mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Θ
framed|Theta
Theta (Majuskel Θ, Minuskel θ oder ϑ) isch de 8. Buechschtab vum griechische Alphabet.
Im Neugriechische heisst de Buechschtab Thita un wird wie e stimmlos änglischs th usgschproche.
Verwendung
in de Physik
isch s klei Theta s Zeiche fir d Temperatur
isch s grosse Theta s Zeiche fir di magnetisch Durchflutung
in de Mathematik
isch s klei Theta d Koordiant vum Polarwinkel in de sphärische Polarkoordinate
isch s klei Theta s Zeiche fir de Winkel vun ere Fläch
isch s grosse Theta eins vun de Landau-Symbole
im Internationale Phonetische Alphabet
bezeichnet s klei Theta [] de stimmlos dentale Frikativ
Bispil
Thales vun Milet (Θαλής)
Zeichekodierung
Majuskel Θ  Minuskel θ  Minuskel ϑ  Unicode UTF-16  U+0398                      U+03B8                    U+03D1  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER THETA  GREEK SMALL LETTER THETA   HTML                &#920;                  &#952;                 HTML-Entität            &Theta;                 &theta;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ι
framed|Iota
Iota (Majuskel Ι, Minuskel ι) isch de 9. Buechschtab vum griechische Alphabet. Där isch de kleinscht Buechschtab vum griechische Alphabet un wird mit m latinische Buechschtab I ibersetzt.
S Iota isch de einzig Buechschtab, wu ere Bibelschtell direkt zugordnet werre konn. In Matthäus 5,18 heisst 's:
„Dänn wahrlich, ich sag euch: Bis de Himmel un d Erde vergihn, soll au nit e Jota oder e Strichli vum Gsetz vergih, bis alles gschähne isch.“
S Iota schpilt au e wichtigi Roll in de Kirchegschicht bim sognonnte Arianische Schtriit, wus ums Verhältnis vum Gott Vater un em Jesus Christus gonge isch, wobi sich d vertretendi Positione (im Griechische) nur durch e Iota unterschide hen: Ufm 1. Konzil vun Nicäa isch im Johr 325 entschide worre, dass de Jesus un Gott Vater wesensglich (griechisch homoousios) isch un nit nur wesensähnli (homoiousios), wie s d Arianer gsait hen.
Bispil
Altgriechisch: ἰῶτα
Neugriechisch:
Zeichekodierung
Majuskel Ι  Minuskel ι  Unicode UTF-16  U+0399                     U+03B9  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER IOTA  GREEK SMALL LETTER IOTA  HTML                &#921;                 &#953;  HTML-Entität            &Iota;                 &iota;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Κ
framed|Kappa
Kappa (Majuskel Κ, Minuskel κ) isch de 10. Buechschtab vum griechische Alphabet.
Verwendung
In de Physik wird s Symbol  fir verschideni physikalischi Gresse verwendet. S isch zuem eine s Formelzeiche fir di elektrisch Leitfähigkeit, zum ondere s Formelzeiche vun de Kompressibilität. Monchmol wird au fir de Adiabateexponent s Formelzeiche  verwendet.
Zeichekodierung
Majuskel Κ  Minuskel κ  Unicode UTF-16  U+039A                      U+03BA  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER KAPPA  GREEK SMALL LETTER KAPPA  HTML                &#922;                  &#954;  HTML-Entität            &Kappa;                 &kappa;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Λ
framed|Lambda
Lambda (Majuskel Λ, Minuskel λ) isch de elft Buechschtab vum griechische Alphabet un het e numerischer Wert vun 30.
Verwendung
De Kleibuechschtab λ isch
in de Physik s Formelzeiche fir d Welleläng oder d Zerfallskonschtant
in de Mathematik s Zeiche fir de Eigewert
S Formelzeiche fir d Schnelllaufzahl vun Windenergiionlage
in de Biologii s Kennzeiche fir ä Bakteriophage
in technische Modellversueche s Formelzeiche fir de Massschtab
in de Informatik e Funktion, wu Funktione noch m Muschter erzigt, lueg au Lambda-Kalkül
in Verbrennungsmotore wird s Luft-Kraftstoff-Verhältnis (stöchiometrischs Verhältnis) Lambda=1 ogebe, wenn s optimal Verhältnis vun 14,8 kg Luft zue 1 kg Kraftschtoff gebe isch. Lambda >1 beditet Luftüberschuss (magres Gmisch), un Lambda<1 Luftmôngel (fetts Gmisch). Motore mit katalytischer Abgasreglung bschtimme s optimal Verhältnis mit Hilf vun Lambdasonde.
in de Schwule- un Lesbebewegung s Symbol fir libertas (lat. fir Freyheit) als Glichbrechtigung.
Jugendnetzwerk Lambda: Bundeswiter schwul-lesbischer Jugendverband.
s Erkennungszeiche de Computerspilserie Half-Life.
De Grossbuechschtab Λ isch
in de Elementarteilchenphysik d Bezeichnung vun eme Hyperon
s Wappe uf de Schilder vun Spartanischi Hoplite (L fir Lakedaimonier)
e japanischr Raketetyp, Lambda (Rakete)
Zeichekodierung
Majuskel Λ  Minuskel λ  Unicode UTF-16  U+039B                      U+03BB  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER LAMDA  GREEK SMALL LETTER LAMDA  HTML                &#923;                  &#955;  HTML-Entität            &Lambda;                &lambda;
Lueg au
V(lambda)-Kurve, Lambdasonde, Lambdazismus, Λ/4-Plättchen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Μ
framed|My
My (Majuskel Μ, Minuskel μ) isch de 12. Buechschtab vum griechische Alphabet un het e numerischer Wert vun 40.
Verwendung
De Kleibuechschtab μ wird benutzt:
als Kurzzeiche vum Präfix „Mikro“ im SI-Einheitesyschtem. S Präfix beditet 10-6 bzw. e Millionschtel (zum Bispil isch e µW ä Millionschtel Watt bzw. 10-6 W)
in de Physik
fir s Myon, e Lepton
fir d Haftribungszahl
fir d magnetisch Suszeptibilität
fir d reduziert Mass
fir d veralteti Längeneinheit Mikron, 1 µ = 1 µm
in de Schtatistik
fir de Erwartungswert vun ere Zuefallsvariable (nebe de Schribwis )
in de Chemie
fir s chemisch Potenzial
Zeichekodierung
Majuskel Μ  Minuskel μ  Unicode UTF-16  U+039C                   U+03BC  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER MU  GREEK SMALL LETTER MU  HTML                &#924;               &#956;  HTML-Entität            &Mu;                 &mu;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
S Mikronzeiche µ het ä eigeni Kodierung im Standard Latin-1 un im Unicode, s liegt uf Position 0xb5 bzw. U+00B5 un isch vum klein griechischi Buechschtab My voschiede.
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ν
framed|Ny
Ny (Majuskel Ν, Minuskel ν, babbel: "nü") isch de 13. Buechschtab vum Griechische Alphabet un het de Zahlewert 50.
Voerendung
De Kleibuechschtab ν schteht als Symbol
in de Physik
fir d Frequenz, meischt d Wellefrequenz in [s-1]. (Nebe ω (Kreisfrequenz) un f (Frequenz allgmein))
ä Neutrino
d kinematisch Viskosität
in de Chemie
d Stoffmenge in Mol
Zeichekodierung
Majuskel Ν  Minuskel ν  Unicode UTF-16  U+039D                   U+03BD  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER NU  GREEK SMALL LETTER NU  HTML                &#925;               &#957;  HTML-Entität            &Nu;                 &nu;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ξ
framed|Xi
Xi (Majuskel Ξ, Minuskel ξ) isch de 14. Buechschtab vum Griechische Alphabet un het ä Zahlewert vun 60.
Verwendung
in de Physik wird ξ verwendet als
dimensionslosi Ortsvariable, meischt als Ersatz firs x.
in de Physik wird Ξ vowendet als
Bezeichner fir e Hyperon
Symbol fyr d Schalluslenkung (au Schallusschlag gnennt)
in de Chemii
bezeichnet ξ d Reaktionslaufzyt
in de Mathematik
bezeichnet ξ hifig e Zuefallsvariable.
Zeichekodierung
Majuskel Ξ  Minuskel ξ  Unicode UTF-16  U+039E                   U+03BE  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER XI  GREEK SMALL LETTER XI  HTML                &#926;               &#958;  HTML-Entität            &Xi;                 &xi;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ο
framed|Omikron
Omikron (Majuskel Ο, Minuskel ο) (O-mikron = kleins O) isch de 15. Buechschtab vum griechische Alphabet.
Härkunft
S Zeiche kunnt vum phönizisch Konsonant Ajin her, wu d Grieche em de Vokalwert „o“ gän hen. S isch einer vun de winigi Buechschtabe, wu d Grieche de semitisch Nôme nit ibernumme hen. Schpäter hen d Grieche ihr Alphabet um mehreri Zuesatzbuechschtabe erwittert, wu s letscht s Omega (griechisch: grosses O) devu gsi isch. Usm Omikron het sich iber d etruskisch Schrift s latinisch O entwickelt, wobi de griechisch Nome weggfalle isch.
Verwendung
In de Mathematik ischs gross Omikron vum Paul Bachmann 1892 zuer Bschribung vun de Grösseordnung vun ere Funktion voerendet worre. Hit isch d Notation unterm Nôme Landau-Symbol bekonnt un wird ieblicherwys als latinischs O verschtônde.
Zeichekodierung
Majuskel Ο  Minuskel ο  Unicode UTF-16  U+039F                        U+03BF  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER OMICRON  GREEK SMALL LETTER OMICRON  HTML                &#927;                    &#959;  HTML-Entität            &Omicron;                 &omicron;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ϙ
thumb|128px|right|Koppa
thumb|128px|right|s numerischi Koppa
S Koppa oder Qoppa (Ϙ; ϙ) isch de zweit K-Luut, wu urspringlich im griechische Alphabet enthalte gsi isch (zwische p un r).
Im Phönizische Alphabet het de Buechstab Qof gheise un isch s'Zeiche firs Kehl-K (IPA: //) gsi.
Im Griechische ischs urspringlich fir de "K"-Luut vor // un // verwendet worre.
S isch später durch Kappa ersetzt worre un fehlt im klassische Griechisch.
Koppa wird no als Zahlzeiche fir 90 in Ufzählunge bruucht, in dere Roll abr mit 'ra gonz ondre Glyph gschriebe: Ϟ ϟ (Unicode U+03DE un U+03DF).
D Latiner hen s Q-Zeiche noch (iber Vermittlung vun de Etrusker) usm alte Altgriechisch ibernumme un hen des Zeiche fir d Buechstabekombination QV (=QU) fir d gsprocheni Luutfolg [kw] gnumme. Wil s Zeiche V glichzitig de Vokal // un de Konsonante // doogstellt het, hets gsprocheni kw (= gschribe "QV") vum gschprochene ku (= gschribe "CV") unterschide werre miesse.
Im Ditsche un vili ondre Sproche mit latinischer Schrift wird "QU" bis hit fir [kw] vowendet, un so isch de Buechstab "Q" im Alphabet erhalte bliebe.
Lueg au: Koph
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ρ
framed|Rho
Rho (Majuskel Ρ, Minuskel ρ) isch de 17. Buechschtab vum griechische Alphabet un het ä numerischer Wert vun 100.
Verwendung
In de Physik isch s klei Rho
s Zeiche fir Dichte un de spezifisch elektrisch Widerstand
de Bezeichner vun eme Meson
In de Schtatistik isch s klei Rho e hifig verwendets Zeiche fir de Korrelationskoeffizient.
In de Linguistik bezeichnet ma de Lutwandel zu r als Rhotazismus.
in de Wirtschaft einer vun de Kennzahle zuer Bewertung vun ere Option.
Zeichekodierung
Majuskel Ρ  Minuskel ρ  Unicode UTF-16  U+03A1                    U+03C1  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER RHO  GREEK SMALL LETTER RHO  HTML                &#929;                &#961;  HTML-Entität            &Rho;                 &rho;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Σ
framed|Sigma
De griechische Buechschtabe Sigma isch de 18. Buechschtab vum griechische Alphabet. Sine Usschproche isch wiä s „S“ in de ditsch Schproch om Silbeofong (stimmlos; in altgriechische Werter, wu hit verwendet werre, stimmhaft gschproche). Di klei Form isch im Wort σ un am Wortend ς, di gross Form isch Σ.
Härkunft
S phönizische Alphabet het vier Buechschtabe fir Zischlut. D Grieche hen zwey dävu fir ihri S-Lut ibernumme, wu aber nie glichzitig in de unterschidlige altgriechische Alphabete vorkumme. De Buechschtabe Samech isch im ionische Alphabet wiä X mitm Lutwert „ksi“ verwendet worre. Siner Nome isch aber in licht abgwondelter Form uf de phönizische Buechschtab Sin ibertrage worre, wu jetzert im Griechische "Sigma" gnennt wird.
Vum griechische Sigma leite sich sowuhl s koptische un s kyrillische C wiä au s latinisch S her.
Verwendung
als kleis Sigma σ
in de Physik
fir d Oberflächeschponnung
fir d Stefan Boltzmann Koschtant
fir d spezifisch elektrische Leitfähigkeit vun eme Matrial
fir d Pauli-Matrize
in de Mechanik fir d Schponnung
in de Mathematik
in de Schtatistik fir d Standardabwiichung vun de Grundgsomtheit
in de mathematisch Zahlentheorii fir e Teilersumm
in de Chemie
fir e Orbital
als grosses Sigma Σ e
Bezeichner in de Physik fir e Hyperon.
Symbol in de Mathematik fir d Summ.
Symbol in de Schtatistik fir d Kovarianzmatrix
Symbol in de Theoretisch Informatik fir e Alphabet
In de Astronomie ischs Sigma d Gschwindigkeit, wu sich d Schtern demit om usserschte Rond vun ere Galaxii bewege.
Bispil
Sokrates (Σωκράτης = Sōkrátēs)
Zeichekodierung
Majuskel Σ  Minuskel σ  Schluss-Minuskel ς  Unicode UTF-16  U+03A3       U+03C3       U+03C2  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER SIGMA  GREEK SMALL LETTER SIGMA  GREEK SMALL LETTER FINAL SIGMA  HTML                &#931;   &#963;   &#962;  HTML-Entität            &Sigma;  &sigma;  &sigmaf;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Τ
framed|Tau
Tau (Majuskel Τ, Minuskel τ) isch de 19. Buechschtab vum griechische Alphabet, babbel: tav; nochm Vokal a wird im Neugriechische υ wiä v usgschproche.
Verwendung
S klei Tau bezeichnet
in de Physik
äeLepton, s Tauon
d Zytkonschtant
d Temperatur bzw. d Temperaturkonschtant
de Taupunkt
Zeichekodierung
Majuskel Τ  Minuskel τ  Unicode UTF-16  U+03A4                    U+03C4  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER TAU  GREEK SMALL LETTER TAU  HTML                &#932;                &#964;  HTML-Entität            &Tau;                 &tau;
Kategorie:Griechischer Buechstab
Υ
framed|Ypsilon
Ypsilon (Majuskel Υ, Minuskel υ) isch de 20. Buechschtab vum griechische Alphabet. Im 1. Jahrhundert v. Chr. isch de Buechschtab au als 25. Buechschtab in s latinische Alphabet ibernumme worre, lueg au Y.
Im Neugriechisch heisst de Buechschtabe „Ipsilon“ un wird wie e „I“ usgschproche.
Härkunft
S Ypsilon isch de ärscht Buechschtabe, wu d Grieche zue ihrem Alphabet zuegfiegt hen. Si hen defir e Variant vum phönizischi Waw gnumme, nôchdem di ondre Variante schu firs Digamma brucht worre sin. De neij Buechschtab het de griechisch Nome Ypsilon (sag: üpsilon) bikumme, des bedittet soviel wie „kahls Ü“. D Etrusker hen denne Buechschtab on d Römer als „Ü“ witergebe, die hen den als vorlaifig letchter Buechschtab in de Form vun nem V fir de Lut „u“, „v“ un „w“ verwendet.
Noch de Eroberung vun Griecheland durch d Römer un em dorum verursachte Iidringe vun vile griechische Nomen ins Latinische ischs Ypsilon fir d Schribung vun de griechischi Fremdwörter erneijt ins latinische Alphabet igfiehrt worre, des Môl aber in sinre Originalform Y. Bis zue dem Zytpunkt hen sich d Römer bi de Schribung vun griechische Wörter mit em U oder I bholfe.
Vowendung
S grosse Ypsilon bezeichnet in de Physik e Meson. Als Symbol wirds dôbi aber immer e Ypsilon mitm „Widderhörnle“  verwendet, wu sich vum latinisch Buechschtab Y (Hyperladung) unterscheidet.
Zeichekodierung
Majuskel Υ  Minuskel υ  Unicode UTF-16  U+03A5                        U+03C5  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER UPSILON  GREEK SMALL LETTER UPSILON  HTML                &#933;                    &#965;  HTML-Entität            &Upsilon;                 &upsilon;
Kategorie:Griechischer Buechstab
Φ
Phi (Majuskel Φ, Minuskel  isch de 21. Buechschtab vum griechische Alphabet.
framed|Phi
Verwendung
In de Mathematik wird s klei Phi  als Winkel in de Polarkoordinate verwendet um als Azimuthwinkel in sphärischi Polarkoordinate.
In de Mathematik schteht s klei Phi  fir d Eulersche φ-Funktion.
In de Mathematik schteht s grosse Phi (Φ) fir d irrationale Zahl, wu de goldne Schnitt definiere.
In de Physik schteht s klei Phi  fir e Meson.
In de Elektrotechnik schteht s klei Phi  fir de Phaseverschiebungswinkel un s gross Phi(Φ) fir de magnetisch Fluss.
In de Geomechanik schteht s klei Phi  fir de Winkel vun de innri Ribung vum Lockergschtein.
In de Geologie, bsunders Ingenieurgeologie, schteht s klei Phi  fir de Winkel, wu e geologisch Fläch mit ere denkte horizontal Fläch bildet, wu Ifallswinkel gnennt wird.
In de Psychologie bezeichnet de Phi-Koeffizient  de Zômmenhong vun zwey dichotomi Merkmôl (also zwey Merkmôl, wu nur je zwey Usprägunge onehme kinne, z. B. Gschlecht oder jo-nei oder haa-nit haa usw.).
Zeichekodierung
Majuskel Φ  Minuskel   Unicode UTF-16  U+03A6                    U+03C6  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER PHI  GREEK SMALL LETTER PHI  HTML                &#934;                &#966;  HTML-Entität            &Phi;                 &phi;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Χ
framed|Chi
S Chi (Majuskel Χ, Minuskel χ) isch de 22. Buechschtab vum griechische Alphabet un het e numerischer Wert vun 600.
Verwendig
in de Schotchaschtik fir e Teschtgrössi, lueg au Chi-Quadrat-Test
in de Chemii fir e Stoffmengenanteil bzw. e Molebruch
im Internationale Phonetische Alphabet isch s klei [] zur Bezeichnung vum stimmlose uvulare Frikativ (dr ch-Luut i viile alemannische Dialäkt).
Zeichekodierig
Majuskel Χ Minuskel χ  Unicode UTF-16  U+03A7                    U+03C7  Unicode-Name            GREEK CAPITAL LETTER CHI  GREEK SMALL LETTER CHI  HTML                &#935;                &#967;  HTML-Entität            &Chi;                 &chi;
dient im Zyleumbruch, bitte nit entfärne
Lueg au: Chiasmus
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ψ
framed|Psi
Psi (Majuskel Ψ, Minuskel ψ) isch de 23. Buechschtab vum griechische Alphabet un het e numerischer Wert vun 700.
Vowendung
in de Quantemechanik bezeichnet Ψ ä Wellefunktion.
J/Psi isch de Nome vun eme Meson.
Zeichekodierung
Majuskel Ψ  Minuskel ψ  Unicode UTF-16  U+03A8                    U+03C8  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER PSI  GREEK SMALL LETTER PSI  HTML                &#936;                &#968;  HTML-Entität            &Psi;                 &psi;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ω
framed|Omega
Omega (Majuskel Ω, Minuskel ω) (O-mega = grosses O) isch de 24. un letscht Buechstab vum griechische Alphabet un het e numerischer Wert vun 800. Omega isch hifig verwendet worre, um e End zue verditliche un isch domit s Gegeteil vum Alpha (Alpha und Omega). Doher kunnt au de Usdruck „S A un O“.
E grosses Omega, wo um 180 Grad dräit worre isch, wird als Mho bezeichnet.
Verwendung
De Grossbuechschtab Ω wird verwendet
fir d SI-Eiheit fir de elektrisch Widerstand: Ohm
in de Mathematik als eins vun de Landau-Symbole
in de Informatik als Chaitins-Konschtant
in de Physik fir s Elementarteilchen Omega-Minus
in de Wahrschinlichkitsrechnung fir d Ergebnismeng
in de Astronomie fir d Längi vum ufschteigende Knote (Abschtônd vum Knoten vum Frühlingspunkt) bi de Bahnelemente
in de Kosmologie de kosmologische Dichteparameter vum Universum
in de Bibel un christliche Theologie als Hoheitstitel Jesu (de Omegapunkt; vgl. Pierre Teilhard de Chardin)
De Kleibuechschtab ω wird verwendet fir
eins vun de Landau-Symbole in de Mathematik
in de Wahrschinlichkitsrechnung fir e Elementarereignis
d Winkelgschwindigkit in de Physik
als Bezeichner vun eme Meson
d Längi vum Perihel (Abschtond vum ufschteigende Knote) bi de Bahnelemente (Astronomie)
di kleischt unendlich Ordinalzahl
d Kreisfrequenz in de Schwingungslehr
Zeichekodierung
Majuskel Ω  Minuskel ω  Unicode UTF-16  U+03A9                      U+03C9  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER OMEGA  GREEK SMALL LETTER OMEGA  HTML                &#937;                  &#969;  HTML-Entität            &Omega;                 &omega;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ϡ
thumb|128px|right|Sampi
128px|thumb|right|s numerischi Sampi
S Sampi (urspringli Ͳ, modern ϡ) isch urspringli de S-Lut, wu im ionische Dialekt vum griechisch Alphabet hinterm Ω gschtonde isch. De entsprechend phönizisch oder hebräisch Buechschtabe heisst "Zade" un wird als sognennts emphatisches "s" wie s arabisch "ص"  usgschproche, im hitige Hebräisch wie e ditschs "z" /ts/.
Im klassische Griechisch isch s Sampi numme no als Zahlzeiche fir 900 benutzt worre. De Nôme "Sampi" isch sit'm Mittelalter defir verwendet worre.
Kategorie:Griechischer Buechstab
Å
De Buechstaab Å reschp. as Chlyybuechstaab å isch a Buechstaab vom latynische Alphabet. Är chùnnt bsunders im Däänische,  Norweegische ù im Schweedische  voor.
Yysortierig im Alphabet
Im Schwedische stiit de Buechstaab Å nam z ù vorùm ä im Alphabet, im Däänische ù Norweegische isch er de letschta Buchstaab vom Alphabet.
Im Tütsche tuet mù 'ne ifach ùnder A yysortiere.
Voorchoo
Im Däänische
Im Däänische stiit de Buechstaab Å fer de offena, tûûfa Vokau A mit anera Tendenz zùm O (lengs nordisches A). Früüer isch Aa bzw. aa gschrûbe choo, ersch am 22. März 1948 het mù ds Å yygfüert.
Im Norweegische ù im Schweedische
Im Norweegische ù im Schweedische stiit de Buechstaab Å fer de Vokau o (wy lengs/chùùrzes tütsches "o")
Anderi Spraache
ds Å chùnt o im Wallonische voor.
ds Å chùnt o i Orthografyye vom Noordfryysische (Bökingharde, Goesharden) voor.
ds Å chùnt zù de Schryybig vo paarne Dyaläkt vom Tütsche wy Bairisch und Bosco/Gurin pruucht.
Kuryooses
Z Denemark isch de aut Dygraaph Aa dùrch Å ersetzt choo, i Iigenaame ù Ortsnaame wy Åbenrå fûnt mù aber no hüüfig di auti Schryybig. As Kuryoosum isch d Stadt Århus, wo mù mit Å schrybt, wärend im Naame vo de Unyversytäät vo de Stadt de Dygraaph stiit: Aarhus Universitet.
O im Norweegische fûne sich no Räschte vo de auti Schrybwyys, wo ùs de Unyoonszytt mit Denemark stame. So hiist de norweegischa Troonfouger Haakon (usgschproche: Hookun).
Daarstölig ùf ùm Computer
Unicode
Im ynternazyonaale Ziichekodierigssyschteem Unicode nimt ds groossa Å d Posyzyoon U+00C5 yy, ds chlyyna å ligt ùf U+00E5. Di glyychi Posyzyoon het es o im Ziichesatz Latin-1. Im Unicode git es zuesätzlech no as spezyöüs Ångström-Ziiche.
HTML
Im HTML schrybt mù ds Å fougendermaasse:
Groossbuechstaab Å: Å
Chlyybuechstaab å: å
Ångström-Ziiche: &angst; (cha nid vo jedùm Browser dargschtöüt choo)
TeX
Im TeX schrybt mù ds Å fougendermaasse:
Groossbuechstaab Å: \AA
Chlyybuechstaab å: \aa
Mit LaTeX2e sy zuesätzlech o no di fougende Schrybwyyse möglech:
Groossbuchstaab Å: \r{A}
Chlyybuechstaab å: \r{a}
Weblink
Kategorie:Latinischer Buechstab
Ebringen (Begriffsklärung)
Ortschafte mit em ditsche Namme Ebringen:
D Gmei Ebringe im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg, Dütschland
Dr Ortsdeil Ebringe vu dr Gmei Gottmadinge im Landchreis Konstanz in Bade-Württeberg
Dr Ortsdeil Ebringe (frz. Ebring) vu dr Gmei Täntelinge in Lothringe, Frankriich
Jugendwahn
Jugendwahn isch e gritisch gmeinti Bezeichnung fir e Iistellung vu Erwagsene, wu jung sii un bliibe wänn.
Merkmol vum Jugendwahn bi Erwagsene
E Deil Erwagsini ziäge sich a wiä Jugendligi, here d glich Müssik, spiile diä gliche Spiiler.
E Deil Erwagsini wänn kerperlig üssähne wiä Jungi un nämme drfir Bräschte uf sich, wie Schenheitsoperatione.
S Stärbe, wu zum Alter ghert, wird verdrängt.
Nit alli Kinder un Jugendlige sin ab allene däne Verhaltenswiise begeischteret: Noch dr Zitschrift "Eltern for family" (9/2005) findes 70% vu dr 9 bis 19-Jährige nit guet, wänn d Eltere "coole Klamotten" ahän un d glich Müssik horche wiä diä Junge. 51% finde des sogar "peinlich, lächerlich und blöd".
Lueg aü
Jugendsproch
Literatür
Silvia Faller: Mutter bauchnabelfrei - das nervt. Badischi Zittig, 28. 11. 2005
Kategorie:Gsellschaft