Kurtuluş Savaşı Destanı

kurtuluş savaşı destanı ya da kuvayi milliye destanı, nâzım hikmet'in kurtuluş savaşı'nı bölümler halinde anlattığı destandır. nâzım hikmet bu destanı hapishanedeyken 1939'da yazmaya başlayıp 1941'de bitirir. yazıldığı yer ve tarihler yapıtın sonunda "939 i̇stanbul tevkifhanesi, 940 çankırı hapisanesi, 941 bursa hapisanesi" şeklinde not edilmiştir.

şair a. kadir, nâzım hikmet'in i̇stanbul tevkifhanesinde iken kendisini ziyarete gelenlerden istediği gazi mustafa kemal'in nutuk'unu okuyarak bu şiir üzerinde çalışmaya başladığını belirtmiştir.

türkiye'de ilk kez 1965'te kurtuluş savaşı destanı adı ile yön yayınları tarafından yayımlanmıştır. 1968'de ise bilgi yayınları tarafından  kuvâyi milliye/destan adıyla yayımlanmıştır. daha sonra yine kurtuluş savaşı destanı adı ile 1973'te ve 1975'te yayımlanmıştır.

2001 yılında kitabın yayın haklarını yapı kredi yayınlarının (yky) almasıyla yeni ilk baskısı ocak 2002'de yapılmıştır. önceki basımlardan farklı olarak, bu basımda saat 21-22 şiirleri (1965), dört hapisaneden (1966) ve rubailer (1966) adlı kitaplardaki şiirler de dahil edilmiştir.

ayrıca, tiyatro eseri olarak da sahneye konulmuştur.

destan şu dizelerle başlayıp sona ermektedir:

onlar ki toprakta karınca,

                                  suda balık,

                                               havada kuş kadar

                                                            çokturlar;

korkak,

           cesur,

                    câhil,

                            hakîm

                                     ve çocukturlar

ve kahreden

                yaratan ki onlardır,

destânımızda yalnız onların mâceraları vardır.

kitaptaki bazı olaylar belgelere dayandırılarak yazılmıştır.

i̇çerik 
kurtuluş savaşı destanı dokuz başlıktan oluşmaktadır.

 başlangıç
onlar
 birinci bap
yıl 1918 - 1919 ve karayılan hikâyesi
 i̇kinci bap
yıl yine 1919 ve i̇stanbul'un hâli ve erzurum ve sıvas kongreleri ve kambur kerim'in hikâyesi
 üçüncü bap
yıl 1920 ve arhaveli i̇smail'in hikâyesi
 dördüncü bap
nurettin eşfak'ın bir mektubu ve bir şiiri
 beşinci bap
920'nin 16 martı ve manastırlı hamdi efendi ve reşadiyeli veli oğlu memet'in hikâyesi
 altıncı bap
muharebeler ve düşman elinde kalanlar ve kartallı kâzım'ın hikâyesi
 yedinci bap
922 ağustos ayı ve kadınlarımız ve 6 ağustos emri ve bir âletle bir i̇nsanın hikayesi
 sekizinci bap
26 ağustos gecesinde saatlar i̇ki otuzdan beş otuza kadar ve i̇zmir rıhtımından akdeniz'e bakan nefer

karayılan hikayesi 

nazım hikmet'in kurtuluş savaşı destanı'nın birinci kısmında (birinci bap) yer alan bu şiir, yapıtın kendisinden daha çok tanınmıştır.

şiirdeki karayılan sıradan ve korkak bir köylüdür. bir gül fidanını kendine siper etmiş, çatışmaları izlerken yakınındaki beyaz bir taşın arkasından siyah bir yılanın kafasını kaldırdığını görür. serseri mermilerden biri gelip yılanın kafasını uçurur. bu olaydan korkunun ecele faydası yoktur dersini çıkaran bu köylü, saklanmak yerine savaşması gerektiğine karar verir. bundan sonra onun fransız işgal kuvvetlerinin üzerine karabasan gibi çöküp kahramanca savaştığını gören antepliler ona karayılan lakabını takarlar.

şiirdeki karakter ve olaylarla ilgili eserler 
 karayılan (dizi)
 karayılan (türkü), ruhi su

dış bağlantılar 
 kurtuluş savaşı destanı tam metni - 

karayılan (türkü) ruhi su, youtube .

kaynakça 

1965 kitapları
nâzım hikmet şiirleri
yasaklanmış kitaplar
şiir taslakları