Ustrumca

ustrumca veya usturumca (makedonca: струмица strumica okunuş: strumitsa} ) kuzey makedonya'nın güneydoğusunda yer alan bir şehirdir. bulunduğu bölgenin en büyük şehri olup kültür ve ticaret merkezidir. adını, içinden geçen aynı isimli nehirden (ustruma) alır.

coğrafya 

kuzey makedonya’nın güney kesiminde, yunanistan ve bulgaristan’a yakın bir konumda yer alır. ülkenin önemli göllerinden doyran gölü’nün yakınındadır. bu göl, şehrin güneyinde kalır ve yarısı yunanistan sınırlarının içindedir. i̇dari bölge dağılımında güneydoğu bölgesi sınırları içindedir. belediye toplam yüzölçümü 322 kilometrekare olup denizden yüksekliği (rakım) 256 metredir.

i̇klim 
ustrumca’nın bulunduğu bölge, akdeniz iklimine sahiptir. yağış ortalaması 600 l/m³, yılda güneşli gün sayısı 230’dur. yıllık sıcaklık ise, yılın 3’te 2’sinde 10 °c civarındadır.

tarih

erken tarih 
ustrumca ilk defa m.ö. 2. yüzyılda astracum adıyla zikredilmiştir. şehir, 1019 yılında doğu roma hâkimiyetine girdi. 1334 yılında sırp kralı burada hakimiyet kurdu. 1371'de osmanlılar'a karşı yapılan çirmen muharebesi'nin ardından sırp i̇mparatorluğu parçalanınca jovan dragaš ve  konstantin dragaš kardeşler, bugünkü bulgaristan'ın batısına düşen makedonya'da ayrı bir devlet kurup ustrumca'da oturdular. jovan'ın kısa bir süre sonra ölümüyle konstantin bir osmanlı vasalı haline geldi. osmanlılara hizmet ederken eflak'a karşı yapılan rovine muharebesi'nde hayatını kaybedince devleti bir sancak şeklinde osmanlılar'a intikal etti.

osmanlı i̇mparatorluğu dönemi 

şehir, 14. yüzyılın son çeyreğinde osmanlı i̇mparatorluğu sınırları içine katılmıştır. bizans-slavlar’dan osmanlılar’ın eline yumuşak biçimde geçten şehir, ustrumca 16. yüzyıl boyunca yavaşça büyüdü ve gittikçe daha fazla i̇slâmî kimliğe büründü.

evliya çelebi, usturumca kalesinin doğu kapısının üzerinde antik türkçe bir metin olduğunu yazmıştır.

1689'da makedonya'yı harap eden habsburglular, ustrumca’nın çok yakınına kadar geldiler, ancak kasaba ve köyler zarar görmedi. 18. yüzyıl boyunca kasaba önemli ölçüde büyüdü, ancak hızla artan hristiyan ve yahudi nüfus dolayısıyla müslüman görünümünü kaybetti.

balkan savaşları'nın yapıldığı 1912-1913 yıllarına kadar selanik sancağı'nın merkezi selanik vilayeti'ne bağlı bir kazaydı.. balkan savaşları ve i. dünya savaşı döneminde ustrumca ve civarı önce bulgarlar, daha sonra sırplar, ardından tekrar bulgarlar, yunanlar ve yine bulgarlar tarafından işgal edildi. müslümanların ve yahudilerin çoğu kasabayı terk etti ve bir daha geri dönmedi.

yugoslavya krallığı dönemi 
1913'te ii. balkan savaşı esnasında şehre önce yunan ordusu, sonra bulgarlar girdi ve şehir bütünüyle yıkıldı. savaştan sonra önce bulgaristan devleti'ne sonra sırp, hırvat ve sloven krallığı'na bağlanan ustrumca, 1941-1944 yılları arasında tekrar bulgar işgaline uğradı. ii. dünya savaşı'nın ardından yugoslavya'ya bırakıldı.

yugoslavya dönemi 
1943 yılı ile beraber yugoslavya krallığı ortadan kalkmış, yerine yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti kurulmuştur. bölge, ustrumca’yı da içerecek şekilde, yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti  idaresine girmiştir. ii. dünya savaşı'ndan sonra modernizasyon ve endüstrileşme gittikçe gelişti; ustrumca'nın nüfusu hızla arttı. mareşal tito sınırları açarak geride kalan pek çok türk'ün türkiye'ye göç etmesine izin verdi. türkler'in ayrılmasından hemen sonra şehirdeki camiler ve diğer dinî binalar ortadan kayboldu.

makedonya cumhuriyeti dönemi 
1991 yılında makedonya’nın yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti’nden bağımsızlığını ilan etmesiyle ustrumca, bağımsız makedonya cumhuriyeti içinde bugününe gelmiştir.

ustrumca, makedonya’da türklerin yoğun olarak yaşadıkları şehirlerden biridir. hâlen dikkate değer oranda türklerin yaşadığı bir yerdir. sadece şehir merkezi değil, civarında da çok sayıda türk köyü ve yerleşimi vardır. şehirde tarihî osmanlı hamamı vardır.

i̇stanbul’da esenler'den ustrumca’ya direkt otobüs seferi vardır.

nüfus 
2002 sayımlarına göre ustrumca belediyesi’nin toplam nüfusu 54.676 kişidir. bu nüfusun etnik dağılımı şu şekildedir: makedonlar 50.258; türkler 3.754; sırplar 185; romanlar 147...

kaynakça