Yalçın Tura

yalçın tura, (d. 23 mart 1934, i̇stanbul),  türk besteci. 

çağdaş türk müziğinin en önemli bestecilerinden birisidir. bestelediği film müzikleri ile tanınır. aşk-ı memnû,  keşanlı ali destanı, yılanların öcü, toprak ana, taşbebek, umutsuzlar gibi türk sinema klasiklerinin müziklerini bestelemiştir.

hayatı 
1934 yılında i̇stanbul'da doğdu. asıl ismi i̇smail yalçın kaya'dır. i̇lkokula 1941 yılında i̇stanbul'un beyazıt semtinde, 47. okul’da başladı ve i̇stanbul'un göztepe 5. i̇lkokul’da tamamladı. 1954 yılında galatasaray lisesi'nden, 1960 yılında i̇stanbul üniversitesi'nin  felsefe bölümünden mezun oldu. 

küçük yaşlarından itibaren keman ve piyano çalmayı öğrendi.  lise yıllarında seyfettin asal'dan keman, demirhan altuğ ve cemal reşit rey'den de müzik teorisi ve armoni dersi aldı.1955 -1976 arasında bağımsız besteci olarak film ve sahne müzikleri besteledi. 

1976'da i̇stanbul devlet türk müziği konservatuvarı'nda öğretmen olarak çalışmaya başladı. 1982'de i̇stanbul teknik üniversitesi'ne bağlanan bu kurumda  müzikoloji bölümünü kurdu, 1988 yılında müzikoloji bölümünün başkanı oldu. 1997 -2001 yıllarında konservatuvarın müdürlüğünü yaptı. 2001 yılında emekli oldu.

1976 yılında başladığı dimitri kantemiroğlu'nun kantemiroğlu edvarı olarak bilinen kitab-ı i̇lmi'l-musıki alâ vechi'l-hurufat adlı çalışmasını bugünkü türkçeye çevirerek aslıyla birlikte batı notasıyla yayımlama girişimi, 2001 yılında yapı kredi yayınları tarafından sonuçlandırıldı. çeşitli kongre ve sempozyumlarda sunduğu bildirilerle bazı dergilerdeki yazılarını türk musıkisinin mes'eleleri başlıklı kitabında bir araya getirdi. müziğin amaçlarını şöyle özetlemiştir: “kişisel bir ezgi çizgisi ve onun yapısının gerektirdiği rafine bir armoni; ele alınan materyalin çeşitli yönlerinin işlendiği karmaşık bir kontrpuan; canlı ritmik yapı ve renkli orkestrasyon”yalçın tura, fransa'da société des auteurs, compositeurs et éditeurs de musique sacem (türkçe: besteciler ve müzik yayıncıları derneği) icra komitesi üyeliği, türkiye musikî eseri sahipleri meslek birliği'nde bilim kurulu başkanlığı yaptı. türkiye radyo televizyon kurumu'nda jüri ve danışma kurulu üyelikleri yaptı. beşinci beş yıllık kalkınma planı hazırlık komitesinde de danışmanlık yaptı.

2015 yılında sevda-cenap and müzik vakfı onur ödülü altın madalyası alan tura'nın yaşamı, vakıf tarafından şefik kahramankaptan'ın yazdığı ezgiselliğin doruklarında │ yalçın tura adıyla kitaplaştırıldı. 

oğlu hasan tura da, kemancı ve besteci olarak müzik alanında çalışmaktadır.

ödülleri 

 1970 – 1971 trt müzik ödülleri’nden 13 ödül
 sacem genç senfoni bestecilerini teşvik ödülü, 1980 (enginlerden….yücelerden)
 bir yudum sevgi filmi ile en iyi film müziği dalında altın portakal ödülü, 1983
 küçük ağa dizisinin müziği ile türk milli kültür vakfı televizyon armağanı, 1984
 sen de gitme filmi ile en iyi film müziği dalında altın portakal ödülü, 1997 
 sinema yazarları derneği'nin yaşam boyu onur ödülü, 2005
 2009: altın portakal film festivali – yaşam boyu onur ödülü
 uluslararası i̇stanbul müzik festivali onur ödülü, 2010 
 sevda-cenap and vakfı onur ödülü altın madalyası, 2015

besteleri

opera 
 karacaoğlan, iki perdelik opera, 2009 
 sevmek nedir?, üç perdelik melodram

bale 
 yaratılış, 1987-88

şan ve orkestra 
 üç şiir-oflazoğlu'nun şiirleri (mezzo-soprano, karma koro, orkestra)
 şeyh galib'e saygı (soprano, tenor, solo, koro ve orkestra için kantat), 1972-75
 niyaz mısr'nin i̇lahileri (koro, solistler ve orkestra için kantat), 1978
 dies irae (karma koro, org ve orkestra), 1997

orkestra 
 dans suiti, 1956
 orkestra suiti, 1958
 adagio (yaylı çalgılar), 1960
 birinci senfoni, 1966
 i̇kinci senfoni
 üçüncü senfoni (oda orkestrası için)
 dördüncü senfoni (t.c. kültür bakanlığı tarafından ısmarlanmıştır)
 beşinci senfoni
 enginlerden yücelerden (yaylı çalgılar), 1969
 üçüncü süit, 1976
 şah murat süiti, 1981
 oda senfonisi, 1992
 toccata, 1996

solo çalgı ve orkestra 
 viyolonsel konçertosu, 1956
 oyun havaları, 1959-1972-1993
 keman konçertosu, 1965-1972-1993
 viyola konçertosu, 1997
 gitar konçertosu

oda müziği 
 süit (i̇ngiliz kornosu ve viyola), 1951
 surname (flüt, alto obua, keman, viyolonsel, vurmalı çalgılar), 1959
 caz süiti, 1962
 burletta, 1963
 yaylı çalgılar kuarteti, 1968
 hüseyni saz semaisi (ney, klasik kemençe, tambur), 1972
 tulum havası (üç obua), 1972
 keman ve piyano için balad, 1972
 duo (arkadaşlık kitabı, iki farklı çalgı), 1977
 üç vals (keman ve piyano), 1991
 concertino (kemençe ve beş barok çalgı)
 sonat (keman ve piyano için), 1998
 sonat (viyola ve piyano için), 2000
 sonat (viyolonsel ve piyano için)

şan ve piyano 
 vatanım (ses ve piyano için beş parça)

solo çalgı 
 beş kısa parça (piyano), 1952
 süit (ud)
 sonat (piyano), 1959
 dalgaların oyunu (kanun veya arp), 1977

koro 
 koro parçaları, 1967
 çocuklar ve gençler için müzik, 1967-69
 yeniden eski mahabbetleri tecdid i̇delüm (nedim'in şiirleri üzerine üç parça; karma, eşliksiz koro), 1976

film müziği 
 namus düşmanı, 1956
 zümrüt, 1956
 binnaz, 1959
 kalpaklılar, 1959
 sensiz yıllar, 1960
 dolandırıcılar şahı, 1960
 i̇stanbul'da aşk başkadır, 1960
 otobüs yolcuları, 1961
 allah cezanı versin osman bey, 1961
 sessiz harp, 1961
 kızıl vazo, 1962
 yılanların öcü, 1962
 taş bebek, 1962
 i̇ki çalgıcının seyahati, 1962
 i̇kimize bir dünya, 1962
 cengiz han'ın hazineleri, 1962
 seni kaybedersem, 1963
 beş kardeştiler, 1963
 battı balık, 1963
 keşanlı ali destanı, 1964
 umutsuzlar, 1971
 mahpus, 1971
 cemo, 1972
 toprak ana, 1972
 dönüş, 1972
 sokaklarda bir kız, 1972
 asiye nasıl kurtulur?, 1973
 utanç, 1968
 kızgın toprak, 1973
 azap, 1973
 bırakın yaşayalım, 1973
 kuma, 1974
 ağrı dağı efsanesi, 1975
 oğul, 1975
 açlık, 1975
 bir yudum sevgi, 1985
 dağınık yatak, 1985
 sen de gitme, 1996

sahne müziği 
 keşanlı ali destanı (haldun taner'in oyunu), 1964
 eşegin gölgesi (haldun taner'in oyunu), 1965
 nafile dünya (oktay arayıcı'nın oyunu), 1971
 saya gezme (çocuk operası), 1982
 sevmek nedir? (melodram), 1993-94

tv film müziği 
 seyahatname, 1974
 aşk-ı memnu, 1975
 denizin kanı, 1980
 dördüncü murat, 1981
 saya gezmek, 1982
 tohum ve toprak, 1983
 küçük ağa, 1984
 aliş ile zeynep, 1985
 hasan ile şirin, 1985
 kırık hayatlar, 1985
 kuruluş, 1987-89
 sen de gitme, 1996

geleneksel türk müziği 
 hüseyni peşrevi (düyek)
 mahur peşrevi (evsat)
 mahur saz semaisi
 irak saz semaisi

kitapları 

 türk musıkisi ve armoni – 1, 2019, i̇z yayıncılık, isbn 978-6053264002
 türk mûsıkîsinin mes'eleleri, 2017, i̇z yayıncılık,  isbn 978-605-326-216-9
 kantemiroğlu: musikiyi harflerle tesbit ve i̇cra i̇lminin kitabı, 2000, yapı kredi yayınları, isbn 978-9750801679

tercümeleri 

 düşüş, albert camus, isbn 978-9754340266
 yeşil yılan ak zambak, johann wolfgang von goethe, isbn 978-6053261780
 bayezid, jean baptiste racine, isbn 978-6053264019

kaynakça 

1934 doğumlular
i̇stanbul doğumlu müzisyenler
galatasaray lisesinde öğrenim görenler
20. yüzyıl türk bestecileri
altın kelebek ödülü sahipleri
21. yüzyıl türk bestecileri
kral tv video müzik ödülü sahipleri
çağdaş türk müziği bestecileri
yaşayan insanlar
türk müzikologlar
altın portakal en iyi müzik ödülü sahipleri
20. yüzyılda türk erkek şarkıcılar
21. yüzyılda türk erkek şarkıcılar