Hipnoz (albüm)

hipnoz, türk şarkıcı hande yener'in altıncı stüdyo albümü. 27 mayıs 2008'de erol köse production etiketiyle yayımlandı. elektronik müzik tarzındadır, şarkıcının 2007 çıkışlı nasıl delirdim? sonrasında çıkardığı ilk albümüdür. sekiz şarkının sözlerini tek başına yazan yener, albümde en çok adı geçen söz yazarıdır. albümde yer alan iki şarkının sözlerini ise mor ve ötesi grubunun solisti harun tekin yazmıştır. albümdeki besteler, düzenlemeler ve kayıt işleri erol temizel tarafından yapılırken, albümün yapımcılığını yener ile temizel üstlenmiştir.

toplam 10 şarkıdan oluşan ve yener'in "hayatta her an her şey olabilir" düşüncesini konsept olarak benimseyen hipnoz, yener tarafından nasıl delirdim?e göre daha bilinçli bir deney olarak nitelendirildi. albümdeki şarkılarda şarkıcının sesine özel ses efektleri uygulandı. müzik eleştirmenleri, albüme olumlu ve olumsuz çeşitli eleştiriler sundular. kimisi albümün, şarkıcının poptan uzaklaştıkça üstüne gelen piyasaya bir tepki olarak doğduğunu belirtirken kimisi şarkılarda duygusuz bir hande yener'e rastladı ve amerikalı şarkıcı madonna'nın confessions on a dance floor (2005) albümüyle benzerlikler olduğunu kaydetti. albümün ilk ve tek klibi, isim şarkısı "hipnoz"a kemal doğulu yönetmenliğinde çekildi; ancak sadomazoşizm ögeleri içerdiği gerekçesiyle yasaklandığına dair çıkan haberler sonucunda televizyonlarda yayımlanmasıyla ilgili sorunlar çıktı.

türkiye'de d&r tarafından derlenen en çok satan albümler listesinde 5 numaraya kadar ilerleyen hipnoz, yayımlandığı yıl içinde ülkede 40.000 kopya satarak yılın en çok satan otuz üçüncü albümü oldu. hande yener ile sen yoluna... ben yoluma... (2002) albümünden bu yana çalıştığı yapımcı şirketi erol köse production arasında yaşanan "enerji düşüklüğü ve anlaşmazlıklar" gerekçe gösterilerek şarkıcı tazminat ödeyerek şirketten ayrıldı ve 1 kasım 2008'de avrupa müzik ile anlaştı. böylece hipnoz, yener'in erol köse production'dan çıkan son stüdyo albümü oldu.

arka plan 

2006'da yayımladığı dördüncü stüdyo albümü apayrı ile tarzını elektronik müziğe doğru kaydıran hande yener, aynı yıl çıkardığı hande maxi adlı ep'sinde house müzik tarzını kullandı. 2007'de çıkardığı beşinci stüdyo albümü nasıl delirdim? ile ise tamamıyla elektronik müzik yapmaya başladı. aralık 2007'de, hande yener'in bir sonraki albümü için çalışmalara başladığı öğrenildi. mart 2008'de şarkıcı, yeni albümünü yıl sonunda yayımlamayı planladığını ve yeni denemeler yapacağını söyledi. hürriyet yazarı onur baştürk 7 nisan 2008 tarihli yazısında, yener'le bir konser öncesinde karşılaştığını ve şarkıcının mayıs ayında yeni albümünü çıkaracağını söylediğini yazdı. bunun üzerine baştürk, yener'e neden bu kadar sık albüm çıkardığını sordu. yener ise soruya yaptığı müziğin bunu gerektirdiği, müziğini sürekli güncellemesi gerektiği şeklinde cevap verdi. 2008'in mayıs ayı başlarında yener, saçını pembeye boyatarak kemal doğulu'ya çektirdiği albüm fotoğraflarını paylaştı. fotoğraflarda amerikalı müzisyen marilyn manson'ın etkisinin olduğu konuşuldu.

yayımlanma ve içerik 
27 mayıs 2008'de hande yener, altıncı stüdyo albümü hipnozu erol köse production etiketiyle yayımladı. "hipnozu yazarken her şeyin bir zamanı olduğunu ve o zamanı da aslında bizim belirlediğimizi düşündüm. bazı şeylerin gerçekleşmesi için, şartların da değişmesi gerekiyordu. anlatmak istediğim çok şey vardı. i̇çimi dökmeye karar verdim." ifadeleriyle albümdeki söz yazarlığından konuşan yener, toplam on şarkılık elektronik müzik tarzındaki albümün sekiz şarkısının sözlerini tek başına yazdı. diğer iki şarkı, "i̇yi günler" ve "kumar (putlar)"ın sözlerini ise mor ve ötesi grubunun solisti harun tekin'den aldı. albümün tüm besteleri, aranjeleri ve kayıt işleri erol temizel tarafından yapıldı, kayıt stüdyosu olarak t-ekspres stüdyoları kullanıldı. yener ile temizel, albümün yapımcılığını da birlikte üstlendi. yener, "gece gündüz" şarkısını o sıralar sevgilisi olan kadir doğulu'ya ithafen yazdı. gerçekliği ve yalanların insanı sadece anlık idare ettiğini anlatan "pinokyo" şarkısının kayıtlarında ise çocukluğunun aklına geldiğini, oturup ağladığını ifade etti. "yaban gülü", kendisinin acı çektiği bir durumda ortaya çıktı, ancak daha sonra böyle bir şarkısının olması sayesinde sevinç olarak geri dönüş yaptı. müzik eleştirmenlerinin yener'in meslektaşlarına bir gönderme olarak nitelendirdiği erol temizel eşliğindeki "burdayım", 17 yaşındaki hande'yi yeniden konuşturdu ve hâlâ onun hayatla barışık olduğunu fark ettirdi. hipnoz, yener'in "hayatta her an her şey olabilir" düşüncesini konsept olarak edinir. şarkıcı bu durumla ve albümle ilgili olarak şunları söyledi:
"müziğe dair öğrendiğim birçok şeyi bu albüme yansıttım. sözlerini yazdım, felsefesini oluşturdum. dolayısıyla bu albüm benim iyileşme albümümdür. nasıl delirdim?den sonra artık beni tedavi edecek şeyin müzik olduğunu gördüm. artık hayatta her şeye geniş bakıyorum. o yüzden kendi sınırlarımı çok zorlayarak yaşıyorum. şarkıların sözlerini de bu bakış açısıyla yazdım. dolayısıyla albümün genel konseptine 'hayatta her an her şey olabilir'i taşıdım. [...] toplum olarak bizim pozitif müzik yapan birilerine ihtiyacımız var. hem ritmiyle, hem sözleriyle bu insanları çok rahatlatacak bir albüm. o yüzden adı hipnoz. nasıl delirdim?de agresiftim, şimdi daha dingin ve huzurluyum. müziğim de öyle. dolayısıyla hipnozun çok depresif birisini açabileceğini düşünüyorum. [...] bu albüm her anlamda kendimi görmeme neden oldu. mesela şu an kendimi şarkıcı gibi hissediyorum. meğer ben bugüne kadar sesimi çok doğru ve profesyonel kullanmamışım. elektronik müziğin içine girince bunu gördüm, öğrendim. çünkü elektronik müzik çok zor."

sesine özel ses efektleri uygulanan ve hipnoz albümünü deneysel bir albüm olarak gören hande yener, bu deneyin nasıl delirdim? albümüne göre daha bilinçli bir deney olduğunu söyledi. nasıl delirdim?de tam olarak deliren bir kadın olduğunu söyleyerek hipnozun iyileşme dönemi olduğuna dikkat çekti. albüm, türkiye'de d&r tarafından derlenen en çok satan albümler listesine 10 numaradan giriş yaptı. haziran 2008'in ilk iki haftasında 5 numaraya yükselerek ulaşabildiği en yüksek sıraya ulaşmış oldu. sonraki hafta 9 numaraya, bir sonraki hafta 10 numaraya gerileyerek listeden çıktı. bağlantılı hak sahibi fonogram yapımcıları meslek birliği (mü-yap) tarafından açıklanan 2008 albüm satış rakamlarına göre hipnoz, türkiye'de 40.000 kopya satarak yılın en çok satan otuz üçüncü çalışması oldu.

eleştiriler 
hipnoz, müzik eleştirmenlerinden karışık geri dönüşler aldı. müzik sitesi gerçek pop, albümü "[hande yener] poptan uzaklaştıkça üstüne gelen piyasaya bir tepki" olarak nitelendirip beş üzerinden üç yıldız verdi. albümün en iyi şarkılarının "i̇yi günler" ve "i̇p" olduğunu, yalnızca yener'in hayran kitlesini memnun edeceğini yazdı. nasıl delirdim? ile bir karşılaştırma yaparak, yener'in şarkıların söz yazımında tek başına hareket etmesinin iyi olmadığına dikkat çekti. radikal için yazan kahraman çayırlı, olumlu bir eleştiri sundu. albümde "kabuğunu kırmaya çalışan bir kadın" olduğundan söz etti ve albümü şarkıcının "müzik yolculuğundaki güzel duraklarından biri" olarak tanımladı. ayrıca şarkıları üst üste defalarca kez dinlenilmesini tavsiye etti. radyocu michael kuyucu, şarkıcının popüler kültürden uzaklaştığını not düşerek albümle birlikte sıcak, samimi, meydan okuyan hande yener'in yerini cool ve duygusuz bir hande yener'e bıraktığını ekledi. kuyucu, elektronik müzik adına kaliteli bir iş yapıldığını ancak ticari başarının düştüğünü, şarkılarda melodi ve duygusal seremoni olmadığını, albümün birbirine benzeyen şarkılardan oluştuğunu yazdı. köşe yazarı naim dilmener, albümü sıkıcı bularak yener için şu yorumu yaptı: "popun altın kızıydı. poptan vazgeçip, daha dar bir çerçevede talep gören elektroniğe tamamen teslim olması çok tuhaf." billboard türkiye yazarı atilla aydoğdu ise albüm için "şarkılar değil müzik ön planda ama bu tek başına bir şey ifade etmez. [...] şarkı sözleri git gide didaktik oldu." şeklinde bir görüş sundu. akşam gazetesi için yazan mehmet özdoğan, 2013 yılında paylaştığı bir yazısında, albümdeki şarkıların amerikalı şarkıcı madonna'nın confessions on a dance floor (2005) albümünde yer alan şarkılarla arasında açık ve net benzerlikler olduğunu kaydetti.

video klipler 
albüm çıkmadan önce çıkan bazı haberlerde, yener'in yeni albümün ilk klibini "pinokyo" şarkısına i̇talyan yönetmen luca tommassini yönetmenliğinde i̇talya'da çekeceği yazıldı. fakat albümün yayımlanmasından sonra çıkan haberlerde, çıkış şarkısının "hipnoz" olduğu ve ilk klibin de bu şarkıya çekildiği öğrenildi. her türlü kötülüğün, negatifliğin, karamsarlığın, olumsuzluğun üstesinden aşkla gelinebileceğini anlatan "hipnoz" şarkısının klip çekimlerinin büyük kısmı i̇stanbul büyük londra oteli'nde gerçekleştirildi, yönetmenliğini albümün sanat yönetmeni de olan kemal doğulu üstlendi. klip için yener, bir hipnoz çarkına bağlanarak döndürüldü. klip gösterime girdikten birkaç gün sonra, 19 haziran 2008'de sadomazoşizm ögeleri içerdiği gerekçesiyle türkiye'de radyo televizyon üst kurulu (rtük) tarafından yayınının durdurulduğuna dair bazı haberler çıktı. yener, haberlerin doğru olmadığını, klibinin yasaklanmadığını belirtti ve haberleri komplo olarak nitelendirdi. çıkan haberlerden sonra televizyonlarda klibin yayınının durduğunu ifade etti. i̇lerleyen tarihlerde, rtük'ten alınan bir belge ile klibe yayın yasağı uygulanmadığı ortaya çıktı.

hande yener'in 2002'de sen yoluna... ben yoluma... albümüyle çalışmaya başladığı müzik şirketi erol köse production'a karşı enerjisinin düşmesi üzerine, şarkıcı şirketten ayrılmak istediğini belirtti. bu sırada hipnoz albümü çıktı. yener'e göre bu sebepten ötürü albüm çıktıktan sonra albümle çok ilgilenilmedi. yaşanan anlaşmazlıklar sonucunda şarkıcı, şirketle olan anlaşmasını tazminat ödeyerek feshetti. ayrılık haberi ekim 2008'de doğrulandı. bunun üzerine birçok şirket, yener'e anlaşma teklifinde bulundu. 1 kasım 2008'de hande yener, avrupa müzik ile iki albümlük bir anlaşma imzaladı. böylece hipnoz, şarkıcının erol köse production'dan çıkan son stüdyo albümü oldu.

şarkı listesi

yapım görevlileri 
 hande yener – şarkıcı, yapımcı, söz yazarı
 erol temizel – besteci, aranjör, vokal, yapımcı, miks, mastering, kayıt
 harun tekin – söz yazarı
 erol köse – yapımcı (erol köse production yöneticisi)
 erol köse production (üçüncü göz ltd. şti.) – yapımcı şirket
 tpa – yapım
 t-ekspres – stüdyo
 kemal doğulu – fotoğrafçı, sanat yönetmeni, stilist, saç, makyaj
 selim baklacı – kostüm
 kadir doğulu – menajer
 frs – baskı
yapım görevlileri, hipnoz albüm kitapçığından alınmıştır.

listeler

yayımlanma tarihleri

kaynakça

dış bağlantılar 
hipnoz – discogs

2008 albümleri
hande yener albümleri
elektronik müzik albümleri
erol köse production albümleri
türkçe albümler