Moravya

moravya (çekçe: morava, almanca: mähren), çekya'da bir eyâlet; bohemya ve silezya ile birlikte çek cumhuriyeti içindeki tarihi bölgelerden birisi. moravya adı bölgenin kuzeybatısından doğan nehirden alır. moravya'nın eski başkent brünn'dür. (1641 yılında brünn moravya eyâletinin başkenti oldu.)

moravyalılar bohemyaca'nın değişik ağızlarını konuşan slav bir topluluktur. bazı moravyalılar kendini etnik olarak ayrı bir grup olarak görse de kimileri kendilerini çek olarak tanımlar.

ayrıca antik moravya kültürüne hala itaat eden doğu moravya kilisesine üye olan moravyalılar da vardır.

moravya 2008 yapımı wanted filmi ile de adından söz ettirmiştir. çünkü filmdeki suikastçı çetesinin doğuş yeri doğu moravya kilisesidir. filmle kilise ve moravya halkı tekrar gündeme gelmiştir.

1918'e kadar moravya eyâleti avusturya i̇mparatorluğa aitti.

bağımsızlık talebi
resmi statüsü 1949 yılında kaldırılmış olsa da, hâlâ kendi kimliği olan bir bölge olarak algılanıyor. parlamentoda bulunmayan moravane adlı küçük bir parti, kendi kaderini tayin ve bağımsızlık talebiyle 2005 yılından bu yana destek toplamaya çalışıyor.

büyük şehirler

en kalabalık şehirler 

 brno - 380 681
 ostrava - 289.128 (moravya ve silezya arasındaki tarihi sınırın her iki tarafında yer alan, 177.506'sı moravya, moravya ostrava ve diğer bölgelerde olmak üzere, ostrava nüfusunun yaklaşık %61,4'ü)
 olomouc - 100 523
 zlín - 74 997
 jihlava - 50 845 (başlangıçta sadece moravya'da bulunuyordu, bugün tarihi çek-moravya il sınırının her iki tarafında da bulunuyor)
 prostějov - 43 680
 přerov - 43 186
 třebíč - 35 691
 znojmo - 33 780
 kroměříž - 28 360

diğer büyük şehirler 

tarihi açıdan önemli diğer kasabalar arasında austerlitz savaşı'na sahne olan slavkov, haná atina olarak bilinen kroměříž bulunmaktadır, kurucu meclisin (reichstag) 1848'de toplandığı ve şehrin birkaç ay boyunca avusturya monarşisinin en önemli yeri haline geldiği yer, hodonín ve břeclav. [uherské hradiště]] o zamanlar önemli bir büyük moravya arkeolojik alanı ile moravya slovakya'sının merkeziydi. nový jičín]]'de 1790 yılında 18. yüzyılın en büyük askeri liderlerinden biri olan ernst gideon von laudon öldü.

moravya şehirleri ayrıca, birkaç unesco dünya mirası alanı (brno, kroměříž, olomouc, telč, třebíč, valtice, žďár nad sázavou) dahil olmak üzere çok sayıda önemli anıtla övünmektedir.

moravya'dan önemli kişiler 
 valentim fernandes (14?? - lizbon, 1518 veya 1519), matbaacı ve çevirmen
 comenius (1592-1670), modern didaktiğin kurucusu
 rochus schüch (1788-1844), peter ii'nin brezilya'daki şampiyonu
 gregor mendel (1822-1884), genetiğin kurucusu
 sigmund freud (1856-1939), psikanalizin kurucusu
 ernst mach (1838-1916), fizikçi ve filozof
 edmund husserl (1959-1938), fenomenolojinin kurucusu
 alfons mucha (1860-1939), art nouveau akımının önde gelen isimlerinden ressam ve grafik sanatçısı
 joseph schumpeter (1883-1950), 20. yüzyılın en önemli ekonomistlerinden biri
 kurt gödel (1906-1978), matematikçi, tüm zamanların en büyük mantıkçılarından biri olarak kabul edilir
 ivan lendl (1960), profesyonel tenis oyuncusu
 petra kvitová (1990), profesyonel tenis oyuncusu
 tomáš berdych (1985), profesyonel tenis oyuncusu
 valentin stansel (1621-1705), astronom ve cizvit rahibi
 oskar schindler (svitavy, 1908 - hildesheim, 1974), holokost sırasında 1200 yahudi'yi ölümden kurtaran sanayici
 leoš janáček (1854-1928), besteci, müzik teorisyeni, folklorist, yayıncı ve öğretmen
 otto wichterle (1913-1998), esas olarak makromoleküler organik kimya alanında çalışan bilim adamı ve mucit (kontakt lens, silo)
 adolf loos (1870-1933), mimar ve mimarlık kuramcısı; modern mimarinin bir klasiği ve mimari pürizmin önde gelen temsilcilerinden biri
 tomáš baťa (1876-1932), ayakkabı üreticisi
 george placzek (1905-1955), manhattan projesi'nde yer alan fizikçi
 tomáš garrigue masaryk (1850-1937), filozof ve siyasetçi, çekoslovakya'nın ilk cumhurbaşkanı
 zdeněk burian (1905-1981), ressam, kitap illüstratörü, paleontolojik rekonstrüktör
 milan kundera (1929-2023), yazar

ayrıca bakınız 
 bohemya
 çek cumhuriyeti
 avusturya-macaristan i̇mparatorluğu

kaynakça 

 
çekya coğrafyası
çekya tarihi