Orhan Adli Apaydın

orhan adli apaydın (d. 1926, - ö. 28 şubat 1986), türk hukukçu, yazar.

i̇nsan haklarının ve özgürlüklerin genişletilmesi için mücadele vermiş bir isimdir. 

27 mayıs darbesi'nden sonra yassıada mahkemeleri'nde savunma avukatlığı yaptı. xii. dönem tbmm'ye adalet partisi  aydın milletvekili olarak girdi. 1976-1983 yılları arasında i̇stanbul barosu başkanlığını yaptı. baro başkanı iken 12 eylül darbesi sırasında tutuklandı ve  baro başkanlığı'ndan adalet bakanı tarafından alındı.

yaşamı 
1926 yılında i̇stanbul'da doğdu. babası ağır ceza reisi ali rıza bey, annesi nuriye hayriye hanım'dır.  i̇stanbul haydarpaşa lisesi ve i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesini bitirdi. yazarlığa öğrencilik yıllarında vakit gazetesinde başladı (1945-1946). bu yıllarda, hür fikirleri yayma cemiyetinin kurucuları arasında yer aldı. avukatlık yaparken, yönetimine de katıldığı yeniden doğuş (1945-1950), dünya, milliyet gibi dergi ve gazetelerde yazdı.

27 mayıs darbesi'nden sonra, i̇stanbul barosu yönetim kurulunun yasaklamasına rağmen yassıada mahkemeleri'nde ağabeyi burhan apaydın ile birlikte savunma avukatlığı yaptı. 1961’de adalet partisi'nden xii. dönem aydın milletvekili seçildi. 1962’de bu partiden ayrılıp bağımsız milletvekili oldu. 1965 yılında milletvekilliğinin sona ermesinden sonra türkiye i̇şçi sendikaları konfederasyonu (türk-i̇ş) hukuk danışmanlığını yürüttü. 1969'da türk-i̇ş’in politik yönü başlıklı bir kitap yayımladı. 

1976-1983 yılları arasında i̇stanbul barosu başkanlığı yaptı. 1978'de "kim öldürüyor, niçin öldürüyor" adlı bir kitap yayımladı. kitapta, türkiye’de ve dünyada ‘terör’ olgusunu inceledi. 

12 eylül darbesi'nden sonra yazarlar derneği sendikası'ndaki faaliyetlerinden dolayı aleyhinde dava açıldı, beraatle sonulandı. 1972 yılında kurulan barış derneği'nin kurucularından olan apaydın, dernek hakkında açılan soruşturma sırasında 26 şubat 1982’de tutuklandı; barış derneği davası'nda yargılandı. bu yargılama sürecinde 23 aralık 1982’de tahliye edildi; 14 kasım 1983’te yeniden tutuklandı. 14 kasım 1984’e kadar tutuklu kaldı. tutuklu olduğu sırada 1983 yılında avukatlık yasasından bir değişiklik yapılarak adalet bakanı tarafından  baro başkanlığı görevinden  alındı;  dünya barolar birliği başkan vekilliği görevini ise sürdürdü.  

uluslararası hukukçular birliği tarafından 1982 yılında pierre cot ödülü’ne layık görüldü; aynı yıl paris vincent üniversitesi tarafından kendisine onursal hukuk doktoru unvanı verildi.  

kanser hastası olan apaydın, tutukluluğu sırasında ellerinin arkadan kelepçelenmesi ve sevk zincirini takılmasını kabul etmediği için hastaneye gitmeyi reddetti.  26 şubat 1986’da böbrek yetmezliğinden hayatını kaybetti.   

mezarı zincirlikuyu mezarlığı'nda aile mezarlığındadır.

anısı 
i̇stanbul barosu‘nun bulunduğu sokağa ve i̇stanbul barosu konferans salonuna orhan adli apaydın’ın adı verilmiştir.

sirkeci palas han’daki hukuk bürosu'ndaki ekipmanları, özel eşyaları ve kitapları ailesi tarafından i̇stanbul barosu’na bağışlanmış ve 2023 yılında i̇stanbul barosu kültür merkezi’nde oluşturulan adına bir “anı odası”  oluşturulmuştur.

eserleri 
 1969: türk-i̇ş’in politik yönü
 1981: kim öldürüyor, niçin öldürüyor? (i̇kinci baskı 1981)

ödülleri 
 1982: pierre cot ödülü

ayrıca bakınız 
 burhan apaydın

kaynakça

dış bağlantılar 

 türk-i̇ş'in politik yönü, orhan apaydın

1926 doğumlular
tbmm 12. dönem aydın milletvekilleri
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
i̇stanbul barosu başkanları
yassıada yargılamaları sanık avukatları
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
türk sendikacılar
tbmm plan ve bütçe komisyonu
tbmm adalet komisyonu
resim aranan siyasetçiler
türkiye'de kalp krizinden ölenler
haydarpaşa lisesinde öğrenim görenler
adalet partisi mensubu siyasetçiler
20. yüzyıl türk siyasetçileri
20. yüzyıl türk avukatları
21. yüzyıl türk avukatları