Doğu Bloku

doğu bloku, sovyet bloku ya da demir perde, soğuk savaş döneminde sovyetler birliği ve onun doğu ve merkez avrupa'daki müttefiklerini tanımlamak üzere kullanılmış olan bir terimdir. 1947'de, başta polonya halk cumhuriyeti, romanya sosyalist cumhuriyeti, bulgaristan halk cumhuriyeti, macaristan halk cumhuriyeti çekoslovak sosyalist cumhuriyeti ve doğu almanya olmak üzere komünist rejim altına giren birçok ülke moskova'dan yönetilen bir blok hâline gelmiş bulunuyordu.

"demir perde" tanımı 5 mart 1946 tarihinde fulton'da bir konferansta churchill tarafından yapılmıştır. doğu bloku terimi varşova paktı ve comecon yerine de kullanılır.

kuruluşu 

ii. dünya savaşının ardından başlayan soğuk savaş ile birlikte abd önderliğinde başlatılarak özellikle avrupa'da sosyalizmin önünü kesmek amacını taşıyan marshall planına cevap olarak ortaya çıkmıştır. sovyetler birliği'ne yapılan tehditlere karşı koyarak uluslararası komünizm faaliyetlerini yeniden örgütlemek üzere, avrupa'nın önde gelen komünist partileri sovyetler birliği komünist partisi öncülüğünde silezya'da bir konferansta toplandılar. bu toplantının sonunda, 5 ekim 1947'de kominform'un kurulduğu ilan edildi.

amacı 
i̇şçilerin yegâne vatanı olarak kabul edilen sovyetler birliği'nin savunulması ve amerika birleşik devletleri tarafından temsil edilen emperyalizme karşı mücadele edilmesi birliğin temel amaçları arasındadır. kominform'un merkezi belgrad şehri idi.

bileşimi 
yugoslavya sfc hiçbir zaman doğu bloku veya varşova paktı'nın bir parçası olmamıştır. yugoslavya komünist bir ülke olmasına rağmen, dönemin lideri mareşal tito ii. dünya savaşı esnasında direnç gösteren bir partizan olarak yönetime geldi ve bu yüzden sovyetler birliği ülkeyi birliğe katamadı. soğuk savaş esnasında yugoslavya hükûmeti kendisini iki cephe arasında tarafsız bir noktaya yerleştirdi ve tarafsız müttefikler hareketi'nin kurucularından birisi oldu.

buna benzer olarak, arnavutluk emek partisi önderliğindeki arnavutluk, ii. dünya savaşı'nın sonucunda sovyet kızıl ordu'dan bağımsız bir şekilde yönetime geldi. arnavutluk, sovyetler birliği ile bağlarını 1960'ların başlarında çin-sovyet ayrılığı sonucunda kopararak, çin ile müttefik oldu.

ekonomisi

askeri müdahaleler 

doğu bloku'ndaki ülkeler kimi zaman sovyetler birliği'nin etki küresinin içinde kızıl ordu sayesinde tutuluyordu. macaristan, sovyet kaynaklı hükûmetini devirip bunun yerine moskova'dan bağımsız bir yol izleyen başka bir partiyi iktidara getirmesinin hemen ardından 1956 yılında kızıl ordu tarafından işgal edildi.

çekoslovakya da benzer şekilde prag baharı olarak da bilinen liberalizasyon sürecinin ardından 1968 yılında işgal edildi. sonraları, bu müdahaleler sovyet resmî yaşantısında brejnev doktrini olarak anıldı.

sonu 
1980'lerde sovyetler birliği doğu bloku'ndaki ülkeler üzerindeki baskısını azaltarak, bu ülkelerin iç işlerindeki kararlarını belirlemesine izin verdi. brejnev doktrini'nin yürürlükten sinatra doktrini lehine kalkması avrupa üzerinde dramatik bir etki yarattı. doğu bloku 1989 yılında sovyet rejiminin doğu avrupa'da çökmesi ile birlikte sona ermiş oldu.

ayrıca bakınız 
 barış içinde bir arada yaşama
 doğu bloku ekonomileri

 
sovyetler birliği'nin dış ilişkileri