Huntington hastalığı

huntington hastalığı (hh), genetik, nörodejeneratif bir beyin hastalığıdır. hastalarda bazı hareket bozukluklarının yanı sıra mental gerilik görülür. adını 1872 yılında hastalığın kalıtsal olduğunu ilk olarak gözlemleyen dr. george huntington'dan alır. otozomal dominant olarak kalıtılan bir hastalık olup beyin ve sinir sistemini etkiler. hasta kişiler genellikle heterozigotlardır. hastalığın ilk belirtileri 30-50 yaş arasında gözlenir. hasta bu dönem zarfında çocuk yapmış ise çocuklarına bu hastalığı aktarma riski %50 oranındadır. hastalık ölümcül olmasa da bu durum hastalığın gelişimine bağlıdır. hastalığın nedeni huntington proteinin üretim bozukluğundan dolayı ortaya çıkmaktadır.

belirtiler 
10-20 yıllık bir dönem arasında yavaş yavaş gelişir ve sonunda kişiyi yürüme, konuşma, düşünme ve mantıktan yoksun bırakır. genellikle 30-50 yaşlar arasında ortaya çıkar.

en belirgin belirtileri kol, bacak, gövde ve yüz kaslarının ani ve istemsiz kasılmasıdır. belirtiler çoğunlukla duygusal dalgalanmalar, sözlerin ağızda gevelenmesi, sakarlık, depresyon ve sinirlilik ile birlikte oluşur. hastalığın ilerlemesiyle yutma zorluğu, düzensiz yürüme, denge kaybı, muhakeme gücünün bozulması ve bellek problemleri gibi belirtiler görülür.

genellikle 30-50 yaşları arasında belirtiler başlar. serebral korteksin ön lobu etkilenir ve istem dışı hareketler, kişilik değişimleri gözlenir. çabuk sinirlenme, depresyon, içine kapanma ve konsantre olamama gibi davranışlar da hastada mevcuttur. yutmada zorlanma, bunama, konuşmada zorluk da ilerleyen dönemlerde ortaya çıkar. bireyde ölünceye kadar giderek artan hücre ölümleri ve sinirsel tahribat gözlenir. belirtilerin ortaya çıkmasından sonra ortalama 10-15 yıl sonra hastaların çoğu ölür.

1993 yılında, 4. kromozom izlenerek hastalığa sebep olan gen bulunmuştur. glutamin amino asiti için gerekli olan cag kodu, tekrarlamakta ve proteinlerde uzun glutamin şeritleri meydana getirmektedir.

hd geni 
hd, beyindeki kuinolinik asit miktarının artışı ile ilgilidir. kuinolinik asit beyinde nörotoksin oluşumuna yol açar. hd geni 4. kromozom üzerinde bulunmaktadır ve tanımlanıp, klonlanmıştır.  bu gen 348 kb büyüklüğünde ve hiçbir gen ürünüyle akraba olmayan bir proteini şifreler. genin kodlayıcı bölgesinde cag trinükleotit (glutamin aminoasidi) sayısındaki artış gende mutasyona neden olur. cag trinükleotitinin sayısı hastalık için belirleyici olmaktadır. 8-35 cag tekrarı taşıyan bireyler normalken, 42-86 cag tekrarı taşıyan bireyler hastalıktan etkilenmişlerdir. hd genindeki cag tekrar sayısı ile hastalığın başlama yaşı ters ilişkilidir. yani cag tekrar sayısı arttıkça hastalığın belirtilerinin ortaya çıktığı yaş küçülür.

ayrıca bakınız 
 genetik tanı merkezi

dış bağlantılar

major destek organizasyonları 
 international huntington association - çatı organizasyonu 
 huntington's disease society of america amerika
 hd association england & wales i̇ngiltere 
 huntington society of canada kanada 
 hd australia avustralya 
 scottish huntington's association i̇skoçya 
 hd association northern ireland i̇rlanda

bilimsel kaynaklar 
 hopes project - hopes, stanford university's hd information project 
 hdbuzz - hdbuzz, hd research news written by scientists in plain language 
 hd drug works - yeni tedavi yöntemleri hakkında haberler

major araştırma organizasyonları 
 the hereditary disease foundation - hereditary disease foundation (the oldest hd research organization) 
 huntington study group 
 european hd network 
 chdi foundation - chdi foundation (the largest single funder of hd research)

kaynakça 

genetik hastalıklar
otozomal dominant hastalıklar