Orrorin

orrorin tugenensis, sahelanthropus'tan sonra insan ile ilişkilendirilmesi mümkün bilinen en eski hominin atasıdır. orrorin tugenensis, iki ayak üzerinde durabilen ilk hominidlerden olabileceği için, paleoantropolojik açıdan önemli görülmektedir.

etimoloji
türün ismi, 2000  yılında kenya'nın tugen tepeleri 'nde fosilleri bulan araştırmacılar tarafından verilmiştir. tugenensis ismi tugen tepeleri'nden, orrorin ismi ise bölgede konuşulan dildeki "orijinal insan" kelimesinden gelmektedir. aynı zamanda "milenyum insanı" olarak da adlandırılır.

açıklama ve fosiller 
2007 itibarıyla bulunan 20 örnek şunları içerir: iki parça halinde bir mandibulanın arka kısmı; bir simfiz ve birkaç izole diş; üç femur parçası; kısmi humerus; proksimal falanks; ve bir distal başparmak falanksı.

orrorin, vücut boyutuna göre küçük dişlere sahipti. diş yapısı, australopithecusta bulunandan, yanak dişlerinin daha küçük ve mesiodistal olarak daha az uzamış olması ve ardipithecustan minesinin daha kalın olması bakımından farklıdır. dişler, üst köpek dişlerinde bir mezial oluğun varlığında bu türlerin her ikisinden de farklıdır. köpek dişleri bir insansı maymuna (insan olmayan) benzer, ancak miyosen insansı maymunlarında ve dişi şempanzelerde bulunanlar gibi küçülmüştür. orrorinin küçük post-köpek dişleri vardı ve modern insanlar gibi mikrodonttu, oysa sağlam australopithecinler megadonttu.

femurda baş küreseldir ve öne doğru döndürülür; boyun uzamış ve kesit olarak ovaldir ve küçük trokanter medial olarak çıkıntı yapar. bunlar orrorinin iki ayaklı olduğunu gösterirken, kafatasının geri kalanı onun ağaçlara tırmandığını gösteriyor. proksimal falanks kavisli iken, distal polikal falanks insan boyutlarındadır ve bu nedenle alet yapımı ile ilişkilendirilmiştir, ancak muhtemelen bu bağlamda ağaca tırmanma için yararlı olan kavrama yetenekleriyle ilişkilendirilmelidir.

türle ilgili en önemli fosil dik kalça kemiğidir. bu kemik, orrorin tugenensisin kemik yapısının tipik bipedal olduğunu gösterir. bu da, en erken homininlerin bipedalliği 6 milyon yıl önce evrimleştirdiğinin kanıtıdır. mevcut hakim teori, orrorin tugenensisin bir bazal hominin olduğu, iki ayaklılığın hominin soyunun erken dönemlerinde geliştiği ve insanın evrim ağacında başarılı bir şekilde evrimleştiğidir.

keşif

2000 yılında bu fosilleri bulan ekip, muséum national d'histoire naturelle'den brigitte senut ve martin pickford tarafından yönetildi. 20 fosil kenya'da bulunan lukeino oluşumu'nda dört bölgede bulunmuştur: bunlardan cheboit ve aragai'deki fosiller en eskileridir (6.1 myö), kapsomin ve kapcheberek'tekiler ise oluşumun üst seviyelerinde bulunur (5.7 myö).

sınıflandırma 
orrorinin doğrudan bir insan atası olduğu kanıtlanırsa, o zaman bazı paleoantropologlara göre, australopithecus afarensis gibi australopitesininler, hominin soy ağacının bir yan dalı olarak kabul edilebilir: orrorin, a. afarensisten neredeyse 3 milyon yıl önce yaşamasına rağmen modern insanlara a. afarensisten daha benzer bazı özellikleri vardır. ana benzerlik, orrorin femurunun morfolojik olarak homo sapiensinkine lucy'ninkinden daha yakın olmasıdır; ancak, bu nokta üzerinde bazı tartışmalar bulunmaktadır.

bununla birlikte, başka bir bakış açısı, orrorin ile diğer miyosen insansı maymunları arasındaki karşılaştırmalara atıfta bulunur; mevcut büyük insansılar yerine,  femurun kendisini australopitesinlerinki ile daha önceki insansılar arasında bir aracı olarak gösterir. ayrıca proximal femurun kendisinden sonra yaşamış australopithecinlerle benzer olması, orrorinin, muhtemelen australopithecuslar ile benzer bir yürüme şekline sahip olduğunu gösterir.

ayrıca bakınız 
i̇nsanın evrimi
i̇nsan evriminin fosil listesi
sahelanthropus
ardipithecus
australopithecus

kaynakça 
dipnotlar

genel
haviland, william a.; prins, harald e. l.; walrath, dana; mcbride, bunny; evolution and prehistory: the human challenge. cengage learning, 2007. isbn 049538190x

dış bağlantılar

 orrorin tugenensis  - the smithsonian institution's human origins program
 human timeline (interactive)  – smithsonian, national museum of natural history (ağustos 2016).

hominina
miyosen devri primatları
geçiş fosilleri