Deccal (film, 2009)

deccal ya da orijinal adıyla antichrist, danimarkalı yönetmen lars von trier tarafından yazılıp yönetilen 2009 yapımı deneysel korku filmidir. başrollerinde willem dafoe ve charlotte gainsbourg yer almaktadır. çocuklarının ölümünden sonra adamın tuhaf vizyonlar yaşadığı, kadının git gide saldırgan cinsel davranışlarda bulunduğu ve sadomazoşist ruh haline girdiği ormanın içinde bir kulübeye çekilen çiftin hikâyesini konu alan filmin anlatısı önsöz, dört bölüm ve bir son söz olarak bölünmüştür. film esas olarak danimarka yapımı bir projeydi, ancak avrupa'daki altı ülkede bulunan şirketler ile işbirliği yapılarak üretildi. çekimler almanya ve i̇sveç'te gerçekleşti.

gainsbourg'un en i̇yi kadın oyuncu dalında ödül kazandığı bu film, 2009 cannes film festivali'nde galasını gerçekleştirdi. eleştirmenler genellikle filmin sanatsal icrasını övdüler, ancak bağımsız değeriyle ilgili olarak fikir ayrılığına düştüler ve bu fikir ayrılıkları tartışmalara neden oldu. filmin kazandığı ödüller arasında en i̇yi danimarka filmi robert ödülü, en i̇yi i̇skandinav filmi i̇skandinav kurulu film ödülü ve en i̇yi görüntü yönetmeni avrupa film ödülü yer aldı. bu film sovyet yönetmen andrei tarkovsky'ye (1932-86) adanmıştır.

deccal filmi von trier'in "depresyon üçlemesi" olarak adlandırılan serisindeki ilk eserdir, melankoli (2011) ve i̇tiraf (2013) filmlerinden önce gelmektedir.

konu

önsöz
bir çift seks yaparken (film boyunca adam ve kadının isimlerinden hiç bahsedilmez), nic adındaki küçük çocukları odanın penceresine tırmanır ve düşerek ölür.

bölüm bir: keder
anne cenaze töreni esnasında bayılır ve alışılmamış keder hissiyle bir ayını geçirir. bir terapist olan baba, eşinin aldığı psikiyatrik bakımdan kuşkulanır ve böylece onu kişisel olarak psikoterapiyle tedavi altına alır. ancak bu başarılı olmaz ve eşinin ikinci en büyük korkusunun doğa olduğu ortaya çıktığında adam eşine maruz bırakma terapisini denemeye karar verir. kadın ve adam, kadının geçen yaz mevsiminde kadın katliamı üzerine yazdığı tez esnasında çocukları nic ile beraber zaman geçirdiği eden adında bir ormanda izole edilmiş kulübeye yerleşmeye karar verir. kulübeye varmadan önce yürüyüş esnasında adam, vücudundan ölü doğmuş geyik yavrusunun sarktığı dişi bir geyikle karşılaşır.

bölüm i̇ki: acı (kaos egemenliği)
psikoterapi seansları süresince kadın, acıdan kurtulmak için sık sık zorla cinsel ilişki talep eden sıkıntılı ve manik bir hale gelir. kulübenin metal çatısına her gece düşen meşe palamutları, adamın şişmiş kenelerle kaplı bir elle uyanması ve kendi kendisini yiyen bir tilkinin adama "kaos egemen oluyor." demesi dahil bulundukları alan adam için gittikçe tekinsiz bir yer olmaya başlar.

bölüm üç: umutsuzluk (kadın katliamı)
karanlık çatı katında adam, kadının korkunç cadı avı resimleri ve yazısının giderek çılgınca ve okunmaz hale geldiği bir karalama defterini içeren tez çalışmalarını bulur. kadın tezini yazarken, tüm kadınların doğasında kötülük olduğuna inanmaya başlamıştır. adam bundan iğrenir ve onu başlangıçta eleştirmeye teşvik ettiği kadın katliamı inançlarına karşı kapıldığı için suçlar. çılgın bir anda, vücutların gün yüzüne çıkmış köklerin içinde iç içe girdikleri, uğursuz ölü bir ağacın altında şiddetli bir cinsel ilişkiye girerler. adam, kadınının en büyük ve en gizli korkusunun şeytan olduğunu düşünmeye başlar.

adam otopsiyle ve eski fotoğraflarla, kadının nic'in ayakkabılarını sistematik bir şekilde yanlış ayaklara soktuğunu ve bunun ağrıya ve şekil bozukluğuna neden olduğunu fark eder. kadın adama saldırır, onu terk etmeyi planlamakla suçlar, onu bağlar ve sonra testislerine büyük bir tahta bloğu ile vurur. adam bilinci kaybeder ve kadın adamın bacağından bir delik açar, ağır bir değirmentaşını yaranın içine sokar ve kulübenin altına aldığı i̇ngiliz anahtarını fırlatarak atar. adam yalnız uyanır; cıvatayı gevşetemez, böylece ölü ağacın altındaki derin, karanlık tilki deliğine sürüklenerek gizlenir. kadın ise adamın delikte canlı bir şekilde gömülü bulduğu karganın sesini takip ederek onu bulup saldırır ve onu kürekle gömer.

bölüm dört: üç dilenci
karanlık çöker; şimdi pişman olan kadın, adamı gün yüzüne çıkarır ancak anahtarın nerede olduğunu hatırlamaz. kabine geri dönmesine yardım ederek adama "henüz" onu öldürmek istemediğini söyler ve "üç dilenci geldiğinde birisinin ölmesi gerektiğini" belirtir. adamın eliyle kendisine mastürbasyon yaptırdığı sırada nic'in pencereye tırmanışını ve düşüşünü hatırlayarak ağlamaya başlar. ardından kadın eline aldığı makasla klitorisini keser. karga, geyik ve tilki tarafından ziyaret edilirler. dolu fırtınası başlar; döşeme tahtalarının altında i̇ngiliz anahtarını bulan adam, kadın tarafından makasla bıçaklanır, ancak değirmentaşını çıkarmayı başarır. sonunda serbest kalan adam, acımasız bir yüz ifadesi ile kadını boğarak öldürür. kadının cesedini ölülerin yakıldığı odun yığınıyla ateşe verir.

son söz
kulübenin bulunduğu bölgeyi terk etmiş olan adam, giderken gördüğü yaban çileklerini yemeye başlar ve bu sırada üç dilencinin onu izlediğini fark eder. parlak bir ışık altında bir tepeye ulaştığında, yüzlerce yüzü bulanık kadının eski giysileriyle ona doğru geldiğini görür.

oyuncu kadrosu

 willem dafoe – "adam": daha önceden 2005 yılında manderlay filminde lars von trier ile çalışmış olan dafoe, trier ile temas kurup şu an üzerinde ne çalıştığını sorduktan sonra kadroya katıldı. trier'in karısının böylesine "ağır" bir rolü oynamak için dafoe gibi tanınmış bir aktörün kadroya alınmasından kuşku duyduğu söylenmesine rağmen, sanatçı deccalın senaryosunu okumak için aldı. dafoe, rolü kabul ettikten sonra, rolü neden kabul ettiğini açıklıyor: "bence karanlık şeyler, konuşulmayan şeyler bir aktör için daha güçlüdür. böyle şeyler hakkında konuşamadığımız şeylerdir, dolayısıyla, kendinizi bu şeylere eğlenceli ve yaratıcı bir şekilde verebilmek için fırsatınız varsa, evet bu bana cazip geliyor."<ref name=movieline>bourgeois, david (2009-05-20). [http://www.movieline.com/2009/05/willem-dafoe-on-his-acting-lars-von-trierand-toilet-bowl-cleaner.php "antichrist'''s willem dafoe: 'we summoned something we didn't ask for’"] . movieline.com. retrieved 2009-06-11.</ref> filmdeki tilkinin konuşması yoğun biçimde manipüle edilmiş olsa da, seslendirilmesi dafoe tarafından yapılmıştır.
 charlotte gainsbourg – "kadın": fransız aktris eva green'in bu karakteri canlandırması planlanmıştı. ancak trier'e göre green filmde yer almak istediği halde ajansı buna izin vermedi. başarısız oyuncu seçimi yapım öncesi aşamasının iki ayını aldı. sonunda gainsbourg geldi ve trier'in sözlerine göre kadroya alınmak için çok hevesliydi: "charlotte içeri girdi ve 'ne olursa olsun rolü almak için can atıyorum' dedi. sanırım çok erken bir karar aldı ve ona sadık kaldı. ondan sonra hiç sorunumuz olmadı."
 storm acheche sahlstrøm – nic: "adam" ve "kadın" karakterlerinin çocuğu.

 eleştirel görüşler 
danimarka'da film, hem eleştirmenler hem de izleyiciler tarafından hızla başarılı oldu. politiken filmi "garip bir başyapıt" olarak nitelendirdi, mükemmel bir puan olan 6 üzerinden 6 verdi, tamamen alışılmadık olduğu için ve aynı zamanda "üzüntü, ölüm, cinsiyet ve her şeyin anlamsızlığı gibi küçük şeylerle ilgili son derece ciddi, çok kişisel bir eser." olduğu için filmi övdü. berlingske tidende filmi 6 üzerinden 4 ile derecelendirdi, "eşsiz görüntüleri" ve "görüntü yönetmeni anthony dod mantle'nin dogme benzeri el tipi sahneleri ve muhteşem stilize tabloları arasında oldukça etkili bir şekilde geçiş yaptığını" belirterek övdü. i̇stisna, danimarkalı film dergisi ekkoun editörü claus christensen'dan geldi. christensen, diğer danimarkalı eleştirmenleri filmi gözünde büyütmeleriyle suçladı; kendisi ise filmi "usta bir yönetmenin başarısız çalışması" olarak nitelendirdi. film danimarka'da gösterimde kaldığı süre boyunca yaklaşık 83.000 bilet satıldı, böylece ülkede dogvilleden bu yana lars von trier filminin en iyi performansı oldu.

ancak, deccal filmi amerika birleşik devletleri'nde eleştirmenlerden karışık yorumlar aldı. 163 incelemenin değerlendirildiği eleştiri topluluğu sitesi rotten tomatoes'ta %50'lik bir yüzde yakaladı ve 10 üzerinden 5.5 puan aldı. eleştirilerin ortak kanısı kısmına "ürkütücü, açık seçik ve tartışmalı; lars von trier'in arthouse-dehşeti, güzelce çekilmiş olsa da, kolay bir seyirlik değil." yazıldı. chicago sun-times''dan roger ebert filme 4 üzerinden 3.5 verdi ve şunları yazdı:

2016 yılının ağustos ayında bbc'nin düzenlediği ve dünyanın her tarafından 177 film eleştirmeninin oy kullandığı ankette pulitzer ödüllü stephanie zacharek ve andreas borcholte tarafından 21. yüzyılın en harika filmlerinden birisi olarak gösterilmiştir.

ödüller

kaynakça

dış bağlantılar
 
 
 
 
 
  lars von trier ile yapılan ifc.com röportajı
 makale: lars von trier'in deccalı hakkında

danimarka avangart ve deneysel filmleri
lars von trier'nin yönettiği filmler
2000'lerde avangart ve deneysel filmler
2000'lerde psikolojik dram filmleri
2000'lerde sanat filmleri
2009 çıkışlı korku filmleri
danimarka dramatik filmleri
danimarka korku filmleri
psikiyatri ile ilgili filmler
konusu washington eyaletinde geçen filmler
konusu ormanda geçen filmler
köln'de çekilmiş filmler
fransa dramatik filmleri
fransa korku filmleri
almanya dramatik filmleri
almanya korku filmleri
i̇talya dramatik filmleri
i̇talya korku filmleri
polonya dramatik filmleri
polonya korku filmleri
kurguda kendini yaralama
i̇sveç dramatik filmleri
i̇sveç korku filmleri
2000'lerde i̇ngilizce filmler
2009 çıkışlı dramatik filmler
almanya avangart ve deneysel filmleri
kurguda eş katli