27 Ocak



olaylar 

 1521 - mastaba meydan muharebesi: canberdi gazali i̇syanı bastırıldı.
 1695 - ii. ahmet'in ölümüyle, ii. mustafa osmanlı padişahı oldu.
 1785 - georgia üniversitesi (amerika birleşik devletleri) kuruldu.
 1880 - thomas edison, elektrik ampulünün patentini aldı.
 1901 - alman çeşmesi açıldı.
 1915 - amerika birleşik devletleri deniz kuvvetleri, haiti'yi işgal etti.
 1918 - amerikalı romancı edgar rice burroughs'un yarattığı "tarzan"ı konu alan ilk film, gorillerin tarzanı (tarzan of the apes) adıyla abd'de gösterime girdi. oyuncu elmo lincoln, beyazperdenin ilk tarzan'ı oldu.
 1923 - i̇zmir'e gelen mustafa kemal paşa, karşıyaka'da trenden inerek, ege gezisine başladığı gün (14 ocak) ölen annesinin (zübeyde hanım) kabrini ziyaret etti.
 1926 - john logie baird ilk televizyon yayınını gerçekleştirdi.
 1934 - fransa'da camille chautemps istifa etti. yeni hükûmeti, édouard daladier kurdu.
 1934 - i̇pek film stüdyosu senaryo yarışması açtı.
 1937 - cenevre'de milletler cemiyeti toplantısında, hatay'ın bağımsızlığı kabul edildi.
 1940 - millî koruma kanunu, resmi gazete'de yayınlandı.
 1941 - ii. dünya savaşı'nda i̇ngilizler eritre'ye girdi.
 1943 - varlık vergisini ödemeyen mükellefler, borçlarını "bedenen çalışarak ödemeleri" için çalışma kamplarına gönderildi. tümü i̇stanbullu gayrimüslimlerden oluşan 32 kişilik ilk kafile aşkale'ye doğru yola çıktı.
 1945 - sovyetler birliği'nin kızıl ordu birlikleri, polonya'da almanya'nın kurduğu auschwitz-birkenau toplama ve i̇mha kampını ele geçirdi.
 1947 - öğretim kurumları dışında din eğitimine izin verildi.
 1948 - i̇lk teyp satışa çıktı.
 1954 - köy enstitüleri ile i̇lk öğretmen okullarını, "i̇lk öğretmen okulları" adı altında birleştiren yasa meclis'te kabul edildi. böylece köy enstitüleri kapatıldı.
 1954 - millet partisi kapatıldı; din esasına dayanan ve amacını gizleyen bir parti olduğu iddia edildi, yöneticileri de birer gün hapis ve 250'şer kuruş para cezasına çarptırıldı.
 1956 - yabancı petrol şirketi mobil, türkiye'de petrol arama ruhsatını alan ilk firma oldu.
 1958 - kıbrıs'ta 10 bin türk "taksim" lehinde gösteri yaptı. i̇ngiliz askerleri topluluğun üzerine zırhlı araçlarla yürüdü, yaralananlar oldu.
 1961 - benoit gouin, kanadalı oyuncu
 1965 - ord. prof. ali fuat başgil'in 5 yıl hapsi istendi. ali fuat başgil i̇sviçre'de fransızca olarak 27 mayıs askeri i̇htilali adlı bir kitap yayınlamıştı.
 1967 - ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi öğrencileri, yeni yönetmelik hükümlerini protesto için boykota başladılar.
 1967 - apollo-1 uzay aracı, kennedy uzay merkezi'nde test edildiği sırada yandı: astronotlar gus grissom, edward higgins white ve roger chaffee hayatlarını kaybetti.
 1969 - i̇stanbul aksaray'daki küçük opera tiyatrosu tamamen yandı.
 1969 - türkiye tekstil, örme ve giyim sanayi i̇şçileri sendikası'na (teksi̇f) bağlı 5 fabrikada daha grev başladı. 7915 işçi işi bıraktı.
 1971 - türkiye i̇şçi partisi amasya i̇l başkanı şerafettin atalay öldürüldü.
 1972 - süleyman demirel, "rejimi değiştirme gayreti siyasi suç değildir" dedi.
 1973 - amerika birleşik devletleri ve vietnam ateşkes anlaşması imzaladı.
 1973 - türkiye'nin los angeles başkonsolosu mehmet baydar ve konsolos bahadır demir, ermeni örgüt asala tarafından öldürüldü.
 1974 - kıbrıs'ı yunanistan'a vermek isteyen eoka lideri yorgo grivas, kıbrıs'ta kalp krizinden öldü, öldüğünde 75 yaşındaydı.
 1976 - balıkesir'de adem özkan adlı bir kişi, tarlalarını satarak geçimini sağlayan dedesini son tarlaları da satışa çıkarması üzerine uykudayken eldivenle boğarak öldürdü. 12 eylül döneminde idam edildi.
 1980 - beyoğlu'ndaki tarihi markiz pastanesi kapandı. markiz, 23 aralık 2003'te yeniden açıldı.
 1983 - dünyanın en uzun (53,9 km) denizaltı tüneli olan seikan tüneli açıldı. tünel japonya'nın honshu ve hokkaido adalarını birbirine bağlıyor.
 1984 - ankara cumhuriyet savcı yardımcısı doğan öz'ü öldürmekten sanık i̇brahim çiftçi hakkındaki ölüm cezası kararı yargıtayca bozuldu. altı yıldır tutuklu bulunan i̇brahim çiftçi tahliye edildi.
 1988 - server tanilli'nin nasıl bir demokrasi i̇stiyoruz adlı kitabı toplatıldı.
 1991 - somali diktatörü siad barre, isyancıların başkent mogadişu'yu ele geçirmesi üzerine ülkeden kaçtı.
 1994 - i̇çişleri bakanı nahit menteşe, i̇stanbul kumkapı polis karakolu'nda gözaltına alınan vakkas dost isimli vatandaşın, polis memuru nurettin öztürk tarafından dövülerek öldürüldüğünü açıkladı.
 1994 - özgür gündem gazetesinin ankara temsilciliğinde patlama oldu. gazetenin ankara haber merkezi'ne de molotofkokteyli atıldı.
 1995 - eylül 1994'ten beri paris'te cezaevinde bulunan dev-sol lideri dursun karataş, 1995'te serbest bırakıldı. dursun karataş, sahte kimlikle fransa'ya giriş yaparken tutuklanmıştı.
 1995 - çocuk hakları sözleşmesi, türkiye tarafından çekince koyularak kabul edildi.
 1996 - bodrum açıklarındaki kardak kayalıklarına, yunan ve türk gazetecilerin ayrı ayrı bayrak dikmeleri türkiye ile yunanistan arasında gerilim yarattı.
 1996 - bursa'da 1963 yılından beri hizmet veren teleferik özelleştirildi.
 2000 - kamuoyunda, i̇kinci manisa davası olarak bilinen 10'u tutuklu 14 sanığın yargılandığı ve yargıtay tarafından iki kez usulden bozulan davada, sanıklar, 2 yıl 6 ay ile 15 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı.
 2010 - apple'ın patronu steve jobs, aylardır beklenen taşınabilir bilgisayar ve akıllı telefon arası çok fonksiyonlu tablet bilgisayarı ipad'i tanıttı.
 2013 - brezilya'nın santa maria şehrinde bir gece kulübünde düzenlenen gösteri sırasında yangın çıktı ve 245 kişi yanarak hayatını kaybetti.
 2014 - suriye'ye i̇srail hava saldırısı gerçekleşti.

doğumlar 

 1571 - i. abbas, safevi hanedanlığının 5. hükümdarı (ö. 1629)
 1585 - hendrick avercamp, hollandalı ressam (ö. 1634)
 1662 - richard bentley, i̇ngiliz ilahiyatçı ve eleştirmen (ö. 1742)
 1679 - jean françois de troy, fransız rokoko ressamı ve duvar halısı tasarımcı (ö. 1752)
 1756 - wolfgang amadeus mozart, avusturyalı besteci (ö. 1791)
 1775 - friedrich schelling, alman i̇dealist düşünür (ö. 1854)
 1808 - david strauss, alman ilahiyatçısı ve filozofu (ö. 1874)
 1814 - eugène viollet-le-duc, fransız mimar ve teorisyen (ö. 1879)
 1820 - juan crisóstomo falcón, venezuela devlet başkanı (ö. 1870)
 1823 - edouard lalo, fransız besteci (ö. 1892)
 1826 - mihail yevgrafoviç saltıkov-şçedrin, rus hiciv ustası ve romancı (ö. 1889)
 1832 - lewis carroll, i̇ngiliz yazar, matematikçi ve mantıkçı (ö. 1898)
 1832 - arthur hughes, i̇ngiliz ressam ve resimleyici (ö. 1915)
 1836 - leopold von sacher-masoch, avusturyalı yazar (ö.1895)
 1848 - tōgō heihachirō, japon filo amirali (ö. 1934)
 1850 - edward smith, i̇ngiliz deniz subayı (ö. 1912)
 1852 - fulgence bienvenüe, fransız inşaat mühendisi (ö. 1936)
 1859 - ii. wilhelm, almanya i̇mparatoru (ö. 1941)
 1859 - pavel milyukov, rus tarihçi ve liberal politikacı (ö. 1943)
 1860 - gabriele possanner, avusturyalı hekim (ö. 1940)
 1868 - arthur brofeldt, fin siyasetçi (ö. 1928)
 1878 - olympe démarez, fransız avukat (ö. 1964)
 1881 - sveinn björnsson, i̇zlanda'nın ilk cumhurbaşkanı (ö. 1952)
 1883 - gottfried feder, alman ekonomist ve nsdap'nin 6 kurucusundan biri (ö. 1941)
 1886 - frank nitti, i̇talyan mafya lideri (ö. 1943)
 1888 - victor goldschmidt, norveçli mineralog (ö. 1947)
 1888 - george relph, i̇ngiliz aktör (ö. 1960)
 1890 - mauno pekkala, finlandiya başbakanı (ö. 1952)
 1893 - song qingling, çinli devlet başkanı (ö. 1981)
 1898 - erich zepler, yahudi elektronik mühendisi ve satranç kompozitörü (ö. 1980)
 1903 - john carew eccles, avustralyalı nörofizyolog ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi (ö. 1997)
 1905 - burhan atak, türk futbolcu (ö. 1987)
 1910 - edvard kardelj, yugoslav marksizminin kurucusu ve devrimci siyaset adamı (ö. 1979)
 1910 - felix candela, i̇spanyol/meksikalı mimar (ö.1997)
 1919 - hüseyin peyda, türk sinema oyuncusu (ö. 1990)
 1921 - donna reed, amerikalı oyuncu ve en i̇yi yardımcı kadın oyuncu akademi ödülü sahibi (ö. 1986)
 1924 - rauf denktaş, kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin kurucusu ve siyasetçi (ö. 2012)
 1926 - ingrid thulin, i̇sveçli oyuncu (ö. 2004)
 1928 - marie daëms, fransız oyuncu (ö.2016)
 1931 - gazanfer özcan, türk tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 2009)
 1932 - boris anfiyanoviç şahlin, sovyet jimnastikçi (üç olimpiyatta altın madalya kazanan ve 10 kez dünya şampiyonu olan) (ö. 2008)
 1934 - edith cresson, fransa'nın ilk kadın başbakanı
 1936 - samuel c. c. ting, amerikalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi
 1942 - tasuku honjo, japon bilim insanı, immünolog ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi
 1940 - ahmet kurtcebe alptemoçin, türk siyasetçi, eski bursa milletvekili ve iş insanı
 1944 - mairead corrigan, i̇rlandalı sosyal hizmet uzmanı (katolik ve protestanları bir araya getiren barış i̇nsanları örgütü'nün kurucusu ve nobel barış ödülü sahibi)
 1944 - nick mason, i̇ngiliz müzisyen ve pink floyd grubunun bateristi
 1948 - mikhail baryshnikov, rus dansçı
 1948 - valeri brainin, rus-alman müzik yöneticisi, müzik bilimci, besteci ve şair
 1955 - nilgün özhan kasapbaşoğlu, türk tiyatro, sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı
 1955 - burhanettin kocamaz, türk siyasetçi
 1957 - frank miller, amerikalı çizgi romancı, yazar ve film yönetmeni
 1964 - lale başar, türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu
 1965 - attila sekerlioglu, türk asıllı avusturyalı futbolcu ve teknik direktör
 1965 - oktay kaynarca, türk sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu
 1969 - süleyman atanısev, türk tiyatro oyuncusu
 1970 - heather nauert, amerikalı gazeteci ve diplomat
 1974 - ole einar bjørndalen, norveçli biatlet
 1980 - austin o'riley, amerikalı çıplak model ve pornografik film oyuncusu
 1987 - lupe fuentes, amerikalı çıplak model ve pornografik film oyuncusu
 1992 - jean acosta soares, brezilyalı futbolcu
 1997 - betül kutlu, türk basketbolcu

ölümler 
 98 - nerva, roma imparatoru (d. 30)
 308 - azize nino, gürcistan’da hristiyanlığı yayan azize (d. 296)
 457 - marcianus, 450-457 arasında doğu roma i̇mparatoru (bizans) (d. 396)
 672 - vitalianus, 657'den 672'deki ölümüne kadar katolik kilisesi için papalık yapmıştır
 1635 - nef'i, türk şair (d. 1572)
 1731 - bartolomeo cristofori, i̇talyan müzik aleti yapımcısı (d. 1655)
 1814 - johann gottlieb fichte, alman filozof (d. 1762)
 1851 - john james audubon, amerikalı ressam (d. 1785)
 1901 - giuseppe verdi, i̇talyan besteci (d. 1813)
 1910 - ‎thomas crapper‎‎, i̇ngiliz tesisatçı ve iş insanı‎ (d. 1836)
 1913 - ebüzziya tevfik bey, türk gazeteci, yazar, yayıncı ve hattat (d. 1849)
 1922 - nellie bly, amerikalı gazeteci (d. 1864)
 1922 - giovanni verga, i̇talyan yazar (d. 1840)
 1930 - leonardo de mango, i̇talyan ressam (d. 1843)
 1933 - charles ernest overton, britanyalı biyofizikçi ve farmakolog (d. 1865)
 1939 - salih münir paşa, türk diplomat ve eski paris büyükelçisi (d. 1859)
 1940 - isaac babel, sovyet-rus yazar (d. 1894)
 1949 - boris vladimiroviç asafiev, rus müzikolog ve besteci (d. 1884)
 1967 - luigi tenco, i̇talyan müzisyen (d. 1938)
 1972 - şefik i̇nan, türk siyasetçi (d. 1913)
 1974 - georgios grivas, kıbrıslı asker ve rum tedhiş örgütü eoka'nın lideri (d. 1898)
 1974 - leo geyr von schweppenburg, alman asker (d. 1886)
 1974 - rudolf dassler, puma'nın kurucusu (d. 1898)
 1978 - uğur güçlü, türk sinema oyuncusu (d. 1942)
 1983 - louis de funès, fransız sinema oyuncusu (d. 1914)
 2008 - suharto, endonezya devlet başkanı (d. 1921)
 2009 - john updike, amerikalı romancı (d. 1932)
 2010 - howard zinn, amerikalı tarihçi (d. 1922)
 2010 - jerome david salinger, amerikalı romancı (d. 1919)
 2011 - öner ünalan, türk yazar, çevirmen ve araştırmacı (d. 1935)
 2014 - pete seeger, amerikalı insan hakları savunucusu ve şarkıcı (d. 1919
 2015 - charles townes, amerikalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (d. 1915)
 2016 - augusto giomo, i̇talyan basketbolcudur (d. 1940)
 2017 - wim anderiesen jr., hollandalı eski futbolcudur (d. 1931)
 2017 - valeriy bolotov, ukraynalı ayrılıkçı ve rusya yanlısı asker ve siyasetçi (d. 1970)
 2017 - henry-louis de la grange, fransız müzikolog, yazar, eleştirmen ve tarihçi (d. 1924)
 2017 - robert ellis miller, amerikalı bir film yönetmenidir (d. 1927)
 2017 - brunhilde pomsel, alman radyocu ve haber muhabiri (d. 1911)
 2017 - emmanuelle riva, fransız oyuncu (d. 1927)
 2017 - gisella sofio, i̇talyan oyuncu (d. 1931)
 2018 - robert mccormick adams jr., amerikalı antropolog ve arkeolog (d. 1926)
 2018 - royal galipeau, kanadalı iş insanı ve siyasetçidir (d. 1947)
 2018 - ingvar kamprad, i̇sveçli iş insanı ve ikea'nın kurucusu (d. 1926)
 2018 - mort walker, amerikalı çizgi roman sanatçısıdır (d. 1923)
 2019 - henry chapier, fransız gazeteci, film eleştirmeni, televizyoncu ve film yönetmeni (d. 1933)
 2019 - yvonne clark, amerikalı makine mühendisi ve akademisyendir (d. 1929)
 2019 - nina fyodorova, rus kayaklı koşucu (d. 1947)
 2019 - peter magowan, amerikalı iş insanı (d. 1942)
 2019 - eve oja, eston matematikçi ve akademisyendir (d. 1948)
 2019 - erica yohn, amerikalı oyuncu (d. 1928)
 2020 - lina ben mhenni, tunuslu kadın aktivist, blog yazarı, eğitimci ve dilbilimci (d. 1983)
 2021 - gert blomé, i̇sveçli buz hokeyi oyuncusu (d.1934)
 2021 - goddess bunny, amerikalı transseksüel gösteri sanatçısı, drag queen, oyuncu ve model (d. 1960)
 2021 - cloris leachman, amerikalı aktris, komedyen ve en i̇yi yardımcı kadın oyuncu akademi ödülü sahibi (d. 1926)
 2021 - mihrdad minavend, i̇ranlı futbolcu ve teknik direktör (d. 1975)
 2021 - efraín ruales, ekvadorlu aktör, televizyon sunucusu, model ve müzisyen (d. 1984)
 2021 - carmen vázquez, porto rikolu lgbt hakları aktivisti ve yazar (d. 1949)
 2022 - muhammed ali ferruhyan, i̇ranlı serbest stil güreşi (d. 1935)
 2022 - pavlo kuznietsov, ukraynalı siyasetçi (d. 1950)
 2022 - karl spiehs, avusturyalı film yapımcısı (d. 1931

tatiller ve özel günler 
 uluslararası holokost anma günü

kaynakça 

0127
27