Garsoniyer (film)

garsoniyer,  1960 abd yapımı dramatik komedi filmidir. özgün adı the apartment olan film 23 şubat 1961 tarihinde türkiye'de sinemalarda gösterime girmiştir.

filmin yapımcılığını ve yönetmenliğini billy wilder yapmıştır. wilder ayrıca i.a.l. diamond ile birlikte filmin senaryosunu da yazmıştır. önemli rollerinde jack lemmon, shirley maclaine ve fred macmurray'in oynadıkları filmin siyah beyaz görüntüleri joseph lashelle'e aittir. film 1961 yılında 10 dalda birden aday gösterildiği oscar ödüllerinden "en iyi film", "en iyi yönetmen" ve "en iyi senaryo" da dahil olmak üzere 5 tanesini aldı. filme aralarında venedik film festivali'nin de olduğu birçok yarışmada 17 ödül daha verildi.

bekâr evini iş arkadaşlarına ve patronlarına garsoniyer olarak kullandırtan bir sigortacının hikâyesinin anlatıldığı filmde arka planda da büyük şirketlerin çalışanlarını nasıl sömürdükleri ve yükselme hırsının insanları nasıl ahlaksızlaştırıp yozlaştırdığı anlatılmaktadır.

"garsoniyer", 1994 yılında kongre kütüphanesi tarafından "kültürel, tarihi ve estetik olarak önemli" filmler arasına seçilerek abd ulusal film arşivi'nde muhafaza edilmesine karar verilmiştir.

özet 
new york'ta büyük bir sigorta şirketinin 31.000 çalışanından biri olan c.c. 'bud' baxter (jack lemmon) manhattan'daki bekar evini şirketin üst düzey yöneticilerinin kaçamakları için kullanmalarına izin vermesi ile başarı basamaklarını olduğundan daha hızlı bir şekilde tırmanmaya başlar. sonunda şirkette ikinci idareci asistanlığına kadar terfi eder. durumdan yararlanmak isteyen başka yöneticiler de apartmanın anahtarını istemeye başlayınca trafik biraz sıkışır ve baxter kendi dairesini neredeyse kullanamaz hale gelir. son olarak şirketin patronu jeff sheldrake (fred macmurray)'ın baxter'ın garsoniyerine götüreceği kızın, kendisinin de hoşlandığı asansör görevlisi fran kubelik (shirley maclaine) olduğunu öğrenmesi baxter'ın kalbini kırar ama yine de evin anahtarını patronuna verir. kubelik patronların eve 'attıkları' diğer kızlardan farklıdır. gösterişsiz ve sessizdir. masum ve melankolik bir görünüşü vardır, yaptığının farkında değildir sanki. baxter umutsuz bir sevgi arayışı içindeki bu kıza tutulur. sonunda bu yozlaşmış dünyanın başarısızlığa uğramış iki günahsızı baxter ve kubelik, bu badireyi tek parça halinde atlatmayı başarırlar.

oyuncu kadrosu

film hakkında notlar 

 oyun yazarı neil simon broadway müzikali "promises, promises"i bu filmden adapte ederek yazdı.müzikal 1968-1972 yılları arasında 1281 kez sahnelendi.
 bu film en i̇yi film akademi ödülü kazanan son siyah-beyaz film olmuştur. gerçi 1993 schindler's list de aynı ödülü aldı, ama o filmde çok kısa da olsa renkli bölümler vardır.
 2007 yılında amerikan film enstitüsü bu filmi "tüm zamanların en iyi filmleri" listesinde 93. sırada ilan etti.
 "garsoniyer", her zaman imdb'nin "en iyi 250 film" listesine girmekte ve sıralamada sürekli olarak üst sıralarda yer almaktadır.
 filmin tema müziği i̇ngiliz besteci charles williams 'ın bestesi olan the jealous lover'dır.
 1988 yılında meksikalı yönetmen víctor ugalde, para que dure no se apure adı ile filmi yeniden çekmiştir.

ödüller

kazandığı ödüller 
 1961 oscar - en i̇yi film akademi ödülü - billy wilder
 1961 oscar - en i̇yi yönetmen akademi ödülü - billy wilder
 1961 oscar - en i̇yi özgün senaryo akademi ödülü - billy wilder, i.a.l.diamond
 1961 oscar - en i̇yi kurgu akademi ödülü - daniel mandell
 1961 oscar - en i̇yi sanat yönetimi akademi ödülü - alexandre trauner, edward g. boyle
 1961 bafta - en i̇yi film ödülü - billy wilder
 1961 bafta - en i̇yi yabancı erkek oyuncu ödülü - jack lemmon
 1961 bafta - en i̇yi yabancı kadın oyuncu ödülü - shirley maclaine
 1961 altın küre - en i̇yi komedi filmi ödülü 
 1961 altın küre - en i̇yi erkek oyuncu ödülü - jack lemmon
 1961 altın küre - en i̇yi kadın oyuncu ödülü - shirley maclaine
 1960 venedik film festivali - en i̇yi kadın oyuncu ödülü (volpi kupası) - shirley maclaine
 1961 laurel - en i̇yi kadın oyuncu ödülü (altın defne)- shirley maclaine
 1961 laurel - en i̇yi erkek oyuncu ödülü (altın defne)- jack lemmon
 1961 laurel - en i̇yi komedi filmi ödülü (altın defne)
 1994 abd ulusal film arşivi
 afi (amerikan film enstitüsü)'nin "100 yılın 100 filmi" listesinde 93. sırada bulunuyor.

adaylıkları 
 1961 oscar - en i̇yi erkek oyuncu akademi ödülü - jack lemmon
 1961 oscar - en i̇yi kadın oyuncu akademi ödülü - shirley maclaine
 1961 oscar - en i̇yi yardımcı erkek oyuncu akademi ödülü - jack kruschen
 1961 oscar - en i̇yi görüntü yönetmeni akademi ödülü - joseph lashelle
 1961 oscar - en i̇yi ses akademi ödülü - gordon sawyer
 1961 altın küre - en i̇yi yönetmen ödülü - billy wilder
 1960 venedik film festivali - en i̇yi film ödülü (altın aslan) - billy wilder
 1961 grammy - en i̇yi soundtrack albümü - adolph deutsch

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 film hakkında i̇ngilizce bilgi
 

amerika birleşik devletleri ulusal film arşivi filmleri
en i̇yi film akademi ödülü sahipleri
1960'larda romantik komedi-drama filmleri
amerika birleşik devletleri erotik komedi filmleri
amerika birleşik devletleri romantik komedi-drama filmleri
1960'larda erotik komedi filmleri
konusu new york'ta geçen filmler
united artists filmleri
billy wilder'ın senaryosunu yazdığı filmler
billy wilder'ın yönettiği filmler
joseph lashelle'ın görüntülediği filmler
adolph deutsch'un müziğini yaptığı filmler
ofis komedisi
i. a. l. diamond'ın senaryosunu yazdığı filmler
amerika birleşik devletleri işletme filmleri
amerika birleşik devletleri yapımı siyah-beyaz filmler
en i̇yi müzikal veya komedi filmi altın küre ödülü sahipleri
bafta en i̇yi film ödülü kazananlar
1960'larda i̇ngilizce filmler
1960 çıkışlı dramatik filmler
1960 çıkışlı komedi filmleri
en i̇yi film new york film eleştirmenleri birliği ödülü sahipleri