mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Constant Fornerod
thumb|200px|Constant Fornerod
De Constant Fornerod (* 30. Mai 1819 z Avenches; † 27. November 1899 z Bettens) isch en Schweizer Politiker (FDP) gsii.
Als Bundesrat
Dr schtudierti Jurischt und Philosoph isch am 11. Juli 1855 in Bundesrat gwählt worde. Am 31. Oktober 1867 hät er siis Amt übergeeh. Während siinere Amtsziit isch er de folgende Departement vorgschtande:
1855-1856: Handels- und Zolldepartement
1857: Politischs Departement
1858: Handels- und Zolldepartement
1859-1861: Finanzdepartement
1862: Militärdepartement
1863: Politischs Departement
1864-1966: Militärdepartement
1867: Politischs Departement
Er isch Bundespräsident gsii i de Jahre 1857, 1863 und 1867 und Vizepräsident i de Jahre 1856, 1862 und 1866.
Als Alt Bundesrat
Er hät 1867 die Leitig vom Finanzinschtitut Franco-suisse credit übernaah, wo 1870 allerdings bankrott gange isch. De Fornerod hät sich vor Gricht müesse verantworte und hät e langi Gfängnisschtraaf müesse verbüesse. Nach siinere Rückkehr i d Schwiiz hät er e Aaschtellig bi dr Bahngsellschaft Jura-Bern gfunde. Er isch 1899 verarmt und vergesse in Bern verschtorbe.
Literatur
Weblink
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Rächtsawalt
Kategorie:Waadtländer
Kategorie:Maa
Daniel-Henri Druey
thumb|right|Daniel-Henri Druey
De Daniel-Henry Druey, au Henri Druey, (* 12. April 1799; † 29. März 1855), vo Faoug VD, isch Rechtsaawalt, Philosoph, Politiker und eine vo de erschte Bundesrät vom neue Schwiizer Bundesschtaat gsii.
Geboren i e eifachi Wirtefamilie in Faoug (Kanton Waadt) hät er in Lausanne Philosophie und Rechtswüsseschaft gschtudiert, dänn in Düütschland Philosophie under em Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Es händ Aufenthalt in Frankriich und England gfolgt.
Nach siinere Rückchehr isch er bald inere sehr unruige Ziit en füehrende Politiker vom Kanton Waadt worde.
Nach dr Gründig vom Bundesschtaat vo 1848, wo er sich sehr defür iigsetzt hät, hät er sich us dr nationale Politik welle zruggzieh, hät nöd für de Nationalrat kandidiert und hät e Wahl in Schtänderat abglehnt. Churz druuf hät ihn in Lausanne d Nachricht erreicht, dass s Parlament ihn in Abweseheit zum Bundesrat gwählt hät. Er isch bereits im erschte Wahlgang gwählt worde, was i dr Schwiizer Politik eher selte isch.
Er isch 1850 dr zweiti Bundespräsident vo dr Schwiiz gsii. Während siinere Amtsziit isch er de folgende Departement vorgschtande:
1848-1849: Juschtiz- und Polizeidepartement
1850: Politischs Departement
1851: Finanzdepartement
1852: Juschtiz- und Polizeidepartement
1853-1855: Finanzdepartement
Er isch Bundespräsident gsii im Jahr 1850 und Vizepräsident i de Jahre 1848 und 1849.
De Henri Druey gilt als Vater vo dr erschte Schwiizer Bundesverfassig.
Er isch 1855 im Amt verschtorbe.
Literatur
Helge Dvorak: Biografisches Lexikon der Deutschen Burschenschaft. Band I Politiker, Teilband 1: A-E. Heidelberg 1996, S. 222–223
Olivier Meuwly: Henri Druey. Schweizer Bundesrat und Burschenschafter. Einst und Jetzt, Bd. 35 (1990), S. 199–214
Weblink
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Philosoph
Kategorie:Rächtsawalt
Kategorie:Waadtländer
Kategorie:Maa
Emil Welti
mini|Emil Welti
De Friedrich Emil Welti (im Dialäkt Wälti uusgsproche; * 23. April 1825 z Zorzi; † 24. Februar 1899) z Bärn, Bürger vo Zurzach, isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsii.
Politische Wääg
1856 isch er in Aargauer Grosse Rat gwählt worde und na im gliiche Jahr in Aargauer Regierigsrat. Deet isch er vo 1856 bis 1862 Juschtizdiräkter und vo 1863 bis 1866 Erziehigsdiräkter gsii. Vo 1857 bis 1866 hät er dezue ane au as Schwiizer Ständerat ggamtet.
Er isch am 8. Dezember 1866 in Bundesrat gwählt worde. Am 31. Dezember 1891 isch er zruggträte. Bis 1875 isch er deet em Militärdepartement und nachane im Poscht- und Iisebahndepartement (wo zeerscht na Poscht- und Telegraphedepartement gheisse hät) vorgstande; 1881 ist er churz na im Juschtiz- und Polizeidepartement gsii. I dene Jahre, won er Bundespresidänt gsii isch, hät er amig s Politisch Departement gfüert, das isch dozmal eso Bruuch gsii.
Bundespräsident isch er i de Jahre 1869, 1872, 1876, 1880, 1884 und 1891 gsii und Vizepräsident i de Jahre 1868, 1871, 1874, 1879, 1883 und 1890.
Leischtig
mini|s Tänkmal z Zorzi für der Emil Welti
Im Kanton Aargau hät er e neus Strafgsetzbuech und e neus Zivilgsetzbuech iigfüert und hät di dozmal modern Strafaastalt Länzburg la boue. Gschiiteret isch er mit der Iifüerig vo de Zivileh und de Gliichstellig vo de Jude.
1860 hät er im Savoyerhandel vermittlet.
As Bundesrat hät er zäntralistisch tänkt, isch dademit aber nöd überall durechoo. Er hät all siini Kollege im Bundesrat dominiert, hät d Verfassigsrevision von 1874 mitpräägt und hät d Armee vereinheitlichet. Starch hät er sich au für d Gotthardbahn iigsetzt und hät Italie und Prüüsse dezuepraacht, mitzzale, und di Schwiizerisch Eidgnosseschaft, mitzbestimme (und nöd alles Private z überlaa). D Verstaatlichung vo de wichtige Iisebahne hät er sich aber nanig trout aazgaa.
Siinere Schwigertochter Lydia Welti-Escher gägenüber, de Tochter vom Alfred Escher, isch er sträng gsii; si hät sich schliesslich s Läbe gnaa.
Literatur
Claudia Aufdermauer, Heinrich Staehelin: Bundesrat Emil Welti. 1825–1899. hier und jetzt, Baden 2020, ISBN 978-3-03919-506-0.
Helge Dvorak: Biographisches Lexikon der Deutschen Burschenschaft, Band I Politiker, Teil 6: T–Z, Heidelberg 2005, S. 256–258.
Peter Kaupp: Welti, Emil, in: Von Aldenhoven bis Zittler, Mitglieder der Burschenschaft Arminia auf dem Burgkeller-Jena, die in den letzten 100 Jahren im öffentlichen Leben hervorgetreten sind, Dieburg 2000
.
Weblink
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Schwiizer Ständerot
Kategorie:Kantonalpolitiker
Kategorie:CVP-Mitgliid (Schwiiz)
Kategorie:Richter
Kategorie:Rächtsawalt
Kategorie:Aargauer
Kategorie:Schwiizer
Kategorie:Maa
Friedrich Frey-Herosé
right|Friedrich Frey-Herosé
De Friedrich Frey-Herosé (* 12. Oktober 1801 z Lindau/Bodesee; † 22. September 1873 z Bärn), vo Aarau (AG), isch en Schwiizer Undernehmer, Offizier und Politiker (FDP) gsii.
Er isch Oberscht und Generalschtabschef im Sonderbundchrieg gsii, hät aber au Erfahrig i dr Zivilregierig als Parlaments- und Regierungsmitgliid vom Kanton Aargau.
Privat isch er engagierte Ornithologe und Vogelsammler gsii und als settige Mitgliid vo dr Aargauische Naturforschende Gsellschaft. Teil vo siinere Sammlig sind hüt im Naturama in Aarau zu gseeh.
Er isch am 16. November 1848 in Bundesrat gwählt worde und hät eso zu de erschte siebe Bundesrät ghört. Am 31. Dezember 1866 isch er zruggträte. Während siinere Amtsziit isch er de folgende Departement vorgschtande:
1848-1853: Handels- und Zolldepartement
1854: Politischs Departement
1855-1859: Militärdepartement
1860: Politischs Departement
1861-1866: Handels- und Zolldepartement
Er isch Bundespräsident gsii i de Jahre 1854 und 1860 und Vizepräsident i de Jahre 1853 und 1859.
Literatur
Weblinks
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Aargauer
Kategorie:Schwiizer
Kategorie:Maa
Fridolin Anderwert
thumb|right|Fridolin Anderwert
De Fridolin Anderwert (* 19. September 1828 in Frauefeld, Kanton Thurgau; † 25. Dezember 1880 z Bärn) isch en Schwiizer Politiker gsii.
Nach dr Matura hät er zerscht Gschicht und Philosophie gschtudiert, dänn aber Jurisprudenz. 1851 isch de Anderwert Rechtsaawalt in Frauefeld worde.
Bald isch siin Iitritt i d FDP und i d Politik gfolgt: 1861 isch er Mitgliid vom Grosse Rat vo siim Heimatkanton Thurgau worde, 1863 isch er Nationalrat worde. 1869 isch er i d Thurgauer Kantonsregierig, de Regierigsrat gwählt worde.
Dr hervorragendi Jurischt hät 1868/69 a dr Revision vo dr Thurgauer Kantonsverfassig mitgschaffet. Dänn isch er vo 1870 bis 1874 massgeblich a dr Totalrevision vo dr Schwiizer Bundesverfassung beteiliget gsii, wo er liideschaftlich, aber erfolglos für di zentralistischi Variante iiträte isch.
Obwohl bi dr Volchsabstimmig 1874 e schtärcher föderalistischi Variante obsiegt hät und de Anderwert im Kulturkampf e kompromisslos antipäpstlichi Haltig iignaah hät, isch er am 10. Dezember 1875 in Bundesrat gwählt worde und hät s Juschtiz- und Polizeidepartement übernaah. Deet hät er siini vorher radikale Aasichte erheblich gmässiget. Siis wichtigschte Gschäft als Juschtizminister isch d Schaffig vom schwiizerische Obligationenrecht gsii, wo erscht 1883, also nach siim Tod, in Chraft träte isch.
Er isch Vizepräsident gsii im Jahr 1880.
Unmittelbar nach siinere Wahl zum Bundespräsident für s Jahr 1881 isch i dr Press e wüetigi Kampagne gege ihn entbrannt, wo vor allem d Essgwohnheite und s Privatlebe vom Junggsell im Visier ghaa hät. Druufhii hät sich de Anderwert no vor em Amtsaatritt am Wiehnachtstag 1880 selber tötet.
Weblink
Werch vom und über dr Fridolin Anderwert im Katalog vo dr Schwiizerische Nationalbibliothek
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Richter
Kategorie:Rächtsawalt
Kategorie:Thurgauer
Kategorie:Maa
Wilhelm Matthias Naeff
mini|Wilhelm Matthias Naeff
De Wilhelm Matthias Naeff (* 19. Februar 1802 z Altschtätte, SG; † 21. Januar 1881 z Muri bi Bärn) isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsii.
De Naeff isch in ere altiigsessene Rhytaler Familie ufgwachse. Bereits siin Vater isch e politisch iiflussriiche Chaufmaa gsii.
Er hät Recht z Heidelberg gschtudiert und nach siinere Rückchehr i d Schwiiz isch er bald i d St. Galler Kantonsregierig gwählt worde.
De Naeff selber hät nöd i d Usenandersetzige zwüsched de Liberale und Konservative iigriffe, wo damals d Schwiiz beherrscht händ. S Rhytal isch e Hochburg vo de Liberale gsii und so hät sich de Naeff chönne uf siini Aahängerschaft verlaa.
De Naeff hät zu dr Sibnergruppe ghört, wo d Bundesverfassig vo 1848 usgschaffet händ und isch dänn am 16. November 1848 in Bundesrat gwählt worde. Dem hät er während 27 Jahr aaghört, wesentlich länger als siini damalige Amtskollege.
De Naeff hät i siinere langduurende Amtsziit meeh und meeh a Iifluss verlore und a ihm hät dr Ruef vom ene Langwiiler ghaftet. Verschideni Beschtätigungswahle hät er nur mit knappe Mehrheite überschtande. Am 31. Dezember 1875 isch er schliesslich zruggträte.
Während siinere Amtsziit isch de Wilhelm Matthias Naeff de folgende Departement vorgschtande:
1848–1852: Poscht- und Baudepartement
1853: Politischs Departement
1854: Handels- und Zolldepartement
1855–1859: Poscht- und Baudepartement
1860–1866: Poschtdepartement
1867–1872: Handels- und Zolldepartement
1873: Finanz- und Zolldepartement
1873: Iisebahn- und Handelsdepartement
1874–1875: Finanz- und Zolldepartement
Er isch Bundespräsident gsii im Jahr 1853 und Vizepräsident im Jahr 1852.
Literatur
Weblink
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Sanggaller
Kategorie:Maa
Bernhard Hammer
miniatur|200px|Bernhard Hammer (1889)
De Bernhard Hammer (* 3. März 1822 z Olten; † 6. April 1907 z Solothurn), vo Olten, isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsii.
Er isch am 10. Dezember 1875 in Bundesrat gwählt worde. Am 31. März 1890 isch er zruggträte. Während siinere Amtsziit isch er de folgende Departement vorgschtande:
1876-1878: Finanz- und Zolldepartement
1879: Politischs Departement
1880-1890: Finanz- und Zolldepartement
Er isch Bundespräsident gsi i de Jahre 1879 und 1889 und Vizepräsident i de Jahre 1878 und 1888.
Literatur
Weblink
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Richter
Kategorie:Rächtsawalt
Kategorie:Soledurner
Kategorie:Maa
Eugène Borel
thumb|right|Eugène Borel
De Eugène Borel (* 17. Juni 1835 z Neuchâtel; † 14. Juni 1892 z Bärn) isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsii.
Er isch am 7. Dezember 1872 in Bundesrat gwählt worde. Am 31. Dezember 1875 isch er zruggträte. Während siinere Amtsziit isch er em Poscht- und Telegraphedepartement vorgschtande.
Er isch Vizepräsident gsii im Jahr 1875.
Literatur
Weblinks
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Staatsawalt
Kategorie:Richter
Kategorie:Person (Kanton Nöieburg)
Kategorie:Maa
Jean-Jacques Challet-Venel
thumb|right|Jean-Jacques Challet-Venel
De Jean-Jacques Challet-Venel (* 11. Mai 1811 z Gämf; † 6. August 1893 ebd.) isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsii.
De Jean-Jacques Challet-Venel isch in Genf als Sohn vomene Uhrmacher gebore worde.
Er hät 1830 es Literaturschtudium abgschlosse und hät denaa in Genf als Lehrer gschaffet. Er hät d Tochter vom Gründer vo dr Schuel ghüüratet, wo ihn beschäftiget hät und ich churz druuf zum Direkter beförderet worde.
1854 isch de Challet-Venel in Genfer Grossrat gwählt worde. Aafangs isch er in Opposition zu de Radikale um de James Fazy gschtande, doch er hät d Siite gwechslet und isch 1857 in Nationalrat und nomal es Jahr schpäter i d Genfer Kantonsregierig gwählt worde.
1864 hät d Bundesversammlig de Jean-Jacques Challet-Venel im Sechste Wahlgang zum Bundesrat gwählt.
Als Bundesrat hät sich de Challet-Venel dur e umsichtigi und schtraffi Amtsfüehrig uuszeichnet. Er isch letschtendlich aber über siini Überzüügige gschtolperet. Siini Ablehing vo dr Totalrevision vo dr Bundesverfassig, wo er als härtgsottene Föderalischt als zu zentralistisch beurteilt hät, hät wesentlich dezue biitreit, dass er im Dezember 1872 zugunschte vom Eugène Borel abgwählt worde isch.
Während siinere Amtsziit isch er de folgende Departement vorgschtande:
1864-1867: Finanzdepartement
1868: Poschtdepartement
1869: Finanzdepartement
1870-1872: Poschtdepartement
Literatur
Weblink
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Person (Gämf)
Kategorie:Maa
Giovanni Battista Pioda
mini|hochkant|Giovanni Battista Pioda
De Giovanni Battista Pioda (* 4. Oktober 1808 z Locarno; † 3. November 1882 z Rom), vo Locarno TI, isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsii.
Er hett zue de füehrende Persönligkeit vom Liberalismus im Kanton Tessin ghört, während fascht drei Joorzäänt isch er Staatsawalt, Staatsschriiber und Regierigsrot gsi.
Nochdäm är nüün Joor National- und denn Ständerot gsi isch, isch er am 30. Juli 1857 in Bundesrot gwählt worde. Am 26. Januar 1864 isch er zruggträte. Während siinere Amtsziit isch er em Departement vom Innere vorgschtande.
Noch sim Rucktritt hett er als Botschafter vor Schwiiz d Inträsse vor Eidgenosseschaft in Italie verträtte.
Literatur
Weblink
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Staatsawalt
Kategorie:Tessiner
Kategorie:Maa
Stefano Franscini
thumb|Stefano Franscini
De Stefano Franscini (* 23. Oktober 1796 z Bodio, Kanton Tessin; † 19. Juli 1857 z Bärn), vo Bodio TI, isch en Schwiizer Schtatistiker und Politiker (FDP) gsii.
1819 bis 1823 isch de Franscini Lehrer gsii anere öffentliche Schuel in Mailand und isch 1826 Direkter vonere Schuel vom wechselsiitige Underricht in Lugano worde. Wo sich 1829 in Tessin e Verfassigsreform abzeichnet hät, hät er defür gworbe dur e anonym erschiinendi Broschüre, wo viil Uufsehe erregt hät, namentlich aber als Redakteur vom Osservatore del Ceresio, wo jedoch 1830 verbote worde isch und em Franscini d Aachlaag wege Uufruehrversuech iibracht hät.
Nach Aanaahm vo dr neue Verfassig im Juli 1830 isch de Franscini Mitgliid vom Grosse Rat und bald druf Schtaatssekretär worde. Vo da aa hät er fascht ununderbroche dr oberschte Schtaatsbhörde vo siim Kanton aaghört und hät sich bsunders dur d Hebig vom Underrichtswese und dur d Förderig vo dr Induschtrie und vom Handel verdient gmacht. Nach Aanaahm vo dr neue Bundesverfassig isch er am 16. November 1848 in Bundesrat gwählt worde und bi de folgende Wahlperiode bis zu siim Tod in dem Amt beschtätiget worde. Während siinere Amtsziit isch er em Departement vom Innere vorgschtande. 1850 hät er fascht im Elleigang di erschti Eidgenössischi Volchszellig organisiert.
Sit 1856 isch er Mitgliid vom Institut de France gsii. D Schwiiz verdankt ihm d Gründig vom Zürcher Polytechnikum, dr Vorläuferorganisation vo dr Eidgenössische Technische Hochschuel Züri. De Franscini isch als eigentliche Schöpfer vo dr schwiizerische Schtatistik z betrachte.
Werch
Della pubblica istruzione nel Cantone Ticino, 1828
Della riforma della Constituzione Ticinese, 1829
Statistica della Svizzera, Lugano 1828; 2. Aufl. 1848-49, Supplement 1851
Der Kanton Tessin, 1835
Statistica della Svizzera italiana, Lugano 1837–1839
Übersichten der Bevölkerung der Schweiz, Bern 1851
Semplici verità ai ticinesi sulle finanze e su altri oggetti di ben pubblico, 1854
Storia della Svizzera italiana dal 1797 al 1802, zusammengest. von P. Peri, 1864
Annali del cantone Ticino, hrsg. von G. Martinola, 1953
Literatur
Weblink
Franscini, Stefano
Kategorie:Kantonalpolitiker
Kategorie:Tessiner
Kategorie:Maa
Kategorie:Statistiker
Minister
Dr Minischter isch s Mitgliid vonere Regierig und dr Chopf beziehigswiise de Leiter vomene Minischterium.
Dr Begriff Minischter chunnt us em Latiinische und bedüütet Diener (beziehigswiise erschte Diener). I einige Länder (wie zum Biischpiil de USA), wird aschtell dr Titel Sekretär oder Schtaatssekretär verwendet. I einige orientalische Schtaate wird under anderem s persische Wort Wesir benutzt.
Deutschland
I dr Bundesrepublik Düütschland gits Bundesminischter und Minischter, wo Mitgliider vom Kabinett vomene Bundesland (allerdings nur i Flächeschtaate, in Schtadtschtaate isch au d Bezeichnig Senator gebrüüchlich) sind. Bundesminischter werded uf Vorschlag vom Bundeskanzler vom Bundespräsident ernännt.
Sie leited ihres Ressort als Leiter vom jewiilige Minischterium eigeverantwortlich, underliged allerdings dr Richtliniekompetenz vom Bundeskanzler.
Schweiz
I dr Schwiiz entschpricht s Minischteramt em Bundesrat. Dr Gsamtbundesrat setzt sich us siebe Mitglieder zäme. Die werded vo dr vereingte Bundesversammlig in ihres Amt gwählt. Bi de jewiilige Neuwahle händ d Bundesrät jewiils d Glegeheit, ihres Minischteramt zu wechsle.
Lueg au
Lischte vo de Mitgliider vom Schwiizerische Bundesrat
Kategorie:Politik
Eidgenössisches Departement des Innern
S Eidgenössische Departemänt vom Innere (EDI) isch eis vo de sibe Departement i dr Schwiiz. Amig eine vo de Bundesrät schtaht em Departemänt vor.
Am Aafang vom Bundesschtaat hät s Departemänt Departemänt vom Innere gheisse. Sit 1979 firmierts as Eidgenössischs Departemänt vom Innere.
Uufgabebereich
Gliichschtellig vo Frau und Maa
Sozialversicherige
Militärversicherig
Bildig und Forschig
Gsundheit
Kultur
Bundesarchiv
Meteorologie und Klimatologie
Schtatistik
Departemäntsvorsteher
1848–1857: Stefano Franscini
1857–1863: Giovanni Battista Pioda
1864: Karl Schenk
1865: Jakob Dubs
1866–1870: Karl Schenk
1871–1872: Jakob Dubs
1872–1873: Karl Schenk
1874–1875: Melchior Josef Martin Knüsel
1876–1878: Numa Droz
1879–1884: Karl Schenk
1885: Adolf Deucher
1886–1895: Karl Schenk
1895–1897: Eugène Ruffy 1898–1899: Adrien Lachenal
1900–1903: Marc-Emile Ruchet
1904–1905: Ludwig Forrer
1906–1910: Marc-Emile Ruchet
1911: Josef Anton Schobinger
1912: Marc-Emile Ruchet
1912: Camille Decoppet
1913: Louis Perrier
1913–1917: Felix-Louis Calonder
1918–1919: Gustave Ador
1920–1928: Ernest Chuard
1929: Marcel Pilet-Golaz 1930–1934: Albert Meyer
1934–1959: Philipp Etter
1960–1973: Hans-Peter Tschudi
1974–1982: Hans Hürlimann
1983–1986: Alphons Egli
1987–1993: Flavio Cotti
1994-2002: Ruth Dreifuss
2003–2009: Pascal Couchepin
2009-2011: Didier Burkhalter
2012-2023: Alain Berset
2024-      Elisabeth Baume-Schneider
Weblinks
Offizielli Website vom EDI
Kategorie:Eidgenössischi Departemänt
Eidgenössisches Justiz- und Polizeidepartement
S Eidgenössische Juschtiz- und Polizeidepartemänt (EJPD) isch eis vo de sibe Departemänt vo dr Schwiizerische Landesregierig. Amig eine vo de Bundesröt schtaht em Departemänt vor.
Am Aafang vom Bundesschtaat hät s Departemänt Juschtiz- und Polizeidepartemänt gheisse. Sit 1979 heissts Eidgenössischs Juschtiz- und Polizeidepartemänt.
Departemäntsvorschteher
1848–1849: Daniel-Henri Druey
1850–1851: Jonas Furrer
1852: Daniel-Henri Druey
1853–1854: Jonas Furrer
1855: Jakob Stämpfli
1856–1857: Jonas Furrer
1858: Melchior Josef Martin Knüsel
1859–1861: Jonas Furrer
1861–1863: Jakob Dubs
1864–1865: Melchior Josef Martin Knüsel
1866: Jakob Dubs
1867–1873: Melchior Josef Martin Knüsel
1874–1875: Paul Cérésole
1876-1880: Fridolin Anderwert
1881: Emil Welti
1882: Antoine Louis John Ruchonnet 1883: Adolf Deucher
1884–1893: Antoine Louis John Ruchonnet
1894–1895: Eugène Ruffy
1895–1897: Eduard Müller
1897–1900: Ernst Brenner
1901: Robert Comtesse
1902–1907: Ernst Brenner
1908: Josef Anton Schobinger
1908: Ludwig Forrer
1909–1911: Ernst Brenner
1911: Arthur Hoffmann
1912: Eduard Müller
1913: Camille Decoppet
1914–1919: Eduard Müller
1920–1934: Heinrich Häberlin
1934–1940: Johannes Baumann 1941–1951: Eduard von Steiger
1952–1958: Markus Feldmann
1959: Friedrich Traugott Wahlen
1960–1971: Ludwig von Moos
1972–1982: Kurt Furgler
1983-1984: Rudolf Friedrich
1984–1989: Elisabeth Kopp
1989–1999: Arnold Koller
1999–2003: Ruth Metzler-Arnold
2004–2007: Christoph Blocher
2008–2010: Eveline Widmer-Schlumpf
2010–2018: Simonetta Sommaruga
2019–2022: Karin Keller-Sutter
sit 2023: Élisabeth Baume-Schneider
Weblinks
Offizielli Website vom EJPD
Kategorie:Eidgenössischi Departemänt
Eidgenössisches Departement für Verteidigung, Bevölkerungsschutz und Sport
S Eidgenössische Departemänt für Verteidigung, Bevölkerigsschutz und Schport (VBS) isch eis vo de sibe Departemänt i dr Schwiizer Staatsverwaltig. Jewiils eine vo de Bundesrät läitet s Departemänt.
S zentrale Aaliege vom VBS isch es, für d «Sicherheit» vo der Schwiiz und ihrere Bevölkerig z luege. D Armee, der Bevölkerigsschutz und die zivilen Inschtitutione schaffed nach em Grundsatz «Sicherheit dur Kooperation» eng zäme. Sie schützed und helfed im In- und Ussland. D Friedensförderig isch en wichtige Biitrag zur internationale Sicherheit und demit au zur Sicherheit vo dr Schwiiz. Mit em Bundesamt für Sport förderet s Departemänt d Gsundheit vo dr Bevölkerig.
S VBS gliederet sich i vier Beriich:
Verteidigung
Bevölkerigsschutz
Sport
Armasuisse (liferet der Armee s Chriegsmaterial)
Am Aafang vom Bundesstaat hät das Departemänt eifach Militärdepartemänt gheisse. Ab 1979 hät men em Eidgenössischs Militärdepartemänt (EMD) gseit. Wäge dr Integration vom Zivilschutz und dr Sportförderig i das Departemänt treit’s sit 1998 de Name Eidgenössischs Departemänt für Verteidigung, Bevölkerigsschutz und Sport.
Dr Usslandsnachrichtedienscht vo dr Schwiiz – me seit em au Strategische Nachrichtedienscht (SND) – isch diräkt em Chef vom VBS understellt. Au zum VBS ghöred der Militärisch Nachrichtedienscht (MND) und der Luftwaffenachrichtedienscht (LWND).
Departemäntsvorschteher
1848–1854: Ulrich Ochsenbein
1855–1859: Friedrich Frey-Herosé
1860–1861: Jakob Stämpfli
1862: Constant Fornerod
1863: Jakob Stämpfli
1864–1866: Constant Fornerod
1867–1868: Emil Welti
1869: Victor Ruffy
1870–1871: Emil Welti
1872: Paul Cérésole
1873–1875: Emil Welti
1876–1878: Johann Jakob Scherer 1879–1888: Wilhelm Hertenstein
1889–1890: Walter Hauser
1891–1897: Emil Frey
1897–1898: Eduard Müller
1899: Eugène Ruffy
1900–1906: Eduard Müller
1907: Ludwig Forrer
1908–1911: Eduard Müller
1912–1913: Arthur Hoffmann
1914–1919: Camille Decoppet
1920–1929: Karl Scheurer
1930–1940: Rudolf Minger 1940–1954: Karl Kobelt
1955–1966: Paul Chaudet
1967–1968: Nello Celio
1968–1979: Rudolf Gnägi
1980–1983: Georges-André Chevallaz
1984–1986: Jean-Pascal Delamuraz
1987–1989: Arnold Koller
1989–1995: Kaspar Villiger
1996–2000: Adolf Ogi
2001–2008: Samuel Schmid
2009–2015: Ueli Maurer
2016–2018: Guy Parmelin
2019–2025: Viola Amherd
sit 2025: Martin Pfister
Lueg au
Schwiizer Armee
Kategorie:Eidgenössischi Departemänt