Ermeni Soykırımı'nı Anma Günü

ermeni soykırımı'nı anma günü (ermenice: եղեռնի զոհերի հիշատակի օր), her yıl 24 nisan tarihinde başta ermenistan olmak üzere  kanada, fransa ve ermeni diasporası'nın yoğun olarak yaşadığı bölgelerde ermeni kırımı'nda hayatını kaybeden kurbanları anmak için düzenlenen ulusal törenler. ermenistan'ın başkenti erivan'da yüz binlerce insan tsitsernakabert soykırım anıtı'na yürüyerek ziyaret eder ve ebedî aleve çiçekler koyar.

24 nisan 1915'te i̇stanbul'daki ermeni toplumundan 2234 kişinin tutuklanarak tehcir edilmesi nedeniyle ermeni tehcirinin başlangıç günü olarak kabul edilmektedir.

100. yıldönümü 

ermeni soykırımı'nın 100. yıldönümü () 24 nisan 2015'te anılmıştır.

ermenistan 

ülkede 23 nisan 2011'de ermeni soykırımı'nın 100. yıldönümü anlamalarını koordine etmek amacıyla başkanlık kararnamesiyle bir komisyon kurulmuş ve başına ermeni soykırımı müzesi müdürü hayk demoyan geçirilmiştir. komisyonun ilk toplantısı 30 mayıs 2011'de devlet başkanı serj sarkisyan'ın yönetiminde yapılmıştır.

ermenistan dışişleri bakanı yardımcısı şavarş koçaryan, haziran 2012'de "gösterilen çaba yalnızca ülkemiz ve diaspora için değil, tüm dünya için önemlidir. i̇nsanlığa karşı işlenmiş ve cezasız kalmış suçlar ve bunların inkarı bu tip olayların yeniden yaşanmasına zemin hazırlar." ve "soykırımı inkar ederek çağdaş türkiye'nin liderleri, soykırım suçunu işleyen osmanlı yönetimini temsil etmektedir." demiştir.

5 temmuz 2013'te, erivan'da diaspora bakanlığı'nın düzenlediği soykırım anmalarıyla ilgili avukatlara verilen bir forumda ermenistan başsavcısı aghvan hovsepyan şunları söylemiştir:

armenianow haber ajansı tarafından bu ermenistan'ın türkiye üzerinden resmi seviyede ilk toprak talebi olarak yorumlanmıştır. erivan'daki ermeni devrimci federasyonu (taşnaksütyun) uluslararası sekreteryası bürosu müdürü giro manoyan'a göreyse bu olay üzerinden ermenistan'ın türkiye'den resmi toprak talebi yaptığını söylemek güçtür.

hovespyan'a yanıt olarak türkiye cumhuriyeti dışişleri bakanlığı 12 temmuz 2013'te şu açıklamalarda bulunmuştur:

2013 başkanlık seçimlerindeki muhalefet adayı raffi hovannisian:

1998-2008 arası ermenistan dışişleri bakanı vartan oskanian'ın 2013'teki bir konuşmasına göre:

ermeni diasporası
lübnan kökenli kilikya katolikosu i. aram mayıs 2011'de 100. yıl dönümüne dair soykırım herhangi bir gün değildir ve ermeni organizasyonları ve kurumları eylemlerimiz ve sözcüklerimiz hakkında etraflıca düşünmelidir demiştir. i. aram ayrıca "davranışlarımızı değiştirmeliyiz" demiş ve ermenistan'a şu çağrıda bulunmuştur:

katolikos şunları açıklayarak devam etmiştir:

anıtlar 

temmuz 2013'te ermeni soykırımı'nı 1965'te ilk tanıyan uruguay'ın başkenti montevideo'da ermeni soykırımı müzesi inşaatı başlamıştır ve bu müzeyle ülke ermenistan'la birlikte devlet inisiyatifiyle açılmış soykırım müzesine sahip ilk ülke olacaktır.
uruguay eğitim ve kültür bakanlığı ve ülkedeki ermeni toplumunun inşaatı soykırımın 100. yılında bitirmesi beklenmektedir.

eylül 2013'te pasaneda kent konseyi 24 nisan 2015'te bitirilmesi beklenen bir soykırım anıtı inşası için bir önergeyi onaylamıştır.

amerika birleşik devletleri'nin başkenti washington, dc'de 2015 yılı içinde amerika ermeni soykırımı müzesi açılması beklenmektedir. bununla birlikte kaliforniya'daki montebello soykırım anıtı'nın 2015'te "tarihi simge" unvanı alması beklenmektedir.

tepkiler

ermeni kilisesi
23 nisan 2015'te ermeni apostolik kilisesi eçmiadzin'deki eçmiadzin katedrali'nin dışında bir seremoni düzenlemiş ve ermeni soykırımı mağdurlarını aziz ilan etmiştir. seremoni cinayetlerin başladığı gün başlamış ve yerel saatte 19:15'teki sembolik zamanda 100 kez çan çalınmasıyla sonlanmıştır. bu tarih ve saatte tüm dünyadaki ermeni kiliselerindeki 100 kez çan çalma ayini yalnızca türkiye'deki kiliselerde yapılmamıştır. eçmiadzin'de 1.5 milyon insanın aziz ilan edilmesi kilise tarafından son 400 yılda yapılan ilk aziz ilan etme seremonisidir. katolikos ii. karekin "soykırım şehitlerinin aziz ilan edilmesi hayata yeni bir nefes ve lütuf getirmiş ve ulusal ve dini yaşamımıza nimet getirmiştir. i̇sa adına ölen ermeni şehitlerin kanı sarsılmaz inançta ve çöl kumundaki yurtseverlikte mühürlenmiştir" demiştir. tarihin en büyük kutsamasındaki etkinliğe katılanlar arasında ermenistan devlet başkanı serj sarkisyan da vardır.

türkiye 

resmi
15 ocak 2014'te türkiye başbakanı recep tayyip erdoğan, büyükelçilere hitap ettiği bir konuşmasında şunları söylemiştir:

her yıl, 15 ocak'ta, türkiye cumhurbaşkanı erdoğan, türkiye ermenileri patriği bir mesaj gönderir. 15 ocak 2021'de, cumhurbaşkanı erdoğan, mesajını şöyle tamamladı:

2014'ten bu yana her yıl 24 nisan'da (ermeni soykırımı'nı anma günü) recep tayyip erdoğan resmi taziye mesajı gönderir: "birinci dünya savaşı’nın dayattığı zorlu koşullarda hayatını kaybeden osmanlı ermenilerini anmak üzere bugün i̇stanbul ermeni patrikhanesinin çatısı altında toplanmış bulunuyorsunuz. vefat eden osmanlı ermenilerini bir kez daha saygıyla yâd ediyor, hayatta olan yakınlarına samimi taziyelerimi iletiyorum."

resmi olmayan

türk gazeteci mehmet ali birand:

türkiye yahudisi iş insanı i̇shak alaton:

soykırımın ana suçlularından cemal paşa'nın torunu hasan cemal 2013'te "türkiye devlet olarak ermenilerden özür dilemelidir." demiştir.

diğerleri 
ermenistan'daki törenlere 60 ülkeden 600'den fazla kişinin katılması bekleniyor. buna fransa, kıbrıs, polonya, rusya ve sırbistan başkanları ve heyetleri dahil.

system of a down ermeni soykırımının 100. yıl anma töreni için ermenistan'ın başkenti erivan'da cumhuriyet meydanı'nda sahne aldı. konser yerel saat ile 19.15'te dünyadaki bütün ecmiadzin kiliselerinde çanlarının 100 defa çalmasından sonra başladı. 37 şarkının söylendiği ve 3 parçadan oluşan konser yağmura rağmen 2,5 - 3 saat sürdü. grubun solisti serj tankian katılımcılara şu konuşmayı yaptı:

43 ülkeden gelen 100'ün sütündeki sanatçı tarafından "uyanış" isimli konser düzenlendi.

eyfel kulesinin ışıkları ermeni soykırımın 100. yıl anması için kapatıldı.

roma'daki kolezyum'um uşıkları soykırımın 100. yıl anması için 15 dakika kapatıldı.

i̇skenderiye kıpti ortodoks kilisesi papası ii. tawadros din insanları, gazeteciler ve mısır'daki ermenilerin bulunduğu 55 kişilik bir delegasyona başkanlık etmiştir.

today's zaman gazetesine göre ermeni soykırımı'nın i̇srail tarafından tanınması ermenilerin 100. yıla dair en önemli hedeflerindendir.

kültürel etkisi

filmler

kitaplar 
ermenistan ulusal arşivleri görgü tanıklarının, arşiv dokümanlarının, haritaların ve fotoğrafların yer aldığı "osmanlı türkiyesinde ermeni soykırımı: hayatta kalanların tanıklıkları" adlı üç ciltlik bir kitap yayınlamıştır.

konserler 
2011'de los angeles'ta yerleşik ermeni şarkıcı flora martirosian soykırımın 100. yılına adadığı never again (bir daha asla) konser serisine başlamıştır. i̇lk konser 1 kasım 2011'de stevie wonder, arto tunçboyacıyan, eric benét ve alexia vassiliou'nun katılımıyla los angeles'ta gerçekleşmiştir.

dış bağlantılar 
 united human rights watch
 peace pledge union
 armeniapedia
 armenian national institute
 little armenia hollywood
 factsheet: armenian genocide by knights of vartan armenian research center, dearborn, michigan
 
100 lives project 
year100.org | usc institute of armenian studies
overview of news on the centenary of the armenian genocide

amateur radio memorial station ek100 for the centennial of the armenian genocide

kaynakça 

anma günleri
ermenistan'da kültür
anma günü
nisan'da belirli gün ve haftalar