Yağlıkçızade Derviş Mehmed Paşa

yağlıkçızade derviş mehmed paşa (1735(?) i̇stanbul - 1777 sakız adası) i. abdülhamid saltanatı döneminde 6 temmuz 1775 - 5 ocak 1777 tarihleri arasında bir yıl altı ay sadrazamlık yapmış bir osmanlı devlet adamıdır.

hayatı
türk asıllıdır. babası "yağlıkçı kadri ağa"'dır ve bu nedenle "yağlıkçızade" lakabı ile bilinmektedir.  i̇stanbul'da doğmuştur.

devlet memuriyetine defterdar behçet efendi'nin mŭhŭrdar yardımcısı olarak başlamıştır. sonra sırasıyla naili abdullah paşa, silahdar bıyıklı ali paşa ve yirmisekizzade mehmed said paşa yanında "dividdar" olarak görev yapmıştır. sonra "defterdar kesedarı" ve 1768'de "maliye tezkerecisi"  görevlerine yükselip devlet ricali arasına girmiştir. şubat 1772'de, 1768-1774 osmanlı-rus savaşı sırasında ordunun şumnu'da bulunduğunda maliye tezkereciliğinden defterdarlığa getirilip bu devlet dairesinin en önemli rütbelerinin birine erişmiştir. 1773-1774'te ordu istanbul'a geri dönünce bu görevden azledilmiştir. ama kasım 1774'te tekrar başdefterdarlığa getirilmiş ve  5 nisan 1775'te sadrazam kethudası görevine yükselmiştir.

bu görevde iken, 7 temmuz 1775'te sultan i. abdülhamit verilen bir resmi ziyafette şeyhülislamla tartıştığı için sadrazam i̇zzet mehmed paşa'yı görevinden azletmiş ve yerine yağlıkçızade derviş mehmed paşa'yı sadrazam atamıştır. sadrazamlık dönemi 1774'te imzalanan küçük kaynarca antlaşması'ndan sonra barış içinde geçen 13 yıla rastlamıştı ve devletin dış politikası ancak sadrazamlığının sonuna doğru rusya'nın kırım hanlığına şahin giray'ın adaylığını desteklemesinden dolayı önem kazanmaya başladı. fakat 5 ocak 1777'de, devlet işlerini ihmal edip özelikle küçük kaynarca'dan sonra çözümlenmesi gerekli meselelerle ilgilenmediği nedeniyle sultan i. abdülhamit tarafından sadrazamlıktan azledildi.

günümüzde tarihçiler i. abdülhamit'in seçtiği ve çok geçmeden azlettiği sadrazamlar hakkında gayet tenkitçilerdir.<ref name="sakaoğlu">örneğin sultan biyografilerini yazan sakaoğlu:i. abdülhamit bu dönemde yeni önlemler almayıp sadece sudan sebeplerle sık sık değiştirme politikası gütmekte idi. geleneksel kurumlar oldukça yetersizlikleriyle aynen korundu. abdülhamit sudan bahanelerle sık sık sadrazam değiştirdi. seçtiği sadrazamlar ise dünya görüşü kıt, sorunları kavramaktan uzak kişilerdi. bu sadrazamların ilk yedisinin seçimlerinde i̇slam peygamberi ile adaş olmalarından uğur beklemekteydi. bunların ortak özellikler adlarının "mehmed" (muhammed) olmasıydı. sakaoğlu, necdet (1999), "bu mülkün sultanları, i̇stanbul:oğlak say.176</ref>

azlinden sonra yağlıkçızade derviş mehmet paşa gelibolu'ya sürgüne gönderildi. ama sürgünde fazla kalmayıp affedildi ve 10 şubat 1777'de hanya valisi olarak girit'e tayin edildi. bu göreve gitmekte iken hastalandı. sakız adası'na varıp burada mola verdiği sırada öldü.

eserleri
mısır'da seyyidü's-aâdat türbesini ve camiini yeniden inşa ettirmiştir. bursa mevlevihanesini ve üskuűdar nasuhîzade tekkesi'ni tamir ettirmiştir. eyüp'te bir çeşme yaptırmıştır.

 kaynakça 

dış bağlantılar
 sakaoğlu, necdet (1999), bu mülkün sultanları, i̇stanbul:oğlak, say 176 isbn 9753292996.
 mehmed süreyya (haz. nuri akbayar) (1996), sicill-i osmani, i̇stanbul:tarih vakfı yurt yayınları isbn 975-333-0383 c.iv s. 
 koç, havva "mehmed paşa (derviş, yağlıkçızade)" (1999), yaşamları ve yapıtlarıyla osmanlılar ansiklopedisi, i̇stanbul:yapı kredi kültür sanat yayıncılık a.ş. c.2 s.157-158 isbn 975-08-0072-9
 buz, ayhan, (2009) osmanlı sadrazamları, i̇stanbul: neden kitap, isbn978-975-254-278-5, .
 danişmend, i̇smail hami, (2011), i̇zahlı osmanlı tarihi kronolojisi 6 cilt, i̇stanbul:doğu kütüphanesi, isbn 9789944397681
 tektaş, nazim (2002), sadrâzamlar osmanlı'da i̇kinci adam saltanatı'', i̇stanbul:çatı yayınevi (google books:  

osmanlı sadrazamları
doğum tarihi bilinmeyenler
1777 yılında ölenler
i̇stanbul doğumlu devlet görevlileri