Bağımsız Devletler Topluluğu

bağımsız devletler topluluğu (bdt; ), 8 aralık 1991 tarihinde rusya, ukrayna ve belarus arasında imzalanan anlaşma ile kurulmuş devletler topluluğudur. anlaşma ile sovyetler birliği resmen yıkılmış oldu. 21 aralık 1991 tarihinde de estonya, letonya, litvanya, ukrayna ve gürcistan hariç tüm eski sovyet cumhuriyetleri bu anlaşmayı imzaladı.

1993 yılında gürcistan da bu anlaşmayı imzaladı (2008'de gürcistan ayrıldı). üye ülkeler sırasıyla; azerbaycan, belarus, ermenistan, kazakistan, kırgızistan, moldova, özbekistan, rusya ve tacikistan'dır.

siyasi durum 

i̇ki kutuplu bir siyasi akım etkisinde olan avrupa’da 1990 yılında doğu almanya ve batı almanya birleşince, doğu almanya nato’ya alternatif olarak kurulmuş olan varşova paktı'ndan dolaylı olarak çekilmiş oldu. 1991 yılında sovyetler birliği'nin dağılmasını ve üye devletlerde sosyalist rejimden çok partili parlamenter rejimlere geçilmesini takip eden 1 temmuz 1991 tarihinde varşova paktı dağıtıldı. rusya'nın bölge ve dünya siyasetindeki konumunu koruyabilmek için ihtiyacı olan yeni oluşum olan bağımsız devletler topluluğu, sovyetler birliği'nde yer almış olan 15 devletin 11’inin katılımı ile aynı yılın aralık ayında kurulmuştur. 1993 yılında gürcistan'ın da katılımı ile üye sayısı 12 olmuştur. 2005 yılında türkmenistan'ın tam üyelikten çıkması, ukrayna parlamentosunun anlaşmayı onaylamaması ve 2009 yılında gürcistan ile 2014 yılında ukrayna'nın topluluktan ayrılması sonucunda şu an 9 üye ülkesi bulunmaktadır.

2008 güney osetya savaşı ile başlayan ve rusya ile aralarında çıkan savaş sonrası gürcistan cumhurbaşkanı mihail saakaşvili, bağımsız devletler topluluğundan (bdt) çıkmaya karar verdiklerini açıkladı. 15 ağustos 2008 tarihinde gürcistan meclisi, bağımsız devletler topluluğu'ndan ayrılma kararını onayladı. gürcistan'ın bağımsız devletler topluluğu üyeliği resmen 17 ağustos 2009 tarihinde sona erdi.

ukrayna, 2014 yılının mart ayında rusya'nın kırım'ı ilhak etmesinden sonra topluluktan ayrıldı.

oluşumlar 

bdt’ye üye ülkelerin, çok yönlü iş birliğine yaklaşım farklılıkları ve gündemlerindeki sorunlara bölgesel çözüm arayışları gibi nedenlerden dolayı, katılımcıların sayısı ve daha etkin iş birliğinin sağlanması için bazı farklı devletler arası oluşumlara gidilmiştir. söz konusu oluşumlar:
 ortak ekonomik alan anlaşması (oea): belarus, kazakistan, rusya ve ukrayna arasında ortak ekonomik alan kurulmasına dair anlaşma. anılan ülkelerin devlet başkanları tarafından 19 eylül 2003 tarihinde ukrayna'nın yalta şehrinde imzalanmıştır. bu anlaşma üye ülkeler arasında serbet ticaret bölgeleri kurulmasını, mal ve hizmet ticaretinde sınırlamaların kaldırılarak ortak gümrük ve ticaret politikaları uygulanmasını hedeflemektedir.
 avrasya ekonomik topluluğu (aet): (belarus, kazakistan, kırgızistan, rusya ve tacikistan arasında gümrük birliğinin sağlanmasını takiben ortak ekonomik alanın kurulmasını hedef alınmıştr. topluluğun kuruluş anlaşması 10 ekim 2000 yılında imzalanmış, mayıs 2001 yılında yürürlüğe girmiştir. mayıs 2002'de moldova ve ukrayna, nisan 2003'te ise ermenistan aet'ye gözlemci olarak katıldılar. entegrasyon komitesi rusya'nın başkenti moskova'da ve kazakistan'ın almatı kentinde faaliyet göstermektedir. mayıs 2002'de aet devletlerarası konseyi tarafından alınan karar gereğince (gözlemci üye olan türkmenistan ve dtö'ye üye olan kırgızistan hariç olmak üzere) topluluk üyeleri devlet başkanları seviyesinde dünya ticaret örgütü'ne katılım konularını koordine etmektedirler.

organlar 
 devlet başkanları konseyi
 hükûmet başkanları konseyi
 parlamentolar arası asamble
 dış i̇şleri bakanları konseyi
 ekonomik konsey
 i̇cra komitesi
 savunma bakanları konseyi
 sınır muhafız komutanları konseyi
 terörle mücadele merkezi
 devletler arası banka
 devletler arası i̇statistik komitesi
 i̇şbirliği komiteleri

üyelik

üye ülkeler

i̇lişkili ülke

eski üye devletler

yönetici sekreterler

ekonomik veriler

kaynakça 

 
avrupa uluslararası kuruluşları
asya uluslararası kuruluşları