4 Mart



olaylar 
 1493 - kaşif kristof kolomb, niña adlı gemisiyle amerika'ya ulaştı.
 1656 - vaka-i vakvakiye: düşük ayarlı para ve alınamayan maaşlar için ayaklanan askerler, iv. mehmed'in onayıyla bazı saray ağalarını idam ettirdiler.
 1774 - orion nebulası, ilk kez william herschel tarafından gözlemlendi.
 1791 - vermont, abd'nin 14. eyaleti oldu.
 1877 - pyotr i̇lyiç çaykovski'nin eseri kuğu gölü balesi'nin ilk gösterimi.
 1882 - i̇ngiltere'de ilk elektrikli tramvay hizmete girdi.
 1894 - şanghay'da büyük yangın: 1000'den fazla bina kül oldu.
 1923 - mustafa kemal paşa'nın 17 şubat'taki konuşmasıyla başlayan i̇zmir i̇ktisat kongresi sona erdi. kongrede misak-ı i̇ktisadî kabul edildi.
 1924 - happy birthday to you şarkısı, clayton f. summy tarafından yayımlandı.
 1924 - halife abdülmecit efendi ve osmanlı hanedanı mensupları yurt dışına çıkarıldı.
 1925 - hükûmete olağanüstü yetkiler veren takrir-i sükun kanunu, tbmm'de kabul edildi.
 1929 - takrir-i sükun kanunu yürürlükten kalktı.
 1934 - ankara radyosu yayınına başladı.
 1940 - i̇stanbul'da yapılan altıncı balkan güreş şampiyonası'nda türk takımı, beş birincilik alarak altıncı kez şampiyon oldu.
 1946 - frank sinatra'nın ilk albümü the voice of frank sinatra, columbia records tarafından yayımlandı.
 1949 - sovyetler birliği'nde molotov, gerekçe gösterilmeden dış i̇şleri bakanlığı görevinden alındı.
 1952 - ronald reagan, ikinci eşi nancy davis ile los angeles'ta evlendi.
 1954 - boston'da ilk başarılı böbrek nakli gerçekleştirildi.
 1955 - türk-amerikan işbirliğiyle kurulan minneapolis moline türk traktör ve ziraat makinaları fabrikası, montaj yaparak traktör üretimine ankara'da başladı. günümüzde türk traktör adıyla faaliyetine devam etmektedir.
 1964 - bm güvenlik konseyi, kıbrıs'a uluslararası güç gönderme kararı aldı.
 1965 - suat hayri ürgüplü hükûmeti, 231 kabul, 200 ret ve yakup kadri karaosmanoğlu'nun verdiği 1 çekimser oy ile güvenoyu aldı.
 1966 - bir kanada yolcu uçağı, tokyo'ya inişi sırasında infilak etti, 64 kişi öldü.
 1967 - chp gençlik kolları bildirisinde, başını turhan feyzioğlu'nun çektiği "sekizler"in partiden çıkarılması istendi.
 1970 - fransız denizaltısı "eurydice" infilak etti.
 1977 - romanya sosyalist cumhuriyeti'de 7,2 şiddetinde deprem meydana geldi. 1500 kişi öldü, 11.300 kişi yaralandı.
 1979 - voyager i'in gönderdiği fotoğraflarda, jüpiter'in halkaları görüldü.
 1981 - türkiye'nin paris çalışma ataşesi reşat moralı, ermeni örgütü asala militanlarının saldırısı sonucu hayatını kaybetti. olayda ağır yaralanan din görevlisi tecelli arı da bir gün sonra öldü.
 1991 - mardin'in i̇dil ilçesinde yürüyüş yapan kalabalığa ateş açılması sonucu 2 kişi öldü, 25 kişi yaralandı. üç gün sonra i̇dil'deki olayları protesto etmek için mardin'in dargeçit ilçesinde yürüyüş yapan gruba ateş açıldı, 1 kişi öldü, 7 kişi de yaralandı.
 1992 - i̇spanya'dan engizisyon baskısı nedeniyle kaçarak osmanlı i̇mparatorluğu'na sığınan museviler, türkiye'ye gelişlerinin 500. yılını kutladılar.
 1995 - michael johnson, kapalı salonda 400 m dünya rekoru kırdı: 44,63 s.
 1997 - abd başkanı bill clinton, insan klonlama araştırmalarını yasakladı.
 1997 - hale-bopp kuyruklu yıldızı, güneş'in tam üzerinden geçti.
 1998 - abd anayasa mahkemesi, iş yerinde cinsel taciz kanunlarının, her iki tarafın aynı cins olması durumunda da geçerli olduğunu onayladı.
 2000 - yargıtay hukuk genel kurulu, kürt kökenli isimlere ilk kez onay verdi.
 2002 - ilımlı arnavut lider i̇brahim rugova, kosova'nın ilk devlet başkanı seçildi.
 2003 - filipinler'in güneyindeki bir hava alanında, bir sırt çantasına gizlenmiş bomba patladı, 21 kişi öldü.
 2005 - alman matthias jeschke, toyota landcruiser 90 v6 aracıyla ojos del salado'da 6358 metreye ulaşarak "bir araçla çıkılan en yüksek konum" rekorunu kırdı.
 2012 - vladimir putin, yapılan seçimler sonucu rusya'da %59,3 oyla 2. kez devlet başkanı seçildi.

doğumlar 
 624 - hasan bin ali, 5. i̇slam halifesi (ö. 669)
 1188 - kastilyalı blanche, viii louis’in eşi olarak fransa kraliçesi (ö. 1252)
 1394 - gemici henrique, portekiz prensi (ö. 1460)
 1526 - henry carey, kral viii. henry'nin mary boleyn'den olan oğlu (ö. 1596)
 1574 - carl gyllenhielm, i̇sveçli asker ve politikacı (ö. 1650)
 1634 - kazimierz łyszczyński, leh asilzade, filozof ve asker (ö. 1689)
 1678 - antonio vivaldi, i̇talyan besteci (ö. 1741)
 1769 - kavalalı mehmet ali paşa, osmanlı mısır valisi, mısır ve sudan'ın hidivi (ö. 1849)
 1819 - narcyza żmichowska, polonyalı romancı ve şair (ö. 1876)
 1829 - samuel rawson gardiner, i̇ngiliz tarihçi (ö. 1902)
 1854 - napier shaw, i̇ngiliz meteorolog (ö. 1945)
 1858 - alfred blaschko, alman dermatolojist (ö. 1922)
 1863 - reginald innes pocock, britanyalı zoolog (ö. 1947)
 1864 - alejandro lerroux, i̇spanya başbakanı (ö. 1949)
 1874 - jan černý, çekoslovakya başbakanı (ö. 1959)
 1875 - mihály károlyi, macaristan'ın ilk devlet başkanı (ö. 1955)
 1887 - willy meller, alman heykeltıraş (ö. 1974)
 1889 - hong saik, japon asker (ö. 1948)
 1892 - yi kwang-su, koreli romancı, yazar, şair ve gazeteci (ö. 1950)
 1898 - georges dumézil, fransız tarihçi ve dilbilimci (ö. 1986)
 1898 - hans krebs, nazi almanyası piyade generali ve okh başkanı (ö. 1945)
 1898 - dora diamant, polonyalı oyuncu (ö. 1952)
 1904 - luis carrero blanco, i̇spanyol siyasetçi (ö. 1973)
 1904 - george gamow, ukrayna asıllı amerikalı fizikçi ve kozmolog (ö. 1968)
 1910 - tancredo neves, brezilyalı siyasetçi (ö. 1985)
 1912 - afro, i̇talyan ressamdır (ö. 1976)
 1913 - john garfield, amerikalı aktör (ö. 1952)
 1915 - lászló csatáry, macar vatandaşı ve nazi savaş suçlusuydu (ö. 2013)
 1916 - giorgio bassani, i̇talyan yazar ve yayımcı (ö. 2000)
 1916 - hans eysenck, alman kökenli i̇ngiliz psikolog (ö. 1997)
 1920 - jean lecanuet, fransız devlet adamıdır (ö. 1993)
 1923 - patrick moore, i̇ngiliz bir amatör astronomdu (ö. 2012)
 1925 - alan r. battersby, i̇ngiliz organik kimyacıydı (ö. 2018)
 1926 - henri de contenson, bir fransız arkeolog (ö. 2019)
 1926 - bourbon-parma prensi michel, fransız soylu, iş insanı, asker ve otomobil yarışçısıdır (ö. 2018)
 1926 - richard devos, amerikalı tanınmış iş insanıdır (ö. 2018)
 1928 - fikret tabeyev, sovyet tatar politikacı, büyükelçi, parti lideri, tataristan cumhuriyeti komünist partisi'nin kurucusu (ö. 2015)
 1929 - bernard haitink, hollandalı orkestra şefi ve keman sanatçısı (ö. 2021)
 1931 - william h. keeler, roma katolik kilisesi'ne bağlı amerikalı din adamı ve kardinaldir (ö. 2017)
 1931 - alice rivlin, amerikalı ekonomist ve siyasetçi (ö. 2019)
 1932 - ryszard kapuściński, polonyalı gazeteci ve yazardır (ö. 2007)
 1932 - miriam makeba, güney afrikalı şarkıcı ve sivil haklar eylemcisi (ö. 2008)
 1933 - nino vaccarella, i̇talyan otomobil yarışçısı (ö. 2021)
 1934 - anne haney, amerikalı komedyen, oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2001)
 1934 - barbara mcnair, amerikalı müzisyen ve oyuncu (ö. 2007)
 1935 - bent larsen, danimarkalı satranç oyuncusu (ö. 2010)
 1936 - jim clark, i̇skoç formula 1 sürücüsü (ö. 1968)
 1936 - aribert reimann, alman modern batı müziği ve opera bestecisi piyanisti ve muzik öğretmeni
 1938 - alpha condé, gine devlet başkanı olan gineli politikacı
 1938 - kito lorenc, alman yazar
 1939 - robert shaye, amerikalı iş insanı, film yönetmeni, film yapımcısı ve senaristtir
 1947 - david franzoni, amerikalı senarist ve film yapımcısı
 1947 - jan garbarek, norveçli müzisyen
 1947 - kâmil sönmez, türk halk müziği sanatçısı, sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2012)
 1949 - sergey bagapş, abhaz siyasetçi
 1951 - kenny dalglish, i̇skoç futbolcu ve teknik direktör
 1953 - agustí villaronga, i̇spanyol film yönetmeni, senarist ve oyuncu (ö. 2023)
 1954 - catherine o'hara, kanadalı-amerikalı tiyatro ve sinema oyuncusu
 1954 - françois fillon, fransız siyasetçi
 1954 - ricky ford, amerikalı caz müzisyeni ve saksafoncu
 1955 - dominique pinon, fransız oyuncu
 1963 - jason newsted, amerikalı müzisyen (metallica, voivod)
 1966 - wash westmoreland, i̇ngiliz yönetmen
 1968 - kiriakos miçotakis, yunan siyasetçi
 1968 - patsy kensit, i̇ngiliz oyuncu
 1970 - kuddusi müftüoğlu, türk futbol hakemi
 1971 - seher dilovan, türk halk müziği sanatçısı
 1974 - ariel ortega, arjantinli futbolcu
 1974 - mladen krstajić, sırp millî futbolcu ve teknik direktördür
 1974 - i.c.s. vortex, norveçli bir müzisyendir
 1975 - patrick femerling, alman emekli basketbol oyuncusudur
 1977 - didem süer, türk basketbolcu
 1977 - ercan yılmaz, türk şair ve yazar
 1980 - omar bravo, meksikalı futbolcu
 1981 - ariza makukula, zaire asıllı portekiz'li eski millî futbolcudur.
 1982 - landon donovan, amerikalı emekli profesyonel bir futbolcudur
 1982 - yasemin mori, türk şarkıcı ve şarkı yazarı
 1983 - samuel contesti, fransız-i̇talyan buz patenci
 1985 - whitney port, amerikalı televizyon karakteri ve model (the hills, the city)
 1985 - angela white avusturalyalı pornografi yıldızı
 1986 - tom de mul, belçikalı futbolcudur
 1986 - mike krieger, brezilyalı girişimci ve bilgisayar programcısı
 1986 - erin o'kelley, amerika güzellik kraliçesi
 1986 - margo harshman, amerikalı oyuncu
 1987 - tamzin merchant, i̇ngiliz oyuncu
 1988 - gal mekel, i̇srailli millî profesyonel basketbolcudur
 1990 - andrea bowen, amerikalı oyuncu
 1990 - draymond green, amerikalı profesyonel basketbolcu
 1990 - fran mérida, i̇spanyol futbolcu
 1992 - bernd leno, alman futbolcu
 1992 - erik lamela, arjantinli futbolcu
 1992 - jared sullinger, amerikalı basketbolcu
 1993 - bobbi kristina brown, amerikalı tv yıldızı, şarkıcı ve model (ö. 2015)
 1993 - ahmet düverioğlu, ürdünlü basketbolcu
 1995 - chlöe howl, i̇ngiliz şarkıcı ve şarkı yazarı

ölümler 
 1193 - selahaddin eyyûbî, haçlı saldırılarına karşı duran eyyûbî sultanı (d. 1138)
 1238 - ii. yuri, 1212-1216 ve 1218–1238 yılları arasında moğol istilası zamanı rusya'nın knezliğini yapmıştır (d. 1189)
 1615 - hans von aachen, alman ressam (d. 1552)
 1832 - jean-françois champollion, fransız filolog (d. 1790)
 1851 - james richardson, amerikalı kâşif (d. 1809)
 1852 - nikolay gogol, rus yazar (d. 1809)
 1856 - damat gürcü halil rifat paşa, osmanlı devlet adamı ve kaptan-ı derya (d. 1795)
 1858 - matthew c. perry, amerikalı deniz subayı (d. 1794)
 1906 - john schofield, amerikalı general ve politikacı (d. 1831)
 1916 - franz marc, alman ressam (d. 1880)
 1936 - lou marsh, kanadalı hakem ve gazeteci (d. 1879)
 1941 - ludwig quidde, alman pasifist ve nobel barış ödülü sahibi (d. 1858)
 1948 - antonin artaud, fransız oyun yazarı, şair ve tiyatro oyuncusu (d. 1896)
 1952 - charles scott sherrington, i̇ngiliz bakteriyolog, patolog ve nobel fizyoloji veya tıp ödülü sahibi (d. 1857)
 1967 - michel plancherel, i̇sviçreli matematikçi (d. 1885)
 1976 - walter h. schottky, alman fizikçi (d. 1886)
 1984 - ernest buckler, kanadalı roman ve öykü yazarı (d. 1908)
 1986 - osman kibar, türk siyasetçi ve eski i̇zmir belediye başkanı (i̇zmir'de yaptığı yoğun asfalt çalışmaları nedeniyle "asfalt osman" adıyla ünlendi) (d. 1909)
 1991 - yadigar ejder, türk oyuncu (d. 1951)
 1993 - miguel de molina, i̇spanyol flamenko şarkıcısı ve aktör (d. 1908)
 1994 - john candy, kanadalı sinema oyuncusu ve komedyen (d. 1950)
 2010 - vladislav ardzinba, abhaz siyasetçi (d. 1945)
 2011 - simon van der meer, hollandalı fizikçi ve nobel fizik ödülü sahibi (d. 1925)
 2011 - alenuş teryan, i̇ran ermenisi astronom ve fizikçi (d. 1921)
 2012 - hasan eryılmaz, türk polis (d. 1949)
 2012 - joan taylor, amerikalı oyuncu (d. 1923)
 2016 - thomas g. morris, amerikalı politikacı (d. 1919)
 2016 - bud collins, amerikalı gazeteci ve spor yorumcusu ve sunucusu (d. 1929)
 2016 - pat conroy, amerikalı romancı ve yazardır (d. 1945)
 2017 - margaret roberts, güney afrikalı bitki bilimci (d. 1937)
 2017 - clayton yeutter, amerikalı siyasetçidir (d. 1930)
 2018 - davide astori, i̇talyan futbolcu (d. 1987)
 2019 - keith charles flint, i̇ngiliz müzisyen (d. 1969)
 2019 - blake theodore lindsay, kanadalı profesyonel buz hokeyi oyuncusu (d. 1925)
 2019 - robert deprospero, amerikalı istihbaratçı ve ajan (d. 1938)
 2019 - luke perry, amerikalı oyuncu ve dublaj sanatçısı (d. 1966)
 2020 - adelaide chiozzo, brezilyalı aktris ve akordeon sanatçısı (d. 1931)
 2020 - javier pérez de cuéllar, perulu diplomat ve birleşmiş milletler'in beşinci genel sekreteri (d. 1920)
 2021 - kemal amir, mısırlı siyasetçi ve üst rütbeli asker (d. 1942)
 2021 - karima brown, güney afrikalı gazeteci, televizyon sunucusu, radyocu (d. 1967)
 2021 - phil chisnall, eski i̇ngiliz profesyonel futbolcu (d. 1942)
 2021 - osman erbaş, türk asker (d. 1962)
 2021 - paulette guinchard-kunstler, fransız siyasetçi (d. 1949)
 2021 - heinz klevenow jr., alman oyuncu ve sanat yönetmeni (d. 1940)
 2022 - guido anzile, i̇talyan-fransız bisiklet yarışçısı (d. 1928)
 2022 - anne beaumanoir, fransız nörolog ve insan hakları aktivisti (d. 1923)
 2022 - valentin knış, rus siyasetçi (d. 1937)
 2022 - akrep nalan, türk pop müziği şarkıcısı ve oyuncu (d. 1954)
 2022 - mitchell ryan, amerikalı aktör (d. 1934)
 2023 - phil batt, amerikan askeri ve siyasetçisi, i̇daho'nun 29. valisi (d. 1927)
 2023 - jacques boigelot, belçikalı film yönetmeni ve senarist (d. 1929)
 2023 - roel degamo, filipinli siyasetçi (d. 1966)
 2023 - judith heumann, amerikalı engelli hakları aktivisti ve bürokrat (d. 1947)

tatiller ve özel günler 
 dünya cinsel i̇stismar ile savaşma günü

0304
04