Ekmeleddin İhsanoğlu

ekmeleddin mehmet i̇hsanoğlu (d. 26 aralık 1943, kahire), türk kimya ve bilim tarihi profesörü, akademisyen, diplomat, devlet adamı, yazar. 2004 ve 2014 yılları arasında birleşmiş milletler'den sonra ikinci büyük uluslararası örgüt olan i̇slam i̇şbirliği teşkilatı’nın genel sekreterliğini sürdürmüştür.

türk kültürü, i̇slam dünyası ve batı dünyası ilişkileri ve türk-arap ilişkileri hakkında değişik dillerde çok sayıda eseri olan i̇hsanoğlu, bilim ve eğitim tarihine katkı ve hizmetlerinden dolayı birçok ödülün yanı sıra devlet üstün hizmet madalyası sahibidir.

16 haziran 2014'te cumhuriyet halk partisi ve milliyetçi hareket partisi arasındaki, 2014 cumhurbaşkanlığı seçimleri için aday belirleme görüşmeleri çerçevesinde chp ve mhp tarafından "çatı aday" olarak gösterilmiştir. daha sonra da bu partiler tarafından ve bazı meclis dışında kalan partiler tarafından cumhurbaşkanlığına ortak (çatı) aday gösterilmiştir. haziran 2015 türkiye genel seçimleri'nde mhp i̇stanbul milletvekili olmuştur.

i̇ngilizce ve arapçanın yanı sıra orta düzeyde fransızca ve farsça bilmektedir. bazı kaynaklarda ise bu dört dili akıcı olarak konuştuğu belirtilmiştir.

2018 türkiye cumhurbaşkanlığı seçiminde partisi mhp'nin yaptığı her tercihi onaylayacağını açıkladı.

yaşamı 
ekmeleddin i̇hsanoğlu 26 aralık 1943'te kahire'de doğmuştur. babası yozgatlı müderris mehmed i̇hsan efendi, annesi rodoslu bir türk ailenin kızı olan saniye hanım'dır. i̇hsan efendi, eğitim için 1924'te geldiği mısır'a yerleşmiş ve 1951’de ayn şems üniversitesi şarkiyat bölümü türk dili ve edebiyatı kürsüsü'nü kurmuştu.

ekmeleddin i̇hsanoğlu, mısır'da  hıdiviye lisesi'nden mezun olduktan sonra ayn şems üniversitesi fen fakültesi kimya bölümünde yükseköğrenim gördü. öğrenciliği sırasında kahire millî kütüphanesi'nde türkçe yazma ve basma kitapların kataloglamasında çalıştı. 1966'da fen fakültesi'nden mezun oldu ve el-ezher üniversitesi'nde akademik hayata başladı. yüksek lisansı sırasında el ezher üniversitesi'nde asistanlık ve ayn şems üniversitesi edebiyat fakültesi'nde türk dili ve edebiyatı okutmanlığı yaptı. bilim tarihi çalışmalarının yanı sıra hamid, tevfik fikret, mehmet akif, yahya kemal, necip fazıl, nâzım hikmet gibi şairlerin eserlerini arapçaya çevirerek türk kültürünü araplara tanıtmaya çalıştı; türk yazarlarından hikâyeler içeren bir antoloji hazırladı (1970).

1970 yılında türkiye'ye geldi ve ankara üniversitesi'nde göreve başladı. 1971'de eczacı füsun bilgiç ile evlendi, üç çocuk sahibi oldu. 1974'te ankara üniversitesi fen fakültesi'nde organik kimya alanında doktorasını tamamladıktan sonra, birleşik krallık'ta exeter üniversitesi'nde doktora-sonrası çalışmalar yaptı.

1980 yılında i̇slam i̇şbirliği örgütü'nün tavsiyesi ile i̇stanbul’da kurulan i̇slâm tarih, sanat ve kültür araştırma merkezi (ircica)’nin başkanlığına getirildi. bu görevi 25 yıl sürdürdü. ircia bünyesinde türk ve i̇slam kültürü konusunda büyük bir ihtisas kütüphanesi ve arşivi kurulmasına öncülük etti.

1984'te i̇stanbul üniversitesi fen fakültesi’ne girerek profesör oldu. bu üniversitede bilim tarihi anabilim dalı’nı kurdu. üniversite ve ircica’daki görevlerinin yanı sıra türk bilim tarihi kurumu'nun başkanlığı ve i̇stanbul üniversitesi bilim tarihi müze ve dokümantasyon merkezi müdürlüğü görevlerinde bulundu.

i̇slam i̇şbirliği teşkilatı genel sekreterliği 

i̇hsanoğlu, 14-16 haziran 2004’te i̇stanbul’da düzenlenen i̇slam konferansı örgütü (sonradan i̇slam i̇şbirliği teşkilatı adını almıştır) 31. dışişleri bakanları toplantısında, genel sekreterlik için türkiye’nin adayı olarak gösterildi. malezya ve bangladeş ile genel sekreterlik için yarışan i̇hsanoğlu, 5 haziran 2004′te genel sekreterliğine seçildi. örgütün seçimle gelen ilk genel sekreteri ve ilk türk genel sekreteri oldu; görevi 1 ocak 2005’te devraldı.  görev süresi, 18-20 haziran 2008 tarihlerinde kampala’da düzenlenen 35. dışişleri bakanları konseyi’nde 5 yıllık bir süre için uzatıldı.

i̇hsanoğlu, genel sekreterlik görevini cidde'de düzenlenen törenle 30 aralık 2013′te suudi arabistanlı i̇yad medeni’ye devretti.

siyasi hayatı

cumhurbaşkanlığı adaylığı 

10 ağustos 2014 tarihinde yapılan cumhurbaşkanı seçiminde cumhuriyet halk partisi ve milliyetçi hareket partisi tarafından cumhurbaşkanlığı için çatı adayı olarak açıklanmıştır. daha sonra da bu partiler tarafından resmen cumhurbaşkanlığına aday gösterilmiştir. seçim sloganı olarak 'ekmek i̇çin ekmeleddin' sloganını seçmiştir. i̇hsanoğlu'nun adaylığına bu iki partinin yanı sıra demokrat parti, demokratik sol parti ve bağımsız türkiye partisi ortak basın toplantısıyla desteğini açıklamıştır. ayrıca büyük birlik partisi, liberal demokrat parti, tsi̇p ve dev-parti̇ cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ekmeleddin i̇hsanoğlu'nu desteklediklerini açıklamıştır. kadın partisi 21 temmuz 2014 tarihinde yaptığı ilk parti meclisi toplantısında aldığı kararla ve doğru yol partisi daha önce desteğini çekmiş olduğu halde gene 21 temmuz 2014 tarihinde aldığı kararla ekmeleddin i̇hsanoğlu'na destek vereceklerini açıklamışlardır. daha sonra alınan kararlarla hap ve turk parti̇ de çatı adaya destek vermişlerdir. en son ise 3 ağustos 2014 tarihinde bak parti ekmeleddin i̇hsanoğlu'na destek vereceğini açıkladı. böylece ekmeleddin i̇hsanoğlu'na destek veren parti sayısı 14 olmuştur.

3 adayın yarıştığı 10 ağustos 2014 cumhurbaşkanlığı seçimi sonucunda oyların %38,44'ünü alarak recep tayyip erdoğan'dan sonra en çok oy alan 2. aday olmuştur.

milletvekilliği 
7 nisan 2015 tarihinde, haziran 2015 türkiye genel seçimleri için milliyetçi hareket partisi'den i̇stanbul 2. bölge 1. sıra milletvekili adayı olmuştur. seçim sonucu i̇stanbul 2. bölgeden 3 milletvekili çıkarmayı başaran milliyetçi hareket partisi ile meclise girmeye hak kazanmıştır.

tbmm başkanlığı adaylığı
24 haziran 2015 tarihinde milliyetçi hareket partisi tarafından 30 haziran 2015'te yapılacak tbmm başkanlık seçimleri için tbmm başkan adayı olarak gösterildi. seçimde 1. turda 81, 2. turda 80 ve 3. turda 80 oy alarak seçimi kaybetmiştir. 4. tura, 3. turda 3. olduğu için; yani 1. veya 2. olamadığı için katılamamıştır.

2018 yılının haziran ayında yapılan genel seçimleri için milletvekili adaylığı için başvuru yapmadı.

eserleri 
 kaybolan dünyadan nurlu bir sima yozgatlı i̇hsan efendi, 2018
medreseler neydi? ne değildi?, 2019
yeni yüzyılda i̇slam dünyası, 2013
 i̇slam kültürü çeşitli konuları ile i̇slam’da kültür ve bilgi cilt: 5, 2008
 osmanlı tıbbi bilimler literatürü tarihi (4 cilt), 2008
 mısır’da türkler ve kültürel mirasları: mehmed ali paşa günümüze basılı türk kültürü bibliyografyası ve bir değerlendirme, 2006
 osmanlı tabii ve tatbiki bilimler literatürü tarihi, 1 - 2 cilt, 2006
 osmanlıca tıp terimleri sözlüğü, 2004
 osmanlı askerlik literatürü tarihi, i - ii cilt, 2004
 osmanlılar ve bilim, 2003
 mushrabiyya and stucco colored glass in the muslim world (arapça), 2002
 osmanlı coğrafya literatürü tarihi, 1 - 2, 2000
 suriye’de modern osmanlı sağlık müesseseleri, hastahaneler ve şam tıp fakültesi, 1999
 osmanlı matematik literatürü tarihi, 1-2, 1999
 the west and islam (towards a dialogue), 1999
 büyük cihaddan frenk fodulluğuna, 1996
 istanbul: a glimpse into the past, 1987

ödülleri 
unesco ve harvard üniversitesi'ndeki görevlerinin yanı sıra millî ve uluslararası birçok bilim kurumunun üyesi olan i̇hsanoğlu, bilim ve eğitim tarihine katkı ve hizmetlerinden dolayı birçok ödül aldı. türkiye devlet üstün hizmet madalyası (2000), ürdün birinci derece i̇stiklal madalyası, i̇kö şeref ve liyakat sertifikası ile mısır cumhuriyeti liyakat nişanı ile ödüllendirildi.

2008’de uluslararası bilim tarihi akademisi tarafından koyre madalyasına layık bulundu. 2009 yılında mısır cumhuriyeti sanat ve kültür nişanını, malezya'da en üst sivil unvan olan "tansri" unvanını ve 2010 yılında "i̇slamofobiye karşı verdiği mücadele ve keşmir konusundaki çabaları" nedeniyle pakistan'da en yüksek unvan olan hilal-i pakistan unvanını aldı. 22 kasım 2013'te kktc cumhurbaşkanı derviş eroğlu tarafından gerek kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti'nin i̇i̇t'deki durumunun yüceltilmesi, gerekse i̇i̇t üyeleriyle ilişkilerinin geliştirilmesi konusunda verdiğini hizmetler nedeniyle kendisine kktc devlet nişanı verildi. i̇hsanoğlu, şimdiye kadar bu nişana layık görülen ilk ve tek kişidir.

adına verilen ödüller

i̇hsanoğlu altın madalyası 
üyesi olduğu ve 2001-2005 arasında başkanlığını yaptığı uluslararası bilim tarihi ve felsefesi kurumu (ichstm), 2007 yılı sonunda aldığı bir kararla, dört yılda bir bilim tarihi ve felsefesi alanlarında yapılacak doktora tezleri arasında yapılacak değerlendirme sonucu seçilen bir eseri bir “uluslararası i̇hsanoğlu altın madalyası” adı altında ödüllendirmeye karar vermiştir.

madalya, 2009 yılında budapeşte’de 23. uluslararası bilim tarihi ve teknoloji kongresi sonunda astronomi tarihi tezi nedeniyle dr. jose bellver martinez’e; 2013 yılında britanya'nın manchester kentinde 24. uluslararası bilim tarihi ve teknoloji kongresi sonunda düzenlenen törenle i̇slam bilimi tarihinde astronomi üzerine yaptığı çalışma nedeniyle marc oliveras busquets’a takdim edildi.

milletlerarası dokuzuncu hat yarışması 
i̇slâm tarih, sanat ve kültür araştırma merkezi (ircica) tarafından 1986'dan bu yana her yıl farklı bir hat üstadının adına düzenlenen milletlerarası hat yarışması'nın dokuzuncusu, hat sanatını canlandırma ve geliştirme yönünde sağladığı kalıcı üstün katkıları nedeniyle ekmeleddin i̇hsanoğlu adına düzenlenmiştir.

fahri profesörlük ve doktora unvanları 
 1994 mimar sinan üniversitesi, i̇stanbul, türkiye
 1996 dowling college, long island, new york, amerika birleşik devletleri
 2000 azerbaycan millî i̇limler akademisi, bakü, azerbaycan
 2001 sofya üniversitesi, bulgaristan
 2001 saraybosna üniversitesi, bosna-hersek
 2004 tataristan bilimler akademisi tarih enstitüsü, tataristan cumhuriyeti
 2006 padova üniversitesi, i̇talya
 2006 moskova devlet diplomasi enstitüsü (mgimo)
 2007 uluslararası i̇slam üniversitesi, i̇slamabad, pakistan
 2007 exeter üniversitesi, birleşik krallık
 2008 yakın doğu üniversitesi, lefkoşa, kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti
 2008 uganda i̇slam üniversitesi, mbale, uganda
 2008 uşak üniversitesi, uşak, türkiye
 2009 teknoloji i̇slam üniversitesi, dakka, bangladeş
 2010 başkurt devlet pedagoji üniversitesi, başkurdistan, rusya (fahri profesörlük)
 2010 malezya uluslararası i̇slam üniversitesi, selangor, malezya
 2011 bişkek beşeri bilimler üniversitesi, kırgızistan
 2011 bozok üniversitesi, yozgat
 2012 i̇stanbul üniversitesi, i̇stanbul
 2013 ayn şems üniversitesi, kahire, mısır
 2013 eastwest enstitüsü, washington, dc, abd
 2014 lefke avrupa üniversitesi, lefke, kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti

dış bağlantılar

kaynakça 

yaşayan insanlar
1943 doğumlular
kahire doğumlular
türk sünniler
20. yüzyıl türk tarihçileri
21. yüzyıl türk tarihçileri
türk akademisyenler
türk diplomatlar
ankara üniversitesi fen fakültesinde öğrenim görenler
i̇slam i̇şbirliği teşkilatı'nın genel sekreterleri
el-ezher üniversitesinde öğrenim görenler
tbmm 25. dönem i̇stanbul milletvekilleri
tbmm 26. dönem i̇stanbul milletvekilleri
tbmm dışişleri komisyonu
avrupa konseyi parlamenter meclisi türk grubu
tbmm millî savunma komisyonu
milliyetçi hareket partisi mensubu siyasetçiler