Wochentag
Als Wuchetag bezeichnet mer en Tag vo dr Wuche in wiederkehrender Benännig:
Mändig
Zischdig
Mittwuch
Dunnschdig
Friidig
Samschdig oder Sonnabend
Sunndig
Hüt isch
Benännig vo de Wuchetäg
D Wuchetäg sind Lehnübersetzige vo de urschprünglich babylonische Näme. Die siebe Täg vo dr babylonische Wuche sind nach de wichtigschte Himmelskörper und Planete benännt worde (Sunne, Mond, Mars, Merkur, Jupiter, Venus, Saturn), wo zum Ziitpunkt vo dr Benännig als eigentlichi Götter aaglueget worde sind. Die Näme und dr Götterglaube sind dur Vermittlig vo de Jude vo de Grieche und Römer übernaa worde. Als d Germane die Näme im 4. Jahrhundert kenne glernt händ, händ sie die nach de Näme vo de entschprechende germanische Götter umbenännt. Im Zug vo dr Chrischtianisierig isch dänn schpäter versuecht worde, die heidnische Näme wieder zrugg z dränge, was nur bim Mittwuch und em Samschdig glunge isch.
Reihefolg
D Reihefolg vo de Wuchetäg basiert uf folgender antike Regle, wo über babylonischi, alt-indischi, jüdischi, dänn griechisch-römischi Weg au uf Nordeuropa choo isch:
thumb | Es Wucherad vom ene 6 jörige Meitli
Jedere Schtund vom Tag isch en Planetegott als Schtunde-Herrscher zuegordnet worde.
Dr Herrscher über di jewiils 1. Schtund git em Tag de Name.
Zum bessere Verschtändnis vom Wiitere hät mer sich vorher e Skizze aagfertiget:
Die sichtbar wandelnde Himmelskörper (insofern werded hier au Sunne und Mond als Planete bezeichnet)  werded i dr Reihefolg zuenehmender Gschwindigkeit (geozentrisch gseeh) ufeme Chreis im Uhrzeigersinn notiert :
Saturn Jupiter Mars Sunne Venus Merkur Mond.
(Aaordnig in Form vo dr Schpitze vomene 7-Schtern)
Als Biischpiil fanged mer bi Saturn als Schtundeherrscher vo dr erschte Schtund vomene Tag aa. Dr Tagesname isch also
„Saturn-Tag“ = Saturday (= Samschdig).
(Di 1. Schtund vom Tag wird vo Saturn beherrscht.)
Die 2. vom nächschtschnellere Planet = Jupiter.
Die 3. vom nächschtschnellere = Mars.
Etc.
Zellt mer jetzt im Uhrzeigersinn bis zum Herrscher vo dr 25. Schtund, isch mer bi dr Sunne aaglangt.
Di „25. Schtund vomene Tag“ isch aber di 1. vom druuffolgende Tag. Also heisst der: Sunndig.
Jetzt wieder - mit dr Sunne aafangend - bis zum 25. „Herrscher“ zelle.
Mer erreicht de Mond. Dr nächschti Tag heisst also Mond-Tag.
Mer chann sich s Abzelle ahand vo dr Skizze erliechtere:
Es isch feschtzschtelle, dass mer immer zum 25. Herrscher chunnt, wenn mer bim jewiilige 'Tagesherrscher' aafangend, in Uhrzeiger- (oder Lese-) Richtig (d. h. zuenehmender Gschwindigkeit) 2 Planeten überschpringt.
Überschpringt mer also vom Mond uus 2 Planete, landet mer bim Mars. De Mars isch Herrscher über di erschti Schtund vom neue Tag = Marstag. Entschpricht französisch Mardi, italienisch Martedi, (Zischdig vo Ziu, germanische Chriegsgott ~ vgl. engl. Tuesday).
Wider 2 überspringe:  Merkur ~ Mercredi, Mercoledi. Dr dt. Name Mittwuch gaht uf di ahd. Missionierig zrugg, wo wie bim Sonnabend/Samschdig Aakläng a vorchrischtlichi Gottheite hät wellä eliminiere. Di englischi Bezeichnig „Wednesday“ git aber no di urschprünglich germanischi Bedüütig „Wotanstag“ oder „Tag vom Wotan“ wider.
Jupiter ~ frz.Jeudi, ital.Giovedi; germ. Donar entschpricht em Jupiter, drum dt. Dunnschdig, engl. Thursday.
Venus ~ Vendredi, Venerdi; germ. Frija entschpricht de Venus, daher Friidig bzw. Friday.
Zu Saturn vgl. Samschdig.
Im germanische Kulturchreis sind di Näme nöd so offesichtlich erhalte wie i de romanische Schprache, dr Heimet vo de klassische, latinisierte Planete- bzw. Götter-Näme. Di Germanische Götternäme entschpreched aber i ihrer Bedüütig de romanische; so sind z. B. Freya (für Friidig) und Venus (für venerdi, vendredi) „inhaltlich“ Verwandti.
Wer allerdings (und wänn) z. B. zum erschte Mal feschtgleit hät: „Hüt isch Mändig“, chann nöd zrugg verfolgt werde.
Zellig vo de Wuchetäg
Bis 1976 isch dr Sunndig in Düütschland dr erschti Wuchetag gsii. Die Regelig isch dur d DIN 1355 abglöst worde, wo de Mändig zum erschte Wuchetag macht. Dr Sunndig isch au hüt no in England, Nordamerika und viele andere Teile vo dr Welt dr 1. Wuchetag, entschprechend dr jüdische und chrischtliche Zellig.
Sit 1978 isch uf Beschluss vo de UNO dr Mändig international dr erschti Tag vo dr Wuche, dr Sunndig wird zäme mit em Samschdig zum Wucheendi grechnet.
D Täg Mändig bis Samschdig gelted als Werchtäg, dr Sunndig als bsunders gschützte Ruhetag.
Berechnig
I dr EDV wird fürd Wuchetagsbestimmig oft dr Doomsday-Algorithmus iigsetzt. E anderi Möglichkeit isch die im folgende beschriebeni Bestimmig vom Sunndigsbuechschtabe:
(Für Schaltjahr gelted zwei Sunndigsbuechschtabe, dr linki für Januar und Februar, dr rechti für di reschtliche Mönet.)
Di erschte Ziffere vo dr Jahreszahl  julianisch (alt) 0 1 2 3  4 5 6 7 8 910 111213 14151617 181920 gregorianisch        *1516 *17  *18  *1920 *21  *22  *2324 Jahr  204876G FA GB AC BD CE DF E  214977 E  F  G  A  B  C  D  225078 D  E  F  G  A  B  C *00235179 C  D  E  F  G  A  B  245280B AC BD CE DF EG FA G  255381 G  A  B  C  D  E  F   265482 F  G  A  B  C  D  E  275583 E  F  G  A  B  C  D00285684D CE DF EG FA GB AC B01295785 B  C  D  E  F  G  A02305886 A  B  C  D  E  F  G03315987 G  A  B  C  D  E  F 04326088F EG FA GB AC BD CE D 05336189 D  E  F  G  A  B  C 06346290 C  D  E  F  G  A  B07356391 B  C  D  E  F  G  A08366492A GB AC BD CE DF EG F09376593 F  G  A  B  C  D  E10386694 E  F  G  A  B  C  D11396795 D  E  F  G  A  B  C 12406896C BD CE DF EG FA GB A13416997 A  B  C  D  E  F  G14427098 G  A  B  C  D  E  F 15437199 F  G  A  B  C  D  E164472  E DF EG FA GB AC BD C174573   C  D  E  F  G  A  B184674   B  C  D  E  F  G  A194775   A  B  C  D  E  F  G
Beschtimmig vom Wuchetag mit Hilf vom Sunndigsbuechschtabe
ABCDEFG Jänner HornigMärz   April Mai   Juni   SuSaFrDoMiZyMä  18152229  5121926  5121926  2 9162330   7142128   4111825MäSuSaFrDoMiZy  29162330  6132027  6132027  3101724   1 8152229   5121926ZyMäSuSaFrDoMi  310172431  7142128  7142128  4111825   2 9162330   6132027MiZyMäSuSaFrDo  4111825  1 8152229 1 8152229  5121926   310172431   7142128DoMiZyMäSuSaFr  5121926  2 91623   2 9162330  6132027   4111825   1 8152229FrDoMiZyMäSuSa  6132027  3101724   310172431  7142128   5121926   2 9162330SaFrDoMiZyMäSu  7142128  4111825   4111825  1 8152229   6132027   3101724    ABCDEFG Juli     Augschte   SeptemberOktober  NovemberDezember SuSaFrDoMiZyMä  29162330   6132027  3101724  1 8152229   5121926   310172431MäSuSaFrDoMiZy  310172431  7142128  4111825  2 9162330   6132027   4111825ZyMäSuSaFrDoMi  4111825  1 8152229  5121926  310172431   7142128   5121926MiZyMäSuSaFrDo  5121926  2 9162330  6132027  4111825   1 8152229   6132027DoMiZyMäSuSaFr  6132027  310172431  7142128  5121926   2 9162330   7142128FrDoMiZyMäSuSa  7142128  4111825  1 8152229  6132027   3101724   1 8152229SaFrDoMiZyMäSu1 8152229  5121926  2 9162330  7142128   4111825   2 9162330
Zur Berechnig vomene Wuchetag useme gegebene Datum lueg bi Zellers Kongruenz und Wuchetagsberechnig.
Weblink
Online-Wochentagrechner Berechnet d Aazahl Wuchetäg (z. B. Arbetstäg) zwüsched zwei Date
Identifikation vomene Wuchetag zuemene beschtimmte Datum
Aaleitig zur Berechnig vo de Wuchetäg im Chopf
Kategorie:Kalender
Kategorie:Wuche