Xgl

xgl, x pencere sistemi için geliştirilmiş ve günümüzde artık kullanılmayan bir görüntü sunucusudur; zamanının modern ekran kartlarının opengl sürücüleriyle birlikte sağladığı avantajları x pencere sistemi'ne kazandırabilmek amacıyla tasarlanmıştır. linux masaüstüne çeşitli şeffaflaştırma, gölgelendirme, animasyon gibi görsel ögelerin ilâve olmasını sağlar. bu ögelerin kullanılması, ekran kartını kullandığı için, işlemci gücüne ihtiyaç duymaz, böylece uygulanan efektler sistemin performansını düşürmez.

tarihi 

xgl mimarisinin geliştirilmesi bir novell çalışanı olan david reveman tarafından 2004 yılının sonlarında başlatıldı. kaynak kodları ise 2 ocak 2006 da halka açılarak, freedesktop.org projesinin bir parçası olarak, geliştirilmesine devam edildi.

geleceği 

xgl projesi ilk olarak xglx adı altında x-server ile bütünleşik bir yapıda geliştirilecektir. x-server ile bütünleşik olarak çalışan glx kullanılarak xgl'nin uyumluluğunun arttırılması hedeflenmektedir.

xegl ise xgl projesinin uzun vadedeki hedefidir. xegl projesi, xgl'nin tamamen x-server'dan bağımsızlaşarak kendi arayüzünü kullanmasını amaçlamaktadır. böylece ekrana görüntü çizimi, bilgisayarın işlemcisi ve belleği aracılığıyla değil ekran kartının bileşenleri aracılığıyla gerçekleştirilecektir. bu sayede görüntü kalitesi üst seviyeye ulaşacak ve büyük ölçüde performans artışı sağlanacaktır.

alternatifleri 

x-org vakfı tarafından geliştirilen ve fedora topluluğunun da desteklediği aiglx xgl'nin en önemli alternatifidir.

aiglx x-server ile bütünleşik olarak çalışmakta ve bütün posix (linux- ve unix kökenli işletim sistemleri) dağıtımlarını desteklemektedir.

2 boyutlu bir donanım hızlandırma tekniği kullanan "quartz 2d extreme", mac os x'in 10.4 sürümünden itibaren kullanılmaktadır. yakın zamanda piyasaya sürülecek olan windows vista da buna benzer bir teknik kullanacaktır.

uyumluluk ve kullanılabilirlilik 
suse, 10.1 sürümünden itibaren xgl'i desteklemektedir. ubuntu'nun 6.06 ve üstündeki sürümlerine de xgl ile uyumlu haldedir. gentoo için ise hazır paketler mevcuttur.

mandriva 2007 içerisinde compiz paketlerini, dolayısı ile xgl ve aiglx'i barındırmaktadır. mandriva'nin bir bileşeni olan drak3d sayesinde birkaç tıklama ile 3b masaüstü kolayca kurulabilmektedir.

linux kurmadan, sadece denemek isteyenler için canlı sistem dağıtımları mevcuttur. bu dağıtımları cd'ye yazdıktan sonra, cd'yi takıp bilgisayarı yeniden başlatarak, herhangi bir kurulum veya ayar yapmadan sistemi çalıstırıp test edebilirsiniz.

kaynakça 

 xgl
 xegl
 xgl'nin xorg mektup listelerindeki duyurusu 
 accelerated x flame wars!—maybe not — aiglx ve xgl'yi karşılaştıran bir makale
 egl spesifikasyonlari
 xgl ve linux'u oluşturan diğer görsel öğeler hakkında bir makale

dış bağlantılar 

 opensuse wiki for xgl
 opensuse wiki for compiz 
 german xgl/compiz-support
 graphics hardware requirements / recommendations
 xgl on ubuntu/kubuntu 6.06.1 how-to. - xgl/beryl
 xgl + beryl on ubuntu dapper when you have ati card 
 xgl on gentoo how-to
 xgl howto: novell , ubuntu, debian etch, gentoo linux, fedora core, arch linux, mandriva linux, frugalware linux.
 unofficial community forums
 communication between xgl and xorg - for dummies

dosyalar 
 kororaa linux  bu bir live cd dir, xgl i test etmek ixin, herhangi bir kuruluma ve ayara ihtiyac duymadan, calismasini saglayabilirsiniz. 
 mandriva son live cd si xgl destegi vermektedir.
 sabayon linux  xgl ve aiglx destekleyen bir live cd. 
 binary packages for ubuntu 
 rr4/rr64 - 32/64bit xgl livedvd

ekran görüntüleri, demo ve videolar 
 novell xgl tanitimi, video ve ekran görüntüleri icerir
 novell open audio podcast xgl with david reveman - 7 april 2006, discusses the basics and future of xgl and compiz
 videos of xgl on suse linux enterprise desktop 10
 slides, screenshots and a video with more effects
 xgl altinda calisan compiz videosu 
 yüksek cözünürlüklü xgl-kde videosu demo and screencaps
 video mirrors: saguratus.com filefront
 bir baska xgl videosu 
 mandriva 3d video 

freedesktop.org
opengl