Freddie Mercury

freddie mercury (5 eylül 1946, zanzibar – 24 kasım 1991, londra), britanyalı şarkıcı, şarkı yazarı ve müzik grubu queen'in solistidir.

gerçek adı, farrokh bulsara'dır. sahnedeki duruşu, şovu, pek çok kişi tarafından hâlâ dünyanın en güçlü vokali olarak anılan sesi, queen'i insanlık tarihinin en çok tanınan müzik gruplarından biri haline getirmesi ile tanınan, queen grubunun kurucusu ve vokalistidir. 'rock müzik' ve 'operanın' bir arada kullanımı başta olmak üzere, değişik müzik türlerini bir arada harmanlayan bir müzik anlayışına sahiptir. "bohemian rhapsody", "somebody to love", "we are the champions", "don't stop me now", "killer queen" ve "crazy little thing called love" gibi pek çok uluslararası hit parçanın yazarıdır. komplike bir özgüvene ve cesarete sahip olduğunu o yıllarda sahip olduğu dış görünüşü, müziği ve queen ile tüm dünyaya hissettirmiştir. yıllarca queen grubundaki çalışmaları ile birlikte solo olarak da çalışmıştır. ses aralığı 4 oktavdı, konuşma sesi bariton aralığında, şarkı söylerken sesi tenordu. dişleri nedeniyle kendini özgüvensiz hissediyordu ancak sesinin etkilenebileceğinden endişelendi ve dişlerinde herhangi bir değişiklik yapmadı. mercury ayrıca i̇lk asyalı rock star olarak adlandırılır. 1991 senesinde aids'in getirdiği komplikasyonlar sonucu yaşamını yitirmiştir. ölümünden sonra geriye kalan grup üyeleri, toplumun aids farkındalığının artması amacıyla the freddie mercury tribute concert adında bir konser düzenlemişlerdir.

2005 senesinde blender dergisinin okuyucuları mercury'yi gelmiş geçmiş en iyi erkek sanatçı seçtiler ve 2008 senesinde, rolling stone dergisi onu "tüm zamanların en i̇yi 100 şarkıcısı" sıralamasında 18. sıraya yerleştirdi. 2009 senesinde classic rock dergisinin yaptığı ankette mercury gelmiş geçmiş en iyi rock müzik sanatçısı seçildi. vizelli tarafından tarihte en çok iz bırakmış sanatçılardan biri seçilen mercury, 2009 yılının ocak ayında birleşik krallık'ta istatistik konusunda bir otorite olarak kabul edilen onepoll tarafından skiddle.com'un katkılarıyla ve oldukça geniş çaplı katılımla gerçekleştirilen bir ankete göre rock tanrısı adına layık görüldü.

mercury'nin vokalliği ile queen, 300 milyon civarı bir satış başarısı elde etmiştir. queen genel olarak the beatles'den sonraki en önemli rock grubu olarak kabul görür. bu güne kadar celine dion, george michael, lady gaga, katy perry, extreme, michael jackson, foo fighters, kurt cobain, guns n' roses, metallica, manic street preachers, the killers, the smashing pumpkins, radiohead, my chemical romance, kansas, iron maiden, ben folds five, robbie williams gibi birçok şarkıcının veya grubun üzerinde etki bırakmıştır.

çocukluk yılları 
parsi kökenli bir ailede zamanın i̇ngiliz kolonisi olan zanzibar adasında (şimdiki tanzanya'nın bir parçası) doğmuştur. kashmira adında bir kız kardeşi vardır.

mercury, bombay'daki (hindistan) st. peter yatılı okuluna geri gönderildi. bu okulda piyano çalmayı öğrendi ve ilk grubu the hectics'e katıldı. çocukluğunun büyük kısmını hindistan'da büyükannesi ve teyzesi ile geçirdi. zanzibar'a dönmeden önce st. mary's lisesi'nde eğitimini tamamladı. zanzibar'daki 1964 devrimi nedeniyle, 17 yaşında iken ailesi ile birlikte birleşik krallık'a taşındılar. ealing art college'da sanat ve grafik tasarım alanında diploma aldı.

şarkıcı ve yorumcu 
freddie mercury, geniş kitlelerce rock müziğin en büyük vokalistlerinden biri olarak kabul edilmiştir.

freddie mercury çok özel bir sese sahipti. normal konuşma sesi bariton aralığında olmasına karşın şarkı söylerkenki sesi tenor idi. kaydedilmiş vokal aralığı yaklaşık 4 oktav idi (falsetto dahil). vokal aralığına ilaveten mercury teknik olarak zor şarkıları da çok güçlü bir sesle yorumlamıştır. ancak, ses tellerindeki nodüllerden rahatsız olması nedeniyle (ameliyat olmayı reddetmiştir) pek çok konserinde yüksek notaları düşürmüştür. mercury hiç formal vokal eğitimi almadığını söylemiştir.

şarkı yazımı 
freddie mercury, queen'in "greatest hits" albümündeki 17 şarkının 10'unun yazarıdır. bunlar arasında: "killer queen", "bohemian rhapsody", "somebody to love", "we are the champions" ve "don't stop me now" sayılabilir. 1980'lerde grubun dört üyesi de şarkı yazıyordu. ancak mercury'nin şarkılarında dikkati çeken en büyük özellik, rock, heavy metal ve disco gibi farklı tarzları kullanabilmesiydi. bazı şarkılarının yapısı diğerlerine göre çok daha kompleks, bazılarınınki ise oldukça basitti. örneğin, "bohemian rhapsody"nin çevrimsiz bir yapısı vardır ve yaklaşık 60 akor içerir. buna karşın, "crazy little thing called love" şarkısında sadece birkaç akor vardır. mercury oldukça karmaşık harmoniler yazmış olmasına rağmen, çok az nota bilgisi olduğunu söylemiştir.

queen topluluğunun dört üyesi de şarkı yazarı olmasına rağmen, ilk albümlerinin yapımında queen ile birlikte stüdyo çalışmalarına katılan yapımcı gary langan: "freddie, diğerlerinin şarkı yazmalarına her zaman destek vermiştir. oysa çalıştığım diğer gruplarda durum hiç de böyle değildi; belli bir kişi şarkı yazardı, başka yazan olursa da şarkısını kabul ettirmek için epeyce uğraşması gerekirdi." demiştir. mercury şarkılarının çoğunu piyanoda yazmış ve genellikle grup arkadaşları ve gitarist brian may için teknik olarak zor notalar seçmiştir. gitar yeteneği oldukça düşük seviyede olmasına karşın, gitar için de bohemian rhapsody'de duyulanlar dahil olmak üzere pek çok melodi ve riff yazmıştır. "crazy little thing called love" şarkısını da gitarda yazmıştır.

solo çalışmaları 
queen ile yaptıkları çalışmalara ilaveten mercury iki de solo albüm çıkarmıştır: "mr. bad guy" (1985) ve "barcelona" (1988). i̇lki daha çok pop ağırlıklı olup disko ve dans müziği tarzındadır. "barcelona" ise mercury'nin hayranı olduğu opera sanatçısı montserrat caballé ile birlikte kaydedilmiştir.

britanya'da albüm listelerinde 23 hafta kalmasına rağmen, queen'in diğer albümlerine göre "mr. bad guy"ın ticari anlamda pek de başarılı olmadığı söylenir. buna karşın, 1993'te "living on my own"'un bir remiksi (aynı albümden bir şarkı) britanya listelerinde birinci sıraya yükselmiş, 13 hafta listede kalmış ve mercury'ye ölümünden sonra ivor novello ödülünü kazandırmıştır. müzik eleştirmeni david prato, "mr. bad guy"ı "baştan sona seçkin" olarak nitelendirmiş ve mercury'nin "bilinmeyen bir bölgeye uzanarak saygın bir iş yaptığını" söylemiştir. albümde ağırlıklı olarak sentezleyici (synthesizer) kullanılmıştı ve bu durum önceki queen albümlerinin karakterinden çok farklıydı.

"barselona", opera şarkıcısı montserrat caballé ile kaydedilmiş olup pop müzik ile operanın elementlerini içeriyordu. caballé, albümün, kendi kariyerindeki en büyük başarılarından biri olduğunu söylemiş ve mercury için: "o sadece bir pop şarkıcısı değil, bir müzisyen idi, piyanonun başına geçer ve beste yapmaya başlardı. farklı müzik stillerini bir araya getirmenin yeni bir yolunu keşfetmişti. o bu işi yapan ilk ve tek kişidir." şeklinde konuşmuştur. eylül 2006'da, birleşik krallık'ta freddie mercury'nin 60. doğum günü şerefine, onun solo çalışmasını da içeren bir derleme albüm piyasaya çıkmıştır. albüm britanya listelerine ilk 10'dan giriş yapmıştır.

yıllar geçtikçe, freddie mercury'nin nadir bulunan solo albümleri daha da değer kazanmıştır. örneğin, barcelona albümündeki "guide me home" şarkısının şu anki değeri yaklaşık £1,000 ($1,800) dır. bir diğer değerli parça da, 1969'daki beach boys şarkısının 1973'teki tekrarı olan i can hear music olup larry lurex sahne adı altında kaydedilmiştir. yaygın bir şekilde korsanı yapılan bu eserin orijinali çok değerli bir koleksiyon parçasıdır.

mercury, michael jackson ile, "there must be more to life than this" ve "state of shock" gibi resmen yayımlanmayan birkaç şarkıda birlikte çalışmıştır. mercury'nin, michael jackson ile birlikte kaydettiği "victory" adlı parça henüz piyasaya çıkmamıştır.

cat fancy dergisinin ocak 2004 sayısındaki habere göre, mercury kedileri çok severdi ve hatta hayatının bir döneminde 10 kadar kedisi vardı. mercury'nin kişisel yardımcısı peter freestone, patronunun kedilere "en az insanlar kadar değer verdiğini" yazmıştır. nitekim, mr. bad guy albümü ve innuendo albümünde "delilah" ile "bijou" şarkıları aynı isimde iki kedisine ithaf etmiştir. mercury, video ve albüm kapaklarında bir kediyi canlandıran giysiler giymiştir.

mercury, parsi kökenli olduğunu pek çok hayranından gizlemiş ve röportajlarda soykütüğünden nadiren bahsetmiştir. çoğu kaynakta freddie mercury'nin hint kökeninden geldiği belirtilse de, aslında kendisi i̇ran'a müslümanlık geldiği zaman hindistan'a göç eden zerdüştlerin soyundan gelmektedir. pek çok arkadaşı, mercury'nin etnik kökeninden utandığını ve uzun yıllar hint göçmenlere karşı şiddet ve ırkçı isyan hareketlerine sahne olmuş bir ülkede ırkçı bir tepkiden korktuğunu açıklamışlardır. öte yandan gruptaki arkadaşı roger taylor, mercury'nin etnik kökenini, sadece rock müzisyeni kimliğine uymadığı için geri plana ittiğini ileri sürmüştür. yaşamının son yıllarında, "these are the days of our lives" filmindeki sıska görünüşü de bu dedikoduların yayılmasını körüklüyor ve ciddi bir rahatsızlığı olduğunu belli ediyordu.

22 kasım 1991'de mercury, queen'in menajeri jim beach'i kensington'daki evine çağırdı ve bir basın açıklaması hazırladılar. ertesi gün, aşağıdaki açıklama basına verildi:

freddie mercury, bu açıklamadan 24 saat kadar sonra, evinde, yakın arkadaşlarının kollarında, 45 yaşında öldü. resmi ölüm nedeni, aids'ten dolayı yakalandığı bronşiyal pnömoni idi. yıllardır dinsel törenlere katılmamasına rağmen, cenaze töreni zerdüşt bir rahip tarafından yönetildi. kensal green mezarlığında yakıldı. küllerine ne olduğu bilinmemekle birlikte, cenevre gölüne serpildiği, ailesine verildiği gibi çeşitli rivayetler vardır. queen'in geride kalan üyeleri the mercury phoenix trust'ı kurdular ve the freddie mercury tribute konseri düzenlediler. şefine 500.000 £, kişisel yardımcısına 500.000 £, şoförüne 100.000 £ ve eşi jim hutton'a 500.000 £, eski yaşam boyu arkadaşı mary austin'e ise malikanesini bırakmıştır.

etkilendikleri 
freddie mercury'nin ailesi, onun çocukluğunda hep hint müziği dinlerdi ve onun ilk etkilendiği kişi de bir bollywood playback şarkıcısı olan lata mangeshkar idi. record collector dergisine göre, britanya'ya taşındıktan sonra, mercury büyük bir jimi hendrix, the beatles ve led zeppelin hayranı oldu. hendrix için: "jimi hendrix çok önemlidir. o benim idolümdür. sahnedeki duruşu ile bir rock yıldızı için tam bir örnek teşkil eder. onu birisiyle karşılaştırmanıza imkân yoktur. sihiriniz ya vardır ya da yoktur. geliştirilecek bir şey değildir bu. onun yerini kimse dolduramaz." demiştir. mercury’nin hayran olduğu bir diğer kişi de, şarkıcı ve oyuncu liza minnelli idi. 1975 yılında verdiği bir röportajda minnelli için: "liza'nın her tarafından yetenek akıyor. üstün bir enerjiye ve güce sahip. kendini dinleyicisine aktarması ise çok etkileyici. ondan öğrenilecek çok şey var. şeklinde konuşmuştur.

ondan geriye kalanlar

son anketler 
 son anketlere göre mercury britanya'da hala popülerliğini koruyor. örneğin, 600.000 i̇ngilizin katıldığı 1999 binyıl anketinde bir müzisyen ve şarkı yazarı olarak sırasıyla 14. ve 15. sıraları aldı.
 2002'de bbc tarafından desteklenen ve halkın oylarıyla oluşturulan, "en büyük 100 i̇ngiliz" listesinde 58. olmuştur.
 mercury'nin iki şarkısı; "bohemian rhapsody" ve "we are the champions", farklı anketlerde dünyanın en sevilen şarkıları olarak seçildi. en son olarak, 66 ayrı ülkede 600.000 kişiyle yapılan ankette, "we are the champions" dünyanın en popüler şarkısı seçildi. bu sonuç, "bohemian rhapsody" şarkısını son 50 yılın en beğenilen şarkısı ilan eden bir başka büyük anketin bulgusuyla tezat içindedir.
 digitaldreamdoor'daki çevrimiçi müzik topluluğu, freddie mercury'yi "en büyük 100 rock vokalisti" listesinde sürekli olarak 1 numarada tutmaktadır.
 bbc radyosunun düzenlediği "20. yüzyılın en büyük şarkıcıları" listesinde mercury, en yüksek puan alan hard rock vokalisti idi ve 10. sırada yer almıştı. mtvnin, "son 25 yılın en büyük şarkıcıları" listesinde 2. sırayı almıştır.
 son olarak yapılan bir ankete göre mercury <<ultimate rock god>> yani 'rock ın tanrısı' ilan edildi.

 binyıl pulu 
kraliyet posta servisi freddie mercury'nin anısına "binyıl pulu" çıkarmıştır. pulun arka planında queen'in davulcusu roger taylor'ın görünmesi tartışmalara yol açmıştır. o zamanlar, pullarda sadece i̇ngiliz kraliyet ailesinin resimleri basılabilirdi fakat bu politika daha sonra değiştirilmiştir. aslında bu gelenek, onlarca yıl önce 1967'de, dünyanın çevresini yelkenlisi ile tek başına dolaşan sir francis chichester için çıkarılan pul ile bozulmuştu (1967).

 60. doğum günü kutlamalarını saran tartışmalar 
25 ağustos 2006'da i̇slamik seferberlik ve çoğalma (uamsho) adlı bir örgüt, zanzibar hükûmetinin kültür bakanlığına çağrıda bulunarak, freddie mercury'nin 60. doğum günü kutlamalarının engellenmesini talep etmiştir.

uamsho'nun planlanan kutlamalara ilişkin şikayetleri arasında: mercury'nin müslüman olmayışı, homoseksüel bir yaşam sürmesi, gerçek bir zanzibar'lı olmayışı ve "mercury'yi zanzibar'la ilişkilendirmekle, bir i̇slam adası olan zanzibar'ın itibarının zedelenecek olması" vardı. ve planlanan kutlamalar iptal edildi.

 freddie mercury hakkında söylenenler 
 queen ile birlikte "under pressure" şarkısını kaydeden ve the freddie mercury tribute konserinde sahne alan rock yıldızı david bowie, mercury hakkında: "tüm teatral rock yıldızları içinde freddie bu işi en ileri götürendir. tayt giyen bir adama her zaman hayranlık duymuşumdur. bir kez onun konserini izledim ve gerçekten de dedikleri gibi seyirciyi avuçlarının içine almasını gayet iyi biliyor. bir klişeyi kendi avantajına dönüştürebiliyor." demiştir.
 barcelona albümünde mercury ile birlikte çalışan, opera sanatçısı montserrat caballé: "freddie ile hemen hemen tüm diğer rock yıldızları arasındaki fark, onun sesini satmasını bilmesiydi." şeklinde konuşmuştur.

 queen'in geride kalan üyelerinden brian may ve roger taylor ile sahne alan pop yıldızı robbie williams: "freddie, eğer oradaysan ve çalışmanı kanalize etmek için bir sanatçı seçmek istiyorsan, lütfen bana bir albüm ya da en azından ortadaki sekizi ver." demiştir.
 wayne's world adlı filmi ile "bohemian rhapsody" yi genç nesillere duyuran komedyen mike myers, mercury için: "tiyatrosallığı vardı, hayattan daha büyüktü, yeni, taze ve süperdi. i̇nsan kılığında dolaşan bir tanrıydı." demiştir.
 rock şarkıcısı rob halford: "freddie'nin öldüğünü duyduğumda çok üzüldüm. dünya büyük bir yorumcuyu, harika bir sesi, usta bir müzisyeni kaybetti. tanrıya şükür, sonsuza dek dinleyebileceğimiz müziği var." demiştir.
 "onu seyrettim, öldüğünü gördüm, ve benim için çok acı vericiydi, çünkü onu gerçekten çok seviyordum, sesi ile uyumlu yaşadı ve öldü." dave mustaine (megadeth).
 lgbt aktivistlerince sürekli eleştirilen axl rose da sadık bir freddie mercury hayranı idi ve: "çocukken mercury'nin şarkı sözlerine tutunmasaydım, nerede olurdum bilemem. müziğin tüm formlarını onlardan öğrendim. tüm yaşamım boyunca daha büyük bir öğretmenim olmadı." dediği bilinir." rose, the freddie mercury tribute konserinde, "we will rock you" ve "bohemian rhapsody" şarkılarında elton john'a eşlik etmiştir.
 kurt cobain'in intihar ettiğinde (1994) bıraktığı iddia edilen notta şunlar yazılıdır: "okurken veya yazarken müzik dinleme veya müzik oluşturma zevkini yıllardır hissetmedim. bu konuda hissettiğim suçluluk duygusunu tarif etmeye kelimeler yetmez. örneğin, sahne arkasında iken ve ışıklar sönüp de kalabalığın çılgınca haykırışları başladığında, bu beni freddie'yi etkilediği gibi etkilemiyordu. freddie bundan hoşlanıyordu, kalabalıktan gelen sevgi ve hayranlıktan tat alıyordu, ki buna hep saygı duymuş ve kıskanmışımdır.
 bir radyo röportajında şarkıcı tori amos, 1999'daki şarkısını (sugar) yazabilmek için freddie mercury'nin ruhunu çağırdığını söylemiştir: "banyodaydım. kafamın içindeki ses freddie'ninki idi, akorlarla oynuyordum ve bu şarkıyı yazmama neden olan bu şeyleri düşünüyordum ve birden onun: "şeker, o bana şeker getiriyor" dediğini duydum. ve dedim ki: "teşekkürler freddie..."
 müzik dünyasından yakın arkadaşı elton john ise freddie'nin ölümü üzerine şu cümleyi söylemiştir: "tanrı en sonunda kare asını tamamladı dostum.. janis joplin, john lennon, elvis presley ve sen... arkadaşım olduğun için teşekkürler.. seni her zaman seveceğiz."
 dave grohl (foo fighters) ise her zaman etkilendiği freddie mercury'den şöyle söz etmiştir: "dünyada karşısındaki seyirci kitlesine hitap edebilen 2 insan tanıdım.. biri papa, diğeri freddie mercury.."
 daimi dostu elton john, onun hakkında düşüncelerini şöyle belirtmiştir: "bu kahrolası adamın(!) sesi o kadar güçlü ki piyano çalarken vokaline dikkat etme ihtiyacı bile hissetmiyor"

 diskografi 
 solo albümleri 
 mr. bad guy (1985)
 barcelona (1988, montserrat caballé ile birlikte)
ölümünden sonra yayımlananlar:
 the freddie mercury album/the great pretender (1992)
 the solo collection (10 cd ve 2 dvd)/solo (3 cd) (2000)
 lover of life, singer of songs — the very best of freddie mercury solo (2006)

 solo seçilmiş şarkılar 
 love kills (1984)
 i was born to love you (1985)
 made in heaven (1985)
 living on my own (1985)
 time (1986)
 the great pretender (1987) (1993'te tekrar yayımlandı)
 barcelona (montserrat caballé ile birlikte (1987), 1992'de tekrar yayımlandı)
 in my defence (1992)
 living on my own (no more brothers remiksi, 1993)
 love kills (sunshine people remiksleri, 2006)queen grubuyla yayınladığı albümler 1973 - queen
 1974 - queen ii
 1974 - sheer heart attack
 1975 - a night at the opera
 1976 - a day at the races
 1977 - news of the world
 1978 - jazz
 1979 - live killers
 1980 - the game
 1980 - flash gordon
 1981 - greatest hits
 1982 - hot space
 1984 - the works
 1986 - a kind of magic
 1986 - live magic
 1989 - the miracle
 1989 - queen at the beeb
 1991 - innuendo
 1991 - greatest hits ii
 1992 - live at wembley'86
 1992 - the 12" collection
 1992 - classic queen
 1995 - made in heaven
 1995 - queen in nuce
 1997 - queen rocks
 1999 - greatest hits iii
 2000 - the platinum collection
 2004 - live at the bowl
 2007 - rock montrealqueen albümlerinde bulunan şarkıları'''
 1973 – keep yourself alive (queen) 1973 – great king rat (queen) 1973 – my fairy king (queen) 1973 – liar (queen) 1973 – jesus (queen) 1973 – seven seas of rhye (enstrumental) (queen) 1974 – ogre battle (queen ii) 1974 – fairy feller’s master-stroke (queen ii) 1974 – nevermore (queen ii) 1974 – the march of the black queen (queen ii) 1974 – funny how love is (queen ii) 1974 – seven seas of rhye (queen ii) 1974 – killer queen (sheer heart attack) 1974 – flick of the wrist (sheer heart attack) 1974 – lily of the valley (sheer heart attack) 1974 – in the lap of the gods (sheer heart attack) 1974 – bring back that leroy brown (sheer heart attack) 1974 – in the lap of the gods… revisited (sheer heart attack) 1975 – death on two legs (a night at the opera) 1975 – lazing on a sunday afternoon (a night at the opera) 1975 – seaside rendezvous (a night at the opera) 1975 – love of my life (a night at the opera) 1975 – bohemian rhapsody (a night at the opera) 1976 – you take my breath away (a day at the races) 1976 – the millionaire waltz (a day at the races) 1976 – somebody to love (a day at the races) 1976 – good old-fashioned lover boy (a day at the races) 1977 – we are the champions (news of the world) 1977 – get down, make love (news of the world) 1977 – my melancholy blues (news of the world) 1978 – mustapha (jazz) 1978 – jealousy (jazz) 1978 – bicycle race (jazz) 1978 – let me entertain you (jazz) 1978 – don’t stop me now (jazz) 1980 – play the game (the game) 1980 – crazy little thing called love (the game) 1980 – don’t try suicide (the game) 1980 – ming’s theme (flash gordon) 1980 – the ring (flash gordon) 1980 – football fight (flash gordon) 1980 – the kiss (flash gordon) 1980 – vultan’s theme (flash gordon) 1982 – staying power (hot space) 1982 – body language (hot space) 1982 – life is real (hot space) 1982 – cool cat (hot space) 1984 – it’s a hard life (the works) 1984 – man on the prowl (the works) 1984 – keep passing the open windows (the works) 1984 – is this the world we created? (the works) 1986 – pain is so close to pleasure (a kind of magic) 1986 – friends will be friends (a kind of magic) 1986 – princes of the universe (a kind of magic) 1989 – party (the miracle) 1989 – khashoggi’s ship (the miracle) 1989 – the miracle (the miracle) 1989 – breakthru (the miracle) 1989 – rain must fall (the miracle) 1989 – my baby does me (the miracle) 1989 – was it all worth it (the miracle) 1991 – i’m going slightly mad (innuendo) 1991 – don’t try so hard (innuendo) 1991 – all god’s people (innuendo) 1991 – delilah (innuendo) 1991 – the hitman (innuendo) 1991 – bijou (innuendo) 1991 – the show must go on (innuendo) 1991 – mad the swine (innuendo) 1995 – it’s a beautiful day (made in heaven) 1995 – made in heaven (made in heaven) 1995 – let me live (made in heaven) 1995 – mother love (made in heaven) 1995 – i was born to love you (made in heaven) 1995 – a winter’s tale (made in heaven) queen 

 biyografiler 
 boyce, simon. they died too young: freddie mercury. parragon. isbn 0-7525-1105-x
 clarke, ross. freddie mercury: a kind of magic. isbn 1-874130-01-9
 evans, david and minns, david. freddie mercury: this is the real life. brittania, 1992. isbn 0-9519937-1-2, isbn 0-9519937-0-4
 evans, david and minns, david. freddie mercury — the real life: the truth behind the legend. isbn 1-901953-00-9
 freestone, peter. freddie mercury: an intimate memoir by the man who knew him best. omnibus press, 2001.
 freestone, peter and evans, david. mister mercury. isbn 0-9533341-0-4
 hutton, jim and waspshott, tim. mercury and me. bloomsbury, 1994. isbn 0-7475-1922-6
 jackson, laura. mercury: the king of queen. london: smith gryphon, 1996. isbn 1-85685-132-x
 jones, lesley-ann. freddie mercury. the definitive biography. london: hodder & stoughton, 1997. isbn 0-340-67209-9
 marten, neville and hudson, jeffrey. rock lives: the ultimate story: freddie mercury & queen. castle communications, 1995. isbn 1-86074-040-5
 sky, rick. the show must go on. fontana, 1992. isbn 0-00-637843-9
 freddie mercury: a life, in his own words.'' 22 eylül 2006'da yayımlandı.

dış bağlantılar 
beyazperde ' de freddie mercury 
 official freddie mercury site (lover of life singer of songs)
 queen archives - freddie mercury röportajları
 the voice: freddie mercury - mercury'sesi ile ilgili detaylı bilgiler
 official queen site
 the official international queen fan club 
 official freddie mercury myspace page
 google video'da belgesel
 denis o'regan tarafında çekilmiş freddie mercury fotoğrafları
 freddie mercury - king of queen freddie'nin yaşamı hakkında bilgiler

kaynakça 

hint asıllı i̇ngilizler
i̇ngiliz piyanistler
queen üyeleri
1946 doğumlular
i̇ngiliz erkek şarkıcılar
i̇ngiliz rock şarkıcıları
lgbt şarkıcılar
britanyalı lgbt müzisyenler
biseksüel müzisyenler
birleşik krallık'ta lgbt kişiler
tanzanya'da lgbt kişiler
ivor novello ödülü sahipleri
aids'e bağlı hastalıklardan ölenler
1991 yılında ölenler
brit ödülü sahipleri
[[kategori:persler
hollywood records sanatçıları
britanyalı lgbt şarkıcılar