Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri

azerbaycan silahlı kuvvetleri (), azerbaycan'ı karadan, havadan ve denizden gelebilecek her türlü saldırıya karşı korumakla görevli olan askerî kuvvet. azerbaycan kara kuvvetleri, azerbaycan hava kuvvetleri, azerbaycan hava savunma kuvvetleri ve azerbaycan deniz kuvvetlerinin askeri birliklerinden oluşmaktadır. bütçesinin 2019 yılı itibarıyla 6 milyar manat (7.5 milyar abd doları) olduğu belirtildi.

bütçe 
2009 yılında ordunun bütçesi yaklaşık 2,46 milyar dolardı, yine de stockholm uluslararası barış araştırma enstitüsüne göre aynı yıl bu bütçenin yaklaşık 1,46 milyar doları harcandı.

azerbaycan silahlı kuvvetlerinin 2020 yılı bütçesi 2,267 milyar dolar olarak belirlenmiştir.

tarihi 

28 mayıs 1918'de kabul edilen azerbaycan demokratik cumhuriyeti'nin istiklal beyannamesinde geçen; azerbaycan kendini dış saldırılara karşı savunmak ve iç düşman kuvvetlerini etkisiz hale getirmek için nizami orduya sahip olmalı, kendisinin silahlı kuvvetlerini oluşturmalıdır. çünkü bağımsız ordusu olmayan devletin ulusal devletçiliği hep yabancıların tehlikesi altında yaşamaya mahkûmdur. bu zorunlulukla ilgili 28 mayıs 1918'de oluşturulan ilk kabinede azerbaycan hükûmetinin savunma bakanı görevine general hüsrev bey sultanov atandı. azerbaycan demokratik cumhuriyeti'nin ordu yapılanması hakkında tedbirler planına uygun olarak 1919 yılı kasım ayının 1'ine kadar ordunun en önemli yapısal birimleri ve bölümleri oluşturuldu. azerbaycan halk cumhuriyeti kurulduğu ilk dönemlerde onun askeri kuvvetleri 600 kişilik gönüllü askerlerden ibaretti. hükûmet 1918 yılı 19 haziran gününde ülke topraklarında sıkıyönetim ilan etti. azerbaycan halk cumhuriyeti bakanlar konseyi 26 haziran 1918 tarihli kararı ile çarlık rusyası döneminde "vahşi tümen" ("dikay / diviziy kayıt") denen eski tatar süvari alayının askerlerinden şekillendirilmiştir. 11 temmuz hükûmet emri ile askeri seferberlik ilan edildi. azerbaycan cumhuriyeti 1894-1899 yılları arasında doğmuş bütün müslüman vatandaşları orduya çağırdı.

1920 yılında azerbaycan sovyet rusya'sı tarafından işgal edildikten sonra azerbaycan'ın askeri bakanlığı resmen iptal edilerek, bu fonksiyon azerbaycan asker ve donanma i̇şleri halk komiserliği adını almış ve cengiz yıldırım bu göreve atanmıştır. bu süreçte azerbaycan ordusunun 21 generalinden 15'i bolşevikler tarafından öldürülmüştü. azerbaycan'ın bağımsızlığını tekrar kazanmasından sonra, 1991 yılının eylül ayında sovyet rusya'nın kararı ile, 9 ekim'de azerbaycan silahlı kuvvetleri'nin kurulması kabul edildi.

1992 yılının ocak ayında azerbaycan ordusu, ilk işlemini gerçekleştirdi. şuşa şehri yakınlarındaki daşaltı kentini ele geçirmek amacıyla gerçekleştirilen daşaltı işlemi başarısızlıkla sonuçlandı. yazın 1992 azerbaycan savunma bakanlığı'nın komuta heyeti yönetimi altında çıkarma birlikleri oluşturuldu. azerbaycan cumhuriyeti cumhurbaşkanının 1992 18 eylül tarihli emri ile 9 ekim azerbaycan cumhuriyeti silahlı kuvvetleri günü ilan edildi. fakat, 22 mayıs 1998 tarihli cumhurbaşkanı emri ile ilgili kararname yürürlükten düşürülerek 26 haziran tarihi silahlı kuvvetler günü ilan edilmiştir. 1997 yılının ocak ayında azerbaycan barış kuvvetleri oluşturulmuştu.

azerbaycan ordusunun tarihinde en büyük silah anlaşması ise 2012 yılında gerçekleşti. aynı yılın şubat ayında i̇srail'in israeli aerospace industries (i̇ai̇) adlı büyük askeri sanayi şirketi azerbaycan'a insansız istihbarat uçaklarının en yeni versiyonlarının ve en modern hava savunma sistemlerinin satılmasına dair 1.6 milyar dolarlık anlaşma yapıldı. i̇srail askeri uzmanlarının büyük kısmı azerbaycanlı meslektaşlarına yeni silah sistemleri ile çalışmayı öğretmek için bakü'ye gönderildi. yeni anlaşmaya göre i̇srail'den düşman hedeflerine net füze fırlatabilen insansız istihbarat uçakları "heron" ların alınması, ayrıca hava ve füze saldırısından güvenli koruma sağlayan hhm sistemlerinin alınması kararlaştırıldı. bu hhm sistemleri azerbaycan topraklarını balistik füze darbelerinden savunmaya yardımcı olacaktır.

2008-2012 yıllarında devlet bütçesinden ülkenin savunma gücünün artırılması ve silahlı kuvvetlerin maddi ve teknik yenilenmesini sağlanması amacıyla 12 milyar abd doları ayrılmıştır. azerbaycan savunma sektörüne devlet bütçesinden ayırdı hacme göre güney kafkasya ve orta asya ülkelerini 4 defaya yakın katlayabilir. bu dönemde silah ve askeri tekniklerin satın alınmasına dair ukrayna, rusya, belarus, türkiye, i̇srail, güney afrika, sırbistan, avusturya vb., askeri ürünlerin üretimine dair ukrayna, belarus, türkiye, güney afrika, polonya, ürdün gibi ülkelerle anlaşmalar imzalandı.

personel silahları 
 zafer azerbaycan yapımı hafif makineli silah
 zafer-k azerbaycan yapımı hafif makineli silah
 i̇nam azerbaycan yapımı hafif makineli silah
 mp5 hafif makineli silah
 aks-74u saldırı tüfeği
 xəzri azerbaycan yapımı saldırı tüfeği
 imi tavor tar-21 saldırı tüfeği
 m4 karabina saldırı tüfeği
 ak-47 saldırı tüfeği
 aks-47 saldırı tüfeği
 ak-74 saldırı tüfeği
 aks-74 saldırı tüfeği
 akm-47 saldırı tüfeği
 akm-74 saldırı tüfeği
 g3a3 savaş tüfeği
 pk makineli tüfeği
 m60 makineli tüfeği
 nsv makineli tüfeği
 remington 700 keskin nişancı tüfeği
 dragunov svd 7,62 mm keskin nişancı tüfeği
 osv-96 12.7 mm keskin nişanci tüfeği
 ntw-20 14.5 mm antimaterial keskin nişanci tüfeği
 i̇st istiklal 14,5 mm antimaterial azerbaycan yapımı keskin nişancı tüfeği (menzili 3000m,2000m-de insan eli büyüklükte hedefi vurabilir.)
 mübariz 12.7 mm keskin nişanci tüfeği
 yırtıcı 7.62 mm keskin nişanci tüfeği
 yalguzag 7.62 mm keskin nişanci tüfeği
 vashag 8.6 mm keskin nişanci tüfeği
 rpg-7 "qaya" roketatar
 rpg-26 roketatar

kara kuvvetleri

ana muharebe tankları 
 t-90 mbt x 200 (t-90s/rusya'dan alınıyor)
 t-72 mbt x 400 modernize edilmiş.

zırhlı muharebe aracı 
 bmp-1 piyade muharebe aracı x 42( sınır muhafızları tarafından kullanılıyor)
 bmp-2 piyade muharebe aracı x 240
 bmp-3 piyade muharebe aracı x 100
 brdm-2 piyade muharebe-keşfiyyat aracı x 30
 btr-3 tekerlekli zırhlı personel taşıyıcı x 3
 btr-60 tekerlekli zırhlı personel taşıyıcı x 30
 btr-70 tekerlekli zırhlı personel taşıyıcı x 240
 btr-80 tekerlekli zırhlı personel taşıyıcı x 210
 btr-80a tekerlekli zırhlı personel taşıyıcı x 180
 btr-82a tekerlekli zırhlı personel taşıyıcı x 100
 matador mrap x 110 (lisans üretimi)
 marauder mrap x 110 (lisans üretimi)
 otokar akrep tekerlekli zırhlı personel taşıyıcı x 100
 otokar atm tekerlekli zırhlı personel taşıyıcı x 100
 otokar kobra tekerlekli zırhlı personel taşıyıcı x 150

çok namlulu roketatarlar 
 bm-21 grad 122mm mlrs - 126
 lynx (mrl) 140mm mlrs - 60
 bm-30 smerç 9a52 300-mm mlrs - 30
 m-63 plamen "rak-12" 128mm mlrs - 12
 lar-160 mlrs - 50
 extra 300mm mlrs - 35
 107mm anadolu çnrs - 96 (roketsan ile ortak üretilecek)
 122mm sakarya t-122 - 48 (roketsan ile ortak üretilecek)
 rm-70 vampire 122mm - 48
 "polonez" 301 mm mlrs

balistik füzeler 
 otr-21 tochka-u
 t-300 kasırga
 lora

kundağı motorlu obüsler 
 2s1 (gvozdika) 122 mm kundağı motorlu 122mm obüs - 136
 2s3 (akasiya) 152 mm kundağı motorlu 152mm obüs - 72
 2s7 (pion) 203 mm kundağı motorlu 204mm obüs - 45
 2s9 (nona-s) 120 mm kundağı motorlu 120mm - 48
 (atmos) kundağı motorlu obüs - 15
 (cardom) kundağı motorlu obüs - 40
 2s31 “vena” 120 mm kundağı motorlu - 100
 dana 152mm kundağı motorlu obüs - 72
2s19 msta 152mm kundağı motorlu obüs-50

havan topu ve obüsler 
 m-46 130 mm sahra topu x 90
 d-44 85 mm - 100
 d-30 122 mm obüs - 182
 d-20 152 mm obüs - 34
 2a36 152 mm top - 54
 mt-12 "rapira" 100mm yivsiz antitank topu - 73
 82 mm m5 azerbaycan yapımı - 240

deniz kuvvetleri 
 personel: 5.000
 gemiler
 osa sınıfı hücumbot x 2
 stenka sınıfı karakol teknesi x 5
 sonya sınıfı mayın tarama gemisi x 2
 yevgenya sınıfı mayın tarama gemisi x 5
 çıkarma gemisi x 6
 çıkarma kotrası x 2
 özel amaçlı gemisi x 1
 özel amaçlı kotra x 1
 ab-25 karakol kotrası (2000'de türkiye'den) x 1
 point karakol kotrası (2003'te abd'den) x ?
 küçük karakol kotrası (2001'de abd'den) x 2
 küçük karakol kotrası (2001-2005'te türkiye'den) x 30

hava kuvvetleri

galeri

ayrıca bakınız 
 azerbaycan'ın katıldığı savaşlar listesi

kaynakça

dış bağlantılar 

 26.06.2018 azərbaycan silahlı qüvvələrin 100 illiyi münasibətilə keçirilən hərbi parad 

azerbaycan devlet kurumları
azerbaycan silahlı kuvvetleri
azerbaycan askeriyesi