mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Staatsform
D Herrschaftsform und in zweiter Linie d Organisation vo dr Herrschaftsuusüebig imene Schtaat bestimmed siini Schtaatsform.
D Schtaatsform laat sich au als d Antwort uf d Fraag „Wer herrscht?“ beschriibe. So definiert biischpiilswiis s Grundgsetz vo der Bunderepublik Düütschland d Schtaatsform mit em Satz Alli Schtaatsgwalt gaht vom Volch uus als Demokratii.
I dr Gschicht händ politischi Denker zahlriichi Typologie vo verschiedene Schtaatsforme entwicklet. Us dr Antike schtammt vom griechische Philosoph Aristoteles die klassisch Uufteilig in sechs Forme, Monarchii, Aristokratii, Politii und dene ihri entartete Pendants Tyrannis, Oligarchii und Demokratii. Dr italienischi Politiker und Historiker Niccolò Machiavelli hät zwüsched Elleiherrschafte (Autokratie) und Freischtaate (Republike) underschiede.
I dr Gegewart wird hauptsächlich zwüsched de Schtaatsforme vo dr Diktatur und dene vo dr Demokratii underschiede.
Bi de Diktature handlets sich vorwiegend um Elleiherrscher (Autokrate), wo sich selber als Präsidente bezeichne, und um di absolute und di nöd parlamentarische, konschtitutionelle Monarchie.
D Demokratie gliedered sich vorwiegend in parlamentarischi und präsidentiali Republike und in di modern parlamentarischi Art vo dr konschtitutionelle Monarchii. Kritiker vo dere Iiteilig wended ii, dass es sich bi viilne Demokratie in Würklichkeit um Oligarchie handlet.
Es isch au aazmerke, dass under Demokratii historisch, uusschliesslich die direkti Uusüebig vo dr Macht durs Volch verschtande worde isch. Hüt werded zur Bezeichnig vo dem aber meischt d Begriff Radikaledemokratii, Direkti Demokratii und Basisdemokratii gnutzt, wo nöd ganz synonym si.
Alternative vo dr Iidäilig vo de Staatsformenoch Alfred Katz: Staatsrecht. Grundkurs im öffentlichen Recht, 18. Uflaag, Häidelbärg 2010, S. 29, Abb. 4
Literatur
Alexander Gallus, Eckhard Jesse (Hrsg.): Staatsformen. Modelle politischer Ordnung von der Antike bis zur Gegenwart. Ein Handbuch. Böhlau Verlag, Köln, Weimar und Wien 2004, ISBN 3-412-07604-X
Fuessnote
Pi (Mathematik)
S Pi () isch in de Mathematik di sogenannti Chraiszahl. Si git a, wie sich de Durchmässer zum Umfang un zü de Flächi vom e Chrais verhaltet, nämlich
bzw.
Definition
Äs git mehreri glichwärtigi Definitionä für d Chraiszahl .
s Verhältnis vom Umfang vomä Chrais zu sim Durchmässer oder
s doppältä vo dä chlinschtä positivä Nullstell vom Kosinus.
d Flächi vomä Chrais mit äm Radius 1.
Diä 100 Nachkommastelä:  ≈ 3, 14159 26535 89793 23846 26433 83279 50288 41971 69399 37510 58209 74944 59230 78164 06286 20899 86280 34825 34211 70679...
π isch e irrationali, transzendenti Zahl, wo d Zifferefolge absolut regellos isch.
Formlä
Gängigi Formlä:
Umfang vomä Chrais
Flächi vomä Chrais
Volumä von rä Chuglä
Oberflächi von rä Chuglä
Psunders
Es git Lüt die sin ganz vusässe uf d Zahl Pi, die lehret se uuswändig bis zur tuusigschte Schtell. De vierzähnti März isch (wegä 3/14 i dä englische Datumsschriebwis) an vielene Plätz en wichtigä Daag. In enere englische Gmeind wird a däm Daag jedes Johr e gross Fäscht gfieret. Und dänn gits no PCs die sinds ganz Johr demit bschäftigt no meh Stelle vu Pi usäzfindä. Hützudaag sin über 12 Billione Stelle vu Pi bekannt.
Link
Pi mit einere Million Nochkommastelle
Gschicht vo dä Zahl  (englisch)
Kategorie:Mathematik
Griechische Zahlen
+ Zahlenwert Griechisch Wert WortAlpha α 1 mono Beta β 2 di Gamma γ 3 triDelta δ 4 tetraEpsilon ε 5 pentaDigamma ϝ 6 hexaZeta ζ 7 heptaEta η  8 oktaTheta θ 9 enneaIota ι 10 deka - 11 hendeka - 12 dodekaKappa κ 20 ikosaLambda λ 30 triaMy μ 40Ny ν  50Xi ξ 60Omikron ο 70Pi π 80Qoppa ϟ 90Rho ρ 100Sigma σ 200Tau τ 300Ypsilon υ   400Phi φ 500Chi χ  600Psi ψ 700Omega ω 800Sampi ϡ 900
Griechischi Zahle sind im Griecheland vo dr klassische Antike s übliche Syschtem vo dr Zahledarschtellig gsii. Im hütige Griechisch wird s viilfach immer no zur Darschtellig vo Ordinalzahle (erschte, zweite, ...) verwendet, während für Kardinalzahle (eins, zwei, ...) hüt normalerwiis di arabische Ziffere üblich sind. Nur wer sich in Griechenland betont traditionell gee will, verwendet zum Teil au für Kardinalzahle die griechisch Schriibwiis.
Das System basiert uf em griechische Alphabet.
S früeheschte Syschtem vo dr Zahledarschtellig isch nach em akrophone Prinzip entwicklet worde, d. h. dass dr erschti Buechschtabe vonere Ziffere (im phonetische Sinn) zum Symbol vo dr Ziffere worde isch.
Es hät gulte: Ι (eifache Schtrich) = 1; Π (vo pente) = 5; Δ (vo deka) = 10; Η (vo hekaton) = 100; Χ (vo chilioi) = 1000; und Μ (vo myrioi) = 10'000.  D Darschtellig vo de Zahle us de einzelne Ziffere isch em römische Syschtem ähnlich gsii; wie s römische Syschtem schiints sich um e Aagliichig vomene ältere Kerbstocksyschtems a di gschriebeni Schpraach z handle.
Ab em 4. Jahrhundert v. Chr. isch das Syschtem dur es quasi-dezimals Syschtem ersetzt worde, wo aber au uf Buechschtabe als Ziffere basiert hät. Jedere Ziffere (1, 2, ..., 9) isch en Buechschtabe zuegordnet gsii, ebeso a de zehn- (10, 20, ..., 90) und hundertfache (100, 200, ..., 900) Werte. Das erfordert insgsamt 27 Buechschtabe. Wil s griechische Alphabet aber nur 24 Buechschtabe hät, isch es um drei bereits damals nümme benutzti Buechschtabe vonere früehere Alphabet-Version erwiiteret worde:
Digamma (ϝ), wofür mer schpäter meischt s ähnlich uussehende so gnännte Stigma – e Ligatur us sigma und Tau –, oder d Wort-End-Form vom Sigma (ς) oder au Sigma-Tau (στ) als zwei trennti Buechschtabe gschriebe hät, als 6
Qoppa (ϟ) als 90. Die Form vom Qoppa, s so gnännti "numerische Qoppa", gseeht ganz andersch us als s so gnännte "alphabetische Qoppa". (Hiiwiis: S Zeiche gseeht ungefähr so us wie en Blitz; wenns wie en Handschpiegel mit Griff uusgseeht isch dr Zeichesatz vo ihrem Browser kaputt.)
Sampi (ϡ) als 900
D Zahle werded additiv us de Ziffere bildet, im Sinn vonere Summe. "Nulle" werded uusglaa. Hinder d Zahl wird es eifachs Aafüehrigszeiche gsetzt, um d Zifferefolg vomene Wort oder vonere Abchürzig z underscheide.
Au Zahlen vo 1'000 bis 999'999 chönnd dargschtellt werde: Für das werded die gliiche Ziffere nomal für eintiusiger, zehntuusiger und hunderttuusigerer verwendet, und zuesätzlich es zweits Aafüehrigszeiche (unde) vorgschtellt.
Weblink
[URL] Die griechischen Zahlen (Kardinalia, Numeralia,...)
Kategorie:Zahl
Verwaltungsgemeinschaft
Verwaltigsgmeinschafte sind Körperschafte vom öffentliche Recht i de düütsche Bundesländer Bade-Württemberg (deet Veriibarti Verwaltigsgmeinschaft), Bayern, Sachse, Sachse-Anhalt und Türinge. Dr Begriff wird aber au teilwiis für nöd gebietsabhängigi Gmeinschafte zur gmeinsame Nutzig vonere Verwaltigsschtruktur i dr öffentliche Verwaltig verwendet. (z. B. FH Bund mit dr Bundesakademie für öffentlichi Verwaltig)
Schtruktur
Verwaltigsgmeinschafte setzed sich us mehrere Gmeinde vom gliiche Landchreis zäme.
Sie händ e eigeni politischi Vertretig und en Vorsitzende oder es Oberhaupt, wo je nach Bundesland au de Titel Bürgermeischter haa chann. In Bade-Württemberg übernimmt die Uufgaab dr Bürgermeischter vo dr "erfüllende Gmeind" (also ken eigene Bürgermeischter, lueg au di wiitere Uusfüehrige am Endi vo dem Artikel). In Thüringe gits sowohl Verwaltigsgmeinschafte als au Erfüllendi Gmeinde.
Uufgabe
Zu de Uufgaabe vonere Verwaltigsgmeinschaft zelled z. B. d Uufschtellig vo Flächenutzigsplän, Abwasserbesiitigung, Kassegschäft oder s Friedhofs- und Füürwehrwese. Sie chann aber au d Trägerschaft vo Grundschuele, wo Underhalt vo Gmeindsverbindigsschtrasse und wiitere Uufgabe vo de Mitgliedsgmeinde überneeh bzw. selligi Uufgaabe chönnd ihr übertreit werde, biischpiilswiis de Tourismus.
Lueg au
Gmeindsarte
Gebietskörperschafe:
Samtgmeind
Verbandsgmeind
Körperschafte vom öffentliche Recht:
Amt
Gmeindsverwaltigsverband
Kategorie:Verwaltig
Kategorie:Politik in Dütschland
Kategorie:Kommunalpolitik
Kategorie:Verwaltig (Dütschland)
Preis der schwedischen Reichsbank für Wirtschaftswissenschaften in Gedenken an Alfred Nobel
Di offiziell Bezeichnig vo dem Priis, Sveriges Riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne (hochtüütsch Preis der schwedischen Reichsbank für Wirtschaftswissenschaften in Gedenken an Alfred Nobel) bruucht mer im Alltag nöd, me säit em – nöd ganz richtig – Nobelpriis für Wirtschaftswüsseschafte oder churz Wirtschaftsnobelpriis.
Er isch zum eerschte Mal im Jahr 1969 verlie worde. Er unterscheidet sich vo de originäre Nobelpriise dur d Tatsach, dass er nöd vom Alfred Nobel, sondern nachträglich im Jahr 1968 vo dr Schwedische Riichsbank gschtiftet worde isch, wo die ires 300-Jahr-Jubiläum gfiiret hät.
D Empfänger vo dr Uuszeichnig werded im Verzeichnis vo de Nobelpriisträger vo dr Nobelschtiftig nu imene Aahang uufgfüehrt, iri Näme werded uf de Rand vo de Nobel-Medaille schtatt uf der Flächi iigraviert. D Verleihig findt im Rahme vo dr gliiche Veraaschtaltig schtatt, wo au de andere Priisträger im Schtockholmer Rathuus (Uusnaahm: Friedensnobelpriis, wo in Oslo verlie wird) all Jahr am Todestag vo Nobel am 10. Dezember d Uuszeichnig überreicht wird. S Verfahre vo dr Nominierig, Bedingige und Kriterie vo dr Priisvergaab, Priisgeld und dr Ablauf vo dr Verleihigszeremonie entschpräched ebefalls dene vo de andere Priis.
Kritik
De Wirtschaftspriis wird under anderem kritisiert, wil d Priisvergaab au als Prämierig vo beschtimmte wirtschaftspolitische Positione cha verstande werde. Die Kritik richtet sich schpeziell gäge d Vergaab a bis jetz sibe Mitglider vo dr liberale (vo Kritiker im Allgemeine als neoliberal gschumpfe) Mont Pelerin Society (Friedrich von Hayek, Milton Friedman, George Stigler, Ronald Coase, James M. Buchanan, Maurice Allais, Gary Becker), aso a öppe 10 Prozent vo allne Priisträger; de Erik Lundberg, de langjährig Präsident vom Komitee, wo d Priis vergää hät, isch ebefalls es Mitglied vo dere liberale Tankfabrik. Me mues aber au säge, dass di Wirtschaftsliberali de sogenannt Mainstream vo de Wirtschaftswüsseschaft bilded, drum tunkt anderi die Zahl nöd bsunders höch.
En andere Kritikpunkt isch di schtarch zahlenmässig Dominanz vo US-Amerikaner under de Empfänger. So sind sit 1969 36 US-Amerikaner uuszeichnet worde. De Vergliich isch aber fragwürdig, wil im gliiche Ziitruum 50 Nobelpriis für Medizin, 36 Nobelpriis für Chemii und 51 Nobelpriis für Physik a US-Amerikaner vergää worde sind. Di generell Kritik am Nominierigs- und Vergaabeverfahre vo de Nobelpriis trifft au uf de Nobelpriis für Wirtschaftswüsseschafte zue: d Priisträger werded vomene chliine Chreis uusgläse, d Underlage dezue underligged ere füfzgjährige Gheimhaltigsfrischt.
D Kritik am „Wirtschaftsnobelpriis“ isch au us de Reihe vom Alfred Nobel siine Nachfahre choo.
Lueg au
Lischte vo de Priisträger vom Priis vo dr schwedische Riichsbank für Wirschaftswüsseschafte in Gedänke an Alfred Nobel
Weblink
Schwedischi Riichsbank
Websiite vom Wirtschaftspriis
Beautiful Mind, Ugly Deception: The Bank of Sweden Prize in Economics Science
Kritik am Wirtschaftspriis (engl.)
Kategorie:Nobelpriis
Türlersee
Türlersee300px|center|De Türlersee nach Norde DateLaag:  Kanton ZüriFlächi  0.49 km²maximali Tüüfi:  22 mmaximali Längi:  1.4 kmmaximali Breiti:  0.5 kmZueflüss:  verschidnig BächAbfluss:  ReppischHöchi über Meer:  643 mOrte am Ufer:   Charte Charte fählt
Dr Türlersee liit im Säuliamt im Kanton Züri. Er befindet sich a dr Grenze vo de Gmäinde Aeugst und Huuse am Albis uf 643 m ü.M..
Dr See isch rund 1.4 km lang und öppe 500 m bräit. Am südöschtliche Ufer liit en Campingplatz und s Schtrandbad Türle. Im Norde verlaat dr Fluss Reppisch de See. Widmet sich e Saag dr Entschtehig vom See, isch die jedoch viilmee uf en Felsschturz zruggzfüere.
Weblink
Entstehigssaag Türlersee uf dr Homepage vo dr Gmäind Huuse am Albis
Schtrandbad Türlersee
Kategorie:See (Schwiiz)
Kategorie:Geografii vom Kanton Züri
Deklination
S Wort „Deklination“ bezeichnet
i dr Grammatik d Regle zur Flexion vo Subschtantive, lueg bi Deklination (Grammatik) un bi Deklination im Alemannischen.
i dr Astronomie d Breitechreise vo dr Himmelschugle, lueg bi Deklination (Astronomie).
in Geographie und Navigation d Abwiichig zwüsched magnetischem und geographischem Nordpol, lueg bi Deklination (Geographie).
De Winkel zwüsched dr geographische Nord-Süd-Richtig und dr Polachse vo dr Magnetnadle nennt mer Deklination oder au Misswiichig.
Bietigheim
Bietje (amtl. Bietigheim) isch e Dorf im Landkreis Raschdi, zwische Karlsruh und Raschdi.
Des Dorf hat iwwer 6000 Inwohner uff re Fleche von 13,90 km².
Geograghii
Durch s Dorf fließt de 27 km lang Federbach, eschtlich isch de Hardtwald. Dr Bann bsteht us 41,2 % Landwirtschaftsflechi, 35,4 % Wald, 19,5 % Sidlungsflechi un 3,9 % sunschtiger Flechi.Statistisches Bundesamt: Bodenfläche nach Art der tatsächlichen Nutzung - Stichtag 31.12. - regionale Tiefe: Gemeinden, Samt-/Verbandsgemeinden (bis 2011)
Nachbarorte
mini|Hauptstraße Richtung Rastatt
mini|Rathaus Bietigheim
D Nachbarort vo Bietje sin Etje, Muggesturm, Malsch, Durmische, un Elise-Illinge. Gresseri Schtädt in de Umgebung sin Bade-Bade, Ettlinge, Karlsruh, Raschdi und Rhinstette.
Gschicht
Bietje isch zum erschte Mol gnännt worre anne 991 in eme Gieterverzaichnis vum Kloschter Wisseburi.
Verwaltung
Bietje het sich mit Au, Durmersche un Elchese-Illinge zum Gmaiverwaltungsverband Durmersche mit Sitz z Durmersche zämmegschlosse.
Burgermaischter:
1832 bis 1844: Joseph Schmitt.
1844 bis 1852: Michael Beckert
1849: Thomas Hettel
1852: Gemeinderechner Hettel
1853 bis 1862: Peter Bertsch
1862 bis 1865: Josef Hettel
1865 bis 1870: Peter Heck (?)
1870 bis 1883: Peter Schmitt
1883 bis 1888: Ulrich Schmitt
1889 bis 1903: Jonas Volz
1903 bis 1912: Ulrich Schmitt
1912 bis 1921: Pius Jung
1921 bis 1933: Lorenz Rittler
kommiss. Merz 1933 bis 1935: Joseph Mockert
1935 bis 1939: Robert Thum
kommiss. 1939 bis 1940: Justiz-Oberinspektor Wagner
kommiss. 1940 bis 1941: Josef Schmitt
kommiss. 1942 bis April 1945: Georg Veid
April bis August 1945: Alois Bertsch
1945 bis 1946: Ludwig Hammer
1946 bis 1948: Alois Bertsch
1948 bis 1975 Wilhelm Heck
1976 bis 1992: Rüdiger Schäfer
1992 bis 2016: Ernst Kopp
sit 2016: Constantin Braun
Wappe
Vo Bietje kennt ma scho sit 1610 es Wappe. Di hitig Variante isch vum Generallandesarchiv entworfe worde und schtammt vo 1900. Bruucht wirds sit em Juni 1906 un zeigt e Schild mit eme Kriz wi schun 1610, wu in de badische Farbe ghalte isch.
Verkehr
Verkehrstechnisch isch Bietje an'd B36 aabunde un an d Stroßebahnlinje S4. Von Bietje kann ma also Karlsrue un Raschti beschdens erreiche.
Dialäkt
Dr Dialäkt vun Bietje ghert zum Owerrhinalemannisch. Im Dialäkt vun Bietje sin mhd. ie, üe un uo monophthongiert, d. h. mer sait Bruuder statt 'Brueder' un miid statt 'mied'.
Weblink
[URL]
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Raschti)
Allenstein
Allenstein (poln. Olsztyn  ) isch d Hauptstadt vu dr 1999 gründete Woiwodschaft Ermland-Masure im nördliche Deil vu Pole. D Stadt lit im südliche Ostpraisse. D'ditsche Partnerstadt isch Offeburg.
Geographischi Lag
Allenstein lit im Zentrum vu dr Woiwodschaft Ermland-Masure am Fluss Alle (Łyna), 125 Meter iber em Meeresspiegel am Ibergang vum Ermland zum Oberland. Die hügelig Landschaft in dr Umgäbig isch vu dr Allensteiner Seeplatte un usdähnte Wälder prägt. In dr Stadt chrüze sich d Fernstrosse 16, 51 un 53 sowie d Bahnlinie Torun (Thorn) – Sowetsk (Tilsit) un Danzig – Ełk (Lyck). D Stadt lit öppe 100 km südlich vu Königsberg (Kaliningrad), 120 km östlich vu Danzig un öppe 170 km nördlich vu dr Landeshauptstadt Warschau.
thumb|left|200px|D'Hauptchilche vu Allestei
Fuessnote
Weblink
Kategorie:Ort (Pole)
ISO 3166-2
ISO 3166-2 isch dr zweiti Teil vom Schtandard ISO 3166. Er definiert Codes für Schtaate mit subnationale Einheite und abhängige Gebiete. Es git ca. 3'700 settigi Codes. Sie sind 1998 weltwiit für jedes Land definiert und sitdem erwiiteret worde, sobald en neue Schtaat dezuechunnt. Mit Newsletters, wo sit 2000 erschiined, änderet, oder aktualisieret sie die Iiträäg vom entschprechende Land wenn das nötig wird (z. B. nach ere Verwaltigsreform).
Format
D Codes beschtönd us zwei Teile, wo dur en Bindeschtrich (typografisch au Trennschtrich gnännt) voenand trennt sind. Dr erschti Teil git de Landescode dur ein bis drei Grossbuechschtabe, ein bis zwei Ziffere oder eme alpha-numerische Mix, entschprechend dr Norm ISO 3166 wieder. Dr zweiti Teil beschtaht us ein bis drei alphanumerische Zeiche, wo uf nationale Schtandards basiered.
Änderige
I de folgende Newsletters sind vo dr ISO Änderige bekanntgmacht worde:
ISO 3166-2:2000-06-21
ISO 3166-2:2002-05-21
ISO 3166-2:2002-08-20
ISO 3166-2:2002-12-10
ISO 3166-2:2003-09-05
ISO 3166-2:2004-03-08
ISO 3166-2:2005-09-13
Codematrix
D Ländercodes chönnd i dr ISO-3166-1-Kodierlischte nachgschlage werde. Isch dr Ländercode bekannt, isch die folgendi Matrix z verwende, um zur Lischte vo de ISO 3166-2-Codes z glange.
Längi schtaht debii für Aazahl an Zeiche nach em Bindeschtrich. Di einzelne Codetabelle sind nomaal nach dr Art vo de Zeiche uufteilt. Biischpiilswiis händ d Codes für Estland e Längi vo zwei Zahle hinder em Bindeschtrich (EE-37 bis EE-86).
Längi Alphabetisch Numerisch Gmischt 1 Zeiche AR, BO, EC, FJ, GM, KI, KM, LS, LU, MG, NE, RW, SL, ST, TG, TM, VE AT, GA, IS PA 2 Zeiche AE, AL, AM, AU, AZ, BI, BJ, BN, BR, BS, BW, BY, CA, CD, CF, CH, CL, CM, CS, CV, CZ, DE, DJ, ER, ET, FI, GE, GH, GN, GT, GW, GY, HN, HT, HU, ID, IN, IT, IQ, JO, KW, LA, LB, LR, LT, LV, LY, MD, MU, MW, NA, NG, NI, NL, NP, OM, PK, PL, QA, SB, SH, SK, SN, SO, SR, SV, SY, SZ, TJ, TL, US, UY, UZ, WS, YE, ZA, ZW BD, BG, BH, CI, CN, CU, CY, DO, DZ, EE, GR, HR, IR, JM, JP, KR, LK, MM, MY, NO, PT, SA, SD, TN, TR, TZ, UA, UM, VN, ZM BT 3 Zeiche AO, AF, BA, BE, BF, CZ, FM, GB, KP, KZ, MA, MD, MH, MX, NZ, PE, PG, PH, TT, TW, UG, VU DK, KE, SI   1 oder 2 Zeiche kein System: ES, GQ, IE, SE, IL
1 für Regione, 2 für d Hauptschtadt: CR, KG
1 für d Hauptschtadt, 2 für Departments: RO KH  FR, TH 2 oder 3 Zeiche keis Syschtem: BZ, EG, TD
2 für Republike, 3 für Schtädt, Regione, Dischtrikte: RU
2 für Schtädt, 3 für Rayons: AZ  MR, MV 1 oder 3  MZ  MN ML 1 bis 3       CG, PY
Weblink
[URL] -- Track changes, sorted by country
[URL]
[URL]
[URL]
3
ISO 3166-2:CH
D Lischte vo de ISO 3166-2-Codes für d Schwiz enthaltet d Codes für die 26 schwizerische Kantön.
D Codes beschtönd us zwei Teile, wo dur en Bindeschtrich (typografisch au Divis gnännt) vonenand trennt sind. Dr erschti Teil git de Landescode gmäss ISO 3166-1 (für d Schwiz CH), dr zweiti en Abchürzig für de Kanton wider.
Die sind bereits am 26. August 1986 vo dr Schwizerische Norme-Vereinigung feschtgleit worde und vo dr ISO 1998 international für gültig erchlärt. Änderige häts bisher nur eini geeh; si isch im fünfte Newsletter bekannt gmacht worde: D ISO hät d Kantön Appezell Usserrhode und Appezell Innerrhode falsch geschribe ghaa.
miniatur|hochkant=2.5|d Schwizer Kantön mit erne Chürzel
Kodierlischte
Aargau CH-AG Appezell Innerrhode CH-AI Appezell Usserrhode CH-AR Bern CH-BE Basel-Land CH-BL Basel-Schtadt CH-BS Freiburg CH-FR Genf CH-GE Glarus CH-GL Graubünde CH-GR Jura CH-JU Luzern CH-LU Neueburg CH-NE Nidwalde CH-NW Obwalde CH-OW St. Galle CH-SG Schaffhuuse CH-SH Solothurn CH-SO Schwyz CH-SZ Thurgau CH-TG Tessin CH-TI Uri CH-UR Waadt CH-VD Wallis CH-VS Zug CH-ZG Züri CH-ZH
Dekodierliste
CH-AG Aargau CH-AI Appezell Innerrhode CH-AR Appezell Usserrhode CH-BE Bern CH-BL Basel-Land CH-BS Basel-Schtadt CH-FR Freiburg CH-GE Genf CH-GL Glarus CH-GR Graubünde CH-JU Jura CH-LU Luzern CH-NE Neueburg CH-NW Nidwalde CH-OW Obwalde CH-SG St. Galle CH-SH Schaffhuuse CH-SO Solothurn CH-SZ Schwyz CH-TG Thurgau CH-TI Tessin CH-UR Uri CH-VD Waadt CH-VS Wallis CH-ZG Zug CH-ZH Züri
Lueg au
ISO 3166-2, Referenztabelle vo de Ländercodes
ISO 3166-1, Referenztabelle vo de Ländercodes, wie si in Domainname verwendet werded
Kategorie:Kanton
3
Schwaben
thumb|300px|S Schwobeland, 1572
S Schwobeland isch hit s Gebiät vu Bade-Wirttebärg un vu West-Bayern, wu Schwäbisch gschwätzt wird. In dr Gschicht het d ganz Alemannia Schwaben oder Schwobeland gheiße.
Dr alt Begriff Schwaben
Im Mittelalter het dr ganz alemannisch Sprochrüüm Schwaben gheiße - also s Territorium zwisched Vogese (Wescht), Alpe (Süd), em Lech (Oscht) un dr fränkische Stammesgränz im Norde. Schwaben het s glich bedittet wiä Alemannia - Schwaben isch dr volktimlig Begriff gsii, Alemannia dr wisseschaftlig. D Bewohner vu Schwaben hän Schwobe gheiße - also aü d Elsässer, d Briisgaüer, d Bewohner vum Bärnbiät, vum Kanton Züri usw.
Dr Begriff Schwaben goht uf d germanisch Stammesgruppe vu dr Sueben zruck - e große Deil vu dr Vorfahre vu dr Alemanne sin Suebe.
Dr modern Begriff Schwaben
thumb|200px
Hit isch dr Begriff Schwaben uf s Gebiät vum hittige schwäbische Dialäkt iigschränkt. Dr Oscht-Deil (Bayrisch-Schwaben) ghert zum Bundesland Bayern, dr mittler un dr Weschtdeil, im Norde bis Heilbronn, im Süde bis zum Bodesee un im Weschte zum Deil bis an dr Schwarzwald goht, ghert zu Bade-Wiirttebärg.
Well Schwaben - friähjer emol e Herzogtum - hit as politische Eiheit ke Roll meh spiilt, isch dä Begriff in dr Volkssproch nimmi gängig. Mer sait zwar: i ben e Schwob, aber i komm ous em Schwäbische. E anderi Bezeichnung isch s Schwobeland.
Im Elsass, z' Liechtestei un in dr Schwiz wird dr Begriff Schwob in eher amene abwärtende Sinn ou fir diä Ditsche im Allgmeine verwändet.
Schbezialbladd
Suevica. Beiträge zur schwäbischen Literatur- und Geistesgeschichte. Herausgegeben von Reinhard Breymayer. Stuttgart: Hans-Dieter Heinz, Akademischer Verlag (Stuttgarter Arbeiten zur Germanistik. Editors: Ulrich Müller (Salzburg), Franz Hundsnurscher (Münster in Westfalen), Cornelius Sommer (Berlin).
!
Badisches Oberland
thumb|300px|right|Verwaltigsgliderig vu Südbade (badischs Oberland) anno 1953
S Badisch Oberland oder Oberbade isch d südlig Helfti vum Großherzogtum Baden gsii – dä Deil vum Badische, wu mer Alemannisch schwätzt. Im badische Unterland schwätzt mer drgege Südfränkisch bzw. Rhiifränkisch. S Badisch Oberland goht vu Iberlinge am Bodesee dur dr Südschwarzwald bis uf Raschtatt, dr Rhiin bildet, mit Usnahm vom Schaffhusische, d Süd- un d Weschtgränz.
Dr Begriff isch siter em Zämmeschluss vu Bade un Wirttebärg zu Bade-Wirttebärg braktisch üsser Gebruuch; meischtens sait mer jetz (in dr gliche Bedittung) Südbade. Zwische 1952 un 1972 hets e „Regierungsbezirk Südbaden“ gää – dä heißt hit – mit schdarch verändereter Gränz – „Regierungsbezirk Freiburg“.
Kategorie:Bade
Südbaden
Südbade bezeichnet dr südliche Teil vum ehemolige Land Bade bzw. vum Grossherzogtum Bade in Ditschland.
Je nooch Zitt git's verschideni Bezeichnige:
Fer dr Zit bis 1945 isch dr Begriff Badisches Oberland gebrüchlicher gsi.
Mit dr Gründig vum ditsche Bundesland Bade 1946 het no aber dr Begriff Südbade s'Ald Oberbade abglöst.
Noochem Zämmeschluss vum Land Bade-Wirtteberg isch Südbade dr Namme vum Regierigsbezirk Südbade worre, wo im ehemolige Bundesland Südbade entsproche hän.
Es git noch immer, grad im Sport, au vili Landesverbänd vu ditsche Verbändes, wo noch e eigene südbadische Landesverband hän. Dr Begriff Oberbade isch degege praktisch üsser Gebrüch kumme.
In dr Verwaltig isch mit dr grosse Bietsreform in der 1970er Johre die politisch Einheit Südbade durch dr Regierigsbezirk Friburg abglöst worde.