Balkan müziği

balkan müziği, balkanlar’da bulunan ülkelerin yaptığı müziklerin genel adıdır. ezgiler, müzik eserleri bakımından balkan halklarından birçoğu için ortak sayılabilecek bir balkan müziği, balkan ezgisi vardır.

müziğe genel bakış 
balkan müzikleri hareketli ve armoni zenginliği açısından, farklı bir zevk verir. bu müzik türünü halk oyunları festivallerine katılanlar çok iyi bilirler. buna, etnik bir müzik türü de denebilir. balkanlar’ın hemen hemen tüm ülkelerinde kulağa hitap eden melodiler çok benzer ve coşkuları da aynıdır. balkan müziğinde rumeli türk müziğinin etkisi de vardır. bunun gibi küçücük etnik grupların renkliliklerini kattıkları koca bir oluşumdur. dikkat edilirse, yeryüzünün ürettiği müzik birikimlerinin içinde kendini hemen belli eden, hem melodilerinin hem de bunları yorumlayış biçimlerinin çok net karakteristikleri olan bir müzik geleneğidir. bu özel oluşumun temelinde kabaca, geçmişi hristiyanlık öncesi döneme denk gelen slav geleneğiyle doğu roma (bizans) ve osmanlı’dan ögelerin bir bileşimi yer alır. slav geleneği, yunan ögeleri ve osmanlı ile bizans’ı kapsayan anadolu renkleri, özgün bir etkileşim ile bugün balkan müziği denilen zengin müzik birikimini oluşturmuştur.

balkan müziği, türk kültürüne çok yakındır. yıllarca aynı topraklarda yaşandığı ve benzer kültürler paylaşıldığı balkan ve doğu avrupa ülkelerinin olduğu kadar, türkiye’deki çingenelerin de müziği budur. balkanlar’daki müzik, avrupa’nın geri kalanından epey farklılık göstermiştir çünkü balkan halklarından hepsinin osmanlı i̇mparatorluğu ile kültürel geçmişi mevcuttur ve bu müziğin en önemli özelliği karmaşık ritmidir.

i̇letişim imkânların gelişmesiyle birlikte artık amerika’daki veya kuzey avrupa’daki gruplar bile bu müziğin sıcaklığını anlamış olacaklar ki ellerine enstrümanları alıp balkan folku yapmaya başladılar. bunun yanında bulgaristan’dan, macaristan’dan veya makedonya’dan gruplar da doğu-batı sentezini de gerçekleştirip bu müziği dünyaya tanıtmaya çalışmaktalar.

çok kültürlülük 
balkan müziğinin kökenindeki ögelere daha ayrıntılı değinecek olursak; yunanistan’da, arnavutluk’ta, slavların yaşadığı her yerde ve bulgaristan’da 6. yüzyıldan itibaren hâkim olan kır kültürü, kapalı toplum özelliği, köy müziği geleneklerini ortaya çıkarmıştı. balkanlar’ın her yanında türlü türlü çok sesli söyleme geleneği bulunur ve her yörenin kendine özgü makamsal karakteristiği ve çalgıları vardır. balkan müziği diye görece homojen bir kavramdan söz ediliyorsa, bu kısmi standartlaşma büyük ölçüde romanlarla ilgilidir. romanların oluşturduğu ve yalnızca roman müziği değil, pek çok halkın müziğini icra eden nefesli çalgı grupları, balkan müziğinin batı tarafından en egzotik bulunan olgularındandır. özümsenmiş bir müzik kültürüne sahip olan balkan halkları, son yüz elli yıl içinde yeni çalgıları kısa zamanda geleneklerine adapte etmişlerdir. bu adaptasyon, zengin bir balkan şehir müziğini ortaya çıkarmıştır. eski şehir şarkıları, makedonca “starogratski”, yunanistan’da bu durumun karşılığı başlangıçta “rebetiko” ve sonradan “ laiko” dur.

çalgılar 

demirbaş çalgıların başında trompet ve akordeon gelir; bu iki enstrümana ise klarnet, gitar, perküsyon ve daha nice alet eşlik eder. harikulade melodileri barındıran bu tür, genel itibarıyla şarkılarda sırayla bir çalgının liderliğinde ilerler. bu durum da dinleyeni; belki başka hiçbir türde bulamayacağı bir sıcaklığa kavuşturur. balkan müziğine son yüz elli yıl içinde yaygınlaşan klarnet, akordeon, keman, kontrbas, gitar ve mandolin gibi yeni çalgılar kısa zamanda adapte edilmiştir.

besteciler 
kuzey makedonya

toše proeski

esma recepova

aleksandar sarievski

arnavutluk 
 edmond zhulali
 adrian hila
 klodian qafoku

bulgaristan 
 veselin ivanov
 dani milev
 stojan jankulov
 elica todorova

bosna-hersek 
 edin dervišhalidović (dino merlin)
 adi mulahalilović
 sinan alimanović
 adnan bajramović 
 nino pršeš
 dragan mijatović
 ines prajo 
 vesna pisarović
 andrej babić
 dejan ivanović
 aleksandra milutinović
 elvir laković
 goran bregović
rodoljub roki vulović

hırvatistan 
 đorđe novković
 željen klašterka
 tonči huljić 
 zrinko tutić
 davor tolja
 petar grašo
 tonči huljić
 zdenko runjić
 tonči huljić 
 milana vlaović
 andrej babić
 ivan mikulić 
 franjo valentić 
 boris novković 
 franjo valentić
 dado topić

karadağ 
 slaven knezović
 grigor koprov

romanya 
 dan bittman
 adrian romcescu 
 dan teodorescu
 ionel tudor 
 andrei tudor

sırbistan 
 slaven knezović 
 željko joksimović
 vladimir graić
 blek panters
 šaban bajramović

slovenya 
 martin ďurinda
 juraj burian
 gabriel dušík

türkiye 
 atilla özdemiroğlu 
 melih kibar 
 timur selçuk 
 ali kocatepe 
 ali metin 
 abdullah topçu 
 furkan delioğlu

yunanistan 
 giórgos katsarós

müzik grupları 

 mostar sevdah reunion : bosna-hersek’in mostar şehrinden bir romantik şarkılar (sevdah) müzik grubudur.
 gothart
 the toids : progresif balkan folk müziği grubudur.
 koçani orkestar : makedonya’nın koçana bölgesinden bir gruptur.
 fanfare ciocărlia : romanya'nın yaş ili'nden bir gruptur.
 beirut : batı avrupa ve balkanlar'a özgü müziği pop müzik ile birleştiren amerikalı grup.

ülkelere göre müzik 
 arnavut müziği
 boşnak müziği
 bulgar müziği 
 hırvat müziği
 yunan müziği 
 moldov müziği
 karadağlı müziği
 rumen müziği
 makedon müziği
 sırp müziği
 sloven müziği
 türk müziği

kaynakça

dış bağlantılar 
 “farklı müzik” balkan müziği sanatçıları
 “anternation” balkan folk müziği