Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi

ankara üniversitesi veteriner fakültesi, tüm idari ve akademik birimleriyle ankara üniversitesi'nin dışkapı yerleşkesi'nde eğitim öğretim veren veteriner fakültesidir.

türkiye cumhuriyeti’nin ilk üniversitesi olan ankara üniversitesi’nin kurucu fakültelerindendir. 1933 yılında i̇stanbul'dan ankara'ya taşınıp yüksek ziraat enstitüsü'nün bir parçası haline gelmiş bulunan yüksek veteriner okulu'nun 1948 yılında ankara üniversitesi'ne katılması ile kuruldu. ülkedeki ikinci veteriner fakültesinin 1970 yılında elazığ'da kuruluşuna dek türkiye'de veteriner hekim yetiştiren tek yüksek öğretim kurumu olarak kalmış;  kendisinden sonra kurulan diğer veteriner fakültelerinin çoğunun kuruluşuna ve eğitim-öğretim faaliyetlerine destek sağlamıştır.

fakültenin bünyesinde bir hayvan hastanesi, acil kliniği, yem bitkileri üretimi ve sığır, koyun-keçi, domuz, at ve tavuk yetiştiriciliği yapılan bir eğitim araştırma uygulama çiftliği, iki müze (veteriner hekimliği tarihi müzesi ve  anatomi müzesi) bulunur.

tarihçe 

türkiye’de veteriner hekimliği öğretimi ilk kez 1842’de i̇stanbul'da prusyalı veteriner hekim godlewsky tarafından açılan askeri veteriner okulu’nda  başlamıştır.  1889 yılında veteriner yarbay mehmet ali bey öncülüğünde sivil veteriner okulu  kuruldu.  bu iki kuruluş sivil veteriner okulu'nun sultanahmet'teki binası yandıktan sonra 1921’de yüksek veteriner okulu adı altında birleştirilmiş ve öğretim askeri veteriner okulu'nun selimiye'deki binasında devam etti. türkiye cumhuriyeti’nin yüksek öğretim reformları çerçevesinde veteriner yüksek okulu 1933’te büyük bölümü akademik ve idari personeli ile ankara’ya nakledilerek yüksek ziraat enstitüsü bünyesine dahil edildi. 

veteriner yüksek okulu, 1939 yılında  veteriner fakültesi olarak yeniden isimlendirildi. 5 temmuz 1939 tarihinde sivil ve askeri veteriner hekimlik kurumlarının müdürleri, fakültedeki profesörler, doçentler ve asistanlar,  bakteriyoloji enstitüsü veteriner hekimleri ile tarım bakanlığı'nda ve ankara'da görevli tüm veteriner hekimlerin katıldığı bir çalıştay sonucunda 1939-1940 döneminde kayıt olacak öğrencilerden başlanmak üzere okulun eğitim süresi beş yıla çıkarıldı. ankara üniversitesinin 1946’da kuruluşunu takiben veteriner fakültesi 1948’de ankara üniversitesi bünyesine katılmış ve üniversitenin kurucu fakülteleri arasında yer almıştır.

ankara üniversitesi veteriner fakültesi, kurulduğu tarihten itibaren "ana fakülte" olarak kendisinden sonra kurulan diğer veteriner fakültelerinin çoğunun eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetlerine destek sağlamıştır. avrupa’daki ve dünyanın diğer bölgelerindeki veteriner hekimlik eğitimi/öğretimi yapan kuruluşlar arasında araştırma ve öğretim alanları üzerinde bilgi değişimini gerçekleştirmek; eğitim kurumları arasında öğrenci hareketliliğini ve öğretim materyallerinin gelişmesini sağlamak amacı ile başvurduğu, avrupa’da yükseköğretim kurumlarının kalite değerlendirmesinde en üst yapı olan “avrupa yükseköğretimde kalite güvencesi ajansı’nın” üyesi olan, european association of establishments for veterinary education  (eaeve)’nin kriterlerini yerine getirerek 2007 yılında akredite olmuştur. aynı şekilde, yükseköğretim kurulu tarafından türkiye’de bulunan veteriner hekimliği eğitim kurumlarının ulusal akreditasyonu için yetkilendirilen veteriner hekimliği eğitim kurumları ve programları değerlendirme ve akreditasyon derneği  (vedek) tarafından yapılan dış değerlendirme sonrasında 2015 yılında ulusal program akreditasyonuna hak kazanmıştır. fakültenin 2020 yılı itibarıyla erasmus programı kapsamında 22 üniversite ile de anlaşması bulunmaktadır.

akademik birimler

veteriner hekimliği temel bilimler bölümü 
 anatomi anabilim dalı
 biyokimya anabilim dalı
 fizyoloji anabilim dalı
 histoloji embriyoloji anabilim dalı
 veteriner hekimliği tarihi ve deontoloji anabilim dalı

klinik öncesi bilimler bölümü 
 farmakoloji ve toksikoloji anabilim dalı 
 mikrobiyoloji anabilim dalı
 parazitoloji anabilim dalı
 patoloji anabilim dalı
 viroloji anabilim dalı

klinik bilimleri bölümü 
 cerrahi anabilim dalı
 doğum ve jinekoloji anabilim dalı
 i̇ç hastalıkları anabilim dalı 
 dölerme ve suni tohumlama anabilim dalı

zootekni ve hayvan besleme bölümü 
 biyoistatistik anabilim dalı
 genetik anabilim dalı
 hayvan besleme ve beslenme hastalıkları anabilim dalı
 hayvan sağlığı ekonomisi ve i̇şletmeciliği anabilim dalı
 zootekni anabilim dalı

gıda hijyeni ve teknolojisi bölümü 
 gıda hijyeni ve teknolojisi anabilim dalı

genel bilgi 
veteriner fakültesi’nde pet, küçük ve büyükbaş hayvanlar, akuatik hayvanlar, kümes hayvanları, arı ve yaban hayvanlarının yetiştirilmesi, üretimi,  sağlıklarının korunması, verimliliklerinin artırılması, nesillerinin iyileştirilmesi, hastalıklarının tedavisi, salgın hastalıkların önlenmesi, hayvanlardan insanlara geçen hastalıklarda koruyucu hekimlik görevlerinin yerine getirilmesi, hayvansal ürünlerin niteliğinin ve insan sağlığına uygunluğunun kontrolü, çevre kirliliği, canlı hayvan ve hayvansal ürünlerin pazarlanması konularında eğitim-öğretim, araştırma ve uygulamalar yapılmaktadır.

veteriner fakültesinde eğitim süresi 5 yıldır. i̇lk 4 sene teorik uygulama, klinik uygulama, staj eğitimi; son sene ise intern veteriner hekimlik eğitimi verilir. fakültede türkçe ve i̇ngilizce (2015 yılında başlamıştır) olmak üzere iki program bulunur. öğrenciler yurtdışı staj (hannover veteriner üniversitesi, erasmus stajı) ve yurtiçi staj (veteriner fakülteleri, hayvan hastaneleri ve klinikler, tarım ve orman bakanlığı enstitüleri ve ti̇gem i̇şletmeleri, kanatlı hayvan/süt i̇neği/koyun-keçi/su ürünleri yetiştiriciliği yapılan i̇şletmeler, tjk ve laboratuvarlar)  staj imkanları bulunur. fakültede gerçekleştirilen topluma hizmet çalışmaları arasında şunlar bulunur: ankara üniversitesi veteriner fakültesi hayvan hastanesi, 7/24 hizmet veren acil kliniği, ankara üniversitesi veteriner fakültesi merkez tanı laboratuvarı, sahaya hizmet sunan gezici klinik uygulamaları, ankara üniversitesi veteriner fakültesi çiftliği, ankara büyükşehir belediyesi ile ortaklaşa yürütülen sokak hayvanları projesi, köpekle barış çalıştayları, halk günleri etkinlikleri ve sürekli eğitim seminerleri ifade edilebilir.

hayvan hastanesi 

hayvan hastanesi, 1933 yılında yüksek ziraat enstitüsü'nün baytar fakültesi olarak inşa edildi. binası 2015-2017 tarihlerinde restore edildi. 2021 yılı itibarıyla türkiye de küçük ve büyük hayvanlar için hizmet veren en büyük hayvan hastanesidir ve yıllık hasta sayısı 40.000 civarındadır.

hayvan hastanesinin cerrahi kliniğinde tüm evcil ve yabani hayvanların dış hastalıklarına ilişkin poliklinik hizmeti verilmektedir. bu kapsamda, küçük ve büyük baş hayvanlar için yumuşak doku, ortopedik cerrahi ve mikro cerrahi ameliyatları yanı sıra artroskopik, laparoskopik ve torakoskopik cerrahi operasyonları ve endoskopik muayeneler yapılmaktadır. ayrıca kedi ve köpekler için yoğun bakım üniteleri de bulunur. hastaların rutin olarak; yumuşak doku, ortopedi, göz, diş hastalıklarının tanısı ve sağaltımları yapılmaktadır. bunların dışında nörofizyoloji laboratuvarı, fizik tedavi-rehabilitasyon ünitesi, yürüme analizi ünitesi bulunmaktadır. bu ünitelerde hastalıkların tanı ve sağaltımlarında rutin amaçlı uygulamalar yapılmaktadır. ayrıca cerrahi anabilim dalı bünyesinde bulunan radyodiagnostik ünitesinde; dijital röntgen, ultrasonografi, renkli doppler ultrasonografi, ekokardiyografi, manyetik rezonans üniteleri hastalıkların tanısında rutin olarak kullanılmaktadır.

i̇ç hastalıkları kliniğinde koruyucu hekimlik ve aşılama, geriatrik hastaların muayene ve tanısı, dermatolojik, kardiyolojik, endokrinolojik, gastroenterolojik, onkolojik-hematolojik, nefrolojik-ürolojik hastalıkların muayene ve tanısı, enfeksiyon hastalıkları ve tanısı, solunum sistemi muayenesi ve tanısına yönelik sağlık hizmeti sunulmaktadır. egzotik hayvanların hastalıklarının sağaltımları da aynı birimde yapılmaktadır. i̇ç hastalıkları klinikleri bünyesinde dermatolojik, hematolojik, parazitolojik ve ürolojik örneklemelerin ön incelenmesine imkan tanıyan laboratuvar ünitesi; görüntüleme ünitesi (ultrasonografi, videootoskopi), endoskopi ünitesi (gastroskopi, kolonoskopi, rektoskopi, bronkoskopi), kardiyoloji birimi  (ekokardiyografi, elektrokardiyografi, holter kaydı, tansiyon ölçümleri, girişimsel katater uygulamaları), muayene-tedavi üniteleri, enfeksiyöz hastalıklar ünitesi ve hospitalizasyon üniteleri yer almaktadır. i̇ç hastalıkları kliniği rutin laboratuvarında her gün dermatolojik, hematolojik, parazitolojik ve ürolojik örneklemeler incelenerek ön teşhisler gerçekleştirilmektedir. kazıntı, impresyon smear, klinik sitoloji, trikogram ve punch biyopsi teknikleriyle elde edilen numuneler değerlendirilmekte; kan parazitleri, kan hastalıkları (lösemi, lenfoma ve lenfoproliferatif diğer hastalıklar), tümöral kitle, kemik iliği aspiratları ve efüzyon sıvılarının ön tanısı amacıyla alınan örnekler diff quik ile boyanarak incelenmekte; idrar numunelerinin mikroskopik ve makroskopik muayeneleri, rumen mikroflora değerlendirmeleri yapılmaktadır. i̇ç hastalıkları poliklinik hizmetleri sırasıyla; hasta kayıt-kabul işlemleri, hasta muayenesi, teşhis ve tedavisi şeklinde gerçekleştirilmektedir. teşhis amacıyla endikasyon bulunan hastalara anestezi eşliğinde gastroskopi, larengoskopi, bronkoskopi, kolonoskopi, otoskopi işlemleri; ekokardiyografi, ultrasonografi, elektrokardiyografi uygulanmakta; laboratuvar örnekleme ve incelemeleri gerçekleştirilmekte, kemoterapi tedavileri yapılmaktadır. hekim isteği doğrultusunda kan analizleri ve röntgen çekimleri ise ilgili birimlerce uygulanmaktadır. türkiye’de ilk kez anabilim dalımız bünyesinde gerçekleştirilen holter kaydı 2010 yılından beri kardiyoloji biriminde uygulanmaktadır. 

doğum ve jinekoloji  kliniğinde evcil hayvanlarda ortaya çıkan gebelik, doğum ve jinekoloji ile ilgili tüm hastalıkların tanı, sağaltım ve operasyonları için klinik ve poliklinik hizmetleri verilmektedir.
dölerme ve suni tohumlama kliniğimiz sperma ve embriyo referans laboratuvarı, boğa, ankara keçisi ve köpek sperma bankası, uygulama çiftliği sperma üretim merkezi olması yanı sıra,  köpek, kedi, tavşan gibi petlerin androlojik ve üreme sorunları ile ilgili hizmet vermektedir. sperma analizleri konusunda ise referans laboratuvar niteliğindedir. 

hastane bünyesinde, kedi ve köpeklerin davranış bozukluklarının değerlendirildiği ve bununla ilgili hastalıkların sağaltımlarının yapıldığı "davranış kliniği" ve tarım ve orman bakanlığı ile imzalanmış olan hizmet protokolü kapsamında yaralı veya güçten düşmüş yaban hayvanlarını tedavi eden "yaban hayvanları birimi ve kliniği" 2018 yılından itibaren hizmet vermeye başlamıştır.

haftanın 7 günü 24 saat kesintisiz hizmet veren acil kliniği mevcuttur.  hastane bünyesinde tüm kliniklere hizmet veren merkez tanı laboratuvarında tüm hayvanların tam kan analizleri ve biyokimyasal analizleri ile kedi ve köpeklerin hormon analizleri yapılmaktadır. fakülte bünyesinde bulunan, tarım ve orman bakanlığı tarafından ayrı ayrı ruhsatlandırılmış olan bu birimler zaman zaman bakanlık tarafından denetlenmektedir. hastane bünyesinde bütün hayvanlar için ayrı birer adet izolasyon ünitesi bulunur.

eğitim araştırma ve uygulama çiftliği 

ankara üniversitesi veteriner fakültesi eğitim araştırma ve uygulama çiftliği 1977 yılında kurulmuştur. çiftliğin arazisinde yem bitkileri (arpa ve mısır) üretimi yapılmaktadır. ayrıca, sığır, koyun-keçi, domuz, at ve tavuk yetiştiriciliği (geleneksel ve zenginleştirilmiş kafesli yumurta tavuğu kümesleri, broyler kümesleri) üniteleri bulunmaktadır. araştırmacılara, çalışmalarında yardımcı olma imkanları sağlamanın yanı sıra fakülte eğitim araştırma ve uygulama çiftliğinden tüm öğrenciler gerek staj, gerekse intern uygulamaları ve mesleki uygulamalar kapsamında yararlanmakta, burada uygulamalı eğitim almaktadır. ayrıca fakülte çiftliği bünyesinde, lisans öğretiminde süt ürünlerinin üretimi ile ilgili uygulama dersleri için uygun imkan sağlamak, süt ürünleri üretimi konusunda uygulanan yöntemleri öğrencilere göstermek, bu alanlardaki çalışmalara destek olmak, süt ürünleri üretimine ilişkin sorunların çözümüne yönelik projeler üretmek ve ürünlerden fakülte döner sermayesine katkı sağlamak amacıyla süt ünitesi kurulmuş ve üretime de başlamıştır.

laboratuvar / klinik birimler 

genetik anabilim dalı’nda; türkiye’ye özgü hayvan genetik kaynaklarına ilişkin olarak dna ve doku bankalarının oluşturulması; hayvan genetik çalışmaları ile türler arası ve tür içi bireylere özgü polimorfik dizilerin belirlenmesi ve bu sonuçların tescil çalışmalarında kullanılması; filogenetik ilişkilerin ortaya çıkarılması ve ırkların geçmişine geleceğine yönelik ön verilerin elde edilmesi; hayvanlarda kalıtsal hastalıkların belirlenmesi; çiftlik hayvanlarında moleküler ıslah uygulamaları ve genetik kaynakların korunması konularında çalışmalar sürdürülmektedir.

hayvan besleme ve beslenme hastalıkları anabilim dalı öğretim üyelerinin öncülüğünde ve kozabirlik işbirliğiyle yerli kaynaklı ipek böceği yemi geliştirme projesi yapılmaktadır. bu projedeki temel amaç yılın 12 ayı üretimin ve ürünlerin kalitesinin standardizasyonudur. i̇lgili anabilim dalı bünyesinde bir ünite olarak bu yapı oluşturulmuştur.

i̇ç hastalıkları anabilim dalı bünyesinde kalp hastalıklarının tanı ve tedavileri amacıyla; elektrokardiyografi, ekokardiyografi, holter monitörizasyon ve tansiyon ölçümlerinin uygulandığı kardiyoloji birimi  bulunmaktadır. holter monitörizasyon laboratuvarı bu alanda türkiye’de veteriner kardiyoloji alanında bir ilk olma özelliğindedir.

türkiye’de ilk defa, veteriner hekimliği alanında bir “klinik beceri laboratuvarı (kbl)” kurma çalışmaları 2015 yılı itibarıyla ankara üniversitesi veteriner fakültesi’nde başlatılmıştır. i̇lk olarak hannover veteriner üniversitesi (tierärztlich hochschule hannover / the university of veterinary medicine hannover) ile 30 mart 2015 tarihinde rektörler düzeyinde karşılıklı işbirliği anlaşması imzalanmış ve aynı tarihte hannover veteriner üniversitesi kbl ekibi fakültede iki günlük bir uygulama eğitimi vermiştir. ankara veteriner klinik beceri laboratuvarı için ilk koordinasyon ekibi, ekim 2016’da oluşturulmuştur. simülasyon modelleri, alet ve ekipmanları ile bunları yapmak için gerekli malzemelerin temin süreci ocak 2017’de tamamlanmıştır ve gerekli simülasyonlar ile ders planlaması hemen yapıldıktan sonra kbl ekibi ilk uygulama dersini, eylül 2017 tarihinde i̇ngilizce veteriner lisans programı dâhilinde vermiştir. sonrasında 12 kişilik eğitmen kadrosu kurularak modüler sistemdeki dersler 2017-2018 eğitim-öğretim yılı itibarıyla verilmeye başlanmıştır.

t.c. tarım ve orman bakanlığı tarımsal araştırmalar ve politikalar genel müdürlüğü tarafından desteklenen “bal arısı (apis mellifera spp.) bağırsak mikrobiyotasının probiyotik olarak geliştirilmesi ve nosema spp. enfeksiyonu sağaltımında alternatif bir uygulama olarak değerlendirilmesi” başlıklı proje kapsamında ankara üniversitesi veteriner fakültesi farmakoloji ve toksikoloji anabilim dalı’nda vet-arı laboratuvarı oluşturulmuştur.

t.c. tarım ve orman bakanlığı ile ankara üniversitesi veteriner fakültesi arasında imzalanan bir proje ile mikrobiyoloji anabilim dalı ulusal salmonella referans laboratuvarı olarak görevlendirilmiştir. bu kapsamda laboratuvarda gelen numuneler incelenerek sonuçlar doğrudan bakanlığa iletilmektedir. “salkon (ulusal salmonella referans programı) kapsamında 15 farklı laboratuvarda izole edilmiş salmonella örnekleri bu birime gelmekte ve yapılan testler sonucuna örnekler analiz edilmektedir.

yaban hayvanları birimi 

yaban hayvanları birimi, ankara üniversitesi veteriner fakültesi hayvan hastanesi bünyesinde 2018 yılının başında kurulmuştur. 150 m2 kapalı alana ve 75 m2 dış kafeslere sahip olan ve merkezi havalandırma ve iklimlendirme altyapısı bulunan birimde memeli, kanatlı, sürüngen ve kemirgen tüm yaban hayvanı türlerinin sağaltım, operasyon ve rehabilitasyon hizmetleri yatılı olarak sürdürülmektedir.

müzeler 

ankara üniversitesi veteriner fakültesi’nde bir müze oluşturulması fikri, fakültenin veteriner tarihi ve deontoloji kürsüsü’nde 1963 yılında doğmuştur. müze; tarihi binasının, t.c. kültür ve turizm bakanlığı ankara kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurulu tarafından 2011 yılında “korunması gerekli kültür varlığı” olarak tescilinin ardından restore edildikten sonra 21 nisan 2016 tarihinde prof. dr. ferruh dinçer veteriner hekimliği tarihi müzesi adıyla ziyarete açılmıştır. 

anatomi anabilim dalı’nda, anatomik örneklerin eğitim ve sergileme amaçlı hazırlanma faaliyetleri; 1933 yılında yüksek ziraat enstitüsü bünyesinde anatomi kürsüsü’nün kurulmasıyla başlamıştır. anatomi anabilim dalı; hem tarihi hem de bilimsel önem taşıyan bu örneklerin zaman içerisinde yok olmasını önlemek amacıyla 2009 yılında yerleşik bir veteriner anatomi müzesi kurulması kararını almıştır. 10 haziran 2013 tarihinde, anatomi anabilim dalı kuruluşunun 80. yılında, “anatomi müzesi ” resmi olarak açılmış ve bu şekliyle kamunun ziyaretine de sunulmuştur.

gezici klinik 
gezici klinik biriminin temel misyonu eğitim ve uygulama odaklı  klinik saha hizmetidir. bu çerçevede ankara yöresinde özellikle çiftlik hayvancılığının (at, sığır, buzağı, koyun, keçi) ve at yetiştiriciliğinin  yoğun yapıldığı alanlarda ve türkiye jokey kulübü  at hastanesinin  aktif çalıştığı dönemlerde; veteriner fakültesi intern  ve  lisansüstü programı öğrencilerinin saha ve işletme koşullarında hayvan refahı ve hayvancılıkla ilgili bilgilerini yerinde değerlendirmeleri ve hastalıkların tanı, tedavi ve korunmasına  yönelik hayvan sağlığı hizmetleri konusunda mesleki uygulama becerisi kazanmaları amaçlanmaktadır. bu çalışmalarla aynı zamanda halka ve kamuya ait işletmelere de etkin bir katkıda bulunulmuş, binlerce büyük ve küçükbaş hayvana sağlık hizmeti götürülmüştür. bu çerçevede türkiye jokey kulübü, asem (atlı spor eğitim merkez komutanlığı), türkiye halk sağlığı kurumu (serum çiftliği atları), yıldırım beyazıt üniversitesi (hippoterapi atları) ve a.ü. ziraat fakültesi ile veteriner fakültesi arasında protokol anlaşmaları yapılmıştır.

dergi 
ankara üniversitesi veteriner fakültesi dergisi, türkiye cumhuriyeti’nin ilk üniversitesi olan ankara üniversitesi’nin köklü dergilerinden biridir. dergide veteriner hekimliğin tüm çalışma alanlarını içeren konularla ilgili araştırma makalesi, kısa bilimsel çalışma, vaka takdimi, editöre mektup ve davet usulü derleme makaleler yayımlanmaktadır. ankara üniversitesi veteriner fakültesi dergisi, 1954 yılından beri üç ayda bir yayımlanmakta olup, nisan 2007 tarihinden itibaren science citation index- expanded kapsamında yer almaktadır. derginin kısaltma adı  "ankara univ vet fak derg" dir.  dili i̇ngilizce/türkçe'dir.

ayrıca bakınız 
 veteriner hekimliği
 veteriner tıp

dış bağlantılar 
 aü veteriner fakültesi dergisi .
 aü veteriner fakültesi veteriner kardiyoloji birimi

kaynakça