Impact on the 2024 EU budget of increasing European Union Recovery Instrument borrowing costs - Own resources: a new start for EU finances, a new start for Europe (debate)
Speaker: Johan VAN OVERTVELDT (Belgium, European Conservatives and Reformists Group / Nieuw-Vlaamse Alliantie)
Date: 2023-05-08

  Johan Van Overtveldt,  Rapporteur. – Voorzitter, commissaris, collega’s, het voorliggende verslag, dat ik mee begeleid heb als rapporteur, vraagt een kleine inleiding.
Zoals jullie weten heeft de EU als antwoord op de COVID—19—pandemie en de sociaal-economische gevolgen ervan in 2020 een herstelplan gelanceerd met de bedoeling de lidstaten structureel bij te staan om ook gezamenlijk sterker uit deze uitdaging te komen. Om dit herstelplan te financieren hebben de lidstaten de Commissie toegelaten een eenmalige leningsoperatie te lanceren. Tijdens de huidige financieringsperiode – tot en met 2027 – betalen we enkel rente af, en nadien zullen de kapitaalaflossingen volgen. Mijn verslag handelt over de begroting van die rentelasten in de huidige periode en voor de begroting van 2024 in het bijzonder.
Bij aanvang van de leningsoperatie kenden we een bijzonder gunstige situatie, zowel op het vlak van rentelasten als op het vlak van de beschikbare liquiditeit. Dat heeft enerzijds gezorgd voor de vlotte opstart van de hele operatie en anderzijds voor een erg gunstige kostprijs. Ik heb destijds bij herhaling de Commissie aangespoord om als goede huisvader de timing van de uitgiftes van de leningen aan te passen aan het renteverloop dat helaas te verwachten was. Begin 2022 was het structurele karakter van het inflatieprobleem eigenlijk toch al wel duidelijk zichtbaar, en met andere woorden ook de renteverhoging. 
De marktsituatie waarin we ons nu bevinden is dus niet zomaar uit de lucht komen vallen. Goed beleid veronderstelt vooruitkijken. Gouverner, c’est prévoir. We hebben gezien dat de ECB te lang gewacht heeft om de gepaste stappen te nemen en we zien nu ook dat de Commissie onvoldoende anticipeert. Met onze Begrotingscommissie hebben we ook vanaf het begin gewaarschuwd voor de onzekerheid en de moeilijkheden bij het uitzetten van een begrotingspad voor renteaflossing. Deze lasten onderbrengen onder de plafonds van het huidige begrotingskader was en blijft een verkeerde keuze. Het kader dient om begrotingsdiscipline af te dwingen. De rentelasten hierin onderbrengen heeft gevolgen, en dat is ook duidelijk gebleken. De geplande budgettaire ruimte volstaat niet, net zomin als de marges die flexibiliteit moeten bieden.
Samen met de Raad betreuren we het manifeste gebrek aan openheid van de kant van de Commissie over haar berekeningen wanneer het gaat over die rentelasten. We hebben bij herhaling gevraagd naar die berekeningen, naar de modellen en de bijbehorende veronderstellingen die daarbij gehanteerd worden. We hebben daar tot nu toe nog steeds geen bevredigend antwoord op mogen ontvangen. Dit is geen correcte manier van werken. 
Zowel de Raad als het Parlement moeten afdoende in kennis gesteld worden van de impact van de financieringskosten op de EU-begroting. We moeten weten hoe de Commissie tot de cijfers komt die nu voorliggen. Een begroting opmaken is een proces van doordachte, ernstige afwegingen en keuzes die moeten gemaakt worden, en dat kan alleen als de nodige informatie op tafel ligt.