Muotathal
Muätital (amtlich Muotathal) isch ä politischi Gmäind im Bezirk Schwyz im Kanton Schwyz i dr Schwiiz.
Geografii
D Gmeind isch dr südöschtlich Teil vom Kanton Schwyz, im Süüdä chunds a Uri anä und im Oschtä a Kanton Glarus. Mid 172 km² 15 ha 21 a 92 m² isch Muätithal eini vo dä 10 gröschtä Gmäindä vo dr Schwiiz und isch libärämänt grösser wedr dr Kanton Zug. D Gmäind isch mit 29 km am längschtä zwüschät um Klingätobl und um Eggschtock und ätwärätsi 16 km vom Glattä bis zum Fläschäschpitz.
D Gmäind wird vo dr Muota durflossä, wo z hintersch us em Bisistal chunnt und em Tal de Name Muotatal und em Dorf de Name Muotathal git. Churz hinderem Dorf Muätithal verzwigd si s Tal, nordöschdlig füert e Strass übärä Pragelpass is Chlöntal, südöschdlig chunnt me is Bisistal, mit em Wyler Bisisthal und Sali, wo d Luftseilbahn uf d Glattalp fahrt.
Und drnah gids im Tal innä dä nu ä langi Höhli: nämli ds Hölloch. Mit 203,978 km (Stand Januar 2019)Swiss caves with a length of more than 1000 meters uf cavelist.naeff.ch abgruefe am 14. April 2019 isch äs äini vo dä längschtä Höhlänä uf dr Wält.
miniatur|im Hölloch
Gschicht
Muätital isch zum eerschte Maal gnennt worde im Jaar 1246 als Muthathal, Mutetal
Iiwoner
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch, Date im Aahang)
Jaar  1850  1860  1870  1880  1888  1900  1910  1920 Iiwoner 1680  1664  1738  1880  2020  2221  2341  2369 Jaar  1930  1941  1950  1960  1970  1980  1990  2000 Iiwoner 2258  2349  2475  2592  2763  2896  3130  3507
De Uusländeraateil isch 2010 bi 5,4 % gläge.
Religion
91,2 % vu de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 1,3 % evangelisch-reformiert.Bundesamt für Statistik: Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden, Mai 2012
Spraach u Tieläkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vu de 3507 Iiwoner 96,5 % Tüütsch als Hauptspraach aaggää u 3,5 % anderi Spraache. De Tieläkt vu Muätital ghöört zum Höuchschtalemannisch.
Übärnämä
Di mäischtä Muätitalär häissid zum Gschlächt: Zwyssig, Gwärder, Schaub, Ziäglär, Bätschärt, Föhn, Sutär, Schälbärt odär Heinzär.
Drum hend all mindeschtens öppä ä Übärnamä wiä: ds Schnidärs, ds Bächälärs, ds Bäschels, ds Brönels, ds Baschäwiesels, ds Bethälis, ds Underhösälers, ds Plattäbächlärs, ds Zügnegälärs, ds Predigärs, ds Schinnärs, ds Chlämmärs, ds Töbälärs, ds Gigärs, ds Lunnis, ds Gschpaas, ds Chaschtävogts, ds Förschtärs, ds Buräbeckä usw.
Diä Übernämä sind viilfach vo dä Ligäschaftä abgläität, abär au vo Tätigkäitä oder vom Uusgseh nachä.
Usdrück oder gläufig Sätz
Zwifaltära = Schmätterling
Fazänetli = Nastüechli
flätt = total
hüntsch = fest / stark
ghörig = richtig
sauft = mehr als... / übermässig
beitä = warten
bsiä = einholen
narchtig = scharf heiss
pareglisch = geil auf...
libärämänt = fast / beinahe
ätwärätsi = schräg
aarig = frech
fiartig = stark, fest
flatiärä = schöni Äugä machä
Wän ä Taler meint äs träf ihm nüd ah, dä säid är: Sälb trifft mer ez nu medigs nüd ah odr Ds sälb ischmr ordäli äituä. Oder wän ä Taler mäint, är giäng ez is Wuchäänd, mir söllid au entlich äinisch fürsi machä, dä säid är: Machid iär oordäli, was iär wend, ich gaa ez häi. Wenn ä Taler kä Ziit hed, dä säid är: Ich ha ez gad nüd d`r Wiil. Wän ä Taler meint, söllisch äinisch ruäig si, dä säid är: Heb äinisch d Schnotzä zuä, du Mulaff. Wän ä Taler seit, er giäng nu go rauche, denn seit er: Esä, ich gah nu go blaknä, näflä oder rauckä. Für ds dettig hends fiartig vil Usdrück.
Im 2001 isch äs Wörterbuech mit em Titel «flätt-hüntsch-sauft» im Triner-Verlag z Schwyz usächo, wo dä Kaplan Alois Gwerder typeschi Taler Wörter gsamlet het. D Gmaind het e online-Version mit über 11'000 Wörter ufgschaltet.flätt hüntsch sauft uf dialekt.muotathal.ch
Bruuchtum
Im Dorf Muätithal gids afig jedäs Jahr dr berüähmt Alpchäsmärcht. Drna mags d Hauptschtrass alig sauft öppä afa vermachä, wänn ä so ä Tschupplä Lüüt wott is Tal inä go Chäs räichä.
Ds Theater kännids wiitumä. Schpilä tüänds älig eh öppä äso volkstümlächi und luschtägi Schtuck und dä muätitalärids dä im fahl fiartig. Aafah tüänds öppä mitti Oktobär und dä schpilids bis Aafangs Chrischtmonät.Spieltage uf theater-muotathal.ch
A dr Fasnacht – am schmutzigä Dunstig – gönd allig d Maschgäradä mit dr Rott ums Wasser. Mä weiss allig nüd preziis öb allpot ä Maschgärad übertrolät wills äso hähl isch dur d Chilägass abbä, oder eifach us dr läärlöötigä Bsöffni. D Göflä hend etz da au das Mödäli aagfangä as güüsid wänns ä Maschgärad gsed, nah söttids dä vonum Oranschä, Füürstei und anderi Zückerli übercho.
A dä chlinärä Göfäli isch dä aber hiänta nümmä äso ghörig gschmuuch wänn öppä ä Maschgärad äs Hautschudälä-Maschgerli aa hed...
Au adr Fasnacht isch alig idr Alpäröslibaar dr legendär Moschtwettbewärb. Det müänd immer zwee gägänand Moscht exnä, und der wo schnäller isch, chund ä Rundi wiiter.
Verein
Im Muätithal gids en Huufe Verein. Vill sind musikalisch oder kultureller Art, wie dr Theater-, Trachte- und Trychlerverein. Dr näbe gids aber au Sportverein und settig, wo s Gwärb beträffid.
En witere Verein im Tal isch dr Handball KTV Muätithal. Ds säb isch ä Riigä vom KTV Muotathal. Jetz grad schpilids i dr 1. Liga, wills Färä abgschtigä sind. Voranä hends libärämänt 20 Jahr (eis Jahr Undärbruch i dr erschtä Liga) i dr zweithöchschtä Liga vo dr Schwiiz gspilt. Ds bsundär am KTV Muätithal isch das nu niä Schpilär iikauft hend und au ä kä alläräinzigä Schpilär dr Loh hed drbi. I dr erschtä Mannschaft schpilid nur ehemalägi Juniorä odär Schpilär us dr Region.
Literatur
Linus Birchler: Die Kunstdenkmäler des Kantons Schwyz, Band II: Die Bezirke Gersau, Küssnacht und Schwyz. Kunsthistorischer Überblick. (= Kunstdenkmäler der Schweiz. Band 2). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1930.
Weblink
Offizielli Website vu dr Gmäind Muätithal
Website zuer Hölloch-Forschig
Webcam Muätithal
Handball KTV Muotathal
Fuessnoote
Kategorie:Ort (Kanton Schwyz)