mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Eschbach (Markgräflerland)
Eschbe (amtlich: Eschbach) isch e Gmei im Markgräflerland im Südweschte vu Bade-Württeberg un lit guet 15 km südlich vu Friburg im Brisgau. D'Bezeichnig Eschbe (Brisgau) isch mehdütig, wil dr Stägener Ortsdeil Eschbe, 10 km östlich vu Friburg ebefalls im Brisgau lit.
Gschichte
Dr Flecke Ascabah findet sich erstmolig anno 807 in ere Urchunde. Im Lauf vu dr Johrhunderte hän verschideni Chlöster Besitz an Eschbe gha, so d'Chlöster St. Galle, St. Blasie un St. Trudpert, wo es als Lehe an Adelsfamilie vergä hän. Anno 1368 isch Eschbe mit em gsamte Brisgau östriichisch worre. In dr folgende 400 Johre hän under anderem d'Herre vu Rappoltstei un dr Johanniterorde d'Dienschtherrschaft usgüebt. Anno 1806 isch no d'Gmei im Grossherzogtum Bade zuegschlage worre.
Religione
Eschbe isch sit jeher e römisch-katholischi Gmei. D'Chilche St. Agnes isch anno 1275 erstmols erwähnt. Die wänige evangelische Gläubige sin nooch Heitersche ipfarrt.
Politik
Bürgermeischter
1983-2015: Harald Kraus
sit 2015: Mario Schlafke
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2021  19,8 %  8,3 %  9,5 %  40,9 %  2,6 %  8,0 %  10,9 % 2016  25,8 %  10,9 %  5,5 %  35,3 %  2,7 %  14,8 %  5,1 % 2011  30,8 %  25,1 %  5,3 %  30,5 %  2,4 %   5,8 %  2006  41,2 %  30,5 %  8,1 %  13,2 %  2,8 %   4,3 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wirtschaft un Infrastruktur
Verchehr
Eschbach lit verchehrsgünstig in dr Nächi vu dr Bundesautobahn A 5. Dr Ort isch iber d'Autobahnabfahrt 64b (Harte-Heitersche- Eschbe) iber dr ebefalls grösstedeils zue Eschbe ghörig interkommunale Gwerbepark Brisgau z'erreiche, wo bis anno 1994 e Militärflugplatz vu dr Bundesluftwaffe gsi isch.
Eschbe verfüegt iber kei eigene Bahnhof meh, obwohl d'Rhidalbahn dr Ort durschnidet un im sognennte Eschbemer Boge e Chnick in dr Liniefüehrig het, wo d'Züg uf ebba 90 km/h abbremse müen. Bis zum Bahnhof in Heitersche sin's aber numme nu 1,5 km Entfernig. D'Abindig mit öffentliche Verchehrsmiddel wird vu dr Südbadebus Gsellschaft (SBG) gwährleistet.
Bildig
In Eschbe git's mit dr "Rappoltsteiner Schuel" e Grundschuel, usserdem verfüegt d'Gmei iber zwei Chinderschuele.
Kultur un Aluegenswürdigkeite
Bauwercher
S'äldist yberliferet Gebäude uf dr Eschbemer Gmarkig isch s'anno 896 under em Namme Vizzilistat erwähnt herrschaftlich Hofguet Wistette. S'ehemolig Dorf Wistette isch dur s'Rhihochwasser vu 1482 fast vollständig zerstört worre. Numme dr herrschaftlich Hof isch erhalde bliibe un isch hüt in Privatbesitz.
S'markantischt Bauwerch vu Eschbe isch s'Adelshus us em 15. Johrhundert. Es isch e dreistöckigs Herrschaftshus mit eme witthi sichtbare, hochufragende Bauchörper. Ab 1795 isch es under em Namme "Zum Laie" als Gastwirtschaft betribe worre. Bi umfangriiche Sanierigsmassnahme anno 1999 si vilfältigi Um- un Abauphase, aber au dr ehemolig Turm vu dr Brennerei zum Vorschi chumme. S'Adelshus het dr Namme Eschbemer Castell erhalde.
Weblink
Gwerbepark Brisgau
Friwilligi Fyrwehr Eschbe
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald)
Friedenweiler
Fridewiler isch e chleini Gmei im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg, öppe 10 km nordöstlich vu Titisee-Nöistadt im Schwarzwald.
Geographi
Gmeigliderig
D'Gmei Fridewiler bestot us dr Ortschafte Fridewiler/Chleiisebach mit guet 700 Iwohner un em 5 km witter südlich glägene Rötebach mit 1400 Iwohner. Die Ortsdeiler, wo dur d B 31 trennt sin, bilde sit em 1. Jänner 1975 e Einheitsgmei.
Im Ortsdeil Fridewiler/Chleiisebach lit dr chlei Chlostersee mit eme Strandbad.
Gschichte
Fridewiler isch erstmols 1123 als Fridenwilare urchundlich gnennt. Im 14. Johrhundert sich im Ort e Bendeiktinerinnechloster gründet worre, wo no d'Herrschaft iber dr Ort usgüebt het. Dur Vertrag vum 16. November 1802 isch dr chlösterlich Besitz an dr Fürst zue Fürsteberg ibertrait worre. Die weltlich Macht isch infolge vum Riichdeputationshauptschluss uf s'Grossherzogtum Bade ibergange.
Igmeindige
1975 Rötebach
Ortsdeiler
Rötebach
Rötebach sich erstmols 819 als Rotinbah gnennt worre, wie e Ortsadliger wo Ruadger gheisse het si ganze Besitz im Ort dr Martinschilche in Leffige iberschriibe het. Sit 1214 het dr Ort dr Fürste zue Fürsteberg ghört. Dr jewilig Fürst isch au örtlicher Landgraf gsi. Ufgrund vum Riichdeputationshauptschluss isch Rötebach zum Grossherzigtum Bade chu. Zum 1. Jänner 1975 isch Rötebach nooch Fridewiler igmeindet worre.
Politik
Gmeirot
Dr Gmeirot wird dur e unechti Deilortswahl gwählt, d. h. jeder Ortsdeil cha e bestimmti Azahl vu Verträter in dr Gmeirot entsende, wobi es nit uf die datsächlich Iwohnerzahl vum Ortsdeil achummt.
Landdagswahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  31,9 %  12,3 %  6,1 %  33,4 %  2 %  10,3 %  4 % 2011  41,4 %  25,8 %  5,6 %  20,1 %  1,2 %   6 %  2006  52,4 %  24,7 %  9,5 %  7,5 %  2,8 %   3,1 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wirtschaft un Infrastruktur
Verchehr
Friidewiler isch dur d'Bundesstross 31 an s'iberregional Strossenetz agschlosse.
Rötebach het e Bahnhof an dr nit elektrifizierte Bahnlinie vu Nöistadt nooch Doneeschige.
Kultur un Aluegenswürdigkeite
Bauwerke
Die im 18. Johrhundert erbaut Peter-Thumb-Chilche isch guet erhalde un aluegenswert.
Fueßnote
Weblink
[URL]
Kategorie:Ort (Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald)
Glottertal
Glodderdal isch e Gmei im Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald im Südweschte vu Bade-Wirddeberg in dr Nächi vu Friburg im Brisgau.
Geographi
Geographischi Lag
Glodderdal lit im Südschwarzwald südlich vum Elzdal an dr Glodder.
Gmeigliderig
Die früeher selbständige Gmeie Under- un Oberglodderdal, Ohrenschbach un Föhredal sin 1970 zue dr Gsamtgmei Glodderdal zämmegschlosse worre.
Gschichte
Anno 1112 isch d'Ortschaft Glodderdal zum erste Mol in ere Güeterbeschribig vum Chloster St. Peter erwähnt worre. Vum Afang vum 15. an bis am Afang vum 19. Johrhundert isch Glodderdal under vorderöstriichischer Herrschaft gstande. Mit dr Nöiornig vu dr politische Geographi vu Dytschland nooch dr napoleonische Chrieg isch dr Ort im Grossherzogtum Bade zuegschlage worre.
Politik
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  33,5 %  7,6 %  8,1 %  35 %  2,3 %  10,1 %  3,5 % 2011  45,6 %  16,4 %  4,2 %  27,9 %  1,9 %   4 %  2006  59,2 %  14,7 %  8,5 %  13,8 %  1,2 %   2,6 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wirtschaft un Infrastruktur
Bildig
Glodderdal het mit dr Schurhammerschuel e Grund- un Hauptschuel mit Werchrealschuel.
Räbabau
thumb|right|Glottertal vum Eibolle us, 2007
Sit em 15. Johrhundert werre im Glodderdal Räbe apflanzt un Wi produziert. D'Gloddterdäler Räbberg gelde als die schteilschde un höchst glägene vu Dytschland, si lige bis 500 Meter iber em Meeresspiegel. D'Hangneigig vu bis zue 70° ermöglicht zwar e optimali Sunneistrahlig, erlaubt uf de andere Site aber chum e maschinelle Isatz bi dr Arbit. So müen 90 % vu dr Arbete in dr 58 ha grosse Abauflächi vu Hand gmacht werre. Dr sognennt „Rote Bur“ wird bundeswit an Endverbrucher, d'Gastronomi, dr Fach- un Einzelhandel versendet.
Kultur un Aluegenswürdigkeite
Müsik
In jährliche Abstände werre d'Glodderdäler Horndäg verastaltet, bi dene sich Horniste vu Weltrang fer einigi Däg ins Glodderdal begäbe um sich dert usz'tusche un Arbetstreffe abzhalde.
Au d Fründ vu Harmonika un Akkordeon finded i dr Besebeiz vu s Haberstrohs ä guete Platz für zirka 5 - 6 Musikaläss während em Früejohr bis Spotjohr unter em Moto: „Wer cha, de darf“.
Orchester
Mit dr Trachtechapelle Glodderdal het d'Gmei e hervorragend symphonisch Blosorchester, wo scho zahlriichi Uftritte im In- un Usland ghaa het.
Bauwercher
Dr Carlsbau in Glodderdal isch am Afang vu dr 1980er Johr d'Kulisse fer die erfolgriich Fernsähserie „Schwarzwaldklinik“ gsi. D'Drillort vu dr Fernsähserie im Schwarzwald, alle vora s'Glodderdal un dr Carlsbau, sin e beliebt Zil vum Fantourismus gsi. Domols isch s'Bäudi e Churchlinik vu dr Landesversicherigsanstalt Württeberg gsi, hüt isch dert e Chlinik fer Familierehabilitation vu dr Kur+Reha GmbH.
Fueßnote
Weblink
Offizieller Internetuftriit vu dr Gmei Glodderdal
Glodderdal un sini Ortsdeiler
Burehöf im Glodderdal
Kategorie:Ort (Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald)
Cancún
Cancún isch e Stadt an dr Küste vu dr Halbinsel Yucatán im Bundesstaat Quintana Roo im östlichste Deil vu Mexiko gläge. Si het circa e halbi Million Iwohner (478.400 per 1. Jänner 2004) un isch bsunders als Touristezil weltbekannt.
Gschichte
Bis in die früehe 1950er-Johre isch Cancún e Insel an dr Karibikchüste vu Yucatán gsi, wo vu dr Zivilisation witgehend uberüehrt gsi isch, mit einige wänige Fischerdörfer un präkolumbische Ruine vu dr Maya. Die mexikanische Regierig het sich domols gmeinsam mit internationale Privatinvestore entschlosse, e Urlaubsort z'errichte, um dr Tourismus az'churble. E Damm isch baut worre, um Cancún mit em Festland z'verbinde, usserdem e internationale Flueghafe. Cancún het ab dr früehe 1960er Johre agfange, starch zu waxe.
Hüt isch Cancún e Grossstadt, wo sich iber d'Insel nus uf s'nohgläge Festland usbreitet het. Die meiste Bewohner vu dr Stadt sin nit dert boreni Zuewanderer us andere Deile vu Mexiko oder dr Welt.
Tourismus
Under junge US-Amerikaner under 21 isch Cancún e beliebts Zil fer d'Früehjohrssemesterferie (Spring Break), um sich dert am Strand freizügig zügellos besuffe z'chänne (glaubt mer dr Berichte vu dr amerikanische Presse), wil in dr Staate Alkohol fer Lüt under 21 verbote isch.
Allgmein isch Cancún e beliebts Urlaubszil fer jungi Lüt us alle Herre Länder.
jüngsti Ereignis
2003 isch Cancún international bekannt worre, wil do die ergebnislos 5. Ministerkonferenz vu dr Welthandelsorganisation (WTO)  stattgfunde het.
2004 isch Cancún Gastgäber vu dr 73. Generalversammlig vu dr IKPO-Interpol gsi.
2005 het dr Hurrikan Wilma Cancún verwüestet.
Weblink
offitielli Site vu dr Kommune Benito Juárez
Cancun Guide
News from Cancun
Cancún Hotels
Kategorie:Ort (Mexiko)
Gottenheim
Goddene isch e Gmei im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg, Dytschland.
Geographi
Geographischi Lag
Dr Wibauort Goddene lit in dr Oberrhinische Diefebeni an dr Nordspitze vum Tuniberg, zwische Freiburg im Breisgau (10 km) und em Kaiserstuehl.
Gschichte
Goddene isch 1086 in ere Urkunde vum Kloschter St. Jörge im Schwarzwald erschtmols erwähnt worre. Dr Vogt vu Reichenau het im Kloschter drei Parzelle im Räbberg uffem Goddenemer Bann gschenkt.
In dr Reformationszitt isch dr zue Vorderöschtriich ghörig Ort katholisch bliibe.
Politik
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  31 %  16,5 %  7 %  30,8 %  1,8 %  9,5 %  3,4 % 2011  33,1 %  26 %  4,3 %  30,8 %  2 %   3,8 %  2006  42,6 %  30 %  7,9 %  12,5 %  3,2 %   3,8 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wirtschaft un Infrastruktur
D Lag vu Goddene an dr Häng vum Tuniberg im wärmschte Biet vu Ditschland macht dr Ort fier dr Wibau ideal. Scho d Römer hän do Obscht un Wi abaut un in dr erschte urkundliche Erwähnung vu Goddene isch es um d Räbberg gange. Bis hit spilt dr Wibau e wichtigi Rolle in dr Wirtschaft vu dr Gmei. Vu dr Gmarkungsflächi vu 873 ha sin 110 ha Räbflächi.
Verchehr
Goddene wird dur d Kaiserstuehlbahn uf (Alt-)Brisach un Friburg ans iberregional Schinenetz abunde un isch e Systemknote vu dr Linie uf Ändinge, Brisach un Friburg.
Kultur und Aluegenswürdigkeite
Regelmässige Verastaltige
S Goddenemer Wi- un Gassefäscht (traditionell au „Hahlerai-Fest“) findet alli zwei Johr am Afang vum September statt. Es handelet sich debei um e gmüetlichs Gassefäscht in liebvoll gschmückte Laube un Winzerhöft.
S Johreskonzert vum Müsikverei Goddene am Afang vum Johr isch dr müsikalisch Höchipunkt vum Johr z Goddene.
Aluegenswürdigkeite
Die kath. Kilche isch des witthi sichtbar Wohrzeiche vu Goddene. Dodrin isch u. a. e berüehmts Bildnis vum Goddenemer Sidealtar vu anno 1892 wo vum Johannes Cahn gschaffe worre isch. Es zeigt wie dr heilig Gallus am Bodesee s Wort Gottes predigt.
Lit
Martha Schmidle (1925–2019), Dialäktdichteri
Weblink
Offizieller Internetuftritt vu dr Gmei
Wyfescht Goddene (alli gerade Johre am Afang vum September)
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald)
Gundelfingen
Dr Namme Gundelfingen trage folgendi Ortschafte
D'Stadt Gundelfinge an dr Done im Landchreis Dillinge a.d.Done in Bayre
D'Gmei Gundelfinge im Brisgau im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg, lueg
dr Stadtteil Gundelfinge vu dr Stadt Münsinge in Württeberg
Usserdem git es s'Adelsgschlächt vu Gundelfinge
Eschbach
Eschbach isch dr (hochdytsch) Namme vu:
Gmeie bzw. Ortschafte in Dytschland:
Eschbe, Gmei im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald, Bade-Württeberg
Ortsdeil Eschbe vu dr Gmei Stäge im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald, Bade-Württeberg
Eschbach (Pfalz), Gmei im Landchreis Südlichi Wistross, Rhiland-Pfalz
Eschbach bi Nastätte, Gmei im Rhi-Lahn-Chreis in Rhiland-Pfalz
Eschbe (Hochrhi), Staddeil vu dr Chreisstadt Waldshuet-Tinge, Landchreis Waldshuet, Bade-Württeberg
Eschbach, Ortsdeil vu dr Gmei Usinge im Hochtaunuschreis, Hesse
vu Gmeie im Elsiss in Frankreich:
Eschbach (Unterelsass) im Kanton Wörth im Underelsiss
Eschbe im Dal im Kanton Münster im Oberelsiss
Gwässer:
Eschbach, e Zuefluss vu dr Eschach (Neckar) im Landkreis Rottweil
Eschbach, e Zuefluss vum Kraichbachs im Landkreis Karlsruhe
Eschbach (Bach), e linkssitiger Zuefluss vu dr Wupper z Remscheid
Eschbach (Nidda), e Zuefluss vu dr Nidda bi Bad Homburg vor der Höhe
Eschbach (Siede), e Zuefluss vu dr Siede im Landkreis Diepholz (Niedersachsen)
Eschbach (Usa), e Zuefluss vu dr Usa bei Usingen
Eschbach, e Quellbach vu dr Riveris im Landkreis Trier-Saarburg
Persone:
Andreas Eschbach, dytscher Schriftsteller
Lueg au:
Eschach
Eschenbach
Eschbach im Tal
Eschbe (IPA: [], amtl. Eschbach au Val, dt. Eschbach im Tal) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem  un zem Arrondissement .
Gschicht
Eschbe im Dàl isch zum erschte Mol gnennt worde im 13. Jh. àls Oschinsbach.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
isch . Eschbe ghört zum Kommunalverband .
Bevölkerungsentwicklung
D'Bevölkerung vum Dörfle het sich vu 250 anno 1800 uf iwer 500 anno 1830 meh wie verdoppelet. No isch si bis um 1920 meischtens liicht unter 500 pendelet un vo 1920 bis 1946 no uf 330 rächt starch rucklaifig gsin. Noch eme Astiig uf guet 430 Inwohner bis 1975 het si isch sither 1980 bi guet 370 Lit ipendelet.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Eschbe im Dàl ghört zum Oberrhiialemannisch.
Literatur
Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003
Weblink
Referanza
Kategorie:Ort (Owerelsàss)
Heitersheim
Heitersche (amtlig Heitersheim) isch e Stadt im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg.
Geographi
Geographischi Lag
Heitersche lit im Oberrhigrabe im Markgräflerland.
Stadtgliderig
D'Stadt bestoht us dr am Sulzbach entlang zogene Chernstadt Heitersche un em Ortsdeil Gallewiler.
Gschicht
Im 1. bis 3. noochchristliche Johrhundert Standort vu ere römische villa urbana
777 Erstmols erwähnt im Lorscher Codex
Im Middelalder under dr Herrschaft vum Johanniterorde (Malteser)
1810 Erhebig zue ere Stadt
1847 Heitersche wird Iisebahnstation an dr Linie Friburg-Basel.
1971 Igmeindig vu Gallewiler
1973 Vergäbliche Versuch ä Brennelementefabrik z’baue Kei Brennelementefabrik in Heitersche uf mitwelt.org
Politik
Burgemeischter
sit 2020 Christoph Zachow
2011-2020 Martin Löffler
1979-2011 Jürgen Ehret
1958-1979 Adolf Späth
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2021  21,1 %  10,8 %  13,0 %  37,9 %  3,1 %  6,2 %  8,0 % 2016  27,4 %  12,9 %  6,7 %  36,6 %  2,3 %  10,9 %  3,3 % 2011  33,9 %  25,6 %  4,9 %  30,7 %  1,7 %   3,3 %  2006  48,8 %  25,3 %  7,6 %  12,8 %  2,8 %   2,7 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Städtpartnerschafte
Die östriichisch Gmei Vandans isch sit 1991 Partnergmei vu Heitersche.
Kultur un Aluegenswürdigkeite
Musee
Römermuseum mit dr Usgrabigsfunde vu dr Villa urbana
Maltesermuseum
Bauwercher
Malteserschloss
Ehrebürger
Adolf Späth (1918–2010), Vogt (CDU) vu 1958 bis 1979
Diethard Zirlewagen, Unternämmer, (CDU), longjähriger Firwehrkommandant, Stadtrat un Vogtstellvertreter
Manfred Schlegel, ehrenamtliche Leiter vum Museums Villa urbana bis Oktober 2014
Siegfried Kunz, Major a. D., Vorsitzender vum Bürgerverein Gallewiler un Mitglied im Verein Tukolere Wamu i.V.
Jürgen Ehret, Politiker (CDU) un Vogt vu 1979 bis 2011
Fueßnote
Weblink
Offizielle Internetuftriit vu dr Stadt Heitersche
Heitersche: Bilder + Ortsgeschicht
Malteserschloss z'Heitersche
Kategorie:Ort (Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald)
Hartheim
Dr dytsch Namme Hartheim wird fer e baar Ortschafte brucht:
Harte (Brisgau), e Gmei im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg
Harte (Messstette), en Ortschaft bi Messstette im Zollrealbchreis in Bade-Württeberg
Hartheim (Gemeinde Alkoven), e Katastralgmei vu dr Gmei Alkoven in Oberöstriich
NS-Tötigsastalt Hartheim, wo z Hartheim in Oberöstriich im Schloss Hartheim underbrocht gsi isch
Lueg au:
Hardheim (sidfränk. Horde), e Gmai im Necker-Odewald-Chrais z Bade-Wirttebärg
Heuweiler
Haiwiler isch e Gmei im Süde vu Bade-Württeberg bi Freiburg im Brisgau.
Dr Ort het si ursprüngliche, ländliche Charakter greeschtedeils erhalde. Während viili Gmeine in dr Umgäbung vu Friburg in dr ledschte Johrzehnte stark gwaxe sin, het sich z'Haiwiler e langsame, organische Wandel vollzoge.
Geographi
Geographischi Lag
Haiwiler lit an dr Imündung vum Glodderdal in d'Rhiebeni.
Gschicht
Sit dr Afäng isch d'Gschicht vum Dorf mit sällere vu dr Stadt Friburg verbunde. So hän bispilswiis d'Büre vu Haiwiler Spanndienst fier dr Transport vum Tennebacher Sandstei zum Bau vum Friburger Münschter z'leischte gha. Wie Friburg habsburgisch worre isch, isch d'Herrschaft uf Öschtriich ibergange. Haiwiler isch zue dr Vogtei vu dr Kameradschaft Kastelburg-Schwarzeberg chumme. Bis hit erinnere aldi Grenzsteiner an d'Gmarkungsgrenze us sällere Zitt.
Religione
D'Pfarrkilche St. Remigius wird erschtmols 1275 urkundlich erwähnt. Haiwiler isch bis in die jüngscht Zitt e vorwiged katholischs Dorf blibe. Erscht sit em Zuezug in dr ledschte Johrzehnte sin im Dorf au Iwohner mit andere Bekenntnis aztreffe.
Iwohnerentwicklung
Johr Iwohner 1852  327 1875  409 1900  363 1933  363 1950  525 1960  612 1970  698 1980  806 1987  817 1990  932 2000  1.011 2007  1.014
Politik
thumb|right|400px|Haiwiler, gsähe vu Denzlinge
Haiwiler isch die kleinscht selbständig Gmei vum Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald. D'Selbständigkeit het dur d'Verwaltungsgmeinschaft mit dr Noochbergmei Gundelfinge im Brisgau bewahrt werre känne.
Burgemeischter
sit 2015: Raphael Walz
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  30,8 %  9 %  6,2 %  39,1 %  3,6 %  8 %  3,3 % 2011  37 %  22,9 %  5,1 %  27,8 %  2,3 %   4,9 %  2006  51,1 %  21,3 %  7,8 %  15,1 %  1,7 %   3 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wappe
S'Ortswappe zeigt e mit Reche krizti Haigable. Trotzdem het dr Ortsnamme nit mit Hai z'due, sundern isch e etymologisch falsch in Schriftditsch ibertrageni Form vum alde Namme Hainwiller, also „Wiler im Hain“ oder „Hau“ (d. h. gschlagene Wald)
Wirtschaft un Infrastruktur
Haiwiler isch ursprünglich vorwiged landwirtschaftlich prägt. Hit existiere numme no wänigi Vollerwerbsbetrib - z. D. spezialisiert uf Rosszucht - un e kleini Zahl vu selbständige Handwerksbetribe. Tourismus un Gastronomi hän sich degege guet entwickle känne. E Grossdeil vu dr Iwohner pendlet aber uf Friburg oder in eini vu dr Umlandgmeine zum Schaffe.
Schuele
E Grundschuel isch vorhande (in Kooperation mit Gundelfinge. Witterfüehredi Schuele befinde sich in Denzlinge, Gundelfinge un Friburg..
Kultur un Aluegenswürdigkeite
Aluegenswert isch die vu wittem sichtbar Barock-Kilche St.Remigius mit ihrene zwei wertvolle Altargmälde.
Verein
Im Dorf git's e usprägts Vereisläbe:
Sportverei DJK Haiwiler
Friwilligi Firwehr Haiwiler
Kilchechor Haiwiler
Landfraueverei Haiwiler
Malteser Hilfsdienscht Haiwiler
Ritt- un Fahrverei Haiwiler
Trachtekapelle Haiwiler
Weblink
DJK Haiwiler
Malteser Hilfsdienscht Haiwiler
Ritt- un Fahrverei Haiwiler i.V.
Trachtekapelle Haiwiler
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald)
Horben (Schwarzwald)
Horbe isch e Gmei im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg in dr Nächi vu Friburg im Brisgau.
Geographi
Horbe lit östlich vum Hexedal uf eme Hochplateau im Schauinslandgebiit zwischenem "Illeberg" (642 m) und dr "Eduardshöchi" (859 m).
Im Ortsdeil Bohrer oberhalb vu Günterschdal befindet sich d'Dalstation vu dr Schauinslandbahn.
Klima
D'Johresmiddeltemperatur lit in dr Vorbergzone vum Schwarzwald bi eweng iber 9 Grad Celsius, d'Niderschlagsmenge erreiche im Johresmiddel Werte zwische 900 un 950 mm, in dr Höchelage bis zue 1200 mm.
Lueg au bi dr Wetterstation vu Horbe
Politik
Horbe ghört dr Verwaltigsgmeinschaft Hexedal a.
Burgemeischter
Dr Burgemeischter-Poschte z'Horbe isch, wil d'Gmei wäniger wie 2000 Iwohner het, ehreamtlich.
Burgemeischter isch sit 1. März 2019 dr Staatsanwalt Benjamin Bröcker (Grieni).
Si Vorgänger Markus Riesterer isch bis zum Summer 2009 au glichzittig au dr hauptamtlich Burgemeischter vu Sailede gsi, wo ebefalls zue dr Verwaltigsgmeinschaft Hexedal ghört. Vu sällem Amt isch er aber zruckträtte um neje Geschäftsfüehrer vum Gwerbepark Brisgau z'werre. Au in sällem Amt isch er wie z'Horbe im Werner Dammert nochgfolgt, wo vor ihm ehreamtlicher Burgemeischter vu Horbe gsi isch (un längjähriger Burgemeischter vu Merzhüse).
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2021  23,0 %  7,5 %  7,8 %  41,1 %  5,2 %  6,6 %  6,8 % 2016  23,3 %  9,7 %  8 %  41,8 %  2,6 %  10,2 %  4,5 % 2011  36,2 %  20,2 %  4,2 %  34,1 %  3,3 %   1,9 %  2006  53,2 %  21 %  8,5 %  13,3 %  1,3 %   2,6 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Fueßnote
Weblink
Offizieller Internetuftritt
Kategorie:Ort (Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald)
Horben
Dr Namme Horben (alem. Horbe) bezeichnet verschideni Ortschafte im alemannische Sproochruum:
in dr Schwyz:
e früehere Ortsgmei im Kanton Thurgau lueg: Horbe TG
e chlins Schloss oberhalb vu Beiwil (Freiamt) im Kanton Aargau, lueg: Schloss Horbe
in Dytschland:
d'Gmei Horbe im südbadische Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald, lueg: Horbe (Schwarzwald)
e Ortsdeil vu dr Gmei Gstratz im Landchreis Lindau (Bodesee) in Bayre
e Ortsdeil vu dr Gmei Ühlinge-Birkedorf im südbadische Landchreis Waldshuet
Zumholz FR
Zumhouz FR isch a chliina Ort i der Gmiin Plaffeie, u as isch bis 2016 e ehemaligi Gmiin im obere Seisebezirk gsii.
Uf Hochtütsch schtiit uf de Ortstafele aber "Zumholz", obwou wommer ali zäme uf Seislertüütsch «Zumhouz» sääge.
Chli Geografii
Zumhouz het knapp 400 Iiwohner u isch i de nünzger Jahr starch gwachse, wüu da z nüwa Quartier "Allmend" buut choo isch. So gites ize drüü grösseri Quartier: Iichewääg (Eichenweg), Autwääg (Altweg) u z Aumendt (Allmend). Nai giites no de Brann (Brand), Eggerschmatt u z Seisematt us chliini "Sidlige" chli witter wäg vom iigentleche Dorfchärn.
Natürlech het Zumhouz o chlii Waut, z Berghöuzli, nai hets im Brann une u bi de Sunegg u de Seisa na ono chli Waut. T Seisa isch de wüuda Bach, wo t Grenza vo de Gmiin Zumhouz zum Bärnbiet büudet. Immer Summer settemu bi Gwitter jaanid det ga baade, wüus cha hoi Fluetwäle gä.
A chli a zaamera Bach fliesst fasch mitz dür Zumhouz dedür, de Limbach, oder z Bächeli, wi de Bach o hiist. Dä Bach isch aber sehr chli.
Gschicht
Sit em 1. Januar 2017 ghört Zumhouz zäme mit Oberschrot zu de Gmiin Plaffeie.
Literatur
Weblink
Homepage vo de ehemalige Gmiin Zumhouz
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Friburg)