Süper bilgisayar

süper bilgisayar basit olarak; yoğun paralel işlemciler, yüksek başarımlı vektör
işlemciler ve öbek bilgisayarların oluşturduğu sistem (her bileşen olmak zorunda değil) olarak
tanımlanabilir. süper bilgisayarlar bilimde, deney ve hesaplamayı birleştiren hesaplamalı bilim gibi yeni metodolojilerin oluşmasını sağlamıştır. günümüzde süper bilgisayarlar saniyede yüzlerce trilyon işlem yapar hale gelmiştir. örneğin, dünyanın en hızlı süper bilgisayarı saniyede 136,8 trilyon kalıcı işlemle amerika'da lawrance livermore national laboratuvary isimli ulusal laburatuarın kullanımındadır (teorik sınır bu rakamın üzerinde olup adı geçen makine için saniyede 183,5 trilyon işlemdir) süper bilgisayarlar ilk defa 1960'larda seymour cray tarafından control data corporation'da tasarlandı.

tarihçe
1950'li yılların başında, bir bilgisayar eş zamanlı olarak birden fazla program çalıştıramıyordu. her kullanıcı, bilgisayarı yalnız bir kere kullanma hakkına sahipti ve kendisine ayrılmış belirli  bir sürede kullanacağı program ve delikli kâğıttan kartlar ile bir bant şeritle birlikte bilgisayarı kullanması gerekiyordu. program makinaya yüklenir ve program sonlandırılana veya çökene kadar çalışacak şekilde ayarlanırdı. programların hata denetimi makinanın önündeki elektrik şalterleri ve panel ışıklarıyla yapılırdı.

günümüzde, süper bilgisayarlar genellikle özel olarak cray, ibm gibi geleneksel firmalar tarafından üretilmektedir. 2013 haziran'dan beri, çin'de bulunan tianhe-2 adlı süper bilgisayar dünyadaki en hızlı süper bilgisayardır. bu bilgisayar 3 milyon 120 bin çekirdeğe sahip olup saniyede 33.86 katrilyon işlem yapabilmektedir. bunun için 17.808 kw elektrik gücüne ihtiyaç duymaktadır.

türkiye'nin ilk süper bilgisayarı i̇stanbul teknik üniversitesi'nde bulunmaktadır.

kullanım alanı ve mainframe ile arasındaki fark 
büyük bilimsel çalışmalarda, nükleer enerji araştırmalarında, hareketli animasyonlarda, akışkanların karakteristiklerini hesaplamada ve meteoroloji gibi alanlarda gereken hesaplamalar için kullanılır. mainframe ile arasındaki fark süper bilgisayarlar işlemci gücüne dayalı tek bir çalışmaya has iken mainframe çoklu kullanıcı yapıya sahiptir.

yazılım ve donanım mimarileri 
yalnızca süper bilgisayarlarda kullanılmak üzere bazı teknolojiler geliştirilmiştir. vektör işleme, sıvı soğutma, nonuniform bellek erişimi, paralel dosya sistemleri bu teknolojilerden bazılarıdır.

i̇şletim sistemi 
süper bilgisayarlarda en çok kullanılan işletim sistemi linux'tur. 1980'lerin ortalarına kadar, süper bilgisayarlar genellikle komut kümesi uyumluluğunu ve şifre taşınılabilirliğini performansı için göz ardı etti. birçok parça için, süper bilgisayarlar bu zamana kadar çok farklı işletim sistemlerine sahipti. cray-1 genel olarak bilinmeyen en az 6 farklı özel işletim sistemine sahipti. benzer şekilde, farklı ve uyumsuz vektörleştirme ve paralelleştirme derleyicileri fortran için de mevcuttu. bu eğilim bilgisayar sistemlerinin benimsenmesi ve cray-1 ve cray x-mp arasındaki ilk komut kümesi uyumluluğu olmasaydı cray's unicos veya linux gibi eta-10 ile devam edecekti.

en hızlı süper bilgisayar sistemi  
2021 yılından itibaren rikende bulunan itibaren arm mimarili japon fugaku, amerikan summiti geçerek top500 listesinde birinciliği almıştır. 150.000'i aşkın fujitsu a64fx işlemciye sahiptir ve 28,3 mw'lık bir güç tüketimine sahiptir. projenin yaklaşık maliyeti 1 milyar amerikan dolarıdır.

günümüzdeki süper bilgisayarlar

türkiye'de süper bilgisayarlar 
türkiye'de bu alanda i̇tü uybhm ve harran üniversitesi harranhpc  tarafından çalışmalar yapmaktadır.
ulusal yüksek başarımlı hesaplama merkezi projesi’nde yer alan süper bilgisayarlar, birçok işlemciden oluşmakta ve saniyede trilyonlarca işlem yapabilmektedir. kamu kaynakları (dpt) ile gerçekleştirilen bu projeler sayesinde, akademik ve endüstriyel araştırmalara hesaplama gücü sunmanın ötesinde bu alanda uzman insan kaynağı ve bilgi birikiminin sağlanması, yüksek başarımlı bilişim uygulamaları için bir sinerji merkezi oluşturulması sağlanmaktadır.

i̇tü uybhm'nin de katkısı ile tübi̇tak ulakbi̇m bünyesinde tr-grid adlı bir süper bilgisayar girişimi daha başlatılmıştır.

ayrıca bakınız 
 i̇tü ulusal yüksek başarımlı hesaplama merkezi
harranhpc harran üniversitesi yüksek başarımlı hesaplama merkezi 
 bilgisayar
 kişisel bilgisayar
 linux

dış bağlantılar 
 en hızlı 500 süper bilgisayar
 i̇tü ulusal yüksek başarımlı hesaplama merkezi

kaynakça 

 
paralel hesaplama
bilgisayar kümeleri
amerika birleşik devletleri icatları