Santa Barbara, Kaliforniya

santa barbara, abd'nin batısında  büyük okyanusu sahilinde, denize dikçe inen "santa knez sıradağları" eteklerinde kaliforniya eyaletinde bir tatil şehridir. "santa barbara kontluğu (county)"nun merkez şehridir. 
los angeles'ın kuzeybatısındadır. ilıman iklimi, uzun kumlu sahilleri ve eski tip kırmızı kiremitlerle kaplı çatıları bulunan ve bazıları amerika'ya göre gayet eskiden yapılmış binaları ile  "birleşik amerika rivierası" takma adını almıştır. santa barbara şehri abd'de, new york şehrinin manhattan beldesi (borough), seattle ve miami'den sonra en yüksek gelirli kişilerin  ikamet ettikleri yerleşim yeridir. nüfusu şehir sınırları içinde (1 nisan 2010 tarihli nüfus sayımına göre) 88.410 kişi ve 2014 son nüfus tahminine göre 91.196 kisidir. şehre bağlı varoşlar "goleta", "montecito" ve "carpinteria" olup şehirde yaklaşık 400.000 kişi yaşamaktadır.

tarihçe 

yapılan arkeolojik araştırmalara göre santa barbara ve civarındaki sahillerde ilk yerli insan yerleşim izleri 13.000 yıl öncesine kadar gitmektedir. bu  yerleşimlerin bu civarda yerli olarak çumaşlar adını taşıyan yerli kızılderililer kabilesinin asılları olduğu kabul edilmektedir. çumaşlar adlı yerli halk i̇spanyol koloniciler gelene kadar çok mütevazı ahşap kulübeler ve santa ynez dağları'nda bulunan mağaralarda yaşamaktaydılar. i̇lk beyaz ırktan keşifçi gemiciler santa barbara kontluğu arazilerine geldikleri zaman bu arazilerin güneyinde bulunan 5 köy yerleşiminde 8.000-10.000 kişi çumaş yerli halk yaşamaktaydı.

i̇lk beyaz ırktan santa barbara mevkine gelen kişi i̇spanya krallığı adına keşif yapmaya çıkan portekiz asıllı joão cabrilho olup bu keşifçi denizci gemisi ile 1542'de modern adı "santa barbara boğazı (channel)" olan deniz bölgesini geçti ve modern santa barbara liman mevkiinde kısa bir müddet demir atıp kaldı. bu boğaza "santa barbara boğazı" ve şehrin mevkine "santa barbara"  adını veren ve bu boğaz adalarının birine de ad veren 1602'de i̇spanyol denizci sebastián vizcaíno oldu. 1779'de i̇spanyol gaspar de portolà karadan bir keşif seferi ile şehrin mevkine geldi ve bu keşif seferine iştirak eden fransisken keşiş juan crespi burada bulunan yerli halkın yaşadığı köye "laguna de la concepçion" ismini verdiğini ilan ettiyse de bu isim tutulmayıp yerleşke ismi daha önce vizcaíno'nın adlandırdığı gibi  "santa barbara " olarak kaldı.

1780'de amerika kıtasında i̇spanyol kolonisi olan yeni i̇spanya genel valiliği (virreinato de nueva españa)'ne bağlı olan las californias eyaleti (provincia de las california) genel valiliğinin kuzey sınırlarını daha iyi idare etmek için yapılan koloniyel idare reformu ile "kuzey vilayetler genel kaptanlığı (capitanía general de las provincias internas )"  vilayeti adı altında genel valilikten daha bağımsız olarak reorganize edildi ve bu yeni vilayet kısmının valilik ve komutanlığına yeni i̇spanya genel valisi'nin yeğeni olan teodoro de croiz getirildi. teodoro de croiz kendine bağlı olan vilayetlerin merkezi yerleşkelerinde "presedio" adı verilen tahkimli idare konakları bina ettirmeye başladı.

santa barbara'ya ilk gelip burada yaşamak için yerleşen beyazlar 1782'de felipe neve komutasında altınde bulunan i̇spanyol birlik askerleri, aileleri ve i̇spanyol kesişleri olmuştu. askerler aileleri ile birlikte geldiler. bu yerleşimciler ilk defa günümüze kadar gelen tahkimli idare konağı olan santa barbara "presidio" binasını inşa ettiler. yerleşmeciler ve ailelerinin yaşaması için bu binanın etrafına kerpiçten ikamet evleri inşa ederek ilk beyaz santa barbara kasabasını kurdular. katolik fransisken tarikatından kesişlerse santa barbara ve çevresinde arazilerde yaşayan çumaş kabilesinden olan yerlileri hristiyanlığa dönüştürmek amacı ile papaz junipero serra idaresine bir seri fransisken tarikatı misyonu kurmaya başladılar. 4 aralık 1786'da  "santa barbara misyonu" binasını kurup yerli halka açtılar. santa barbara misyonu'na su getirmek için kurulan bir baraj, bir su kemeri ve suyolları yerli çumaş  işçileri kullanılarak yapıldı. 1790lı yıllarda çumaş yerlileri beyazların avrupa'dan taşıdığı hastalıklara (özellikle çiçek hastalığına) doğal bağışıklıkları bulunmadığı için büyük sayıda öldüler ve sayılari gayet azaldı.

santa barbara'nın i̇spanya kolonisi olduğu dönemde en önemli olay 1812'de olan tahminen 7.1 şiddetinde deprem ve bundan ortaya çıkan tsunami oldu. bu felaket yeni kurulmakta olan kasaba ve santa barbara misyon binasının yerle bir olmasına neden oldu. kesişler 1820'yede daha büyük yeni bir misyon binası yaptırdılar. günümüze kadar gelen ve i̇spanyollarca kurulmuş kaliforniya misyon binalarının en iyi korunmuş olanı santa barbara misyon binası bu yeni yapıdır.

santa barbara'ya ilk gelip burada yaşamak için yerleşen beyazlar 1782'de felipe neve komutasında altında bulunan i̇spanyol birlik askerleri, aileleri ve i̇spanyol kesişleri olmuştu. askerler aileleri ile birlikte geldiler. bu yerleşimciler günümüze kadar gelen santa barbara "presidio " binasını inşa ettiler ve yerleşmecilerde bu binanın etrafına kerpiçten ikamet evleri inşa ederek ilk beyaz santa barbara kasabasını kurdular. katolik fransisken tarikatından keşişlerse santa barbara ve çevresinde arazilerde yaşayan çumaş kabilesinden olan yerlileri hristiyanlığa dönüştürmek amacı papaz junipero serra idaresinde bir seri fransisken tarikatı misyonu kurmaya başladılar. 4 aralık 1786'da  "santa barbara misyonu" binasını kurup yerli halka açtılar. santa barbara misyonu'na su getirmek için kurulan bir baraj, bir su kemeri ve suyolları yerli cumas  işçileri kullanılarak yapıldı. 1790lı yıllarda cumas yerlileri beyazların avrupa'dan taşıdığı hastalıklara (özellikle çiçek hastalığına) doğal bağışıklıkları bulunmadığı için büyük sayıda öldüler ve sayılarai gayet azaldı.

santa barbara'nın i̇spanya kolonisi olduğu dönemde en önemli olay 1812'de olan tahminen 7.1 şiddetinde deprem ve bundan ortaya çıkan tsunami oldu. bu felaket yeni kurulmakta olan kasaba ve santa barbara misyon binasının yerle bir olmasına neden oldu. kesişler 1820'yede daha büyük yeni bir misyon binası yaptırdılar. günümüze kadar gelen ve i̇spanyollarca kurulmuş kaliforniya misyon binalarının en iyi korunmuş olanı santa barbara misyon binası bu yeni yapıdır.

coğrafya, iklim ve çevre

coğrafya 

santa barbara los angeles şehir merkezinden 145 km batıkuzeybatı yönünde büyük okyanus sahilinde kurulmuş bir yerleşim merkezidir. santa barbara kontluğu'na bağlı ve şehrin önündeki  uzun bir kumsal okyanus sahiline, güney fransa'da bulunan akdeniz kıyısındaki riviera bölgesi coğrafyası ve iklimine benzediği için, "amerikan rivierası" adı verilmektedir. şehrin arkasında doğu-batı yönünde dikçe yamaçlarla uzanan "santa ynez sıradağları"'nın kumtaşından oluşan tepelerin bazıların rakımları 1200m'yi geçmekte olup bu yüksek dağ yamaçları ve üzerlerinde bulunan "chaparal" adı verilern küçük ağaç ve çalılardan oluşan bir çeşit maki tipi bitki örtüsü şehre dramatik bir doğal fon sağlamaktadır. şehre daha yakın olarak ve "santa barbara misyon" binasının hemen yanında ve doğusunda bulunan alçak rakımlı doğu-batı yönlü tepeler sırtı üzerinde "riviera" adlı yol  bulunmakta ve bu tepeler sırtı "alameda padre serra pathway (peder serra'nın patikası)" adını taşıyan bir yol tarafından aşılmaktadır.

"birleşik amerika nüfus sayım bürosu" verilerine göre şehrin sınırları içinde kalan yüzölçümü  108.697 kilometre kare olup bunun %53,61'i (58.275 kilometre karesi) denizden oluşur. bu kadar büyük şu alanı kaplaması nedeni santa barbara ana yerleşim bölgesinin uzağında, körfezin karşı kıyısında bulunan "santa barbara havaalanı"'nın da şehir sınırları içine alınması istenmesi ve şehrin deniz kıyılarını havaalanın önündeki kıyılara bağlayan deniz parçasının da bundan dolayı şehir sınırları içine alınmasıdır.

i̇klim 

santa barbara iklimi tipik akdeniz iklimi yani tüm yıl boyunca gayet ılıman geçmekle ve kışın en yüksek yağmur yağdığı mevsim olmakla karakterize edilmektedir. birleşik amerika ulusal hava hizmeti verilerine göre santa barbara şehri, tüm abd ülkesinde, hawai dışında, en ılıman iklimin bulunduğu yerleşim merkezi olarak tasvir edilmektedir.

şu tablo santa barbara şehri gözlemevi için aylık en yüksek ısı ortalamaları, aylık ortalama ısı ortalamaları ve aylık en düşük  ısı ortalamaları ile aylık toplam yağış gözlemlerini vermektedir:

çevre

santa barbara'da dünyada en çok bilimsel olarak incelemiş doğal ham petrol sızıntısı bulunmaktadır. bu sızıntı şehrin "kaliforniya üniversitesi santa barbara (ucsb)"'nin batı kampüsü arazisinde bulunmakta ve "coal oil point (kömür petrolü burnu)" adı ile anılmaktadır. bu sızıntı günde yaklaşık 20 ton ham petrol sızdırmaktadır ve bu sızıntılar bu yakınlarındaki deniz kumluk sahillerinde küçük siyah yumrular şeklinde bulunmaktadır.

bu doğal ham petrol sızıntısı yanında zaman saman şehir arazilerinde buluna ham petrol kuyularından beklenmedik patlamalar ve sızıntılarla ham petrol arziye yayılmaktadır. bunlardan 1969 santa barbara petrol sızıntısı olarak anılan en büyüğü 8 ocak 1969'da union oil sireti'nin dos cuadras petrol kuyusu'nda  bir patlamadan 10 gün kapatılamayan bir sızıntı ortaya çıkmış ve yaklaşık 80.000-100.000[1] varil ham petrol santa barbara deniz sahillerine yayılmış ve tahminen 10.000'in üzerinde deniz kuşunun ölümüne neden olmuştur.

santa barbara'nın büyük okyanus sahillerinin yakınlarında denizde takriben 30 tür balina, yunus ve fok yaşamaktadır. denizde yaşayan memeliler grubu hayvanlar bu sahilerde kolayca gözlenebildiği için santa barbara şehrinin bir tatil eğlencesi şeklini almıştır. her yıl 1 mayıs - 1 ağustos döneminde bu deniz memelilerini gözlemlemek için santa barbara'dan özel turistik feribotlarla düzenli turistik gezintiler organize edilmektedir.

parklar
santa barbara'da irili ufaklı birçok park bulunmaktadır. kayda değer bazıları: 
 alameda parkı
 elings parkı
 alice keck park memorial gardens
 de la guerra plaza
 skofield parkı
 parma parkı
 shoreline parkı
 douglas family preserve
 east beach
 leadbetter beach
 west beach
 hendry's beach
 andree clark kuş cenneti

üniversiteler 
 university of california, santa barbara
 santa barbara city college
 westmont college
 brooks institute of photography
 music academy of the west
 santa barbara business college
 antioch university
 fielding graduate university

santa barbara ve civarında yaşamış ve yaşayan ünlüler 
 katy perry, şarkıcı
 emma watson, oyuncu
 david woodard, yazar ve orkestra şefidir
 billie joe armstrong greenday grubunun solisti şarkıcı
 michael jackson, şarkıcı
 douglas adams, yazar
 dame judith anderson, aktris
 jennifer aniston, aktris
 marc anthony, şarkıcı
 rona barrett, köşe yazarı
 t. coraghessan boyle, yazar
 henry brant, besteci
 jeff bridges, oyuncu
 mary brunner, manson family member
 ashleigh brilliant, yazar, karikatürist, köşe yazarı
 charles champlin, köşe yazarı
 charlie chaplin, oyuncu, film yapımcısı
 julia child, chef, television personality
 thor nis christiansen, seri katil
 warren christopher, devlet adamı
 john cleese, oyuncu
 gary collins, oyuncu
 kevin costner, oyuncu
 fred couples, golfçü
 david crosby, müzisyen
 tom cruise, oyuncu
 tom delonge, müzisyen
 doug davidson, oyuncu
 ellen degeneres, talk show sunucusu
 bo derek, aktirist
 kirk douglas, oyuncu
 jane fonda, aktirist (1977 - 1991)
 john forsythe, oyuncu
 anne francis, aktirist
 dennis franz, oyuncu
 peter racine fricker, besteci
 lynette fromme, attempted assassin, manson family member
 whoopi goldberg, komedyen, aktris
 andy granatelli, race car owner
 martha graham, müzisyen
 martin gore, müzisyen depeche mode
 maggie grace, aktris
 sue grafton, yazar 
 lena horne, aktirist, şarkıcı
 jack johnson, surfer, müzisyen, film-maker
 bruce johnston, müzisyen
 carole king, müzisyen
 lora knight, heiress, believed to be the wealthiest woman in the united states in the 1930s
 cheryl ladd, aktirist
 avril lavigne, şarkıcı
 charles lloyd, caz saksofonisti
 christopher lloyd, oyuncu, producer
 kenny loggins, müzisyen
 jennifer lopez, şarkıcı, aktirist
 julia louis-dreyfus, aktirist
 mike love, müzisyen (beach boys)
 rob lowe, oyuncu
 ross macdonald, yazar
 karl malden, oyuncu
 charles manson, leader of murder cult
 steve martin, oyuncu
 george michael, müzisyen, wham
 dennis miller, komedyen
 robert mitchum, oyuncu
 mary ann mobley, aktris
 peter noone, müzisyen (herman's hermits)
 jack palance, oyuncu
 brad pitt, oyuncu
 ronald reagan, oyuncu, politikacı
 ivan reitman, direktör
 jason reitman, direktör
 jane russell, aktirist
 laura schlessinger, radyo talk show sunucusu, yazar
 charles r. schwab
 elizabeth short, posthumously well-known as the black dahlia
 edie sedgwick, model, aktirist, and companion to andy warhol
 joshua seth, seslendirici ve komedi hipnotist
 kelly slater, surfçü
 george washington smith, mimar 
 alan thicke, oyuncu
 cheryl tiegs, model
 john travolta, oyuncu
 eddie vedder, müzisyen
 paul walker, oyuncu
 joe walsh, musician, singer, song writer, member of the eagles
 ty warner, serbest girişimci, emlak taykonu
 stuart whitman, oyuncu
 brian wilson, beach boys  grubu elemanı
 oprah winfrey, tv suncusu
 jonathan winters, komedyen
 dick wolf, prodüktör
 robert zemeckis, direktör

kardeş şehirler 
santa barbara'nın resmen 8 tane kardeş şehri vardır:
	
  dingle, i̇rlanda, 2003
  palma de mallorca, i̇spanya, 1972
  puerto vallarta, meksika 1972
  san juan, metro manila, filipinler, 2000
  toba city, japonya, 1966
  weihai, çin cumhuriyeti, 1993
  kotor, karadağ, 2013
 , paternò,  i̇talya, 1978

fotoğraflar

ayrıca bakınız 
 1969 santa barbara petrol sızıntısı

kaynakça 

 bu madde i̇ngilizce wikipedia "santa barbara, california" maddesi kaynaklıdır:

dış bağlantılar 

 santa barbara - vikigezgin 
 santa barbara şehrinin resmi sayfası
 city flag: http://flagspot.net/flags/us-ca-sb.html
 santa barbara kaliforniya resmi websitesi
 yerel bilgiler: http://www.edhat.com
 enformasyon sayfalari: http://www.santabarbara.com/
 otobus tarifeleri
 santa barbara depremleri
 santa barbara deniz müzesi 
 tane bedava izleme izinli santa barbara'da yaşayan  nobel odulu kazanmis ucsb akademisyeni alan heeger ile söyleşi videoları  
 tane bedava izleme izinli walter kohn ile söyleşi videoları 

 
kaliforniya'daki şehirler