Sünnet ve yasalar

bazıları antik çağlara tarihlenen birçok ülke ve toplulukta sünneti kısıtlayan, düzenleyen ya da yasaklayan yasalar çıkarılmıştır. modern ülkelerde erkek sünnetinin genellikle yasal olduğu varsayılır; fakat erkek sünnetini içeren davalarda saldırı ya da çocuk velayeti ile ilgili yasalar uygulanmıştır. şimdilik tedavi dışı reşit olmayan erkek sünnetini kesin surette yasaklayan bir devlet yoktur. çocuk sünnetinin yasal olduğunu savunanlar çocukların tedavi dışı sünnetini genellikle ebeveynlerin ve uygulayıcıların haklarına, yani onların din özgürlüklerine işaret ederek savunurlar. bu ritüelin karşıtları çocuğun haklarına, her çocuğun özgür doğduğuna ve dini kararlarını gene kendisinin vermesi gerektiğine yani onun din özgürlüğüne işaret etmektedir. bazı davalarda, hakimler eylemin geri döndürülemez doğasına, çocuğun bedenine verilen ağır zarara, kendi kaderini tayin hakkı ve bedensel bütünlük hakkına işaret etmiştir.

tarihçe

yahudilik (brit milah)

sünnet için eski dini gereksinimler vardır. i̇brani kutsal kitabı, yahudilere erkek çocuklarını yaşamının sekizinci gününde sünnet etmelerini ve erkek kölelerini sünnet etmelerini emreder.

sünnet yasağı da çok eskilere dayanır. antik yunanistanlılar sünnet derisine değer verirlerdi ve yahudi geleneği sünnet kabul görmezdi. 1. makabeler 1:60–61, m.ö. 170 de judea işgal gücünden suriye kralı iv. antiokhos epiphanēs antiochus'un sünneti ölüm cezasıyla yasakladığını bildirir. makabe i̇syanına yol açan önemli sorunlardan biri budur.

historia augusta'ya göre, roma imparatoru hadrianus imparatorlukta sünneti yasaklayan bir ferman vermiştir, ve bazı modern akademisyenler bu kararın m.s. 132'deki yahudi bar kokhba  isyanının ana nedeni olduğunu savunur. bununla birlikte, roma tarihçisi cassius dio böyle bir yasadan bahsetmedi ve bunun yerine hadrianus'un kudüs'ü jüpiter'e adanmış bir şehir olan aelia capitolina olarak yeniden inşa etme kararı üzerine yahudi ayaklanmasını suçladı. antoninus pius, yahudilerin kendi oğullarını sünnet etmesine izin verdi. ancak yaratılış 17:12'nin aksine, yabancı köle ya da hane halkının yahudi olmayan üyelerinin sünnetini yasakladı. antoninus pius mısır rahipliğini bunun dışında geniş kapsamlı sünnet yasağından muaf tuttu.

sovyet rusya

glasnosttan önce, yahudi basınında yer alan bir makaleye göre sscb'de yahudi ritüel sünneti yasaklandı. fakat, amerika yahudi teoloji semineri'nde yahudi tarihi profesörü david e. fishman, yahudi eğitim organları olan heder ve yeshiva'nın "kilise ve okulu birbirinden ayıran ilkesi nedeniyle yasaklandığını ve şiddetli polis ve idari eylemlere maruz kaldığını," sünnetin kanunen yasaklanmadığını veya yürütme tedbirleriyle bastırılmadığını belirtir. jehoshua a. gilboa, sünnet resmi veya açık bir şekilde yasaklanmamış olsa da, sünneti zorlaştırmak için baskı uygulandığını yazıyor. özellikle moheller, sünnetten bir süre sonra ortaya çıksa bile, gelişebilecek herhangi bir sağlık sorunu için cezalandırılabileceklerinden endişe duyuyorlardı.

arnavutluk

1967'de komünist arnavutluk'ta sünnet uygulaması ile beraber tüm dinler yasaklandı. uygulama yer altına çekildi ve birçok erkek gizlice sünnet edildi.

modern yasalar

avustralya 

avustralya kraliyet hekimler koleji (racp), avustralya ve yeni zelanda'da rutin bebek sünnetinin gerekli olmadığına karar verdi.i̇steğe bağlı çocuk sünnetine ilişkin etik ve insan hakları endişeleri gündeme gelmiştir, çünkü foreskin'in fonksiyonel bir rolü olduğu kabul edilmektedir, operasyon terapötik değildir ve bebek rıza gösteremez.

mevcut kanıtları inceledikten sonra racp, sünnetle değiştirilebilen hastalıkların sıklığının, sünnetin sağladığı koruma düzeyinin ve sünnetin komplikasyon oranlarının avustralya ve yeni zelanda'da rutin bebek sünnetini gerektirmediğine inanmaktadır. bununla birlikte, ebeveynlerin sünnetin yararlarını ve risklerini tartmaları ve oğullarını sünnet edip etmemeye karar vermeleri kabul edilebilirdir.

 royal australasian college of physicians

1993'te queensland hukuk reform komisyonu'nun bağlayıcı olmayan bir araştırma makalesi şu sonuca vardı: "queensland ceza kanunu'nun saldırı hükümlerinin katı bir yorumunda, erkek bir bebeğin rutin sünneti cezai bir işlem olarak görülebilir ve erkek çocukları sünnet eden doktorlar ilerleyen zamanlarda sivil davalarda bu çocuklar tarafından sorumlu tutulabilir." queensland'de herhangi bir kovuşturma gerçekleşmedi ve sünnet yapılmaya devam ediliyor.

1999'da perth'li bir adam doktorun yeni doğan sünnetini eline yüzüne bulaştırdığını kabul etmesinin ardından mahkeme sonucunda 360.000 avustralya doları kazandı.

2002'de queensland polisi bir babayı yaşları beş ve dokuz olan iki çocuğuna anneye haber vermeden ve annenin rızası dışında ağır bedensel hasar vermekle suçladı. anne ve baba bir aile mahkemesi anlaşmazlığı içindeydi. polis savcısı, mahkemede tüm aile mahkemesi evraklarının olmadığını ve sulh hakiminin ertelemeyi reddettiğini açıkladığında suçlamalar düşürülmüştür.

yeni doğan erkekler için kozmetik sünnet şu anda tüm avustralya devlet hastanelerinde yasaklanmıştır, güney avustralya 2007'de yasağı kabul eden son eyalettir; prosedürün özel hastanelerde yapılması yasaklanmamıştır.
aynı yıl, avustralya tabipler birliği tazmanya başkanı haydn walters tıbbi ve dini olmayan nedenlerle sünnetin yasaklanması çağrısını destekleyeceklerini belirtti.
2009'da tazmanya hukuk reformu enstitüsü tazmanya'da erkek sünnetiyle ilgili yasayı araştıran sorunlar belgesinde "doktorların bebek erkeklerde yasal olarak sünnet yapıp yapamayacağı konusundaki belirsizlik" vurgulanıyor.
tazmanya hukuk reform enstitüsü, tazmanya hukukunun erkek sünnetiyle ilgili reform önerilerini 21 ağustos 2012'de yayınladı. rapor tazmanya yasalarının reformu için erkek sünneti ile ilgili olarak on dört öneride bulunuyor.

belçika 
belçika biyoetik danışma komitesi sünnetin radikal bir operasyon olduğuna ve çocukların vücut bütünlüğünün ailelerin inanç sistemlerine göre öncelikli olduğuna karar verdi: sünnet geri döndürülemez ve bu nedenle radikal bir işlem olduğundan, çocuğun fiziksel bütünlüğünün ebeveynlerin inanç sistemine göre öncelikli olduğuna karar veriyoruz.

 belgian advisory committee on bioethics 

2012 yılında le soir 2006 ve 2011 yıllarından beri belçika'daki sünnet sayısında %21'lik bir artış olduğunu bildirdi. önceki 25 yılda, belçika doğumlu her üç çocuktan birinin sünnet edildiği iddia edildi. wallonia ve brüksel'deki hastanelere yönelik bir anket, prosedürlerin yaklaşık% 80 ila 90'ının dini veya kültürel nedenlere sahip olduğunu göstermiştir. sağlık bakanlığı güvenli koşulların önemini vurguladı, doktorlar "hiçbir cerrahi prosedürün risksiz olmadığı" ve sünnetin "gerekli bir prosedür" olmadığı konusunda uyardı.

2017'de belçikalı erkeklerin yaklaşık %15'inin sünnet edildiği tahmin edildi. sayı gittikçe artmaktadır: 2002'de 17,800 çocuk ya da yetişkin sünnet yapılmıştır ve bu da 2016'da yaklaşık 26.200'e yükselmiştir. sünnet masrafları 2016 yılında yaklaşık 2,7 milyon avroya mal olan ulusal hastalık ve özürlülük sigortası enstitüsü (riziv / inami) tarafından karşılanmaktadır. soruşturmaların 2014'ün başlarında belçika biyoetik danışma komitesine gönderilmesinden sonra, özellikle birçok vergi mükellefinin uygulamayı ahlaksızca bulduğu düşünüldüğünde, tıbbi olarak gereksiz cerrahi masrafların vergi mükelleflerinin parasıyla karşılanmasının ahlaklı olup olmadığını gözden geçirmek için bir etik komisyonu kurulmuştur. temmuz 2017 başında komisyonun tıbbi olmayan sünnetin mali sigortasının durdurulması konusunda fikir birliğine varıldığı ancak hükûmete uygulamanın tamamen yasaklanmasını tavsiye edip etmeme konusunda tartışmaya devam ettiği bildirildi. komisyonun 19 eylül 2017'de sunulan nihai (bağlayıcı olmayan) tavsiyesi, tıbbi olmayan sünnet için kamu finansmanını durdurmak ve uygun şekilde bilgilendirildikten sonra prosedürü kabul veya reddedebilecek reşitliği olmayan hiç kimseyi sünnet etmemekti. bu 1990 yılı çocuk hakları sözleşmesi ile uyumluydu ve avrupa konseyi'nin  parlamenterler meclisinin 2013 yılında (bağlayıcı olmayan) reşit olmayanlara yönelik tedavi dışı sünnetlere karşı olan kararını yansıtıyordu. ancak sağlık bakanı maggie de block komisyonun önerisini reddetti; riziv'in tıbbi bir neden olup olmadığını bilemeyeceğini ve profesyonel bir prosedürün reddedilmesi durumunda sünnet isteyen ebeveynlerin profesyonel olmayan bir uygulama riskine gireceklerini, bunun da çocuklar için daha kötü sonuçlara yol açacağını iddia etti. sağlık bakanının yanıtı karışık tepkiler aldı.

kanada 
kanada pediatri derneği(cps) açıkça belirlenmiş tıbbi bir zorunluluk bulunmadıkça rutin sünneti önermez ve bununla beraber kişi kendi seçimini yapabilene kadar sünnetin ertelenmesini önerir: cps her yeni doğmuş erkeğin rutin sünnetini önermez. … yeni doğan sünneti ile tıbbi zorunluluk açıkça belirlenmemiştir. … tıbbi zorunluluğun bulunmadığı veya önerilen tedavinin kişisel tercihe dayandığı durumlarda ilgili kişi kendi seçimlerini yapabilene kadar müdahaleler ertelenmelidir.  canadian paediatric societybritanya kolumbiyası doktorlar ve cerrahlar koleji'ne göre:"bugüne kadar erkek bebek sünnetinin yasallığı mahkemelerde test edilmemiştir. bu nedenle, yetkin bir şekilde, çocuğun yararına ve geçerli onay alındıktan sonra yapılmasının yasal olduğu varsayılır."

"doktor bu prosedürü her zaman ustalıkla yerine getirmelidir ve doktor ve ebeveynler her zaman çocuğun yüksek yararı için hareket etmelidir. ebeveyn, prosedürün doğasını ve bununla ilişkili riskleri ve faydaları anlıyorsa, herhangi bir tedavi için imzalanmış ebeveyn onayının geçerli olduğu varsayılır. ancak ebeveynlerin vekaletnameleri sorgulanmaktadır. birçokları tıbbi durumların tanı ve tedavisinin rıza ile sınırlı olması gerektiğine ve bunun terapötik olmayan prosedürlerle ilgili olmadığına inanmaktadır."

danimarka 
danimarka tabipler birliği sünnetin bireyin kendi kaderini tayin etme hakkı doğrultusunda bilinçli ve kişisel bir seçim olması gerektiği ve bu nedenle ebeveynlerin çocukları için bu kararı verme haklarının olmadığı, bunu yaptıracak kadar olgunlaştığında bunun şahsa bırakılması gerektiği kararına varmıştır:sünnet olmak bilinçli, kişisel bir karar olmalıdır. ebeveynlerin bu kararı vermelerine izin verilmemesi, ancak reşit olduğunda bireye bırakılması bireyin kendi kaderini tayin etme hakkı ile en tutarlı olandır.

 danish medical associationanket şirketi megafon'un televizyon ağı tv2 için ocak 2018'de yaptığı bir anket, danimarka vatandaşlarının %83'ünün erkek çocukları sünnet etmeyi yasaklamayı tercih ettiklerini gösterdi. intact denmark tarafından öne sürülen ve çocukların temel haklarını korumak adına sünnet için en az 18 yaş talep eden bir vatandaş girişimi 1 haziran 2018'de 50.000 imzaya ulaşarak danimarka parlamentosunu durumu dikkate almaya zorladı. eylül 2018'de, parlamentonun adalet idaresi dilekçeyi gözden geçirdi. danimarka anayasasını ihlal etmediğini ve bu nedenle parlamento değerlendirmesi için geçerli olduğunu tespit etti.

23 kasım 2018'deki ilk parlamento okumasında danimarkalı i̇nsanların partisi, danimarka liberal partisi, sosyal demokrat parti ve danimarka sosyal liberal parti sözcüsü partilerinin teklife karşı oy kullanacağını bildirdi. kırmızı-yeşil i̇ttifakı ve sosyalist i̇nsanların partisi yasağı desteklediler, ancak teklifin ayrıntılarıyla, özellikle 18 yaşından büyük kadınların sünnetinin yasallaştırılmasıyla ilgili sorun çıkardılar. liberal i̇ttifak, muhafazakâr i̇nsanların partisi ve alt ortak bir karar vermediler ve üyelerini kendileri için karar vermeye bıraktılar.

bu ulusal güvenlik karşıtı bir argüman olarak da gösterildi. örneğin, sağlık bakanı ellen trane nørby, kabinenin öneriye karşı çıkma nedenlerinden bazıları olarak danimarka'nın konuşlanmış askerleri ile ilgili diğer şeylerin yanı sıra dış politik sonuçlar ve güvenliğin sonuçlarını da listeledi. ona ulusal kaygıların çocuk haklarından daha ağır bastığını hissedip hissetmediği soruldu.

danimarka liberal partisi sözcüsü jane heitmann da bu tür bir yasağın doğurabileceği sonuçlar ile ilgili endişelerini bildirdi: "danimarka'yı yanlış tanıtmak için istismar edilebilir ve danimarka'nın uluslararası ünü ve yurt dışında yaşayan danimarkalılar için sonuçları olabilir. bu riski almak istemiyoruz"

kaynakça 

sünnet tartışmaları
tazminat hukuku
sağlık hukuku