Domenico Ghirlandaio

domenico ghirlandaio (d. 1449, floransa, i̇talya - ö. 11 ocak 1494, floransa). asıl adı domenico di tommaso curradi di doffo bigordi idi.  i̇talyan  rönesans akimi floransa ekolünde bulunan ressam.

hayatı ve eserleri

gençliği 

domenico ghirlandaio 15 haziran 1449'da floransa'da doğdu. babasının ismi "curradı" ve dedesinin ismi "bigordi" idi ve kendine verilen tüm ismi domenico di tommaso curradı di doffo bigordi idi. dominica'nın annesi, antonia di ser paolo paoli, 6 çocuk doğurduktan sonra öldü ve babası tekrar evlenip ikinci karısından iki çocuğu daha oldu. dominica bu sekiz çocuğunun en büyüğü idi. giorgio vasari'ye göre çocukken kuyumcu veya mücevheratçıya çıraklığı yapmıştır. ustası büyük olasılıkla babası idi. babası floransa'lı kadınlar için çok moda olan altın ve kıymetli taşlarla üslü çiçek çelengine benzer gerdanlık yapması ile çok ünlü bir kuyumcu idi. dominico'ya lakabı babasının ününden "il ghirlandaio - gerdanlıkçı"  olarak geçmiştir. vasari'ye göre dominico babasının kuyumcu dükkânında iken dükkâna gelen ve önünden geçenlerin karakalem resimlerini yapmakla ve bu resimlerin resmi yapılan kişilere çok yakından benzemesi ile tanındı. sonunda ressamlık ve mozaik yapmayı öğrenmek için "alessio baldovinetti" yanına çırak olarak girdi.. fakat sanat tarihçisi  günter passavent onun resim için andrea del verrocchio'nun yanına çırak girdiğini bildirmektedir.

toskana, floransa ve roma'da ilk eserleri

ghirlandaio ilk önemli eseri olarak 1475'ten önce toskana'da bulunan ve 1351'de floransa cumhuriyeti idaresine geçen ama serbest bir komün olan san gimignano'da "collegiate katedrali"'ndeki "santa fina şapeli" için freskler hazırladı. 1480'de " santi girolamo, barbara y antonio abate, (hiernomeus çalışma masasında)" adlı esrini bitirdi. aynı yıl floransa'da bulunan " ognissanti, kulisesi"'indeki yemekhane için  bir insan boyu ebadda "son yemek" ve diğer duvar freskleri yaptı. 1481-1486 döneminde ise floransa idare merkezi olan palazzo vechio içindeki sala dell'orologio için duvar freskleri ve  sala del gıglio için apoteosi di san zanobi e ciclo di üomini illustri,  adlı (içindeki görülen mimarı dataylar, antik romalı kahramanların figürleri ve resmin çok çekici realistik kompozisyonu ve prespektifi ile çok tanınan) bir fresk hazırlamakla meşgul oldu.

1483'te  papa iv. sixtus tarafından roma'ya davet edildi ve yeni yaptırmış olan sistine şapeli için bir tane duvar freski vocazione dei primi apostoli (i̇lk havarilerin çağırımı) hazırladı. bu şapelde bulunan passaggio del mar rosso (kızıl denizi geçiş) 
adlı tablonun ise ghirlandaio yoksa diğer başka bir ressam cosimo rosselli veya bıagio di antonio tücci, tarafından hazırlandığı hala tartışma konusudur.

toskana'daki sonraki eserleri 

1485'te ghirlandaio floransa'ya döndü ve orada cenova'lı ve genova'da medici bankası idarecisi olan banker francesco sassetti tarafından finanse edilerek "santa trinita bazilikası"'ndeki "sasetti şapeli" için bir seri duvar freski hazırladı. bunlardan ana sunak resmi olan adorazione dei pastori  (çobanların tapınması) tablosu günümüzde floransa academia müzesi'nde sergilenmektedir.

bu siparişi bitirir bitirmez ghirlandaio floransa'da bulunan santa maria novella kilisesi'nde ricci ailesi tarafından kendi özel şapeli olarak kullanılan koro mahallinde bulunan şapeldeki fresklerin yerine yenilerinin yapılması için yeni büyük bir sipariş aldı. bu siparişin finansmanı ricci ailesinden daha büyük olan ama ona rakip olan tornabuoni ve tornaquinci aileleri sağladı ve sonradan bu ricci ailesini açtığı bir tazminat davasına konu oldu. en çok 1482-1485 döneminde ve ta 1490'a kadar ghirlandaio ve çok sayıda asistan ve çırakları bu şapelin üç duvarında dört kat üst üste freskler hazırladılar. bunlar arasında ghirlandaio'nun kardeşleri davide ve benedetto bulunduğu gibi çırağı olan michelangelo'da bulunmaktaydı. bu fresklerin ana konuları meryem'in ve "vafizci (john) yakup"'un hayatından görüntülerdi. hazırlanan freskler içinde bu siparişi veren banker tornabuoni ve tornaquinci ailelerinin mensuplarının 21 portresi de bulunmaktadır.

nihayet 1490'da sona eren santa maria novella siparişinin son dönemlerinde ve sonra da ghirlandaio çok değerli diğer eserler hazırlamıştır. bunlar arasında santa justus kilisesi sunak tablosu olarak hazırlanan ama günümüzde uffizi müzesi'nde bulunan  (st. zenobia, st justus ve diğerleri tarafından tapınılan i̇sa); volterra manastırı için cristo in gloria con quattro santi e un donatore,  (dört azizle ve bir görkemli i̇sa); i̇nnocenti kilisesi'ndeki  adorazione dei magi degli i̇nnocenti, (i̇nnocenti'de magusların tapınması) ve çok güzel bir tahta pano resmi olan ve günümüzde louvre müzesi, paris'te bulunan vısıtazione, (ziyaret) tablolarının isimleri verilebilir. vasarı çeşitli diğer hazırladığı eserlerini isimleriyle vermemektedir ama bunlara günümüze kadar gelmemişlerdir. ghirlandaio mozaik tan sanat eseri üretimi içinde çıraklık yapmış ve birkaç mozaikten tablolar hazırladığı belgelenmiştir. ama 1491'de ölümüne kadar hazırlamış olduğu mozaiklerden ancak tek biri floransa katedrali bir girişinin üzerinde bulunan  "announciation" günümüze gelmiştir.

ölümü 

ghirlandiao 1494'te salgın bir ateşli hastalıktan ölmüştür. öldüğü zaman 45 yaşında bulunmaktaydı. mezarı santa maria novella yanındadır. i̇ki defa evlenmiş ve 6 tane çocuğu yaşamaktaydı. üç oğlundan biri, ridolfo ghirlandaio, ressam olarak isim yapmıştır. sülalesinden olanlar floransa'da 17. yüzyıl içine kadar yaşamışlardır.

seçilmiş eserleri 

 yak. 1470-1475 : madonna col bambino, tuval üzerine tempera ve yaldız, 70,8x48,9 cm, washington, national gallery of art, kress  koleksiyonu
 yak. 1471-1472: santi girolamo, barbara ve antonio abate, fresk, cercina semti sesto fiorentino), sant'andrea kilisesi, çerçina]
 yak. 1472: madonna della misericordia ve pietà, fresk,  eski  vespucci şapeli, ognissanti kilisesi, floransa
 yak 1473: santa barbara con suo padre sconfitto e un donatore, tuval üzerine yağlı boya, 68x47 cm, özel koleksiyon.
 yak. 1473: battesimo di cristo e madonna col bambino in trono tra i santi sebastiano e giuliano, fresk, sant'andrea a brozzi kilisesi, san donnino, campi bisenzio
 yak. 1473: san cristoforo,  fresk sıva, 284,5x149,9 cm, metropolitan m, new york
 1473-1475,, fresk, san gimignano santa maria assunta katedrali, santa fina şapeli, san gimignano   
annuncio della morte di santa fina
esequie di santa fina
 1476: ultima cena (son taam), fresk,, san michele arcangelo manastırı, tavarnelle val dı pesa, floransa ili
 yak. 1479: madonna in trono col bambino e santi , meşe ağacı tahta üzerine  tempera, 170x160 cm, san martino katedrali, lucca
 1480: san girolamo nello studio, 1480, fresk, 184x119 cm, ognissanti kilisesi, floransa
 1480: ultima cena, fresk, 400x880 cm, ognissanti kilisesi, floransa
 1481: vocazione dei primi apostoli, fresk, 349x570 cm,, şiştine şapeli, vatikan
 1482-1483: apoteosi di san zanobi e ciclo di uomini illustri, fresk, gıgli salonu, palazzo vecchio, floransa
 1482-1485:  freskler, sassetti şapeli, santa trinita basilikası, floransa
rinuncia agli averi
stigmate di san francesco
prova del fuoco davanti al sultano
esequie di san francesco
conferma della regola
resurrezione del ragazzo
 1485: adorazione dei pastori, tuval üzerine tempera şu tavola, santa trinita basilikası, floransa
 1485-1490:  freskler, tonabuoni şapeli, santa maria novella basilikası, floransa
volta con evangelisticaccıata di gioacchino
natività di mariapresentazione al tempio della vergine
sposalizio della vergineadorazione dei magi
strage degli innocentimorte e assunzione della vergine
apparızione dell'angelo a zaccarıavısıtazione
nascıta del battistaimposizione del nome
predicazione del battistabattesimo di cristo
banchetto di erodei̇ncoronazione della vergine e santi 
san domenico fa la prova dei libri nel fuocouccisione di san pietro martire
annunciazionesan giovanni nel deşerto
giovanni tornabuoni orantefrancesca pitti orante
 1483: sacra conversazione di monticelli, tuval üzerine tempera, 168x197 cm, uffizi galerisi, floransa
 yak. 1484-1486: sacra conversazione degli ingesuatı,  meşe tahtası üzerine tempera, 191x200 cm, uffizi galerisi, floransa
 1485-1486: adorazione dei magi değli innocenti,  tuval üzerine tempera, 285x243 cm, galleria dello spedale degli innocenti, floransa
 yak. 1486: ultima cena,  fresk, 400x800 cm,  san marco manastırı, floransa
 1486: incoronazione della vergine, 1486,  tuval üzerine tempera, 330x230 cm,  müseo eroli, narni
 yak. 1486: incoronazione della vergine,  tuval üzerine tempera, pinacoteca comunale, città di castello,
 yak. 1487: adorazione dei magi tornabuoni, [ tuval üzerine tempera, tondo, diametro 171 cm, uffizi galerisi, floransa
 yak. 1488: francesco sassetti col figlio portresi,   tuval üzerine tempera, 75,9x53 cm, metropolitan müzesi, new york
 1488: giovanna tornabuoni portresi,  tuval üzerine tempera, 76x50 cm, museo thyssen-bornemisza, madrid
 yak. 1490: ritratto di vecchio con nipote, tuval üzerine tempera, 62x46 cm, louvre müzesi,  paris
 yak. 1490-1494: pala tornabuoni, tuval üzerine tempera, (ressamın ölümü üzerine atölyesinde yak, 1498 bitirilmiştir.)
madonna in gloria tra santi (önde), 221x198 cm, alte pinakothek, münih, bavyera
resurrezione (arkada), 221x199 cm, gemäldegalerie, berlin
santa caterina da siena, alte pinakothek, münih,  bavyera
san lorenzo, alte pinakothek, münih, bavyera
santo stefano, 191x56 cm, szépművészeti müzesi, budapeşte
san pietro martire, fondazione magnani rocca, traversetolo, parma ili
san vincenzo ferrer, (kaiser-friedrich-müzesi, berlin'de iken ii. dünya savaşı sonunda tahrip olmuştur)
sant'antonino pierozzi, (kaiser-friedrich-müzesi, berlin'de iken ii. dünya savaşı sonunda tahrip olmuştur)
yak. 1491: visitazione, tuval üzerine tempera, 172x165 cm, louvre müzesi, paris
yak, 1492: cristo in gloria con quattro santi e un donatore,  tuval üzerine tempera, 308x199 cm, pinacoteca e museo civico di volterra, volterra.
yak. 1492: natività di cristo,  tuval üzerine tempera,, 45x42 cm, pinacoteca vaticana, vatikan
yak. 1492: natività, tuval üzerine tempera,, 85x63 cm, fitzwilliam müzesi, cambridge
1493: santo stefano tra i santi jacopo e pietro,  tuval üzerine yağlı boya, 222x222 cm,  accademia galerisi, floransa

galeri

notlar

dış bağlantılar 

  resmi websitesi ghirlandaio'nun 120 eseri   
 "web gallery of art wga": domenico ghirlandaio 
 giorgio vasari, le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani, da cimabue insino a' tempi nostri: descritte in lingua toscana, da giorgio vasarı pittore aretino, firenze, 1550.

1449 doğumlular
floransa doğumlular
1494 yılında ölenler
15. yüzyıl i̇talyan ressamları
rönesans ressamları
katolik ressamlar