Maliye Nezâreti

maliye nâzırlığı veya maliye nezâreti, son dönem osmanlı hükûmetlerinde maliye işlerinden sorumlu olan nâzırlıktır.

maliye nazırlığı ii. mahmut döneminde 28 şubat 1838 tarihli fermanla hazîne-i âmire ve mansûre hazînesinin birleştirilmesi sonucu kurulmuştur. abdurrahman nafiz paşa, umur-ı maliye nazırı unvanıyla ilk maliye nazırı yapılmıştır. ancak 2 eylül 1839 tarihinde maliye mezareti tekrar ikiye ayrıldı. nihayet 25 mayıs 1840 tarihinde osmanlı devleti'nin üç hazinesi (hazine-i amire, maliye hazinesi ve hazine-i redif) tek bir kurum altında toplanarak umur-ı maliye nezareti kuruldu. 1876 yılında meşrutiyetin ilanı üzerine maliye nazırlığı kânûn-ı esâsî'nin 40. maddesi uyarınca hazırlanan "maliye nezareti heyetinin teşkilatıyla vezaifini şamil nizamname" ile tekrar düzenlendi ancak, 2 ocak 1880 tarihli bir nizamnameyle heyet-i merkeziye (merkez teşkilatı) ve heyet-i mülhaka (taşra teşkilatı) olarak iki kısma ayrılarak son şeklini aldı.

son osmanlı maliye nazırı 1922 yılının nisan-kasım aylarında görev yapmış olan mehmed tevfik bey'dir. bu tarihten sonra bu görevi ankara'daki maliye vekaleti üstlenmiş, sonradan dilde yapılan sadeleştirme sonucu "maliye bakanlığı" adını almıştır.

nazırlar listesi 
:

 abdurrahman nafiz paşa (mart 1838 - eylül 1839)
 i̇brahim saib paşa (eylül 1839 - şubat 1841)
 musa safveti paşa (şubat 1841 - eylül 1845)
 abdurrahman nafiz paşa (eylül 1845 - şubat 1847)
 i̇brahim sarim paşa (şubat 1847 - şubat 1848)
 sadık rıfat paşa (mart - nisan 1848)
 hüseyin hüsnü efendi (şubat - ağustos 1849)
 mehmed halid efendi (haziran 1850 - ağustos 1851)
 ahmed muhtar i̇tisami paşa (ekim 1852 - kasım 1853)
 musa safveti paşa (kasım 1853 - kasım 1854)
 ali şefik paşa (aralık 1854 - mayıs 1855)
 ahmed muhtar i̇tisami paşa (mayıs 1855 - aralık 1856)
 mehmed hasib paşa (temmuz 1857 - mart 1858)
 mehmed hasib paşa (şubat 1859 - haziran 1860)
 taşcızade mehmed tevfik paşa (kasım 1860 - kasım 1861)
 ebubekir mümtaz efendi (kasım 1861 - haziran 1862)
 hüseyin mecid efendi (haziran - temmuz 1862)
 mehmed nevres paşa (temmuz 1862 - ocak 1863)
 mustafa fazıl paşa (ocak 1863 - mart 1864)
 mehmed kâni paşa (mart 1864 - nisan 1865)
 mehmed hurşid paşa (nisan - aralık 1865)
 şirvanlızade mehmed rüşdi paşa (aralık 1865 - şubat 1869)
 mehmed sadık paşa (şubat 1869 - ağustos 1870)
 mustafa fazıl paşa (ağustos 1870 - ocak 1871)
 şirvanlızade mehmed rüşdi paşa (ocak - haziran 1871)
 ahmed hamdi paşa (haziran - ağustos 1871)
 mehmed sadık paşa (ağustos - kasım 1871)
 yusuf ziya paşa (kasım 1871 - şubat 1872)
 abdullah galib paşa (şubat - mayıs 1872)
 mehmed emin paşa (mayıs - ağustos 1872)
 ahmed hamdi paşa (nisan 1873 - mart 1874)
 yusuf ziya paşa (mart 1874 - nisan 1876)
 abdullah galib paşa (nisan 1876 - ocak 1877)
 mehmed kâni paşa (ocak - ağustos 1878)
 ahmed zühdü paşa (ağustos 1878 - şubat 1879)
 ahmed zühdü paşa (mayıs - kasım 1879)
 i̇brahim edib efendi (kasım 1879 - mayıs 1880)
 abdüllatif suphi paşa (mayıs 1880 - ocak 1881)
 hüseyin tevfik paşa (ocak - temmuz 1881)
 ahmed münir paşa (temmuz 1881 - kasım 1882)
 mehmed münir bey (30 kasım 1882 - 3 aralık 1882)
 i̇brahim edib efendi (3-6 aralık 1882)
 ahmed münir paşa (aralık 1882 - ağustos 1885)
 kazazyan agop efendi (28-30 ağustos 1885)
 mustafa zihni paşa (30 eylül 1885 - aralık 1886)
 kazazyan agop efendi (aralık 1886 - mart 1887)
 mahmud celaleddin paşa (aralık 1887 - ağustos 1888)
 kazazyan agop efendi (ağustos 1888 - mart 1891)
 ahmed nazif paşa (mart 1891 - kasım 1895)
 hüseyin sabri bey (kasım 1895 - ocak 1896)
 ahmed nazif paşa (ocak 1896 - ekim 1897)
 hüseyin tevfik paşa (ekim 1897 - ağustos 1898)
 ahmed reşad paşa (ağustos 1898 - nisan 1901)
 ahmed reşad paşa (eylül 1901 - ekim 1904)
 mehmed ziya paşa (aralık 1905 - 3 ağustos 1908)
 mehmed ragıb bey (3-7 ağustos 1908)
 mehmed ziya paşa (7 ağustos 1908 - şubat 1909)
 menemenlizade rifat bey (şubat 1909 - nisan 1909)
 osman nuri bey (nisan 1909)
 menemenlizade rifat bey (mayıs - temmuz 1909)
 mehmed cavid bey (temmuz 1909 - ekim 1911)
 mustafa nail bey (ekim 1911 - temmuz 1912)
 abdurrahman vefik bey (temmuz 1912 - ocak 1913)
 menemenlizade rifat bey (ocak 1913 - şubat 1914)
 mehmed cavid bey (mart - kasım 1914)
 mehmed talat paşa (kasım 1914 - şubat 1917)
 abdurrahman vefik bey (kasım 1918 - şubat 1919)
 mehmed atâ bey (şubat - mart 1919)
 mehmed tevfik bey (mart 1919 - mart 1920)
 faik nüzhet bey (mart - nisan 1920)
 ahmed reşad bey (nisan - ağustos 1920)
 mehmed nazif bey (ağustos - eylül 1920)
 raşid bey (ekim 1920 - ocak 1921)
 hüseyin sabri bey (eylül - ekim 1920)
 abdullah lami bey (ocak - haziran 1921)
 faik nüzhet bey (ağustos 1921 - nisan 1922)
 mehmed tevfik bey (nisan - kasım 1922)

ayrıca bakınız 
 türkiye cumhuriyeti maliye bakanlığı
 maliye bakanlığı

kaynakça