Disket

disket, bilgisayardaki bilgiyi taşımak için kullanılan, üzerine demir oksit kaplanmış bir plastik diskin yine plastik bir kap içerisine yerleştirilmesiyle oluşturulmuş manyetik veri saklama ortamı.

plastik diskin esnek olması nedeniyle i̇ngilizcede floppy adı verilir. türkçede flopi disk ya da disket olarak okunur. genellikle küçük boyutlardaki program ya da verilerin saklanması ve bir bilgisayardan diğerine aktarılması için bilgisayarların okuyucu gözüne yerleştirilerek kullanılan plak biçiminde manyetik özellikli bir araçtır. disketlerden, bilgisayar kasası üzerinde bulunan disket sürücü ile bilgi alışverişi yapılır. bilgiler silinerek disket içindeki manyetik bellek tekrar tekrar kullanılabilir. disketlerin üzerinde, kullanıcılara disketin içindeki veri üzerine bilgi veren kâğıt etiketler de yapıştırılabilir. usb sürücüler çıktıktan sonra artık disketlerin bilgisayarlardaki önemi azalmıştır.

tarihçe 
i̇lk disket, 1960'ların sonunda icat edildi. i̇lk zamanlar bir ismi yoktu. i̇lk disketin çapı 8 inç (200 mm)'ydi. 1960'ların sonlarında icat edilse de disket ancak 1971 yılında ticari olarak kullanılabilir hale geldi. i̇lk ticari disketi ibm firması geliştirdi. daha sonraları memorex, shugart associates ve burroughs corporation gibi şirketler disket üreticisi halini aldı. disket terimi 1970 yılında konuşulmaya başlandı. 1980'lerde disketlere bir takım yenilikler getirildi. bir disket en fazla 5 inç inceliğine gelmişti. o zamana kadar orijinal disketler 8 inç boyutundalardı ve çok büyüklerdi. 1990'lı yıllara gelindiğinde ise artık disketler 2 inç küçülüp 3 inç olmuşlardı. ve disketler ilk o zamanlar plastik malzemelerden üretilmeye başlandı.

disket türleri 

disketler, farklı ebat ve hacimlere sahiptirler. bir disketin fiziksel büyüklüğü bir kenarının inç olarak uzunluğuyla anılır. günümüz piyasasında kullanımı en yaygın olan disket türü 3,5 inçlik (3.5") diskettir. geçmişte 5,25 inçlik ve 8 inçlik olanları da kullanılmıştır.

disketler veri saklama kapasitesine göre de sınıflara ayrılır. disketin kapasitesi sağ üst köşesinde yazan dd ve hd harflerinden anlaşılır. dd (double density) disketler 720 kb, hd (hight density) disketler 1,44 mb'lık veri saklama kapasitesine sahiptir.

kişisel bilgisayarlarda kullanılmakta olan disket türleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

bunların haricinde amiga bilgisayarları dd disketlere 880 kb, hd disketlere de 1.76 mb veri yazılmaktadır.

disketin yapısı 

disketlerin sağ ve sol alt köşelerinde kare biçiminde iki delik bulunmaktadır. disketlerin üzerindeki bu deliklerden biri protect (koruma) penceresidir. disketlerin sağ tarafındaki delik (kayıt koruma penceresi) üzerinde bir kapak bulunmaktadır. bu koruma kapağı açıksa diskete bilgi kaydedilebilir, disketten bilgi silinebilir, diskete virüs bulaşabilir. koruma kapağı kapalı ise disket salt okunurdur. disketteki bilgiler değiştirilemez, silinemez, diskete virüs bulaşmaz. disketteki bilgileri korumak için disket korumaya alınır (protect'lenir). i̇çinde önemli bilgiler olan disketlerin silinmemesi ve disketlere virüs bulaşmaması için koruma penceresinin kapatılması gerekir.

disket kabının üzerinde bulunan metal (okuma penceresi kapağı) diski dış etkilerden (toz, güneş ışığı, vb.) korumak amacıyla yapılmıştır. disket sürücü içerisine girince bu kapak açılır ve okuma kafası diski okumak için diskin içindeki manyetik disk üzerine konumlanır. bu kapağın açılarak içerideki manyetik diske dokunulması disketin bozulmasına sebep olabilir.

 sağdaki resimde 3,5 inçlik bir disketin fiziksel yapısı görülmektedir.

 kayıt koruma penceresi
 döndürme yuvası
 okuma penceresi kapağı
 plastik kap
 koruma yatağı
 manyetik disk
 disk sektörü

dezavantajları 
disketler, verileri yavaş bir şekilde kaydeder ve çabuk bozulma özelliğine sahiptir. hiç kullanılmadan bozulanları bile bulunmaktadır. çarpma, ısı gibi etkenler, bozulmayı hızlandırır. plastik türü malzemeden imal edilmiş olması, bir başka dezavantaj olup, kırılma meydana gelmeden hasar, yani, kullanım dışı olmayı gerçekleştirir. minik, kare bir düğme şeklindeki güvenlik konumlaması bulunmakla beraber, günümüzde kullanılan taşınabilir diskler gibi, çeşitli şifreleme söz konusu olmadığından, her an, her şekilde, herkes tarafından, her türlü bilgisayar, ortamda kolaylıkla kullanılabilir. ancak ucuz olması sebebi ile kullanımı, asgari düzeyde olsa bile devam etmektedir.

kapasitesi sınırlı olduğu için, resim, grafik, tablo vb. yüklü dosyaların aktarımı konusunda yetersizdir. daha sonraları, zipli disketler (renkli) kullanıma sunulmuştur ama onlar içinde işlemci üzerinde bu kullanıma uygun yuva gerekli olmuştur. kapasite artmış ama her işlemcide bu tip disketlerin kullanımına uygun yuvalar olmadığı için yine yetersiz olmuştur.

bir başka dezavantaj ise, yüklenen verilerin zaman zaman, bir kısmında hasar meydana gelebilmektedir. ayrıca, zaman aşımı ile iyi korunsa bile kendiliğinden bozulma söz konusu olabilmektedir.

avantajları 
tüm bu dezavantajlara rağmen disketler; iş yerlerinde belgelerin (*.doc, *.txt, *.ppt gibi dosya türlerinin) saklanmasında, bios güncellemede, bazı sony dijital kameralarda, bilgileri yedeklemede, anlık dosya aktarımı, bazı disket sürücüsü barındıran orglardaki melodilerin saklanmasında, bazı otomatlarda ve eski işletim sistemlerinin kurulumunda kullanılır (*.img).

üretiminin durdurulması 
i̇lk disketi üreten ve 90'lı yılların sona kadar piyasanın en büyük hakimi olan sony, 4 şubat 2013 tarihi itibarıyla disket üretiminin durdurulduğunu açıklamıştır. şirket benzer bir kararı 2004 yılında da almak istemiş; ancak özellikle ses mühendislerinin ve müzisyenlerin şarkı kaydetmek için kullandıkları ekipmanların çoğunun hâlen disket girişli olması nedeniyle minidisk operasyonlarına kısarak devam etme kararı almıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 

 jumper ayarları
 howstuffworks: how floppy disk drives work 

bilgisayar terimleri
1971'de bilgisayar bilimi
bilgisayar depolama ortamları
amerika birleşik devletleri icatları