Mehmet Türker Acaroğlu

mehmet türker acaroğlu, (d. 21 eylül 1915; razgrad - ö. 3 ekim 2016; i̇stanbul), türk araştırmacı-yazar, kütüphaneci, dokümantalist, çevirmen ve emekli derleme müdürü.

hayatı 
21 eylül 1915 tarihinde bulgaristan'ın kuzey-batısında, deliorman bölgesinin merkezi olan razgrad (hezargrad) kentinde doğdu. i̇lk ve rüştiye okullarını burada okuduktan sonra 1930'da sofya'ya giderek hemşehrisi olan gazeteci mahmut necmettin deliorman'ın yeni harflerle çıkarmaya başladığı "deliorman gazetesi"nde kâtiplik yaparken, mürettipliğini de öğrendi. ertesi yıl, sofya elçimiz tevfik kamil koperler'in yardımıyla anayurda okumaya gitti. balıkesir necati bey erkek öğretmen okulu'na girdi. dört yıl bu okulda, iki yıl da adana erkek öğretmen okulu'nda okudu. 1937 yılında mezun oldu. i̇lk öğretmenliği erzurum'un pasinler (hasankale) ilçesine bağlı baldicivan (esendere) köyündedir. bu okulda bir ders yılı çalıştıktan sonra, aynı yılın yaz aylarında ankara gazi eğitim enstitüsü giriş sınavlarını kazanarak türkçe-edebiyat bölümünde iki yıl okudu. (1938-40) i̇lk olarak ankara erkek lisesi türkçe stajyerliğine atandı. bir ay sonra ise, ağrı karaköse ortaokulu'na nakledildi. ağrı'da geçirdiği bir ay sonunda ise yedek subay okulu'nun 14. dönemine katılmak üzere i̇stanbul'a gitti. bu sırada patlak veren ii. dünya savaşı uzadıkça özel bir yasa ile subaylık görevi de uzadı. 1943 yılında terhis olan acaroğlu, kura ile kars sarıkamış ortaokulu'na türkçe öğretmeni olarak atandı. bu okulda bir süre sonra müdür yardımcılığı görevini üstlendi. 1943-44 yılları arasında ise ankara'ya tayin oldu ve buradaki öğretmenliği sırasında ankara üniversitesi hungaroloji enstitüsü’nde öğrenim hayatına tekrar atıldı. bu fakültede geçirdiği 3. yılın başlarında devlet memurlarının yükseköğrenim okullarında devam edemeyeceği ile ilgili yasa gereği bir ihbar sonucu kaydı silinen acaroğlu, bunun üzerine 1946-47 ders yılı başında aynı fakültede adan ötüker'in açtığı kütüphanecilik kursu'na kaydoldu ve 5 haziran 1947'de başarı belgesi aldı. bir sonraki sene de ihtisas kursunu tamamlayan acaroğlu, uzman kütüphaneci oldu.

1946 yılından başlayarak milli kütüphane hazırlık bürosu'nda gönüllü olarak çalışmaya başladı. aynı zaman zarfında bir numaralı kurucu üyesi olduğu türk kütüphaneciler derneği yönetim kurulu'nda da aktif olarak görev aldı. milli kütüphane kuruluş yasası çıkmasının hemen ardından, ilk iki uzmandan biri olarak tayini yapılan acaroğlu, mayıs 1950'de dokümantasyon yüksek kütüphanecilik ve kaynakça öğrenimi görmek üzere, hükûmetçe fransa'ya gönderildi. paris devlet dokümantasyon teknikleri enstitüsü'nde iki yıl geçirirken aynı zamanda akşamları yüksek kütüphanecilik okulu'na devam etti ve alliance française okulu'ndan fransa dışında her yerde fransızca öğretmenliği yapabileceği bir eğitim programını bitirdi. yaz tatillerinde ise sorbonne üniversitesi'nde verilen fransız uygarlığı kursundan dünyada ilk kez fransa arşivleri'nde açılan "arşivcilik stajı" adlı kurstan sertifika aldı.

yurda döndükten sonra 27 kasım 1952'de i̇stanbul'da bulunan türkiye cumhuriyeti millî eğitim bakanlığı'na bağlı basma yazı ve resimler derleme müdürlüğü'ne atandı. 1953 yılı başında millî kütüphane’de unesco tarafından bibliyografya enstitüsü'nü kurmakla gönderilen m. rauc'un yanında çevirmen ve yardımcı olarak geçici görevle ankara'ya alındı. bu sırada her sene derleme müdürlüğü tarafından hazırlanan türkiye bibliyografyası'nın 1953 yılı sayısını tek başına tamamladı.

1957 haziran'ında ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi'ne bağlı olarak birleşmiş milletler tarafından kurulan türkiye ve orta doğu amme i̇daresi enstitüsü'nü bitirerek yüksek i̇darecilik diplomasını aldı.

22 yıl basma yazı ve resimleri derleme müdürlüğü'nde görev yaptıktan sonra kendi isteği ile 1974 yılında emekli oldu.

acaroğlu; fransızca, bulgarca ve rusça bilmekte ve macarca ve latince'den de anlamaktadır. kimisi resmi olmak üzere birçok avrupa ülkesini gezmiştir. telif ve çeviri olmak üzere sayısı 88'e ulaşan kitapları ve ayrı basımlı araştırmaları vardır.

acaroğlu 1947 yılında şükran acaroğlu ile evlendi. i̇ki kız çocuğu babası olan acaroğlu, 3 ekim 2016'da 101 yaşında hayata gözlerini yummuştur.

eserleri 
i̇ncelemeleri
  bulgaristan’da 120 yıllık türk gazeteciliği (1865-1985), 1990
  türkiye’de ve dünya’da “derleme” çalışmaları, 1997
  bulgaristan türkleri üzerine çalışmalar, 1999
  i̇lk derleme müdürü selim nüzhet gerçek: yaşamı, yapıtları, kitaplarına girmemiş seçme yazıları, 2001
  batı’da ve türkiye’de kaynakça tarihi (la bibliographie: batı’da kaynakça, türkiye’de kaynakça çalışmalarının gelişimi), 2003
  bulgaristan türkleri üzerine araştırmalar – i, 2007
  bulgaristan türkleri üzerine araştırmalar – ii, 2007
  yarınlara doğru: denemeler, 2009
  azınlıkların ve yabancıların aldığı türkçe adlar ve soyadları sözlüğü, 2009

kaynakçaları
  i̇stanbul üniversitesi yayınları bibliyografyası (1933-45), 1947
  ankara üniversitesi yayınları bibliyografyası, 1950
  türk halk bilgisi ve halk edebiyatı üzerine seçme yayınlar kaynakçası, 1972
  türk halk ozanları ve destanları kaynakçası (1928-1973), 1978
  açıklamalı atatürk kaynakçası: atatürk, kurtuluş savaşı, atatürk deyimleri ve türkiye cumhuriyeti üzerine türkçe ve yabancı dillerde yayımlanmış 500 seçme kitap (a-d), 1981
  açıklamalı atatürk kaynakçası: atatürk, kurtuluş savaşı, atatürk deyimleri ve türkiye cumhuriyeti üzerine türkçe ve yabancı dillerde yayımlanmış 500 seçme kitap (e-z), 1981
  açıklamalı süleyman nazif kaynakçası, 1987
  bulgarlar ve bulgaristan üzerine yük yıllık türkçe kaynakça (1878-1978), 1997

antolojileri
  çocuk şiirleri antolojisi, 1944
  bulgar hikâyeleri antolojisi, 1967

sözlükler
  ortaokul ve lise türkçe-edebiyat kitaplarında adları geçen şair ve yazarlar - hayatları, eserleri, 1963
  edebi eserler sözlüğü, 1965
  ozanlar ve yazarlar, 1981
  bulgaristan'da türkçe yer adları kılavuzu, 1988
  en ünlü dünya yazarları, 1988
  dünya atasözleri: 155 ulus ve dilinden 16,175 atasözü, 1989
  türk atasözleri, 1992
  bulgarların aldığı türkçe adlar ve soyadlar sözlüğü, 1999
  balkanlarda türkçe yer adları kılavuzu, 2006
  azınlıkların ve yabancıların aldığı türkçe adlar ve soyadları sözlüğü, 2009
  yarınlara doğru - denemeler, 2009
  türkçeden bulgarcaya geçen kelimeler sözlüğü - trakya üniversitesi yayınları, 2016

ders notları
  arşiv - dosya tanzimi ve dokümantasyon tekniği ders notları, 1979

çevirileri
  gagauzlar: hristiyan türkler - manov, atanas, 1939
  birimiz hepimiz i̇çin: bulgarca'dan 5 hikâye, 1944
  şermin - tevfik fikret, 1946
  vatan uğrunda - jeromski, stefan, 1946
  dünya çocuk masalları vi (bulgar masalları), 1946
  yeni dünya çocuk masalları (hint masalları), 1951
  sihirli çalgı, 1961
  kar çiçeği, 1961
  ak zambaklar ülkesinde: finlandiya - petrov, grigoriy, 1968
  gül ile ay, 1969
  slav alfabesini yaratan kiril ile metodiy kardeşler, 1970
  atatürk - m. turhan tan, 1974, (sadeleştirme)
  tekerleklerin türküsü - yovkov, yordan, 1982
  kitap - necip asım yazıksız, 1993
  bulgaristan alevileri ve demir baba tekkesi, 1998
  bir türk kadını uğruna - pelin, elin, 2003
  kütüphanecinin görevi - ortegay gasses, josé, 2011

çalıştığı kurumlar ve görevleri 
 sofya deliorman gazetesinde mürettiplik ve kâtiplik.
 erzurum'un hasankale ilçesinin badicivan köyü - öğretmenlik.
 ankara erkek lisesi'e türkçe stajyeri
 karaköse orta okulu - öğretmen
 sarıkamış orta okulu - türkçe öğretmenliği
 ankara dördüncü orta okulu
 milli kütüphane hazırlık bürosu
 maarif vekâleti basma yazı ve resimleri derleme müdürlüğü
 millî kütüphane
 basma yazı ve resimleri derleme müdürlüğü
 1974 yılında emekli oldu

eğitimi 
 razgrad i̇lk okul ve rüştiye. 
 balıkesir necatibey öğretmen okulu 1931-1935
 adana erkek öğretmen okulu 1935-1937
 gazi eğitim enstitüsü, türk dili ve edebiyatı bölümü 1940 (mezuniyet)
 ankara üniversitesi dil ve tarih – coğrafya fakültesi hungaroloji enstitüsü (3.sınıfta iken kaydı silinmiştir)
 ankara üniversitesi'ndeki kütüphanecilik kursu (1946-1948)
 fransız yüksek kütüphanecilik okulu, fransa dokümantasyon teknikleri millî enstitüsü 2 yıllık eğitim.
 alliance française adlı lisan okulundan ve milletlerarası arşivcilik teknik kuru'ndan diploma.
 sorbonne üniversitesi'nin fransız medeniyeti kurslarından sertifika
 türkiye orta doğu amme i̇daresi enstitüsü'nden diploma 1957

kaynakça
özel

genel

dış bağlantılar
 

1915 doğumlular
20. yüzyıl türk yazarları
21. yüzyıl türk yazarları
resim aranan yazarlar
bulgaristan türkleri
razgrad doğumlular
türk kütüphaneciler
türkiye'deki bulgar göçmenler
100 yaş üstü türkler
2016 yılında ölenler