Komrat

komrat (gagauz türkçesi: komrat; rumence: comrat; rusça: комрат (komrat)), moldova'ya bağlı özerk bir cumhuriyet olan gagavuzya’nın başkentidir. kent yerleşimi, yalpuk deresi etrafına toplanmıştır. ayrıca ülkenin üç ana yerleşim biriminden biri olan komrat dolayının da merkezidir. 2004'teki sayıma göre nüfusu 47.000'dir.

ad
“komrat" adı üzerinde çeşitli görüşler vardır. bu görüşler şunlardır:

 "konrat" adı ile bilinen ve nogay soyundan geldiği anlaşılan bir türk halkı; komrat'a kendi adlarını vermiştir.
 kentin adı ile ilgili bir diğer görüş ise dîvân-ı lügâti't-türk'te yer alan "koñur" ismine dayanır. bu isim "kahverengi" anlamına gelir. bugün türkiye türkçesinde kullanılan "kumral" kelimesiyle de aynı kökten türediği anlaşılmaktadır.  buradan koñur at>koñrat>komrat gelişiminin oluşması mantıklı gözükmektedir. bu durumda kentin adı, "kahverengi at" anlamına gelir. yine dîvân-ı lügâti't-türk'te koba at kelimesinin kullanılıp rengi kumral ve sarı arasında olan at anlamına gelmesi ilgi çekicidir.
 üçüncü görüş ise şöyledir: kaşgârlı türkçesinde rastlanan "konat" kelimesinin, "komrat" sözüyle aynı yapı olduğu düşünülmüştür. konat sözcüğünün kaşgârlı türkçesinde "birbiriyle yanaşan, toplu hâle gelen insan kümesi" anlamına gelmesi bu ihtimali güçlendirmektedir. buna göre kentin ismi eski türkçedeki kubrat- (bir yere toplanmak) yapısına dayanmaktadır.
 halk etimolojisi: halk kentin isminin "kömür at" sözünün bozulmuş hâli olduğunu söylemektedir. buna dayanak olarak eski zamanlarda kentte yapılan at yarışları gösterilmektedir. halk etimolojisinin 2. bilimsel görüş ile de benzerlik göstermesi dikkat çekicidir. bu konudaki söylence şöyledir: “...yaşamak erinin saabisi (burada komrat kurulşuş) tatarmış, orumbet oglu adıymış. onun bir beygiri komur at varmış. at yarışmakların çoyunda o ensärmiş. bu beygirin adını tatar küüyünä koymuşlar...” (türkiye türkçesiyle: bu yerleşim yerini elinde tutan kişi bir tatar'mış. adı orumbet oğlu'ymuş. onun "komur (kömür) at" adında bir beygiri varmış. at yarışlarının çoğunu o kazanırmış. bu beytgirin adını tatar köyüne koymuşlar."

tarih 
kent merkezinde bulunan bir anıt taşta, komrat'ın kuruluş tarihi 1789 olarak yazılıdır. ancak tarihî kayıtlar incelendiğinde şehirdeki ilk yerleşmelerin 1443'e kadar dayandığı görülmektedir. komrat, 1789'dan beri yerleşim yeri kimliğinde olmakla birlikte resmî olarak 1957'de kasaba statüsünü kazanmıştır. bunda sscb moldovası dönemi'nde gelişen şarap ve geleneksel giyim fabrikalarının ekonomik bir gelişmişlik sağlaması etkili olmuştur.

komrat'ta çok kısa süre yaşayabilen bir cumhuriyet kurulmuştur. bu devlet, 6 ocak 1906 tarihinde gagavuz türklerinden köylüler tarafından teşkilatlandırılsa da rusya kısa sürede bölgedeki egemenliğini sağlamıştır.

komrat'ta, 1991'de bir devlet üniversitesi kurulmuştur.

ekonomi 
moldova sovyet sosyalist cumhuriyeti zamanında komrat'ta, tereyağı, şarap ve kilim üretilmiştir. moldova döneminde şehirde bir üniversite kurulmuştur.

kentin temel geçim kaynağı tarım ve tarımsal sanayi üretimidir. bundan dolayı kentte, tarıma dayalı üretim yapan işletmeler mevcuttur. 2007 verilerine göre şehirde 3.944 üretim veya satış yapan ticari kuruluş vardır. ayrıca her yıl kentte “gagauz-koopa” ve “nezeranta” adında iki panayır kurulmaktadır.

mimari ve kültürel yapılar 
 aziz john katedrali (1820)
 yerel tarih müzesi
 gagauz kültür müzesi (beşalma’da)
 gagauz sanat galerisi
 mustafa kemal atatürk türk kütüphanesi
 gagauz zafer geçidi
 komrat’ı savunanlara adanmış anıt
 afganistan’da acı çeken askerlere adanmış anıt
 vladimir lenin heykeli
 askeri tank heykeli

nüfus 
komrat'ın nüfusu:

anılmış insanları 

 irina vlah (1974) — gagavuzya başkanı.

kardeş şehirler  
  i̇stanbul, ilçe pendik, türkiye;
  hendek, türkiye;
  sapanca, türkiye;
  küçükkuyu, türkiye;
  isparta, türkiye;
  lefkoşa, kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti;
  tatlısu, kktc;
  moskva, ilçe sokolniki, rusya;
  grozni, rusya;
  bavly, tataristan, rusya;
  bolhrad, ukrayna;
  budapeşte, ilçe erzsébetváros, macaristan.

resimler

kaynakça

dış bağlantılar 
 www.comrat.md - official website of comrat - the capital of gagauzia
 www.gagauzia.md - official website of gagauzia
 www.gagauz.tv - «gagauziya radio televizionu»
 www.anasozu.com - ana sözü gazetesi
 www.anasozu.com/komrat-girisinda-komur-at-stelasi-koyuldu komrat girisinda komur at stelasi koyuldu 
 www.edingagauz.com - "edinaya gagauzia"
 www.gagauzinfo.md - haberler gagauziada hem moldovada 
 www.kdu.md - komrat devlet universiteti (comrat state university)
 www.gagauzy.com - taninmis gagauzlar tarihten 
 gagauzya fotoğrafları 
 comrat, gagauzia hava durumu 
 ww.budjak.com - gagauzia haberler 

 
avrupa'daki başkentler
gagavuzya şehirleri