Kangal

kangal, sivas ilinin bir ilçesidir. kuzeyde sivas'ın merkez, hafik, zara, ulaş ilçeleri, güneyde gürün ile malatya'nın kuluncak ve hekimhan ilçeleri, doğuda divriği, batıda altınyayla ve kayseri'nin pınarbaşı ilçeleriyle sınırdır.

tarihi 
eski devirlerdeki ismi arangas ya da arangadır. kangal, ilk çağlardan beri yerleşimin varolduğu bir bölgedir. karaseki'de, akçakale köyü'nde, “hitit şehri” kalıntıları ve iskânları tespit edilmiştir. i̇lk çağlara ait birçok bulgu, çeşitli müzelerde sergilenmektedir: havuz beldesi, karaseki bölgesinde bulunan, geç hitit dönemi'ne ait “kapı aslanı” heykeli ankara anadolu medeniyetleri müzesi'nde; yarhisar höyüğü'nde bulunan, yine hitit dönemi'ne ait, üzeri hiyeroglif yazılı altın mühür yüzük, sivas müzeler müdürlüğü'nde sergilenmektedir.

osmanlı döneminde kayıtlarda  yeni-il olarak geçmektedir. yeni-il mali bakımdan padişah iii. murat'ın validesi nur banu sultan'ın i̇stanbul üsküdar'da yaptırdığı caminin evkafına bağlanmıştır. bu nedenle de bu bölgeye yerleştirilen türkmen gruplarına yeni-il türkmeni veya üsküdar türkmenleri denilmektedir.

1071 malazgirt savaşı'ndan sonra türk hakimiyetine giren kangal, selçuklu devleti ve danişmend devleti egemenliklerini görmüştür. 1413'te i. bayezid devrinde osmanlı hakimiyetine girmiştir.

kangal, 1302 tarihli sivas salnamesi'nde “kaza” olarak geçer. 1902'de ilçe olmuştur; ilk kaymakam olarak eski sivas valilerinden ahmet muammer bey atanmıştır.

millî mücadele dönemi'nde, bazı kaynaklarda geçen adı ile “ulviye kadın cemiyeti”nin bir şubesi de kangal'da açılmıştır. sivas kongresi sırasında çıkarılan, millî mücadele'nin ilk resmî yayını “i̇râde-i milliye gazetesi”nde yayınlanan bir nizamnâme ile kurulan ve anadolu'nun birçok kentinde faaliyet gösteren “anadolu kadınları müdafaa-i vatan cemiyetleri”nin ilk şubelerinden biri kangal'da açılmış, millî mücadele'ye cephe gerisinde çok önemli hizmetlerde bulunmuştur.

 nüfus 

nüfusu 12.000 ile 14.000 arasında değişen ilçe sürekli göç vermekte, ilçenin nüfusu giderek azalmaktadır. önceki yıllar, i̇stanbul başta olmak üzere büyük illere göç veren ilçe, son yıllarda sivas merkezine de göç vermektedir.

ayrıca ilçede 1996 yılında öğretime başlayan birde yüksek okul(kangal meslek yüksek okulu)bulunmaktadır. yüksek okulda;
teknik programlar bölümüne bağlı "makina-elektrik-bilgisayar teknolojisi ve programlama",  
i̇ktisadi ve i̇dari programlar bölümüne bağlı "i̇şletme-muhasebe"  bölümleri bulunmaktadır.

yüksek okul, kangal ilçe merkezinde bulunmaktadır. yüksekokul kampüsü içerisinde 3 katlı okul binası, öğrenci  yurdu,yemekhane, çamaşırhane, atölye ve laboratuvar binaları bulunmaktadır. kampüs içerisinde, kapalı ve açık basket, voleybol, futbol sahaları ile masa tenisi salonu bulunmaktadır. yüksekokul binasında; 10 adet derslik, 1 bilgisayar laboratuvarı, 1 elektrik ölçme laboratuvarı, 1 görsel derslik ve kantin bulunmaktadır.

 fauna 
 kangal köpeği 
 kangal koyunu 
 kangal balıkları

balıklı çermikbalıklı kaplıca' adıyla da bilinir. kangal ilçe merkezine 13 km. uzaklıkta olup türkiye'deki hatta dünya'daki termal kaplıcalar içerisinde oldukça ender rastlanan bir özelliğe sahiptir. suyun içerisinde balıklar ve az da olsa su yılanları yaşamaktadır. bu nedenle sivas yöresinde "yılanlı çermik" olarak da adlandırılır. suyun sıcaklığı 36 - 37 derece c, havuzların toplam debisi, 130 lt/sn dir. kaplıca cilt hastalıklarının özellikle de sedef hastalığı (psoriasis) tedavisinde alternatif metot olarak kulanılmaktadır.

efsaneler
kangal yöresinde anlatılan iki efsaneye göre geçmişte sazlık olan bölgeye çobanın birisi uyuz olan koyun ve keçilerini tesadüfen suyun içine sokunca iyileştiklerini görür ve burayı temizleyerek küçük bir havuz haline getirir.

başka bir rivayete göre ise kangal'da yaşayan bir ağanın çok güzel bir kızı vardır, ancak bir süre sonra yüzünden çıbanlar çıkarak yayılır ve güzelliği bozulur. kimse kendisini görmesin diye insanlardan uzakta bir yerde yaşamaya başlar. bir gün yanından geçtiği bir dereden ses işitir ve kulak verir. ses kendisini suya çağırmaktadır. burada yıkanınca şifa bulur.

yöre ahalisi yeri tespit edilememiş bir yatır mezarının kaplıcanın yakınlarında olduğuna inanmaktadır ve kimi zamanlar çermiğe doğru dönerek dua eden bir ermişin görüldüğü söylenmektedir.

kalkım deresi

kalkım köyü yakınlarındaki kalkım deresi boyunca uzanan fay hattından alüvyon içerisinde su çıkış noktalarında iki adet doğal havuz oluşmuştur. kangal balıklı kaplıca'da bulunan balıklarla aynı türden olan balıklar yaşamaktadır. aynı şekilde suyunun kangal balıklı kaplıca suyu ile benzerlikler taşıdığı ve sedef hastalığına iyi geldiği ifade edilmektedir. herhangi bir tesis inşa edilmemiştir.

dış bağlantılar 

 kangal kaymakamlığı 
 si̇vas tesci̇lli̇ tabi̇at varliklari, kangal ilçesi kaklım köyü balıklı kaplıca 
 sivas i̇li yüzey araştırmaları, merkez ve i̇lçeler (höyükler ve tarihi yerleşim alanları, 1992 - 1993 - 1994 - 1995, i̇ndirilebilir pdf)

kaynakça