mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Elazığ Kaya Karakaya Fen Lisesi

elazığ kaya karakaya fen lisesi türkiye'nin elazığ ilinde yer alan fen lisesi.

tarihçe 
okul, ismini aldığı iş insanı kaya karakaya tarafından yaptırılarak millî eğitim müdürlüğü'ne devredilmiştir.

1999-2000 eğitim-öğretim yılında ilk öğrencilerini kabul eden okulun açılışı dönemin cumhurbaşkanı süleyman demirel ve iş insanı kaya karakaya tarafından yapılmıştır. 2013 yılında okulun binası yenileme amacıyla yıkılmıştır. 2015-2016 eğitim öğretim döneminde ise yeni binasında hizmet vermeye başlamıştır. okul kısa sürede altyapısını oluşturmuş, araç gereç donanımını sağlamış ve fiziki konumunu güçlendirmiştir.

başarıları 
elazığ kaya karakaya fen lisesi 15 yıllık eğitim hayatı sürecinde bölge ve türkiye genelinde birçok başarıya imza atmıştır. ülke genelinde ösym tarafından gerçekleştirilen üniversite sınavlarında ilk 100'de her yıl 2-3 öğrenci ile temsil edilmiştir. üniversite sınavlarının yanı sıra tübi̇tak tarafından düzenlenen ortaöğretim öğrencileri araştırma projeleri yarışması'nda ve bilim olimpiyatlarında başarılar elde etmiştir.

tübi̇tak projelerinde elde edilen dereceler 
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;"
|-
!yıl
!alan
!derece
|-
| align=left| 2005-2006 || fizik || style="background:gold;| türkiye'nin en iyi projesi ||
|-
|align=left| 2009-2010 || biyoloji || mansiyon ödülü ||
|-
| align=left| 2010-2011 || biyoloji || style="background:gold;|bölge 1.liği ||
|-
| align=left| 2010-2011 || coğrafya || style="background:gold;|bölge 1.liği ||
|-
| align=left| 2011-2012 || biyoloji || style="background:gold;|türkiye 1.liği ||
|-
| align=left| 2012-2013 || tarih || style="background:gold;|bölge 1.liği ||
|-
|align=left| 2012-2013 || fizik ||style="background:#cc9966|bölge 3.lüğü ||
|-
| align=left| 2017-2018 || biyoloji || style="background:gold;|türkiye 1.liği ||
|-
|align=left| 2017-2018 || fizik || style="background:silver;|türkiye 2.liği ||
|-

ödüllerin dağılımı 
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;"
|-
!alan
|style="background:gold; width:3em; font-weight:bold;"|1.lik
|style="background:silver; width:3em; font-weight:bold;"|2.lik
|style="background:#cc9966; width:3em; font-weight:bold;"|3.lük
!style="width:3em; font-weight:bold;"|toplam
|-
|align=left| biyoloji || 3 || 0 || 0 || 4 ||
|-
|align=left| fizik || 1 || 1 || 1 || 3 ||
|-
|align=left| coğrafya || 1 || 0 || 0 || 1 ||
|-
|align=left| tarih || 0 || 0 || 1 || 1 ||
|-

kaynakça

dış bağlantılar 
 elâzığ kaya karakaya fen lisesi resmî internet sitesi 

fen liseleri
elazığ ilinde bulunan liseler
Merve tepesi

merve (arapça: المروة), mekke'de, mescid-i haramın içerisinde bulunan tepenin ismidir. arapçada "çakmak taşı" anlamına gelmektedir. müslümanlar umre veya hacca gittiklerinde, safâ ve merve tepeleri arasında yedi kere gidip gelerek vâcip olan sa'y ibâdetlerini yerine getirirler.

i̇brâhim'in nişanları safâ ile merve 
kelime olarak "safâ" ihtiyaç karşılamak, "merve" ise cömertlik ya da bâzı kaynaklara göre gözyaşı demektir. safâ ile merve (ihtiyaç karşılama ile cömertlik) allah'ın belliklerindendir ve i̇brahim'in nişanlarındandır.

kur'an'a göre; beytullah'ı (kâbe, beytü'l-harâm) hacc veya umreyle ziyâret edenin onları tavâf (hizmet) etmesinde kendisi için bir günah yoktur. kim, içinden gelerek hayır işlerse allah şâkirdir (teşekkür eder), alîm'dir ve en iyi bilendir.

kaynakça 

hac
i̇slam'da kutsal yerler
mekke
suudi arabistan'daki yeryüzü şekilleri
kur'an'daki yerler
Özgül ısı

özgül ısı, öz ısı ya da ısınma ısısı, c.g.s. birimleri sistemine göre bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 c°, s.i. birimleri sistemine göreyse 1 kilogramının sıcaklığını 1 k° arttırmak için gerekli olan ısı enerjisi miktarıdır.

öz ısı, maddenin bulunduğu fiziksel hâl, basınç ve sıcaklığa göre az da olsa değişkendir. pratik uygulamalarda genellikle sabit olarak alınır. öz ısı ölçümlerinin yanında hangi şartlar altında yapıldıkları da belirtilir.

öz ısı birimi kullanılan birim sistemine göre; j/gk, j/goc veya cal/goc vb. olur.

öz ısı kavramını joseph black adlı bir fizikçi ve kimyacı ortaya koymuştur. bu şahıs ısı ve sıcaklık kavramlarını da birbirinden ayırmıştır. pierre louis dulong ve alexis therese petit birlikte çalışmalar yaparak elementlerin özgül ısıları ile atom ağırlıklarının ters orantılı olduğunu bulmuşlardır. bu yasa dulong-petit yasası olarak adlandırılmıştır. buna göre çoğu elementin atom ağırlıkları ile ısınma ısılarının çarpımı sabit bir sayı verir. buna dayanarak atom ağırlığı bilinmeyen elementlerin yaklaşık atom ağırlığı hesaplanabilmiştir. dulong ve petit kanunu, hemen tüm elementlerde atomal ısının yaklaşık 26.4 j k. mol olmasına uygun düşmektedir.

tabloda da görüldüğü üzere diğer elementlerin öz ısısı sudan daha azdır. bunun sebebi ise suyun (h2o) iki ayrı elementten (h ve o) oluşmasıdır.

maddelerin ısınmalarındaki farklılıklar, maddelerin ayırt edici özelliklerinden biri olan öz ısı ile ilgilidir.

kaynakça 

fiziksel nicelikler
termodinamik
isı
Araban, Gaziantep

araban, gaziantep ilinin bir ilçesidir.

tarih 

anadolu selçuklu sultanı ii. kılıç arslan 1148-1150 yıllarında araban kalesi’ni ele geçirmiş, daha sonra 1155’te atabey nureddin mahmud zengi, araban’ı selçuklulardan almıştır. bu tarihten sonra yöre, halep eyyubileri, anadolu selçukluları (1218), memlûklular, i̇lhanlılar (1259), memlûklular (1260), dulkadiroğulları ve tekrar memlûkluların hakimiyeti altına girmiştir.

yavuz sultan selim zamanında bölge, osmanlı topraklarına 1517’de katılmış, 1523 yılından sonra birecik sancağı’nın rumkale kazasına bağlanmıştır. gaziantep’e bağlı olan araban, cumhuriyetin ilanından sonra raban isimli bir kasaba iken, ismi sonradan değişmiştir.

coğrafya 
güneydoğu anadolu bölgesi'nde yer almaktadır. güneyinde karadağ ve yavuzeli ilçesi, kuzeyinde adıyaman’ın besni i̇lçesi, batısında kahramanmaraş’ın pazarcık ilçesi, doğusunda ise fırat nehri ve şanlıurfa’nın halfeti ve bozova ilçeleri ile çevrilidir. gaziantep ilinin kuzeydoğusunda 250 km² lik genişlikteki araban ovası’nda yer almakta olup, ismini de bu ovadan almıştır.

araban 1000–1500 m yüksekliğinde bir plato üzerinde yer almaktadır. i̇lçe topraklarının etrafı dağlarla çevrilmiştir. batısında kartal (sof) dağları doğu-batı doğrultusunda uzanır.kuzeyde beşparmak dağları ile çevrilidir. i̇lçe fırat nehri’nin batısında ve bu nehre dökülen karasu irmağı’nın kenarındadır. fırat nehri araban’ın şanlıurfa ili ile doğal sınırını çizer. karasu araban ovası’nın içerisinden geçerek fırat’a dökülür.

gaziantep’e 67 km uzaklıktaki ilçe, denizden 610 m yüksekliktedir. yüzölçümü 534 km²'dir.

nüfus

ekonomi 
tarım en önemli geçim kaynağıdır. pamuk, buğday, arpa, mısır, sarımsak, antep fıstığı tarımı önceliklidir. yer, yer meyve ve sebze bahçeleri görülse de bu ailelerin günlük ve dönemlik ihtiyaçlarını karşılamaya yöneliktir. sanayi ve turizm gelişmemiştir.

altyapı bilgileri

i̇dari birimler 
araban, 1957 yılında da ilçe olmuştur.

belediyeler 
i̇lçeye bağlı olan bir belediye vardır. bu da merkez araban belediyesidir.

turizm 
bölgede birçok yerde tarihi zenginlik göze çarpmaktadır:
araban'ın kaleleri, harabeleri, ilk çağlardan kalan tarihi öneme sahip mezarlıklar ve birçok alanda yazıtlar.
araban kalesi eşkıya sığınağı olduğu için osmanlı döneminde eşkıyanın barınmaması için yıktırılmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 araban belediyesi 
 araban kaymakamlığı
Mario Benedetti

mario benedetti (14 eylül 1920 - 17 mayıs 2009), uruguaylı gazeteci, yazar ve şairdir.

14 eylül 1920 tarihinde paso de los toros, tacuarembó'da doğdu. i̇spanyolca konuşan ülkelerde tanınmıştır ve latin amerika'da yaşayan en büyük yazarlardan biri olarak bilinir. 1946 yılında luz lópez alegre ile evlenmiştir.

70'li yıllarda uruguay'ın askeri bir diktatörlükle yönetildiği dönemde benedetti buenos aires, lima, havana ve i̇spanya'da sürgün yaşadı. bugün hayatını montevideo ve madrid'te geçirmektedir. kendisine uruguay cumhuriyet üniversitesi ve i̇spanya'daki alicante üniversitesi tarafından onursal (honoris causa) doktora verilmiştir.

eserleri

şiirleri 

 la víspera indeleble (1945) (ilk kitabı)
 poemas de oficina (1956)
 la casa y el ladrillo (1977)
 el amor, las mujeres y la vida. poemas de amor (1996)
 la vida ese parentesis (1997)
 defensa propia (2004)
 la noche

romanlar 

 la tregua (1960)
 gracias por el fuego (1965)
 el cumpleaños de juan angel (1971)
 primavera con una esquina rota (1982)
 vientos del exilio (1982)
 geografías (1984)
 las soledades de babel (1991)
 andamios (1996)

1920 doğumlular
2009 yılında ölenler
montevideo'da ölenler
uruguaylı şairler
uruguaylı gazeteciler
uruguaylı yazarlar
20. yüzyıl uruguaylı şairleri
20. yüzyıl uruguaylı yazarlar
21. yüzyıl uruguaylı şairleri
21. yüzyıl uruguaylı yazarlar
uruguaylı erkekler
uruguaylı erkek yazarlar
uruguaylı erkek şairler
i̇spanyolca eser veren kişiler
i̇spanyolca eser veren yazarlar
i̇spanyolca eser veren şairler
Bisiklet Hırsızları

bisiklet hırsızları (i̇talyanca özgün adıyla ladri di biciclette), senaryosunu cesare zavattini'nin yazdığı, vittorio de sica'nın yönettiği, 1948 i̇talyan yapımı drama filmidir.

film gerek yapım tekniği, gerekse de sinema estetiği açısından yeni-gerçekçilik akımının simgesi olarak kabul edilir.

konusu 
filmde vittorio de sica, ii. dünya savaşı sonrası yoksul roma atmosferi içerisinde, var olma mücadelesi veren sıradan bir işçi perspektifinden, umut, utanç ve yitiriliş üçgeni ekseninde insanlık durumunu gözler önüne sermektedir. bir süredir işsiz olan antonio ricci'nin yeni işi için aldığı ve iş için çok gerekli olan bisikleti, bir afişi yapıştırdığı sırada çalınır. polis hırsızı kendilerinin bulmalarını söyleyince antonio ve 10 yaşındaki oğlu roma’yı karış karış dolaşarak bisikleti ararlar.

oyuncular 
 lamberto maggiorani - antonio
 enzo staiola - bruno, antonio'nun oğlu
 lianella carell - maria, antonio'nun karısı
 gino saltamerenda - baiocco
 vittorio antonucci - hırsız
 giulio chiari - dilenci
 elena altieri

dış bağlantılar 
 
  sinemalar.com profili 

1948 çıkışlı dramatik filmler
i̇talya dramatik filmleri
i̇talyanca filmler
vittorio de sica'nın yönettiği filmler
en i̇yi uluslararası film akademi ödülü kazanan filmler
konusu roma'da geçen filmler
i̇talyan romanlarından uyarlanan filmler
roma'da çekilmiş filmler
i̇talyan yeni gerçekçi filmler
en i̇yi film national board of review ödülü sahipleri
bisiklet filmleri
açlık ile ilgili filmler
cesare zavattini'nin senaryosunu yazdığı filmler
suso cecchi d'amico'nun senaryosunu yazdığı filmler
i̇talya siyah-beyaz filmleri
bafta en i̇yi film ödülü kazananlar
yabancı dilde en i̇yi film altın küre ödülü sahipleri
new york film eleştirmenleri birliği yabancı dilde en i̇yi film ödülü sahipleri
Kōbō Abe

kobo abe (安部公房 abe kōbō, kimifusa abe'nin rumuzu abe kimifusa (d. 7 mart 1924, tokyo - ö. 22 ocak 1993 tokyo), japon savaş sonrası edebiyatının başlıca romancılarından.

kobo'nun üstgerçekçi ve kabusvari edebi keşifleri bireyin modern toplumdaki bunalımlarını başarıyla çizer. bu özelliği ile kafka'ya benzetilir.

kobo, özellikle suna no onna (kumların kadını) (1962) romanıyla tanınır. 1964 yılında hiroshi teshigahara yönetmenliğinde beyaz perdeye aktarılmıştır. abe kobo 1993 yılında tokyo 'da yaşamını yitirmiştir.

başlıca romanları
kanguru defteri
suna no onna (1962) (kumların kadını)
tanin no kao (1964) (bir başkasının yüzü)
moetsukita chizu (1967) (harap harita) 
hako otoko (1973) (kutu adam)

türkçeye çevrilen eserleri
"kutu adam"(remzi kitabevi, 1993. çev.: ahmet gürcan)
"kumların kadını" (merkez kitaplar, 2008. çev.: hüseyin can erkin)

kaynakça 

20. yüzyıl japon roman yazarları
1924 doğumlular
1993 yılında ölenler
yazar taslakları
tokyo doğumlu yazarlar
tokyo'da ölenler
Karakalpakistan

karakalpakya veya karakalpakistan, resmî adıyla karakalpakistan cumhuriyeti (özbekçe: qoraqalpog‘iston respublikasi; karakalpakça: qaraqalpaqstan respublikasi‘), özbekistan’a bağlı özerk bir cumhuriyettir. özbekistan’ın batı kesiminde yer alır. başkenti nukus'tur. karakalpakya, tarihsel harezm topraklarını kapsar. yüzölçümü 165.000 km²dir. karakalpakistan'ın nüfusu yaklaşık 1.800.000'dir. bu nüfusun 500.000'i karakalpak, 400.000'i özbek, 300.000'i kazak 100.000'i de değişik unsurlardır.

tarih 

karakalpaklar kazak türkleri'nin bir boyu olarak da kabul edilebilir.

karakalpakistan, 1925 nisan ayında kazak özerk sovyet sosyalist cumhuriyeti'nin özerk bir bölgesiydi. ancak bu özerk bölge 20 temmuz 1930'da sscb'ye devredildi. i̇ki yıl sonra (20 mart 1932) özerk sovyet sosyalist cumhuriyeti statüsünü kazandı. aralık 1936'da özbekistan ssc'ne bağlandı. karakalpakistan cumhuriyeti'nin kendi egemenlik ve kendi anayasası vardır. karakalpakistan cumhuriyeti özbekistan cumhuriyeti anayasası özbekistan'dan ayrılma hakkına sahiptir.

dil 

karakalpakça, türk dillerinin kıpçak grubuna girmektedir. kazakça ve nogaycaya da yakındır. bunlar da yazı dilinde önce arap alfabesini, 1928-1940 arası latin alfabesini ve daha sonra kiril alfabesini kullanmışlardır.

i̇dari yapı 
karakalpakistan cumhuriyeti idari bakımından 14 ilçeye bölünür.

kaynakça
Vezn-i Âhar

vezn-i âhar ya da vezni aher, halk şiiri nazım şeklidir. aruzun müstef’ilâtün müstef’ilâtün müstef’ilâtün müstef’ilâtün kalıbıyla murabba şeklinde yazılır. her mısra bir müstef’ilâtün cüzüne sığacak şekilde dört kelime veya kelime grubuna bölünür. birinci mısranın 2. cüzü ikinci mısranın başına, ikinci mısranın 2. cüzü üçüncü mısranın başına, üçüncü mısranın 2. cüzü dördüncü mısranın başına getirilir ve bu cüzlerden sonra gelen cüzler birbirlerini izler.

örnek
sanma şâhım / herkesi sen / sâdıkâne / yâr olur 
herkesi sen / dost mu sandın / belki ol / ağyâr olur
sâdıkâne / belki ol / bu âlemde / dildâr olur
yâr olur / ağyâr olur / dildâr olur / serdâr olur

bu ifadeleri harflendirirsek
⬇️ ⬇️ ⬇️
a / b / c / d
b / c / d / e
c / d / e / f
d / e / f / g

halk edebiyatı
edebiyat terimleri
Serçe

serçe, passeridae familyasını oluşturan, insanlara yakın çevrelerde yaşayan, göçücü olmayan, konik gagalı kuş türlerine verilen ad.

özellikleri 
11–12 cm boyunda, 50 kadar türü vardır. genellikle kahverengi, siyah ve boz renklidirler. büyük sürüler meydana getirirler. afrika'da pirinç tarlalarına büyük zarar veren altın serçe sarı tüylüdür. i̇nsanların çevresinde yaşayan evcil serçenin, sırt ve kanatları kahverengi, karın kısmı gridir. erkeklerin gerdanında siyah bir leke bulunur. dişiler daha sönük renklidir.

habitat ve beslenme 

i̇nsanlara yakın çevrelerde ve tarlalarda bulunur. sürüler halinde de yaşarlar. genellikle meyve, tohum, böcek ve larva gibi besinler tüketirler. göçmen değildirler. çekirdek ve ekmek artıkları da yerler.

üreme 
ağaçlara, kovuklara, çatı altlarına derme çatma yuvalar yaparlar. boş kırlangıç yuvalarına da yerleşirler. dişi, kahverengi benekli 4-5 adet beyaz yumurta yumurtlar. kuluçka süresi 11-12 gün sürer. yavrular yumurtadan çıktıktan iki hafta sonra yuvayı terk ederler. eşler bir yaz süresince 3-4 defa yavru çıkarırlar.

dağılımı 
avrupa, asya ve bilhassa afrika'da büyük sürüler halinde dolaşırlar. amerika ve avustralya'ya sonradan götürülmüşlerdir.

popüler kültür 
serçe ile bülbül, serçe ile dört yavrusu gibi masallarda serçe'ye sıklıklar rastlanır.

kaynakça
Buket Uzuner

buket uzuner (3 ekim 1955), türk roman, öykü ve gezi edebiyatı yazarıdır.

hayatı 
buket uzuner, bankacı hayati ve öğretmen rabia uzuner çiftinin kızı olarak 1955 yılında ankara'da doğdu. salih adında bir erkek kardeşi vardır. biyoloji ve çevre bilimi eğitimi alan uzuner, türkiye'de hacettepe üniversitesi ve odtü'de, ayrıca norveç, abd ve finlandiya'daki üniversitelerde çalışmalarda bulundu. kuzey afrika, kuzey amerika ve avrupa'da uzun yıllar geçiren buket uzuner, i̇stanbul'da yaşamaktadır. ali murat erkorkmaz’la yaptığı ikinci evliliğinden can adında bir oğlu vardır.

eserleri

hikâye 
 benim adım mayıs (1986)
 ayın en çıplak günü (1988)
 güneş yiyen çingene (1989)
 karayel hüznü (1993)
 şairler şehri (1994)
 şiirin kız kardeşi öykü (2003)
 yolda (2009)
 i̇stanbullular
 gallipoli
 bir yılbaşı hikâyesi (2013)

roman 
 i̇ki yeşil susamuru, anneleri, babaları, sevgilileri ve diğerleri (1991)
 balık i̇zlerinin sesi (1992) (1993 yunus nadi roman ödülü)
 kumral ada mavi tuna (1997) (1998 i̇.ü. i̇letişim fakültesi ödülü)
 uzun beyaz bulut - gelibolu (2001)
 i̇stanbullular (2007)
 su- uyumsuz defne kaman'ın maceraları (2012)
 toprak- uyumsuz defne kaman'ın maceraları (2015)
 hava- uyumsuz defne kaman'ın maceraları (2018)
 ateş - uyumsuz defne kaman'ın maceraları (2023)

gezi 
 bir siyah saçlı kadının gezi notları (1989)
 şehir romantiğinin günlüğü (1998)
 new york seyir defteri (2000)

otobiyografi 
 gümüş yaz, gümüş kız (2002)

deneme 
 selin ve cem'le yolculuklar (2004)
 benim adım i̇stanbul (2011)

başarıları
kitapları 1992'den bu yana türkiye'de ulusal en i̇yi satış listelerinde yer almaktadır ve sekiz ayrı dilde yayımlanmıştır. remzi kitabevi için 1990'larda yabancı edebî yayımlar konusunda editörlük yaptı. 1980'lerde tek başına sırtçantalı inter-rail seyahatleri sırasında yazdığı bir siyah saçlı kadının gezi notları 300.000'den fazla satarak gezi edebiyatı alanında kadın gezgin olgusuna dikkat çekmiştir.

balık i̇zlerinin sesi romanı ile 1993 yılında yunus nadi roman ödülü' ne lâyık görülen uzuner, kumral ada mavi tuna romanı ile 1998 yılında i̇stanbul üniversitesi yılın romanı ödülünü aldı. 1996 yılında iowa üniversitesi tarafından onur üyeliğine kabul edildi.

diğer dillere çevrilen eserleri
kumral ada mavi tuna adlı romanı, mediterranean waltz adı ile yunanistan, i̇srail, romanya ve güney kore'de, ada d'amber adıyla i̇talya, ambar ada adıyla i̇spanya'da yayımlandı. i̇stanbullular romanı ise abd ve i̇spanya'da yayımlanmış olup bulgaristan, macaristan ve arnavutluk'ta yayına hazırlanmaktadır. ayrıca i̇ngiltere'de kısa öykülerden oluşan a cup of turkish coffee adlı kitabı yayımlandı. yazarın uzun beyaz bulut-gelibolu romanı da yunanca yayımlanmıştır.

dış bağlantılar
 

1955 doğumlular
yaşayan insanlar
resim aranan yazarlar
ankara doğumlu yazarlar
20. yüzyıl türk roman yazarları
21. yüzyıl türk roman yazarları
20. yüzyıl türk hikâye yazarları
21. yüzyıl türk hikâye yazarları
yunus nadi ödülü sahipleri
çevre bilimciler
21. yüzyıl kadın yazarları
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
20. yüzyıl türk kadın yazarları
Sonlu elemanlar yöntemi

sonlu elemanlar yöntemi ya da sonlu elemanlar metodu (fem), mühendislik ve matematiksel modellerde sıklıkla kullanılan bir sayısal analiz yöntemidir. fem, özellikle yapı statiği, ısı aktarımı, akışkanlar mekaniği, kütle aktarımı ve elektrik potansiyeli problemlerinde kullanılır; yöntem, özellikle iki veya üç boyutlu kısmi diferansiyel denklemleri ve sınır değer problemlerinin çözümünde uygulanır.

fem, esasta geniş bir sistemi sonlu eleman adı verilen daha küçük bileşenlere ayırır: bu, denklemin çözüldüğü uzayın ayrıklaştırılarak küçük bölgelere bölünmesi ile gerçekleştirilir. sınır değer probleminin bu formülasyonu sonucu bir cebirsel denklem sistemi elde edilir. bu sistem daha sonra rayleigh–ritz veya galerkin metodu gibi değişkenli metotlar ile çözülür. bu metodlarda sonuçlar temel fonksiyonlar (basis function) cinsinden elde edilir: diğer bir deyişle bu fonksiyonlar kullanılarak asıl çözümün interpolasyonu yapılır.

bir sistemin sonlu elemanlar yöntemi ile incelenmesi sonlu elemanlar analizi (fea) olarak bilinmektedir. yöntem ilk kez 1940'lı yıllarda öne sürülmüş ve 1950'li yıllarda uçak tasarımlarında kullanılmaya başlanmıştır.

galeri

ayrıca bakınız
 sonlu farklar yöntemi
 zamanda sonlu farklar yöntemi

temel kitaplar
a first course in the finite element method 6th edition by daryl l. logan cl engineering; 5th edition (january 1, 2011) 976 pages. isbn 0495668257
david hutton’ın “introduction to finite element method”

kaynakça

sayısal diferansiyel denklemler
hesaplamalı elektromanyetizma
hesaplamalı fizik
Seri

seri, bir dizi olmak üzere  toplamı. bir seri kısaca  şeklinde gösterilir. bir serinin bütün terimleri pozitifse, seriye pozitif terimli seri, negatifse negatif terimli seri; bir pozitif bir negatif ise almaşık seri veya alterne seri adı verilir. , , , ...,  toplamlarına serinin kısmi toplamları, (s0, s1, ..., sn, ...) dizisine de kısmi toplamlar dizisi denir. bir seri dizisi olarak da tanımlanabilir. bu dizi yakınsak ise seri de yakınsaktır.

dizilerde ve serilerde yakınsaklık kavramı çok önemlidir. bir serinin sonsuz teriminin toplamı belli bir sayı ise, bu seriye yakınsak seri denir. diğer taraftan bir seri dizisi olduğundan ve genel terimin limiti mevcut olan bir dizi yakınsak olacağından , yani kısmi toplamlar dizisi yakınsak olan seri de yakınsaktır.

bir serinin yakınsaklığını araştırmak için, sn toplamı için limitine bakılır. sonlu bir sayı bulunursa, seri yakınsaktır denir. mesela  serisinde  toplamı,  yazılarak  olarak bulunur. limiti alındığında s=1 bulunduğundan verilen seri yakınsaktır denir. harmonik seri olarak bilinen  serisi ise sn toplamı bulunamadığı için ıraksaktır.

 serisinin de belli bir toplamı olmadığı için ıraksaktır.

ayrıca bakınız
 matematiksel seriler listesi

 

kalkülüs
Steadicam

steadicam, (tiffen firmasina ait bir marka adıdır. bu nedenle i harfiyle yazilir) kameramanın ağırlıklar ile dengelenmiş bir çeşit alet giysisi ile beraber kamerayı kullanarak çekim yapmasını sağlayan bir sistemin ticari adıdır. bu şekilde aksiyon sahnelerinin daha iyi ve kolay görüntülenmesi sağlanmaktadır.

sistemin yaratıcısı amerikalı görüntü yönetmeni garrett brown'dur. i̇lk patent sahibi cinema products şirketi batınca isim haklarını tiffen satın almıştır.

son on yılda patentin serbest kalmasıyla steadicam benzeri birçok alet piyasaya çıkmıştır.

kamera hareketleri
tescilli markalar
Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü

california institute of technology (i̇ngilizce caltech olarak da değinilir) veya türkçe karşılığı ile kaliforniya teknoloji enstitüsü, abd'nin kaliforniya eyaletinde, los angeles şehrinin pasadena mahallesinde bulunan, bilim ve teknoloji dallarına ağırlık vermiş bir teknik üniversitedir. kaliforniya teknoloji enstitüsü ayrıca abd ulusal havacılık ve uzay i̇daresi (nasa)'ya ait jet propulsion laboratory'nin yönetimi ve işletiminden de sorumludur. öğrenci sayısı yaklaşık 2100 olan küçük bir okul olmasına rağmen nobel ödülleri, öğretim üyelerinin yaptığı yayınlara verilen referanslar ve çeşitli üniversite sıralamaları gibi ölçütlerle dünyanın ilk on üniversitesi arasında yer alır. uluslararası üniversite sıralamaları yapan saygın kuruluşların bazıları tarafından dünyanın en iyi üniversitesi ve en iyi teknik üniversitesi; bazıları tarafından ise en iyi ikinci teknik üniversitesi olarak değerlendirilmiştir.

görevini, "insanlığın bilgisini genişletmek ve insanlığa eğitim ve araştırma ile katkıda bulunmak", "bilim ve teknolojideki en zorlayıcı ve temel sorunları mümkün olduğunca birlik ve disiplin içinde çözmek ve eğitim aşamasında öğrencilere insanlık için yararlı birer birey olmalarını öğretmek" olarak tanımlamıştır. sloganı "the truth shall make you free" yani "hakikat sizi özgürleştirir"dir.

öğretim üyesi başına düşen yayın sıralamasında, öğretim üyesi başına düşen atıf sıralamasnda ve üretkenlik/sermaye oranında uzun süredir tüm dünyada birincidir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 resmi web sayfası

 
kaliforniya'daki üniversiteler
amerika birleşik devletleri'ndeki teknik üniversiteler
san gabriel valley
1891'de kurulan üniversiteler
Monofizitizm

monofizitizm (yunanca: μόνος monos "tek" ve φύσις physis "doğa") hristiyanlıkta i̇sa'nın ilahi ve beşeri olmak üzere iki farklı doğasının olduğunu ancak ilahi olan doğanın, beşeri olan doğadan daha üstün olduğu için, onu dönüştürüp absorbe etmiş olması inancıdır. buna göre i̇sa'da sadece tanrısal doğa kalmıştır ve i̇sa insani özelliklerini yitirmiştir.

monofizit kavramı kullanıldığı dönem itibarı yanlış inançta olan hristiyanlara hakaret etmek için kullanılmıştır. monofizit oldukları iddia edilen kiliseler bu kavramı kabul etmemekle birlikte kendilerini daha ziyade miafizit olarak tanımlamakta ve bu şekilde adlandırılmak istemektedirler.

tarihçe 
451 yılında toplanan kadıköy konsili'nde bu görüş mahkûm edilmiştir. bunun üzerine konsil kararlarını tanımayanlar ortodoksluk'tan ayrılmışlar, ilk üç ekümenik konsil'in kararlarını saymışlar (i̇znik 325, birinci i̇stanbul 381 ve birinci efes konsili 431) ve diğerlerini tanımamışlardır.

kaynakça 

bizans i̇mparatorluğu'nda hristiyanlık
kristoloji
oryantal ortodoksluk
hristiyan terminolojisi
hristiyanlıkta bölünmeler
Gayb

gayb ( el-ġayb [“gayb” sözü “gaip” sözü ile karıştırılmamalıdır]) i̇slam inanışına göre görünmez anlaşılmaz yani akıl ve 5 duyu ile algılanamaz âlem. gayb, görülenin zıddıdır ve gayb görülenden üstündür. alem 2 kısma ayrılır. birincisi görünen varlıklar (beş duyu organımızla algılayabildiğimiz), ikincisi görülmeyen varlıklar (beş duyu organımız ile algılayamadığımız).
görülmeyen, bilinmeyen ve gizli anlamına gelir. gayb, mutlak ve nisbi olarak ikiye ayrılır. gayba inanmak imanın devamının şartlarındadır. gayba inanmayan allah'a, meleklere ve cinlerin var olduğuna inanmamış sayılır ve ayrıca imanı olmaz. nisb gaybları  allah, melek cennet, cehennem, şeytan, kıyamet, kabir hayatı, ahiret, bir kimsenin kalbinde olan şey, sırat köprüsü ve benzeridir. mutlak gayblar: i̇nsanın, cinlerin, hayvanların ölüm tarihi ve saati (ecel), kıyamet'in kopacağı yıl, çocuğun büyüyünce nasıl hayat geçireceği, çocuğun büyüyünce kimle evlenip kaç çocuğu olması, doğacak çocuğun cinsiyeti  gibi. kur'an'da gayb; bakara, al-i i̇mran, maide, en'am, araf, tevbe, hud, yusuf, ra'd, nahl, kehf, meryem, mü'minun, neml, secde, sebe', fatır, zümer, hucurat, tur, necm, hadid, haşr, cum'a, teğabun, kalem, cin ve tekvir surelerinde toplam 43 defa telaffuz edilmiştir. cinin hareketleri halleri insana gaybdır. yine i̇nsanın hareketleri halleri, cine gaybdır. melekler, peygamberler, cinler, hayvanlar da gaybı bilmezler. örneğin bir köpeğin yanından bir cin geçse köpek, cini, cin de köpeği görmez. gaybı bilen yalnız allah'dır. allah isterse salih'lere ve dilediği peygamberlere gaybdan bilgi verebilir. kıyametten sonra bütün gayblar görülecektir.

ayrıca bakınız 
cuguli
günahkar
kur'an
peygamber
allah
ahiret
kafir

kaynakça 

i̇slam mitolojisi
Süryani Ortodoks Kilisesi

süryani kadim kilisesi ya da süryani ortodoks kilisesi doğu hristiyan mezhebidir ve orta doğu'da yaşayan hristiyan semitik bir halk olan süryaniler’in çoğu bu mezhebe üyedir.

aslında süryani kadim kilisesi adı bu hristiyan mezhebe ve ona bağlı olanlara verilen gayr-i resmî tanımlamadır. süryani ortodoks kilisesi olarak da bilinir.

kilisenin ve bazı mensuplarının kullandığı dil i̇sa’nın da konuştuğu süryanice (aramice)’dir.

tarihçe 
kudüs hristiyan cemaatinden sonra hristiyanlığın en eski kilisesi olarak kabul edilir. ms 34 yılında havari petrus tarafından kurulmuştur. süryani patriği, havari petrus'un makamını taşır ve kanuni halifesidir.

günümüzde 

patriklik merkezi'nin adı her ne kadar "antakya süryani patrikliği" olsa da patriklik merkezi bugün şam'da bulunmaktadır. 20. yüzyılın başında ise patriklik merkezi mardin şehriydi.

süryani kadim kilisesi'inde patriğe bağlı 20 metropolit bulunmaktadır. bunların 4 tanesi türkiye'de bulunur. şimdiki patrikleri mor iğnatius ii afrem kerimdir. şu anda kendileri şam'da bulunmaktadır. şu anki i̇stanbul metropoliti ise mor filuksinos yusuf çetin'dir. bulunduğu yer ise tarlabaşı meryemana metropolitlik kilisesidir.

ayrıca bakınız 
 süryaniler
 aziz tomas hristiyanları
 yusuf çetin
 süryanice (aramice)
 doğu asur kilisesi
 mar benyamin şimun xxi
 keldani katolik kilisesi

kaynakça

dış bağlantılar
Metropolit

metropolit, hristiyanlıkta bir bölgenin tüm kiliselerinden sorumlu piskopos veya başpiskopos.

ortodoksluk'ta: yunan kiliselerinde başpiskopos ile piskopos arasında bir unvanken, slav kiliseleri'nde ve antakya patrikliğine bağlı kiliselerde patrik ile başpiskopos arasında bir unvandır. katoliklerde başpiskopos ile aynı anlamda kullanılır.

kurumşallaşması
ortodoks kilise kurumsallaşınca eyalet başkentinin piskoposu olan ve din işlerinde eyalete başkanlık yapan görevliye verilmiş isimdir.

kaynakça

 
kilise unvanları
türlerine göre hristiyan örgütler
türlerine göre piskoposlar
hristiyan terminolojisi
Demonoloji

demonoloji veya diğer adıyla demonizm, hıristiyan teolojisinin sistematik temsilleri, melek bilimine ek olarak bir demonlar doktrini içeriyordu, çünkü demonlar hristiyan teolojisi tarafından düşmüş melekler olarak kavramsallaştırıldı. malzemenin dogmatik işlenmesi genellikle soterioloji veya kristoloji gibi diğer incelemelere de başvurur. "demon bilimleri" anlamına gelir. yunancada daimon olarak yazılır ve ilahiyat, güç anlamına gelir.

ortaçağ teolojisi 
çoğu hristiyan yazar, konu demonlar olduğunda augustinus'un öğretilerine atıfta bulunur. dünyanın ruhlara ve insanlara, iyiye ve kötüye ayrılabileceğini öğretti. i̇yi ruhlara "melekler", kötü ruhlara "demon" denirdi. demonoloji üzerine bir diğer önemli yazar thomas aquinas'tır. bedeni olmayan kötü varlıkların insanları etkileyip etkilemediğini ve nasıl etkileyebileceğini tartıştı. bu tür varlıklar demonları etkileyebiliyorsa, bu özgür iradeyi saçma kılar mı? aquin, demonların insan zihnini yalnızca imgelerle etkileyebileceği sonucuna varır, ancak buna katılan veya katılmayan özgür iradedir.

avrupa modern çağı ve modernitesi 
i̇ngiliz tarihçi stuart clark, çok beğenilen bir kitabında, demonları olan inancın, erken modern dönemde doğa anlayışının önemli bir parçası olduğunu göstermiştir. clark'a göre demonoloji, doğal fenomenler için yaygın olarak kabul edilen açıklamalar sunan bir "fizik" idi. bu değerlendirmeyle stuart clark, demonlari olan inancı öncelikle doğa bilimine karşı bir şey olarak gören eski tarih bilimine karşı çıktı. clark'ın çalışmasından bu yana, farklı temel varsayımlara sahip açıklayıcı modellerin farklılıklarından çok benzerlikleri vurgulanmıştır.

19. yüzyıl yazarları, genellikle demonları olan inancı, animizm, çoktanrıcılık, tektanrıcılık gibi ön aşamalar veya sonraki aşamalar ve kategorilerle ilişkili olarak tarih felsefesi veya din tarihi ve evrim açısından sınıflandırmaya ve yorumlamaya çalışmışlardır. günümüzün tarihsel anlayışına göre bu yorumlama girişimleri, delil bolluğunun hakkını pek veremez.

kaynakça 

demonoloji
Iğrıp

iğrıp (yunancada gripos), deniz veya göl dibinden az yukarıda yüzen balıkları avlamak için, kenarlarına ağırlık bağlanarak suya atılan, torbalı büyük balık ağıdır. kıyı sürütme ağlarındandır, hem içsularda hem denizlerde kıyıda belirli bir bölgenin önce çevrilmesi daha sonra halatlar aracılığıyla çekilerek taranması şeklinde kullanılan av aracıdır.

çeşitli boyutlardaki kıyı sürütme ağları manyat, tarlakoz, trata gibi isimlerle anılır. genel olarak uzun halat bölümü, yine oldukça uzun kanat ağları ve torba ağı bölümlerinden oluşur.

balıkçılık
Başpiskopos

başpiskopos ya da başepiskopos sözcüğü, yunanca episkopos sözcüğünden gelir. episkopos, epi (yukarıdan) ve -skopos (bakmak) sözcüklerinin birleşiminden oluşur ve "yukarıdan izleyen, gözeten" anlamlarına gelir.

ortodoks kilisesinde 
başpiskopos, ortodoks kiliseleri'nde kilise'nin ve "sen sinod"'un başıdır. ülkesindeki diğer piskoposlar ve metropolitler tarafından seçilir ve sinoda başkanlık yapar. bazı ülkelerin başpiskoposları patrik sıfatını da kullanırlar (i̇stanbul, i̇skenderiye, antakya, kudüs, rusya, sırbistan, romanya, bulgaristan, gürcistan, patrikleri vs.)

antakya ortodoks kilisesi ve slav ortodoks kiliseleri'nde başpiskoposluk makamı metropolit'ten daha aşağıdayken, diğer ortodoks kiliselerinde tam tersidir.

katolik kilisesinde 
katolik kiliselerinde ise bu unvan daha geniş bir yönetim çevresine sahip piskoposlara verilir. roma başpiskoposu papa olarak adlandırılır ve katolik kilisesi'ndeki en yüksek makamın sahibidir. katolik başpiskoposlar da piskoposlar gibi evlenemezler, cinsel ilişkide bulunamazlar ve bekar yaşamak zorundadırlar.

anglikan kiliselerinde 
birleşik krallık'taki canterbury başpiskoposu anglikan toplumunun sembolik lideridir.

kaynakça

dipnotlar

ayrıca bakınız 
 piskopos
 metropolit

 
kilise unvanları
hristiyan terminolojisi
Eskatoloji

eskatoloji "son" anlamına gelen (yunanca έσχατος) teoloji (dinbilim) terimidir. i̇nsanlığın nihai kaderi veya dünya tarihini sonuçlandıran olaylar, daha kaba bir tabirle dünyanın sonu (i̇ngilizce apocalypse) ile ilgilenir.

birçok din, öğreti veya kültte dünyanın sonu gelecekte olacak bir olay olarak kutsal metin, mit veya folklorda belirtilir. daha geniş bir açıdan, eskatoloji mesih, mesih çağı, ahiret ve ruh gibi konuları da kapsayabilir. farklı inanışların eskatolojik inançları ve düşünceleri farklı olsa da belli benzerlikler var olabilir. hristiyanlık eskatolojisinde apokaliptik bir felaket sonrası gelecek bin yıllık refah krallığı inanışı vardır.

ayrıca bakınız
 i̇slam mitolojisi (i̇slam eskatolojisi)
 ahir zaman
 kıyamet

kaynakça
Fütüroloji

fütüroloji, gelecek bilimi, gelecekbilim veya gelecek araştırmaları; gelecekte gerçekleşebilecek veya geleceğe dair bilimsel, teknolojik ve sosyolojik gelişmeleri, olağan durumun şartları ve eğilimlerini temel alarak, inceleyen ve tahminler yürüten bilim dalıdır.

tdk tanımına göre: "küresel bir perspektif içinde geleceği öngörmeye çalışan bilim"1

dünya'da birçok üniversitede fütüroloji kürsüleri mevcuttur. fütüroloji ile uğraşan kimselere fütürolog denir. i̇lgi çekici bir bilim olmakla birlikte fütüroloji çok geniş bir alanda sosyolojik ve ölçümsel bilgi ve zeka sahibi olmayı gerektirir. günümüzün ünlü fütürologları michio kaku ve marc goodman'dir. bir fizik profesörü olan michio kaku önümüzdeki yüzyıl içinde dünyamızın tamamen bilgisayarlara bağlı bir siber dünya olacağını, bir cia (central intelligence agency) çalışanı olan marc goodman ise bu bilgisayarlarla çevrili dünyanın şu an deepweb dedikleri herkesin ulaşamadığı ve internetin % 90'ından fazlasını oluşturduğu söylenen kısmında hackerlara (bilgisayar haydutları) hizmet etmesinden dolayı hackerların istedikleri zaman istedikleri suçu rahatça işleyebilecekleri bir dünya olacağını öngörmektedirler.

dipnotlar 
 1: güncel sözlük
 michio kaku "geleceğin fiziği",
 marc goodman "geleceğin suçları"
 server tanili "i̇nsanlığı nasıl bir gelecek bekliyor?"

disiplinlerarası bilimler
teknoloji tahmini
teoriler
Montana

montana, abd'nin kuzeybatı eyaletlerinden birisidir. eyaletin batısındaki üçte ikilik bölümde, rocky dağları bölgesinin dağları yer alır. eyaletin adı da i̇spanyolcada dağ anlamına gelen montaña sözcüğünden gelir. yüzölçümü bakımından abd eyaletleri içinde 4. olmasına karşın, nüfus açısından 44.'dür. dolayısıyla nüfus yoğunluğu sıralamasında en tenha 3. eyalettir. ekonomisi tarım, ormancılık ve madenciliğe dayanır. öte yandan, eyalette yer alan glacier millî parkı ve yellowstone millî parkı nedeniyle turizm de önemli yer tutar.

kaynakça
Idaho

idaho (), abd'nin ülkenin kuzeybatısında yer alan bir eyaletidir. doğuda montana ve wyoming, güneyde nevada ve utah, batıda washington ve oregon ile komşudur, kuzey ucunda ise kanada ile küçük bir sınırı bulunur. nüfusu yaklaşık 1.7 milyon, yüzölçümü ise 216.440 km2 olmaktadır. eyalet başkenti boise şehridir.

tarih 
bölgeye 19. yüzyıl başında, kürk ticareti yapan avcılar ve lewis ile clark'ın araştırma heyeti girdi (1805). i̇lk süreli yerleşme mormonların franklin'e yerleşmesidir (1855); ama bölge ancak 1860'tan sonra altın yataklarının bulunması üzerine gelişme göstermiştir. 1890'da ise amerika'nın 43. amerikan eyaleti olmuştur.

i̇spanya'dan göç eden basklar da yaşamaktadır. boise şehrinde bir bask müzesi ve kültür merkezi bulunmaktadır.

coğrafya 
idaho, birbirine benzemeyen iki coğrafik bölüme ayrılır. bir kısmı kayalık dağlara bağlanan ve tortul dağ zincirleri 3500 metreyi bulan yükselmiş batolit kapsayan orta ve kuzey kesimi ve diğer bir kısmı snake ovasının oluşturduğu güney kesimidir. bu yarı çorak ovalarda yaygın yöntemlerle koyun yetiştiriciliğine elverişli bir misk otu bozkırı uzanır. ne var ki burada sulu tarım yapılabilir.

kurşun, çinko, gümüş yatakları coeur d'alene yakınlarında işletilmektedir.  eyalette önemli orman kaynakları bulunur. genellikle nüfus snake ovasında ve maden yataklarında toplanmıştır.

demografi 

amerika birleşik devletleri sayım bürosu'nun 2018 tahminlerine göre idaho'nun nüfusu 1.787.065 kişidir ve 2010'a göre nüfus %14 artmıştır. bu, eyaleti abd içerisindeki en hızlı büyüyen eyaletlerden bir yapmaktadır.

2017 tahminlerine göre idaho etnik açıdan %91 beyaz amerikalılardan oluşur. asyalı amerikalılar toplumun %1.4'ünü, amerika yerlileri %1.3'ünü, afroamerikalılar ise %0.7'sini oluşturur. geri kalan kişiler diğer etnik gruplara veya birden fazla ırka mensuptur. herhangi bir ırka mensup hispanik ve latinolar ise toplumun yaklaşık %12'sini oluşturmuştur.

idaho nüfusunun %67'si hristiyandır. hristiyanlar içerisinde en büyük grubu protestanlık, mormonluk ve katolikler oluşturmaktadır. %27'si dinsiz olan toplumun %4'ünü müslümanlar, yahudiler, budistler, hindular gibi azınlık dinleri oluşturur. geriye kalan kişiler din sorusuna cevap vermemiştir.

kaynakça
Missouri

missouri, amerika birleşik devletleri'in ortabatısında bulunan bir eyalettir. 6 milyonu aşan nüfusuyla ülkenin en yüksek nüfuslu 18. eyaletidir. yüzölçümü bakımından ise 21. sıradadır. adını eyaletin ortasından geçen missouri nehri'nden alır.

coğrafya

missouri, yalnızca komşusu tennessee'ye eşit sekiz farklı eyaletle sınır komşusudur. missouri, kuzeyde iowa, doğuda mississippi nehri boyunca illinois, kentucky ve tennessee, güneyde arkansas, batıda oklahoma, kansas ve nebraska ile sınırlıdır. kuzey ve güney sınırları düz hatlı iken missouri bootheel,  st. francis ve mississippi nehirleri arasında güneye uzanır. en büyük iki nehir, mississippi (eyaletin doğu sınırını tanımlar) ve missouri nehri (eyalet boyunca batıdan doğuya akar), esasen kansas city ve st. louis'in en büyük iki metropolünü birbirine bağlar.

2005 yılında missouri, milli parklarına ve diğer eğlence alanlarına toplam  16.695.000 ziyaretçi ağırladı ve işletme giderlerinin %26,6'sı olan yıllık 7,41 milyon $ gelir sağladı.

topografya

missouri nehri'nin kuzeyinde ve bazı durumlarda hemen güneyinde, iowa, nebraska ve kansas'a kadar uzanan kuzey ovaları vardır. burada, bir zamanlar kanada kalkanı'ndan missouri nehri'ne kadar uzanan buzullaşma'dan geriye engebeli tepeler kaldı. missouri, mississippi, missouri ve meramec nehri boyunca birçok büyük nehir kayalığı vardır. güney missouri, prekambriyen magmatik st. françois dağlarını çevreleyen parçalanmış bir plato olan ozark dağları'na yükselir. bu bölge aynı zamanda düdenler ve mağaraların oluşumu ile yüksek kireçtaşı içeriği ile tanımlanan karst topoğrafyasına da ev sahipliği yapar.

kaynakça
Oklahoma

oklahoma () (çerokice: asgaya gigageyi/ꭰꮝꭶꮿ ꭹꭶꭸᏹ; ya da ꭳꭶꮃꮀꮉ (òɡàlàhoma), pavnice: uukuhuúwa, cayuga: gahnawiyoˀgeh), abd'nin merkezi güney bölgesinde yer alan eyaletidir. oklahoma, 50 abd eyaleti arasındaki en geniş 20. ve en kalabalık 28. eyalettir. eyaletin adı çoktav dilinde "kızıl millet" anlamına gelen okla ve humma kelimelerinden türetilmiştir. eyaletin en büyük şehri ve başkenti oklahoma city'dir.

tarih 

bölgede 15 bin yıl kadar önce clovis ve folsom yerlilerinin yaşadığına ilişkin kanıtlar ortaya çıkarılmıştır. ms 500-1300 arasında çömlek, dokuma, heykel ve metal eşya yapımı alanında altın çağını yaşayan bölge francisco vásquez de coronado'nun 1541'de bölgeye düzenlediği keşif seferleriyle beraber bir gerileme dönemine girdi. bölge uzun yıllar i̇spanyol yönetimi altında kaldıktan sonra 1800'de fransızların eline geçti. 1803'te louisiana alımı çerçevesinde abd'ye bağlandı. 1828'de abd kongresi'nde alınan bir kararla yerlilere ayrıldı. amerikan i̇ç savaşı başlangıcında beş uygar kabile'nin güney eyaletleriyle bir dizi antlaşma imzalamaları üzerine 1865'ten sonra federal hükûmet bölgeye daha fazla müdahalede bulunmaya başladı. 1880'e gelindiğinde yerli toprakları olarak anılan bu bölgeye 60'tan fazla yerli kabilesi yerleşmişti. 1889'da kongre kararıyla yerli topraklarının bir bölümü beyazların yerleşimine açıldı. 1907'de yerli toprakları'nın geri kalan bölümünün oklahoma topraklarına katılmasıyla oluşturulan oklahoma eyaleti abd'nin 46. eyaleti oldu.

19 nisan 1995'te eyaletin başkenti oklahoma city'de bir kamu binasına yönelik olarak bombalı saldırı düzenlendi. 168 kişinin ölümü ve 800'ün üzerinde yaralanmayla sonuçlanan olayın 11 eylül saldırılarından sonra abd toprakları üzerinde gerçekleşmiş en büyük ikinci şiddet eylemi olduğu iddia edildiyse de sonraları bu olayın da 11 eylül gibi derin şüpheler bırakan delillerle birlikte kapatıldığını söyleyen uzmanlar da vardır.

coğrafya & iklim 

abd'nin en büyük coğrafi oluşumlarından üçü kısmen eyalet sınırları içinde kalır. doğudaki i̇ç dağlık bölge, güneydeki kıyı düzlüğü ve eyaletin geri kalan kesiminde uzanan i̇ç alçak bölge. kuzeybatıdaki engebeli ozark platosu (en) güzel manzaralarıyla dikkat çeker. eyaletin kuzey ve orta kesimlerinin sularını toplayan red irmağı(en) aynı zamanda eyaletin güney sınırını çizer.

nüfus 

nüfus olarak abd'nin 27. büyük eyaleti olan oklahoma ülkenin en kalabalık yerli nüfusuna sahip ikinci eyaletidir. amerikan yerlileri nüfusun % 11.3'ünü oluşturur. etnik dağılım; beyazlar % 82,2, siyahlar % 8,55 ve asyalılar % 1,9 (2005).

spor 

oklahoma city şehrinin takımı oklahoma city thunder nba basketbol liginde mücadele etmektedir.

ekonomi

kaynakça

ayrıca bakınız
 :en:allen williamson bridge (bir köprü)
 :en:john jarman (bir siyasetçi)
 :en:gary richardson (bir siyasetçi)
 :en:allen williamson (bir siyasetçi)
 :en:james allen williamson (bir siyasetçi)
Oregon

oregon, abd'nin eyaletlerinden birisidir. pasifik kıyısında yer alan eyalet, kuzeyde washington, güneyde kaliforniya ve nevada, doğuda ise idaho ile komşudur. columbia nehri kuzey, snake nehri ise doğu sınırlarının büyük bir kısmını oluşturmaktadır. willamette nehri vadisi, eyaletin en yüksek nüfus yoğunluğuna sahip olan ve en yüksek tarımsal üretimin yapıldığı bölgesidir.

coğrafya 
oregon'un doğu-batı yönündeki azami uzunluğu 636 km, kuzey-güney yönündeki azami genişliği 475 kilometredir. 254.810 kilometrekarelik yüz ölçümüyle dokuzuncu en büyük eyalettir. en yüksek noktası 3.429 metre yükseklikteki hood dağı, en düşük noktası deniz seviyesindeki büyük okyanus kıyısıdır. ortalama rakımı 1.006 metredir. eyaletin güneyindeki krater gölü ulusal parkı tek ulusal parkı olup abd'nin en derin gölü olan krater gölü'ne ev sahipliği yapmaktadır.

eyaletin %46'sı ormanlarla kaplı olup bu ormanların %60'ı federal yönetimin mülküdür. özellikle cascade sıradağları'nın batısında ormanlar yoğunlaşır; bu bölgenin yaklaşık %80'i ormanlıktır. kıta abd'sinde en çok kereste üreten eyalet oregon'dur. öte yandan eyaletin güneybatısı yüksek çöl adı verilen bir çölle kaplıdır.

galeri

kaynakça

dış bağlantılar 

 oregon eyaleti resmî web sitesi
New Hampshire

new hampshire, amerika birleşik devletleri'nin 50 eyaletinden biridir. avrupa'dan gelen göçmenler ilk defa 1623 yılında buraya yerleştiler. new hampshire, 4 temmuz 1776 tarihinde bağımsızlık bildirgesi'yle bağımsızlıklarını ilan ederek amerika birleşik devletleri'nin çekirdeğini oluşturan ilk onüç koloni'den biri oldu. eyalet, abd'nin kuzeydoğusunda new england bölgesinde yer alır. nüfus ve yüzölçüm bakımında amerika birleşik devletleri'nin en küçük 10 eyaletinden biridir.  en büyük şehri olan manchester'in bile nüfusu sadece 100.000 civarında kalır.

coğrafya 
new hampshire'in kuzeyinde amerika birleşik devletleri'nin kanada sınırı, güneyinde massachusetts eyaleti, batısında vermont eyaleti ve doğusunda maine eyaleti yer alır. eyalet güneydoğu köşesinde atlas okyanusu kenarında bulunan 29 kilometrelik bir kıyı şeridine sahiptir. bu kıyı şeridinde portsmouth ve hampton beach gibi turistik kasabalar yer alırlar. eyaletin en büyük nehirleri merrimack nehri ve connecticut nehri'dir. new hampshire'da bulunan beyaz dağlar denilen dağ sırası amerika birleşik devletleri'nin kuzeydoğusundaki en yüksek dağ olan 2000 metreye yakın yükseklikteki washington dağı'nı barındırır.

eyaletin önemi 
new hampshire eyaleti amerika birleşik devletleri başkanlık seçimlerinin ilk aşaması olan ön seçimleri ilk yapan eyalettir. her 4 yılda bir yapılan bu ön seçimler sırasında bütün abd'nin gözleri new hampshire'a çevrilir. bütün büyük partilerin başkan adayları bu dönemde seçim kampanyalarını new hampshire eyaletinde odaklaştırırlar. küçük bir eyalet olduğu için bütün seçmenler, başkan adaylarıyla yüz yüze tanışma olanağına sahiptirler. bu sürece bazen perakende siyaset adı verilir. bu süreç sonunda başarılı olan adayların prestiji o kadar yükselir ki, o adayların ülke çapında başarılı olmaları şansına çok yüksek gözüyle bakılır.

dış bağlantılar 
 eyaletin resmi web sitesi 
 nh resmi tanıtım sitesi
Ohio

ohio (okunuşu: oha:yo), amerika birleşik devletleri'nin midwestern bölgesinde bir eyaletidir. elli eyalet arasında, alanlara göre en büyük 34.eyalet ve yaklaşık 11,7 milyonluk bir nüfusa sahip en kalabalık yedinci ve en yoğun nüfusa sahip onuncu eyalettir. eyaletin başkenti ve en büyük şehir columbus, columbus metro alanı, greater cincinnati ve greater cleveland, en büyük metropol alanlarındandır. ohio, kuzeyde erie gölü, doğuda pensilvanya, batı virginia güneydoğuda, kentucky güneybatıda indiana ve kuzeybatıda michigan ile sınırlıdır. ohio, tarihsel olarak ohio buckeye ağaçlarından dolayı "buckeye eyaleti" olarak bilinir ve ohio'lular da "buckeyes" olarak bilinir.

amerika'da ilk trafik ışığı ve polis arabası uygulamasının kullanıldığı eyalettir. başlıca şehirleri cleveland, columbus ve cincinnati'dur. abd'nin en büyük devlet üniversitelerinden biri olan ohio devlet üniversitesi buradadır.

1894 bunalımı sırasında iş insanı jacob s. coxey'nin önderliğinde washington, d.c.'ye yürüyen bir grup işsiz buradan yola çıkmış ve hedeflerine ulaşabilmiştir. bu gruba coxey'nin ordusu adı verilmiştir.

ohio kelimesinin anlamı, iroquois kızılderili dilinde geniş veya güzel nehirdir.

ohio'nun eyalet bayrağı, nepal bayrağı gibi dikdörtgen olmayan bayraklardan biridir.

sosyal medyadaki yeri 
ohio eyaleti, instagram, discord ve reddit gibi sosyal platformlarda internet mimi haline gelmiştir. eyalette diğer eyalet ve şehirlere nazaran çok yaşanan serserilik, hırsızlık, paranormal olaylar gibi etkenlerden dolayı ohio eyaleti, sosyal platformlarda "paranormal şehir" olarak adlandırılmaktadır. video oyunlarından alınan korkutucu karakterler için "ohio'lu" tabiri kullanılır.hatta ''swag like ohio'' adlı şarkı ise bu eyaletle özdeşleşmiştir.

kaynakça
Tennessee

tennessee () veya tennessee eyaleti, abd'nin doğu eyaletlerinden birisidir. başkenti ve en büyük kenti nashville'dir.

güney bölgesi'nde bulunan tennessee eyaletinde iklim oldukça ılımandır. kış aylarında 5 dereceye kadar düşen sıcaklık ortalaması yaz aylarında 23 dereceye kadar çıkar. amerikan tarihinin en büyük depremi tennessee'nin kuzeybatısında 1811-1812 kışında meydana geldi, deprem sonucu iki göl oluştu. sinema oyuncuları morgan freeman, cybil shepherd, şarkıcılar aretha franklin, tina turner ve 2000 başkanlık seçimlerinde demokrat parti adayı olan, eski başkan yardımcısı al gore, miley cyrus tennessee doğumlu ünlülerden bazılarıdır.

kaynakça
Utah

utah ( veya ; yuğtağ), abd'nin batı eyaletlerinden birisidir. 4 ocak 1896'da birleşik devletler'e eklenen 45. eyalettir. abd'nin 50 eyaletinin içerisinde büyüklük açısından 13. sırada, nüfus açısından 34. sırada ve nüfus yoğunluğu açısından 41. sırada yer almaktadır. utah ismi bölgede yaşayan amerikan yerli kabilesi olan utelerden türetilmiş ve utece "dağların halkı" anlamına gelmektedir

eyaleti nba liginde utah jazz temsil etmektedir. abd'deki mormonların en yoğun olarak yaşadığı eyalettir.

kaynakça