Mitos ve Kuşku

mitos ve kuşku, sinema eleştirmeni ve yazar atilla dorsay'ın yazdığı 1977 basımı sinema kitabıdır. görsel yayınları'ndan çıkan bu kitabında atilla dorsay, 1966 ile 1977 yılları arasında çeşitli gazete ve dergilerde çıkan 1500'ün üzerindeki sinema yazısı arasından seçtiği 168 film eleştirisini bir araya getirmiştir. bu seçilen eleştirilerin ortak yanı amerikalı sineması'ndan söz ediyor olmalarıdır.

kitabın bölümleri 
atilla dorsay filmleri türlerine göre ayırmayı seçen klasik yöntem yerine kendi seçimi olan üç ana bölümde incelemeyi seçmiş. bunlar: "bir zamanlar batıda", "amerika kendine bakıyor" ve "hollywood rüyası" dır. bu ana bölümler de tematik alt bölümlere ayrılmıştır. alt bölümlerde incelenen filmler o tarihte türkiye sinemalarında gösterildikleri türkçe adlarla kaydedilmişlerdir.

1. bir zamanlar batı'da 
 mitos ve kuşku 
 butch cassidy'den gloria'ya: amerikan düzeninin çarkları

klasik western:
 batının zaferi (how the west was won) 
 çılgınlar batakhanesi (donovan's reef) 
 bir devin ölümü, john ford 
 kahraman şerif (high noon) 
 eldorado 
 kötü evlât (the sons of katie elder) 
 nevada katilleri (nevada smith) 
 kumar ve ölüm (five card stud) 
 cezanı çekeceksin (there was a crooked man) 
 profesyoneller (the professionals) 
 belâ arayan adam (joe kidd) 
 alvarez kelly 
 belâlılar postası (stagecoach) 
 batının devleri (the undefeated) 
 7 silahşorün dönüşü (return of the 7) 
 devler ülkesi (chato's land)

western'i yenileyenler:
 kanunsuz silahşor (cat ballou) 
 batıda vuruşanlar (appaloosa) 
 görünmeyen düşman (the stalking moon)
 vahşî belde (the wild bunch) 
 çöl şeytanı (the ballad of cable hogue) 
 vahşî sürücü (junior bonner) 
 sonsuz ölüm (butch cassidy and the sundance kid) 
 kara şerif (tick, tick, tick) 
 vahşi kahraman (a man called horse) 
 mavi askerler (soldier blue) 
 kovboylar (cuttlepepper and co.) 
 kadın affetmez (the beguiled) 
 kahramanın sonu (monte walsh) 
 kızgın ve sakin (buck and the preacher) 
 vahşi adam (a man of the wilderness) 
 ya sen ya ben (tell them willie boy is here)

western'de yabancı parmağı:
 bir avuç dolar (per un pugno di dollari) 
 i̇yi, kötü ve çirkin (the good, the bad and the ugly) 
 yabandan gelen adam (duck you sucker - giu la testa) 
 i̇ntikam deresi (blue) 
 kızgın i̇ntikam günleri (the reward)

2. amerika kendine bakıyor
"büyük bunalım" filmleri:
 korkunç i̇htiras (carpetbaggers) 
 bonnie ve clyde (bonnie and clyde) 
 son gerçek (they shoot horses, don't they?) 
 ölüm treni (emperor of the north pole) 
 dilinger 
 soygun ve aşk (boxcar bertha)

"mafya" denen bir örgüt ve diğer kötü çocuklar :
 doğu yoldan ayrılanlar (once a thief) 
 kibar soyguncu (the thomas crown affair) 
 kan davası (brotherhood) 
 dönüşü olmayan yol (point blank) 
 baba (the godfather) 
 taş yürekli katil (the stonekiller) 
 % 99 ölüm (99 and 44/100% dead)

polise övgü:
 vahşi hakikat (the detective) 
 kanunun kuvveti (the french connection) 
 i̇nfilak (busting) 
 42. hücre (the new centurions) 
 mavi işık saçanlar (electra glide in blue)

"kara hafiye"ler:
 kara tehlike (cotton comes to harlem) 
 kara silah (the black gun)

amerikan usulü şiddet:
 kaçaklar (the chase) 
 boston canavarı (boston strangler) 
 korkunç olay (incident) 
 ölüm noktası (vanishing point) 
 köpekler (straw dogs) 
 bugünün adamı (wusa) 
 ilık dudaklar (lipstick) 
 robert altman, ya da amerikan toplumunun gerçek yüzü

büyük kent, yalnızlık, toplumsal başarının bedeli:
 seni yaşatacağım (the slender thread) 
 kumarbazlar kralı (cincinnati kid) 
 kadın ve kumar (the only game in town) 
 jean harlow'un maceraları (harlow) 
 kralın rüyası (a dream of kings) 
 kader değişmez (the arrangement)
 geceyarısı kovboyu (midnight cowboy) 
 esrar bitti (panic in the needle park) 
 i̇ki taşralı (the out of towners)

çeşitli kurumlara bakış:
 karanlığın i̇çinden (the miracle worker) 
 bekleyen çocuk (a child is waiting) 
 hastane (the hospital) 
 mutluluk peşinde (the pursuit of happiness) 
 parmaklıklar arkasında (cool hand luke) 
 «guguk kuşu», ya da baskıcı düzen alegorisi 
 'rocky': eski rüyanın yeni örneği

savaş, ordu, askerlik:
 çavuşun sırrı (the sergeant)
 vietnam, cephesiz savaş 
 son hücum (the green berets) 
 12 kahraman haydut (the dirty dozen) 
 kahraman çavuş (sergeant ryker) 
 tora, tora, tora 
 cephede eğlence (mash) 
 general patton (patton) 
 cehennemde 2 adam (hell in the pacific)

sistemi temelden eleştirme çabaları:
 akbabanın 3 günü (three days of the condor) 
 'dördüncü güç'e i̇nanç, ya da bir amerikan düşü 
 'peygamber' bekleyen toplum: «şebeke» (network)

cinsiyet, aşk, ahlâk, kadın ve evliliğe bakış:
 kim korkar hain kurttan? (who's afraid of virginia woolf?)
 aşk mevsimi (the graduate)
 i̇lk defa (carnal knowledge) 
 parıltılı gözler (reflections in a golden eye)
 ümitsiz aşk (sandpiper) 
 aşıklar (the swimmer)
 yasak aşk (rachel, rachel) 
 buhranlı yıllar (the rain people) 
 bana sevdiğini söyle (april fools)
 bir masalın anatomisi 
 kucaktan kucağa (the grasshopper) 
 sevgilimin oyunu (i walk the line) 
 kucak dolusu (goodbye, columbus )
 karımı seviyorum (i love my wife) 
 fahişe (klute) 
 simsarın düğünü (marriage of a young stockbroker) 
 yaz günüydü (summer of '42) 
 gençlik duyguları (jeremy) 
 kadın/erkek savaşı (the war between men and women)

irk sorunu:
 sevgili hocamız (to sir, with love) 
 sevgili arkadaşım (a patch of blue) 
 siyah öğretmen (halls of anger) 
 kader bağlayınca (the defiant ones) 
 beklenmeyen misafir (guess who's coming to dinner) 
 gecenin sıcağında (in the heat of the night)
 mandingo

3. hollywood rüyası 
en büyükler: 2 'komple sanatçı', 2 büyük yönetmen:
 hong-kong'lu kontes (a countess from hong kong) 
 ölümsüz şarlo 
 jerry lewis gönüllü doktor (disorderly orderly) 
 jerry lewis aptal tezgâhtar (who's minding the store) 
 jerry lewis 7 yüzlü adam (family jewels) 
 jerry lewis geveze hafiye (the big mouth) 
 jerry gider tersine (don't raise the bridge, lower the river) 
 tuz, biber ve elmas (one more time) 
 bazıları sıcak sever (some like it hot) 
 şerlok holmes (the private life of sherlock holmes) 
 dokunma, gıdıklanırım (avanti) 
 pembe panter (the pink panther) 
 karanlıkta bir çığlık (a shot in the dark) 
 büyük yarış (the great race) 
 harpte ne yaptın? (what did you do in the war, daddy?) 
 tatlı budala (the party)

amerikan "salon komedisi":
 beni rahatsız etme (do not disturb) 
 şaşkın baba (father goose) 
 karınızı nasıl öldürürsünüz? (how to murder your wife?) 
 hırsız âşıklar (how to steal a million) 
 i̇natçı kız (the unsinkable molly brown) 
 işıklar söndüğünde neredeydin? (where were you when the lights went out?) 
 kaktüs çiçeği (cactus flower) 
 annem kim olacak? (the courtship of eddie's father)
 aşk yolu (two for the road)
 yastık kavgası (a touch of class)

komediyi yenileme çabaları:
 çılgın adam (a fine madness)
 üç kâğıtçı (the flim-flam man) 
 evlenmekten korkuyorum (what's new pussycat?)
 evlenmek i̇stiyorum (luv) 
 çılgın dünya (it's a mad mad mad mad world)
 para babası (the magic christian) 
 aptallar şehri (a funny thing happened on the way to the forum) 
 aşka vakit yok (what's up, doc?) 
 200 yıl sonra (sleeper) 
 bir sinema tutkunu: mel brooks

müzikalin dünyası:
 neşeli günler (the sound of music) 
 7 kardeşe 7 gelin (seven brides for seven brothers) 
 telefonda aşk (bye bye birdie) 
 benim tatlı meleğim (my fair lady)
 komik kız (funny girl) 
 masum melekler (oliver) 
 cici kız (hello dolly) 
 damdaki kemancı (fiddler on the roof) 
 kabare (cabaret) 
 yalnız kalpler (music lovers) 
 tommy 
 yönetmenler sözlüğü

kaynakça 
kitabın kapak ve iç sayfalarında yer alan bilgiler

1977 kitapları
türkiye kitapları
türkçe kitaplar
sinema kitapları
başvuru kitapları
kurgusal olmayan kitaplar
atilla dorsay kitapları