Kanton Nidwalden
{{Infobox_Kanton
|Name=Kanton Nidwaudä
|Abkürzung=NW
|Wappen=Wappen Nidwalden matt.svg
|Wappen_Name=
|Lage=Karte Lage Kanton Nidwalden 2015.png
|Karte=Reliefkarte Nidwalden.png
|Gemeinden=Karte Gemeinden des Kantons Nidwalden farbig 1850.png
|Hauptort=Stans
|Fläche=276
|Fläche_Rang=22
|Einwohner=41'242<ref>{{Webarchiv|url=[URL] |wayback=20160305071801 |text=Kanton Nidwalden – Einwohnerstatistik – per 31.12.2011 |archiv-bot=2018-12-05 13:00:09 InternetArchiveBot}} (PDF).</ref>
|Einwohner_Rang=22
|Einwohner_Jahr=31. Dezämber 2011
|Dichte=149
|Dichte_Rang=18
|Beitrittsjahr=1291
|Sprache=Deytsch
}}
Nidwaudä isch ä Kanton idä Zentralschweyz. Zämä midäm Haubkanton Obwaudä biudäd är dr Kanton Underwaudä, das isch einä vudä drey Urkanteen, wo 1291 bidä Grindig vudä Schweyzerischä Eidgenossäschafd drbiä gsi sind.
Geografii
Nidwaudä befindet sich im Zentrum vudä Schweyz. Im Nordä wird d'Gränzä vum Viärwaudschtettersee biuded und i aunä andärä Richtigä vu Bärgchettänä. Diä agränzendä Kanteen sind: Obwaudä, Uiri, Luzärn, Schwyz und Bärn.
Zum Kanton gheerid fougendi euf Gmeindä: Ännätmoos, Stans, Stansstaad, Hergisweyl, Ännätbirgä, Buächs, Beggäriäd, Ämmättä, Dalläweyl, Oberdorf und Woufäschiässä.
Verfassig
Innerhaub vudä Schweyzer Eidgenossäschafd isch Nidwaudä ä Haubkanton. Das gid ihm grundsätzlich aui Rächd und Pflichdä we dä andärä Kanteen; einzigi Uisnahm isch, dass Nidwaudä numä einä schtatt zwee Verträtter im Schtänderat hed, und dass sey Schtimm bi Abschtimmigä bim Schtändemehr numä aus haubi Schtimm zeud wird.
Legislativä
S gsetzgäbendi Organ (Legislative) isch s Kantonsparlament, womä z Nidwaudä Landrat nännd. Dr Landrat umfasst 60 Sitz und wird nachm Proporzwahlverfahrä ufnä Legilatuirperiodä vu viär Jahr gewehld. D Sitzzuäteilig chund sid 2014 nachm System vum doppuproportionalä Zuteiligsverfahrä (Doppelproporz) z stand.
Diä letschdä Landratswahlä hend am 23. Merz 2014 stattgfundä. Diä birgerlicheä Parteyä  Schweyzerischi Voukspartey (SVP) mit 17 Sitz, Christlichdemokratischi Volkspartey (CVP) mit 17 Sitz und FDP.Diä Liberalä mit 15 Sitz hend d Mehrheit. Diä Griänä Nidwaudä (GN) und die Sozialdemokratisch Partey (SP) machid dr Landrat mid achd bzw. drey Sitz komplett.
Ergäbnis vudä Wahlä 2002–2014:
Partey  Sitz2002  Wählerateil2002  Sitz2006  Wählerateil2006  Sitz2010  Wählerateil2010  Sitz2014  Wählerateil2014  Sitzverteilig 2014  Wählerateil in % Schweyzerischi Voukspartey (SVP)  7  13,60 %  10  19.37 %  19  26,61 %  17  29.14 %   Christlichdemokratischi Voukspartey (CVP)  24  33,50 %  23  30,93 %   18  31,14 %  17  29.06 % FDP.Diä Liberalä (FDP)  19  31,90 %  18  29,85 %   17  27,82 %  15  24.20 % Griäni Nidwaudä (GN)Demokratischs Nidwaudä (DN)  7  19,70 %  5  13,07 %  5  11,93 %  8  12.82 % Sozialdemokratischi Partey vudä Schweyz (SP)  2  mit DN  1  3,70 %   1  2,09 %  3  4.78 % Freyi Leyschdä Nidwaudä (FLN)  –  –  2  2,40 %  –  –  –  – Parteilosi Leyschdä Dalläweyl (PLD)  1  1,30 %  1  0,69 %   –  –  –  –
Dr gwehlti Verträter vudä PLD hed sich seynerzeyt dr SVP-Fraktion agschlossä. D SP und s DN hend sich gägäseytig unterschtitzt. Das hed 2006 zunärä gmeinsamä Leyschdä i zwei Gmeindä (Freyi Leyschdä) gfiährd. S Demokratischä Nidwaudä gherd zudä Griänä Partey vudä Schweyz und hed sey Namä per 1. Januar 2009 zu Griäni Nidwaudä''DN wird zu Grüne Nidwalden  Medieninformationen der Grünen Nidwalden gändered. Sid 2010 trätid diä Griänä und d SP wider separat a.
Exekutivä
D Exekutivä nännt sich Regiärigsrat und bestaad us sibä Personä. Äs sind zur Zeyt:
+ Mitglider vum Nidwaudner Regiärigsrat (Amtszeyt 2014–2018) Regiärigsrat  Funktion  Partey  Direktion Res Schmid  Landamma  SVP  Biudigsdirektion Hans Wicki  Landesstatthauter  FDP  Buidirektion Ueli Amstad  Mitglied  SVP  Landwirtschafts- und Umwäutdirektion Alfred Bossard  Mitglied  FDP  Finanzdirektion Othmar Filliger  Mitglied  CVP  Voukswirtschaftsdirektion Karin Kayser-Frutschi  Mitglied  CVP  Justiz- und Sicherheitsdirektion Yvonne von Deschwanden  Mitglied  FDP  Gsundheits- und Sozialdirektion
Dr Vorsitzend vum Gremium heisst Landammä – i dr weyblichä Form isch s d Frai Landammä – und isch fir eis Jahr gwehlt.
As Landschreyber fungiert dr Hugo Murer.
Wirtschaft
Bis is 20. Jahrhundert isch Nidwaudä vu dr Landwirtschaft dominiärt gsi. Veh und Chäs sind vor auäm uf Norditaliä exportiärd wordä. Sid dr Mitti vum 19. Jahrhundert hend dr Handl, d Industrii und dr Fremdävercheer a Bedeytig gwunnä. Hit hend sich viu chleyni und mittleri Unternähmä z Nidwaudä etabliärd. D Pilatus Flugzeygwärch (Pilatus Aircraft), wo Flugzeyg härsteud, isch ä grossä und wichtigä Arbätgäber. Viu vudä industrieuä Betriib hend sich uf Maschinäbui, Medizinalapparat, Internationalä Handl, Optik oder Elektronik spezialisiärt.
Traditioneui Betriib idä Land- und Forschtwirtschaft sind immernu vu Bedeytig. D Landwirtschaft isch uf Veehautig und Miuchprodukt spezialisiärt. D Puiräbetriib sind immer nu Familiäbetriib. Heyffig chend d Puirä eläi vudä Landwirtschaft nid läbä, wäg dem gend huiffä Puirä vor auäm wärentem Winter amenä Näbänerwärb nachä.
Fremdäverchehr
Wäg dä bärgigä Umgäbig isch Fremdäverchehr z’Nidwaudä wichtig. Dr See und d Bärgä ziähid Tourischtä im Summer und im Winter a. Diä wichtigschtä Fremdäverchehrsgebiät sind d Chlewänaup, s Stanserhorn, dr Titlis Gletscher, d Bannaup und dr Birgästock.
Referänze
Weblink
Offizielle Website
Offizielle Statistik
Nidwalden
Kategorie:Innerschwyz