Mümtaz'er Türköne

mümtaz'er türköne (d. 1956, i̇stanbul), türk öğretim üyesi ve köşe yazarı.

hayatı 
1956 yılında i̇stanbul'da doğdu. 1978 yılında ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi'nin i̇dari şubesinden mezun oldu. aynı fakültede 1986'da yüksek lisans, 1990'da doktora yaptı. 1993 yılında doçent oldu.

1980 öncesinde milliyetçi görüşleriyle tanınan türköne, zaman gazetesinde köşe yazarlığı yapmakta idi. zaman gazetesine atanan kayyum sonrası yayın hayatına yeni başlayan yarına bakış gazetesinde köşe yazarlığı yapmaya başladı. 1980 askeri darbesi’nden sonra tutuklanan türköne ankara mamak cezaevi'nde yatmıştır, bu dönemde ağır işkencelere maruz kalmıştır. yazar, şu anda tanzimat dönemi siyasî fikirleri üzerine çalışmayı sürdürüyor. aynı zamanda 2007 yılında trt 1'de gazeteci emre aköz ve spiker tülay tüzün ile gündeme dair isimli bir tartışma programı yapmıştır. ayrıca gazeteci faruk mercan ile birlikte endaze adlı tartışma programı da hazırlamıştır.

12 haziran 2011 genel seçimlerinde adalet ve kalkınma partisi'nden i̇stanbul milletvekili aday adayı olmuştur.

türköne, 21 aralık 2011 tarihinde cumhurbaşkanı abdullah gül tarafından atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu yönetim kurulu üyeliklerine getirilmiştir. göreve getirildikten sonra atatürkçülük ile ilgili yaptığı açıklamaların ardından gelen tepkiler üzerine 5 ocak 2012 tarihinde görevinden istifa etmiştir.

davalar

atatürk'ün anısına hakaret davası 
türköne'nin katıldığı bir televizyon programında “atatürkçü olmayı hakaret sayarım”, “atatürk ideolojisi bir darbeler ideolojisidir”, “atatürk ideolojisi faşist bir ideolojidir” şeklindeki sözleri sebebiyle bir vatandaş suç duyurusunda bulundu. ancak savcılık takipsizlik kararı verdi. bakırköy ağır ceza mahkemesi bu kararı iptal etti ve 24 aralık 2012'de türköne'ye dava açıldı. bunun üzerine türköne, atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumu üyeliğinden istifa etti. 1 mart 2014'te türköne 1 yıl hapse mahkûm edildi ancak cezası ertelendi.

cumhurbaşkanına hakaret davası 
türköne'nin 16 mart 2014 tarihinde kaleme aldığı yazısında cumhurbaşkanı erdoğan'a hakaret ettiği iddia edildi ve dava açıldı. açılan dava 12 ocak 2016'da zamanında açılmadığı gerekçesiyle düşürüldü. 2017'de dava tekrar açıldı. 31 kasım 2019'da karar bağlanan dava sonucunda türköne'nin cumhurbaşkanı erdoğan'a tazminat ödemesine hükmedildi.

fetö ve darbe davaları 
15 temmuz 2016'da gerçekleştirilen askerî darbe girişimine ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında hakkında gözaltı kararı çıkarıldı ve tutuklandi. türköne, çıkarıldığı i̇stanbul 3. sulh ceza hakimliği tarafından 5 ağustos 2016 tarihinde "fetullahçı terör örgütü/paralel devlet yapılanması'nın amaçlarına hizmet etmek" suçlamasıyla tutuklandı.

başsavcılık 10 nisan 2017'de türköne'yle birlikte diğer pek çok zaman gazetesi yazarına anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs ettikleri iddiasıyla ağırlaştırılmış müebbet talep etti ve kamu davası açtı. 6 temmuz 2018'de ağır ceza mahkemesi türköne'yi anayasal düzeni kaldırmaya teşebbüsten beraat ettirdi ancak ‘silâhlı terör örgütüne üye olma’ suçundan 10 yıl 6 ay hapis cezasına mahkûm etti.

kararı istinafa taşıyan türköne’nin başvurusu bölge adliye mahkemesi tarafından 25 haziran 2019’da esastan reddedildi. bunun üzerine türköne, yerel mahkemenin kararını itiraz ederek 12 farklı hak ihlâli yaşadığı iddiasıyla aym'ye başvurdu. ancak aym bu iddialardan yalnızca ‘kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı’nın ihlal edildiğini kabul edilebilir bularak diğer tüm savları reddetti.

23 haziran 2020’de mhp genel başkanı devlet bahçeli tarafından yeniden yargılanması gerektiği belirtilen türköne, temyiz incelemesini yapan yargıtay 16. ceza dairesinin "silahlı terör örgütü üyeliği" suçlamasıyla verilen 10 yıl hapis cezasını "eksik inceleme" gerekçesiyle bozmasıyla tahliye edildi.

i̇stanbul adliyesi 13. ağır ceza mahkemesi’nde 13 nisan 2021'de yeniden yargılanmaya başlandı. 28 kasım 2022'deki karar duruşmasında, "silahlı terör örgütüne yardım etmek" suçundan 3 yıl 9 ay hapis cezasına çarptırıldı.

özel hayatı 
i̇lk eşi doç. dr. mualla kavuncu, ikinci eşi ise özlem piltanoğlu idi. özlem piltanoğlu ile 2011'de anlaşmalı olarak boşanmıştır.

kitapları 
yazar (12 kitap)
 siyasi i̇deoloji olarak i̇slamcılığın doğuşu
 cemaleddin afgani
 siyaset
 darbe peşinde koşan bir nesil 68 kuşağı
 sözde askerler
 türkiye'nin kayıp halkası
 türklük ve kürtlük
 türk modernleşmesi
 modernleşme, laiklik
 siyasi, tarihi, dini ve kültürel boyutlarıyla i̇slam ve şiddet
 türkler, i̇slamiyet ve hilafet (i̇lber ortaylı ve nevzat yalçıntaş ile.)
 kürt meselesi nasıl çözülmez? (hüseyin yayman ile)

kaynakça 

1956 doğumlular
ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesinde öğrenim görenler
türk akademisyenler
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
türk köşe yazarları
türk siyasetçilerin eşleri
yaşayan insanlar
zaman (gazete) kişileri
türk tutuklular ve hükümlüler
türkiye tarafından tutuklanan kişiler