Stepan Sarıgool

stepan sarıgool (tuvaca: степан агбаанович сарыг-оол)(kasım 17, 1908 yılı - mayıs 27, 1983 yılı) — roman yazarı, şair, oyun yazarı, mütercim, tıva ulusunun milli yazarı. tıva sovyet sosyalist otonom cumhuriyeti'nin edebiyat ve sanatının ünlü kalemidir. tıva sovyet sosyalist özerk cumhuriyeti'nin тыва асср-ниң yüksek şura'sının mebusu olmuştur. çağdaş tıva edebiyatının kurucularının arasında yer alır.

yaşamı 

stepan sarıg-ool 1908 yılının kasım 17-de tandı-tıvanın arı-övür torgalıı'nın kadıgbay denilen yerinde doğmuştur. o moğol yazısını kendi kendine öğrenmiş, kızıl'ın parti okulunu, moskova'nın doğu ulusları'nın kommunistlik üniversitesini bitirmiştir.

1921 yılında tıva arat respublika kurulduğunda parti bünyesinde çalışmıştır. 1930 yılında ulusçu (milliyetçi /улусчу) yönetime karşı olan feodallar ve  ağaların(derebey tipi bu ağalara kulak adı verilir, yumruk manasına gelir) ayaklanmasını bastırmaya girişmiştir.   1934 yılında "areve şını" gazetesinin redaktörlüğünü yapmıştır. tıva arat cumhuriyeti'nin merkezi komitesinin başkanlığına, tuva ulusçu yayınevinin redaktörlüğüne,  "ulug-hem" almanağının yayınında redaktörlük grevlerini yapmıştır.

edebi yönü 

sarıg-ool edebi yöndeki eser basımını 1930'lu yıllar başında başlamıştır.  onun ilk şiiri 1934 yılında  "areve şını" (аревэ шыны) gazetesinde yayınlanmıştır. ondan sonra yüzü aşık edebi eser yazmıştır. 1942 yılından itibaren 25 eserin yazarıdır. tıva dili öğretim kitapları, tıva masallar ve destanlar derlemeleriyle tuva edebiyatına ışık olmuştur. a. puşkin, n. nekrasov, t. şevçenko, v. mayakovskiy ve m. i̇sakovskiy'in  şiirlerini, türk dünyası'nın en ünlü yazarı cengiz aytmatov'un "cemile" (джамиля) adlı romanını, m. gorki'nin  "ana" (tıva türkçesi'nde ava) adlı romanını, edebi eserlerini tıva türkçesine çevirmştir.  «sanı-möge)» (саны-мөге), «aldın-kıs» (алдын-кыс / altın kız) nesirlerini, «ottug terge» (оттуг-терге), «ol-la maskajık» (ол-ла маскажык) adlı edebi eserleri, «belek» (белек), «angır-oolduñ toojuzu» (аңгыр-оолдуң тоожузу) adlı romanları, «aldan-durgun»(алдан-дургун) adlı romanı tıva edebiyatının altın taşlar olmuştur.

onun eserleri rus, hakas, yakut (saha), tatar, kazak, özbek, i̇ngilizce, moğol, bulgar gibi 18 dile çevrilmiştir.  1942 yılından beri tıva arat cumhuriyeti'nin, 1945 yılından başlayıp sovyet sosyalist cumhuriyetler birliği'nin yazarlar birliği'nin üyesidir. emeğinin kızıl tuk, ulusların dostluğu,  "hündüleldiñ demdee" nişanları ile ödüllendirilmiştir. 1967 yılından başlayıp tıva özerk sovyet sosyalist cumhuriyeti'nin yüce divan üyesidir.

eserleri

 roman «bеlеk» (1942)
 şiirler antolojisi «çırıtkılıg hün» (1944)
 roman «kоlhоz "еrtinеlig"» (1956)
 nesir antolojisi «mееñ bаylаk çеrim» (1958),
 şiir güldestesi «kоmmunizmniñ оttаrı» (1962)
 çıındı çugааlаr «bistiñ mаlıvıs» (1963)
 çıındı şülüktеr «ulug-hеmim» (1967)
 roman «аñgır-ооlduñ tооjuzu» (kitapları 1-2, 1961-66; rusça'ya çeviri adı - "pоvеst о svеtlоm mаlçikе", kitap 1, 1966)
 antolojik edebiyat «аmıdırаl – dеmisеl» (1968)
 edebiyat antolojisi «hоmus ırızı», (1968)
 antolojik eserler «inаkşıl» (1976)
 çоgааldаr çıındızı, t. 1-2, kızıl, 1973-74 
 edebiyat antolojisi «çürеktiñ kıygılаrı» (1980)
 edebiyat antolojisi «sаyannıñ dаñı» (1983)
 edebiyat antolojisi, cilt. 1-3, kızıl, 1988-1989-1992

dış bağlantılar
 «тываның чогаалчылары / tıva'nın yazarları» 2000 yılında çıkan kitap
 s.a.sarıg-ool —lrd63.narod.ru 

tuva yazarlar
tuva şairleri
sibirya türkleri
devlet başkanları