Elektronik devre elemanları

elektronik devre elemanları, elektrik devresinin çalışabilmesi için kullanılan parçalara denir. aktif ve pasif devre elemanları olarak iki gruba ayrılır.

sınıflandırma 
elektronik devre elemanları; pasif, aktif veya elektromekanik olarak sınıflandırılabilirler. fizik kurallarına göre, kendi kendilerine enerji sağlayamayan bileşenler pasif bileşenler olarak kabul edilir. bu sebeple pil bir enerji kaynağı olduğu için aktif bileşen olarak görülebilir.

ancak devre analizi yapan elektronik mühendisleri pasiflik için daha sınırlayıcı bir tanım kullanır.

aktif devre elemanları, çalışabilmeleri ve beklenen özelliklerinin yerine getirebilmeleri için enerjiye (voltaja) ihtiyaç duyan devre elemanlarıdır. tek başlarına kullanılsalar (diyotlar gibi) dahi verimli ve hesap edilebilir bir devre için pasif devre elemanlarına ihtiyaç duyarlar. bu elemanlar, özel amaçlı elemanlardır. kullanılacak devrenin özelliğine göre, aktif devre elemanlarının özellikleri ve türleri de değişmektedir. örneğin; transistörler, triyot vakum tüpleri (valfler) ve tünel diyotları gibi amplifikasyon bileşenleri aktif bileşenler arasındadır.

pasif devre elemanları, görevini yerine getirirken herhangi bir enerjiye (voltaja) ihtiyaç duymayan ve tek tip maddeden yapılan elemanlardır. bu elemanlar, genel amaçlı elemanlardır. hemen hemen her elektronik devrede bulunurlar. bu nedenle, bu elemanların genel yönleriyle tanınmaları, amaca uygun olarak kullanılmaları bakımından yeterlidir. pasif devre elemanları; direnç, kapasitör, indüktör ve transformatör gibi iki uçlu bileşenleri içerir.

elektromekanik devre elemanları, hareketli parçaları veya elektrik bağlantılarını kullanarak elektrik işlemleri yerine getirebilen elemanlardır. i̇ki terminalden fazla olan pasif bileşenlerin çoğu, karşılıklılık teoremi gereği iki portlu parametreler şeklinde tanımlanabilir. tam aksine, aktif bileşenler (iki taneden fazla uca sahip olanlar) ise genellikle bu özelliğe sahip değillerdir.

aktif devre elemanları

yarı iletkenler

transistörler 
transistör küçük elektrik sinyalleri yükseltmek veya anahtarlamak amacıyla kullanabileceğimiz bir yarı-iletken devre elemanıdır. 3 veya daha fazla bacağı bulunan transistörün bacaklarından birisine uygulanan elektrik sinyali ile diğer bacakları arasındaki elektrik akımını kontrol edebiliriz.

 alan etkili transistörler (fet)
 mosfet(metal oksit yarı iletken alan-etki transistörleri - şimdiye kadar en çok üretilen elektronik bileşendir)
 pmos
 mmos
 cmos (tamamlayıcı mos)
 güç mosfet
 ldmos (yanal dağınık mosfet)
 mugfet (çok-kapılı alan-etkili transistör)
 finfet (fin alan etkili transistörler)
 tft (ince tabakalı transistör)
 fefet (ferroelektrik alan etkili transistör)
 cntfet
 jfet (birleşik alan etkili transistör)
 sit
 mesfet (metal yarı iletken fet)
 hemt (yüksek elektron hareketliliği olan transistör)
 kompozit transistörler
 bicmos (iki kutuplu cmos)
 igbt (yalıtımlı kapı bipolar transistör)
 diğer transistörler
 çift kutuplu bağlantı transistör (bipolar jonksiyon transistörü - bjt)
 foto transistör
 darlington transistörü
 foto darlington transistörü
 sziklai transistör çifti
 tristör
 silikon kontrollü doğrultucu (scr)
 triyak
 tek bağlantılı transistör (ujt)
 programlanabilen tek eklemli transistör (put) 
 sith (statik indüksiyon tristör)

diyotlar 
diyot, akım için tek yönlü anahtar olarak hareket eden bir yarı iletken cihazdır. akımın bir yönde kolayca akmasına olanak sağlar ancak zıt yönde akan akımı ciddi şekilde sınırlandırır.

 diyot, doğrultucu, diyot köprüsü 
 schottky diyot (sıcaklık taşıyıcı diyot)
 zener diyot - ters polarma altında çalışan ve gerilim regülasyonunda kullanılan bir diyot
 geçici voltaj bastırma diyotu (tvs), tek kutuplu veya iki kutupludur - yüksek voltaj yükselmelerini absorbe için kullanılır
 varaktör
 lazer diyot
 led
 fotodiyot
 çığ fotodiyot (apd) - optik sinyalleri elektrik sinyallerine dönüştüren oldukça hassas yarı iletken cihazlardır.
 güneş hücresi
 diyak (diac) - genellikle bir tristör tetiklemek için kullanılır
 akım sınırlayıcı diyot
 adım kurtarma diyot (srd)
 tünel diyot

entegre devreler 

 entegre devre
 hibrit entegre devre
 mos entegre devre
 karışık sinyalli entegre devreler
 üç boyutlu entegre devre
 dijital elektronik
 mantıksal kapı
 mikrodenetleyici
 analog elektronik
 hall effect sensör
 akım (algılayıcı) sensör

programlanabilir cihazlar 

 programlanabilir mantık cihazı
 alanda programlanabilir kapı dizisi (fpga)
 programlanabilir karmaşık mantıksal entegre (cpld)
 alan programlanabilir analog dizi (fpaa)

optoelektronik cihazlar 

 optoelektronik
 optokuplör - katı hal rölesi
 oluklu optik anahtar
 yedi segment led görüntü modülü

görüntü teknolojileri 
akım tabanlı:

 filament ampul (gösterge lambası)
 vakum floresan ekran (vfd)
 katot ışını tüpü (crt) - (nokta vuruşlu tarama, radyal tarama (ör. radar), isteğe bağlı tarama (ör. osiloskop)) (tek renkli ve renkli)
 sıvı kristal ekran (lcd) 
 neon
 led
 bölünmüş kanatlı ekran (aep)
 plazma ekran
 oled
 micro-led

modası geçmiş:

 elektrolüminesans
 nixie tüpü
 dekatron (kızdırma transfer tüpü)
 sihirli göz tüp göstergesi
 penetron (2 renkli şeffaf crt)

güç kaynakları 

 pil
 yakıt hücresi
 güç kaynağı
 fotovoltaik
 termoelektrik üreteç
 jeneratör
 piezoelektrik
 van de graaff jeneratörü

pasif devre elemanları 
devreye güç kazandıramayan bileşenlere pasif aygıtlar denir. bu cihazlar devredeki akım (enerji) akışını kontrol edemez ve çalışması için aktif cihazların yardımına ihtiyaç duyar. pasif cihazlar için bazı örnekler dirençler, indüktörler ve kapasitörlerdir.

dirençler 
akımı, devreye uygulanan gerilim ile doğru orantılı olarak geçiren (ohm kanunu) ya da direnen.

 direnç (devre elemanı) - sabit değerli
 potansiyometre
 trimpot
 termistör
 entegre direnç
 foto direnç
 memristor
 varistör - uçlarına uygulanan voltaj değerine bağlı olarak, direnci değişen eleman.
 direnç rezistans teli
 isıtma elemanı

kondansatör (kapasitör) 

 kondansatör
 seramik kondansatör
 plastik film kondansatör
 elektrolitik kondansatör
 süper kapasitör
 mikalı kondansatör
 vakum kondansatör
 elektrolüminesans (lec)
 varaktör
 anahtarlı kapasite
 kristal osilatör

elemanlar 
elektrik devresi: elektrik devresi, elektrik akımının içinden geçtiği bir şerit veya yoldur.

ampermetre: bir elektrik devresinden geçen elektrik akımının şiddetini ölçen alettir. devreye seri bağlanır.

voltmetre: devrenin herhangi iki noktası arasındaki potansiyel farkını (gerilimi) ölçmek için kullanılan araçtır. voltmetre, potansiyel farkı ölçülecek iki nokta arasına paralel bağlanır.

multimetre: akım, voltaj (gerilim) ve direnç değerlerini ölçmeyi sağlayan alettir. avometre de denmektedir.

üreteç: elektrikli devrede kullanılan; pil, akümülatör, batarya, güç kaynağı gibi elektrik kaynaklarıdır.

direnç: direnç; elektrik akımının akışına direnç gösteren, bu esnada ohm kanununa göre uçları arasında gerilim düşümüne sebep olan devre elemanıdır.

anahtar: devreden geçen akımın kesilmesini veya açılmasını sağlayan devre elemanıdır.

batarya (pil): devreye enerji sağlayan birimdir.karşılıklılık teoremi

bağlantı kablosu: devredeki elemanlar arasındaki bağlantıyı sağlayan, iletken madenlerden (bakır, demir, gümüş, altın, vb.) yapılan teldir.

yarı iletkenli elektronik devre elemanları 

 diyot
 zener diyot
 tünel diyot
 varikap diyot
 şotki (schottky) diyot
 led
 i̇nfraruj led
 fotodiyot
 optokuplörler
 transistör
 triyak
 kondansatör
 diyak
 mosfet
 tristör
 jfet

kaynakça 

elektronik devreler
elektronik devre elemanları