Speaker: Marc BOTENGA (Belgium — Parti du Travail de Belgique)
Political group: The Left group in the European Parliament - GUE/NGL
Date: 2021-04-26
Debate: Establishing Horizon Europe – laying down its rules for participation and dissemination - Specific Programme implementing Horizon Europe – the Framework Programme for Research and Innovation - European Institute of Innovation and Technology - Strategic Innovation Agenda of the European Institute of Innovation and Technology (debate)

  Marc Botenga,  deputising for the rapporteur. – Madam President, unfortunately Marisa Matias, rapporteur for the report on the European Institute of Innovation and Technology, is in self-isolation due to a risk contact and she can therefore not attend the debate physically, but she is of course with us at a distance.
On her behalf, let me first thank all the shadow rapporteurs, the members of the secretariat, technical services, staff members and all parliamentary assistants of course, involved. The German and the Portuguese Presidencies of the Council and in particular Aleyda Hernández, Sandra Gonçalves and Sofia Santos for all their work, support and of course, Graça Carvalho for the good cooperation. 
Now it has been said, the outcome of this package is of course the result of a compromise. But let me emphasise first of all some of the important achievements for us. We will devote 35% of funding to climate transition-related research and innovation. We will keep an autonomous fund for the social sciences and the humanities, and this contrary to the initial proposal tabled by the European Commission. We will also have a better distribution of the funds over all European countries. We have a better promotion of gender balance. Funds for health research are increased and then of course, there is the part on the exclusion of direct defence research from the programme.
Now, as for the regulation for which Marisa Matias was rapporteur, regarding the European Institute of Innovation and Technology, she wishes to highlight the approval of funds for two new areas: culture and creative sectors, on the one hand, and water and oceans on the other hand. There’s also the big increase in transparency in the process, and we know how important that is, as well as better guarantees for the workers by giving them proper contracts. And it is quite symbolic that the last point, agreed with the Council, was exactly related to the duration of their contracts. 
Now, allow me to say a few other words as well, and I will switch to Dutch. 
Dat we erin geslaagd zijn niet op onderzoeksbudgetten te laten beknibbelen, zoals Raadsvoorzitter Charles Michel op een bepaald moment wou, is een succes. Maar toch vallen er ook kanttekeningen te plaatsen. We hebben in Europa een probleem. We financieren onderzoek en ontwikkeling en promoten innovatie met publiek geld en dat is goed. Maar heel vaak zijn het in die programma's en partnerschappen uiteindelijk multinationale bedrijven die de doorslag geven over wat er al dan niet gefinancierd wordt, met soms dramatische gevolgen.
U herinnert zich waarschijnlijk de terughoudendheid – om niet te spreken van een veto – toen de Europese Commissie in 2017-2018 via het initiatief inzake innovatieve geneesmiddelen meer wou investeren in epidemiologisch onderzoek tegen mogelijke pandemieën. Dat onderzoek was nuttig voor de maatschappij. Dat was een goed voorstel, maar niet winstgevend genoeg. Dus wou de industrie niet. En in het kader van een publiek-privaat partnerschap mocht zij meebeslissen over wat er met belastinggeld gebeurde. Had de overheid toen doorgezet, dan hadden we misschien de schade van de pandemie kunnen beperken. Maar we laten tegenwoordig privébedrijven beslissen over wat er met publieke fondsen gebeurt.
Om een concreet voorbeeld te nemen: farmaceutische bedrijven zijn vandaag de dag gefinancialiseerd. Dat betekent dat ze zich in de eerste plaats richten op kortetermijnrendement voor aandeelhouders en niet op wat voor de volksgezondheid ook op langere termijn nuttig is. We weten het: het systeem negeert al te vaak ziekten die niet winstgevend zijn of ziekten die het meest voorkomen in ontwikkelingslanden. Wereldwijd gaat slechts 10 % van de onderzoeksmiddelen naar gezondheidsbehoeften in ontwikkelingslanden, waar nochtans 90 % van alle voorkoombare ziekten zich voordoen. De prioriteiten voor onderzoek en ontwikkeling moeten veel meer bepaald worden door behoeften inzake volksgezondheid – om bij ons voorbeeld van de gezondheid te blijven – en niet door privébelangen of winstbejag.
Het systeem is ook niet efficiënt. In de jaren 50 kregen we voor 1 miljard dollar grofweg 40 nieuwe geneesmiddelen. Vandaag is dat, geloof ik, voor een vergelijkbaar bedrag minder dan één geneesmiddel. Dat is een enorme daling in innovatie en productiviteit, maar ondertussen cashen de aandeelhouders van big pharma wel. Want al te vaak worden de resultaten van publiek onderzoek geprivatiseerd en dat is een tweede probleem. Zelfs als we met publiek geld dingen sponsoren, dan wordt het product uiteindelijk een monopolie van bedrijven. Die worden daar dan alleen eigenaar van, verkopen het ons in ruil duur terug en laten niet meer toe dat er daarna collectief verder gewerkt wordt om die kennis uit te diepen en samen vooruit te gaan als maatschappij.
Kijk naar die COVID-19-vaccins. Die betalen we ondertussen drie tot vier keer en dan zijn ze nog niet van ons. Volgens mij moet er tegenover publiek geld ook publieke controle staan. Gelukkig is er nu een Europees burgerinitiatief “No Profit on Pandemic” dat die volgende stappen wil zetten in ons Europese onderzoeksbeleid om volksgezondheid altijd voorrang te geven op privaat winstbejag.