mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Amalthea (Mond)
D' Amalthea  isch ein vu dr innere Mönd vum Planet  Jupiter. Si isch am 9. September 1892 vum Astronom Edward E. Barnard am 91 cm Refraktor vum Lick Observatorium entdeckt worre. Si isch dr erst nöi entdeckt Jupitermond noch dr Entdeckig vu dr Galileische Mönd anno 1610 gsi. Dribernus isch si dr letzt Mond gsi, wo dur visuelli Teleskopbeobachtige entdeckt worre isch, späteri Entdeckige sin mitphotographische Ufnahme gmacht worre.
Daift worre isch si uf dr Namme vu dr Nymphe Amalthea us dr grichische Mythologi, wo dr Zeus mit Geissemilch ufzoge het. Dr Namme "Amalthea", wo uf e Vorschlag vum französische Astronom Camille Flammarion zruckgoht, isch vu dr Internationale Astronomische Union IAU erst anno 1975 offiziell vergä worre, obwohl er scho sit Johrzehnte inoffiziell in Bruuch gsi isch. Vor 1975 isch dr Mond meistens eifach als "Jupiter V" bezeichnet worre.
Bahndate
Amalthea umchreist dr Jupiter ime middlere Abstand vu 181.400 km in 11 Stund un 57 Minute. D'Bahn wiist e Exzentrizität vu 0,0031 uf un isch 0,388° gegenyber dr Äquatorebeni vum Jupiter gneigt.
Ufbau un physikalischi Date
D'Amalthea isch e sehr uregelmässig gformte Körper mit ere Usdähnig vu 270 × 168 × 150 km, wobi d'Längsax uf dr Jupiter grichtet isch. Ihri Dichti isch mit 0,86 g/cm3 sehr gring. Si spricht doher fer e poröse Körper us Wasseriis. Möglicherwiis handelet es sich um e "zuegloffes" Objekt, wo entweder im ussere Jupitersystem oder in grossem Sunneabstand entstande un dur d' Schwerchraft vum Jupiter igfange worre isch.
D'Amalthea het e sehr dunkli, diefrot gfärbti Oberflächi mit ere Albedo vu 0,09, d. h., numme 9 % vum ifallende Sunneliecht werre reflektiert. D'Rotfärbig isch möglicherwiis uf Ablagerige vu Schwäfel zruckzfüehre, wo vum Mond Io bi Vulkanusbrüch in dr Weltruum gschlüderet worre isch. Drybernus sin helli grüenlichi Muster sichtbar, dere ihr Ursprung allerdings noch ubechannt isch.
Dr Amalthea ihr Oberflächi isch starch verkrateret. Einigi vu dr Ischlagskrater sin im Vergliich zue ihrer Grössi sehr usdähnt. Pan, dr grösst Krater, besitzt e Durmesser vu 100 km un isch 8 Kilometer dief. Gaea het e Durmesser vu 90 km un isch vermuetli 16 km dief. Zwei Birgszüg, Mons Lyctas un Mons Ida, erhebe sich ebba 20 km.
D'Amalthea rotiert in 11 Stund un 57 Minute um die eige Ax un wiist dodemit, wie dr Mo un die ybrige innere Jupitermönd, e bundini Rotation uf.
Ihri schinbar Helligkeit betrait 14,1m.
Wie d'Io git d'Amalthea meh Wärmi ab, wie si vu dr Sunne empfangt. Säll chännt uf elektrischi Ström zruckzfüehre si, wo bi dr Bwegig vum Mond dur s'Magnetfeld vum Jupiter induziert werre.
Weblink
Wer ist Amalthea? (Us dr Fernsehsendig Alpha Centauri)
Animation of Amalthea (engl.)
Nöieri Erchenntniss zue dr Dichti un Beschaffeheit vu dr Amalthea
Jupiter's Moon Had A Far-Flung Past (engl.)
Kategorie:Jupitermond
Ananke (Mond)
D' Ananke (Jupitermond XII) isch einer vu dr ussere Mönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
D'Ananke isch am 28. September 1951 vum Astronom Seth Barnes Nicholson am Mount Wilson Observatorium in Kalifornie entdeckt worre.
Daift worre isch der Mond uf Ananke, ere Gliebte vum Zeus us de grichische Mythologi. Ihr offizielle Namme het si 1975 erhalde, vocher isch si aifach als Jupitermond XII bezaichnet worre, wil si de zwölft entdeckt Mond bim Jupiter gsi isch.
Bahndate
D'Ananke umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 21.276.000 km in 629 Däg, 18 Stund un 29 Minute. D'Bahn wiist ä  Exzentrizität vu 0,2435 uf. Mit ere Naigig vu 148,889° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond bweggt sich entgege vu de Rotationsrichtg des Jupiter um de Planet.
D'Ananke isch die Nammenspatroni vu ere Gruppe vu Mond, wo sich uf ähnliche Bahne um de Jupiter bwege. D'Ananke-Gruppe umfasst acht bis sechzehn Mond, wobi Ananke s'größt Mitgliid isch. Es isch aznämme, dass d'Mond vu de Ananke-Gruppe alli Bruchstücker vume größere Körper sin, wo dur Ischläg zerbroche isch.
Physikalischi Date
D'Ananke het ä middlere Durmesser vu etwa 28 km. Ihri Dichti wird uf 2,6 g/cm3 gschätzt. Si isch vermuetli iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut (was etwa sälli Dichti het). Ananke wiist ä sehr dunkli Oberflächi mitere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Ihri schinbar Helligkait btrait 18,8m.
Weblink
Nicholson, S.B., "An unidentified object near Jupiter, probably a new satellite", PASP 63 (1951) 297 – 299
Kategorie:Jupitermond
Ananke
Ananke ( Bedürfnis, Zwang) isch in de grichische Mythologi d'Personifizeerig vu de unuswiichliche Notwendigkait un vum Schicksal gsi.
Vum Zeus het si Adrastea empfange. Mitunder wird si au als d Mueder vu de Moire, drei Schicksalsgöttinne, agä, wo si ebefalls vu Zeus empfange ha soll. In de römische Mythologi het si de Namme Necessitas (lat. Notwendigkait) erhalde. De zwölft entdeckt Jupitermond isch uf si daift worre.
Kategorie:Griechischi Gotthait
Kategorie:Wiiblichi Gotthait
Kategorie:Schicksalgotthait
Adrasteia
Adrasteia (Altgriechisch: Άδράστεια; Latin: Adrastea) isch in de grichische Mythologi:
Adrasteia (Mythologie), ä kretischi Nymphe, wo gmainsam mit Ide de jung Zeus ufzoge het, indem si ihn mit de Milch vu de Gaißenymphe Amaltheia ernährt het.
ä Binamme vu de Nemesis
Adrasteia (Quelle), de Namme vu sällere Quelle, wo d Hypsipyle de Opheltes, de Sohn vum Lykurgos, niidergleggt het, wo die Siibe gege Theben vorbizoge sin, un wo debi vu ere Schlange dötet worre isch.
Nach Adrasteia sin in de latinisierte Form Adrastea bnennt
Adrastea (Mond) ä Mond vum Jupiter
(239) Adrastea ä Asteroid.
Hexental
S Hexedal isch e dur d Hauptbruchzone vum Oberrhigrabe bildets Dal umiddelbar südli vu Friburg im Brisgau, wo s Schimbergmassiv mit Schimberg un Hohfirst im Weschte vum Schwarzwald im Oste abtrennt.
Am Nord- und Südend lits uf ebba 250m, in dr Middi bi Wittnau uf ebba 400m. Nooch Süde hi wirds dur d Meehlin entwässeret.
Näbe Sidligsbiite gits Wald an dr Berghäng, am Schimberg bsunders bi Wittnau am Chapuzinerbuck un am Eelberg bi Bollschwil au Räbe.
Im Norde bilde Merzhuse, Au, Horbe, Wittnau mit Biezighofe un Sailede d Verwaltigsgmeinschaft Hexedal. Im Süde schliesst sich Bollschwil mit Ellighofe a. Güetighofe ghert sowohl zue Bollschwil als au – wie Ehrestette am Südend vum Dal, zue Ehrechilche.
Verchehrsmässig erschlosse wirds Hexedal dur d L123, wo bis uf Wittnau iberall Ortsdurfahrte het, Denäbe verchehrt d Buslinie  7208 vu dr Südbadebus.
Fier Aluegensswürdigkeite lueg au under dr einzelne Ortschafte.
anderi Bezeichnige
Uf dr andere Site vum Schimberg sait mer zum Hexedal numme s Däli un e Redewendig, um d Sau rüs zlo, isch ins in Däli go Latschare go.
Kategorie:Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald
Kategorie:Geografi vu Friburg
Kategorie:Schwarzwald
Kategorie:Schönbergmassiv
Kategorie:Markgräflerland
Arche (Mond)
D' Arche (Jupiter XLIII) isch ein vu dr sehr chleine Mönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2002 J 1 isch am 31. Oktober 2002 vum Astronom Scott S. Sheppard entdeckt worre. Der Mond hat am 30. März 2005 de offiziell Namme Arche vu de Internationale Astronomische Union IAU erhalde.
Bahndate
Arche umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 22.931.000 km in 723 Däg, 22 Stund un 36 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2588 uf. Mit ere Naigig vu 165,001° isch d'Bahn retrograd, d. h., de Mond bewegt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu ihrene Bahnaigeschafte wird Arche de Carme-Gruppe, bnennt nochem Jupitermond Carme, zuegordnet.
Physikalischi Date
Arche bsitzt ä Durmesser vu etwa 3 km. Ihr Dichti wird uf 2,6 g/cm3 gschätzt, sofern si iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch.
Si wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Ihr schinbari Helligkait betrait 22,8m.
Kategorie:Jupitermond
Arche
Arche (vu lat. arca ; hebr. tevah Chaste, Chästli bzw. vu gr. αρχή Afang, Ursprung) bezaichnet
s Rettigsboot vum Noach, wo im Buech Genesis vu de Bible bschriibe isch, lueg Arche Noah
s'Chäschtli, wo d Jochebed us Papyrus hergstellt un mit Asphalt un Pech  wasserdicht gmacht het. Si het denn ihr drei Mönet alts Buschi drin versteckt, und d Doochter vom Pharao het s im Schilf am Nilufer gfunde un s Moses gnennt.
im ibertragene Sinn e Gmainschaft, e Ort, e Reservat, wo Läbewese Schutz un Borgehait finde.
e gaistligi Gmainschaft, wo vum Jean Vanier gründet worden isch, wo behinderti un nit behinderti Mensche din zämmeläbe, lueg L’Arche
d'Gsellschaft fer d'Erhaldig un Verbraitig vu de Kulturpflanzeviilfalt z Schiltern, Niideröschtriich, lueg Arche Noah (Pflanzen)
ain vu de sehr chlaine, ussere Mond vum Planet Jupiter, lueg Arche (Mond)
א
thumb|Aleph
Aleph isch de ärscht Buechstab im Hebräischä Alphabet. De Luutwärt isch // in de IPA-Notation – De Knackluut wo in vieli Varietäte vum Dütsche (im Alemannische aber nüt) zwar vohonde isch, abr nit gschriebe wird. Er het de Zahlenwert 1.
Gschicht
S Aleph isch de ärschte Buechschtab vum phönizische un vum hebräische Alphabet. Der stoht fir e Konsonant. D Grieche hän aber, wu si s phönizisch Alphabet ôn ihri Schprôch ôpasst hän, des als Zeiche fir de Vokal Alpha umditet,  wu den s latinisch A drus worre isch. De Nôme vum Buechstab kunnt vu de schtilisierte Darschtellung vun em Schtierkopf (hebräisch alef: „Rind“) mit zwey Herner her.
Bispil
אדם Adam vowôndt mit אדמה adamah: "Erde"
אברהם Abraham: "Vatr vun de Meng"
כיתה אלף kita alef: ärscht (Schuel-)Klass
מאלף עד תו me-alef ad taw: vun a bis z
אוֹנָן Onan: biblischar Vornôm
אוֹפִיר Ophir: geografischar Nôme
אוּרִיאֵל Uriel, männlichr Vornôm: "Min Liecht isch Gott"
Ôndri Vowendunge
Georg Cantor het des Symbol in d Mathematik fir voschideni Unendlichkeite iigfiert:   beditet dôbi d abzählbari Unendlichkeit vun de natirliche Zahle un  d ärschti iberabzählbari Unendlichkeit (untr de Ônnôhm vun de Kontinuumshypothese isch d Unendlichkeit vun de reelle un de komplexe Zahle), lueg au Kardinalzahl.
Im Jänner 2000 hen sich d Aum in Aleph umgnennt.
Aleph isch de Nôme vum Bibliothekssyschtem vun Ex Libris
ALEPH (Apparatus for LEP Physics) isch de Nôme vun em Detektor ôm LEP-Ring vum CERN.
Zeichekodierung
Unicode UTF-16  U+05d0 Unicode-Nôme            HEBREW LETTER ALEF HTML                &#1488; ISO 8859-8          0xe0
Kategorie:Hebräisches Schriftzeiche
Firefox
De Namme Firefox bezaichnet
ä quelloffene Webbrowser, lueg Mozilla Firefox
ä Thriller vu Thomas Craig, lueg Firefox (Buch)
d'Verfilmig vu sällem Buech mit Clint Eastwood, lueg Firefox (Film)
S'englisch Wort Firefox (alemannisch: Firfux) bzaichnet sowohl de chlai Panda (au Katzebär gnennt) als au de Rotfux
Aoede (Mond)
D' Aoede (Jupitermond XLI) isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 7 isch am 8. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández un Henry H. Hsieh entdeckt worre. Der Mond het am 30. März 2005 dr offiziell Namme Aoede (noch dr Muse Aoide) vu dr Internationale Astronomische Union IAU erhalde.
Bahndate
D'Aoede umchreist dr Jupiter ime middlere Abstand vu 23.981.000 km in 761 Däg un 12 Stund. D'Bahn wiist e zimli grossi Exzentrizität vu 0,4322 auf. Mit ere Neigig vu 158,257° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu dr Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu ihrene Bahneigeschafte wird d'Aoede in dr Pasiphae-Gruppe, benennt nochem Jupitermond Pasiphae, zuegordnet.
Physikalischi Date
D'Aoede besitzt e Durchmesser vu etwa 4 km. Ihri Dichti wird uf 2,6 g/cm3 gschätzt, sofern si iberwigend us silikatischem Gstei ufbaut isch.
Si wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., numme 4 % vum igstrahlte Sunneliecht werre reflektiert. Ihr schinbari Helligkait btrait 22,5m.
Kategorie:Jupitermond
Aitne
Aitne (Altgriechisch: Αἴτνη) bezeichnet:
Aitne, de altgriechischi Name vom Vulkan Ätna uf Sizilie
Aitne (Stadt), en antiki Stadt uf Sizilie
Aitne (Mythologie), in dr grichische Mythologi e sizilianischi Nymphe
Aitne (Mond), e Mond vum Planet Jupiter
Jupiter
Jupiter bezaichnet
Jupiter (Planet), in de Astronomi de vu de Sunne us fimft un größt Planet im Sunnesystem
Jupiter, in de römische Mythologi de höchst Gott
Jupiter (Rumänie], ä rumänische Badeort
Jupiter (Florida), ä US-amerikanischi Stadt
Bristol Jupiter, ä Flugzügmotor vu de britische Flugzügbaufirma Bristol Aeroplane Company
Jupiter-Symphoni als Binamme vu de 41. Symphoni vum Wolfgang Amadeus Mozart
Kerner
miniatur|Kerner
Kerner isch e Wisswy-Truube, wo 1929 vom August Herold in dr württebärgische Lehr- und Versuechsaastalt in Weinsberg als Krüzig zwüsche Trollinger und Riesling erfunde worden isch. Dr Name kunnt vom schwöbische Dichter und Arzt Justinus Kerner (1786–1862), wo ebe in Weinsberg gläbt het und unter anderem au Gedicht über dr Wy gschriebe het.
Dr Kerner gilt als e nobli Sorte, stellt wenig Aasprüch ans Klima und het e Ertrag, wo 10–15 % höcher ligt als dr Riesling.
In dr Schwyz wird er v. a. in dr Ostschwyz, im Tessin und ganz wenig in dr Westschwyz aabaut, in Dütschland isch er sehr verbreitet, er wird im Südtirol ebefalls aabaut.
Kategorie:Rebsorte
Kallisto
Under Kallisto (au Callisto) verstoht mer
e Figur us dr grichische Mythologi , lueg Kallisto (Mythologi)
e Mond vum Planet Jupiter, lueg Kallisto (Mond)
dr Asteroid mit dr Nummere 204, lueg (204) Kallisto
Callisto isch au dr italienisch Namme vu dr Päpst Kalixt I. (Papst), Kalixt II. (Papst), Kalixt III. (Papst)
un vum Gegepapst Kalixt III. gsi.
Québec
De Begriff Québec bezaichnet:
Québec (Stadt), e Stadt i de Provinz Québec z Kanada
Québec (Provinz), di gröschdi Provinz vo Kanada
Québec (Schiff), e briteschi Fregatte im 18. Johrhundert
(35165) Québec, Asteroid
Ike Quebec (1918–1963), en US-amerikanische Jazzmusiker und Musigproduzent
Dreisam
thumb|Dreiseme in Friburg
Die 29 km lang Dreiseme isch e Zuefluss vu dr Elz in Bade (Dytschland).
Flusslauf
Si entstot im glichnamige Dal bi Chilchzarte dur dr Zämmefluss vum Rotbach (Quelle in dr Gegend vum Feldberg) un em Wagesteigbach, fliesst dur Friburg im Brisgau un mündet bi Riegel am Kaiserstuehl in d'Elz.
D Dreiseme iberwindet inklusiv allene Quellbäch un Rinnsal, wo vu dr höchste Stell am Feldberg (1.493 m ü. NN) abifliesse, bis zue dr Gmei Riegel 1.315 m Höchi. D'Imündig in d'Elz lit uf 178 m Höchi.
D Dreiseme isch uf de gsamte Längi vu Chilchzarte bis Riegel kanaliseert.
Hochwasser
Direkt underhalb vu de Imündig in d Elz zwigt de Leopoldskanal ab, wo s'Wasser vu Dreiseme un Elz direkt im Rhi zuefeehrt. Säller Kanal hört nordwestlich vu Rhihuse bzw. südwestlich vu Rust un direkt westlich vum Naturschutzbiit Taubergieße uf.
Der Kanal reduziert d'Hochwassergfohr an de Dreiseme zimli, verschärft aber - vor allem will praktisch jeder Rhizuefluss vum Schwarzwald kanaliseert isch - d'Hochwassergfohr am Rhi sälber.
S wichtigscht Hochwasser isch im März 1896 gsi, wo mehreri Brugge zerstört worre und zwai Mensche umchumme sin. Wil d' Dreiseme inzwische kanaliseert un durch Dämm gsicheret isch, laufe d'Hochwasser in de Regle ohni größeri Schäde ab. Nur bim Hochwasser vum 23. Dezember 1991 sin im Oste vu Friburg Schäde dur Iberfluetig entstande.
Izugsbiit
S Izugsbiet vu de Dreisam umfasst bis Riegel 568 km² Flächi.
Dr Namme Dreiseme/Dreisam
S Wort Dreiseme kunnt üs em Keltische - noch em F. Paff un em A. Greule mueß des tragisama gheiße ha, des bedittet "wu arg schnäll laüft", do isch also agi zu ei zämmezoge wore. Noch em Badische Werterbuech isch d Wortform Dreiseme z Verstette, z Bahlinge un z Friiburg belegt, ebeso z'Eistett. Z Herdere (Stadtteil vu Friiburg) isch Dreisene belegt. D Wortform Dreisam herrscht aber hit vor, minschtens z Friiburg un eschtlig drvu.
In dr Volksetymologi wird Dreisam als Drei (Flüss) zämme interpretiert, nämli dr Rotbach, dr Wagesteibach un d'Brugga im Dreisamdal.
Weblink
Dreisamgschichte
Verzeichnis zum Dreisamdal zwische Friburg un Buechebach
D´Dreisam uf mitwelt.org
Kategorie:Fluss im Schwarzwald
Kategorie:Fluss (Rhyizugsgebit)
Kategorie:Schwarzwald
Kategorie:Geografi vu Friburg
Kategorie:Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald
Kategorie:Landkreis Emmedinge
Makedonien
Makedoniecenter|350px|Macédoine <span style="color: blue;">Griechisch Makedonie ( <span style="color: blue;">Griechenland ): 52,4 % geogr. Region
Makedonie 50px 50px
( in 3 Regione:  <span style="color: blue;">West-, <span style="color: blue;">Zentral- un dr  <span style="color: blue;">Ostmakedonie </small>)
<span style="color: red;">Nordmazedonieoder au international <span style="color: red;">F.Y.R.O.M. 50px 50px: 35,8 % geogr. Region
("<span style="color: red;">Republik Nordmazedonie")
<span style="color: green;">Pirin-Makedonie (<span style="color: green;">Bulgarie): 10,1 % geogr. Region
</small>
<span style="color: green;">Blagoevgrad oblast     <span style="color: orange;">Mala Prespa un <span style="color: orange;">Golo Bardo (<span style="color: orange;">Albanie) 10px : 1,4% g. reg.</small>
<span style="color: brown;">Gora un <span style="color: brown;">Prohor Pchinski (<span style="color: brown;">Serbie) 10px : 0,3% g. reg.</small>
Makedonie (uf griechisch: Μακεδονία, albanisch: Maqedonia, bulgarisch: Македония, mazedonisch:Македонија) isch e Region uf em südliche Balkan, wo hit zue dr glichnammige griechische Provinz Makedonie (52,4%), Bulgarie (10,1%), Albanie (1,4%), Serbie (0,3%) un zue Nordmazedonie (35,8%) ghört.
S antike Köönigriich Makedonie
I de Antiki isch Makedonie e Königriich gsii. De bikanntischt König vo dem Riich isch de Alexander de Gross gsi. Noch em Dood vom Alexander isch si Wältriich zerfalle und Makedonie isch under em Antigonos II. äins vo de chliinere Diadocheriich worde. D Dinastii vo de Antigonide het Makedonie no äinisch zur Vormacht über Hellas gmacht. Si si aber in Komflikt zu Rom cho, wo si Macht im östlige Middelmeerruum vergröösseret het und noch drei Chrieg het Makedonie si Unabhängikäit verloore und isch zur römische Browinz Macedonia worde.
Us dr latinische Transkription Macedonia leitet sich die tütsch Schribig Mazedonie ab.
Aspäkt vom Begriff Makedonie
Fer die einzelne Aspekt vu dem Begriff lueg under:
S antike Köönigriich Makedonie
Die römisch Browinz Macedonia
Die geografischi Region Makedonie in Griecheland
D Republik Nordmazedonie
miniatur|links|
Kategorie:Geografii vo Griecheland
Metis
Metis (altgriechisch: Μῆτις) bezeichnet
Metis (Mythologi), in dr grichische Mythologi d'Mueder vu dr Athena
Metis (Mond),  dr innerst bekannt Jupitermond
(9) Metis, e Planetoid
Métis, en Ethni z Kanada, d'Noochkomme vo Urywohner un franko-kanadische Händler
diversi Firme un Produkt
Leda
Leda (altgriechisch: Λήδα) bezeichnet
Leda (Mythologi), in dr grichische Mythologi e Chönigi vu Sparta
Leda (Mond), e Mond vum Planet Jupiter
(38) Leda, e Planetoid
Leda, e Programmiersproch
Leda, e Sammlig vu Algorithme vum Max-Planck-Institut fier Informatik
Leda (Fluss), e Näbefluss vu dr Ems
Euanthe
Euanthe isch de Namme vu
einere vu de Charite us de grichische Mythologi, lueg Euanthe (Mythologi).
e Jupitermond wo uf si daift isch, lueg Euanthe (Mond).
e  vu de  vu de Orchidee (Orchidaceae), lueg Euanthe (Biologi)
Iokaste
Iokaste (altgriechisch: Ἰοκάστη, latiniseert: Iocaste) bezaichnet
Iokaste (Mythologi), ä Frauegstalt us de griechische Mythologi
Iokaste (Mond), ä uf si daifte Jupitermond
Jocasta Nu isch de Nome vun em Bibliothekar in Star Wars
Familie (Begriffsklärung)
De Begriff Familie (vu lat. familia) bezaichnet:
Familie, e Gruppe vo Mänsche, wo im ene Hushalt zämeläbed
Grossfamilie, e gröösseri Gruppe vo verwandte Persone, wo zu zwai oder meh Generazione ghöre
ä Verwandtschaftsgruppe, lueg Familie
Familie (Biologie), noch verwandti Gattige vu Läbewese, die zue systematische Ainhaite zsämmegfasst sin
Eltere mit mindistens ainem Chind, lueg Familie (Rächt)
im organiseerte Verbreche (lueg Kriminologi) isch es in ainige Subkulture (z. B. dere vu de Italoamerikaner in de USA) d'Bezaichnig vu ere Bandi (vgl. Mafia)
Familie (Mathematik), ä Begriff us de Mengelehri: Ä Familie bstot us Menge, wo mit Elemente vu ere Mengi indizeert sin
Konzentratione vu Asteroide mit ähnliche Bahne (au: Hirayama-Familie), lueg Familie (Astronomi)
d Churzbzaichnig vu de Familien-Partei Deutschlands (»FAMILIE«)
Familie (Biologie)
miniatur|hochkant=0.5|d Position vo dr Familie innerhalb vo dr biologische Klassifikazion
D Familie (latinisch: Familia) isch ä hierarchischi Stufe vu de biologische Systematik.
Si stot zwische de Hauptrangstufe Ornig un Gattig. Direkt iber de Familie cha no d Iberfamilie sto, under ihre d Underfamilie (latinisch: Subfamilia).
In de Zoologi bestot d Konvention, dass de wisseschaftlich Familienamme uf -idae endet (z. B. Laufchäfer: Carabidae).
In de Botanik degege endet d Familiebezaichnig maistens uf -aceae (zum Bispiil Chorblüetegwäx: Asteraceae). Viilfach laite sich ihri Bzaichner vu bsunders bekannte Gattige vu de Familie ab (zum Bispiil bi de Liliegwäx Liliaceae), aber au morphologischi Bsunderhaite vu de Familie chänne nammensgäbend si (so bi de Lippeblüetegwäx Lamiaceae).
Kategorie:Taxonomii
Gattung (Biologie)
miniatur|hochkant=0.5|D Position vo dr Gattig innerhalb vo dr biologische Klassifikation
D Gattig (lat. Genus) isch ä hierarchischi Stufe (Taxon) vu de biologische Systematik.
Ä Gattig enthaltet aini oder mehreri Arte. Ä Bispiil vu ere Gattig isch d Abies (Danne). Alli Arte innerhalb vu ere Gattig hän immer ä zwaidailige (binominale) Namme, wo näbe de Gattigsbzaichnig noch ä Art-Epitheton enthaltet. Abies alba (d Wissdanne) isch ä Art in de Gattung Abies (Danne). Sälli durgohend binominal Bnennig goht uf Carl von Linné zruck, wo si in sinem Werch Systema Naturae igfeehrt het.
Wenn ä Gattig bloß ai Art enthaltet, nennt mer d Gattig monotypisch.
Gattige selber werre in Familie zsämmegfasst.
Struktureerig vu ere Gattig
Wenn ä Gattig vili Arte enthaltet, wo noch underschidliche Kriterie gordnet werre chänne, sten die folgende hierarchische Räng zuer Verfüegig:
Undergattig
Sektion
Undersektion
Serie
Underserie
Debi isch es im Ermesse vum Biologe, weller vu de Räng agmesse erschiint.
Bdütendi Underschid werre in de Regel dur Undergattige usdruggt; bi uschinbare Variatione wird echer d Sektion bnutzt. S git also kai Vorschrift, dass bstimmti Räng bvorzugt z bnutze sin. Allerdings wird d Undersektion (bzw. Underserie) bloß bruucht, wenn au d Sektion (bzw. Serie) bnutzt wird.
Kategorie:Taxonomii
Gattung
Ä Gattig isch ä logische Begriff, wo ainer oder mehrere Arte als Oberbegriff dient:
Gattig (Biologi)
Gattig (Literatur) - Grundgattige vu de Dichtig sin: Drama, Epik, Lyrik (lueg au Genre)
Gattig (Müsik) - Bezaichnig fer d'Tongschlechter oder sitem 18. Johrhundert fer Chunstforme wie Motette, Madrigal un Strrichquartett; lueg Gattige un Forme vu de Müsik, Formelehri, Stilrichtige vu de Müsik
Gattig (Schinefahrzüg)
Dailstrittkraft im Militär, lueg Waffegattig
Gattigsbegriff - in de Philosophi
Zenit
S'Wort Zenit bezaichnet:
Zenit (Richtigsagab), ä Richtigsagab
Zenit (Rakete), ä Rakete
Zenit (Höcheforschigsrakete), ä Höcheforschigsrakete
Zenit (Undernämme), ä Photoundernämme
Zenit (Satellite), ä Satellite-Navigationssystem
Zenit (Nochrichteagentur), ä Nochrichteagentur
Zenit (Verlag), ä Verlag
Zenit (Zittschrift), ä Zittschrift fer Literatur un Kommunikation
s'Zentrum für Innovation und Technik
Senit St. Petersburg, e Fueßballverain z St. Peterburg
Zenith (Münche)ä Verastaltigsort in Münche
de höxt Punkt vu ere Laistigskurve
Murg
Murg isch dr Namme vu däne Flüss:
Murg (Thur), e Näbefluss vu dr Thur in dr Schwyz
Murg (Aare), e Näbefluss vu dr Aare in dr Schwyz
Murg (Nordschwarzwald), e Näbefluss vum Oberrhi bi Rastatt in Middelbade in Dütschland
Murg (Südschwarzwald), e Näbefluss vum Hochrhi in Südbade in Dütschland, mündet bi dr gliichnammige Gmei in Rhi
Murg heisse usserdem folgedi Gmeinde:
Murg (Hochrhi) im Landchreis Waldshuet, Dütschland
Murg SG, Ortsdeil vu Quarte im Kanton St. Galle, Schwiz
Neptun
Dr Begriff Neptun bezeichnet
Neptunus, e römische Gott
Neptun (Planet), e Planet
Neptun (Rumänie), e rumänische Badeort
Sega Neptune, e Prototyp vu ere Spiilkonsole vu de Firma Sega
Neptune (New Jersey), e Ort im US-Staat New Jersey
Wörter, wo Neptun enthalde: Neptunium
Waltershofen
Waltershofen isch de Namme vu mehrere Ortschafte.
Walterschhoufe (Friburg), e Tuniberger Stadtdeil vu Friburg im Brisgau
Kißlegg-Walterschhofe, e Ort im Allgäu
e Ortsteil vu Meitinge z Bayerisch-Schwobe