Antares

antares (α scorpii, α sco, alpha scorpii), akrep takımyıldızı'nda yer alan ikili yıldızdır. samanyolu'nda yer alan parlak yıldızların en kırmızı renkli olanlarından antares, eskiden mars'la karıştırılmıştır. kırmızı dev yıldızın adı da bu karışıklığı yansıtır: "ant-ares", "anti-mars" yani "mars karşıtı" demektir.  helence bir sözcük olan ares, latince adı mars olan savaş tanrısının bir diğer adıdır. büyüklüğü (parlaklık, kadir) birinci dereceden (genelde 0,96) olan antares, gökyüzünün en parlak 15. yıldızıdır; ancak ışıması yarı-düzenli olduğundan parlaklığı yıl içinde az da olsa değişir.

özellikler

dünya'dan 604 ışık yılı uzakta olduğu göz önüne alındığında, son derece parlak bir yıldız olduğu da kolayca anlaşılır. gerçekten de antares, güneş'ten 10.000 kat daha parlaktır. ancak antares soğuk bir yıldızdır. yaydığı ışığın büyük kısmı kızılötesi olan antares'in yüzey sıcaklığı yaklaşık 3.600 kelvin derecedir. yaydığı bu gözle görülemeyen kızılötesi ışınım da hesaba katıldığında, antares'in güneş'ten yaklaşık 60.000 kat daha parlak olduğu, yani 60.000 kat daha fazla ışıdığı söylenebilir.

düşük sıcaklığı ve yüksek parlaklığı, antares'in bir dev yıldız olduğunu göstermektedir. antares'in parlaklığı ve sıcaklığı göz önüne alınarak, çapının yaklaşık 3 astronomik birim (au) olduğu hesaplanmıştır. (bir astronomik birim güneş'in merkeziyle dünya'nın merkezi arasındaki uzaklık olan 149,6 milyon km.'dir.)

öte yandan antares o kadar büyüktür ki, yıldızın yuvarlağı (diski), gökbilimciler tarafından kolayca görülebilmiş ve çapı 3.8 astronomik birim olarak ölçülmüştür. bu değer ise, jüpiter'in yörünge çapının yaklaşık dörtte üçüdür; bir başka deyişle, antares güneş'in yerine konulacak olursa, yıldızın yuvarlağının kenarı dünya'yı da içine almak üzere, jüpiter'in yörünge çapının yaklaşık 3/4'üne kadar gelir.

antares'in parlaklığı ve sıcaklığı, çapının yaklaşık 3 astronomik birim olduğunu göstermekle birlikte, yuvarlağının görünen çapının 3.9 astronomik birim olması, yıldızın bizden uzaklığı, sıcaklığı ve kütle yitirdiği yüzeyin kesin yerinin belirlenememesinden ötürüdür. çünkü antares, bir gaz bulutuyla örtülüdür ve kızgın rüzgarlarla (bkz. güneş rüzgarı) yavaş yavaş buharlaşarak, olağanüstü bir parlaklıkla ışımaktadır.

antares'in kızgın rüzgarları içinde görülen eşi ise, ondan yalnızca 3 açı saniye uzaklıkta ve 5,5 büyüklüğünde bir yıldızdır. gerçekte iki yıldız arasındaki uzaklık 550 astronomik birimdir. bu iki yıldızın birbirleri çevresindeki dolanımı yaklaşık 2.500 yılda tamamlanır.

antares'in kütlesinin güneş'in kütlesinin 15 ile 18 katı arasında olduğu hesaplanmıştır. yıldızın gökbilim ölçülerine göre fazla zamanının kalmadığı ve demir bir çekirdek oluşturabilecek kadar büyük bir kütlesi olduğu da göz önüne alındığında, sonunda patlayarak parlak bir süpernovaya dönüşeceği söylenebilir. bu olayın yaklaşık bir milyon yıl içinde gerçekleşeceği sanılmaktadır. bu, patlamanın her an olabileceği anlamına gelmektedir.

antares'in eşi olan yıldızın kütlesi ise güneş'in kütlesinin 7-8 katı kadardır. bu kütle, süpernovaya dönüşme sınırının hemen altındadır ve demir bir çekirdek oluşturmaya elvermediğinden, yıldız sonunda büyük bir olasılıkla yoğun kütleli bir beyaz cüceye dönüşecektir.

dış bağlantılar 
 a comparison of the size of antares to other celestial objects 
 exploring the full stellar population of the upper scorpius ob association

kaynakça 

akrep takımyıldızı
i̇kili yıldızlar
b-tipi ana kol yıldızları
m-tipi süperdevler
yavaş düzensiz değişenler
scorpii, alfa
cd-26 11359
scorpii, 21
6134
148478 9
080763