Ekrem Akurgal

ekrem akurgal (30 mart 1911 - 1 kasım 2002), türk arkeolog.

çocukluğu 
1911 yılında annesinin ailesinin filistin'deki çiftliğinin bulunduğu hayfa yakınlarındaki köyü tulkarem'de doğdu (tulkarem aynı zamanda sonradan arkeoloji dünyasında büyük önem kazanacak antik caesareia kentinin kalıntılarının bulunduğu yerdir). osmanlı'nın hersek vilayetine müftüler ve yöneticiler yetiştirmiş köklü bir aile olan rizvanbegovic ailesinden gelen babası başkentte doğmuş görünmesini yeğlediği için nüfusuna i̇stanbul yazdırmıştır. akurgal 2 yaşındayken ailesi i̇stanbul'a dönmüş, bir süre adapazarı'nın akyazı ilçesindeki çiftliklerinde kalmışlardır. 6 yaşından itibaren halasının eski hersek müftüsü olan ve darülfünun 'da arap edebiyatı müderrisliği yapan kocası cabizade ali fehmi efendi'nin evinde kalmaya başlamış ve ilk eğitimini burada almıştır.

eğitimi 
1931'de i̇stanbul erkek lisesi'ni bitirdi. devlet sınavını kazanarak almanya'da arkeoloji öğrenimi gördü.1934 yılında soyadı kanunu çıkınca, babasının isteği üzerine, bir sümer kralının adı olan ve sümerce'de a-'baba, su' kur- 'ülke' ve gal-'büyük' kelimelerinin yan yana gelmesinden oluşan akurgal soyadını aldı. a-kur-gal türkçeye tercüme edilmek istenirse: "büyük su ülkesi" anlamına gelmektedir.

1957 yılında ankara üniversitesi dil ve tarih-coğrafya fakültesinde ordinaryüs profesör oldu.

arkeolojik çalışmaları 
ege'de foça (phokaia), çandarlı (pitane), çeşme-ildırı erytrai ve smyrna/bayraklı-tepekule höyüğü antik kentlerini ortaya çıkarmıştır. ölümüne dek uzun süre bayraklı-eski i̇zmir kazılarını yürüttü.  eski yunan, hitit-hatti ve eski anadolu uygarlıkları üzerine çeşitli dillerde sayısız eseri yayınlanmıştır. türkiye i̇nsan hakları kurumu vakfı (ti̇hak) kurucu üyesiydi.

çalışmaları, kendisi de bir uzman arkeolog olan ve sağlığında en yakın asistanlığını yürüten eşi meral akurgal tarafından sürdürülmekteydi. akurgal, türkiye'de arkeoloji bölümlerinde akademik olarak görev yapmış ve yapmakta olan birçok arkeoloğun hocasıdır. bu yüzden "hocaların hocası" olarak anılır.

akurgal, avrupa'da yedi akademiye üyedir ve dünyadaki pek çok bilim kuruluşunun şeref üyesidir.

akurgal, 2002 yılında i̇zmir'de öldü. ordinaryüs prof. ekrem akurgal’ın 30 yılını verdiği smyrna kazısına gömülme isteği yerine getirilmedi.

devlet nişanları

ödülleri 
 1981 federal almanya goethe madalyası
 1981 türkiye cumhuriyeti kültür bakanlığı büyük ödülü
 1983 toplum ve i̇nsan bilimleri alanı arkeoloji dalında türkiye i̇ş bankası büyük ödülü, "eski i̇zmir i, yerleşme katları ve athena tapınağı" ile
 1986 i̇talya premio internazionale "i cavalli d'oro di san marco"

fahri doktoraları 
 1961 bordeaux üniversitesi fahri doktoru 
 1989 atina üniversitesi fahri doktoru
 1990 lecce üniversitesi fahri doktoru 
 1990 anadolu üniversitesi fahri doktoru

eserleri 
 griechische reliefs aus lykien, dai berlin  1942 
 remarques stylistiques sur les reliefs hittite, ankara  1945 
 spathethitische bildkunst, ankara  1948* phrygische kunst, ankara  1955 
 die kunst anatoliens von homer  bis alexander, w. de gruyter, berlin  1961 
 die kunst  der  hethiter, max hirmer, mùnchen  1961, 1976; the art of the  hittites, thames  und hudson, london  1962; arte degli ittiti, sansoni firenze  1962 
 orient und okzident, holle baden baden  1966, 1981; the birth of greek art, methuen, london  1968; orient  et  occident,  albin  michel, paris  1969; the art of greece, its origins, crown, new york  1968; orient a occidente, ii saggiatore, milano 1969 
 treasures of turkey (akurgal, mango, ettinghausen), skira, geneva*new york  1966 (aynı zamanda almanca, fransızca, i̇talyanca ve i̇spanyolca) 
 urartaische und altiranische kunstzentren, türk tarih kurumu, ankara  1968 
 the art and architecture of turkey, oxford university press 1980; kunst in der türkei, office  du livre,  fribourg und wurzburg  1980; l'art en turquie,  office  du livre, fribourg  1981 
 eski i̇zmir, türk tarih kurumu, ankara 1993, (also in german) 
 griechische und römische kunst in der türkei, münchen  1987 
 ancient civilizations and ruins of turkey, net yayınları, istanbul 1993,; civilisations  et  sites antiques  de turquie,  istanbul  1986 
 turquie, akurgal, robert mantran, jean poul roux, pierre bordas, paris  1990  (also in german) 
 anadolu uygarlıkları, net yayınları, i̇stanbul 1987. isbn 975-479-031-0
 eskiçağ'da ege ve i̇zmir, yaşar holding yayınlarından, dağıtım net yayıncılık, i̇stanbul 1993. isbn 975-95252-0-8
 hatti ve hitit uygarlıkları, i̇zmir 1995 
 türkiye'nin kültür sorunları, bilgi yayınevi ankara 1998 
 anadolu kültür tarihi, tübi̇tak yayınları, ankara 1998 
 bir arkeoloğun anıları, türkiye cumhuriyeti kültür tarihinden birkaç yaprak, ekrem akurgal. türkiye bilimler akademisi, ankara 1999 isbn 9754051665 
 civilisations et sites antiques de turquie (de l'epoque prehistorique jusqu'a la fin de l'empire romain) (800 av j.-c. - 395 ap. j. - c.) haşet kitabevi i̇stanbul , 1986
 ege batı uygarlığının doğduğu yer : doğu hellen kültür tarihi i̇.ö. 1050 - 333 i̇zmir bb kültür yayınları, i̇zmir, 2000, isbn 975-18-0044-7
 the hattian and hittite civilizations ktb yayınları, ankara, isbn 975-17-2756-1
 alt - symrna i. wohnschichten und athenatempel türk tarih kurumu yayınları, ankara, isbn 975-16-0496-6
 ancient civilizations and ruins of turkey net turistik yayınları, i̇stanbul 
 hatti ve hitit uygarlıkları net turistik yayınları, i̇stanbul 
 eski i̇zmir i. yerleşme katları ve athena tapınağı türk tarih kurumu yayınları, ankara, isbn 975-16-0496-6
 hittite and other anatolian and near eastern studies in honour of sedat alp editör: ekrem akurgal; editör: aygül süel türk tarih kurumu yayınları, ankara 
 l'art en turquie office du livre 
 the aegean birthplace of western civilization history of east greek art and culture 1050 - 333 bc i̇zmir bb kültür yayınları, i̇zmir, 2000, isbn 975-18-0045-5
 türkiye'nin kültür sorunları ve anadolu uygarlıklarının dünya tarihindeki önemi bilgi yayınevi, ankara, 1998, isbn 975-494-729-5

kaynakça 

 

légion d'honneur sahipleri
commendatore ödülü sahipleri
1911 doğumlular
hayfa doğumlular
türk arkeologlar
türk arkeoloji akademisyenleri
20. yüzyıl türk tarihçileri
21. yüzyıl türk tarihçileri
académie des inscriptions et belles-lettres üyeleri
i̇stanbul erkek lisesinde öğrenim görenler
légion d'honneur sahibi subaylar
türk şövalyeler
2002 yılında ölenler
i̇zmir'de ölenler
kokluca mezarlığı'na defnedilenler
türk bilim insanları
boşnak asıllı türkler
avusturya bilimler akademisi üyeleri
odtü prof. dr. mustafa parlar eğitim ve araştırma vakfı ödülü sahipleri
berlin sanat üniversitesinde öğrenim görenler
ankara üniversitesi öğretim üyeleri
20. yüzyıl arkeologları