Kahramanmaraş

kahramanmaraş, halk arasındaki kısa adıyla maraş (yunanca: καχραμάνμαρας,  maraş, kürtçe: mereş), türkiye'nin kahramanmaraş ilinin merkezi olan şehirdir. maraş muhaberesi sırasında işgale direnişi nedeniyle türkiye büyük millet meclisi tarafından 05 nisan 1925 tarihinde şehre i̇stiklâl madalyası verilmiştir. maraş olan adı, 7 şubat 1973 tarihinde türk kurtuluş savaşı'nın başarı ile sonuçlanmasında dolayı adı kahramanmaraş olarak değiştirilmiştir.

geç hitit şehri olan gurgum'un bulunduğu yerde kurulmuştur. sistematik bir kazı yapılmamış olmasına rağmen birçok hitit anıtı bulunmuştur.

osmanlı seyyahı evliya çelebi, seyahatnamesinde maraş halkı için, "kelimatları lisan-ı türkidir ve ekseriya halkı türkmendir" der. maraş ve çevresi başta oğuzların avşar, bayat ve beğdili boyları çoğunlukta olmakla birlikte hemen hemen yirmi dört oğuz boyunun tamamı mevcuttur.

2012'de çıkarılan 6360 sayılı kanun ile büyükşehir olmuştur. dövme dondurması, tarhanası ve biberi şehrin önemli tescilli gıdalarıdır.

etimoloji 
erken demir çağ ve geç hititler döneminde başkent olarak kullanılmış, luvilere kurkuma ve asurlurlar içinse markas olarak bilinen bir antik kent'idi. mö 711 yılında asurlular tarafından fethedilmiş ve adı resmî olarak markas'a değiştirilmiş. kahramanmaraş'ın kurtuluş savaşı'ndan önceki adı maraş'tır. kurtuluş savaşı'ndan sonra bütün kent i̇stiklal madalyası ile ödüllendirilmiş, daha sonra ise türkiye büyük millet meclisi kararıyla 07 şubat 1973 tarihinde "kahraman" unvanı verilmiştir. aynı zamanda maraşspor türk futbol takımı'nın ismi de kahramanmaraşspor olarak değiştirilmiştir.

tarihçe 
tekir vadisi ve döngel köyündeki mağaralarda yapılan araştırmalarda ele geçen buluntular yörede insan yerleşiminin üst paleolitik çağda başladığını; neolitik, kalkolitik ve eski tunç çağlarında da sürdüğünü göstermektedir. 2009 yılında kahramanmaraş merkezde yapılan kazılar esnasında da milattan sonra 300-400 yıllarına ait olan germanicia antik kenti'ne dair birtakım mozaikler bulunmuş ve üzerlerinde çalışmalara başlanmıştır.

asur yazıtlarında adı "markasi" veya "markas" olarak geçen şehir, bir geç hitit devleti olan gurgum krallığı'nın başkenti oldu. mö 711 yılında asurlular tarafından gurgum krallığı ilhak edilince, markas vilayet merkezi yapıldı. daha sonra persler, romalılar, bizanslılar, araplar, selçuklular, memluklular, dulkadiroğulları ve osmanlılar şehre hakim olmuşlardır.
 
11. yüzyılın sonlarında anadolu'ya kesin olarak yerleşen türklerin egemenliğinde kaldı. 1243'te moğol işgaline uğrayan maraş, ii. anadolu beylikleri devrinde dulkadiroğulları'nın oldu. 12 haziran 1515 tarihinde turnadağ muharebesi ile osmanlı egemenliğine geçen maraş, 1515-1919 yılları arasında osmanlı egemenliğinde kaldı. mütareke döneminde önce i̇ngilizler, sonra fransızlar tarafından işgal edildi.

maraş'a türk kurtuluş savaşı sırasında halkın gösterdiği direnişten dolayı 7 şubat 1973'ten itibaren türkiye büyük millet meclisi tarafından kahramanlık unvanı verilerek adı kahramanmaraş olarak değiştirildi.

türk kurtuluş savaşı dönemi 
kahramanmaraş'ın türk kurtuluş savaşı'ndaki yeri özellikle türk-fransız cephesi ve maraş savunması maddelerinde daha detaylı olarak anlatılmaktadır.

kahranmanmaraş savunması 
osmanlı i̇mparatorluğu'nun birinci dünya savaş'ında mağlup olmasının ardından maraş önce britanya i̇mparatorluğu tarafından işgâl edilmiştir. daha sonra britanya i̇mparatorluğu ile fransa arasında yapılan anlaşma uyarınca i̇ngilizler şehri fransızlara bırakmışlardır.

fransızların şehrin kalesindeki türk bayrağını indirmeleri, suçsuz kişileri öldürmeleri, maraş ileri gelenlerini tutuklamaları tepkileri artırmış, 28 kasım 1919 cuma günü ulu camii imamı rıdvan hoca'nın  "kalesinde bayrağı dalgalanmayan ülkede cuma namazı kılınmaz" sözü ile fransızlara karşı ayaklanan halk kurtuluş savaşını başlatmıştır. maraş`lılar topluca kaleye hücum ederek, indirilen bayrağı yeniden kale burçlarına diker ve cuma namazı orada eda edilir. bayrak olayının ardından şehir adım adım savaşa sürüklenir. sütçü imam'ın ilk kurşunu sıkmasıyla halk ayaklanmaya başladı.

aslanbey başkanlığında kurulan müdafaa-i hukuk cemiyeti, her mahallede kurularak faaliyete geçer. 20. ve 3. kolordudan subayların gelişi ve mustafa kemal`in ankara`dan yayınladığı bildiriler neticesinde maraş halkı 11 şubat 1920`de mücadeleye başladı. 72 gün süren mücadele sonunda fransızlar yenilgiye uğratılır ve şehir fransızlardan temizlenir. maraş, kurtuluş savaşında kurtulan ilk şehirlerden birisidir. bu nedenle önce istiklal madalyası ile ödüllendirilerek, dünyada istiklal madalyası alan ilk şehir olmuş daha sonra ise kahraman unvanını almıştır.

cumhuriyet dönemi 
2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile kahramanmaraş'ta sınırları il mülki sınırları olan büyükşehir belediyesi kuruldu ve 2014 türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesi çalışmalarına başladı.

nüfus

i̇klim

kardeş şehirler 
kahramanmaraş'ın 10 tane kardeş şehri bulunmaktadır.

  açe, endonezya (1981)
  salyan, azerbaycan (2003)
  jackson, abd (2011)
  silyana, tunus (2012) 
  houston, abd (2013)
  nalçik, rusya (2013)
  ağrı, türkiye (2017)
  cazin, bosna hersek (2017)
  mingeçevir, azerbaycan (2017)
  trabzon, türkiye (2021)
  kayseri, türkiye (2023)

galeri

ayrıca bakınız 
 maraş savunması
 maraş dövme dondurması
 eshab-ı kehf 
 kahramanmaraş kalesi
 kahramanmaraş olayları
 "dünyanın en saçma binası"
 afşin koçovası sarımsağı
 1114 maraş depremi
 2023 kahramanmaraş depremleri

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 kahramanmaraş büyükşehir belediyesi