Siyanoz

siyanoz, kılcal yatağın "kırmızı kan hücrelerinde" hemoglobine bağlı oksijen miktarının azalması sonucu vücut "doku" renginin mavimsi-mor bir renge dönüşmesidir. siyanoz yansıtan vücut dokuları genellikle mukoza zarları, dudaklar, tırnak yatakları ve kulak memeleri dahil olmak üzere derinin daha ince olduğu yerlerde bulunur. amiodaron veya gümüş içeren bazı ilaçlar, moğol lekeleri, büyük doğum izleri ve mavi veya mor boya içeren gıda ürünlerinin tüketimi de mavimsi cilt dokusu renginin değişmesine neden olabilir ve siyanozla karıştırılabilir.

siyanoz ayrıca merkezi (santral) siyanoz ve çevresel (periferik) siyanoz olarak sınıflandırılır.

patofizyoloji 
siyanozun arkasındaki mekanizma, merkezi veya periferik olmasına bağlı olarak farklıdır.

merkezi siyanoz 
santral siyanoz arteriyel oksijen doygunluğundaki (sao2) bir azalmadan kaynaklanır ve kandaki deoksihemoglobin konsantrasyonu ≥ 5.0 g/dl (≥ 3.1 mmol/l veya oksijen doygunluğu ≤ % 85) olduğunda ortaya çıkmaya başlar. santral siyanozun nedenleri aşağıda tartışılmaktadır.

periferik siyanoz 
periferik siyanoz, periferik dolaşımın venöz tarafında artan deoksihemoglobin konsantrasyonu olduğunda meydana gelir. başka bir deyişle, siyanoz, deoksihemoglobin konsantrasyonuna bağlıdır. şiddetli anemisi olan hastalar, normalden daha yüksek deoksihemoglobin konsantrasyonlarına rağmen normal görünebilir. öte yandan, artan miktarda kırmızı kan hücresi (örn. polisitemi vera) olan hastalar, daha düşük konsantrasyonlarda deoksihemoglobin olsa bile siyanotik görünebilir.

sınıflandırma 
siyanoz iki ana gruba ayrılır:
 merkezi siyanoz
 periferal siyanoz

merkezi siyanoz 
merkezi siyanoz, genellikle akciğerlerde fakir oksijenlenmeye sebep olan dolaşım ve solunum problemleri ile oluşur. göbek çevresinde, dudaklarda ve dilde mavileşmeler oluşur. akut siyanoz ise boğulma ya da nefes alamamanın sonucu oluşabilir ve solunumun bloke olduğunun en belirgin kanıtıdır.

merkezi siyanoza yol açabilecek bazı durumlar:
 merkezi sinir sistemine ait
   i̇ntrakranial hemoraji
   serebral anoksi
   fazla miktarda uyuşturucu madde kullanımı(overdoz)
 solunum sistemine ait
   bronşiolit
   bronkospazm
   akciğer hastalıkları
   pulmoner emboli
   hipoventilasyon
   koah(amfizemi ya da kronik bronşit)
 kalp ve damar sistemine ait
   konjenital kalp hastalığı( fallot tetralojisi gibi)
   kalp yetmezliği
   kalp kapağı hastalıkları
   myokart enfarktüsü
 kana ait
   methemoglobinemi
   polisitemi
 diğer nedenler
   yüksek rakım
   hipotermi
   konjenital siyanoz (hbm boston)

periferal siyanoz 
periferal siyanoz, parmaklarda ya da ekstremitelerde yetersiz dolaşıma bağlı mavi renklenmedir. ekstremitelere ulaşan kan oksijence zengin değildir ve deriye bakıldığında deri mavi renkte gözükür. merkezi siyanoza neden olan tüm faktörler periferal siyanoza da neden olur ancak periferal siyanoz ortada kalp ve akciğer yetmezliği olmadan da gözlenebilir. küçük kan damarları yetersizlikleri olabilir. kanın normal oksijen düzeyi artırılarak düzeltilebilir.

periferal siyanoza yol açabilecek bazı durumlar:
 merkezi siyanoza neden olan tüm faktörler
 arteriel tıkanma
 soğuğa maruz kalma (vazokonstriksiyon ile ilişkilidir)
 raynaud fenomeni
 kalp çıkışının azalması
 vazokonstriksiyon 
 venöz tıkanıklık

belirtiler

kaynakça