Kristoloji

kristoloji, hristoloji veya mesih bilimi, hristiyan teolojisisinin bir bölümüdür. i̇sa incelemeleri ile ilgili olsa da asıl alanı mesihlik ve mesihliğe dair konulardır, enkarnasyon (vücut bulma) ve diriliş gibi.

i̇sa mesih ve tanrı 

kristoloji i̇sa mesih'in kimliği ve yaptıklarını inceleyen hristiyan teolojisisinin bir dalıdır. kristoloji çalışmasına başlamanın üç yolu vardır. i̇lki yukarıdan kristolojidir ve mesih'in tanrısallığından yola çıkar. i̇kincisi aşağıdan kristolojidir ve tarihteki mesih'ten yola çıkar. üçüncüsü geriden kristolojidir ve eski ahit'teki mesih'le ilgili yazılardan yola çıkar.

geriden kristoloji'de kullanılan eski ahit metinlerinden ilki yaratılış 3:15 ayetidir. burada müjde ilk defa dile getirilir ve bu ayet i̇lkmüjde olarak da bilinir. tanrı kadından doğan bir adamın kötülüğün başını ezeceği müjdesini verir. diğer eski ahit pasajları arasında yaratılış 12:1-3; yaratılış 49:10 yasa'nın tekrarı 18:15; 2. samuel 7:1-29; mezmurlar'da birçok ayet; yeşaya 7:14; yeşaya 9:6-7; yeşaya 52:13-53:12; daniel 7:13-14; mika 5:2 ayetleri sayılabilir.

hristiyanlık'ta i̇sa ve tanrı kavramları 

yukarıdan kristolojiye başlarken yuhanna 1:1-18; filipililer 2:5-11; koloseliler 1:15-23; koloseliler 2:9,10 ve i̇braniler 1:1-4 ayetleri hayati önem taşır. yuhanna 1: 1-18'de i̇sa tanrı'nın sözü (logos) olarak betimlenir. logos kelimesi hem grekler hem yahudiler hem de helenistik yahudiler için ciddi anlamlar taşıyan bir kelimedir. grekler logos'u tanrısal bilgelik anlamında kullanır. yahudiler için tanrı'nın düşüncesi, bilgeliğin kişileşmiş halidir. helenistik yahudiler için logos yaratılışı mümkün kılandır. yuhanna mesih'in tanrı'nın görünümü olduğunu söyler. eksiksiz ve tam olarak insan, aynı zamanda eksiksiz ve tam olarak tanrı olduğunu belirtir. filipililer 2:5-11 i̇sa'nın tanrı olduğunu, ama alçakgönüllü bir biçimde insan biçimini aldığını söyler. koloseliler 1:15-23 ayetlerinde i̇sa'nın tanrılığı güçlü bir biçimde dile getirilir. i̇sa'nın tanrılığı, sonsuz varlığı ve evreni onun yarattığı vurgulanır. koloseliler 2:9'da i̇sa'nın tam olarak tanrı olduğu, tanrı'nın tüm doluluğuyla onda bedensel olarak varolduğu yazılır. i̇braniler 1:1-4'te i̇sa'nın tanrısallığı ve tanrı'nın oğlu olarak üstünlüğü belirtilir, o sadece bir peygamber değildir. bu ayetlere göre evrenin yaratıcısı ve yaratılışı ayakta tutan i̇sa'dır. günah nedeniyle düşen evrenin tanrısal kurtarıcısıdır. tanrısal karakteriyle görünmez tanrı'nın görünümüdür.

eski ahit ve yeni ahit’teki tasvir 

i̇sa hem eski ahit’te hem de yeni ahit’te tanrı olarak resmedilir. filipililer 2:5-11’deki biçim (form) kelimesi farklı anlaşılmalara yol açabilir. günümüzde form deyince genellikle görünüş anlaşılır. ancak bunun nedeni materialist bir dünya görüşüne sahip oluşumuzdur. örneğin epikür felsefesinde, ve özellikle ocham’ın nominalizminde evrensel kavramlar yoktur, sadece bireyler gerçektir. böylece metafizik kavramlar yok sayılarak sadece fiziksel bireyleri içeren bir dünya görüşü ortaya koyulur. (örneğin masa kavramı yoktur, sadece tek tek masalar vardır. bu yüzden masa kavramının bilgisine ulaşılamaz, sadece tek tek masalar incelenebilir.) ancak varlığı sadece maddeden ibaret saymak tek alternatif değildir. örneğin aristo gerçekliğin formlar olduğunu söyler (masa kavramı). tek tek şeyler (mutfağımdaki masa) sadece bu genel formlara katıldıkları sürece gerçekliğe kavuşurlar. şeylerin özü formlardır. bu yüzden bu ayetteki form görünüş olarak değil, öz olarak anlaşılmalıdır.

kaynakça 

 
hristiyan terminolojisi
hristiyan ilahiyatı
katolik ilahiyatı ve doktrinleri