Yolcu uçağı

yolcu uçağı, genel anlamda sadece yolcu taşıma amacına yönelik olarak üretilmiş uçak. yolcuların yanı sıra yolculara ait bagajların ve kısmen diğer malzemelerin nakliyesinde de kullanılırlar. yolcu uçağı tabiriyle daha çok havayolları tarafından kullanılan yüksek kapasiteli ve performanslı uçaklar kastedilir. bununla birlikte hafif uçaklar da az sayıda yolcunun çoğunlukla kısa mesafelere ulaştırılmasında kullanılırlar.

yolcu uçakları zamandan tasarruf sağlaması nedeniyle, özellikle ülkelerarası yolculuklarda sıkça tercih edilen taşıma araçlarıdır.

tarihçe 

yolcu uçakları 20. yüzyılın başlarından bu yana genişleyen büyük bir sektör olan ticari havacılık sektöründe önemli rol oynar. i̇lk yolcu uçakları günümüzdeki modern yolcu uçaklarından çok farklıydı. düzenli tarifeli ilk hava yolcu taşımacılığı 1912'de graf von zeppelin'in "delag" adlı hava gemisiyle başlamıştı. bu hava gemisi ilk yolcu uçağı sayılabilirdi. bu alandaki asıl etkinlikler i. dünya savaşı'ndan sonra başlatıldı. 1919'da zeplinler yine düzenli seferlere başladı. ama 1936'da hidrojen gazıyla havalanan 'hindenburg' adlı hava gemisinin yanması hava taşımacılığında zeplinlerin yerini uçakların almasını hızlandırdı.

1933-1934 arasında, aerodinamik profilli gövdesi tümüyle metalden yapılmış hızlı ve rahat "boeing 247 d"ler "douglas dc-2"ler ve "dc-3"ler, "lockheed 10"lar hizmete girdi. abd'deki ve avrupa'daki önde gelen havayolu şirketleri uzun yıllar hava filolarını bu uçaklardan oluşturdular.

kıtalar arası yolcu uçakları 20 yüzyılın başında deniz uçakları ile sürdürüldü. 1930'larda lufthansa şirketi 12 motorlu dünyanın en büyük deniz yolcu uçağını hizmete soktu. 1935 yılında büyük okyanus hattının açılması ile pan american airways 4 motorlu "martin m-130" deniz uçaklarını, 1938'de de daha büyük "boeing 314 clipper"ları sefere soktu.

deniz uçakları oldukça karlı ticari taşıtlar olarak uzun süre kullanıldı ama 1950'lerde başlıca havayolu şirketleri uçuşlarını daha ekonomik ve daha uygun kara türü uçaklara yapmaya başladılar.

i̇kinci dünya savaşı sonrası yapılan bütün yolcu uçakları pervaneli ve merkezden çevreye doğru düzenlenmiş  hava soğutmalı motorlarla donatılmıştı. 1950 ortalarında itibaren yolcu uçakları daha modernleşti ve jet motorlu yolcu uçakları yapılmaya başlandı. bunların ilk örneği 1958'de hizmete giren "boeing 727" dir.

bu gelişmeler sadece batı ülkeleri ile sınırlı değildi. sovyet rusya'da 120 ile 220 yolcu kapasiteli tupolev "tu-114" yolcu uçaklarını devreye soktu.

1960'ların sonlarında daha büyük uçaklar devreye konuldu. uzun yolcu uçağı "dc-8" ve "boeing 727" lerin yanı sıra yolcu kapasitesini artırmaya yönelik geniş gövdeli jet uçakları hizmete girdi.

modern yolcu uçakları 

21 yüzyılda yolcu uçaklarında yolcu kapasitesini artırmaya yönelik geniş gövde şeklinde tasarlanmaktadır. buna en güzel örnek "airbus a380". "airbus a380" 853 yolcu kapasiteli "rolls-royce trent 900" gibi çok geliştirmiş motora sahip ve her türlü modern teknoloji donatılmış uçaklardır. aynı prensibi rus yapımı yolcu uçakları izlemektedir.

aktif üreticiler 

 airbus - fransa,almanya,i̇spanya,birleşik krallık,kanada
 antonov - ukrayna 
 atr aircraft - fransa,i̇talya
 boeing - amerika birleşik devletleri
 comac - çin
 de havilland canada - kanada
 embraer - brazilya
 irkut corporation - rusya
 xi'an aircraft industrial corporation - çin

kaynakça 
 encyclopædia britannica online, the official website