Cephede Eğlence

cephede eğlence, 1970 abd yapımı bir savaş-komedi filmidir. özgün adı mash olan film çevrildikten üç yıl sonra, şubat 1973 tarihinde türkiye'de de gösterilmiştir.

senaryosunu, kendisi de eski bir askerî cerrah olan h. richard hornberger'in richard hooker takma adıyla 1968'de yayımladığı mash: a novel about three army doctors (tr: mash: üç ordu doktorunun romanı) adlı kitabından ring lardner jr.'ın uyarlayıp yazdığı filmi robert altman yönetmiş, önemli rollerinde donald sutherland, elliott gould, sally kellerman, tom skerritt ve robert duvall oynamışlardır. bol ödüllü bu filmin yapımcısı ingo preminger'dir. hooker'ın romanı türkiye'de 1973 yılında sıhhiye bölüğü adıyla yayımlanmıştı.

bu absürt ve kaotik savaş komedisi televizyondan gelmiş olan robert altman'ın sinemada çıkış yaptığı filmdir. gişede büyük başarı kazanan bu filmden sonra, 1972-1983 yılları arasında 11 sezon devam edecek aynı adlı bir de televizyon dizisi yapılmıştır.

robert altman'a 1970'te cannes film festivali'nin büyük ödülü altın palmiye'yi,1971 yılında da ring lardner jr.'a en i̇yi uyarlama senaryo akademi ödülü'nü kazandıran "mash", abd'de "kültürel, tarihi ve estetik olarak önemli" filmler arasına seçilerek kongre kütüphanesi'nin "ulusal film arşivi"nde muhafaza edilmesine karar verilmiştir.

özet 
filmde 1951 yılında kore savaşı sırasında cephenin gerisinde görev yapan ve mash ("seyyar ordu cerrahi hastanesi" anlamına gelen "mobile army surgical hospital" kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır) adı verilen sahra hastanelerinden birinde görev yapan ve genel olarak "kasap" olarak adlandırılan bir grup cerrah ve yardımcı personelin serüvenleri anlatılmaktadır. bu cerrahlar ekibinin hiçbiri meslekten asker değildir. buraya sivil hastanelerden gelmişlerdir. dolayısı ile askeri disiplin buradaki çadır hastanelerde en son görülecek şeydir. her gün yapılan ağır ameliyatlar, kesilen uzuvlar, ölen insanlar ve savaşın diğer acıları arasında gülmeye, eğlenmeye ve gırgırlarını geçmeye vakit bulabilirler, tabii asli görevlerini hiç aksatmadan. aslında filmde tek bir çarpışma sahnesi yer almaz, buna rağmen mash en büyük savaş karşıtı filmlerden biridir.

konusu 
kore savaşı sırasında cephe gerisindeki bir seyyar ordu hastanesine yüzbaşı rütbesiyle tayin edilen "şahingöz" (donald sutherland) ve "dük" (tom skerritt) lakaplı iki genel cerrah geldiklerinin ilk dakikasında bir jip çalarak helikopter pistinden çadır hastaneye gelirler. burada ilk olarak amirleri yarbay blake (roger bowen), ardından da onbaşı "radar" o'reilly (gary burghoff), ordu rahibi "kızıl i̇talyan" mulcahy (rene auberjonois), ve diş hekimi yüzbaşı "acıtmaz polonyalı" waldowski (john schuck) ve teğmen hemşirelerle tanışırlar. bu eksantrik karakterlerin tümü de yeni gelen cerrahlar gibi muvazzaf asker değillerdir ve lakaplarından da anlaşılabileceği üzere askeri disiplin buraya pek uğramamıştır. ast üst ilişkileri de olması gerektiği gibi değildir. personel arasındaki ilişkiler adeta geldikleri sivil hastanelerdeki gibi gayriresmî -hatta daha da gevşek- bir şekilde yürümektedir. bu insanlar kendileriyle de rahatlıkla dalga geçebilmektedir, örneğin anestezist kendisini "gas passer" (yellenen) olarak tanıtır. göğüs cerrahından ise "göğüs açıcı" olarak bahsedilir. "şahingöz" teğmen hemşire "piliç" schneider (jo ann pflug)'le flört eder vb.

bir süre sonra birliğe yeni tayin edilen cerrah yüzbaşı "tuzakçı john" mcintyre (elliot gould) ile yüzbaşı "şahingöz" hemen kanka olurlar. aynı çadırda kaldıkları beceriksiz bir cerrah olan dindar binbaşı frank burns (robert duvall) her zaman olduğu gibi ölen bir hasta yüzünden çocuksu emir eri boone (bud cort)'u suçlayıca, "tuzakçı john" tarafından yumruklanır. normal bir askeri birlikte böyle bir saldırı ağır disiplin cezalarıyla sonuçlanabilecekken burada olayın üzerinde bile durulmaz. çünkü burada her gün yüzlerce ağır yaralı asker kan revan içinde ameliyat edilmekte, uzuvları kesilmekte, birçoğu ölmektedir. yaralıların hayatları bu personelin elindedir ve gözlerinin önünde gerçekleşen trajik ölümler onları farklılaştırmıştır. ancak bütün bu disiplinsizliklerine rağmen görevlerini hiç aksatmadan, büyük bir özveriyle ve hakkıyla yaparlar.

disiplin meraklısı yeni baş hemşire "ateşli dudaklar" lakaplı binbaşı margaret o'houlihan (sally kellerman)'ın birliğe gelmesi ve evli bir adam olan binbaşı frank burns'le iyi anlaşıyor olmaları (hatta sevgili olmaları), iki kafadar "şahingöz" ve "tuzakçı john"'ın otorite karşıtı eylem yapma isteklerini daha da kamçılar.

oyuncu kadrosu

film hakkında notlar 
 1970 yılında cannes film festivali 'nde kirk douglas başkanlığındaki jüri altın palmiye ödülünü birçok sanat filmini atlayıp bu filme verdiğinde kararı herkes alkışlamış ve yerinde bulmuştu. zaten film gişede de büyük başarı kazanınca "cannes" da ödül almış bir filmin gişede de başarılı olabileceğinin az görülen bir örneğini oluşturmuş oldu.
 film kore savaşı 'nda geçiyor. ancak filmin çekildiği 1970 yılı vietnam savaşının yoğun biçimde gündemde olduğu bir zamana denk geliyordu. yönetmen robert altman filmin savaş karşıtı mesajının gündemle örtüşmesi için filmin kore'de geçtiğini ima eden tüm işaret ve izleri filmden kaldırmış, böylece seyredenlerin filmin vietnam 'da geçtiğini sanmalarını istemiş. ancak yine de stüdyonun ısrarı üzerine filmin açılış sahnesine bu yerin kore olduğunu belirten bir yazı konmuş.
 mash'in sinemadaki başarısı üzerine 1972 yılında aynı isimde bir de tv dizisi yapıldı.1983 yılına kadar 11 sezon yayında kalan dizide yüzbaşı 'şahingöz' ü alan alda oynamıştı. bölümler yirmi beşer dakika sürüyordu.
 filmin tema müziğinin sözlerini robert altman 'ın 14 yaşındaki oğlu mike altman yazmış ve söylendiğine göre babasının filmden kazandığından daha fazla para kazanmış. tema müziğinin adı "suicide is painless" (i̇ntihar acı vermez) 'dır ve müziği johnny mandel 'e aittir.
 1970'li yılların sonlarına doğru video yeni yeni yaygınlaşırken, piyasaya "video film" olarak verilen ilk filmlerden biri de mash olmuş.
 2006 yılında premiere dergisi filmi "tüm zamanların en iyi 50 komedi filmi" arasında göstermiştir.
 2007 yılında "amerikan film enstitüsü" filmi "tüm zamanların en iyi 54.cü filmi" olarak ilan etmiştir.
 mash adı verilen sahra hastaneleri amerikan ordusunda 2006 yılına kadar hizmet vermiş, bu yıl sonuncu mash pakistan 'a hibe edilmiş.
 başka bir amerikan savaşı (2.dünya savaşı) 'nı hicveden mike nichols filmi catch-22 da mash ile aynı yıl çevrilmişti. mash 'in birçok ünlü oyuncuyu bünyesinde barındıran bu başarılı filmin gölgesinde kalacağı sanılıyordu. ancak umulanın tersi oldu ve mash gişede daha başarılı oldu.
 filmin yapımcısı ingo preminger,ünlü yönetmen otto preminger 'in kardeşidir.

ödüller

cannes film festivali 1970

oscar ödülleri 1971

diğer ödüller 
 film yukarıdaki ödüllerin haricinde 13 ödül daha kazanmış, 19 kez de ödüle aday gösterilmiştir.

filmin müziği 
filmin "soundtrack" albümünde şu parçalar yer alıyor;
 suicide is painless (sözler:mike altman, müzik:johnny mandel)
 duke and hawkeye arrive at m.a.s.h. 				
 the operating theater/happy days are here again 		
 major houlihan and major burns 				
 painless suicide, funeral and resurrection 			
 "hot lips" shows her true colors/chattangooga choo choo 		
 moments to remember/happy days are here again 	
 the football game 				 
 going home/happy days are here again 				
 m.a.s.h. theme (enstrümantal)				 
 dedication scroll/jeep ride 				 
 the jig's up  			 
 to japan  			 
 japanese children's hospital  			
 tent scene 				 
 kill 'em galop

 albümde olmayan 2 parça ise;
 "tokyo shoeshine boy". yorumlayan: teruko akatsuki
 "the washington post march". yazan john philip sousa, yorumlayan johnny mandel

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 trailfan.com'da filmin fotoğrafları 
 movie-board.org'da filmin fotoğrafları

1970'lerde macera filmleri
amerika birleşik devletleri macera filmleri
amerika birleşik devletleri kara komedi filmleri
amerika birleşik devletleri romanlarından uyarlanan filmler
altın palmiye ödülü kazanan filmler
amerika birleşik devletleri ulusal film arşivi filmleri
amerika birleşik devletleri tarihî filmleri
kore savaşı filmleri
savaş karşıtı filmler
konusu kore'de geçen filmler
20th century fox filmleri
ring lardner jr.'ın senaryosunu yazdığı filmler
harold e. stine'ın görüntülediği filmler
robert altman'ın yönettiği filmler
johnny mandel'in müziğini yaptığı filmler
1970'lerde komedi-drama filmleri
1970'lerde savaş filmleri
amerika birleşik devletleri komedi-drama filmleri
amerikan futbolu filmleri
amerika birleşik devletleri hiciv filmleri
amerika birleşik devletleri savaş filmleri
en i̇yi müzikal veya komedi filmi altın küre ödülü sahipleri
1951'de geçen filmler
kore savaşı'nda amerika birleşik devletleri
televizyona uyarlanmış filmler
1970'lerde i̇ngilizce filmler
1970 çıkışlı dramatik filmler
1970 çıkışlı komedi filmleri
askerî mizah filmleri