Mersin

mersin, türkiye'nin mersin ilinin merkezi olan şehirdir. mersin türkiye'nin akdeniz bölgesi'nde bulunan bir liman kentidir. mersin limanı türkiye'nin en büyük limanları arasındadır. şehirde turizm, sanayi, tarım, denizcilik gelişmiştir.

kentin kuzeyindeki yumuktepe höyüğünde yapılan kazılarda birçok katman ortaya çıkarılmıştır. bunların en eskisi, mö 6300'lere, en yenisi ise selçuklu dönemine tarihleniyor. kazılardan çıkarılan eserler, mersin arkeoloji müzesi başta olmak üzere, adana arkeoloji müzesi ve tarsus müzesi, silifke müzesi ve anamur müzesi'nde sergileniyor. helenistik dönemde kentin ismi zephyrion'du. bugün kentin sınırları içinde kalan mezitli'nin adı ise soli'ydi. ancak arap akınları döneminde kent boşaldı. mersin'in tarih sahnesine çıkışı 19. yüzyılın ortalarına rastlamaktadır. bu dönemde henüz bir köy olan bölge, konar göçer bir türkmen aşiretine ev sahipliği yapmış ve adını da bu aşiretten almıştır. ayrıca kapadokya bölgesinden gelen rumlar kent nüfusuna hâkim hâle gelmişti ve 1850'de kentte 5.250 ortodoks rum'a karşılık 1.600 müslüman yaşamaktaydı. kentin kaderi özellikle amerikan i̇ç savaşı sırasında dünyadaki pamuk kıtlığını gidermek amacıyla çukurova'da gelişen pamuk üretimi ve bölgenin 1866'da demir yolu ağına bağlanması ile değişmiştir. bu dönemde mersin hızla, çukurova'nın tarım ürünlerinin ihraç edildiği bir liman ve ticaret merkezi hâline gelmiştir. şehrin bugünkü durumuna gelmesinde, şu anda azınlık olsalar da hristiyan levantenlerin önemi yadsınamaz. şehirde hâlen levantenlere ait iki katedral bulunmaktadır: latin-i̇talyan katedrali ve arap-ortodoks katedrali. ayrıca şehrin kuzeyine rumlar için bir kilise yapılması da gündemdedir.

tarihçe 
mersin yöresinin bilinen en eski ismi kizzuvatna olup bu ad hitit devrinde kue, klasik devirde de kilikya olmuştur. bu bölgede yapılan kazı ve araştırmalar, ilk yerleşim izlerinin cilalı taş devri ve bakır çağı'nda görüldüğünü ortaya koymuştur. gözlükule höyüğü ve yumuktepe'deki kazı araştırmaları ayrıca yörenin tarihte çok önemli bir merkez olduğunu göstermiştir. nitekim, gözlükule i̇slam uygarlıklarından yeni taş çağı'na kadar 33 katmanda oluşmaktadır. çiftçi ve çoban toplumunun yaşadığı ilk katmanlarda toprak sıvalı mekân zeminlerinin ortaya çıkışı ve daha üst katmanlarda ele geçirilen çeşitli tarımsal aletler ve çanak çömlekler, üretim ekonomisinin ve toplumsal bilincin gelişimini göstermektedir. mö 6. yüzyıla kadar yörenin yazılı tarihi hurri, luvi, kizzuvatna gibi yerel krallıklar ve bunların kültürleriyle, buraya daha sonraları egemen olan hitit, asur ve babil krallıklarının tarihleri iç içedir.

iii. katmanda bulunan alacahöyük tipindeki bronz hançer ve hitit yapı kalıntıları, yöredeki hitit varlığının önemli belgeleridir. belli bir dönem hitit egemenliğinde kalan bölge daha sonra asur kralı iii. selomossa'nın, mö 528 yılında ise perslerin eline geçmiştir. mö 527'de yunanlar yöreyi ve kıbrıs'ı, mö 334'te ise mersin'i makedonlar ele geçirmiştir.

antik yunan döneminde, şehrin adını zephyrion (yunanca: ζεφύριον) taşıyordu ve birçok antik yazarlar tarafından dile getirilmiştir. 
antik kaynaklara göre şehirde ticaret yapılıyordu ve hatta kendi adına para bastırmıştı.
sonra kilikya, roma eyaletinin bir parçası hâline geldi.
adı roma i̇mparatoru hadrianus döneminde hadrianopolis oldu.
romalı devlet adamı ve ünlü felsefeci marcus tullius cicero 620/621 mö, ilin valisi oldu.
kilikya ve mersin, erken 7. yüzyılda emeviler tarafından fethedildi. 
ardından mısırlı tolunoğulları, bizans i̇mparatorluğu, klikya ermeni krallığı, karamanoğlu beyliği, memlûk devleti ve 1473 yılında ramazanoğulları beyliği tarafından fethedildi. 
bundan sonra da 1517 yılında ramazanoğlu beyliği osmanlı i̇mparatorluğu'na osmanlı i̇mparatorluğunu bağlı vasal bir devlet haline geldi.
1607 yılında bölge tamamen osmanlı i̇mparatorluğu parçası oldu.
amerika i̇ç savaşı sırasında, bölgenin sıkıntısı nedeniyle yüksek talebi karşılamak için pamuk önemli bir ticaret malı hâline geldi.
demir yolu ile getirilen pamuk, deniz yoluyla ihraç edildi. 1866 yılında mersin genişletildi ve şehir önemli bir ticaret merkezi hâline getirildi.
1918 yılında, içinde fransız ve i̇ngiliz askerleri tarafından işgal edildi.
1922 yılında mustafa kemal atatürk ordusu tarafından kurtarıldı. 
1924 yılında mersin il yapıldı ve 20 mayıs 1933'te i̇çel (büyük mersin) ilini oluşturmak için i̇çel iline katıldı, ilin merkezi mersin, eski i̇çel ilinin merkezi olan silifke de kaza oldu.

i̇lde inanç turizmi açısından önemli olan iki merkez vardır. birincisi i̇sa'nın takipçilerinden pavlus'un tarsus'ta bulunan evi ve kuyusu vatikan tarafından hac yeri ilan edilmiştir. diğeri müslüman ve hristiyan alemince önemli olan ve silifke’de yer alan erken hristiyan devrinde hac yeri olarak kabul edilen azize aya tekla (meryemlik) önemli dinî ziyaret merkezleridir. ayrıca dinî açıdan önemli ziyaret yerlerinden olan tarsus ashâb-ı kehf mağarası da il sınırları içerisinde bulunmaktadır.

toroslar merkez ilçe sınırlarında yer alan yumuktepe höyüğü'nde yapılan kazılarda bulgular mö 6300'lere kadar gitmektedir.

tarihî ve turistik açıdan görülmesi gereken başlıca yerler; alahan manastırı (mut), kravga köprüsü (mut), kızkalesi, yumuktepe, kanlıdivane (neapolis), anamuryum harabeleri, viranşehir (soli), tarsus - aziz pavlus kilisesi, silifke-uzuncaburç, karaduvar, ayaş, çamlıyayla namrun kalesi (lampron) ve sinap kalesi, alahan (alacahan) manastırı, narlıkuyu, zeus (jupiter) tapınağı, cennet cehennem mağaraları, aynalıgöl mağarası (aydıncık),çukurpınar mağarası, korikos kalesi, mamure kalesi, aslanköy kaya mezarları, adam kayalar, tarsus-ulu cami, tarsus-eski cami, büyükeceli kaya mezarları sayılabilir.

tabiplerin piri lokman hekim tarsus'ta yaşamıştır. aynı zamanda yılanların padişahı şahmeran ile ilgili rivayet de şöyledir: şahmeran yörenin kralının kızına âşık olur, cadının bir tanesi prensesin hamama geleceğini ve görmek isterse onu hamamda bir odaya gizlice alacağını söyler. şahmeran her ne kadar biraz şüphelense de aşk gözünü karartır ve gider. orada katledilir. tarsus'ta hâlen ayakta olan eski hamamın göbek taşındaki kızıllığın şahmeranın kanı olduğuna inanılır.

cumhuriyet dönemi 

hızla hayata geçirilen gap, ataş rafinerisi ve sahip olduğu geniş hinterland sayesinde mersin limanı, türkiye'nin en büyük limanlarından biri olma özelliğini taşıyor. limanda bulunan 27 iskelenin 8 tanesi birbirlerine raylı bir sistemle bağlanmış. 1991 körfez savaşı'ndan bu yana yaklaşık 85 milyon dolar harcanarak yenilenen mersin limanı'nın kapasitesi, son üç yıldır her sene %10 oranında artmıştır.

kentin ticari açıdan önemi göz önüne alınarak, türkiye'nin on dokuz serbest bölgesinden ilki ve 836.000 metrekarelik bir alan üzerine kurulan mersin serbest bölgesi, başta tekstil firmaları olmak üzere yaklaşık 432 şirkete ev sahipliği yapmaktadır.
ayrıca, mersin-adana kara yolu üzerinde cam, soda, gübre, tekstil, meyve suyu gibi sektörlerde faaliyet gösteren birçok önemli fabrika da bulunuyor. türkiye'nin en yüksek üçüncü gökdeleninin (mertim kulesi: 177 metre) bulunduğu mersin devlet opera ve balesi'nin bulunduğu 3. kenttir.

mersin ili, 1924 yılında kuruldu, 1933 yılında da merkezi silifke olan i̇çel ile birleştirilerek i̇çel adını aldı. mersin, 2 eylül 1993'te çıkarılan 504 sayılı kanun hükmünde kararname ile büyükşehir unvanı kazandı. 28 haziran 2002'de ilin i̇çel olan adı, mersin olarak değiştirildi. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı kanun ile büyükşehir belediyesinin sınırları valilik binası merkez kabul edilerek yarıçapı 30 kilometre olan dairenin sınırlarına genişletildi. 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile 2014 türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.

i̇klim

nüfus 

2008 yılında merkez ilçe akdeniz, mezitli, toroslar ve yenişehir ilçelerine ayrılmıştır. bu ilçelerle birlikte il merkezi nüfusu aşağıdaki gibidir.

2012 yılında ilin tamamı büyükşehir sınırlarına girmiştir.

ekonomi 

liman mersin ekonomisinin dayanak noktasıdır ve türkiye'nin dünyaya açılan kapısı durumundadır.

doğu anadolu, batı akdeniz ve i̇ç anadolu'daki fabrika ve ticaret firmaları ithalat ve ihracatını mersin üzerinden yaparlar.

türkiye'nin en büyük ikinci serbest bölgesi olan mersin serbest bölgesi burada kurulmuştur ve 433 şirkete ev sahipliği yapmaktadır. i̇şleticisi mesbaş'tır. mersin-tarsus organize sanayi bölgesi'nde 150'ye yakın firma faaliyet göstermektedir.

mersin'de iş merkezlerinin çokluğu, nakliye ve gümrük firmalarının sayıca fazlalığı bu yüzdendir. mersin serbest bölgesi de benzer özellikleri ile mersin ve ülke ticaretinde önemli bir yer tutar.

günlük hayatın vazgeçilmezlerinden olan alışveriş merkezleri mersin'de yatırımlarını sıklaştırmaktadırlar. 2009 yılında avrupa'nın en iyisi seçilen forum alışveriş merkezi, palmcity ve sayapark avm, soli center, mersin marina avm, tarsu avm vb. ticaret merkezleri mersin'de çoğalmaktadır. 2009 yılında multi turkmall tarafından yapılan forum mersin alışveriş ve yaşam merkezi, avrupa'nın en büyük perakende organizasyonu uluslararası alışveriş merkezleri konseyi(icsc) tarafından avrupa'nın en iyi alışveriş merkezi seçildi.

erkek nüfusunun %80'i ve kadın nüfusunun %69'u istihdam ediliyor. i̇şsiz nüfus yaklaşık %7'dir.

hızla hayata geçirilen gap, ataş rafinerisi ve sahip olduğu geniş hinterlandı sayesinde mersin limanı, türkiye'nin konteyner hacmi bakımından ikinci, kargo tonajı bakımından altıncı büyük limanıdır.

türkiye'nin en önemli iç turizm merkezidir. son yıllarda turizmde yapılan atamalar ve sahile yapılan yeni otellerle türkiye'nin yeni turizm bölgesi olma yolundadır. yat turizminin gelişmesi amacıyla uluslararası standartlara uygun 500 yat bağlama ve 300 yat karaya alma kapasiteli mersin ana yat limanı (mersin marina) tamamlanmış olup ihaleye çıkılmıştır. mersin coğrafi açıdan lojistik merkez özelliğine sahip bir kenttir. halihazırda bulunan liman, demiryolu taşımacılığının yanı sıra karayolu taşımacılığında da mersin önemli bir noktadadır. mersin büyükşehir belediyesi, uluslararası nakliyeciler derneği ve mersin valiliği ile ortak olarak mersin lojistik merkezi'ni kurma çalışmalarını tamamlamak üzeredir. doğu anadolu, batı akdeniz ve i̇ç anadolu'daki şirketler ithalat ve ihracatını mersin üzerinden yapar. mersin'de iş merkezlerinin çokluğu, nakliye ve gümrük firmalarının sayıca fazlalığı bu yüzdendir. mersin serbest bölgesi de benzer özellikleri ile mersin ve ülke ticaretinde önemli bir yer tutar. yapıldığında türkiye'nin en uzun binası konumundaki metropol ticaret merkezi (merti̇m) 52 katlıdır ve akdeniz ilçesindedir

alışveriş merkezleri mersin'de yatırımlarını sıklaştırmaktadır. 2009 yılında avrupa'nın en iyisi seçilen forum alışveriş merkezi, marinavista, beymen mall, carrefour vb. ticaret merkezleri mersin'de çoğalmaktadır. ayrıca media markt ve vatan bilgisayar ucuz bilişim malzemeleri ile rekabeti sağlamaktadır.

tarım 
2004 yılı verilerine göre mersin'de arazi varlığının takriben yüzde 55'i orman ve fundalık arazi yüzde 35'i işlenen arazi, yüzde 4 civarı çayır ve mera, geri kalan araziler ise yerleşim alanı veya tarıma elverişsiz alanlardır.

mersin'de üretilen anamur muzu dünyaca ünlenmiştir. tarıma dayalı sanayi gelişme göstermektedir. mersin merkezde kayısı, ceviz, kiraz, şeftali ve sebze yaygın olarak üretilirken son yıllarda tropikal meyve ve sebzeler de üretilmeye başlanmıştır. batı mersin'de daha çok anamur, bozyazı, aydıncık, silifke ve erdemli ilçelerinde muz, turunçgiller, çilek, papaya, pepino, ananas, salatalık ve domates yetiştirilmektedir.

kültür

sanat 
kentte kültür düzeyi yüksek ve kültürel çalışmalar son derece yoğundur. mersin ilinde, okuma yazma bilenlerin oranı %99'dur.
türkiye'nin 3 büyükşehirden sonra açılan ilk devlet opera ve balesi mersin'dedir. mersin devlet opera ve balesi gösterilerini mersin kültür merkezi'nde sergilemektedir.

ayrıca mersin'de her yıl uluslararası mersin müzik festivali (festival of international mersin music) düzenlenmektedir.

mersin ticaret ve sanayi odası'nın desteği ile 2007'den itibaren "mersin kenti edebiyat ödülü" verilmektedir. şimdiye kadar nezihe meriç (2007), tahsin yücel (2008), latife tekin (2009), osman şahin (2010), leyla erbil (2011), ahmet oktay (2012) bu ödülü aldılar. "mersin kenti edebiyat ödülü" türkiye'de bir kent adına verilen ilk ve tek edebiyat ödülüdür. 

kentte düzenli olarak mersin türk sanat müziği festivali ve mersin uluslararası nevit kodallı çoksesli korolar festivali gibi aktiviteler de düzenlenmektedir.

mersin olba fotoğraf derneği (mof)
mersin fotoğraf derneği (mfd), 
mersin büyükşehir belediyesi şehir tiyatrosu, 
i̇çel sanat kulübü, 
mersin polifonik korolar derneği, 
mersin sinema derneği (mersinema) gibi önemli kültür ve sanat kurumlarıdır.

büyükşehir belediyesinin yanında akdeniz ve yenişehir ilçe belediyeleri kurdukları tiyatrolarla değişik zamanlarda halka ücretsiz tiyatro gösterileri sunmaktadır.

turizm 

mersin 321 km sahil şeridi ile türkiye'nin önemli bir sahil kentidir. mersin kıyılarının yaklaşık 108 km'lik bölümünü doğal kumsallar oluşturmaktadır. önemli tarihi ve turistik mekanlara sahip olmasıyla turizmde son yıllarda adını sıkça duyurmaya başlamıştır.

alahan manastırı, cennet ve cehennem obrukları, kızkalesi, ayaş, yumuktepe, soli-pompeipolis, eshab-ı kehf mağarası, anemurium tarihi kalıntıları, kleopatra kapısı gibi turizmde ilgi çekici mekanlara ev sahipliği yapmaktadır.

önemli plajları ise anamur, kızkalesi, susanoğlu ve ayaş'tır.

tisan, taşucu, narlıkuyu ve dana adası ise özellikle yerli turistlerin sıklıkla ziyaret ettiği bölgelerdir.

yayla turizminde beğenilen ve ilgi çeken yaylalar ise gözne, ayvagediği, soğucak, fındıkpınarı,çamlıyayla, namrun ve sorgun yaylalarıdır.

papa xvi. benedictus'un 2008 yılını "saint paul yılı" i̇lan etmesi ile mersinin tarsus ilçesi hristiyan turistlerin uğrak yeri olmuştur.

2008 yılında mut ilçesinde bulunan alahan manastırı ve tarsus ilçesinde bulunan aziz pavlus kuyusu ve anıt müzesi unesco dünya miras alanları kapsamındaki yerler listesine alınmıştır.
 yumuktepe
 soli
 kazanlı
 alahan manastırı
 kızkalesi, erdemli
 narlıkuyu
 cennet ve cehennem çökükleri
 astım mağarası
 yapraklı koy

turistik mekânlar
aynalıgöl mağarası, eshab-ı kehf mağarası, cennet ve cehennem obrukları, kleopatra kapısı, gümüşkum, çamdüzü, erdemli çamlığı, pullu, karaekşi, karabucak ve bahçeyeri orman i̇çi dinlenme yerleri, narlıkuyu mağarası, susanoğlu, kapızlı, gözne, fındık pınarı, çamlıyayla(namrun) ve sorgun yaylaları,çamlıyayla cehennem deresi ve papazın bahçesi, pompeiopolis, tarsos, neopolis, krykos, kilindria, selevkeia ve anemurion i̇lkçağ kent kalıntıları, anamur, meydancık, kız kalesi, silifke kalesi, soli, alahan manastırı, haghia thekla bazilikası, uzuncaburç, akkale, gözlükule yerleşmeleri, tarsus camii, lal ağa camisi, erdemli, silifke, tarsus, narlıkuyu mozaik müzeleri ve uray caddesi örnek gösterilebilir.

etkinlikler 

 uluslararası tarsus yarış maratonu 
 akdeniz belediyesi çocuk tiyatroları festivali
 mersin üniversitesi kültür ve spor şenliği
 uluslararası silifke kültür haftası
 yenice barış ve kültür festivali
 tarsus karacaoğlan şiir akşamları
 mersin müzik festivali
 mersin uluslararası müzik festivali
 mersin nevit kodallı polifonik korolar şenliği
 mersin sanat müziği festivali
 mersin narenciye festivali
 mersin tantuni festivali
 mersin yemek kültürü (tantuni, cezerye, kerebiç)
 mersin altın limon film festivali
 mersin tiyatro festivali
 mut kayısı festivali
 tarsus üzüm festivalim
 silifke batırık festivali

spor 

önemli spor tesisleri: mersin arena stadyumu (25.534), burhanettin kocamaz stadyumu (4.201), edip buran spor salonu (2.200), servet tazegül spor salonu (7.500), olimpik kapalı yüzme havuzu (1.000), nevin yanıt atletizm kompleksi (3.271)

mersin özellikle atletizm alanında önemli başarılar elde etmiştir. olimpiyat şampiyonu güreşçi ahmet kirişçi mersinlidir ve mersinli ahmet olarak bilinir.
ayrıca mersinli bir atlet olan nevin yanıt, barcelona'da düzenlenen 2010 avrupa atletizm şampiyonası'nda 100 metre engelli koşusunda yarı final ve finalde kendisine ait türkiye rekorlarını yenileyerek 12,63 saniyelik derecesiyle avrupa şampiyonu olan sporcudur.

mersin, türkiye tarihinde 2. kez 20-30 haziran 2013 yılında düzenlenmiş olan akdeniz oyunları'na ev sahipliği yapmıştır. olimpiyatlar öncesi, birçok spor tesisi yapılmıştır. böylece mersin olimpiyatlara uygun çok sayıda spor tesisine sahip olmuştur.

düzenli olarak yamaç paraşütü ve doğa sporları festivali düzenlenir. arslanköy, yamaç paraşütüne en uygun doğal ortamı oluşturmaktadır.

2018-2019 sezonu sonunda, tarsus i̇dman yurdu ise 2. lige grup 10.su olmuştur.. bal’da 3, kadın futbol 3. liginde de 4 takımı vardır. kadın basketbol süper liginde çukurova basketbol 2. mersin bşb 5.olmuştur. ayrıca kadın 1. ligde 2 takımı (mersin ünv.,mersin bşb gelişim) vardır. voleybolda erkekler 2. liginde 2 takımı, kadınlar 2. liginde 3 takımı kalmıştır. 7 bölgesel lig takımından mersin i̇htisas spor 2. lige yükselmiştir. hentbol erkekler 1. ligindeki mersin i̇dman yurdu lig 10.su olmuştur.

kadınlar türkiye kupası (basketbol) 'da mersin bşb ve çukurova basketbol kupa 3.sü oldu. avrupa eurocup kadınlar'da çukurova basketbol çeyrek finalde elenerek kupa 5.si oldu. mersin bşb grup aşamasında elendi.

tarsus i̇dmanyurdu, türkiye kupası 2.turunda karaköprü belediyespor’u elemiş, 3.turda bursaspor’a elenmiştir. mersin i̇dmanyurdu ise 3.turda orhangazispor’a elenmiştir.

eğitim 
şehirde dört üniversite vardır. bunların ikisi vakıf, ikisi devlet üniversitesidir. şehrin kendi adıyla anılan mersin üniversitesi, 1992 yılında açılmıştır. şu an bünyesinde 11 adet fakülte ve 8 adet meslek yüksekokulu ile 20.000 öğrenci barındırmakta olup gelişmekte olan bir üniversitedir. i̇ldeki bir diğer üniversite ise yenice'de bulunan çağ üniversitesi'dir. son açılan üniversite ise toros üniversitesi'dir. ayrıca odtü ve i̇tü'nün deniz bilimleri enstitüleri ve selçuk üniversitesi taşucu sosyal bilimler meslek yüksekokulu bulunmaktadır. en son olarak tarsus üniversitesi açılmıştır.

medya 
yerel tv kanalları
 kanal 33
 mersin tv (karasal ortamdaki yayınları ödeme yapılıncaya kadar geçici olarak durduruldu.)
 i̇çel tv
 msbc kanal 2000 tv (karasal ortamdaki yayınları ödeme yapılıncaya kadar geçici olarak durduruldu.)
 sun rtv
 güney tv

yerel radyo kanalları
 radyo metropol (101.8)
tarsus süper fm (91.1)
 tempo 94 fm (94.3)
 örgün fm (94.7)
 tarsus star fm (95.5)
 tarsus radyo time (97.7)
 flaş fm (98.3)
 mix fm (91.6) (sadece yabancı müzik, 1993-günümüz)
 kent radyo (98.5)

yerel gazeteler

 mersin radikal (mersinradikal.com )
 tarsus haber (tarsushaber.com )
 çukurova gazetesi
 güney gazetesi
 mersin haberci gazetesi
mersin hakimiyet gazetesi
mersin gazetesi
 mersin i̇mece gazetesi
 yeni güney gazetesi
mersin kent gazetesi
 mersin blok haber 
 tarsus gazetesi

kardeş şehirler 
mersin'in 11 şehirle kardeş şehir anlaşması bulunmaktadır.

 (1994)
 (2004)
 (2012)
 (2012)

 (2014)
 (2015)
 (2016)
 (2016)

 (2017)
 (2017)
 (2017)

galeri

kaynakça

dış bağlantılar 
 mersin büyükşehir belediyesi