mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Sebzeciler, Yusufeli

sebzeciler, artvin ilinin yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe  

sebzeciler ile irmakyanı köylerinin ortak eski adı kolik'tir. sebzeciler köyü aşağı kolik, irmakyanı ise yukarı kolik olarak bilinir. nitekim 1848 tarihli osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde bu yerleşim kolik-i süfla (كولك سفلا) adıyla kaydedilmiştir.

kolik-i süfla veya aşağı kolik'in yer aldığı tao, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. nitekim osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmiştir. aşağı kolik köyündeki kilise bu dönemden kalmış olabilir.

kolik-i süfla, 1848 tarihli erzurum vilayeti nüfus defterinde kolik-i ulya ile birlikte pertekrek kazasına bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. bu tarihte köyde 13 hanede yaklaşık 65 kişi yaşıyordu. kolik-i süfla, 19. yüzyılın ikinci yarısında trabzon vilayetinin lazistan sancağına bağı livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesine göre köyün nüfusu 17 hanede yaşayan 54 kişiden oluşuyordu. salnamede belirtilmemiş olsa da osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusu tespit ettiği bilinmektedir. erkek nüfusu kadar kadın eklenince, kolik-i süfla'nın (كولك سفلا) nüfusunun 108 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. 93 harbi'nin ardından imzalanan berlin antlaşması'yla livana kazası osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakılınca kolik-i süfla da kiskim kazasına bağlandı.

kolik-i süfla köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde artvin vilayetine bağlı yusufeli kazasının merkez nahiyesindeki köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "kölükü süfla" adıyla kaydedilen yerleşim, çoruh vilayetine bağlı yusufeli kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 146 kişiden oluşuyordu. kolik türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla, sebzeciler olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında sebzeciler köyünün nüfusu 196 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 102 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 

sebzeciler köyü artvin il merkezine 92 km, yusufeli ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yusufeli belde ve köyleri
Serinsu, Yusufeli

serinsu, artvin ilinin yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

serinsu'nun eski adı türkçe kaynaklarda zeviskal olarak geçer. nitekim bu yerleşim, 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde hatalı yazılmış olsa da "zeviskal" (زوٻسقال) adıyla kaydedilmiştir. bu yer adı, "yukarı su" anlamında gürcüce zevitzkali'den (ზევიწყალი) gelir. 

zevitzkali veya zeviskal köyünün yer aldığı tao, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. nitekim osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmiştir. köyün eski adı buranın eski bir gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.

zeviskal, osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında da çıldır eyaleti içinde livane-i ulya sancağının kavkaset nahiyesine bağlı arcivan köyünün bir mahallesiydi. zeviskal, 19. yüzyılın ikinci yarısında trabzon vilayetinin lazistan sancağına bağı livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde "zeviskal" (ذویسقال) biçiminde yazılmış olan köyün nüfusu 14 hanede yaşayan 65 kişiden oluşuyordu. köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 3 eşek, 50 öküz, 40 inek, 200 keçi ve 402 koyun kayda geçirilmiştir. 93 harbi'nin ardından imzalanan berlin antlaşması'yla livana kazası osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakılınca zeviskal da kiskim kazasına bağlandı.

zesikal köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde artvin vilayetine bağlı yusufeli kazasının merkez nahiyesindeki köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "zeviskal" adıyla kaydedilen yerleşim, çoruh vilayetine bağlı yusufeli kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 195 kişiden oluşuyordu. zevitzkali veya zeviskal türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla, serinsu olarak değiştirilmiştir. köyün adı değiştirilirken gürcüce adındaki "su" kelimesinin korunduğu görülmektedir. 1965 genel nüfus sayımında serinsu köyünün nüfusu 239 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 69 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
serinsu köyü, artvin il merkezine 150 km, yusufeli ilçe merkezine 45 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yusufeli belde ve köyleri
Tarakçılar, Yusufeli

tarakçılar, artvin ilinin yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

tarakçılar köyünün eski adı türkçe kaynaklarda bit'dir. nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde, 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde bit (بٻط) biçiminde yazılmıştır. bit adı, "oğlak" anlamına gelen lazca "piti" (პიტი) kelimesinden değişime uğramış olabilir. 

bit köyü, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tao'da yer alır. nitekim bu bölgeyi osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmiştir. köyde yer altındaki daranlar o dönemden kalmış olabilir. osmanlıların eline geçmesinden sonra bit köyü livane sancağına bağlanmıştır.

osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında bit köyü livane-i ulya sancağının bedazor nahiyesine bağlıydı. bu tarihte köyde 28 hanede toplam 52 erkek tespit edilmişti. erkek sayısı kadar kadın eklenince bit köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 104 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. 

bit, 19. yüzyılın ikinci yarısında, trabzon vilayetinin lazistan sancağına bağlı livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesine göre köyün nüfusu 16 hanede yaşayan 32 kişiden oluşuyordu. salnamede belirtilmemiş olmasına karşın osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. erke sayısı kadar kadın eklenince, köyde 64 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. 1835 nüfusuyla kıyaslandığında köyde yaşayan kişi saysının önemli ölçüde azaldığı görülmektedir. salnamede köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 10 öküz, 15 inek, 10 at, 154 keçi ve 100 koyun kayda geçirilmiştir. 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması'ya livana kazası osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakılınca, bit köyü kiskim kazasına bağlanmıştır.

bit köyü, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde artvin vilayetine bağlı yusufeli kazasının merkez nahiyesindeki köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "bit" adıyla kaydedilen yerleşim, çoruh vilayetine bağlı yusufeli kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 170 kişiden oluşuyordu. bit "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla tarakçılar olarak değiştirilmiştir. bit adının bir parazit olan "bit"le ilişkisi olmamasına karşın, bu yer adı halk arasında parazit adı gibi algılandığı için "tarak" kelimesinden türemiş bir adla değiştirilmiş olmalıdır.1965 genel nüfus sayımında tarakçılar köyünün nüfusu 228 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 73 kişi okuma yazma biliyordu.

tarakçılar'da günümüze ulaşan tarihsel eser, sığınak veya depo olarak kullanılan yeraltı yapılarıdır.

coğrafya 
tarakçılar köyü, artvin il merkezine 74 km, yusufeli ilçe merkezine 31 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yusufeli belde ve köyleri
Taşkıran, Yusufeli

taşkıran, artvin ilinin yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

taşkıran köyünün adı zğapor veya zığapor'dur. nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde zığapor (زغابور) olarak geçer. köyün adı ermenice “balık deresi” anlamındaki "tsgapor"dan geliyor olabilir. bununla birlikte köyde cevaneti (ჯევანეთი), gozaneti (გოზანეთი), şavlağeti (შავლაღეთი), vani (ვანი), akaketi (აკაკეთი), bunara (ბუნარა), gasmaliketi (გასმალიქეთი), girgoleti (გირგოლეთი), vaketi (ვაკეთი), oçvanketi (ოჭვანკეთი), sura (სურა), satibe (სათიბე) ve ubani (უბანი) gibi gürcüce yer adları bugün de bilinmektedir.

zığapor köyü, orta çağda gürcistan'ın bir parçası olan tao bölgesinde yer alır. nitekim osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında gürcülerden ele geçirdi. 1835 yılında osmanlı idaresinin askere alma ve vergi toplama amacıyla sadece erkek nüfus tespiti sırasında köyün adı zığabor (زغابور) biçiminde kaydedilmiştir. bu tarihte köyde 126 hanede 366 erkek kaydedilmiştir. erkek sayısı kadar kadın eklenince zığapor köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 732 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

zığapor, 19. yüzyılın ikinci yarısında trabzon vilayeti'nin sancaklarından biri olan lazistan sancağına bağlandı. bu yerleşim bu sancağın içinde livana kazasında yer alıyordu. 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesine göre zığapor köyünde 88 hanede 357 kişi kaydedilmiştir. ertesi yıl başlayan 93 harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan berlin antlaşması'yla livana kazası osmanlı devleti tarafından rusya'ya bırakılınca, zığapor da kiskim kazasına bağlandı.

zığapor köyü, 1940 genel nüfus sayımında çoruh vilayeti'nin yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 936 kişiden oluşuyordu. zığapor "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla sarıgöl olarak değiştirilmiştir. nitekim köyün adı 1960 genel nüfus sayımında sarıgöl olarak geçer. sarıgöl aynı zamanda dokuz köyden oluşan bucaktı ve sarıgöl köyü bu bucağın merkeziydi. 1965 genel nüfus sayımında sarıgöl köyünün nüfusu 1.668 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 288 kişi okuma yazma biliyordu. nüfusu 8.622 kişiden oluşan sarıgöl bucağında ise sadece 1.711 kişi okuryazardı. kısa bir süre sonra köyün adı, burada yetişmiş çok taş ustası olduğu için taşkıran olarak yeniden değiştirilmiştir. nitekim 1968 tarihli köy listesinde köyün yeni adı taşkıran, eski adı zigapor olarak geçer.

coğrafya 
köy; artvin il merkezine 129 km, yusufeli ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yusufeli belde ve köyleri
Yağcılar, Yusufeli

yağcılar, artvin ilinin yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
eski adı uşhum'dur. osmanlıların köyü gürcülerden ele geçirmiş olmasından hareketle bu yer adının türkçeye gürcüce uşhumi'den (უშხუმი) girdiği söylenebilir. nitekim 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli osmanlıca köy listesiden köyün adı gürcücede olduğu gibi gırtlaksı "hı" (ﺨ) harfiyle uşhum (اوشخوم) olarak yazılmıştır.

orta çağda gürcistan'ın güneybatı bölgesini oluşturan tao bölgesinin bir köyü olan uşhumi, 1549 yılındaki gürcistan seferiyle osmanlılar tarafından ele geçirildi. ardından livane sancağına bağladı. daha sonra çıldır eyaleti'nin bir köyü haline geldi. osmanlı idaresinin vergi ve askere alma amacıyla 1835'te yaptığı nüfus tespiti sırasında, livane-i ulya sancağının bedazori nahiyesine bağlıydı. köyün nüfusu 56 hane ve  142 erkek olarak kaydedilmiştir. bir o kadar da kadın nüfusu eklenince, köyde 284 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 5 kişinin düştüğü ortaya çıkar.

bu tarihten yaklaşık 40 yıl sonra, 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesine göre uşhum'un nüfusu 52 hanede yaşayan 181 kişiden oluşuyordu. bu tarihte köy, trabzon vilayetinin lazistan sancağına bağlı livana kazasında yer alıyordu. hayvan varlığı olarak 40 öküz, 50 inek, 40 at, 100 keçi ve 81 koyun tespit edilmişti.

uşhum, 1928 tarihli köy listesinde, artvin vilayetinin yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 nüfus sayımında erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve köyde 407 kişi yaşıyordu. uşhumi ya da uşhum, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla yağcılar olarak değiştirilmiştir. bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "yağcılar (uşhum)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

uşhum'da günümüze ulaşan tek tarihsel yapı uşhumi kilisesi'dir. hocagil mahallesindeki tek nefli yapı (9.0×4.5 m), bugün büyük ölçüde yıkıktır.

coğrafya 
yağcılar köy, artvin il merkezine 75 km, yusufeli ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yusufeli belde ve köyleri
Yamaçüstü, Yusufeli

yamaçüstü, artvin ilinin yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe
eski adı çorgens ya da çörgens'tir. osmanlılar köyü gürcülerden ele geçirdiği için bu ad gürcüce çorgensi'den (ჩორგენსი) girmiş olmalıdır. köyün adı 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde de çorgens (چوركنس) biçiminde yazılmıştır.

çorgensi'deki kale ve kilise kalıntısı, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. orta çağda gürcistan'ın güneybatı bölgesini oluşturan tarihsel tao bölgesinde yer alan çorgensi, samtshe atabeyliği sınırları içindeyken 1549 yılındaki gürcistan seferiyle osmanlıların eline geçti. erken dönem osmanlı kayıtlarında çorgensi, çorgens-i ulya (yukarı çorgensi) ve çorgens-i süfla (aşağı çorgensi) olmak üzere iki ayrı köy olarak geçer. daha sonra yukarı çorgensi'ye küçük çorgensi, aşağı çorgensi'ye büyük çorgensi de denmiştir.

1555 tarihli osmanlı tahrir defterine göre peterek sancağında yer alan çorgens-i ulya'nın nüfusu 28 haneden (152 kişi), çorgens-i süfla'nın nüfusu ise 17 haneden (88 kişi) oluşuyordu. hostaval ve namkes, çorgens-i ulya köyünün mezralarıydı. 1574 tarihli tahrir defterine göre çorgens-i ulya'da 86 hane (456 kişi), çoregns-i süfla'da 12 hane (63 kişi) yaşıyordu. 1555 ve 1574 tarihli tespitlere göre köyün nüfusunun tamamı hristiyanlardan oluşuyordu. her iki köyde buğday, arpa, darı tarımı ve arıcılı yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. çorgens-i ulya ile çorgens-i sufla'nın  tek köy olarak kaydedildiği 1652 yılında çorgensi köyünde sadece 6 hane (30 kişi) hristiyan olarak kalmıştır.

vergi ve askere alma amacıyla osmanlı idaresinin 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinden çorgensi'de (yukarı çorgensi) 73 hanede 224 erkek, çorgens-i süfla'da 36 hanede 180 erkek kaydedilmiştir. i̇ki köyün 109 hane ve 404 erkenden oluştuğu anlaşılmaktadır. erkek sayısı kadar kadın eklenince iki köyde 808 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 7,4 kişinin düştüğü ortaya çıkar.

yukarı çorgensi ile aşağı çorgensi, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde çorgens adı altında, artvin vilayetinin yusufeli kazsının merkez nahiyesine bağlı tek köy olarak kaydedilmiştir. 1935 genel nüfus sayımıdan "çörkens" olarak geçen köyün nüfusu 1.015 kişiden oluşuyordu. bu tarihte yusufeli erzurum vilayetine bağlanmıştı. çorgensi, çörgens veya çörkens, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla yamaçüstü olarak değiştirilmiştir. bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "yamaçüstü (çörgenis)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

çorgensi köyündeki iki tarihsel yapıdan biri olan çorgensi kilisesi, küçükçorgens mahallesindedir. bugün yıkık halde olan tek nefli kilisenin kalan duvarlarının yüksekliği 2.5 metreyi bulmaktadır. diğer tarihsel yapı çorgensi kalesi ise, dere mahallesinde bir kayanın üzerinde yer almaktadır. orta büyüklükteki kale kaba taşlarla harç kullanılarak inşa edilmiştir.

coğrafya 
yamaçüstü köyü, artvin il merkezine 154 km, yusufeli ilçe merkezine 48 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yusufeli belde ve köyleri
Yokuşlu, Yusufeli

yokuşlu, artvin ilinin yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe

yokuşlu köyünün eski adı nihah'tır (نخاح). bu ad türkçeye gürcüce nihahi'den (ნიხახი) girmiştir. bugünkü tortum kasabasının eski adı nihahi idi ve bu iki yerleşim eski kaynaklarda sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır.

ninahi köyü, orta çağda gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tao yer alır. nitekim osmanılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarından gürcülerden ele geçirmiştir. köyde bulunan nihahi kalesi ve yıkılmış olan kilise de bu dönemden kalmıştır. birleşik gürcistan krallığı çöküşünden sonra tao bölgesine hakim olan samtshe-saatabago'nun hükümdarı mzeçabuki i̇spir kalesi'ni osmanlılara bırakmak zorunda kalınca, nihahi kalesi, bu devletin batı sınırındaki en önemli tahkimatı haline gelmişti. buna rağmen osmanlılar 1549 tarihli gürcistan seferiyle kaleyi ve köyü ele geçirmiştir.

nihahi köyü, 1574 tarihli ve defter-i mufassal-i vilayet-i gürcistan adlı osmanlı tahrir defterine göre pertekrek nahiyesinin köylerinden biriydi. köyde 65 hane yaşıyordu ve bu nüfusun tamamı hristiyanlarda oluşuyordu. 1835 yılında ise köy kiskim sancağına bağlıydı. nüfusu 27 haneden oluşuyordu. vergi ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte 17 hanede 38 müslüman erkek ve 10 hanede 24 hristiyan erkek yaşıyordu. erkek sayısı kadar kadın eklenirse, nihahi köyünün toplam nüfusunun 124 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

nihahi, 1928 tarihli köy listesinde artvin vilayetinin yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 nüfusu sayımında erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve "nihah" olarak yazılmış olan köyde 148 kişi yaşıyordu. zaman içinde türkçe nihah, nihak, nikah olarak da yazılmış olan nihahi "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla yokuşlu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında yokuşlu köyünde 282 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 81 kişi okuma yazma biliyordu.

nihahi'de iki önemli tarihsel yapının varlığı bilinmektedir. bunlardan biri olan çoruh nehri kıyısındaki nihahi kalesi büyük ölçüde bugüne ulaşmıştır. diğer tarihsel yapı olan nihahi kilisesi ise, 2011 yılında yol çalışması gerekçesiyle yıkılmış, kalan tek duvarı da 2016 yılından önce ortadan kaldırılmıştır.

coğrafya
köy; artvin il merkezine 137 km, yusufeli ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yusufeli belde ve köyleri
Yüncüler, Yusufeli

yüncüler, artvin ilinin yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
eski adı yukarı hungamek ya da yukarı hengamek'tir. yusufeli'nin bir başka köyü olan dokumacılar'ın eski adı ise, aşağı hungamek'tir. köyün adı 1555 tarihli osmanlı tahrir defterinde hungâmek-i ulyâ (حونكامك علیا) ve 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde "hengâmek-i ulyâ" (هنكامك علیا) biçiminde yazılmıştır. yukarı hungamek adını çoruh nehri'nin bir kolu olan hengamek deresi'nden alır. hengamek adı farsça "hengâme"den (gürültü, patırtı) gelir. farsça'dan ermeniceye girmiş olan bu kelime, değişime uğrayarak hengamek ve hungamek'e dönüşmüştür. köye bu ad söz konusu derenin hengame içinde akmasından dolayı verilmiş olmalıdır.

yukarı hengamek köyü erken ve geç orta çağlarda gürcü devletleri sınırları içinde bulunuyordu. 16. yüzyılın ilk yarısında osmanlılar köyü, bu devletlerden biri olan samtshe atabeyliği'nden ele geçirdi. 1555 ve 1574 tarihli tahrir defterlerinde  yukarı hungamek ile aşağı hungamek birlikte peterek sancağının köyü olarak kaydedilmiştir. 1574 yılında bu iki köyün nüfusu 28 haneden (148 kişi) oluşuyordu. nüfusun tamamı hristiyan olarak yazılmıştı. 1652 yılına gelindiğinde köyün nüfusu müslümanlaşmıştı. osmanlı idaresinin gerçekleştirdiği 1835 tarihli nüfus tespitinde, kiskim sancağına bağlı tek köy olarak kaydedilmiş olan hungamek'te 168 hanede 385 erkek yazılmıştır. köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın eklenirse, hungamek'in nüfusunun 770 kişiden oluştuğu ve hane başına ortalama 4,5 kişinin düştüğü ortaya çıkar. bu tespitten hareketle köyün aile yapısının kalabalık olmadığı söylenebilir. 1848 yılında ayrı bir köy olarak yazılmış olan hungamek-i ulya'da 90 hanede 450 kişi yaşıyordu.

hengamek-i ulya, 1928 yılında artvin vilayetinin yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 genel nüfus sayımında "hüngemeğiülya" adıyla kaydedilmiş olan yukarı hengamek, bu tarihte yusufeli'nin merkez nahiyesinde erzurum vilayetine bağlı bir köydü ve köyde 430 kişi yaşıyordu. hungamek veya hengamek adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla yüncüler olarak değiştirildi. bununla birlikte köyün eski adı, bir süre daha yeni adıyla birlikte "yüncüler (hüngameglülya)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanıldı.

coğrafya 
yüncüler artvin il merkezine 141 km, yusufeli ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yusufeli belde ve köyleri
Zeytincik, Yusufeli

zeytincik, artvin ilinin yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe
eski adı tsklispiri'dir. gürcüce bir yer adı olan tsklispiri (წყლისპირი), "dere kenarı", "su kıyısı" anlamına gelir. nitekim tsklispiri çoruh nehri kıyısında yer alan bir yerleşmedir. bu ad türkçeye ziğlispir (زغلیسپر) olarak girmiştir.

tsklispiri köyünün eski tarihi hakkında kaynaklarda bilgi yoktur. köy osmanlı devleti'nin 16. yüzyılın ilk yarısında gürcülerden ele geçirdiği tao bölgesinde yer alıyordu. osmanlı idaresinin "ziğlispir" olarak kaydettiği 1835 tarihli nüfus tespitine göre köyde 64 hanede 139 erkek yaşıyordu. osmanlılar geleneksel olarak sadece erkek nüfusu kaydediyordu. bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın nüfusu eklemek gerekir. bunun sonucunda tsklispiri'de 278 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 4,3 kişinin düştüğü ortaya çıkar. köydeki ailelerin ortalama nüfusun altında birey sayısından oluştuğu söylenebilir. bu tarihte tsklispiri köyü livane-i ulya sancağına bağlıydı.

tsklispiri, 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesine göre, lazistan sancağının livana kazsının bir köyüydü. köyde 49 hanede 155 kişi yaşıyordu. bu tarihte de osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ettiğinden dolayı kadın nüfusu da eklenince tsklispiri'nin nüfusunun toplam 310 kişinin oluştuğu, hane başına ortalama yaklaşık 6,3 kişi düştüğü ortaya çıkar. bu tarihte köydeki hayvan varlığı olarak 40 inek, 30 öküz, 122 keçi, 100 koyun ve 10 at kaydedilmiştir.

livana kazsının büyük bölümünün 93 harbi'inde rusların eline geçmesinden dolayı tsklispiri, kiskim kazasına bağlandı. 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde tsklispiri, artvin vilayetinin yusufeli kazasının erkinis nahiyesinin bir köyüydü. 1935 genel nüfusu sayımında "zığlıspir" olarak kaydedilmiş olan tsklispiri, erzurum vilayetinin yusufeli kazasında erkinis nahiyesinin bir köyü olarak kaydedilmişti ve köyde 274 kişi yaşıyordu. hostapor köyü uzun süre tsklispiri köyünün bir mahallesiyken, 1956 yılında bu köyden ayrılarak ayrı bir köy haline getirilmiştir. tsklispiri veya ziğlispir adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla zeytincik olarak değiştirildi. bununla birlikte köyün eski adı, bir süre daha yeni adıyla birlikte "zeytincik (zığlıspır)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanıldı.

coğrafya 
köy; artvin il merkezine 66 km, yusufeli ilçe merkezine 39 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

yusufeli belde ve köyleri
Akbucak, Pazar

akbucak, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

akbucak köyünün eski adı marmanat'tır. nitekim 1854 tarihli kiepert haritasında "marmanat" olarak geçer. 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde ise, "malmanat / melmanat" (ملمنات) biçiminde yazılmıştır. bu tarihte köy rize vilayetinin atina kazasının ardeşen nahiyesine bağlıydı. 

akbucak köyü, "melmanat" adıyla 1935 genel nüfus sayımında çoruh vilayetinin pazar kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 666 kişiden oluşuyordu. bu tarihte artvin ve rize vilayetlerinin yerini çoruh vilayeti almış, atina kazasının adı da pazar olarak değiştirilmişti.

marmanat veya melmanat "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla akbucak olarak değiştirilmiştir.  1965 genel nüfus sayımında akbucak köyünün nüfusu 763 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 265 kişi okuma yazma biliyordu.

köyde 1814 yılında ahmet hasan usta tarafından inşa ettirilmiş ve 1897'de tamamen yıkılmış bir cami bulunmaktaydı.

coğrafya 
köy, rize il merkezine 55 km, pazar ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 geride kalan mermanat | ödüllü belgesel 
 

pazar belde ve köyleri
Akmescit, Pazar

akmescit, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
eski adı mcacivat'tır. bir laz yerleşmesi olan mcacivat, türkçe kaynaklara cacivat biçiminde girmiştir. nitekim 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde cacivat (جاجیوات) olarak geçer. kültür tarihçisi nikolay marr, 1910 yılında atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde lazca konuşulduğunu yazmıştır. mcacivat'ı da lazcanın konuşulduğu köyler arasında saymıştır.

antik çağ krallığı olan kolheti'de yer alan mcacivat, trabzon i̇mparatorluğu'nun 1461'de ortadan kaldırılmasından sonra osmanlıların eline geçti. trabzon eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan trabzon vilayetinin lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı atina kazasının bir köyü olarak geçer. köyün nüfusu 24 hanede yaşayan 95 kişiden oluşuyordu. hane başına yaklaşık 4 kişi düşmesi, köydeki ailelerin kalabalık olmadığını göstermektedir. tarımla geçinen cacivat'ta hayvan varlığı olarak sadece 40 inek ve 10 öküz tespit edilmiştir.

cacivat, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde, rize vilayetinin atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, artvin vilayeti yerine kurulmuş olan çoruh vilayetinin pazar kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. bu tarihte köyün nüfusu 318 kişiden oluşuyordu. "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla akmescit olarak değiştirildi. bu yerleşmenin 1955 genel nüfus sayımında "cacivat" adıyla, 1960 genel nüfus sayımında "akmescit" adıyla pazar kazasının merkez nahiyesine bağlı köy olarak kaydedilmiş olması da adının bu tarihte değiştirildiğini göstermektedir. cacivat'ta 1955 yılında 399 kişi, 1960 yılında ise 514 kişi yaşıyordu.<ref>{{web kaynağı |url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%c3%bcfus-say%c3%acm%c3%ac.pdf |başlık=genel nüfus sayımı, ankara, 1963, s. 465. |erişimtarihi=3 mayıs 2022 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20200218091504/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%c3%bcfus-say%c3%acm%c3%ac.pdf |arşiv-tarihi=18 şubat 2020 |ölüurl=hayır }}</ref> adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "akmescit (cacivat'')" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

coğrafya 
akmescit köyü, rize iline 39 km, pazar ilçesine 4 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Aktaş, Pazar

aktaş, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1854 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde xonar, 2009 yılında yayınlanan lazca yer adları sözlüğünde ise xonari olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy, rize il merkezine 44 km, pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Aktepe, Pazar

aktepe, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

etimoloji

aktepe köyünün eski adı kitat veya kitati'dir. nitekim nikolay marr, 1910 yılında bu yerleşimin adını kitat şeklinde yazmıştır. gürcü tarihçi i̇uri siharulidze ise, çaneti (lazeti) yer adları üzerine çalışmasında köyün adını kitati (კითათი) olarak vermiş, yaylası için de çita kitati (ჭიტა კითათი) adını kullanmıştır. lazca bir yer adı olan kitati, parmak veya meyvesi parmağı andıran üzüm cinsi olan kiti / kita (კითი / კითა) kelimesinden türemiş olmalıdır. lazca üzüm cinsi "kiti" gürcü dilinde tita olarak bilinir. laz yer adları sözlüğünde köyün adı çitati (ჭიტათი) olarak verilmiştir. lazca "çita/çuta" (ჭიტა/ჭუტა) kelimesi küçük anlamına gelir ve çita kitati de "küçük kitati" demketdir. bu yer adı 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde kitat (كتات) olarak geçer.

tarihçe

türkçeye kitat olarak girmiş olan kitati, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde rize vilayetinin atina kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 289 kişiden oluşuyordu. bu tarihte atina kazasının adı pazar olarak değişmişti. kitati veya kitat türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla aktepe olarak değiştirilmiştir. aktepe köyünün nüfusu 1965 yılında 404 kişide oluşuyor ve bu nüfus içinde 190 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 
aktepe köyü, rize il merkezine 42 km, pazar ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Alçılı, Pazar

alçılı, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde xançkun, 2009 yılında yayınlanan lazca yer adları sözlüğünde ise xanç'kuni olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy, rize iline 42 km, pazar ilçesine 5 km uzaklıktadır. köyde bölge florasına ek olarak calluna vulgaris yetişmektedir. köyde badialva mevki mahallesi bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Balıkçı, Pazar

balıkçı, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1928 yılına tarihlenen türk kaynağında zelek olarak geçmektedir. 1836 yılında köydeki mescit camiye dönüştürülmüştür.

coğrafya 
köy, rize iline 30 km, pazar ilçesine 7 km uzaklıktadır. köyde dumina mevki mahallesi bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 zelek balıkçı köyü tanıtım sitesi
 

pazar belde ve köyleri
Başköy, Pazar

başköy, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1835 yılına tarihlenen bir belgede lazca "papaz nikola" anlamına gelen petre nikolai, 1876 tarihli trabzon vilayet salnamesi'nde petre, 1928'da yazılmış bir türk kaynağında ise başköy olarak geçmektedir. köyde 1835 yılına tarihlenen bir cami bulunmaktadır.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 50 km, pazar ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. pazar'ın hemşin sınırındaki son köyüdür. güneyinde levent köyü (çoço), güneybatısında yaltkaya köyü (homno), doğusunda ortayol köyü (meleskur), kuzeydoğusunda şentepe köyü(hulivat), kuzeyinde suçatı köyü (apso), kuzeybatısında derinsu köyü (zanat) ve batısında sefalı köyü (venekdere) bulunmaktadır. bölgenin en büyük akarsularından olan hemşin deresi köyün ortasından geçmektedir. köyde tutoğlu mevki mahallesi bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 başkoyluler.com

pazar belde ve köyleri
Boğazlı, Pazar

boğazlı, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde lazcada "çingene yeri" anlamına çiketore  olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 46 km, pazar ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. köyde bodatzari deresi bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Darılı, Pazar

darılı, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

köyün eski adı aranaş'tır. nitekim 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesinde aranaş (اراناش) olarak geçer. laz yer adları sözlüğünde ise aranaşi şeklinde yazılmıştır.

coğrafya 

darılı köyü rize il merkezine 41 km, pazar ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Bucak, Pazar

bucak, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde açaba olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy, rize il merkezine 25 km, pazar ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. köyde ocaozon mevki mahallesi bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Derebaşı, Pazar

derebaşı, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde sukita, 2009 tarihli lazca yer adları sözlüğünde "karayemiş ağacı" anlamına gelen mtzuk'it'a olarak geçmektedir. köyde seydioğlu camisi olarak da bilinen, 1902 yılında yapılmış ve 1976 ve 1986 yıllarında onarımdan geçmiş bir cami bulunmaktadır.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 45 km, pazar ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Derinsu, Pazar

derinsu, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde zağnat, 2009 yılında yayınlanan lazca yer adları sözlüğünde ise lazca da "laz yurdu" anlamına gelen zanati olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy, rize il merkezine 51 km, pazar ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Dernek, Pazar

dernek, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde lazcada "kostan köyü" anlamına gelen kostanivat olarak geçmektedir. köye koskenavat da denmektedir.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 44 km, pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Elmalık, Pazar

elmalık, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1928 yılına tarihlenen türk kayıtlarında lazcada "kaşıkça" anlamına gelen kuzika olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy, rize il merkezine 47 km, pazar ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Güneyköy, Pazar

güneyköy, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde lazcada "i̇brahim yurdu" anlamına gelen avramit olarak geçmektedir. köyde 1803 yılına tarihlenen bir cami bulunmaktadır. köyde pazar lazcasının bu köye özgü farklı bir lehçesi konuşulur.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 34 km, pazar ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Hamidiye, Pazar

hamidiye, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 

hamidiye köyünün eski adı, eski trabzon'dur. nitekim 19. yüzyılın ilk yarısında bölgeyi gezmiş olan fransız diplomat ve doğabilimci victor fontanier'nin bir eserinde "eski-tarabezond" (eski trabzon) olarak geçer. 1854 tarihli kiepert haritasında ve gürcüce sakartvelo gazetesinin 1916 tarihli bir nüshasında da köyün adı "eski trabzon" diye yazılmıştır.  2009 tarihli lazca yer adları sözlüğünde ise, köyden k'utsuma olarak söz edilmiştir.

fransız diplomat ve doğabilimci victor fontanier'nin seyahatnamesinde eski trabzon hakkında dikkat çekici tespitler yer alır. 19. yüzyılın ilk yarısında bölgeyi gezmiş olan fontanier'ye göre, o talihte halkın "eski trabzon" diye adlandırdığı yer, trabzon kentinin kurulduğu bölgeydi. bu tespitten hareketle eski trabzon'un kuruluştaki adının trabzon olduğu söylenebilir. fontanier eski trabzon denilen yeri, ucu kesik bir piramide benzetmiştir. bir plato olan eski trabzon'un bir kıyısı hafif bir eğimle karadeniz kıyısına ulaşıyordu. platonun arkasında koni biçimli bir dağ ve sağ tarafında fırtına deresi bulunuyordu. fontanier, yunanlı yazar ksenophon'un trabzon kentini tarifinin bugünkü trabzon'un ve yukarısındaki boztepe'nin konumuna uymadığını, eski trabzon denilen platoya uygun düştüğünü belirtmiştir. 

bu  tariften eski trabzon'un o tarihte bir yerleşim olmadığı sonucuna varılabilir. 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın ardından topraklarından göç eden müslüman gürcüler bu boş alana yerleşmiş olmalıdır. nitekim 1916 tarihli sakartvelo gazetesinde "eski trabzon" adıyla söz edilen köyde sadece göçle gelen yaklaşık 90 hane gürcünün yaşadığı, birkaç hane dışında göçmen gürcülerin kobuleti'den göç ettiği belirtilmiştir. gürcülerin yerleşmesinden sonra eski trabzon bir köy haline gelmiş, göçün ii. abdülhamid döneminde gerçekleşmiş olmasından dolayı da bu yerleşime "hamidiye" denmiş olmalıdır. gazetenin verdiği bilgiye göre, eski trabzon köyünde yaşayan gürcüler asıl olarak kayıkçlık yapıyorlardı. köydeki kadınlar eski tarz gürcü el yazısıyla yazdıkları mektupları bu kayıkçıların eliyle kobuleti'deki akrabalarına ulaştırıyorlardı. 

eski trabzon köyü 1928 tarihli osmanlıca köyü listesinde "hamidiye" (حمیدیە) olarak geçer. bu tarihte hamidiye rize vilayetine bağlı atina kazasının köylerinden biriydi. 1933 yılında rize ve artvin vilayetlerinin yerini çoruh vilayeti almış, atina kazasının adı pazar olarak değişmişti. nitekim 1935 genel nüfus sayımında hamidiye köyü bu vilayetin pazar ilçesine bağlıydı ve nüfusu 276 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımı sırasında ise hamidiye köyünde 476 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 152 kişi okuma yazma biliyordu.

coğrafya 

hamidiye köyü rize il merkezine 45 km, pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Handağı

handağı, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
eski adı dadivat'tır. nitekim 1876 tarihli trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde dadivat (دادیوات) olarak geçer. kültür tarihçisi nikolay marr, 1910 yılında atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde lazca konuşulduğunu yazmıştır. dadivat da bu köylerden biriydi.

dadivat, trabzon i̇mparatorluğu'nun 1461'de ortadan kaldırılmasından sonra osmanlıların eline geçti. trabzon eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan trabzon vilayetinin lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı atina kazasının bir köyü olarak geçer. köyün nüfusu 15 hanede yaşayan 45 kişi olarak kaydedilmiştir. ancak bu tarihte, sadece erkek nüfusu tespit edilmiş olabilir. bunun üzerine erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 90 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. bu durumda hane başına 6 kişinin düşmesi, salnamede sadece erkek nüfusunun tespit edilmiş olduğu yaklaşımını desteklemektedir. tarımla geçinen dadivat'ta hayvan varlığı olarak  44 koyun, 62 keçi, 45 inek ve 4 öküz tespit edilmiştir.

dadivat, 1928 tarihli osmanlıca köy listesinde, rize vilayetinin atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "dağdivat" olarak yazılmış olan yerleşme, artvin ve rize vilayetleri yerine kurulmuş olan çoruh vilayetinin pazar kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. bu tarihte köyün nüfusu 213 kişiden oluşuyordu. bu yerleşme, 1955 genel nüfus sayımında "dadivat" adıyla, 1960 genel nüfus sayımında ise "handağı" adıyla pazar kazasının merkez nahiyesine bağlı köy olarak kaydedilmiştir. "yabancı kökten geldiği" için köyün adının 1959 yılında 7267 sayılı kanunla handağı olarak değiştirilmiş olduğu, bu kayıtlardan da anlaşılmaktadır.<ref>{{web kaynağı |url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%c3%bcfus-say%c3%acm%c3%ac.pdf |başlık=genel nüfus sayımı, ankara, 1963, s. 466. |erişimtarihi=18 mayıs 2022 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20200218091504/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%c3%bcfus-say%c3%acm%c3%ac.pdf |arşiv-tarihi=18 şubat 2020 |ölüurl=hayır }}</ref> adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "handağı (dadivat'')" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

coğrafya 
handağı köyü, rize il merkezine 52 km, pazar ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. köyde kesimal mevki, aygüneş-yıldız-altun mevki, babuçoğlu-devrişoğlu mevki ve hukanoğlu mevki mahalleleri bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Hasköy, Pazar

hasköy, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde noxlabsu, 2009 yılında yayınlanan lazca yer adları sözlüğünde (svacoxo laz yer adları sözlüğü - i̇smail avcı bucaklişi, i̇rfan aleksiva) ise noxlapsu olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 49 km, pazar ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Hisarlı, Pazar

hisarlı, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1913 yılına tarihlenen alman kaynağında lazcada "kosto yurdu" anlamına gelen koksovat, 1958 tarihli türk kaynağında koskovat olarak geçmektedir. eskiden sivrikale köyüne bağlı bir mahalle olan hisarlı, 15 kasım 1958 tarihinde köy statüsüne kavuşmuştur.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 33 km, pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

meşhur kişiler 
yavuz bahadıroğlu (esas ismi: niyazi birinci); tarih araştırmacısı, yazar, gazeteci.

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Irmakköy, Pazar

irmakköy, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde lazcada "mamaki köyü" anlamına gelen mamacivat olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy, rize il merkezine 49 km, pazar ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Irmakyeniköy

irmakyeniköy, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür. köy lazca'da "çereçivat" anlamına gelmektedir.

tarihçe 
köy, 1986 yılında irmakköy'den ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 45 km, pazar ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.

nüfus 

köyün nüfüsü yazları artmaktadır

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Kayağantaş, Pazar

kayağantaş, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 2009 yılına tarihlenen lazca yer adları sözlüğünde sitori olarak geçmektedir. daha önceleri hako köyüne bağlı sitor mahallesi iken, 16 ağustos 1957'de kayağantaş adıyla köy statüsü kazandı.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 52 km, pazar ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Kesikköprü, Pazar

kesikköprü, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde xudisa (yunanca) olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy, rize iline 43 km, pazar ilçesine 6 km uzaklıktadır. köyde pozoni deresi ve arakani tepesi bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Kuzayca, Pazar

kuzayca, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde lazcada "sürmeneliler" anlamına gelen surminat olarak geçmektedir. 1834 yılında köyün mescidi camiye dönüştürülmüştür.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 25 km, pazar ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. köyde tapsihon yol üstü ve köyiçi mevki, omohale ve piyastoni mevki mahalleleri bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Merdivenli, Pazar

merdivenli, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde lazcada "tilkili" anlamına gelen melyat olarak geçmektedir. köy, laz ve hemşinlilerin yaşadığı bölgeleri ayıran melyat deresi'ne adını vermiştir. köydeki caminin 1800 yılında inşa edildiği tahmin edilmektedir.

coğrafya 
köy, rize iline 28 km, pazar ilçesine 9 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Ortayol, Pazar

ortayol, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde lazcada "karşı vadi" anlamına gelen meleskur olarak geçmektedir. köyde ortayol köprüsü ve 1899 yılında inşa edilmiş bir cami bulunmaktadır.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 50 km, pazar ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. köyde paşakinalar mevki, haşıoğlu mevkii ve pirimoğlu mahalleleri bulunmaktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Örnek, Pazar

örnek, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1854 yılına tarihlenen alman kaynağı ve 1876 yılı trabzon vilayeti salnamesi'nde hemşincede "manastır" anlamına gelen venek, 1913 yılında yayınlanan alman kaynağında ise benek olarak geçmektedir. köyde 1870 yılında inşa edilmiş bir cami bulunmaktadır.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 34 km, pazar ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Papatya, Pazar

papatya, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1946 yılına tarihlenen türk kaynağında lazcada "papazlı" anlamına gelen papat olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 42 km, pazar ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Sivrikale, Pazar

sivrikale, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde lazcada "tordo yeri" anlamına gelen tordovat, 1960 yılında yayınlanan türk kaynağına ise kalecik olarak geçmektedir. i̇smini tordovat kalesi'nden alan köyün camisi 1856 yılında ibadete açılmıştır.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 30 km, pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 web sitesi
 

pazar belde ve köyleri
Sessizdere, Pazar

sessizdere, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1913 yılına tarihlenen türk kaynağında lazcada "papazlı" anlamına gelen papilat, 2009 tarihli lazca yer adları sözlüğünde nasivati olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 44 km, pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Sivritepe, Pazar

sivritepe, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1958 yılına tarihlenen türkiye'nin i̇dari taksimatı adlı eserde skefenivat olarak geçmektedir. 15 kasım 1958 tarihine kadar irmak köyüne bağlı bir mahalle statüsünde olan sivritepe, o tarihte köy statüsünü elde etmiştir.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 46 km, pazar ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Subaşı, Pazar

subaşı, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köyüdür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılı kayıtlarında haçapit olarak geçmektedir. haçapit ismi khachapitit'den türemiş olup, "kilise bahçesi" anlamına gelmektedir. köy hemşinli yerleşimi olup, hemşin'e bağlı zuğa köyünden göç ederek buraya yerleşmişlerdir. köyde bilinen ilyasoğlu ve pirpiroğlu sülalelerinden anlaşılacağı gibi köy bir hemşin köyüdür. horasan üzeriden önce zuğa'ya sonra da bu köye yerleşmişlerdir. 1400’lü yılların ortalarına kadar tüm doğu karadeniz yöresine olduğu gibi hemşin coğrafyasına da hemşinlilerin yerleştirildiği bilinmektedir.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 40 km, pazar ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
haçapit köyü sitesi
 

pazar belde ve köyleri
Suçatı, Pazar

suçatı, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1876 yılına tarihlenen trabzon vilayeti salnamesi'nde apso (lazca) olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 47 km, pazar ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Şehitlik, Pazar

şehitlik, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1928 yılına tarihlenen türk kayıtlarında lazcada su böceği anlamına gelen xaku, 2009 yılında yayınlanan lazca yer adları sözlüğünde ise mxak'u olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 51 km, pazar ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Şentepe, Pazar

şentepe, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1928 yılına tarihlenen türk kayıtlarında lazcada "ğuli yurdu" anlamına gelen ğulivat olarak geçmektedir. daha önceleri başköy köyüne bağlı ğulivat mahallesi iken, 6 haziran 1956'da şentepe adıyla köy statüsü kazandı.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 53 km, pazar ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Tektaş, Pazar

tektaş, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe
19. yüzyıl başlarındaki kayıtlarda şenkaya köyüyle birleşik görülen yerleşimden bogina adıyla bahsedilmektedir. cumhuriyetin ilk yıllarında bogina adını kullanmaya devam eden yerleşim, 1968 yılında günümüzdeki adını almıştır. bu tarihte şenkaya köyünden ayrıca bahsedilmemiş olup muhtemelen tektaş köyünün bir mahallesi konumundaydı.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 37 km, pazar ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri
Topluca, Pazar

topluca, rize ilinin pazar ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün eski adı mesemit olarak geçmektedir. topluca, 1996 yılında köy statüsü aldı.

coğrafya 
köy; rize il merkezine 45 km, pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

pazar belde ve köyleri