mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Aspir

aspir (carthamus tinctorius), papatyagiller (asteraceae) familyasından 50–100 cm boyunda, yaz sonuna doğru (haziran sonuna doğru-temmuz başı) sarı, krem, beyaz, kırmızı veya turuncu çiçekler açan bir bitki türü. ayrıca kır safranı, papağan yemi, boyacı aspiri, haspir gibi isimlerle de anılır.

anavatanı arabistan yarımadası olup, i̇ran, hindistan, pakistan gibi ülkelere yayılmıştır. türkiye'de anadolu'da  yabani olarak rastlanmakta ve ekimi de yapılmaktadır. benzerliği sebebiyle ticarette safran bitkisiyle sık sık karıştırıldığından "yalancı safran" denilmektedir.

çeşitleri ve özellikleri  
aspir, kuraklığa dayanıklı, yazlık karakterde ve ortalama 110-140 gün arasında yetişebilen tek yıllık bir uzun gün yağ bitkisidir. aspir, genellikle 80–100 cm arasında boylanabilir, dikenli ve dikensiz formları vardır. dikenli formları dikensizlere göre daha fazla yağ içerir. 
aspirin 4 çeşidi bilinmektedir;
 bunlardan yenice (kırmızı) ve dinçer (turuncu) dikensiz,
 remzibey (sarı) ve balcı (sarı) çeşitleri dikenlidir.

dikensizlerde yağ oranı % 25-28, dikenlilerde ise %30-40 arasındadır. yağ tipi oleik ve linoleik tir.

sarı, beyaz, krem, kırmızı ve turuncu gibi değişik renklerde çiçeklere sahiptir. yaklaşık 2.5–3.0 m derinlere gidebilen bir kazık kök sistemine sahiptir. tohumları, beyaz, kahverengi ve üzerinde koyu çizgiler bulunan beyaz taneler şeklindedir. dallanan ve her dalın ucunda içerisinde tohumları bulunan küçük tablalar oluşturur.

kullanım alanları 
renkli çiçekleri (petaller) gıda ve kumaş boyasında kullanılır. tohumlarında % 30-45 arasında yağ bulunur ve yemeklik yağ olarak kullanılır. yağı, sabun, boya, vernik, cila olarak kullanıldığı gibi, linoleik asit içerdiğinden yemeklik yağ kalitesi yüksektir. ayrıca yağı biyoyakıt olarak kullanılabilir,  küspesi ise hayvan yemi olarak kullanılır (küspesinde ortalama % 25 protein vardır). güneydoğu anadolu bölgesinde ise pilavlara tat vermek için kullanılır.

aspir güvercin yemi olarak da çok değerlidir.

üretimi 
aspir, türkiye'de eskişehir, burdur, isparta, konya gibi belli yörelerde üretilmektedir. 2008 yılı yazından itibaren trakya bölgesinde bölgenin yağ ihtiyacını karşılamakta ayçiçeğine olan bağımlılığı azaltmak için aspir ekimi özendirilmektedir ve ciddi yol katedilmiştir.

kaynakça 

carthamus
şifalı bitkiler
gıda boyaları
yenilebilir papatyagiller
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Dalay Lama

dalay lama veya dalai lama (tibetçe: ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ taa-la’i bla-ma [táːlɛː láma]; çince: 达赖喇嘛 / 達賴喇嘛, pinyin: dálài lǎmā), tibet'in ruhani dini lideri. 14. ve şu anki dalay lama tenzin gyatso'dur ve hindistan'da mülteci olarak yaşamaktadır.

dalay lamalar 
bugüne kadar tanınmış 14 dalay lama reenkarnasyonu vardır:

i̇lgili filmler 
 'tibet'te yedi yıl, (i̇ngilizce: seven years in tibet)', (1997)
 'kundun', (1997)

i̇lgili medya 
 dalai lama: the soul of tibet, klip
 trt2 kirmizi hat ozel - dalai lama ile röportaj, klip

resim galerisi

ayrıca bakınız 
 tibet budizmi

kaynakça 

 
bodhisattvalar
i̇lahlaştırılan kişiler
lamalar
Sinematograf

sinematograf ( kínēma, hareket ve  gráphein, yazmak hareket yazıcı anlamında), auguste ve louis lumière'in tasarladığı, 13 şubat 1895'te fransa için patentini aldıkları, görüntüleri kaydetmeye ve bir ekran üzerinde yansıtmaya yarayan aygıt.

sinema ve video terminolojisi
fransız icatları
auguste ve louis lumière
Titanik (anlam ayrımı)

titanik veya titanic, aşağıdakı anlamlara gelebilir:

 titanik, olympic sınıfı transatlantik yolcu gemisi
 titanik (film, 1915), rms titanik ile alakası olmayan 1915 tarihli sessiz i̇talyan filmi.
 titanic (film, 1943), herbert selpin'in yönettiği 1943 tarihli siyah-beyaz alman filmi. özgün adı titanic.
 titanik (film, 1953), jean  negulesco'nun yönettiği 1953 tarihli  siyah-beyaz abd filmi. özgün adı titanic.
 titanik (mini dizi, 1996), robert lieberman'ın yönettiği 1996 tarihli kanada-abd ortak yapımı tv filmi. özgün adı titanic.
 titanik (film, 1997), james cameron'ın yönettiği 1997 tarihli abd filmi. özgün adı titanic.
 unutulmaz gece - titanik, roy ward baker'ın yönettiği 1958 i̇ngiltere yapımı film. özgün adı a night to remember.
 s.o.s. titanik, william hale'in yönettiği 1979 tarihli i̇ngiltere-abd ortak yapımı tv filmi. özgün adı s.o.s. titanic.-->
 titanic sinclair
 titanic thompson
Letonya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti

letonya sovyet sosyalist cumhuriyeti (; , latviyskaya sovetskaya sotsialistiçeskaya respublika) kısaca  letonya ssc , sovyetler birliği içerisindeki cumhuriyetlerden biridir. 23 ağustos 1939 tarihinde kızıl ordu tarafından molotof şartı'na uygun olarak işgal edilen ülke önce bağımsız bırakıldı. ancak 17 haziran 1940 tarihinde molotof-ribbentrop paktı'nın imzalanmasından hemen sonra 21 temmuz 1940 tarihinde sovyetler birliği'ne bağlı bir cumhuriyet haline getirildi. 5 ağustos 1940 tarihinde imzalanan antlaşma ile 15 kurucu cumhuriyetten biri olarak sovyetler birliği'ne bağlandı. 1941 yılında wehrmacht tarafından işgal edilen ülke, 3 yıl nazi almanyası yönetiminde kaldıktan sonra 1944-1945 yılları arasında sovyetler birliği tarafından geri alındı.

1990 yılında ilk seçilmiş letonya ssc meclisi, egemenlik deklarasyonu'nu yayınladı. ardından 4 mayıs 1990 tarihinde ülkenin ismi letonya olarak değiştirildi. 21 ağustos 1991 tarihinde ise tam bağımsızlığını ilan etti.

ayrıca bakınız 
 sovyetler birliği'nde letonlar

kaynakça
Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti

moldova sovyet sosyalist cumhuriyeti (moldovca/rumence: република советикэ сочиалистэ молдовеняскэ veya republica sovietică socialistă moldovenească; , moldavskaya sovetskaya sotsialisticheskaya respublika), kısaca moldova ssc veya mssc, 1917 ekim devrimi ile kurulan sovyetler birliği'ni oluşturan 15 cumhuriyetten biriydi. 
 
romanya'dan ayrılan moldova devleti 1940 yılında sovyetler birliği'ne katılan son cumhuriyetlerden biri olarak moldova sovyet sosyalist cumhuriyeti adını aldı. ancak haziran 1941'de sovyet topraklarına saldıran nazi almanyası ile ittifak halinde hareket eden romanya'daki hükûmetin işgaline maruz kaldı. 1944 yılında kızıl ordu tarafından yeniden sovyetler birliği'ne katıldı.

moldova sovyet sosyalist cumhuriyeti, sovyetler birliği'nin güneybatısında kısmen balkanlarda yer alan tarihi besarabya toprakları üzerine kurulmuştu. bu topraklar oldukça verimli olduğu için ülke sovyetler birliği'nin tarımsal üretiminde önemli bir yere sahipti.

gorbaçov'un perestroyka ve glasnost adı verilen reform politikalarıyla birlikte sovyet rejiminin yıkılma tehlikesi üzerine 17 mart 1991'de birliği kurtarmak için yapılan referanduma (bkz. 1991 sovyetler birliği referandumu) bağımsızlık yanlısı moldova hükûmeti katılmak istemedi. ancak moldova sovyet meclisi seçim sandıkları oluşturarak halkı oy kullanmaya çağırdı. moldova referandumu meşru kabul etmeyen 6 sovyet cumhuriyeti içinde en yüksek katılımın olduğu devlet oldu. referandumdan çıkan % 98.72 oranında sovyetler birliği'nde kalma yönündeki oy oranına rağmen hükûmet sonuçları meşru kabul etmedi. 19 ağustos'ta moskova'da gerçekleşen darbe girişimi de referandum sonucuna göre yapılması planlanan yenilenmiş birlik anlaşmasının iptal edilmesine sebep oldu ve moldova 27 ağustos 1991 tarihinde bağımsızlık bildirgesi'ni ilan ederek sovyetler birliği'nden ayrıldı. resmi bağımsızlığını kazandıktan sonra ismi moldova oldu.

moldova halkı rumenler ile tarihi ve kültürel bağlara sahip olmasına karşın sovyetlerden ayrıldıktan sonra romanya ile birleşmeyi kabul etmedi. bağımsızlığın ilanından sonra 2014 yılına kadar yapılan tüm seçimlerde moldova komünist partisi galip geldi ve ülke bu parti tarafından yönetildi. 2014 yılında yapılan seçimlerde de komünist parti'den ayrılanların kurduğu sosyalist parti birinci geldi.

nüfus

kaynakça
Manas Destanı

manas destanı, kırgızların millî destanıdır. mani dinini yaşayan karahitaylar ile müslüman karahanlılar arasındaki mücadelede kırgızların durumunu ve manas adlı kişinin başından geçenleri anlatan destandır.

ünlü türkolog wilhelm radloff (1837-1918), manas destanı'yla ilgili ilk derlemeyi, kırgızistan'ın tokmok kenti güneyindeki sarı bağış boyuna mensup bir manasçıdan (destanı günümüze kadar nesilden nesile aktaragelen sözlü anlatıcılar) 1869'da yapmıştır. halk arasında bu sözlü halk edebiyatı anlatıcılarına ırçı veya comokçu da denmiştir.

manas destanı'na hâlâ eklemeler yapılmaktadır ve destanın 130'dan fazla değişik biçimi vardır. prof. dr. gülzura cumakunova türkiye'de çalışan önemli bir manas destanı araştırmacısıdır.

manas hakkında anlatılar 
manas han'ın babası yakup han'dır. annesinin adı çığrıcı'dır. yakup han ile çığrıcı hanım evlendikten on dört sene sonra manas doğmuştur. doğumu üzerine civardan gelen elçiler, onun bir kahraman olacağını hemen anlamışlardır. 
on yaşına gelince tam bir kahraman olur. düşmanlarının üzerine saldırarak perişan eder. atlarına at erişemez, zırhına ok işlemez. 
yakup han, oğlunun atılganlıklarını, kahramanlıklarını görünce, onu korumak, onunla arkadaşlık etmek üzere, bakay adında bir kişiyi onun yanına koymuştur. 
manas, nogay boyundan gelmektedir. kalmuk baskınlarına karşı kırgız halkının birliğini, bütünlüğünü korur ve bir kahramanlık ve özgürlük sembolü haline gelir.

kaynakça

bibliyografya 
 manas. translated by walter may. rarity, bişkek, 2004. isbn 9967-424-17-6
 levin, theodore. where the rivers and mountains sing. the spirit of manas.bloomington: indiana university press, 2006
 manas 1000. theses of the international scientific symposium devoted to the 'manas' epos millenial anniversary. bishkek, 1995.
 s. mussajew. the epos manas. bishkek, 1994
 traditions of heroic and epic poetry (2 vols.), under the general editorship of a.t.hatto, the modern humanities research association, london, 1980.
 the memorial feast for kokotoy-khan, a.t. hatto, 1977, oxford university press
 the manas of wilhelm radloff, a.t. hatto, 1990, otto harrassowitz

türk destanları
halk edebiyatı
türk masal karakterleri
Olea

olea, zeytingiller (oleaceae) familyasından kışın yaprağını dökmeyen, her dem yeşil boylu çalıları içeren bitki cinsi.

morfolojik özellikleri 

deri gibi sert yapraklar sade, tam kenarlı, ender olarak dişlidir. çiçekler teker teker yaprakların koltuğunda veya terminal durumlu mürekkep salkım vaziyetinde bulunur, beyaz ve güzel kokuludur. çiçekler erdişi, bir evcikli veya iki evciklidir. meyve çekirdekli suludur.

dağılım 
olea''' cinsi afrika'nın güneyi, güney asya, doğu avustralya ve yeni kaledonya'da yaygın olarak görülür.

 türler 

 olea brachiata olea capensis 
 olea caudatilimba 
 zeytin (olea europaea)
 olea exasperata 
 olea guangxiensis 
 olea hainanensis 
 olea laxiflora 
 olea neriifolia 
 olea paniculata 
 olea parvilimba 
 olea rosea 
 olea salicifolia 
 olea tetragonoclada 
 olea tsoongii 
 olea undulata''

dış bağlantılar
Kuş iğdesi

kuş iğdesi (elaeagnus angustifolia), iğdegiller (elaeagnaceae) familyasından kışın yaprağını döken çoğunlukla çalı, bazen 7–8 m'ye kadar boylanabilen bir iğde türü.

morfolojik özellikleri
sürgünleri dikenli olan bitkinin,  söğüt yapraklarına benzeyen kısa saplı ve dar şerit biçimindeki yaprakları vardır. 4–8 cm uzunluğundaki yaprakların üst yüzü mat-yeşil alt yüzü gümüşi renktedir. çiçekler 1-3'lü kısa salkımlar halinde gümüşi renkte ve güzel kokuludur. meyvesi, portakal sarısı ya da kendine has bir renktedir. meyvesinin kabuğunun altında bulunan unlu tatlı kısmı yenmektedir.

yayılışı
kuş iğdesi; rusya ve kazakistan'ın güneyinden türkiye ve i̇ran'ı da içine alan batı ve orta asya batı ve orta asya'da yerli tür olarak yetişmektedir. 17. yüzyılda yapılan kültür çalışmalarıyla avrupa'da da görülmeye başlayan bu tür, insan faaliyetleri sonucu 19. yüzyıldan itibaren kuzey amerika kıtasında da görülmeye başlamıştır. türkiye'nin orta anadolu bölgesi ağırlıklı olmak üzere hemen her yerinde yetişmektedir.

angustifolia
türkiye'deki odunsu taksonlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Kunstformen der Natur

kunstformen der natur (doğanın sanatsal biçimleri), alman biyolog ernst haeckel'in taş baskı eserlerinden oluşan bir kitaptır.

1899-1904 yılları arasında 10 levhalık setler halinde ve 1904'te de tam bir cilt olarak yayımlanan bu kitapta, çoğu ilk olarak haeckel'in kendisi tarafından tanımlanmış olan çeşitli canlılara ait 100 adet baskı levha bulunur.
kitap, haeckel'in kariyeri boyunca üretmiş olduğu taslaklar ve sulu boya resimlere dayanarak üretilmiş binden fazla baskı içinden en iyilerinin seçilmesiyle oluşturulmuştur.

haeckel'in kitabında özellikle dikkat çeken levhalar arasında, protista âleminin radiolaria (ışınlılar) şubesine dahil planktonlara ait olan ve bu canlıların amatör mikroskopçular arasında popülerleşmesine katkıda bulunan çeşitli baskılar vardır.
bu baskılardan, neredeyse her onluk sette en az bir tane bulunur.

hayvanlar âleminin knidliler (cnidaria) şubesi de kitapta oldukça öne çıkarılmıştır.
actiniaria, semaeostomeae ve siphonophora gibi çeşitli knidliler takımlarından canlılara yer verilmiş olan kitabın birinci onluk setinde, haeckel'in ikinci eşi anna sethe'nin ölümünden kısa bir süre sonra tanımladığı ve "desmonema annasethe" adını verdiği (günümüzde, cyanea annasethe), özellikle çarpıcı bir denizanası da resmedilmiştir (sağdaki resim).

kitaptan örnekler

kaynakça 
 i̇ngilizce wikipedia'daki kunstformen der natur maddesinin 4 haziran 2006 sürümü

dış bağlantılar 

1904 kitapları
alman kitapları
almanca kitaplar
doğa tarihi
biyoloji kitapları
art nouveau eserleri
Mir'atü'l-Memalik

mir'atü'l-memalik, (memleketlerin aynası) kaptan-ı derya seydi ali reis'in çağatayca mensur ve manzum şekilde yazdığı eseridir. i̇lk seyahatname olma niteliği taşıyan mir’atü'l-memalik, 1554 civarında yazmıştır. hint seferine gemiyle giden seydi ali reis, donanmasını kaybedince bağdat'a kara yoluyla döner. bu dönüş sırasında gezdiği yerleri anlatan kitabını, mir'atü'l-memalik, yazar.

özellikleri 
jean-louis bacque grammond mir’atü'l-memalik’in fransızca çevirisini yayınlamış ve çok beğendiğini söylemiştir.
“özbek dili ve edebiyatı” konulu bir radyo programına katılan grammond’a mir’atü'l-memalik’i ve yazarı seydi ali reis sorulduğunda. “kitabı çok beğendiğini, fransızca çevirisini yaptığını ve seydi ali reis rastladığı padişaha göre çağatayca*, farsça** veya başka dillerde şiirler yazıyordu. bu kitabın konularına paralel bir kitaptan bahsedebiliriz, bu da grek edebiyatından anabasis***.” demiştir.

16. yüzyılın denizcilerinden süveyş kaptanı olan galatalı seydi ali reis (öl.970/1562) umman ve hint denizlerindeki seferleri sonucunda baş tarafı kozmografya (astronomi) ve bunun temellerinden, diğer kısımları da kızıldeniz, aden ve basra körfezleri ile umman denizinin durumlarından bahseden bir eser (mir’at-ül memalik) yazmıştır. bu eser joseph von hammer-purgstall tarafından almancaya çevrilmiştir.

kaynakça 

gezi kitapları
denizcilik kitapları
1554 kitapları
osmanlı i̇mparatorluğu ile ilgili kitaplar
osmanlı i̇mparatorluğu'nda denizcilik
osmanlı i̇mparatorluğu'nda bilim ve teknoloji
Konstrüktivizm (sanat)

konstrüktvizm, 1914'te rusya'da ortaya çıkmış bir sanat akımı.

resim, heykel ve mimari alanlarında egemen olmuş, genelde çağdaş malzemeleri kullanan ve geometrik kompozisyon anlayışını benimseyen bir tutumdur.   ekim devrimi'yle beliren konstrüktvizm, geçmişle tüm bağlarını koparmış, endüstriyel malzeme ve teknikleri yücelten bir biçimlendirme çabası içinde olmuştur. sosyalist gerçekçilik resmi tutum olarak benimsenince ortadan kalkmış, yandaşlarının bir bölümü batıya göçmüştür.

vladimir tatlin'in önderliğinde ilk olarak mimarlıkta ortaya çıkmışsada bu alanda tasarımdan öteye gidememiştir, hiçbir uygulanmış örneğe sahip olmamıştır. fakat pravda gazetesinin yönetim merkezi olarak tasarlanan yapı başta olmak üzere, çoğu konstrüktvist tasarımlar modern mimarlık'ın gelişiminde etki yapmışlardır.

resim ve heykel alanında konstrüktivizm çok daha verimlidir. ünlü konstrüktivistler arasında antoine pevsner, naum gabo, kazimir maleviç, lászló moholy-nagy adları sayılabilir.

 
görsel sanat akımları
Kompozisyon

kompozisyon, farklı parçaları, nesneleri, ögeleri en iyi şekilde bir araya getirme ve bu şekilde oluşturulmuş bütün" anlamında bir kavramdır. mimarlıktan  güzel sanatlara, müzikten edebiyata kadar çok farklı alanlarda kullanılır.

türkçeye fransızcadan geçmiştir.

edebiyatta 
edebiyatta kompozisyon, duygu ve düşünceleri düzgün bir şekilde sıralama ve ifade etmeyi öğrenmek amacıyla yapılan bir düzyazı çalışmasıdır. kompozisyon en az üç bölümden oluşur: giriş, gelişme ve sonuç. bu bölümlerden her biri en az bir paragraftan oluşur.

giriş (serim) bölümü
verilen bir konuyu açıklayabilmek için önce açıklanması gereken düşünce bulunur ve bu düşünce giriş bölümünde belirtilir. bu bölümde sadece açıklanması gereken düşünce belirtilir. bu bölümde örnek verilmez ve açıklama yapılmaz. kısa ve öz bilgi verilmelidir.

gelişme (düğüm) bölümü
gelişme bölümünde, giriş bölümünde belirtilen düşünce geniş bir şekilde açıklanır. bu bölümde örnek verilmesi gerekiyorsa örnek verilir. ancak örneğin diye başlanılmaz, örneğin sözcüğü kullanılmaz. verilen örnek birden fazla olmamalıdır. gelişme bölümü bir paragraftan fazla olabilir.
i̇lk paragrafta anlatılan konunun devamı gibidir ama daha geniş ve açıklayıcı bir şekilde olmalıdır. giriş ve sonuçtan daha çok yazılmalıdır. konular daha fazla açılmalıdır. konu ayrıntılarıyla anlatılır."ne olacak?" diye merak edilen bölümdür.

sonuç (çözüm) bölümü
sonuç bölümünde, giriş ve gelişmenin ortak düşüncesi yani ana düşünce yazılır. bu bölüm yazılı anlatımın diğer kısa bölümünden biridir. bu bölümde de dikkat edilmesi gereken önemli özellik fazla ayrıntıya girmemektir.yine kısa ve öz olmalıdır. çıkarılan ana düşünceyi anlatır. giriş ve gelişmeden daha kısa olmalıdır.

müzikte 

müzikte kompozisyon; biçim, melodi, ritim, armoni gibi farklı ögelerin uyumlu bir şekilde bir araya getirilmesi ile oluşturulmuş bir müzik parçasıdır.

edebiyat terimleri
müzik terimleri
mimarlık terimleri
sanat terimleri
fransızcadan türkçeye geçen sözcükler
Hermafroditlik

hermafrodit, erdişi veya hünsâ; hem erkek hem de dişi üreme organı bulunduran canlılara verilen addır.

etimoloji 
kelime olarak hermafrodit, yunan mitolojisindeki haberleşme tanrısı hermes ile güzellik tanrıçası olan afrodit'in adlarından gelmektedir.  bu adlandırma aynı vücutta hem erkek hem dişi bireyin birleşmesiyle ilgili bir mite dayanır.

bu mitin çeşitli yorumları vardır. bir yoruma göre afrodit ile hermes'in bir oğulları olur. adını hermaphroditus koyarlar. hermafrodit o kadar güzeldir ki bir su perisi salmakis' in dikkatini çekmiştir. sürekli ona yakınlaşmak için uğraşır ama hermafrodit'in nazı ile karşılaşır. bir türlü yüz bulamayan salmakis, hermafrodit gölde yüzerken birdenbire karşısına çıkar ve sıkı bir şekilde ona sarılır. tanrılara onları birbirlerinden ayırmamaları için yalvarır. sonunda dileği kabul olur ve ikisi de aynı vücutta can bulurlar. böylece ortaya çift cinsiyetli bir insan çıkar.

literatür 
diodorus, bibliotheke historike kitap iv 4.6.5 
ovidius, metamorfozlar kitap iv 285-388

kaynakça 

cinsellik
cinsiyet
i̇nsan görünüşü
üreme ve gelişme
i̇nterseksüellik
Endemik

endemik ile aşağıdakilerden biri kastedilmiş olabilir:

 endemik (botanik) - bulunduğu bölgenin ekolojik şartları yüzünden yalnızca belirli bölgede yaşayan/yetişen, dünyanın başka yerinde yaşama/yetişme ihtimali olmayan, yöreye özgü hayvan/bitki türüdür. latince endemos kelimesinden gelir ve "yerli" anlamında kullanılmaktadır .

 endemik (tıp) - bir tıbbi terim.
 endemik (biyoloji) - bir biyoloji (botanik ve zooloji) terimi.
 endemik (filoloji) - dilde bulunan bir kavramın, başka bir dilde kavramsal karşılığı olmaması durumudur. genellikle tercüme sırasında birden fazla kelime ile tanımlanmak zorunda kalırlar.
Endemik (tıp)

endemik (eski yunanca'dan en: içinde + demos: insanlar), epidemiyolojide bulaşıcı bir hastalığın dışarıdan herhangi bir etki olmadan belli bir popülasyonda varlığını sürdürebilmesi durumunu tanımlar. endemi ve andemik olarak da anılır. örneğin i̇ngiltere'de, suçiçeği hastalığı endemik olmasına rağmen (popülasyonda sabit oranda), sıtma endemik değildir. her yıl, i̇ngiltere'de dışarıdan bulaşan birkaç sıtma vakası görülmesine karşın, popülasyon içinde kalıcı bir şekilde aktarımı mümkün değildir. çünkü bu hastalığı insandan insana taşıyabilecek anopheles cinsi sivrisinekler mevcut değildir.

bulaşıcı bir hastalığın endemik olması için o hastalıktan etkilenen her bir insanın hastalığı ortalama olarak bir kişiye bulaştırması gereklidir. hastalığa karşı hassas bir popülasyon için, bu hastalığın temel reprodüksiyon sayısının (r0) 1'e eşit olması gereklidir. hastalığa karşı bağışıklık kazanmış bireyleri de içeren bir popülasyon için, temel reproduksiyon sayısının hastalığa karşı hassas bireylerin oranıyla (s) çarpımı 1'e eşit olmalıdır. hastalığın endemik sabit halde olması için:

bu şekilde hastalık popülasyondan silinmediği gibi etkilenen insanların oranı da geometrik şekilde artmaz ve bu hastalığın endemik olduğu söylenir. epidemi(salgın) olarak başlayan bir hastalık, ya belli bir süre sonra etkisini tamamıyla yitirir (i̇leriki tarihlerde tekrar tekrar ortaya çıkma ihtimali mevcuttur.) ya da endemik hale gelir. sonucun nasıl olacağı hastalığın ölümcüllüğü ve bulaşma yolları gibi çeşitli etmenlere bağlıdır.

aids hastalığının afrika'da endemik olduğu ifadesi daha çok sözün gelişiyle kullanılmaktadır ve aids'in bu bölgede bulunduğu ima edilmektedir. afrika'daki aids vakalarının halen daha artması nedeniyle, bu hastalığın endemik değil ancak epidemik olduğunu söylenebilir.

kaynakça 

tıp terimleri
Eklektisizm

eklektisizm (yun. , eklektos, „seçilmiş“) , farklı felsefî veya sanat sistemlerinden alınan unsurların yeni bir sistem içinde yeniden kullanılmasıdır. sanattaki farklı çağ ve üsluplardan seçilip devşirilen unsurların yeni bir tasarım, ürün ya da düşünce akımı oluşturmak için ele alınması olgusunu ifade eder.

eklektisizm kelimesinin kökü olan eklektik kelimesi, genellikle bir sisteme ait olan veya tek başına anlam ifade eden unsurların birden fazlasını toparlayarak meydana getirilen yeni sistem veya sistemler anlamına gelmektedir. dinde ve sair düşünce akımlarında eklektisizmin negatif bir manası vardır. türkçede "eklemek-takmak " anlamına gelen bu kelime, lidya dilinde "" veya tam olarak "yine takmak" anlamına karşılık gelen "" kelimelerinden türemiştir.

eklektisizm, 19. yüzyılda çok yaygın bir biçimde görülür. bununla birlikte eklektisizm bir üslup değil, bir davranış şekli olarak değerlendirilmelidir. ancak farklı eklektisist üsluplardan söz edilebilir. bu üslupların hepsinde davranış biçimi ortak olduğu hâlde şeklî malzemenin de değiştiği çağ ya da üslup ve bunların yeniden sistemleştirilişi farklıdır.

kaynakça
Hagiografi

hagiograf, ermiş olduğu kabul edilen kişilerin, kilise büyüklerinin ve kendini dine adayanların hayatlarının anlatıldığı edebi eserlere verilen isimdir. bu tür eserlerin en büyük özelliği azizlerin hayatlarını birçok mucize ve fantastik özelliklerle anlatmalarıdır. azizlerin tamamı daha çocukken dünyevi nimetlerden vazgeçerler. hagiograflarda azizlerin gerçek hayatlarına dair bilgiler de verilir. kliment ohridski için yazılan hagiograflar da bu özelliklere sahiptir. hagiograflar orta çağda en yaygın ve en çok okunan edebi eserlerdendir.

ayrıca bakınız 

 bibliotheca hagiographica latina
bibliotheca hagiographica orientalis

dinî edebiyat
azizlik
hristiyan terminolojisi
Preslav Edebiyat Okulu

preslav edebiyat okulu (pliska edebiyat okulu) orta çağ bulgar i̇mparatorluğunun ilk edebiyat okuludur. i. boris tarafından 885 veya 886 yılında bulgaristan'ın başkenti pliska'da kurulmuştur. 893 yılında i. simeon okulun adını yeni başkent olan preslav'a değiştirmiştir. kiril alfabesinin gelişiminde okulun önemli katkıları olmuştur.

orta çağ'da bulgaristan
bulgaristan'da sanat
bulgaristan tarihi
şumnu ili
9. yüzyılda kurulan eğitim kurumları
880'lerde kurulan oluşumlar
Jean de Thévenot

jean de thévenot (16 haziran 1633 - 28 kasım 1667, i̇sfahan-tebriz arasında), fransız doğu gezgini.

seyahat kitapları yayımcısı melchisedech thévenot'nun yeğeni olan jean thévenot'nun bilinen tek mesleği gezginliktir. 18 yaşında öğrenimini bitirir bitirmez avrupa'yı gezmeye başlar ve i̇ngiltere, hollanda ve almanya'yı gördükten sonra i̇talya'ya gelir. venedik'ten roma'ya geçer ve oradan denizyoluyla ve malta üzerinden 2 aralık 1655'te i̇stanbul'a varır. 30 ağustos 1656'ya kadar burada kalan thévenot kentin, köprülü mehmed paşa'nın sadrazamlığa getirilmesinden önceki karışık dönemini görür. ancak gözlemleri daha çok günlük hayata, örf ve adetlere yöneliktir.
 
thévenot i̇stanbul'dan ayrıldıktan sonra karayoluyla, bursa üzerinden i̇zmir'e ve oradan gemiyle i̇skenderiye'ye gider. mısır'da bir yıldan fazla kalır. mart 1658'de kudüs'e doğru yola çıkar ve haziran 1658'de kahire'ye geri döner. 4 şubat 1659'da ise i̇skenderiye'den gemiye binerek tunus'a uğradıktan sonra 12 nisan'da livorno'ya varır.

bu ilk yolculuğun izlenimleri 1665'te rouen'de relation d'un voyage fait au levant adıyla basılmıştır.

i̇lk yolculuk izlenimlerinde önce i̇stanbul'un genel bir tasvirini yapar. 'sokaklar dar ve düzensizdir ancak önemli binalar da vardır. bunların başında ayasofya gelir.' ondan sonra ayasofya modelinde yapılmış olduğu yazılan süleymaniye camii ve i. süleyman türbesi'nden, sultanahmet camii ve türbesi'nden, fatih, sultan selim, şehzade ve bayezid camilerinden kısaca söz edilir. bizans döneminden kalan sütun ve dikilitaşlara ayrılan kısa bir bahisten sonra sıra topkapı sarayı'na gelir. burada dışarıdan görülebilenler ve genel bilgiler aktarılır. hanlar ve kervansaraylar bölümünde büyük valide hanı'ndan söz edilir.

i̇stanbul evlerinin ahşap ve dayanıksız olduğunu yazan thévenot i̇stanbul'a geldiği gün büyük bir yangının 8.000 evi yaktığını ve burada kaldığı sürece iki yangının daha çıktığını ekler. 'galata taraflarında evler çok daha sağlamdır. pera'da ise yabancı elçiler ve zengin rumlar oturur.' tasvir üsküdar, adalar ve boğaziçi hakkında verilen bazı bilgilerle sona erer. bundan sonraki bölümler ise türklerin örf ve adetlerine, giysilerine, yemeklerine, hamamlarına, oyunlarına aittir. i̇slam'a ait oldukça uzun bir bölüm ayıran thévenot, bu konuda oldukça doğru ve yansız bilgiler verir.

thévenot ilk doğu yolculuğunun izlenim kıitabı çıktığında ikinci doğu yolculuğuna çıkmıştır. bu yolculukta ekim 1663'te marsilya'dan mısır'a, oradan suriye ve mezopotamya üzerinden basra'ya ve hindistan'a, dönüşte bender abbas'tan şiraz'a giderken bir kaza sonucu yaralanmıştır. i̇sfahan'a uğradıktan sonra tebriz yolunda 1667 sonbaharında ölmüştür. bırakmış olduğu notlardan yayımlanan ikinci yolculuğun günlüğü iki cilt halinde 1674 ve 1684'te basılmıştır.

paris üniversitesinde öğrenim görenler
afrika kâşifleri
asya kâşifleri
fransız gezi yazarları
thevenot, jean de
thevenot, jean de
thevenot, jean de
17. yüzyıl kâşifleri
17. yüzyılda fransızlar
Bay

bay, erkeklerin ad veya soyadlarının önüne gelen saygı sözcüğüdür, bir nevi kadınlarda kullanılan "bayan"ın erkekler için olan kullanımıdır. ancak daha yaygın olarak, addan sonra kullanılan bey sözcüğü nedeniyle bu anlamı arka planda kalmıştır.

etimoloji 
çağatay türkçesi'nde "zengin" anlamına gelir. cumhuriyetin ilk yıllarında i̇ngilizce'deki mr hitabının türkçe'deki karşılığı olarak kullanılmaya çalışıldı ise de sonradan hakaret anlamlı kullanılmaya başlanmıştır. mesela "sayın mehmet bey" yerine "bay mehmet" hitabı kinayeli bir hakaret olarak kullanılabilmektedir. ayrıca türk-müslüman olmayan kişilere veya dönmelere karşı da yine kinayeli kullanılmıştır.

divânu lügati't-türkte de şöyle geçer:

ayrıca bakınız 
 bayan

görgü kuralları
erkekler için kullanılan toplumsal unvanlar
MR

i̇ngilizcede mr., "mister"in (bay) kısaltılmışıdır.

mr aynı zamanda aşağıdaki şeyleri temsilen de kulanılmaktadır:
 karma gerçeklik (mixed reality)
 manyetik direnç (magneto resistance)
 manyetik rezonans görüntüleme (magnetic resonance imaging)
 magyar rádió; hindistan radyo i̇stasyonu
 master of the rolls; i̇ngiltere kurallar sistemi
 mathematical reviews; matematik yayınları i̇ncelemeleri
 moritanya; iso 3166-1 alfa-2 alan kodu
 mouvement réformateur; belçika politika partisi
 mitral regurgitation; kalp mitral kapakçık yetmezliği
 midland railway; midland trenyolları
 molecular mass; i̇zafi moleküler kütle
 modified read; read kısatması, (read=i̇zafi element adresi taslağı)
 moritanya havayollarının iata kodu
Humboldt Akıntısı

humboldt akıntısı, güney amerika'nın batı kıyısında bir soğuk su akıntısı. i̇smini alman doğa araştırmacısı alexander von humboldt'tan alır. akıntı antarktika'dan başlayarak and dağları'na paralel şekilde kuzeye doğru yol alır.

antarktika'daki suyun düşük ısı derecesi, güney amerika'nın batı kıyısındaki su sıcaklığının, aynı paralelde bulunan pasifik suyuna göre 7-8 °c daha düşük olmasına yol açar.

soğuk deniz suyu sayesinde hava ısısı da düşer. bu yüzden humboldt akıntısı'nın sahil bölgelerini (örneğin atacama çölü gibi), yağış bakımından fakir çöl bölgeleri oluşturur.

okyanus akıntıları
deniz biyolojisi
balık avlama yerleri
peru'daki çevre
şili'deki çevre
büyük okyanus coğrafyası
antarktika coğrafyası
akıntısı
AFL

afl şu anlamlara gelebilir:

spor 
 australian football league.
 austrian football league, an american football league in austria
 arena football league, an american indoor football league
 american football league (afl), name shared by several separate and unrelated professional football leagues:
 american fight league an american mixed martial arts company founded in 2006.
 alberta football league, an amateur men's canadian football league
 alliance football league, a semi-professional american football league
 alberton football league, competition in australian rules football
 anti-football league, an organisation that bemoans the cultural saturation of the australian football league
 arizona fall league, american baseball league
 american fencing league, a league for amateur standard fencing competition in the united states
 afl (video game series)

sandikalar 
 amerikan emek federasyonu, american federation of labor
 alberta emek federasyonu, alberta federation of labour

diğerler 
 aeroflot'un icao kodu.
 alta floresta havalimanı'nın iata kodu.
 academic free license
 after fader listening, a function on an audio mixing console
 aflac sigorta firmasının new york borsası'ndaki kısaltması.
 ankara fen lisesi
 liberya silahlı kuvvetleri, armed forces of liberia
 astrobiology field laboratory, a robotic rover to be sent to planet mars.
 autofocus lock, a function that locks the metered focus of a camera
 automotive finance & leasing (uk) ltd is a business contract hire company and broker registered in england and wales (formerly named autodex fleet leasing ltd)
Alman yeniden birleşmesi

alman yeniden birleşmesi (deutsche wiedervereinigung), 3 ekim 1990 tarihinde eski alman demokratik cumhuriyeti (genellikle "doğu almanya" olarak anılır) topraklarının almanya federal cumhuriyeti'nin (genellikle "batı almanya" olarak anılır) topraklarına dâhil olmasıdır.

alman demokratik cumhuriyeti'nin 18 mart 1990'da yaptığı ilk serbest seçimlerden sonra, alman demokratik cumhuriyeti ve almanya federal cumhuriyeti arasındaki görüşmeler birleşme anlaşması ile sonuçlanmıştır. alman demokratik cumhuriyeti, almanya federal cumhuriyeti ve dört işgalci gücün "i̇ki artı dört antlaşması" olarak anılan anlaşma ile birleşmiş alman devletine tam özgürlük bağışlamaktadır.

yeniden birleşmiş almanya avrupa ekonomik topluluğu'nun (sonra avrupa birliği) ve nato'nun bir üyesi olarak kalmaya devam etmiştir. 1990 yılında yaşanan olayların "yeniden birleşme" olarak mı yoksa "birleşme" olarak mı isimlendirilmesi hakkında tartışma vardır. birinci halini öneren kişiler almanya'nın 1871 yılındaki ilk birleşmesini neden göstermektedirler. diğerleri ise 1990 yılında iki alman devletinin büyük bir yapıda "birleşmesi" olarak görmektedirler, son şekilde bir birleşmenin alman tarihinde hiçbir zaman olmadığını savunmaktadırlar. politik ve diplomatik nedenleri için, batı alman politikacıları önemle "yeniden birleşme" terimini almanların die wende dediği olay öncesindeki çalışma süresince kullanmaktan kaçınmışlardır, genellikle "deutsche einheit" veya "alman birliği" terimini kullanılmışlardır. alman birliği hans-dietrich genscher'in uluslararası gazetecilerin önünde ona 1990'da olan "yeniden birleşme" hakkında sorulan soruya vermiş olduğu cevapta kullandığı terimdir.

1990'dan sonra "die wende" terimi daha yaygın hale gelmiştir; terim genellikle birleşmeye yol açan olayları tanımlamak için kullanılır. alışılmış bağlamda, başka bir anlam içermeksizin "(etrafında) dönme" olarak çevrilebilir. alman yeniden birleşmesi ile ilgili olaylara istinaden, alman tarihindeki bu "dönüş" ile ilgili olayların kültürel imasını da taşımaktadır.

ayrıca bakınız 
 almanya'nın yeni eyaletleri

dış bağlantılar 

 almanya'nın doğu yükü: başarısız yeniden birleşmenin bedeli
 doğu almanya'nın sonu 
 alman elçilik yayımı, infocus: alman birlik günü
 yeniden birleşme ve kötü sonuçları
Devlet Denetleme Kurulu

devlet denetleme kurulu (ddk), türkiye cumhuriyeti cumhurbaşkanlığı'na bağlı olarak çalışan, yönetim işlerinin hukuka uygun, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülüp, geliştirilmesi amacıyla kurulmuş denetim kurumu. üyeleri ve başkanı cumhurbaşkanı tarafından atanır.

görevleri 

cumhurbaşkanının emriyle çalışan devlet denetleme kurulunun görevleri şunlardır:
 i̇darenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli şekilde yürütülmesinin ve geliştirilmesinin sağlanması amacıyla, tüm kamu kurum ve kuruluşlarında ve sermayesinin yarısından fazlasına bu kurum ve kuruluşların katıldığı her türlü kuruluşta, kamu kurumu niteliğinde olan meslek kuruluşlarında, her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşlarında, kamuya yararlı derneklerle vakıflarda, her türlü idari soruşturma, inceleme, araştırma ve denetlemeleri yapmak,
 kamu kurum ve kuruluşlarının teftiş ve denetim birimleri arasında koordinasyon ve uyumlaştırma faaliyetlerini yürütmek,
 antlaşma veya sözleşmelerdeki esaslar çerçevesinde uluslararası kuruluş ve örgütlerde inceleme ve araştırma yapmak,
 kamu yönetimi ve kamu hizmetlerinin sunumunda saydamlık, verimlilik, etkinlik ve iyi yönetişim alanlarında çalışmalar yapmak,
 uluslararası kurum ve kuruluşlar nezdinde görev alanıyla ilgili olarak katkı sağlamak ve çalışmalarda bulunmak, yapılan katkı ve çalışmaları izlemek ve gerektiğinde koordine etmek,
 mevzuatta verilen diğer görevleri yapmak,
 cumhurbaşkanının vereceği diğer işleri yapmak.

yetkileri 
devlet denetleme kurulunun yetkileri şunlardır;

 kapsam maddesindeki kurum, kuruluş ve birimlerin her kademe ve rütbedeki görevlileriyle doğrudan yazışmaya, gerekli gördüğü elektronik ve fiziki ortamdaki gizli veya açık her türlü bilgi, belge, defter, kayıt, envanter, malzeme, mühimmat, taşınır ve taşınmazları işlem ve olayın her safhasında incelemeye, mahiyetleri uygun olanları gerektiğinde belirlediği yere istemeye veya getirtmeye, bilgi almak üzere her kademe, rütbe ve sınıftan ilgilileri çağırmaya, kurum ve kuruluşlardan temsilci istemeye yetkilidir.
 kurul kendisine intikal eden konulardan gerekli görülenleri ilgili mercilere aktarır. bu durumda ilgili merciler yapılan iş ve işlemler hakkında kurulu ivedilikle bilgilendirir ve gerekli belgeleri kurula gönderir.
 gizli ve açık her türlü bilgi ve belgeyi, kamu kurumları ile bankalar dahil diğer gerçek ve tüzel kişilerden isteyebilir. bu talepler geciktirilmeksizin yerine getirilir.
 denetleme faaliyetine yardımcı olmak üzere kurum ve kuruluşların her kademe ve rütbedeki personelini görevlendirebilir. kurul başkanlığının bu konudaki talebi gecikmeksizin karşılanır.
 i̇lgili mevzuat çerçevesinde bilirkişi görevlendirilebilir.
 kurum ve kuruluşlarca başlatılan denetlemeleri koordine edebilir veya gerektiğinde işe el koyarak yapılmış çalışmalarla ilgili bilgi ve belgeleri devralabilir.

kaynakça 

türk kamu kurumları
denetleme kurulları
cumhurbaşkanlığı başkanlıkları
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu

bankacılık düzenleme ve denetleme kurumu (bddk), türkiye'de tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini korumak, bankalar ve özel finans kurumlarının piyasa disiplini içerisinde sağlıklı, etkin ve dünya ölçeğinde rekabet edebilir bir yapıda işleyişi için uygun ortamı yaratmak bu sayede ülkenin uzun vadeli büyümesine ve istikrarına katkıda bulunmak amacıyla kurulmuş bir devlet kurumu.

tarihçe 
kurum, finansal piyasalardaki denetim ve gözetim sisteminin etkinliğinin arttırılması ve bağımsız karar mekanizmalarına kavuşturulması yönündeki politikalar uyarınca, 23.06.1999 tarihli ve 23734 sayılı resmi gazete'de yayımlanan mülga 4389 sayılı bankalar kanunu ile kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip bir otorite olarak kurulmuş, 01.11.2005 tarihli ve 25983 sayılı mükerrer resmi gazete'de yayımlanan 5411 sayılı bankacılık kanunu ile de bağımsızlık, etkinlik ve kapasite açısından güçlendirilmiştir.

i̇dari yapılanma ve bağımsızlık 
kurum, bankacılık düzenleme ve denetleme kurulu ile başkanlıktan oluşur.

bankacılık düzenleme ve denetleme kurulu 
bankacılık düzenleme ve denetleme kurulu, kurumun karar organıdır. kurul; biri başkan, biri ikinci başkan olmak üzere yedi üyeden oluşur. kurul başkanı kurumun da başkanıdır. başkan ve üyeler cumhurbaşkanınca atanır. cumhurbaşkanı üyelerden birini ikinci başkan olarak görevlendirir.

bağımsızlık 
bddk, 5411 sayılı bankacılık kanunuyla ve mevzuatla kendisine verilen düzenleme ve denetlemeyle ilgili görev ve yetkileri kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır. kurumun kararları yerindelik denetimine tâbi tutulamaz. hiçbir organ, makam, merci veya kişi bddk kararlarını etkilemek amacıyla emir ve talimat veremez.

bağlı birimler

ana hizmet birimleri 
 bilgi sistemleri uyum daire başkanlığı
 denetim daire başkanlıkları (4 adet)
 düzenleme daire başkanlığı
 ekonomik değerlendirmeler daire başkanlığı
 finansal tüketici i̇lişkileri daire başkanlığı
 kurumsal i̇letişim ve dış i̇lişkiler daire başkanlığı
 risk yönetimi daire başkanlığı
 strateji geliştirme daire başkanlığı
 uygulama daire başkanlıkları (5 adet)
 veri ve sistem yönetimi daire başkanlığı

danışma hizmet birimi 
 hukuk i̇şleri daire başkanlığı

yardımcı hizmet birimi 
 destek hizmetleri daire başkanlığı

başkanlar

ayrıca bakınız 
 türkiye'de bankacılık
 türkiye'deki bankalar listesi

kaynakça

dış bağlantılar 
 bddk resmî i̇nternet sitesi
Yarı doğrudan demokrasi

yarı doğrudan demokrasi, demokratik toplumlarda uygulanan bir sistemi. bu demokrasi çeşidinde halk bir yasama organı seçer ve yasaların yapılmasına da katkı sağlar. bunun için halka tanınan yetkilerin başında halkoylaması gelir, meclis tarafından kanun hazırlanır ve halkoyuna sunulur, halk kabul ya da reddeder.
tam demokrasi olmasa da yine de demokrasiyle yönetilmektedir. yönetimde halkın da sözü bulunur.
yurttaşların seçimler dışında referandum yoluyla ülke yönetimi, anayasa ve yasalar üzerinde iradelerini ortaya koymaları, yarı doğrudan demokrasi tekniği olarak adlandırılabilir.

kategoriyarıı demokkrasi
demokrasi
Sepia

sepia, mürekkep balığının bir çeşididir. etine gömülü olan kalkerli kabuğu, kafes kuşlarına kireç kaynağı olarak verilir. kafes kuşları bu kabuğu zevkle gagalarlar. mürekkep kesesindeki zengin kahverenkli pigmentli mürekkebi, sanatkarlar tarafından tercihen kullanılır.

kafadan bacaklılar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Duyum

duyularla araçsız olarak gerçekleştirilmiş bilinç olgusu. i̇zlenim'le algı arasında bulunan bir bilinç olgusudur. her ikisiyle de karıştırılmamalıdır. duyu organları yoluyla iç ve dış çevreden gelen uyarıcıların alınarak sinirler yoluyla beyne ulaşmasına duyum denir.
i̇zlenim duyumdan önce, algı duyumdan sonra gerçekleşir. duygu teriminden titizlikle ayrılmalıdır: duygu, bir tasarımın; duyum bir etkinin sonucudur. örneğin sevinç bir duygu, açlık ise bir duyumdur. bu bakımdan şiirsel tasarımlar dışında duygunun insan bedeninde bir yeri yoktur, ancak duyumun belirli bir yeri vardır; insanın karnı acıkır fakat sevinç belli bir noktada yer almaz. ek olarak, duyumu olaya göre belli bir kalıba sokabiliriz. örneğin sıcak su, parlak ışık, büyük top, vb. duyum, algılayarak bir nesneye sıfat verilebilirken; duygu hissedilebilirdir.

duyu konusuyla ilgili terimler;
duyu organı
alıcılar
duyusal sistem
duyum
duyumsama

zihin felsefesi
bilişsel bilim
Tecâhül-i ârif

tecahül-i arif (), şiir ve nesirde bilinen bir hususun bir nükteye bağlı olarak bilinmiyormuş gibi ifade edilmesidir. bilineni bilmez görünmek özel bir amaçla ve nükteli şekilde gerçekleştirilir. bunun için sanatkâr muhatabına cevabını bildiği sorular sorar. böylece hem maksadı doğrudan söylemenin yeknesaklığı kırılır hem de söze nükte ve zarafet kazandırılmış olur. sanatın başlıca amaçları arasında şunlar vardır:
 kınama ("ey habur ağacı, niye yapraklısın? / sanki tarîfoğlu'na üzülmemiş gibisin?")
 dokundurma ("biz veya siz, ikimizden biri ya doğru yol üzerinde veya açık bir sapıklık içindedir.")
 aşkta şaşkınlık ("sizi allah'a salarım çölün ceylanları! söyleyin bana / leylâm sizden mi yoksa leylâ beşerden midir?")
 medihte mübalağa ("görünen şimşek parıltısı mı yoksa lamba ziyası mı / ya da sevgilinin görünen yüzündeki tebessümleri mi?)
 tâzimde mübalağa ("ben susuzluk mu çekerim sen her pınardan akan su iken / ben dünyada zulme mi uğrarım sen benim yardımcım iken")
 hicivde mübalağa ("bilmiyorum, ileride bileceğimi de sanmıyorum / şu âl-i hasn erkekler topluluğu mudur yoksa kadınlar topluluğu mu!")
 olayın kesinliğini belirtmek gayesiyle tecâhül yollu soruya başvurma ("allah, 'ey meryem oğlu îsâ! i̇nsanlara beni ve annemi allah’tan başka iki tanrı bilin diye sen mi söyledin?' buyurdu")

örnekler 
 sular mı yandı neden tunca benziyor mermer?
 arzu dolu,yaşamak dolu / bu eller miydi resimleri tutarken uyuyan?
 şakaklarıma kar mı yağdı ne var / benim mi allah'ım bu çizgili yüz?

kaynakça 

söz sanatları
Paranoid

paranoid, şu anlamlara gelebilir.

paranoya
paranoid (albüm), black sabbath albümü.
"paranoid" (şarkı), kanye west şarkısı.
paranoya (film, 2013), 2013 abd yapımı sinema filmi.
 paranoid kişilik bozukluğu, psikolojik bir rahatsızlık.
Jung Kuramı

önce freudçuluktan yola çıkan ve sonra ona karşı olan prof. carl gustav jung (1875-1961), ruh bilimin çeşitli alanlarında kendine özgü yeni kuramlar ileri sürmüştür. öğretisi, analitik ruh bilim ya da kompleks ruh bilim okulu adıyla anılır. örneğin bilinç dışı izlenimlerden meydana geldiğini ileri sürdüğü ortaklaşa bilinçsizlik deyimini ortaya atmış ve düşler, dinsel coşkular, masallar ve hastalık hezeyanlarında bu izlenimlerin meydana çıktığını savunmuştur. jung insanın ruhsal kişiliğini, bütün geçmişten soya çekimle gelen bu ortaklaşa bilinç dışı izlenimlerin onardığını ileri sürer. freud'un cinsellik içgüdüsü ve adler'in aşağılık kompleksine karşı çıkarak insanın ruhsal karakterini yaşama içgüdüsünün belirlediğini savunur. jung'a göre cinsellik duyguları da yükseltme isteği de yaşlara ve koşullara göre değişen, bütün insan yaşamını belirleyecek güçte olmayan etkenlerdir. buna karşı yaşama enerjisi her yaşta ve her koşulda gücünü sürdürür. jung tip kuramını da bu tip üzerine kurar, yaşama enerjisinin içe ya da dışa dönük oluşuyla insan tiplerini entrovert ve ekstrovert olmak üzere ikiye ayırır. ayrıca jung, freud psikanalizinde de ilk kez sözcük çağrışımı yöntemi'ni uygulamıştır. jung'un sözcük listesi, özel olarak hazırladığı yüz sözcüğü kapsar. jung, bu sözcüklere uyarım sözcükleri adını verir. bu sözcükler hastaya okunur ve onların hatırlattığı ilk sözcüğü bildirmesi istenir. hastanın verdiği karşılıklarla karşılık verme süresi ve uyarım sözcüklerine karşı tutumu ya da davranışı bir kağıda yazılarak incelenir ve bunlardan bilinç dışı bölgeye itilmiş ve hastalığın nedeni olan olaylar çıkarılmaya çalışılır. jung, bunu, yardımcı bir yöntem saymakta ve bununla ancak hastanın bilinç dışı kompleksleri üstündeki ipuçlarının ele geçirilebileceğini ileri sürmektedir. verilen karşılıklarda duygulandırıcı bir yük taşıdığı saptanan her sözcük de temel nedenle ilgili olmayabilir.

j
Command & Conquer

command & conquer (kısaca c&c) ya da tiberian dawn westwood studios tarafından geliştirilerek, electronic arts tarafından 1995 senesinde dağıtılan, gerçek zamanlı bir strateji oyunu.

command & conquer bilgisayar oyunları arasında büyük bir başarı sağlamış ve gerçek zamanlı strateji oyunlarının bilgisayar oyuncuları arasında ünlenmesinde büyük katkıda bulunmuştur. command & conquer, oyunun içeriği tek bir cd'ye kolayca sığabileceği halde birkaç cd üzerine yüklenen; böylece  tek bir kopyayla birden çok oyuncunun birlikte oyun oynamasına imkân tanıyan ilk oyunlardan biridir.

oyun, (oyuncuya verilen) görevler arasında ekrana gelen gerçek insanlar tarafından canlandırılmış, tv kalitesindeki video görüntüleriyle tanınmaktadır. bu video görüntüleri, hem oyunun öyküsünü geliştirmeye hem de oyuncuya gelecek görevi hakkında bir brifing vermeye yöneliktir.

ek paketleri

command & conquer: the covert operations 

asıl oyundan bir yıl sonra çıkarılmış ek pakettir. oyuna daha zor görevler ve birkaç yeni birim eklenmiştir.

command & conquer: sole survivor 

1997'de çıkarılan ikinci ek pakettir. i̇lk oyunun çok oyunculu olarak internet üzerinden oynanmasını sağlamıştır. i̇lk oyundan sonra bir yenilik yapılmamıştır, tek kişilik ve kampanya bölümleri bulunmamaktadır.

devam oyunları 

oyun büyük bir ticari başarı elde etmiş, command & conquer serisi (serinin son oyunu command & conquer 3: tiberium wars'un çıkışından önce) 25 milyon kopya satmıştır¹.

notlar 
1. ^ stephen coleman (11-02-2003). command & conquer generals ships. ign. (26-11-2006'da yapılan düzeltmeler  itibarıyla)

dış bağlantılar 
 freecnc 
 

amerika birleşik devletleri'nde geliştirilen video oyunları
gerçek zamanlı strateji oyunları
microsoft windows oyunları
westwood studios oyunları
electronic arts oyunları
command & conquer: tiberium serisi
genişleme paketine sahip video oyunları
sega saturn oyunları
konusu 2001'de geçen video oyunları
konusu 2000'lerde geçen video oyunları
konusu 21. yüzyılda geçen video oyunları
konusu avusturya'da geçen video oyunları
konusu bosna-hersek'te geçen video oyunları
konusu çad'da geçen video oyunları
konusu mısır'da geçen video oyunları
konusu estonya'da geçen video oyunları
konusu yunanistan'da geçen video oyunları
konusu meksika'da geçen video oyunları
konusu polonya'da geçen video oyunları
konusu sudan'da geçen video oyunları
konusu çekya'da geçen video oyunları
tek oyunculu ve çok oyunculu video oyunları
konusu almanya'da geçen video oyunları
Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Analizler Merkezi

uluslararası i̇lişkiler ve stratejik araştırmalar merkezi, kısa adıyla türksam, merkezi ankara'da olan bir düşünce kuruluşu.

2004 yılında kurulan türksam, türkiye’yi ve bölge ülkelerini etkileyen politika konularında bürokratlar, hükûmet görevlileri, akademisyenler, araştırmacılar, öğrenciler ve halk için düzenli olarak konferanslar ve seminerler düzenlemektedir. bu konferansların amacı türkiye’yi ve türkiye’nin içerisinde bulunduğu bölgeyi yakından ilgilendiren politika konularında bilinç uyandırmak ve fikir alışverişini sağlayacak bir platform yaratmaktır. bunun yanı sıra, türksam bünyesinde bulunan bölgesel uzmanlar araştırmalarını sürdürdükleri konular hakkında düzenli aralıklarla makaleler ve incelemeler yayınlamaktadır.

başkanlığını sinan oğan'ın yaptığı kuruluş, çalışmalarını türkçe, i̇ngilizce ve rusça yayınlamakta ve resmi internet sitesiyle çalışmalarını ilgililerin hizmetine sunmaktadır.

dış bağlantılar 
 uluslararası i̇lişkiler ve stratejik araştırmalar merkezi resmî sitesi 

ankara merkezli kuruluşlar
Beyin lobları

i̇nsan beyninde altı ana lob bulunur. bunlar:

 frontal lob--akıl yürütme, problem çözme, karar verme, plan yapma, davranış ketleme, dikkati yönlendirme, kendini izleme, duyguları kontrol etme, motor beceriler; zarar görmesi durumunda ruh hali, hissiyat değişikliği olabilir.
 parietal lob--duyuları işleme, şekil ve renkleri algılama, uzaysal algı, görme algısı ve aritmetik yetenekleri kontrol eder.
 oksipital lob--görsel bilgiyi işleyen lobdur. ayrıca okuma da bu lob kontrolü altında gerçekleşir. hafif zarar görmesi halüsinasyonlara sebep olur.
 temporal lob--ses ve kokunun algılanması, aynı zamanda da yüzler, mekanlar gibi karmaşık uyaranların işlenmesi bu lob tarafından sağlanır. uzun süreli bellek, işitsel öğrenme (örn; çok fazla müzik dinlediğinde şakaklarının ağrıması), müzik farkındalığı, konuşma ve duyma, kelimeleri yeniden düzenleme ve dili anlama burada kontrol edilir.
 limbik lob--limbik lob bir dizi karmaşık duygusal tepkide rol oynar. adrenalin temelli savaş ya da kaç tepkisinin oluşmasında görev aldığı bilinmektedir.

yukarıda listelenen her bir lob, beynin her iki yarımküresinde de bulunur. serebellum dışında bu lobların hepsi telensefalonun parçasıdır.

kaynakça 
 i̇ngilizce vikipedi beyin lobları sayfası 

loblar