Gerhart Hauptmann

gerhart johann robert hauptmann, (d. 15 kasım 1862; ober salzbrunn, silezya - ö. 6 haziran 1946; agnetendorf, aşağı silezya), alman oyun yazarı ve yazar. doğalcı bir yaklaşımla ele aldığı oyunlarıyla çağdaş alman tiyatrosunu hazırlayan öncü yazarlardandır. natüralizm akımının en önemli alman temsilcisi olarak bilinir. ancak çalışmalarında başka tarzlarla da bütünleşmiştir. kendisinin muhtelif avrupa ve abd üniversitelerinde onursal doktora unvanları bulunuyor. üç tane grillparzer, bir tane goethe ve 1912 yılında nobel edebiyat ödülü'ne lâyık görülmüştür.

hayatı

çocukluğu ve gençliği 
gerhart hauptmann, 15 kasım 1862 tarihinde polanya'da aşağı silezya'nın ober salzbrunn şehrinde doğdu. ebeveyni, yörede bir otel işleten robert ve marie (straehler) hauptmann çiftiydi. hauptmann'ın kendinden büyük üç kardeşi vardı: georg (1853–1899), johanna (1856–1943) ve carl (1858–1921). genç hauptmann muhitte masalcı olarak tanınıyordu.

1868'de köy okuluna başladı. 10 nisan 1874'te breslau'da ön yeterlilik sınavını geçtiği liseye yazıldı. hauptmann büyükşehirde gördüğü yeni çevreye alışmakta zorluklar yaşadı. bir papazın yanında barınmadan önce, ağabeyi carl'la birlikte perişan bir öğrenci pansiyonunda kaldı. bundan başka, okulu ona problemler çıkardı. okulda onu en çok rahatsız eden şey öğretmenlerinin ona karşı sert, soylu ailelerin çocuklarına karşı ise iyi davranmasıydı. kendinde bu sebeplerle isteksizlik ve yakalandığı hastalıklar nedeniyle derslere katılamadığından ilk yılını tekrarlamak zorunda kaldı. hauptmann 1878 baharında amcası gustav schubert'in udanin'deki çiftliğinde tarım öğrenmek için ortaokuldan ayrıldı. bir buçuk yıl sonra bu öğrenimi tamamlamak zorunda kaldı. fiziksel açıdan yetersizdi ve onu 20 yıl boyunca ölümle burun buruna getirecek olan bir akciğer hastalığına yakalanmıştı.

1880 yılında breslau sanat enstitüsünde heykeltıraşçılık eğitimi alan hauptmann 1883 yılında heykeltıraş olarak roma’ya yerleşir. i̇ki yıl sonra zengin bir iş insanının kızı olan marie thielmann ile evlenir ve çiftin üç çocuğu olur. berlin yakınlarında erkner semtine yerleşirler ve hauptmann natüralist düşünceye sahip şairlerin derneği olan “durch” ile iletişime geçer. hauptmann 1889 yılında “freie bühne” (serbest sahne) isimli derneği kurar ve birçok eseri burada sahnelenir. “vor sonnenaufgang” (güneşin doğuşu) isimli ilk yapıtının prömiyesi bu sahnede yapılır. böylelikle modern çağın dramasının ileri gelen temsilcisi olur. gerhart hauptmann 1904 yılında eşinden boşandıktan sonra müzisyen öğrencisi margarete marschalke ile evlenir. i̇kinci eşinden bir oğlu dünyaya gelir. “die ratten” (fareler) yapıtının prömiyesi 1911 yılında berlin’de bulunan lessing tiyatrosunda sahnelenir. birçok ödüle layık görülen hauptmann, 1918 yılında alman cumhuriyetinin kuruluşunda da aktif olur. nasyonal sosyalizm’e bir beyanatta bulunmayan hauptmann 1933'te kamu hayatından çekilir. 6 haziran 1946 yılında 84 yaşında agnetendorf’ da hayata veda eden hauptmann’ın yahudilere uygulanan tatbikatı anlatan öyküsü “die finsternisse” (karanlıklar) ölümünden sonra yayınlanır. türkçeye çevrilmiş eserinin adı "dokumacılar"dır.

eserleri 
 1885 – promethidenlos
 1888 – bahnwärter thiel
 1889 – vor sonnenaufgang
 1890 – das friedensfest
 1891 – yalnız i̇nsanlar (einsame menschen)
 1892 – kollege crampton
 1893 – die weber
 1893 – der biberpelz
 1893 – hanneles himmelfahrt
 1896 – florian geyer
 1897 – die versunkene glocke
 1898 – fuhrmann henschel
 1900 – schluck und jau
 1900 – michael kramer
 1901 – der rote hahn
 1902 – der arme heinrich
 1903 – rose bernd
 1905 – elga
 1904 – die weber
 1906 – und pippa tanzt!
 1909 – griselda
 1910 – der narr in christo emanuel quint
 1910 – peter brauer (tragikomödie)
 1911 – die ratten
 1912 – atlantis
 1912 – gabriel schillings flucht
 1913 – festspiel in deutschen reimen
 1914 – der bogen des odysseus
 1917 – der weisse heiland
 1917 – winterballade
 1918 – der ketzer von soana
 1921 – anna
 1922 – festaktus zur eröffnung des deutschen museums
 1925 – veland
 1925 – die insel der großen mutter oder das wunder von île des dames
 1928 – des großen kampffliegers, landfahrers, gauklers und magiers till eulenspiegel abenteuer
 1928 – wanda
 1929 – dorothea angermann
 1930 – die spitzhacke
 1932 – vor sonnenuntergang
 1937 – das abenteuer meiner jugend (autobiographie)
 1939 – die tochter der kathedrale
 1939 – ährenlese
 1941 – iphigenie in delphi
 1941 – das märchen
 1942 – magnus garbe (erster version: 1914)
 1944 – iphigenie in aulis
 1946 – neue gedichte
 1947 – mignon (posthum)
 1948 – agamemnons tod/elektra (posthum)

kaynakça 

nobel edebiyat ödülü sahipleri
19. yüzyıl alman yazarları
20. yüzyıl alman yazarları
1862 doğumlular
1946 yılında ölenler
alman nobel ödülü sahipleri
polonya'da ölenler
alman yazarlar
19. yüzyıl alman oyun yazarları
19. yüzyıl alman erkek yazarları
19. yüzyıl alman roman yazarları
20. yüzyıl alman roman yazarları
alman otobiyograflar
alman erkek oyun yazarları
alman erkek roman yazarları
alman şairler
friedrich schiller üniversitesi jena'da öğrenim görenler