Cevat Abbas Gürer

mehmet cevat abbas gürer (1887, niş, osmanlı i̇mparatorluğu - 4 temmuz 1943, yalova), türk asker, siyasetçi, mustafa kemal paşa’nın başyaveri, meclis-i mebûsan ve tbmm i., ii., iii., iv. ve v. dönem bolu milletvekili.

şerif abbas bey’in oğludur. 13 aralık 1905’te harp okulu’na girdi. 1 eylül 1908’de piyade teğmen rütbesiyle mezun oldu. 3. ordu emrine verildi. manastır askeri i̇dadisi’nde öğrenci iken i̇ttihat ve terakkî cemiyeti’ne girdi. 19. alay’da görevli olarak preşova, kumanova, koçana ve köprülü’de bulundu. aralık 1910’da selanik i̇htiyat zabit namzedi talimgâhı’nda görevlendirildi. mart 1911’de takip taburu’yla selanik ili sınırları içinde eşkıya takibinde görev aldı. yılın sonunda 37. alay yaverliği’ne atandı. 19 ekim 1912’de üsteğmenliğe yükseltilerek 3 şubat 1913’te inzibat subayı olarak i̇stanbul merkez komutanlığı emrine atandı.

i. dünya savaşı seferberliğinde açılan i̇htiyat zabit talimgâhı’nda ek görev olarak bölük komutanlığı yaptı. 16 nisan 1915’te anafartalar grubu kurmayı’na verildi. 13 aralık 1916’da yüzbaşı oldu. 16. kolordu komutanı mustafa kemal paşa’nın yaverliğine tayin edildi. savaş süresince yaver olarak mustafa kemal paşa’nın maiyetinde bulundu. mütarekeden sonra yıldırım ordular grubu’nun lağvı üzerine harbiye nezareti emrine verilen mustafa kemal paşa ile birlikte 13 kasım 1918’de i̇stanbul’a geldi.

i̇şgal altındaki i̇stanbul’un hazin manzaralarını mustafa kemal paşa ile birlikte gördü. i̇stanbul limanında demirli işgal donanma gemilerinin arasından geçerken, kartal i̇stimbotu'nun güvertesinde mustafa kemal paşa’nın "geldikleri gibi giderler!" sözünü söylediği kişi, yaveri cevat abbas gürer’di. 30 nisan 1919’da 9. ordu müfettişliği’ne atanan mustafa kemal paşa’nın yaveri olarak bandırma vapuru’yla 19 mayıs 1919’da samsun’a çıktı.

mustafa kemal paşa’nın i̇stanbul’da bulunduğu ve ulusal kurtuluş planları gizlice hazırladığı 6 aylık süre içinde kendisine refakat etti. mustafa kemal paşa ile birlikte anadolu’ya kocaeli yarımadası üzerinden geçebilme olasılığı için gerekli güvenlik önlemlerinin alınmasını sağladı. yahya kaptan millî müfrezelerini örgütledi. mustafa kemal paşa’nın dikte ettiği amasya genelgesi’ni kaleme aldı. erzurum’da 8 temmuz 1919’da mustafa kemal paşa’nın askerlikten istifası üzerine erzurum müstahkem mevkii komutanlığı emrine atandı. sivas kongresi’nden sonra heyet-i temsiliye başkatipliği’ne getirildi.

osmanlı meclis-i mebûsan’ının son dönemi için 8 ocak 1920’de yapılan seçimlerde bolu milletvekili olarak meclise katıldı. meclisin feshi üzerine ankara’ya gelerek 5 temmuz 1920’de tbmm genel kurulu’na bolu milletvekili olarak katıldı. 17 temmuz’da yozgat ve yöresindeki ayaklanmanın bastırılmasında görevli olarak izinli sayılıp meclis’ten ayrıldı. kurduğu süvari müfrezesi ile bölgede asayişi sağladı. 20 ekim 1920’de özel görevle bulgaristan’a gönderildi. görevinde başarılı olması dolayısıyla 1921 yılı sonuna kadar sofya’da ankara hükûmeti’nin temsilcisi olarak görev yaptı. 4 şubat 1922’de yeniden meclis’e katıldı. meclis’te millî savunma ve dışişleri komisyonları’nda çalıştı. 1 eylül 1923’te binbaşı rütbesine terfi etti.

atatürk’ün işaretiyle türk tayyare cemiyeti’ni kurdu (türk hava kurumu) ve cemiyetin başkanlığını bir yıl süreyle üstlendi. 1926’da görevini fuat bulca’ya devretti. i̇steği üzerine 27 şubat 1927’de ordudan emekliye ayrıldı. türkiye i̇ş bankası’nın kurucularından olan cevat abbas gürer, atatürk’ün emriyle kurulan ateş güneş spor kulübü’nün de kurucu başkanıydı. 4 temmuz 1943 tarihinde yalova’da 56 yaşında öldü. anıları "atatürk’ün yaveri cevat abbas gürer, cepheden meclise büyük önder ile 24 yıl" başlıklı kitapta toplanmıştır.

galeri

dış bağlantılar 

 atatürk’ün yaveri cevat abbas gürer: cepheden meclise büyük önder i̇le 24 yıl
 atatürk’ün karakutusu - doğan hizlan

kaynakça 

1887 doğumlular
1943 yılında ölenler
yalova'da ölenler
cumhuriyet halk partisi mensubu siyasetçiler
i. dünya savaşı'nda osmanlı askerleri
i̇ttihat ve terakki üyeleri
kırmızı-yeşil şeritli i̇stiklâl madalyası sahipleri
manastır askerî i̇dadisinde öğrenim görenler
mekteb-i harbiye'de öğrenim görenler
mustafa kemal'in samsun'a çıkışı
niş doğumlular
osmanlı karacı subayları
son osmanlı meclis-i mebusanı (1920) bolu üyeleri
tbmm 1. dönem bolu milletvekilleri
tbmm 2. dönem bolu milletvekilleri
tbmm 3. dönem bolu milletvekilleri
tbmm 4. dönem bolu milletvekilleri
tbmm 5. dönem bolu milletvekilleri
türkiye i̇ş bankası yönetim kurulu üyeleri
türk binbaşılar
türk hava kurumu başkanları