Ahmet Arslan (akademisyen)

ahmet arslan ( 1944, şanlıurfa), türk felsefeci, akademisyen ve çevirmendir.

çocukluğu ve eğitimi 
1944'te şanlıurfa'da doğdu. babası manav, annesi ev hanımıydı. on iki kardeş olmalarına rağmen bunların sekizi çeşitli yaşlarda öldü. çocukluğu arap meydanı mahallesinde geçti. fakir bir çocukluk geçirdi. çocukluğunda sinema, kitaplar ve futbolla ilgilendi. 

i̇lköğrenimini 11 nisan kurtuluş i̇lkokulu'nda tamamladı. i̇lkokulu bitirdikten sonra babasının yanında çalışmaya başladı. bir gün babasının dükkanına alışveriş yapmaya gelen ve burada arslan'ı çalışırken gören beşinci sınıf öğretmeni lâtif soyok'un, babasına arslan'ın okula devam etmesi konusunda ısrar etmesi üzerine ortaokula yazdırıldı. ortaöğrenimini 1961'de şanlıurfa lisesi'nde tamamladı. zamanında eşekten düşüp sol kolunu kırdığını, ardından çıkıkçı bir kadının tedavisi üzerine dirsek kemiğinin yanlış kaynadığını ve bu nedenle sol kolunun sakat kaldığını söylemiştir. anne ve babasının bu olay üzerine kendi aralarında sessizce, kolunu sakatladığı için elinden iş gelmeyeceğini, bu yüzden okumasının tek çare olduğunu konuştuklarını duyduğunu belirtmiştir. 

liseden mezuniyetinin ardından ankara üniversitesi dil ve tarih-coğrafya fakültesi ve i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi'ndeki bölümlerin alım sınavlarına girdi. kazandığı birkaç bölüm arasından ankara hukuku tercih etti. bir müddet bu bölüme devam ettikten sonra aynı üniversitesinin felsefe bölümüne kaydoldu. 1972'de mübahat türker küyel'in danışmanlığında, i̇bn'i kemal'in (kemal paşa-zade) haşiya ala tahafut al-falasifa'sı başlıklı tezi ile doktora derecesini aldı. askerliğini, 1973-74 yılları arasında yedek subay olarak diyarbakır'da yaptı.

kariyeri 
arslan, ankara üniversitesi ve ege üniversitesi'nde görev yapmıştır. akademik araştırma alanları antik yunan felsefesi, i̇slam felsefesi ve kelâmdır.

felsefe çalışmaları ve görüşleri 
tanıl bora, ahmet arslan'ın bütün dinsel düşünüş tarihiyle ilgili muazzam bir külliyat ürettiğini belirtmiş, ege üniversitesi felsefe bölümünün de arslan'ın düşünce dünyası doğrultusunda, "felsefeden i̇slam'a bakma" ilgisine sahip olduğunu ifade etmiş ve bunu ankara i̇lahiyat fakültesinin yaklaşımının tersi olarak nitelemiştir. 

arslan'dan etkilenenler arasında öğrencisi zerrin kurtoğlu ve onun i̇slam düşüncesinin siyasal ufku kitabı bulunmaktadır. arslan, felsefî denemelerinde i̇slam'ın temel hak ve özgürlüklerle uyumlu bir okumasını yaparak hoşgörü konusunu işlemiş; dinî hukukun bile insan elinden çıkma, akılsal olduğunu ifade edip din yorumunda çağdaşlaşma olanağı bulunduğunu savunmuştur. 

i̇slam felsefesine ilişkin i̇slamî filozofların asıl işlevinin antik düşünceyi batı'ya tekrardan ulaştırmak olduğu ve i̇slam felsefesinin evrensel felsefenin gelişmesinde önemli bir anı temsil etmediği, özgün görüşleri bulunmadığı yönündeki görüşü reddeder. bu bağlamda t. j. de boer gibi oryantalistlerin görüşüne katılmaz. 

celâl şengör, arslan'ın i̇lkçağ felsefe tarihi başlıklı kitap dizisini "yani ben diyeceğim ki, 'ah, türkiye'deki en iyi kitap', öyle değil. benim dünyada da okuduğum en iyi kitaplardan biri bu!" diyerek övmüştür.

özel hayatı 
arslan'ın berin isimli bir eşi, çağrı isimli bir oğlu ve senem isimli bir kızı vardır. almanca, arapça, fransızca ve i̇ngilizce dillerini bilmektedir. i̇slam eleştirisi konulu söylemleri nedeniyle pek çok kez gündeme gelmiştir. ahmet arslan, bir ateist olmadığını, ama kendisinin bir "ate" olarak nitelendirilebileceğini beyan etmiştir.

eserleri

kitapları 

 haşiye ala't-tehafüt tahlili, 1987
 kemalpaşazâde'nin tehâfüt hâşiyesi, 1987
 felsefeye giriş, 1994
 i̇slam, demokrasi ve türkiye, 1999
 i̇slam felsefesi üzerine, 1999 [i̇slam felsefesi hakkındaki birtakım makalelerinin derlemesi]
 i̇bni haldun, 2002
 felsefe, 2004 [lise felsefe ders kitabı]
 i̇lkçağ felsefe tarihi 1: sokrates öncesi yunan felsefesi, 2006
 i̇lkçağ felsefe tarihi 2: sofistlerden platon'a, 2006
 i̇lkçağ felsefe tarihi 3: aristoteles, 2007
 i̇lkçağ felsefe tarihi 4: helenistik dönem felsefesi: epikurosçular stoacılar septikler, 2008
 i̇lkçağ felsefe tarihi 5: plotinos, platonculuk ve erken dönem hıristiyan felsefesi, 2010

çevirileri 

 felsefeye giriş, john herman randall - justus buchler, 1981
 metafizik, aristoteles, 1982
 aristoteles, david ross, 1996
 erken i̇slam’da mizah, franz rosenthal, 1997
 i̇deal devlet, fârâbî, 1997
 materyalizmin tarihi ve günümüzdeki anlamının eleştirisi, friedrich albert lange, 1998
 i̇limlerin sayımı, fârâbî, 1999
 mutluluğun kazanılması, fârâbî, 1999
 i̇slam felsefesi tarihi cilt 2: i̇bni rüşd'ün ölümünden günümüze, henry corbin, 2000
 felsefe aracılığıyla düşünme, chris horner - emrys westacott, 2001
 edessa (urfa) kutsal şehir,  judah benzion segal, 2002
 allah'ın yeni şehitleri: i̇ntihar bombacıları, farhad khosrokhavar, 2006 (t. duman ile)
 i̇slam hümanizmi, lenn e. goodman, 2006
 i̇şçi sınıfı araf'ta: devrimin kıyısında fransa - haziran 36, jacques danos - marcel gibelin, 2013
 müslüman site: toplumsal ve siyasi hayat, louis gardet, 2014
 i̇slam teolojisine giriş, louis gardet - georges  anawati, 2015
 tamamlanmamış devlet: arap ülkelerinde hukuk sorunu, ali mezghani, 2015
 papa ve mussolini: xi. pius’un gizli tarihi ve  avrupa’da faşizmin yükselişi, david i. kertzer, 2018

söyleşileri 
 bir ömür düşünmek: ahmet arslan’la nehir söyleşi, 2016 (d. özkan ve b. kalkan ile)
 teke tek bilim: i̇lk çağ, 2020 (f. altaylı ve c. şengör ile)

kaynakça

notlar

özel kaynakça

genel kaynakça 

 özkan, devrim; kalkan, buğra (şubat 2018). bir ömür düşünmek: ahmet arslan'la nehir söyleşi (2 bas.). ankara: eksi kitaplar. isbn .

1944 doğumlular
şanlıurfa doğumlu bilim insanları
türk ateistler
türk felsefe akademisyenleri
ankara üniversitesi dil ve tarih-coğrafya fakültesinde öğrenim görenler
ege üniversitesi öğretim üyeleri
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
yaşayan insanlar
resim aranan yazarlar
ateist yazarlar
din eleştirmenleri
türk sekülaristler
almancadan türkçeye çeviri yapanlar
arapçadan türkçeye çeviri yapanlar
fransızcadan türkçeye çeviri yapanlar
i̇ngilizceden türkçeye çeviri yapanlar
şanlıurfa doğumlu felsefeciler
türk ateist yazarlar
türk filozoflar