Başkurtlar

başkurtlar (başkırtça: башҡорттар/başqorttar, ipa: bɑʂqʊrtˈtɑr, rusça: башкиры) rusya'ya özgü bir kıpçak türk etnik grubudur. rusya federasyonu cumhuriyeti başkurdistan'da ve doğu avrupa'nın kuzey asya ile buluştuğu ural dağları'nın her iki tarafını da kapsayan daha geniş tarihi badzgard bölgesinde yoğunlaşmışlardır. başkurtların daha küçük toplulukları da tataristan cumhuriyeti'nde, perm bölgesi, çelyabinsk, orenburg, tümen, yekaterinburg ve kurgan bölgelerinde ve rusya'nın diğer bölgelerinde yaşamaktadır; kazakistan ve özbekistan'da oldukça büyük azınlıkları vardır.

başkurtların çoğu, türk dillerinin kıpçak koluna ait olan tatar ve kazak dilleriyle yakından ilişkili nesli tükenmekte olan bir dil olan başkurtça'yı konuşur; diğer türk halklarıyla tarihi ve kültürel yakınlıkları paylaşırlar. başkurtlar çoğunlukla hanefi mezhebine bağlı sünni müslümanlardır. daha önce göçebe ve şiddetle bağımsız olan başkurtlar, 16. yüzyıldan itibaren yavaş yavaş rus egemenliğine girmişlerdir.

etimoloji
bashqort adındaki endonym etimolojisi ile ilgili birçok farklı teori vardır:
başkurt adının beş ogur sözcüğüyle ilgili olduğu sanılmaktadır.
18. yüzyılın etnografları v. n. tatishchev, p. i. richkov ve johann gottlieb georgi tarafından yazılan bir halk etimolojisine göre, başkurdup kelimesi aslında "kurt lideri" (yani bash "baş" ve qort "kurt" anlamına geliyordu).
tarihçi v. s. yumatov (1847) orijinal anlamın "arıcı, beemaster" olduğunu öne sürdü.
antropolog r. m. yusupov, başkurd'un aslında "kurt-çocuk" veya "kahramanların soyundan", yani "soydan, çocuktan" ve "kahramandan" kahkahadan "kurt" anlamına gelen i̇ran kökenli bir bileşik kelime olabileceğini düşünüyor.
tarihçi ve arkeolog mikhail artamonov, şimdilerde başkurdistan denilen bölgede yaşayan i̇ranlı bir i̇skit kabilesi olan bušxk (ya da bwsxk) adının yolsuzluk olduğunu öne sürüyor.

tarih

rus devletine katılmadan önce
modern başkurtlar ortalama olarak% 60 “batı-avrasya / avrupa” genetik bileşenlerine ve yaklaşık% 40 “sibirya / doğu asya” genetik bileşenlerine sahiptir. başkurdular aslen göçebe pastoralistlerdi. 19. yüzyıl boyunca göçebe yaşam tarzlarından vazgeçtiler (rus sömürgecilerinin baskısı altında) ve tarıma başladılar. başkurdular, şimdiye dek bušxk 'gibi başkurdistan’da olan ve onlardan inebilecek olan i̇ran kabilelerine bazı kültürel benzerliklere sahip olduğu düşünülmektedir. mikhail artamonov başkurdelerin, ilk binyıl ce’nin türk göçleri sırasında kültürel olarak "türkleşmiş" (dil değiştirme süreci dahil) olan i̇skit kabilesi bušxk’ten geldiğini öne sürdü.

avrasya bozkırındaki hint-i̇ran halklarının soyu tükenmiş dallarına bağlantılar, 20. yüzyılın başlarından beri bilim adamları tarafından öne sürülürken, rus dilbilimci eugene helimski, bu "soyu tükenmiş hint-i̇ran şubesinin" "andronovo nüfusu" olarak görülmesi gerektiğini açıkladı. başkurdistanlı bir bilgin olan salavat gallyamov - bir filolog nikolai dmitriev'e atıfta bulundu - başkurdelerin ilk olarak hint-hint dili konuştuğu hipotezini destekleyen i̇ran'ın başkır sesbilgisi üzerindeki etkisinin üstlenilebileceğini gösteriyor.

tüm paleontolojik ve antropolojik bulgular doğrultusunda andronovo kültürü başkurt halkının muhtemel kökeni olarak tahmin edilir. andronovo kültürü ön-türkler tarafından kurulduğuna dair bazı kanıtlar var. 1970′lere kadar yapılan, avar çağı ile ilgili arkeolojik kazılarda çıkarılan insan iskeletlerinde germen, i̇slav, i̇ranlı, fin-ugor gibi türlü tipler arasında türk tipinin de (braki-sefal) dikkati çekecek ölçüde olduğu, hatta bazı buluntu yerlerinde, aslî türk soy’unu temsil eden “andronovo tipi”ne bile % 10-15 gibi, oldukça yüksek bir nispette rastlandığı tespit edilmiştir.

12. yüzyıla kadar eski türk dinini koruyan başkortlar, altın-orda egemenliğinde i̇slamiyeti kabul etmişler.

rus devletinde yaşam
1557-1557 yıllardan rus devleti altına girmişlerdi.

sovyet dönemi
1917 devriminden sonra, rusya içinde ulusal bir federal cumhuriyet oluşturma gereği üzerine bir karar veren all-bashkir qoroltays (sözleşmeler) var. sonuç olarak, 15 kasım 1917 başkurdistan bölgesel (ortada) shuro (belediye), baskın olarak orenburg, perm, samara ve ufa eyaletlerinin başkurdistan illeri olan ukir eyaleti nüfusu olan bölgelerde kurulmasını ilan ediyor.

aralık 1917'de, tüm milletlerin nüfusunun çıkarlarını temsil eden all-bashkir (seçmen) kongresi'ne katılan delegeler, başkurdistan bölgesel şuro'nun ulusal-bölge özerkliğinin ilan edilmesine (farman # 2) karar verilmesi için oybirliğiyle oy kullandı. cumhuriyet) başkurdistan. kongre başkurdistan hükûmeti, parlamento öncesi - kese-qoroltay hükûmeti ve diğer iktidar ve idare organlarını oluşturdu ve nasıl devam edileceğine dair kararlar alındı.

mart 1919’da, rus hükümeti’nin başkurdistan hükümeti ile yaptığı anlaşmalara dayanarak başkurdistan özerk sovyet sosyalist cumhuriyeti kuruldu.

mevcut durum
11 ekim 1990’da cumhuriyet yüksek kurulu, devlet egemenlik beyanı’nı ilan etti. 31 mart 1992 başkurdistan, rusya federasyonu yetkilileri ile egemen cumhuriyetlerin otoriteleri arasında ve rusya’nın yapısını belirleyen başkurdistan cumhuriyeti’nin ek’i arasında yer alan ve yetki alanlarının sınırlandırılması konusunda federal bir anlaşma imzaladı. başkurdistan cumhuriyeti ile rusya federasyonu arasında sözleşmeye dayalı ilişkiler.

başkurtça 
ana madde: başkurtça 

örnek cümle:

notlar: ә'yi "a" gibi okumalısınız. bu harf e'ye yakın bir a sesi çıkartır. x genizsi h'dir.
ž harfi de d harfine yakın bir z sesi çıkartır.

 rәxim itegež.- hoş geldiniz.

başkurtların halk kahramanı salavat yulaev'dir.

önemli başkurtlar
zeki velidi togan - türk tarihçi, türkolog, başkurt devrimi ve bağımsızlık hareketi önderi.
salavat yulayev - ünlü başkurtistan istiklal savaşcısı ve şairidir. 
zagir i̇smagilov - sovyet besteci ve eğitim adamı.
mortaza rahımov - 1993-2010 ellarda başkurtistan cumhuriyeti cumhurbaşkanı
celil kiyekbayev - sovyet başkurt bilim insanı, türkolog, filolog.
hediye devletşina - sovyet başkurt şair, yazar.

ayrıca bakınız
 uniform türk alfabesi
 japonya'daki tatar ve başkurt toplulukları
 başkurt mutfağı
 bandebika kashane

resimler

kaynakça

dış bağlantılar 
 başkurtların tarihi, prof. dr. saadettin gömeç