Nankin

nankin ya da nanjing (; "güneyin başkenti"), çin'in jiangsu eyaletinin başkenti ve çin kültüründe önemli bir yer tutan şehirdir. nankin, tarih boyunca çeşitli zamanlarda çin'in başkenti olmuştur ve çin'in dört büyük başkentlerinden biri olarak kabul edilmektedir. nankin aynı zamanda göreceli olarak yasal ve ekonomik bir otonomiye sahip on beş şehirden biridir. bütün bunlara ek olarak tayvan'ı ve onu çevreleyen adaları kontrol eden çin cumhuriyeti nankin'i başkenti olarak kabul etmektedir.

yangtze nehri yatağında olmasının avantajıyla nankin her zaman çin'in en önemli şehirlerinden biri olagelmiştir. altı hanedanlık boyunca başkent ve hâlen çin cumhuriyeti'nin başkenti olması dışında nankin aynı zamanda tarih boyunca çin'in eğitim, araştırma, ulaşım ve turizm merkezi olmuştur. nankin aynı zamanda şangay'ın ardından doğu çin'deki ikinci en büyük ticaret merkezidir. şehir, 11 semte ayrılmaktadır.

tarihçe

modern zamanlar

ocak 1912'deki çin devrimi çin cumhuriyeti'nin kurulmasına, sun yat-sen'in ilk başkanı olması ve nankin'in de başkent seçilmesine neden oldu. ama, qing hanedanlığı hâlen kuzeydeki birçok bölgeyi kontrol altında tutuyordu, bu yüzden devrimciler yuan shikai'den sun'un yerine geçmesini i̇mparatorun tahttan çekilmesine karşılık istediler. yuan başkentin güçlerine daha yakın olan pekin'in başkent olmasını emretti.

chiang kai-shek komutasındaki kuomintag ordusu 1927'de nankin'i tekrar çin cumhuriyeti'nin başkenti ilan etti. kmt güçleri pekin'i 1928 yılında ele geçirince nankin uluslararası kabul gördü.

1937 yılında japon ordusu o zamanlar çin'in başkenti olan nankin'i işgal etti. i̇şgal sırasında nankin katliamının japon ordusu tarafından yapıldığı bugün kabul edilmektedir. tam ölü sayısı resmî kayıtlar tutulmadığı için bilinmemektedir ama çoğu araştırmacı ölü sayısını 300.000 civarında tahmin etmektedir. yahudi soykırımından farklı olarak bu olay dünyanın diğer bölgelerinde fazla bilinmemektedir. 1985'te nankin anıtı inşa edilmiştir.

chiang hükûmetine karşı japon işbirlikçisi wang jingwei tarafından nankin'de yeni bir yönetim kuruldu ve ii. dünya savaşından sonra kmt merkezi hükûmeti nankin'e taşıdı. 23 nisan 1949'da çin halk cumhuriyeti ordusu nankin'i işgal etti ve anakıtadaki çin cumhuriyeti yönetimi fiilen sona erdi.

2002 yılına kadar çin cumhuriyeti i̇ç i̇şleri bakanlığı ve tayvan'da basılan ders kitapları nankin'i çin cumhuriyeti başkenti olarak göstermekteydi.

coğrafya 

nankin toplam 6598 km² alanı ile çin'in en büyük ekonomi bölgesinde, yangtze nehri vadisinde yer alır. yangtze nehri, şehrin batısında yer alırken ningzheng tepeleri şehrin doğu, kuzey ve güneyini çevreler. şehir, şangay'dan 300 km, pekin'den 1200 km ve chongqing'den 1400 km uzaklıktadır.

nankin doğal kaynaklar bakımından oldukça zengin sayılmaktadır, şehirde 40'tan fazla çeşitte maden bulunmaktadır. bunlar arasında demir ve kükürt jiangsu bölgesinde bulunanın %40'ını karşılık gelmektedir. şehrin strontium kaynakları doğu asya'da birinci sıradadır. nankin aynı zamanda oldukça iyi su kaynaklarında sahiptir. yangtse nehri ve çeşitli yeraltı suyu kaynakları bu durumu sağlamıştır.

yangtse nehri ile ve dağlarla çevrili olması sayesinde nankin şehri aynı zamanda harika doğal güzelliklere de sahiptir. xuanwu gölü ve mochou gölü gibi doğal göller insanların rahatlıkla ulaşabilecekleri şehir merkezindeyken çeşitli tepeler ve dağlar da yeşil alanlara sahiptirler ve tarihi ve kültürel alanlar içermektedirler.

i̇klim 

nankin kenti ılıman bir iklime sahiptir ve doğu asya muson rüzgârları etkisi altındadır. nankin'de dört mevsim de yaşanmaktadır; yazları genelde oldukça sıcak ve tüm yıl yağışlıdır. yıllık ortalama sıcaklık 15.7 °c'dir, bugüne kadar kaydedilen en yüksek sıcaklık 13 temmuz 1934'te kaydedilen 43 °c ve en düşük sıcaklık ise 6 ocak 1955'te kaydedilen -16.9 °c'dir. yılın ortalama 117 günü yağışlı geçmektedir ve yıllık ortalama yağış miktarı 1106.5mm'dir. haziranın ortalarından temmuzun sonuna kadar meiyu mevsimidir, bu dönemde şehir yağışlı ve oldukça nemlidir. şehrin resmî ağ sayfasına göre en iyi hava eylül ile aralık ayları arasındadır.

hükümet

nankin hükümetinin tam adı "nankin şehri halk hükümeti"dir. şehir, şehrin fiilen valisi ve belediye başkanı ve hükümetin icra başkanı olan çkp nanjing komitesi sekreteri ile çkp'nin tek parti yönetimindedir.

i̇dari bölümler
nankin eyalet altı şehri, 11 semt'e bölünmüştür.

ekonomi

i̇lk gelişmeler 
üç krallık döneminden beri nankin avantajlı yeri ve ulaşım olanakları sayesinde tekstil ve darphane merkezi olagelmiştir. ming hanedanlığı döneminde nankin sanayisi daha da gelişti ve çin'in hatta dünyanın en gelişmiş şehirlerinden biri haline geldi. tekstil, para basımı, matbaacılık, gemi yapımı ve başka pek çok sektörde nankin lider oldu ve uzak doğu'nun en işlek merkezi haline geldi.

20. yüzyılın ilk yarısında nankin üretim merkezi olma durumundan giderek tüketim merkezi olmaya doğru yol aldı. bunun nedeni nankin'in tekrar çin'in gündemine gelmesi ile birlikte nankin'de yaşayan zengin kesimin hızlı artışıdır. birçok mağaza nankin'de ürünlerini satmaya başladılar. 1933'te nankin'deki gıda ve eğlence sektörünün cirosu üretim ve tarım sektörünün cirosunu çoktan geçmişti. şehir nüfusunun üçte biri hizmet sektöründe çalışıyordu ve aynı zamanda fuhuş, uyuşturucu ve kumar da yaygınlaşmıştı.

1950'lerde çkp ulusal hızlı sanayileşme planına uygun olarak nankin'de birçok devlet yatırımı yapıldı. elektrik, mekanik, kimya ve çelik fabrikaları ardı ardına kuruldu ve nankin'i doğu çin'in ağır sanayi şehrine çevirdi. nankin'i "dünya sınıfı" bir sanayi kentine dönüştürmeye fazlasıyla hevesli liderler birçok hatalar da yaptılar, örneğin kömürün olmamasına rağmen yüz milyonlarca yuan'ın kömür bulunması için harcanması 1960'larda ekonomik gelişime kötü etki yaptı.

bugün 
şehirdeki şu anki sanayi temel olarak geçen yüzyılın 60'larının özelliklerini gösterir; elektronik, otomotiv sanayi, petrokimyasallar, çelik ve enerji sektörü "beş temel sanayi" olarak bilinmektedir. devletin sahip olduğu bazı büyük firmalara örnek olarak panda elektronik, jincheng otomotiv ve nankin çelik verilebilir. birçok uluslararası firma da nankin'e doğrudan yabancı yatırım yapmıştır, örneğin fiat, a. o. smith, sharp gibi. nankin'in dtö'ye girişinin ardından şehre yabancı yatırımcı ilgisi artmıştır ve günde ortalama iki firma şehirde bürolarını açmaktadırlar.

şehir yönetimi büyük sanayi merkezleri kurarak yatırım ortamını iyileştirmeyi amaçlamaktadırlar. şehirde şu anda beş tane sanayi merkezi bulunmaktadır. bütün bu yapılanlara rağmen nankin komşu şehirlere göre daha az yabancı yatırımcı çekebilmektedir. bununla birlikte birçok devletin sahip olduğu sanayi kuruluşu uluslararası firmalarla rekabet edememekte ve sonuç olarak özelleştirilmekte veya iflas etmekte, borca batmaktadırlar.

son yıllarda, nankin'in ekonomisi ticaret ve sanayinin yanı sıra şehir inşaatı ile de gelişmektedir. 2013 yılı itibarı ile kentin gsyi̇h'i 801 milyar rmb olup kişi başına düşen gsyi̇h'i ise 98,174 rmb olmuştur.

ulaşım 
nankin, doğu çin'in ve aşağı yangtse nehri alanının ulaşım merkezi konumundadır. şehir çeşitli ulaşım olanaklarıyla kara, hava ve su yollarını kullanan üç boyutlu bir ulaşım ağına sahiptir. diğer çin şehirlerinde olduğu gibi toplu taşıma halkın çoğunluğunun kullandığı ulaşım seçeneğidir. nankin metrosu, 2005 yılında açılmış olup 225 km uzunluğa ve 6 hata sahiptir. nankin lukou uluslararası havalimanı, hem ulusal ve hem de uluslararası uçuş hizmeti vermektedir.

demiryolu

nankin, çin'in doğusunda önemli bir demiryolu merkezidir. 
pekin-şangay (jinghu) (eski jinpu ve huning demiryollarından oluşan), nankin-tongling demiryolu (ningtong), nankin-qidong (ningqi) ve nankin-şi'an ( ningxi), hefei-nankin demiryolunu kapsar. nankin, ulusal yüksek hızlı demiryolu ağına pekin-şangay yüksek hızlı demiryolu ve şanghay-wuhan-chengdu yolcu tahsisli hattı ile ve yapım aşamasındaki birkaç yüksek hızlı demiryolu hattıyla bağlanır.

nankin'deki ana istasyonlar nankin i̇stasyonu, nankin güney i̇stasyonu, jiangning i̇stasyonu, lishui i̇stasyonu, xianlin i̇stasyonu, jiangning batı i̇stasyonu, nankin doğu i̇stasyonu, nankin yolcu ve teknik i̇stasyonu ile yeni nankin kuzey i̇stasyonu ve ve lukou air-rail intermodal taşıma merkezi i̇stasyonu planlama aşamasındadır. bunlar arasında, nankin tren i̇stasyonu ulusal demiryolu merkez istasyonu ve çin'in ilk on demiryolu merkezidir, nankin güney tren i̇stasyonu ulusal demiryolu merkez istasyonu ve asya'nın en büyük yüksek hızlı tren istasyonudur ve nankin doğu tren i̇stasyonu doğu çin ve ülkenin en büyük 15. demiryolu ağı sıralama istasyonudur. nankin yolcu teknoloji i̇stasyonu, tren teknoloji istasyonudur.  

nankin'deki 17 tren istasyonunun tamamı arasında, yolcu demiryolu hizmeti esas olarak nankin tren i̇stasyonu ve nankin güney tren i̇stasyonu tarafından sağlanırken, nankin batı tren i̇stasyonu, zhonghuamen tren i̇stasyonu ve xianlin tren i̇stasyonu gibi diğer istasyonlar küçük roller üstlenir. nanjing tren i̇stasyonu ilk olarak 1968'de inşa edildi. 12 kasım 1999'da istasyon ciddi bir yangında yandı. i̇stasyonun yeniden inşası 1 eylül 2005'te tamamlandı. pekin-şanghay yüksek hızlı demiryolu üzerindeki 5 aktarma istasyonundan biri olan nanjing güney tren i̇stasyonu'nun resmi olarak asya'daki en büyük ve gfa (brüt kat alanı) açısından dünyadaki ikinci en büyük tren istasyonu olduğu iddia edildi. nanjing güney i̇stasyonu'nun inşaatı 10 ocak 2008'de başladı. i̇stasyon 2011 yılında kamu hizmetine açılmıştır.

havacılık 
nankin, çin'de sivil havacılığın ilk kurulduğu şehirlerden biridir ve burada 13 havalimanı inşa edilmiştir. i̇lk havalimanı 1912'de milliyetçi hükümet tarafından yaptırılan xiaoying havalimanı'ydı. 1927'de ming palace havalimanı askeri-sivil havalimanı olarak ming palace sitesinde inşa edildi. daxiaochang havaalanı 1929'da tamamlandı. çin hava kuvvetleri için bir eğitim sahası olarak, o sırada ülkenin en büyük atış poligonunu oluşturdu. çin tarihinin en büyük havacılık üslerindendi. aynı zamanda dönemin en iyi tesislerine sahip havalimanıydı. anti-japon savaşı terminus'tan önce çin'deki havacılığın en yüksek seviyesi olarak belirlenmişti. nisan 1931'de üniversite sahasında kurulan merkezi havacılık okulu, çin hava kuvvetlerinin beşiği olarak bilinir. 1934 yılında dajiaochang havaalanı resmi askeri havaalanı olarak açıldı ve ming palace havaalanı da sivil bir havaalanıydı. temmuz 1956'da nanjing sivil havacılık dajiaochang havaalanına taşındı ve dajiaochang hem askeri hem de sivil kullanım için kullanıldı. 
temmuz 1997'de nankin lukou uluslararası havalimanı açıldı, sivil havacılık lukou havaalanına taşındı ve dajiaochang havaalanı askeri havaalanı olarak kaldı. nankin ma'an uluslararası havaalanı temmuz 2015'te açıldı ve tüm daxiaochang havaalanı yeniden buraya taşındı. dajiaochang havaalanı askeri havaalanı olarak tutuldu.

nankin lukou uluslararası havalimanı, jiangsu eyaleti ve nankin şehri'nin ağ geçit havaalanıdır. büyük bir ulusal ana hava limanı, birinci sınıf bir havacılık limanı ve doğu çin'deki büyük bir kargo havalimanıdır. şanghay hongqiao havaalanı ve pudong havaalanı ile alternatif bir havaalanıdır. 10.000 sınıfı büyük ölçekli havalimanı, büyük bir ulusal merkez havalimanı, çin'in hava kargo merkezi, ekspres posta dağıtım merkezi ve ulusal bir bölgesel ulaşım merkezi konumundadır. asya'dan yayılan, avrupa ile amerika'yı birbirine bağlayan ve avustralya'ya ulaşan bir rota ağı kurmuştur.

ayrıca nankin'de nankin ma'an uluslararası havaalanı (askeri ve sivil kullanım için), tushan havaalanı (askeri kullanım için) ve ruohang nankin laoshan havaalanı (çin'in ilk özel helikopter pisti) bulunmaktadır.

denizcilik 
nankin, çin'de önemli bir gemi trafik merkezidir. üç krallık'ın dong wu'su, askeri ve ticari limanlara sahipti ve denizaşırı yerlere sefer yapardı. doğu jin ve güney hanedanlıkları sırasında, "beş kıtaya uzanan bir nehirdi". yuan hanedanlığında nankin, tahılın güneyden kuzeye taşındığı limanlardandı. ming hanedanlığında nankin limanı, zheng he'nin seferleri için ana liman ve sefere çıkış limanı oldu.

çağdaş nankin limanı, çin'de önemli bir ana liman ve dış dünyaya açık birinci sınıf bir limandır. yeniden yükleme, kara ve su transferi, kargo dağıtımı ve dış dünyaya açılan doğu çin ve yangtze nehri havzasında çok işlevli bir nehir-deniz limanıdır. yangtze nehri deltası'ndaki tek konteyner demiryolu ve su yoludur. nankin'deki yangtze nehri'nin altındaki 12,5 metrelik derin su kanalı projesinin tamamlanması, nankin limanı'nı iç kesimlerdeki en derin uluslararası derin su limanı yaptı ve çin'in nehirden denize küresel nakliyesi için kapsamlı bir merkez oldu.

karayolu

yangtze nehri deltası'nda önemli bir bölgesel merkez olan nankin 60'tan fazla eyalet ve taşra otoyoluyla çin'in tüm bölgelerine iyi bağlantıları vardır.

hu–ning, ning–he, ning–hang gibi otoyollar, yolcuların şanghay, hefei, hangzhou ve diğer önemli şehirlere hızlı ve rahat bir şekilde seyahat etmelerini sağlar. nanjing şehrinin içinde,  otoyol vardır ve otoyol kapsama yoğunluğu yüz kilometrekare başına 3,38 kilometredir (5,44 mil/100 mil kare). şehrin toplam yol kapsama yoğunluğu yüz kilometre karede 112,56 kilometredir (181,15 mi/100 sq mi).[126] nanjing'deki iki arter yolu zhongshan yolu ve hanzhong yolu da şehir merkezi xinjiekou'da birbirini kesen iki ana yoldur. nankin'deki iki arter yolu zhongshan yolu ve hanzhong yolu da şehir merkezi xinjiekou'da birbirini kesen iki ana yoldur.

otobanlar {g+xxxx (ulusal otobanı, ), s+xx ())}:
g25 changchun–shenzhen otobanı
g36 nanjing–luoyang otobanı
g40 şanghay–şi'an otobanı
g42 şanghay–çengdu otobanı
g4211 nankin–wuhu otobanı, batıya wuhu, anhui'ye uzanan bir g42 çıkıntısıdır
s55 nankin–gaochun（xuancheng）otobanı ()
s38 yanjiang otobanı ()
g2503 nankin çevre otobanı ()
s001 nankin çevre yolu ()

ulusal otoban

nankin, ulusal kapsamlı bir ulaşım merkezidir ve otoyol ağı yoğunluğu, ülkedeki en önemli şehirler arasındadır. 2019 yılı itibarıyla nanjing otoyollarının trafiğe açılan toplam kilometresi 630 kilometreye, karayolu ağ yoğunluğu ise 100 kilometre karede 9,56 kilometreye ulaşarak ülkede ilk sıradadır.

merkez olarak nankin, ninghu, ninggao, ningzhen, ningyang, ningchu, ninglian, ningtong, ningchao, ninghe, ningluo, ningma, ningxuan, ningyan, ninghuai, ningmu, ningchang, ninghang ve diğer kaliteli otoyollar, jiang'ı çevreleyen illere ve şehirlere radyal düzende çıkar. bunların arasında ulusal otoyollar arasında g25 changshen otoyolu (ninghang otoyolu), g36 ningluo otoyolu, g40 şanghay-shaanxi otoyolu (ninghe otoyolu), g42 şanghay-rongming otoyolu (şanghay-nankin otoyolu), g4211 ningwu otoyolu (ningma otoyolu) ve g2501 nankin çevre otoyolu, ulusal yollardan 104 ulusal karayolu, 205 ulusal karayolu, 312 ulusal karayolu ve 328 ulusal karayolu vardır.

ana uzun mesafe otobüs terminalleri: nankin otogarı, nankin güney otogarı, nankin kuzey otogarı, nankin doğu otogarı, jiangning otogarı, lishui otogarı, gaochun otogarı, nankin getang otogarı.

g1xx (pekin'den başlar), g2xx (kuzey-güney), g3xx (batı-doğu):
çin ulusal karayolu 104—sürücüler ya kuzeybatıya pekin'e ya da güneye fuzhou, fujian'a gidebilir.
çin ulusal karayolu 205—sürücüler ya kuzeye shanhaiguan, hebei'ye ya da güneye shenzhen, guangdong'a gidebilir.
çin ulusal karayolu 312—sürücüler ya doğuda şanghay'a ya da batıda kazak sınırındaki korgas, sincan'a gidebilirler.
çin ulusal karayolu 328—nankin, g328'in batı terminalidir ve sürücüler, doğu jiangsu'daki hai'an i̇lçesi'ne kadar gidebilir.

ayrıca bakınız 

 nankin olimpik spor merkezi
 nankin üniversitesi
 wutaisha stadyumu

kaynakça

dış bağlantılar 

resmî site