mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Doğu çınarı

doğu çınarı (platanus orientalis), çınargiller (platanaceae) familyasından 25–30 m boy, 5–6 m çap yapabilen bir çınar türü.

habitat 
doğal yayılımı , balkanlar anadolu i̇ran uzak doğu ve avrasya'dır. bazı hesaplar, doğal menzilini batıda i̇berya'ya ve doğuda himalayalara kadar genişletir. eskiden beri insanlar tarafından dikildiği için çok geniş alana yayılmıştır.

genel özellikleri 
nehir kenarlarında doğal olarak bulunur. ağaç, ılık yazlardan büyük ölçüde faydalanmasına rağmen, çoğu ılıman enlemde yetiştirilebilir. yatay yönlenme eğiliminde olan geniş, kalın yaprakları olan çok büyük ve geniş bir ağaç olarak, özellikle sıcak mevsimde sağladığı gölge ve serinlik için değerlidir. güneşli yerlerde iyi büyür. besince zengin toprakta iyi yetişir fakat kuraklığa da dayanıklıdır. olgunlaşana kadar genç fidanlar sulanmalıdır.  kentlerde hava kirliliğine karşı dayanıklıdır.

morfoloji 
ağaç yaşlandıkça dallar daha fazla sarkar ve böylece yuvarlak bir taç oluşturur. kabuk sarıdır ve yeşil (bazen gri) kabuk küçük parçalar halinde dökülerek ağaca benekli bir görünüm verir. p. x acerifolia ile belirgin bir fark, çok budaklı gövdede ve yaprakların şeklinde görülebilir. elsi yaprakları daha derinden oyulmuş ve genellikle 5-7 keskin testere dişli loblara sahiptir, merkezi lob geniş olduğundan daha uzundur. küresel çiçekler çıkıntılı tüylerle kaplıdır. meyve başlangıçta yeşildir ancak rengi kahverengiye döner ve yaklaşık 2,5 cm çapındadır. meyveler 3 ila 6'lı gruplar halinde asılır ve kışın sonlarına kadar ağaçta kalır. fidanlar dona karşı hassastır.  mayıs'ta çiçek açar ve tohumlar ekim'den şubat'a kadar olgunlaşır.

türkiye'deki dağılımı 
türkiye'de adana, ankara,  amasya, antalya, balıkesir, bingöl, bitlis, bursa, diyarbakır, edirne, eskişehir, hakkâri, i̇çel, i̇stanbul, kütahya, kahramanmaraş, muğla, ordu, sinop, tokat, trabzon ve tunceli illerinde bulunur.

kaynakça

dış bağlantılar

asgari endişe altındaki bitkiler
platanus
pakistan florası
azerbaycan ağaçları
türkiye'deki odunsu taksonlar
peyzaj ağaçları
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
orman ağaçları
Sahil çamı

sahil çamı (pinus pinaster), çamgiller (pinaceae) familyasından fransa ve atlantik kıyılarında, yunanistan'ın ege kıyılarına kadar olan sahillerde görülen çam türü.

morfolojik özellikleri 

30 m boy, 2 m çap yapabilir. gençken piramit formlu, yaşlı iken dağınık taçlıdır. dallar bol, yana ve aşağı yönelmiştir. i̇ğne yaprakları ikili, parlak yeşil 10–20 cm uzunlukta sert, batıcı ve sürgün uçlarında sık demetler halindedir. kozalakları kısa saplı, geniş yumurta biçiminde ucu sivri 10–20 cm uzunlukta, 5–8 cm genişlikte, ince kırmızı, sonra yeşil, olgun halde açık kahverengidir. genellikle 2-6 tanesi bir arada, uçları aşağı meyillidir. odunu bol reçinelidir.

ekolojik özellikleri 

toprak yönünden tok gözlü bir bitki olup kumullarda da yetişebilir. gençken hızlı büyür. yüksek nisbi neme ihtiyaç duymaz. ancak soğuk ve sert kara iklimi olan yerlerde yetiştirilemez. çok kötü şartlarda çalımsı gelişme gösterir. türkiye'de doğal olarak bulunmasa da yapay orman oluşturulması amacıyla kerpe ormanı'na dikilmiştir. reçine üretimi için kullanılmaktadır.

pinus
Monteri çamı

monteri çamı (pinus radiata), çamgiller (pinaceae) familyasından anavatanı abd ve kanada olan 15–30 m boy, 30–90 cm çap yapabilen çam türü.

morofolojik özellikleri 

tacı geniş koniktir; kabuk gri veya kırmızımsı-kahverengi, derin çatlaklıdır. üst yüzeyi düzgün olmayıp uzunlamasına-dikdörgen şeklindedir. dallar aşağıya doğru eğilmiş veya yukarıya doğru yönelmiştir. i̇nce dallar, kırmızı-kahverengidir. reçineli tomurcuklar yumurtamsı, kırmızı-kahverengi, 1,5 cm uzunluğundadır.

3'lü yapraklar, 3-4 yıl ağaç üzerinde dökülmeden kalır; 9–15 cm uzunluğunda 1,3-1,8 mm genişliğinde, hafif bükülebilir, koyu sarımsı-yeşil, bütün yüzeyi çok ince stoma bantlı, kenarları testere dişli, ucu konik, kın 1,5–2 cm'dir.

erkek çiçekler elips-silindirik, 10–15 mm, turuncu kahverengidir. kozalaklar iki yılda olgunlaşır, kısa bir süre içerisinde saçılır. 6-20 yaşlarında tohum üretmeye başlar. soliter olarak yetiştirildiğinde helezon bir yapı gösterir. kozalaklar eğri, çok asimetrik, açılınca yumurtamsı, 7–14 cm, koyu kırmızı-kahverengi ve parlak, pullar sert, sap 1 cm; apofizler kozalaktan dışa doğru çıkmıştır. umbo merkezde, çoğunlukla basıktır. tohumlar basık-elips, 6 mm, koyu kahverengi; kanatlar 20–30 mm dir. 2n=24.

ekolojik özellikleri 
monteri çamı, iklim olarak nemli orta sıcaklık değerlerine sahip yerlerde görülür. yayılış alanında kışlar yağışlı geçer. genellikle temmuz-ağustos aylarında yağış düşmez fakat yaz boyunca sisin etkisindedir. derin, kumlu topraklar ile kilin hakim olduğu topraklarda iyi gelişme gösterir. asidik toprakları tercih eder. eğimli kuzeye bakan yamaçlarda görülür. yarı ışık ağacıdır.

kullanımı 
odunu açık, yumuşak, kolay yarılır.

pinus
Doğu kayını

doğu kayını (fagus orientalis), kayıngiller (fagaceae) familyasından 40 m'ye kadar boylanabilen düzgün gövdeli bir kayın türü.

morfolojik özellikleri 

çok sayıda pullarla örtülmüş bulunan iğ biçimindeki sivri uçlu ve büyük tomurcuklar sürgünlere açı yapacak şekilde dizilmiştir. sürgünler koyu kahverenginde veya kırmızımtırak kahverenginde olup oldukça ince, çıplak veya parlak, sürgün ucuna doğru hafif tüylü olup üzerinde bol sayıda küçük lentiseller bulunur.

yaprak sapının sürgün üzerinde bıraktığı iz yarım daire biçiminde olup üzerinde, yanlarda birbirine yakın ikişer, ortadakinde ise çok sayıda belirgin iki kulakçık izi vardır.

erkek çiçekler birçoğu bir arada uzun bir sapın ucunda toplanmıştır. kupula 2 cm boyunda, kupulanın dibindeki pullar geniş şerit biçimindedir.

dağılımı 

türkiye'de yayılışını karadeniz sahillerinde yapar. marmara bölgesinde, sinop, vezirköprü, bolu, kocaeli'de yer yer görülür. doğu karadeniz'de bütün sahil boyunca 1000–1700 m yükseltilerde sakallı kızılağaç, doğu ladini ve büyük yapraklı ıhlamurla karışık veya saf ormanlar kurar.

fagus
türkiye'deki odunsu taksonlar
Darwin

darwin sözcüğü ile şunlardan biri kastedilmiş olabilir:

 i̇ngiliz biyolog ve doğa tarihçisi charles darwin (1809-1882)'in bitki bilim mahlası.
 darwinizm, charles darwin'in evrim teorisi için kullanılan terim.
 darwin, kuzey toprakları, avustralya'nın kuzeyinde bir şehir.
 erasmus darwin
darwin (işletim sistemi), 2000 yılında apple firması tarafından yayınlanmış olan unix benzeri, açık kaynak bir işletim sistemi.
Mihail Tal

mihail nehemyeviç tal (letonca mihails tāls, ) (9 kasım 1936 - 28 haziran 1992), leton satranç büyükustası.

letonya'nın riga şehrinde doğan tal, sekizinci dünya satranç şampiyonudur.

1960 yılında mihail botvinnik'i yenerek bu unvanı kazanmış, ertesi yıl, 1961'de yine botvinnik'e yenilerek unvanı devretmiştir.

henüz 7 yaşındayken doktor babasının verdiği eğitim ile satranç stratejilerine hakim olmuştur. okul yıllarında dönemin satranç merkezleri olan "öncüler sarayı"na devam ederek becerilerini geliştirir. daha sonra yıllar sürecek satranç işbirliğine koblenz ile başlamış ve ciddi atılım göstermiştir. hızla ilerleyen tal 1954  yılında usta unvanını alır. 1957 yılında inanılmaz bir başarı gösterir ve botvinnik , petrosian ve keres gibi devlerin önünde 24. rusya birinciliği'ni kazanır. bu başarı ona büyükusta unvanını getirir. bu inanılmaz başarıyı bir sene sonra tekrarlar. 1959 yılında bled adaylar turnuvası'nda birinci olunca dünya şampiyonu botvinnik'in karşısına çıkar ve maçı kazanarak zamanın en genç dünya şampiyonu unvanını da alır.

satranç oyununun en tipik atak oyuncusu olarak tanınır. hayal gücü çok geniş ve güçlü ataklarıyla pek çok başarı kazanmıştır. satranca yaklaşımı oldukça pragmatik olan tal, pek çok oyunu rakiplerinin karmaşık pozisyonlarda doğru savunmayı bulamaması sayesinde kazanmıştır. yine de bu oyunlar seyircilerde hayranlık ve heyecan yaratmıştır. satranç otoriteleri tarafından tüm zamanların en büyük hücum oyuncusu olarak olarak kabul edilmiştir. tal kombinatif becerilerini şaşırtıcılığı sebebiyle "riga sihirbazı" olarak da anılır. sezgisel fedaları pek çok zaman oyun sonrası analizlerde çürütülür ama masa başında tal ile başa çıkmak inanılmaz güçtür. tal sezgisel fedalarını nasıl yaptığını ve oyun esnasında bazen neler düşündüğünü * su aygırını bataklıktan çıkarmak  makalesinde anlatmakta

mihail tal çoğunlukla böbrek problemleri için sık sık hastaneye yatırılmak zorundaydı. buna rağmen tal sigara tiryakisi ve içki tutkunuydu. sonunda hastalıklı böbreklerinin biri çıkarıldı.  tal, 28 haziran 1992'de moskova'da bir hastanede böbrek yetmezliğinden öldü.

dış bağlantılar 
 tal'in oyunlarından 85 önemli pozisyon 
 mihail tal'in yaşamı 
 kramnik, tal'i anlatıyor.

kaynakça 

1936 doğumlular
riga doğumlular
1992 yılında ölenler
leton satranç oyuncuları
sovyet satranç oyuncuları
halk kardeşliği nişanı sahipleri
dünya satranç şampiyonları
Çeşm-i bülbül

çeşm-i bülbül (bülbülün gözü), 18. yüzyılın sonunda iii. selim’in mevlevi dervişi camcı mehmet dede’yi cam tekniklerini öğrenmek için venedik’e göndermesi sonucunda ortaya çıkmış bir cam işleme sanatıdır.

mehmet dede opal cam tekniğini öğrendiği venedik’ten dönüşte beykoz’da bir atölye açmış, dede’nin venedik’ten getirdiği bu tekniğin geliştirilmesiyle çeşm-i bülbül ortaya çıkmıştır. bu değerli ürünün imalatını yaygınlaştıran kişi ise tophane müşiri fethi ahmet paşa'dır.

bu teknikte üretilen camların deseni bülbül gözüne benzetildiği için çeşm-i bülbül “bülbül gözü” olarak adlandırılmaktadır ve geleneksel üretim metodu ile üretilmesine devam edilmektedir. çeşm-i bülbül, yaratılışında kullanılan özel camcılık teknolojisinin yanı sıra, uzun işlemler ve yaratıcılık gerektiren bir üründür. başlıca özelliği, ince ve renkli cam çubukların yüksek ısıda eriyip, su gibi olmuş camın içine yerleştirilmesidir. "dönerek burulan" çizgiler, o cam formu biçimlendiren ustanın hünerini ve üslûbunu yansıtırlar.

çeşm-i bülbül olarak adlandırılan ürünler arasında vazo, sürahi, şekerlik, kase ve tabak gibi formlar bulunur.

halk sanatları
Küre (anlam ayrımı)

küre veya dünya, güneş sisteminde bir gezegen (yerküre ya da yer de denilir.)

geometri 
küre (geometri), 3 boyutlu geometrik bir cisim.

yerleşim yerleri 
 küre, kastamonu, kastamonu ili bir ilçesi
 küre, söğüt, bilecik ili söğüt ilçesine bağlı belde
 küre, murgul, artvin ili murgul ilçesine bağlı köy
 küre, alaca, çorum ili alaca ilçesine bağlı köy
 küre, ödemiş, i̇zmir ili ödemiş ilçesine bağlı mahalle
5 (sayı)

5, 4'ten sonraki ve 6'dan önceki tek tam sayıdır. roma sayı sisteminde v ile temsil edilir.

matematikte 5 
 bir asal sayıdır.

bilimde 5 
 bor'un atom numarasıdır.

diğer alanlarda 5 
 bir insanın bir elindeki veya bir ayağındaki parmakların sayısı.
 yarım deste.

5
6 (sayı)

6 (altı), 5 ile 7 arasındaki tam sayıdır. bir yarım düzinedir.

matematikte 
 bir çift sayıdır.
 bir yarı asal sayısıdır ve tam bölenleri 1, 2, 3 ve 6'dır.

karbon'un element numarasıdır.

altı sayısının kendisi dışındaki çarpanları toplanınca yine 6 yapar.bu yüzden 6 mükemmel sayılar arasında tanımlanır.

6
Karaağaç

karaağaç, karaağaçgiller (ulmaceae) familyasının ulmus cinsinden ağaç türlerine verilen ad

dünya üzerinde ılıman iklim bölgelerinde kuzey amerika, avrupa ve asya'da yayılış gösterirler.

karaağaçlar yapraklarını döken boylu orman ağaçlarıdır. tomurcuklar kiremitvari olarak dizilmiş olan çok sayıda pullarla örtülüdür. sürgünler pseudoterminal tomurcukludur ve sürgünlere iki sıralı sarmal dizilmişlerdir. yaprak ve çiçek tomurcukları farklı şekil ve büyüklüktedir. yaprak tomurcukları küçük dar yumurtamsı konik biçimde olmalarına karşın çiçek tomurcukları büyük ve hemen hemen küreseldir. yapraklar sade (basit), kısa saplı, dip tarafları az veya çok çarpık (asimetrik), kenarları çift dişlidir. çiçekler erdişidir. çiçeğin çan biçimindeki çanağı 4-9 lopludur ve lop sayısı kadar etamini vardır. yumurtalık basıktır, derin parçalanmış iki stigması vardır. erdişi çiçeklerin birçoğu bir arada yan durumlu olarak yaprak koltuğundan demet oluştururlar. çiçekler ilkbaharda yapraklardan önce açarlar veya bazı taksonlarda ise çiçekleri sonbaharda görülür. meyve basık bir nustur. nusun etrafı, damarları belirgin, zarsı bir kanatla çevrilmiştir. çiçek açmasından birkaç hafta sonra olgunlaşır.

karaağaçların yaşlı gövdelerinde kabuklar çoğunlukla kalın boyuna oluklu çatlaklıdır; birkaç taksonda ise gövde kabukları uzun yıllar çatlamadan, düz ve parlak kalır. amerika'daki kızıldereliler bir zamanlar bazı karaağaç kabukları liflerinden ip ve halat yapmışlardır. i̇ç kabuğu ilaç olarak kullanmışlardır.

odunları koyu, diri odunları açık renkli olan ve güzel cila kabul eder. odunları büyük halkalı traheli gruba dahildir. i̇lkbahar odununda büyük traheler bir veya iki sıra halinde yan yana gelerek halka şeklinde düzenli bir diziliş gösterir. yaz odununda ise dar lümenli küçük traheler, birbirine paralel uzanan, dalgalı bantlar üzerinde bir araya gelerek devamlı şeritler halinde görülürler. odunları sert, ağır, yüksek şok mukavemetine haiz ve elastikidir; kolay yarılmaz.

kullanış yerleri mobilyacılık ve kaplamacılıktır. karaağaç tomrukları su borusu olarak kullanılmışlardır.

genellikle sıcak severler; sulak yerlerde, nehir ve dere kenarlarında yetişirler. 1919 yılında hollanda'da görülen ve kısa zamanda avrupa'ya yayılan karaağaç kurumalarına neden olan bir mantar hastalığı vardır. bu mantar ophiostoma ulmi adındaki bir mantardır.

taksonlar 

ağaçlar
ulmus
Kiraz

kiraz (prunus avium), gülgiller (rosaceae) familyasından kuzey akdeniz kıyıları, güney kafkasya, hazar denizi ve kuzeydoğu anadolu'da doğal olarak bulunan meyve ağacı. meyvesi olgunlaşmadan önce pembe bir çiçek açar.

dünyadaki üretimi

ekoloji 

meyveler, meyve etini sindiren ve tohumları dışkılarında dağıtan çok sayıda kuş ve memeli türü tarafından kolayca yenir. bazı kemirgenler ve birkaç kuş (özellikle bayağı kocabaş) içindeki çekirdeği yemek için çekirdekleri açar.

yapraklar, kasa taşıyan güve coleophora anatipennella gibi lepidoptera dahil olmak üzere bazı hayvanlar için yiyecek sağlar.

ağaç, kabuktaki yaralardan bir sakız salgılar ve bu sayede böcekleri ve mantar enfeksiyonları dışlamak için yaraları kapatır.

prunus avium ile prunus fruticosa (cüce kiraz) arasındaki antik çaprazlamalar (melezlemler) yoluyla prunus cerasus (vişne)'nin iki türün örtüştüğü alanlarda ana türlerinden biri olduğu düşünülmektedir. her üç tür de birbirleriyle üreyebilir. prunus cerasus artık kendi başına bir türdür, melez olmanın ötesinde gelişmiş ve stabilize olmuştur.

kullanımı 
meyvesi taze olarak yenir. hoşaf, reçel ve konservesi yapılır. ayrıca giresun ilinde 'kiraz tuzlusu kavurma' adıyla yemeği yapılmaktadır.

diğer kullanımlar 

kabuk yaralarındaki sakız aromatiktir ve sakız yerine çiğnenebilir.

kiraz meyvesinin saplarından, idrar söktürücü (diüretik), damarları büzen kan durdurucu ve öksürük ilaçları hazırlanabilir.

bitkiden yeşil boya da hazırlanabilir.

yabani kiraz, avrupa'da tarım arazilerinin ağaçlandırma için çok kullanılır ve ayrıca yabani yaşam ve sağlık dikimleri için de değerlidir. birçok avrupa ülkesinde yabani kiraz için gen koruma ve/veya yetiştirme programları vardır.

kültür 
yunan mitolojisinde karşılığı doğum ve yenilenme, çin'de ise ölümsüzlüktür. giresun ili ismini kiraz meyvesinden almıştır. kerasus kiraz meyvesinin roma dönemindeki adıdır.
(kerasus-gerasus-geresun-giresun) japonya'da kiraz dendiğinde insanlar duraksar. çünkü bu onlara ölümlü dünyayı hatırlatır ve kiraz çiçekleri 7 gün ağaçta durduktan sonra solmadan düşer.

fotoğraflar

kaynakça 

yunancadan türkçeye geçen sözcükler
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
prunus
Christopher Street Day

christopher street day (csd), avrupa'da yer alan senevî lgbt onur kutlaması ve gösterisi.

ayrımcılık ve dışlanma karşıtlığı ve lgbt hakları adına avrupa çapında birçok şehirde sunulur. bir tek almanya'da ve i̇sviçre'de "christopher street day" ismi kullanılır; diğer ülkelerde ise "gay pride", "pride parade" veya türkiye'de "lgbt onur yürüyüşü" isimleri kullanılır. avusturya'da bu etkinliklere "rainbow parade" ("gökkuşağı yürüyüşü") ismi verilir. en büyük csd etkinlikleri madrid, köln, berlin ve zürih'te yer alır.

onur haftası christopher street day olarak geçen bu hafta, abd'de 1970'lerin başında eşcinsellerin baskılar karşısında birkaç gün süren protesto yürüyüşleri ve direnişlerinin sonucunda (stonewall ayaklanmaları) kutladıkları bir haftadır. i̇smini bu direnişlerin yer aldığı new york'taki christopher street'ten alır.

sunucular 
"christopher street day" adı altında lgbt onur etkinliklerin yer aldığı yerleşimler:

 altötting
 augsburg
 bad segeberg (2006'ya kadar)
 berlin
 bielefeld
 bonn
 braunschweig 
 dortmund
 dresden
 düsseldorf
 duisburg
 essen 
 erfurt
 frankfurt

 hagen
 hamburg
 hannover
 iserlohn
 kassel
 kiel
 köln (cologne gay pride)
 konstanz (csd bodensee)
 leipzig
 lübeck
 lüneburg
 magdeburg
 mannheim
 mainz 
 madrid 

 minden
 münih
 nürnberg
 oldenburg (csd nordwest)
 regensburg
 rostock
 saarbrücken
 siegen
 stuttgart
 trier
 varşova
 viyana
 würzburg
 zürih

dış bağlantılar 

csd europe 

almanya'da lgbt
i̇sviçre'de lgbt
lgbt etkinlikleri
Keten kuşu

keten kuşu (carduelis cannabina), ispinozgiller (fringillidae) familyasından ötücü bir kuş türüdür. adını kenevir ve keten tohumlarına olan düşkünlüğünden alır.

tanımı 
ortak keten, uzun kuyruğu olan ince bir kuştur. üst kısımları kahverengi, boğazı lekeli beyaz ve gagası gridir. yaz erkeğinin gri ensesi, kırmızı baş bandı ve kırmızı göğsü vardır. dişiler ve genç kuşların kırmızısı yoktur ve alt kısımları beyazdır, göğüsleri çizgili devetüyü rengindedir. sıradan linnet'in hoş şarkısı hızlı triller ve cıvıltılar içerir. yerde beslenir ve çalıların altında beslenir, yiyeceği esas olarak civcivlerine de beslediği tohumlardan oluşur. çoğu ekilebilir yabani ot, budak otu, rıhtım), kuş otu, karahindiba, devedikeni, devedikeni, yer yosunu, alıç ve huş ağacından elde edilen küçük ila orta boy tohumları sever. diyetlerinde küçük bir omurgasız bileşeni vardır.

davranış 
üreme için sık çalılıkları ve açık araziler tercih eder. yuvasını bir çalıya kurar ve dört ila yedi yumurta bırakır. bu tür, üreme mevsimi dışında büyük sürüler oluşturabilir, bazen kıyılarda ve tuz bataklıklarında twite gibi diğer ispinozlarla karışabilir.

özellikleri 
dişinin tüyleri kahverengi zemin üstüne koyu kahverengi çizgili, erkeğin sırtı kızıl kahverengi, üreme mevsiminde tepesi ve göğsü parlak kızıldır. uzun kuyrukludurlar. 13 cm uzunluğunda olan ve çalılık bölgelerde yaşayan bu kuşlar kışın diğer kuş türleriyle karışık sürüler oluşturarak yem ararken, açık arazide de görülür. çalılıklara yaptıkları yuvalarına 4-7 yumurta bırakırlar.

dağılımı ve ötüşü 

erkeğin tatlı bir ötüşü vardır. tohumla beslenen ketenkuşu türkiye'nin her bölgesinde yaz kış görülür.

carduelis
türkiye'deki kuşlar
carl linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Kuş bilimi

kuş bilimi (ornitoloji), kuşları inceleyen zooloji alt dalı.

yeryüzündeki yaklaşık 10.000 kuş türünün dağılımı, göçleri, davranışları ve ekolojisi kuş biliminin (ornitolojinin) başlıca ilgi alanını oluşturur. çok geniş alan çalışmaları gerektiren bu konularda, bilgilerin büyük bir bölümü çok sayıdaki amatör kuş bilimci (ornitolog) tarafından elde edilmektedir. bu nedenle, kuş bilimi amatörlerin önemli katkılar yapabildikleri birkaç bilim dalından biri olarak kabul edilir. taksonomi ve anatomi çalışmaları ise kuş koleksiyonlarına sahip üniversite ya da müzelerde profesyonel araştırmacılar tarafından yürütülür.

kaynakça

dış bağlantılar 
 hacettepe üniversitesi çevre eğitimi, kuş araştırma ve halkalama merkezi (çekam)  
 hacettepe üniversitesi kuş gözlem topluluğu (beykus)
 prof.dr. i̇lhami kiziroğlu'nun resmî  web adresi 
 ondokuz mayıs üniversitesi ornitoloji araştırma merkezi
Zooloji

zooloji veya hayvan bilimi (; hayvanlar topluluğu + λόγος, logos = bilim), biyolojinin, hayvanları inceleyen bir alt dalıdır. eski çağlarda yaşamış ve bugün soyu tükenen birçok tür ve günümüzde yaşayan bütün hayvanlar, zoolojinin inceleme alanına girmektedir.

i̇nsanların merak ve araştırma eğilimiyle ortaya çıkan zoolojinin insanlık tarihi kadar eski olma olasılığı vardır. i̇lk olarak mısır, i̇ran ve yunan kültürlerinde hayvanları incelemelere ait fikirler, yazılı belgeler görülmektedir. geçmişte hayvanların basit tanımı ve işlevi, embriyonik gelişimi, beslenmeleri, sağlığı, davranışları, kalıtım ve evrimleriyle; çevreleri ve diğer canlılarla olan etkileşim ve iletişimlerini incelemeye başlamış olup, daha sonraları alt dallara ayrılacak kadar gelişmiştir. günümüzde her bilim insanı bu bilimin alt dallarından biriyle ilgilenmekte ve ilgilendiği dala göre adlandırılmaktadır.

zooloji, tıptan, toplum sağlığından, ziraattan ve toplum bilimlerinden, uzay bilimlerine kadar tüm alanları ilgilendirmekte, bu alanlarda yapılacak herhangi bir araştırma biyoloji ve dolayısıyla zooloji kapsamına girmektedir.

tüm düşüncelerin, tüm araştırmaların kökünü doğadan almakta olduğu gerçeği, zoolojinin neden bu kadar önemli bir bilim dalı olduğunu anlatmaktadır.

zooloji, taksonomik ve taksonomik olmayan alt dallara ayrılır. 
taksonomik kısım, protozooloji (tek hücreliler), helmintoloji (solucanlar), malakoloji (kabuklular), entomoloji (böcekler) gibi bazı omurgasızları, ihtiyoloji (balıklar), herpotoloji (kurbağa ve sürüngenler), ornitoloji (kuşlar), memeliler gibi bazı omurgalıları taksonomik yönden inceler.
taksonomik yönden olmayan kısım ise, tüm hayvansal organizmaların morfolojisi ve fizyolojisidir. zooloji veterinerlikle bağdaştırılabilir.

tarihçe

antik çağlar'dan darwin'e

zooloji tarihi antik çağlar'dan günümüze kadar hayvanlar âleminin incelenmesinin gelişimini anlatır. her ne kadar tutarlı tek bir bilim dalı olarak zooloji kavramı çok sonraları ortaya çıkmış olsa da zoolojik bilimlerin kökeni antik greko-romen uygarlığında aristoteles ve bergamalı galen'in eserlerine kadar uzanan doğa tarihinde yatmaktadır. bu antik dönem çalışmaları orta çağ'da müslüman tıp bilginleri ve albertus magnus gibi âlimler tarafından daha da geliştirilmiştir. rönesans sırasında ve modern dönemin başlarında, ampirizme duyulan ilginin artışı ve çok sayıda yeni organizmanın keşfiyle zoolojik düşünce avrupa'da bir çeşit devrim geçirmiştir. bu hareketin önde gelen isimleri arasında fizyolojiyi deneyler ve dikkatli gözlemlerle geliştiren andreas vesalius ve william harvey ile birlikte fosiller ve yaşam çeşitliliğini sınıflandırmaya başlamış doğa bilimcileri carl linnaeus ve georges-louis leclerc sayılabilir. mikroskopi önceden bilinmeyen mikroorganizmaların dünyasını gözler önüne sererken hücre teorisine giden yolun önünü açmıştır. mekanik felsefenin ortaya çıkmasına kısmen tepki olarak gelişen doğal teolojinin artan önemi doğa tarihinin gelişmesini körükledi ama aynı zamanda teleolojik argümanın da iyice yerleşmesine neden oldu.

ayrıca bakınız 
zoologlar listesi

kaynakça
Ça-Ça-Ça

cha-cha-cha (ya da okunuşuyla ça-ça-ça), küba kökenli bir latin amerika dans ve müzik türüdür. ça-ça-ça müziği ilk kez 1953’te kübalı viyolonist ve besteci enrique jorrin tarafından ortaya konulmuştur. bu dansın adı chachachá olarak da yazılır. ritmi danzon dansındaki dördüncü vuruşa değişiklik getirilerek elde edilmiştir.

ayrıca bakınız 
 merengue
 salsa (dans)
 bachata
 mambo
 samba
 rumba
 tango

dış bağlantılar 
 cha cha cha dansının ortaya çıkışı 
 çok dinlenen cha cha cha müzikleri 
 nuno ve vanda'nın cha cha cha dans gösterisi 
 cha cha cha videoları
 cha cha cha dans videoları
 popüler cha cha cha dans videoları

tarzlara göre müzik
danslar
latin dansları
Klasisizm

klasisizm, antik yunan ve roma sanatını temel alan tarihselci yaklaşım ve estetik tutumdur. "1660 ekolü" olarak da bilinir.

klasisizm'in temel ögeleri kendi içinde soyluluk, sağ duyu ve akılcılık, uyum, açıklık, sınırlılık, evrensellik, idealizm, denge, ölçülülük, güzellik ve görkemliliktir. yani bir eserin klasik sayılabilmesi için bu özellikleri barındırması gerekmektedir. kısaca klasik bir eser, bir üslubun en yetkin ve en uyumlu ifadesini bulduğu eserdir. klasisizm temellerini rönesans aristokrasisinden alır. klasisizm bir bakıma aristokrasinin ürünüdür. kuralcılık olarak da bilinir.

yeniden doğuş diye adlandırılan rönesans döneminde gelişmiştir. bu akımın izleri bir önceki dönemde rebelais ve montaigne’de, hatta aristoteles’tedir.

edebiyatta klasisizm 
 17. yüzyıl'ın ii. döneminde fransa'da ortaya çıkmıştır.  konusu eski yunan ve roma mitolojisinden alınmıştır. mükemmeliyetçidir ve ana dil esas alınmıştır. "sanat, sanat içindir." anlayışı benimsenmiştir. sanatçılar eserlerinde kişiliklerini gizlemişlerdir. eserlerde klasik, değişmeyen tipler oluşturulmuştur. fiziksel ve sosyal çevre önemli değildir çünkü değişkendir. kullanılan dil, seçkinlerin dilidir. anlatım süssüz ve yalındır.
 özellikle tiyatro ve deneme türlerinde gelişmiştir. tiyatro eserlerinde "üç birlik kuralı"na (olay-yer-zaman birliği) uyulur. önemli olan konu değil, konunun işlenişidir. kahramanlar ruhsal özellikleriyle ele alınır. akıl, sağduyu ve doğaya önem verilir. konular, eski yunan ve latin kaynaklarından alınır. düş ve duygu değil, mantık ve ölçü önemlidir.

dünya edebiyatında klasisizmin önemli öncüleri ve temsilcileri
 montaigne: denemeler
 la fontaine: fabl
 racine, corneille: trajedi
 moliere: komedi
 boileau: eleştiri
 fenelon, madame de la fayette: roman
 la bruyere: karakterler
 bossuet: hitabet
 felsefe-düşüncede: descartes, pascal
 türk edebiyatında: direktör ali bey

not: türk edebiyatı sanatçıları klasisizm akımının tüm özelliklerini göstermez. örneğin şinasi, ahmet vefik paşa ve direktör ali bey, "sanat, sanat içindir" anlayışını benimsemek yerine "sanat toplum içindir" anlayışını benimsemişlerdir.

 bir diğer önemli husus ise bu akımın daha çok tiyatro akımı olmasıdır.
 şinasi'nin la fontaine'den, ahmet vefik paşa'nın da moliere'den yaptığı çeviri ve uyarlamalar ile klasizm tanzimat edebiyatı döneminde tanınmaya başlanmıştır.

kaynakça 

commons kategori bağlantısı yerelde tanımlı olan sayfalar
Realizm (edebiyat)

realizm ya da gerçekçilik, bir estetik ve edebi kavram olarak 19. yüzyıl ortalarında fransa'da ortaya çıkmıştır. nasıl ki romantizm klasisizme bir başkaldırı niteliğinde ise gerçekçilik yani realizm, hem klasisizme hem de romantizme bir başkaldırıdır. amaç, sanatı klasik ve romantik akımların yapaylığından kurtarmak, yenilikçi eserler üretmek ve konularını öncelikle yüksek sınıflar ve temalarla ilgili değil, toplumsal sınıflar ve temalar arasından seçmekti. realizmin amacı, günlük yaşamın önyargısız, bilimsel bir tutumla incelenmesi ve edebi eserlerin bir bilim insanının klinik bulgularına benzer nesnel bir bakış açısıyla ortaya konmasıdır. örneğin, realizmin iki güçlü temsilcisi gustave flaubert'in madame bovary adlı romanı ile emile zola'nın nana adlı romanında cinsellik ve şiddet edebi bir mikroskop altında incelenecek olursa çıplaklığıyla ortaya konulmuştur. realizm felsefesinin altında güçlü bir felsefi belirlenimcilik yatar. fransız edebiyatında flaubert ile zola'nın yanı sıra honore de balzac, stendhal, rusya’da lev tolstoy, i̇van sergeyeviç turgenyev, dostoyevski, i̇ngiltere'de charles dickens ve anthony trollope, amerika'da theodore dreiser, ernest hemingway, john steinbeck i̇rlanda'da james joyce realizmin önemli temsilcileridir. realizm, 20. yüzyıl romanının gelişimini de önemli ölçüde etkilemiştir.

ancak birçok sanat kuramcısı ve sanat eleştirmeni açısından gustave flaubert ve emile zola realist (gerçekçi) olmaktan çok natüralist (doğalcı) olarak tanımlanmaktadır.

realizmin önemli temsilcileri 
 honoré de balzac
 stendhal
 gustave flaubert
 fyodor dostoyevski
 lev nikolayeviç tolstoy
 anton çehov
 maksim gorki
 daniel defoe
 charles dickens
 ernest hemingway
 jack london
 mark twain
 i̇van sergeyeviç turgenyev
 halit ziya uşaklıgil
 nikolay gogol

i̇lgili başlıklar 
 realizm
 klasisizm
 romantizm
 eleştirel gerçekçilik
 toplumsal gerçekçilik
 büyülü gerçekçilik
aydınlık gerçekçilik
 toplumcu gerçekçilik (sosyalist realizm)
 natüralizm

 
edebî türler

19. yüzyıl
Parnasizm

parnasizm, fransa'da 1860 yılında çağdaş parnakıstos (le parnasse contemporain) şiir dergisi etrafında toplanan sanatçılarca ortaya çıkarılmış bir edebî akımdır.

[[gerçekçilik (realizm)
] şiire yansımasıdır. sanat için sanat görüşü benimsenmiştir. şâir kuyumcu titizliğiyle çalışır. şekil çok önemlidir. şiirde romantizm akımına tepkidir. dış dünyayı nesnel bir bakışla anlatır. şiirde ölçü, kafiye ve ses uyumu çok önemlidir. bu özelliği parnasizmi sembolizm'den farklı kılar. şiiri, ışık, gölge, renk ve çizgilerle sağlamayı düşünürler. uzak ve yabancı ülkelerin efsanelerinden yararlanırlar. şâirler şiirlerinde kişiliklerini gizlemişlerdir.

bu akımın başlıca temsilcileri arasında théophile gautier, theodore de banville, leconte de lisle, jese maria de heredia, s.prudhomme ve françois coppée bulunmaktadır. türk edebiyatında ise özellikle servet-i fünûn döneminde ilgi görmüştür, tevfik fikret, yahya kemal ve cenap şahabettin başlıca şâirlerdir.
Kişiselcilik

bir edebi akım olarak kişiselcilik (personalizm), soyut düşüncülükle özdekçiliğin karşısına tinsel gerçekliği, sözü geçen iki bakış açısının da parçalara böldüğü birliği yeniden yaratacak sürekli çabayı koyar. kişiselcilik, descartes'ın "düşünüyorum öyleyse varım" (cogito ergo sum) geleneği içinde yer alır. kişiselciliğin ana yapısı şöyle özetlenebilir: kişilik, bilinç, kendi yargısını özgürce belirleme, amaçlara yönelme, zamanın akışına karşı öz kimliğini sürdürme ve değerlere bağlanma gibi temel özellikleri nedeniyle, bütün gerçekliğin dokusunu oluşturur.

felsefi yönden gottfried wilhelm leibniz bu akımın kurucusu, george berkeley de başlıca kaynaklarından biri olarak kabul edilir. edebiyatta en önemli savunucusu emmanuel mounier’dir.

edebi akımlar
felsefi akımlar
AWK

awk, alfred aho, peter weinberger ve brian kernighan tarafından 1977 yılında geliştirilmiş ve ilk olarak unix version 7 ile yayınlanmış bir programlama dilidir. c gibi derlenen dillerden farklı olarak yorumlanan bir betik dilidir ve günümüzde özellikle sed ve kabuk programlamada kullanılmaktadır.

1985-1988 arasında gnu versiyonu olan gnu awk / gawk paul rubin, jay fenlason ve richard stallman tarafından yazılmış 1988'de genel kullanıma sunulmuştur. gnu tabanlı linux sürümlerine dahil edildiği için gawk en yaygın kullanılan awk versiyonudur.

awk ile csv gibi metin-tabanlı dosyalardaki veriler düzenlenebilir ve dönüştürülebilir ve veriler değerlendirilip isteğe göre raporlanabilir. sed gibi akış editörlerinde kullanılan veri bulma/düzenleme/dönüştürme komutlarına ek olarak c deki gibi genel programlama yapıları içermektedir, bu sebepten dolayı tam donanımlı bir programlama dili olarak geçmektedir.

larry wall 1980'lerin ortalarında usenet haberlerinden raporlar çıkartmak için awk'ı kullanıyordu ve awk'ı yoğun görevlerde yetersiz gördüğü için perl 'i geliştirme başlamıştır.

teknik notlar 

awk'ın komut satırında kullanılışı aşağıdaki gibidir :

   awk [ parametreler ] -f program_dosyası [ -- ] dosya ...
   awk [ parametreler ] [ -- ] program_kodu dosya ...

gawk, awk'a oranla genellikle daha üstün ve anlaşılır hata mesajları sunar. hatanın nerede olduğunun ve neden kaynaklandığının daha iyi belirtildiği gawk'da sorun daha anlaşılır biçimde sunulur:

awk hatası:

   awk '{print $0,}' dosyaadı
   awk: syntax error near line 1
   awk: illegal statement near line 1

gawk hatası:

   gawk '{print $0,}' dosyaadı
   gawk: cmd. line:1: {print $0,}
   gawk: cmd. line:1:           ^ parse error

kaynakça 

örüntü eşleme programlama dilleri
betik dilleri
metin tabanlı programlama dilleri
özgür derleyiciler ve yorumlayıcılar
çapraz platform yazılımları
programlama dilleri
Rasmus Lerdorf

rasmus lerdorf (d. 22 kasım 1968), php web programlama dilinin mucidi ve apache sunucu projesi programcısı danimarka kökenli kanadalıdır.

eylül 2002'den beri, yahoo'da altyapı mimarisi mühendisi olarak çalışmaktadır.

2003 yılında the mit technology review tr100 tarafından 35 yaş altı dünyanın en önemli 100 geliştiricisinden biri olarak gösterilmiştir.

dış bağlantılar 
 rasmus lerdorf'un kişisel sitesi

1968 doğumlular
grönland doğumlular
danimarkalı bilgisayar bilimcileri
kanadalı bilgisayar bilimcileri
yaşayan insanlar
danimarkalı bilgisayar programcıları
kanadalı bilgisayar programcıları
özgür yazılım geliştiricileri
grönland i̇nuitleri
programlama dili tasarımcıları
waterloo üniversitesinde öğrenim görenler
kanada'daki danimarkalı göçmenler
php yazarları
Carlos Santiago Nino

carlos santiago nino, (1943-1993) arjantinli siyaset felsefesi ve hukuk felsefesi alanlarında uzmanlığı olan felsefeci.

nino, buenos aires ve oxford üniversitelerinde eğitim gördü ve doktorasını 1977 yılında, yaşayan en önemli filozoflardan sayılan john finnis'in gözetiminde tamamladı.

1943 doğumlular
1993 yılında ölenler
arjantinli filozoflar
Ekzoçekirdek

ekzoçekirdek, (exokernel = dışçekirdek), uygulama geliştiricileri için işletim sisteminin en temel fonksiyonlarından birisi olan donanıma erişim yordamlarını ve donanım sürücülerini aradan kaldırarak donanıma doğrudan erişim sunan bir işletim sistemi çekirdeği mimarisidir.

bellek ve süreç yönetimi gibi temel işlevler dışında tek yaptığı şey, donanımların arayüzlerini güvenli bir biçimde çoklayarak (multiplexing) kullanıcı seviyesi uygulamalara sunmaktır (exposing).

bu sayede uygulama programcısı, donanım için yazılmış sürücülerin getirdiği sınırlar olmaksızın donanıma ham erişim sağlayabilir. bu çözüm çok yüksek hızlarda donanım erişimi sağlama ihtiyacına istinaden hayat bulmasına rağmen, dış çekirdek mimarisi uygulamaların programlanmalarının çok zor olmasından dolayı genel bir ilgi görmemiş, özel amaçlarla kullanılmışlardır.

geçmiş 

ekzoçekirdek konsepti 1994'ten beri vardır ancak 2010'a kadar bu konuda herhangi bir araştırma çabası gösterilmemiş ve ticari işletim sistemlerinde kullanılmamıştır. ekzokernel konsteptini çalıştıran bir sistem olan nemesis; cambridge üniversitesi, glasgow üniversitesi, citrix systems ve i̇sveç bilgisayar bilimleri enstitüsü tarafından yazılmıştır. ayrıca mit, exos dahil olmak üzere birçok dış çekirdek tabanlı sistem kurmuştur.

kaynaklar 

çekirdek (bilgisayar bilimi)
mikro çekirdekler
Wimbledon

wimbledon şu anlamlara gelebilir:

 wimbledon tenis turnuvası, 
 wimbledon (film), 
 wimbledon effect
 wimbledon, londra, eski şehir, bugün büyük londra, güney-batı londra'da bir mahalle, nerede wimbledon tenis turnuvası

 wimbledon, north dakota, abd'deki küçük bir şehir
Modern Yunanca

modern yunanca, halk yunancası ya da yunanca söylenişiyle demotiki (yun.  "dimotiki" okunur) 1976'dan beri yunanistan'ın ve gkry'nin resmî dili.

demotiki lehçesi, yunanistan anakarası dışında ege adaları, kıbrıs ve dünyanın birçok yerindeki yunan topluluklar tarafından da konuşulmaktadır.

tarihçe

yunanistan'ın kurulmasıyla resmî dil olarak katarevusa lehçesi ilan edildi. okullar ve resmî dairelerde sadece bu diyalekt kullanıldı ancak halk bu diyalekte yabancı olduğundan evlerde ve sokaklarda halk yunancası (demotiki) konuşulmaya devam edildi.

demotiki'de bir takım bozulmalar olunca 1964'te okullarda demotiki'nin de okutulmasına izin verildi.

bu iki dillilik 1976 yılına kadar devam etti. 1976'da yunanistan’da çıkan bir kanun ile katarevusa devletin resmî dili olmaktan çıkartıldı ve demotiki resmî dil haline getirildi böylece okul, resmî daire ve evlerde konuşulan dilin aynı olması sağlandı.

1982 yılında kabul edilen ikinci bir kanunla politonik sistem terk edilip monotonik sisteme geçilmiş. yani kelime üzerlerinde vurgulu heceyi belirtmek için kullanılan aksan işaretleri üç çeşitten tek çeşide düşürülmüştür ve toplam kullanılan fonetik işaret sayısı yediden ikiye düşürülmüştür. bu reform tutucu çevrelerce büyük bir tepkiyle karşılanmış ve "yunancanın katli" olarak yorumlanmıştır. bugün dahi tutucu çevreler hâlâ politonik sistemi kullanmakta ısrar etmektedirler. örneğin, 1982'den önce yunancada omega harfinin okunuşunun yazılış şekli ὦμέγα iken, şimdi ωμέγα (oméga) olarak yazılır.

kaynakça

dış bağlantılar 
yunan dili grubu - η ομάδα της νέας ελληνικής γλώσσας

yunanca
i̇ki dillilik
Isidore Isou

isidore isou, (d. 25 ocak 1925 botoșani - ö. 1 ağustos 2007 paris) rumen şair. tam adı ioan-isidor goldstein'dır.

ii. dünya savaşı sonunda paris'e yerleşmiştir. kafasında tüm sanat dallarında ama özellikle şiir ve edebiyatta sarsıcı bir yenilik yapma fikri vardı. paris'e geldiğinde kendisini harfçi (lettrist veya letterist) olarak tanımlıyordu.

başlattığı bu akım daha sonra harfçilik (letrizm) adını aldı. 1968 yılında harfçilik ve harfçilik etkisinde yaratılmış eserler fransa'da büyük saygı görmeye ve taraftar toplamaya başladı. 68 kuşağı tarafından kullanılan sembollerde, sloganlarda vb. letrizm de kullanıldı.

eserleri 

 les champs de force de la peinture lettriste, avant- garde, paris, 1964
 manifesto of lettrist poetry: a commonplaces about words. 
 introduction à une nouvelle poésie et une nouvelle musique, paris, gallimard, 1947. 
 les journaux des dieus, 1950/51

dış bağlantılar 
 site isidore isou 
 letterist manifesto 

1925 doğumlular
2007 yılında ölenler
rumen şairler
fransız şairler
fransız sinema eleştirmenleri
romanya yahudisi asıllı fransızlar
paris'te ölenler
botoșani doğumlular
romanya yahudileri
Yalancı akasya

yalancı akasya (robinia), fabaceae (baklagiller) familyasının robinia cinsinden dikenlerle kaplı odunsu türlere verilen ad.

anavatanı kuzey amerika ve kuzey meksika'dır. türkiye'de peyzaj çalışmaları için belediyeler tarafından sıkça dikilmiş olup istilacı bir tür olarak kabul edilmektedir. 4–25 m'ye kadar boylanabilen yaprak döken çalı veya ağaçlardır. tüysü yapraklar, 7-21 oval yaprakçıktan oluşmuştur. çiçekler beyaz veya pembe, sarkık şemsiyedir. birçok türde sürgünler dikenli ve tüylüdür. cinse fransız bahçıvan jean robin'in adı verilmiştir. avrupa'ya 1601 yılında getirilmiştir. çiçekleri, avrupa'nın birçok yerinde çay olarak, kek ve böreklerde kullanılır. kırmızı örümcek, beyazsinek ve kabuklu bit zararlıları, külleme, kara leke ve kök boğazı çürüklüğü hastalıkları en çok görülmektedir.

türler 
 kırmızı çiçekli yalancı akasya (robinia hispida)
 robinia luxurians
 robinia neomexicana
 beyaz çiçekli yalancı akasya (robinia pseudoacacia) 
 yapışkan yalancı akasya (robinia viscosa)

kaynakça 

ağaçlar
robinia
Japon yeni

yen, japonya para birimidir. 1 yen = 100 sen olup, artık sen birimi kullanılmamaktadır ve bu hala devam etmektedir. günümüzde bu yen yani yeni olarak adlandırılır. aynı zamanda amerikan doları, avro ve i̇ngiliz sterlini'nden sonra rezerv parası olarak geniş çapta kullanılır.

etimoloji 
yen sözcüğü, çin para birimi yuan'dan gelir. japon standartlarında yen, "en" olarak telaffuz edilir.i̇ngiliz standartlarında ise "yen" olarak hecelenir ve okunur. bu portekiz tarihsel literatüründen dolayıdır. japonca'da literatür anlamı yuvarlak objedir. eski çin madeni parasına dayanır; bu para, dairesel biçimdedir ve tokugawa dönemi japonyası'nda geniş bir şekilde kullanılmıştır.

tarih 
yen, 1870'de meiji hükûmetince avrupa'daki bir para sistemi benzeri olarak tanıtıldı. yen, edo döneminde ise kompleks bir para sistemi olarak yerleşti ve mon'a (1870'teki para sistemi) dayandırıldı. bretton woods sistemi çöktü ve yen harekete geçti.

tarihsel değişim oranları 
aşağıdaki tablo yenin dolar karşısındaki durumunu (aylık ortalama) ifade eder:

 ay kapanış değeri (bloomberg)

kaynakça 

japonya ekonomisi
asya para birimleri
japonca deyişler
Bayındır

bayındır şu anlamlara gelebilir:

tarih 
 bayındır boyu, oğuzların bir boyu

soyadları
 abdülaziz bayındır, türk ilâhiyat profesörü, i̇slâm hukukçusu
 ahmet şükrü bayındır, türk siyasetçi
 altay bayındır, türk futbolcu
 atıf bayındır, türk siyaset adamı
 servet bayındır, i̇slâm iktisadı ve finansı profesörü 
 sevahir bayındır, kürt asıllı türk siyasetçi
 tufan bayındır, gazeteci ve spor köşe yazarı

şirketler 
 bayındır sağlık grubu, ankara ve i̇stanbul'da yerleşik bir sağlık kuruluşu

yerleşim yerleri 
 bayındır, i̇zmir, i̇zmir ili ilçesi
 bayındır, tutak, ağrı ili tutak ilçesine bağlı köy
 bayındır, burdur, burdur ili merkez ilçesine bağlı köy
 bayındır, yeşilova, burdur ili yeşilova ilçesine bağlı köy
 bayındır, çerkeş, çankırı ili çerkeş ilçesine bağlı köy
 bayındır, bulancak, giresun ili bulancak ilçesine bağlı köy
 bayındır, eskipazar, karabük ili eskipazar ilçesine bağlı köy
 bayındır, mamak, ankara ili mamak ilçesine bağlı mahalle
 bayındır, elmalı, antalya ili elmalı ilçesine bağlı mahalle
 bayındır, kaş, antalya ili kaş ilçesine bağlı mahalle
 bayındır, nazilli, aydın ili nazilli ilçesine bağlı mahalle
 bayındır, i̇znik, bursa ili i̇znik ilçesine bağlı mahalle
 bayındır, çat, erzurum ili çat ilçesine bağlı mahalle
 bayındır, pazaryolu, erzurum ili pazaryolu ilçesine bağlı mahalle
Bahçe satrancı

bahçe satrancı, genellikle şah yüksekliği 60–90 cm. olan taşlarla bahçe üzerine yerleştirilmiş bir satranç tahtası üzerinde oynanan satranç türüdür. satrancın sadece bir iç mekan oyunu olmadığını vurgulayan bu türü bilhassa otellerde ve okullarda yaygındır.

satranç
Bi-curious

bi-curious, temelde heteroseksüel ya da eşcinsel olan ancak zaman zaman temel cinsel yönelimi dışında kalan ilişkilere girmeye olumsuz bakmayan kişileri tanımlamak için kullanılan terimdir.

biseksüeller karşı cinsin yanı sıra kendi cinsleriyle de ilişkiye girme durumunu kabullenmişken bu kişilerde psikolojik anlamda bir kabulleniş genelde görülmez.

bi-curious kişiler, hetero-esnek (heteroflexible) ve homo-esnek (homoflexible) kişilerden farklı olarak temel cinsel yönelimlerinin dışında kalan romantik ve cinsel ilişkileri deneyimlemeye merak duyan kişilerdir.

ayrıca bakınız 
 homo-esnek

kaynakça

cinsel kimlik ve yönelimleri
biseksüellik
Aptal matı

aptal matı satrançta olabilecek en kısa oyundur. çok kolay ve kısa sürede yapılır.

şu hamlelerden sonra oluşur:
 1. f3 e5
 2. g4 vh4!#

aynı matı beyazın yapması üç hamle sürer:
 1. e4 f6?
 2. d4 g5??
 3. vh5!#

satranç oyun sonları
Homo-esnek

homo-esnek (i̇ngilizce: homoflexible) temelde eşcinsel olup 
karşı cinsle de ilişkiye girme fikrine olumsuz bakmayan, bu fikrin ters gelmediği veya nadiren karşı cinsle birlikte olan kişileri tanımlamak için kullanılır.

ayrıca bakınız 
 hetero-esnek
bi-meraklı

cinsel kimlik ve yönelimleri
biseksüellik
İspanyol Açılışı

i̇spanyol açılışı ya da ruy lopez, 1.e4 e5 2.af3 ac6 3.fb5 hamleleriyle ortaya çıkan bir satranç açılışıdır. bu açılış adını 15. yüzyılda bu açılışı incelemiş olan i̇spanyol rahip ruy lopez'den alır.

temel devam yolları :

 3. ... a6 : morphy savunması
 3. ... af6 : almanya - berlin savunması
 3. ... d6 : steinitz savunması
 3. ... f5 : schliemann savunması
 3. ... ad4 : bird savunması
 3. ... fc5 : klasik 4-4-2 savunma (cordel)
 3. ... age7: cozio savunması

satranç açılışları
GNOME

gnome (, ), açık kaynak kodlu, özgür masaüstü ortamı. gnu tasarısı'na bağlı gnome projesi topluluğunca geliştirilmekte olan gnome, unix ve bsd tabanlı birçok işletim sistemine kurulabilmektedir.

ağustos 1997'de richard stallman'ın özgür yazılım öğelerini tam olarak taşıyan bir masaüstü ortamı arayışları doğrultusunda miguel de icaza ve federico mena tarafından, o sıralar özgür yazılım olmayan qt kütüphanesini kullanan kde'ye bir başka seçenek olması için geliştirilmeye başlanmış ve günümüzde de kde ile birlikte en popüler unix masaüstü ortamı olmuştur. gimp toolkit (gtk+) ve kendine ait gnome kütüphaneleri kullanılarak geliştirilmektedir. yalnızca kişisel bilgisayarlar için değil, taşınabilir ortamlar için de yavaş yavaş yer edinmeye başlamış ve nokia'nın ağ (web) tablet ürünleri için kullanıcı arabirimi ortamı olarak kullanılmaktadır. gmea ile bu platform openmoko ve intel mid ve diğer taşınabilir aygıtlarına da taşınmaktadır. 3.36 sürümü itibarı ile gnome arayüzü, 38'den fazla dili desteklemektedir. her bir dilde en az %80 oranında tercüme edilmiştir.

gnome masaüstü ortamı kullanan bazı linux dağıtımları 
pardus
manjaro linux
ubuntu
debian
solus
zorin os
fedora
arch linux
centos
opensuse
kali linux
vanillaos 
gnomeos

ayrıca bakınız 
 gnome uygulamaları listesi
 masaüstü ortamı

dış bağlantılar 
 gnome ana sayfası
 gnome türkiye ana sayfası 
 eklenti sitesi

kaynakça 

 
1999 yazılımları
x pencere sistemi
c ile programlanmış ücretsiz yazılımlar
Mat

mat, satrançta taraflardan birinin şahı tehdit altında iken yapacak hiçbir hamlesi olmaması durumudur. oyun bu durumda iken şahı tehdit altında olan oyuncu mat olmuştur. eğer oyunu mat durumuna geçiren hamle kurallı bir hamle ise, mat olan oyuncu oyunu kaybeder.

şahı tehdit eden oyuncu "şah" diyerek rakibini uyarır. saldırı hamlesi yapan ve şahı tehdit eden oyuncu, eğer bu tehdidin ortadan kaldırılamayacağını biliyorsa "şah mat" diyerek rakibine oyunun sona erdiğini bildirir.

eğer şah tehdit altında değilse ve yapılabilecek hiçbir yasal hamle yoksa oyun pat olur ve berabere biter.

mat çeşitleri 
 gerçekleşebilecek en çabuk mat: aptal matı
 acemice bir mat: çoban matı
 merdiven matı: 2 vezirle, 2 kaleyle veya 1 vezir ile 1 kaleyle yapılır. amaç, bu taşların yatay ve dikeydeki kontrol gücünü kullanarak şahı köşeye sıkıştırıp mat etmektir. 
 boğmaca matı: şahın hareket karelerinin kendi taşları tarafından kapatılması sonucunda rakip atla yapılan mattır. satrançtaki en estetik kabul edilen matlardan birisidir.

temel matlar 
bir tarafın sadece şah, diğer tarafın ise şah ve  mat eden taşının bulunduğu durumlardan yapılan matlara denir.

vezir 
en kolay temel mattır. herhangi bir durumdan yaklaşık 10 hamlede yapılabilmesi gerekir.

kale 
herhangi bir durumdan yaklaşık 16 hamlede yapılabilmesi gerekir.

i̇ki fil

fil ve at 
en zor temel mattır. herhangi bir durumdan 33 hamlede yapılabilmesi gerekir. ancak zayıf oyuncular doğru hamleleri yapamayıp oyunu 50 hamleye uzatırlarsa beraberlikle bitebilir.

kaynakça
 

satranç kuralları
satranç terimleri
Tulça

tulça (rumence: tulcea), romanya'nın dobruca bölgesinde, tuna kıyısındaki önemli liman şehri.

şehirde önemli bir türk-tatar azınlık varlığını devam ettirmektedir.

nüfus

kardeş şehirler 
 aalborg, danimarka
 rovigo, i̇talya
 şumnu, bulgaristan
 ilio, yunanistan
 bishopstown, i̇rlanda
 pushkin, rusya

romanya'daki şehirler
romanya'daki liman kentleri
tulcea ili
dobruca
moesia
romanya'daki arkeolojik sitler
romanya-ukrayna sınırı
türk topluluklar
kırım tatarları'nın yaşadıkları bölgeler
mö 7. yüzyılda kurulan yerleşim birimleri