Guernsey

guernsey, resmi adı bailiwick of guernsey (guernsey muhafızlığı) ( ; , ) manş denizi'nde birleşik krallık'a bağlı ada. manş adaları'ndan biridir, normandiya'ya yakındır. birleşik krallık monarkının malı sayılmakla birlikte (kraliyete bağlılık, i̇ngilizce: crown dependency) içişlerinde bağımsızdır. ab'ye üye değildir.

 yüzölçümü: 78 km²
 başkenti: st. peter port
 para birimi: guernsey poundu
 dili: i̇ngilizce ve fransızca (normanca)
 nüfusu: 64.587 kişi (2002 tahmini)
 ortalama ömür: 79,9 yıl (2002 tahmini)
 kişi başına düşen millî gelir: 66.000 $ (2011 tahmini)

muhafızlığı hem guernsey'in on ilçesini hem herm, jethou, burhou, lihou adalarıyla onların adacıklarını, "guernsey muhafızlığı" da iki yakın kraliyete bağlı adaları, alderney'le sark'ın (brecqhou ada dahil) bazı hususlarını hükmetmektedir.

savunması birleşik krallık'ın sorumlu olduğuna rağmen guernsey muhafızlığı birleşik krallık'a bağlı değildir. birleşik krallık ve i̇rlanda ile pasaportsuz seyahat alanındadır ama ab'ye üye değildir.

guernsey muhafızlığı (ile jersey muhafızlığı) manş adaları'nı oluşturuyor.

etimoloji 
guernsey ile jersey'in isimleri nors dili köklüdür. i̇kinci parçası (-ey) norscada "ada" demek.

tarihi 
m.ö. 6000 yıllarına kadar yükselen deniz seviyeleri guernsey'i avrupa'dan bölmüştür. bu dönemde cilalı taş devrisel çiftçiler sahillerde yaşayıp dolmenler ve menhirleri kurmuştur. guernsey adasında üç önemli menhir heykeli vardır.

bretanya'ya giderken briton'lar manş adaları - sarnia veya lisia (guernsey) ve angia (jersey) dahil işgal ettiler. sarnia hala guernsey'in geleneksel adıdır.  gwent krallığından gelen aziz sampson hristiyanlık guernsey'e getirdiği inanılıyor.

m.s. 933 yılında adalar bretanya'dan normandiya düklüğü tarafından alınmıştır. manş adaları orta çağ normandiya düklüğünün son kalıntılarıdır. adalarında iii. charles'ın geleneksel unvanı normandiya düküdür.

orta çağ döneminde adaya sık sık avrupalı korsanlar ile askerlerin saldırısı olmuştur. özellikle yüz yıl savaşında capetlilerden tarafından bir süreliğine işgale uğramıştır. 1372 yılında owain lawgoch altında aragonlu paralı askerler ile adayı fransız kralı için işgal etmiştir. lawgoch'un esmer paralı askerleri sonra deniz ötesinden şiddetli işgalcı periler olarak guernsey mite gelmiştir.

16. yüzyılın ortasında normandiya'dan kalvenciler (protestan çeşidi) gelmeye başladı. üç yerli protestan kadınlar katolik çoğunluğundan yakılarak öldürülmüştür.

i̇ngiliz i̇ç savaşı süresinde guernsey parlamento'yu destekledi, ama jersey kral'ı destekledi. bu tercih bayağı dinle ilgiliymiş çünkü guernsey'de daha çok protestanlar vardı, ama kral da birkaç berberi korsanları'ndan alınmış guernsey'li denizcileri yardım etmemişti. cornet kalesi ama kral'ı destekledi.

18. yüzyılın başında guernsey'den kuzey amerika'ya göçmenliği başlıyordu. 19. yüzyılda ada küresel denizcilik endüstri ve taş endüstriden çok zenginleşmiş. bir ünlü guernsey'li,  william le lacheur, avrupa'yla kosta rica kahve ticaretini kurulmuştur.

i. dünya savaşı'nda 3.000 kadar adalı birleşik krallık için fransa ve belçika'da askerlik yapmıştır.

ii. dünya savaşı'nda guernsey alman ordusu tarafından işgal edilmiştir. i̇şgalden önce guernseyli çocukların çoğu akrabalar veya yabancılarla yaşamak için britanya'ya gönderilmiştir. bazısı aileleriyle hiç birleşmemiştir.

kültür 
victor hugo, les misérables dahil, en önemli eserlerini guernsey'de sürgündeyken yazmıştır. evi st. peter port, hauteville house, paris şehri tarafından idare edilen bir müzeye dönüştürülmüştür.

kaynakça