Dumansız barut

dumansız barut, karabarutun aksine ateşlendiğinde önemsiz miktarda duman üreten ve ateşli silahlar ve top (silah)larda kullanılan bazı itici yakıtlara verilen addır. dumansız barutun ilk üretildiği yıllarda "balistit" ve "kordit" gibi tescilli adları olmasına karşın günümüzde bu terimler pek kullanılmamaktadır.

dumansız teriminin esası yanma ürünlerinin karabaruta nazaran çoğunlukla gaz halinde olmasıdır. karabarut yandığında yaklaşık %55 katı yanma ürünleri (genelde potasyum karbonat, potasyum sülfat ve potasyum sülfür) üretir.  i̇smine rağmen, dumansız barut tamamen dumansız değildir; hafif silah mühimmatından çıkan duman önemsiz olsa da, topçu ateşinden çıkan duman önemli olabilir.  bu madde nitroselüloz formülasyonlarına odaklanmaktadır. ancak, 19. yüzyılın sonlarında, nitroselülozun avantajları ortaya çıkmadan önce, nitrat, klorat veya dikromat oksitleyicilerle çeşitli pikrat karışımlarını tanımlamak için dumansız barut terimi de kullanılmıştır.

dumansız itici yakıt bileşenleri
i̇tici yakıt formülasyonları çeşitli enerjik ve yardımcı bileşenler içerebilir:
 i̇tici yakıtlar
 nitroselüloz, birçok dumansız itici yakıtın enerjik bir bileşenidir
 nitrogliserin, çift bazlı ve üç bazlı formülasyonların enerjik bir bileşenidir
 nitroguanidin, üç bazlı formülasyonların enerjik bir bileşenidir
 dina (bis-nitroksietilnitramin; dietanolamin dinitrat, deadn; dhe)
 fivonit (2,2,5,5-tetrametilol-siklopentanon tetranitrat, cyp)
 dgn (dietilen glikol dinitrat)
 asetil selüloz
 yavaşlatıcılar; yanma hızını yavaşlatmak için
 sentralitler (simetrik difenil üre—öncelikle dietil veya dimetil)
 dibutil ftalat
 dinitrotoluen (zehirli ve kanserojen)
 akardit (asimetrik difenil üre)
 orto-tolil üretan
 polyester adipat
 kamfor (kullanılmıyor)
 dengeleyiciler, kendiliğinden bozunmayı yavaşlatmak veya önlemek için
 difenilamin
 vazelin
 kalsiyum karbonat
 magnezyum oksit
 sodyum bikarbonat
 beta-naftol metil eter
 amil alkol (kullanılmıyor)
 anilin (kullanılmıyor)
 bakır giderici katkı maddeleri, tüfek namlusu yiv ve setlerinde bakır kalıntılarının birikmesini önler
 kalay metali ve bileşikleri (örn., kalay dioksit)
 bizmut metali ve bileşikleri (örn., bizmut trioksit, bizmut subkarbonat, bizmut nitrat, bizmut antimonit); bakır, ergimiş bizmut içerisinde çözülüp, kırılgan ve kolayca çıkarılabilir bir alaşım oluşturduğundan dolayı bizmut bileşikleri tercih edilir
 kurşun folyo ve kurşun bileşikleri, zehirliliğinden dolayı kullanımından vazgeçilmektedir
 alev azaltıcılar, namlu alevinin parlaklığını azaltmak için (hepsinin dezavantajı duman üretmesidir)
 potasyum klorür
 potasyum nitrat
 potasyum sülfat
 potasyum bitartarat (potasyum hidrojen tartarat) (daha önce fransız topçusu tarafından kullanılan şarap üretiminin bir yan ürünü)
 aşınma azaltıcı katkı maddeleri, silah namlusu cidarlarının aşınmasını azaltmak için
 vaks
 talk
 titanyum dioksit
 poliüretan kaplamalar, büyük toplarda kullanılan barut keselerine uygulanır
 diğer katkı maddeleri
 etil asetat, küresel barut üretimi için çözücü
 rosin, küresel barutun tane şeklini korumak için yüzey aktif maddesi
 grafit, statik elektrik giderici ve taneleri kaplayarak birbirine yapışmasını önleyen yağlayıcı madde

ayrıca bakınız
 patlayıcıların patlama hızlarının listesi

kaynakça 

katı yakıtlar
patlayıcı maddeler
kordit