Kabalacılık

kabalacılık veya kabalizm, kabbala'ya dayanan manevi araştırma ve fikir sistemi.

genel eğilimler 

 merkabah mistisizmi: orta çağ kabalacılığından önce, yahudi mistisizminin gelişiminin ilk dönemidir. bu dönemden kalma literatür mö ilk yüzyıllar ile ms 10. yüzyıl arasındaki döneme aittir. bu dönemde kabalacılık belirli bir seçkin grup tarafından çalışılmaktaydı.
 ortaç ağ almanyasındaki hasidizm (aşkenaz hasidizmi): 1150-1250 gibi kısa bir dönem olmasına karşın yahudi mistisizminin yaratıcı bir dönemidir. bu dönemde hasidizm ilk dönem kabalistlerinden farklı olarak küçük bir aristokratik sekt olarak kalmamış ve fikirleri geniş yahudi toplumuna yayılmıştır.
 peygamberi kabalizm: yaklaşık 1200'lerden 13. ve 14. yüzyılların başlarına kadar sürmüştür.
 zohar: abraham abulafia'nın i̇talya'da peygamberi (prophetic) kabalizmi açıkladığı 1275 yıllardan sonra başlamıştır.
 isaac luria ve okulu: 1492'de i̇spanya tehcirinden sonra gelişen kabalacı yönelimdir. bu dönemde kabalistlerin teojoni ve kozmogoni üzerindeki düşünceleri önceki asırların mesianik eğilimlerinden uzak ve bireyci bir kurtuluşa yönelik gelişme kaydetmiştir. 1534 yılında alman bir aileden kudüs'te doğan isaac luria kutsal ismin ve ibarelerin zikredildiği, yoğun meditasyon uygulamaları geliştirmiştir. dualarında öğrencilerine "i̇srail için, i̇srail'de ve i̇srail" e adamalarını istemesi sebebiyle onun i̇srail milliyetçiliğini bilmeden de olsa başlatan kişi olduğu da söylenir.
 sabetaycılık: osmanlı topraklarında yaşayan sabetay sevi adlı yahudi bilgininin 1665 ve 1666 yıllarındaki mesiyanik hareketi ve sonrasında padişah iv. mehmed'in zorlamasıyla i̇slamı seçmesiyle başlayan bir süreçtir. kendisine bağlı olan yahudilerin önderlerinin yaptığı gibi i̇slamiyeti benimseyip "dönme" lakabıyla anılmaları bazı yorumcular tarafından sadece görünüşte gerçekleştiği ve sabetay'ın öğretilerine inanmayı ve bazı ritüelleri devam ettirdikleri iddia edilmiştir.
 hasidizm: kabalacılığın bu son ve halen içinde bulunulan dönemi 18. ve 19. yüzyıllarda polonya ve ukrayna hasidizmlerinden doğmuştur ve orta çağdaki alman hasidizmiyle hiçbir ilişkisi yoktur. bu dönem hasidizminin kurucusu 18. yüzyılın ünlü yahudi mistiği israel baal shem ("kutsal adın üstadı" anlamına gelen bir lakaptır) sebatey sevi'nin sabetaycılık hareketi üzerindeki etkisi kadar hasidik hareket üzerinde güçlü bir etkiye sahip olmuştur. rus ve polonya yahudilerinin büyük bir kesimi özellikle 19. üzyılın ortalarına kadar harekete katılmışlar ancak aynı dönemde rusya ve slav ülkeleri dışında yahudi mistisizminin bu formuna büyük bir kabul gösterilmemişti, ancak özellikle yirminci yüzyılın son yarısında hareketin önemli ölçüde genişlediği de görülmüştür. bu genişlemede etken faktörlerden biri ilk dönem kabalist literatüründen farklı olarak hasidik yazmaların genel kitle tarafından daha kolay anlaşılabilir, nüfuz edilebilir olmasıdır.

yahudi mistisizminin genel karakteristikleri 

 kabalistler ortodoks musevi teolojisinin kavram ve fikirlerini kullanmakta fakat onlara yeni anlamlar vermektedirler. örneğin "hiçlikten yaratılma" anlayışı yahudi felsefesinin dogmatik tartışmalarında geçen bir ifadedir. buradaki hiçlik en yalın haliyle tanrı'nın ne kendisi ne de bir başka varoluş biçimiyle ilişkilidir. kabalistler de hiçlikten yaratılma fikrini benimserler fakat onların durumunda hiçlik kendisinden her şeyin südur ettiği bir şeydir ve bu haliyle sadece bir olumsuzlama içermemektedir. kabalistlerin ifadesiyle bu hiçlik diğer tüm gerçekliklerden sonsuz kere daha fazla gerçek olan şeydir ve nefs tüm sınırlamalarından soyunduğu ve bu hiçliğin derinliklerine nüfuz ettiğinde orada uluhiyetle karşı karşıya gelir. "hiçlikten yaratılış" pek çok mistiğin gözünde esasen "tanrı'dan yaratılma" anlamına gelmektedir.
 scholem'e göre kabalizmin mistisizmin yahudi olmayan diğer mistisizm formlarından ayırt edici genel karakteristiği onun hem tarihi hem de metafizik açıdan eril (masculine) bir öğreti oluşudur. i̇slam ve hristiyan mistisizminin tersine yahudi mistisizminin uzun tarihinde bir kadın figürün etkisine rastlanılmamaktadır. scholem bu durumun yahudi kadının talmudik öğretilere göre düzenlenmiş sosyal hayattaki konumuna bağlı olmadığına zira kadının i̇slam ve orta çağ hristiyanlığındaki sosyal pozisyonunun her iki dinin mistik kollarındaki kadınların etkisini önlemediğine dikkati çeker. scholem'e göre bu durum, kabalistik şekinah kavramı ve ortodoks yahudi düşüncesinde kadınlığın reddedilmemesiyle paradoks oluştursa da kozmosdaki dişil unsur ve kadının demonik bir doğaya sahip olduğu şeklindeki eğilimden kaynaklanmaktadır.

ayrıca bakınız 
 kabbala
 sabetay sevi

kaynakça 
 gershom scholem - major trends in jewish mysticism, schocken books, new york, 1995.
 perle epstein, kabala-musevi mistiklerin yolu, dharma yayınları, i̇stanbul,1993.

dış bağlantılar 
 kabala bilgeliği  kabala bilgeliği
 kabala turkish forum  kabala turkish forum
 masonluk ve masonlar 
 yahudi ve i̇slam mistisizmi: yahudi urbasıyla sufilik yolunda
basically jewish kabbalah and similarity to hinduism 

yahudilik felsefesi