Cahit Uçuk

cahit uçuk ya da asıl adıyla cahide üçok (d. 17 ağustos 1909, selanik  - ö. 7 kasım 2004, i̇stanbul), türk hikâye ve roman yazarıdır.

hayatı 
babası son osmanlı meclis-i mebûsanında siverek milletvekili ve kaymakam olan i̇brahim vehbi üçok ve annesi aslen selanikli olan hadiye hanımdır. üçok, ailesinin ilk çocuğudur. babası ve aile bireyleri kızlarına cahide şeklinde hitap etmek yerine cahit ismiyle hitap etmişlerdir. nedeni ise; babasının hüseyin cahit yalçın ile olan yakın dostluğu ve ona karşı olan sevgisi nedeniyleydi. bu gelişmeden sonra cahit hanım, cahide seher ismini hiç kullanmamıştır. hayatının ileriki dönemlerinde kendi başvurusuyla mahkeme kararı doğrultusunda soyadı uçuk olarak değiştirilmiştir. çocukluğunda babasının görevinden dolayı, üç buçuk yılını hekimhan'da geçirmiş daha sonra ise alanya'ya taşınmışlardır. cahit, çocukluğunda caz şarkıları söylemeyi de çok seviyordu.

edebi kişiliği 
birçok denemeler yapan cahit'in ilk masalı, 1935 yılında nâzım hikmet'in çıkardığı yarım ay isimli dergide yayımlandı. uçuk, eserlerinin birçoğunu çocuklar için yazmıştır. öncesinde şiir de yazan cahit hanım, abdülhak hamit tarhan’ın kendisini düz yazıya yöneltme çabalarının bir sonucu olarak şiire karşı olan ilgisini yitirip roman ve öykü alanlarında eser vermeye başlamıştır. bu durum sonrasında tamamen hikâye ve roman yazımına yöneldi. eserlerinde sıcak ve samimi bir dil kullanarak çoğunlukla kadın hakları ve kadının toplumdaki yeri konularını işleyip, zaman zaman mistik temaları da işlemiştir.

i̇şlediği roman konuları ve kullandığı sıcak dili sayesinde sevilen uçuk, babıali'de ve anadolu'da yayımlanan günlük gazete ve dergilere; piyes, masal, hikâye ve roman tefrikaları yazmıştır. yaptığı betimlemeler gerçekçidir. romanlarında hekimhan ve alanya gibi yaşadığı yerlerden izler görülebilir.

öykülerinin konuları ise iki genel çerçevede incelenebilir. bunlardan ilki aşk, annelik ve anaçlık, anne baba ayrılığının çocuk üzerindeki etkileri gibi kişisel konulardan oluşurken ikincisi yoksulluk, çevreye karşı kayıtsızlık ve hırsızlık gibi sosyal konulardan oluşur. farklı kimi yazarların etkisinde kalması sonucu anadolu’ya yönelen öyküler de yazmıştır.eserlerinde yaşam verdiği kadın karakterler tek düze olmayıp birbirinden farklı özelliklere sahiptirler. bazıları ekonomik açıdan alt sınıflarda var olurken bazıları üst sınıflardadır, bazıları gençken bazıları yaşça büyüktür.

 kaleme almış olduğu 240 öykü sonradan kendisi tarafından 9 ayrı kitapta bir araya getirilmiştir. öyküleri haricinde uçuk’un 16 romanı bulunmaktadır. dikenli çit ve kırmızı balıklar isimli romanları cahit uçuk’un psikolojisinden derin izler taşımaktadır. eserlerinin çoğunda hayal gücünü etkili bir şekilde kullanmıştır. siyah dantelli şemsiye, değirmen taşı, gecenin bu saatinde, hep yarın, özlem şarkısı, bir i̇mparatorluk çökerken isimli romanları da cahit uçuk’un edebi kişiliğine dair ipuçları vermeleri dolayısıyla yazarın önemli eserleri arasında yer alır.

aldığı ödüller 
sayıları her yıl artan roman ve hikâye kitaplarından başka, çok sevdiği çocuklar için de romanlar, öyküler, masallar ve manzum masallar yazdı. ona en güzel armağanı da, çocuklar için yazdıkları getirmiştir. dünyanın ünlü çocuk klasikleri i̇kizler serisinin yirmi sekizinci kitabı olan türk i̇kizleri ile hans christian andersen armağanını kazandı ve bu kitabı, i̇ngilizce dahil olmak üzere birkaç dünya diline çevrilmiştir. uluslararası çocuk kitapları birliği tarafından şeref madalyası kazanmıştır. 2001 senesinde türkiye yazarlar birliği’nin üstün hizmet ödülü’nü aldı.

özel hayatı 
cahit uçuk, yazar mahmut yesari ile kısa bir evlilik yapmıştır. daha sonra galatasaraylı futbolcu "cici necdet" ile on yıl süren ikinci bir evliliği olmuştur. uçuk, hayatı boyunca dört defa evlilik yapmıştır.

türkiye cumhuriyeti'nin ilk kadın yazarlarından cahit uçuk, 7 kasım 2004'te i̇stanbul bebek’teki evinde 95 yaşında öldü. defni zincirlikuyu mezarlığı'nda bulunmaktadır.

başlıca yapıtları

roman 
 küçük ev, i̇st.: i̇nkılâp, 1947
 kanlı düğün, i̇st.: uçuk yayınları, 1956 
 siyah dantelli şemsiye, i̇st.: i̇stanbul matbaacılık 
 uçan su
 değirmentaşı, i̇st.: i̇stanbul matbaacılık, 1966
 hep yarın, i̇st.: uçuk, 1968
 güneş kokusu
 kirazlı pınar, i̇st.: remzi, 1936 
 sürü çıngırakları 
 dikenli çit, i̇st.: i̇nkılâp, 1937
 kırmızı balıklar, i̇st.: i̇nkılâp, 1946
 gecenin bu saatinde, i̇st.: uçuk, 1968
 özlem şarkısı, i̇st.: uçuk yayınları, 1968
 yalçın kayalar, i̇st.: uçuk yayınları, 1971
 bıraktığın yerden, i̇st.: uçuk yayınları, 1973

öykü 
 cennet bahçesi, i̇st.: uçuk, 1967 
 işıklı pencere, i̇st.: uçuk, 1969 
 kurtların saygısı, i̇st.: uçuk, 1970 
 değişen sensin, i̇st.: uçuk, 1970
 altın pabuçlar
 artık geçti 
 saman arabası, 1968

çocuk kitapları 
 türk i̇kizleri, i̇st.: çocuk esirgeme kurumu, 1938(uluslararası çocuk kitapları birliği şeref madalyası, 1958 hans christian andersen ödülü)
 i̇ran i̇kizleri
 gümüş kanat, i̇st.: doğan kardeş, 1962 
 yalçın kayalar 
 mavi ok, i̇st.: uçuk, 1968
 kırmızı mantarlar, ank.: çocuk esirgeme kurumu, 1943
 üç masal, ank.: çocuk esirgeme kurumu, 1943
 ateş gözlü dev, ank.: akay, 1945
 cepteki yavrular, i̇st.: milliyet, 1973
 kurnaz tilki, ank.: akay, 1946
 herte verte pitte
 eve giren güneş
 açılan pencereler
 esrarengiz yalı 
 mavi derinliklerdeki sır 
 sırrını vermeyen tabak
 dünyamız tehlikede uzaydaki mavi bilye 5 (isbn 9789758509751)
 çiğdem’in düşleri, i̇st.: uçuk, 1995
 ormanın küçük meleği, i̇st.: uçuk, 1995
 türk çocuğuna masallar, 1946
 bir köy masalı, ank.: çocuk esirgeme kurumu, 1945
 emrindeyiz, (piyes) ank.: çocuk esirgeme kurumu, 1943
 sihirli bilezik, (piyes) ank.: çocuk esirgeme kurumu, 1943

oyun 
 yaşamak i̇stiyoruz
 gök korsan
 bileziklerin sesi

anı 
 bir i̇mparatorluk çökerken (anı, 1995, yky) (isbn 9753634129)
 erkekler dünyasında bir kadın yazar (isbn 9750805305)

kaynakça 
özel

genel
 

20. yüzyıl türk roman yazarları
21. yüzyıl türk roman yazarları
20. yüzyıl türk hikâye yazarları
21. yüzyıl türk hikâye yazarları
1909 doğumlular
2004 yılında ölenler
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
resim aranan yazarlar
selanik doğumlular
i̇stanbul'da ölenler
20. yüzyıl türk kadın yazarları