Birmingham

birmingham (), birleşik krallık içinde; i̇ngiltere'nin west midlands bölgesinde "metropolitan borough" statülü bir büyükşehirdir.

tarihçe

birmingham orta çağlarda orta büyüklükte olan bir pazar kurulan şehirlerden biri idi. birmingham i̇ngiltere'nin "orta i̇ç bölgesi"'nin tam merkezi olması dolayısıyla, bu bölgenin önce iktisaden birden parlaması ve bundan sonra sanayi devrimi ortaya çıkması dolayısıyla uluslararası önem kazandı. birmingham modern sanayi cemiyeti oluşmasında öncülük etti. şehirde bir seri yenilikler getirilmesi ile birlikte; bilim, teknolojik ilerleme ve ekonomik gelişme alanlarında uluslararası alanda hissedilir hızla değişmesi suretiyle birmingham'da modern sanayi cemiyeti oluşmasının temelleri kuruldu. 1791 yılına erişildiği zaman şehir "dünyada birinci olarak ortaya çıkan imalat sanayi şehri" olarak anılmakta idi. birmingham çok iyi seçilebilir şekilde yeni bir ekonomik profil göstermekte idi. şehirde binlerce küçük imalat atölyesi bulunmakta idi; bunlar çok geniş alanlarda çok spesialize olmuşlardı ve çok beceri ve ustalık gerektiren sanayi üretimi yapmakta idiler. bu gelişme çok istisnai yaratıcılık ve yenilik getiricilik yeteneklerine dayanmakta idi. şehrin sanayi alanında zenginliği ve bunun getirdiği refah bu iktisadi bünyenin çok geniş alanlara yayılmasına yol açıp; şehre iktisadi darbelere karşı dayanıklı olan bir ekonomik temel sağlamakta idi. bu özel üstün ekonomik nitelik 20. yüzyılın son çeyreğine kadar birmingham şehrinin refahına büyük etkisi oldu.

birmingham'ın bu devam eden refahlı gelişmesi şehirde geniş kapsamlı bir radikal politika kültürünün gelişmesine de neden oldu. thomas attwood, joseph chamberlain ve benzer radikal düşünceli birmingham yörel ve yerel politikacılar birleşik krallık iktisadi, sosyal ve politik yapısına, londra dışında, britanya'de paraleli ve misli görülmemiş radikal kökene bağlı politik etkiler yapabildiler. o zamandan günümüze kadar, modern britanya tarihinde hiçbir taşra bölge ve şehrinin britanya demokrasisine ve britanya ülkesinin merkezi devlet idaresine birmingham şehri kadar tesir yaptığı görülmemiştir.

coğrafya

birmingham birleşik krallık, i̇ngiltere ülkesinin west midlands bölgesi'nde "birmingham platosu"'nda konumlanmış bir kentsel bölgedir. "birmingham platosu" deniz yüzeyinden rakımı 150 m ile 300 m arasından bulunan nispeten yüksekçe bir arazidir. bu plato britanya adasını ikiz su havzasına bölmekte ve kuzeyinde kuzeye yönelik trent nehri havzası; güneyinde ise güneye yönelik severn nehri havzası bulunmaktadır. şehrin güney-batısında nispeten düşük rakımlı "lickey tepeleri", "clent tepeleri" ve "walton tepesi" bulunmakta; bunların rakımı maksimum 315 metreye yetişmekle beraber bu tepelerden şehrin geniş manzaralı görülebilmektedir.

birmingham şehri arazisinde bulunan akarsular sadece küçük debili dere ve çaylar olup bunlar "tame çayı" ve onun yan dalları ölen "çöle çayı" ve "rea çayı"'dir.

"birmingham şehri yerel i̇dare konseyi"'sine bağlı araziler genellikle özel ikemetgahlar ile kaplı kentsel araziler olup bu araziler etrafında diğer yerel idarelere bağlı kentsel varoş arazileri bulunmakta ve bunların tümüne "batı midlands şehirsel bölgesi" ismi verilmektedir. bu kentsel varoş yerel idareleri güneydoğuda solihull metropoliten brough'du, kuzeybatıda wolverhampton ve etrafındaki "black country (kara araziler)"'i oluşturan sanayi kentler ve kasabaları olup bu arazilerinin yüzölçümü yaklaşık 600 km2 olmaktadır. "batı midlands şehirsel bölgesi" arazilerinin etrafında bu birmingham metropoliten bölgesine iktisaden yakın ekonomik ilişkileri (örneğin ev ile çalışma iş merkezi için günlük seyahat ilişkileri) bulunan bir diğer şehirleşmiş bölge bulunmaktadır. bu bölgede kuzeyde antik tarihsel mercia krallığı'nın merkezi bulunan tamworth kenti ve staffordshire kontluğu'na bağlı eski katedral kenti olan litchfield; doğuda sanayi kenti olan coventry ve warwickshire kontluğu'na dahil olan nuneaton, warwick ve leamington spa küçük kentleri ve güney batıda worcestershire kontluğu'na bağlı redditch ve bromsgrove küçük kentleri bulunmaktadır.

birmingham şehri ve varoşlarının günümüzde bulunduğu arazilerin büyük bir alanı antik çağlarda antik arden ormanı ile kaplı idi. bu eski ormandan kalan nişaneler şehir alanında bulunan çok sayıda ve yoğunca meşe ağaçlıklı araziler ve "eski i̇ngilizce"'de kullanılan ve o dilde ormandan kazanılmış arazi anlamına gelen "-ley (eski i̇ngilizcede "-leah")" takısı olan isimleri taşıyan mevkilerdir; örneğin "meseley", "saltley", "yardley", "strichley" ve "hockley".

jeoloji

jeoloji bakımından önemli olarak, birmingham şehrinin üzerinde kurulduğu arazi üzerinde "birmingham kırığı" adı verilen ve şehrin güneydoğusundaki "lickey tepeleri"nden başlayıp diyagonal olarak"edbaston" semtini; şehir merkezi "bull ring"i, "erdington"'u katedip kuzeydoğuda "sutton coldfield"de sona eren bir jeolojik kırık bulunmaktadır. bu jeolojik kırığın güneyinde ve doğusunda toprak genellikle "mercia çamurtaşları" ve "bunter tipi çakıltaşları" ile kaplı olup nispeten yumuşak niteliklidir. bu arazi üzerinden "tame çayı", "rea çayı" ve "cole çayı" ve bunlara katılan dereler geçmektedir. bu kırığın kuzeyinde ve batısında yakınındaki şehir merkezi arazisinden 45–180 m. daha yüksek rakımı olan daha sert "keuper kumtaşı"" ile kaplı bir tepe sırtı vardır. birmingham şehrinin altında bulunan ana taban kayaları permiyen ve trias devri jeolojik zaman diliminde araziye yayılmışlardır.

i̇klim

birmingham'da, britanya adasının çoğunluğunda olduğu gibi ılıman okyanusal iklim bulunmaktadır. ortalama maksimum sıcaklık yaz için temmuz'da yaklaşık 21.3 °c ve kış için ocak'ta yaklaşık 6.7 °c. olmaktadır.

1971-2000 döneminden gözlemlenen en yüksek ısıların ortalaması 28.8 °c olmuştur. tipik olarak en soğuk gece ısı -9.0 °c olarak gözlemlenmiştir. ortalama olarak her yıl isi 11.2 gün 25.1 °c'yi aşmıştır ve ortalama 51.6 gece hava ısısı donma derecesi göstermiştir. bu dönemde gözlemlenen en yüksek ısı derecesi 8 ağustos 1990'da 34.9 °c olarak kaydedilmiştir.

diğer büyük metropoliten şehirler gibi birmingham kenti de yerel iklime kentsel ısı adası etkisi yapmaktadır. 14 ocak 2077'de birmingham'da gözlemlenen en düşük ısı olayi sırasında, şehir dışında konumlu olan birmingham havaalanı gözlem evindeki ısı kaydı -20.8 °c iken, birmingham şehir merkezi yakınındaki edgebaston semtindeki meteoroloji gözlem evinde ısı kaydı -12.9 °c olmuştu.

birmingham birleşik krallık'ta bulunan diğer büyük şehirsel bölgelere kıyasla, konum mevkinin nispeten denizden daha uzak kara içinde bulunduğu ve nispeten yüksekçe rakımlı olduğu için, daha fazla kar yağışı almaktadır. 1961-1990 dönemindeki meteorolojik gözlemlere göre birmingham havaalanı ortalama 13.0 gün kar yağışı altında kalmıştır; buna kıyasla i̇ngiltere'nin en büyük havaalanı olan londra heathrow havalanı'nda yıllık karlı gün ortalaması 5.33 gündür.. birmingham platosuna kar fırtınalarının hemen çoğunluğu kuzeybatıdan gelen hava akımlarıyle cheshire ovası'ndan gelmektedir; ama bazen de bu kar fırtınaları kuzeydoğudan hava akımları ile kuzey denizi sahillerinden de gelmektedir.

birmingham'da olağanüstü iklim ve hava şartları ile gayet nadir karşılaşılmıştır. fakat tarihte gayet nadir olarak şehirde ve yakınlarında hortum olayı ortaya çıktığı belgelenmiştir. şehirde gözlemlenen hortum olayına en son örnek temmuz 2005'te şehrin güneyinde ortaya çıkan ve oraya yakın mevkilerde geçtiği güzergâh boyunca ikametgâhlara ve iş yerlerine büyük maddi zarar veren hortum olayıdır.

şu tablo birmingham şehri (elmdon gözlemevi) için en yüksek ve en düşük ısı ve yağış gözlemlerini vermektedir:

doğa ve çevre

nüfus

birmingham birleşik krallık en büyük nüfuslu kentleri listesinde bulunmaktadır ve londra kentinden sonra 2012 tahminlerine göre 1,085,400 kişi nüfusu ile birleşik krallık'ta ikinci sırayı almaktadır.

birmingham şehrinin nüfusunun 1651-2011 arasında tarihsel büyümesi birleşik krallık 10 yıllık nüfus sayımları verilerine şu grafikte açıkça görülmektedir:

birmingham şehrinin nüfusu 2001 ile 2011 ulusal nüfus sayımları arasında 88,400 kişilik bir nüfus artışı göstermiş ve bu nüfus artışı britanya yerel idare birimleri arasında en yüksek gözlemlenen nüfus artışı olmuştur.

birmingham şehrinin nüfus yoğunluğu (2011 nüfus sayımı itibarıyla) 4,102 kişi/km2 olup bu i̇ngiltere ülkesinin tümü için nüfus yoğunluğu olan 377.2 kişi/km2'nin çok üstündedir.

2011 verileri ile yapılan on yıllık projeksiyonlara göre birmingham şehrinin nüfusu 2021'de %8.0 artışla 1,160,100 kişi olacağı tahmin edilmektedir. bu 2001-2011 döneminde gerçekleşen %9.1 büyüme haddinin altındadır.

birmingham metropoliten bölgesi gelince değişik standart bazlar bulunmaktadır. "batı midlands nüfus toplanma bölgesi (conurbation)" birleşik krallık metropoliten bölgeleri arasında (2011 nüfus tahmini itibarıyla) nüfus büyüklüğü bakımdan ikinci sırayı almaktadır ve bu nüfus 2,441,00 kişidir. diğer bir baz "batı midlands kontluğu" sınırları içinde nüfus olup (2012 tahminine göre) bu nüfus 2,762,700 kişidir. üçüncü bir standart baz olarak eurastat "büyük şehirsel bölge (luz)" alınabilir ve bu hemen hemen yerel idare birimlerinden oluşan bir şehir-bölgesi için nüfus tahminini vermektedir. eurostat'a göre birmingham luz nüfusu 2004 itibarıyla 2,357,100 kişidir. birmingham luz'u birmingham şehri konseyi arazisi yanında dudley, sandwell, solihull ve walsall metropoliten borough konseyleri arazilerini ve lichfield, tamworth, staffordshire, north warwickshire ve bromsgrove "district borouhgh" konsey arazilerini ihtiva etmektedir.

birmingham halkı çeşitli etnik gruplardan oluşur:

2011 nüfus sayımına göre çoğunluk %57.9 ile beyaz ırktandır. bunu %26.6 ile uzakdoğulu asya asıllılar. %8.9'lük afro-karaipli asıllılar ve %4.4 karışık asıllı nüfus izler. i̇lkokul öğrencilerinin %57'sı ve ikinci derecedeki okul öğrencilerinin %52'sı beyaz britanyalı olmayan aileler asıllıdır.

birmingham şehrinde yaşayanlardan 238,313 kişi britanya dışında doğmuşlardır ve bunlardan 193,682 kişisi britanya'da 10 yıldan daha az yıl yaşamışlardır. 2001'den itibaren birmingham'da yaşayan doğumları yabancı ülke olanların asıllarına göre yapılan sınıflandırmada ismi verilen yabancı ülkeler arasına yeniden i̇ran, zimbabve, filipinler ve nijerya katılmışlardır. şehir yerel seçim semtlerinin hemen hepsiondne uzun zaman bu semtte yaşamış yabancı ülke doğumluları yeni göçenleden daha fazladır ama bun istisna edgbaston, ladywood, nechells ve selly oak yerel seçim semtleri bulunmaktadır.

birmingham'da yaşayan hanehalklarının %25.9'u yaşadıkları ikametgâhlarına tümden sahiptirler; %29.3'u ise ikametgâhlarına uzun vadeli ev borcu "mortgage" ile sahiptirler. bu veriler i̇ngiltere ülkesinin tümü için ortalama verilerin altındadır.

şehir 150 ila 300 metrelik bir rakımda kuruludur.

ekonomi

yıllar geçtikçe 20. yüzyıl içinde birmingham'ın özel ekonomik niteliği gerilemiş ve sonunda kaybolmuştur. günümüzde şehrin ekonomisinde en önemli iktisadi sektör hizmet sektörüdür. günümüzde şehir büyük bir uluslararası ticaret merkezi hâline gelmiştir. birmingham "globalleşme ve dünya şehirleri araştırma ağı" tarafından bir "beta dünya şehri" olarak sınıflandırılmıştır. şehir britanya'da önemli bir ulaşım, perakende alışveriş, toplantı, konferans ve özel etkinlik merkezidir. şehrin metropoliten ekonomisinin yıllık bölgesel "gayrisafi bölgesel hasıla" değeri (2012 tahminine göre) $114.3 milyarı aşmaktadır.

yüksek eğitim
ev sahipliği yaptığı beş üniversite ile birmingham birleşik krallık'ta londra'dan sonra en büyük yüksek eğitim merkezidir. şehirdeki üniversiteler birmingham üniversitesi, birmingham city fc üniversitesi, aston üniversitesi, university college birmingham ve newman üniversitesi'dir.

kültür

birmingham şehrinde bulunan birçok önemli kültürel kurum uluslararası ünle tanınmaktadırlar. bunların başında city of birmingham senfoni orkestrası, birmingham kraliyet balesi, birmingham repertuvar tiyatrosu, birmingham kütüphanesi ve barner güzel sanatlar enstitüsü gelmektedir. şehirde kökleri yerel ve yörel halka inmiş, ama ulusal etkileri olan güzel sanatlar, popüler müzik, edebiyat eserleri üretenler ve onlarla gayet yakından ilgilenen ve onları destekleyen bir sanatsever kitlesi bulunmaktadır.

birleşik krallık'ta en çok turist çeken dördüncü şehirdir. 1998 yılında g8 zirvesine ev sahipliği de yapmıştır.

kentte konuşulan i̇ngilizce standart i̇ngilizceden farklı ses ve sözcük dağarcığı özellikleri gösterir.

kardeş şehirler

resimler

kaynakça

dış bağlantılar 

 resmî turizm sitesi  
  
 

 
i̇ngiltere'deki şehirler
batı midlands'taki kentler ve kasabalar