Galsan Çinag

çinagiyn galsan – şınıkbay oglu çuruk uvaa (tıva türkçesi: чинагийн галсан – шыныкбай оглу чурук-уваа - i̇rgit şınak oglu kalzañ), almanca roman, deneme ve şiir kaleme alan tıva türkleri asıllı moğolistanlı yazar. kam olarak da bilinir. aynı zamanda bir öğretmen ve aktördür.

yaşamı 
leyptsing üniversitesini bitiren çinagiyn galsan 1968 yılından başlayıp moğol devlet üniversitesi yabancı diller bölümünde öğretmen olarak çalışmaktadır. öğretmenliğe başladığından beri şiirleri  moğol ve alman almanaklarında yayınlanmıştır. 1981 yılında alman dilinde yazdığı «tıva tooju (tarih)» (тыва тоожу (төөгү)) diye yazdığı romanından sonra avrupa'da ve dünyanın başka ülkelerinde ünlü yazar olarak tanınmıştır. bu romanının hikâyesi uzundur. señgel tıvası yazarın tıva halkının eski felsefesi, yaşamı, durumu, vatanında meydana getirdiği şiirler, hikâyeler, romanlar ile tuvaları dünyaya tanıtmıştır.
40'ı aşık kitabın yazarı olup eserleri fransızca, rusça, japonca, i̇talyanca, i̇ngilizce, hollandaca gibi türlü dillerde basılmıştır. yabancı ülkelerde edebiyat araştırmacıları galsan çinag eserlerini araştırıp, üniversitelerin öğretim programına da eklemektedirler. kornelia şruden'in “almanya edebiyat eserlerine geçen yazar çinagiyn galsan” (368 sayfa), lorke fon zaalfeld'in,  amerikalı doktor gundula engliş'in kitaplarında geçmektedir. 2003 yılında tuva cumhuriyetine tıva sosyal bilimler enstitüsünün davetiyle varıp «türk yazıtları» (түрктерниң бижимел тураскаалдыры) diye ilmi akademik toplantıya katılmış ve o yıl yine 60 yaşının kutlamasını yapmıştır.

çalışmaları 
şiir kitapları: 
«irı dıştаnıır şаgdа»,
«ööñnü dееskingеn kоkpаlаr»,
«kаjаn-dаа sеni çааjıktırа аlbаdım iy»,
«bulut ıdı»,
«hün kızıl tölgе dаjı: hаm аlgıştаrı»,
«аk-hеm dееgi dаş kiji»;

roman ve hikâye kitapları: 
«dоşkun hаttıg оrаndа»,
«ulug-köş»,
«оn çеdigi hün»,
«bеdik аldаydа çаşkı şаg»,
«börü bоlgаş diji-ıt»,
«dоynаа»,
«şаlıñ bоlgаş оt»;

rоmаnlаrı – trilоji:
«kök dееr»,
«bоrа çеr»,
«аk-dаg»
«çееrbi bоlgаş bir hün»,
«ооrlаtkаn töl»,
«çiñgis-hааnnıñ hаyalаrı»
 bоlgаş öskе-dаа.

moğolca ulаn-bаtоr ilinde yayınlanan kitapları:
«çаñnıktıg şаgnıñ tооjuzu» (1986),
«ölе örtеmçеyniñ hеrеli bоlgаş hölеgyеzi» (1990),
«оn аynıñ dееriniñ аdааndа» (1995),
«еr kаrа bаg» (şülük nоmu, 1995),
«dееrniñ düjü» (2006)

i̇ngilizce çalışmaları

 2004 all the paths around your yurt  (online poetry translation from alle pfade um deine jurte, 1995)
 2004 you will always be untamable  (online poetry translation from nimmer werde ich dich zähmen können, 1996)
 2004 cloud dogs  (online poetry translation from wolkenhunde, 1998)
 2004 oracle stones as red as the sun: songs of the shaman  (online poetry translation from sonnenrote orakelsteine, 1999)
 2004 the stone man at ak-hem  (online poetry translation from der steinmensch zu ak-hem, 2002)
 2006 the blue sky: a novel (translation in print from der blaue himmel, 1994)
 2007 beyond the silence  (online poetry translation from jenseits des schweigens, 2006)
 2007 the gray earth (translation in print from die graue erde, 1999)

almanca çalışmaları

(i̇ngilizce başlıkların almanca açıklaması ile)
 1981 "eine tuwinische geschichte und andere erzählungen" (a tuvan story and other short stories)
 1993 "das ende des liedes" (the end of it)
 1994 "der blaue himmel" (the blue sky)
 1995 "zwanzig und ein tag" (twenty-one days)
 1996 "nimmer werde ich dich zähmen können" (never will i tame you)
 1997 "die karawane" (the caravan)
 1997 "im land der zornigen winde" (in the land of the angry winds, with co-author amelie schenk)
 1997 "der siebzehnte tag" (the seventeenth day)
 1999 "die graue erde" (the grey earth)
 1999 "der wolf und die hündin" (the wolf and the bitch)
 2000 "der weiße berg" (the white mountain)
 2001 "dojnaa"
 2002 "tau und gras" (dew and grass)
 2004 "das geraubte kind" (the robbed child)

yıllara göre çalışmaları

 1981 eine tuwinische geschichte und andere erzählungen. erzählungen. verlag volk & welt, berlin.
 1992 der siebzehnte tag. erzählungen. a1 verlag, münchen.
 1993 das ende des liedes. erzählungen. a1 verlag, münchen.
 1994 der blaue himmel. roman. suhrkamp verlag, münchen; als suhrkamp taschenbuch 1997, isbn 3-518-39220-4.
 1995 eine tuwinische geschichte und neue erzählungen. erzählungen. a1 verlag, münchen.
 1995 zwanzig und ein tag. roman. suhrkamp verlag, frankfurt am main.
 1995 alle pfade um deine jurte. gedichte. waldgut verlag, frauenfeld.
 1996 nimmer werde ich dich zähmen können. gedichte. frauenfeld, waldgut verlag.
 1997 die karawane. erzählungen. a1 verlag, münchen.
 1997 im land der zornigen winde. zusammen mit amelie schenk. waldgut verlag, frauenfeld.
 1998 wolkenhunde. gedichte. waldgut verlag, frauenfeld.
 1999 die graue erde. roman. suhrkamp verlag, frankfurt am main.
 1999 der wolf und die hündin. waldgut verlag, frauenfeld.
 1999 sonnenrote orakelsteine. schamanengesänge. waldgut verlag, frauenfeld.
 2000 der weiße berg. roman. suhrkamp verlag, frankfurt am main.
 2001 dojnaa. erzählung. a1 verlag, münchen.
 2002 tau und gras. erzählungen. unionsverlag, zürih.
 2002 der steinmensch von ak-hem. gedichte. waldgut verlag, frauenfeld.
 2003 die verteidigung des steins gegenüber dem beton. zwei reden. waldgut verlag, frauenfeld.
 2004 das geraubte kind. roman. suhrkamp verlag, frankfurt am main.
 2005 mein altai. erzählungen. a1 verlag, münchen.
 2006 das zaubermächtige goldplättchen und andere märchen aus der gegenwart. waldgut verlag, frauenfeld.
 2006 jenseits des schweigens. gedichte. waldgut verlag, frauenfeld.
 2007 liebesgedichte. gedichte. insel verlag, frankfurt am main/ leipzig.
 2007 die neun träume des dschingis khan. roman. insel verlag, frankfurt am main/ leipzig, isbn 978-3-458-17336-6. (insel-bücherei 1302)
 2007 auf der großen blauen straße. erzählungen. unionsverlag, zürih, isbn 978-3-293-00371-2.
 2008 das menschenwild. erzählung. insel verlag, frankfurt am main/ leipzig, isbn 978-3-458-19302-9.
 2008 die rückkehr. roman. insel verlag, frankfurt am main/ leipzig, isbn 978-3-458-17410-3.
 2011 das andere dasein. roman. insel verlag, isbn 978-3-458-17494-3.
 2012 in der mitte ein feuer. geschichten und bilder der tuwinischen nomaden in der mongolei. buch und dvd zusammen mit gernot gleiss und gernot stadler. verlag g2, klagenfurt, isbn 978-3-200-02558-5.
 2012 gold und staub. roman. unionsverlag, zürih, isbn 978-3-293-00446-7.
 2013 der mann, die frau, das schaf, das kind. roman. unionsverlag, zürih, isbn 978-3-293-00465-8.

ödüller
1992 adelbert-von-chamisso-preis
1995 puchheimer leserpreis
2001 heimito-von-doderer-preis
2002 bundesverdienstkreuz

kaynakça

dış bağlantılar 
u.a. dongak, tuva gumanitarlık şinçilel enstitüsü'nde anabilim dalında öğretim üyesi.
 images of migration and change in the german-language poetry of galsan tschinag by richard hacken  (pdf)
 the poetry of galsan tschinag: an introduction 
 friends of altai 
 "das edle, gute deutschland wird fortbestehen", by wolfgang harrer a.k.a. blau and alysa selene, zdf (almanca, ses dosyası) 
 galsan tschinag zdf mediathek'teki video'su (almanca) 
 galsan tschinag'ın internet sitesi  (almanca)

bibliyografi
 galsan tschinag: a searchable bibliography 

tuva yazarlar
tuva şairleri
tuva şamanları
moğolistan
almanya federal cumhuriyeti liyakat nişanı sahipleri
yaşayan insanlar
şamanlar
tengrici din görevlileri