Köln Elektörlüğü

köln elektörlüğü ( ya da ), 10. yüzyıl ile 19. yüzyıl arasında varlığını sürdüren kutsal roma cermen i̇mparatorluğu'nda bir kilise prensliği. köln katolik başpiskoposluğuna () ait topraklardan oluşuyordu. aynı zamanda elektörlük yetkisini de elinde bulunduran başpiskopos tarafından yönetiliyordu. elektörlüğün başkenti 1288 yılına kadar köln'ken bu tarihten sonra bonn oldu. alman ilhakı sırasında 1803 yılında bölge laikleştirildi.

tarihçe 
köln, antik roma dönemlerinde germania i̇nferior eyaletindeki colonia agrippina'ydı.953'te köln başpiskoposları ilk olarak kayda değer bir laik güç kazandılar, l.bruno, kardeşi i̇mparator i. otto tarafından dük olarak atandığında, gücünü tehdit eden laik asaleti zayıflatmak için otto, bruno ve ardıllarını piskoposun görüşüne laik prenslerin ayrıcalıklarıyla donattı. bu köln elektörlüğü'nün başlangıcıydı. başpiskoposluğun geçici mülklerinden oluşmuş ve sonunda jülich'in doğusundaki ren nehri'nin sol kıyısında bir toprak şeridi ve ren'in diğer tarafında berg ve mark'ın ötesinde vestfalya dükalığı'na dahil edilmiştir.

12. yüzyılın sonunda köln elektörlüğü, kutsal roma i̇mparatorluğu'nun yedi seçmeninden biriydi. worringen muharebesi'nde (1288), başpiskopos şehrin askerleri tarafından ele geçirildi ve köln başpiskoposlarının iktidar sahası daraldı. sonunda başpiskopos, şehir hükûmetiyle yapılan çatışmalardan kaçmak için bonn'a taşındı. 1475'te köln, başpiskopostan bağımsız, özgür bir i̇mparatorluk şehri oldu.

lübeck önderliğinde büyük ticaret şehirleri hansa birliği'nde bir araya gelince, baltık'ta uzun mesafeli ticaret büyüdü. kuzey avrupa kıyılarında ticarete egemen olan ve 1200'den 1500'e kadar gelişen ve bundan sonra daha az önemle devam eden ticaret şehirleri ve loncalarının bir iş ittifakıydı. başlıca şehirler ren nehri üzerindeki köln, kuzey denizi'ndeki hamburg ve bremen ve lübeck'ti. orta çağ ve erken modern köln'ün ekonomik yapıları kentin ana limanına, ulaşım merkezi konumuna ve diğer hansa kentlerindeki tüccarlarla bağ kuran girişimci tüccarlarına dayanıyordu.

16. yüzyılda iki köln başpiskoposu protestanlığa geçti. bunlardan birincisi hermann von wied, reform konusundan dolayı başpiskoposluktan istifa etti. 1582'de kalvinizm'e geçen gebhard truchsess von waldburg başpiskoposluğu laikleştirmeye çalıştı. ertesi şubat ayında evlenmesi ve bölgeyi terk etmeyi reddetmesi, bavyera wittelsbach dükü'nün kardeşi olan rakip bir başpiskopos ve elektör bavyeralı ernst'in seçilmesiyle sonuçlandı. ardından gelen köln savaşı'nda papa i̇talyan ve i̇spanyol paralı askerleri finanse ederken katolik bavyeralılar da ernst'i desteklemek için bir ordu gönderirken protestan hollanda von waldburg'u destekledi. savaş, elektörlüğün ekonomisinin çoğunu mahvetti ve birçok köy ve kasaba kuşatıldı ve yıkıldı. kasım-aralık 1583'teki godesberg kuşatması, godesberg kalesi'nin yıkılması ve sakinlerinin çoğunun katledilmesiyle sona erdi ve bayveralı ernst başpiskopos oldu. almanya'daki reform karşıtlarının ilk büyük başarısı bu idi. ernst'in yönetiminde cizvitler, elektörlüğün yeniden katolikliğe girişini denetledi. 1583'ten 1761'e kadar, başpiskoposluk etkili bir şekilde wittelsbach hanedanı'nın yönetiminin bir parçasıydı. bu dönemde başpiskopos genellikle münster piskoposluğunu (ve genellikle liège piskoposluğunu) da elinde tuttuğu için, kuzeybatı almanya'nın en önemli prenslerinden biriydi.

1597'den 1794'e kadar bonn, seçmenin ikametgâhı ve dolayısıyla seçmenlerin başkentiydi.

1795'ten sonra elektörlüğün ren nehri'nin sol yakasındaki toprakları fransa tarafından işgal edildi ve 1803'te resmen ilhak edildi. başpiskoposluğun geri kalanını laikleştirerek vestfalya dükalığı'nı hessen-darmstadt'a ve vest-recklinghausen'i arenberg dükü'ne verdi. ancak köln, 1824'te katolik bir başpiskoposun ikametgâhı olarak yeniden kuruldu ve günümüze kadar bir başpiskoposluk oldu.

avrupa tarihindeki devletler
köln tarihi
953'te kurulan bölgeler ve ülkeler
1803'te feshedilmiş oluşumlar
1800'lerde varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
elektörlükler