Demokratik Toplum Partisi

demokratik toplum partisi (dtp), 9 kasım 2005 tarihinde kurulmuş (türkiye'de kurulan 49. siyasi parti) ve 11 aralık 2009 tarihinde anayasa mahkemesi kararı ile kapatılmış olan siyasi parti. genel merkezi ankara'nın çankaya ilçesinin balgat semtinde olan partinin amblemi sarı zemin üzerine, yeşil yapraklı kırmızı güldür. demokratik toplum partisi, demokratik toplum hareketi'nin partileşmesi sonucunda kurulmuştur. partinin kurucuları arasında demokrasi partisi eski milletvekillerinden leyla zana ve orhan doğan ile cumhuriyet halk partisi eski milletvekillerinden ahmet türk bulunmaktaydı.

dtp, sosyalist enternasyonal'da ve avrupa sosyalist partisi'nde gözlemci statüsünde idi.

parti tüzüğü 
demokratik toplum partisi, parti tüzüğünde şu şekilde tanımlanmıştı:

tarihçe 
dtp, türkiye'de ilk defa eşbaşkanlık sistemini uygulayan siyasi partidir. buna göre aysel tuğluk ile ahmet türk partinin eşbaşkanları olarak belirlenmiş, ysk'nın aldığı karar doğrultusunda, eşbaşkanlık sistemine son verilerek, partinin genel başkanlığı görevine geçici olarak tek başına ahmet türk seçilmiştir. demokratik toplum partisi’nin 2. olağanüstü büyük kongresi’nde nurettin demirtaş genel başkanlığa seçilmiştir. 21 temmuz 2008 tarihinde yapılan olağanüstü kongrede genel başkanlığa adaylığını ilk olarak partinin eski kars i̇l başkanı olan mahmut alınak koymuş ahmet türk'ün aday olması üzerine alınak, türk'ün lehine namzet olmaktan vazgeçmiştir.

demokratik toplum partisi ilk seçim deneyimini 2007 genel seçimleri'nde yaşadı. %10'luk seçim barajını aşamama kaygısıyla bu partiye mensup üyeler ve bu partiyle birlikte hareket eden emep, ödp, sdp ve bazı sivil toplum örgütlerine mensup kişiler bin umut adayları adıyla bu seçime bağımsız olarak katıldılar. seçim sonunda milletvekili olan halihazırda dtp üyesi olan 19 kişi ve sdp onursal başkanı akın birdal dtp'ye geçerken, seçimlere bağımsız aday olarak girmek isteyen ve bu sebeple partisinden istifa eden ufuk uras ise tekrar ödp'ye geçti. hakkâri bağımsız milletvekili hamit geylani siyasi partilere üye olamama cezasından dolayı, seçimlerden bir yıl sonra yapılan dtp olağanüstü kongresi'nde, türkiye büyük millet meclisi'nde grubu olan bu partiye geçerek milletvekili sayısının 21 olmasını sağlamıştı.

her ne kadar dtp'nin 3 senelik geçmişi olsa da dtp çizgisinin türk siyasi hayatında 20 senelik bir geçmişi bulunmaktadır. dtp'den önce açılan hep, dep, hadep ve dehap çeşitli gerekçelerle kapatıldılar.

dtp, 26 ekim 2008 tarihindeki hakkâri mitinginde pkk'nın kurucusu ve lideri abdullah öcalan için özgürlük talep etmiştir.

pkk bağlantısı iddiaları 
2009 türkiye yerel seçimleri öncesinde almanya'nın ankara büyükelçisi eckart cuntz, mardin'e yaptığı gezi sırasında “dtp'nin yerel seçimlere giderken terör örgütü pkk'ya karşı tavır ve mesafe koyması gerekir.” yorumu yaptı.

avrupa birliği ülkelerinin ankara büyükelçileri, 24 ekim 2007'de dtp genel başkanı ahmet türk ile portekiz'in ankara büyükelçiliği konutunda toplantı gerçekleştirdi ve bu toplantıda, ab'nin pkk'ya yönelik tutumu hatırlatılarak, dtp'nin pkk ile arasına  mesafe koyması gerektiği mesajı verildi.

avrupa parlamentosu türkiye raportörü ria oomen-ruijten tarafından kasım 2008'de hazırlanan raporda dtp’ye “pkk ve terör eylemleriyle aralarına açıkça mesafe koyması” çağrısı yapıldı.

parti içi açıklamalar 
eski dtp van i̇l başkanı veysi dilekçi aynı ilden adalet ve kalkınma partisi i̇l başkanı mustafa bilici'yi ziyaretinde pkk ile ilgili bir açıklama yaparak

 demiştir.

dtp'nin eski eş başkanlarından emine ayna partisinin pkk ile ilişkisi iddialarını şöyle açıklamışı:

kapatma davası 

yargıtay cumhuriyet başsavcısı abdurrahman yalçınkaya, dtp'nin pkk'yı desteklediği gerekçesiyle kapatılması için 16 kasım 2007 tarihinde anayasa mahkemesi'nde dava açtı. i̇ddianamede partinin 8 milletvekili ile 221 dtp’linin siyasetten yasaklanması istendi. haklarında siyasi yasak istenen milletvekilliler şunlardı: mardin milletvekili ahmet türk, diyarbakır milletvekili aysel tuğluk, van milletvekili fatma kurtulan, şanlıurfa milletvekili i̇brahim binici, siirt milletvekili osman özçelik, i̇stanbul milletvekili sebahat tuncel, diyarbakır milletvekili selahattin demirtaş ve şırnak milletvekili sevahir bayındır. anayasa mahkemesi, partinin kapatılmasıyla ilgili davanın 4. gününde yapılan 9 saatlik görüşmenin ardından kararı açıkladı ve parti, 11 aralık 2009'da kapandı. anayasa mahkemesi ayrıca 37 kişiye 5 yıl siyaset yasağı getirirken, genel başkan ahmet türk ve aysel tuğluk'un milletvekilliliğinin düşürülmesini kararlaştırdı.

dtp lideri ahmet türk, karar açıklanmadan önce partinin kapatılması durumunda sine-i millete döneceklerini açıkladı. partinin kapatılmasından sonra türk yaptığı açıklamada dtp'nin meclisten çekileceğini açıkladı.

ardılı 

dtp'nin kapatılması ihtimaline karşı 2 mayıs 2008 tarihinde barış ve demokrasi partisi (bdp) kuruldu. partinin amblemi sarı zemin üzerinde yeşil meşe ağacından oluşmaktadır. parti, 29 mart yerel seçimlerine katıldı ve türkiye genelinde yüzde 0.06 oy aldı.

genel başkanlar 

ahmet türk: demokratik toplum partisi'nin son genel başkanıdır.

aysel tuğluk: 9 kasım 2007 tarihindeki dtp olağanüstü kongresi’nde eşbaşkanlık görevinden ayrılmıştır.

nurettin demirtaş: büyükhanlı park otelde gerçekleştirilen 2. olağanüstü büyük kongredeki seçimlerde ilk iki turda yeterli çoğunluğu sağlayamayan demirtaş, 3. turda partinin genel başkanlığına seçildi.

nurettin demirtaş'ın cezası sebebiyle başkanlık görevi düştü. bunun üzerine göreve 23. dönem mardin milletvekili emine ayna getirildi.

seçim performansı 
parti, türkiye'de yapılan 2007 türkiye genel seçimleri'ne % 10 seçim barajını aşamama kaygısıyla bağımsız adaylarla katıldı. dtp, seçimlerin ardından tbmm'de 21 milletvekili ile seçmenlerini temsil etmekte idi.. 11 aralık 2009 tarihli anayasa mahkemesi kararıyla partinin kapatılmasından dolayı, partiye bağlı ahmet türk ve aysel tuğluk haricindeki milletvekilleri bağımsız milletvekili olarak yer almaya devam etti.

2009 türkiye yerel seçimlerinde türkiye genelinde %5,7 oranında oy alarak türkiye genelinde 99 belediye başkanlığı kazandı.

kaynakça

dış bağlantılar 

 demokratik toplum partisi resmi sitesi (ağustos 2008 arşivi)

 
2005'te kurulan siyasi partiler
2009'da kapatılan siyasi partiler
sosyalist enternasyonal
bölgesel siyasi partiler
demokratik toplum hareketi