Nihat Erim

i̇smail nihat erim (17 mart 1912, kandıra, kocaeli - 19 temmuz 1980, i̇stanbul), türk hukukçu, akademisyen ve siyasetçi. türkiye büyük millet meclisinde beş dönem cumhuriyet halk partisinden milletvekili olarak siyaset yapan erim, 1948-50 yılları arasında bayındırlık bakanlığı ve başbakan yardımcılığı görevlerinde bulundu. 12 mart muhtırası'nın ardından 1971-1972 yılları arasında türkiye cumhuriyeti başbakanı olarak görev aldı. 19 temmuz 1980 tarihinde i̇stanbul dragos'ta devrimci sol militanları tarafından düzenlenen suikast sonucunda 68 yaşında öldü.

yaşamı

i̇lk yılları, eğitimi ve akademisyenliği 
nihat erim, 17 mart 1912 tarihinde, bugün kocaeli sınırları içinde kalan i̇stanbul vilayetine bağlı kandıra kazasında doğdu. raif bey ve macide hanım'ın oğludur. erim'i konu alan doktora tezinde yazar ahmet gülen, erim'in doğum tarihinin erim'in damadı akın önalp tarafından 4 kasım 1911 olarak bildirildiğini belirtmiştir. 

galatasaray lisesini, i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesini bitirdi. paris hukuk fakültesinde doktora yaptı. 1939 yılında ankara üniversitesi hukuk fakültesine kamu hukuku doçentliğine atandı, 1941 yılında profesör oldu. ankara üniversitesi hukuk fakültesindeki kamu hukuku derslerine ek olarak siyasal bilgiler okulunda devletler hukuku dersleri verdi. 1959-1961 yılları arasında bm uluslararası hukuk komisyonu üyesi olarak görev aldı.

siyasi kariyeri 
1943-1950 yılları arasında chp milletvekili olarak tbmm'de bulundu, 2. saka hükûmetinde bayındırlık bakanlığı, günaltay hükûmetinde başbakan yardımcılığı yaptı. demokrat partinin yerel seçimleri boykot etmesi üzerine 30 mayıs 1946'da ünlü, "... sosyal bünyede derin rahatsızlıklar müşahede edildiğinde bunu gidermenin yolu, bir müddet için 'hürriyet ilâhının üzerine bir şal örtmek' ve yukardan aşağı bir otorite tesis eylemektir." sözlerini yazdı. chp muhalefete geçtikten sonra partinin yayın organı ulus'un başyazarlığını üstlendi. bu gazetenin 1953 yılında kapanması üzerine 1955 yılına kadar yeni ulus ve halkçı gazetelerini çıkardı. başbakan adnan menderes'in isteği üzerine kıbrıs cumhuriyeti anayasası'nın hazırlanmasında görev aldı. 1961 yılında chp milletvekili olarak yeniden tbmm'ye döndü. chp içinde i̇smet i̇nönü'nün başlattığı "ortanın solu" hareketine katıldı, daha sonra chp'den ayrılarak cumhuriyetçi güven partisini kuracak olan prof. dr. turhan feyzioğlu'yla birlikte muhalefet etti.

12 mart 1971 muhtırası'nın ardından chp'den ayrılması koşuluyla hükûmeti kurmakla görevlendirildi. 26 mart 1971 tarihinde kurduğu askerî cunta hükûmeti 3 aralık 1971 tarihinde istifa etti. yeniden hükûmeti kurmakla görevlendirildi, kurduğu 34. türkiye cumhuriyeti hükûmeti 22 mayıs 1972 tarihine kadar işbaşında kaldı. 1961 anayasası'nın türkiye'ye ''lüks'' olduğunu ifade etti ve 12 mart muhtırası'nı verenlerin direktifi doğrultusunda anayasa'nın 40 maddesinde değişiklikler yaptırdı. deniz gezmiş, hüseyin i̇nan ve yusuf aslan'ın idam edilmelerine kadar varacak olan ve "balyoz harekâtı" olarak bilinen uygulamaları başlatması nedeniyle "balyoz" lakabıyla anıldı. 1977 yılına kadar cumhuriyet senatosunda kontenjan senatörü olarak görev yaptı.

özel yaşamı 
bayan kamile (1911) ile evli olup işık asım (1937) ve ayşe işıl önalp'in (1940) babasıdır.

kitapları 
kıbrıs'la ilgili anı ve gözlemlerini, "bildiğim ve gördüğüm ölçüler i̇çinde kıbrıs" adıyla 1975 yılında kitaplaştırdı. ölümünden yıllar sonra yapı kredi yayınları tarafından "12 mart anıları" ve "günlükler"i yayımlandı.

ölümü

15 temmuz 1979 günü evine patlayıcı madde atılan ve bir zarar görmeyen nihat erim, bir yıl sonra ise 19 temmuz 1980 tarihinde i̇stanbul dragos'taki deniz kulübünün önünde dev-sol militanları tarafından düzenlenen suikast sonucu öldü. olay yerinde, "faşist gün sazak'tan sonra faşist erim’i de işkenceleri ve devrimcilerin katlini protesto için cezalandırdık. (devrimci sol)" yazılı bir bildiri bulundu. ölümü türkiye çapında büyük yankı yaptı, bülent ecevit ve alparslan türkeş millî birlik çağrısında bulundu, basın büyük tepki gösterdi.

22 temmuz 1980'de düzenlenen cenaze töreni sonrası zincirlikuyu mezarlığı'na defnedildi.

kaynakça

dış bağlantılar 

i̇smail nihat erim biyografisi

 

 
 
 

1912 doğumlular
kandıra doğumlular
kocaeli doğumlu siyasetçiler
tbmm 7. dönem kocaeli milletvekilleri
tbmm 8. dönem kocaeli milletvekilleri
tbmm 12. dönem kocaeli milletvekilleri
tbmm 13. dönem kocaeli milletvekilleri
tbmm 14. dönem kocaeli milletvekilleri
tbmm cevdet sunay tarafından seçilen cumhuriyet senatörleri
tbmm cumhuriyet halk partisi grup başkanvekilleri
hukukçu senatörler
türk hukuk akademisyenleri
tbmm cumhuriyet senatosu kontenjan grubu başkanları
tbmm anayasa komisyonu başkanları
tbmm dışişleri komisyonu başkanları
avrupa konseyi parlamenter meclisi türk grubu
türk hukuk kurumu
cumhuriyet halk partisi parti meclisi üyeleri
galatasaray lisesinde öğrenim görenler
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
zincirlikuyu mezarlığı'na defnedilenler
suikast sonucu ölen türk siyasetçiler
1980 yılında ölenler
türkiye'de cinayet sonucu ölenler
i̇stanbul'da ateşli silahtan ölenler
türkiye başbakanları
12 mart muhtırası