Pavlusçuluk

pavlusçuluk, (, pawłikeanner; ; arap kaynaklar: baylakānī, al bayāliqa ) 7. yüzyılda ortaya çıkan dualist hristiyan mezhebidir.

hristiyanlığın ilk dönemlerinde doğan markionculuğun dualist görüşlerininin ve 3. yüzyılda i̇ran'da yayılan gnostik din maniciliğin etkisinde kalmıştır. mezhebe adını veren paulus'un kim olduğu tartışmalıdır. en yakın ihtimalle bahse konu olan kişi samsatlı paulus'tur.

pavlusçuluğun temelinde, biri iyi öbürü kötü iki tanrı olduğu öğretisi yatar. i̇yi tanrı gelecekteki dünyanın, kötü tanrı ise bu dünyanın yaratıcısı ve yöneticisidir. i̇yi tanrı etten ve kemikten bir insan olamayacağına göre i̇sa gerçekten meryem ana'nın oğlu olamaz.

pavlusçuluğun kurucusu sayılan konstantin adlı ermeni, havari pavlus'un saf hristiyanlığını yeniden kurmayı amaçlamış ve kendisine pavlus'un müritlerinden silas'ın adını almıştı. ortaya çıktıktan kısa süre sonra mezhep imparatorluk sınırları içinde siyasi ve askeri çalkantılara yol açtı. ii. konstantinos ve ii. justinianos mezhebi dağıtmak için seferler düzenlendiler. 9. yüzyıl başlarında pavlusçuluk yeniden canlandı. kilikya ve anadolu'nun çeşitli bölgelerinde etkili oldu. i̇mparator iii. mihail ile i̇mparatoriçe theodora'nın giriştiği kırımlara karşın varlığını koruyabildi. 9. yüzyıl üçüncü çeyreğinde en güçlü dönemini yaşadı. 872 yılında i. basileios döneminde hristoforos komutasında düzenlenen sefer bathys ryax muharebesi ile sonuçlandı, bizanslılar pavlusçulara karşı ezici bir zafer kazandılar. ama haçlı seferlerine kadar pavlusçuluğun etkisi ortadan kalkmadı. 9. yüzyıldan sonra, bulgarlara karşı öncü güç olarak yerleştirildikleri trakya dışında pavlusçuların etkisi kalmadı. pavlusçu öğreti makedonya, bulgaristan ve yunanistan'da özelikle köylüler arasında etkili oldu.

ayrıca bakınız 

 katharizm
 bogomilizm
 edmund hamer broadbent - hacı kilisesi
 pavlikeni
 tondrakiyan hareketi

kaynakça 
özel

genel
 herzog, "paulicians," philip schaff, ed., a religious encyclopaedia or dictionary of biblical, historical, doctrinal, and practical theology, 3rd edn, vol. 2. toronto, new york & london: funk & wagnalls company, 1894. pp. 1776–1777
 nikoghayos adontz: samuel l'armenien, roi des bulgares. bruxelles, palais des academies, 1938.
  hrach bartikyan, quellen zum studium der geschichte der paulikianischen bewegung, eriwan 1961.
 the key of truth, a manual of the paulician church of armenia, edited and translated by f. c. conybeare, clarendon press, oxford, 1898.
 s. b. dadoyan: the fatimid armenians: cultural and political interaction in the near east, islamic history and civilization, studies and texts 18. leiden: brill publishers, 1997, pp. 214.
 nina g. garsoian: the paulician heresy. a study in the origin and development of paulicianism in armenia and the eastern provinces of the byzantine empire . publications in near and middle east studies. columbia university, series a 6. the hague: mouton, 1967, 296 pp.
 nina g. garsoian: armenia between byzantium and the sasanians, london: variorum reprints, 1985, pp. 340.
 
 vahan m. kurkjian: a history of armenia (chapter 37, the paulikians and the tondrakians), new york, 1959, 526 pp.
 a. lombard: pauliciens, bulgares et bons-hommes, geneva 1879
 vrej nersessian: the tondrakian movement, princeton theological monograph series, pickwick publications, allison park, pennsylvania, 1948, pp. 145.
 edward gibbon: 'history of the decline and fall of the roman empire' (chapter liv).

dış bağlantılar 
leon arpee. armenian paulicianism and the key of truth. the american journal of theology, chicago, 1906, vol. £, p. 267-285

 full text of "the key of truth, a manual of the paulician church of armenia

 
hristiyan terminolojisi
7. yüzyılda hristiyanlık
8. yüzyılda hristiyanlık
9. yüzyılda hristiyanlık