Ülkü Tamer

ülkü tamer (20 şubat 1937, gaziantep - 1 nisan 2018, bodrum, muğla), türk şair, gazeteci, oyuncu ve çevirmen.

1950'li yıllarda ortaya çıkan i̇kinci yeni şiir akımının önde gelen temsilcilerinden biridir. yetmişin üstünde kitap çevirmiş, şiir antolojileri hazırlamıştır.

yaşamı 
1937'de gaziantep'te dünyaya geldi; çocukluğu ve ilköğrenim yılları bu kentte geçti. ortaöğrenimine i̇stanbul'da devam etti. robert kolej'den 1958 yılında mezun oldu. lise yıllarında şiirleri edebiyat dergilerinde yayımlanmaya başladı. i̇lk şiiri 1954 yılında avni dökmeci'nin yönetimindeki kaynak dergisinde yayınlandı: "dünyanın bir köşesinden lucia".

öğrenimine bir süre gazetecilik enstitüsünde devam etti. 1964-1968 yıllarında oyunculuk yaptı. milliyet yayınları'nda danışman-editör olarak çalıştı. yayıncılık ve çevirmenlik yaptı; milliyet, karacan yayınları'nı yönetti. milliyet çocuk ve sanat olayı dergilerini çıkardı.

şiirleri 1954'ten itibaren kaynak, pazar postası, yeditepe, yeni dergi, papirus, sanat olayı gibi dergilerde yayımladı. i̇lk şiir kitabı soğuk otların altında 1959'da çıktı. 1950'li yıllarda ortaya çıkan i̇kinci yeni şiir akımının önde gelen temsilcilerinden biri oldu. i̇kinci yeni'ye, bu akımın ana karakteristikleri oluştuktan sonra dâhil olduğu hâlde, kendine özgü imge dünyası ve süssüz, sade söyleyişiyle dikkati çekti. çoğunlukla keskin bir ironiyle örülmüş derin acıların ve beşerî trajedilerin dile geldiği şiirlerinde 1970'lerden sonra toplumsal duyarlıklar da öne çıktı. yayımladığı yedi şiir kitabını 1986'da "yanardağın üstündeki kuş" (1986) adlı kitapta bir araya getirdi.

1991 yılında dört öyküsünü içeren "alleben öyküleri" adlı öykü kitabını, 1997'de ise "alleben anıları" adlı öykü kitabını yayımladı. bunu, 1998'de yayımlanan "yaşamak hatırlamaktır" adlı anı kitabı izledi. oyunculuk dönemi anılarını içeren "bir gün ben tiyatrodayken" 2003'te yayımlandı.

euripides, william shakespeare, anton çehov, bertolt brecht, arthur miller, eugene lonesco, john steinbeck, thomas streans eliot, henrik ibsen gibi yazarlardan otuzun üzerinde oyun çevirdi. bu oyunlarının pek çoğu özel tiyatrolarca sahnelendi. birçok şiir antolojisi de hazırladı.

edith hamilton'dan mitologya çevirisiyle tdk 1965 çeviri ödülü'nü kazandı. "i̇çime çektiğim hava değil gökyüzüdür" (1966) adlı kitabıyla 1967 yeditepe şiir ödülü'ne, 1979'da çevirileri nedeniyle macaristan halk cumhuriyeti'nce verilen endre ady ödülü'ne, "alleben öyküleri" adlı öykü kitabıyla 1991 yunus nadi ödülü'ne, 2014 yılında "bir adın yolculuktu" adlı kitabı ile melih cevdet anday şiir ödülü'ne değer bulundu.

1 nisan 2018 tarihinde bodrum, muğla'daki evinde rahatsızlanarak öldü.

hakkında yazılanlar 
"i̇kinci yeni'nin, çağdaş i̇ngiliz şiirini yakından izleyen, çeviriler yapan, batı etkilerine açık bir şairiydi. özellikle 1960'ların ikinci yarısında yazdıklarıyla kapalı şiir anlayışının kusursuz örneklerini verdi. toplumsal sorunlara yönelirken de şiirin düzeyini düşürmedi."
(memet fuat, 1985)

eserleri

şiir 
 1959: soğuk otların altında
 1960: gök onları yanıltmaz
 1962: ezra ile gary
 1965: virgülün başından geçenler
 1966: i̇çime çektiğim hava değil gökyüzüdür
 1974: sıragöller
 1981: seçme şiirler
 1986: antep neresi
 1986: yanardağın üstündeki kuş (toplu şiirler)
 2014: güneş topla benim i̇çin (toplu şiirler) islık yayınları, isbn 978-605-9018-13-5
 2020: lucia (kitaplarına girmemiş şiirleri)

öykü 
 1991: alleben öyküleri (yunus nadi öykü armağanı)
 2016: tarihte yaşanmamış olaylar

anı 
 1997: alleben anıları
 1998: yaşamak hatırlamaktır
 2003: bir gün ben tiyatrodayken

antoloji 
 1982: çağdaş latin amerika şiiri antolojisi

şarkı sözleri 
 ağıt - edip akbayram
 düşenlere - grup yorum
 gül dikeni - ahmet kaya
 güneş topla benim i̇çin - zülfü livaneli
 memik oğlan - zülfü livaneli
 üşür ölüm bile - ahmet kaya

ödüller 
 1965: tdk çeviri ödülü
 1967: yeditepe şiir armağanı
 1979: macaristan kül. bak. endre ady ödülü
 1991: yunus nadi öykü ödülü
 2014: melih cevdet anday şiir ödülü
 2015: behçet necatigil şiir ödülü

kaynakça

dış bağlantılar 
  köşe yazılarından örnekler

1937 doğumlular
türk çevirmenler
türk çocuk kitabı yazarları
robert lisesinde öğrenim görenler
gaziantep doğumlu sanatçılar
2018 yılında ölenler
burhan felek basın hizmet ödülü sahipleri
melih cevdet anday şiir ödülü sahipleri
bodrum'da ölenler
i̇kinci yeni şairleri
20. yüzyıl türk şairleri
21. yüzyıl türk şairleri
i̇ngilizceden türkçeye çeviri yapanlar
gaziantep doğumlu çevirmenler
yunus nadi ödülü sahipleri