Bart Simpson

bartholomew jojo "bart" simpson, animasyon dizisi simpsonların kurgusal ana karakteri ve diziye adını veren ailenin üyesi. nancy cartwright tarafından seslendirilen bart, televizyonda ilk defa 19 nisan 1987'de the tracey ullman showda yayınlanan simpsonlar kısalarından "good night"ta göründü. bart, matt groening tarafından james l. brooks'un ofisinin bekleme salonunda beklerken tasarlandı ve yaratıldı. groening, life in helle dayanan bir dizi yapması için çağrılsa da bunun yerine, yeni bir grup karakter yaratmaya karar verdi. karakterlerin geri kalanı adlarını groening'in aile üyelerinden alsa da, bart'ın adı brat (yaramaz çocuk) sözcüğünün anagramıdır. the tracey ullman showda üç yıl yer aldıktan sonra simpson ailesi, 17 aralık 1989'da fox kanalında kendi dizisine kavuştu.

on yaşındaki bart, homer ile marge'ın çocuklarının en büyüğü ve tek oğlu, lisa ile maggie'nin ise ağabeyidir. bart'ın en baskın kişilik özellikleri yaramazlığı, asiliği ve otoriteye karşı saygısızlığıdır. bart, video oyunları, simpsonlar sinema filmi, the simpsons ride, reklamlar ve çizgi romanların da aralarında bulunduğu simpsonlarla ilgili diğer ürünlerde de yer aldı ve diziden esinlenilerek oluşturan çeşitli ticari ürünlerde de kendisine yer buldu.

aslında en başta nancy cartwright, oyuncu seçmelerine lisa için, yeardley smith ise bart rolü için katılmayı planladı. smith'in sesi bir erkek çocuğu için fazla tizdi, bu nedenle ona lisa rolü verildi. cartwright lisa'nın o zaman fazla ilginç olmadığı düşünerek, onun yerine daha iyi bir rol olduğunu düşündüğü bart için seçmelere katıldı. açılış sekansındaki kara tahta esprisi, barmen moe'ya yaptığı telefon şakaları ve "eat my shorts", "¡ay, caramba!" ve "don't have a cow, man!" gibi akılda kalıcı sözleri, karakterin ayırıcı özellikleri arasındadır.

simpsonların ilk iki sezonunda (1989–1991), bart şovun öne çıkan karakteriydi ve "bartmania"ya yol açtı. bart simpson'a ait çeşitli sloganlar ile sözlerin yer aldığı tişörtler popüler hale geldi ve en çok sattığı dönemde günde bir milyon gibi bir satış oranına ulaştı. "do the bartman" parçası, birleşik krallık'ta single listesinde bir numaraya yükseldi ve 1991'in en çok satan yedinci parçası oldu. bart'ın isyankâr tavırları ve beklendiği kadar başarılı olmamasından gurur duyması, ebeveynler ve eğitimciler tarafından çocuklar için kötü bir rol model olarak değerlendirilmesini beraberinde getirdi. üzerinde "i'm bart simpson. who the hell are you?" ("ben bart simpson. sen de kimsin?") yazan tişörtler, birçok okulda yasaklandı. 3. sezon civarında dizi, bart hâlâ en ön planda olan karakterinlerden olsa da, artık ailenin tümüne odaklanmaya başladı. time, bart'ı 20. yüzyılın en önemli 100 kişisinden biri olarak gösterdi ve karakter, 1990'da entertainment weekly tarafından "yılın göstericisi" seçildi. nancy cartwright bart'ı seslendirmesiyle aralarında 1992'de aldığı bir primetime emmy ödülü ve 1995'te aldığı bir annie ödülü'nün de bulunduğu çok sayıda ödül kazandı. 2000'de bart, diğer aile üyeleriyle birlikte hollywood walk of fame'de bir yıldızla ödüllendirildi.

simpsonlardaki rolü 
simpsonlar, karakterlerinin bir yaşı olmadığı ve her daim şimdiki yılda olduğunu farz eden yerleşik bir zaman çizgisi kullanmaktadır. birçok bölümde olaylar, ardışık bölümlerde çelişmesine rağmen spesifik zaman periyotlarına bağlanmaktadır. bart'ın doğum yılı "i married marge" (üçüncü sezon, 1991) bölümünde 1980’lerin başı olarak ifade edildi. simpsonlar kendi evlerini alana kadar ailesiyle birlikte springfield’ın aşağı doğu kısmında yaşadı. lisa doğduğunda topladığı ilgiden dolayı bart onu ilkin kıskandı fakat lisa’nın ilk kelimesinin "bart" olduğunu öğrenince çok geçmeden lisa’ya ısındı. bart'ın ilk okul günü 1990’ların başındaydı. i̇lk şevki umursamaz bir öğretmen tarafından kırıldı ve marge endişe etmeye başladı. bir gün teneffüs esnasında bart, milhouse ile tanıştı. milhouse ve diğer öğrenciler ile jest ve kaba sözlerle eğlenmeye başladı. müdür skinner, ona "okula henüz yeni başladın ve seçtiğin yol, belki de tüm yaşamın boyunca izleyeceğin tek yoldur! şimdi, ne söyleyeceksin?" dedi. bart ise "şortumu ye" diye cevap verdi.". "that 90's show" (on dokuzuncu sezon, 2008) bölümü, yayınlanmış öykülerin arka planıyla büyük ölçüde ile çelişmektedir; örneğin, bölümde homer ile marge, 1990'ların başında çocuksuz olarak gösterilmektedir.

bart’ın hobileri arasında paten kaymak, televizyon seyretmek (özellikle tırmık ile kıymık show’unu içeren palyaço krusty'yi), çizgi romanlar okumak (özellikle radioactive man), video oyunları oynamak ve haylazlık yapmak yer almaktadır. dizi boyunca bart, springfield i̇lköğretim okulu’na gitmektedir ve edna krabappel’in okuttuğu dördüncü sınıftadır. full-time bir işte çalışacak kadar büyük olmadığından, ara sıra part time işlerde çalışmaktadır. "bart the murderer" (üçüncü sezon, 1991) bölümünde tony’nin sosyal kulübünde barmen olarak, "bart gets famous" (beşinci sezon, 1994) bölümünde palyaço krusty’nin asistanı olarak, "bart after dark" (sekizinci sezon, 1996) bölümünde maison derrière mekânında kapıcı olarak, "homer's enemy" (sekizinci sezon, 1997) bölümünde kısa bir süre için kendi fabrikasının sahibi olarak çalışır.

karakter

yaratılması 

matt groening, bart ve tüm simpson ailesini 1986 yılında yapımcı james l. brooks'un ofisinin lobisindeyken tasarladı. groening, the tracey ullman show için kısalardan oluşan bir animasyon dizisini sunması için çağırılmıştı ve life in hell çizgi dergisinin bir uyarlamasını sunmayı planladı. life in hell'in canlandırılması çalışmasının yayın haklarından feragat etmesine neden olduğunu fark edince başka bir yöntemde karar kıldı ve kendi aile üyelerinin adlarını verdiği karakterlere sahip disfonksiyonel bir aile taslağını aceleyle çizdi. ailenin isyankâr oğlu için kendi adı yerine brat (yaramaz çocuk) sözcüğünün anagramı olan "bart" kelimesini seçti çünkü karaktere matt adının verilmesi kendisini apaçık ortaya çıkarmaktaydı.

bart, esasen "daha yumuşak başlı biri" olarak düşünüldü fakat karakter, cartwright'ın seslendirmesine bağlı olarak değişti. groening'e bart'ı tasarlanmasında birçok kişi ilham verdi: matt groening'in abisi mark, bart'ın davranışlarının çoğunun şekillenmesini sağladı. bart, tom sawyer ve huckleberry finn gibi karakterlerin aşırı özelliklerinin bir kişide birleşmesiyle tipik davranış gösteren çocuk karakterin aşırı bir versiyonu olarak tasarlandı. groening, bart'ı "eğer eddie haskell [leave it to beaver'dan] kendi şovuna sahip olsaydı ne olurdu" diye tanımlamaktadır. groening ayrıca, öncülü afacan dennisin bir hayal kırıklığı olduğunu ve gerçekten tehdit niteliğinde olan bir karakter yaratmak yönünde ilham verdiğini belirtti. bart'ın ikinci adındaki j, ikinci isimlerini jay ward'dan alan the rocky and bullwinkle show'daki bullwinkle j. moose ve rocket j. squirrel gibi animasyon karakterlere karşı bir "saygı"dır. bart simpson's guide to life kitabına göre bart'ın ikinci adının tam yazımı jojo'dur.

bart, 19 nisan 1987 tarihinde tüm simpson ailesiyle birlikte ilk defa the tracey ullman show kısası "good night" bölümünde göründü. 1989 yılında kısalar, fox kanalında yayınlanacak yarım saatlik bir dizi olarak simpsonlar'a uyarlandı. bart ve geri kalan simpson ailesi bu yeni şovda görünmeye devam etti. bu telefon şakaları, yayınlanan üçüncü bölüm olan "homer's odyssey" (birinci sezon, 1990) ile başladı; ancak ilk yer aldığı bölüm, yapılma sırasına göre ilk bölüm olan "some enchanted evening"di. dizinin gelişimiyle birlikte, yazarların yeni bir uydurma isim bulması ve moe'nun vereceği kızgın tepkiyi yazması daha da güçleşti. bu nedenle bunlar dördüncü sezonda devamlı tekrarlanan bir şaka olmaktan çıktı. zaman zaman yeniden su yüzüne çıkan bu şakalar en son 20. sezon bölümlerinden "lost verizon"'da (2008) görüldü. ancak öncekilerden farklı olarak bu defa bart şakalarını moe'yu değil, dünyanın çeşitli yerlerindeki barmenleri arayarak yaptı.

bart'a özgü bir söz kalıbı olan "eat my shorts", masa başı okumalarından birinde, cartwright'ın lisede yaşadığı bir olaya dayanan doğaçlamasıyla ortaya çıktı. cartwright'ın da aralarında olduğu fairmont lisesi'nin bandosu bir gün her zamanki gibi "fairmont west! fairmont west!" yerine, "eat my shorts" kalıbını tekrarlayarak çalmıştı. bart'ın diğer söz kalıpları olan "¡ay, caramba!" ve "don't have a cow, man!", simpsonlar'ın ilk sezonları boyunca üretilen tişörtlerde yer aldı. "cowabunga" sözcüğü de, şovda kullanılmadan önce tişörtlerde yer almış olsa da, genellikle bart'la birlikte anılır. tekrarlanan söz kalıplarına dayalı mizah, bart'ın "i didn't do it." (ben yapmadım.) cümlesiyle palyaço krusty'nin şovunda popüler bir role sahip olduğu "bart gets famous" (beşinci sezon, 1994) bölümünde hicvedildi. yazarlar "i didn't do it" cümlesini, "gerçekten adi şeylerin çok popüler olabileceğine dikkat çekecek" "dandik" bir kalıp olduğu için seçti.

bart şovda sıkça çıplak yer alır; ancak her defasında yalnızca kalçası görünür. simpsonlar: sinema filminde (2007) bart'ın tamamen çıplak olarak kaykayla kaydığı bir sekans vardır. bu süre içinde pek çok farklı şey cinsel organını kapatır; ancak kısa bir an için penisi görülebilir. bu, film için üzerinde ilk çalışılan sahnelerden biriydi. fakat, yapımcılar bu nedenle filmin r reyting alacağını düşündüğünden, filmin bu kısmından çok endişeliydi. filme motion picture association of america pg-13, british board of film classification ise pg reytingini uygun gördü. sahne entertainment weeklynin "30 unforgettable nude scenes" (30 unutulmaz çıplak sahne) listesinde yer aldı.

kişiliği 

bart'ın karakter özellikleri olan isyankârlık ve otoriteye saygısızlık, amerika'nın kurucu babalarınınkiyle karşılaştırılmış, ayrıca tom sawyer ve huckleberry finn'in bir araya gelmiş ve güncellenmiş bir versiyonu olarak da tarif edilmiştir. planet simpson adlı kitabında chris turner, bart'ı bir nihilist olarak tarif etmiştir; nihilizm varlığın objektif bir anlamı, amacı veya içsel bir değeri olmadığını savunan bir felsefi görüştür.

bart'ın isyankâr tutumu, springfield i̇lkokulu'nda onu rahatsızlık verici bir öğrenci yapmıştır. bart okulda çok başarılı değildir ve bundan övünç duyar. öğretmeni ms. krabappel, başöğretmen skinner ve bazen hademe willie ile başı derttedir. bart'ın okuldaki başarısı düşüktür ve kendisi de bunun farkındadır, bir keresinde "ben aptalım tamam mı? bir sokak direği kadar aptal! bundan dolayı mutlu muyum sanıyorsun?" demiştir. bir diğer seferde, lisa, bart'ın bir hamsterden daha aptal olduğunu başarıyla kanıtlar. "separate vocations" bölümünde (3. sezon, 1992) bart koridor gözetmeni olur ve ders notları yükselir, bu da onun aptal olduğundan değil, dikkatini vermediğinden derslerinde bocaladığına işaret eder. "brother's little helper", (11. sezon, 1999) bölümünde bart'ta dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olduğunun gösterilmesi bu fikri doğrular. keskin zekadan yoksunluğu kalıtsal "simpson geni"ne atfedilebilir, bu gen simpson ailesinin çoğu erkek üyesinin zekasına etki etmektedir. sürekli başı derde girmesine, ve sadist, yüzeysel ve bencil olabilmesine rağmen, bart ileri derecede dürüstlük belirtileri de göstermektedir. birkaç kere başöğretmen skinner ve bayan krabappel'e yardım etmiştir. "sweet seymour skinner's baadasssss song" (5. sezon, 1994) bölümünde bart istemeyerek skinner'in işten atılmasına neden olmuş ve okul ortamı dışında onunla arkadaş olmuştur. bart, skinner'in kendisine bir hasım olmasını özlemiş ve onun tekrar işe alınmasını sağlamıştır, bunun sonucunda artık arkadaş olamayacaklarını bile bile.

bart'ın muzırlığına ve homer'ın çoğu zaman umursamaz ve beceriksiz davranışı yüzünden, ikisinin çalkantılı bir ilişkisi vardır. bart homer'a çoğu zaman "baba" yerine adıyla hitap eder, homer da ondan "oğlan" diye söz eder. homer, çabuk sinirlenir ve bart onun tepesini attırınca kendini tutamayıp çizgi film-vari bir tarzda onu gırtlaklamaya kalkar. bu şovla ilgili ilk fikirlerden biri homer'ın bart'a karşı çok öfkeli ve baskıcı olmasıydı ama bunların karakterleri daha derinlemesine tahlil edildikten sonra bu özellikleri yumuşatılmıştır.

marge, homer'a kıyasla çok daha müşfik, anlayışlı ve bakıcı bir ebeveyndir ancak bart'tan bahsederken "ele avuca sığmaz" da demiştir ve bart'ın gariplikleri onu çoğu zaman mahcup eder. "marge be not proud" bölümünde (7. sezon, 1995) bart'a fazla annelik yaptığına karar verip, bart bir mağazadan hırsızlık yapıp yakalandıktan sonra ona karşı daha mesafeli davranır. hikâyenin başında bart onun aşırı anaçlığından şikayet eder ama annesinin tutumu değişince kendini kötü hisseder ve onunla barışır. bu tutumuna rağmen, bart bazen küçük düşmeye razı olabilir, eğer bu annesini memnun edecekse. marge, "özel küçük adam"ını anladığını ifade etmiş ve pek çok olayda onu savunmuştur. bir keresinde "bart'ı idare etmenin zor olduğunu biliyorum ama aynı zamanda içinin nasıl olduğunu da biliyorum. onda bir kıvılcım var. bu kötü bir şey değil... tabii bu kıvılcım ona kötü şeyler yaptırıyor." der

bart, kız kardeşi lisa ile bir kardeş rekabeti içindedir ama en genç kızkardeşi maggie ile maggie'nin bebek olması nedeniyle kanka gibi bir ilişkisi vardır. ayrıca lisa tarafından pek çok kere rencide olmuş ve onunla fiziksel olarak da kavga etmiş olsa da ikisi genelde birbirlerine çok yakındır. lisa'ya çok değer verir ve fazla ileri gidince hep özür dilemiştir. ayrıca, sorun çözmek gerektiği zaman lisa'nın ondan daha üstün olduğuna inanır ve sık sık akıl danışmak için ona gider. bart, lisa'ya çok sahip çıkar: "bart the general", (1. sezon, 1990) bölümünde, okulda bir kabadayı lisa'nın ev pastalarını harap edince, bart derhal ondan yana çıkar.

bart'ın en yakın arkadaşı milhouse van houten'dır, ama bu arkadaşlık konusunda bart bazen bir mahçubiyet gösterir. bart, milhouse üzerinde kötü bir etkiye sahiptir ve ikisi beraberce pek çok muzırlığa karışmıştır. bu davranışı yüzünden "homer defined" bölümünde (3. sezon, 1991) milhouse'un annesi, milhouse'un bart'la oynamasını yasaklar. bart başlangıçta bunu umursamıyormuş gibi yapsa da, sonunda bart milhouse'a ihtiyaç duyduğunu anlar ve marge, bayan van houten'i durumu tekrar değerlendirmeye ikna eder. bart, popüler ve havalı bir çocuk olarak gösterilse de, o ve milhouse çoğu zaman kabadayıların (dolph, jimbo, kearney ve nelson muntz) hedefidir. milhouse, okuldaki sosyal statülerini sayısal olarak özetlemek için "üç buçuk. dövülürüz ama bize bir açıklama yaparlar" der. bart ve nelson geçmişte hasım olmuşlar, bart bir keresinde ona savaş ilan etmiştir ama başka zamanlarda da yakın arkadaş olmuşlardır.

bart, televizyon çocuk programı sunucusu palyaço krusty'nin en büyük hayranlarındandır. bir keresinde "tüm hayatımı krusty'nin öğretilerine dayandırdım" demiştir. krusty programı ile ilgili oyuncak ve malzemeyle dolu bir odada uyumaktadır. palyaçoya pek çok kere yardımcı olmuştur, örneğin "krusty gets busted" (1. sezon, 1990) bölümünde bir silahlı saldırı olayında figüran bob'un krusty'yi yalan yere suçlu göstermek çabasını suya düşürmüştür, "like father, like clown" bölümünde ise krusty'yi sık görüşmediği babası ile tekrar bir araya getirmiştir. ve "krusty gets kancelled" bölümünde krusty'nin televizyona geri dönüp kariyerini tekrar harekete geçirmesine yardımcı olur. buna karşın krusty bart'ın yardımlarından büyük ölçüde habersiz kalmış ve bart'a ilgisiz davranmıştır. bir yaz, bart büyük bir hevesle krusty yaz kampı'na katılmış; ancak krusty gelmemiş ve kamp bir felakete dönüşmüştür. bart, krusty'nin geleceğine inanarak önceleri umudunu korur ama sonunda tepesi atar, krusty'nin ticari malzemelerinden nefret ettiğine karar verir ve kampı işgâl eder. krusty bu ihtilafı sona erdirmek için hemen kampı ziyaret eder ve bart'ı yatıştırmayı becerir. dizi için orijinal fikirlerden biri bart'ın bir televizyon palyaçosuna hayran olması ama babasına hiç saygı duymaması idi ama bu fikir hiçbir zaman doğrudan incelenmemiştir. bu orijinal plana göre krusty tipinin tasarımı palyaço makyajlı bir homer'dı. "krusty gets busted" bölümünde bart, figüran bob'un planını suya düşürünce ikisi arasında uzun süren bir düşmanlık başlar. yazarlar, bob'un tekrar tekrar geri gelip bart'tan intikam almasına karar verdiler. road runner'ı kovalayan çakaldan ilham aldılar ve bob'u yaramaz bir çocuğu yakalamayı kafasını takmış akıllı bir kişi olarak gösterirler. bob, on bir bölümde çıkmıştır, genelde kötü planlar yapar ve sonunda hep başarısızlığa uğrar.

nasıl karşılandığı ve kültürel etkileri

bartmania 
daha sonraki sezonlar homer'a odaklanırken, bart ilk üç sezonun çoğunda baş karakterdi. 1990'da bart çok çabuk bir şekilde televizyondaki en popüler karakter haline geldi ve "bartmania" tabiri kullanılmaya başlandı. simpsonlar karakterleri içinde hafızalarda en çok yer edinnen karakter oldu, örneğin tişörtler. 1990'ların başlarında, bart'ın yer aldığı milyonlarca tişört satıldı; bir milyonu ise sadece birkaç günde satıldı. bart'ın kötü bir rol model olduğu düşünüldüğünden birkaç amerikan devlet okulunda bart'ın yanında "i'm bart simpson. who the hell are you?" ve "underachiever ('and proud of it, man!')" gibi yazıların yer aldığı tişörtler yasaklandı. simpsonlar ticari ürünleri iyi satışlar yaptı ve ilk 14 ay boyunca 2 milyar dolar kazanç elde etti. bart simpson ürünlerinin başarısı, karaborsada sahte ürünlerin, özellikle tişörtler, üretilmesine neden oldu. bazılarında bart'ın çeşitli sloganları yer alırken diğerlerinde "teenage mutant ninja bart, air simpson bart, [and] rastabart" yazılarında olduğu yeni gibi tasarlanmış bir halde karakter tasvir edildi. bart'ı nazi üniforması içinde "nazi bart" ya da kel olarak tasvir eden istisnalar hariç matt groening genellikle kaçak ürünlere itiraz etmedi. 20th century fox, sonradan bu ürünleri üretenlere dava açtı ve üreticiler, bunları üretmeyi bıraktı.

şovun başarısına bağlı olarak 1990 yazı boyunca fox network, simpsonlar’ın yayın saatini pazar günü 20.00'den (est) alarak şovu, aynı saatte nbc'de yayınlanan dönemin bir numaralı şovu olan the cosby show'un karşısına yani perşembe gününe aldı. yaz boyunca, birkaç haber kaynağı, sözde "bill vs. bart" rekabeti hakkında söylentilere yer verdi. entertainment weekly dergisinin 31 ağustos 1990 tarihli sayısında bill cosby'nin bir bart simpson tişörtü giymiş resmi yer aldı. "bart gets an f" (ikinci sezon, 1990) bölümü, the cosby show'a karşın yayınlanan ilk bölümdü ve düşük bir nielsen reytingi aldı. the cosby show, 18,5 izlenme oranı elde etti. reyting, şovu ev televizyonlarında izleyen izleyicilere dayanmaktadır fakat nielsen media research, 33,6 milyon izleyicinin bölümü izlediğini yayınladı ve bu da şovu, gerçek izleyiciler açısından haftanın bir numaralı şovu yapmaktadır. bu dönemde alınan bu izlenme oranıyla bölüm, fox network’un tarihinde en çok izlenen bölüm oldu, ve hâlâ simpsonlar tarihinin aldığı en yüksek izlenme oranıdır. popülaritesinden ötürü bart, ana olay örgüsünde yer almadığı bölümler de dahil sık sık şovun reklamlarında simpson ailesinin en çok görünen üyesi oldu.

bart, "1990'nın televizyon kralı", "televizyonun en parlak yeni yıldızı" ve bir "eksilmemiş smaç" olarak betimlendi. entertainment weekly, bart'ı 1990 için "yılın eğlendiren kişisi" seçti ve "bart, bir isyancı olduğunu kanıtlamıştır ve ayrıca kolaylıkla terörize olan bir terör, iyi bir çocuk olduğunu da,ve cesaretindeki ciddi görüntüler ile bizi ve kendini şaşkına çeviren ilginç bir tiptir" diye yazdı. 1990 amerika birleşik devletleri’ndeki senato, kongre ve valilik seçimlerinde bart, yazılan adaylar içinde en popüler olandı ve birçok alanda kurgusal karakterler içinde sadece mickey mouse'dan sonra ikinci oldu. balonlarıyla bilinen 1990 macy'nin şükran günü geçit töreni’nde bart’ın dev helyum dolu bir balonu oluşturuldu. bu yıldan itibaren bart simpson balonu geçit töreninde her yıl göründü. buna, törenle aynı gün yayınlanan "bart vs. thanksgiving" bölümünde gönderme yapıldı ve homer, bart’a "eğer, her saman alevi çizgi karaktere bir balon yapmaya kalkarsan töreni saçmalığa dönüştürürsün!" der. bu esnada, arkada ve farkında olmadan televizyonda bir bart simpson balonu kısa bir sürede gözükür.

the simpsons sing the blues albümü, eylül 1990’da yayınlandı ve billboard 200 listesinde 3 numaraya kadar yükselerek büyük bir başarı elde etti ve recording industry association of america tarafından 2 kere platinum ile ödüllendirildi. albümden çıkan ilk single, nancy cartwright tarafından seslendirilen bir rap şarkısı olan "do the bartman" oldu ve şarkı 20 kasım 1990 tarihinde piyasaya sürüldü. i̇smini tanıtımında yazdırmamasına rağmen şarkı, michael jackson tarafından yazıldı. jackson, bir simpsonlar, özellikle bart hayranıydı ve bir gece yapımcıları, bart için bir numaralı single yazmayı önermek ve şovda konuk oyuncu olarak gözükmek için çağırdı. jackson, sonunda john jay smith takma adıyla şovun "stark raving dad" (üçüncü sezon, 1991) bölümünde konuk oyuncu olarak yer aldı. şarkı, amerika birleşik devletleri'nde single olarak resmî bir şekilde hiçbir zaman yayınlanmamasına rağmen birleşik krallık’ta başarılı oldu. 1991’de 16 şubat ile 9 mart arasında toplam üç hafta boyunca birleşik krallık’ta bir numaralı single ve yılın en çok satan yedinci şarkısı oldu. yarım milyon kopya sattı ve british phonographic industry tarafından 1 şubat 1991’de altın ile sertifikalandırıldı.

rol modeli olarak bart 

bart'ın yaramazlıklarına rağmen cezalandırılmamasına neden olan isyankâr doğası, bazı ebeveyn ve tutucu kişiler tarafından onun çocuklar için kötü bir rol model olarak değerlendirilmesine yol açtı. pittsburgh post-gazette yazarı robert bianco, "[bart] kurnazlıkla ailesini alt etmekte, hazırcevaplıkla öğretmenlerini bastırmaktadır; kısacası o, olmuş olmak istediğimiz ve çocuklarımızın olmasından korktuğumuz çocuktur" diye yazdı. okullarda eğitmenler, eğitimiyle ilgili olumsuz tutumu ve "başarısız ve bununla gurur duyan" tutumundan ötürü bart'ın "öğrenmeye tehdit" olduğunu iddia ettiler. başkaları ise onu "bencil, agresif ve kötü ruhlu" olarak tanımladı. eleştirilere cevap olarak james l. brooks, "herkesin bir rol model olduğu bir televizyon beklentisinden sakınırım. gerçek hayatta bu kadar çok rol modelle karşılaşmazsınız. televizyon neden onlarla dolu olsun ki?" dedi. los angeles merkezli medya ve değerler merkezi'nin yönetici yönetmeni elizabeth thoman, "eğer çocuklar bart simpson'a saygı duyuyorlarsa, bizlerin, toplumumuzda neden tüm bu rol modelleri için televizyonu kullandığımızı kendimize sormamız gerekir, bu çok daha büyük bir sorundur.  biz, televizyonun, tüm rol modellerini bulabileceğiniz bir yer olduğu fikrini sürdürdükçe, televizyonu bir okul sistemi konumuna getirmeyi sağlamaktayız" diye yazdı.

1990'da, abd'de uyuşturucuyla mücadele programının başı olan william bennett, pittsburgh'da bir bağımlılık tedavi merkezini ziyaret etti ve duvarda bart posterini görünce "simpsonlar'ı izlemiyorsunuz, değil mi? bunun size hiç faydası olmaz." dedi. dizinin yazarları buna müstehzi bir şekilde yanıt verdi ve "stark raving dad" bölümünün üç gün sonraki tekrar yayınından hemen önce verilen bir kısa bölümde bart, "hey, bizler tıpkı waltonlar gibiyiz. bizler de depresyon'un sona ermesi için dua ediyoruz." dedi.

karakter hakkında çok sayıda eleştiri olsa da, olumlu yorumlar da yapıldı. çocuklara yönelik televizyon programlarında kaliteyi yükseltme amacı güden bir halk örgütlenmesi olan action for children's television'ın başkanı peggy charren, "simpson ailesi ticari televizyondaki ince düşünceli çizgi dizilerden biri.  tişörtleri yasaklayarak anayasayı nasıl öğretebilirsiniz?" yorumunu yaptı. köşe yazarı erma bombeck "çocuklar, bu dünyanın bir yerinde var olan, onların sadece fantazisini yaptıkları şeyleri kendisi becerebilen, ebeveynlerine arada bir ağızlarının payını verebilen ve buna rağmen hâlâ yaşamasına izin verilen bir yaşıtlarının olduğunu bilmeye ihtiyaç duymakta." diye yazdı. 2003'te birleşik krallık'ta, on iki yaş altı çocuklar üzerinde "en fazla etkisi olan kurgusal karakter"in ebeveynlere sorulduğu bir ankette bart ilk sırada yer aldı.

övgüler 

1998'de time, bart'ı 20. yüzyılın en önemli 100 kişisinden biri olarak gösterdi. bart, listedeki tek kurgusal karakterdi. daha önceden ise 31 aralık 1990 tarihli derginin kapağında yer almıştı. ayrıca tv guide'ın 1996'daki "tüm zamanların en mükemmel 50 tv yıldızı" listesinde 48. sırada yer alırken 2002'de ise lisa'yla birlikte "tüm zamanların en mükemmel 50 çizgi karakteri" listesinde 11. sırada yer aldı.

1992'deki 44. primetime emmy ödülleri'nde cartwright, üçüncü sezondaki "separate vocations" bölümünde seslendirdiği bart performansıyla en i̇yi dublaj dalında bir primetime emmy ödülü kazandı. ödülü, simpsonlar'dan beş seslendirme sanatçısıyla paylaştı. bart'ın ağırlıklı olarak ön planda olduğu birçok bölüm, en i̇yi animasyon programı dalında emmy ödülleri'ne aday gösterildi, 1992'deki "radio bart", 2005'teki "future-drama", 2006'daki "the haw-hawed couple" ve 1997'deki ödülü kazanan "homer's phobia" gibi bölümler bunlara dahildir. 1995'te cartwright, bir bölümdeki bart performansıyla "animasyon alanında dublaj" dalında bir annie ödülü kazandı. 2000'de bart ve tüm simpson ailesi, 7021 hollywood bulvarı'ndaki hollywood walk of fame'de bir yıldız ile ödüllendirildi.

ticari ürünler 
tişörtlerin yanı sıra bart, oda spreyleri, tampon çıkartmaları, beyzbol şapkaları, buzdolabı mıknatısları, anahtarlık, düğmeler, bebek, posterler, figürinler, saatler, sabuntaşı oymalar, chia hayvanlar, bowling topları ve boxer gibi simpsonlar'la ilgili çeşitli ürünlerde yer aldı. bart'ın kişiliği ve özellikleri hakkında olan the bart book, 2004 yılında piyasaya çıktı. gayriresmî olarak yayımlanan bart simpson's guide to life. the simpsons and philosophy: the d'oh! of homer kitapları, bart'ın karakterini analiz eden ve onu "nietzscheci ideal" ile kıyaslayan bir bölüm içermektedir.

bart, simpsonlar'la bağlantılı çeşitli medyada yer aldı. simpsonlar video oyunlarının her bölümünde gözüktü, bunlara bart vs. the world, bart simpson's escape from camp deadly, bart vs. the space mutants, bart's house of weirdness, bart vs. the juggernauts, bartman meets radioactive man, bart's nightmare, bart & the beanstalk ve 2007'de piyasaya çıkan the simpsons game dahildir. televizyon dizisinin yanı sıra bart, ilk kez 29 kasım 1993 tarihinde yayımlanan aylık dergi simpsons comics sayılarında da düzenli olarak yer aldı ve 2000'den beridir yayımlanan bart simpson comics adlı kendi adını taşıyan bir dergiye sahiptir. bart ayrıca 2008'de florida ile hollywood universal studios'ta kurulan the simpsons ride'da da rol aldı.

bart ve simpsonlar karakterleri, nestlé'nin butterfinger şekerleri için çekilen televizyon reklamlarında "nobody better lay a finger on my butterfinger!" sloganıyla 1990'dan 2000'e kadar gözüktü. lisa da bazen bunun tanıtımını yapardı. matt groening, daha sonradan fox'un şovun yayın süresini yarım saat olarak değiştirmesinin nedeninin butterfinger reklamları kampanyası olduğunu belirtti. kampanya 2001'e kadar sürdü. bart ayrıca burger king, c.c. lemon, church's chicken, domino's pizza, kentucky fried chicken, ramada inn, ritz crackers ve subway reklamlarında yer aldı. 2001'de kellogg's, kısa bir süreliğine "bart simpson peanut butter chocolate crunch" (bart simpson fıstık ezmesi çikolata crunch) adında bir ürün üretmeye başladı. şovun yarım saate çıkarılmasından önce matt groening, bart'ı jell-o'nun sözcüsü olarak seçti. bart'ın "j-e-l-l-o" şarkısını söylemesini, daha sonra o harfini geğirmesini istedi. ertesi gün çocukların bunu deneyeceklerine inanıyordu, fakat fikri reddedildi.

9 nisan 2009 tarihinde amerika birleşik devletleri posta servisi, bart ile diğer dört simpson üyesinin yer aldığı 44 sentlik posta pulunu tanıttı. simpsonlar, prodüksiyonda iken posta pulu üzerinde yer almayı başaran ilk tv dizisi karakterleri oldular. pullar, matt groening tarafından tasarlandı ve 7 mayıs 2009 tarihinde satışa çıktı.

notlar

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar

dış bağlantılar 
 the simpsons.com'da bart simpson
wikisimpsons'da bart simpson

simpsonlar karakterleri
kurgusal amerikalılar
1999'da tanıtılan kurgusal karakterler
kurgusal erkek karakterler
komedi filmi karakterleri
kurgusal hilebazlar
telefon şakası