Milo Manara

maurilio manara ya da bilinen adıyla milo manara (d. 12 eylül 1945, lüsen), dünyaca ünlü i̇talyan çizgi roman sanatçısı.

hayatı

gençliği 
kuzey i̇talya'nın trentino-alto adige/südtirol özerk bölgesine bağlı lüsen (i̇talyancası: luson) kasabasında doğan maurilio manara, son derece fakir bir ailede büyüdü. öğretmen bir annenin ve alt seviye bir kaymakam babanın geçindirmeye çalıştığı manara ailesi, babanın işi yüzünden kasaba kasaba dolaşmak zorunda kaldı. tüm diğer kardeşleri gibi çocukluğu boyunca çalışmak zorunda kalan manara, 12 yaşından itibaren sipariş üzerine dekoratif panel süslemeleri yaptı.

resme olan doğal yeteneğini izlemeye karar veren manara, eğitimini verona kentinde bir sanat lisesinde devam ettirme kararını verdi. eğitimine venedik mimarlık fakültesi'nde devam eden manara, bu okulu mezun olmaksızın terkeder. resim bölümünü bitirmek için yaptığı girişimse üniversite hocalarıyla yaptığı sert polemiklerin ardından hüsranla sona erdi.

fotoromandan çizgi romana 
1960'ların sonlarına doğru milano'daki yayınevlerinde çizer ve çizgi romancı olarak iş arayan manara, iş deneyiminin azlığı nedeniyle başarısız olur. bu uzun süren işsizlik dönemi, bir arkadaşının milo manara'yı yayıncı furio viano ile tanıştırmasıyla son bulur ve manara ilk işlerini 1969'da yaratmaya başlar. manara'nın ilk çizimleri, aslında bir fotoroman dergisi olan genius'''da karşımıza çıkar. ekonomik nedenlerle fotoromandan çizgi romana dönen genius dergisi, günümüzde i̇talyan fumetto nero akımının önemli ve kült eserleri arasında sayılmaktadır.genius dergisinde yaptığı işler renzo barbieri tarafından farkedilen milo manara, 1969-1975 yılları arasında porno-erotik bir yayın politikası izleyen ediperiodici yayınevi için çalışır. i̇lk olarak terror isimli dergide çizen manara, bir süre sonra bir kadın korsanın maceralarını konu alan jolanda de almaviva dergisine geçer. yüzünü 1970'li yılların avusturyalı sinema yıldızı senta berger'den alan jolanda de almaviva, denizlerde maceradan maceraya koşan bir erotik bir deniz korsanıdır ve 1970'in ekim ayından 1974'ün ağustos'una kadar olan dönemde yayınlanmıştır.

 corriere dei ragazzi 
1974'te bir çocuk dergisi olan corriere dei ragazzi için çizmeye başlayan manara, milo milani gibi prestijli i̇talyan yazar/tarihçilerinin kaleme aldığı tarihi olayları çocuklar için çizgi romana dönüştürmeye başlar. kimi zaman tarihi olayları kimi zaman ise ilginç olguları irdeleyen bu maceralar, corriere dei ragazzi dergisinin müthiş satış rakamlarına ulaşmasını sağladı. 1975-1976 yılları arasında derginin neredeyse tüm sayılarını çizen manara, aralarında general custer, neron, robespierre, truvalı helen, alfred nobel, oppenheimer, attila gibi tarihi kişiliklerin hayatlarını konu alan çok sayıda çizgi romanı hayata geçirdi.

1976 yılında corriere dei ragazzi dergisinin isim değiştirerek daha güncel ve magazinsel konuların ele alındığı devamı olan corrier boy dergisinde de kısa bir süre çalışan milo manara, burada esin kaynağını james dean'den alan chris lean isimli bir hayali kahramanın polisiye maceralarını çizdi.

 lo scimmiotto 

1976'da manara, ünlü i̇talyan çizgi roman dergisi linus'un aylık macera eki alterlinus'ta en önemli politik işlerinden biri olarak kabul edilen lo scimiottoyu (maymun) gerçekleştirir. klasik çin edebiyatı'nın en büyük dört kitabından biri olarak kabul edilen ve 16. yüzyıl ming dönemi yazarı wu cheng'en'in kaleme aldığı maymun romanı, manara tarafından lo scimmiotto'da çizgi romana aktarılır. milo manara'nın artık olgunlaştığı eser olarak kabul edilen lo scimmiotto, mao ve çin kültür devrimi'ne göndermeler yapan, usta işi bir politik eleştiridir.

1968'in çiçek çocuklarının özgür aşk felsefesinin ve psiko-delik öğelerin iç içe geçtiği macera, gerçeküstücü bir anlatımla ironi arasında gidip gelir. erotizm dozunun yüksek olduğu macera, milo manara'nın bugün klasikleşen erotik çizim stilinin de oturduğu örnekleri içermektedir.

 resimli ansiklopediler dönemi 
1976-1978 arasında milo manara, ünlü fransız ansiklopedisi larousse için çalıştı. bu dönemde fransız larousse yayınevi için resimli fransa tarihi, dünya'nın keşfi, çin gibi pek çok resimli ansiklopedinin hazırlanmasına katkıda bulundu. yine aynı dönemde i̇talyan mondadori yayınevi için metinlerini ünlü i̇talyan yazar enzo biagi'nin yazdığı ve günümüzde ünlenmiş neredeyse tüm i̇talyan çizgi romancılarının yer aldığı storia d'italia a fumetti di enzo biagi kitabının üç başlığını çizdi.

 macera çizgi romanları 
milo manara 1978'de karşımıza cepim (sonrasında sergio bonelli editore'ye dönüştü) için çizdiği un uomo, un avventura serisi ile karşımıza çıkar. hugo pratt, aurelio galleppini, sergio toppi, guido crepax, ivo milazzo gibi usta çizerlerin yer aldığı bu 30 kitaplık seride, alfredo castelli'nin yazmış olduğu l'uomo delle nevi isimli öyküyü çizgi romana dönüştürür. himalayalar'da yeti isimli bir yaratığı arayan bir keşif ekibinin macerası, birkaç yıl sonra doğacak olan martin mystere karakterinin de habercisidir.

manara bu dönemde aralarında charlie mensuel, pilote ve l'écho des savanes gibi fransız-belçika gençlik dergilerine çeşitli maceralar çizmeye başlar. a suivre dergisi için hp & giuseppe bergman isimli bir macera çizer. sonrasında 20 farklı macerada karşımıza çıkan giuseppe bergman tipi, milo manara'nın macera ile erotizm arasındaki kendi çizgisini yaratmaya başladığı dönemin ilk hayali kahramanıdır. bu macera dizisinin başlığında geçen hp kısaltması, milo manara'nın ustası olarak kabul ettiği hugo pratt'a saygı ve biraz da şaka amaçlı olarak yaratılmış bir diğer hayali kahramanın adıdır.

milo manara'nın bir çeşit alter-ego'suna dönüşen giuseppe bergman tipiyle 1980 yılında un autore in cerca di sei personaggi isimli macerada, sonrasında ise 1982'de dies irae'''de karşılaşıyoruz.

1981 yılında manara tarafından hem senaryosu yazılan hem de çizilen western türü bir çizgi roman olan l'uomo di carta, fransız dargaud yayınevi tarafından siparişi üzerine hayata geçti. manara bu macerayla birlikte i̇talyan çizgi romanının klasikleşmiş western çizgisinden uzaklaşmaya başlarken, içinde ciddi bir alaycılık ve bugünün sorunlarını tartışan yeni ve farklı bir western türüne hayat verir. maceranın erotizm yükü, bu çizgi romanın kadın kahramanlarından biri olan beyaz tavşan'ın omuzları üzerindedir ama öte yandan güçlü bir mizah duygusu tüm maceraya eşlik eder.

 playmen ve ünlenme 

milo manara'nın uluslararası camiada büyük bir üne kavuşmasını sağlayan olay ise 1982'de i̇talyan playmen dergisine çalışmasıyla başlar. playmen dergisine çizdiği il gioco, sanatçının muazzam bir üne kavuşmasını sağladı.il gioco, toplumun üst tabakasına ait claudia cristiani isimli güzel bir kadının gizemli bir uzaktan kumandayla en olmadık anlarda cinsellik dürtülerine yenilmesi ve bastırdığı fantezilerini yaşamaya başlamasını konu edinmektedir. güçlü erotik içeriğiyle dikkatleri üzerine çeken öyküsü, yayınlandığı döneme göre son derece cesur bir içeriğe ve çizimlere sahiptir. 1980'lerde tüm dünyada patlama yapan pornografinin tuzağına düşmeyen öyküsü, burjuva ikiyüzlülüğüyle alay eden bir ince mizahı da içermektedir.

yayınlandığı tüm dillerde söz konusu yayının yüksek satış rakamlarına ulaşmasına neden olan il gioco, fransa'da le declic, i̇ngiltere ve abd'de ise click adıyla ünlendi. büyük bir başarı kazanan il giocoyu 1991, 1994 ve 2001'de yayınlanan devam maceraları takip etti.

türkiye'de kemal aratan tarafından limon dergisinde çıt adıyla yeniden çizilen il gioco/le declic macerası, 1985'te fransız yönetmen jean-louis richard tarafından sinemaya aktarıldı.

80'ler ve ortaklaşa çalışmalar dönemi 
ekim 1983'te manara, nathaniel hawthorne'un kızıl mektup romanından esinlenen hugo pratt'ın hikâye örgüsü ve sahneleri üzerine inşa edilen tutto ricominciò con un estate indiana (her şey bir pastırma yazında başladı) macerasını çizmeye başladı. i̇lk olarak ünlü i̇talyan çizgi roman dergisi linus'un yan yayınlarından biri olan corto maltese çizgi roman dergisinde yayınlanan ve sonrasında albümleştirilen tutto ricominciò con un estate indiana; iki sanatçının en büyük başyapıtlarından ve i̇talyan çizgi romanının en iyi eserlerinden biri olarak kabul edilir.

ödülleri 
 1978: lucca 13° salone internazionale dei comics, yellow kid ve gran guinigi en i̇yi i̇talyan çizer ödülü
 1987: angoulême uluslararası çizgi roman festivali, en i̇yi yabancı çizgi roman kitabı, her şey bir pastırma yazında başladı (hugo pratt ile birlikte)
 1998: harwey ödülü, the jack kirby hall of fame
 2004: eisner ödülleri, en i̇yi antoloji ödülü (ortaklaşa ödül), sandman: endless nights
 2009: premio svoboda
 2012: eisner ödülleri, best u.s. edition of international material, pastırma yazı (hugo pratt ile birlikte)
 2015: napoli comicon, comicon özel usta (magister) ödülü
 2015: prix historia 2015, caravaggio albümü için
 2018: premio ambrogio d'oro

kaynakça 

1945 doğumlular
i̇talyan çizgi romancılar
yaşayan insanlar
eisner ödülü sahipleri