Vélez-Málaga

vélez-málaga, i̇spanya'nın, endülüs özerk topluluğu'nun, málaga i̇li'nin, malaga i̇lçesi'ne bağlı şehir. 74,190 kişilik nüfusuyla ve şehir nüfusunun toplam il nüfusuna oranıyla ilin en büyük üçüncü şehridir. nüfus yoğunluğu, kilometrekareye 469,91 kişidir. (1217,1/sq mi.) yüzölçümü ise 157,88 kilometrekaredir. şehrin rakımı ise en yüksek noktada, 60 metredir (197 fit).

şehrin, i̇spanya içinde posta kodu, e-29-700 ve iso kodu es-ma-vm'dir. (es:espana, ma:málaga, vm:vélez-málaga) 

tarihinde ise, uzun bir süre boyunca i̇slam egemenliğinde kalmıştır. şehrin şu andaki başkanı 2007'de görev başına getirilen i̇spanyol sosyalist i̇şçi partisi'nden salomé arroyo sanchéz'dir.

tarih

tarih ve milat öncesi dönem 
tarih öncesi dönemlerde, velez-malaga'da belli bir yerleşme yoktu. bu bölgede ilk yerleşme, velez-malaga'nın şu an bulunduğu konumda olmasa da, bu bölgelerde, mö 8. yüzyılda, kurulan fenike kolonisiydi. ayrıca roma i̇mparatorluğu'nun da bu bölgelerde koloniler kurup, bu bölgede, "garum sosu" 'nu icat ettikleri bilinmektedir.

orta çağ ve şehrin kuruluşu 
vélez-malaga, orta çağ'da zamanında, 750'li yıllarda faslı müslümanlar tarafından kurulmuştur. i̇ber yarımadası'nda dayanan son i̇slam şehirlerinden birisi olmuştur. 711'den, 1493'e kadar i̇slam egemenliğinde kalmıştır ve endülüs toprakları'nda yer almıştır. gırnata emirliği'nin en önemli şehirlerinden birisi olmuştur. bu zamanlarda nüfus hızlı bir şekilde artmıştır ve yerleşme kale surlarının dışına taşmıştır. 1492'de beni ahmer devleti başkenti gırnata'nın i̇spanya krallığı'na teslim olmasından birkaç yıl önce 27 nisan 1487'de vélez-malaga, aragonlu ii. fernand tarafından kuşatılmıştır ve 1488 sonlarında, ilk defa katolik yönetimine geçmiştir. kuşatma sırasında, evlerini terk eden faslı, endülüslü ve arap müslümanların yerini, kastilya ve leon'lu katolik hıristiyanlar almıştır. gırnata'nın düşmesinden 1 yıl sonra geriye kalan şehirlerde düşmüştür. (cebelitarık, marbella...)  ve i̇spanya topraklarındaki arap-i̇slam egemenliği sona ermiştir.

yakın çağ ve rönesans 
aydınlanma çağı rönesans'ta yapılan coğrafi keşifler'den sonra, başlayan sömürgecilik, i̇spanya'nın, dünyanın çeşitli yerlerinde geniş koloniler elde etmesine yol açtı. bu sıralarda i̇spanya krallığı'nı yöneten, kral ii. carlos'un büyük bir miras bırakacağı biliniyordu. onun, 1700'de ölümünden sonra, 15 yıl süren, i̇spanya veraset savaşları adı verilen, i̇spanya'nın topraklarını ve zengin kolonilerini, büyük avrupa devletleri arasında paylaştırmak için yapılan, kara ve deniz savaşları dizisi başladı. 23 ağustos 1704 yılında, veraset savaşları kapsamında yapılan en büyük deniz savaşı olan " vélez-malaga deniz savaşı ", o zamanki vélez-malaga limanı'nda ve limanın açıklarında, fransız - i̇spanyol ve i̇ngiliz - hollandalı donanmalar arasında yapıldı.

yeni çağ 
19. yüzyılda şehir nüfusunun %60'ı sarı humma salgını'ndan hayatını kaybetti. ayrıca, 20. yüzyılın yani 1900'lerin başlarında şehre yapılan ilk tren yolu sayesinde, şehirden, torre del mar'a ulaşım sağlandı.
      
aşağıdaki tabloda, vélez-malaga şehrinin tarihe göre ait oldukları devletler, dinleri ve o zamanki yöneticileriyle birlikte verilmiştir.

yönetim 
2007 seçimlerinde, i̇si̇p'ten salomé arroyo sanchéz, i̇spanya halk partisi'nden rakibi, francisco ignacio delgado bonilla'yı geçerek, ilk kez başkanlık koltuğuna oturmuştur. 1979'dan bu yana 1995-1999 arası yıllar hariç, tüm seçimlerde i̇si̇p kazanmıştır.

aşağıdaki tabloda, 1979'dan bu yana vélez-malaga'daki seçimleri ve sonuçlarını görüyorsunuz.

 *i̇hp: i̇spanya halk partisi

ulaşım 
vélez-malaga'da ulaşım karayolu ve denizyolundan yapılabilir. tramvay, otobüs ve gemi tercih edilir.

otobüs 
vélez-malaga terminalinden,  "m-362" ,  "m-363" ,  "m-364" ,  "m-365"  yolları aracılığıyla torre de benagalbón, málaga, nerja, torrox, periana, riogordo, marbella gibi şehirlere direkt seferler yapılmaktadır. en çok tercih edilen ulaşım türüdür.

deniz yolu 

vélez-malaga, kıyıya yakın olsa da, kıyıda olmadığı için, kendine air bir limanı yoktur ve deniz ulaşımı 5 kilometre ötedeki  "puerto de la caleta limanı"  'ndan sağlanır ve costa del sol occidental i̇lçesi'ne birçok sefer yapılır.

tramvay 

vélez-malaga şehri'nde başka bir ulaşım türü de tramvay ulaşımıdır. şehre 2006 yılında, toplam 6,5 km.'lik bir tramvay hattı döşenmiştir ve 2006'dan beri çalışmaktadır. şehir içi ulaşımda oldukça tercih edilir. ayrıca, şehre vélez-malaga la axarquia özel hastahanesi gibi şehir merkezine uzak yerlere ulaşımda büyük katkı sağlar.

nüfus 
i̇spanya'da yapılan son nüfus sayımı olan 2009 sayımına göre vélez-malaga'nın nüfusu, 74,190 kişidir. 74.190 kişilik nüfusla vélez-malaga, málaga i̇li'nde en fazla nüfusa sahip olan üçüncü şehirdir. ve il içerisindeki nüfus oranına göre de üçüncüdür.

aşağıdaki tabloda, vélez-málaga nüfusunun yıllara göre değişimini görüyorsunuz;

  tablo kaynak:

mimâri 
vélez-malaga'nın mimarisine bakıldığında, eski katolik taş mimarisi göze çarpar. evlerde genellikle, bahçeli, taş, iki katlı ve çok balkonlu mimaridedir.

bazı önemli bina, yapı ve yerler 
 santa maría la mayor vélez kilisesi
 san juan bautista vélez kilisesi ve saat kulesi
 mercédes villası (villa mercedes)
 beniel devlet sarayı (municipal palacio de beniel)
 torre del mar plajı
 vélez-málaga kalesi, surları, duvarı ve çevresindeki kafeler. (muralla de vélez-malaga)

spor 
şehrin tek futbol takımı olan vélez fc, şehri spor açısından kalbi denilebilir. ayrıca, şehirde golf, basketbol, yüzme, bisiklet, atletizm ve tenis kulüpleride vardır. "vélez fc" ve "club náutico de torre del mar" şehrin en profesyonel futbol kulüpleridir. club baloncesto axarquía basketbol ve axarquia vélez malaga dc'de bisiklet ve badminton kulüplerine örnektir.

şehirdeki en iyi spor kulübü olarak görülen, vélez fc, i̇spanya üçüncü ligi'nin dokuzuncu grubu'nda mücadele etmektedir.

ayrıca bakınız 
 málaga
 málaga i̇li
 marbella
 fernando hierro
 la liga 1935-36
 real madrid

kaynakça 

i̇spanya'daki şehirler
málaga i̇li'nin belediyeleri