Public sector loan facility under the Just Transition Mechanism (debate)
Speaker: Johan VAN OVERTVELDT (Belgium, European Conservatives and Reformists Group / Nieuw-Vlaamse Alliantie)
Date: 2021-06-24

  Johan Van Overtveldt,  Rapporteur. – Voorzitter, commissaris, collega’s, vooraleer ik inga op de inhoud van voorliggend project wil ik eerst even een aantal dankwoorden uitspreken ten aanzien van medewerkers van de Commissie, van de Raad en van ons Parlement. En ik wil uiteraard ook heel graag mijn corapporteur, Henrike Hahn, bedanken voor de uitstekende samenwerking.
Ik ben ook zeer tevreden over het akkoord dat we uiteindelijk bereikt hebben. Het mechanisme voor een rechtvaardige transitie bestaat uit drie pijlers: het transitiefonds, het transitieschema binnen InvestEU, en als derde pijler deze leenfaciliteit voor de overheidssector. In tegenstelling tot de eerste twee pijlers is deze faciliteit specifiek gericht op publieke entiteiten op gebieden waarvoor de klimaattransitie de grootste gevolgen zal hebben.
Deze faciliteit is iets nieuws, bedoeld om publieke entiteiten een zetje in de rug te geven, daar waar zij initiatieven willen nemen om de groene transitie ter plaatse waar te maken. De faciliteit combineert giften met leningen. Het deel giften is evenwel beperkt en is een stimulans die in bepaalde gevallen doorslaggevend kan zijn om een project haalbaar te maken. Wat dat betreft zullen het andere projecten zijn dan die welke ingediend worden bij InvestEU, een programma dat meer marktgedreven is.
Maar er zijn ook gelijkenissen, aangezien we ook bij deze faciliteit te maken hebben met een bottom-upbenadering waarbij potentiële begunstigden zich kunnen laten bijstaan en zich vervolgens kunnen aanmelden met een project.
De faciliteit combineert 1,5 miljard EUR uit de EU-begroting met 10 miljard EUR aan leningen verstrekt of te verstrekken door de EIB. Samen met de EIB verwacht deze faciliteit de komende zeven jaar tussen 25 en 30 miljard EUR aan publieke investeringen te genereren.
Een van mijn grote punten van zorg gedurende de hele procedure was de administratieve rompslomp voor gegadigden. Ik ben vertrouwd met het beginsel dat vertrouwen goed is, maar controle beter. En ik steun dat beginsel ook, maar een goede samenwerking en een goede besteding van de begroting begint sowieso bij vertrouwen, zeker in dit geval, waarbij de begunstigden steden en gemeenten, regio’s en de publieke entiteiten zijn. Daarom ben ik tevreden dat we dit nieuwe initiatief niet met een hoop toegangsvereisten hebben overladen en dat we de aantrekkelijkheid hebben kunnen behouden die de Commissie in haar voorstel voor ogen had.
Enerzijds is er dus financiering, anderzijds er is ook advies waarmee we deze faciliteit zullen ondersteunen. Dit is van belang om de toegang laagdrempelig te houden en voor iedereen te garanderen. Geïnteresseerde begunstigden zullen in alle stadia van de levensloop van een project een beroep kunnen doen op de steun en ondersteuning van de Commissie en van de EIB. 
De grootste bijdrage die het Parlement heeft geleverd aan het bereikte resultaat is zonder twijfel de bijkomende middelen en mogelijkheden waarin nu wordt voorzien voor laagontwikkelde regio’s. We zijn tevreden dat we ook de Commissie en de Raad hebben kunnen overtuigen om deze faciliteit aantrekkelijker en toegankelijker te maken voor potentiële begunstigden in deze regio’s. Het betreft drie elementen:
1) De maximumbijdrage aan giften voor de laagontwikkelde regio’s is nu vastgesteld op 25 % in plaats van de oorspronkelijk voorziene 20 %.
2) Ingeval de aanvragen de beschikbare middelen zouden overschrijden, zal de Commissie criteria hanteren om een selectie te maken. Het akkoord voorziet erin dat in dergelijke gevallen projecten uit de laagontwikkelde gebieden voorrang krijgen.
3) Een veel gehoord punt van zorg is dat onder andere in laagontwikkelde gebieden de administratieve capaciteit ontbreekt. Om iedere drempel voor deelname weg te nemen is dan ook op aandrang van het Parlement besloten om ondersteuning mogelijk te maken in de fase vóór de eigenlijke projectaanvraag en vóór de selectie van de projecten.
Vooraleer ik afsluit, zou ik nog even willen ingaan op de financiering van dit initiatief, want ook dit is iets nieuws. Het grootste deel van het budget dat ter beschikking wordt gesteld is immers afkomstig uit terugvloeiende middelen van bestaande financiële instrumenten. Aangezien zowel het volume als de timing van deze terugvloeiende middelen fundamenteel onzeker is, heeft het Parlement er vanaf het begin op aangedrongen om in de garantie te voorzien dat deze faciliteit onder alle omstandigheden voldoende zal worden gefinancierd. Dat is uiteraard belangrijk voor een goede werking en voor de geloofwaardigheid ten aanzien van alle betrokkenen. Zeker in de huidige economische context is dit denk ik een zeer terechte zorg. De Commissie en het Parlement hebben daarom een gemeenschappelijke verklaring opgesteld die de financiering van deze faciliteit garandeert.
Afsluitend zou ik alle betrokkenen succes willen wensen. Het echte werk start nu. Ik wens de mensen van de Commissie en van de EIB veel moed bij de ontwikkeling van een projectpijplijn, en ik doe graag een warme oproep aan alle potentiële begunstigden om deel te nemen aan deze faciliteit.