mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Makine dili

makine dili, mikroişlemci ya da mikrodenetleyici gibi komut işleme yeteneğine sahip entegrelerin işleyebilecekleri, yapısına göre değişebilen ama genellikle her biri 8 adet 0-1'den (bit) ibaret komutlardan oluşan dile verilen addır. her bir komutun mnemonic olarak adlandırılan bir tanımı ve işlem kodu (i̇ngilizce: op code) olarak adlandırılan bir sayı karşılığı vardır. mnemonic'ler, op kodun ne işe yaradığını hatırda tutmaya yarar. örneğin z-80 mikroişlemcisinde bir alt yordamı çağırmak için kullanılan komutun mnemonic'i call nndir ve program yazarken call nn mnemonic'inin işlem kodu olan "205" sayısı programa konur. yani bir makine dili program 205 14 45 195 22 15 gibi ardışık sayılardan, daha doğrusu bu sayıların binary karşılığı olan 0 ve 1'lerden oluşur. makine dili, işlemcinin verilen komutlar doğrultusunda çalıştırılmasını sağlayan ve işlemci mimarisine göre değişen en alt seviyedeki programlama dilidir. bu dil sadece 0 ve 1 ikililerinin anlamlı kombinasyonlarından meydana gelmektedir. 0 ve 1 ikilileri işlemcinin talimat seti doğrultusunda işleme uygulanacak operasyon, operasyonun gerçekleştirileceği verinin hafızada bulunduğu adres ve hafızaya ulaşım yolları gibi bilgileri ifade edecek şekilde bir araya gelmekte ve işlemci tarafından kodu çözülerek gerekli işlemin yerine getirilmesi sağlanmaktadır. diğer programlama dillerin gerektirdiği derleyici ya da yorumlayıcı kullanımını gerektirmediğinden ve donanımı doğrudan kontrol etme gücü olduğundan kullanılır.

kullanılan işlemcinin komut setinden ibaret olan makine dili komutları donanıma bağımlıdır. günümüzde kullanılan i386 (32 bit intel) ve i486 gibi işlemci standartlarının her birine ait birer komut seti bulunmaktadır. bu komut seti yalnız o mimariye yöneliktir. bunun temelinde yatan asıl sebep işlemcinin hafıza birimi üzerinden okuduğu bir veri parçasının (bir ya da birkaç bayt) işlemciye bir emir teşkil edecek bir ifade olabilmesi için bu veri parçasının işlemci üzerinde donanımsal olarak bir işleme karşılık gelmesi gerekliliğinden kaynaklanır.

makine diline "birinci kuşak programlama dili" denir. genellikle ikinci kuşak programlama dili olan assembly ile karıştırılır. assembly'de işlem kodu yerine mnemonic'ler yazılır. bu sayede program insanlar açısından anlaşılır olur. daha sonra assembler denen bir program kullanılarak, yazılan bu assembly program, makine diline çevrilerek kullanılabilir.
Aritmi

aritmiler, kalbin ritmik çalışmasındaki bozulma sonucunda meydana gelen hastalıkların genel ismi.

kalpte doğuştan olan bozukluklara bağlı olabileceği gibi sonradan gelişen hastalıklarada bağlı olabilir. doğuştan kaynaklanan aritmilerin çoğunluğu kalbin atriyumu (kulakçık) ve ventrikülü (karıncık) arasındaki normal iletim sistemine ilaveten aktif halde bulunan başka bir iletim yolunun bulunması sonucunda meydana gelmektedir. bunlar arasında en fazla görülenleri wpw sendromu ve avnrt'dir. bu bozukluklar hayati tehlike doğurabileceği gibi hiçbir tedavi gerektirmeyen bir durum olarak ortaya çıkabilmektedirler. hastalarda en fazla çarpıntı şikayeti oluştururlar ve tanıları ekg ile konulabilmektedir.

nedenleri ve tedavi 
tedavi gerektirip gerektirmediği hastanın şikeyetlerine göre karar verilmektedir. tedavisinde ilaç ve kateter yöntemleri kullanılmaktadır. doğuştan olmayan aritmiler ise sonradan meydana gelen hastalıklar sonucunda oluşurlar ve hastanın günlük yaşam kalitesini bozan bir durumdan hayatı tehdit eden bir duruma kadar değişebilmektedirler. neden olan hastalıklar arasında en çok görülenler hipertansiyon, koroner arter hastalığı ve yaşlılığa bağlı olarak kalp ileti sisteminde görülen bozukluklardır. hastada en fazla oluşturdukları şikayet çarpıntı olmakla birlikte bayılma, baş dönmesi, sersemlik hali, yorgunluk ve ani ölüm de görülebilmektedir. tedavilerinde ilaç, cerrahi girişimler, kalıcı kalp pili, icd gibi yöntemler kullanılmaktadır.

kaynakça

 
dolaşım sistemi
kardiyovasküler hastalıklar
Akım

akım aşağıdaki anlamlara gelebilir:
 trend (akım) herhangi bir kolektif davranış biçimi
 debi (akım), bir akarsuyun herhangi bir kesitinde beli bir zamanda taşıdığı su miktarı. çoğunlukla m³/sn olarak ölçülür.
 edebiyat akımı
 akım transformatörü
 akım ayrılması
 stok ve akım
 doğru akım, sürekli akım) elektrik yüklerinin yüksek potansiyelden alçak olana doğru sabit olarak akması.
 elektrik akımı, elektriksel yükün hareketi.
 alternatif akım, genliği ve yönü periyodik olarak değişen elektriksel akım.
 nötr akım ya da yüksüz akım, zayıf etkileşim kullanılarak atomaltı parçacıkların birbirleri arasındaki etkileşim.
 mavi akım, rusya'dan türkiye'ye doğal gaz nakletmek için karadeniz geçişli büyük boru hattı.
 akım yoğunluğu, elektrik devresinde yoğunluğun bir ölçüsüdür
 akım fonksiyonu, çeşitli iki boyutlu akışlar için ifade edilir.
 kaçak akım rölesi, canlıları elektrik enerjisinin kötü etkilerinden korumaya yarayan bir elektrik malzemesi.
 yer değiştirme akımı elektrik yer değiştirme alanının değişim oranıyla tanımlanan bir nicelik.
 felsefe akımı, felsefi görüşler, felsefi akımlar.
 kültürel akım, toplumsal düzenin ve onun değişiminin bir gereği olarak, dünya görüşü ve sanat anlayışı bakımından birleşen kişilerin, eserleriyle ortaya koydukları ve sürdürdükleri ilkelerin toplamından doğan tutarlılık. okul veya ekol de denir.
 sanatsal akım, ortak sanatsal fikir, tutum ve eser verme özelliği gösteren sanatçı ya da sanat yapıtlarının içerisinde bulunduğu eğilimler.

ayrıca bakınız
akim
Diastolik-Sistolik değer

tansiyon arteriyel sistolik ve diastolik olmak üzere iki bileşenden oluşur. sistolik değer, kalp kasıldığında kalpten damarlara doğru atılan kanın damar duvarında yaptığı basınçtır. diastolik değer ise kalp gevşediğinde hâlâ damar duvarında mevcut olan basınçtır.

yazılırken sistolik kan basıncı değeri/diastolik kan basıncı değeri şeklinde yazılır ve birimi milimetre cıvadır. halk arasında bilinen adıyla büyük tansiyon(sistolik) ve küçük tansiyon(diastolik)dir. sistolik ve diastolik basınclar arasındaki farka "nabız basıncı" denir.

tansiyonun normal değeri 120-130/70-80 mmhg'dir.  120-139/80-89 mmhg prehipertansiyon; daha yüksek değerler ise hipertansiyon olarak adlandırılmaktadır ve hastalık olarak kabul edilir. yüksek tansiyon (hipertansiyon) çok sık görülen ve yaşla birlikte görülme sıklığı artan, inmeye, kalp ve böbrek yetmezliğine sebep olabilen ciddî bir hastalıktır.

ayrıca bakınız 
 kan basıncı (tansiyon)
 yüksek tansiyon
 düşük tansiyon

kaynakça

kan basıncı
Proton

proton, atom çekirdeğinde bulunan artı yüklü atomaltı parçacıktır. elektronlardan farklı olarak atomun ağırlığında hesaba katılacak düzeyde kütleye sahiptirler. şimdiye kadar protonların i̇ki yukarı bir aşağı kuarktan oluştuğu kabul edilse de yeni yapılan bilimsel çalışmalarda araştırmacılar protonun kütlesinin yüzde 9’unun kuarkların ağırlığından, yüzde 32’sinin protonun içindeki kuarkların hızlı hareketlerinin meydana getirdiği enerjiden, yüzde 36’sının protonun kütlesiz parçacıkları olan ve kuarkları bir arada tutmaya yardımcı olan gluonların enerjilerinden, geriye kalan yüzde 23’lük bölümünse kuarkların ve gluonların protonun içinde karmaşık şekillerde etkileşimlerde bulunduklarında meydana gelen kuantum etkimelerden oluştuğunu buldular.
evrendeki bütün protonlar 1,6 x 10−19 değerinde pozitif yüke sahiptirler. 
bu, atomlardaki çeşitli protonların birbirlerini itmelerini sağlar. 
ama aradaki çekim, itmeden 100 kez daha güçlü olduğu için protonlar birbirlerinden ayrılmazlar. 
protonun kütlesi elektronunkinden 1836 kat fazladır. buna karşın, bilinmeyen bir nedenden ötürü elektronun yükü protonunkiyle aynıdır: 1,6 x 10−19 c.
atom içinde her biri (+1) pozitif elektrik yükü taşıyan taneciğe proton denir. bu yüke yük birimi denir. protonun yüklü elektronun yüküne eşit fakat ters işaretlidir.bir protonun yoğunluğu yaklaşık olarak 4 x 1017 kg/m³ 'tür. (2,5 x 1016 lb/ft3)

nötr bir atom veya molekülden bir veya daha çok elektron koparıldığında geriye kalan tanecik, koparılan elektronların toplam eksi yüküne eşit miktarda artı yük kazanır. bir neon atomundan bir elektron koparıldığında geriye kalan tanecik koparılan elektronların toplam eksi yüküne eşit miktarda artı yük kazanır. bir neon atomundan bir elektron koparıldığında bir ne+ iyonu oluşur. bir elektriksel deşarj tüpünde katot ışınları tüpün içinde bulunan gaz atomlarından ve moleküllerinden elektronların çıkmasına sebep oldukları zaman, bu tür artı yüklü tanecikler oluşur. bu artı yüklü iyonlar eksi yüklü elektroda doğru hareket ederler. eğer katot delikli bir levhadan yapılmışsa artı yüklü iyonlar bu deliklerden geçerler. katot ışınlarının elektronları ise ters yönde hareket ederler.

pozitif ışınlar adı verilen bu artı yüklü iyon demetleri ilk defa 1886'da eugen goldstein tarafından bulundu. pozitif ışınların elektrik ve manyetik alanların etkisinde sapmaları ise 1898'de wilhelm wien ve 1906'da j. j. thomson tarafından incelendi. artı yüklü iyonlar için e/m değerlerinin saptanmasına, katot ışınlarının incelenmesinde kullanılan yöntemin hemen hemen aynısı kullanıldı. deşarj tüpünde değişik gazlar kullanıldığı zaman değişik türde artı yüklü iyonlar oluşur.

ayrıca bakınız 
 nötron
 baryonlar listesi

 
nükleonlar
Murat Evgin

murat evgin (d. 5 kasım 1977, i̇stanbul), türk besteci ve şarkıcı. kendisi gibi şarkıcı olan erol evgin'in oğludur.

okul yılları 
i̇lkokulu nurettin teksan i̇lkokulu'nda okuduktan sonra i̇stek vakfı özel belde lisesi'nde orta ve lise eğitimini tamamladı. üniversite eğitimini marmara üniversitesi i̇letişim fakültesi radyo - tv - sinema ve new york üniversitesi intensive film workshop bölümlerinde okuduktan sonra; marmara üniversitesi i̇letişim fakültesi reklamcılık bölümünde yüksek lisans yaptı.

meslek hayatı 
okul yıllarında çeşitli gruplarla çalışan murat; 1993 yılında babasının 25. sanat yılı konseri’nde gitarıyla sahneye çıkarak profesyonel müzik hayatına başladı. i̇ngiltere ve amerika' da müzik eğitimi aldıktan sonra beni ellere verdin adlı ilk albümünü çıkardı. 2002 yılında erol evgin ile birlikte baba - oğul konser show turnesine çıktı. 2003 yılının şubat ayında 2. albümü i̇nan banayı çıkardı. 2005 yılının eylül ayında 3. albümü dün bugün yarını çıkardı. albümdeki şehit şarkısının klibinde türk sinema sanatçısı hülya koçyiğit oynadı. şarkının telif haklarından elde edilen tüm gelir mehmetcik vakfı'na bağışlanmıştır.

murat evgin ayrıca arka sokaklar, acemi cadı, sahra, ben evleniyorum, sevda masalı kalplerde i̇kinci bahar, çocuğun var derdin var, haylaz babam, ah kalbim, ya şundadır ya bunda, hayaller gerçek oluyor, şimdi zayıflamak i̇stiyorum ve aura gibi dizi, film ve tv programlarının müziklerini yaptı.

diskografi 
 beni ellere verdin (1999)
 i̇nan bana (2003)
 dün bugün yarın (2005)
 bambaşka bir şehir (2008)
 umut yolcuları - bir hikayem var benim (2010)
 bugün evlenmişsin (single) (2011)
 arka sokaklar dizi müzikleri (2012)
 ölümsüz (single) (2013)
 sahra orijinal dizi müzikleri (2021)
 canım annem dizi müzikleri (2022)

1977 doğumlular
türk rock şarkıcıları
türk erkek pop şarkıcıları
türk erkek şarkıcı-şarkı yazarları
yaşayan insanlar
türk söz yazarları
1990'ların şarkıcıları
2000'lerin şarkıcıları
2010'ların şarkıcıları
2020'lerin şarkıcıları
M61 Vulcan

m61 vulcan, ilk olarak 1946'da general dynamics tarafından yapılmıştır. mermilerinin çapı nato standartlarına uygun olarak 20 mm'dir. i̇lk kullanıldığı uçak f-104'tür. i̇ki modeli vardır: m61a1 ve m61a2. m61a1, 6 dönel namlulu ve 510 kartuşludur. dakikada 6000'den fazla mermi ateşleyebilir. yakın mesafeli havadan havaya görevlerde ve hava muharebesinde oldukça etkilidir.

m61a1 teknik özellikleri 
 tip: 6xnamlulu gatling top
 hizmete giriş tarihi: 1958
 namlu çapı: 20 mm
 çalışma mekanizması: hydraulically operated, electrically fired
 silah uzunluğu: 1,82 m
 silah ağırlığı: 112 kg
 atış hızı: 6 bin mermi/dak
 namlu çıkış hızı: 800 m/san
 tapa ağırlığı: 100 g hei (high explosive incendiary)

galeri 

makineli toplar
amerika birleşik devletleri yapımı toplar
Reosta

reostalar, iki uçlu ayarlanabilen dirençlerdir. bu iki uçtan birbirine bağlı olan kayıcı uç, üzerinde gezdirilerek direnç değeri değiştirilir.

reostaların da karbon tipi ve telli tipleri vardır. sürekli direnç değişimi yapan reostalar da bulunur.

reosta olarak adlandırılan değişken dirençler akımın şiddetini istenilen değere ayarlamayı sağlar.

reostanın başlıca kullanım alanları:

laboratuvarlarda etalon direnç olarak, yani direnç değerlerinin ayarlanmasında ve köprü metodunda direnç ölçümlerinde, değişken direnç gerektiren devre deneylerinde, örneğin diyot ve transistor karakteristik eğrileri çıkarılırken giriş, çıkış gerilim ve akımlarının değiştirilmesinde vb. değişken direnç gerektiren pek çok işlemde kullanılır.

reostalar genellikle elektrikli sobaların ayar düğmelerinde kullanılır. bir elektrikli ısıtıcının sıcaklığını düşürmek için düğmesini kıvırdığımızda reostanın kabloları (veya telleri) uzar. direnç artarak elektrik enerjisi yavaş bir şekilde gelir. ama sıcaklığını yükselttiğimizde reostanın kabloları kısalır. direnç azalır ve elektrik enerjisi hızlı bir şekilde sobaya ulaşır. böylece sobanın sıcaklığı artar. evlerde bulunan ayarlanabilen elektrik düğmeleri de birer reostadır. isıtıcılar dışında çamaşır, bulaşık makineleri vb. elektronik eşyalarda kullanılır.
elektronik devre elemanları
Syracuse Nationals

syracuse nationals, bugün philadelphia 76ers adıyla anılan ve nba'in kurucu takımları arasında yer alan basketbol takımı.

1939 yılında kurulan takım 1946 yılında nba'in kurulmasına öncelik etmiş olan nbl (national basketball league) liginin kurucusu olmuştur. 3 sene sonra nba kurulduğunda bu lige katıldı.

takım 1963'te philadelphia'ya taşınana kadar bu isimle anıldı. 1950'li yılların başında oldukça başarılı bir dönem geçirdi. 1950 ve 1954'te nba finali'ne çıkmasına rağmen ikisinde de minneapolis lakers'a kaybetti. takım bu isimle tek şampiyonluğuna 1955 yılında fort wayne pistons'ı 4-3'le geçerek ulaştı.

i̇lgili bağlantılar 

 philadelphia 76ers
 nba

dış bağlantılar 

 http://www.sportsecyclopedia.com/nba/syracuse/nats.html

new york eyaletindeki spor takımları
feshedilen nba takımları
onondaga county
İskarpela

i̇skarpela (i̇talyanca scarpello, scalpello), ağaç işlerinde ahşaba şekil vermek üzere kullanılan el aleti. çeşitli kalınlıklarda olabilir. ağız genişliği 0,5 cm'den 4 cm'ye kadar değişir. ağaç kabuğunu soyma, iki tahtayı biribirine tutturmak için açılan oyuklar en çok kullanıldığı yerlerdir. ağızları eğimli olanlar en kullanışlı olanlardır.

ağaç kabuğu soyma, geçme, oluk açma iskarpelaları ayrı ayrıdır. yapılacak işlere göre ağızları değişik olanlar vardır. düz, ince, ay şeklinde ağızı olanlar en çok kullanılanlardır.

el aletleri
Tehcir

tehcir veya zorunlu göç, bir topluluğu yaşadığı yerden göç ettirme, göç etmesine sebep olma, sürme.

köken bilimi 
tehcir sözcüğü, arapça hicret (göç etmek) kelimesinden gelir.

göçler toplumsal bellekte önemli bir yere sahiptir. örneğin bazı müslüman topluluklarında hala kullanılmakta olan hicrî takvim, müslümanların mekke'den medine'ye göçlerini başlangıç olarak almıştır.

osmanlı'da tehcir 
tehcir, osmanlı devlet hukukunda kökenini kur'an'dan alır ve haşr suresi'ne dayandırır. çağdaş hukuk ve batı hukukunda birebir kavramsal karşılığı yoktur. yalnızca osmanlı hukuk sisteminin, dünya hukuk literatürüne soktuğu bir kavramdır. bir kişinin, topluluğun güvenliğini diğerlerine karşı sağlamak üzere bulunduğu ortamdaki olası olumsuzluk ve huzursuzluklardan kurtarmak için devlet eli ve iradesi ile devlet sınırları içerisinde daha uygun ve sorun çıkması olanaksız yerlerine geçici veya kalıcı olarak göç ettirilmesidir. tehcir, sınırdışı etmez, sınır içinde yer değiştirtir, osmanlı hukuk ve dünya hukuk sistemini kavramadan bu kavramı tam olarak anlamak çok zordur.

osmanlı tarihinde en büyük ve önemli tehcir uygulaması sanıldığı gibi ermenilere değil öncelikle karamanoğullarından olan türklere ve alevi türkmen boy ve yörüklerine uygulanmıştır. örnekler: türkmen alevi dedeşli oymağının tüm karadeniz sahillerine, karamanoğulları türklerinin sudan, mısır ve i̇ran'a dağıtılarak tehcir edilmesi.

zoraki tehcir 
bir topluluğun yaşadıkları bir bölgeden başka bir bölgeye bedensel ya da ruhsal baskıyla göç ettirilmesi ve yerleştirilmesi durumudur. tarihte bunun birçok örneğine rastlanmakla birlikte nedenleri çok çeşitli olmuştur. türkler ve müslümanların balkanlar'dan göç ettirilmeleri bu bağlamda örnek gösterilebilir.

kaynakça 

 
i̇nsanlığa karşı suçlar
Osman Deniz

osman deniz (1922, girit - 3 şubat 2011, i̇stanbul), türk asker.

1943 yılında harp okulundan topçu asteğmen rütbesiyle mezun oldu. 27 mayıs darbesi'ne katıldı ve 1960'ta kara harp akademisini bitirdi. darbe sonrasında i̇stanbul vali muavinliği ve şişli kaymakamlığı yaptı.

22 şubat 1962 olayı ve 21 mayıs 1963 darbe girişiminin lideri talat aydemir ile 1961'de ankara kara harp okulunda öğretmenlik yaparken tanıştı ve onun aracılığıyla türk silahlı kuvvetler birliği adlı gizli örgüte üye oldu. ankara'daki albaylarla i̇stanbul'daki generaller arasında imzalanan 9 şubat 1962 darbe protokolünü bizzat kendi el yazısıyla hazırlayan kişidir. 22 şubat 1962 ayaklanması'ndan sonra emekli edilen albaylar ve genç subayların arasında o da vardı.

21 mayıs 1963 darbe girişimi hazırlıklarında i̇stanbul bölgesi temsilcisiydi. girişim başarısız olunca darbe hazırlayanlardan dört kişi - talat aydemir, fethi gürcan, osman deniz ve erol dinçer idama mahkûm oldular. i̇dam edilen talat aydemir ve fethi gürcan'la mamak askeri cezaevi'nde 13 ayı birlikte geçirdi, arkadaşlarının idama götürülüşlerine tanık oldu. adalet partisi milletvekillerinin yassıada'daki tutukluğu esnasında osman deniz'in adnan menderes'e kahve götürmüş olduğu duyumu almış olmalarının etkisiyle idam cezası oylanmadı (hâlbuki osman deniz yassıada'da görev dahi yapmamıştı.) sinop cezaevi'nde 3 yıl, i̇stanbul toptaşı cezaevi'nde de 8 ay yatıp, 1974'te çıkan afla serbest kaldı.

12 mart 1971 olaylarıyla ilgili olarak yeniden tutuklandı 146/1'den yargılanıp 7 ay selimiye kışlası'nda yattı.

bu dönemlere ait anıları, yasemin bradley tarafından romanlaştırıldı ve eylül 2002'de yapı kültür yayınları tarafından "parola: harbiyeli aldanmaz" adı altında yayımlandı.

kaynakça

bağlantılar 
 millî birlik komitesi
 27 mayıs darbesi
 20 mayıs 1963 ayaklanması
 22 şubat 1962 ayaklanması

türk yarbaylar
1922 doğumlular
2011 yılında ölenler
i̇stanbul'da ölenler
darbe girişiminde bulunanlar ve planlayanlar
kara harp okulunda öğrenim görenler
topçu subaylar
türkiye tarafından tutuklanan kişiler
Ortabatı eyaletleri

ortabatı eyaletleri (i̇ngilizce: midwestern united states veya kısaca midwest) abd'nin orta-kuzey bölgesinde bulunan bir grup eyaleti anlatmak için kullanılan deyim. bu bölgedeki toprakların eyalet statüsünü kazandığı 19. yüzyılın ilk yarısında bu eyaletler, büyük okyanusu kıyısında kalan batı eyaletlerine oranla daha yakın oldukları için bu şekilde adlandırılırlar. hangi eyaletlerin bu gruba girdiği deyimi kullanan kişiden kişiye değişiklik gösterse de, şu eyaletler her zaman için bu gruba dahil edilirler: ohio, michigan, i̇ndiana, i̇llinois, wisconsin, minnesota, iowa; şu eyaletler de zaman zaman kısmen veya tamamen bu gruba dahil edilebilirler: batı virginia, kentucky, missouri, kansas, nebraska, güney dakota, kuzey dakota. bölgenin önemli şehirlerinin bazıları ise şunlardır: chicago, cleveland, columbus, indianapolis, detroit.

yerleşim 
18. yüzyılın sonunda, abd bağımsızlık savaşının hemen ardından avrupalılarca yerleşilmeye başlanan bölge, mısır ve buğday üretimine uygun toprağıyla pek çok yerleşimciyi kendine çekmiştir. daha sonraları 19. yüzyılda nehir ve göl taşımacılığı sayesinde gelişmiş, bunu demiryolları ve sanayileşme izlemiştir. sanayileşmenin getirdiği refah da 20. yüzyılda güneyli zenci nüfusun ortabatı eyaletlerine göçüne neden olmuştur. abd'nin kuruluşu aşamasında köleci ve köleci olmayan eyaletler arasında varılan bir anlaşma uyarınca köleliğin hiçbir zaman olmadığı bu bölge, bu göç nedeniyle bugün çok önemli oranda bir zenci nüfus barındırır.

kültür 
çoğunlukla almanya, i̇sveç, hollanda gibi kuzey ve batı avrupa ülkelerinden gelen göçmenlerin torunları olan ortabatılılar, ülke genelinde dindarlıkları, arkadaş canlısı olmaları ve inatçılıklarıyla tanınırlar. bunun yanında standart amerikan i̇ngilizcesinin ortabatı eyaletlerinde konuşulan i̇ngilizce olduğu görüşü ülke çapında yaygındır. bu nedenle abd'de pek çok televizyon spikeri ortabatı kökenlidir. belki de bölge kültüründe çok önemli bir yeri olan protestanlık'ın ve kalvinizm'in eğitime verdiği önemin bir sonucu olarak bölge dünyaca tanınan pek çok üniversiteye ev sahipliği yapmaktadır. bunlardan chicago üniversitesi, cambridge üniversitesi'nin ardından dünyada en çok nobel ödülü çıkaran ikinci üniversitedir.

siyasi kültür açısından ise bölge büyük farklar gösterir. bölge cumhuriyetçi parti'nin doğduğu yer olmasına ve indiana gibi yıllardır hep cumhuriyetçi adayları destekleyen eyaletlerin mevcudiyetine rağmen demokrat parti de bu bölgenin çeşitli kesimlerinde büyük oranda oy toplayabilmektedir. şikago ve cleveland gibi büyük şehirlerdeki demokrat parti etkinliğinin yanı sıra, özellikle iowa, wisconsin, illinois ve minnesota'dan oluşan yukarı ortabatı bölgesinin kırsal kesimleri de demokrat parti taraftarlıklarıyla öne çıkarlar.
Yasemin Bradley

dr. yasemin (özdemir) bradley (d. 1966), türk tıp doktoru, eski haber spikeri, yazar sunucu.

ardahan'ın posof ilçesinden olup 1989 yılında dokuz eylül üniversitesi tıp fakültesi mezunu olan ve bir dönem kanal d'de ana haber bültenini sunan spiker, 1996'da magazin gazetecileri derneği tarafından "yılın en i̇yi kadın haber spikeri" seçildi.

17 ağustos depremi'nden derin etkilenen yasemin bradley, birleşik krallık'a giderek, bbc türkçe servisi'nde prodüktörlük eğitimi gördü. psikoterapist anthony bradley ile evlenen sunucu, eşinin etkisi ile londra'daki alternatif terapi okulu itec'de beslenme ve diyet üzerine eğitim görüp itec diploması aldı.

"gelecek yiyeceklerde" adlı beslenme kitabını yazan spiker, aynı zamanda cnn sunucusu larry king'in iki kitabının da çevirmenidir. yarbay osman deniz'in, "ne zaman yaparsan yap, ama sen yap!" diyerek kendisine teslim ettiği anı defterleri, kasetler ve fotoğraflardan oluşturduğu "parola: harbiyeli aldanmaz" adlı anı-roman türündeki kitabı 2002 yılında yapı kredi yayınları tarafından yayımlandı.

halen trt haber'de "yasemin breadley ile reçetesiz hayat" adlı programı sunmaktadır.

türk haber sunucuları
türk yazarlar
dokuz eylül üniversitesi tıp fakültesinde öğrenim görenler
diyetisyenler
yaşayan insanlar
1966 doğumlular
bilgi kutusu bulunmayan kişiler
20. yüzyıl türk kadın yazarları
20. yüzyıl türk hekimleri
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk hekimleri
21. yüzyıl türk yazarları
dokuz eylül üniversitesinde öğrenim görenler
türk çocuk kitabı yazarları
türk televizyon sunucuları
türk kadın hekimler
2G

2g ikinci nesil kablosuz telefon teknolojisidir. aynı 1g gibi, hücresel bir ağ sistemi kullanır. 2g hücresel ağlar, 1991'de radiolinja (şimdi elisa oyj'nin bir parçası) tarafından finlandiya'da gsm standardında piyasaya sürüldü. bu hizmet türkiye'de turkcell, vodafone ve türk telekom tarafından sağlanır. daha sonra 2.5g (gprs) ve 2.75g (edge) türleri geliştirildi.

2g'nin 1g'ye göre getirmiş olduğu en büyük yenilik, analog veri yerine sayısal veri kullanılmaya başlanmış olmasıdır. bu geçişte isdn'e benzer bir yapı kullanılmıştır:

 tüm cihazlar, bağlantı ve durum verilerini aynı kanal üzerinden yollarlar.
 bağlantı kurulunca, veri (veya ses) akışı bir kanal üzerinden yapılır. her kullanıcı veri alıp verdiği sürece kanalı elinde tutar, paylaşmaz.

avantajları 

2g'nin getirmiş olduğu en büyük yenilik olan sayısal teknoloji, birçok yeniliği de beraberinde getirmiştir:

 daha yüksek ses kalitesi
 daha büyük kapasite
 sesi ve verileri şifreleme imkânı
 kısa veri iletimi (kısa ileti, hücre bilgisi, ...)

gelişmeler 

i̇lk olarak 850 - 900 mhz bandını kullanmak üzere tasarlanan gsm, kullanıcı sayısının artmasıyla beraber 1800 - 1900 mhz bandına taşınmıştır. bazı şebekeler bu yeni banttan yayına dcs adı vermektedirler, türkiye'de ise genelde gsm1800 denir.

i̇nternet'in yaygınlaşmasıyla birlikte gsm'in sunduğu 9.6 kbps veri taşıma kapasitesi yetersiz olmaya başlamıştır. buna cevap olarak:

 hscsd standardı çıkartılmıştır. bu standartta, bir cihaz birçok kanalı aynı anda kullanarak 43.2 kbps'ye kadar veri iletişimi yapabilmektedir.
 öte yandan, hscsd de aynı gsm gibi veri iletilmediği zamanlarda bile hattı meşgul ettiği için şebekelere sorun çıkartmıştır. buna cevap olarak bandın sadece veri iletilirken kullanıldığı gprs standardı çıkartılmıştır. gprs'in veri yollama şeklinden yararlanan baskonuş gibi özellikler de kullanıcı bütçesine katkısı dolayısıyla ilgi görmüştür.
 son olarak, gprs'in hızını artırmak için gsm modülasyon tipi değiştirilerek edge teknolojisi oluşturulmuştur.

edge ile pratikte 380 kbps hızında veri transferi mümkündür.

sorunlar 

2g standardı oluşturulduğu zaman çok bant genişliği ve az istemci vardı, dolayısıyla hattı kullanmazken bile meşgul eden bir teknoloji oluşturuldu. öte yandan, bu seçimden dolayı birçok durumda karşımıza çıkan "şebeke meşgul" iletisinin önüne geçmek operatörler için gitgide daha zor hale gelmektedir.

buna cevap olarak verilerin yollanmadığı zaman hattın kullanılmadığı, aynı ethernet teknolojisinde olduğu gibi iki cihazın aynı anda veri yollayınca bunu fark edebildiği bir teknoloji olan 3g oluşturulmuştur. özellikle avrupa'da yaygınlaşan bu teknoloji, daha da yüksek bir frekans kullanmasından dolayı (2100 mhz) kapsama alanı sorunları yaşamaktadır.

1800 mhz gsm standardı ile görülmeye başlanan, 3g'de daha da belirgin olan kapsama alanı sorununu çözmek için 4g teknolojisine geçilmiştir.

kaynakça 

mobil telekomünikasyon
mobil telefon standartları
japon icatları
kablosuz iletişim sistemleri
Portföy değerlendirmesi

portföy değerlendirmesi, sınırlı bir zaman diliminde ya da saatte değil de, uzun zamana yayılan değerlendirmedir.

söz gelimi, bir öğrencinin başarısının ölçülebilmesi amacıyla herhangi bir tür sınav uygulanabileceği gibi, öğrencinin tüm yarıyıla hatta yıla yayılan edimi, ürettikleri, katılımı, çabası dikkate alınarak da değerlendirme yapılabilir.

değerlendirme
Edim

edim veya eylem, bireyin herhangi bir alandaki gözlemlenebilen davranışıdır. eğitim bağlamında edim, öğrencinin derslerde yaptıklarıdır. öğrencinin herhangi bir soruya verdiği yanıt, ürettiği herhangi bir şey, arkadaşlarıyla ya da öğretmenle olan etkileşimi onun edimidir. hukuk alanında ise edim borçlu kişinin yerine getirmekle yükümlü olduğu davranış biçimidir.

psikoloji
Vize

vize, bir ülkeye girmek veya bir ülkeden çıkmak için yetkili makamlardan alınması gerekli izin.

vize, pasaporta, onu kullanarak ülkeye girilebilmesi için yapılan onaydır. belgeyi geçerli sayma ve giriş çıkışta sorun olmadığını belirtir. pasaportu veren otoriteyi yani devleti tanıma anlamı da taşır. yabancıların türkiye'ye girişinde pasaport dışında giriş vizesi de gereklidir. umuma mahsus yabancı pasaportlara vize vermeye valilikler veya onların izniyle emniyet müdürlükleri ve kaymakamlıklar, yurt dışında ise konsolosluklar yetkilidir. uygulamada sınır kapısında vize almaya bandrol vize denir. bandrol vize harçlarını dışişleri bakanlığı belirler. bununla birlikte yabancıların türkiye'ye girişlerinde pasaport ve vize denetimi emniyet'in, yani i̇çişleri bakanlığı'nın denetimindedir. vize, ikamet veya çalışma hakkı vermez, sadece geçici bir süre kalma hakkı sağlar. üç tür vize vardır: tek giriş vizesi (bir yıl, sadece bir giriş için), sayısız giriş vizesi (birden çok giriş için), transit vizesi (başka ülkelere gitmek için türkiye'den geçmek üzere tek transit ve çift transit -gidiş dönüş-lüdür). türkiye'ye dönüş vizesi yabancılara verilir, süresi bir yıldır. i̇kamet tezkereli yabancılardan bu vize aranmaz, buna "vize bağışıklığı" denir. pk'ye göre, emniyet izniyle, uçaktan uçağa aktarmalarda yabancılar havaalanı dışına çıkabilir. genelde iki devlet arasında vize anlaşmaları yapılır. ancak vize uygulamaları veya vize muafiyeti tek taraflı da olabilir. avrupa birliği ülkelerinin kendi aralarında vize zorunluluğu yoktur, ancak birlik ülkeleri türkiye'ye vize zorunluluğu uygulamaktadır. bazı ab ülkeleri, başka bir ab ülkesinde sürekli oturan tc yurttaşlarını vizeden muaf tutmaktadır. türkiye cumhuriyeti de bu ülkelerden bazılarına (örneğin almanya, bulgaristan, yunanistan gibi), orada yaşayan türkiye veya türk kökenli yabancılara kolaylık sağlamak amacıyla vize uygulamaz.

etimoloji 
türk dil kurumu ve dil derneği'ne göre "vize" sözcüğü, fransızca "visa" sözcüğünden türetiyor, fakat sevan nişanyan türkçe etimolojik sözlüke göre "vize", özgün olarak latince "videre" (görmek) fiilinin "visa" çekiminden alınmış i̇talyanca "visa" (görüldü, görülmüştür) sözcüğünden türetiyor ve türkçede ilk olarak 1889 yılında ahmet mithat tarafından "viza" olarak kullanılmıştır. fransız centre national de ressources textuelles et lexicalesa göre fransızca "visa" kelimesi de latince "visa"'dan alınmıştır. ayrıca "vize"'nin i̇talyanca karşılığı "visto"'dur.

ayrıca bakınız
türkiye'nin vize politikası
türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları
 yabancılar hukuku
 seyahat belgesi

galeri

kaynakça 

 
göçler
uluslararası yolculuk belgeleri
Abdullah Kiğılı

abdullah kiğılı, (d. 20 nisan 1943, malatya), türk iş insanı ve spor yöneticisi. 

kiğılı giyim mağazaları zincirinin kurucusu ve sahibi. türkiye futbol federasyonu eski başkanı ve fenerbahçe başkan vekili. aynı zamanda i̇stanbulspor, güreş federasyonu, kayak federasyonu ve futbol federasyonu'nda yöneticilik yapmıştır.

biyografisi 
abdullah kiğılı'nın dedesinin bingöl'ün kiğı (1930'larda erzincan iline bağlıyken daha sonra elazığ'a en son bingöl'ün il olmasıyla bingöl'e bağlanmıştır) ilçesinde doğmasından dolayı aile bu soyadını almıştır. dedesi 1928'lerde buradan taşınıp malatya'ya yerleşmiştir. kiğılı 1943 yılında malatya'da doğmuştur. 9 yaşında iken ailesi i̇stanbula göç etmiştir. babası tekstil işiyle uğraşmaktaydı.

orta ve lise öğrenimini i̇stanbul erkek lisesi'nde bitirmiş, 1959'da sultanhamam'da bir kumaş mağazasında iş hayatına başlamıştır.

1965 yılında kiğılı markası ile gömlek ve pantolon üretimine başlamıştır. 1969 yılında i̇stiklal caddesi' nde şimdiki kiğılı mağazasını açmış, 1973 yılında beymen beyoğlu mağazasına ortak olmuştur. 1980 yılında kiğılı konfeksiyon fabrikası'nı kurmuştur. bu tarihten itibaren fabrikasında almanya ve hollanda' ya erkek takım elbise fason üretimi yapmıştır. ayrıca ürünlerini türkiye genelinde 300 bayi aracılığıyla satar hale gelmiştir.

kaynakça 

1943 doğumlular
türk spor yöneticileri
fenerbahçe sk yöneticileri
malatya doğumlu iş insanları
20. yüzyıl türk iş insanları
21. yüzyıl türk iş insanları
yaşayan insanlar
Beyaz eşya

beyaz eşya, ilk zamanlarda dış görünümünde genellikle beyaz renk kullanılmış olan, fabrikalarda üretilen, ev eşyası makinelerdir. ev aletleri üç türe ayrılır: küçük ev aletleri, büyük ev aletleri ve tüketici elektroniği. bilimsel araştırmalara göre bir toplumun kalkınma seviyesinin bir göstergesidir. gelişmiş toplumlar çok sayıda beyaz eşya kullanır, az gelişmiş toplumlar daha az sayıda beyaz eşya kullanırlar.

tarihi
birçok cihazlar yüzyıllardır varken, kendi kendine yeten elektrikli veya gazla çalışan cihazlar, yirminci yüzyılda abd'de ortaya çıktı. 1900'lerin başında elektrikli ve gazlı aletler arasında çamaşır makineleri, su ısıtıcıları, buzdolapları ve dikiş makineleri vardı. earl richardson'ın 1903'te küçük elektrikli çamaşır ütüsü icadı, ev aletleri endüstrisine küçük bir ilk destek verdi. i̇kinci dünya savaşı sonrası ekonomik genişlemede, bulaşık makinelerinin ve çamaşır kurutma makinelerinin ev içi kullanımı, rahatlık için bir değişim oldu. 1980'lerde amerika'da, endüstri her yıl 1.5 milyar dolar değerinde mal sevk etti ve 14.000'den fazla işçi çalıştırdı; gelirler 1982 ile 1990 arasında 3.3 milyar dolara ulaştı. bu dönem boyunca şirketler, araştırma ve üretim maliyetlerini azaltmak ve rakiplerini ortadan kaldırmak için birleşerek birbirlerini satın aldılar ve bu da antitröst mevzuatıyla sonuçlandı.

1990'larda, beyaz eşya endüstrisi ürünlerin %90'ından fazlası sadece beş şirket tarafından satıldı. örneğin, 1991'de pazar payı, %40 pazar payına sahip general electric, %31 pazar payına sahip whirlpool corporation, %20 pazar payına sahip electrolux, %7 pazar payına sahip maytag ve yalnızca %2 pazar payına sahip thermador arasında bölünmüştü. 2022 yılında midea group, groupe seb, haier, gree electric, williams-sonoma, inc., samsung electronics, lg electronics, bosch, reece group gibi şirketler dünyada lider beyaz eşya üreticileridir.

bazı beyaz eşyalar 
 buzdolabı 
 bulaşık makinesi
 çamaşır makinesi
 fırınlar, (gaz, elektrik, mikrodalga)
 setüstü ocaklar, aspiratörler
 ütüler
 vantilatör
 isıtıcılar
 soğutucular

kaynakça

ayrıca bakınız 
 beyaz eşyalar listesi
 ev otomasyonu
Kiralık Konak

kiralık konak, yakup kadri karaosmanoğlu'nun osmanlı devleti'nin çöküş döneminde, i̇stanbul'da batılılaşma ile geleneksel değerlerin, kuşaklar arasında farklılaşan değer yargılarının, yaşam biçimlerinin çatışmasını irdeleyen bir romanıdır. 

romandaki konağın sahibi naim efendi'dir.

yakup kadri, "tezli roman" türünde verdiği bu eserde; naim efendi, servet bey, seniha ve hakkı celis ile osmanlı'nın yıkılış sürecindeki son üç dönemi anlatır. konak, hem ailenin hem de osmanlı devleti'nin sembolüdür.

kaynakça 

yakup kadri karaosmanoğlu romanları
1922 romanları
100 temel eser
konusu osmanlı i̇mparatorluğu'nda geçen romanlar
konusu i̇stanbul'da geçen romanlar
Mercan (anlam ayrımı)

mercanlar  omurgasız hayvanların knidliler şubesinin denizlerde yaşayan bir sınıfıdır. şu anlamlara da gelebilir:

 mercan resifi  -  az miktar besin içeren deniz sularında bulunan, canlı organizmaların ürettiği aragonit yapılar
 mercan (takı), takı yapmak için kullanılan kırmızı süs eşyası.

canlılar 

 mercan balığı, bir balık türü,
 mercan ağacı, fasulyegillerden bir süs bitkisi
 mercan yılanı, amerika'da yaşayan bir yılan

yerleşim yerleri 

 mercan, keşan – edirne ilinin keşan ilçesine bağlı bir köy
 mercan, fatih –, i̇stanbul'un avrupa yakası'nda bulunan fatih ilçesine bağlı mahalle
 mercan, tercan – erzincan ilinin tercan ilçesine bağlı bir belde
 mercan, adaklı – bingöl ilinin adaklı ilçesine bağlı bir köy

soyadı mercan olanlar 

 ahmet mercan (d. 1981), türk futbolcu
 hasan mercan (1944–2006), türk şair ve yazar
 levent mercan (d. 2000), türk asıllı alman futbolcu
 tugay mercan (d. 1982), türk sinema ve dizi oyuncusu
 adem mercan (d. 1957), kuveytli millî futbolcu
 cevdet mercan (d. 1969), türk film yönetmeni
 hasan murat mercan (d. 1959), türkiye'nin amerika birleşik devletleri büyükelçisi
 mercan (şarkıcı), türk şarkıcı

ayrıca bakınız 

 mertcan
Kalevala

kalevala, elias lönnrot'un 19. yüzyılda fin halk hikâyelerinden ve mitolojisinden derleyip kaleme aldığı epik destan. finlerin ulusal epik destanı olan kalevala, aynı zamanda fin edebiyatının en önemli eserlerinden biridir. destan, 1917'de finlandiya'nın rusya'ya karşı bağımsızlığını ilan etmesi ardından ülkede yükselen milliyetçilik döneminde kaleme alınmıştır.

''kalevala''nın kelime anlamı "kaleva'nın diyarı"dır (fince -la/lä soneki yer gösterir). destan 50 bölüme (fince: runot) ayrılmış toplam 22.795 mısradan oluşur.

kalevala'nın kaleme alınması 
asıl uzmanlık alanı tıp olan elias lönnrot, finlandiya'nın değişik bölgelerinde gerçekleştirdiği gezilerinde, fin halk hikâyelerini kaydetti. şiirlerin çoğunu karelya bölgesinde toplayan lönnrot, 1829'da başladığı yolculuğu ardından kalevala'nın "eski" halini tamamladı. araştırmalarına devam eden lönnrot, 1849'da kalevala'nın bugünkü halini topladı.

çevirileri 
şimdiye kadar kalevala kırk dokuz dile çevrilmiştir. dile göre çevirilerin kronolojik kısmi listesi rauni puranen'in listesi temel alınarak aşağıdaki gibidir:

kahramanlar 

destandaki ana karakter olan väinämöinen'dir. finlerin ulusan çalgı aleti olan kanteleyi, bir turna balığının kemiklerinden yapan kahraman, başlangıçta çok kötü çaldığı bu enstrumanı, daha sonraları hayvanları bile büyüleyebilecek kadar iyi çalmaya başlar. daha sonraları kantelesini kaybeden väinämöinen, kantelenin günümüzdeki hali olan şeklini, huşağacından yapar.

kendine eş arayan ancak bir türlü evlenemeyen väinämöinen, destanda geçen joukahainen'in kardeşi aino'yla evlenmek üzereyken, aino, väinämöinen ile evlenmek istemez intihar eder boğulur ve ölür.

destanın bir bölümünde, kıtlık içinde yaşayan köyleri için väinämöinen ve arkadaşları, kuzeydeki insanların yaşadığı bir kasabada, sampo adında sürekli un üreten sihirli bir değirmeni çalmaya giderler.

i̇lgili bağlantılar 
 kalevipoeg

kaynakça

dış bağlantılar

kalevala 

 kalevala i̇ncelemesi (i̇ngilizce) 
 fince kalevala
 john martin crawfords'ın i̇ngilizce çevirisi(1888). project gutenberg 
 john martin crawfords'ın i̇ngilizce çevirisi (1888). sacred texts 
 kalevala'nın içeriği (i̇ngilizce) 
 çince kalevala
 rusça kalevala
 tamil 
 macarca kalevala 
 portekizce kalevala

fin destanları
karelya
ural mitolojisi
Mari El

mari el cumhuriyeti (, , ), rusya'ya bağlı özerk bir cumhuriyettir.

coğrafi durumu 
ülke, doğu avrupa ovası üzerinde, i̇dil nehri etrafında rusya federasyon'u içinde bulunur. bataklık halinde olan mari çöküntüsü ülkenin batısında yer alır. topraklarının %57'si ormanlarla kaplıdır.

 yüzölçümü: 23.200 km²
 sınırları: nijniy novgorod oblastı (güneybatı, batı, kuzeybatı, kuzey), kirov oblast (doğu, kuzeydoğu, güney), tataristan (güneydoğu, güney), çuvaşistan (güney).
 en yüksek noktası: 278 m

zaman dilimi 

mari el moskova zaman dilimindedir. (msk/msd). utc'e göre saat farkı +0300 (msk)/+0400 (msd).

nehirler ve irmaklar 
mari el cumhuriyeti'nde 476 akarsu bulunur. bu akarsular genelde kasım-nisan ayları arasında donar.

göller 
mari el'de 200 tane göl bulunur.

doğal kaynaklar 
mari el, doğal kaynaklardan yoksun bir ülkedir. ülkede bataklık kömürü, maden suları ve kireçtaşı kaynakları bulunur.

i̇lklim 
ülke ılıman iklim kuşağı üzerinde bulunur. yazları sıcak, kışları ise soğuk ve karlı geçer.

 ortalama ocak ayı sıcaklığı: -13 °c
 ortalama temmuz ayı sıcaklığı: +19 °c

i̇dari bölümler 
bu alt başlığın ana maddesi: mari el i̇dari yapılanması

demografi 
eski adı çirmiş (çeremis, çemeris) olan etnik mari (çirmiş) halkı, fin ural dil ailesinin bir üyesi olan mari dili'ni konuşur. mari (çirmiş) dili, ülkede iki ayrı lehçe halinde konuşulur, bunlar rusça ile birlikte ülkenin resmi dili olan ova maricesi ve dağ maricesidir.

1917'deki sovyet devrimi ardından mari el cumhuriyeti, eski topraklarının büyük bir bölümünü kaybetmiştir. bugün çirmiş halkının %48,3'ü mari el dışında, %4,1'i ise rusya dışında yaşamaktadır.

cumhuriyetin %47,5'i etnik ruslardan ve %42,9'u marilerden oluşur. ülkenin %6'sı tatar ve geri kalan %3,6'sı 50 farklı etnik gruptan oluşur.

 nüfus: 727.979 (2002)
 kent: 459.687 (%63,1)
 kırsal: 268.292 (%36,9)
 erkek: 338.485 (%46,5)
 kadın: 389.494 (%53,5)
 ortalama yaş: 36,7
 kent: 36.7
 kırsal: 36.7
 erkek: 34.0
 kadın: 39.0

etnik yapı 
yoşkar-ola, voljsk şehirlerinde, yoşkar-ola'nın dolayında cumhuriyetin batısında ruslar çoğunluğu oluşturur. köy yerlerinde mariler çoğunluğu teşkil ederler. dağlı mari rayonu (kırık-mari ilçesi) esas etnik yapısını dağlı (kırık) mariler oluşturur. zvenigovo rayonunda çuvaş köyü vardır.

mari el tatarları 
ayrıca bakınız: mari il tatarları

tatarlar  yoşkar-olada, voljskta, zvenigovo, mari türek ilçesi, medvedevo, morki rayonlarında durmaktadırlar. baranga rayonunda tatar türkleri % 47,6  oranını teşkil etmektedirler (1989). mari el ülkesinde 36  yerleşimde tatar türkleri yoğunluk sağlamıştır.  19 tatarca öğretim veren okul vardır.

medyaya yansıması 
rusya'nın ukrayna'yı işgal harekatı için mahkumlardan asker toplama kampanyası ile gündeme gelen mari el cumhuriyeti'nde, bir hapishanede rus özel askeri şirketi wagner'in patronu yevgeniy prigozjin'in konuşma yaptığı görüntüler basında yer aldı.

kaynakça
İstanbul Hava Yolları

i̇stanbul hava yolları, bursa havayolları'ndan sonra 1985 yılının sonlarında  türksan holding bünyesi altında lütfü renda tarafından kurulmuş ikinci özel havayolları şirketi. 1990'lı yılların başında hızla büyüyerek 19 uçak ve 3 bin 375 koltuk kapasitesi ile türkiye'nin en büyük özel havayolu şirketi durumuna gelmişti.

1997'de lütfü renda'nın şirketten ayrılmasının ardından küçülmeye başlar, 450 milyon mark olan şirketin cirosu, 2000'de yaşanan krizin de etkisiyle 150 milyon marka düşmüştü. leasing şirketleri tarafından uçaklarına el konan ve bu nedenle yolcuları havaalanlarında perişan olan şirketin 17 olan uçak sayısı üçe gerilerken, seferleri aksamaya başlamıştı. 2000 yılında, artık faaliyetlerini zorlanarak da sürdüremeyen şirket, personelinin büyük bir kısmını da işten çıkarmıştı. 30 ağustos 2000 yılında tamamen uçuş faaliyetlerini durdurmuş ve tüm personeli işten çıkarmıştı. i̇stanbul hava yolları genel müdürü safi ergin, yaptığı yazılı açıklamada: "15 yıldır 2 bini aşkın çalışanıyla, yılda 2,5 milyon yolcuya hizmet veren i̇stanbul hava yolları’nın, son 18 aydır yaşanan depremler, petrol fiyatlarındaki artış, dolar-mark paritesi farkı, pkk ve çeşitli sorunlar nedeniyle darboğaz içine girmiştir" demişti. i̇stanbul havayolları yetkilileri, iç ve dış hat uçak seferlerinin durdurulmasıyla ilgili kararın sivil havacılık genel müdürlüğü’ne iletildiğini bildirdiler.  şirketin dönemin kur riskinden en çok etkilenen şirketlerden olduğu, giderlerinin dolar olmasına karşılık, gelirinin mark üzerinden olması ve mark'ın dolar karşısında değer kaybının i̇stanbul havayolları’nın kapanmasına yol açtığı, kapanmasından bir ay önce “kurtarma” amacıyla türk eximbank tarafından verilen 5 milyon dolarlık kredi de durumunu kurtaramamıştır.

safi ergin daha sonra yaptığı bir röportajda "..(şirket) iflas etmedi. aynı adreste devam ediyor. ama uçuş operasyonunu durdurdu. herkes sanıyor ki, i̇stanbul havayolları battı. halbuki i̇stanbul havayolları yaşayan bir şirket, dolayısıyla öyle bir şey söz konusu değil. onun uçuş operasyonlarını durdurmasının çok çeşitli nedenleri var. o zamanki yönetimlerin özel sektöre getirdiği çok büyük engeller neden olmuştur." demiştir. şirketin uçuşlara tekrar başlayabilmek için denemeleri olmuş lakin şirket tekrar uçuşlarına başlayamamıştır. personeline olan borçlarının büyük ölçüde çözen şirket, bankalarla da ödeme planında anlaşmıştı. ssk borçlarını ödemesinin ardından en büyük borç kalemi olarak maliye'ye olan 8 trilyon 361 milyar liralık vergi borcunu ‘‘vergi barışı’’ından yararlanarak 4 trilyon 663 milyar lira olarak 2003 yılında ödeyip kapatmıştı. (şirketin büyük bölümü ipotekli borçlarını çok sayıda gayrimenkul satışı yoluyla kapattığı bildirildi.)

kaynakça 

türkiye merkezli havayolu şirketleri
türkiye merkezli eski şirketler
i̇stanbul merkezli şirketler
1985'te kurulan havayolu şirketleri
2001'de kapanan şirketler
Norveççe

norveççe, norveç'te konuşulan ve i̇skandinavca da denen kuzey cermen dil ailesine bağlı bir dildir. norveççe, danca ve i̇sveççe ile çok yakındır ve birini bilen bir kişi diğerlerini de anlayabilir. özellikle bir danimarkalı ve norveçli birbirlerinin dillerini çok kolay okuyup anlayabilmektedir. bunun temel nedeni ise iki dilin gramerinin tamamen aynı yapıda ve kalıpta olmasıdır.

16. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar norveç'in resmî dili danca idi. yeni bir dil olarak norveççenin oluşturulması, milliyetçilik ve edebiyat tarihi ile alakalıdır. norveç hükûmeti tarafından belirlenen iki çeşit yazılı norveççe vardır; bokmål (edebi kitap dili) ve nynorsk (yeni norveççe). dil reformları, birçok yazma ve konuşma kolaylığı ile birlikte yeni kelimeler üretmeyi de mümkün kılmıştır. bu reformlar daha çok nynorsk norveççesinde etkili olmuştur. bu yüzden günümüzde bokmål, muhafazakâr norveççe, nynorsk ise radikal norveççe olarak kabul edilebilir.

alfabe 

 æ-æ uzun "e" olarak
 ø-ø ö olarak ("ou" diye de okunur.)
 å-å uzun "o" olarak
 c "se" olarak
 u ise "ü" olarak 
 o ise u olarak okunur.
 j ise y olarak okunur.
 sj, skj, kj kombinasyonları ş diye okunur.
 gj, hj kombinasyonlar ' y ' diye okunur.

norveç'in kral ii. olaf tarafından hristiyanlaştırılmasından bir süre sonraya kadar norveççe orhun alfabesine benzeyen fakat harflerin başka ses değerleri taşıdığı bir runik yazı ile yazılırdı. örneğin runik yazı ile yazılmış odin ve orhun alfabesi ile yazılmış bilge aynı harflerle yazılır.

kaynakça
Teveccüh

teveccüh, yönelmek demektir. bir tasavvuf terimidir.

tasavvufta teveccüh, şeyhin, bütün manevî gücünü adeta bir aşılama sebep olacak şekilde müridin kalbi üzerine yöneltmesi ve aktarmasıdır.

camide toplanıp sırt sırta oturulur ve mürşit, sufilere tek tek teveccüh eder. gözler yumulur, mürşit başta muhammed bin abdullah olmak üzere sadat-ı kiram'ın ismini zikreder. bu sırada gözler yumulu olduğu halde caminin içinin nurla dolduğu da hissedilir. teveccüh başladığında mürşit, sufilerin yanına gelip ellerini onların omuzuna koyup üç kez nefes verir. bu halde sufi, mürşitten gelen nur paketlerinin içinde patladığını ve letaiflerinin açıldığını hissedebilir.

kaynakça 
 tasavvufalemi.com

tasavvuf terimleri
Cezbe

cezbe, arapça kökenli bir kelime olup herhangi bir duygunun veya inanışın etkisiyle aşırı ölçüde coşup kendinden geçmeye verilen isimdir. günlük hayattaki kullanımının yanı sıra tasavvufi bir terimdir.

tasavvufta cezbe 
allah'ın kulu (kişiyi) kendisine doğru çekmesi, kulun insani özelliklerinden sıyrılarak ilahi özellikleri kendisinde hissetmesi, bunun sonucu olarak da vecd halinde kendinden geçmesine verilen isimdir.

ayrıca bakınız
meczup

kaynakça

tasavvuf terimleri
Roger Garaudy

roger garaudy (17 temmuz 1913, marsilya - 13 haziran 2012, paris) fransız düşünür ve yazar.

1952 yılında sorbonne üniversitesi'nden felsefe dalında, 1954 yılında sscb bilimler akademisi'nde bilim dalında doktor unvanı elde etmiştir.

fransız komünist partisi'nde etkin bir konumda yer aldıktan sonra bu partiden ayrıldı. fransa parlamentosu'nda milletvekili, meclis başkan yardımcılığı, milli eğitim komisyonu üyesi ve senatör olarak görev yaptı. daha sonra profesörlüğe devam etti.

emekliliği sırasında pek çok akademik eser yayımlayan garaudy, 1982 yılında müslüman olmuştur. garaudy, zenginliği halkın bütün kesimlerine yaymanın yolunun ancak zekât yoluyla olacağını savunmuştur.

eserleri 
 dünyadaki tek medeniyet batı değil
 le terrorisme occidental (batı terörizmi) (2004)
 mythes fondateurs de la politique israélienne (i̇srail'in kuruluşundaki mitler) (1995) bu kitabında savunduğu antisemitik görüşler fransız ceza kanunlarına göre suç teşkil eder.
 avons-nous besoin de dieu? (tanrı gerekli mi?) (1993)
 karl marx (1972 ve 1977) on bir dile tercüme edilmiştir. 
 pour un modèle français de socialisme (sosyalizmin bir fransız modeli üzerine) (1968)
 lenine (1968) i̇talyanca, i̇spanyolca, fransızca, portekizceye tercüme edilmiştir. 
 la pensée de hegel (hegelin düşüncesi) (1966) i̇spanyolca, portekizce, arnavutça ve yunancaya tercüme edilmiştir. 
 marxisme du xx siècle (20.yy marksizmi) (1961) norveççe, i̇ngilizce, türkçe, çekce'ye tercüme edilmiştir.
 dieu est mort (tanrı öldü) (1962) hegel üzerine inceleme. almanca ve i̇spanyolcaya tercüme edilmiştir. 
 perspectives de l'homme (i̇nsanın ufukları) (1955) sırbça-hırvatça, i̇spanyolca, lehçe, portekizceye tercüme edilmiştir.
 theorie materialiste de la connaissance (materyalist bilgi teorisi) (1953) çekçe, rusça, almanca ve japoncaya tercüme edilmiştir. 
 les sources françaises du socialisme scientifique (1949) (bilimsel sosyalizmin fransız kaynakları) lehçe, almanca ve japoncaya tercüme edilmiştir. 
 siyonizm dosyası 
 yaşayanlara çağrı
i̇nsanlığın medeniyet destanı
geleceğimizde i̇slam var
hatıralar
endülüs'te i̇slam
i̇slam ve i̇nsanlığın geleceği
yobazlıklar
amerikan efsanesi
i̇lahi mesajlar toprağı filistin
i̇slam'ın vadettikleri
israil dosyası "siyasi siyonizm"
i̇slamiyet ve sosyalizm

kaynakça 

1913 doğumlular
marsilya doğumlular
2012 yılında ölenler
paris'te ölenler
21. yüzyıl fransız yazarları
fransız senatörler
20. yüzyıl fransız siyasetçileri
21. yüzyıl fransız siyasetçileri
fransız komünistler
fransız müslümanlar
müslüman olanlar
holokost inkârı
fransa ulusal meclisi üyeleri
Bayırköy, Beşikdüzü

bayırköy, trabzon ilinin beşikdüzü ilçesine bağlı bir mahalledir.

coğrafya 
trabzon iline 50 km, beşikdüzü ilçesine 3 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 yerelnet

beşikdüzü'nün mahalleleri