Canım Hoca Mehmed Paşa

canım hoca mehmed paşa osmanlı denizcisi (d. 1640 - ö. 1737, kütahya). iii. ahmed saltanatında 18 aralık 1714 - 14 şubat 1717  döneminde; i. mahmud saltanatında haziran 1731 - kasim 1731 ve 7 mayıs 1733 - 14 kasım 1736 dönemlerinde  kaptan-ı derya görevi yapmıştır. diğer kale muhafızlığı görevlerinde de bulunmuştur.

hayatı 
bazı kaynaklara göre cezayir'de doğmuştur. bir savaşta venediklilere esir düşerek yedi yıl esir kalmış, osmanlılar tarafından fidyesi verilmek suretiyle kurtarılmıştır.

tersanede yetişmiş ve kalyon süvarisi ve kaptanı olmuştur. iii. ahmed döneminde aralık 1714'te vezirlik verilerek kaptan-ı derya olmuştur. mora kıyılarının düşmandan temizlenmesinde büyük başarıları olmuştur. bir ara korfu adasının kuşatılmasında yanlış iş gördüğünden 14 şubat 1717'de yedikule'de hapsedilmiştir.

yine i. kaptan-ı deryalık zamanında veziri âzam şehit ali paşa ile zıt gitmesinden dolayı kaptan-ı deryalıktan azledilerek kandiye'ye sürgün edilmiş ve oradan oğlunun idare ettiği bir çektiryeye binerek trablus ve tunus taraflarına kaçarak oralarda bir hakimiyet tesis etmek istemiş ise de muvaffak olamayıp cezayir'de ikamete gelmiştir. daha sonra affedilmiş; 1718'de koron muhafızı ve 1726'da hanya muhafızı görevlerine tayin edilmiştir.

i. mahmud döneminin başında ikinci kez kaptan-ı derya görevine getirilmiştir. bu dönemin başında patrona halil ve zorbaları devletin her işine karışmaktaydılar ve kasım 1730'da patrona halil sedaret kaymakamı olmak istemişti, bunu önlemek için devlet ricali canım hoca mehmet paşa'dan bir plan yapması istemiş ve 25 kasım'da bu plana uygun olarak patrona halil ve diğer elebaşıları saraya bir toplantıya çağrılıp bir baskınla öldürülmüşlerdir.

27 mart 1731'de çıkan bir diğer yeniçeri isyanınında da sadrazam kabakulak i̇brahim paşa, kaptanpaşa canım hoca mehmet paşa ve yeniçeri ağası sancağ-ı şerif altında toplanan askerlerle birlikte etmeydanı'na isyancıların üzerine yürüyüp isyanı bastırmışlardır.

canım hoca mehmet paşa  kasım  1731'de kaptan-ı deryalık görevinden azledilmiştir..

mart 1732'de ağrıboz muhafızı tayin edilmiştir.

7 mayıs 1733'te üçüncü kez kaptan-ı derya görevi verilmiş ve bu görevde 1737'de azledilmesine kadar kalmıştır. bu dönem sonlarında osmanlı donanması rusların 1736'da azak denizi ağzında elegeçirdikleri azak kalesine bağlı ve diğer nehir ağızlarındaki rus deniz hareketlerini kontrol etmek için sinop'ta bir filo kurulmuştur. bu filo canım hoca mehmet paşa komutasında ilk olarak dinyeper nehri ağzına sefer yapmıştır.

kaptan-ı deryalıktan 14 kasım 1736'da azledilmesinden sonra kütahya'ya sürgüne gönderilmiştir. o şehirde sürgünde iken 1737'de ölmüştür.

değerlendirme

zayıf zamanlarında fransızlar'dan yardım gördüğü için ikbal zamanında fransızlar'ın türkiye'de nüfuzlarının artmasına çalışmıştır. fransa sefiri marki dö vilnov ile samimaâne görüşürmeler yapmıştır. sicill-i osmani'de
"deniz işlerini bilir ve sadıktı"
olarak değerlendirilmiştir. tabiaten başkaldıran biri olmakla beraber zarif bir zat idi. azamet ve görkemi, zevk ve sefayı severdi. mehmed paşa i̇talyanca'ya vakıf idi.

kaynakça 

doğum tarihi bilinmeyenler
17. yüzyılda doğanlar
1737 yılında ölenler
18. yüzyılda osmanlı askerleri
osmanlı denizcileri
osmanlı paşaları
kaptan-ı deryalar
kütahya'da ölenler