Irak ve Şam İslam Devleti'ne karşı yapılan askerî müdahaleler

irak ve şam i̇slam devleti'ne karşı yapılan askerî müdahaleler, işi̇d'in gücünü kırmak için dünya genelinde yapılan dış müdahaleleri kapsamaktadır.

arka plan 
11 eylül'de koalisyon güçleri, cidde'de yapılan toplantıda anlaşmaya vararak işi̇d'e karşı saldırı kararı almışlardır. türkiye ise anlaşmayı bazı sebeplerden dolayı imzalamamıştır. 15 eylül 2014'te irak ve şam i̇slam devleti örgütüne karşı oluşturulan ve 40'a yakın ülkenin destek verdiği koalisyonun temsilcileri, örgüte karşı izlenecek stratejileri görüşmek üzere 21 eylül 2014'te fransa'nın başkenti paris'te toplanmışlardır.

koalisyon güçlerinden amerika birleşik devletleri ilk olarak erbil yakınlarında işi̇d hedeflerini vurmuştur. saldırı, 20 ağustos 2014'te tsi̇ 13:45'te basra'da bulunan amerikan deniz kuvvetleri'ne ait üsten havalanan iki f-18 savaş uçağı mahmur yakınlarında bulunan topçu mevzilerine iki adet 250'şer kiloluk lazer güdümlü füze ile gerçekleşmiştir. operasyonda 45 militan ölürken, 60 militan yaralanmıştır. amerika birleşik devletleri başkanı barack obama operasyon için:"işi̇d konvoyunun erbile'e ilerleyişini durdurmak için orduya yetki verdim." demiştir. amerika birleşik devletleri ve koalisyon güçleri işi̇d'in etkili olduğu irak'a iki ay içinde 190 hava saldırısı düzenlemiştir. 24 ağustos 2016 04.00' türk askeri suriye topraklarına girerek cerablus kentindeki işi̇d'i vurmaya başlamıştır. fırat kalkanı harekatı cerablus kenti kısa bir sürede işi̇d militanlarından temizlenmiş ve türk askeri korumasına alınmıştır.

operasyonlar

afganistan
 
işi̇d'in afganistan'da yapılanma kurduğu ve özellikle doğu kırsalında bazı bölgeleri elinde tuttuğuna dair haberler gelmiştir. taliban, işi̇d'in ülkeden ayrılmasını istemiştir. taliban ile işi̇d arasında çatışmalar çıkmıştır. bazı taliban militanlarının işi̇d'e katıldığı belirtilmiştir. abd, afganistan'da işi̇d hedeflerini de vurmaktadır.

filipinler
 
moro i̇slami kurtuluş cephesi, işi̇d'e bağlılığını ilan etmiştir. işi̇d adı altında adam kaçırma eylemlerine girişmiştir.

irak
 
işi̇d birliklerini, abd'nin başını çektiği koalisyon 2014 yılı haziran ayından beri bombalamaktadır. irak ordusu hem abd hem de i̇ran tarafından destek yeniden yapılandırılmıştır. ayrıca peşmerge de abd'den hava desteği görmektedir.

libya
 
orta libya'nın kıyı kesiminde pek çok önemli yerleşim birimini ele geçiren işi̇d'e karşı mısır hava saldırıları gerçekleştirmiştir.

lübnan
 
işi̇d, doğu lübnan'da lübnan ordusu ve hizbullah ile çatışmaktadır.

mısır
 
sina yarımadasında, işi̇d'e bağlılık ilan eden ensar beyt el-makdis ile mısır ordusu arasındaki çatışmalar sürmektedir.

nijerya
 
nijerya'nın kuzey doğusunda pek çok önemli yerleşim birimini ele geçiren boko haram, işi̇d'e bağlılığını ilan etmiştir. boko haram'a karşı nijerya, nijer, kamerun ve çad koalisyon oluşturmuşlardır.

suriye
 
suriye'de işi̇d'e karşı abd, birleşik krallık, avustralya, fransa ve türkiye başta olmak üzere 10'dan fazla ülke hava saldırılarına girişmiştir. rusya da 30 eylül 2015'ten itibaren hava saldırıları başlatmıştır.

yemen
 
işi̇d'in bombalı saldırılar gerçekleştirdiği belirtilmiştir.

ülkeye göre müdahale tablosu
aşağıdaki tablo, ülkelerin işi̇d'e karşı müdahale biçimini ve hangi ülkede aktif rol oynadığını göstermektedir. renge göre:

maliyet 
operasyona sadece amerika birleşik devletleri'nin günlük 7 ile 10 milyon dolar arası harcama yaptığı düşünülmektedir.

uluslararası tepkiler 
  türkiye:  
türkiye, işi̇d'e katılmak üzere suriye'ye gitmek isteyen kişileri engelleyecek ve işi̇d'in aldığı maddi yardımları önleyecektir.
  fransa:  
fransa, kara operasonu yapmayacaklarını sadece hava operasyonlarına katılacaklarını açıklamıştır. fransa, daha sonra 18.000 tane 0.50 kalibre mermi bağışlamıştır.
  amerika birleşik devletleri:  
amerika birleşik devletleri, kara operasyonu yapmayacaklarını, işi̇d'i havadan vuracaklarını açıklamıştır. temsilciler meclisinden onay alınan yasa ile ve türkiye'nin onayı ile muhalif gruplar silahlandırılacak ve onlara eğitim verilecektir.
:  
avustralya, birleşik arap emirlikleri'ndeki birleşik krallık üssüne 8 tane f/a-18 savaş uçağı, bir tane  e-7a erken uyarı sistemi uçağı ve kc-30a çok amaçlı tanker ve nakliye uçağını göndereceğini açıklamıştır.
  birleşik krallık:  
birleşik krallık, bölgedeki kürtleri silahlandıracağını, irak hükûmetine destek vereceğini, insani yardımlara devam edeceğini ve birleşmiş milletler'i işi̇d'e yönelik operasyonda koordine edeceğini açıklamıştır.
  almanya:  
almanya, irak'taki kürt bölgesine askeri danışman göndereceğini açıklamıştır.
  hollanda:  
hollanda, 50'den fazla özel hareket askerini askeri danışman olarak görevlendirmiştir.
  suudi arabistan:  
suudi arabistan, birleşmiş milletler irak acil yardım kuruluşuna 500 milyon amerikan doları yollamıştır.

ayrıca bakınız 
 deyrizor savaşı (2017-19)

kaynakça 

amerika birleşik devletleri'nin savaşları
irak'ın savaşları
irak ve şam i̇slam devleti
gerilla savaşları
barack obama'nın başkanlığı
doğal kararlılık harekâtı
irak i̇ç savaşı (2014-2017)
i̇kinci libya i̇ç savaşı
suriye i̇ç savaşı
boko haram ayaklanması
2014'te irak
2015'te irak
2016'da irak
2014'te çatışmalar
2015'te çatışmalar
2016'da çatışmalar