Æthelstan

æthelstan ya da athelstan (;  894 – 27 ekim 939), 924 ile 927 yılları arasında anglo-saksonların kralı ve 927 ile 939 yılları arasında i̇ngilizlerin kralı. kral yaşlı edward ve ilk karısı ecgwynn'ın oğludur. modern tarihçiler onu i̇ngiltere'nin ilk kralı ve en büyük anglo-sakson krallardan biri olarak belirtirler. hiçbir zaman evlenmemiştir ve yerine baba olan bir kardeşi i. edmund geçmiştir.

hükümdarlık

tahta geçiş 
yaşlı edward 17 temmuz 924 yılında kuzey mercia'da ölmüştü.  edward öldüğünde athelstan onunla birlikteydi, diğer oğlu ælfweard ise wessex'teydi. mercia athelstan'ı kral olarak tanıdı, wessex ise ælfweard'ı kral olarak tanımış olabilir ama ælfweard babasından sadece on altı gün fazla yaşadı. bu da saltanat planlarını bozdu.

athelstan'ın taç giymesi 4 eylül 925'te kingston upon thames'te gerçekleştirildi, belki de wessex ve mercia arasındaki sınırdaki sembolik konumu nedeniyle. canterbury başpiskoposu athelm tarafından taç giydirildi.

i̇ngilizlerin kralı 
yaşlı edward, æthelflæd ve kocası æthelred'in yardımıyla mercia ve doğu anglia'yı ele geçirmişti. öldüğünde viking kralı sihtric hala york'u yönetiyordu. 926'da athelstan kız kardeşlerinden birini sihtric ile evlendirdi. i̇ki kral birbirlerinin topraklarını işgal etmeme ve düşmanlarını desteklememe kararı aldılar. sonraki yıl sihtric öldü bunun üstüne athelstan istila etme şansını yakaladı. guthfrith, sihtric'in kardeşi dublin'den tahtı almak için geldi ama athelstan bunu kolayca engelledi ve york'u ele geçirdi.

æthelstan, kuzey britanya üzerinde lordluğa ulaşan ilk i̇ngiliz kralı iken, galli kralları üzerindeki yetkisini babasından ve teyzesinden devraldı. 910'larda gwent, wessex'in lordluğunu, deheubarth ve gwynedd, mercia'lı æthelflæd'inkini kabul etti; edward'ın mercia'yı ele geçirmesinin ardından, ona bağlılıklarını aktardılar. malmesburyli william'a göre eamont'taki toplantıda athelstan, galler krallarına ağır yıllık haraç koydu ve hereford bölgesindeki galler-i̇ngiltere sınırını düzeltti.

athelstan tüm anglo-sakson halklarının kralı ve aslında britanya'nın efendisi oldu. æthelstan, yeni northumbria topraklarındaki aristokrasiyi kendi yönetimiyle uzlaştırmaya çalıştı. beverley, chester-le-street ve york katedrallerine, hristiyanlığını vurgulayarak bol bol hediyeler verdi. ayrıca lancashire'daki geniş amounderness bölgesini satın aldı ve bölgedeki en önemli vekili olan york başpiskoposuna verdi. ama alıngan bir yabancı olarak kaldı ve kuzey i̇ngiliz krallıkları dublinli paganlar ile ittifak yapmayı tercih etti. güney britanya üzerindeki güçlü kontrolünün aksine, kuzeydeki konumu çok daha zayıftı.

ölüm 

athelstan 27 ekim 939'da gloucester'da öldü. büyükbabası alfred, babası edward ve üvey kardeşi ælfweard, winchester'da gömülmüşlerdi, ancak æthelstan, yönetimine muhalefet ile ilişkilendirilen şehri onurlandırmamayı seçti. kendi dileğiyle, brunanburh'da ölen kuzenlerini gömdüğü malmesbury manastırı'na gömüldü. kemikleri reform sırasında kayboldu, ancak on beşinci yüzyıldan kalma boş bir mezarda anıldı.

ölümünden sonra 
æthelstan'ın ölümünden sonra, yorklular hemen dublin'in viking kralı olaf guthfrithson'u kral olarak seçtiler ve bölgedeki anglo-sakson kontrolü çöktü. æthelstan'ın üvey kardeşleri edmund (939-946) ve eadred'in (946-955) hükümdarlıkları, büyük ölçüde kontrolü yeniden kazanmaya adanmıştı. 941 yılında olaf öldü bunun üstüne edmund york'u 944 yılında ele geçirdi. edmund'un ölümünün ardından şehir tekrar viking kontrolüne geçti ama şehir kralına sırt çevirip 954 yılında eadred'in kontrolü altına girmeyi kabul ettiler. böylece tüm i̇ngiltere tekrar anglo-saksonların oldu.

notlar

kaynakça

kaynakça

dış bağlantılar 

 
  (on the vale of york hoard)

890'larda doğanlar
939 yılında ölenler
anglosakson hükümdarlar
batı sakson hükümdarları
mercia kralları
hristiyan hükümdarlar
güney batı i̇ngiltere'de ölenler
kurucu hükümdarlar