Hama Katliamı

hama katliâmı (arapça: مجزرة حماة ahdas hamah), 2 şubat 1982'de suriye hükûmetinin müslüman kardeşler'in hama şehrinde başlattığı ayaklanmayı bastırmak amacıyla saldırarak binlerce kişiyi öldürdüğü katliam. uluslararası af örgütü'ne göre ölenlerin sayısı 10.000-25.000 arasında olmasına rağmen gerçek rakam bunun çok üstünde veya altında olabilir. suriye hükûmeti ölenlerin sayısı hakkında resmî bir açıklama yapmamıştır.

arka plan 
hafız esad'ın darbe ile iktidara gelmesinden sonra nusayriler, suriye yönetiminde güçlü bir konuma geldiler. bu durum ülkedeki sünni grupların tepkisini çekmeye başladı. 1976'da başlayan lübnan i̇ç savaşı'na saplanıp kalmış olan suriye'nin zor durumundan faydalanmak isteyen sünni müslüman kardeşler'in bir hizbi bu durumu avantaja çevirmek istedi. nusayri kökenli olan hafız esad'ın rejimini kabul etmeyen sünni müslüman kardeşler cemaati ülke çapında silahlı bir ayaklanmaya girişti. örgüt, 1970'lerin sonlarından itibaren suriye içinde sivil ve askeri hükûmet görevlilerini, hristiyanları ve altyapı tesislerini hedef alan gerilla savaşına girişti. baas hükûmeti ise bu saldırılara işkence, toplu tutuklama ve idam gibi sert baskılarla karşılık verdi. rejim aleyhtarı şiddet haziran 1979'da, halep'teki bir topçu okulunda çoğu nusayri olan 83 askeri öğrencinin öldürülmesi ve ağustos-kasım 1980 arasında şam'da yüzlerce kişinini öldürüldüğü üç bombalı araba saldırısını da içeriyordu.

hafız esad yönetiminin saldırılara verdiği sert cevaplarla birlikte müslüman kardeşlerin eylemleri daha da arttı. olaylar, şubat 1982'de muhafazakâr sünni şehri hama'da başlayan bir genel ayaklanmayla doruğa çıktı. i̇slamcılar ve diğer muhalif militanlar hama'yı "kurtarılmış şehir" ilan ederek, suriyelileri “kâfir” olarak adlandırdıkları hükûmet güçlerine karşı ayaklanmaya çağırdılar. müslüman kardeşler militanları baas partisi üylerinin, hükûmet ajanlarının ve rejim destekçilerinin evlerini basarak yaklaşık elli kişiyi öldürdüler.

katliam 
bu olay üzerine suriye ordusu seferber edildi, hafız esad'ın kardeşi rıfat esad'ın özel kuvvetleri bölgeye gönderildi. saldırı başlamadan önce şehrin teslim olması ve boşaltılması için son bir çağrıda bulunuldu. uluslararası af örgütü'ne göre piyadelerin ve tankların dar sokaklara rahatça girebilmesi için önce eski şehir merkezi havadan bombalandı, binalar tanklar tarafından yıkıldı. eski şehir neredeyse tamamen yok edildi. bazı iddialara göre suriye ordusu yıkılmış binaların içinde saklanan asileri öldürmek veya ortaya çıkarmak için zehirli gaz kullandı. şehirdeki direnişin devam etmesi üzerine şehir büyük toplarla çevrilerek üç hafta boyunca dövüldü. 2 şubat 1982'de suriye ordusu geniş çaplı bir top saldırısının eşliğinde şehre saldırdı.

sonra, askeri ve sivil güvenlik personeli müslüman kardeşler'in kalan son üyelerini ve sempatizanlarını bulmak için şehre dağıldı. yakalanan şüpheliler işkence ve onu takip eden toplu idamlarla yüz yüze kaldı.

kayıplar 
hama katliamı sonucunda ölenlerin sayısı kesin değildir, çeşitli kaynaklara göre 7.000 ile 35.000 arasında değişmektedir. olaylardan hemen sonra bölgeye gelen i̇ngiliz gazeteci robert fisk ölü sayısını en fazla 10 bin olarak tahmin ederken, new york times gazetesi ölü sayısının 20 bine kadar olabileceğini tahmin etti. amerikalı gazeteci thomas friedman'a göre ise rıfat esad 38.000 kişinin yaşamını kaybettiğini açıkladı. suriye i̇nsan hakları komitesi'nin rakamlarına göre ise ölülerin sayısı 30.000 ile 40.000 arasındadır.

sonrası 
hama'daki katliamdan sonra suriye'deki isyan sona erdi, müslüman kardeşler'in üyeleri ve sempatizanları ya sürgüne gitti ya da yeraltına çekildi.

ayrıca bakınız 
 kamışlı olayı

kaynakça 

suriye'deki katliamlar
katliam
1982'de suriye
1982'de çatışmalar