Harmanlanmış öğrenme

karma öğrenme, hibrit öğrenme, karışık öğrenme olarak da bilinen harmanlanmış öğrenme en sade tanımıyla geleneksel eğitim metodunun çevrimiçi (online) eğitim materyalleriyle zenginleştirilmesi yani harmanlanması olarak tanımlanmaktadır . kullanılan teknolojilerin yanı sıra farklı eğitim felsefelerinin geleneksel öğrenme  ortamında birlikte kullanılması da harmanlanmış öğrenme olarak tanımlanmaktadır .
 

online : bu kısım daha çok öğrenmeye yönelik ilk kısımlardır ki bunlar bilgi ve kavrama olarak düşünülebilir. ayrıca bilginin kazanılması, tekrara ve bilgiye yönelik egzersizlere bağlı olduğu söylenebilir.

yüz yüze : bu kısım ise öğrenmeye yönelik daha ileri basamakları kapsamaktadır. sentez, analiz ve değerlendirme öğrenmenin ileri basamakları olarak sayabiliriz. bu kısım etkileşimlerle desteklenmelidir.

harmanlanmış öğrenme : harmanlanmış öğrenme geleneksel eğitimi desteklemek amacıyla teknolojik materyallerin kullanılması olarak düşünülmemelidir. harmanlanmış öğrenmedeki denge çevrimiçi ağırlıklı eğitim veren bir kurumun verimliliği arttırmak amacıyla çevrimiçi eğitime ek olarak yüz yüze ders vermesi olarak da düşünülebilir.

temel bileşenler 
keller, gagné, bloom, merrill, clark ve gery’ nin teorilerine bakarak harmanlanmış öğrenme yönteminin 5 temel bileşeninin şunlar olduğu söylenmektedir:

 eşzamanlı etkinlikler
 öğrenci merkezli öğrenme
 i̇şbirliği
 değerlendirme
 performans destekleyici materyaller

eşzamanlı etkinlikler 

tüm öğrencilerin aynı anda kullanabileceği “sanal sınıflar” bu kategoriye örnek gösterilebilir. sanal sınıf uygulaması için öncelikle bir sunucu üzerinde ad alınması gereklidir. sanal sınıfa üye başvurularının kontrolü  öğretmen tarafından yapılabildiği gibi bir sunucusu üzerinde sanal sınıf açan  bir eğitim kurumu için hocanın kontrolüne gerek kalmadan, kayıt kabul işleri tarafından da yapılabilir. katılımı ve sanal sınıfta yapılacak tartışmaların kalitesini dolayısıyla dersin kalitesini artırmak amacıyla tartışma konuları  önceden belirlenip, öğrencilere sene başında iletilen ders içeriklerinde tartışma zaman aralığı da belirtilerek bildirilebilir. sanal sınıfta tartışmalara katılım gerçek sınıf ortamından daha fazla olmaktadır.

uygulama sonucundaki avantajlar  özetlenecek  olursa sanal sınıf uygulaması:

 öğretmen-öğrenci iletişimini artırır.
 öğrenciler arasındaki iletişimi artırır ve karşılıklı fikir alışverişleriyle öğrenme süreci hızlandırır.
 sanal sınıfa üye olan öğrenci, öğretmen ve diğer öğrencilerle sürekli etkileşim içinde olabileceğinden derse daha iyi motive olur.
 öğrenimin etkinliğini artırır. .

öğrenci merkezli öğrenme 

öğrencinin kendi zamanını ve hızını kendisinin ayarlayabileceği etkinlikler bu kategoriye dâhildir. örneğin; etkileşimli internet tabanlı eğitim ya da eğitim cd-leri.

genel amaç doğrultusunda hazırlanan bu programın yaklaşımları şunlardır;

 öğrencinin, mevcut ve gelecekteki eğitsel gereksinimlerinin farkına varmasına yardımcı olmak.
 kendi fiziksel ve zihinsel yeteneklerini, sınırlarını, yani “öğrenme profilini” keşfetmesine yardımcı olmak.
 belirlenecek eğitsel ihtiyaçlarının gerektireceği bilgi, beceri, ve tutumlara yönelik davranışların, öğrenme profiline uygun yollarla ve bizzat kendisince kazanılmasına yardımcı olmak.yani “öğrenmeyi öğrenme” ye dayalı bir yaklaşımdır ki bu yönüyle oluşturmacı bir yaklaşım sergilemektedir..
 öğrenciye farklı metaryellar sunarak öğrenciye seçme özgürlüğü sunmak.

i̇şbirliği 

harmanlanmış öğrenmede, uygulamalar için hazırlanan çevre öğrencilerin birbirileri ile iletişim kurmalarına imkân vermelidir. bunu gerçekleştirmek için e-posta, tartışma grupları veya çevrimiçi sohbet imkânları kullanılabilir.

bu yöntemle, kendi hızında öğrenme deneyimleri işbirliği imkânlarıyla daha verimli olmaktadır. i̇şbirliğine dayalı öğrenme ortamları sosyal birer canlı olan öğrencilerin geleneksel bilgi sunuş yöntemlerinde sahip olamadıkları avantajlar sunmaktadır. çünkü; grup, bir kişinin tek başına gösterdiği performanstan daha fazlasını gösterebilecektir. harmanlanmış öğrenme uygulamalarında öğretmen ve öğrencilerin eş zamanlı olarak internet üzerinden sohbet etme, tartışma odalarında bilgi paylaşma veya e-posta aracılığı ile işbirliği yapmalarına imkân verilmelidir. i̇şbirliği yapma öğrenci-öğrenci ve öğrenci-danışman arasında olabilmektedir.

  öğrenci-öğrenci işbirliği öğrencilerin kendi aralarında önemli konuları tartışmalarına imkân vermekte ve birbirilerinden öğrenmelerine yardımcı olmaktadır.
  öğrenci-danışman işbirliğinde ise danışmanın öğrenciye konu ile ilgili olarak bire-bir soru sorması, öğrencinin ihtiyacına göre onu yönlendirmesiyle mümkün olmaktadır.

değerlendirme 
öğrencinin konu hakkında bilgisi olup olmadığını sınayan ön değerlendirme ve öğrenme aşaması sonrasında yapılan değerlendirmeler bu kapsamdadır: quizler gibi. harmanlanmış öğrenme de değerlendirmeyi 4 başlık altında toplayabiliriz.

birincisi öğrencilerin tepkilerinin değerlendirilmesi, öğrencilerin tatmin seviyelerini ortaya çıkarır. bunun iki önemli nedeni vardır. birincisi;  öğretmenlerin genellikle öğrencilere fikirlerini sorarak onların daha etkin çalışabilmeleri için nelere ihtiyaç duyduklarını öğrenip, gelen görüşler doğrultusunda eğitim ile ilgili kararlar alması, ikincisi; katılımcıları öğrenmeye teşvik etmek ve öğrenme ile ilgilenmelerini sağlamaktır.

i̇kincisi öğrenmenin değerlendirilmesi olarak sayabiliriz. burada eğitim süreci içerisinde bilgi düzeyinin arttırılması, yetenek ve davranışların geliştirilmesi ile ilgili değişmeler değerlendirilir.

davranışların değerlendirilmesi bir diğer başlıktır. bu aşamada iş performansınının değerlendirilmesi yapılmaktadır. öğrencilerin öğrendiklerini, ne oranda işinde uygulayabildiğini ölçmeye çalışmaktadır.

son olarak sonuçların değerlendirilmesi öğrenme durumunun yüksekliği, daha yüksek oranda verimliliğe ulaşması, eğitim süreci ile oluşacak sonuçların ölçümü yapılır.

performans destekleyici materyaller 
öğrencinin öğrendiklerini pekiştirebileceği ya da öğrenmesine yardımcı olabilecek materyaller bu gruba dahildir.

 çalışma rehberi ve ders notları
 kaynak dosyalar (pdf, doc, vb.)
 görsel materyaler(power point, video, vb.)
 ek bağlantı sayfaları.

temel problemler 
harmanlanmış öğrenme metodunun kullanılması beraberinde birtakım zorlukları da getirmektedir. şöyle ki;

 eğitim verecek kurumun harmanlanmış eğitim verecek “gelişme programı hazırlaması“.
 öğretmenlerin harmanlanmış öğrenme kursların içeriğini düzenlemeleri için gerekli zaman.
 yeni sistemin verimli olabilmesi için öğrencilerin hazırlanması

başlangıçta karşılaşılacak temel problemlerdendir .

tarihi 
teknolojinin ilerlemesiyle birlikte ortaya çıkan yeni sistemler var olan geleneksel eğitim sistemini ister istemez etkilemiştir. önceleri geleneksel eğitim metodu ve çok uzak geçmişe sahip olmayan uzaktan eğitim sınırları keskin çizgilerle çizilmiş iki yöntem olsalar da her iki sistemdeki eksikliklerden dolayı sistemler birbirinin tamamlayıcısı durumuna gelmiştir. şöyle ki, uzaktan eğitim ilk zamanlarda yazı tabanlı (mektup) olduğundan yüz yüze eğitimdeki canlılığın ve etkinliğin eksikliği duyulmuştur. diğer taraftan da yüz yüze eğitimde bireysellik arka planda kalmıştır. karşılıklı eksiklikler iki sisteminde pozitif yönlerin kullanıldığı daha net bir ifadeyle harmanlandığı yeni bir öğrenme modeli oluşturmuştur .

ayrıca 1990’lardan beri uzaktan eğitimde gelişmeler olmasına rağmen birçok kurum harmanlamış öğrenme metodunu tercih etmiştir. uzaktan eğitim alan öğrencilerin toplumdan soyutlanması yani öğrenme sürecinde etkileşimden yoksun olmaları harmanlamış öğrenmenin daha da önem kazanmasına yol açmıştır.

gelişmeler 

avrupa birliği socrates programı, avrupa’da en az konuşulan dillerin konuşulmasını hedefleyerek harmanlanmış öğrenme dersleri için yatırım yapmaktadır. geliştirilen projeler arasında tool (tool for online and offline language learning) ve  all  (autonomous language learning) projeleri var. bu projeler sırasıyla euroed vakfı tarafından iasi, romanya’ya ve cnai vakfı tarafından pamplona, i̇spanya’ya kuruldu.her bir proje harmanlanmış öğrenmeyi, a2 (orta seviye) seviyesi ile cefr (common european framework of reference) tanımlayıcı yeterliliği ile uyumluluğu amaçlamaktadır.

projenin dahil olduğu diller

 all: romence [ http://www.euroed.ro/   euroed foundation] , türkçe [ http://www.cukurova.edu.tr/   çukurova university], litvanyaca  vilniaus gedimino technikos university  , bulgarca  znanie association  
 tool: slovakça, hollandaca, macarca, estonyaca, maltaca .

proje sonucunda çıkan program dil okulları ve yüksek öğrenim kurumları içindir. projenin hedefi all ve tool programlarının içindeki dillerin öğrenimi ve öğretimi için, diğer dillerin de öğretimi ve öğrenimine uyarlanabilecek, çevrimiçi ve çevrimdışı materyaller ile karma öğrenim sistemi oluşturmaktır.
karma öğrenim metodu oldukça yeni sayılır. bu yöntem öğrenim ve öğretimi; geleneksel sınıf öğretimin mantığıyla ve internet aracılığıyla eğlenceli ve esnek bir yapı kazanmıştır. bu da programın motive edici yönünü ortaya çıkartıyor.

uygulama geliştirme aşamaları 
harmanlanmış öğrenme metodunun uygulanması için genelgeçer kurallar yoktur. fakat yapılan çalışmalar dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar olduğunu göstermektedir.

hazırlık aşaması 

verilecek eğitimin amaçlarının ve kazanımlarının belirlendiği aşamadır. kullanılacak olan materyallerin belirlendiği aşama olarak da adlandırılır.

kararlılık ve önem 

verilecek eğitimin ne kadar süreliğine verileceğinin önceden saptanarak gerekli içerik düzenlemelerinin yapıldığı aşamadır. yapılan düzenlemelerin gerektiğinde değiştirilebilecek nitelikte olması da diğer önemli bir unsurdur.

etkileşim ve maliyet 

i̇nsanla birebir etkileşiminin kurs boyunca ne kadar gerekli olduğunun diğer bir deyişle kursun ne kadarının uzaktan ne kadarının yüz yüze yapılacağının düzenlenmesidir. bu düzenleme de kullanılacak teknolojilerin hangileri olacağının belirlenmesinde yardımcı olacak ve böylece maliyet hesaplaması yapılabilecektir.

öğrenme kaynakları ve deneyim 

bu aşama öğrencilerin hazırlanan materyalleri ne şekilde kullanacağının belirlendiği aşamadır. öğrencilerin hazırlanan içeriğe erişiminin sürekli mi yoksa süre sınırlı mı olup olmayacağı ve öğrencilerin içeriği grup olarak mı yoksa bireysel olarak mı kullanacağının belirlenmesi gerekir.
bu önemli noktalar uygulamanın hazırlık aşamasını oluşturmaktadır.

harmanlanmış öğrenme metodunun uygulamaya geçirilmesi hiç şüphesiz teknolojik araçların desteğiyle olmaktadır. aşağıdaki seçenekler harmanlanmış öğrenmeyi mümkün kılmaktadır.
 sanal sınıflar
 i̇nteraktif bilgisayar temelli eğitim
 çevrimiçi danışmanlar
 eş zamanlı sanal işbirliği yazılımları
 kendinden yönetimli web temelli kurslar
 i̇ş ortamında kullanılan elektronik performans destek sistemleri
 geleneksel sınıf veya laboratuvar düzenlemeleri
 okuma ödevleri
 cd-rom
 tele eğitimler .

sanal sınıflar 

harmanlanmış öğrenmenin uygulama aşamasını daha iyi anlamak amacıyla sanal sınıfların içeriğine göz atmakta fayda var; internet tabanlı bu uygulama türünde  sınıflar teknolojik  araçlar kullanılarak düzenlenmektedir. bu uygulamada yüz yüze eğitime ek olarak sınıfta anlatılan ders video aygıtları kullanılarak kaydedilir ve internet aracılığıyla öğrenciye iletilir. geleneksel eğitim metodunun vazgeçilmezi beyaz tahtada yapılan çizimler web tabanlı ortamda öğrencilerle buluşabilmektedir.

geleceği 
1990’ların başında çevrimiçi (online) öğrenme çok büyük bir önem kazanmıştır. çevrimiçi öğrenme kavramıyla beraber harmanlanmış öğrenmenin önemi günden güne artmaktadır. harmanlanmış öğrenme çevrimiçi öğrenmeye olan ilgi ve ihtiyacın artmasıyla gelecekte çok büyük önem kazanacak ve çevrimiçi öğrenme kavramının yerini alacaktır. bu değişimin en önemli sebeplerinden birisi de çevrimiçi öğrenme yapısı ile ilgilidir. çevrimiçi öğrenme içinde kullanılan yöntemlerin artmasıyla harmanlanmış öğrenme biçimine dönüşmektedir. öğrenmedeki farklılıklardan oluşan açığa karşı eğitimcilerin harmanlanmış öğrenmeye ihtiyacı günden güne artmaktadır . öğrenme ortamının kalitesinin arttırılmaya ihtiyacı olduğunu düşünürsek harmanlanmış öğrenmenin gelecekteki önemini kolaylıkla fark edebiliriz. uzaktan eğitimin yaygınlaşması harmanlanmış öğrenmenin gelecekteki öneminin artacağını gösteren bir başka bulgudur.

çalışmalar 

harmanlanmış öğrenme metodunun ne düzeyde uygulandığı ve ne hızda ilerlediğiyle ilgili çalışmalar yapılmaktadır.
aşağıdaki araştırma sonuçları lise düzeyinde harmanlanmış öğrenme metodunun kullanımının ne düzeyde olabileceğini  göstermektedir. şöyle ki,  yapılan araştırma sonuçlarına göre  araştırmaya katılan % 20'lik grup 2013 yılı itibarıyla harmanlanmış öğrenme metodunun liselerdeki eğitimin %81-%100' üne hakim olacağını öngörmüşlerdir.

yaklaşımlar 
harmanlanmış öğrenmenin gelecekte ne gibi özelliklere sahip olacağıyla ilgili birtakım değerlendirmeler bulunmaktadır.harmanlanmış öğrenme aşağıdaki özelliklerin birçoğuna şimdiden  sahip olduğundan, gelecekte kullanılabilirliğinin artacağı düşünülmektedir.

mobil 

teknolojinin gelişmesiyle birlikte taşınabilir aygıtların kullanılması harmanlanmış öğrenmenin uygulanmasını daha da  kolaylaştırmıştır.
özellikle cep telefonları, kablosuz internet bağlantısının yaygınlaşması harmanlanmış öğrenme ortamlarını zenginleştirmiştir.

görsel 

 resim
 animasyon
 grafik
 simülasyon
 video 
   
gibi görsel öğelerin kullanılmaya başlanması harmanlanmış öğrenme ortamlarını zenginleştirmiştir.

bireysel 

harmanlanmış öğrenme  geleneksel  öğrenme  metodundan farklı olarak bireyselliğin önem kazanmasına sebep olmuştur.
harmanlanmış öğrenme ortamları teknolojinin gelişmesine paralel olarak zenginleşmekte ve bu da  öğrencinin kendine uygun olan materyali seçerek, kendi çalışma yöntemini kendisinin seçmesine yardımcı olmaktadır.

etkileşimli, i̇şbirlikçi, global 

harmanlanmış öğrenme insanları, olayları, aktiviteleri birbirine bağlayarak global yapının oluşmasını sağlamaktadır.bilginin paylaşılabileceği ortamlar sayesinde grup çalışmaları farklı boyut kazanmaktadır. forum gibi ortamlarla da bilgi birçok açıdan kolaylıkla ele alınarak değerlendirilebilmektedir.

otantik, talep edilen 

harmanlanmış öğrenme uzaktan eğitimde kullanılan simülasyon, problem tabanlı öğrenme modellerinin yaşama geçirilmesini sağlamaktadır. ayrıca çağın gereksinimlerine cevap verecek nitelikleri taşıdığı için talep edilmektedir.

i̇ş ve öğrenmeyi bağdaştırıcı 

harmanlanmış öğrenme sayesinde öğrenci bir yandan çalışırken diğer taraftan bu aktif süreci teknolojik materyallerle zenginleştirebilmekte, çalışmalarını  rapor edebilmektedir.
harmanlanmış öğrenmenin kullanılabilirlik ve ulaşılabilirlik özellikleri sayesinde öğrenciler uygulamalar yardımıyla iş ve öğrenmeyi birleştirebilmektedirler.

esnek 
geleneksel öğrenme metodunda dönemlere ayrılan eğitim süreci, harmanlanmış öğrenmede daha esnek bir yapıya kavuşmuştur.bilgiye teknoloji sayesinde istenilen zamanda ulaşılabilmektedir.

kurs dizaynı 

harmanlanmış öğrenme tekniğini kullanan bir kurs tasarımında 5 ana öğe bulunmaktadır.

bunlar:

 sanal sınıf ortamları
 i̇letişim ortamları
 uygulamalar ve değerlendirmeler
 kişisel öğrenim materyalleri
 performans destek materyallerdir.

değişen roller 

harmanlanmış öğrenme metodunda öğretmene olan ihtiyaç azalmamakta aksine artmaktadır. geleneksel öğrenme metodundan farklı olarak öğretmen; danışman, rehber rolünü üstlenmektedir. ayrıca teknolojik gelişmelerle birlikte  kendini yenileme ve dinamizm klasik öğretmen profilini ortadan kaldırmaktadır.

uzmanlık alanının oluşması 
harmanlanmış öğrenme metodunun teknolojiyle iç içe olması diğer bir deyişle sürekli değişim içinde olması bu alanda uzmanlaşmayı gerekli kılmaktadır.

ayrıca bakınız 
 e-öğrenme
 i̇nternet
 oluşturmacılık
 sanal sınıflar
 teknoloji
 uzaktan eğitim
 video
 web-tabanlı öğrenme

kaynakça 

  kaynar, d. (n.d) blended learning (karma öğrenme)’ de yaklaşımlar ve modeller.retrieved july 20, 2008, from  https://web.archive.org/web/20070828002623/http://buelc.boun.edu.tr/ebulten/sayi09/makaleler/blended_learningde_yaklasimlar_ve_modeller.htm.
  singh, h.(2003). building effective blended learning programs.43(6),51-54. retrieved july 20, 2008 from    http://www.bookstoread.com/framework/blended-learning.pdf .
  picciano, a,g.(n.d) blended learning: implications for growth and access. retrieved july 21, 2008 from  http://www.sloanc.org/publications/jaln/v10n3/pdf/v10n3_8picciano.pdf.
  özmen, ş.(n.d) eğitimde sanal sınıf uygulaması ve sonuçları
  talim terbiye dairesi müdürlüğü.retrieved 26 july,2008  from http://talimterbiye.mebnet.net/ogrenci%20merkezli%20egitim/ogrencimerkezliegitim.html 
  ünal d,p .(n.d). öğrenme (harmanlanmış –karma   öğretim ortamı ) ve uygulama örnekleri.retrieved july 26, 2008 ,from http://uretim.meb.gov.tr/egitekhaber/s76/yazarlar/d%c4%b1lsad.htm 
  çınar, z.(2002). e-öğrenme. retrieved july 26, 2008 from https://web.archive.org/web/20080424040630/http://www.bilgiyonetimi.org/cm/pages/mkl_gos.php?nt=686#ust
  carman, j,  m. (2002). blended learning design: five key ingredients. retrieved july 20,2008 from  https://web.archive.org/web/20071029051258/http://www.knowledgenet.com/pdf/blended%20learning%20design_1028.pdf.
  koohang, a. britz, j. seymour, t. (2006). hybrid/blended learning: advantages, challenges, design, and future directions. retrieved july 20, 2008 from http://proceedings.informingscience.org/insite2006/prockooh121.pdf .
  bonk, j. graham, c,r. (in press). blended learning systems: definition, current trends,  and   future directions. san fransisco ca: pfeiffer publishing . retrieved july 22, 2008 from  http://www.publicationshare.com/graham_intro.pdf .
  vaughan, n. (2007). perspectives on blended learning in higher education.6(1), 81-94. retrieved  july 22, 2008 from http://web.ebscohost.com/ehost/pdf?vid=2&hid=15&sid=136f2c23-36c8-453d-a9e6-d8859897f368%40srcsm1 .
  all.(2006). retrieved july 27, 2008 from http://www.allproject.info/index.php?id=30&l=0 
  rossett, a. douglis, f. frazee, r, v.(2003). strategies for building blended learning.
  ünal d,p .(n.d). öğrenme (harmanlanmış –karma   öğretim ortamı ) ve uygulama örnekleri. retrieved july 26, 2008 ,from http://uretim.meb.gov.tr/egitekhaber/s76/yazarlar/d%c4%b1lsad.htm 
  brandon hall.(n.d) using technologies in a blended learning curriculum.
  bonk, j. graham, c,r. (in press). blended learning systems: definition, current trends,  and   future directions. san fransisco ca: pfeiffer publishing . retrieved july 22, 2008 from  http://www.publicationshare.com/graham_intro.pdf .
  bonk, j. graham, c,r. (in press). blended learning systems: definition, current trends, and future directions. san fransisco ca: pfeiffer publishing . retrieved july 22, 2008 from http://www.publicationshare.com/graham_intro.pdf .

dış bağlantılar 
 all resmi web sitesi 
 tool resmi web sitesi 
 odtü_böte_harmanlanmış öğrenme ortamları 
 e-öğrenme ve uzaktan eğitim hakkında. www.eogrenme.net 
 e-learning bilgilendirme postası
 elearningtalks.com, e-öğrenme (elearning) ve teknoloji destekli eğitim
 sakarya üniversite'si uzaktan eğitim merkezi.
 odtü internete dayalı eğitim 
 uzaktan eğitim kaynakları

pedagoji