Türk vatandaşlık yasası

türk vatandaşlığı, türkiye cumhuriyeti'nin tabiyetinde bulunan kişi. yürürlükteki 1982 tarihli anayasa'nın 66. maddesine göre, "türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes türktür." tanımı yapılmıştır. temel olarak jus sanguinis ilkesine dayanan türk vatandaşlığı kanununa göre, türk vatandaşı olan erkek veya kadın herkesin çocukları türkiye cumhuriyeti sınırlarında veya dışında doğmasına bakılmaksızın doğumla türk vatandaşı olur.

vatandaşlığın tanımı 
son değişikliklerden sonra, 1982 tarihli türkiye cumhuriyeti anayasası'nda vatandaşlığın tanımı 66. maddede aşağıdaki şekilde yapılmıştır:

tarihi 
türkiye cumhuriyeti'nde kullanılmış ve kullanılan anayasalara göre türk vatandaşlığının önceki üç tanımı ise şöyledir:

1924 anayasası

i̇lk hâliyle 
türk vatandaşlığının tanımı, 1924 anayasası'nın ilk hâlinin 88. maddesinde iki fıkra hâlinde yapılmıştır:

1937'deki hâliyle 
türk vatandaşlığının tanımı 1924 anayasası'nın 5. değişiklikten sonraki hâlinde yine 88. maddede bütün olarak şu şekilde bulunur:

1961 anayasası 
27 mayıs darbesinden sonra hazırlanan anayasada ise aşağıdaki şekilde geçmiştir:

vatandaşlığın kazanılması ve kaybı 
vatandaşlığın kazanılması ve kaybı ile ilgili işlemler i̇çişleri bakanlığı'na bağlı nüfus ve vatandaşlık i̇şleri genel müdürlüğü tarafından düzenlenir ve belli kanunlara tabidir.

ayrıca bazı ülkeler (almanya, avusturya, i̇sveç, norveç ve danimarka) türk vatandaşlarının kendi vatandaşlıklarına geçmesi için türk vatandaşlığından vazgeçmeleri ön koşulunu getirmektedirler.

kazanılması 

bir türk vatandaşı tarafından evlat edinilen bir çocuk, evlat edinme talebinde bulunulan tarihte 18 yaşından küçükse direkt olarak türk vatandaşı olur.

zorunluluk olmamasına rağmen, yabancı bir ada sahip bazı kişiler türk vatandaşlığına başvurduklarında biraz geleneksel olarak adlarını türkçe bir adla (müslüman adı olmayabilir) değiştirirler. örn. colin kazım-richards, mehmet aurelio.

kaybı 

kanunda vatandaşlığın kaybedilmesi hükmünü içeren cezalar neticesine türk vatandaşlığı kaybedilebilir.

yetkili makam kararı ile türk vatandaşlığının kaybı

vatandaşlığa alınmanın iptali 
i̇lgili kişi vatandaşlığa alınırken yalan beyanda bulunmuş veya bazı önemli hususları gizlemişse ve vatandaşlığa alımının üzerinden 5 yıl geçmemişse bakanlar kurulu kişinin vatandaşlığa alınma kararını iptal edebilir.

vatandaşlığın bakanlık izniyle kaybı 
403 sayılı türk vatandaşlığı kanununun 20 inci maddesi uyarınca türk vatandaşlığından çıkma izni i̇çişleri bakanlığı’nca verilebilir. herhangi bir nedenle yabancı devlet vatandaşlığını kazanmış veya başka bir devlet vatandaşlığını kazanacağına ilişkin inandırıcı belirtileri bulunan reşit kişilerden, herhangi bir suç nedeniyle aranmakta olmamak ayrıca hakkındaki herhangi bir mali ve cezai tahdidi bulunmamak koşulu aranır. erkeklerden türkiye'de askerlik hizmetini yapmış ya da bu hizmetten muaf olmaları gibi bir koşul aranmaz. doğumla türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle türk vatandaşlığını kaybedenler ve böylelikle de artık yabancı durumunda olanlar, isterlerse bu kişilere özel çıkarılmış 5901 sayılı türk vatandaşlığı kanununun 25 inci maddesi uyarınca mavi kart edinebilirler. mavi kart sahibi yabancılar seçme-seçilme, kamu görevlerine girme gibi haklar hariç türk vatandaşlarına tanınan tüm haklardan aynen yararlanmaya devam ederler.

çifte vatandaşlık 
aynı anda iki vatandaşlığa sahip olmak ve iki devletin vatandaşlık kanunundan faydalanıp bunlara tabi olmak, uluslararası hukukta vatandaşlık edinimi ile ilgili bir kural birliği olmaması sebebiyle mümkündür.

türk kanunları, doğumda edinilmiş herhangi bir vatandaşlığa ve doğum yerine bakılmaksızın kökenin türk vatandaşı bir ebeveyne dayanması neticesinde vatandaşlığın edinimine imkân tanır. türkiye'de yabancı bir çiftin çocuğu olarak doğan bir birey, ancak ebeveynlerden herhangi birinin türk vatandaşı olması hâlinde vatandaşlık hakkı edinebilir. başka bir vatandaşlığın otomatik olarak edinimi veya kaybı türk vatandaşlığı statüsünü etkilemez. türk kanunlarının, çift vatandaşlıkla doğan bir bireyin yetişkin olduğunda vatandaşlıklardan birini seçmesi gerektiğine dair bir öngörüsü yoktur.

ayrıca bakınız 
türkiye türkleri
türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları

kaynakça

notlar

kaynakça 

vatandaşlık hukuku
türkiye