Jedi

jedi, yıldız savaşları filmlerinde, barışın koruyucuları olarak adlandırılan kurgusal gruptur.

kökenleri çok eskiye dayansa da binlerce nesilden sonra galaktik cumhuriyet'in koruyucu ve savaşçıları haline gelmişlerdir. jedi'lar, coruscant adlı galaktik cumhuriyet'in başkentinde yer alan jedi tapınağı'nda eğitilip, güç adı verilen bir metafizik kuvveti kullanmayı öğrenirler. temel silahları ışın kılıcıdır.

jedi kelimesinin olası etimolojisi: jedi kurgusal bir kelime olsa da bu kelimenin temsil ettiği kişilerin ışın kılıcı kullanlanıyorlar olması ve  bu ışın kılıçlarının parlaklığı ve keskinliğinin olmasıyla benzer özellikliklere sahip  tarihsel olarak neolitik sonlarına doğru ticaretine başlanan parlak turkuaz rengi, keskin   özellikleri olan  ve ya da taşı, yeşim taşı jade,  jat, jasper adlarla anılan bu taş cinsinde   esinlendiği görülebilir. ayırca jedi/jeday  aynı isim etimolojik olarak da ve teknik olarak aynı jedi ile olduğu görülmektedir .   ayrıca jade taşının çıkarıldığı doğu türkistan'a yakın bir bölge olan kuzey hindistan'da 'jat' adında bir halk da bulunmaktadır jat people .

jedi olmak 
jedi olmak için en çok zeka ve derin bir bağlılık gereklidir. güce duyarlı olmak için gerekli olan bir başka özellik de midi-kloryan seviyesinin yüksekliğidir. bu konuda yetenekli olduğu keşfedilenler doğumundan hemen sonra veya doğum üzerinden fazla zaman geçmeden coruscant'daki konsey merkezinin bulunduğu jedi tapınağı'nda eğitime alınır. jedi hayatı günümüzdeki manastır hayatına benzer olup, kişinin kendini bu amaç uğruna feda etmesi ve her şeyden vazgeçmesidir.

jedi tapınağı 
jedi tapınağı, yıldız savaşları bilimkurgu serisinde geçen hayali bir yapıdır. coruscant, galaktik şehrinin yapılarının 1 km üzerinde yüksekliğe yerleştirilmiş çok büyük bir yapıdır. jedi tapınağı eski cumhuriyette bulunan müthiş bilgiyle dolu bir yerdir. usta jediler padawanlarını burada eğitirlerdi. cumhuriyete klon ordusu yapıldıktan sonra anakin skywalker (darth vader) önderliğinde jedi tapınağı saldırıya uğrayınca çöküp harabe olmuştur. imparatorluk jedi tapınağındaki bilgileri alıp jedi tapınağını çökertme kararı almıştır.

hiyerarşik düzen yapısı 

jedi şövalyelerinin eğitim ve sınıflandırmasını oluşturan hiyerarşik yapı kabaca şu şekildedir:

başlangıç 
başlangıç aşamasında, (çocukluk çağında) çocuktaki "güç" potansiyeline bakılır. aday çok erken yaşlarda, jedi eğitimine başlamak üzere evinden ayrılır. eğer bu çağdaki bir çırak, 13 yaşına gelene dek bir jedi şövalyesi tarafından "padawan" olarak seçilmezse, jedi kurumu içerisinde başka bir göreve kaydırılır. kişinin yeteneğine göre bu görev araştırma, tarım, sağlık vb. görevler olabilir.

padawan 
bir çırak akademideki eğitiminin ardından, bir jedi şövalyesi veya ustası ile bire-bir eğitime başladığında "padawan" olur. geleneklere göre, padawan jedi şövalyesi olana dek saçının bir bölümünü uzatır ve bu uzun örgülü kısım, şövalye olduğunda kesilir. bir jedi sadece bir çırağa sahip olabilir, bu çırak terfi ettikten sonra yeni bir çırak alıp yetiştirebilir. usta yoda, bölüm ii'de birçok çocuğa eğitim verirken görülür, fakat burada onlar "padawan" olarak eğitilmeden önce jedi öğretileri ile ilgili genel eğitim almaktadırlar. bazı jedi ustaları bir padawan'dan fazlasını alırlar. "padawan" sözcüğünün edgar rice burroughs'un bilimkurgu kitabı barsoom'da geçen düşük kıdemli subaylara verilen isim olan "padwar" sözcüğünün değişmiş hali olma olasılığından bahsedilmektedir.

padawan, youngling ile jedi ustalığı arasında uzun bir yoldur.

jedi şövalyesi 

disipline edilmiş, deneyim kazanmış padawanlar "sınavlarını" başarı ile tamamladıktan sonra, tam anlamı ile jedi halini alırlar. bu sınavlar genellikle, yoğunlaşma testleri, fiziksel testler ve adayın seviye, bilgi ve kendini adamışlığını saptayan başka testlerdir. bilinen sınavlar şunlardır; fakat burada belirtilerle sınırlı değildir: beden sınavı, cesaret sınavı, beceri sınavı ve yüzleşme sınavı. usta yoda, çırağı luke skywalker'a tam bir jedi olma yolunda aldığı eğitim sırasında ikinci kez darth vader ile karşılaşması için eğitim vermiştir. bazen, sıra dışı bir performans gösteren (genellikle kahramanlık) padawan öğrenci, jedi şövalyesi statüsü kazanır, obi-wan kenobi'de olduğu gibi, eğitiminin sonuna doğru kenobi, naboo savaşı'nda,ustası qui-gon ölünce karanlık sith lordu darth maul'u yenmek zorunda kalmıştır.bu sırada bir padawandır.jedi şövalyesi, en genel olarak mevcut jedi sınıfıdır, bundan dolayı, kelime sıklıkla jedilar için genel söylem olarak da kullanılır. ayrıca jedi konseyine girebilmek için en az bu mertebede olmak zorunludur.

jedi ustaları 

yanına bir padawan alıp, onu jedi şövalyesi olana dek başarıyla eğiten jedi şövalyelerine verilen unvandır. sistemin işleyişinden ötürü her jedi'nin bir ustası vardır. bu da her jedi'nin eğitimi süresince jedi topluluğuyla birey düzeyinde bir bağ kurmasını sağlar.
 ki adi mundi
 even piell
 saesee tiin
 yoda
 obi wan kenobi
 qui-gon jinn
 mace windu
 plo koon
 kit fisto
 shaak ti
 luke skywalker
 galen marek diğer adı (starkiller)
bilinen jedi ustaları'nın birkaçıdır.

jedi konseyi üyesi 
bir jedi konsey üyesi yeri boşaldığında, konsey bu boş yeri, üstün özelliklere sahip bir jedi ustası ile doldurmaya çalışır. mümkün olduğu durumlarda, olası adaylar konsey üyeleri tarafından oylama ile belirlenir. bazı durumlarda, konsey üyeliği ile farklı bir bakış açısı verebilecek birkaç şövalye'ye sahip olmuştur. bununla beraber sith'in i̇ntikamı'ndaki gibi (senatör palpatine'in isteği ile anakin'in ustalığa yükselmeden konsey'de yer alması) istisnai referanslar bulunabilir. usta olmadan jedi konsey üyesi olarak bilinen tek jedi, anakin skywalker'dır.

jedi konseyi içinde çok net sınıflamalar yoktur, fakat çok açık yetki merkezleri vardır. yoda, konsey'de kaldığı sürece konsey'in en kıdemli üyesi ve büyük usta olarak saygı görmüştür, mace windu ise ondan sonra gelmiştir.

ayrıca bakınız 
 sith
 işın kılıcı
 güç
 yıldız savaşları

kaynakça 
 12 ekim 2006 tarihli i̇ngilizce wikipedia jedi maddesi