mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Patagonlar

patagonlar veya patagonya devleri, ilk defa zamanın az bilinen bölgesi ve sahili olan patagonya'da rastlanan efsanevi insan ırkıdır. i̇lk avrupalıların kayıtlarına göre, boylarının normal insan boyunun iki katını geçtiği, hatta bazı kayıtlara göre 3,5 - 4,5 metreyi bulduğu söylenir. yaşamış olması mümkün olmayan bu insanların varlığı, bölgedeki avrupalıların akıllarında, 18. yüzyılın sonlarında büyük ölçüde çürütülene dek 250 yıl kadar kalmıştır. ancak güney amerika efsaneleri birkaç dev kabile soyundan bahseder. örneğin, ortalama 7 fit (2,134 metre) boyunda ve kızıl saçlı oldukları söylenen peru'nun çancasları veya çanakları .

patagonlar hakkındaki ilk bilgi, 1520'lerde dünyanın etrafını dolaşan ferdinand magellan ve mürettebatının onları güney amerika sahillerinde gördüklerini iddia etmeleridir. magellan'ın uzun yolculuğunun tarihçisi ve yolculuktan sağ çıkan az sayıdaki kişiden biri olan antonio pigafetta yerlilerle karşılaşmalarını ve boylarının normal insanın iki katı olduğunu yazmıştır:

"bir gün aniden çıplak ve dev boyutlarda bir adamı limanın sahilinde gördük, dans ediyordu, şarkı söylüyordu ve kafasına toprak atıyordu. kaptan-general magellan, adamlarımızdan birini devin yanına yolladı, o da aynı hareketleri barış işareti olarak yapacaktı. bunu yaparak, devi kaptan-generalin beklediği adacığa getirdi. dev, kaptan-generalin ve bizim yanımızda çok şaşırdı ve gökten geldiğimizi düşünerek parmağını havaya kaldırarak işaretler yaptı. o kadar uzundu ki ancak beline geliyorduk ve orantılıydı..."

pigafetta ayrıca magellan'ın bu insanlara "patagão" (veya patagoni ) adını verdiğini kaydetmiş fakat bunun nedenlerini açıklamamıştır. pigafetta'nın zamanında bu ismin kaynağı olarak pata veya ayak olarak düşünüldüğü ve "patagonia" kelimesinin "büyük ayak toprakları" anlamına geldiği şeklinde yorumlanmıştır. ancak, bu da köken bilimi açısından tartışmalıdır, -gon sonekinin anlamı da açık değildir. yine de, "patagonia" ismi ve yerli halkın dev olduğu fikri, sabit kalmıştır. yeni dünya'nın daha sonra yapılan ilk haritalarında bölge regio gigantum ("devlerin bölgesi") olarak adlandırılmıştır.

1579'da, francis drake'in gemi papazı francis fletcher, patagonyalılarla uzun buluşmasını yazmıştır.

1590'larda anthonie knivet patagonya'da 3,5 metre uzunluğunda cesetler gördüğünü iddia etmiştir.

1766'da, tuğamiral john byron'ın kaptanlığındaki hms dolphin'in i̇ngiltere'ye geri dönüşünden sonra, dünyanın etrafını dolaşırken patagonya'da 9 ayak uzunluğunda bir yerli kabilesi gördükleri söylentisi yayılmıştır. ancak, seferin kayıtlarının 1773 yılında tekrar düzenlenerek yazıldığı metinde, patagonyalıların sadece 1,98 metre boylarında olduğu yazılmıştır; belki uzun, fakat kesinlikle dev değil.

byron'ın karşılaştığı insanlar büyük ihtimalle bölgenin yerlileri tehuelçelerdir. daha sonraki dönemlerin yazarları, patagonya devlerinin bir aldatmaca veya en azından abartma ve bölge hakkında ilk bilgi veren avrupalıların notlarının yanlış yorumlanması olduğunu düşünmüşlerdir.

ayrıca bakınız

kaynakça 
 
 

devler
arjantin kızılderilileri
patagonya
güney amerika'daki etnik gruplar
Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı

büyük britanya ve i̇rlanda birleşik krallığı 1 ocak 1801 tarihinde büyük britanya krallığı ve i̇rlanda krallığı'nın birleşmesi ile kurulmuştur. 6 aralık 1922 tarihinde i̇ngiliz-i̇rlanda antlaşması ile serbest i̇rlanda devleti'nin kurulmasıyla krallık büyük britanya ve kuzey i̇rlanda birleşik krallığı adını almıştır.

dış bağlantılar 
 british history online

britanya adaları tarihindeki devletler
avrupa'daki eski monarşiler
dönemlere göre birleşik krallık tarihi
i̇rlanda tarihi
1801'de kurulan bölgeler ve ülkeler
1922'de feshedilmiş oluşumlar
1920'lerde varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
Edward Dönemi

edward devri veya edward çağı, birleşik krallık'ta kral vii. edward'ın hükümdarlığındaki 1901 ile 1910 yılları arasını ifade eder. victoria devrinden sonra gelir ve bazen rms titanic'in 1912 yılındaki batışına kadar veya i. dünya savaşı'nın 1914'teki başlangıcına kadar uzatılır.

belki kralın gezmeye olan düşkünlüğünden dolayı, bu devir kıta avrupa'sında sanat ve moda isteğiyle göze çarpmaktadır.

dönemin önemli olayları 
 1902: güney afrika'da i̇kinci boer savaşı'nın sonu.
 1908: olimpiyatlar londra'da düzenlendi.
 1909: fransız pilot louis blériot, manş denizi'ni havadan geçti.
 1910: güney afrika birliği'nin kuruluşu.
 1912: rms titanic'in batışı.
 1914: i. dünya savaşı'nın başlangıcı.
İngiliz Naipliği

i̇ngiliz naipliği veya basitçe naiplik birleşik krallık tarihinde 1811 ile 1820 yılları arasına verilen isimdir. bu devirde naib prens, daha sonra kral iv. george, birleşik krallığı babası kral iii. george'un yetersizliği zamanında yönetmiştir.
Çon dilleri

çon dilleri tierra del fuego ve patagonya'da konuşulan dillerdir. i̇ki tanesinin varolduğu bilinmektedir, 2003 yılında soyu tükenmiş olan selk'nam ve tehuelçe dili. selk'nam insanları 20. yüzyıl boyunca martin gusinde ve anne chapman gibi antropologlar tarafından ayrıntılı olarak incelenmişlerdir, ancak dilleri korunmamıştır.

tehuelçe dili neredeyse ölü diller arasına girmek üzeredir. tehuelçe insanları - güney patagonya'nın uzun göçebeleri - galli yerleşimciler ile barış içinde ticaret yapmışlardır fakat arjantinli yetkililer tarafından zulme uğramışlardır. 1900 yılında 5.000 olan konuşan sayısı, 2005 itibarıyla 20'ye inmiştir. irksal olarak yeni gelenler tarafından sindirilmişlerdir ve patagonya'da yerliler yerine daha çok yabancı kızılderililer bulunmaktadır.

kuzey tehuelçeler victoria zamanında mapuçeler tarafından fethedilmişlerdir ve onlar tarafından sindirilmişlerdir. şili ve arjantin'de 200.000 kadar mapuçe yaşamını sürdürmektedir.

bazı tehuelçeler galce öğrenmiştir ve çocuklarını galce öğrenmeleri ve eğitim almaları için galli yerleşimcilerle bırakmışlardır; böylece bu insanlar hakkında fotoğraf kayıtları bulunabilmektedir.

dış bağlantılar 
 tehuelçe dili ile ilgili ethnologue.com bilgisi

 
arjantin'deki diller
Barbaros Hayreddin Paşa Türbesi

barbaros hayreddin paşa türbesi, beşiktaş'ta, sinan paşa camii karşısında bulunur.türbeyi mimar sinan yapmıştır. sekiz köşeli, tek kubbeli ve altüst pencerelidir. sandukanın üstüne yukarıdan asılmış ve üzerinde zülfikar resmi bulunan yeşil zemin ipekli kumaştan yapılmış bir sancak bulunmaktadır. türbe barbaros anıtı ile aynı meydanda yer almaktadır.

dış bağlantılar 
 sinan'a saygi projesi internet sitesi, sinan ve eserleri ile ilgili kapsamlı bilgi

osmanlı türbeleri
mimar sinan'ın eserleri
beşiktaş'taki türbeler
sinanpaşa, beşiktaş
Valensiyaca

valensiyaca i̇spanya'nın valensiya bölgesinde konuşulan katalanca'nın güney lehçesi olup; (valencià) tarihsel, geleneksel ve resmî dile verilen isimdir, ayrıca i̇spanya'nın katalonya bölgesinde ve balearic adaları'nda katalanca (català) olarak da bilinir; andorra ülkesinde; fransa'nın güney bölgesi roussillon'da; ve i̇talyan şehri alghero'da da konuşulmaktadır. valensiyaca ayrıca dilbilimciler tarafından valensiya'nın güneyinde ve ortasında konuşulan katalan dilinin en önemli lehçelerini tanımlamak için de kullanılır.

1982 yılında onaylanan "valensiyaca'nın eğitimi ve kullanımı kanunu'na" göre, valensiyaca valensiya bölgesinin dilidir ve vatandaşlarının onu bilmeye ve kullanmaya hakları vardır, hem yazı olarak hem konuşma olarak, özel veya halka açık alanlarda. haziran 2005'te generalitat valenciana tarafından yapılan son ankete göre, valensiya nüfusunun yaklaşık %94'ü anlamakta, %78'i konuşmakta ve okumakta ve yaklaşık %50'si ise yazabilmektedir.

dış bağlantılar 

 resmi referanslar
 acadèmia valenciana de la llengua
 valensiyaca sözlük
 valensiya dili hakkında ethnologue rapuru
 institut joan lluís vives
 resmi olmayanlar:
 real acadèmia de cultura valenciana 
 real acadèmia de cultura valenciana'da dil bölümü
 llengua valenciana si 
 dokümanlar ve referanslar
 valensiyaca'nın kökeni hakkında tartışmalı teoriler 
 valensiya'da dilsel ayrımın kökenleri ve gelişimi.

kaynakça

doğal diller
katalanca
Gangkhar Puensum

gangkhar puensum, bhutan'da bulunan en yüksek dağdır. 7.570 metrelik yüksekliği ve 2.990 metrenin üzerindeki çıkıntısı ile dünyadaki en yüksek tırmanılmamış dağdır. butan 1983'te dağcılığa açıldıktan sonra, 1985 ve 1986 yıllarında doruğa çıkmada başarısız olan dört deneme yapılmıştır. ancak, 1998'de bir takım tibet'den doğru dağın ek zirvesine başarıyla tırmanmıştır.

gangkhar puensum, alternatif transliterasyon gangkar punsum veya gankar punzum, (3 dağ kardeş anlamına gelir), yüksekliği ilk defa 1922 yılında ölçülmüştür, fakat bölgenin haritaları tamamen doğru değildi ve dağ farklı yerlerde ve farklı yüksekliklerde gösteriliyordu. yetersiz haritalamalar nedeniyle, ilk zirveya çıkmaya çalışan ekip dağın yerini bulamamıştır.

1986 britanya keşif heyetinin kitabında dağın yüksekliği 24.770 fit (7.550 metre) olarak verilmektedir ve gangkhar puensum'un bütünüyle butan'ın içinde hâlbuki yakındaki kula kangri'nin  bütünüyle tibet içinde yer aldığını belirtmiştir. 7.554 metrelik kula kangri, 30 km kuzeydoğusunda bulunan ayrı bir dağdır, bu dağa ilk defa 1986 yılında tırmanılmıştır. tibet'te ve butan'da olarak çeşitli şekillerde haritalanmıştır.

1994'ten beri butan'da dağların 6.000 metreden yüksek kısımlarına tırmanılması yerel ruhsal inançlara saygı nedeniyle yasaklanmıştır ve 2003'ten beri dağcılık tamamen yasaklanmıştır. gangkhar puensum benzersiz durumunu bir süre daha koruyabilecektir: diğer yüksek tırmanılmamış zirveler ek zirveler durumundadır, ayrı dağlar değillerdir.

1998'de japon keşif heyeti çin dağcılık birliği'nden dağa tırmanmak için izin almışlardır fakat izin butan ile olan siyasi bir neden ile geri alınmıştır. onun yerine, 1999'da, takım tibet'ten yola çıkarak 7.535 metrelik liankang kangri (ayrıca kuzey gangkhar puensum olarak da bilinir) ek zirvesine başarıyla tırmanmıştır. birçok haritanın aksine, keşif ekibinin raporu zirvenin tibet'de ve tibet-butan sınırının gangkhar puensum zirvesinin üzerinden, 7.570 metre ile "butan'daki en yüksek zirve" olarak, geçtiğini göstermektedir. bu yükseklik japon ve çinli kaynaklar tarafından doğrulanmaktadır. butan'da henüz incelenmemiştir.

dış bağlantılar 

 berry, steven k. (1988). ‘’the thunder dragon kingdom: a mountaineering expedition to bhutan’’ (1st ed.). marlborough: crowood press isbn 1-85223-146-7 ve seattle: cloudcap press isbn 0-938567-07-1. 1986 britanya keşif ekibine ait bir kitaptır.
 nirvana expeditions dağın resimleri (flora ve fauna).
 himalayan kingdoms ltd  ve dağın fotoğrafları  (fotoğraflar, bhutan, lunana). 
 tin-tin trekking  dağı içine alan butan haritası (kuzeydoğu köşesi).
 travel intelligence  butan'da dağcılık ve kısıtlamalar ile ilgili makale.
 1999 japon keşifi raporu .

bhutan'daki dağlar
tibet'teki dağlar
yedibinlikler
Ölmüşlerin Ormanı

ölmüşlerin ormanı (i̇spanyolca bosque de los ausentes) adıyla bilinen, sonradan ismi anma ormanı (i̇spanyolca bosque del recuerdo) olarak değiştirilen i̇spanya madrid'de retiro parkında bulunan anıt bahçedir. 2004 madrid tren saldırılarında ölen 191 kurbanın ve 3 nisan 2004'te yedi intihar bombacısının kendilerini patlatmaları üzerine ölen özel kuvvetler ajanının anısına dikilmiştir.

anıt 191 zeytin veya selvi ağacından oluşur. her ölen kişi için bir tane ağaç dikilmiştir. anıtı çevreleyen kanallarda yaşam sembolü olarak düşünülen su akmaktadır. trajedinin yaşandığı yerlerden biri olan atocha tren istasyonu yakınındaki erişimi kolay bir tepenin üzerindedir.

açılış töreni 
11 mart 2005'te gerçekleşen açılış törenine i. juan carlos ve kraliçe sofia başkanlık etmişler ve anıta, üzerinde "terörizmin tüm kurbanlarının hatırasına" mesajı bulunan bir çiçek koymuşlardır.

törene, asturias'dan prens felipe ve prenses letizia, i̇spanya hükûmeti başkanı josé luis rodríguez zapatero, tüm siyasi partilerin temsilcileri, birleşmiş milletler genel sekreteri kofi annan, fas kralı vi. mohammed, afganistan başkanı hamid karzai, senegal başkanı abdoulaye wade, moritanya başkanı maaouya ould sid'ahmed taya, portekiz başkanı jorge sampaio, lüksemburg grandükü henri, avrupa birliği dış politika temsilcisi javier solana, avrupa parlamentosu başkanı josep borrell ve saldırılarda vatandaşlarından hayatını kaybeden on altı ülkenin büyükelçileri katılmıştır.

kurbanların yakınlarının isteği üzerine açılış boyunca herhangi bir konuşma yapılmamış fakat 17 yaşındaki bir viyolonselist pau casals'ın "el cant dels ocells" (katalanca "kuşların nağmesi") eserini çalmıştır.

kasım 2005'te, ulusal kamu parkları ve bahçeler kongresi, madrid kent konseyi'ne orman'ın yaratılmasından dolayı elhamra ödülü'nü verdi.

kaynakça 

i̇spanya'daki anıtlar
madrid'deki yapılar
Orhaniye Kışlası Camii

orhaniye kışlası camii, i̇stanbul'da bulunan osmanlı yapısı bir camidir.

yıldız sarayı'nın arkasındadır. ii. abdülhamid tarafından 1884'te kışlanın ortasında tek kubbeli ve minaresi önde olarak yaptırılmıştı. camiinin üzerinde yazılan kitabede yapının 1303/1887'de ii. abdülhamid tarafından atası orhan gazi'ye ithafen yaptırıldığı yazılıdır.

beşiktaş'taki camiler
1884'te tamamlanan camiler
1884'te osmanlı i̇mparatorluğu'nda kurulan oluşumlar
i̇stanbul'daki osmanlı camileri
mecidiye, beşiktaş
Tehuelçe

tehuelçeler patagonya'nın yerli kabilelerinin ortak adıdır. ayrıca patagonyalılar olarak da anlandırılırlar.

erken avrupalı kâşiflerin hikâyelerinde adı geçen güney amerika'nın dev sakinleri patagonlar'ın tehuelçeler oldukları düşünülmektedir.

dil 
tehuelçeler, çon dillerinden tehuelçe dilini konuşmaktadırlar.

patagonya
arjantin kızılderilileri
arjantin'deki diller
çon dilleri
kolomb-öncesi kültürler
Şairler Sofası

beşiktaş vişnezade parkı'nın bir bölümü "şairler sofası" adıyla düzenlenmiştir. mimarî tasarımı erhan i̇şözen'e ait olan bu çalışmada, 19. ve 20. yüzyıllarda beşiktaş ve çevresinde yaşayan şairlerin heykellerine yer verilmiştir.

söz konusu şairler şunlardır:

 şair nigar hanım, 
 neyzen tevfik,
 behçet necatigil,
 orhan veli kanık,
 melih cevdet anday, 
 oktay rıfat, 
 sabahattin kudret aksal ve 
 özdemir asaf.

bu şairlere ait heykellerler, gürdal duyar, yunus tonkuş ve namık denizhan tarafından yapılmıştır.

gürdal duyar heykelleri
Barbaros Anıtı

barbaros anıtı, beşiktaş'ta ünlü osmanlı amirali barbaros hayreddin paşa'nın hatırasına, barbaros parkı'nda yer alan ve 1944 yılında dikilen bronz dökümden yapılmış anıttır.

cumhuriyet dönemi meydan anıtları arasında, en büyüklerinden biridir. beşiktaş'ın sembolü hâlindeki anıtın önünde her yıl denizcilik bayramı ve deniz kuvvetleri günü kutlamaları gerçekleşir.

cezayir caddesi'nde ve barbaros türbesi’nin hemen arkasında yer alır.  meydanın düzenlenmesi ve heykelin yerinin saptanması, şehircilik uzmanı henri prost tarafından yapılmıştır. 1941-1943 arasında hazırlanmış, 1944’te yerine dikilmiştir. heykeli  zühtü müridoğlu ve ali hadi bara yapmıştır; bronz işleri yusuf akpınar ve ali haydar seymen’e aittir. (sh. 463-466) anıtın tümü 11,50 metredir. bronz dökülen kısmı 6 ton 900 kilodur.

kaide, heykel ve sütun olmak üzere üç bölümden meydana gelir.  on metre yüksekliğinde kademeli kaide,  birkaç basamaklı mermer bir platform üzerindedir. kaidenin sol yanında barbaros'un i. süleyman'a takdimi, sağ yanında ise preveze deniz zaferi kabartma olarak işlenmiştir. kaidenin ön kısmı gemi pruvası ve güvertesini simgeleyecek biçimde iki buçuk metre yüksekliğinde bir platform şeklindedir.

kaidenin üzerinde üç bronz figür yer alır. barbaros, normal bir insan boyundan 1/3 daha büyük ölçüde iki leventin ortasında yer almaktadır. anıtın üzerindeki tiplerin giysileri nigâri'nin minyatüründen esinlenilerek  yapılmıştır. barbaros’un hemen arkasındaki levent, o yıllarda yeni yeni kullanılmaya başlanan bir tabanca ile sol elinde bir sancak tutmaktadır. soldaki levendin elinde ise bir kılıç vardır. bunlar ayakları açık savaşa hazır durumda yapılmışlardır.  tiplemelerde yabancı ressamların çizgilerinden de esinlenildiği sanılmaktadır.

figürlerin arkalarında sivri bir köşe ile sonuçlanan soyut bir kütle bulunmaktadır. üzerinde yahya kemal'in “süleymaniye’de bir bayram sabahı” şiirinden alınmış dizeler yer alır. dizelerin üzerinde de bir dal motifi ile 1944 tarihi bulunur.

anıtın kaidesindeki dizeler 
"deniz ufkunda bu top sesleri nereden geliyor ?

barbaros belki donanmayla seferden geliyor

adalardan mı? tunus'tan mı? cezayir'den mi?

hür ufuklarda donanmış iki yüz pare gemi

‘yeni doğmuş ay’ı baktıkları yerden geliyor.

o mübarek gemiler hangi seferden geliyor ?

kaynakça 

beşiktaş'taki yapılar
i̇stanbul'daki anıtlar
1844'te tamamlanan yapılar
sinanpaşa, beşiktaş
Ihlamur Kasrı

ihlamur kasrı, beşiktaş ve nişantaşı arasındaki vadide yer alan ihlamur mesiresi'ndeki kasırdır. buraya abdülmecit (1839-1861) tarafından nigoğos balyan'a “merasim köşkü” ile “maiyet köşkü” olarak adlandırılan iki kasır yaptırılmıştır. bunlardan merasim köşkü, asıl ihlamur kasrı'dır. yüksek bir subasman üzerine tek kattan oluşan dikdörtgen planlı köşk, kesme taştan inşa edilmiştir.

merasim köşkü'nün biraz ilerisinde bulunan maiyet köşkü daha sade bir yapıdır, iki katı olan bu yapıda, giriş cephesinde iki kollu bir merdiven bulunmaktadır. girişin ortasında bir hol ve merdivenler ile köşelerde 4 adet oda yer almaktadır.

bugün, çevresinin gürültü ve karmaşasından kendini yüksek duvarlarla koruyan ihlamur kasrı çok eskilerden bu yana ihlamur mesiresi adıyla anılan bir dinlenme alanının içinde kurulmuş iki yapıdan oluşur. havuzlu ihlamur mahalli, muhabbet bahçesi ve hacı hüseyin bağı adlı üç bölümden meydana gelen bu dinlenme alanının, sultan iii. ahmet döneminde (1703-1730) bir "hasbahçe"ye dönüştürüldüğü, i. abdülhamit (1774-1789) ve iii. selim (1789-1807) dönemlerindeki düzenlemelerden sonra 19. yüzyılın ilk yarısında sultan abdülmecit'in de ilgisini çektiği bilinmektedir. sultan burada bulunan sade bir bağ evine sık sık gelerek dinlenir, bazı konuklarını, bu arada ünlü fransız şairi lamartine'i burada kabul ederek görüşürdü. daha sonra da bu sade ve küçük kasrın yerine 1849-1855 yılları arasında, bugün bulunanları yaptırdı. yapılardan biri merasim köşkü (törenler için düşünülmüş ve kullanılmıştır.) öbürüyse maiyet köşkü (sultanın maiyeti, kimi zaman da haremi için kullanılmıştır) adlarıyla anılmış, ikisine birden de ihlamur kasrı (ya da kasırları) adı verilmiştir.

maiyet kasrı olarak tanınan, diğerine göre daha küçük boyutdaki yapıysa, dış süsleme açısından daha yalın olmakla birlikte benzer anlayıştadır. bu yapının iç süslemeleri de oldukça yalın biçimde ele alınmıştır.

i. abdülmecid'in genç yaşta ölümünden sonra, abdülaziz, ağabeyinin sevdiği bu yapılara ve çevreye fazla olmamakla birlikte ilgi gösterir, meraklı olduğu horoz ve koç döğüşleriyle, güreşlerin bazılarını bu bahçede yaptırırdı. sonraları v. mehmed, sık sık buraya gelip dinlenmiş, onun zamanında i̇stanbul'u ziyaret eden konuklardan bulgar ve sırp kralları 1910'da burada ağırlanmıştır.

dış bağlantılar 

 millî saraylar daire başkanlığı - ihlamur kasrı
 uzaydan ihlamur kasrı 
 t.c. kültür ve turizm bakanlığı - ihlamur kasrı

osmanlı kasırları
şişli'deki konutlar
balyan ailesinin eserleri
i̇stanbul'daki kasırlar
1850'lerde tamamlanan konutlar
teşvikiye
Ihlamuraltı Mesiresi

ihlamuraltı mesiresi, beşiktaş'ta bulunan bir mesire yeriydi. batısında teşvikiye-nişantaşı sırtları, doğuda balmumcu-yıldız sırtları, kuzeyde gayrettepe-mecidiyeköy yamaçları arasında kalan vadidir. günümüzde, ihlamur kasrı ve içinde bulunduğu bahçe hariç dört bir yanı blok apartmanlar ve sitelerle dolmuş olan bu vadinin kuzey kesimine, buradaki çiçek bahçelerinden dolayı eskiden “fulya deresi” adı verilirdi. bugün derelerden, çeşmelerden, yeşilliklerden ve çiçek bahçelerinden eser kalmamış olan bu alanda, beton bloklardan oluşan siteler bulunmakta, semt ise, eski adıyla "fulya" diye anılmaktadır.

beşiktaş coğrafyası
osmanlı döneminde i̇stanbul
beşiktaş tarihi
Dolmabahçe

dolmabahçe, i̇stanbul'un beşiktaş ve beyoğlu ilçesinde yer alan bir semttir. i̇stanbul'un geçmişi ile şimdiki zamanını kucaklaştıran ünlü semtlerden biridir. fatih donanmaları ilk kez burada karaya ayak basmıştır. i̇stanbul'un fethi sırasında gemiler buradan yürütülmeye başlamıştır. dolmabahçe semti, bir söylentiye göre, i. ahmet diğer bir söylentiye göre de ii. osman zamanında körfez doldurularak denizden kazanılan toprak parçasıdır.

daha sonra buraya dolmabahçe sarayı inşa edilmiştir. beşiktaş jimnastik kulübü merkezi ve vodafone park stadı da bu semtte bulunur.

beşiktaş'ın semtleri
beyoğlu'nun semtleri
vişnezade
ömeravni
Yahya Efendi Türbesi

yahya efendi türbesi, i̇stanbul'un beşiktaş ilçesinde, çırağan sarayı karşısında, yahya efendi tekkesi'nin bitişiğinde bulunan 1571 tarihli mimar sinan eseri kâgir türbedir.

i. süleyman devrinin ünlü mutasavvıf, âlim ve şairi yahya efendi'ye ait türbe, ilk inşası mimar sinan tarafından yapılan tekke-tevhithane-medreseden oluşan külliyenin içindedir. kare plan üzerine tek kubbeli bir ahşap yapıdır.

birçok tarikat ehli, devlet ricali, ulema, hanedan ve saray mensubu şahıs 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren türbenin haziresine gömülmüş ve türbenin çevresi, 19. yüzyılın ikinci yarısında önce osmanlı üst tabakasının mezarlığına, daha sonra da padişahın aile mezarlığına dönüşmüştür. özellikle ii. abdülhamid'in yakınları ve adile sultan'ın yakınları buraya defnedilmiştir.

tarihçe 
4 mayıs 1571’de hayatını kaybeden yahya efendi’nin dergahının bulunduğu yere defnedilmesinden bir süre sonra, yahya efendi'ye büyük sevgi ve saygısı olan ii. selim'in emri ile  kabrinin üzerine türbe; ayrıca dervişler için hücreler ve türbedar için de küçük bir hücre inşa edildi. türbe; ii. mahmud,  pertevniyal valide sultan, ii. abdülhamid tarafından onarıldı. bugünkü şeklini pertevniyal valide sultan tarafından yaptırılan onarım sırasında aldı. türbe son olarak 2011-2013 arasında vakıflar genel müdürlüğü tarafından restore edilmiştir.

1903'te tekkenin kapısına tekke mensubu hacı mahmut efendi tarafından tek katlı, dörtgen planlı bir kütüphane inşa ettirildi ve  yokuş üzerindeki çeşme yenilendi. aynı dönemde hazirenin kuzey kesiminde "şehzadeler türbesi" olarak adlandırılan bina inşa edildi. kadın-erkek birçok hanedan üyesi bu binaya defnedilmiştir.

devrine uygun kalem işleri ile bezeli türbede yahya efendi'den başka 11 kişiye ait sanduka vardır. yahya efendi'nin ölümünden kısa bir süre sonra türbenin ve tekenin etrafı ona komşu olmak isteyen sevenlerinin mezarları ile dolmuştur.  türbe girişinde ve dışarısında şeyh yahya efendi’nin torunlarına, saray ve hanedan mensuplarına, devrin önde gelen kişilerine, türbedarlara ve müritlere ait mezarlar bulunmaktadır. kabristanda numaralanmış olarak bulunan taş sayısı 2141'dir.  birtakım şehzadeler, kadın efendiler, ikballer ve sultanlar tekkenin hemen yanına 19. yüzyılın sonlarında sultan abdülhamid  tarafından yaptırılan ayrı bir türbede yatarlar.

günümüzde türbe i̇stanbul türbeler müze müdürlüğü'nün yönetimindedir; ziyarete açıktır.

türbe içinde sandukası bulunanlar 
 yahya efendi
 yahya efendi’nin annesi afife hatun
 yahya efendi’nin büyük oğlu i̇brahim efendi 
 yahya efendi’nin küçük oğlu şeyh ali efendi
 yahya efendi’nin eşi şerife hatun
 derviş ali efendi
 kanuni sultan süleyman’in kızı ve yahya efendi’nin manevi kızı “tasasız” raziye sultan
 şeyh hasan efendi
 şeyh mehmet nuri şemseddin efendi
 ii. abdülhamid’in kızı hatice sultan
 ii. abdülhamid’in oğlu bedreddin efendi

galeri

kaynakça 

osmanlı türbeleri
mimar sinan'ın eserleri
beşiktaş'taki türbeler
yıldız, beşiktaş
Akaretler

akaretler, i̇stanbul'un beşiktaş ilçesinde bulunur. semt ismini akaretler sıraevleri'nden alır.

tarihçesi 
beşiktaş ve maçka arasındaki akaretler sıraevleri, şair nedim ve süleyman seba caddelerinin çatalağzı biçiminde birleştikleri bölgede ve eğimli arazide kurulmuştur. akaretler, sıra evler olarak adlandırılan toplu konut tipinin i̇stanbul'daki en önemli örneğidir. yapımına ocak 1875'te irade-i hümayunla başlanan evlerin mimarı sarkis balyan'dır. bu evler kira konutu olarak tasarlanmış ve bunlardan elde edilecek gelirle maçka'da aziziye camii'nin (padişah abdülaziz tahtan indirildiği için inşaat yarım kalmış, yapının yalnız temelleri yapılabilmiştir) yapılması planlanmıştır.

günümüzdeki durumu 
133 konut birimini ihtiva eden akaretler, önceleri vakıflar genel müdürlüğü'ne aitken, 15 ekim 1987 tarihinde net holding tarafından 49 yıllığına kiralandı. yenileme çalışmalarının finansal sorunlar nedeniyle yarım kalması üzerine akaretler sıraevleri'nin mülkiyeti önce garanti bankası'na, 2005'te ise bilgili holding'e geçti. yenileme çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte akaretler, 56 müstakil konut, 34 dükkân, 6 kafe-restoran ve bir otelden oluşan bir kompleks olarak 2008'de hizmete açıldı.

kaynakça 

beşiktaş'ın semtleri
Wild Bill Hickok

james butler hickok (27 mayıs 1837 – 2 ağustos 1876), daha çok wild bill hickok olarak bilinen, amerika'da asker, izci, kanun adamı, kumarbaz, şovmen ve aktör olarak tanınan ve birçok ünlü silahlı çatışmaya karıştığı bilinen halk kahramanıydı.

nişancılıktaki yeteneği sayesinde ün kazanmıştır. amerikan i̇ç savaşı sırasında polise yardımcı olmasıyla polis şefi yardımcılığına atanmış ve ilerleyen yıllarda ordu için iz sürücü olarak görev yapmıştır. 

1876'da bir sanatçıyla evlendi.

bill hickok 2 ağustos 1876'da nuttal&man's salon'da poker oynarken arkasından yaklaşan jack mccall tarafından başından vurularak öldürülmüştür.

kaynakça

dış bağlantılar 
www-vl: tarihi: amerikan i̇ç savaşı 1855–1865 

vahşi batı

1837 doğumlular
illinois doğumlular
1876 yılında ölenler
19. yüzyılda amerikalılar
western karakterleri
güney dakota tarihi
1876'da suçlar
amerikalı cinayet kurbanları
amerika birleşik devletleri'ndeki ateşli silahtan ölümler
güney dakota'da ölenler
Levent Camii

levent camii ya da afet yolal camii i̇stanbul'un beşiktaş ilçesinde yer alan levent semtinde levent caddesi üzerinde, levent mektep sokağı ile sümbül sokağı’nın kesiştiği noktada yer alan yeni tarihli bir camidir. i̇brahim yolal tarafından genç yaşta kaybettiği kızı afet yolal adına yaptırılmıştır. 1945’te mimar vasfi egeli tarafından projesi çizilip yapımına başlanan cami 1954’te ibadete açılmıştır.

galeri 

beşiktaş'taki camiler
1954'te tamamlanan camiler
1954'te türkiye'de kurulan oluşumlar
levent, beşiktaş
Molekül

molekül, birbirine bağlı gruplar halindeki atomların oluşturduğu kimyasal bileşiklerin en küçük temel yapısına verilen addır. diğer bir ifadeyle bir molekül bir bileşiği oluşturan atomların eşit oranlarda bulunduğu en küçük birimdir. moleküller yapılarında birden fazla atom içerirler. bir molekül aynı iki atomun bağlanması sonucu ya da farklı sayılarda farklı atomların bağlanması sonucunda oluşabilirler. bir su molekülü 3 atomdan oluşur; iki hidrojen ve bir oksijen. bir hidrojen peroksit molekülü iki hidrojen ve 2 oksijen atomundan oluşur. diğer taraftan bir kan proteini olan gamma globulin 1996 sayıda atomdan oluşmakla birlikte sadece 4 çeşit farklı atom içerir; hidrojen, karbon, oksijen ve nitrojen. molekülleri oluşturan kimyasal bağlara moleküler bağlar denir. bunlar kovalent, iyonik ve metalik bağlardır.

moleküler bağlar
bir molekülün atomları arasında oluşan bağlardır. moleküller arası bağlardan daha kuvvetlidirler.  bir su molekülünün atomlarını bir arada tutan bağ moleküler bağlara örnektir. öte yandan su moleküllerini buz halindeyken bir arada tutan bağlar ise moleküller arası bağlara örnektir. moleküler bağlar kovalent, iyonik ve metalik bağlardır.

kovalent bağlar

i̇ki veya daha fazla atomun elektron paylaşımı sonucu oluşan bağ moleküler bağdır. bağı oluşturan her bir atom elektron çiftine bir elektron sağlar. bu bağ eğer iki aynı atomdan oluşmuş ise, oluşturulan bağa apolar kovalent bağ denir. elektron çifti her iki atoma da eşit uzaklıktadır. öte yandan bağ eğer iki farklı atom tarafından oluşturulmuş ise oluşturulan bağ polar kovalent bağ olarak adlandırılır. bu durumda elektronegatifliği daha yüksek olan atomun elektron yoğunluğu negatifliği az olan atoma göre artar.

i̇yonik bağlar

i̇yonik bağ, bir ya da daha fazla elektronun bir atomdan ayrılıp başka bir atoma bağlanması süreci sonrasında pozitif ve negatif iyonların oluşması neticesinde oluşan bağdır. sodyum ve klor atomlarından oluşan nacl'ü oluşturan bağ iyonik bağa tipik bir örnektir.

metalik bağlar

metal atomlarını bir arada tutan bağdır. metal atomların çekirdeğiyle valans elektronları arasındaki etkileşimin kuvveti oldukça zayıftır. dolayısıyla atomun bu valans elektronlar serbestçe hareket edebilmektedirler. band teorisine göre metal atomlarını etrafı valans elektronlarının oluşturduğu serbest elektron deniziyle çevrilidir. bu serbest elektronların paylaşımı sonucu metalik bağ oluşur.

ayrıca bakınız 
element
periyodik tablo
van der waals kuvveti

kaynakça 

madde
Hıçkırık

hıçkırık, göğüs boşluğu ile karın boşluğunu birbirinden ayıran diyafram kasının birden kasılması sonucunda ses telleri arasındaki açıklığın istem dışı kapanması ile gerçekleşen ani soluk alımı ve bu sırada bir sesin dışarı çıkmasıdır. frenik sinirin uyarılması ile geliştiği bilinmektedir.

hıçkırık; solunum kasları ve özellikle diyaframdan ortaya çıkar. tıp dilinde "singultus" denir. nedenleri çeşitlidir. basit hıçkırıklar; çoğunlukla mide gazı, sıcak ve baharatlı yemekler ya da sinir bozukluğundan kaynaklanır. ayrıca; bazı kalp, karaciğer, bağırsak ve pankreas hastalıkları, zatülcenp veya zatürrede de görülebilir. 2 saatten fazla süren hıçkırıklarda, doktora başvurmak gerekir.

hıçkırık, sık görülen ve kendiliğinden sonlanan bir rahatsızlıktır. nadiren 2 günden fazla bazen de 1 aydan fazla (inatçı hıçkırık) sürebilir. i̇natçı hıçkırık erişkin erkeklerde kadınlara göre daha sıktır.

kadınlarda hıçkırığın sebebinin yüzde 93'ü psikolojik kökenli iken bu oran erkeklerde yüzde 7 kadardır. özellikle 2 günden fazla süren sürekli ve 1 aydan fazla süren inatçı hıçkırık altta yatan enfeksiyondan kansere kadar uzanan bir dizi hastalığın ilk belirtisi olabilir. ayrıca bazen bir hıçkırık atağı bir kalp krizinin tek belirtisi de olabilir. kısa süreli hıçkırık atakları genellikle yemek, gastrik distansiyon (midenin gazla şişmesi), alkol ve stres ile daha sık ilişkilidir. i̇natçı hıçkırığa sebep olacak 100'den fazla sebep bildirilmiştir.

sebepleri 
psikolojik nedenler: heyecanlanmak, korkmak, düşünme süresi ayarlamak, stres yaşamak
toksik ve metabolik sebepler: alkol, ilaçlar, diyabet, üremi
ameliyat sonrası sebepler: genel anestezi
santral sinir sistemi (beyin)'ne bağlı sebepler: tümörler, travma, menenjit, damarsal sebepler.
diyaframın uyarılması: mide distansiyonu (şişmesi), mide fıtığı, karaciğer büyümesi, dalak büyümesi

ayrıca; çeşitli ilaçlar (steroidler, benzodiazepinler), glokom (göz tansiyonu), kulakta yabancı cisim, kıl, farenjit, guatr, zatürre, perikardit (kalp zarı iltihabı), kalp krizi, astım, tümörler gibi pek çok etken vagal siniri uyararak hıçkırık sebebi olabilir.

belirti ve bulgular: solunum sistemi
semptomlar
refleksler
Şeytan ayetleri

şeytan ayetleri, muhammed tarafından önce vahiy olarak açıklanıp sonrasında bu ayetlerin şeytan isimli varlık tarafından kulağına söylendiği ifade edilerek kur'an'dan çıkartıldığı belirtilen ayetlerdir. bu ayetlerle ilgili rivayetler, taberî, vâkidî, i̇bn sa'd, ebu cafer taberi ve i̇bni i̇shak'ın eserlerinde yer almıştır. şeytan ayetleri kavramı ilk defa i̇skoç tarihçi william muir tarafından 1858'de kullanılmıştır.

rivayetler 
olayı nakleden pek çok farklı kaynak vardır. bu kaynaklar olayı bazı detay farklılıkları ile naklederler. bütün bu farklı rivayetler en sonda tek bir ortak ravi olan muhammad ibn ka'b'a dayanır. özetle muhammed'in mekke'de akraba ve komşularını müslüman yapmak için çaba harcadığını ve onlara necm suresinden ayetler okurken şeytanın araya girip 19 ve 20. ayetlerden sonra kendisine şunları söylettiği rivayet edilir:

19 lât ve uzza'ya
20 ve diğer üçüncüsü menat'a ne dersiniz?
21 bunlar şefaatleri umulan yüce turnalardır.

lât, uzza ve menat mekkelilerin taptıkları putlar idi. şeytan tarafından eklendiği söylenen "bunlar şefaatleri umulan yüce turnalardır." ayetinde geçen "turna" kelimesi arapça "gharāniq" diye geçer ve bu "put, varlık" şeklinde de tercüme edilir.

bu olay muhammed'in sözü edilen pagan tanrılarının gerçekten var olduğunu kabul ettiği şeklinde algılandı. muhammed'in tanrılarını övdüğünü duyan mekkeliler bunu sevinçle karşıladı ve sureyi sonuna kadar muhammed'le birlikte okudu.

bu olay üzerine mekkelilerin müslüman olduğu haberlerinin yayıldığı ve o zamana kadar habeşistan'a göç etmiş olan müslümanların mekkeye geri döndükleri ifade edilir.

i̇slam geleneğine göre bu olaydan sonra cebrail, muhammed'i konu hakkında bilgilendirmek için hacc suresi 52. ayeti indirir:

"senden önce hiçbir resûl ve nebi göndermedik ki, bir şey temenni ettiği zaman, şeytan onun bu temennisine dair vesvese vermiş olmasın. ama allah şeytanın vesvesesini giderir. sonra allah âyetlerini sağlamlaştırır. allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir."

muhammed fitneyi önlemek için sözlerini geri alır ve ayetler şu şekilde düzeltilir:

19 lât ve uzza'ya
20 ve diğer üçüncüsü menat'a ne dersiniz?
21 erkek size de, dişi o'na mı?
22 öyle ise bu çok insafsızca bir paylaştırmadır.
23 onlar ancak sizin ve atalarınızın (ilah edindiğiniz şeylere) taktığınız isimlerdir. allah, onlar hakkında hiçbir delil indirmemiştir. onlar (putperestler) yalnız zanna ve nefislerin arzusuna tâbi oluyorlar. andolsun ki, kendilerine, rableri katından yol gösterici gelmiştir.

tarihsellik 
orta doğu üzerine araştırmalar yürüten oryantalistler arasında 19. yüzyıldan beri kabul edilen genel görüş, şeytan ayetlerinin tarihsel bir olay olduğu yönündedir. encyclopaedia of the qur'ān ansiklopedisinde tarihsel olarak doğru olduğunu ancak "ortodoks i̇slam" tarafından reddedildiğini belirtmiştir.

kaynakça

ayrıca bakınız 
el-lât
el-uzzâ
el-manât

dış bağlantılar

i̇slam terimleri
şeytan
Joseph-Ignace Guillotin

dr. joseph-ignace guillotin (28 mayıs 1738 – 26 mart 1814), giyotinin doğrudan kâşifi olmamakla birlikte 10 ekim 1789'da fransa'da ölüm cezalarını gerçekleştirmek için mekanik bir cihazın kullanılmasını öneren kişidir. aletin kendi ismi ile anılması üzerine ailesi hükûmetten alet için bu ismin kullanılmamasını istemiş, sonunda soyadlarını değiştirmişlerdir.

hayatı 
reims ve paris üniversitesi'nde tıp eğitimi gören guillotin, 1770'te mezun oldu. i̇dam cezasına karşı olmasına rağmen; daha insancıl bir idam tekniğinin uygulanmasının ölüm cezasının kaldırılması yönünde bir adım olarak gördü.

söylentilerin aksine giyotin ile değil; omuzda çıkan bir karbunkül (şirpençe) nedeniyle ölmüştür.

popüler kültürdeki yeri 
2020'de yayınlanan la révolution adlı dizide amir el kacem tarafından canlandırılmıştır.

kaynakça 

1738 doğumlular
1814 yılında ölenler
fransız mucitler
fransız hekimler
18. yüzyıl fransız siyasetçileri
19. yüzyıl fransız siyasetçileri
Meniñ Qazaqstanım

meniñ qazaqstanım (), kazakistan'ın ulusal marşıdır. marş, 1992'den 2006'ya kadar kullanılan kazakistan cumhuriyeti ulusal marşı'nın yerine, 7 ocak 2006 tarihinde kabul edilmiştir.  marşın orijinali 1956'da şemsi kaldayakov tarafından bestelenen ve cumeken nacimedenov tarafından yazılmış bir şarkıdır. şarkı, sovyetler birliği'nin dağılmasından sonra kurulan kazakistan'ın ulusal marşı olmuştur, fakat ilk cumhurbaşkanı nursultan nazarbayev tarafından sözlerinde değişiklikler yapılmıştır.

tarihçe 
bu şarkı, bakir topraklar projesi'ne cevaben 1956'da yazılmış bir kazak vatansever şarkısıdır.

sözleri

protokol 
marş, resmi devlet törenlerinde ve kazakistan'ın milli spor takımlarının bulunduğu etkinliklerde çalınır. marş okunurken nasıl durulacağı konusunda herhangi bir yasa bulunmamaktadır, fakat vatandaşlar geleneksel olarak elleri kalplerinde olacak şekilde durarak okurlar. kazakistan silahlı kuvvetleri personeli ise marşın okunması sırasında rus tarzı askeri selam verir.

ses örnekleri

dış bağlantılar 

dinle 
alt yazılı kazakistan millî marşı dinle

kaynakça 

ulusal marşlar
kazakistan'ın ulusal sembolleri
SS Great Eastern

great eastern, modern okyanusaşırı yolcu gemilerinin ilk örneği sayılan buharlı gemi.

isambard kingdom brunel ve j. scott tarafından eastern navigation company için tasarlanmıştır. 1858'de suya indirilmiştir.

i̇ngiliz donanmasına ait great eastern'in görevi, i̇ngiltere ile hindistan arasında sefer yapmaktı. zamanının en büyük gemisi şeklinde ün saldı. boyutlarının bu kadar büyük olmasının başlıca nedeni, gidiş ve dönüş yolculuklarında kullanılacak yakıt maddelerinin birlikte taşınması zorunluluğundan ileri geliyordu. çünkü o dönemde, kömür gereksinimini doğu ülkelerinden karşılama olanağı yoktu.

bu dev deniz taşıtı kızağa konduğu andan başlayarak, pek çok şanssızlıkla karşılaşmıştır. tersanede ölümle sonuçlanan sayısız iş kazaları, yapımı üstlenen şirketin iflas etmesi bunlara birer örnektir. great eastern'in bu kötü yazgısı daha sonra da sürmüştür. 30 ocak 1858 tarihinde denize indirilen gemi, bir yıl hareketsiz kalmış sonunda ilk yolculuğuna çıkacağı gün, baş mühendisine inme inmiştir. yolculuk sırasında da gemide çıkan bir yangın görevlilerden altı kişinin ölümüne yol açmıştır. bu dev geminin ilk günden başlayan şanssızlığı, hizmet verdiği sürece kazalar, yangınlar, iflaslar gibi büyük zararlara yol açan olaylarla sürüp gitmiştir.

daha sonraları great ship company'e satılan gemi new york ticaret hattında çalıştırılmaya başladı. ama geniş ambarlarını tam şekilde doldurulamadığı için devamlı zararına seferler yaptı. 1864'te steamship company'ye satıldı ve kablo döşeme gemisi olarak kullanıldı. avrupa ve amerika'yı birbirine bağlayan denizaltı telgraf kablolarının döşenmesi sırasında 3.400 km uzunluğunda ve 4.500 ton ağırlığındaki kabloları taşıyacak başka bir araç bulunmadığı için great eastern'den yararlanılmıştır. 1866-1874 yılları arası yıllara rastlayan bu dönem geminin en sakin ve başarılı günleri olmuştur. bir ara kablo döşeme işine ara vererek amerikalı ziyaretçileri 2. paris dünya sergisi'ne götürmek üzere, liverpool'dan new york'a gönderildi. bu yolculuğa katılan jules verne yüzen şehir adlı romanında bu gemiyi anlattı.

bu büyük transatlantik on iki yıl süren uzun bir işsizlik döneminden sonra 1889 yılında hurdaya çıkarılmış ve bir yıkıcıya satılmıştır. ancak parçalama işlemi, elde edilecek hurdanın gelirinden çok yüksek olduğu için yıkıcı da bu işten zarar etmiştir.

karşılaştığı bütün şanssızlıklara karşın, great eastern gemi mühendisliği alanında büyük bir çığır açmıştır. 211 m boyunda, 25 m genişliğindeki bu gemi 32.000 ton ağırlığındaydı. bu boyutları ancak yarım yüzyıl sonra yapılan lusitania transatlantiği aşmıştır. saatte 15 deniz mili hız yapabilen great eastern'in motorları 2.600 beygir gücündeydi. 15.000 ton kömür, 6.000 ton yük, 400 personel ve 4.000'den fazla yolcu taşıyabilecek güçteydi. ne var ki, great eastern'in hiçbir seferine 1.500'den fazla yolcu katılmamıştır.

dış bağlantılar 

 great eastern salvage web sitesi
 great eastern in kısa anlatımı
 great eastern in zaman diyagramı 
 great eastern, 1860–1888 
 the calamitous titan

ayrıca bakınız 
 ss great britain

yolcu gemileri
4. Uluslararası Türkçe Olimpiyatları

4. uluslararası türkçe olimpiyatı, uluslararası dil öğretimi derneği'nin düzenlediği, anadili türkçe olmayan kişilerin katıldığı bir yarışmadır. 84 ülkeden gelen katılımcıların yarıştığı olimpiyat i̇stanbul kongre ve gösteri merkezi'nde gerçekleştirilmiştir.

yarışma sonuçları

şiir

şarkı

hikâye

kompozisyon

resim

sahne oyunları

sunum

türkçe yarışmaları

temel seviye 1. yabancı dil türkçe

temel seviye 2. yabancı dil türkçe

temel seviye türkiye türkçesi

ana dil türkçe

orta seviye türkçe

i̇leri seviye türkçe

dış bağlantılar 
 olimpiyat şarkısı
 türkçe olimpiyatları organizasyonu resmi sitesi

yarışan ülkeler

i̇lk kez katılan ülkeler 

  arjantin
  avusturya
  belçika
  belarus
  brezilya
  burkina faso
  cezayir
  çad
  danimarka
  etiyopya
  finlandiya
  fransa
  gana
  gine
  güney kore
  i̇talya
  japonya
  kamerun
  laos
  letonya
  litvanya
  madagaskar
  malavi
  malezya
  mali
  meksika
  mısır
  moritanya
  mozambik
  myanmar
  nepal
  nijer
  norveç
  orta afrika cumhuriyeti
  polonya
  sri lanka
  sudan
  şili
  tanzanya
  tayvan
  türkiye
  uganda
  vietnam

04
uluslararası türkçe olimpiyatları
Cilysler

cilysler ya da khlistiler (хлысты; rusça: "kendini kırbaçlayan"), 17. yüzyılda rus ortodoks kilisesi'nden kopan bir dini toplumdur. sözcüğün kökeni христоверы (khristoveri, "i̇sa'ya inananlar") ve христы (khristi) sözcüklerine dayanmaktadır.

i̇badet biçiminde şevk ve kendinden geçmeye yönelik ritüellere rastlanabilir. bu rus cemiyeti rus-ortodoks kilisesi tarafından engellenmiştir. cilyslerin çoğunluğu rusya'da yaşamını sürdürmektedir. cilyslerin inancına göre ibadet sırasında kendilerini kırbaçlamaları, i̇sa'yı kendi içlerinde bulmak ve birer i̇sa olmak amacını taşımaktadır.

cilysler evlilik kurumu bünyesindeki cinselliği kabul etmemekle birlikte diğer cinsel ilişkileri teşvik ederler. i̇nançlarına göre günah işleyerek günahtan çıkılabilir.

rasputin'in bu topluma bağlı olduğu öne sürülmektedir.

hristiyanlık taslakları
rusya'da din
rus ortodoks kilisesi
Medresetü'z-Zehra

medresetü'z-zehra () said nursî tarafından doğuda i̇slami ilimleri ve fen bilimleri'nin birlikte okutulmasını planladığı üniversite düzeyindeki projenin adıdır.

said nursî van'da horhor medresesi'nde talebelerine ders vermekteyken, geleneksel medrese eğitim sistemini yeterli bulmuyor ve bazı yeni metotlar uyguluyordu. yeni metodunu "fünun-u cedideyi, ulûm-u medaris ile mezc ve derc" diye özetleyen said nursi; van, bitlis ve diyarbakır illerinde fen bilimleriyle i̇slami ilimlerin birlikte okutulacağı, doğuda cehaleti ve bilgisizliği ortadan kaldıracak nitelikte, medresetü'z-zehra ismini verdiği birkaç üniversitenin yapımı düşüncesini hükûmete iletmek için 1907 yılında i̇stanbul'a gelir. el-ezher üniversitesi'ne kardeş olarak tarif ettiği bu üniversitede "lisân-ı arabî vâcip, kürdî câiz, türkî lâzım kılmak" diye özetlediği arapça, kürtçe ve türkçe olmak üzere üç dilde eğitim yapacağını belirtmektedir.

said nursi bu üniversitenin müslüman milletlerin menfi ırkçılık fikriyle ayrılmasının engellenmesi için gerekli olduğunu söylemiştir. bu üniversite, mısır'daki el-ezher üniversitesi'nin bir benzeri gibi düşünülüyordu.

proje tarihçesi 
i̇stanbul’da idealindeki üniversite ile ilgili bir dilekçeyi, ii. abdülhamid zamanında padişahın özel kalem dairesi olan mabeyn-i hümayun’a sunmuş, ancak said nursî'nin bu talebi için hükûmet bir teşebbüste bulunmamıştır. ii. abdülhamid sonrasında, van gölü kıyısında açmayı planlandığı üniversite için 1911 yılında bizzat kendisi sultan reşad ile görüşmüş ve padişah tarafından 19 bin altın lira tahsis edilmiştir. 1913 yılında bu üniversitenin temelini atmış, fakat i. dünya savaşı münasebetiyle bu projenin tamamlanmasına imkân bulanamamıştır.

daha sonraları tbmm'de 2 mart 1923 tarihinde medresetüzzehrâ hakkında kanun teklifi verilmiş, 200 mebusun 163’ünün rey vermesiyle kanun teklifi kabul edilmiş, ancak yine de üniversitenin inşası gerçekleşememiştir.

kaynakça 

medreseler
türkiye'deki medreseler
van ilindeki dinî yapılar
van ilinde i̇slam
De facto

de facto () veya de fakto, "gerçekte", "uygulamada", "fiilen", "fiilî" ya da "pratikte" anlamında kullanılan latince deyiş. "kanuna göre" veya "hukukî olarak" anlamına gelen "'de jure"' ile karşıt olarak sıkça kullanılır. yasal bir durum tartışılırken, "de jure" kavramı, konu hakkında kanunların ne söylediğini, "de facto" kavramı ise gerçek hayatta uygulamanın nasıl olduğunu belirtir. bu uygulama, yasal olabilir ya da olmayabilir.de facto teriminin oldukça geniş bir kullanım alanı vardır. evlilikten, devletler hukukuna kadar birçok konuda kullanılır. ayrıca geçerli bir kanun ya da standardın olmadığı fakat genelleşmiş bir uygulamanın söz konusu olduğu herhangi bir durumu belirtmek için de kullanılır.

 de facto evlilik 
de facto terimi birçok gelişmiş ülkenin evlilik hukukunda kendine yer bulmuştur. kanunen evli olmayan ancak beraber yaşayan kimselerin bir kısmının durumu bazı ülkelerde "de facto evlilik" olarak tanımlanır. ancak bir ilişkinin "de facto evlilik" olabilmesi için belirli şartları yerine getirmesi gerekir. bu şartlar ülkeden ülkeye değişmekle beraber genelde, tarafların aileye maddi katkısı, çocuk durumu, ilişkinin süresi gibi durumlar göz önünde bulundurulur.

de facto evli çiftler kanun önünde evli çiftlerin sahip olduğu tüm haklara sahip değildir (mal paylaşımı vs.). ancak günümüzde yapılan yasal düzenlemelerle bu durum düzeltilmeye çalışılmaktadır.

 devletler hukukunda de facto 
 örnekler 
batı almanya, doğu almanya ile birleştiğinde, o zamana dek aet üyesi olmayan doğu almanya, de facto olarak aet'ye katılmıştır.
 latin alfabesine harf ilave edilmesini kısıtlayan herhangi bir kanun yoktur. örneğin þ (thorn) harfi gündelik i̇ngilizcede kullanılabilir. ancak alfabenin yüzyıllar öncesinde oluşmuş olması ve kullanımdaki zorluklar nedeniyle bu harfin kullanılması, de facto bir kısıtlama ile karşı karşıyadır.
 birleşik krallık'ın ve avustralya'nın yasalarında, i̇ngilizcenin resmî dil olduğu belirtilmemiştir. fakat, de facto olarak i̇ngilizce, resmî makamlarda ve sosyal yaşamda ortak dil olarak kullanılır.
 sovyetler birliği'nde rusça, birliğin yasalarca belirlenmiş resmî dili değildi. ancak sscb'nin "de facto" dili rusça idi. aynı durum, günümüzde i̇sveç için de geçerlidir.
 kıbrıs'ın kuzeyi, uluslararası kanunlarca de jure'' bazında kıbrıs cumhuriyeti'ne bağlı olsa da "de facto" olarak kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'ne bağlıdır.

kaynakça 
 morwood, james - a dictionary of latin words and phrases, oxford university press, 1998

dipnotlar 

 morwood, james - a dictionary of latin words and phrases, oxford university press, 1998

ayrıca bakınız 
 latince deyişler listesi
 de jure

dış bağlantılar
 

latince deyişler
M24 Chaffee

m24 chaffee, ii. dünya savaşı ve kore savaşı'nda kullanılan hafif tank sınıfındadır. i̇ngiliz ordusu'nda kullanılırken, amerikan ordusu'nda tank kullanımını geliştiren adna r. chaffee, jr.'ı anmak için chaffee diye adlandırılmışlardır.

versiyonlar 
 m37 howitzer motor carriage (uçak savar tankı çift namlulu 40 mm-bofors-topunla)
 m367 howitzer motor carriage (105 mm kundağı motorlu obüs)
 m41 gorilla howitzer motor carriage (155 mm kundağı motorlu obüs)
 nm-116 (norveçin 1974-1975 modernleştrilmiş m24 versiyonu)

kullanan ülkeler 

ii. dünya savaşı'nda amerika birleşik devletleri'nin tankları
türkiye tankları
hafif tanklar
yunanistan silahlı kuvvetleri
Make

make dosyaları bir formdan diğerini çevirme işlemini otomatikleştiren bir araçtır. bu işlemi, çevrilecek programların ihtiyaç duyacağı diğer programları kontrol ettikten sonra gerekli programları çalıştırarak çevirme işlemini gerçekleştirir. çevrilen programı çalıştırmak için ihtiyaç duyulan diğer programlara bağımlılıklar denir. unix/linux tabanlı işletim sistemlerinde, kaynak kodu (source code) nesne koduna (object code) derlerken ve nesne kodlarını çalıştırılabilir (executable) ve kütüphane (library) dosyalarına bağlarken (linking) sıkılıkla kullanılır. bağımlılık grafiğini çıkarmak için "makefile" ismi verilen bir dosya kullanır ve shell'e (kabuk) geçirilmek üzere kullanılan betikleri (script) oluşturur.

otomatik yazılım inşasında karşılaşılan bir problem inşa işleminin farklı platformlarda uygulanmasıdır. örneğin, bir platformda kullanılan derleyici başka platformdaki bir derleyiciyle aynı parametreleri kullanmıyor olabilir. bu problemi yalnız make kullanarak çözmek pratik değildir. bu problemi çözmek için genellikle cmake ve autoconf gibi araçlar kullanılarak platforma özel inşa komutları oluşturulur. oluşturulan komutlar daha sonra make tarafından işlenir.

makefile yapısı 

makefile bir grup dosyaya bağlı olarak, bir dosyayı ya da kural adını tanımlayan metin satırlarından oluşur. çıktı dosyaları bağlı oldukları kaynak dosyalarına ve kaynak dosyalarda içinden dahil edildikleri dosyalara göre işaretlenirler. her bir bağımlılık listelendikten sonra, tab ile boşluk bırakılmış satır dizileri girdi dosyalarının çıktı dosyalarına nasıl dönüştürüleceğini tanımlar (eğer girdi dosyaları çıktılardan daha önce değişikliğe uğramış ise). bu tip tanımlamalara "build scripts" adı verilir ve hedef dosyayı oluşturması için shell' e geçirilir. basit bir makefile yapısı aşağıdaki gibidir.

makefile çeşitli değişken tanımları içerebildiği gibi diğer makefile' lardan alıntıda yapabilir. makefile içerisindeki değişkenler komut satırından geçirilecek olan değerlerle değiştirilebilir. bu kullanıcıya build script' ler için farklı davranışlar tanımlayabilmesini sağlar ve programları diğerleri arasından nasıl çağırabileceğini belirler. örneğin, makefile lardaki "cc" değişkeni sıklıkla c derleyicisine referans için kullanılır ve kullanıcı farklı bir derleyiciyi kullanmak maksadıyla tanımlayabilir.

ayrıca bakınız
 cmake

derleme araçları
unix programlama araçları
i̇nşa otomasyonu
gnu projesi yazılımları