mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Agora

agora (yunanca : ), antik yunan kentlerinde, şehirle ilgili politik, dini, ticari her türlü faaliyetin gerçekleştiği, tüm kamu binalarının etrafında sıralandığı halka ait geniş açık alan olup, helenistik dönemde şekillenip roma i̇mparatorluğu’nda ortaya çıkan forumların öncülüdür.

i̇lk agoralar şekil olarak son derece basit olup, bir kürsü ve oturma yerleri bulunan mekanlar coşkulu konuşmalara sahne olmaktaydı. dini içerikli şenlikler ve tiyatro gösterileri de ilk zamanlar agorada düzenleniyordu.

örnekler 
antik metinlerde agora toplantı alanı, pazar yeri, konuşma alanı, bir zaman dilimi anlamlarında kullanılmış olup, aynı zamanda trakya’da chersonese civarında bir kasaba adı olarak geçmektedir.

agora, kentin ortasında ya da liman yakınında bulunmakta olup, etrafı dükkânlar, sütunlar, heykel ve ağaçlarla çevrilirdi.

minos kentlerinde bulunan tiyatroya benzeyen alanlar da agoranın öncülleri olabilirler. anadolu’da pergamon (bergama) ve nysa agoraları helenistik, aizanoi, asos, ephesos (efes) agoraları roma döneminden kalmadır.

wycherley kentin bütünü gibi, agoranın da basit biçimde ortaya çıktığını, tek gerekenin, düz ve açık bir alan olduğunu, agoranın geniş anlamda, kent yaşamına ve yerleşme alanlarında kıvrılıp giden, sonra da kırlara doğru yayılan ana caddelere uygun bir odak sağlaması gerektiğinden, olanak varsa, kentin az çok merkezindeki bir alan-dan yararlandığını belirtmiştir.

etimoloji 
antik grekçe'de homeros'un i̇lyada destanı’nda (m.ö. 8. yüzyıl) αγορα, (αγείρω "toplanmak" fiilinden türemiştir.) “toplantı, toplantı yeri, meclis” anlamını taşımaktadır.

yunanca'da da agora, "toplanma yeri" anlamını korumaktadır. agorastis "alıcı, pazara gelen müşteri" kelimeleri de grekçe'den yunanca'ya değişikliğe uğramadan geçmiştir.

kaynakça 
 özhan öztürk (2005). karadeniz ansiklopedik sözlük. 2 cilt. heyamola yayıncılık. i̇stanbul. isbn 975-6121-00-9
 wycherley. r.e. (1993), antik çağda kentler nasıl kuruldu? arkeoloji ve sanat yayınları. i̇stanbul

antik yunanistan'da mimarlık
yunancadan türkçeye geçen sözcükler
Elektroliz

elektroliz; elektrik akımı yardımıyla, bir sıvı içinde çözünmüş kimyasal bileşiklerin ayrıştırılması işlemi. bu değişiklik, maddenin elektron vermesinden (yükseltgenme); ya da almasından (indirgenme) kaynaklanır. elektroliz işlemi, elektroliz kabı ya da tankı denen bir aygıt içinde uygulanır. bu aygıt, çözünerek artı ve eksi yüklü iyonlara ayrılmış bir bileşiğin (→elektrolit) içine birbirine değmeyecek biçimde daldırılmış iki elektrottan oluşur. elektrotlar bir akım kaynağına bağlandığında meydana gelen gerilim (elektrik alan), iyonları karşıt yüklü elektroda (kutup) doğru hareket ettirir. karşıt kutupta yükünü dengeleyen atom veya moleküller elektrotta çökelir veya elektrolit içindeki moleküllerle yeni reaksiyonlara girer. yeni reaksiyona girme meyli daha fazladır. 
örneğin sofra tuzu içeren elektrolitte anotta klor açığa çıkarken nötr sodyum atomları su moleküllerini etkileyerek katottan hidrojen açığa çıkmasına sebep olurlar ve elekrolitte sodyum hidroksit oluşur.

elektroliz konusundaki 1800 yılında anthony carlisle ve william nicholson, 1807 yılında humphry davy ve 1833 yılında faraday'ın keşifleri ve, 1887 yılında svante arrhenius tarafından geliştirilen iyon teorisi, zamanımızın atom fiziğine temel teşkil etmişlerdir.

kaynakça
Jython

jython, yüksek seviyeli, dinamik ve nesne yönelimli bir dil olan python'un tamamen java ile yazılmış bir derleyicisidir. python kütüphaneleri ile birlikte java kütüphanesinin kullanımına imkân vermektedir. jython 1999'a kadar jpython olarak bilinirdi. cpython'dakinin aksine tamamen çoklu kullanıma açıktır. mayıs 2021 itibarıyla son kararlı sürümü jython 2.7.2'dir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 jython resmî i̇nternet sayfası 

betik dilleri
jsm programlama dilleri
python
nesne yönelimli programlama dilleri
Ermenice

ermenice (ermenice հայերեն - hayeren), ermeniler tarafından kullanılan hint-avrupa dil ailesinden bir dildir. kendi alfabesi ve doğu ermenicesi ve batı ermenicesi olarak iki lehçesi vardır. doğu ermenicesi ermenistan'ın ve uluslararası arenada tanınmayan dağlık karabağ cumhuriyeti'nin resmî dilidir. türkiye'de ve ermeni diasporasında çoğunlukla batı ermenicesi kullanılır. hint-avrupa dil ailesi'nin bağımsız bir alt grubudur.

türkiye'deki ermeni toplumunun yüzde 18'i ermenice konuşmaktadır. bu oran gençler arasında yüzde 8'dir. batı ermeni lehçesi, unesco'nun dünya yıllık tehlikede olan dünya dilleri atlasında "kesinlikle tehlikede bir dil" olarak yer alır.

tarihçe 
ermeni alfabesi, 405 yılında aziz mesrop maştots tarafından bulunmuştur. mesrop maştots, ermeni harflerini yaratmak niyetiyle öğrencileri ile birlikte amed (diyarbakır), yedesia (urfa) ve samosat şehirlerine gidererek yabancı dillerde yazılmış olan bazı elyazmalarını incelemesiyle 405 yılında ermeni harflerini ortaya çıkarır. alfabenin oluşturulması edebiyatın canlanmasını da sağlar ve ermenice edebiyatta bir altın çağın başlamasının zemini oluşturur.
maştots'un bu girişiminin sonunda ermeni halkı tarafından maştots ve öğrencilerinin dönünüşü, vağarşapat’ta halk ve asillerin eşliğindeki kral vramşabuh tarafından büyük törenlerle karşılanır.

19. yüzyılda ermeni edebiyat dilinin de gelişmesiyle doğu ermenicesi (erivan) ve batı ermenicesi (i̇stanbul) lehçeleri arasındaki ayrım iyice ortaya çıkmış, o dönemler farsçanın bir lehçesi sanılan bu dilin özgün bir hint-avrupa dili olduğu da anlaşılmıştır. 
en eski eserlerin yazıldığı eski ermenice; yani kırapar günümüzde sadece bazı din alimleri tarafından anlaşılabilmektedir.

bill bryson'e göre ermenicedeki sözcüklerin %23'ü ermenice kökenlidir.

sayılar

alfabe

ermeniceden türkçeye geçen sözcükler 
bu listeye argodaki sözler [bızdık, keş, kodoş, madik, moruk, oskor vs.], çok lokal halk dili ve kuşkulu olan spekülatif kelimeler [örnek <?> orinak] dahil değildir. türkçe ile ermenice arasındaki söz alışverişinde uzman olan akademisyenler içinde prof. dr. hasan eren ile prof. dr. robert dankoff  sayılabilir.  aşağıda verilen kelimelere ve kökenlerine türk dil kurumunun sözlüğünden veya etimoloji sözlüklerinden ulaşılabilir.

kaynakça
Uzun Hasan

uzun hasan (osmanlıca: اوزون حسن, , ; 1423 - 6 ocak 1478), akkoyunlu hükümdarı olup, bugünkü i̇ran, irak, azerbaycan, ermenistan ve türkiye'nin bir bölümünü kapsayan bir coğrafyada 1453-1478 yılları arasında hüküm sürmüştür.

hükümdarlık yılları

timur'un diyarbakır, mardin, sivas, şanlıurfa ve erzincan'a yönetici olarak atadığı kara yülük osman bey'in torunu olup karakoyunluların hükümdarı cihan şahı yenmiş (1467). trabzon i̇mparatoru iv. i̇oannis'in kızı despina hatun (theodora megali komnini) ile evlenerek bu devleti himayesi altına almaya çalışmıştır. 1453 yılında diyarbakır’da devletin başına geçmiş, karakoyunlular ve timur’un torununu yenerek devletinin sınırları güneye doğru genişletmiş, 1466 yılında tebriz’i başkent yapmıştır.

sınırlarını genişletmesi ve bu denli güçlenmesi uzun hasan’ı osmanlılarla karşı karşıya getirdi. akkoyunlular ile osmanlılar arasındaki çatışmalar, fatih sultan mehmed'in trabzon i̇mparatorluğu üzerine yaptığı sefer sırasında başladı. uzun hasan da trabzon imparatorunun kızıyla evliydi ve osmanlı ordusunu durdurmak için trabzon'a kuvvet gönderdi. gedik ahmed paşa komutasındaki osmanlı ordusu bu kuvvetlere yenildi. fatih, 1461'de trabzon'u aldıktan sonra akkoyunluların üzerine sefere çıktı. uzun hasan 1473'teki malatya savaşı'nı kazanmasına rağmen otlukbeli savaşı'nda fatih karşısında ağır bir yenilgiye uğradı. bu yenilgiden sonra topraklarındaki siyasal ve askeri gücünü büyük ölçüde yitirdi. fakat uzun hasan 1474-1478 yıllarında gürcistan'a hücum etti. 1477'de gürcü çarı vi. bagrat'la yapılan anlaşmaya göre tiflis de dahil olmakla doğu gürcistan akkoyunlu egemenliğine girdi. uzun hasan’ın 1478'de ölmesinden sonra oğulları arasında başlayan taht kavgaları akkoyunlu devleti'ni iyice zayıflattı.

uzun hasan'ın kızı alemşah halime begüm, safevi devletinin hükümdarı şah i̇smail'in annesi olacaktır. uzun hasan'ın yedi oğlu olmuştur: uğurlu mehmet bey, halil mirza, maksud bey, yakub bey, masih bey, yusuf bey ve zeynel bey.

kaynakça 
 woods e. john. the aqqoyunlu clan confederation, empire. university of chicago. 1976
 özhan öztürk. karadeniz: ansiklopedik sözlük. 2. cilt. heyamola yayıncılık. i̇stanbul. 2005. isbn 975-6121-00-9.

1423 doğumlular
1478 yılında ölenler
akkoyunlu hükümdarları
tebriz'de ölenler
Sara Hatun

sara hatun, (); akkoyunlu hükümdarı uzun hasan’ın annesidir. fatih sultan mehmet toros dağlarını aşıp mardin şehri yakınında ordugah kurunca, sultan ile elçi olarak görüşmeye gitmiştir. fatih, uzun hasan’ın bağlılık mesajını getiren sara hatun’u saygıyla kabul edip dinledikten sonra, oğlu ile antlaşma yapmaya rıza göstermiş ama geri göndermeyerek, trabzon seferine katılması için alıkoymuştur.

uzun hasan harput’ta annesi sare hatun adına sara hatun camii’ni yaptırmıştır. yine elazığ’da şehir hastanesi açılmadan önce doğumevinin adı sara hatun’un adını taşıyordu.

anekdot 
trabzon’un geçit vermez sarp yollarında ilerleyen fatih’e, sare hatun sorar:
- "ey oğul! bu trabzon’a bunca zahmet nedendür?" 
- "ana bu zahmet din yolunadır. zira bizim elimizde i̇slam kılıcı vardır, eğer bu zahtemi ihtiyar itmesüz bize gazi demek yalan olur."

kaynakça 
 özhan öztürk. karadeniz: ansiklopedik sözlük. 2. cilt. heyamola yayıncılık. istanbul. 2005. isbn 975-6121-00-9.
 kritovulos (1998), i̇stanbul’un fethi. toplumsal dönüşüm yayınları. i̇stanbul

azeri soylular
akkoyunlular'da kişiler
osmanlı i̇mparatorluğu yükselme dönemi
Parşömen

parşömen, üzerine yazı yazmak veya resim yapmak için kullanılan özel hazırlanmış hayvan derisidir. parşömen ismi bergama'dan gelmektedir ve bergama kağıdı anlamında latince charta pergamena'dan türemiş ve bütün dillere de buradan geçmiştir.

bulunuş hikâyesi 
 
yaygın bir antik söylenceye göre mısır kralı, bergama kütüphanesi'nin i̇skenderiye kütüphanesini geçmemesi için anadolu'ya papirüs ihracını yasaklamış. kâğıtsız kalan bergama'nın kralı ii. eumenes yeni bir kâğıt icat edecek olana büyük ödüller vadetmiş. o zamanki kütüphane müdürü krates oğlak derilerini işleyerek yazılabilecek hale getirmiş ve krala sunmuş. parşömen mö ii. yüzyıldan başlayarak bergama'dan bütün dünyaya yayılmıştır. iv. yüzyıla kadar papirüs ve parşömen birlikte kullanılmış, daha sonra xii. yüzyıla kadar tek yazı medyası olarak kültürü sonraki yüzyıllara taşımıştır.
gerektiği gibi işlendiğinde her iki yüzüne de yazılabilmesi, neredeyse yırtılamaması, yanmaması, olağanüstü dayanıklılığı, hat ve tezhip sanatına uygunluğu, üstündeki yazıların okunmasının gözü yormaması, hayvanların yaşadığı her yerde üretiliyor olması gibi birçok avantajı düşünüldüğünde, şaşırtıcı olan parşömenin papirüsün yerini alması değil, bunun niye bu kadar uzun sürdüğüdür. bunun en akla yakın yanıtı parşömen yapımının zaman içinde birçok deneme ve yanılmanın ardından mükemmelleşmiş olduğudur. parşömen günümüzde daha değişik hallerde kullanılmaktadır.

yapımı 
parşömen yapmak için deri kirece yatırılarak kıllarından arındırılır, fazla et ve yağları alındıktan sonra gerilir ve kurutulur. yazım için hazırlamak üzere değişik malzemelerle zımparalanır. her işlemi tekrar etmek sonuçta elde edilecek parşömenin kalitesini arttırır. son üründe derinin orijinal dokusu gayet açık görülebildiğinden hiçbir parşömen diğerinin aynı değildir. bugün hâlâ parşömen yapımını bir bilimden ziyade bir zanaat olarak görmek gerekir. mağara duvarı, kil tablet, mermer, balmumu tablet, papirüs, kâğıt, bilgisayar ekranıyla karşılaştırıldığında kaliteli bir parşömen insanlığın kullandığı en mükemmel yazı malzemesidir. bazen 40 yıl önce yazılmış bir kâğıt üzerindeki yazı zor okunurken, 1500 yıllık parşömenler sanki dün yazılmış duygusu uyandırmaktadır.

etimoloji 
yunanca pergamini, pergamos “bergama”, arapça per-gamun, batı dillerinde; i̇ngilizce parchment, almanca pergament, fransızca parchemin, rusça pergament, i̇spanyolca pergamino, i̇talyanca pergamena'dır.

ayrıca bakınız 
 sana'a el yazmaları

kırtasiye aletleri
resim malzemeleri
Allotrop

allotrop (yunanca'da "diğer" anlamına gelen ἄλλος (allos) sözcüğü ile biçim anlamına gelen τρόπος (tropos) sözcüklerininden oluşur), aynı elementin uzayda farklı şekilde dizilerek farklı geometrik şekillerdeki kristallerine denir. örneğin; grafit - elmas, beyaz fosfor(p4) - kırmızı fosfor(p8), rombik allotrop kükürt(s4) - monoklinik kükürt(s8), ozon(o3) -oksijen(o2), kireç taşı - mermer, gri (alfa) kalay - beyaz (beta) kalay birbirinin allotropudur.

karbon elementinin allotropları olan grafitin karbon bağları zayıf, elmasınkiler ise çok güçlüdür.

allotrop moleküllerin hem kimyasal özelliklerinin birçoğu hem de fiziksel özelliklerinin tümü birbirinden farklıdır. sadece aynı maddeyle tepkimeye girdiklerinde oluşturacakları bileşikler aynıdır. ancak reaksiyona girme aktiviteleri farklıdır.
 c(elmas) + o2 → co2 (yavaş gerçekleşir)
 c(grafit) + o2 → co2 (hızlı gerçekleşir)
Aşölyen

aşölyen, paleolitik çağ’da homo sapiens ve homo erectus’un el baltaları ve yongalardan hazırlanmış kesici alet kullanımıyla standartlaştırdıkları kültürdür. adını fransa, somme'daki saint-acheul'den alır.

aşölyen kültürde insan dağılımını etkileyen en önemli öge, bölgede veya getirilecek mesafede alet yapımına uygun taşların bulunmasıydı.

kaynakça 
 özhan öztürk. karadeniz: ansiklopedik sözlük. 2. cilt. heyamola yayıncılık. i̇stanbul. 2005. isbn 975-6121-00-9.

alt paleolitik
avrupa arkeolojisi
eski taş çağı
avrupa'da arkeolojik kültürler
Amfora

amfora, gövdesinden daha ince olan boyun kısmının altında dibe doğru daralarak sonlanan iki kulplu, antik dönemlere özgü bir çeşit yunan çömleği.

form ve tarihçe 
kelime kökeni olarak "amphi" yani çift taraflı ve "pherein" yani taşımak anlamındaki sözcüklerin birleşiminden oluşmuştur. en çok kullanılan amforalar yunan amforalarından önce akdeniz'e hakim olan kavimlerin amforalarıdır. boyun kısmının gövde ile dik açı yapacak şekilde birleştiği (boyunlu amfora) veya bu birleşimin düzgün bir eğri ile devam ettiği (tek parça amfora) iki ayrı formu bulunmaktadır.

boyunlu amforanın, mö 9. yüzyılda, tek parça olanın ise mö 7. yüzyılda kullanımına başlanmıştır. mö 6. - 2. yüzyıllar arasında tanrıça athena onuruna düzenlenen şenliklerde içi zeytinyağı ile doldurulmuş siyah renkli ve üzerinde figürler olan amforalar kullanılırdı. bu amforalara panathenik amfora denmektedir ve kendine özgü bir kap formu bulunmaktadır. günümüze, çeşitli çağlardan çeşitli formlarda ulaşan amforalar, tahıl, zeytin, zeytinyağı ve şarap taşımak için kullanılmış olup, özellikle roma döneminde şarap taşımak amacıyla çok sayıda amfora üretilmiştir.

şarap amforaları, attika ölçüsüne göre 39 litredir. büyük boy amforalar genellikle mezar taşı veya cenaze törenlerinde kullanılmak üzere yapılmışlardır.

pontik amforalar 

karadeniz bölgesi'nde, sinop, antik çağda amfora üretim ve ihracat merkeziydi. arkeolojik kazılarda boztepe yarımadasında zeytinlik ve nisiköy’de mö 3. yüzyıla, demirci koyunda ise ms 3 - 4. yüzyıla ait amforalar bulunmuştur.

ölçü birimi olarak 
eski yunanca’dan latinceye geçen bir ölçü birimi olup 48 sextarius değerindedir (25,36 litre). anabasis’te, karadeniz’in yerli halklarından birisi olan mossioniklerin, yunus yağı sakladıkları küplerin adı olarak geçmektedir.

etimoloji 
latince amfora antik yunanca ἀμφορεύς (amphoreús, amphiphoreús) antik yunanca'da, phoreús taşıyan ve amphi her ikisi, iki yanlı, çepeçevre anlamındadır.

amfora çeşitleri 
 sivri dipli amfora: genelde ticaret için kullanılan amfora tipidir. sivri dipli olması sayesinde taşıma araçlarında yer tasarrufu sağlamıştır.
 nolan amforası: dışa açılan bir ağız kısmı ve yukarı uzayan kulpları ile karakteristiktir.
 nikothenes amforası: nikosthenes tarafından 530 tarihinde üretilmeye başlanan bu amfora türü esas olarak etrüsk kökenlidir ve oradan ticaret vasıtasıyla yunanlar tarafından tanınmış ve sevilmiştir. dışa açılan cok belirgin bir ağzı ve geniş kulpları bulunur ayrıca kaidesi dışa açılır.
 ayla-axum amforaları

kaynakça 
 özhan öztürk. karadeniz: ansiklopedik sözlük. 2. cilt. heyamola yayıncılık. istanbul. 2005. isbn 975-6121-00-9.
 white, j. w. & morgan, m. h. (1896), an illustrated dictionary to xenopon’s anabasis. ginn & company. boston

dış bağlantılar 

 bulletin amphorologique 

çömlek
antik yunan çömlekçiliği
anadolu tarihi
antik çağ
karadeniz bölgesi
latinceden türkçeye geçen sözcükler
Bedesten

bedesten, farsça kökenli bir kelime olup, değerli malların satılması için inşa edilmiş, kubbelerle örtülü ve genellikle dikdörtgen planlı büyük yapılara verilen addır.

aslında ilk yerleşimler çoğunlukla kervansaraylar şeklinde olmuştur. zamanla kervansaraylardan bazıları camii, pazar, eczane vb. eklenerek kervansaray külliyelerine dönmüş, bu külliyelerin etrafında da iskan oluşmuştur. bir yanlışlık olarak çoğunlukla bu kervansaraylar daha sonra bedesten olarak adlandırılmışlardır. çoğunlukla aynı tür esnafın bulunduğu ve düzenli, sıralı olarak yerleşmiş dükkanlar (farsça arasta: sıralı düzenli) arasta, birden fazla meslek grubunu barındıran alış veriş yerleri de çarşı, bedesten olarak tanımlanmaktadır

osmanlıda, kumaş, mücevher ve çeşitli kıymetli eşyaların alım satımının yapıldığı, eşit büyüklükte kubbelerle örtülü, bir çeşit kapalı çarşı olup bu yapıların ilk örneklerine 13. yüzyıl başlarında anadolu’da rastlanmıştır. anadolu'da bilinen ve bugün hala kullanımda olan en eski bedesten kahramanmaraş'tadır.

bedestenler zamanlarında önemli birer iktisadi kuruluştu. o devirde, günümüzdeki banka ve borsaların görevini de görürdü.

türkiye'de bulunan bazı bedestenler 
 adana bedesteni (16. yüzyıl)
 afyon bedesteni (1478)
 amasya bedesteni
 ankara mahmut paşa bedesteni (15. yüzyıl)
 bayburt bedesteni
 bergama bedesteni (16-17. yüzyıl)
 bursa bedesteni (14. yüzyıl)
 bulgaristan bedesteni
 edirne bedesteni (1418)
 gelibolu bedesteni (15-16. yüzyıl)
 i̇stanbul bedesteni(15. yüzyıl)
 i̇zmir kızlarağası bedesteni
 kahramanmaraş bedesteni (12. yüzyıl) 
 kastamonu cem sultan bedesteni 
 kırkkaşık bedesteni (16. yüzyıl)
 kırklareli hızır bey bedesteni (14. yüzyıl)
 konya bedesteni
 manisa bedesteni (14. yüzyıl)
 niğde bedesteni (15. yüzyıl) 
 rüstem paşa bedesteni  (16. yüzyıl)
 tekirdağ rüstem paşa bedesteni (16. yüzyıl)
 samsun bedesteni
 trabzon bedesteni
 tire bedesteni (15. yüzyıl)
 tokat bedesteni (16. yüzyıl)
 uşak bedesteni (19. yüzyıl)
 isparta bedesteni
 merzifon bedesteni (17. yüzyıl)
 kırkkaşık bedesteni (1579 tarsus)
 sivas bedesteni

diğer ülkelerde bulunan bazı bedestenler 
 lefkoşa bedesteni

kaynakça 
özel

genel
 özhan öztürk. karadeniz: ansiklopedik sözlük. 2. cilt. heyamola yayıncılık. i̇stanbul. 2005. isbn 975-6121-00-9.

ticaret
farsçadan türkçeye geçen sözcükler
Bitinya

bitinya krallığı veya bitinya (yunanca: βιθυνία bithynia), m.ö. 377 ve m.ö. 64  yılları arasında nikomedia (i̇zmit) başkentli, i̇zmit körfezi, i̇stanbul, sakarya, düzce ve bursa arasında kalan bölgede hüküm sürmüş, trakya kökenli bitinler tarafından kurulmuş devlet. aynı zamanda ülke toprakları coğrafî bir tâbir olarak da sıklıkla kullanılmaktadır. osmanlı devleti'nin kurulduğu bölge de içerisinde bulunur.

coğrafya
antik çağ ve roma i̇mparatorluğu döneminde marmara denizi'ni çevreleyen nicomedia, kalkedon, cius ve apamea pek çok kenti kapsayan verimli topraklara sahip bir bölgedir. strabo, antik anadolu coğrafyasını anlattığı geographika adlı eserinde mithridates eupator'u yenen romalı komutan pompeius'un yıktığı pont krallığı'nın karadeniz ve kalkedon ağzına kadar olan bölümlerini bitinya krallığı'nın idaresi altına verdiğini, bu bölgede bitin adlı bir halkın yaşadığını bildirmiştir. sahil bölgelerinde oldukça verimli vadilere sahip olan bölge genelde dağlık ve ormanlık alanlarla kaplıdır. en önemli dağ antik misya'da yer alan bursa uludağ'dır.

tarihi
bölge adını thak kökenli bitinlerden almıştır. herodot, bitinlerin trakya'dan anadolu'ya geçtiğini belirtmektedir. bu kavimler m.ö. 11. yüzyıl civarında bölgeye göç etmişlerdi. m.ö. 7. yüzyıldan itibaren lidya içerisinde yer alan bitinya bölgesi, m.ö. 513/512 yıllarında i. darius'un trakya seferinden sonra hellespontus frigyası'na bağlandı. büyük i̇skender'in m.ö. 334 yıldındaki granikos savaşında persleri yenmesine kadar da onların yönetiminde kalmıştır.

büyük i̇skender'in komutanı kalas bölgeyi ele geçirmeye çalışmış, botiras'ın oğlu bas kalas'ı yenmiştir. bas'ın oğlu zipoites zamanında bitinya krallığı sağlam zeminler üzerine oturtulmuştur. oğlu i. nikomedes zamanında ise ülke sınırları genişlemiştir.

m.ö. 74 yılında iv. nikomedes krallığı bir vasiyetle roma i̇mparatorluğu'na bırakınca, roma egemenliğine giren bölgeyi gnaeus pompeius magnus tarafından m.ö. 64 yılında oluşturulan bitinya - pontus eyaleti'ne bağlanmıştır.

bitinya kentleri 
 prousa/prussa - bursa
 apollonıa/apolyond - gölyazı
 myrleıa - mudanya
 kios - gemlik
 besbikos - i̇mralı adası
 nikaia, i̇lirya - ìznik 
 posedion burnu- bozburun, armutlu
 ksenodokhion - yalova
 basilinopolis - çeltikçi
 prainetos - karamürsel
 nikomedeia - ìzmit

bitinya kralları
 bas (m.ö. 377 - m.ö. 327)
 zipoites (m.ö. 327 - m.ö. 279)
 i. nikomedes (m.ö. 279 - m.ö. 250)
 iv. nikomedes (? - m.ö. 64)

kaynakça

 
anadolu tarihindeki eski devletler
roma i̇mparatorluğu'nun coğrafyası
i̇znik
bursa tarihi
kocaeli tarihi
sakarya tarihi
bilecik tarihi
düzce tarihi
yalova tarihi
bolu tarihi
kastamonu tarihi
bartın tarihi
zonguldak tarihi
mö 290'larda kurulan bölgeler ve ülkeler
türkiye'deki antik bölgeler
Cizye

cizye, i̇slam ülkelerinde müslüman olmayanlardan alınan bir vergi türüdür. kaynağını tevbe suresi 29. ayetinden alır;

"kendilerine kitap verilenlerden, allah'a ve ahiret gününe inanmayan, allah'ın ve resûlü'nün haram kıldığını haram tanımayan ve hak dini (i̇slam'ı) din edinmeyenlerle, küçük düşürülüp cizyeyi kendi elleriyle verinceye kadar savaşın. ''

i̇slam devletinin tabiyetinde olan gayrimüslimlerin (ehl-i zimmet) allah'ın gönderdiği kitaplara inanan hristiyan ve yahudilerden(ehl-i kitap), şeriata uygun olarak alınan (şer'î) bir vergidir.

osmanlı devleti’nde, müslüman olmayanlara i̇slamiyet'i kabul etmeleri ya da cizye ödemeleri karşılığı hayatta kalmaları ya da savaşarak ölmeleri seçenekleri sunulurdu. cizye vergisi verenler (cizyegüzar), mal ve can güvenliği ile her türlü hakları bakımından devletin koruması altına alınır, din, günlük yaşayış ve ekonomik faaliyetlerinde serbest bırakılırdı.

cizye, gayrimüslim vatandaşların hür ve mükellef olan erkeklerinden, yılda bir kez alınan baş vergisiydi.  sakatlardan, kadınlardan, çocuklardan ve  din görevlilerinden alınmazdı. köprülü fazıl mustafa paşa’nın 1689 yılında sadrazamlığa getirilmesinden sonra yapılan vergi düzenlemesinde cizyenin toplanması bazı esaslara bağlanarak merkeze bağlı  cizyedarlık görevi oluşturuldu. cizye, maaşı devlet tarafından ödenen cizyedar denilen memurlar tarafından toplanmaya başlandı.

osmanlı devleti’nde cizye vergisi 1855’e kadar uygulandı ve islahat fermanı ile hem vergi hem de cizyadarlık görevi kaldırıldı; yerine askerlik hizmetlerinden muafiyet vergisi (bedel-i askeriye) getirildi; ii. meşrutiyetle birlikte müslüman olmayanlara da askerlik görevi getirilince bu vergi de son buldu.

ayrıca bakınız 
 haraç

dipnotlar

kaynakça 
 
 

osmanlı devleti'nde vergiler
Diaspora

kopuntu veya diaspora (antik yunanca: διασπορά – "diaspora"), çok uzun bir zamandan beri bir kavim, ulus veya inanç mensuplarının ana yurtlarından koparak başka yerlerde azınlık olarak yaşamaları. sözcük hem kopma eylemini hem de kopup azınlık olarak yaşayan kimseleri ifade eder.

tarihçe 
antik yunan'da diasporá kavramı, bir anakentten (metropolis) çıkarak dünyanın çeşitli yerlerinde koloniler kuran halk anlamına gelirdi. daha sonraki dönemde sözcüğün en yaygın kullanım konusu, mö 586'daki babil esareti'nden sonra yahudi kavminin tüm dünyaya dağılması oldu. tevrat'ın yunanca çevirisinde geçen "dünyanın tüm ülkelerine darmadağın olacaksınız" (deuteronomy/yasanın tekrarı 28:25) ayeti muhtemelen sözcüğün bu ikinci anlamının ana kaynağıdır.

diasporaların oluşumunda, sadece işgal, sömürgecilik, zulüm, siyasi nedenler gibi zorlama sonucu olmayan, ekonomik nedenlerden dolayı anavatanını terk eden toplumları da kapsamaktadır.

modern dünya'da sanayileşmeyle birlikte hızla değişen ekonomik yapılara ve artan toplumsal hareketliliğe adapte olamayan toplumlar, ekonomik nedenlerden dolayı yurtlarından kopup başka ülkelere göç ederek daha yüksek bir yaşam kalitesi peşine düşmelerine sebep oldu.

ayrıca bakınız 

 adige diasporası
 azeri diasporası
 ermeni diasporası
 kıbrıs türk diasporası
 kırım tatar diasporası
 kürt diasporası
 türk diasporası
 yahudi diasporası
 i̇nsan göçleri

kaynakça
Ant Etkenmen

ant etkenmen (türkçe: ant etmişim), kırım halk cumhuriyeti'nin ve kırım tatarlarının ulusal marşıdır.

tarihi 
ant etkenmen'in sözleri numan çelebi cihan tarafından, kırım tatarcası'nın nogay lehçesi'nde 3 kıtalık bir şiir halinde yazılmıştır. marşın bestesi anonim olup sadece marşın son kıtası ulusal marş olarak söylenmekte, bu kıtanın her dizesi nakarat olarak tekrar edilmektedir. ant etkenmen, 9 aralık 1917 günü bahçesaray'daki hansaray'da açılan kurultay'da bando tarafından çalınmıştır. bundan sonra kırım tatarları tarafından kullanılmaya başlamıştır. 30 haziran 1991 tarihinde kırım tatarlarının ulusal marşı olarak kabul edilmiştir. marş, rusça'ya lilâ bucurova tarafından çevirilmiştir.

marşın sözleri 

ant etkenmen milletimniñ yarasını sarmağa 
nasıl olsun eki qardaş birbirini körmesin? 
onlar içün ökünmesem, muğaymasam, yaşasam 
közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan bolsun.

ant etkenmen şu qaranğı yurtqa şavle sepmege, 
nasıl bolsun bu zavallı qardaşlarım iñlesin? 
bunu körüp buvsanmasam, muğaymasam, yanmasam 
yuregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın.

ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege 
bilip, körüp, milletimniñ köz yaşını silmege. 
bilmey körmey, biñ yaşasam, qurultaylı han bolsam, 
kene bir kun mezarcılar kelir meni kömmege.

türkiye türkçesi’ndeki karşılığı 

ant etmişim milletimin yarasını sarmaya,

nasıl olur da, iki kardeş birbirini görmesin?

onlar için üzülmesem, kaygılanmasam, yaşasam,

gözlerimden akan yaşlar derya deniz kan olsun!

ant etmişim şu karanlık yurda ışık saçmaya,

nasıl olsun bu zavallı kardeşlerim çürüsün?

bunu görüp bunalmazsam, üzülmesem, yanmasam,

yüreğimde kara kanlar kaynamasın, kurusun!

ant etmişim, söz vermişim millet için ölmeye,

bilip, görüp milletimin gözyaşını silmeye.

bilmeden, görmeden bin (yıl) yaşasam, kurultaylı han olsam,

gene bir gün mezarcılar gelir beni gömmeye

notlar

dış bağlantılar 
 kırım milli marşı videosu  youtube üzerinden.

ulusal marşı
ulusal marşlar
Salihli (anlam ayrımı)

salihli aşağıdaki anlamlara da gelebilir:

yerleşim yerleri
 salihli,  manisa ili ilçesi
 salihli, ergani,  diyarbakır ili ergani ilçesine bağlı mahalle
 salihli, yerköy,  yozgat ili yerköy ilçesine bağlı köy
 salihli, fatsa, ordu ili fatsa ilçesine bağlı mahalle
Bask Bölgesi

bask bölgesi, i̇spanya'nın kuzeyinde özerk bölge. yüzölçümü 7.234 km² nüfusu ise 2.125.000 kişidir. özerk bölgenin  başkenti vitoria-gasteiz şehridir. bölgeye özerklik 25 temmuz 1979 tarihinde verilmiştir. bölge kendi içinde emniyetini ertzaintza denilen polis teşkilatı ile sağlamaktadır.

hükümet 
bölgedeki yasalar özerk bölgeyi üç ilden oluşan bir federasyon olarak tanımlar. bu sistem 1200 yılından beri bölgede aralıklarla kullanılan foral sistemidir. francisco franco sonrası 1978 anayasası bölgeye tarihi bir hak olarak geniş yetkilerle bir özerklik sağlamıştır.bask parlamentosu ve hükûmeti vitoria-gasteiz'de bulunmaktadır. parlamentoda 25 temsilci bulunur ve bu temsilcilerin oylarıyla bölge başbakanı (lehendakari) seçilir. 1937 yılından beri başbakanlar bask milliyetçi partisi'nden seçilmektedir. bask ülkesi kendi polis teşkilatına (ertzaintza) ve kendi radyo/tv'sine (euskal irrati telebista) sahiptir. bu ve diğer güçler gernika yasası ile güvence altındadır.

toprak anlaşmazlıkları 
bölgedeki bask milliyetçileri navarra topraklarının tarihi bask ülkesinin olduğunu ve başkentlerini pamplona'ya taşıma iddiasındadırlar. bask hükûmeti, navarra'nın simgesi olan laurak bat armasını yıllardır kullanmaktadır.

ekonomi 
bask ülkesi kişi başına düşen 30.680 amerikan doları gelirle i̇spanya'nın en zengin bölgelerinden biridir. bu oran avrupa birliği ortalamasının da üzerindedir.

diller 
baskça ve i̇spanyolca bölgede resmi dillerdir. dil ile ilgili 1984'te yapılan bir nüfus sayımı; halkın %23'ünün baskçayı anladığını, %21'inin konuşabildiğini, %13'ünün okuyabildiğini ve % 10'unun ise yazabildiğini ortaya çıkarmıştır.

siyasi partiler 
bask özerk bölgesi içinde pek çok siyasi parti bulunmaktadır. bunlar;
 bask milliyetçi partisi (pnv/eaj)
 batasuna
 aralar
 bask ülkesi komünist hareketi
 bask ülkeleri komünist partisi
 bask ülkesi komünist partisi
 bask dayanışması
 ezker batua /sol birlik
 halk partisi
 bask ülkesi sosyalist partisi
 zutik

dış bağlantılar 
 bask özerk bölge hükümeti
Ulusal saat

uluslararası ortak saat kullanımı amacıyla ortak bir başlangıç belirlenerek (greenwich) oluşturulmuş, on beş boylamın güneş önünden bir saatte geçişi esas alınarak on beş boylam aralıkla çizilen saat dilimleridir.

bir ülke on beş boylam aralıklarından hangisi içerisinde yer alıyorsa o boylamın saatini ulusal saati olarak kullanır. türkiye'de 2016 yılına kadar kışın ikinci saat dilimi olan (gmt+2) i̇zmit'ten geçen 30°doğu meridyeni saatlerini ayarlanırken yazın ise gün ışığından daha fazla yararlanmak amacıyla iğdır'dan geçen 45°d boylamına (üçüncü saat dilimi) saatlerini ayarlanmaktaydı. türkiye'de saatler kış döneminde başlangıç meridyeninden 2 saat, yazın 3 saat ilerdeydi. yaz saatinde iğdır'da, kış saatindeyse i̇zmit'te güneşin doğuş ve batış saatleri coğrafya sorularında sabit olarak hesaplanır. ancak 2016 yılında kış saati uygulamasının kaldırılmasıyla tüm yıl için üçüncü saat dilimi olan gmt+3 (iğdır) türkiye'nin ulusal saatidir.

bir ülke içinde meridyenlerden herhangi birinin yerel saatinin ülke sınırları içinde kullanılmasına ulusal saat (ortak) saat denir.

dış bağlantılar 
 uluslararası saat farkı hesaplama 

zaman dilimleri
Kültivar

kültivar ya da kültürvaryete, istenilen bazı özellikleri nedeniyle seçilmiş ve bu özelliklerini çoğaltıldığında koruyan bitkidir. kültivarların çoğu insan eliyle oluşturulmakla birlikte yabani doğada ortaya çıktıktan sonra seçilip yetiştirilen bazı az sayıda örnek de vardır. kültivarlarda istenilen özellikler, örneğin süs bitkilerinde güzel renk ya da koku, çeşitli tarım ürünlerinde ürün artışı ya da hastalıklara direnç, ormancılıkta yüksek kereste kalitesi ve verimi olabilir.

kültivar çeşitleri 
 vejetatif üreme (ya da klonlama) yoluyla, yani eşeysiz üreme ile kopyalayarak;
 eşeyli üreme yoluyla, tohum ile çoğaltarak;
 genetik mühendisliği yoluyla. farklı bir pangenezin genetik malzemesiyle yeni özellikler kazanmış genetiği değiştirilmiş organizmalar da bir kültivar oluşturabilir. ancak bu organizmalar geliştirme aşamasında sayıldıklarından, adlandırılarak bilimsel olarak tescil edilmeleri mümkün görülmemektedir.

adlandırma ve yazım 
uluslararası kültivar adlandırma yasası (international code of nomenclature for cultivated plants – icncp) uyarınca her kültivara, dahil olduğu taksonomik birim içinde (bu genellikle cins basamağıdır), özgün bir ad verilir. bu ad ana bitkinin latince bilimsel adına kültivar lakabı (epitet) eklenerek oluşturulur. botanik adı yatık yazılsa bile kültivar lakabı düz, tek tırnak içinde, baş harfleri büyük yazılır. kurallara göre aşağıdaki örnekler doğru yazımlardır:

 abies nordmanniana 'aurea'
 elma 'golden delicious' (golden delicious elmasını tanımlarken elma gibi botanik açıdan kuşkuya yer vermeyen jenerik bitki adları kullanılabilir)
 manolya 'elizabeth' (manolya cinsine ait birden fazla türün melezinden türetilmiş bir kültivar için, cinsin adı kullanılabilir)

gene kurallara göre aşağıdaki yazımlar yanlıştır:

 abies nordmanniana cv. 'aurea' ("cv." kısaltması yeni kurallar gereği artık kullanılmamaktadır)
 abies nordmanniana "aurea" (çift tırnak kullanılmamaktadır)

kültivarların tescili 
kültivarların adları uluslararası kayıt kurumları (icra) tarafından tescil edilmektedir. icra'lar gönüllü, devletten bağımsız, uluslararası bahçe bitkiciliği birliği (international society of horticultural science, ishs) tarafından kabul edilen örgütlerdir.

kaynakça

ayrıca bakınız 
 taksonomi

dış bağlantılar 
 türkiye florası projesi

 
orman yönetimi
Arkadya

arkadya, (yunanca: αρκαδία, arkadía) yunanistan'ın güneyi mora yarımadası’nda bir ildir. i̇lin merkezi tripoliçe'dir.

arkadya, eski yunanistan’da mora yarımadası’nın (peloponnesos) orta kesiminde dağlık bir bölgenin adı olmuştur. adını bir mitolojik karakter olan arcas'tan alır.

dor istilası zamanında (mö 1100-mö 1000) işgal edilmemesinden dolayı, kıbrıs’a yerleşen yunanlara özgü bir dialekti korumuştur. m.s. 8. yüzyılda slav kökenli göçmenler ve osmanlı i̇mparatorluğu döneminde arnavut göçmenlerle etnik yapısı oldukça değişmiştir.

ayrıca bakınız 
 akalar
 miken uygarlığı
Gemoloji

gemoloji, (kıymetli taş bilimi), mücevherlerde kullanılan kıymetli taşların ve süs taşlarının tanımlanması ve sınıflandırılmasıdır. taşların oluşumunu, çıktığı yerleri, fiziksel ve kimyasal özelliklerini inceler. aynı zamanda sentetik, taklit ve işlem görmüş taşlar hakkında bilgi verir.  gemoloji, bir mineraloji branşı olup bazı profesyonel mücevherciler akademik eğitim almış gemolojistlerdir.

konuları 
 süstaşlarının yer kabuğunda oluşumu incelenmesi, aranması bulunuşu ve madenciliği
 süstaşlarının bilimsel inceleme yöntemleriyle incelenip tanımlanması, sınıflandırılması
 süstaşlarının değersel ve bilimsel sınıflandırılması
 süstaşlarının renk ve saflık değerlerini arttırma, muamelesi, iyileştirme yöntemleri
 süstaşlarının sentetik üretimi
 süstaşlarının her türlü işleme teknikleri ile kesilmesi, işlenmesi, gereğine göre şekillendirilmesi
 arkeogemoloji (süstaşlarının tarihi sürece göre tanımlanması yer,zaman ve süstaşı olma özelliklerine göre sınıflandırılması)
 süstaşlarının mücevher haline getirilmesi,soymetallerle birlikte işlenebilir hale getirilmesi(mıhlanması, montürlenmesi)
 süstaşlarının pazarlanması

kaynakça

dış bağlantılar 
 http://www.gemoloji.host.sk/ 
 canadian institute of gemmology - gemology world 

mineraloji
Balrog

balrog, j. r. r. tolkien'in kurgusal orta dünya evreninde, ateş ve gölgeden yaratılmış iblisdir. "güçlü şeytan" demektir.

yüksek elf dilinde "valaraukar" olarak adlandırılırlar fakat orta dünyada balrog adıyla bilinirler.maia ırkındandırlar ve ömürleri sonsuzdur. arda'nın birinci çağında melkor tarafından baştan çıkarılıp onunla beraber kuzeydeki istihkamı utumno'da yaşadılar. birinci çağ'da ve sonrasında balroglar, ejderhalardan daha çok korkulan kötü yaratıklardı. melkor'un tüm yaratıkları arasında yalnızca ejderhalar balroglar'in gücüne yaklaşabilselerde balroglar gibi maiar değillerdir, ejderhalar melkor tarafından oluşturulmuşlardır. i̇ri, güçlü ve insansı şeytan olan balrogların, akan ateşten yeleleri ve alev kusan burunları vardı. kara gölgelerden bulutlar içinde hareket ediyormuş gibi görünürlerdi. balrogların en önemli silahı, çok dilli ateş kırbacıdır; ayrıca bir ağ, bir balta ve bir de alevli kılıç taşımalarına rağmen, düşmanlarını en çok korkutan bu ateş kırbacıdır. bu korkutucu silah ungoliant'ın valar tarafından bile yok edilemeyen büyük kötülüğünü melkor'un ülkesinden sürülebilmiştir. balrog ırkının en ünlü üyesi balrogların efendisi ve angband'ın yüksek komutanı gothmog'dur. beleriand savaşları'nda üç yüksek elf lordu, kırbacı ve kara baltası önünde yenik düşerek ölmüştür. melkor'un güçlendiği her dönemde ve her savaşında en önde savaşan balroglardır. bu nedenle, öfke savaşının sonundaki soykırımla melkor'un hükümdarlığı sonsuza dek bitirildiğinde, balroglar da ırk olarak neredeyse tamamen yok edilmiştir.

balroglardan geriye kaldığı bilinen tek fert, dumanlı dağlar'ın derinliklerinde kapalı kalmıştı. khazad-dûm cüceleri, vi. durin zamanında mithril madenini daha derinlerden çıkarma arzusuyla dağı oyarken, en sonunda kendileri tarafından yapılmamış çok eski bir dönemden kalma bir mahzene ulaştılar. mahzende binyıllardır saklanan balrog uyandı ve vi. durin'i öldürdü. o tarihten sonra durin'in felaketi olarak anılan balrog, khazad-dûm krallığındaki bütün cüceleri ya katletti ya da kaçmak zorunda bıraktı. balin komutasındaki bir cüce birliği yıllar sonra khazad-dûm'a geri dönüp balrog'la mücadele ettiler ancak durin'in felaketi ve mağara-şehirde yaşayan orklarla troller bu cüce birliğini de katletti. üçüncü çağ'ın sonunu getirecek olan yüzük savaşı döneminde gandalf önderliğindeki yüzük kardeşliği kafilesi moria'dan geçerken gandalf, burada balrog'la karşılaştı. gandalf, durin'in felaketi'ni öldürdü ve durin'in felaketi de gandalf'a yaptığı ölümcül darbelerle gandalf'ı bîtab düşürdü, gandalf da öldü. gandalf'ın rûhu, eru ilúvatar tarafından -görevini tamamlaması amacıyla- bedenine geri döndürüldü. gandalf, balrog öldürebilmiş üç kişiden biri olarak orta dünya tarihinde özel bir yer edindi.(diğerleri de elf beyleri ecthellion ve glorfindel'dir.)

kaynakça 

orta dünya ırkları
maiar
İpek Şenoğlu

i̇pek şenoğlu (d. 8 haziran 1979, eskişehir), türk millî tenisçidir.

2002 yılında profesyonel tenis oynamaya başlayan i̇pek, 3 yıl içinde tek kadınlar dünya klasmanında ilk 300'e ve çiftlerde ilk 100'e girmiştir. bu sıraya yükselen ilk türk tenisçidir. 41 kez tüm yaş gruplarında tekler ve çiftler türkiye şampiyonu olmuş ve türkiye'yi 104 kez millî takımda temsil etmiştir. türkiye'nin wta düzeyinde final oynayan ilk tenisçisidir.

dış bağlantılar 
 i̇pek şenoğlu'nun kişisel sitesi

1979 doğumlular
yaşayan insanlar
eskişehir doğumlu sporcular
türk kadın tenisçiler
Mazı (bitki)

mazı, servigiller (cupressaceae) familyasının thuja cinsinden ağaç türlerine verilen ad. doğu asya ve kuzey amerika'nın batı bölgerinde yetişen ve odunu için ya da süs ağacı olarak başka ülkelerde de yetiştirilen kozalaklı ağaçlardır. türkiye'de doğal olarak bulunmazlar ancak süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir.

genel özellikleri 

genellikle piramitsi bir görünüm sergileyen mazı ağaçlarının ince, pulsu bir dış kabuğu ve lifli bir iç kabuğu vardır. dalları ya yatay bir konumdadır ya da yukarı doğru yönelmiştir.

sürgünlere karşılıklı olarak dizilen pulsu yapraklarının henüz olgunlaşmamış olanları iğnemsi biçimlidir. ayrı dalların uçlarında oluşan yuvarlak biçimli erkek çiçek kümelerinin kırmızımsı ya da sarımsı rengine karşılık, oldukça küçük yapıdaki dili çiçek kümeleri leylağımsı yeşil renkleriyle ayırt edilir.

ortalama 4-6 çift ince, esnek puldan oluşan yumurta biçimli kozalaklarının uzunlukları 8–16 mm arasında değişir.

kullanımı 

mazı ağacı kerestecilik ve yakacak olarak kullanılmasının dışında boyacılıkta ve eczacılıkta da kullanılır. mazı yaprakları kaynatılarak yeşil renkte boya elde edilir; pamuk ve yün boyanmasında kullanılır.

deri hastalıklarında mazı yaprağı tentürü, etbeni ve papilom gibi iyicil vejetasyonları gidermek amacıyla yerel olarak kullanılır.

homeopatide, mazı tentüründen idrar yolları hastalıklarının tedavisinde yararlanılır.

türler 
 kore mazısı (thuja koraiensis) 
 batı mazısı (thuja occidentalis) 
 boylu mazı (thuja plicata) 
 japon mazısı (thuja standishii) 
 çin mazısı (thuja sutchuenensis)

resimler

kaynakça 

 
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
cupressaceae
Boylu mazı

boylu mazı (thuja plicata), kuzey amerika'nın pasifik okyanusu kıyılarına özgü yaklaşık 60 m'ye değin büyüyebilen servigiller ailesi mazı cinsinden değerli bir orman ağacıdır. çok uzun ömürlü bir ağaçtır ve bazı örneklerin yaşı 1000 yıldan fazladır. i̇stanbul şile'de 251 yaşını aşkın anıt ağaç olarak tescillenmiş boylu mazı bulunmaktadır.

bu ağacın piramitsi tacının çevre genişliği 6 m'ye ulaşır. alt yüzeyinde beyazımsı lekeler bulunan pulsu yaprakları ve 5-6 çift ince puldan oluşan, yumurta biçimli kozalakları vardır.

neme ve çürümeye karşı oldukça dayanıklı odunu başta tekne yapımı olmak üzere çeşitli amaçlar için kullanılır.

galeri

dış bağlantılar

asgari endişe altındaki bitkiler
plicata
batı kanada florası
yapı malzemeleri
kayalık dağlar florası
subarktik amerika ağaçları
cupressaceae
Kırım bayrağı

kırım bayrağı, 1917 ortalarında, kırım'ın ve bağımsız 
kırım halk cumhuriyeti'nin bayrağı olmak üzere "gökbayrak" bugün kullanılmakta olan şekliyle, yani gök mavisi bir zeminin sol üst köşesine kırım hanlarının tarak tamga'sı yerleştirilmiş olarak düzenlendi.

hanlık döneminde kalan bazı maddî eser ve belgelerde halâ rastlanılabilen tarak tamga, tarihî köklere dayandırılan bir kırım kimliğini vurguluyordu. gök mavisi zemin ise geniş türk kimliğinin bir sembolü olarak o zamanki i̇stanbul'un türkçü çevrelerinden etkilenerek kabul edilmişti. 19. yüzyıl fransız doğu bilimcisi leon cahun'un introductîon â i'histoire de l'asie, turcs et mongols des origines â 1405 (paris, 1896) başlıklı tarih eseri ve özellikle la banntere bleu (paris, 1877) adlı tarihî romanı (i̇ngilizce tercümesi: the bine banner londra, 1878); önde gelen türkçü âlimlerden necip asım [yazıksız] tarafından yapılan türkçe tercümesi: gök sancak [i̇stanbul, 1328/1912]) i̇stanbul'daki türkçü çevreler arasında son derece popüler olmuş ve bu kitaplara dayanarak, gök mavi renk eski türklerin "millî rengi" olarak kabul edilmeye başlanmıştı. bu yaygın inancın tarihî gerçeklere ne ölçüde uygun olduğu bir tarafa bırakılırsa, gök mavisi rengin o dönemde özellikle i̇stanbul'daki türkçü faaliyetlere aşina olan kırım (ve diğer türk ülkelerinden) aydınlara ortak ve geniş türk kimliğine işaret etmek için gayet pratik bir sembol oluşturduğu da bir gerçektir.

vatan cemiyeti üyeleri ve i̇stanbul'da tahsil gören diğer kırımlı talebeler, 1917'den itibaren kırım için çok önemli bir siyasi manâ taşıyacak olan "kurultay" terimini de aynen gök mavisi rengi benimsedikleri gibi, i̇stanbul'daki romantik türkçü kaynaklardan almışlardır. (aslında "kurultay" tabiri eski genel türk tarihinin yanı sıra, kırım tarihinde de özgün manâsıyla gerçekten mevcuttu, ancak çoktan unutulduğu gibi elbette demokratik bir parlamento demek değildi.)

kaynakça
 kırımer, "bazı hatıralar", emel, no. 28, s. 60
 osman akçokraklı, "kırım'da bayrak meselesi", kırım mecmuası (i̇stanbul), no. 6, ss. 113-114. 29 
 halim geray sultan, "gülbün-ü hânân yahud kırım tarihi" (i̇stanbul, 1327/1911)
tarak tamgalı gökbayrak  - tuncer kalkay

dış bağlantılar
vatan kırım 
tatar.net

etnik bayraklar
Mithat Bereket

mithat bereket, (d. 10 ekim 1966, ankara), türk muhabir, gazeteci ve yazar.

hayatı 
ted ankara koleji'nin ardından ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi'nden mezun oldu.

amatör olarak üniversite yıllarında basketbol oynadı. yüksek lisansını i̇ngiltere'de, lancaster üniversitesi'nde uluslararası ilişkiler bölümünde tamamladı. tezi “kıbrıs” üzerineydi. aynı üniversitede “radikal i̇slam” üzerine doktora araştırması yaptı.

mithat bereket bir dönem kadir has üniversitesi i̇letişim fakültesi'nde ders verdi. aynı kurumun çatısı altında, öğrencilerin basın konusunda gördükleri teorik eğitimin yanında, pratik deneyimlerle iş hayatına hazırlamak amacıyla "pusula akademisi"nin kuruluşuna katkıda bulundu.

mithat bereket, ünlü bir savaş muhabiridir. bosna, halepçe, kosova, irak, afganistan, çeçenistan, filistin bölgelerinde, sıcak savaş ortamında muhabirlik yaptı.

yaklaşık 20 yıl muhabirlik yapan bereket, 1995'ten bu yana kendi haber programı olan "pusula"yı hazırladı ve sundu. pusula haber programı 1995 yılında kanal d’de, 1996 yılında star tv’de yayımlandı. 1999 yılından ntv’de ekrana geldi. "mithat bereket’le pusula" programı, türkiye’nin önde gelen birçok kanalında yayınlandıktan sonra 2008'de trt 1’de ekrana geldi. mithat bereket ayrıca www.pusula.tv ve businessweek dergisi’nde haftalık köşe yazılarında bulundu.

mithat bereket, yürüme, denge ve konuşma bozukluklarına neden olan sürmenaj hastalığı nedeniyle mesleğini bırakmak durumunda kalmıştır. mithat bereket, 2019 yılında yaptığı paylaşımda, gazetecilik mesleğini neden bıraktığı açıklamıştı.

kendisinin söyleşi gerçekleştirdiği kişiler:

 nelson mandela,
 benazir butto,
 muammer kaddafi,
 yaser arafat,
 şamil basayev,
 madeleine albright,
 ürdün kralı ii. abdullah
 i̇zak rabin,
 simon peres,
 nursultan nazarbayev,
celal talabani
osman öcalan
 richard perle,
 benjamen netanyahu,
 antonio di pietro,
 ebulfez elçibey

kaynakça

dış bağlantılar 

1966 doğumlular
ankara doğumlu gazeteciler
türk televizyoncular
ted ankara kolejinde öğrenim görenler
ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesinde öğrenim görenler
yaşayan insanlar
türkiye gazeteciler cemiyeti başarı ödülü sahipleri
türk savaş muhabirleri
Batı çınarı

batı çınarı (platanus occidentalis), çınargiller (platanaceae) familyasından anavatanı kuzey amerika olan bir çınar türü. uzun ömürlüdür. 1600 yaşını geçen örnekleri bulunmaktadır.

genel özellikleri 
hızlı büyüyen ağaç, p. x acerifolia ile pek çok benzerlik gösterir ancak gençken dona karşı daha hassastır. orta ve doğu amerika birleşik devletleri'ndeki doğal ortamlarındaki en büyük ağaçlardan biridir. kabuk, küçük açık gri parçalar halinde pul pul dökülür. eski gövdeler rengi gri-kahverengiye çevirir. geniş yaprak genellikle 3 (bazen 5) tırtıklı lob içerir. sonbaharda yapraklar kahverengimsi sarıya döner. düşen yapraklar kolayca çürümez ve ağacın çevresinde yerde kalır. küresel çiçek tektir ve dikenli meyve gibi uzun bir sapa asılır. meyve, kışın derinlerine kadar ağaçta asılı kalır. çınar ağaçları sert yüzeylere karşı çok dayanıklıdır, ancak yüzey kökleri çevredeki döşemeyi yukarı doğru itebilir. eski ahşapta bile budamayı çok iyi yapar. fidan aşamasında destek için ağaç kazığı kullanılması önemlidir. platanus occidentalis, dikkat çekici bir özellik olarak kabuğu dökülen heybetli bir ağaç oluşturacak şekilde büyür. özellikle kurak yıllarda birçok kabuk tabakasını döker.

galeri

kaynakça

dış bağlantılar

platanus
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
peyzaj ağaçları
Gökbayrak

gökbayrak,  20. yüzyılın başlarında i̇stanbul'daki türkçü çevrelerin gök mavisi rengini millî renk olarak kabul etmeye başlamaları ile resmi olarak kabul edilmiştir. bu sebeple birkaç türk topluluğunun bayrağı gök mavisi renktedir. sadece göktürk bayrağı 20. yüzyıl öncesindedir. ms 552–744 tarihleri arasında varlığını gösteren göktürk kağanlığı'nın resmi bayrağı olarak kullanılmıştır. ortasında bulunan kurt simgesi ise yaratılış destanı'nda da geçen, türk'lere yol gösterici ve kurtarıcı olarak da benimsenen bir sembol olarak kullanılmıştır.

gökbayrak şeklinde adlandırılan bayraklar şunlardır:

  - kırım tatarları bayrağı
  - doğu türkistan bayrağı
  - göktürk kağanlığı bayrağı
  - türk devletleri teşkilatı bayrağı
  - kazakistan bayrağı
  - yakutistan bayrağı
  - suriye türkmenleri
  - irak türkmen cephesi bayrağı

kaynakça
Londra çınarı

londra çınarı (platanus × hispanica), çınargiller (platanaceae) familyasından bir melez bir çınar türü.

doğu çınarı (platanus orientalis) ile batı çınarının (platanus occidentalis) doğal melezidir ve her iki türün de çeşitli özelliklerini taşır. boyu batı çınarından daha kısa, gövdesi ise daha kalındır; küremsi meyve toplulukları ikişer ikişer bulunur.

dış bağlantılar 

platanus
Kaliforniya çınarı

kaliforniya çınarı (platanus racemosa), çınargiller (platanaceae) familyasından bir ağaç türü.

yükseklği 25 m'dir, gövdesi çoğu kez çatallanma yapar. yaprakları kalındır, küremsi meyve topluluklarının iki-yedi tanesi bir arada bulunur.

platanus
Çay

çay ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:

 çay (bitki), çaygillerden, nemli iklimlerde yetişen ağaç
 çay (içecek), genellikle sıcak içilen bitkisel içeceklerin çoğuna genel olarak verilen ad
 siyah çay, türkçedeki sade kullanımı çay olan bir çay türü
 çay (öğün)
 çay (akarsu), dereden büyük, ırmaktan küçük akarsu
 çay, afyonkarahisar, afyonkarahisar'ın ilçesi