Çarşı (taraftar grubu)

çarşı, beşiktaş jimnastik kulübü'nün taraftarlarından oluşan belirli bir grubun ismidir. 1982 yılında kurulan çarşı grubu, futbol maçlarını ağırlıklı olarak kapalı tribün'de izlemektedir. en bilinen sloganları ise "çarşı her şeye karşı!" ve "evdeki hesap çarşıya uymaz" dır. en tanınan amigosu alen markaryan'dır.

27 mayıs 2008 günü varlığını sona erdirme kararı almıştır.ancak 21 ağustos 2008 tarihinde, yaklaşık 200 kişilik bir taraftar grubu “alem biter, ortam biter, çarşı bitmez” diyerek çarşı ve tezahüratlarının devam edeceğini maçka parkı'nda duyurmuştur.

ses rekoru 
beşiktaş 24 ekim 2007 tarihinde uefa şampiyonlar ligi grup maçında 132 desibel ile dünya rekoruna ulaşmış ve eurosport ile uefa'nın internet sitesinde de bu rekora yer verilmişti. ancak bu maçta guinness hakem heyetinin olmaması nedeniyle siyah beyazlı taraftarların rekoru resmiyet kazanmamıştı. son olarak 13 nisan 2016 tarihli gazete ve sosyal medya haberlerinde, 11 nisan 2016 günü bursaspor ile oynanan vodafone arena açılış maçında yeni desibel rekorunu gerçekleştirdikleri ve rekoru 135 desibele çıkardıkları dile getirilmiştir.

grubun özellikleri 
1980'lerin ortalarından itibaren belirginlik kazanan, 1990'lardan sonra ise iyice bilinir hale gelen grup, aslında homojen bir yapıdan oluşmamakta ya da belli başlı üyelerden ibaret sayılmamaktadır. farklı sosyal tabakalardan, kültürel çevrelerden ve etnik kimliklerden, farklı ve hatta çatışan politik ve ideolojik alanlardan insanlar çarşı grubu adı altında toplanmaktadır. bununla birlikte genel olarak muhalif bir görünüm ve söylem çarşı grubunun özelliği olarak işaret edilebilir.

beşiktaş kulübüyle doğrudan ilişkili grup üyeleri olabildiği gibi, özerk ve bağımsız taraftar olarak kendini ifade eden üyeler de mevcuttur.

grubun içindeki insanlar sürekli bir değişkenlik arz etmekle birlikte belirli bir doğrultuda sürdürülmektedir. şiddet olaylarında, taraftarlar arası çatışmalarda da grubun ismi sıklıkla anılmaktadır. birkaç çeşit çarşı grubu adını kullanan eğilim söz konusudur. sağ ve sol politik eğilimler arasında bir gerilim olduğu da söylenebilir.

bununla birlikte çarşı grubu tribünde muhalif söylemlere yer verir, sol politik söyleme ait kavramları ve sembolleri benimsemesi, güncel politik konulara ilişkin çoğu zaman tavır takınması olmaktadır. örneğin çarşı yazarken a'yı anarşizmin sembolü olan yuvarlak içindeki a şeklinde yazmaları, genelde milliyetçi ve ülkücülerin egemen olduğu kabul edilen tribünlerde rastlanmaz. grubun çıkışlarında belirgin bir özellik olarak anti-faşist bir söylem görülmektedir. ayrıca grup içinde kendilerini demokrat, sosyal demokrat, sosyalist, ekolojist vb. şeklinde de ifade edenlerin varlığı da söz konusudur.

türkiye'de yaşanan terör olaylarını protesto amaçlı biri 2007 yılında liverpool fc ile oynanan şampiyonlar ligi maçı ve 2008 yılındaki galatasaray maçında kapalı tribünü kaplayacak şekilde "şehitler ölmez vatan bölünmez" yazılı bayrak açmışlardır. bu bayrak ulusal basın olmak üzere genel olarak olumlu karşılanırken, bazı çevreler tarafından ise bu pankartın çarşı'nın klasik tavrına ters düştüğü ve bayrağın içeriğinin şovenizm taşıdığı savunulmuştur.

eylemleri 

çarşı grubu medyada pek çok kere özel programlar ve haberlerde yer almıştır. mehmet ali birand'ın sunduğu haber programı 32. gün çarşı için özel bir program yapmıştır. ayrıca, pek çok dergi ve gazetedeki yazı dizisine konu olan çarşı grubu, haber dergisi nokta'nın 4 ocak 2007 sayılı nüshasına kapak olmuştur. 19 aralık 2006 günü ise i̇letişim yayınları "çarşı neye karşı" adıyla bir konferans düzenlemiştir. çarşı grubu, popülerliği ve söylemleri ile tv dizilerinde de yer bulmuştur.

gazetelerde fatih terim'in mehmet ağar ile birlikte resimleri yayımlanıp ''i̇mparator'' diye tanımlandığı sırada çarşı grubu, "i̇mparatorluk değil tam demokrasi" diye pankart açarak tavır sergilemiştir. ayrıca "çarşı alayına karşı" sloganı da söz konusu grubun hem öteki takımlara hem politik kimliklere karşı duruşunu ifade etmektedir. bülent ecevit'in ölümü üzerine resmi sitelerine koydukları "kara kartal seni unutmayacak karaoğlan" sloganıyla ilgi çekmiştir.

eylemleri arasında barcelona'nın kamerunlu siyahi oyuncusu samuel eto'o'ya la liga'da hemen her maçta yapılan ırkçı tezahüratlar nedeniyle 	
"çarşı ırkçılığa karşı -hepimiz eto'yuz!" pankartları ile destek vermeleri gelmektedir.

grup, 1995-1997 yıllarında "forza beşiktaş" adında hiçbir yayın grubuna bağlı olmadan bir fanzin tarzında haftalık dergi çıkarmıştır. bu dergi sadece bir spor kulübünün taraftarları tarafından hazırlanıp yayınlanan ilk süreli yayın olmuştur.

çarşı grubu'nun bir diğer tavrı nükleer enerji santrallerine karşı duruşudur. 2005/06 sezonunda bazı maçlardan önce açtıkları "çarşı nükleer santrallere karşı" yazılı pankartlarla ve sinop'ta düzenlenen nükleer karşıtı gösterilere katılmışlardır. 2006/07 sezonunda bjk i̇nönü stadyumu'nda oynanan galatasaray derbisinde ise greenpeace örgütü ile birlikte "nükleersiz türkiye" yazılı bir pankartla gösteri yapmışlardır.

2007 yılında kuruluşunun 25. yılını kutlayan çarşı, bu sebeple düzenleyeceği etkinliklere kızılay'a topluca kan bağışında bulunarak başlamıştır. 21 nisan 2007 günü oynanan lig maçı öncesi beşiktaş'ta kurulan çadırlarda 250'den fazla kişi kan vermiştir. 25. yılın anısına düzenlenen bir başka sosyal etkinlik ise "hediyeni kap, miniatürk'e gel" sloganı ile 25 nisan 2007'de kimsesiz çocuklara oyuncak ve kırtasiye dağıtılan organizasyon olmuştur. sosyal konularda yaptıkları eylemlerden biri de 2008 yılında almanya'da neonaziler tarafından kundaklanan türk ailenin evinin önündeki eylemleri olmuştur.

grubun ulusal basında yer alan tavırlarından biri de mart 2008'de oynanan galatasaray maçı öncesi resmi sitelerinde alkol karşıtı bir slogan yerleştirip, maç günleri alkol alınmaması kararıdır.

grubun öncülüğünde beşiktaş taraftarı, 27 ekim 2011 tarihindeki beşiktaş-fenerbahçe maçının bitiminde atkılarını sahaya atarak van'daki depremzedelere yardımda bulunmuşlardır.

beşiktaş çarşı taraftar grubu, il trafik kodu 65 olan van için 20 kasım 2011 tarihindeki beşiktaş-galatasaray maçının 65. dakikasında üstlerini çıkararak soğukla mücadele eden depremzedelerin durumuna dikkat çekmiştir.

gezi parkı olayları kapsamında beşiktaş i̇nönü stadı yıkımında kullanılan ekskavatörü kullanarak toma'ları geri püskürtmüşlerdir. ekskavatöre "poma, (polis olaylarına müdahale aracı)" adını vermişlerdir.

çarşı, 26 şubat tarihinde antalyaspor ile oynanan maçta, 6 şubat depreminden etkilenen depremzedelere yardım etmek amacıyla anlamlı bir hareket gerçekleştirdi. sahaya peluş oyuncaklar atan grup, aynı zamanda depremden etkilenen 11 il için scoreboard'da isimlerini paylaştı. beşiktaş takımı da depremden etkilenen şehirler için sahaya arka üst sponsor ismi olan "beko" yerine depremden etkilenen şehirlerin adlarıyla maça çıktı. bu hareketler, depremzedelere destek olmak ve farkındalık yaratmak amacıyla gerçekleştirildi. bu haber dünya basınında yayınlandı ve bu hareket ile tebrik edildi. toplumsal duyarlılık gösteren bu tür hareketlerin önemi, insanların birbirlerine olan yardımseverliğini ve dayanışmasını arttırarak ülkemizdeki kardeşlik ve birlik duygusunu güçlendirdi.

asi ruh belgeseli 

2007 yılında kuruluşun 25. yılını kutlayan çarşı grubu hakkında pancard film adlı prodüksiyon şirketi bir belgesel hazırlamıştır. ön hazırlıkları bir yıldan fazla süren ve taraftarlardan toplanan video ve fotoğraflarla desteklenen belgesel 2008 yılında tamamlanmıştır. genel olarak tribün içinden çıkan kişilerin anılarının, dış saha maçlarındaki yolculukların ve bjk i̇nönü stadyumu ve beşiktaş semtindeki maç günündeki olayların anlatıldığı belgeselde ayrıca beşiktaşlı ve diğer takımın sporcularının da röportajları yer almaktadır.

ayrıca lig tv adlı televizyon kanalı "çarşı’nın yürüyüşü" adlı bir belgesel hazırlayarak televizyonda yayınlamıştır.

grubun kendini feshetmesi ve tekrar geri dönmesi 

27 mayıs 2008 tarihinde çarşı grubu, çeşitli nedenlerden dolayı varlığını sona erdirme kararı aldıklarını açıkladılar. çarşı ile ilgili "asi ruh" belgeselinin beşiktaş kültür merkezi'ndeki galasında konuşan tribün lideri alen markaryan, çarşı'nın beşiktaş'ın önüne geçtiği yönündeki eleştiriler ve çeşitli spekülasyonlar sebebiyle "çarşı kendini feshetmiştir" dedi ve ekledi: "çarşı artık yok!.."
 
çarşı grubunun resmi sitesi forzabesiktas.com'da, alen markaryan adına açıldığı belirtilen başlıkta da haberin doğru olduğu teyit edildi ve "kanallarda ve internet sitelerinde geçen haber doğrudur. çarşı ismi bitmiştir." ifadesi yer aldı.

22 ağustos 2008 tarihinde çarşı grubu yeniden tribünlere dönme kararı aldı. çarşı grubunun resmi sitesi forzabesiktas.com'da haber teyit edildi ve "dosta düşmana ilan ediyoruz. yeni dönemde çarşı grubu olarak yeniden tribünlerde olacağız" denildi. çarşı, 1 şubat 2022 tarihinde tekrar tribünlere döndü.

aldığı ödüller 

abd spor taraftarları tarafından yapılan oylamada, çarşı grubu beşiktaş'ın 2007 yılında liverpool'u 2-1 yendiği mücadelede yaptığı gösteriyle tüm zamanların en iyi taraftar grubu seçildi.

türk psikolojik danışma ve rehberlik derneği'nin 2012 yılı empati ödülü, van üşüyor sloganıyla depremzedelere destek veren beşiktaş çarşı taraftar grubu'na verildi.

kaynakça

dış bağlantılar 
çarşı grubu resmi sitesi  

beşiktaş jk
türk taraftar grupları
1982'de kurulan kuruluşlar