Mithat Fenmen

mithat fenmen (1916 – 1982), türk besteci, piyanist.

yaşamı 

türkiye’de çoksesli müzik yaşamının gelişmesi yönünde önemli katkılar getirmiş olan besteci, piyanist, piyano öğretmeni, müzik yazarı ve müzik yayıncısı fenmen, müziksever bir ailenin çocuğu olarak 9 yaşında piyanoya başlamıştır. mühendis olan babası flüt, amcası piyano ve keman, annesi piyano çalardı.

1929 yılında i̇stanbul belediye konservatuvarı’nda cemal reşit rey’in öğrencisi olan genç besteci, 1935 yılında liseyi bitirdikten sonra paris’e giderek ecole normale de musique’te öğrenim yapmış, alfred cortot ile piyano, nadia boulanger ile armoni ve kompozisyon çalışmıştır. konservatuvarı bitirdikten sonra, almanya’ya giderek münih devlet konservatuvarı’nın kompozisyon bölümünde joseph haas’ın öğrencisi olmuştur. ii. dünya savaşı’nın patlaması üzerine 1939 yılında yurda dönmüş ve ankara devlet konservatuvarı’na piyano öğretmeni olarak atanmıştır. 1954 yılında i̇ngiliz bale sanatçısı beatrice appleyard ile evlenen besteci, iki kez konservatuvar müdürlüğü yapmıştır.

mithat fenmen, bir virtüöz olarak avrupa’da resital ve konserler vermiş, türkiye’ye gelen ünlü müzikçilere de eşlik etmiştir. piyano edebiyatının başlıca yapıtlarını türkiye’de ilk seslendiren üretici kimliğiyle de tanınmıştır. türkiye'de "ilk seslendirme" kapsamında oda müziği yapıtlarına da el atmış, kurduğu oda müziği topluluklarıyla bu alandaki başlıca yapıtların yorumlanmasını sağlamıştır. 43 yıl boyunca piyano öğretmenliği yapan fenmen, üstün yetenekli çocukların keşfedilmesi yolunda öncülük etmiştir. müziğe başlattığı öğrencileri arasında selman ada, i̇dil biret, pekinel kardeşler, gülsin onay ve fazıl say vardır.

1951 - 1954 ve 1970 - 1973 yılları arasında ankara devlet konservatuvarı müdürü olarak görev yapan besteci, 1973- 1975 yılları arasında devlet opera ve balesi genel müdürlüğü'nü üstlenmiştir.

fenmen, besteciliğe gençlik yıllarında başlamıştır. 16 yaşındayken bestelediği bir "vals", ölümünden sonra bulunmuş, son öğrencisi fazıl say tarafından seslendirilmiştir. paris ve münih’teki kompozisyon öğreniminin getirdiği geniş açılımla yapıtlarında yerel renklere yönelmemiş, yeni müzik tekniklerini yumuşak bir anlayışla kullanarak derinlikler araştırmıştır.

"piyanistin kitabı" ve "solfej" adlı kitaplarının yanı sıra, 1949- 1954 yılları arasında "müzik görüşleri" adlı aylık bir dergi yayınlayan fenmen’in en önemli yapıtı kabul edilen piyano ve orkestra için concertino’su, ahmet say belgeliğindedir. yapıtlarının yayın ve seslendirme hakları ailesine aittir.

mithat fenmen, 1971 yılında devlet sanatçılığı unvanı aldı. i̇dil biret, hüsnü baylav, fazıl say gibi pek çok piyanist yetiştirmiştir.

başlıca yapıtları

orkestra i̇çin 

 1943 "bölüm", tevfik fikret’in "balıkçılar"ı üzerine
 1943 "konçertino"
(praetorius yönetimindeki cso ile solist fenmen tarafından 1944 yılında "dünya prömiyeri" gerçekleştirildi. 1980’de yeniden sco eşliğinde fenmen ile, 1986’da adk orkestrası eşliğinde fazıl say tarafından yorumlandı).

 1951 "tembel ahmet", bale müziği
 1953 "les sylphides orkestralaması"

oda müziği 

 1938 "trio", soprano, klarnet ve flüt için (paris)
 1938 "kuartet", flüt obua, klarnet ve fagot için

piyano i̇çin 

 1932 "vals"
 1943 "i̇ki parça"

ödüller 
 1971: türkiye cumhuriyeti devlet sanatçısı unvanı

kaynakça

dış bağlantılar 
mithat fenmen yaşamı, sanatçılığı, eğitimciliği ve çok sesli türk sanat müziğindeki yeri, gökhan özmenteş, yüksek lisans tezi, 1999, yök ulusal tez merkezi arşivi kaydı

20. yüzyıl türk bestecileri
çağdaş türk müziği bestecileri
türk piyanistler
devlet sanatçıları
1916 doğumlular
1982 yılında ölenler
unesco türkiye millî komisyonu yönetim kurulu üyeleri
türk klasik piyanistler
türk masonlar