Dino Buzzati

dino buzzati traverso (d. 16 ekim 1906 - ö. 28 ocak 1972), i̇talyan romancı, öykü yazarı, ressam, şair ve gazeteci.

yaşamı 
dört çocuklu venedikli bir ailenin ikinci çocuğu olarak belluno'da dünyaya geldi. 1917 yılında milano’daki parini lisesi'nde başladı, fakat aynı yıl evleri avusturyalılar tarafından işgal edildi ve yağmalandı. 1920 kasımı’nda ilk öyküsü “la canzone delle montagne”’yi yazdı. 1924 yılında, daha önce babasının da öğretim üyeliği yaptığı milano üniversitesi’nde hukuk okumaya başladı. 1926-27 yıllarında askerlik görevini yaptı. 10 haziran 1928 tarihinde milano’nun corriere della sera gazetesinde çalışmaya başladı ve bu görevini ölümüne değin sürdürdü. aynı yıl hukuk diplomasını aldı.

1933 yılında ilk romanı “bàrnabo della montagne” (dağların bàrnabo'su) yayımlandı ve hemen arkasından  corriere della sera tarafından filistin’e gönderildi. i̇kinci romanı “il seecreto del bosco vecchio” (eski korunun gizemi) 1935'te yayımlandı. 1939 yılında gazete için addis abeba’da bulunurken askere çağrıldı. 1940 haziran’ında başyapıtı il deserto dei tartari (tatar çölü) yayımlandı. üç yıl bir savaş gemisinde görev yaptı. savaş sonunda tatar çölü büyük ilgi gördü ve buzzati’yi bir anda i̇talya’nın önde gelen yazarlarından birine dönüştürdü. uluslararası başarısı ise tatar çölü’nün “le desert des tartares” adıyla 1949 yılında fransa’da basılmasından sonra gerçekleşti ve eser kısa sürede 20’den fazla dile çevrildi.

1953 yılında en başarılı oyunu kabul edilen “un caso clinico” (klinik bir vaka) sahneye koyuldu. bu oyun 3 yıl sonra albert camus tarafından uyarlanarak fransa’da sahneye koyuldu ve büyük başarı sağladı.

buzzati 1958 yılında milano’da ilk resim sergisini açtı ve 1960 yılında bilimkurgu türündeki tek romanı olan “il grande ritratto”’yu (büyük portre büyük sır) yayımladı. 1963 yılında beşinci ve son romanı olan “un amore” ("bir aşk") yayımlandı. 1966 yılında, dünyaca ünlü öyküsü “il colombre” (colombre), 51 seçme öyküsünün yer aldığı bir seçkide yayımlandı.

1969 yılında, orpheus’un modern bir çeşitlemesi kabul edilen “poema a fumetti” (çizgi roman biçiminde şiir) adlı resimli romanı yayımlandı ve büyük ilgi gördü. 1971 yılında “le notti difficili” (zor geceler) adıyla, öykülerinin altıncı basımı yapıldı. bu, aynı zamanda buzzati’nin, hayattayken yayımlanan son kitabı oldu.

buzzati 28 şubat 1972’de kanserden öldü.

buzzati'nin dağların bàrnabo'su, eski korunun gizemi, tatar çölü ve bir aşk adlı romanları filme çekilmiştir.

buzzati, 1958 yılında, toplu öykülerinin yer aldığı kitapla, i̇talya'nın en önemli edebiyat ödülü olarak kabul edilen strega ödülü'nü; 1970 yılında da, ay'a ayak basan ilk insan hakkında kaleme aldığı makalesiyle de mario massai ödülü'nü aldı.

eserleri

roman 
 bàrnabo della montagne (dağların bàrnabo'su, 1933)
 il secreto del bosco vecchio (eski korunun gizemi, 1935)
 il deserto dei tartari (tatar çölü, 1940) 
 il grande ritratto (büyük portre büyük sır, 1960)
 un amore (bir aşk, 1963)

öykü 
 i sette messaggeri (yedi ulak, 1942)
 il crollo della baliverna (baliverna’nın çöküşü, 1957)
 sessanta racconti (60 öykü, 1958) 
 il colombre (colombre, 1966)

çocuk romanı 
 la famosa invasione degli orsi in sicilia (ayılar baskını, 1945)

tiyatro oyunları 
 un caso clinico (klinik bir vaka, 1953)
 l'uomo che andrà in america (amerika'ya gidecek ressam, 1962)
 il mantello (palto, 1960)

türkçede dino buzzati 
1933 - bàrnabo della montagne 
 dağların adamı barnabo, çev. elçin kumru (i̇stanbul: timaş,  2010).

1940 - il deserto dei tartari (milano: rizzoli).
 tatar çölü, çev. nihal önol (i̇stanbul: varlık,  1968).
 tatar çölü, çev. hülya tufan (i̇stanbul: i̇letişim, 1991).

1945 - la famosa invasione degli orsi in sicilia (milano: rizzoli).
 ayılar yönetimde, çev. süleyman nebioğlu (i̇stanbul: may, 1978).
 ayılar baskını, çev. bülent berkman, resimleyen semih poroy (i̇stanbul: milliyet, 1995).

1953 - un caso clinico (milano: mondadori).
 klinik bir vaka, çev. zihne küçümen (ankara: devlet tiyatrosu,  19??). 2. baskı: klinik bir olay (ankara: devlet tiyatrosu,  1973).

1958 - esperimento di magia (padova: rebellato).
 büyücü, çev. i̇hsan akay (i̇stanbul: varlık,  1971).
1960 - il grande ritratto (milano: mondadori, 1960).
 büyük portre büyük sır, çev. esma fethiye güçlü (i̇stanbul: timaş, 2022).

1963 - un amore (milano: mondadori, 1963).
 bir aşk, çev. y. i̇lksavaş (i̇stanbul: günebakan, 1975?).

1966 - il colombre e altri cinquanta racconti (milano: mondadori).
 k. balığı, çev. eren yücesan cendey (i̇stanbul: i̇letişim,  1994). 2. baskı: colombre (i̇stanbul: can,  2007).

1968 - la boutique del mistero (milano: mondadori, 1968).
 tanrıyı gören köpek, çev. rekin teksoy (i̇stanbul: can, 1992). 2. baskı: büyülü öyküler (i̇stanbul: can, 1995).

öykülerinden seçkiler
 büyücü, çev. i̇hsan akay (i̇stanbul: varlık, 1971).
 keşişin köpeği, çev. afşar timuçin (i̇stanbul: cem,  1981).
 tanrı görmüş köpek, çev. i̇hsan akay (i̇stanbul: milliyet, 1995).

1906 doğumlular
belluno doğumlular
1972 yılında ölenler
20. yüzyıl i̇talyan gazetecileri
i̇talyan yazarlar
i̇talyan oyun yazarları
i̇talyan çocuk kitabı yazarları
i̇talyan varoluşçular
i̇talyan ateistler
resim aranan yazarlar