Friedrich Ebert

friedrich ebert (4 şubat 1871, heidelberg - 28 şubat 1925, berlin), alman sosyal demokrat politikacı. 1913’te almanya sosyal demokrat partisi’nin (spd) başkanlığına seçildi. 1919’da "reichspräsident" ünvanı ile weimar cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı oldu ve bu görevini ölümüne kadar sürdürdü.

hayatı 
friedrich ebert, 4 şubat 1871 tarihinde heidelberg’de doğdu. babası karl ebert bir terzi idi. friedrich, 9 kardeşi arasında yedinci olarak dünyaya geldi. annesi protestan, babası ise katolik idi.

friedrich, ilkokulu sıradan bir öğrenci olarak tamamladı. ardından saraçlık üzerine meslek eğitimine başladı ama bu eğitimini tamamlamadı. 1888 ile 1891 yılları arasında güney, batı ve kuzey almanya’yı dolaştı. bu seyahatleri sırasında aralarında karlsruhe, münih, mannheim, kassel, hannover, braunschweig, elberfeld (bugün wuppertal’e bağlı), remscheid, quakenbrück ve bremen’in de olduğu birçok kentte kaldı.

ebert, bu seyahatleri sırasında sendikalar, işçi ve işveren kuruluşları ile meslek loncalarını yakından inceleme fırsatı elde etti. 1889’da  almanya sosyalist i̇şçi partisi’ne (sap) üye oldu. aynı yıl saraçlar meslek odasına da kaydoldu. yine bu dönem, ebert’in marksist metinlerle tanıştığı bir süreci de teşkil eder. bu sürecin sonunda sosyal demokrat görüşleri benimsedi ve çok geçmeden sosyalizmin temsilcisi olarak adlandırıldı. 1905 yılında almanya sosyal demokrat partisi’nde (spd) genel sekreter olarak görev aldı. partiye getirdiği birçok yenilik sayesinde partinin gelişmesinde önemli bir rol oynadı.

1913 yılında parti başkanı august bebel’in ölmesinin ardından, başkan seçildi. ebert, almanya’nın i. dünya savaşı’na girmesi taraftarıydı. nitekim bu konuda verdiği maddi desteğin, savaş bütçesine çok büyük yararı oldu. ancak büyük yenilgi ardından imparatorluğun da yıkılması üzerine, ebert zor durumda kaldı.

ebert’in karşısındaki sol yanlı grup partiden ayrıldı ve kendilerince almanya bağımsız sosyal demokrat partisi’ni (uspd) kurdu. partiden bir grup daha ayrılarak da almanya komünist partisi’ni (kpd) oluşturdu. sosyal demokrat parti, demokrat parti ve katolik merkez partisi birleştiler ve isimlerinin siyah-kırmızı-altın koalisyonu olduğunu ilan ettiler.

baden prensi maximilian’ın başkanlık ettiği siyah-kırmızı-altın koalisyonu’na bağlı üç partiden oluşan bir hükûmet kuruldu. parlamenter demokrasiye bu yolla ulaşılması amaçlanıyordu. ebert ise böyle bir devrimin oluşmasını istemiyordu, bunun için elinden geleni yaptı. almanlar 1918 yılında barışı sağlamaya yönelik bir devrimci ayaklanma başlattılar. çünkü alman halkı, ii. wilhelm’in barışı getirmekte başarısız olduğuna inanıyordu.

devrimci bu hareket berlin’de etkisini artırarak sürdürüldü. sonunda ii. wilhelm tahttan indirildi. bunun ardından baden prensi maximilian, ebert’e şansölyeliği devretti. halk temsilcileri konseyi adında yeni bir hükûmet kuruldu. ebert bu konseyin ile i̇şçi ve asker konseyinin elindeki yetkiyi kısa sürede seçimle oluşturmayı hedeflediği alman parlamentosu’na geçirmeyi amaçlıyordu. bu amaç doğrultusunda devrimi engellemek adına yeni genelkurmay başkanı wilhelm groener ile gizli bir antlaşma yaptı. bu esnada ülkede birçok çatışmalar meydana geliyordu. bu çatışmaların sonunda ise toplumsal devrim bastırılmış oldu.

1919 yılının ocak ayında seçimler yapıldı. şubatta, seçimleri kazanan siyah-kırmızı-altın koalisyonu’na dayanan yeni bir hükûmet kuruldu ve koalisyonun cumhurbaşkanlığına ebert seçildi. 11 ağustos’ta weimar anayasası yürürlüğe kondu.

dönemde mali sıkıntılar, suikastlar, komplolar baş gösterdi. rejimin tehlikeye girdiğini düşünen ebert, aşırı uçları önlemek amacı ile reichswehr’e güveniyordu. ancak fransızların ruhr bölgesini işgal etmesinin ardından ortalık iyice karıştı.

ebert’e yönelik karalamalar ve sarf edilen sözlerin ardı arkası kesilmedi. savaş esnasında bir grup işçinin grevini desteklediği gerekçesi ile devlete ihanet ettiği öne sürüldü. 1925 yılında grip olduğuna inanılan ebert, şubat ayı ortalarında hastalandı. durumu takip eden iki hafta boyunca bozulmuş sağlığına safra kesesi hastalığı muzdarip oldu. 23 şubat gecesi akut septik oldu ve apandisit olduğu ortaya çıktı. ertesi gün erken saatlerde acil bir apandisit uygulandı. dört gün sonra, 54 yaşında, septik şoktan öldü ve heidelberg’e gömüldü.

kaynakça 

 

1871 doğumlular
heidelberg doğumlular
almanya şansölyeleri
alman sosyal demokratlar
weimar cumhuriyeti'nde kişiler
almanya cumhurbaşkanları
1925 yılında ölenler
berlin'de hastalıktan ölenler
sepsisten ölenler