Sirgiannis Paleologos

syrgiannes paleologos philanthropenos (,  1290-1334), kuman ve yunan karışımı kökenli bizans aristokrat ve general. i̇mparator ii. andronikos () ve torunu iii. andronikos () arasına gerçekleşen bizans i̇ç savaşı'na müdahil olmuştur. sadece kendisine ve hırslarına sadık kalmış, taraflar arasında defalarca yer değiştirmiştir, en sonunda bizanslılar tarafından suikasta uğramadan önce sırp hükümdarı stefan dušan adına makedonya'nın çoğunu fethetmiştir.

biyografi

ailenin kökeni ve erken dönem kariyeri 

syrgiannes, yaklaşık 1290 yılında doğmuştur. i̇mparator ii. andronikos yönetiminde megas domestikos (ordunun baş komutanı) olan kuman lider (onunla aynı vaftiz adına sahip) adı syrgiannes olan babası ya da muhtemelen dedesinden ismini almıştır o dönem makedonya, trakya bölgelerine ve anadolu'da ki türk yayılışına karşı iii. i̇oannis () hükümdarlığında yerleştirilmiş batı anadolu'da, makedonya, trakya bölgelerinde birçok kuman vardı, onun soyundan gelenlerin bizans i̇mparatorluğundaki varlığı yaklaşık 100 yıl boyunca devam etmiştir bizanslaşmış bu kuman ailesinin son temsilcisi de ailenin ilk üyesi gibi syrgiannes adını taşımaktaydı. kuman beylerinden birisinin  oğlu olan yaşlı syrgiannes'in orijinal ismi sytzigan (kuman-türkçe sïčğan, "sıçan") idi; vaftiz edildiğinde syrgiannes ("usta john") adını aldı. yaşlı syrgiannes, bizans ordusunun hiyerarşisinde yükselerek, sonunda yüksek bir rütbe olan megas domestikos oldu. genç syrgiannes'un annesi eugenia palaiologina, iktidardaki paleologos hanedanı'nın üyesi ve i̇mparator viii. mihail'in () yeğeniydi. annesinin aile isminin verdiği prestij ile, genç syrgiannes, imparatorluk hiyerarşisinde ilerlemeyi seçti. syrgiannes'in bir de theodora isminde bir kız kardeşi vardı, sonra ii. konstantin ismiyle kilikya ermeni kralı olan guy de lusignan ile evlenmişti. sırbistan sınırında bulunan makedonya vilayetine askeri vali atandığı 1315 yılında ilk defa tarih sahnesine çıktı. var olan anlaşma ve emirlere karşı gelerek, sırbistan ve epir despotluğu'nun her ikisine saldırdı. i̇syan etti, yakalandı ve tutuklandı. 1320 yılından bir süre önce, affedildi ve trakya'ya komutan olarak atandı.

iii. andronikos'a desteği 

1320 yılında, ix. mihail'un (ii. andronikos'un en büyük oğlu ve 1295 yılından beri ortak imparator) ölümünün ardından, mihail'in oğlu iii. andronikos'a, iii. andronikos tarafından, ortak imparator olarak tac giydirildi. başlangıçta büyükbabası tarafından tutulmasına rağmen, genç andronikos ve syrgiannes'un da dahil olduğu genç aristokratlardan oluşan çevresinin savurganlıkları imparatorun memnuniyetsizliğini doğurdu. bu aşırılıklar, genç andronikos'un küçük kardeşi manuil'in başkası sanılarak öldürülmesi ile zirve yaptı; buna çok kızan yaşlı andronikos, torununun unvanlarını kaldırdı ve derin çatlak ikisinin arasını açtı.

aynı zamanda yaşlı imparatora memnuniyetsizliğin yüksek olduğu trakya'da kendilerine rüşvetle valilik elde eden i̇oannis kantakuzinos ve syrgiannes  hızla genç andronikos için desteği harekete geçirdiler. aleksios apokaukos ve theodoros sinadinos ile beraber,  yaşlı andronikos'u torunu lehine tahttan indirmek için hazırlığa başladılar. 1321 paskalyasında, genç andronikos hadrianapolis'e geldi ve isyanı başlattı. eski imparatoru müzakere zorlamak için, syrgiannes büyük bir orduya komuta etti. sonunda 6 haziran 1321 tarihinde imparatorluğu kısımlara ayıran barış anlaşması imzalandı. genç andronikos ortak imparator olarak tanınıyor ve appanage benzeri yöneteceği trakya ona veriliyor, hadrianapolis'te kendi sarayını kurarken konstantinopolis dahil kalan yerler kıdemli i̇mparator olan ii. andronikos'un yönetiminde kalıyordu.

syrgiannes bu yeni düzenlemelerden memnun değildi, verdiği destek nedeniyle yeterince ödüllendirilmediğini düşünmekteydi. ii. andronikos'un kantakuzinos'a büyük iltifat göstermesinden alınıyordu ve kantakuzinos'a karşı acımasız bir rekabet geliştiriyordu. dahası iii. andronikos'un syrgiannes'in karısını baştan çıkardığına dair söylenti vardı. sonuçta aralık 1321 tarihinde desteğini yaşlı imparatora döndürdü ve konstantinopolis'e sığındı. megas doux unvanı ile ödüllendirildi, sonra ii. andronikos'u savaşı devam ettirmeye ikna etti. temmuz 1322 tarihinde büyükbaba ile torun arasında syrgiannes'u zor duruma sokan bir başka anlaşma imzalandı. çabaları başarısız olunca, ii. andronikos'a suikast düzenleyip tahtı kendi eline geçireceği bir komployu başlattı. fakat komplo ortaya çıktı ve syrgiannes ömür boyu hapisle cezalandırıldı.

makedonya valiliği, sırplara sığınması ve ölümü 
sonunda 1328 yılında iii. andronikos büyükbabasını tahttan indirip tek başına imparator oldu. syrgiannes serbest bırakıldı ve tekrar andronikos'un iltifatına nail oldu, 1329 sonlarında ikinci büyük şehri selanik, makedonya'nın batısı ve arnavutluk'u içeren imparatorluğun önemli valiliğe atandı. orada bu sefer kantakuzinos'a karşı, imparatorun annesi i̇mparatoriçe maria ile beraber bir komploya girmesinden şüphelenildi. i̇mparatoriçe, selanik'te yaşıyordu ve syrgiannes'e göz kulak olacağı zannediliyordu; ancak ona âşık oldu ve onu evlat edindi. 1333 sonlarında, i̇mparatoriçe'nin ölümünden sonra komplo açığa çıktı ve syrgiannes tutuklanıp, ihanet suçlaması ile konstantinopolis'e getirildi. fakat syrgiannes kaçmayı başarıp, sırp hükümdar stefan dušan'ın sarayına sığındı.

dušan, onu büyük sırp gücünün başına koydu, syrgiannes da bizans makedonyasını 1334 yılında işgal etti. syrgiannes'un general olarak yetenekleri, onun bizans ordusunun eğilimleri hakkındaki bilgisi ve birçok yerel bizanslı subayla devam ettirdiği arkadaşlık, ohri, pirlepe, ustrumca ve kesriye dahil olmak üzere birçok önemli bizans şehrinin el değişmesine neden oldu. selanik'e kadar ilerlediler, syrgiannes'in ordusu şehir duvarlarının önünde kamp yapıp, bizans yardım kuvveti ile yüzleşti. her iki taraf karşı karşıya günlerce kamp yapmaya devam ettiler, fakat 23 ağustos 1334 tarihinde, birkaç gün öce ona tuzak kurmak amacıyla sırp kampına sığınan bizanslı general sphrantzes paleologos tarafından birkaç hizmetlisiyle kamptan çıkartılmaya ikna edilip, öldürülmüştür. en önemli askeri liderlerinin kaybı ile, sırplar barış görüşmesine oturdular ve kuzey makedonya'da syrgiannes tarafından ele geçirilen şehirlerin çoğunu bizanslılara terk ettiler.

değerlendirme 
syrgiannes'ın hırsı, komploya eğilimi, çoklu ihaneti, onu hem döneminin hem de sonraki tarihçilerinin en karanlık figürlerinden biri haline getirmiştir: nikiforos grigoras onun sırbistan'a kaçışını themistokles'in ahameniş i̇mparatorluğu'na kaçışı ile karşılaştırırken, donald nicol onu alcibiades ile ilişkilendirmiş ve angeliki laiu ise onu iç savaşın "en şeytani varlığı" olarak tanımlamıştır.

kaynakça 
özel

genel

 
 

1290 doğumlular
1334 yılında ölenler
14. yüzyılda bizanslılar
bizanslı generaller
bizanslı selanik valileri
bizanslı isyancılar
syrgiannes

kumanlar
bizanslı ilticacılar

bizanslı cinayet kurbanları

orta çağ'da sırbistan krallığı'nda kişiler
orta çağ'da makedonya