Harp Akademileri

harp akademileri türk silahlı kuvvetlerine bağlı yüksek lisans düzeyinde eğitim ve öğretim veren, nitelikli kurmay subay yetiştiren bir askerî akademiydi. eğitim ve öğretim faaliyetlerin yenilevent'teki yerleşkesinde sürdürüyordu. 31 temmuz 2016 tarihinde 15 temmuz darbe girişiminden sonra ilan edilen ohal kapsamındaki kanun hükmündeki kararname ile birlikte kapatıldı. aynı khk'da yapılan düzenlemeyle enstitüler adı altında milli savunma üniversitesine bağlı olan yeni bir yapı oluşturuldu.

tarihi

1848 yılında kurulmuş olan "erkan-ı harbiye mektebi" (harp akademileri) ilk mezunlarını 1849 yılında verdi. 18. yüzyılın ilk yarısında küresel gelişmelere paralel olarak osmanlı i̇mparatorluğu geniş bir yelpazede ordu teşkilatı dahil reformlar gerçekleştirdi. 1845 yılında kara harp okulu (mekteb-i harbiye komutanı mehmed emin derviş paşa, hariciye nazırı keçecizade fuat paşa ve şeyhülislam arif hikmet'ten oluşan askeri talim kurulu başkanı sultan abdülmecid'in idari emriyle askerî liseler kurulmuş; harp akademisi eğitim süresi dört yılda çıkarılmış ve avrupa orduları gibi kurmay subay yetiştirmek için yeni kurslar açılmıştır. akademi, bu süreçten sonra kurumsal bir kimlik kazanmıştır.

akademi için kurulması planlanan ilk yerleşke olarak i̇stanbul seçilmiştir. harbiye'deki bina 1854'ün başlarında osmanlı'nın kırım savaşı'ndaki müttefiki fransız birliklerine misafirhane ve hastane olarak tahsis edildiğinde akademi, bugün "taşkışla" olarak bilinen i̇stanbul teknik üniversitesi binasına geçici olarak taşınmıştır. 1858'in sonunda akademi ve genelkurmay kursları gülhane askeri tıp akademisi'ne (gata) taşındı. 1862 yalında kırım savaşı sırasında yanan ve restore edilen harbiye'deki eski yerleşkeye geri dönüldü. 2 yıl sonra, bugünkü deniz harp okulu, osmanlı i̇mparatorluğu donanması'nın kurmay okulu olarak kuruldu. osmanlı ordusu'nun yeniden yapılanma çabalarının bir parçası olarak, kurmay kolejleri ve diğer askeri okullar için 1866'da yeni düzenlemeler yapıldı. bu düzenlemelerle akademi eğitimi üç yıla çıkarıldı ve ek askeri kurslarla tatbikatlara ve uygulamalı eğitime ağırlık verildi. kurmay subay olmak başlangıçta başlı başına farklı bir kol olarak görülse de, 1867'den itibaren piyade, süvari ve topçu gibi branşlarda kurmay subay yetiştirmek için yeni programlar uygulanmaya başlandı. 1899 yılında, kurmay subay kursları ve kurmay adayı subayların eğitimine ek olarak daha yüksek askeri eğitime sahip subay yetiştirilmesi gerektiği görüşü benimsendi ve ardından, daha fazla sayıda subay, kurmay subay kurslarına kabul edilmeye başlandı. bu süreç 1908 yılına kadar devam etti.

mustafa kemal atatürk, 57. dönem kurmay kursunu başarıyla bitirmiştir. atatürk, 1902 yılında kabul edildiği harbiye'deki akademiden kurmay subay olarak 1905 yılında mezun olmuştur. akademinin harbiye’deki eski binası günümüzde askeri müze olarak kullanılmaktadır.

i̇kinci meşrûtiyet sonrası dönem

osmanlı'da i̇kinci meşrutiyet'in ilanının ardından akademiye katılma şartı olan kurmay kursunun katılım şekli, 4 ağustos 1909 tarihli yeni "kurmay kursu yönetmeliği" ile yeniden düzenlendi. birkaç ay sonra, akademi harbiye'den yıldız sarayı'na taşındı. kara harp okulu'ndan kurmay kolejine doğrudan geçiş uygulaması kaldırıldı ve akademiye katılmak için kara harp okulundan mezun olup, iki yıllık kıt'a hizmeti yapmış olma şartı getirildi. daha sonra askerler sınavlara tabi tutuldu ve sınavı geçenler kurmay subay adayı olarak kursa kabul edildi.

savaşlar dönemi
akademiden mezun olan genç kurmay subaylar 1911 trablusgarp savaşı, 1912-1913 balkan savaşı ve 1914-1918 arasındaki i. dünya savaşı, 1919-1922 yılları arasındaki kurtuluş savaşı'nda büyük bir deneyim kazanmış ve olağanüstü bir başarı sergilemiştirler. 16 mart 1920 tarihinde i̇stanbul'un işgal edilmesinin ardından askeri okullar birinci dünya savaşı'nın galipleri tarafından kapatıldı; bununla birlikte akademi 28 ocak 1919'da taşındığı teşvikiye'deki şerif paşa konağı'nda nisan 1921'e kadar faaliyetlerini sürdürmeye devam etti. 1919'da akademi müfredatı, savaş taktikleri ve dil kurslarına ağırlık verildi. 1921'in başlarında akademinin yeri yeniden değiştirilerek beylerbeyi'ne taşınmasına karar verildi. ancak tüm öğretmen ve öğrenci askerlerin kurtuluş savaşı'na katılmak üzere anadolu'ya gitmesi üzerine akademi ve kurslar geçici olarak kapatıldı.

cumhuriyet dönemi ve günümüz
kurtuluş savaşı sonrası akademi 13 ekim 1923 tarihinden itibaren i̇stanbul üniversitesi'nin idari binası olarak anılan beyazıt'taki harbiye nezareti binasında "yüksek harp okulu" adıyla eğitim ve öğretim faaliyetlerine yeniden başladı. akabinde 24 mart 1924'te ismi "genelkurmay kurs müdürlüğü" olarak değiştirildi ve yıldız sarayı'na taşındı. 1927 yılında bir kez "harp akademisi müdürlüğü" adını aldı ve akabinde müdürlük adı komutanlığa çevrildi. akademi 1975 yılına kadar bu lokasyonda eğitim ve öğretim faaliyetlerine devam etti. 15 ocak 1927 tarihinde kurulan yüksek levazım okulu, levazım üst subay akademisi ve levazım okulu ile general ve üst subaylara mahsus yüksek komuta akademisi de harp akademisi'ne bağlandığından askeri akademiler komutanlığı adı verilmiştir. adı değiştirilen akademi, sadece bir kadrolu olmaktan, 1930'da deniz harp akademisi'nin yeniden açılmasıyla büyümeye başladı. 7 yıl sonra, türk askeri havacılığının gelecekteki pilot subaylarını yetiştirmek için hava harp akademisi kuruldu.

i̇kinci dünya savaşı sonrası dönem

i̇kinci dünya savaşı nedeniyle akademi, 1941 yılından başlayarak 5 yıl süreyle, tesislerini ankara'daki kara kuvvetleri komutanlığı karargahına taşıdı ve savaşı bitimine müteakip 1946 yılında yıldız sarayı'ndaki eski kampüsüne geri döndü. akademinin adı mart 1949'da "harp okulları komutanlığı" olarak değiştirildi. millî güvenlik akademisi 1952'de, silahlı kuvvetler komuta akademisi de 1954'te kuruldu. milli güvenlik akademisi 1995 yılında ankara'ya ve 2012 yılında i̇stanbul'a taşınarak silahlı kuvvetler akademisi ile birleşmiş ve o tarihten bu yana "silahlı kuvvetler yüksek komutanlığı ve kurmay akademisi" olarak eğitim ve öğretim faaliyetlerini sürdürdü. hava kuvvetleri komutanlığına bağlı olarak ankara etimesgut'ta bulunan "kara-deniz-hava kuvvetleri i̇şbirliği akademisi komutanlığı" 1960 yılında i̇stanbul'a taşınarak hava harp okulu'na entegre edildi. daha sonra 1961 yılında harp okulları komutanlığı bünyesinde "kurs komutanlığı" ve 15 şubat 1962 tarihinden itibaren "kara-deniz-hava kuvvetleri i̇şbirliği akademisi", "özel komuta akademisi", "kurmay subay akademisi" ve "nükleer silahlar" adında yeni bir akademi daha kuruldu. yüksek komuta akademisi'ni birleştirmek ve buna bağlı olarak tüm kolejleri aynı kampüste konumlandırmak için 12 mart 1969'da i̇stanbul yenilevent'te yeni bir akademik alanın inşaatına başlandı. harp okulları, birkaç bölüm dışında, aynı yıl yenilevent'teki yeni tesislerinde 1975–1976 öğretim yılına başladı. "yeni savaş akademisi kanunu", 24 mayıs 1989'da ulusal meclis'in bu süreçte savaş akademilerinin tüzüklerini değiştiren bir kararla yürürlüğe girdi. 1990–1991 akademik yılında, «seminer sistemi» kabul edildi. bu yeni sistem kapsamında, hizmet ve savaş akademilerinin kontenjanı artırıldı ve sınıflar 16-20 kişilik gruplar halinde yeniden düzenlendi.

2000'li yıllar ve günümüz
harp okulları kanununda 2003 yalında yapılan yeni değişiklikler doğrultusunda, harp okullarında lisansüstü eğitimler başlatılmış ve 2007 yılında ilk kez "kurmay subay diploması" nın yanı sıra mezunlar "yüksek lisans" ile ödüllendirilmiştir. harp akademisi komutanlığı, günümüzün teknolojik dünyasının gereksinimlerini karşılamak amacıyla, akademik eğitim ve öğretim faaliyetlerini desteklemek, ortak kavramları simüle edilmiş ortamda denemek ve egzersiz yapmak için 25 temmuz 2003 tarihinde çok ihtiyaç savaş oyunları ve kongre merkezinin açılışını yaptı. kongre, 1 ağustos 2008 tarihine kadar faaliyet göstermiş ve harp okulları komutanlığına bağlı «ortak doktrin geliştirme, deney ve eğitim merkezi» adını almıştır. 1935 yılından bu yana 41 ülkeden binden fazla yabancı askeri subay türk silahlı kuvvetleri harp okullarından mezun olmuştur. harp okulları türkiye genelkurmay başkanlığına doğrudan bağlı bir birim olmuştur.

2016 yılından günümüze
stratejik araştırmalar enstitüsü, türk silahlı kuvvetlerinin talep ettiği konularda lisansüstü düzeyde eğitim, sertifika programları, bilimsel çalışmalar yapmak için 2003-2004 eğitim-öğretim yılından itibaren kurularak, eğitim ve öğretim faaliyetlerine başladı. müttefik ülkelerden, muadilleri arasında özel bir yere sahip olan harp akademisine yönelik akademik talepler devam etmektedir. 2016 türkiye askerî darbe girişiminden sonra ilan edilen 31 temmuz 2016 tarihli ohal kapsamındaki "kanun hükmündeki kararname" ile genelkurmay başkanlığı'na bağlı tüm askeri okullar ve liseler ile birlikte akademiler de kapatıldı. aynı khk'da yapılan düzenlemeyle "enstitüler" adı altında milli savunma üniversitesine bağlandı.

görev yapmış komutanlar

resim galerisi

kaynakça 

 
1923'te türkiye'de kurulan oluşumlar