Ihlamur

ihlamur (tilia), malvaceae (ebegümecigiller) familyasına bağlı, kuzey yarımküre'nin ılıman ve yarı tropik bölgelerinde yetişen ağaç cinsidir.

morfolojik özellikleri 
30'a yakın farklı türü bulunur ve boyları  yüksekliğe varır. yaprakları kalp biçiminde, genel olarak asimetrik ve 'dir.

çiçekleri hermafroditik yapıya sahip olduğundan hem dişi hem de erkeği böcekler tarafından polenlenebilir.

odunları hafif, yumuşak, az parçalı, yoğunluğu 560 kg/m3 olduğundan kereste işlemleri için elverişlidir.

ekolojik özellikleri 
serin, verimli, kireçli toprakları severler. tabansuyu yüksek, bol humuslu kumlu topraklarda yetiştiği gibi az derin ve kireçli topraklarda da yetişir. genellikle kayınların toprak isteklerinin andırırlar. hızlı büyürler. sürgün verme özellikleri vardır. gölgeye dayanırlar.

türkiye'de çoğunlukla karadeniz, ege, marmara bölgesi ve antalya çevresinde yetişmekte olup ılıman iklimleri sevmektedir. bu ağacın üretimi çoğunlukla tohum ile yapılmaktadır.

tarihçe 
orta avrupa'da eskiden birçok köyde ıhlamur vardı. merkezde bulunur buluşma noktası olarak kullanılırdı. ayrıca burada haber alış verişinde bulunulur, gelinler kendilerini gösterirlerdi. mayıs başında dans festivalleri bu ağacın altında düzenlenirdi. bunlarla beraber köy mahkemeleri genelde yine burada kurulurdu. bu yüzden ıhlamur, mahkeme ağacı ya da mahkeme ıhlamuru olarak da bilinir. germen ve slav halklarında ıhlamur kutsal bir ağaçtır.

1000 yaşına kadar yaşayabilen ıhlamurlar görülmüştür. türkiye'de de 500 yaşını geçmiş çok sayıda ıhlamur ağacı vardır.

kullanımı 
kokulu çiçeklerinden dolayı gölge ağacı olarak yetiştirilir. çiçekleri kurutularak çay olarak tüketilmektedir. çiçek verdiği dönemlerde, güneşli bir zamanda çiçeklerinin toplanması, çiçeklenmesini artırır. doğramacılıkta kıymetli olan beyaz ve hafif bir odun verir. hava kurusu ağırlığı 0,40 gr/cm³'tür. ihlamur kabuğundaki lifler ip ve kaba dokumalarda kullanılır. arıcılıkta da önemli bir nektar kaynağıdır. çiçekleri çay olarak içilir. çiçek durumları tıbbi olarak kullanılır. ihlamur çiçeği yatıştırıcı, idrar verici ve balgam söktürücü olarak çay halinde kullanılır. ihlamur çiçeği banyosunun da yatıştırıcı bir özelliği vardır. oymacılık ve mobilyacılıkta, oyuncak sanayinde, müzik aletleri yapımında, kâğıt ve kibrit üretiminde kullanılırlar.tıbbi olarak t.rubra , t.platyphyllos , t.cordata  türleri kullanılır.

taksonomi 
 gümüş ıhlamur(tilia tomentosa)
 küçük yapraklı ıhlamur (tilia cordata)
 büyük yapraklı ıhlamur(tilia platyphyllos)
 tilia dasystyla
 tilia americana
 tilia amurensis, talkımlar 3–5 cm, yaprak ayasının ucu genellikle loplu değildir kısır veya körleşmiş stamenler bulunur, meyve yumurtamsı.çin, kore ve rusya
tilia begoniifolia 
tilia callidonta 
tilia chinensis, yaprak kenarı dişli 1,5 mm az, yan damarlar 7-9 çiftli; meyve yumurtamsı-küre; talkımlar 1-3 çiçekli; taç yapraklar 8–9 mm. çin
tilia chingiana, yaprak geniş yumurtamsı; yaprak alt yüzündeki damar birleşimleri tüylü. çin 
tilia endochrysea, meyve dış kabuğu kayış gibi, kuruduğunda açılır. 
tilia henryana, yaprak yarı dairesel; yaprak kenarı dişli 3–5 mm; yapraklar ve dallar sarı yıldız keçemsi tüylü; brakteler 7-10 × 1-1,3 cm. çin
tilia insularis 
tilia japonica, yaprak dairemsi; kuruduğunda kahverengi; meyve yumurtamsı; çanak yaprakların alt yüze seyrek yıldız tüylü; çiçek sapı 5–8 mm; brakteler 3,5-6 cmm. çin ve japonya 
tilia jiaodongensis, yumurtalık tüysüz; talkımlar (20-)40-100 çiçekli; i̇kinci derece brakteli. çin
tilia kiusiana 
tilia kueichouensis 
tilia likiangensis, yaprak sapı yıldız tüylü; yaprak kenarı küçük testere dişli; dallar tüysüz; brakteler 6–9 cm.çin
tilia mandshurica 
tilia maximowicziana 
tilia membranacea, yaprak yarı zarımsı; yaprak alt yüzü tüysüz veya damar birleşim yerleri tüylü. çin 
tilia miqueliana, talkımlar 3-12 çiçekli; yaprak tabanı simetrik yürek biçiminde. çin ve japonya
tilia mongolica, talkımlar 5-8 cmm; yaprak ucu genellikle üç loplu; taç yaprağımsı kısır ve körleşmiş stamenler bulunur; meyve ters yumurtamsı. çin   
tilia nasczokinii 
tilia nobilis 
tilia oliveri 
tilia paucicostata, yaprak yumurtamsı veya yumurtamsı-üçgen biçiminde; kuruduğunda yeşilimsi; meyve ters yumurtamsı; çanak yaprakların alt yüzü tüysüz; çiçek sapı 10–15 mm; brakteler 5-8,5 cm. çin  
tilia sabetii 
tilia stellatopilosa 
tilia taishanensis 
tilia tuan, yaprak kenarı tam veya yaprak ucuna yakın kısmı az dişli; dallar tüylü; brakteler 12–16 cm; talkımlar 3-22 çiçekli; yaprak tabanı genellikle eğik. çin

melezler 
 tilia × moltkei (tilia americana × t. petiolaris)
 tilia × europaea (t. cordata × t. platyphyllos)
 tilia × flavescens (t. americana × t. cordata)
 tilia × euchlora (t. cordata × t. dasystyla)
 tilia × petiolaris (t. tomentosa × t. ?)

galeri

dış bağlantılar

kaynakça  
genel
yaltırık, f., 1992. dendoloji ii, angiospermae (kapalıtohumlular), 256s, i̇stanbul 
https://global.britannica.com/plant/linden-plant, ana britancica ıhlamur maddesi
http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=133008 , çin florası (flora of china)
http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=133008 , kuzey amerika florası (flora of north america)

özel

 
ağaçlar
yunancadan türkçeye geçen sözcükler
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
orman ağaçları