştıklarını, nasıl niteliksel açıklamalar yapacaklarını, nasıl bir fizik modeli seçeceklerini, nasıl tahminlerde bulunduklarını, nasıl deneysel araştırmalar yaptıklarını ve nasıl yaptıklarını  görmeyi çok istiyorlardı” diyerek altını çizmiştir.

 yunosov 1980’de “öğrencilere 17 problem bulunan bir liste verilmiştir” diyerek her yıl için 17 problem geleneğini başlatmıştır (ancak, bu sayı sadece “yazışma      turundaki”’daki problemler için belirlenmişti, diğer problem listeleri bir şekilde esnekti)

eski gft’lerin özellikleri

fizik mücadelesinin yapısı 1980’lerin başında oldukça esnekti ve daha istikrarlı bir düzene oturması birkaç yıl aldı. sovyetler birliği’nde mevcut ugftler ile 1980’lerin gftleri arasındaki uyumsuzluklar aşağıda yer almaktadır

 gft yazışma turu, yarı-finaller ve finaller olmak üzere birçok önemli tur şeklinde düzenlenmiştir: çeyrek finallerin yapıldığı 1981’den bu yana,  yarı finaller ve çeyrek finaller seçmeli mücadeleler olarak tanımlanmıştır. yazışma turu  sırasında, öğrencilerin daha sonra jüri tarafından notlandırılan seçmeli problemler hakkında yazılı raporlar sağlamaları gerekiyordu. yeterli sayıda yeterli kalitede araştırma gönderen ekipler yarı finallere davet edildiler (1980’de 8 ekip yarı finallere ulaşabildi. 1981’de 6 ekip yarı finallerde mücadele etti. 1980 yılı boyunca yazışma turundaki ekiplerin sayısı 40'tı)

 1980’lerde yarı finaller günümüzdeki alışılmış gftlerle oldukça benzerdi, zira ekipler  yazışma turunun problemlerini tartışmaktaydılar (daha önceden bildikleri). ancak, bu problemler tipik olarak etkinlikten birkaç hafta önce yayınlanıyorlardı.

tüm problemler turnuvadan önce bilinmiyordu; bazı problemler katılımcılara tam finaller sırasında veriliyordu (1980’de finaller “büyük” problemleri (1 saatte çözülecek) ve “”küçük” problemleri (10 dakika çözülecek) kapsıyorlardı). 1982’den bu yana çoğunlukla 1 saatlik problemler önerilmektedir. bir turnuvada uğraştırıcı görevlerin çözüm metodu, (tavsiye, literatür referansı, deneysel kanıtlar, vs. kullanma olanağıyla), şimdi terk edilmiştir,  katılımcıların uzun bir hazırlık aşaması olmadan belirli problemlere becerilerini uygulayıp uygulayamayacaklarını kontrol etme şansını verebilirdi.

1980’in “büyük” problem örnekleri: “bir döşeme ile elastik bir top arasındaki, top 1 metreden yere düşerken temas süresini tahmin edin”; “bir ampulün lamba teline şarj edilmiş bir cisim yaklaştığında davranışını inceleyin ve açıklayın”

”1980’in “küçük” problem örnekleri: “bir mıknatıs ahşap bir kibritin üzerinde etki etmez. ancak, eğer bir kibrit yanarsa, güçlü bir mıknatıs tarafından çekilir. bu olguyu açıklayın”; “eğer bir metal folyo yaprağını sert bir yüzeyin üzerine koyarsanız ve tırnağınızı belirli bir yöne hareket ettirirseniz, metal folyo yukarı doğru eğilme eğilimi gösterir. neden?”.

1986’dan bir örnek:1986’da yapılan finallerde montgolfier balonunun kağıttan bir kopyasının kütlesinin belirlenmesi önerilmişti ama katılımcılar kopyaya erişememişlerdi.

 bir ekipteki katılımcıların sayısı esnekti. 1981’de tek bir ekipte 15'ten fazla katılımcıya izin verilmiyordu.

 1981’de karşıtın, bilgi sunana 8’den fazla soru sormasına izin verilmiyordu.

 gözlemciler, veya bolelschiki (fanlar) da belirli bazı problemleri çözüyorlardı. 1980’de her gözlemci kazandığı puanları istediği bir katılımcı ekibe bağışlayabilirdi. 1982’de gözlemcilerin problemlerini çözmek için 50 dakikaları,  1985'te sadece 5 dakikaları vardı.

 belirli bir gft’de (yazışma turunda, yarı finallerde, finallerde, kaptan’ın yarışmasında, gözlemcilerin yarışmasında, vs) çözülmesi gereken en az 25-40 problem vardı. bütün problemler yayınlanmıyordu, ve 2007’de eski gft katılımcılarının kendi arşivlerinden yayınlanmamış problemleri açıklamaları oldukça yaygındı.

eski gf’lerin zaman çizelgesi ve organizasyonu

1980’lerde gft’lerin problemleri

günümüzün ugftlerinde olduğu gibi, problemler hiçbir zaman tamamen tanımlanmış koşulları içermedi ve bilerek sonu açık bırakıldı. problemlerin çoğu günümüzün ugftsi için oldukça doğal bir etki bırakmaktaydı ve mekanik, elektrik, manyetizma, optik, aerodinamik, hidrodinamik, termodinamik ve fiziğin diğer dallarını kapsamaktaydı.

ancak, eski gftnin belirli bazı problemleri sadece teorik fizik olarak değil, astronomi, bilgisayar veri işleme, görüntü tanıma, fizikokimya ve hatta işlemsel biyoloji gibi disiplinlerarası konular olarak da kabul edilmektedir.
1981’de, problemlerden birinde:a.dumas’nın monte kristo kontu romanının bir kopyasını 35 rus kuruşu olan bir tükenmez kalemle yazmak mümkün mü?” denmişti. araştırmalardan birine göre, böyle bir sovyet kalemi 1 km uzunluğunda çizgi çekebiliyordu. ancak, monte kristo kontu'nda, ortalama el yazısıyla 23 km. çizgi gerektiren, 1750000 harf, 64000 virgül, 26000 tire, 44000 nokta ve 5000 soru ve ünlem işareti bulunmaktaydı.

1990 yılından “fraktal?” bir probleminde, anneannenin yününü bir top halinde sarması durumunda yün topun kendi çapı üzerindeki bağımlılığının incelenmesi istenmiştir.

bazen bazı mühendislik becerileri de gerekmiştir. bir 1987 yılı probleminde, herhangi bir güç desteği veya pil olmadan radyo dalgalarını sese dönüştürecek bir sonsuz radyo’nun geliştirilmesi istenmiştir. radyonun kalitesinin değerlendirilme katsayısı x = p/lm, olarak verilmiş olup, p cihazdan 1 metre uzaklıkta akustik basınç, l maksimum doğrusal boyut ve m cihazın kütlesidir.
bir 1982 yılı problemi olan ‘otobüs’’de, titreşimlerin şoför koltuğuna göre, otobüsün arka tarafında neden daha çok hissedildiğinin açıklanması istenmiştir. ekipler biri bir ses alıcıya bağlı bir vibrometre geliştirmiş ve bir sovyet kamu taşıma otobüsünde farklı noktalarda titreşimleri ölçmüş ve sonra da bir otobüsün içinde farklı yerlerde titreşimlerin ortalama enerjisini, spektrumunu ve ortalama genliğin mekansal dağılımını ölçmüştür.

1980’lerin birçok problemi ayrıca açıkhava faaliyetlerini ve astrofiziksel olgular gibi bir okul laboratuvarında veya bir mutfakta tekrar üretilmesi zor olan olguları incelemek için fizik prensiplerini uygulamayı gerektirmiştir.
bu çeşit problemler, bir olguyu tekrarlamak için kendi kurgusunu oluşturmadan gerekli tüm parametrelerin ve bağımlılıkların gözlenmesi ve ölçülmesini gerektirmiştir. böylece, bu problemler her öğrencinin, uzay cisimleri, atmosfer veya mevcut antropojenik veya doğal cisimler gibi (binalar, kentsel yapı, dağlar, vs.), uzak cisimlerden bilgi elde etmesini hedeflemiştir.
bazı problemler lisan veya sosyal bilim bilgisi gerektirmiş ve klasik fizikçilerin sofistike formülleri veya alıntılarının anlaşılması ve açıklanması istemiştir.

bazı problemler de önemli ölçüde mizah anlayışı gerektirmiştir. mesela, bir 1983 yılı probleminde, sadece 18. yüzyıl olanakları kullanılarak yazılı bir dokümanın mümkün olan en hızlı biçimde 2 km.uzağa aktarılması için bir yöntem geliştirilmesi istenmiştir. problem arthur conan doyle’un, mektupları kriket toplarına sabitleyip, toplara vurarak, acil ve gizli bilgilerin iletilmesi için bir yöntem tanımlamış olan rodney stone'undan alıntı yapmıştır. rodney stone yöntemi bir mektubun 30 dakikada 50 mil (80 km.) gönderilmesine imkan vermektedir.

bunların hepsinin yanı sıra, hemen hemen günümüzün ugftlerinin problemlerine benzeyen problemler mevcuttu. 1983 yazışma turunun 19 no.lu problemi, “serpinti”, 2008 yılının ugftsinin7 no.lu “serpinti” problemi ile aynıydı.1987 yazışma turunun 11.nolu problemi “sicim telefonu”, 2004 ugftsinin 11 no.lu problemi olan “sicim telefonu” ile aynıydı.    1988 yılının yazışma turunun 3 no.lu problemi “kamera deliği”, 2008 yılının 3 no.lu problemi “i̇ğne delikli kamera” problemiyle aynıydı.
bu problemlerin başlıca yazarları evgeny yunosov, tatyana korneeva, igor yamisnsky, sergei varlamov, vladimir braginsky, pavel elyutin, alexander korotkov, a. kusenko idi.

gft logosu

i̇ki at ve mc2 and h kalkanları bulunan iki silahlı şövalye 1981 veya 1982 yılında ortaya çıkmış görünmektedir. bunlar ilk kez 1982 şubat ayında kvant magazine dergisinin bir yayınında gft logosu olarak kullanılmışlardır. ancak, bu çizimin 1990’larda genel olarak kabul edilen mevcut logodan bazı küçük farklılıkları vardı.
1980’lerin logosunda kalkanın üzerindeki ikinci yazı e=ħ  (azaltılmış plank sabiti ve açısal frekans) iken, 1990’larda h  olmuştur. e=mc2 formülü de aynı şekilde formülün sol tarafını kaybetmiştir.
mevcut logonun ilk bilinen ortaya çıkışı, 1993 yılındaki 6ıncı ugftyi kazananlara verilen diplomalarda olmuştur.
bu logoların yazarının kim olduğu uzun bir süre bildirilmemiş ve 2008 yılı başına kadar ugft topluluğu için bilinmez olarak kalmıştır. evgeny yunosov, 2008 yılındaki bir brifingde, “oh, yazar moskova devlet üniversitesinin fizik bölümünden babaev. kendisi bu atları eliyle çizdi.” diyerek gizemi açıklamıştır.

1980’lerde bilim camiasının desteği

1980’lerin başında yunosov, gft’nin, üniversitelerde fizik camiasının geniş desteği olmadan imkânsız olduğunun altını çizdi. 2. genç fizikçiler turnuvası (1980), zaten moskova devlet üniversitesi ve moskova fizik ve teknoloji enstitüsü ile znanie topluluğundan (bir sovyet bilim teşvik örgütü) öğrencilerle, sovyet bilim akademisinin lebedev fizik enstitüsünün işbirliğini sağlamıştı.[26]

gft, hemen kvant dergisi tarafından desteklendi.
 
1981’de yunusov evgeny velikhov’u gft düzenleme komitesinin başkanı olmaya davet etti. velikhov en önde gelen sovyet bilim insanları arasındaydı ve sovyet bilim akademisinin başkan yardımcısı ile atom fiziği ve elektronik olgular bölümünün başıydı. velikhov 1980’lerin sonuna kadar gft düzenleme komitesinin başkanı olarak kaldı.

lomonosov ödülünün sahibi olan v. bonch-bruyevich, 1981 yılına kadar jüri başkanı olarak görev yaptı. georgiy zatsepin, 1980’lerin sonuna kadar gftlara yardım etti ve 1989’da gft düzenleme komitesinin başkanı seçildi

eski uluslararası genç fizikçiler turnuvası

birinci ugft

birinci ugft 1988 yılının mart sonu ile nisan başında yapıldı ve birinci sovyet genç fizikçiler turnuvasının turları ile birleştirildi.

yarışmanın problemleri, eskiden adet olduğu üzere 1987 ağustosunda kvant dergisinde yayınlandı. gftye yeni başlayanlar için bir dizi tavsiye de yayımlanmıştı.  1987-1988’de sadece yerel sovyet ekipleri için birçok seçmeli tur yapıldı.

uluslararası ekipler, moskova’nın dışında olimpiyatlar gençlik merkezi’de yapılan 10. gft’nin finallerine katıldılar. etkinliğin kendisinde ugft veya 1. ugft’na atıfta bulunulmuyordu ve herkes etkinlikten 10. genç fizikçiler turnuvası olarak bahsediyordu. ancak, 1988 yılının ağustos ayında yayınlanan bir yunusov makalesi, yapılacak 2. ugft’nı ilan ettiğinden, 1. ugft’nın şimdiden yapılmış olduğunu ima etmişti.  1988 etkinlikleri, o tarihten beri genel olarak 1. ugft olarak bilinmektedir.

birinci ugftdeki uluslararası katılımcılar kesinlikle belirli değildir. çekoslovakya,  polonya ve bulgaristan ekiplerine atıfta bulunulmuştur. gazeta "moskovsky universitet"’de yer alan 2004 tarihli bir makalede yarışmanın katılımcıları arasında macarlar da sayılmakta olup, macar kaynakları bunu reddetmişlerdir.  1988’de müşterek çekoslavak ekibinin çekoslovak fizik olimpiyadını kazananları kapsadığı bilinmektedir.[32]

bir sovyet bilgi sunan ve yarışmanın finalisti olan yury yufryakov, “çok sıkı iyi geliştirilmiş bir uluslararası yarışma yoktu” ve dolayısıyla kazanan ve yarışmacılar da yoktu demiştir.[27] 1. ugftde polonya ve sovyet ekiplerinin kazandığına dair haberler çıkmıştır.[33]  i̇ki bulgar kaynağı, bulgarların 4 ülke arasında 1. ya da 3. sırayı aldığını yazmıştır.[35]

sovyetler birliği’nin 2 ekiple temsil edildiği varsayımlarına karşın,[31] gft’nın “özet oturumunda” bir konuşma yapmak üzere davet edilen sovyet ekibinin kaptanı, oturumlarda sadece tek bir sovyet ekibinin bulunduğunu ifade etti.[27] 1. ugft’nin özel statüsü etkinliğin kendisinde hiç vugulanmadı, zira 2007 sonunda etkinliğin bir katılımcı ve varsayılan kazananı herhangi bir yarışma olduğundan dahi haberdar değildi. ona göre 1. ugft, 10. gftnin “kapanış töreni” veya “özet oturumu”ydu.[27]

tüm 1988 yarışmasının çalışma dili rusça idi.[27]

i̇kinci ugft

i̇kinci ugft’nın hazırlıkları, hemen 1. ugft’den sonra başladı ve uzun ve yoğun geçti. 1988 ağustos’unda yeni uluslararası ekiplerin (yarışmanın formatınden habersiz) ‘küratörler’ (кураторы), yeni katılımcıların gft’ye aşina olmalarına yardımcı olacak bir ev sahibi ülkenin okul öğrencileri tarafından destekleneceği sanıldı. bir ev sahibi ülkenin iki temsilci ekibinin olması fikrinin 1988’deki uluslararası danışmalardan sonra kabul edildiği bildirildi. uluslararası bir hazırlık konferansı 1988 ekim ayında geçici olarak planlandı. [30]

i̇kinci ugft, 2. sovyet gftsının finalleri ile birleştirildi ve 2 nisan 1989’da sovyetler birliği, olimpiyatlar gençlik merkezinde yapıldı.[38]

neticede, ugft için iki sovyet ekibinin seçimi ve aday gösterilmesine yardımcı olan sovyet gft’ye 32 sovyet ekibi katıldı (odessa ve moskova’da okul 710). uluslararası katılımcılar bu turlara katıldılar ve söylendiğine göre, hem düzenleme komitesi ve hem de sovyet öğrenciler uluslararası misafirlerle gft’nin deneyimlerini paylaşmak için ellerinden geleni yaptılar.[39]

1989’da ikinci ugft’de 8 ekip yer aldı, bunlar bulgaristan, çekoslovakya, batı almanya, macaristan, hollanda, polonya ve sovyetler birliğinin iki ekibiydi.[39] yarışmaya katılan bir katılımcı “ekiplerin çoğu rusça konuşuyordu ve geri kalan katılımcı ekiplere de tercümanlar yardımcı oluyordu” dedi.[38]

bilgi sunumu sırasında görsel yardım kullanmanın genel uygulaması kağıt afişler sunmaktı.[38]  birçok ekip, fizik mücadeleleri gibi mevcut etkinlikleri kapsayan el yazısı bir gazeteye katkıda bulundu. gazetede, 10 no.lu problem “sivrisinek”: “bir sivrisinek maksimum kaç irtifada uçabilir?” çerçevesinde olduğu gibi birçok şaka mevcuttu. şaka, “bir deneycinin bir sivrisineğe mart’ta maksimum irtifada, mümkün olduğu kadar uzun uçması gerektiğini anlatması için ne kadar enerjiye ihtiyacı vardır?” idi.[38]

batı almanya ve bulgaristan ekipleri yarışmanın kazananları oldular.[39] ugft’nin düzenleme komitesi aynı yıl teşkil edildi ve georgiy zatsepin, başkan olarak seçildi. [39]

3., 4., 5. ve 6ıncı ugftler

1989 ağustosunda, 3. ugftnin, 26 şubat ve 3 mart 1990’da kladno’da (çekoslovakya) yapılması planlandı.[40]  bir grup sovyet öğrenci, ki bunlara ilya mashkov, sergei volkov ve fyodor sigayev de dahildi, 1989 yazında “biraz gft ile ilgili konferans gibi”’ye katılmak üzere çekoslovakya’ya gittiler. [41]

ancak, programın birkaç kez revize edilmesinden sonra yarışma 1990 haziran ayında olimpiyatlar gençlik merkezinde (moskova) yapıldı.[41] yarışma sovyet ekibinin[33] zaferiyle sonuçlandı ve tüm olarak 5 ülkeden 6 ekibi kapsıyordu. [31] ekiplerin kesin listesi net değildir. teyit edilen katılımcılar macaristan[42] (4. sırada[42]), çekoslovakya[32]  (5. veya 6ıncı sırada[32]), hollanda,[41] polonya[43] ve, muhtemelen iki sovyet ekibiydi [41]

4. ugft 22-28 temmuz 1991’de moskova’da yapıldı.[37]  yarışmanın katılımcıları, i̇ngiltere, hollanda, polonya, çekoslovakya ekipleri ile iki sovyetler birliği ekibiydi.[32][37] 6 ülkeden[37]  7 ekip mi yoksa 7 ülkeden 8 ekip mi olduğu kesin değil. macaristan ekibi altın madalya aldı.[44] çekoslovakya ekibinin 4. sıranın üzerinde olmadığı teyid edildi.[32] fransa ve i̇talya’dan gözlemciler ile avrupa fizik derneğinin temsilcileri yarışmaya katıldılar.[37] ugft’nin görevlerinin 1991 aralık ayına kadar erişilebilir olması bekleniyordu. [37]
1991 yılı sonunda sovyetler birliği çöktü. daha sonra belarus, gürcistan, moldova, ukrayna ve özbekistan kendi ulusal ekiplerini ugft’ye gönderebildiler.

5. ugft (10 ülkeden 12 ekiple[31]), 25-30 nisan 1992’de protvino, rusya’da,[32] yapıldı.[25] belarus ekibi ile çekoslovak ekibi birinci sırayı paylaşarak altın madalya aldılar.[2][32][33]  katılımcı ekiplerin listesi ve sıralama tabloları belirsiz ancak gürcistan’ın 4. sırayı aldığı biliniyor.[25]

çekoslovakya 1 ocak 1993'te barışcıl bir şekilde çek cumhuriyeti ve slovakya olarak ikiye ayrıldı. bu iki ülke ugft’ye bağımsız ulusal ekiplerini gönderebildiler.

6ıncı ugft 18-25 haziran 1993'te protvino (rusya)’da yapıldı.[25] yarışmaya 11 ülkeden 19 ekip katıldı: belarus, çek cumhuriyeti, gürcistan, macaristan, moldova, hollanda, polonya, rusya, slovakya, ukrayna ve özbekistan.[31]  gürcistan ekibi altın madalya kazandı.[25][33] sıralama tablosu net değil ama slovakya’nın sıralamada dördüncülüğün[32]  üzerine çıkmadığı ve belarus’un 10uncı sırada olduğu biliniyor.  ukrayna 2. ve macaristan 3. olmuştu.[44]

1993 yılındaki yarışmada rusça çalışma dili olarak kaldı.[25] ancak resmi mühür şimdiden i̇ngilizce kısaltma ypt’yi içermekteydi.[25]

1990'lar ve 2000'lerin başında rusya’da gftler

zaman çizelgesi

uluslararası genç fizikçiler turnuvası hızla gelişir ve yeni aktivistlerin ilgisini çekerken, 1990’ların başındaki politik ve ekonomik değişimlerden dolayı rusya’nın içindeki durum  1980’lerdekinden farklı hale gelmişti. açık moskovsky turnir yunykh fizikov (moskova genç fizikçiler turnuvası), 1988-1994'te aktif bir katılımcı olan fryazino okulunun bildirdiği gibi sovyetler birliğinin çöküşünden sonra ortadan kalkan, ulusal çaptaki sovyet genç fizikçiler turnuvasının yerini aldı.[45]

1994’te yunosov rusya’da yarışmadaki sorumlu pozisyonunu bıraktı.[46]  ancak, en azından 1997’ye kadar ugft’deki başkan yardımcısı pozisyonunu korudu.[47]

bu değişikliklere rağmen, eski sovyetler birliği dışında yapılan ilk yarışma olan 7inci ugftde (groningen, hollanda),  rus ekibi zaferi çek cumhuriyeti ile paylaştı. ekibi eğiten ve başarı yolunu açan sergei varlamov hazırlık için birçok ipucu ve tavsiyeler verdi. [48][49] düzenleme komitesinin başkanı valentin lobyshev 1994'teki bir kvant makalesinde “geçen turnuva deneyimi acil bir sorunu gösterdi; ekibimizin aktif bir iletişim ve tartışma yapmak için gerekli olan i̇ngilizce dil bilgisi yetersizdi. ekipleri hazırlarken buna kesinlikle dikkate almalıyız.” dedi. [46]
rusya ekibinin ikinci önemli başarısı 2000 yılında gerçekleşti, ekip finallere çıktı ve budapeşte, macaristan’daki 13. ugft’de 3. sırada yer aldı. [50]

1990’lar boyunca rus ekipleri seçmeli vserossiysky turnir yunykh fizikov’da yarışmacılarla kendi çözümlerini tartışabildiler ancak herkesin uygulamacı araştırmacılar ve akademik çevreyle doğrudan iletişim olanağı yoktu.  ülkeyi bir ugft’de temsil eden bir ekibin, başarılı bir ugft raporu için yarışmanın özelliklerine ve gerekliliklerine aşina olmaması olağandı. rus ekiplerinin çoğu daha önceki rus katılımcılarının kazandığı deneyimlerden haberleri yoktu:

10. ugft’nin rus ekibinin lideri olga inisheva, “hücre ve akümülatör” ve “mum jeneratör” dahil olmak üzere, hem deneysel hem de teorik sonuçların olduğu problemlerin zorluklarını reddetmemiz gerekti. bunun nedeni bunları rapor edemememizdi. o sırada ekip “hazır” bir problemin bazı matematik formüller veya yapılan bir deneyle bir problem olmadığını anladı. bu bizim izah edebileceğimiz bir problem”.  demişti [51]

seçmeli rusya yarışmasının önceden genel bir hoşnutsuzluk hissine yol açacak mükemmel standartları yoktu. 1980'lerdeki hemen hemen 40 kadar katılımcı ekibin ve gft’nin ulusal olarak teşvik edilmesi politikası, hazırlık konferansları ve seminerlerinin yapılması, broşür, tavsiye kitaplarının çıkarılması ve mümkün olan çok sayıda ekibin dahil edilmesiyle karşılaştırıldığında, 1990’larda az sayıda ekip rus gft’ye katıldı. 1996’dan bu yana rus ve uluslararası gftlerin teşvik edilmesi uygulaması ve internette ve basında rusya’nın ugftye katılımının kapsanması açıkça görünür değildi.

rus dilinin ugft’deki rolü giderek azalırken, ekiplerin ve ekip liderlerinin bilimsel i̇ngilizce ve bilimsel bir iletişim kurma becerileri açıkça sınırlıydı. ekipleri bu becerilerin gerekli olduğu konusunda uyarmak için özel çabalar harcanmadı ve daha sonraki yarışmalar rus ekibinin kendilerini i̇ngilizce ifade etmede önemli sorunlar yaşadıklarını gösterdi. 2000’lerde bile onlar için tercüme yapmak olağan bir uygulamaydı.

gürcistan ekibinin 16ıncı ugft’deki (2003) lideri sasha nemsadze, katıldığı her fizik mücadelesini analiz ettiği bir rapor yayınladı. 16ıncı ugft’nin 5. seçmeli mücadelesinde rus, finlandiya ve gürcistan ekipleri karşılaştılar.

“i̇lk aşamada, finler rus ekibine “donan alkolsüz içecekler” problemini getirdiler. […] oyun hemen hemen komik bir biçimde sonuçlandı. herkesin düşüncesine göre, rus ekibi oldukça zayıftı ve üstelik, aslında i̇ngilizce konuşamıyorlardı. rus ekibi sunumunu ekrandaki slaytlardan okumuşlardı. bütün ekip yanlış okunan kelimeleri düzeltmişti. finler hiçbir şey anlamamışlardı. ermenistan jürisünün başkanı gagik grigoryan rusların yanına gitmiş ve onların tercümanı gibi çalışmıştı.
[i̇kinci aşamada], muhalif güzel bir rus kızıydı. gagik grigoryan tercüme yaptı, bu kızın yerine kendisi sorulara cevap verdi ve yorum yaptı. [54]

1992-2003'te rus ekiplerinin ugft’lerdeki performansları

bu liste 1988-1991'deki sovyet ekiplerini kapsamıyor. rusya-1, rusya-2 ve rusya-3, seçmeli moskovsky turnir yunykh fizikov (daha sonra vserossiysky turnir yunykh fizikov)’da sırasıyla 1., 2. ve 3. sıraları alan ve teknik olarak rusya’yı ugft’de temsil etmesi beklenen ekipleri gösteriyor. kazananın katılımını iptal ettiği durumlar haricinde, bu isimler ayrıca ugft’deki sıralama tablolarının başlıklarına da atıfta bulunuyor.

ugftde sadece2 rus ekibine izin verilmesine karşın, 1997’de rusya-3 ugftye devet edildi ve diğer rus ekiplerinden daha iyi bir sonuç aldı.

analiz ve kritik görüşler

1998 yılının ekip lideri 11. ugftnin sonuçlarını açıklarken, “2 haziran’da polonya ve prag’dan gelen ekiplerle seçmeli bir mücadele yaptık. bu ülkelerde katılımcılar hazırlıklar sırasında destekleniyorlar, eğitim seminerleri yapıyorlar. bu ekiplerin teknik olanakları inanılmaz. hepsinden öte, kendi yarışmacılarımızın i̇ngilizce dil seviyesine tamamen hazırlıksızdık. […]. açıkça, biz ve ikinci rus ekibi tüm seçmeli mücadelelerde başarısız oldu ve gözlemci haline geldiler”, diye yazdı.

1995'te 8. ugftden sonra (spala, polonya), moskova düzenleme komitesinin başı valentin lobyshev, mütevazı sonuçları açıkladı, “tek fin ekibinin üzerinde”, “ekiplerimizin bileşimi, daha önceki deneyimler ve dil problemlerinde başarı yok, yetersiz i̇ngilizce diliyla sonuçlandı.”

2002’de 15. ugftnin ekip lideri olga inisheva, “son zamanlarda, rusya’da turnuvaları düzenlerken sorunlar ortaya çıktı. bunlar çoğunlukla tüm rusya olimpiyatları ve konferanslarının listesinden çıkarılmalarıyla bağlantılıydı. sonuç olarak, turnuvayı kazanan ve hazırlanmak için çok bütük miktarda çaba harcayan öğrenciler karar vermeliler: ya ugft’ye gidecekler ya da bir üniversitenin sınavını geçecekler”, yazmıştı.

2003, 2004 ve 2005 yıllarında ugftnin bir ekip lideri ve moskova düzenleme komitesinin bir temsilcisi olan evgeny mogilewski, “eğitimlerin profesyonelce yapıldığı ülkelerle nasıl rekabet edebiliriz” demiştir.

“[…] ne yazık ki, son zamanlarda rusya’da katılımcılar sadece lisans öğrencilerinden, eğer kendi dersleri yoksa, yardım alabiliyorlar. [..] rusya’da yarışmanın gelişme temposu düşüyor, işin tamamı sadece istekli olanlar tarafından yapılıyor. turnuvanın anayurdunun tarihin kenar boşluklarında terk edilmeyeceğini umalım” diye not düşmüştür.

rusya’nın son zamanlarda ugftdeki performansı

mevcut gelişme

 main article: poisk centre
 see also: gymnasium union of russia, foundation for education support

i̇lk gelişmeler

1999’da saint petersburg devlet üniversitesinden bir grup fizikçi genç fizikçiler turnuvası kavramını ve sovyet ve rusya ekipleri ile heveslilerinin daha önceki faaliyetlerini öğrendiler. seçmeli vserossiysky turnir yunykh fizkiov’un başlangıçtaki mütevazı başarılarına karşın, grup 14. uluslararası genç fizikçiler turnuvası için bir ekip seçti ve nezaret etti ve akademik camia ile ortaokul öğrencileri arasında daha geniş bir etkileşimin gerekliliğinin ana hatlarının çizilmesine, uluslararası işbirliği ve eski sovyetler birliğinde ugft kavranmının teşvik edilmesine yardım etti.

saint petersburg devlet üniversitesinde yapılan ilk uluslararası etkinliklerden birisi 2001 kasım ayı sonu ile aralık ayı başında yapılan 15. ugft’ye i̇ngilizce hazırlık kampı oldu ve polonya ve rus ekipleri bu kampa dahil edildi

10 uygulamacı araştırmacı ve üniversite profesörü ile 10 civarında fizik lisans öğrencisi dahil önemli sayıda yeni üye, ki bunların birçoğu ugft katılımcısı olmuştu, 2002 ve 2003'te aktivist grubu destekledi ve onlara katıldı, ki bu da poisk merkezi olarak bilinen, rus üniversite tabanlı gft’ye yönelik araştırma ve eğitim biriminin başlatılmasına yol açtı. bu isim, kendi web sitelerine göre, olimpiyatlar, entelektüel yarışmalar ve müsabakaları destek merkezinin rusça kısaltmasıydı.

2004’e kadar poisk merkezinin faaliyetleri

2004'te kurulan merkez, ugft’deki liderlerin, bilimsel ve eğitsel üniversite dernekleri veya merkezlerinde eğitilen ve kendi ulusal ekiplerinin hazırlanmasında aktif üniversite desteği bulan slovakya, almanya, polonya, belarus ve avusturya ekiplerinin olduğu gerçeğine odaklandı.

poisk merkezi 2004'te “ugft’de rus ekiplerinin eğitilmesi ve nezaret edilmesinde tamamen yeni yolların kullanılması için güçlü bir ihtiyaç duyduk. 2004'te rekabetçi bir ekibin seçimi ve hazırlanmasına yardımcı olabilecek üniversite tabanlı bir eğitsel ve araştırma merkezine acil ihtiyaç vardı. bazı rus ekiplerinin son zamanlarda ugft’lerdeki performanslarının ülkemizin bilimsel potansiyeli ve rusya’nın gft’nin yeni bir kurum ve yeni bir yarışma tipi olarak geliştirilmesindeki rolü ile bağdaşmadığını kabul etmeliyiz. poisk merkezi […] rus ekiplerine profesyonel, şeffaf ve iyi organize bir eğitim sistemi sağlamak için birçok planı uygulamayı ümit etmektedir.” şeklinde beyanda bulundu.

poisk merkezi 2004'ten beri rusya’da ülkeyi uluslararası genç fizikçiler turnuvasında temsil edecek esas ulusal ekiplerin seçimi, bunlara nezaret edilmesi ve eğitilmelerinde üniversite tabanlı organizasyon olarak kalmıştır.

poisk merkezi tarafından seçilen ekipler 2004 (brisbane, avustralya), 2005 (winterthur, i̇sviçre), ve 2006 (bratislava, slovakya) ugft’lerine katılmış ve önemli başarılar göstererek, iki kez bronz madalya kazanmışlardır. 2004'te poisk merkezi ekibi 26 ekip arasında 4. sıraya yerleşmiştir.

poisk merkezinin tavsiye kitleri ve sunumları 20inci ugft’de (2007) rusya’yı temsil etmesi beklenen ekibin hazırlanmasına çok yardımcı olmuştur. 10 temmuz 2007’de yayımlanan raporları önemli ölçüde, daha önceden poisk tarafından yayınlanan saygın yardım kitleri, çözümler, araştırma projeleri, eğitmenler ve tasarım şablonlarına dayalıydı.

14 no.lu problem olan ve en ilginç problemler arasında yer alan “depremler”, daha önceden mart 2007’de seçmeli vserossiysky turnir yunykh fizikov ile 2007 mayıs’ında avusturya genç fizikçiler turnuvasında  içtenlikle kabul edilmişti.

2007’de, başlangıçta akademicheskaya gimnaziya (sankt-peterburg, russia) ile olan, fiziko-matematik okullarıyla işbirliği, physical and mathematical lyceum 239 ve lyceum 30 (saint petersburg), inta, glazov, stavropol, salekhard, novodvinsk, kostroma, çelyabinsk, pushkin, leningradskaya oblast, arkhangelsk, nalchik gibi gft ekipleri ve organizasyonlarıyla aktif ilişkiler kurulmasına olanak vermiştir.

2007’de poisk merkezinin ekiplerine  arkhangelsk, orel, tver, puchezh, kazan, sankt-peterburg'dan, öğrenciler dahil oldu ve aday gösterilen uluslararası ekip tver, arkhangelsk ve sankt-peterburg'dan  [79] gelen 4 öğrenciden oluştu. bu ekip 9. agft’de aypt, rusya’yı temsil etti ve en iyi bilgiyi vererek gümüş madalya kazandı.

2008’de, orel, tikhvin, metallostroi ve saint petersburg’dan öğrencilerin dahil olduğu rusya poisk merkezi ekibi 10. agft’de gümüş madalya kazandı

merkezin faaliyetleri, öğrencileri ve onların danışmanlarını, sadece tek bir merkezi turnuvaya bağlı kalmadan mümkün olan en çok sayıda bilimsel etkinliğe dahil etmeye odaklanmıştır. bunlar seçmeli ve hazırlık turnuvaları, dil çalıştayları, konferanslar, seminerler, yerel ve uluslararası ekiplerle ortak fizik okulları (2002 ve 2004 ugft’de altın madalya kazanan stanislaw staszic ekibi (polonya) gibi) ve avusturya genç fizikçiler turnuvası dahil, açık uluslararası etkinliklere katılımlardır.

gymnasium birliğinin rusya genç fizikçiler turnuvasının kökeni

2007’de,  rus okulları camiasının daha yaygın biçimde ugft faaliyetlerine dahil olabilmesi ve gft organizasyonunun uluslararası prensiplerle uyumlu hale getirilebilmesi gibi bir dizi sebep rusya’da genç fizikçiler turnuvasının açık ve ülke genelinde yaygın olarak yapılmasına ilişkin yoğun tartışmalara neden oldu.

böyle bir turnuva düzenlenmesinin hazırlığında dikkate alınması gereken önemli sorunlar vardı:

 ugft-heveslisi ekiplerin uzak coğrafik konumları, sınırlı mali imkânlar veya uzak seyahat mesafeleri nedeniyle tunuvaya katılması güç olacaktı. katılmak isteyen tüm öğrencilerin, özellikle mali ve coğrafik, herhangi bir sınırlama olmadan bu imkâna sahip olmaları gerekirdi.

 katılımcı ekiplerin beklendiği üzere artan sayısına rağmen, turnuvanın tamamen üniversite tabanlı ve üniversite tarafından nezaret edilen bir faaliyet olarak devamlılığının sürdürülmesi gerekliliği vardı.

bu sorunlara perspektif bir çözüm devlet destekli, kâr amacı gütmeyen eğitim destek vakfı ile saint petersburg devlet üniversitesi  ile uzun dönemli işbirliği anlaşmalarında bulundu. 2007 sonuna doğru, bu işbirliği ülke genelinde rusya gymnasiumları, liseleri ve ortaokullarının rusya gymnasium birliği olarak adlandırılan bir altyapı ağı altında birleştirilmesine yol açtı.

rusya eğitim bakanı, andrei fursenko, 6 kasım 2007’de saint petersburg’da eğitim konusunda yapılan büyük bir konferansta rusya gymnasium birliğini tanıttı. vakfın ve saint petersburg devlet üniversitesinin ortak girişimleri ulusal öncelikli projelerin bir parçası olup rusya cumhurbaşkanı dmitry medvedev  ile rusya eğitim bakanı tarafından doğrudan desteklenmektedir.

rusya eğitim destek vakfı, “rusya gymnasium vakfı yeni bir yüksek düzeyli, yaygın olarak erişilebilir ve taşımalı eğitim sisteminin, rusya gymnasiumlarının bir bilgi ve iletişim ağıyla birleştirilmesi yoluyla oluşturulmasına yardım edecektir. [...] benzersiz bilimsel, eğitsel ve kültürel potansiyeli nedeniyle saint petersburg projenin limanı olarak seçilmiştir. saint petersburg devlet üniversitesi, vakfın bilimsel projelerini doğrudan desteklemekte ve yeni bir içerikle doldurulmasına yardım etmektedir. saint petersburg, gymnasiumların, rusyanın yeniden canlandırılmasında eğitim merkezleri olarak geliştirilmesinde ilk sayfayı yazmıştır.”dedi.

gymnasium birliğinin rusya genç fizikçiler turnuvası, gazprom’un rusya eğitim desteği vakfı ve, yaşam boyu gft heveslileri dahil,  rusya üniversite araştırmacıları ve profesörleri camiası arasındaki büyük bir işbirliği projesi haline geldi.   yarışmanın başlamasından önceki çalışmalar 2007 sonunda başladı ve 22 şubat 2008’de, turnuvanın taslak tüzüğü kamu tarafından tartışılmak üzere yayımlandığında, yoğun hale geldi.

gymnasium birliğinin rusya genç fizikçiler turnuvası (gb rgft)’nın tüzüğü

önerilen tüzüğün bazı önemli özellikleri aşağıda yer almaktadır:
 turnuvanın ortak organizasyonunu akademik topluluk yapar;
 turnuva, tüzüğü ve yönetmeliklerinin uluslararası genç fizikçiler turnuvasının ilgili dokümanlarıyla uyumlu olmasını desteklemektedir.
 turnuvanın; yazışma turu, yarı finaller ve finaller olmak üzere üç turda yapılması planlanmaktadır.
 uzak fizik mücadelelerinin organize edilmesi ve her seviyedeki iletişimde, ekiplerin ilk seçimlerinde kilit rolün birliğin altyapısı ile yapılacak olan video-konferans tarafından oynanması beklenmektedir.
 turnuva, açık uluslararası gft ile ilgili etkinlikleri tanımakta ve takdir etmektedir, zira bunlar ugft eğitim sisteminin teşvik edilmesi ve geliştirilmesi ve uluslararası işbirliğinin genişletilmesine katkıda bulunmaktadırlar.
 turnuva uluslararası bağlantıları içtenlikle karşılamakta olup, uluslararası ekiplerin muhtemel katılımlarına da açıktır.
 talep üzerine, katılımcılar ve öğretmenler her zaman üniversitenin araştırmacılarından danışmanlık ve değerlendirme alabilirler. bu yardımı sağlamakla sorumlu olan küratörlerin düzenli olarak öğretmenler ve öğrencilerle bilgisayar ağları kanalıyla ve video-konferanslarla iletişim kurması planlanmaktadır.  kürator kurumunun kurulmasının amacı, “bir uygulamacı araştırmacı ile irtibat kurma veya hatta yerel kütüphanede gerekli bir kitabı bulma hususunda sınırlı şansı olabilen” uzak okullardan öğrencilere eşit şans vermek, öğrenciler ve katılımcılara “bir araştırma projesinin bütünlüğünü ve  bağımsızlığını etkilemeyen ama hazırlıklara ivme kazandıran referanslar, tavsiye kitleri ve diğer materyalleri sağlamak”, “bir ekibin kusurlu bir araştırma stratejisine odaklanarak gereksiz çaba harcamasının” önüne geçilmesi ve katılımcıların rekabetçi ruhunun, ilgilendikleri konularda  süregelen iletişim ve geri besleme yoluyla korunması, olarak bildirilmiştir.
 küratörler, en iyi hazırlık seviyesini sağlamayı hedefleyerek ve bölgesel çabaların düzenleme komitesi tarafından belirlenen genel prensiplerle uygunluğunu denetlemeden sorumlu olarak, hazırlık etkinliklerini yönetir ve desteklerler.
 turnuvanın kilit amaçlarından birisi, uluslararası yarışmalara katılmaya hazır rusya gymnasium birliğinin birleşik ulusal ekiplerinin seçimidir.
 bilgi sunanın görevleri bir inceleme veya bilinen gerçeklerin derlenmesi değil bir araştırmanın sağlanmasıdır. bilgi sunan “özellikle önerilen araştırmanın orjinallik unsurunu vurgular.”
 eleştiri aşamasına tüm turnuvada izin verilmekte ve dikkatli biçimde takdir edilmektedir. “eleştiren, bilgi sunanın problemini seçmez, ama tüm fizik mücadelesinin tarafsızlık seviyesini yükselterek, kısa bir süre içinde bilimsel bir tartışmanın ehil bir değerlendirmesinin yapması gerekir.” 
 seçmeli fizik mücadelelerinde ve finallerde i̇ngilizce dilinin kullanımı memnuniyetle karşılanır. öğrencilere “yabancı dil bilimi” yeterliliklerini geliştirmek için yardım etme konusuna çok dikkat edilmesi beklenmektedir.”

gb rgft’de yuvarlak masa

gb rgft, poisk merkezi ile vakfın düzenlediği ortak bir yuvarlak masa toplantısı sırasında tanıtıldı ve resmi olarak başlatıldı. yuvarlak masa toplantısı 17 nisan 2008’de vakfın merkezinde yapıldı ve rusya’daki birçok lokasyonda yer alan okullarla video-konferans yapıldı.

poisk merkezi tarafından yayınlanan bir bildiri ve medya raporları yuvarlak masanın birçok kararını belirtti:

 gb rgft’nin temel amacı rusya’da ugft eğitim sisteminin genişletilmesi ve çeşitlendirilmesidir. rusyada günümüzdeki tipik 10-12 ekipli yarışmalar “açıkça çok küçüktür”.
 24-28 haziran 2008’de yapılması programlanmış olan gymnasium birliğinin rusya genç fizikçiler turnuvası, tartışılması gereken ve uygulamada test edilmesi gereken birçok yenilikle, bir pilot proje olarak planlanmıştır. yarışmanın detaylarının tamamlanması için iki ay kalmıştır.
 projenin mihenk taşı başlangıç seçmeli mücadelelerin video-konferans yoluyla yapılması fikri, birçok okul gft için hevesli olmasına rağmen uzun seyahatlere hazır olmadığından (sınırlı mali imkânlar veya uzak coğrafik lokasyon nedeniyle) son derece etkilidir.
 her ekibin profesyonel küratörlerle desteklenmesi fikri tüm okullar tarafından olumlu karşılanmıştır.

1. gb rgft

21-28 mayıs 2008’de yapılacak olan 21. ugft ile çatışmaması için birinci gb rgft’nin 24-28 haziran 2008 tarihlerinde saint petersburg’da yapılması programlandı. önerilen problemler 21. ugft’deki problemlerin aynıydı.

ayrıca bakınız

 international young physicists' tournament
 poisk centre
 austrian young physicists' tournament

kaynakça

dış bağlantılar
a brief interview with evgeny yunosov who names the author of the international iypt logo 
http://kvant.mccme.ru/1980/08/turnir_yunyh_fizikov.htm 
evgeny yunosov's advices for ypt beginners (1987). 
photographs of evgeny yunosov in 2008.
http://www.tmfsr.sk/index.php?vyber=archiv&kategoria=archiv-1996&lang=svk
andrzej nadolny. international young physicists’ tournament (pdf)  
memories of a participant and an assumed winner of the 1st iypt (1988) 
memories of a participant of the selective soviet rounds at the 2nd iypt (1989) 
memories of a participant of the 3rd iypt (1990) and the selective soviet rounds at the 2nd iypt (1989) 
poisk centre's activities and press-releases since 2004. performances of the recent russian teams at iypt 
proceedings of the 18th iypt (2005) in winterthur, switzerland. (pdf) 
announcement and information letter of the 1st gu rypt. poisk centre. 
http://novgorod.rfn.ru/rnews.html?id=19555&cid=7 
information letter of the 1st gu rypt on the website of the foundation for education support. (april 17, 2008). 

rusya'da eğitim
bilim yarışmaları
fizik etkinlikleri
uluslararası yarışmalar