Roberto Abbado

roberto abbado, (d. 30 aralık 1954, milano) i̇talyan orkestra şefidir. şu anda the saint paul chamber orchestra’sının sanatsal ortaklarından biridir. 2015’te i̇spanya valencia’da bulunan palau de les arts reina sofia opera evi’nin muzik direktörlüğüne atanmıştır. daha önce, bavarian radyo’sunun münchner rundfunkorchester’ın (munich radio orchestra)  şefliğini yapmıştır.

eğitim

müzikal bir ailede dünyaya gelen roberto abbado, besteci ve piyanist marcello abbado’nun oğludur. büyükbabası michelangelo abbado ise kemanist ve öğretmendir. amcası ise claudio abbado’dur. gençlik yıllarında pesaro’da g. rossini konservatuvarında eğitim görmüş daha sonra milano’da bulunan g. verdi konservatuvarında paolo bordoni’den piyano eğitimi, bruno bettinelli’den kompozisyon eğitimi almıştır. milano’da mario gusella’den orkestra şefliği dersleri alan abbado, venedik’te bulunan teatro la fenice’de ve roma’da bulunan accademia nazionale di santa cecilia’da franco ferrara’dan eğitim almıştır. ayrıca, 1975’te viyana’da hans swarowsky’nin son yaz kursuna katışmıştır.

kariyer

1975’te, piero farulli piza’da bach cantatas’i sahnelemek için “vincenzo galilei” orkestrası’nı ve scuola normale superiore’de koro oluşturduğu zaman, mario gusella, bu konser serilerinde şeflik yapması için roberto abbado’yu önermiştir.

1977’de, academia di santa cecilia symphony orkestrası müzisyenleri abbado’ya rieti’de yer alacak konserlerinde şeflik yapması isteğinde bulunmuşlardır. bu sırada halen oğrenciliğine devam etmekte olan abbado’ya tanınan bu ayrıcalık daha önce kimseye yapılmamıştır. aynı yıl, abbado, kopenhag’da yer alan malko genç orkestra şefleri yarışmasında ikincilik elde etmiştir.

1978’de, orchestra del teatro la fenice, orchestra sinfonica della rai di milano, helsingborg symphony orchestra, aalborg symphony orchestra gibi önde gelen i̇talyan ve i̇skandinav orkestralarına şeflik yapmıştır. i̇lk opera şefliğini 23 yaşında macerata’da arena sferisterio’da verdi’nin “simon boccanegra”sının yeni prodüksiyonu ile 1978 yılında yapmıştır. 1979 aralık ayında teatro la fenice’de rossini’nin “il turco in italia” operasının yeni prodüksiyonu ile sezon açılış gecesinde şeflik yapmıştır.

1980’de palermo’da bulunan teatro massimo’da verdi’nin “aida” operasını yönetmiştir. bu performanslardan birine katılan wiener staatoper’in yöneticisi abbado ile anlaşma yapmıştır.

1981’de milano’da bulunan piccola scala’da flavio testi’nin “il sosia”sının dünya prömiyerini yönetmiştir. yine ayni yıl, wiener staatsoper’de gian carlo menotti tarafından sahnelenen ve agnes baltsa, francisco araiza, enzo dara, ile giuseppe taddei’nin rol aldığı rossini’nin “la cenerentola” operasını yönetmiştir.

1982 yılında zurih’te bulunan opernhaus’ta rossini’nin “il barbiere di siviglia”sını yönetmiştir. aynı yıl yazında edinburgh festivali’nde rossini’nin eduardo de filippo tarafından sahnelenen “la pietra del paragone” adlı eserini yönetmiştir. kasım ayında ise barselona’da bulunan gran teatre del liceu’da  montserrat caballé, elena obratzova, josé carreras, leo nucci ve martti talvela’nin rol aldığı verdi’nin “don carlo” adlı eserini yönetmiştir.

teatro alla scala’da ilk sahneye çıkışını 1984 yılında donizetti’nin “don pasquale” adlı eseriyle yapmıştır. aynı opera evinde ayrıca testi’nin “riccardo iii” adlı eserinin dünya prömiyerini 1987 yılında gerçekleştiren abbado’nun scala’da yönettiği diğer eserler ise şu şekildedir:  ponchielli’den “la gioconda” (1997), donizetti'den “lucia di lammermoor” (2006), fabio vacchi'nin “teneke” adlı serinin dünya prömiyeri (2007) ve rossini'den “la donna del lago”  (2011).

1985 yılında orchestre national de france ve yo yo ma (solist) ile paris’te ilk kez sahne alan roberto abbado, royal concertgebouw amsterdam, orchestre de paris, filarmonica della scala, orchestra dell'accademia di santa cecilia, orchestra sinfonica nazionale della rai, orchestra del maggio musicale fiorentino, dresden staatskapelle, gewandhaus orchester leipzig, israel philharmonic orchestra, ndr symphony orchestra (hamburg), rotterdam philharmonic orchestra, vienna symphony orchestra, swedish radio symphony orchestra, ve chamber orchestra of europe gibi avrupa’da önde gelen pek çok orkestranın şefliğini yapmıştır.

1987 yılında şili’de teatro municipal de santiago’nun yönetmenliğine atanan abbado, 1989 yılına kadar bu görevini sürdürmüştür.

1989’da münchner opernfestspiele of bayerisches staatsoper ile ilk sahneye çıkışını cilea'nin “adriana lecouvreur” adlı eseriyle, mirella freni ve plácido domingo ile yapmıştır. ayrıca yine aynı orkestra ile “la traviata”, “aida”, “manon lescaut”, “don pasquale”, “carmen” ve prokofiev’in “the love for three oranges” adlı eserlerinin yeni prodüksiyonlarının şefliğini yapmıştır. münih radyo orkestrası şefliğine atanan abbado, 1991’den 1998’e kadar bu görevini sürdürmüştür.

1993 yılında teatro comunale di bologna ile japonya turnesini gerçekleştirmiştir.

1994’te “adriana lecouvreur” ile new york metropolitan operası’nda ilk sahnesini almıştır. yine aynı opera evinde giordano’dan “fedora” (yeni prodüksiyon) (1996), verdi’den “la traviata”  (2000), ve verdi'den “ernani" (2008) adlı eserleri yönetmiştir. ayrıca amerika’da san francisco, washington d.c. ve houston’da da operalar yönetmiştir.

1995’te “lucia di lammermoor” ile opéra bastille’de ilk defa sahne almıştır. 1996’da the orchestra of st. luke’s ile carnegie hall’da ilk defa sahne almıştır. daha sonraları yine ayni yerde philadelphia orkestra’sını ve boston symphony’yi yönetmiştir.

1998 yılında verdi’nin “i vespri sicilani” adlı eserinin herbert wernicke tarafından sahnelenen yeni prodüksiyonu ile wiener staatsoper’da sahne almıştır. yine ayni yıl rossini'nin “le comte ory” adlı eseriyle maggio musicale fiorentino’da ilk defa sahne almıştır. ayrıca yine floransa’da verdi'nin “attila” ve “i lombardi alla prima crociata” adlı eserleri ile, henze’nin “phaedra” adlı eserinin ve donizetti'nin “anna bolena” adlı eserinin opera şefliğini yapmıştır.

1998 yılında boston symphony orkestrası ile ilk defa, başarılı bir şekilde sahne alan abbado bu şekilde amerika’da senfonik kariyerine başlamıştır. ayrıca the philadelphia orkestrası, chicago symphony orkestrası, san francisco symphony orkestrası, cleveland orkestrası, new york philharmonic orkestrası, atlanta symphony orkestrası, national symphony washington d.c., los angeles philharmonic orkestrası, minnesota orkestrası, houston symphony orkestrası, st. louis symphony orkestrası, seattle symphony orkestrası, cincinnati symphony orkestrası, baltimore symphony orkestrası, pittsburgh symphony orkestrası, detroit symphony orkestrası, montreal symphony orkestrası, ve toronto symphony orkestrası ile pek çok konser deneyimi olmuştur.

1999’da the saint paul oda orkestrası ile ilk defa sahne alan abbado, 2005 yılında orkestranın sanatsal ortaklarından biri olmuştur.

2003 yılında verdi’nin “simon boccanegra”sının graham vick tarafından sahnelenen yeni prodüksiyonunu yöneten abbado, yine i̇ngiliz sahne yönetmeni tarafından sahnelenen mozart’ın “la clemenza di tito” (torino 2008) adlı eseri ile pesaro’daki rossini opera festivali'nde  yer alan “mosè in egitto” adlı  eserinde orkestra şefliği yapmıştır. aynı festivalde 2008’de “ermione”yi ve 2009’da “zelmira”yı yönetmiştir.

2008’de bologna’da bulunan teatro comunale’de, pier luigi pizzi tarafından sahnelenen  marschner’in “der vampyr” adlı eseriyle sezon açılış gecesini yöneten abbado, yine aynı yerde bob wilson tarafından sahnelenen verdi’nin “macbeth”i ile 2013 sezon açılış gecesini ve romeo castellucci tarafından sahnelenen wagner’in “parsifal”i ile de 2014 sezon açılış gecelerini gerçekleştirmiştir.

2012’de palermo’daki teatro massimo’da, terry gilliam tarafından sahnelenen berlioz’un “la damnation de faust” adlı eserinin şefliğini yapmıştır.

2013 yılında neapolitan teatro di san carlo ile ferzan özpetek tarafından sahnelenen “la traviata” adlı eser ile hong kong turnesini gerçekleştirmiştir.

2014 yılında salzburg festivali’nde ilk defa sahne alan abbado burada elina garanča, juan diego florez ve ludovic tezier’in rol aldığı donizetti’nin “la favorite” adlı eserinin şefliğini yapmıştır.

2015 yılında “don pasquale” ile ilk kez sahne aldığı i̇spanya valencia’da bulunan palau de les arts reina sofia’nın yine aynı yıl müzik direktörlüğüne atanmıştır.

yine 2015’te rome opera’da, luca ronconi tarafından sahnelenen, jessica pratt ve stefano secco’nun rol aldığı donizetti’nin “lucia di lammermoor” adlı eserinde şeflik yapmıştır. yine aynı opera sahnesinde, pier luigi pizzi tarafından sahnelenen “maometto ii” (2014), ponchielli’den “la gioconda” (2012), verdi’den “luisa miller” (1990) ve ferrero’nun “charlotte corday” adlı eserinin dünya prömiyerini (1989) gerçekleştirmiştir.

ayrıca claudio ambrosini, giorgio battistelli, niccolò castiglioni, aldo clementi, azio corghi, michele dall'ongaro, luca francesconi, ned rorem, steven stucky, giampaolo testoni, fabio vacchi, charles wuorinen gibi önde gelen bestecilerin orkestra eserlerinin birçok prömiyerini gerçekleştiren abbado, lorenzo ferrero ve marco tutino’nun yeni operalarına şeflik yapmıştır.

ödüller
2009, ‘yılın orkestra şefi’, “franco abbiati” ödülü
2012, ‘en i̇yi performans ve prodüksiyon', “franco abbiati” ödülü (rossini opera festivali; “mosé in egitto)

diskografi
puccini, turandot- roberto abbado/münchner rundfunkorchester/eva marton/ben heppner/margaret price, 1993 sony/rca
bellini: i capuleti e i montecchi - roberto abbado/münchner rundfunkorchester/vesselina kasarova/eva mei/ramón vargas/umberto chiummo/simone alberghini, 1998 sony/rca. pick of the year 1999, bbc music magazine.
donizetti: don pasquale - roberto abbado/münchner rundfunkorchester/renato bruson/eva mei/frank lopardo/thomas allen, 1994 sony/rca
rossini: tancredi - roberto abbado/münchner rundfunkorchester/vesselina kasarova/eva mei/ramón vargas/veronica cangemi, 1996 sony/rca. echo der klassik 1997.
florez, arias for rubini (rossini/bellini/donizetti) - roberto abbado/s. cecilia, 2007 decca
flórez, l'amour - roberto abbado/orch. bologna, 2013 decca. diapason d'or 2014.
garanca, bel canto - elīna garanča/filarmonica del teatro comunale di bologna/roberto abbado, 2009 deutsche grammophon. echo der klassik 2010.
luca francesconi: cobalt scarlet - rest - orchestra sinfonica nazionale della rai/anssi karttunen/roberto abbado, 2005 stradivarius

dvd ve blue-ray

giordano, fedora - abbado roberto/freni/domingo, 1997 deutsche grammophon
rossini, zelmira - roberto abbado/florez/aldrich/kunde, 2009 decca
rossini, ermione - roberto abbado/ganassi/kunde, 2009 dynamic
rossini, mosé in egitto- roberto abbado/ganassi/zanellato/korchak, 2012 opus arte

yaşayan insanlar
1954 doğumlular
milano doğumlular
i̇talyan orkestra şefleri
20. yüzyıl i̇talyan orkestra şefleri
20. yüzyıl i̇talyan erkek müzisyenleri
21. yüzyıl i̇talyan orkestra şefleri
21. yüzyıl i̇talyan erkek müzisyenleri
i̇talyan erkek orkestra şefleri
milano konservatuvarında öğrenim görenler
milano doğumlu müzisyenler