mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Santa Maria
Santa Maria (ital., port., katalan., rum. ua. ‚Häiligi Maria‘, span. Santa María) stoot für:
e hüfige Naame vo Ortschafte
Chille, wo ere Maria gweit si
Chlöster, wo ere Maria gweit si
Universidad Santa María, Caracas, Venezuela
S grösste vo de drei Schiff, wo dr Christoph Kolumbus mit ene si ersti Räis gmacht het
E Lied vom Oliver Onions vo 1980, wo dr Roland Kaiser kowert het
E Vulkan z Guatemala
Floreana, au Santa María, en Insle im Galápagos-Archipel
Santamaria, e portugiisischi Muusiggrubbe
Die südligsti Insle in de Azore
Santamaria oder Santa Maria isch dr Familienaame vo deene Persone:
Abel Santamaría (1927–1953), e kubanische Revoluzionär, Mitkämpfer vom Fidel Castro
Andrés de Santa Maria (1860–1945), e kolumbianische Mooler
Anibal Saldaña Santamaría (* 1958), e costa-ricanische Ordensgäistlige, Prälat vo Bocas del Toro
Claudio Santamaria (* 1974), en italiänische Schauspiiler
Diego de Santa Maria († 1655), dr Mitgründer vom Colegio de San Juan de Letran
Domingo Santa María González (1824–1889), e chilenische Politiker und Staatsbresidänt
Eva Santamaría (* 1971), e spanischi Popsängere
Fabio Santamaria (* 1993), e dütsche Schauspiiler
Haydée Santamaría (1922–1980), e kubanischi Revoluzionärin
José Santamaría (1929–2026), en uruguayisch-spanische Fuessballspiiler und -trääner
Juan Santamaría (1831–1856), e Soldat us Costa Rica
Mongo Santamaría (1922–2003), e kubanische Perkussionist
Nathalie Santamaria (* 1973), e französischi Sängere
Nel Hedye Beltrán Santamaria (* 1941), e Bischof vo Sincelejo
Santi Santamaria (1957–2011), e spanische Choch und Gastronom
Santiago Santamaría (* 1952), en argentinische Fuessballspiiler
Soraya Sáenz de Santamaría (* 1971), e spanischi Politikere (PP)
Tomás de Santa María († 1570), e spanische Muusigtheoretiker, Organist und Komponist
Yūsuke Santamaria (* 1971), e japanische Schauspiiler und Färnseebroduzänt
Santa Maria isch dr Naame vo dere fiktive Figuur:
E Fingg us em Film Der Schuh des Manitu
Monophthong
E Monophthong isch - im Gegesatz zum Diphthong - e eifache Vokal, e Eilüt (Einlaut). S git langi un kurzi Monophthong.
Im Ditsche wäre langi Monophthong aü mit zwee gliche Buechstabe gschriibe, z. B. Moos, See - in dr Dieth-Schriibung wäre langi Monophthong grundsätzlig mit zwee gliche Buechstabe gschriibe.
S Wort Huus enthaltet e lange Monophthong (uu), im Elsass kunnt des Wort mit kurzem Monophthong vor: Hüss (ü).
Dr Monophthong in Werter wiä Huus, Iis un Füür isch typisch fir s Alemannisch "im engere Sinn" (des heißt, s Alemannisch ohni s Schwebisch).
Diä Monophthong sin aber nit iberal glich üsprägt - lueg in dr Tabälle. Do isch Vokallängi nit agää, si isch im Elsass un in dr Ortenau viilmol kurz, im weschtlige Briisgaü seltener, im ibrige Gebiit noch seltener.
Bodeseealemannisch z VorarlbärgHochalemannisch Bodeseealemannisch z Ditschland un OberrhiinalemannischditschiStandartsprochIs, Ris, Zit Is, Ris, ZitEis, Reis, ZeitHus, Mus, Buch  Hus/Hüs, Mus/Müs, Buch/BüchHaus, Maus, Bauch Für, Müs, hütFir, Mis, hitFeuer, Mäuse, heute
Numme im Schwebische heißts do ohni Monophthong Hous, Ejs, Fejer. S Schwebisch isch vu dr neihochditsche Diphthongiärung betroffe (Umwandlunge vu Monophthong zu Diphthong) (lueg unter Diphthong).
D neihochditsch Monophthongiärung
Im 11. un 12. Johrhundert hän sich im eschtlige Mittelditschland ie, uo un üe zu > ii, uu un üü entwicklet un sich in etlige ditsche Dialäkt un in dr Standartsprooch iibirgeret.
Mittelhochditsch friähs Neihochditschlieb (sag: liäblieb (sag: liib)buochbuch (sag: buuch) füegenfügen (sag: füügen)
Im Bayrische un im Alemannische het sich diä Monophthongiärung nit kenne durchsetze, z. B. im Alemannische (mit samt em Schwebische) heißts alliwiil no
lieb (sag: liäb), Buech un füege (im Hochalemannische un im Vorarlbärger Bodeseealemannisch) un
lieb (sag: liäb), Buech un fiege (sag: fiäge) (Oberrhiinalemannisch, ditschs Bodeseealemannisch, Schwebisch)
Kategorie:Phonologi
Pfaffenweiler (Begriffsklärung)
Ortschafte wo Pfaffenweiler heisse sin:
Pfaffewiler, e Gmei im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg
Pfaffewiler, en Ortsdeil vu dr Stadt Villinge-Schwenninge im Schwarzwald-Baar-Chreis in Bade-Württeberg
Europa (Begriffsklärung)
Europa stoot für
Europa (Mythologie), e Gliebti vum Zeus in de grichische Mythologi
Europa, e Kontinent vu de Erde
Europäisch Union, umgangssprochlich au eifach Europa.
Europa (Mond), ä Mond vum Jupiter
(52) Europa, e Asteroid
Europa (Insel), e Insle im Indische Ozean, wo zue dr französische Süd- un Antarktisgebite ghört
Europa (Rakete), e europäischi Rakete
Europa (Film), e Film vu Lars von Trier
Europe 1, e Programm vu dr Europäische Rundfunk- un Fernsehgsellschaft
dr Namme vu mehrere Schiff, under anderem
Europa (Schiff), vum e Passagierschiff vum Norddeutschen Lloyd
Europa (Schiff), vum e Chrüzfahrtschiff vu dr Hapag-Lloyd AG
Europa (Hörspiel), s Label vu ere Hörspilproduktionsfirma
dr Titel vum e Hit vu dr postum veröffetlichte Falco-CD "Verdammt wir leben noch", lueg Falco
witteri Bedütige
in dr englisch-/französische Schribig Europe git's witteri Bedütige vu Europa.
Etymologi
Dr Namme Europa isch vermuetli e ursprünglich asiatischi Schöpfig fer „Obeland“, vu semitisch ereb „Obe“, bzw. phönizisch un hebräisch erob „dunkel“, vgl. grichisch erebos „Dunkel, Schatteriich“.
Im ibertragene Sinn isch des Wort bi dr Phönizier au fer „Obedämmerig“ oder „Sunnenundergang“ gstande. Europa isch fer die under anderem in Nordafrika un in dr Levante läbende Phönizier geographisch dr dunkel Erddeil im Nordweste gsi, nämli dert gläge, wo d'Sunne undergoht.
Taygete (Mond)
D' Taygete (Jupitermond XX) isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
D'Taygete isch am 25. November 2000 vu dr Astronomè Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández un Eugene A. Magnier entdeckt worrè. Si het zerscht die vorlaifig Bezeichnig S/2000 J 9 erhalde.
Daift worre isch dr Mond uf dr Namme vu dr Taygete, eini vu dr Plejade un Gliebte vum Zeus us dr grichischè Mythologi.
Bahndate
Taygete umchreist dr Jupiter ime middlere Abstand vu 23.800.000 km in 732 Däg, 9 Stund un 50 Minüte. D'Bahn wiist e Exzentrizität vu 0,2525 uf. Mit ere Neigig vu 165,272° isch d'Bahn retrograd, des heisst, dr Mond beweggt sich entgege vu dr Rotationsrichtig vum Jupiter um dr Planet.
Ufgrund vu ihrene Bahneigeschafte wird d'Taygete in dr Carme-Gruppe, benennt nochem Jupitermond Carme, zuegordnet.
Physikalischi Date
D'Taygete besitzt e Durchmesser vu ca. 5 km. Ihri Dichti wird uf 2,6 g/cm3 gschätzt,  Si isch vermuetli iberwigend us silikatischem Gstei ufbaut.
D'Taygete besitzt e sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04, d. h., numme 4 % vum igstrahlte Sunneliecht werre reflektiert. Ihri schinbar Helligkeit (Magnitude) betrait 21,9m.
Kategorie:Jupitermond
Hohfirst
Dr Hohfirscht (dt. Hohfirst) lit guet 10 km südlich vu Friburg im Brisgau zwischem Schnäggedal im Weschte un em Hexedal im Oschte. Dr Berg isch 496 Meter hoch un bildet dr Süddeil vum Schimbergmassiv.
Ortschafte drumrum
Am Berg lige – vu Norde im Uhrzeigersinn – Dalhüse, Sailede, Bollschwil, Güetighofe, Ehrestette, Chilchhofe, Pfaffewiler mit Ehlischwiler un Wolfewiler.
Dr Gipfel isch e chleis Plateau un ghört zue Wolfewiler un Pfaffewiler.
Underhalb vum Gipfel isch dr Hohbannstei, wo fimf vu dr Hohfirschtgmeinde anenandergrenze.
Geologi
Zsämme mitem 644 Meter hoche Schimberg bildet dr Berg s Schimbergmassiv, e Vorgebirg vum Schwarzwald, wo scho in dr Bruchzone vum Oberrhigrabe lit. E Näbegipel vum Hohfirscht isch dr Eelberg bi Bollschwil, e Art Vorgebirg isch dr Batzeberg uf dr andere, weschtliche Side vum Schnäggedal.
Dr Hohfirscht bestoht vorwiged us Chalchstei. Bi Pfaffewiler hets grossi Steibrüch gha, in dene ihri Bruchstei e guets Murwerch gä hän un wo au im Friburger Minschter verwendet worre sin – mitunter werre sogar hit noch Stei fiers Münschter vu dert gholt. Bi Bollschwil befindet sich noch e Chalchbergwerch, wo bis ins Friehjohr 2011 d Firma Marmorit betribe het un wo dr Chalch fier Schotterstei un Gips verwendet worre isch. Obwohl d Förderkonzession verlängeret worre isch dr Bergbau anno 2011 erscht emol igstellt worre.
Flora
D Gipfelregion isch bewaldet, am Südhang und Weschthang sin Räbe.
Archäologischs
Mehreri Höhlene befinde sich uff em Eelberg, wo mer Deifels-Chuchi heisst. Menschlichi Iberreschte, wo mer dert gfunde het, ordnet mer in dr Neandertaler zue. Bi sällene Höhlene befinde sich au noch Reschte vu dr ehemolige Burg Hauefels.
Kategorie:Schönbergmassiv
Kategorie:Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald
Kategorie:Markgräflerland
Gütighofen
De Wiler Gietighofe (dt. Gütighofen) ghört sowohl zue Ehrechilche, als au zue Bollschwil. D'Grenze vu dene zwaj Gmaje verlauft gnau uf de einzige Stroß. wo au Gietighofe haißt.
Geographi
Gietighofe lit am Igang vum Hexedal, am Zsämmefluss vu Eckbach un Meehlin, direkt underhalb vu äre mächtige Chalchstajformation am Hohfirst, (ä Näbegipfel vum Schimberg), wo sich sowohl d'Burg Hauenfels, als au die „Deifelschuchi“, ä Höhlenkomplex us de mittlere Stajzitt, drin bfinde. Uf de östliche Dalsyte isch de Schwarzwald.
Gschicht
S'ältist Gebei vum Wiler isch die scho anno 1341 erwähnt Felsemihli. Wohrschins hän sich die landwirtschaftliche Ghöft später drumrum gruppeert. Mittlerwili git's aber kaj haupterwerblichi Landwirtschaft meh am Ort.
Bvölkerig/Kultur
Die ca. 40 Iwohner us allene Altersschichte nenne Gietighofe au „s’Dörfli“ un schätze säll wäge sinere bsunders roihge Lage.
Sit 1994 findet im Summer s'sognennt „Dörflifescht“ fer alli ehemalige un jetzige „Dörfler“ statt. Dann wird au ä inoffizielle Vogt gwählt.
Politik
Ä aigene Ortschaftsrat gits nit. Kommunalpolitik wird in Ehrechilche un Bollschwil gmacht.
Wirtschaft
Ajnzigs asässigs Unternämme isch d'Schriinerai un Zimmerai „Steiert und Armbruster“
Sähnenswürdigkajte
D'Felsemihli isch 1972 komplett umbaut worre, vu de Mihli isch chum no ebbis z'sähne.
Deifelschuchi
Deifelskanzel (Ussichtspunkt)
Burg Hauenfels
Wetterstation
Sit 2005 zeigt dr „Wetterstei Güetighofe I“ Passante s'aktuell Wetter a.
Kategorie:Ort (Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald)
Kategorie:Schönbergmassiv
Kategorie:Markgräflerland
Möhlin (Rhein)
D Mehli isch e chleine Näbefluss vum Rhy uff em Biit vum Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald. Dr Ursprung vom Namme isch meglicherwiis keltisch; e Oppidum isch ame Zuefluss vu dr Meehlin archäologisch belegt.
Ihr Quellbiit lit uf ca. 1000 m Höchi oberhalb vu Sankt Ulrich im Schwarzwald. De natürnoch Oberlauf fliesst dur d Gmei Bollschwil am Fuess vum Schwarzwald im südliche Hexedal un erreicht bi Ehrechilche d Rhyebeni. Scho uff em Biit vu dr Stadt Bad Chrozige, wo au dr Neimage, wo meistens meh Wasser füehrt, vum Minsterdal her in d Meehlin mündet, isch dr Flusslauf starch kanalisiert. Bevor si bi Brisach in dr Rhy mündet, verbindet sich d Mehli mit ehemolige Näbearme vum Rhy un het dert echer dr Charakter vu me stehende Gwässer.
Nit zueledscht ufgrund vu dr intensive Landwirtschaft in dr Rhyebeni dröchnet d Mehli uf ihrem Middellauf in heisse Summer us. Umchehrt cha dr echer beschaulich Fluss bi starche Rägefälle oder pletzlicher Schneeschmelzi gfährli aschwelle.
Weblink
Kategorie:Fluss (Bade-Württeberg)
Kategorie:Fluss im Schwarzwald
Kategorie:Rhynäbefluss
Kategorie:Schwarzwald
Kategorie:Markgräflerland
Kategorie:Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald
OpenLogos
right
OpenLogos isch eins vun de vier Standardibersetzungstools uf de Welt. D Linux Version isch untre GPL kompatible Lizenz im Oktobar 2005 freygä worre. S kompiliert in de Version 1.0.0 no nit gonz uf AMD64 durch.
Wänns lauft, kôns vun Änglisch oder Ditsch no Ditsch, Änglisch, Franzesisch, Italienisch, Schponisch un Portugiesisch ibersetze.
Entwicklertools fähle, in dem Sinn, dass mer nit ä Ditsch-Alemannischer Ibersetzer boue konn.
Ekschterni Syte
Heise Meldung
Homepage fyr de Linux Port
Mailinglischt
Crashkurs uf pro-linux.de
Kategorie:Software
Kategorie:Linux
Super League
Super League chan folgendes bedüte:
Super League (Schweiz), di höchschti Schwizer Spilklass im Fuessball
Super League (Griechenland), di höchschti griechischi Spilklasse im Fuessball
Indian Super League, di höchschti indischi Spilklass im Fuessball
Iraqi Super League, di höchschti irakischi Spilklasse im Fuessball
Super League (Europa), di höchschti englischi Rugby-League-Spilklass
Super League (Australien), e auschtralischi Rugby-League-Spilklass
Samsung Super League, e Turnierserii im Springrite
Lueg au:
Superliga
Evangelische Hochschule Freiburg
miniatur|245px|Iigangsberiich vo dr EH Friburg
D' Evangelisch Hochschuel z' Friburg (EH Freiburg), Hochschuel fir Soziale Arbeit, Diakonie und Religionspädagogik isch e kirchliche, staatlich oerkannde Fachhochschuel mit Sitz in Friburg im Brisgau. Träger von dere Hochschuel isch d' Evangelische Landeskirch. De englische Titel isch protestant university for applied sciences. D' EFH schafft mit annere Inschtitutione wie de Kontaktstelle für Praxisorientierte Forschung un em Institut für Weiterbildung zsamme. Mit denne zusamme reaslisiert se die Bereiche Lehr, Forschung un Witerbildung.
Gschicht
Am 16. Juli 1918 het die erst Sitzung vum Arbeitsusschuss (des isch des hütig Kuratorium) stattgfunde. D' Scheffin isch d' Freifrau Marie Marschall von Bieberstein gsi. Unerem Nome Evangelische Fraueberufsschuel fir kirchliche un Soziale Arbeit hat em 01. Oktober 1918 d' Ausbildung von 12 Fraue ogfange. 1956 hen zum erschde Mol Mannevölker an dere Hoschschuel z' studiere ofange dirfe. Weger de Ännerung vom Hochschulromegsetz 1971 isch us dere höhere Fachschuel a Fachhochschuel worre.
Studiegäng
Als Grundständige Diplomstudiegän wird Soziale Arbeit und Religionspädagogik obode. Zum Wintersemeschder 05/06 isch d'Umstellung uff de Bachelor erfolgd.
Usser denne Studiegäng gibts no folgende Weiterbildungsstudiegäng:
Supervision
Sozialmanagement
Angewandte Gerontologie z'samme mit de KFH Freiburg (ab SS 2006)
Usserdem gibts no en berufsbegleitende Bachelorstudiegang für'd Erzihung von Kloikinner (Pädagogik der frühen Kindheit oder early childhood education)
Mitarbaiter ond Studente
Nebe de 24 (2004) Brofessore unterrichtet 103 Lehrbeauftragte dia 700 Studente (davo 80 i ufbauende Masterstudiegäng). Vo de Studente send 25 % Männer ond 8 % kommet aussem Ausland.
d Adress
Bugginger Strasse 38 D-79114 FreiburgTelefon: [PHONE]-0Fax: [PHONE]-30E-Mail: [EMAIL]
Quelle on Wejterfiahrendes
Weblink
Homepage vu dr EH Friburg
Hochschuelranking vom CHE
Kategorie:Hochschuel z Friburg
Kategorie:Religion (Friburg im Brisgau)
Helike (Mond)
D' Helike (Jupiter XLV) isch einer vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
Säller Mond isch am 6. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández un Henry H. Hsieh entdeckt worre un het z'erst die provisorisch Bzaichnig
S/2003 J 6 gchriegt. De Mond isch deno am 30. März 2005 uf de offiziell Namme Helike (noch de antike grichische Stadt Helike) vu de Internationale Astronomische Union IAU daift worre.
Bahndate
Helike umkraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 21.263.000 km in 634 Däg, 18 Stund un 29 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,1558 uf. Mit ere Naigig vu 154,773° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond bweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund fu de Bahnaigeschafte wird Helike de Ananke-Gruppe, bnennt nochem Jupitermond Ananke, zuegordnet.
Physikalischi Date
Helike bsitzt ä Durmesser vu etwa 4 km. Ihr Dichti wird uf 2,6 g/cm3 gschätzt. Si isch vermuetli iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut.
Si wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Ihri schinbar Helligkait btrait 18,7m.
Kategorie:Jupitermond
Ganymed
Ganymed (Altgriechisch:  Γανυμήδης, Ganymedes) bezeichnet
Ganymedes, e Jüngling us dr grichische Mythologi
Ganymed (Mond), e Mond vum Planet Jupiter
(1036) Ganymed, e Asteroid
Ganymed (Gedicht), e Gedicht vum Goethe
Ganymed (Band), e Musikgruppe - Austropop
Planet
thumb|217px|Massstabtröii Darstellig vu dr Planete vum Sunnesystem
E Planet isch im wittere Sinn e Himmelskörper, wo nit selber lüchtet un sich in ere keplersche Umlaufbahn um e Stern beweggt. Dr Namme stammt vum grichische „plánetes“ un bedütet „die Umherschweifende“ bzw. „der Wanderer“ (altgrichisch). Früeher sin Planete au Wandelstern gnennt worre, wil si sich vorem Hindergrund vu dr Fixsterne bewege.
Astronomi
Definition
Durch d'Entdeckig vu immer mehr Objekte hinter dr Neptunbahn, wo in d'Grösseornig vum 1930 entdeckte Pluto falle, isch am 24. August 2006 het die International Astronomisch Union (IAU) e Nöidefinition vum Begriff Planet beschlosse. Im Pluto isch debi dr Planetestatus entzoge worre. Scherzhaft nenne d'Astronome d'Ifüehrig vu dr Neidefinition au Prager Planetesturz.
E Himmelskörper isch e PlanetWortlut fr dr neje Definition (englisch), wenn er …
… sich uf ere Bahn um d'Sunne befindet un
… iber gnueg Masse verfügt, um dur si Eigegravitation e näherigswis rundi Form (hydrostatischs Glichgwicht) z'bilde un
… d'Umgäbig vu sinere Bahn bereinigt het.
Bereinigt im Sinn vu dr Definition het e Planet au Chörper, wo er in Bahnresonanze zwunge het. Säll trifft u. a. zue fier d'Plutinos ischliesslig vum Pluto im Berich vum Neptun, fier d'Trojaner in dr Jupiterbahn un fier 2002 AA29 in dr Erdbahn zue.
Wil dr Pluto d'Umgäbig vu sinere Bahn nit bereinigt het, isch er numme e Zwergplanet, ebeso wie d'Ceres un d'Eris
Sunnesystem
Gegewärtig git's im Sunnesystem offiziell acht Planete. Säll sin alles Himmelskörper, wo mindischtens 4000 km Durchmässer hän un uf ere eigene Bahn um d'Sunne chreise. Die bisherige Planete len sich in zwei Klasse - terrestrischi Planete mit Merkur, Venus, Erde un Mars sowie Gasriese mit Jupiter, Saturn, Uranus un Neptun ideile.
Exoplanet
As Exoplanet bezeichnet mer Planete wo um e andere Stern chreise. Inzwische sin bi dr Noochbersterne vu dr Sunne scho Dutzende indirekt noochgwiise worre, wo aber ufgrund vu dr Noochwiismethode fast alles massivi Planete in dr Grösseornig vum Jupiter sin.
Astrologi un geozentrischi Astronomi
In dr antike, babylonische Astrologi, wo domols noch e Deil vu dr Astronomi gsi isch, sin als Planete alli mit blossem Aug sichtbare Himmelskörper bezeichnet worre, wo ihr Lag am Himmel im Bezug uf d'Fixsterne gänderet hän, also d'Sunne un dr Erdmo sowie d'Himmelskörper Merkur, Venus, Mars, Jupiter un Saturn. Nooch sällene siibe klassische Planete hän d'Babylonier no d'Däg vu dr Wuche benennt, was sich noch hüt in viilene Sproche erhalde het.
geologischi Definition
In dr Geologi bzw. Planetologi verstoht mer under Planet praktisch jede Himmelskörper, wo nit e Stern isch un grösser wie e durs All wandernde Berg.
umgangssprochlich
In dr Umgangssproch schint s'heliozentrisch Weltbild ibrigens no nit akumme z'si, denn wenn dert der Planet erwähnt wird, isch d'Sunne demit gmeint.
Quelle
Kategorie:Planetologi
Lustenau
thumb|200px|d Kilcho St. Peotor und Poul z Luschnou
Luschnou (schriftdütsch Lustenau) ischt di gröüscht Marktgmouond vo Öschtriich.
Lag
Luschnou lit ar schwyzar Grenz diräkt am Rhin im ondrö voradlbäorgar Rhintal. D Nôôchbuurgmouonda siönd Höüscht, Fuößa, Lutra, Dorröbirrö, Äms und im schwyzar Kanton Sanggallö: Diöpoldsou, Widnou, Ou und Sammargreötö.
Parzella und Bvölkeri
Urschpröngli ischt Luschnou us siibö vrschiidna Parzella bstandö (Haag, Wiilar, Kirchdorf, Wisörouö, Holz, Staldö und Griöndl), hützötag siönd deini abr kaum me uuszumacha, wil 's ganz Ortsgebiöt zämögwaagsö ischt.
Hützötag ischt Luschnou i drü Haupttäöl ondrtauölt: is Hasöfäöld, s Oobrdorf (Kirchdorf) und s Ondrdorf (Rhindorf).
Z'Luschnou leöband ätta 21.000 Lüt, dövouö hônd ätta 16% kön öschtriichischi Schtaatsbürgarschaft.
Gschicht
Luschnou isch zm eyschtô Môl am 1. Juli 887 erwähnt worö als Lustenoua, in am Schriftstuck vôm karolingischö Kaiser Karl III.
Inwôônar
Jôhr  1869  1880  1890  1900  1910  1923  1934  1939Inwôônar 3.903  4.164  5.054  6.221  8.383  8.265  8.733  8.773 Jôhr  1951  1961  1971  1981  1991  2001  2011 2021Iniwôônar 10.292  12.582  15.451  17.401  18.484  19.707  21.181  22.821
Uusbildi
Z'Luschnou git as drü Hôptschuöla, i jedar Parzeaöllö uöni, vier Volksschuöla und zechö Kiöndörgärtö. Usserdeim a HAK, HASCH und a Gymnasium.
Dialekt
Dar Luschnouar Dialäkt ghöuort zom Bodösejöalemannischö, ischt aber bodö rôôß andrscht as di Dialäkt vo dö andara Orta rondom.
Gaanz bsondrig für Luschnou siönd di sogenanntö Triphtonge, also drüü Seöbschtlaut hiöndrönand, wie zom Beischpiel in „Brouöt“, a „ch“ wou suus a „ss“ wär („lach mi“ für houöchdütsch „lass mich“ oder „i muöch“ für houöchdütsch „ich muss“) und ingschobni Nasale (m und n) wi zom Beischpiel in „Muns“ oder „Schumfl“. As git ou an huufö Uusdrück, wou gad z'Luschnou verwändat wörönd, wi „Pfiffös“ für „Schmetterling“ oder „Bismiötta“ und „Bisnaacht“ für „Vormittag“ und „Nachmittag“.
Literatur
Alfred Bösch (Redaktion); Kulturreferat der Marktgemeinde Lustenau (Hrsg.): Lustenau und seine Geschichte Band 1 – 4, Kulturreferat der Marktgemeinde Lustenau, Lustenau 1988–1996.
Band 1.: Alfred Bösch: Lustenau und seine Schulen 1988.
Band 2.: Erich Schneider: Musik und Theater in Lustenau 1989, ISBN 3-900954-01-1.
Band 3.: Adolf Bösch: Unser Gemeindearchiv, Kirchengeschichte in Lustenau, die Flurnamen von Lustenau. 1992, ISBN 3-900954-02-X.
Band 4.: Adolf Bösch: Geschichten aus dem alten Lustenau 1996, ISBN 3-900954-04-6.
Weblink
Marktgmouond Luschnou
Luschnouer Mundart
Kategorie:Ort (Vorarlberg)
Satellit (Astronomie)
thumb|upright=1.6|Mönd vum Sunnesystem im Grössevergliich zue dr Grössi vu dr Erde
E natürliche Satellit (meistens allerdings Mond gnennt oder au Trabant) isch e Himmelskörper, wo e Planet oder e Planetoid ime Sunnesystem umchreist. Dr Planet oder Planetoid umchreist gmeinsam mit sinem bzw. sinene Mönd, s' Zentralgstirn vum Sunnesystem. Es isch kei Fall bekannt, wo e Mond sinersits wiider e natürliche Satellit hätt, s'git aber mehreri co-orbitali Mönd, also Mönd in ere gliiche Umlaufbahn,
In unserem Sunnesystem hän sex vu acht Planete ein oder mehreri Mönd:
Erde - Mo
Mars - Phobos un Deimos
Jupiter - Ganymed (grösster vum Sunnesystem), Io, Europa, Kallisto un witteri 59 bekannti Mönd, wo aber meistens sehr chlei sin.
Saturn - Titan (einziger Mond vum Sunnesytem mit ere dichte Atmosphäri), Rhea, Enceladus, Dione, Tethys, Hyperion, Iapetus un witeri 24 bekannti Mönd.
Uranus - Titania, Oberon, Ariel, Miranda un witteri 21 bekannti Mönd
Neptun - Triton un witteri 12 bekannti Mönd
Vu dr bisher kategorisierte drei Zwergplanete hän Mönd:
(134340) Pluto - Charon, Nix, Hydra. Dr Charon isch allerdings eher als zweiti Hauptkomponente vom Doppelzwergplanet Pluto azluege.
(136199) Eris - S/2005 (136199) Eris 1
Au Planetoide (Asteroide) hän Mönd. D'Sonde Galileo het erstmols 1993 Dactyl als Mond vum Asteroid (243) Ida photographiert. 1999 het mer erstmols bim Asteroid (45) Eugenia mitem erdgstützte Teleskop e Mond nochwiise chänne.
Dr Artikel Liste vu de natürliche Satellite enthaltet e Liste vu allene im November 2005 bekannte natürliche Satellite.
Weblink
Was isch e Mond?
Kategorie:Planetologi
Kairo
Kairo isch d'Hauptschtadt vo Agypte. Obwohl an de Pyramide gläge isch de Schtadt noch zimli jung, wil ä arabischi Gründig. Ihrn arabische Namme Al-Qâhira (القاهرة) cha mer mit D'Siigriiche übersätze.
Bi Kairo fangt s'Nildelta a. Wie praktisch ganz Ägypte isch au Kairo vum Nil abhängig. De Ballungsrum Kairo het - es lige do aber numme gschätzte Zahle vor - an di 25 Millione Iwohner. Es isch do dermit sowohl die gröscht arabisch Stadt als au, gli nach Lagos in Nigeria, di zweitgröscht Schtadt vu Afrika.
Gründet worre isch Kairo vu de arabische Fatimide-Dynasti, wo in Kairo im 10. Johrhundert ä Gegekalifat zue Bagdad gschaffe het. Es lit in dr Nöchi vo Memphis wo während em Alte Riich gründet worde isch und meh as zwei Johrduusig es Zäntrum vo dr altägyptische Verwaltig gsi isch.
Kairo isch sit 1989 wiider de Sitz vu de Arabische Liga, nachdäm Ägypte 1979 vo dr Arabische Liga usgschlosse worden isch wäge sim Friedensvertrag mit Israel.
Kategorie:Ort z Afrika
Kategorie:Millionestadt
Kategorie:Geografii vo Ägypte
Kategorie:Hauptstadt (Afrika)