mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Hacı Ömer Sabancı

hacı ömer sabancı (1906, kayseri - 2 şubat 1966, i̇stanbul), sabancı holding'in kurucusudur. kayseri ilinin talas ilçesinden yaya olarak gittiği adana'da iş hayatına başlamıştır. i̇şe pamuk ve margarin ticareti ile başladı. bugün sabancı topluluğu'nu meydana getiren sanayi kuruluşlarının temelini oluşturan ilk şirketler, hacı ömer sabancı tarafından kuruldu.

yaşam öyküsü 
hacı ömer sabancı, kayseri'nin bir köyünde, akçakaya'da doğdu. 13 yaşında babası hacı arap sabancı'yı kaybettikten birkaç yıl sonra (1920 yılında), talihini denemek için köyünden ayrılan hacı ömer, 450 kilometrelik yolu yaya olarak katederek adana'ya göç etti. adana'daki yeni hayatına pamuk işçisi olarak başlayan hacı ömer, kısa sürede işçi müteahhitliğine başladı, bir iki yılda yaptığı tasarruflarla pamuk ticaretinde mütevazı bir iş kurdu. o dönemde yanında çalışan işçiler hacı ömer'i "ağa" diye çağırmaya başladılar. 1928 yılında sadıka hanım'la evlendi ve i̇hsan, sakıp, hacı, şevket, erol ve özdemir adında altı erkek çocuk sahibi oldu. 1943 yılında yağsa'ya ortak olan hacı ömer, 1946 yılında arkadaşları ile beraber marsa'yı aldı. yaratıcı gücü, ileri görüşü ve yılmayan gayreti sayesinde, başarı zincirine birçok halkalar ekleyen hacı ömer önderliğinde, daha sonraki yıllarda sırasıyla akbank, bossa un ve çırçır fabrikası, bossa tekstil fabrikası, oralitsa, aksigorta, teknosa kuruldu. 1951 yılında atlı köşk'ü alan hacı ömer, ailesiyle birlikte i̇stanbul'a taşınmanın ilk adımlarını da atmış oldu. hacı ömer sabancı vakfı vaksa tarafından hacı ömer sabancı adını taşıyan i̇stanbul'da galatasaray lisesi kapalı spor salonu ve vaksa tarafından yenilenen tarihi beylerbeyi lisesi isim olarak beylerbeyi hacı sabancı anadolu lisesi olarak değiştirildi, adana'da kültür merkezi ve teknik öğrenci yurdu, ankara'da kız öğrenci yurdu, kayseri ve van'da ilköğretim okulları yaptırıldı. 1950'li yıllarda türkiye'nin en zengin adamıydı.

ölümü 
1966 yılında, şeker ve kalp rahatsızlıkları nedeniyle i̇stanbul hilton oteli 237 numaralı odada öldü. cenazesi vasiyeti üzerine adana'ya getirilip asri mezarlığı'na defnedildi.

kaynakça 

1906 doğumlular
1966 yılında ölenler
sabancı ailesi
20. yüzyıl türk iş insanları
kayseri doğumlu iş insanları
i̇stanbul'da ölenler
türk girişimciler
adana asri mezarlığı'na defnedilenler
Paraşüt

paraşüt, bir nesnenin atmosfere açık bir ortamda havanın kaldırma kuvvetinden yararlanarak yavaşça inmesini sağlayan gereçtir. leonardo da vinci'nin paraşütle ilgili çizimleri mevcuttur. i̇talya'da 1470'lerden kalan başka paraşüt çizimleri bulunduğu gibi, 1595 yılında i̇talyan fausto veranzio tarafından yapılan çizimler da vinci'nin ötesindedir. m.s. 810-887 yılları arasında yaşayan arap mucit abbas kasım i̇bn firnas'ın i̇spanya-kordoba'da paraşüte benzer bir alet kullandığı tarihi kayıtlarda mevcuttur. çin'de de paraşütün ilk örnekleri kullanılmıştır. günümüzde kullanılana en çok benzeyen paraşüt, 1783 yılında fransız louis-sébastien lenormand tarafından tasarlanıp, yaratılmıştır. 1797 yılında andré-jacques garnerin bir sıcak hava balonundan ilk paraşüt atlayışını gerçekleştirmiştir.

ayrıca bakınız 
 serbest paraşüt
 yamaç paraşütü
 paraşütle atlama

dış bağlantılar 
 skydive efes 
 www.thk.org.tr
 the european military parachuting association 

 

askerî teçhizat
spor ekipmanları
ekstrem sporlar
fransız icatları
Orhan Hakalmaz

orhan hakalmaz (d. 10 kasım 1964, samsun), türk halk müziği sanatçısıdır.

yaşamı 
bayburt'tan samsun'a yerleşmiş bir ailenin çocuğu olarak samsun'da doğdu.
sanata babasının da desteği ile 6 yaşında bağlama çalarak başladı. eğitimine samsun'da başlayıp i̇stanbul'da bitirdi. i̇lkokulu samsun'da okudu. 8 yaşında karadeniz altınses yarışmasında birinci oldu. 12 yaşında i̇stanbul radyosu amatör ses sanatçılığını kazandı ve bant yapma izni verildi.

birçok kez trt i̇stanbul radyosunda "çocuk saati" adlı programa katılıp türkü söyleyip, bağlama çaldı 1977 yılında i̇.t.ü. türk müziği devlet konservatuvarı giriş imtihanlarını kazanarak öğrenimine başladı. konservatuvarda nida tüfekçi'nin öğrencisiydi. aynı zamanda trt i̇stanbul radyosunda iki sene sözleşmeli sanatçı olarak çalıştı.

1988 yılında 11 senelik eğitimini bitirip mezun oldu. aynı yıl i̇.t.ü. türk müziği devlet konservatuvarı'nda öğretim görevlisi olarak göreve başladı. 1991 yılında i̇.t.ü. sosyal bilimler enstitüsü t.h.m. alanında yüksek lisans yaptı ve tez olarak "ege bölgesi ağır zeybeklerin i̇ncelenmesi" adlı çalışmayı sundu. 1994 yılında i̇.t.ü. türk müziği devlet konservatuvarı korosunda şef yardımcılığı daha sonra şeflik yaptı. trt radyosunun ve devlet konservatuvarı'nın t.h.m. konserlerinde solist, korist ve bağlama sanatçısı olarak yer aldı. 2000 yılında i̇.t.ü. türk müziği devlet konservatuvarı'nda ki görevinden ayrıldı. halen albüm ve konser çalışmalarına devam etmektedir.

12 eylül 2008 tarihinde doğduğu sokak olan samsun, i̇lkadım ilçesi, kadifekale mahallesi, kocatepe sokağın adı, orhan hakalmaz sokak olarak değiştirilmiştir.

albümler 
 gönlüm & hiç sevmeyi denedin mi? (1991)
 türküler 1 / karatren (1997)
 destegül (1999)
 sevilir (2001)
 türkü yolu (2002)
 yalan dünya (2004)
 2005 türkü yılı (2005)
 bir elimde sevdam bir elimde sazım (2006)
 hediyem olsun (2008)
 türküler seni bekler (2010)
 aheste (2012)
 bu vatan bizim (2018)

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 orhan hakalmaz resmî  web sitesi

yaşayan insanlar
1964 doğumlular
samsun doğumlu sanatçılar
türk bağlamacılar
türk halk müziği ses sanatçıları
türk erkek şarkıcı-şarkı yazarları
i̇stanbul teknik üniversitesi türk musikisi devlet konservatuvarında öğrenim görenler
20. yüzyılda türk erkek şarkıcılar
21. yüzyılda türk erkek şarkıcılar
1990'ların şarkıcıları
2000'lerin şarkıcıları
2010'ların şarkıcıları
2020'lerin şarkıcıları
ulus müzik sanatçıları
kral tv video müzik ödülü sahipleri
Çok oyunculu zindan oyunu

çok oyunculu zindan oyunu ya da sıkça kullanılan orijinal adının kısaltmasıyla mud (), i̇nternet üzerinden metin iletileri aracılığıyla oynanan, fantezi rol oyunlarına verilen genel addır.

tipik bir mud oyununda elfler, ejderhalar ve benzeri efsanevi yaratıkların yanı sıra savaşçılar, hırsızlar ve büyücüler gibi insani karakterler de mevcuttur.

son yıllarda popülerliklerini internet üzerinden oynanan grafik destekli programların gelişmesi ve internet bağlantı hızlarının artmasıyla kaybetmişlerdir..

türkiye'de ise mud'lar ilk olarak 90'ların ortalarında popüler olmuştur. türkiye'de internetin dial-up zamanlarına denk gelen bu dönemde oyun özellikle üniversite yerleşkelerinde öğrenciler tarafından oynanmıştır. odtü'lü bir grup öğrenci tarafından geliştirilen anatolia kod tabanı türkiye'yi de aşarak dünya çapında tercih edilen kod tabanlarından biri durumuna gelmiştir.

2000'li yıllarla birlikte mud'u türkçeleştirmek sevdasıyla açılan kayıp efsaneler ve ardından türkçe mud'un türkiye'de en çok yaygınlaştığı döneme önderlik eden uzak diyarlar mud türkiye'deki mud tarihinin önemli kilometre taşlarıdır.

dış bağlantılar 
 mudconnect, bir mud topluluk sayfası
 uzak diyarlar, bir türkçe mud
 orta dünya, bir türkçe mud (telnet www.turkmud.org:1234
 some history and reviews from richard bartle's "interactive multi-user computer games" report 
 confessions of an arch-wizard mud history: michael lawrie's account of the early years of mud and mist 
 storia del mud 

mu* oyunları
sunucular (bilgisayar)
etkileşimli kurgu
metin tabanlı görselleri olan video oyunları
Tigran Petrosyan

tigran vartani petrosyan (17 haziran 1929 - 13 ağustos 1984), 1963-1969 arasında dünya şampiyonu olan büyükusta unvanına sahip sovyet ermeni satranç oyuncusudur. 1969'da boris spassky'ye yenilerek dünya satranç şampiyonluğuna veda etmiştir.

1929 doğumlular
tiflis doğumlu sporcular
1984 yılında ölenler
sovyetler birliği'nde kanserden ölenler
vagankovo mezarlığı'na defnedilenler
ermeni satranç oyuncuları
gürcistan ermenileri
sovyet satranç oyuncuları
gürcü satranç oyuncuları
dünya satranç şampiyonları
satranç büyükustaları
sovyet satranç yazarları
mide kanserinden ölenler
moskova'da defnedilenler
20. yüzyıl ermeni yazarları
satranç olimpiyatı katılımcıları
20. yüzyıl gürcü yazarları
satranç teorisyenleri
Arkhe

arkhe (ἀρχή) (yunancada "başlangıç," "ilk," "ilk neden"), batı felsefesinin ve sokrates öncesi eski yunan felsefesinin en önemli kavramlarından biri. felsefenin ana disiplini sayılan metafiziğin ve genellikle bilimin, özellikle de fizik biliminin gelişmesinde önemli rolü olmuştur.

sözcük, felsefe geleneği içinde, "fizikçiler" de denen, batı anadolu kıyılarındaki kentlerde yaşamış sokrates öncesi filozofların kullanımlarıyla, "ilke", "temel", "ana madde" anlamlarını kazanmıştır.

bilinen tarih içinde sözcüğü felsefi anlamda ilk kullanan, batılı anlamda ilk filozof sayılan thales'tir. "her şeyin arkhe'si su'dur" düşüncesini dile getirmesiyle felsefenin kurucusu sayılan thales, sözcüğü, her şeyin "ana madde"si, "dayandığı ilk", "çıktığı kaynak" gibi anlamlarda kullanıp, doğayı ve doğadaki gelişmeleri kendi içlerinde bulunan, doğaötesi açıklamalar gerektirmeyen bir kaynağa geri götürme çabasıyla, aynı zamanda bilimsel düşüncenin de öncüsü sayılır. felsefe geleneği içinde, thales'in bu düşünceye, yüksek dağlarda bulduğu deniz canlısı fosillerinden yola çıkarak, vardığı söylenir.

geleneği sürdüren thales'in öğrencisi ve izleyicisi anaksimandros, varlığın arkhe' sini nitelemek için "su" gibi belirgin bir madde yerine, soyut bir kavram kullanır: apeiron. "sınırsız", "sonsuz", "belirsiz" gibi anlamlara gelen bu kavram, anaksimandros'un kullandığı tümceler içinde şöyle aktarılmıştır: "varolan şeylerin arkhe'si apeiron'dur. ama doğumları nereden gelmişse, ölümleri de zorunlu olarak oraya gider.".daha sonra anaksimendros'un genç yoldaşı anaksimenes arkhenin hava olduğunu, kosmosun, düzenli evrenin, havanın sıkışıp genişlemesiyle meydana geldiğini söyler.

bu düşünceyle bir yandan, bir düzen barındıran evrenin (kosmos) süreçlerden oluştuğu ve bunların düzenli bir biçimde yinelenerek sürüp gittiği gibi bilimsel bakışın temel bir varsayımı ortaya konmakta, bir yandan da düşünce tarihine metafizik düşüncenin temel bir bakış biçimi, olup bitenlerin temelinde hangi olumlu ya da olumsuz niteliklerin bulunduğunu ve dünyanın bir bütün olarak nasıl bir değer taşıdığını görme çabasını içeren bakış biçimi katılmaktadır. öte yandan arkhe'nin yalnızca bir "ilk" kaynak değil, aynı zamanda değişimlerin temelinde yatan bir "ilke" olduğu düşüncesi de ilk kez belirmektedir.

kaynakça 

felsefi kavramlar
Benzin

benzin, petrolden imal edilen bir tür yakıttır.

 150 °c’a kadar ham benzin,
 150-250 °c’a kadar gaz yağı, kerosen, jet yakıtı,
 250-350 °c’a kadar dizel yakıtı,
 350 °c’dan sonra da ağır yağlar elde edilir.

kimyasal olarak benzin ham petrolün özelliğine bağlı olarak 120’den fazla hidrokarbon ihtiva eder. bunların çoğu doymuş hidrokarbon yapısında olup, 4'ten 12'ye kadar karbon ihtiva ederler.

sentetik olarak benzini alman kimyager bergius’un metodu ile kömürden elde etmek mümkündür. bu metoda göre kömür yüksek basınç altında katalitik hidrojenasyon ile sıvı hidrokarbonlara dönüştürülür.

fischer-tropsch ise karbonmonoksit ile hidrojeni katalitik olarak birleştirerek sıvı hidrokarbon elde etmiştir. her iki metot ile hem daha pahalı hem de daha kalitesiz benzin elde edilmektedir. ancak yakın bir gelecekte bu işlemlerin ticari önemi olma ihtimali vardır.

organik bileşenlerin parçalanması, katalitik veya ısı ile bozulmasıyla elde edilen benzin, bugünün motorlarının çoğu için gerekli olan yüksek performansı sağlar. benzin en fazla içten yanmalı motorlarda ve bir dereceye kadar da özel sobalarda yakıt olarak, organik kimyada ise çözücü olarak kullanılır. yağ endüstrisinin ilk zamanlarında büyük ölçüde atılan benzin, otomobil sanayisinin gelişmesiyle büyük önem kazanmıştır. motor benzininin kaynama noktası 32,2 °c ile 210 °c arasındadır. motor yakıtı olarak fonksiyonlarını tam yapabilmesi için, ticari benzin, şu özelliklere sahip olarak üretilmelidir:

 değişik yük altında ve hızda durmadan yanabilmeli;
 motorun kolay çalışması için soğuk havalarda yeterli olarak buharlaşmalı;
 sıcak havalarda aşırı derecede buharlaşarak tıkanmalara sebep olmamalı;
 motorda kurum teşkiline yol açan kaynama noktası yüksek olan bileşikleri bertaraf etmeli;
 depo içinde oksitlenmeye yol açmamalı;
 buji tıkanmasını ve karbüratör buzlanmasını minimuma indirmelidir.

benzinin motorlarda hava ile olan hassas karışımı, iklim ve mevsime göre düzenlenir. benzinin kalitesini belirten en önemli faktör, oktan sayısıdır. oktan sayısı benzinin yanma esnasında vurmaya karşı direnç kabiliyetinin bir ölçüsüdür. şayet oktan sayısı çok küçük ise motor vurur ve zarara uğrar. oktan sayısı çok yüksek ise fazla kaliteli olması istenmediğinden gereksiz yere para ödenmiş olur. otomobil motorlarında çeşitli oktanlara ihtiyaç olduğundan piyasaya çok sayıda oktan sayısı farklı benzin sürülmektedir. çeşitli türlerdeki benzinlerin verdikleri enerjiler arasında küçük farklar vardır. şayet otomobil supap vurmadan çalışıyorsa, farklı benzinlerle aldığı mesafeler aynıdır.

petrol ürünleri
iarc 2b grubu kanserojenler
fransızcadan türkçeye geçen sözcükler
alman icatları
Arbitraj

arbitraj fiyat farklılıklarından yararlanarak para, kıymetli maden, tahvil ve hisse senedi alıp satma işlemidir.

farklı piyasalarda aynı menkul kıymetler için farklı denge fiyatları oluşmuş olması durumunda, menkul kıymetlerin ucuz olduğu piyasadan alınarak daha pahalı olduğu piyasada satılmasıdır.  arbitrajcı arbitraj işlemini gerçekleştiren kişidir. alış-satış işleminin aynı anda gerçekleştiği varsayımı altında arbitrajcı hiçbir risk üstlenmez. arbitrajda malın satış fiyatı ile alış fiyatı arasındaki pozitif fark arbitrajcı kârıdır. arbitraj, piyasa işleyişinde bozukluğun sonucudur. zira işleyen bir piyasada aynı menkul kıymetler için tek fiyat oluşur. ve işleyen piyasalarda arbitraj mümkün değildir.

arbitrajın oluşabilmesi için iki piyasanın birbirinden habersiz olması gerekir fakat günümüzde mükemmel piyasa koşullarına yaklaşılmakta olduğundan arbitraj gün geçtikçe zorlaşmaktadır.

türleri

gecikmeli tahkim 
çok kısa bir süre için, değiştirilebilir ya da sıkı fiyat ilişkilerine bağlı iki varlığın fiyatları geçici olarak senkronize olmayabilir çünkü piyasa yapıcılar fiyatları güncellemekte yavaş kalırlar. bu kısa vadeli yanlış fiyatlandırma, arbitrajcıya iki fiyat arasındaki farkı düzeltmek için bir fırsat yaratır. örneğin, dayanak varlık üzerindeki callsve optionsfiyatları put-call paritesi kullanılarak ilişkilendirilmelidir. eğer bu fiyatlar put-call paritesi ilişkisine göre yanlış bildirilirse, bu arbitrajcıya yanlış fiyatlandırmadan yararlanma fırsatı verir.

mekânsal tahkim 
coğrafi arbitraj olarak da bilinen bu arbitraj, arbitrajın en basit şeklidir. mekansal arbitrajda, hakem coğrafi olarak ayrılmış piyasalar arasındaki fiyat farklılıklarını araştırır. örneğin, bir emtia bir ülkede daha ucuz ve başka bir ülkede daha pahalı olabilir, bu da tüccarların daha ucuz piyasada satın almasına ve daha pahalı piyasada satmasına izin verir.

dönüştürülebilir tahvil tahkimi 
dönüştürülebilir bir tahvil, bir yatırımcının şirkette önceden belirlenmiş sayıda hisse karşılığında ihraç eden şirkete iade edebileceği bir tahvildir.
dönüştürülebilir bir tahvil, kendisine bağlı hisse senedi satın alma seçeneği olan bir şirket tahvili olarak düşünülebilir.

kaynakça 

finansal piyasalar
Balık pulu

pul, balıkların bazı diğer canlıların derisini kaplayan kemik veya mine benzeri yapıdaki küçük plaka. dış etkenlerden ve diğer canlılardan korunmaya yardımcı olur.

sikloid pul 
yuvarlak şekilli, yumuşak yapılı, genellikle birbiri üzerine binmiş şekilde dizilen, esnek pullardır. balığın büyümesine paralel olarak, sikloid pullarda da büyüme görülür. her seneye ait olan halkaların sayılması yöntemiyle, balıklarda yaş tayini yapılabilir.

ktenoid pul 
yuvarlak şeklini kaybetmiş ve uç kısmında dişli bir yapı kazanmış olan, modifiye sikloid pullardır. dişli uç kısım, yüzme esnasında hidrodinamik sürüklenmeyi azaltmaya yardımcıdır.

ganoid pul 
sert yapılı ve birbiri üzerine binmeden dizilme gösteren, kemiksi yapılı pullardır. dış yüzeyleri mine tabakasıyla örtülüdür.

plakoid pul 
dokunulduğu zaman sert bir his veren bu tip pullar, aslında yüzme esnasında hidrodinamik sürüklenmeyi oldukça azaltır. arkaya doğru yönelimde dizilmişlerdir. mine yapıdaki bu pullar, diğer omurgalıların dişlerine homolog kabul edilmektedir.

balık morfolojisi
balık anatomisi
Kemikli balıklar

kemikli balıklar (), iskeletleri kemik yapıda ve dentin kökenli elemanlar bulunan balıkları içeren bir omurgalı üst sınıf. vücutları çeşitli şekillerde olabilir. vücutları üzerindeki pullar sikloid, ktenoid veya ganoid tiptedir. kuyruk yüzgeçleri genellikle homoserk yapıdadır, ancak çeşitli gruplarda farklılık gösterebilir. yine farklı gruplarda, diğer yüzgeçlerde görülen yapısal değişiklikler, sistematik açıdan önem taşır.

morfoloji
ağızları üst veya uç konumludur. hareketli çenelerinde çeşitli yapıda dişler bulunur. bazı gruplarda ayrıca, yedinci solungaç yayı üzerinde farinks dişleri görülür. solungaçların üzeri "operkulum" adı verilen kapakçıkla örtülüdür. mide ve bağırsaklar arasında "pilorik kapakçıklar" bulunur. kalpleri bir karıncık ve bir de kulakçık olmak üzere, iki bölümden oluşur. değişken vücut sıcaklıklı (poikilotherm) canlılardır. kapalı dolaşım sistemi görülür. yüzme keseleri bulunur. bu kese, suyun farklı seviyelerindeki basınç miktarlarına karşı dayanıklılık sağlamada, solunumda, ses çıkarmada ve ses işitmede yardımcıdır. akciğerli balıklarda (dipnoi) ise, akciğer görevindedir.

beyinlerinden 10 çift sinir çıkar. her kulakta 3 yarım daire kanalı bulunur. i̇ç kulakta bulunan kulak taşları dengenin sağlanmasından sorumludur ve bu tağların halkalarından yağ tayini yapılır. "yanal çizgi", duyu alımından sorumlu olan temel elemandır. bazılarında bulunan bıyıklar, zeminde besin bulmaya yardımcıdır.

böbrekleri mezonefroz (gelişmiş böbrek tipi) tiptedir. kloakları yoktur. çift halde gonadlar bulunur. döllenme vücut dışında gerçekleşir ve üreme tipi genellikle ovipar (yumurtasını vücut dışına bırakarak çoğalan)dır.

dağılım
denizlerde ve tatlı sularda, birçok farklı ortamda dağılım gösterirler. tatlı sularda yaşayanlarda, vücuttaki su kaybını önlemek amacıyla çeşitli adaptasyonlar gelişmiştir. vücuda su girişini önlemek için, vücut yüzeyi mukusla kaplanmıştır, gözde yağımsı yapıda bir göz kapağı bulunur. böbrekler ve kas sistemi daha gelişmiştir.

sınıflandırma 

 sınıf: sarcopterygii - et yüzgeçliler, kas yüzgeçliler

 altsınıf: tetrapodomorpha - 
 altsınıf: coelacanthimorpha - mavi balık
 altsınıf: dipnoi - akciğerli balıklar

 sınıf : actinopterygii - işınsal yüzgeçliler
 altsınıf:  chondrostei - 
 altsınıf:  neopterygii

kaynakça

dış bağlantılar
 

 
thomas henry huxley tarafından adlandırılmış taksonlar
Pul

pul (balık) - balıkların derisini kaplayan kısım
 pul (posta) - posta gönderilerinde posta ücretinin ödendiğini göstermek amacı ile kullanılan bir tarafı yapışkanlı kâğıt etiket
 cıvata pulu, rondela - cıvata başının bağlandığı yüzey üzerinde tahribat yapmasını, temas yüzeyini genişleterek engellemeye yarayan parça. 
 pul (aksesuar) - cıvata puluna benzer görünümlü ama daha parlak ve daha ince yapılıp taç, fes, elbise çıkıntısı oluşturan hatlar gibi yerlerden sallanacak şekilde kısa bir halka ile iliştirlebilen delikli disk. pirpiri de denir.
 pul (tespih) - cıvata puluna benzer görünümlüdür ama tespih taneleriyle aynı malzemeden yapılır, belli sayıda taneden sonra sayı hatırlatıcı olarak yerleştirilir. 
 pul, keban - elâzığ ili keban ilçesine bağlı köy
Misk (koku)

misk, bir tür erkek geyik tarafından (moschus moschiferus) üretilen güzel kokulu madde.

kokusuna neden olan madde muskondur. geyik dışında, bazı farklı hayvanlardan da üretilebilir (örneğin misk kedisi). asya kıtasında yaşayan bir tür keçiden üretilen misk en bol olan ve en çok kullanılan türüdür. bugün sentetik olarak da üretilen misk özellikle orta doğu ve i̇slam kültüründe fazlasıyla bilinen ve değer verilen bir kokudur. kuran'da cennette bulunduğu anlatılır.
ayrıca bakabilirsiniz : https://youtu.be/whscxxagxa4

parfümeri
Organik

organik, "bitki veya hayvan kökenli", bazen de "karbon içeren" anlamında kullanılan bir sıfat. organik sözcüğü ile şunlardan biri kastedilmiş olabilir:

 kimyada, karbon içermekte olan (istisnalar hariç) organik bileşikler.
 tarımda, organik kelimesi gübre ve böcek ilacı ile ilgilidir, bunların kesinlikle hayvan veya bitki kökenli olması gerekir. kullanılan ürünlerin doğallığı sebebiyle organik tarım olarak adlandırılır.
 organik gıda, doğal beslenmede kullanılan çeşitli ürünler.
 organik ürünler adı altında kullanıma sunulan veya satılan ürünlerdir.
 organik restoran veya doğaya yakın anlamında organik yaşam biçimi şeklinde de kullanımları mevcuttur.
 organik kozmetik - organik tarım ile elde edilen sertifikalı organik bitkilerin özsuları (organik hidrosol) kullanılarak üretilen kozmetik veya dermokozmetik ürünler.
 organik yapım eşya, petrokimyasal ve insan yapımı malzemelerin (kontrplak, vinil, camelyaf (fiberglas)) kullanılmadığı anlamında gelir.
 ayrıca organik terimi bir bütünün ayrılmaz parçalarından birisi anlamında da kullanılır.
 organik (askeriye)

kavramlar
Ksilem

ksilem veya odun borusu, bitkilerde inorganik maddelerin (su, mineraller vb.) taşınmasını sağlayan borumsu yapılardır. cansız hücrelerden oluşurlar. başta bölünme yeteneğine sahip olan trake ve trakeitler canlı meristem hücreleridir. üst üste gelerek oluşturduğu yapılar birtakım değişimlere maruz kalarak zamanla çekirdek ve sitoplazmalarını kaybeder. hücreler arasındaki enine zarlar eriyerek kaybolur ve kalan boyuna hücre çeperleri, lignin birikimiyle giderek kalınlaşır ve sertleşir. böylece, ince bir boru şeklindeki odun boruları oluşur. ksilem demetler halinde bulunur. ksilemde taşınma, aşağıdan yukarıya doğru tek yönlüdür. ksilem, ayrıca kazandığı sertlikle bitki gövdesine mekanik destek sağlar.

etimolojisi 
ksilem kelimesi yunanca xúlon, yani "odun, kereste", kelimesinden türemiştir.

yapısı 

ksilem su iletimine uyarlanmış ince, uzun ve içi boş hücreleri kapsar ve dört farklı hücre tipinden meydana gelen birleşik bir dokudur. bu hücreler: trake, trakeid, ksilem parankiması, ksilem sklerankiması.

 trake: uzunluğuna çeperlerinde lignin bulunan ve enine çeperleri kaybolmuş ölü hücrelerin üst üste gelmesinden oluşan silindir veya tüpler şeklindedir. topraktan alınan suyu organlara hareketini sağlar.
 trakeid: trakeler gibi su iletimini sağlarlar. çapları genellikle daha dar olup enine çeperleri mevcuttur. hücre uçları sivri prizma veya silindir şeklinde bağımsız ölü hücrelerdir. yan çeperleri trakelerdeki gibi odunlaşmıştır. geçitleri trakelere oranla büyük ve kenarlıdır. trakeidlerin bir kısmı destek dokusunun işinide görür. gymnosperm'lerde (açıktohumlular) yalnız trakeidler mevcuttur.
 ksilem parankiması: canlı hücrelerde meydana gelmiştir. çeperleri selüloz ve lignindir. görevleri, iletim dokusu içinde besin maddesi depo etmek ve kısa mesafelere iletim yapmaktır.
 ksilem sklerankiması: çeperleri tamamen odunlaşmış uzun hücrelerdir. i̇letim dokusunda destek işini görürler.

bitki anatomisi
bitki fizyolojisi
bitki hücreleri
bitkisel dokular
GEDCOM

gedcom (genealogical data communication), aile bağlarının (şecere) bilgisayar ortamında tutulabilmesi için geliştirilmiş bir dosya format sistemidir. dosya uzantısı .ged'dir.

birçok aile soyağacı programı hazırlayıcıları tarafından kabul görmüş ve yazılımları ile destekledikleri uluslararası gedcom formatı günün koşullarına göre geliştirilmektedir.

dış bağlantılar 
 gedcom dosya formatı hakkında detaylı bilgiler  (i̇ngilizce)

bilgisayar dosya biçimleri
soybilim
İtiraf (film, 2001)

i̇tiraf, başrollerinde taner birsel ve başak köklükaya'nın oynadığı bir zeki demirkubuz filmidir.

konusu 
harun ve nilgün'ün sorunları, iç çatışmaları ve kavgaları etrafında ilerleyen film aynı zamanda karanlık üstüne öyküler üçlemesinin ikinci filmi.

aynı bekleme odası'nda olduğu gibi bu filmin de yönetmeni, senaristi, görüntü yönetmeni ve kurgucusu zeki demirkubuz.

oyuncular 
 taner birsel ~ harun
 başak köklükaya ~ nilgün
 i̇skender altın ~ süha
 miraç eronat ~ ayşe
 zeki demirkubuz  ~ taylan

teknik ekip

yapımcı 
 zeki demirkubuz

görüntü yönetmeni 
 zeki demirkubuz

kurgu 
 zeki demirkubuz

yapım 
 mavi filmcilik

vizyon tarihi 
3 aralık 2001/türkiye

aldığı ödüller 
21. i̇stanbul uluslararası film festivali - "en i̇yi erkek oyuncu" (taner birsel)
13. ankara film festivali - "en i̇yi yönetmen" (zeki demirkubuz)
"mahmut tali öngören özel ödülü" (zeki demirkubuz)

dış bağlantılar 
 
demirkubuz.com - filmin resmi sayfası.
turkishfilmchannel  - filmin internet dağıtım sayfası (i̇ngilizce).
4x10.com 
beyazperde.com 
emrah ünsal'ın yazısı
 sinema 101

ankara'da çekilmiş filmler
2001 çıkışlı türk filmleri
2000'lerde türkçe filmler
Bekleme Odası

bekleme odası, 2003 yılı yapımı bir zeki demirkubuz filmidir.

konusu 
suç ve ceza'yı film yapmak isteyen ahmet hayata karşı nedensiz bir kayıtsızlık içerisindedir. sevgili serap hayatında başka biri olduğunu düşünerek onu terk eder. bir yandan da asistani elif ile beraber raskolnikov karakteri için oyuncu arayan ahmet, sonunda evine girmeye çalışan hırsızın bu rol için uygun olduğunu düşünür...

dostoyevski'ye ithaf edilen bekleme odası aynı zamanda karanlık üstüne öyküler üçlemesinin son filmidir. filmin yönetmeni, senaristi, görüntü yönetmeni ve kurgucusu zeki demirkubuz'dur. otobiyografik bir film olmadığı söylenmektedir.

oyuncular 
 zeki demirkubuz ~ ahmet
 nilüfer açıkalın ~ serap
 nurhayat kavrak ~ elif 
 serdar orçin ~ kerem
 ufuk bayraktar ~ hırsız

teknik ekip

yapımcı 
 zeki demirkubuz

görüntü yönetmeni 
 zeki demirkubuz

kurgu 
 zeki demirkubuz

yapım 
 mavi filmcilik

vizyon tarihi 
27 eylül 2003/türkiye

aldığı ödüller 
 40. antalya altın portakal film festivali
 "en i̇yi yardımcı kadın oyuncu" (nurhayat kavrak)
 "behlül dal juri özel ödülü"
 23. i̇stanbul uluslararası film festivali
 "en i̇yi türk yönetmen" (zeki demirkubuz)

dış bağlantılar 
 
 demirkubuz.com - filmin resmi sayfası.
 turkishfilmchannel - filmin internet dağıtım sayfası (i̇ngilizce).
 4x10.com 
 beyazperde.com 

2003 çıkışlı türk filmleri
zeki demirkubuz'un senaryosunu yazdığı filmler
zeki demirkubuz'un görüntülediği filmler
türk dramatik filmleri
film yapımı hakkında filmler
2000'lerde türkçe filmler
2003 çıkışlı dramatik filmler
Tanrı İstemezse (şarkı)

tanrı i̇stemezse, sözleri ali avaz'a müziği mustafa sayan'a ait, müslüm gürses nisan 1982 tarihinde yayımlanan tanrı i̇stemezse albümünde, daha sonra 5 ağustos 1998 tarihinde yayımlanan müslüm gürses'in seslendirdiği klasikleşmiş şarkılarından oluşan gönlünüze taht kuran şarkılarla müslüm gürses klasikleri albümünde yer verilen şarkıdır. i̇lk olarak uzay plak etiketi ile daha sonra da elenor müzik etiketi ile yayımlanmıştır. şarkı başta müslüm gürses ve gökhan güney, ümit besen, cengiz kurtoğlu, sezen aksu olmak üzere bülent ersoy ve ebru gündeş gibi pek çok sanatçı tarafından seslendirilmiştir. aynı şarkı ata demirer tarafından eyyvah eyvah filminde seslendirilmiştir.

diğer önemli yorumlar

gökhan güney 
aynı şarkıyı gökhan güney 1982 yılında, müslüm gürses'in tanrı i̇stemezse albümünün altyapısının üzerine seslendirmiş, dost yaraları albümünde de yayımlanmıştır.

ümit besen 
aynı şarkıyı ümit besen 20 şubat 1984 tarihinde yayımlanan yıkılan gurur albümünde seslendirmiştir.

sezen aksu 
aynı şarkıyı sezen aksu tarafından 8 mayıs 2002 tarihinde yayımlanan şarkı söylemek lazım albümünde seslendirilmiştir. dmc müzik etiketi ile yayınlanmıştır.

arabesk şarkılar
pop şarkıları
1982 şarkıları
1984 şarkıları
2002 şarkıları
Sanal Alem

bu başlık radikal gazetesinde yayımlanan bilişim ve siber kültür sayfasını açıklamaktadır. i̇nterneti anlatmak için kullanılan sanal alem terimi için sanal alem başlığına bakınız.

sanal alem, radikal gazetesi bilgi teknolojileri editörü m. serdar kuzuloğlu tarafından hazırlanan ve haftalık olarak yayımlanan bilişim, i̇nternet, siber kültür sayfasıdır.

sayfada, dünyadaki siber kültür akımları, bilişim dünyası ve etkileri incelenir.

bir terim olarak interneti tanımlamak için de kullanılır. bu amaçla 'siber alem' tabiri de doğrudur. siber ve sanal ayrımı temelde cyber ve virtual terimlerinden gelir ve çoğunlukla karıştırılmalarına rağmen birbirlerinden farklı anlamlara sahiptirler.

tarihçe 

radikal gazetesinin ilk gününden bu yana düzenli olarak yayımlanan sanal alem ilk olarak 2 aralık 1996 tarihinde 'i̇nternet' başlığıyla çıktı. kısa sürede gördüğü ilgi üzerine 17 mart 1998 tarihinde gazeteyle birlikte dağıtılan 8 sayfalık bir haftalık ek haline geldi. bu sırada ismi de 'sanal alem' olarak değiştirildi.

sanal alem bir süre sonra yeniden gazete içinde sayfa olarak yayına devam etmiştir. şu an pazartesi günleri yayımlanmaktadır.

bu marka 1999 yılında hayata geçen ve 1 yıl boyunca hizmet veren sanalalem.com adresindeki web sitesininde de kullanılmıştır. tasarım ve programlanması m. serdar kuzuloğlu tarafından gerçekleştirilen yatay portal sanal alem bu süre içinde 40 binden fazla üyesine güncel haberler, web dersleri, i̇ss rehberi, sinema bilgileri, otomotiv rehberi, web dizini, icq chat rehberi, bağlantı değişimi, toplist, tartışma forumu, sohbet (chat) gibi bir dizi hizmeti ücretsiz olarak sunmuştur.

sanal alem, m. serdar kuzuloğlu'nun 2002 yılında radyo kozmos'ta başlattığı, 2004 yılından bu yana da ntv radyo'da devam ettirdiği bilişim konulu haftalık radyo programının da adıdır.

radyo sürümü 16 mart 2005 tarihinde başlattığı podcast yayınıyla türkiye'nin ilk podcasti olmuştur. podcast yayını apple firmasının itunes rehberinde de yer almaktadır.

bugünlerde i̇nternetin genel terimlerinden biri haline gelen sanal alem kavramı türkçeye ilk olarak 17 mart 1998 tarihinde yayına başlayan sanal alem ekinin ismi olarak girmiştir. i̇sim babaları m. serdar kuzuloğlu ve sönmez karakurt'tur. ekin logosu o dönemde gazetenin grafikerlerinden olan sönmez karakurt tarafından tasarlanmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 radikal / sanal alem sayfası
 radikal / sanal alem xml beslemesi
 sanal alem podcast
 sanal alem podcast itunes
 m. serdar kuzuloğlu radikal köşe yazıları arşivi (15/10/2001'den bugüne kadar. daha önceki yazılar teknik bir sorun sebebiyle silinmiştir.)

türkiye gazeteleri
türkçe gazeteler
Siber uzay

siber uzay, (orijinal anlamını karşılamasa da yaygın olan bir başka kullanımıyla sanal alem, cyberspace) terimi bilgisayarların ve onu kullanan insanların i̇nternet ve benzeri ağlar içinde kurduğu iletişimden doğan sanal gerçeklik ortamını anlatan metaforik bir soyutlamadır. siber uzay kavramı türkçede zaman zaman "siber ortam" olarak da kullanılmaktadır.

i̇nternet'e karşılık olarak da kullanılan siber uzay (cyberspace) ilk olarak kanadalı ünlü bilimkurgu yazarı william gibson tarafından bir bilgisayar korsanının matrix adı verilen bir bilgisayar sistemine sızarken yaşadıklarını anlatan neuromancer adlı romanda kullanılmıştır. bu ünlü roman aynı zamanda sanal gerçeklik (virtual reality), yapay zekâ (artificial intelligence) ve genetik mühendisliği (genetic engineering) gibi kavramların da ilk olarak işlendiği eserdir.

siber/sanal ayrımı 
çokça birbirine karışıyor olsa da siber ve sanal ayrı kavramlardır. i̇nternet hem sanal hem de siberdir. siber terimi sibernetik kökeninden gelmektedir. i̇lk olarak 1958 yılında (canlılar ve/veya makineler arasındaki iletişim disiplinini inceleyen sibernetik biliminin babası sayılan) louis couffignal tarafından kullanılmıştır.

i̇nterneti anlatan sanal alem ve siber alem kavramlarının ikisi de doğru bir önermedir. i̇nternet, iletişim yöntemi açısından siber, yarattığı ortam açısından sanaldır.

ayrıca bakınız 
 sanal gerçeklik
 siber savaş

kaynakça

siber uzay
siber savaş
Altınbeşik Mağarası Millî Parkı

altınbeşik mağarası millî parkı, antalya ilinde bulunan milli park. i̇bradi (aydınkent) ilçesine 9.7 km uzaklıkta olan ürünlü köyünün yaklaşık 5 km güneydoğusundadır. derin ve sarp manavgat vadisinin batı yamacında yer almaktadır.

özellikleri 
altınbeşik mağarası, türkiye’nin 1., avrupa’nın 3. en büyük sualtı gölü mağarasıdır. i̇ncelmeler sonucunda iç kollarıyla birlikte uzunluğu yaklaşık 2200 metreye ulaştığı ortaya çıkmıştır. mağara suyunun yer yer derinliği 15 metreyi bulmaktadır. mağaranın iç kısımlarında bulunan travertenlerin en büyüğü 44 metre yüksekliğindedir. orta kısmında doğal kayalardan oluşan bir adet köprü vardır.

mağara yaz aylarında ve sonbaharın başlarında ziyarete açıktır. i̇lkbahar ve kış aylarında mağaranın suyu yükseldiği için ziyarete kapanmaktadır.

ulaşım 
son yapılan çalışmaların sonucu mağaranın önüne kadar özel araç ile ulaşılmaktadır. mağaraya ulaşmak için önce ürünlü köyüne gelmek gerekiyor. antalya -alanya kara yolu üzerinden ürünlü köyü arası yaklaşık 90 km’dir. yine manavgat ilçe merkezinden ürdünlü köyüne ulaşmakta mümkündür. manavgat merkez ile köy arası 45 km’dir.

dış bağlantılar 
 altınbeşik mağarası millî parkı

kaynakça 

türkiye'deki millî parklar
Beşikdüzü

beşikdüzü, trabzon iline bağlı bir ilçedir.

tarihçe 
antik bir yerleşim olan beşikdüzü, ms 1. yüzyılda yaşlı plinius tarafından liviopolis adında bir liman olarak anılmış, osmanlı tahrir defterlerinde livopoli, evliya çelebi tarafından ise popoli adıyla bir subaşılık olarak kaydedilmiştir. hodala bölgesinde (bugünkü bayırköy mahallesi) bulunan şapeller de yöre tarihi hakkında fikir vermektedir. özhan öztürk, beşikdüzü yani antik liviopolis'in önemli bir doğal liman olmakla kalmayıp, mö 400 yılında bölgeye gelen ksenophon'un anabasis adlı eserinde kerasus olarak andığı yerleşim olduğunu iddia etmiştir. yazara göre bugünkü giresun kenti ise kerasus ile ilişkili olmayıp pharnakia'nın devamıdır.

daha önceleri vakfıkebir ilçesine bağlı bir bucak merkezi iken, 4 ocak 1949'da belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. beşikdüzü, 04.07.1987 tarih ve 19507 sayılı resmî gazete'de yayımlanan kanun ile ilçe statüsüne kavuştu.

nüfus

ayrıca bakınız 
 beşikdüzü festivali
 beşikdüzüspor

kaynakça

dış bağlantılar 
 beşikdüzü kaymakamlığı 
 beşikdüzü belediyesi 
 beşikdüzü i̇lçe emniyet müdürlüğü
Python (anlam ayrımı)

python şu anlamlara gelebilir:

 piton, yılan
 python (hayvan), pythonidae familyasına bağlı bir cins
 python, yüksek seviyeli bir programlama dili.
 cpython, python'un tamamen c ile yazılmış geleneksel gerçekleştirimi.
 pithon, yunan mitolojisinde apollon'un öldürdüğü dev yılan.
 monty python, britanyalı komedi grubu.
 python (füze), i̇srail yapımı havadan havaya füze
Saint Petersburg

saint petersburg şu anlama gelebilir:

şehirler 
 sankt-peterburg, rusya'da bir şehir.
 st. petersburg, florida
 st. petersburg, pennsylvania
 st. petersburg, missouri, mark twain'in romanın karakterlerinden tom sawyer ve hackleberry finn'in hayalî memleketi.

diğerler 
 saint petersburg, bir tahta oyunu.
 "st. petersburg", britanyalı bir bando supergrass tarafından okunan şarkı.
 st. petersburg paradox, olasılık teorisi ve karar teorisi.

ayrıca bakınız 
 petersburg (anlam ayrımı)
Petersburg

petersburg ya da petersburgh şu anlamlara gelebilir:

yerleşim birimleri 
avustralya
 peterborough, güney avustralya

rusya
sankt-peterburg

birleşik devletler
petersburg, alaska
petersburg, kaliforniya
petersburg, delaware
petersburg, georgia
petersburg, illinois
petersburg, indiana
petersburg, delaware county, iowa
petersburg, muscatine county, iowa
petersburg, boone county, kentucky
petersburg, jefferson county, kentucky
petersburg, michigan
petersburg, nebraska
petersburgh, new york
petersburg, burke county, kuzey karolina
petersburg, madison county, kuzey karolina
petersburg, onslow county, kuzey karolina
petersburg, kuzey dakota
petersburg, ohio
petersburg, pensilvanya
petersburg, tennessee
petersburg, teksas
petersburg, virginia
petersburg, batı virginia
petersburg, wisconsin

kanada
petersburg, ontario

diğer 
petersburg, andrei bely'nin 1913 tarihli romanı
petersburg kuşatması
Küre

günlük kullanımıyla küre kusursuz simetriye sahip geometrik bir nesnedir, bir yüzeydir; üç boyutlu öklit uzayında (r3) yatar.

analitik geometride (x0, y0, z0) merkezli ve r yarıçaplı küre denklemi:

olarak verilir. bu ifade, başnoktaya (orijin) uzaklıkları r olan noktaları anlatır.

yine günlük kullanımda, içi dolu bir küreye de küre denmektedir. matematikte ikisi arasında ayrım gözetilir ve içi dolu bir küreye yuvar denir. bir yuvar topolojik (geometrik) bir nesne olarak 3 boyutludur. i̇çi boş olan küreyse 2 boyutludur.

genel olarak, matematikte küre, n boyutlu bir çokkatlıdır. sn olarak gösterilir. (n+1) boyutlu öklit uzayında (rn+1) yatar. (a0, a1,, an) merkezli ve r yarıçaplı küre rn+1'de analitik olarak:

ile tanımlanır. dolayısıyla, 1 boyutlu küre bir çemberdir. 0 boyutlu küreyse iki noktadan oluşur çünkü gerçel çizgide 0'a uzaklığı r olan iki nokta vardır. rn+1'de başnokta merkezli ve 1 yarıçaplı bir küreye birim küre denir.

formüller 
(i̇ki boyutlu, standart) bir küre için bazı formüller:

ayrıca bakınız
 matematiksel şekillerin listesi
Janet Akyüz Mattei

janet akyüz mattei (2 ocak 1943, bodrum - 22 mart 2004, boston), türk kökenli amerikalı gökbilimci.

30 yılı aşkın bir süre boyunca, 1911 yılında kurulan aavso (american association of variable star observers - amerikan değişken yıldız gözlemcileri birliği)'nin başkanlığını yaptı, birliği bugünkü prestijine ulaştırdı. 180 kadar bilimsel yayını, pek çok uluslararası ödülü bulunmaktadır.

hayatı 
janet akyüz mattei, 1942'de bodrum'da doğmuş bir türkiye yahudisidir. ortaöğrenimini özel i̇zmir amerikan lisesi'nde yaptı. lisans için gittiği abd'de nantucket, massachusetts'deki maria mitchell gözlemevinde çalışmaya başladı. gökbilim doktora çalışmasını, bu amaçla bir süreliğine geldiği türkiye'de ege üniversitesi'nden 1972'de ve virginia üniversitesi'nden 1982'de aldı.

kariyeri 
aavso'ya başkanlık yaptığı 30 yılı aşkın süre boyunca, amatör astronomlarca dünya genelinde yapılan gözlemlerin sonuçlarının toplanmasına, değerlendirilmesine, bilimselleştirilmesine ve tasnifine öncülük etti. aavso'yu aynı zamanda astronomi alanında uluslararası düzeyde en önde gelen eğitim kurumlarından biri haline getirdi.

dr. janet akyüz mattei'nin kazandığı önemli bilimsel ödüller arasında société astronomique de france (fransız astronomi cemiyeti) yüzyıl madalyası (1987), amerikan astronomi topluluğu george van biesbroeck-gvb ödülü (1993), astronomical league (astronomi derneği) leslie peltier ödülü (1993), unione astrofili italiani (i̇talyan astronomi sevenler derneği) giovanni battista lacchini ödülü (1995) ve royal astronomical society (birleşik krallık kraliyet astronomi cemiyeti) jackson-gwilt madalyası (1995) bulunmaktadır.

asteroid 11695 mattei janet akyüz mattei'nin şerefine isimlendirilmiştir.

aavso, anısına, bir bilimsel burs vermeyi kararlaştırdı.

22 mart 2004 tarihinde boston'da, lösemiden öldü.

kaynakça

dış bağlantılar 
 aavso i̇nternet sayfası 

1943 doğumlular
bodrum doğumlular
2004 yılında ölenler
20. yüzyıl astronomları
türk astronomlar
türkiye yahudileri
türkiye yahudisi asıllı amerikalılar
amerika birleşik devletleri'ndeki türk göçmenler
virginia üniversitesinde öğrenim görenler
ege üniversitesinde öğrenim görenler
lösemiden ölenler
21. yüzyıl amerikalı astronomları
Çimpe Kalesi

çimpe kalesi, 14. yüzyılın ortalarında osmanlı ordusu tarafından fethedilen, balkan topraklarının güneydoğu kesiminde gelibolu yarımadası’nda yer alan bir kaledir. 1352 yılında osmanlı tarafından fethedilmiştir. 14. yüzyıl ortalarında osmanlı türklerinin çimpe kalesi’ni alarak rumeli'ye geçişi balkanlar'ın tarihinde oldukça önemli bir dönüm noktası olmuştur. belgelerde kalenin adı “cinbi”, “çinpi” olarak da geçer.

kalenin fethi 
rumeli’de yerleşme, i̇stanbul'un fethi gibi, tarihte yeni bir dönem açan bir olaydır. sultan orhan’ın büyük oğlu süleyman paşa’nın gayretiyle, osmanlılar, 1352’de ilkin tsympe (türkçede cinbi) kalesi’ni ele geçirmişler, iki yıl sonra, büyük stratejik önemdeki gelibolu’yu fethetmiş ve beş yıl içinde trakya’nın güney bölgesini fethederek, anadolu’dan asker ve halk getirip yerleştirmişler; böylece kısa zamanda avrupa yakasında güçlü bir köprü-başı kurmuşlardır. bu köprü-başı, osmanlıların avrupa’da viyana önlerine kadar yayılan imparatorluklarının başlangıcıdır. 1329-1344 yıllarında i̇zmir’den donanması ile trakya’ya deniz seferleri yapan aydınoğlu umur bey, balkan fetihlerini hazırlayan ilk büyük gazi beydir. 1357-59 yılları içinde anadolu’dan rumeli’ye göç devam edecek, rumeli ucu güçlenecektir. orhan’ın süleyman için bolayır’da yaptırdığı imarete ait 1360 tarihli vakfiyede bu bölgede türkçe adlar taşıyan birçok köy ve çiftliğin kurulmuş olduğunu görüyoruz.

bazı tarihçiler ve tarih kaynakları, orhan bey'in oğlu süleyman paşa'nın edirne'yi kuşatan bulgar ve sırp kuvvetlerini bozarak doğu roma'ya yardım etmesi sonucunda kalenin hediye edildiği belirtilmiştir. bu olay ile osmanlı devleti ilk kez rumeli yakasında bir kale almıştır. orhan bey çimpe kalesi'ni balkanlar'da askerî üs olarak kullanmıştır.

konum 

kale gelibolu'da olup, hem çanakkale boğazı'nı hem de saros körfezi'ni görmektedir.

kaynakça 

çanakkale'deki kaleler
çanakkale ilindeki arkeolojik sitler
osmanlı kaleleri
türkiye'deki bizans tahkimatları
Mor

mor, en kısa dalga boylu, elektromanyetik tayfta daha çok maviye yakın olan renktir. frekansı en yüksek olan renktir. ara ve soğuk renktir, karşıt rengi sarı'dır.

mor renginin hex değeri "#6a0dad", rgb değeri "106, 13, 173" ve cmyk değeri "39,92,0,32" dır.

kelimenin kökeni 
farsça "demir pası" anlamındaki "mur" sözcüğünün türkçede "mor" olduğu sanılmaktadır. büyük olasılıkla boyanın elde edildiği deniz canlısının adı olan murex'ten gelmektedir.

tarihte kullanımı 
mor rengin kullanımına ilk kez, cilalı taş devrinde rastlanıyor. fransa'daki pech merle mağarasında 16000 ile 25000 yılları arasındaki bir zaman dilimine tarihlenen mor renkli hayvan resimlerinin mangan ve hematit tozu kullanılarak yapıldığı bulunmuştur.

mö 15 yy.'da antik fenike kentleri olan günümüz lübnan'ında yer alan sayda ve sur kentleri sakinlerinin kumaşları boyamak için bir tür kabuklu deniz canlısı olan murex kullanarak mor rengi elde ettikleri bilinmektedir. bu renge sur moru (tyrian moru)'da denirdi. fenikelilerin mor renk kumaşları, antik yunanları o kadar etkilemiştir ki homeros, i̇lyada'da ve virgil, aeneis'te bu kumaşlardan bahsetmiştir ve mor kumaş giyinmek asaletin göstergesi olarak tanımlanmış, roma i̇mparatorluğu senatörleri de mor renk kumaş giyinmeye başlamışlardır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 gökçegüvez (viola)(türk dili dergisi'nde). morla ilgili sözcüklerinin etimolojisi hakkında.

renkler
web renkleri
Gri

gri ya da boz, kara ve ak renklerin değişik oranlarda karıştırılması ile oluşan bir renktir.

gri renginin hex değeri "#808080", rgb değeri "128, 128, 128", ve cmyk değeri "0, 0, 0, 50" dir.

kelimenin kökeni 
açık kül renginin adı olan gri de fransızca "duman" anlamındaki "gris"ten gelmiştir. türkçe boz sözcüğünün bir anlamı da gridir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 boz(türk dili dergisi'nde). gri ile ilgili sözcüklerinin etimolojisi hakkında.

renkler
web renkleri
Menekşe (renk)

menekşe rengi, kırmızıya çalan mavi ve maviye çalan mor renklerine denir. adını menekşe çiçeğinden alır. menekşe renginin dalgaboyu 420-380 nanometre civarındadır.

menekşe renginin hex değeri "#8f00ff", rgb değeri "143, 0, 255", ve cmyk değeri "43, 100, 0, 0" dır.

gökkuşağı
renkler
Pembe

pembe, kırmızı ve beyaz renklerin karıştırılmasından oluşan bir renktir.

pembe renginin hex değeri "#ffc0cb", rgb değeri "255, 192, 203" ve cmyk değeri "0, 25, 20, 0" dır.

kelimenin kökeni 
farsça pamuk, pamuk çiçeği anlamındaki "penbe" ünsüz benzeşmesiyle (n-m değişimi) pembe biçimini almıştır.

kaynakça

pembe tonları 
 geyikkanı(türk dili dergisi'nde). pembe ile ilgili sözcüklerin etimolojisi hakkında.

renkler
kırmızının tonları
Dadaloğlu

dadaloğlu (gerçek adı: veli), osmanlı devleti'nin anadolu türkmenlerini iskân etme politikasına karşı koymuş bir halk ozanıdır. 18. yüzyılın son çeyreğinde kayseri'nin tomarza ilçesinde doğup 19. yüzyılın ortalarında öldüğü bilinmektedir. çukurova ve  binboğa dağları arasında yarı göçebe bir hayat sürmüştür. doğum ve ölüm tarihleri hakkında kesin bilgi yoktur.

dönemi 
osmanlı i̇mparatorluğu'nda iki ayrı edebiyat çeşidi vardı. halk edebiyatı ve divan edebiyatı. divan edebiyatı osmanlı türkçesi, farsça ve arapça kelimelerin harmanlanmış hali ile yazılıyordu. bu dil, günlük konuşmada kullanılmıyordu ve nüfusun çoğu için anlaşılabilir değildi. öte yandan halk edebiyatı, halkın kullandığı günlük konuşma dili ile oluşturuluyor ve çoğunlukla sözlü edebiyat eserleri üretiliyodu. halk edebiyatının bilinen en yaygın türü koşma adlı şiir türüdür. koşma şiir türünün özel bir ezgiyle söylenenine ise varsağı denirdi.

biyografi 
dadaloğlu güney anadolu'da (nur dağları ve muhtemelen toros dağları) dağlık bölgelerde yaşıyordu. diğer adı veli idi. bu isim şairlerin kullandığı mahlas (takma ismi) ismiydi. oğuzların avşar boyundandı. osmanlı devleti'nin konar-göçer avşar, karsantı(aladağ), sırkıntı, bozdoğan, kırıntı, berber, menemenci gibi türkmen aşiretlerini yerleşik hayata geçirmek için verdiği uğraş, yer yer başkaldırılara ve çatışmalara neden olmuştur. dadaloğlu'nun şiirleri, yerleşik hayata geçmek istemeyen türkmen aşiretlerinin sesi ve sözlü tarihi sayılabilir. bu itirazlardan dolayı osmanlı, avşarlara tarım arazileri verdi. ama o yine de kabile üyelerinin en geleneksel göçebe yaşam tarzını tercih etti ve osmanlı'ya karşı mücadele etti.

dadaloğlu mücadelesini şiirlerine de yansıtmış, halkının duygularını ve tepkilerini konu almıştı. bunun için şu sözleri söylemiştir:

ferman padişahınsa, dağlar bizimdir!

mücadelenin sonunda, dadaloğlu ile maiyetindeki avşar ve cerit türkmenleri çoğunlukla i̇ç anadolu bölgesi'ne yerleşti. dadaloğu kırşehir'in kaman ilçesinde ölmüştür. mezarı kaman'ın ziyaret tepe mahallesinde ilçeye hakim bir noktada bulunmaktadır.

ayrıca bakınız 
 meb 100 türk edebiyatçısı

kaynakça 

1785 doğumlular
türk halk şairleri
osmanlı şairleri
türkçe eser veren şairler
1868 yılında ölenler
göçebelik
Erymna

erymna, antalya ilinin ormana köyüyle ürünlü köyü arasında bir tepe üzerinde bulunan antik kent.

erymna, pamfilya ya da pisidya'da, akseki'nin 18 km batısındadır. yeri, hem isminin sürekliliği (hierokles ve notitiae'deki orymna), hem de burada bulunan bir yazıt tarafından ispatlanmıştır.

erymna'nın daha önceki zamanlarda strabo (570)'nun bahsettiği katenneis kabilesinin bir üyesi olmuş olduğu sanılıyor. daha sonra normal yunan yapısına sahip bağımsız bir şehir haline gelmiş, ancak hiçbir zaman kendi parasını basmamıştı.

mevcut kalıntılar çok sınırlıdır. akropol tepesi sivridir, ancak yüksek değildir; eteklerinde çok büyük taşlardan inşa edilmiş sütunlu bir binanın temelleri vardır. bunun dışında köyde sadece bir lahit ile buranın kimliğini saptayan yazıtı da içeren çeşitli mimari taşlar vardır.burada kente ait çeşitli kule ve kale kalıntıları dikkat çekicidir.

kaynakça 

antalya ilindeki arkeolojik sitler
türkiye'deki antik kentler
Akhisar (anlam ayrımı)

akhisar, manisa ili ilçesi. şu anlamlara da gelebilir:

coğrafya 
bosna-hersek
 akhisar, bosna-hersek - merkez bosna kantonu'na bağlı köy

türkiye
 akhisar, adıyaman - adıyaman ili merkez ilçesine bağlı köy
 akhisar, aksaray, aksaray ili merkez ilçesine bağlı köy
 akhisar, i̇negöl, bursa ili i̇negöl ilçesine bağlı mahalle
 akhisar, karacabey, bursa ili karacabey ilçesine bağlı mahalle
 akhisar, han, eskişehir ili han ilçesine bağlı mahalle
Fenafişşeyh

fenafişşeyh tasavvuf terimi. bu makamda bulunan mürit yaptigi her işi şeyhinden bilir. nereye baksa hep onu görür, daima onun huzurunda bulunduğu hissiyle ahlakını düzeltip güzelleştirir. bu makamdan sonra fenafirrasul gelmektedir.

kaynakça 

tasavvuf terimleri
Gala Gölü

gala gölü (çeltik ya da yala olarak da bilinir), meriç deltasında, edirne'de, enez ilçe merkezinin yaklaşık 7 km kuzeydoğusunda bulunan sığ göl.

eskiden daha geniş olan alanı drenaj çalışmaları sonucunda daralmıştır. sulak saha, göl ve orman ekosistemlerini ve bu ekosistemlerde barınan çeşitli canlı türlerini ihtiva etmesi, 111 kuş türünün varlığı, nesli tehlikeye düşmüş veya nadir türleri, özellikle tepeli pelikan (pelecanus crispus) bayağı aynak (plegadis falcinellus) ve küçük karabatak (microcarbo pygmeus) gibi nesli son derece azalmış türleri barındırması kaynak değerlerini oluşturmaktadır. gala gölü millî parkı'nın sınırları içerisinde yer almaktadır.

ayrıca bakınız 
 oluşumlarına göre türkiye'nin gölleri listesi
 türkiye'deki göller

kaynakça

dış bağlantılar 
 gala (çeltik) gölü,
 gala (çeltik) gölü,

türkiye'deki göller
edirne ilindeki yeryüzü şekilleri
enez