Belçika Birleşik Devletleri

belçika birleşik devletleri (felemenkçe: verenigde nederlandse staten, fransızca: états-belgiques-unis), hollanda'nın güneyinde kurulmuş, habsburg hanedanı i̇mparator ii. joseph'e isyan sırasında varlığını ocak 1790'dan aralık 1790'a kadar sürdürmüş bir konfederasyondur. birleşik belçika devletleri veya hollanda birleşik devletleri olarak da bilinir.

tarihçe

kuruluşu 
habsburg hanedanı i̇mparator ii. joseph, aydınlanmanın etkisinde kalarak 1780'li yıllarda avusturya hollandası'nda oldukça geniş çaplı devrimlere başladı. bu devrimler ülkenin siyasi, yasal ve yönetim sistemini oldukça modernleştirmeye ve merkezileştirmeye yönelikti. eski dağınık sistem imparatorluk içerisinde tek bir yasal sistem altında birleştirilecek ve avusturya hollandası'ndaki bağımsız eyaletler 9 'kreitsen' ve 35 districtene bölünecekti. joseph eğitim sistemini de laikleştirerek yeniden düzenlemiş bir takım tarikatları da fesh etmişti..

1789 yılında avusturya hollandası'nda imparatorun merkeziyetçi politikalarına karşı bir halk isyanı başladı. i̇syancılar arasında devrimlere tamamen karşı çıkan statistler ve başlangıçta devrimlere destek veren fakat sonradan devrimlerin beceriksizce uygulanması yüzünden karşı çıkan vonckistler olmak üzere 2 fraksiyon belirdi.

i̇syan 1789 yılında brabant i̇htilali ile imparatorun yönetimini tanımayı durduracağını bildiren brabantta başladı.
statistlerin başı hendrik van der noot, hollanda cumhuriyeti sınırlarına geçerek brabant'ın kuzey parçası olan staats-brabant'a bağlı breda'da küçük bir ordu topladı.

ekim ayında brabant'ı işgal edip 27 ekim'de avusturyalıları turnhout savaşı'nda yenerek turnhout'u ele geçirdi. 13 kasım'da gent'i ele geçirmesi üzerine 17 kasım'da imparatorluk valisi saksonyalı albert ve arşidüşes maria kristina brüksel'e kaçtı. i̇mparatorluk kuvvetlerinden kalanları da lüksemburg surlarının arkasına ve anvers'e çekildi.

van der noot brabant'ın bağımsızlığını ilan etti ve lüksemburg dışında avusturya hollandası'ndaki bütün diğer eyaletler bunu takip etti. bu eyaletler 11 ocak 1790'da aralarında bir pakt imzalayarak verenigde nederlandse staten / états-belgiques-unis (belçika birleşik devletleri) adı altında bir konfederasyon kurdular. 1776'daki amerikan bağımsızlık bildirgesi, belçika birleşik devletleri anlaşmasına model olarak alındı.

bunlardan bağımsız olarak 1789'da liège piskoposluğu'nda bir ihtilal başladı. i̇htilalciler bir cumhuriyet kurarak belçika birleşik devletlerine müttefik olarak katıldı.

yıkılışı 
yeni kurulan devletin zayıflığının farkına varan van der noot yabancı devletlere destek için yaklaştı ve hollanda cumhuriyeti ile birleşmeyi önerdiyse de pek ilgi görmedi. bunun yanı sıra statistler ve vonckistler sürekli çatışma içindeydi ve bir iç savaşın başlaması muhtemel görünüyordu.

bu sırada ii. joseph öldü ve kardeşi ii. leopold yerine imparator olarak geçti. leopold avusturya hollandasını yeniden ele geçirmek üzere derhal harekete geçti. 24 ekim'de imparatorluk askerleri namur şehrini alarak namur eyaletini imparatorun yetkisini tanımaya zorladı. bunu iki gün sonra batı flamanya eyaleti takip etti ve aralık ayında bütün bölge yeniden imparatorluğun eline geçti.

mirası 
kısa ömürlü olmasına karşın belçika birleşik devletleri'nin uzun süre devam edecek etkileri oldu. güney hollanda'ya ilk kez bağımsız olmanın ne demek olduğunu gösterdi ve yeni bir siyasi oluşumu kıvılcımladı: belçika milli devleti.

1830 yılında güney hollanda ahalisi belçika devrimi ile hollanda birleşik krallığı'na karşı isyan ederek şu anki belçika devletini kurdu.

kaynakça 

avrupa tarihindeki devletler
eski konfederasyonlar
18. yüzyılda belçika