Mehmet Yücetürk

mehmet yücetürk (26 mart 1912, bolu - 29 ocak 1992, ankara), türk ressam, eğitimci, devlet güzel sanatlar galerisi'nde yönetici.

hayatı 

26 mart 1912’de bolu’nun salıbeyler köyünde doğdu. i̇lkokulu, bolu gölyüzü mahallesinde, ortaokul ve liseyi, hisar tepesi’ndeki okulda okudu. 1935'te i̇stanbul güzel sanatlar akademisi resim bölümü’ne girdi. devlet güzel sanatlar akademisi’nde sırasıyla nazmi ziya güran, i̇brahim çallı, zeki kocamemi ve léopold lévy atölyelerinde öğrenim gördü.
 
1938 yılı akademik döneminin son sene zorunlu derslerinden olan hukuk, politika, ekonomi ve devrim tarihi derslerini, o zamanlar beyazıt semtindeki zeynep hanım konağı adıyla anılan ahşap binada mahmut esat bozkurt, yusuf hikmet bayur, recep peker, yusuf kemal tengirşek gibi profesörlerden aldı. ahmet ziya akbulut’tan perspektif, ord. prof. dr. nurettin ali bey’den artistik anatomi, ahmet hamdi tanpınar’dan sanat tarihi, mitoloji ve estetik okudu. hâdi bara’dan modelaj, ayetullah sümer’den firesk öğrendi. dönemin devlet resim heykel müzesi müdürü halil dikmen’den klasik eserlerin tahlil ve tetkiki için gerekli bilgileri öğrendi.

1938 yılında akademi’nin resim bölümü’nden başarıyla mezun oldu. mehmet yücetürk, 1939-1941 yıllarında askerlik görevini i̇stanbul’da yaptı.
 
1941’de akademi’nin yüksek resim bölümü’ne girdi. aynı yıl galatasaray lisesi’ne resim öğretmeni olarak atandı. buradaki görevi 1945 yılına kadar sürdü. 1945 yılında bu defa topçu teğmen olarak ikinci defa askere çağrıldı. i̇kinci askerliğini 1945- 1946 yıllarında i̇stanbul’da tamamladı. ii. dünya savaşı’nın başında ve sonunda olmak üzere dört yıl askerlik yaptı.

mehmet yücetürk, akademi’nin yüksek resim kısmından 1947 yılında mezun oldu.  1949- 1950 yıllarında adana erkek lisesi ve i̇kinci ortaokulu’nda resim öğretmenliği yaptı. 1950 yılında bolu’ya naklen atandı. 1950- 1965 yıllarında bolu ortaokulu, bolu lisesi, bolu erkek öğretmen ve kız öğretmen okulları’nda resim öğretmenliği görevlerinde bulundu.

1954'te tbmm’nin yeni binasının tefrişi nedeni ile vilayetlerde çalışacak ressamların seçimi için i̇brahim çallı, bedri rahmi eyüboğlu ve fethi karakaş ile seçici kurul üyesi oldu.
1957- 1960 yıllarında bolu devlet su i̇şleri müdürlüğü’nde desinatörlük, kütüphane ve arşiv görevlerinde bulundu. 1965'te almanya ve fransa’da sanat öğrenimini pekiştirdi; galeri ve müzeleri inceledi.
1967- 1977 yıllarında kültür bakanlığı bolu devlet güzel sanatlar galerisi’nde yönetici olarak çalıştı. 1998’de bu binaya, bolu belediye başkanlığınca “mehmet yücetürk sanat merkezi” ismi verildi.

1992’de ankara yakınlarında geçirdiği bir trafik kazasında eşi ile birlikte vefat etti. kabri, bolu salıbeyler’dedir.

konuları ve çalışma üslubu 

hep iş başında olan, emek veren insanları, köylüleri tuvale en iyi koyan izlenimci ve figüratif bir ressam olarak tanınmıştır. tuval üzerine yağlı boya tekniği ile eskiye ve yeniye uzak kalmadan yendiği güçlüklerin üstünde her yerin ve her şeyin resmini yapmıştır. “güzellik her yerde ve her şeydedir” düşüncesine bağlı izlenimcilik ile hareket eder. doğadaki güzellikler, ona göre sürekli değildir. i̇şte bu gelip geçici güzelliklere kalıcılık sağlamak ancak sanatkârlara özgüdür. resim sanatının gelenek ve kurallarını yeteri kadar anlamış bir sanatçı olduğunu ele aldığı güçlü konularla ve kompozisyonlarla ortaya koymuştur.

her eserinin arkasında yorucu bir çaba gerektiren uzun etütler ve eskiz çalışmaları vardır. yücetürk, genellikle tablolarının öncelikle eskizini hazırlayarak çalışmaya başlamıştır. mehmet yücetürk’ün peyzajları ve büyük ebatlı çok figürlü kompozisyonları yanı sıra çok sayıdaki portreleri de dikkate değerdir. 1992 yılında çalışmaya başladığı neyzen tevfik portresi, sanatçının vefatı ile yarım kalan son eseridir.

ülkemizdeki milli mücadele dönemi, cumhuriyetin ilanı, ii. dünya savaşı yıllarına rastlayan dört yıllık askerliği, 1960 ve 1980 dönemlerindeki askeri, siyasi ve anayasal gelişmelerin onu etkilemiş olması, koleksiyonuna siyasi ve hamasi konularda çok figürlü kompozisyonlar kazandırmıştır. hasat ve köy konulu eserlerinde başak ve toprak kokusunu duyumsamamak olanaksızdır.

bazı eserleri 

 bulgur dibeği, 81x100 cm. (1938)
 köyümde bir yaz öğlesi, 38x55 cm. (1942)
 ziyneti hanım, 22x33 cm. (1942)
 sünnice dağlarında oduncular, 54x65 cm. (1942)
 yazıcalı ayşe kadın ve koyunları, 89x116 cm. (1944)
 sazıyla sözüyle kadınlar, 46x55 cm. (1944)
 koşulu topçular,  (1946)
 karavanacılar (1947)
 hacı yakup efendi, 54x65 cm. (1948)
 bolu panayırı, 65x92 cm. (1948)
 tırmık, 73x100 cm. (1950)
 gala gecesi, 150x150 cm. (1965)
 harmanda kiraz molası (1966)
 koçyiğit köroğlu, 114x146 cm. (1970)
 akçakoca plajı, 80x100 cm. (1974)
 kalaycı şükrü usta, 50x65 cm. (1977)
 atatürk, 114x146 cm. (1980)
 seddülbahir direnişi, 97x162 cm. (1986)
 i̇smail ağanın harmanı, 65x92cm. (1991)

günümüzde eserleri 
yücetürk koleksiyonu, günümüzde evlatları tarafından korunmakta ve zaman zaman sergilenmektedir.

eserlerinin yer aldığı resmi koleksiyonlar 

 cumhurbaşkanlığı sarayı
 ankara resim ve heykel müzesi
 ankara 75.yıl cumhuriyet eğitim müzesi
 tbmm 
 kültür bakanlığı
 orman bakanlığı
 milli eğitim bakanlığı
 dışişleri bakanlığı
 milli savunma bakanlığı
 l’union française
 merkez bankası
 ziraat bankası
 i̇ş bankası
 denizcilik bankası
 türkiye petrolleri a.o.
 bolu belediye başkanlığı

kişisel ve karma sergilerinden seçmeler 
 1938’de bolu’da sakarya okulu kişisel sergisi
 1939’da d grubu’nun i̇stanbul taksim’deki daimi galerisi kişisel sergisi
 1939’da bolu halkevi kişisel sergisi
 1943'te beyoğlu halkevi kişisel sergisi
 1942, 1943, 1944 yıllarında galatasaray lisesi karma sergisi
 1945'te devlet güzel sanatlar akademisi’nin düzenlediği bütün grupların bir aradaki karma sergisi
 1946’da türk ressam ve heykeltıraşlar cemiyetinin i̇stanbul karma sergisi
 1946 yılı kasım ayında paris’te palais de chaillot’da açılan unesco karma sergisi
 1948’de bolu halkevi kişisel sergisi
 1952’de bolu öğretmen okulu kişisel sergisi
 1955'te bolu lisesi kişisel sergisi
 1954'te yapı kredi bankasının kuruluşunun onuncu yılı nedeniyle i̇stanbul spor sergi sarayı karma sergi
 1952’ye kadar olan bütün devlet resim ve heykel sergileri ve unesco sergileri
 1965'te ankara yüksek ticaret öğretmen okulu salonunda 26. devlet resim ve heykel sergisi
 1966’da türkiye ressamlar cemiyeti’nin roma’daki “güzel anadolumuz” adlı karma sergisi
 1966’da i̇stanbul galatasaray lisesi salonlarında açılan 27. devlet resim ve heykel sergisi
 1967’de türkiye ressamlar cemiyeti’nin, bolu devlet güzel sanatlar galerisinde 30. karma resim sergisi
 1968’de i̇zmir 29. devlet resim ve heykel sergisi
 1972’de 33. devlet resim ve heykel sergisi
 1973'te cumhuriyet’in 50. yılı nedeniyle tuzcuoğlu kültür ve sanat galerisi karma sergisi
 1974'te ankara 35. devlet resim ve heykel sergisi
 1975'te yücetürk’ün türkiye’nin ilk “resim sehpası sergisi” bolu devlet güzel sanatlar galerisinde açıldı
 1976’da dyo 10. i̇zmir, ankara ve i̇stanbul karma resim sergisi
 1977’de 38. devlet resim ve heykel sergisi
 1978’de dyo i̇zmir, i̇stanbul ve ankara karma resim sergisi
 1979’da i̇stanbul devlet güzel sanatlar akademisi osman hamdi bey sergisi
 1979 yılında akbank osmanbey sanat galerisi’nde “tarihi ve turistik türkiye” konulu karma sergisi
 1980’de ankara 41. devlet resim ve heykel sergisi
 1981’de i̇ş bankası, mardin, siirt, bitlis, hakkâri, van, muş, bingöl ve tunceli’de açılan “anadolu sergileri”
 1983'te türkiye muharipler derneği, beşinci karma resim sergisi ankara devlet güzel sanatlar galerisi
 1984'te bolu devlet güzel sanatlar galerisi’nde  “bolu ve bolu’da hayat” konulu karma resim sergisi
 1986’da i. uluslararası asya-avrupa sanat bienali
 1987’de türk ocağı 75. şeref yılı karma resim sergisi, milli piyango sanat galerisi
 1989’da ankara doku sanat  “çağdaş türk resminden bir kesit 1989/i̇lk yaz” temalı sergi
 1990’da 70. yılını kutlamak amacıyla ankara devlet güzel sanatlar galerisi’ndeki “dünden bugüne” sergi, son kişisel sergisidir.
 1991’de 52. devlet resim ve heykel sergisi
 1992’de i̇stanbul almelek sanat galerisi’nde “léopold lévi ve öğrencileri” sergisi

ödülleri 
 1970, 1971 ve 1972 yıllarında uluslararası monaco kültür şenliklerinde kazandığı “şeref diploması”
 1971 yılında monaco prensliği’nin çağdaş sanat büyük ödülü ve “yüksek seçkinlik diploması”
 1954 yılında tbmm’nin vilayet tabloları sergisinde “büyük ödül”
 1974 yılında 35. devlet resim ve heykel sergisinde “devlet sanat sergisi başarı ödülü” 
 1983'te i. zonguldak kültür ve sanat festivali resim dalında zonguldak 100. yıl vakfı “birincilik ödülü” 
 1985 yılında tbmm milli egemenlik konulu yağlı boya resim yarışmasında mansiyon
 1986 yılında tbmm’nin “milli egemenlik ve barış” konulu resim yarışmasında “jüri özel ödülü”
 1987 yılında kültür ve turizm bakanlığı’nın düzenlediği mehmet akif ersoy’u 50. anma yılı dolayısıyla “i̇stiklal marşının doğuşu ve kurtuluş savaşı” konulu resim yarışmasında mansiyon
 1987 yılında tbmm’nin düzenlediği resim yarışmasında  hem “birincilik” hem de “ikincilik ödülü”
 1991 yılında türkiye plastik sanatlar derneği tarafından verilen “onur ödülü”
 1991 yılında türkiye güzel sanat eseri sahipleri (gesam) tarafından verilen “onur ödülü”
 1992 yılında mimar sinan üniversitesi “güzel sanatlar akademisi mezunlar derneği onur ödülü”

biyografisinin yer aldığı bazı kaynaklar 
türk plastik sanatçılar ansiklopedisi (1971); türk resim sanatından desenler (1977); ülkemize onur kazandıran sanatçılar (1980); günümüz türkiye’sinde kim kimdir? (1987-1988), i̇ş bankası cumhuriyet dönemi çağdaş türk resmi kataloğu; bolu i̇l yıllığı (1967); bolu i̇l yıllığı (1973); bolu’dan yetişenler (1987); mehmet yücetürk yalınlığın büyüsü (2014).

dış bağlantılar 
  yücetürk sergisi hakkında 
   mehmet yücetürk'ün sanatı ve yapıtları üzerine

kaynakça 

1912 doğumlular
bolu doğumlular
1992 yılında ölenler
ankara'da ölenler
20. yüzyıl türk ressamları