Marmosetgiller

marmosetgiller (callitrichidae veya callitrichinae) yeni dünya maymunları (platyrrhini) infra takımına ait bir familya. sınıflandırılmaları hala tartışılmaktadır.

familyanın üyeleri sadece güney amerika'da yaşayan, küçük, her şey yiyici (omnivor) maymunlardır. familyanın 43 türü tanılmakta, bunlar 4 cinse bölünür: tamarinler, leontopithecusler, callimico ve callithrix.

özellikleri 
marmosetgiller küçük maymunlardır. kuyrukları 15 – 44 cm uzunluğa varır ve böylece 12 – 35 cm olan vücutlarından daha uzundur. ağırlıkları ise 100 - 600 gram arası değişir.

postaları yumuşak ve gür, bazı türlerde ipekimsidir. renk çeşitliliği siyahtan, farklı kahverengi ve gri tonlarından sarıya ve beyaza kadar varır. bazı türlerde sakal veya kafasında püskül gibi farklı özellikler de bulunur. bacakları kollarında biraz uzun olur. onları diğer yeni dünya maymunlarından farklı kılan ortak özellikleri pençeleridir. pençeleri sayesinde dik ağaçların gövdesinde tırmanır ve hatta kafa üstü durabilirler.

yayılım 

marmosetgiller orta- ve güney amerika'nın tropik ormanlarında yaşar. çoğu türlere amazonas bölgesinde, ekvador'un doğusundan bolivya'nın kuzeyine ve brezilya'nın kuzeydoğusuna kadar varan bir coğrafyada raslanır.

yaşam alanları genelde ormanlardır, ama bazı türler plantajlar'da ve bahçelerde yaşamaya da ayak uydurmakta.

yaşam şekli 
bütün türler gündüz faaldir, geceleri ağaç kovuklarında veya sık yapraklı dallarda geçirirler. hızlı ve çevik hayvanlardır. yassı duran dalların üzerinde dört ayak üstünde yürür veya atlar, dik duran dallara pençeleri ile rahatlıkla tırmanırlar.

callitrichidae 2 ila 15 bireyden oluşan gruplar içerisinde yaşar. sosyal davranışları gayet iyi gelişmiştir. geceleri birbirlerine yaslanarak uyur ve karşılıklı postlarını temizlerler. hatta hiç karşılık beklemeden - çiftleşme amaçlı bile değil - birbirlerine yiyecek verirler.

aralarında farklı seslerle, yüz ifadeleri veya hareketlerle anlaşırlar.

beslenme 
callitrichidae hepçillerdir. çoğunlukla meyve, nektar ve böcek ile beslenirler. nadir olarak küçük omurgalılar veya kuş yumurtaları da yerler. özel çene yapısı, ağaç kabuğu kemirmelerini mümkün kılar. böylece meyvenin kıt olduğu zamanlarda ağacın besinli suyuna ulaşırlar.

üreme 

130 - 150 gün kadar süren bir gebelikten sonra çoğunlukla ikiz doğar. yavrular doğuşta gayet büyüktür. i̇kisi birden annenin ağırlığının %25ine ulaşırlar. bütün grubun hem erkekleri hem dişileri yavruların bakımında yardımcı olur. bütün gün yavrularla ilgilenir ve sadece emzirmesi için anneye verirler. sadece callimico'da erkekler yavruları ancak 3 hafta sonra ilk kez kucağına alır. yavrular bir ay sonra ilk kez başka şeyler yemeye başlar, birkaç ay sonra tamamen sütü bırakırlar. yaşamlarının ikinci yılında ergenleşirler. i̇nsan bakımında yaşayan marmosetgiller 28 yaşına varabilir.

sınıflandırma 

taxa included in the callitrichidae are:
familya callitrichidae
 cins cebuella
 cebuella pygmaea
 cebuella niveiventris
 cins mico
 mico argentatus
 mico humilis
 mico leucippe
 mico melanurus
 mico schneideri
 mico intermedius
 mico emiliae
 mico nigriceps
 mico marcai
 mico humeralifer
 mico chrysoleucos
 mico mauesi
 mico saterei
 mico acariensis
 mico rondoni
 mico munduruku
 cins callithrix
 callithrix jacchus
 callithrix penicillata
 callithrix kuhlii
 callithrix geoffroyi
 callithrix aurita
 callithrix flaviceps
 cins callimico
 callimico goeldii
 cins saguinus
 altcins saguinus
 saguinus midas
 saguinus niger
 saguinus ursula
 saguinus bicolor
 saguinus martinsi
 saguinus leucopus
 saguinus oedipus
 saguinus geoffroyi
 altcins tamarinus
 saguinus mystax
 saguinus mystax mystax
 saguinus mystax pileatus
 saguinus mystax pluto
 saguinus labiatus
 saguinus labiatus labiatus
 saguinus labiatus rufiventer
 saguinus labiatus thomasi
 saguinus imperator
 saguinus imperator imperator
 saguinus imperator subgrisescens
 saguinus inustus
 cins leontocebus
 leontocebus nigricollis
 leontocebus nigricollis nigricollis
 leontocebus nigricollis graellsi
 leontocebus nigricollis hernandezi
 leontocebus fuscicollis
 leontocebus fuscicollis avilapiresi
 leontocebus fuscicollis fuscicollis
 leontocebus fuscicollis mura
 leontocebus fuscicollis primitivus
 leontocebus leucogenys
 leontocebus fuscus
 leontocebus cruzlimai
 leontocebus weddelli
 leontocebus weddelli weddelli
 leontocebus weddelli crandalli
 leontocebus weddelli melanoleucus
 leontocebus tripartitus
 leontocebus illigeri
 leontocebus lagonotus
 leontocebus nigrifrons
 cins leontopithecus
 leontopithecus rosalia
 leontopithecus chrysomelas
 leontopithecus chrysopygus
 leontopithecus caissara

kitaplar 
 thomas geissmann: vergleichende primatologie. berlin u.a.: springer-verlag, 2003, isbn 3-540-43645-6
 ronald m. nowak: walker's mammals of the world. baltimore u.a.: johns hopkins university press, 1999, isbn 0-8018-5789-9
 d. e. wilson & d. m. reeder: mammal species of the world. johns hopkins university press, 2005. isbn 0-8018-8221-4

dış bağlantılar

kaynakça