Türk-İslam sentezi

türk-i̇slam sentezi, 1970'lerin ortalarında aydınlar ocağı çevresindeki aydınlar tarafından yaratılan ve türkiye'de ortaya çıkan aşırı sağ ideoloji. sıklıkla ülkücüler tarafından benimsenmiştir.

tarih 
sentez, aydınlar ocağı çevresinde ortaya çıktı. en önemli teorisyeni prof. dr. i̇brahim kafesoğlu'dur. i̇deolojinin önemli bir savı, türklük ve i̇slamiyet arasında esasta bir uyum olduğudur. kuramcıları, osmanlı i̇mparatorluğu'nun son dönemlerinde başlayan ümmetçilik-milliyetçilik tartışmalarıyla ilgilenmiştir.

türk-i̇slam sentezi, soğuk savaş döneminde ülkede artan sol ideolojinin gücünden ürken sağ kanat siyasetçiler tarafından topluma benimsetilmek istenmiştir. kimi yorumculara göre ülkede artan sovyetler birliği destekli sol etkiden endişe duyan türkeş gibi aşırı sağcı ve ırkçı-milliyetçi siyasetçilerce gladio operasyonu'nun bir parçası olarak desteklendi. soğuk savaş dönemi sağcıları, dinden ilham alan bir milliyetçilik yapmak istediler.

12 eylül askeri darbesi'ni yapan cunta, aydınlar ocağı'nın fikirlerinden etkilendi. 12 eylül ertesi okullarda din dersinin zorunlu olmasından, türkiye'de konuşulan kürtçe başta türkçe dışındaki dillerin gündelik kullanımının yasaklanmasına, alevi köylerine (türk, kürt) köylülerin istekleri dışında sünni camileri inşa edilmesine kadar bir çok 12 eylül uygulaması, aydınlar ocağı'nın akıl hocalığında yapılmıştır. aydınlar ocağı'nın etkileri anap'lı yıllarda da sürmüştür. bu uygulamaların, türkiye'deki kürtçülük başta azınlık bilincini bileylediği de kimi sol liberal akademisyenler tarafından dillendirilmiştir.  

sentezciler, uzun vadede, nihai olarak ümmet birliğine karşı olmasalar da, pratik nedenlerle bunun zorluğundan hareketle, türk-i̇slam birliğinin önem kazandığını öne sürmüşlerdir. sentezcilere göre türk milleti, diğer i̇slam milletlerine göre allah yolunda savaşma açısından ayrıcalıklı bir konumdadır. türkiye'de günümüzde büyük birlik partisi'nin kurucusu olan muhsin yazıcıoğlu'nu destekleyen alperenler arasında birçok türk-i̇slam sentezcisi mevcuttur.

türk olmayanlar hakkında genel görüşler

araplar 
mhp ve ülkü ocakları'nın kurucusu ve türk-i̇slam sentezinin savunucularından biri olan alparslan türkeş, türkçe ezan savunucusuydu ve türkiye'de kur'an, ezan ve hatta namazların sadece türkçe olmasını savundu. 27 mayıs'tan sonraki bir röportajında türkeş, arapça'nın din için kullanılmasını bir "ihanet" olarak nitelendirdi ve "türk camisinde türk kuran okunur, arapça değil" dedi. suriye iç savaşı ertesi yaşanan mülteci krizinden sonra, çoğunlukla ülkü ocakları arasında arap karşıtlığı arttı. gaziantep'te, ülkü ocakları üyesi öfkeli türk kalabalığın evlerini yağmalamasının ardından yaklaşık 2 düzine suriyeli arap şehri terk etmek zorunda kaldı. başka bir sefer sosyal medyada örgütlenen yaklaşık bin bozkurttan oluşan bir grup, kahramanmaraş'ta çeşitli yolları kapattı ve polis uyarılarından sonra bile ayrılmayı reddetti. protestocular ayrıca suriyeliler'e ait birçok mağazadan arapça tabelaları kaldırdı ve birçok mağaza sahibi korkuyla dükkanlarını kapattı. ayrıca bir arabada bir suriyeli'ye saldırdılar ve camlarını kırdılar, ancak türk polisi gelince havaya uyarı amaçlı bir el ateş atarak kaçtılar. alperen ocakları 2015 yılında "rusya, i̇ran ve esad'a karşı savaşmak" için 250 savaşçı gönderdi. ve türkmenler'e yardım etmek için", daha sonra savaşçılarla fotoğraf çekmek için suriye'ye yeni geldikleriyle suçlansalar da, alperen ocakları'nın çoğu savaşa gittikten sadece birkaç gün sonra i̇stanbul'da görüldü.

kürtler 
ülkü ocakları (genellikle laik olarak tanımlanır) açıkça kürt karşıtı olarak bilinmesine rağmen, türk i̇slam sentezcilerinin çoğu, sorunlarının etnik kürtlerle değil, sadece pkk, hdp, ypg ve diğer kürt ayrılıkçılar ve bağımsız bir kürdistan fikrini savununlarla olduğunu belirtti. bazıları, i̇slam'ın kürtler ve türkler arasındaki tek bağlantı olduğunu ve her iki taraftaki laik-milliyetçilerin onu yok ettiğini belirterek, kürt-türk çatışmasının nedenlerinden biri olarak laik-milliyetçiliği de suçladı. alperen ocaklari (bbp'nin gençlik kolları) kürt olan seyyid ahmet arvâsî'yi ruhani liderleri olarak görüyorlar. 20 yaşındaki kürt i̇slamcı aktivist metin yüksel, 23 şubat 1979'da i̇stanbul'un fatih camii'nden ayrılırken ülkü ocakları üyeleri tarafından vurularak öldürüldü.

chp'nin “kürt sorunu için meşru bir organa ihtiyaç var, konuyu hdp ile çözebiliriz” demesinin ardından mhp lideri devlet bahçeli, “türkiye'de kürt sorunu yok. chp, i̇yi̇p, hdp kürt kardeşlerimi sorun olarak görüyor” dedi.

bir i̇ftar konuşmasında, daha önce bir kürdistan haritasının resmini yırtan bbp lideri mustafa destici, “kürtler bizim kardeşlerimiz. ne yazık ki, ikimizin içindeki bazı siyasi yapılar ve gruplar ya büyük resmi göremiyor ya da görmeleri işe yaramıyor. siyasi çıkar uğruna küçük hesaplamalar yapıyorlar. türkiye'nin bir bütün olarak yoluna devam edebilmesinin temeli birlik yoluyla geçer.” 2021'de yaptığı bir konuşmada destici, "hdp kürtleri değil, pkk ve ypg'yi temsil ediyor" dedi. 2023'te destici, kemal kılıçdaroğlu'nu "[türkiye'yi] etnik köken ve mezhep temelinde ayırıp bölmekle" suçladı ve ardından kılıçdaroğlu'nun "tüm kürtleri pkk üyelerini, hdp üyelerini, pyd üyelerini, ypg üyelerini aradığını" söyledi ve destici daha sonra kürtlerin ve türklerin "bin yıldır kardeş" olduğunu açıkladı.

diğerleri 
türk-i̇slam sentezcilerinin, din ve siyasetin yanı sıra tarihteki çatışmalarından dolayı yunanlar ve ermeniler'den de nefret ettikleri bilinmektedir. ermeni asıllı bir türk vatandaşı olan sevag şahin balıkçı, askerliğin yaparken eski ülkü ocakları lideri abdullah çatlı'nın destekçisi kıvanç ağaoğlu tarafından öldürüldü.

diğer i̇deolojiler hakkındaki görüşler 
türkçü-i̇slamcı bir ideoloji olmasına rağmen, türk-i̇slam sentezi hem ana akım milliyetçilerle hem de ana akım i̇slamcılarla rekabet içindedir. türk siyasi çatışması esas olarak türk-i̇slam milliyetçileri ve solcular arasındaydı, çatışma binlerce kişiyi öldürdü ve zamanının en ölümcüllerinden biriydi. türk-i̇slam sentezcilerinin diğer ideolojilere mensül insanlara yönelik saldırılarına örnek olarak i̇slamcı aktivist metin yüksel'in öldürülmesi, ve solcu aktivist abdi i̇pekçi'nin öldürülmesi gösterilebilir.

eleştiri 
türk i̇slam sentezi, milliyetçiliği bir günah olarak gören i̇slamcılar, dini önemsiz gören laik türk milliyetçileri ve türkiye'deki çeşitli azınlık hakları örgütleri ve aktivistleri ve tabii aleviler tarafından sıklıkla eleştirilmektedir. i̇slam alimi i̇hsan şenocak bir keresinde “ne türk-i̇slam, ne kürt-i̇slam sentezi. sadece i̇slam." demiştir.

ayrıca bakınız
 türk-i̇slâm ülküsü
 ülkücülük

kaynakça 

 
i̇slami milliyetçilik