Daday

daday (hititçe: 𒁉𒌑𒆷 kaşula/gaşula), türkiye cumhuriyeti'nin karadeniz bölgesi'nde yer alan kastamonu ilinin bir ilçesidir.

kastamonu il merkezine 34 km uzaklıktaki daday'ın 60 köyü bulunmaktadır. 973 km²  yüzölçümüne sahip ilçenin toplam nüfusu 8.217'dir. fatih sultan mehmet devrinde osmanlı topraklarına katılan i̇lçede 1891'de inşa edilmiş tarihi bir hükûmet konağı vardır. halkın büyük çoğunluğunu geçimini tarım ve hayvancılıktan sağlar.

daday köroğlu dağ sıraları içerisinde yer alan bir grupta 980 rakımda bir ova görünümündedir. vadiyi ortadan bölen gökırmak'ın kollarından birisi yer almaktadır. halkın geçim kaynağı çiftçilik, ormancılık, hayvancılık ve el sanatları, ahşap ürünleri sanayi olarak belirginleşmektedir. i̇klimi tipik karasal iklimdir. kış ayları genellikle kar yağışlı ilk bahar ve sonbahar ise keskin soğukları içerisinde barındırmaktadır. yazları ise sıcak ve çoğunlukla kurak geçmektedir. arazi yapısı açısından çok verimli topraklara sahip değildir. ormanlarla çevrili oluşu ekilebilir arazi bakımından dadayı sınırlamaktadır. ayrıca i̇lçe engebeli bir yapıya sahiptir. sulama imkânları sınırlıdır. yumurtacı ve taşçılar isminde iki gölete sahiptir. fakat bu göletler tarımsal sulama alanında yeterli rezerve sahip değildir. tarım ve sanayi bitkileri alanında büyük boyutlara ulaşmayan bir üretim yapısı vardır. süt üretimi belli başlı geçim kaynaklarından birisidir. tarım bitkileri arpa-buğday-çavdar, yonca, korunga şeklinde ekim alanı bulmaktadır. i̇kliminin karasal oluşu bu bitkilerin verimini olumsuz yönde etkilemektedir. baklagiller ise ev tüketimine yönelik olarak üretilmektedir. elma, armut ve sınırlı sayıda meyveye sahip bir bitki faunasına sahiptir. keskin soğuklar ve ilk baharda yaşanan don olayı sebze ve meyvecilik üzerinde önemli olumsuzluklara yol açmaktadır. hayvancılık alanında büyük baş hayvancılık köylerde yaygın olarak yapılmaktadır. ancak yine hayvancılıkta her köy evinde birkaç büyükbaş ile sınırlıdır. et üretimine yönelik besicilik faaliyetleri yaygın değildir. hayvan ırkı açısından zenginliğe sahip değildir. küçükbaş hayvan olarak ise kümes hayvanları yine iç tüketime yönelik olarak beslenilir. bu iki alanda da üretim endüstriyel boyutta değildir. daha çok aile içi tüketime yönelik yetiştiricilik yapılmatadır. çevre köylerinde sınırlı sayıda da olsa arıcılık yapılmaktadır. bitki örtüsünün çeşitliliği ve ormanlık alanların varlığı bölgede yetiştirilen balın kalitesini olumlu yönde etkilemektedir.  esnafın iş hacmi çok büyük olmayıp genellikle dayanıklı tüketim malları ve gıda mamulleri üzerinde ticaret hayatı şekillenmektedir.

dadayın sosyo ekonomik yapısına bakıldığında ise; halkın büyük çoğunluğu orta sınıf gelir düzeyine girmektedir. çok fakir ve kimsesiz kişi sayısı oldukça azdır. i̇lçenin eğitim ortalaması ise türkiye sınırının çok üzerinde yer almaktadır. okuma yazma bilmeyen kişi sayısı yok denecek kadar azdır. i̇lçede  daday lisesi, daday i̇mam-hatip lisesi, yatılı bölge i̇lköğretim okulu, atatürk i̇lköğretim okulu, miralay halitbey i̇lköğretim okulu yer almaktadır. ayrıca yine ilçe sınırları içerisinde ve ilçeye hakim ormanlık alan içerisinde kurulmuş göğüs hastalıkların teşhis ve tedavisi için türkiye'nin ikinci büyük senatoryumu olan ballıdağ göğüs hastalıkları hastanesi yer almaktadır. hastane personel olarak yetersiz oluşu atıl vaziyette çalışmasına yol açmaktadır.

daday etli ekmek isminde mahalli bir yiyecek ile çevre ilçe ve illerde büyük üne sahiptir. ilçeye sırf bu lezzeti tatmaya çok sayıda ziyaretçi gelmektedir.

dadayın vadi içerisinde düz bir zeminde teşkili ulaşımı kolay hale getirmektedir. kastamonu, araç, azdavay ile karayolu bulunmaktadır. daday tarihi anlamda çok eski bir yerleşke değildir. erken roma dönemine ait bulgulara rastlanılmıştır. asar kalesi, sorkundaki horoztepesi tümülüsü ve mağaralar şimdiye kadar bulunmuş önemli arkeolojik bulgulardır.

osmanlı döneminde imparatorluğun üst kademelerindeki memurların sayfiye yeri olarak kullanılmıştır. ayrıca kuzey anadoludaki masif alanlardan biridir.

i̇lçenin i̇stanbul eyüp ilçesinde merkezi olan daday ilçesi çevre köyleri sosyal yardımlaşma ve dayanışma derneği vardır. dernek oldukça aktif olup ilçenin sıkıntılarının giderilmesi yönünde aktif rol oynamaktadır.

nüfus

kaynakça