Admiral Kuznetsov (063)

admiral flota sovetskogo soyuza kuznetsov (rusça: адмирал флота советского союза кузнецов, eski isimleri sırasıyla tbilisi (tiflis) ve leonid brezhnev) rus donanması'na bağlı bir uçak gemisidir. 1991 yılında o zamanki adı kızıl donanma olan sovyet donanması'nda hizmete giren gemi, günümüzdeki ismini ii. dünya savaşı boyunca donanma sekreteri (komutanı) görevini yürüten amiral nikolay gerasimoviç kuznetsov'dan almıştır. proje 1143.5, brezhnev ve kremlin olarak da adlandırılan sınıfının iki üyesinden ilki olan kuznetsov rus donanması'nın aktif hizmetteki en gelişmiş gemisi ve tek uçak gemisidir. sınıfın diğer üyesi varyag, sovyetler birliği'nin dağılmasını takiben inşa halindeyken ukrayna tarafından alıkonulmuş ve 1998 yılında çin'e satılmıştır.

görevi 
batılı kaynaklar tarafından bir uçak gemisi olarak sınıflandırılmasına karşın kuznetsov, amerikan ve i̇ngiliz uçak gemilerinden çok farklı bir görev tanımına ve donanımına sahiptir. i̇nşa halindeyken tyazholiy avianesushchiy kreyser (ağır, uçak taşıyan kruvazör) olarak tanımlanan gemi, balistik füze taşıyan denizaltılar ile muhtelif suüstü ve hava güçlerine keşif, atış ve savunma desteği sağlamaktadır. bu tanım, aynı zamanda geminin montrö sözleşmesi hükümleri uyarınca i̇stanbul ve çanakkale boğazlarından geçiş yapmasına olanak tanımaktadır.

[[dosya:su27k (su33) dd-sd-99-06153.jpg|sol|küçükresim|upright=0.91|bir su-27k flanker savaş uçağı, kuznetsov'''un uçuş güvertesinde görülüyor.]]kuznetsovun ana vurucu gücünü çok amaçlı su-27k ve su-33 flanker uçakları oluşturmaktadır. ana olarak hava üstünlüğü ve savunma görevlerini yürüten bu uçaklar, keşif ve mayın arama görevlerinde de kullanılabilmektedir. i̇ki kişilik su-33ub ve su-25ut eğitim uçakları ve anti-denizaltı görevlerini de yürüten ka-27 helix helikopterleri geminin diğer hava unsurlarını oluşturmaktadır.

sabit kanatlı uçakların kalkışı için amerikan uçak gemilerinde kullanılan buharlı mancınıkların yerine kuznetsovun pruvasında yukarı doğru eğimli bir rampa yer almaktadır. uçuş güvertesinin orta kısmından artyakıcı gücüyle hareket eden uçaklar böylelikle daha yüksek bir irtifa ve açıyla havalanabilmektedir. bu sistem, pilot yükünü ve uçağın yıpranmasını azaltmasına karşın azami 120–140 km/h gibi çok düşük bir kalkış hızı sağlayabilmekte, bu yüzden de bu hızlarda stall olmayan (havada kalabilen) uçaklar tasarlanmasını gerektirmektedir.

kuznetsovun vurucu gücü, taşıdığı 12 adet ss-n-19 shipwreck karadan-karaya balistik füze ile tamamlanmaktadır. gemiye kruvazör özelliğini kazandıran bu füzeler, 500-625 km menzile sahip olup nükleer savaş başlığı da taşıyabilmektedir.

 tarihçesi ve günümüzdeki durumu 
kuznetsov'''un inşasına ilk olarak 1982 yılında riga ismiyle karar verilmiş ve inşaat, ertesi yıl güney nikolayev tersanesi'nde başlamıştır. 1982 yılı sonlarında ismi önce tblisi (tiflis) daha sonra da leonid brezhnev olarak değiştirilen gemi, nihayet 4 ekim 1990 tarihinde bugünkü ismine kavuşmuştur. hizmete ilk olarak 1991 yılında giren kuznetsov, donanım eksiklikleri ve sovyetler birliği'nin dağılması sonucu ortaya çıkan durgunluk nedeniyle 1993 yılına kadar uçuş operasyonları gerçekleştirememiş ve ancak 1995 yılında aktif olarak göreve çıkabilmiştir.

[[dosya:kuznetsov 960111-n-9085m-002.jpg|sol|küçükresim|upright=0.91|kuznetsovun pruvası uçakların daha rahat havalanabilmesi için yukarı doğru eğimlidir. resimde iki su-33 flanker savaş uçağı, kalkışa hazır vaziyette görülmektedir.]]

1996 yılı başlarında ilk kez akdeniz turuna çıkan kuznetsov, ertesi yıl bir dizi bakım ve onarım çalışmaları için kuzey filosu'na ait bir tersaneye dönmüştür. çalışmalar maddi sıkıntılar sebebiyle ancak 1998 yılının temmuz ayında tamamlanabilmiş ve gemi 3 kasım 1998 tarihinde tekrar hizmete girmiştir. 2000 yılı sonunda barents denizi'nde batan rus denizaltısı kursk için gerçekleştirilen kurtarma operasyonlarına katılan gemi, 2003 yılı sonunda tekrar sefere çıkmış, 2004 yılı ekim ve 2005 yılı eylül aylarında rusya'nın atlas okyanusu'nda gerçekleştirdiği askeri tatbikatlara iştirak etmiştir. 2005 yılı tatbikatında gemiye bağlı bir su-33 savaş uçağı iniş sırasında geminin güvertesinden kayarak okyanusa gömülmüştür.

teknik ve maddi kaynak sıkıntıları geminin düzenli olarak görev yapmasını engellemekle birlikte kuznetsovun 2030 yılına kadar aktif hizmette kalması planlanmaktadır.

27 eylül 2006 tarihinden itibaren gemi ve gemiye bağlı su-33 savaş uçakları, yıl sonuna dek süren küçük çapta bir modernizasyon çalışmasına tabi tutulmuştur.

11 aralık 2007 tarihinde norveç açıklarında uluslararası sularda seyreden kuznetsovdan kalkan uçak ve helikopterler, barents denizi'ndeki petrol platformlarının yakınında keşif uçuşları gerçekleştirmiştir. uçuşlar sırasında norveç'e bağlı sivil uçak ve helikopterler çarpışma riskine karşı bölgeye gerçekleştirdikleri seferlere ara vermek zorunda kalmış, ancak kuznetsov uluslararası sularda seyrettiği için diplomatik bir krize yol açılmamıştır.

bu olaydan sonra akdeniz'e yönelen gemi, halen burada rus donanması'na bağlı 11 gemi ve 47 uçakla birlikte ortak eğitim ve keşif görevleri yürütmektedir.
2016 yılında suriye'deki operasyonlara katılmıştır.

yangın 

aralık 2019 tarihinde admiral kuznetsov uçak gemisinde yangın çıktığında oluşan hasardan dolayı geçici bir süre görevine ara verip bakıma alınmıştır. 2022 ya da 2023 yılında görevine tekrar geri dönmesi beklenmektedir.

kaynakça 

 robin j. lee, rus uçak gemilerinin tarihsel gelişimi (i̇ngilizce)
 su-33 flanker savaş uçağı hakkında bilgi (i̇ngilizce)

admiral kuznetsov sınıfı uçak gemisi
rusya'nın aktif uçak gemileri