mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Themse
D Themse isch a Fluss in Südengland und dr bedütendscht in ganz England. Er isch vor allem bekannt weil er direkt durch London fliaßt und oh für d Schiffahrt gnutzt weda ka.
D Themse het siini Quelle in de Cotswold Hills, bis Oxford sait män erä au Isis. Underhalb vo London duet sich dr Fluss schdark verbreitere wägem Iifluss vo dr Fluet–bi Gravesend isch si 730 Meter breit. Ihri Längi isch 346 km, drfo si 311 km schiffbar.
In dr Vergangeheit het London eine vo de wichtigschde Seehäfe vo Ängland gha (London Docks), wo mä über d Themse erreicht het. Au moderni Seeschiff chönne währed dr Fluet in Hafe iine, aber si wirtschaftligi Wichtigkeit isch sehr reduziert hützudag.
thumb|left|Dr Tower und d Tower Bridge
S Zentrum vo dr Schdadt London lit a dr Themse und vili Sehenswürdigkeite: s Parlament mit em Big Ben, dr Tower, d Tower Bridge, d London Bridge, d Millennium Fuessgängerbrugg, s Riiserad.
thumb|600px|D Themse z Nacht. Vo linggs nach rächts: d Tower Bridge, City Hall, London Bridge
Quelle
dtv-Lexikon, Deutscher Taschenbuchverlag, München 1970, Band 18, S. 192.
Kategorie:Fluss (Europa)
Kategorie:Geografii vo Grossbritannie un Nordirland
Kategorie:London
Erdmannlistein
miniatur|Erdmannlistein
De Erdmannlischtei isch en Uuftürmig vo drüü Findling im Wald zwüsched Wohle und Bremgarte.
Si sind warschiinlich abglageret vom Rüssgletscher am Ändi vo de letschte Iisziit.
Me verzellt sich i dr Saag: näbet de Schtei isch emal de Iigang zu de Hööli vo Erdmannli gsii, bis si vo übermüetige Purschte verschüücht worde segid.
De Erdmannlischtei hät au as Chindlischtei ggulte.Sage um den Erdmannli-Findling (PDF), Archivversion vom 6. Jänner 2016
Ganz noch gits en Halt vo de Bremgarte–Dietike-Bahn, wo «Erdmannlistei» heisst und vor allem bruucht wird vo Lüüt, wo de Erdmannlistei wänd go luege und uf em Platz näbedra öppis ässe.
Fuessnote
Kategorie:Geografii vom Kanton Aargau
Kategorie:Gletscher i de Schwiz
Kategorie:Bezirk Brämgarte
Kategorie:Saag, Legände
Hohebannstein
mini|400px|Dr Hohbannstei im Hohfirschtwald
Dr Hohbannstei (dt. Hoh(e)bannstein) isch e denkmolgschützte historische Grenzstei uff em Hohfirscht südli vu Friburg im Brisgau. D Besunderheit isch, ass es sich binem um e Fimfmärker handelet, wu e gmeinsame Grenzpunkt fier d Gmarkige vu Ebringe, Bollschwil, Pfaffewiler, Ehrechilche un Schallsched bildet. Sit eme Unfall bi Forschtarbede anno 1996 Johre stoht dr Originalstei im Dorfmusem z Pfaffewiler. Am middlerwili asprechend gstaltete Grenzpunkt stoht sit anno 1997 e Replik.
Geographischi Lag
Dr Stei stoht im Wald, eschtlich vum Hohfirschtgipfel (496 m) in circa 410 m Hechi an eme beliebte Wanderwäg, 100 Meter vum Chalchbergwerk vu Bollschwil eweg.
Gschicht
Dr Hohbannstai isch 1748 errichtet worre un markiert dr Endzuestand vu dr Grenzuffdeilig vum Hohfirscht am End vum Middelalder bzw. in dr früehe Nejzitt zwische dr aligede Gmeinde, noochdem die gmeinsam Allmendnutzig nooch 1300 langsam zum Erlige chu isch und d Gmeinde (iber ihri Grundherre) versuecht hänn, meglichscht vil vu dem Berg in die eige Gmarkig zbringe.
Vor dr Errichtig vum Stei hets zimli vil Strit um dr jewilig Bann zwische dr Dörfer gä. Interessant isch in dem Zsämmehang, dass d Initiativ zue dere Grenziegig un au dr Grichtsprozess z Friburg deswäge vu dr Dörfer un nit etwa vu dere ihre adlige oder chilchliche Grundherre usgange isch.
Pfaffewiler isch bispilswis iber vier Generatione (also 100 Johr) sinene Grundherre z Staufe im Ohr gläge, endli ihri Asprüch uf Dalhuse uf dr Nordside vum Hohfirscht geltend zmache, bis sich endli einer dezue bequemt het, sälli z Friburg gege dr Ebringer Grundherr izchlage. Bim e Erfolg hätt Pfaffewiler praktisch dr gsamt weschtlich und nördlich Hohfirscht kontrolliert un Wolfewiler, wo si Bann zitwilig bis an d Hüser vü Ehlischwiler usdähnt gha het, vum Dürreberg und Hohfirscht abdrängt. Säll isch aber gschiteret un es isch trotzdem noch emol iber 200 Johr gange, bis d Banngrenze uffem Hohfirscht in dr hit noch gültige Form feschtglegt worre sin.
Form und Gstaltig
mini|Dr ursprünglich Hohbannstei, jetzt im Dorfmuseum z Pfaffewiler
Dr Stei isch e uregelmässigs Fimfeck. Dr erscht Stei isch starch erodiert un durch Froscht und Unfäll ufgesprengt. Scho an sinem usrpringliche Standort isch sällewäg mit Isebschläg zämmeghobe worre. An sinem jetzige Standort im Dordmuseum z Pfaffewiler het mer au dr Sockel erneieret.
Dr nei Stei luegt jetz witter uss em Bode wie dr ald un stoht uffere Art Empore, so dass mer nimmi us Versehe an ihn ani fahre cha.
Literatur
Ebringen, Herrschaft und Gemeinde, Band 1 - Claus-Dieter Schott und Edmund Weeger (Hrsg.), Rombach-Verlag Freiburg, ISBN 3-9802758-0-9
Helge Körner (2006): Der Schönberg – Natur- und Kulturgeschichte eines Schwarzwald-Vorberges. 472 S., 48 Farbtafeln und 200 sw-Abb. Lavori-Verlag, Freiburg. ISBN 3-93573-753-X.
Kategorie:Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald
Kategorie:Markgräflerland
Kategorie:Schönbergmassiv
Mels
Mels (IPA: mɛls) isch ä politischi Gmaind im Kanton Sanggalle.
Geografy
Mels lyt im Seeztal, südweschtlich vom historische Städtli Sargans.
Mit meh weder 139 Quadratkilometer isch Mels flächemässig diä gröscht Gmaind vom Kanton. Si kört zum Waalkreis Sargaaserland.
De tüüfsti Punkt isch döt, wo d Seez d Gmaind i Richtig Walesee verloot, uf 457 Meter über Meer. I de Melser Au i dr Ebeni am Rhy isch dr Boden uf 484 Meter. De högsti Punkt isch uf de Grosse Schiibe, en Berg mit . Im Süüde isch s Bärgmassyv vom Pizol, wo au als Summer- und Wintersportgebiet bekant isch.
Im Talbode vo de Seez und em Rhii liggid d Dörfer Mels, Heiligchrütz und Plons. E chli i de Höchi obe isch Mädris und Vermol mit em Chapfesee.
En grosse Tail vom Gmaindsgebiet lit im Wisstanetal, wo d Seez entspringt. Döt sin d Dörfer Schwendi und Wisstane, ehemoligi Walsersidlige. Fahre chame im Summer witer is Tal ini bis zu de Alp Walabütz. Im Wysstannetal sind vil schöni grossi Alpe: die gröössere drvo heisse Gafarra, Lavtina, Valtüsch, Valtnov, Scheubs, Foo, Matt, Obersiez, Tüls, Näserina, Oberschtei, Oberlaui, Galans, Matells, Tamons, Gadims und Mädems. Das sind fasch alls uralti Fluernääme us dr Zyt, wo men i däm Piet no Romanisch gredt het.
D Nochbergmainde vo Mels sin im Norde Flums, Wartau und Sargans, im Oste isch ännet em Rhy Fläsch, e Bündner Gmaind, dänn witers Vilters-Wangs und Bad Ragaz, im Süde lit Pfäfers und im Südweste no d Gmaind Glarus Süd.
Bevölkerig
+ Bevölkerigsentwicklig Johr  1850  1900  1950  1980  2000  2010  Iiwohner  3'305  4'035  5'387  6'235  7'837  8'358
Infrastruktur
Vercheer
Mels hät en Bahnhof a de SBB-Linie Züri-Chur und en Autobahnaaschluss a d A3, wia au e Busverbindig ab Bahnhof Sargans is Wisstanetal.
Industrii und Handel
I de ainzelne Dörfer häts diwärses Chliigwärb. Bim Bahnhof Mels und i de Nöchi vom Autobahnaaschluss häts au Industriibetriib. Uffällig sind di grosse Iichaufszänter bim Autobahnaaschluss.
Militär
Uf em Gmaindsgebiet vo Mels gits e paar militärischi Aalage, über- und underirdischi. Z Plons betribt d Schwizer Armee e Kasärne und s Rekrutierigszentrum, wo ali Stelligspflichtige us de Ostschwizer Kantön för e paar Täg mönd aatraabe.
Bekannti Persönlichkaite
Us Mels schtammt de Bänker und ehemolig Vorsitzend vo de Dütsche Bank, de Jo Ackermann.
Literatur
Erwin Rothenhäusler, Dora Fanny Rittmeyer, Benedikt Frei: Die Kunstdenkmäler des Kantons St. Gallen, Band I: Bezirk Sargans. (= Kunstdenkmäler der Schweiz. Band 25). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1951.
Externi Syte
Website vo de Gmeind Mels
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Sankt Galle)
Kategorie:Sarganserland
Bregenzer Ach
D Bräagazar Ach isch an 80 km langa Fluss im öschtrichischa Bundesland Vorarlbearg.
Geografii
D Bräagazar Ach entschpringt am Tannberg a d Gränz is Lechtal im Auafäldgebiet - nit direkt am Tannbergpass. Si fliasst in nordweschtlichar Richtung zum Bodasse. Im obara Toal ischt se no wenig verbout.
Vo Schopparnuo bis Beza bezühigswiis bis ge Rütte i d Parzella Bia ischt d Ach scho ghörig zwüschat Dämm inne quetscht. Blos noach Mella ischt no a kle a natürlichs Toal. Vom Ilouf vom Andalsbuchar-Kraftwerk weck ischt se wiedar in a ra schöna Schlucht. Vor Egg ischt s no amol verbout.
Unterhalb vo Egg got as ins 19 km lange Achtal. Des ischt a meischtens no a natürlichs Tal mit viele Kurva und Stromschnella. Allardings ischt bis Albarschwende fascht koa Wasser wells im Stolla vom Kraftwerk vo da VKW (Vorarlberger Kraftwerke) ischt. Zwüschat Alberschwende und Bozenau bim Dorenar Bahnhof ischt vo dem Kraftwerk a Becka zums Wasser langsam ablo. Döt schout d Ach nümma schö us.
miniatur|S Wäldarbähnle öberquärt d Ach
Im ganza Toal durch dia Achschlucht ischt uf de räachte Sita dia ehemalige Trassa vom Wäldarbähnle.Wäldarbähnle Des ischt vo 1903 bis 1985 a 35 km lange Schmalspurbahn vo Brägaz ge Beza gsi. Hüta wörd nu no a korzas Stogg als a dampfbetreabni Museumsbahn betreaba. Bis zum Summar 2005 hot ma uf dera alte Bahntrassa no ganz guat z Fuass loaffa künna. Am 22. Auguscht 2005 hot a Hochwasser aber mindeschten 95 % vo ders Strecke überfluatat und an Huffa Mura weckgrissa.
Am End vo dem enga Tal ischt Kennlbach. Vo döt rinnt d Ach zwischat Dämm izwengt zum Bodasee und mündat zwischat da Landeshoptstadt Brägaz und Hard in See.
Weblinks
Oanzelnochwiis
Kategorie:Fluss (Öschtriich)
Kategorie:Rhynäbefluss
Kategorie:Geografii vo Vorarlberg
Gotthardbahn
miniatur|325px|D Charte vo de Gotthardbaan.
D Gotthardbaan (GB) isch e privati Isebaan i de Schwiiz gsi. Si häd e Linie vo Immisee (Kanton Schwyz) dur s Gotthardmassiv uf Chiasso (Kanton Tessin) pout und betribe. Wämmer hüt vo de Gotthardbaan redt, meint mer d Linie. Si isch Normalspurig.
Bou
Nach de Semmering-Baan (1854), de Brenner-Baan (1867) und de Mont-Cenis-Streki (1871) isch d Gotthard-Baan (GB) di vierti, aber au di küensti Isebaan dur d Alpe gsi. Lang hät mer drüber diskutiert, won d Baan gnau söli duregaa. Äntli, 1869 hät mer mit em Königriich Italie und 1871 mit em Tüütsche Riich en Staatsvertraag chöne abschlüüse. Es Jaar spöter, 1872 isch mit em Bou aagfange worde.
Am schnällschte isch es im Tessin fürschi gange und 1874 hät mer d Taalstrekkene im Süüde Abläntsche (Biasca) - Giubiasco - Luggarus (Locarno) und Lauis (Lugano) - Chiasso eröffnet.
miniatur|S Dänkmal für d Arbeiter won bim Bou gschtoorbe sind staat z Eriels bim süüdliche Tunnelportal.
Am 1. Juni 1882 isch die durchgeendi Strekki vo Immisee uf Chiasso eröffnet worde. De Gotthardtunnel won 15003 Meter lang isch, isch zu säbere Ziit de lengschti Isebaantunnel vo de Wält gsii. Scho bald druf abe häds Militär aagfange d Strekki mit Feschtige z sichere. Z Eriels (Airolo) hett mer sogar mit ere künschtliche Lawine chöne de Tunneliigang verschütte.
Gliichziitig isch die Aargauischi Südbaan mit em Teilstück Rotchrüüz - Immisee als Zuefaart vo Aarau uf Goldau eröffnet worde. D Zuefartslinie vo Züri und Luzärn zu de Gotthardbaan sind erst 1887 fertig worde.
1909 isch d GB im Zug vo de Verstaatlichung vo de SBB überno worde. D Elektrifizierig isch 1922 abgschlosse worde. D Doppelspur hät mer aber scho churz nach de Eröffnig aafange boue.
Weblink
gotthardbahn.ch historeschi und anderi Informatione zur Gotthardbaan, anderi Streckene und Modellbaane, ständig aktualisiert vo Waldis Carl
NEAT – Alptransit
Kategorie:Schwyzer Bahnschtreggi
Kategorie:Bahngsellschaft
Kategorie:Vercheersunternähme (Schwiz)
Kategorie:Ehemooligs Undernääme
Kategorie:Gotthard
Kategorie:Bauwärk im Kanton Schwyz
Kategorie:Bauwärk im Kanton Uri
Kategorie:Bauwärk im Kanton Tessin
Südbadisch
Dr Begriff Südbadisch fir dr Dialäkt in Südbade (friähjer het mer gsait Oberbade) macht wisseschaftlig kei Sinn, wel dr Dialäkt zwische Hegau, Südschwarzwald, Markgräflerland, Briisgaü un Ortenaü kei Einheit bildet. Do isch niideralemannischs Bodeseealemannisch, Hochalemannisch un niideralemannischs Oberrhiinisch verbreitet, un im Rüüm Duttlinge aäu Schwäbisch. S Glich giltet fir dr Begriff Badisch, do sin fränkischi Dialäkt im Norde un Alemannisch im Süde unter einem Huet.
Bade as e zämmehängendi politischi Einheit isch erscht 1806 entstande, diä sprochlig Üsbrägung vu däm Gebiit het aber viil friähjer stattgfunde.
Friili bezeichne mänki Lit, wu kei alemannischs oder fränkischs Bewußtsii hän, ihre Dialäkt as badisch („Südbadisch“ nännt si Dialäkt niäme). Do, wu no starke Dialäkt gschwätzt wird, unterscheidet er sich im badische Oberland (= Süde) un im Underland (= Norde) zimli: S eint isch Alemannisch, s ander Fränkisch. Meh Ähnligkeit mitenander het s Badisch vu dr Großstedt, also vu Friiburg, Karlsrueh usw., wels dur s Hochditsch iigebnet un enander agliche isch.
Am endschte dät noch e Begriff badischi Umgangssproch Sinn mache – fir diä schriftnoch Sproch, wu vu Alemanne bsunders in dr Stedt gegeniber Främde oder Vorgsetzte verwändet wird oder wänns suscht „ghobe“ zuegoh soll. Do heißts drno z. B. Hasch geschtern kei Zeit ghabt? Wo bisch gwäse? Diä Umgangssproch schwätzt zum Deil aü zuezogeni oder assimiliärti Bevelkerung. Assimiliärt heißt do: D ürspringlig Sproch (Alemannisch) isch verlore gange, mer het sich stark im Hochditsch agnächeret.
Dr Wortschatz vu dr verschiidene Dialäkt im Badische wird in dr „Arbeitsstelle Badisches Wörterbuch“ in dr Uni vu Friiburg i. B. gsammlet.
Literatür
Hubert Baum: Alemannisches Taschenwörterbuch für Baden. Freiburg, zahlrichi Uflage, ISBN 3-89155-108-8.
Badisches Wörterbuch. 1925ff rüsgää vum Ernst Ochs, Karl Friedrich Müller, Gerhard Wolfram Baur, Rudolf Post und Tobias Streck.
Hubert Klausmann, Konrad Kunze, Renate Schrambke: Kleiner Dialektatlas – Alemannisch und Schwäbisch in Baden-Württemberg. Bühl 1993.
Harald Noth: Alemannisches Dialekthandbuch vom Kaiserstuhl und seiner Umgebung. Freiburg 1993.
Weblink
Dialäktunterschiid in Südbade – Artikelseriä in dr Badische Zittig
Breisgauer Alemannische Kurzgrammatik – nit numme im Briisgaü nitzlig
Badisch/Alemannisch Lexikon
Kategorie:Alemannischer Dialäkt
Guggenmusik
mini|d «Näcker Gamper» us Deißlinge z Bottighofe (2009)
E Guggemusig isch e Musigart, wo bsonderscht in d Fasnetsziit bin nem Umzug odr in nem Feschtzelt gspiilt werd. Und glych heisse au d Gruppe, wo mit dere Musig ufträtte; i dr Churzform Gugge.
was es isch
Bi dä Guggemusik werdet vili bekannti Liedär vo frühner und vo dä hütige Ziit gschpiilt. Und au wänn ma d Melody guet erkenne cha, werdets mit vollere Absicht es bizeli schräg oder schiäf gschpiilt. Da alles in nem schnelle Rhythmus, wo zum mittanze iiladet. Dabii schpiilt mä meischtens uuf Blechblasinschtrument und mit alle Arte vo Schlagzüüginschtrument. Aber au andiri schuurig luuti oder tradizionelli Inschtrumänt wiä d Sackpfiife werdet mängmol bruucht.
mini|D Bolizey-Gugge an dr Basler Fasnacht 2025
mini|D Horburgschlurbi an dr Basler Fasnacht 2025Eini vo de kulturelle Wurzel vo dr Guggemusik lyt in eme alte Bruuch vo de Alemanne, wo im 16. Jh. zum erschte Mol überliferet isch. Selle hän dodemols de Lärm mit Hörnere, Glockene un Rassle gmacht.
Im 1874 danne hän ä paar Musikante bim Basler Morgestraich erschtmols afänge Bloosmusik zspiile. Zerscht isch des nit guat achomme abr mit de Zit hän d Lüt s akzeptiert un s isch ä Johrzent schpätr danne au polizeilich erlaubt gsi. Eso isch d Guggemusik danne ä feschte Bschtandteil vo dr Fasnet im Rumm um Basel erum worre un hät sich spöter einersiits in d Zentralschwiiz un andrersiits in s Schwobeländli usbreitet. Sit do isch se danne ä feschtr Bschtandteil vo de Basler un de Luzerner Fasnet un vo de schwäbisch-alemannische Fasnet um Südbade erum gsi. Im obere Schwobe gits sit ä paarne Johrzenti au scho ebbis ähnliches wie d Guggemusik, selle nennets abr Lumbe- odr Chatzemusik. Sit de 90er Johre un au hitztag no gits danne soebbis wie ä Modewelli bi de Gugge un eso breitet sich d Guggemusik alswiitr us un isch woohrschins in a paarne Johre übrall in de alemannisch Fasnetsregio un au bim sognennte „Fasching“ im Rhyländische un anderschtwo zfinde.
Bilder
no meh zum lääse
Lueg au d Lischte vo Basler Gugge aa
Literatur
Dominik Wunderlin: Die Guggenmusiken in Basel. Die Entwicklung einer fasnächtlichen Besonderheit. In: Schweizer Volkskunde, 75, 1985, S. 81–94.
Weblink
Dütsche Guggemusikverband e. V.
d Entstehig vo de Basler Guggemusike uf altbasel.ch
Kategorie:Musikstil
Kategorie:Fasnacht
Kategorie:Kultur in dr Schwiz
Kategorie:Kultur z Dütschland
Uzwil
Uzwil (bis 1964 offiziell Henau gheisse) isch e Gmaind im Waalchrais Wiil vom Kanton Sanggale i de Schwiz.
Geografii
Uzwil lit im Ondertoggeborg und grenzt a Oberuzwil, Oberbüre, Zuzwil, Wiil und Jonschwil. D Gmaind bestoht us sibe Dörfer und Wailer, nämli Uzwil, Nideruzwil, Henau, Algetshuuse, Niderstätte, Oberstätte und Stolzeberg. Dor Uzwil flüüst de Bach Uze, wo e chli witer une i d Thur flüüst.
Gschicht
De Name Uzwil (IPA: []) chunt vom Name Uzzinvillare, wa sovil wie "Hof vom Uzzo" bedütet. S erschtmol isch Uzwil 819 n. Chr. inere Urchund erwähnt, wo en gwüsse Rotphald sini Bsitztümer (Land) em Chloschter Sanggalle vermacht. Er hett dur die Stiftig wölle sicherstelle, dass sini Seel in Himmel chunt. De Name vom Dorfbach Uze isch e jüngeri Bildig usem Ortsname. Z Nideruzwil sind i de Ergete e Frauegraab und i de Ringstroose e Manegraab usem früene Mittelaalter gfunde wore.
Bis 1804 isch Uzwil, dozmol no underem Name "Gmaind Henau" en ener verschloofes Burenäscht gsii. D Landwirtschaft isch fascht di ainzig Iinamequelle gsii. No um 1820 ume sind nochere Missernt Lüüt verhungeret, und vil Uzwiler sind uf Amerika usgwanderet.
Denn hett de Unternemer Matthias Naef z Nideruzwil e mechanischi Weberai uftue. Das isch de Grundstai für d Industrialisierig vo Uzwil gsi. 1856 isch d Isebahnlini Sanggale-Zöri baut worde, und das hett de Industri und dodemit de Iiwohnerzahl en gwaltige Schuub geh.
Di Industrielle Benniger und Büeller hend denn mit de Errichtig vo irne Güsseraie und Maschinefabrike s Bild vo Uzwil nochhaltig prägt, und Uzwil i de Welt bekannt gmacht.
S Woppe vo Uzwil zaigt 3 Waizeähre, wo di immer no sehr aktiv Landwirtschaft um und in Uzwil symbolisiered, zäme mit me halbe Zahrad, wo es Symbol für d Industri isch.
Lüt
Richard Jäckle (1912–1990), dütsche Politiker, uf d Welt cho z Uzwil
Karin Keller-Sutter (* 1963), Politikeri, uf d Welt cho z Nideruzwil
Büecher
Armin Eberle et al.: Uzwil - Unser Weg. ISBN 3-033-00244-7
Weblink
Offizielli Website vo de Gmainde Uzwil
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Sankt Galle)
Kategorie:Toggeborg
Kategorie:Stadt (Schwiiz)
Kategorie:Uzwil
Portugal
Di Portugisischi Rebublik esch es öiropäischs Land im Südweschte vo de Iberische Halbensle.
Geografy
S Land werd im Weschte ond im Süde vom Atlantische Ozean ond im Norde ond Oschte vo Spanie begränzt.
Au d Inslegruppe vo den Azore on vo Madeira ghörd zu Portugal.
Portugal het öppe 10,5 Millione Iwoner. De gröscht Teil vo de Bevölkerig wohnt in Lissabon, Porto ond de Aglomeratione vo dene Stedt. Di ländleche Regione send ossert velne Chlischtädt nor schwach besedled.
Di wechtigschte andere Stedt send:
Braga, Funchal, Evora, Gaia, Aveiro, Coimbra, Viseu, Guarda, Almada, Setubal, Amadora, Barreiro, Viana do Castelo, Figueira da Foz, Guimaraes, Faro, Portimao, Leiria, Ponta Delgada, Angra, Queluz, Odivelas, Agualva-Cacem ond Castelo Branco.
Grossi Häfe sind z Aveiro, z Porto, z Lissabon, z Sines und z Setúbal.
Weblink
Website vo de portugisische Regierig
Portugal Länder- und Reiseinformazione vom Usswärtige Amt vo Dütschland
Kategorie:Land
Kategorie:Portugal
Kategorie:Staat z Europa
Kategorie:Mitgliid i der UNO
Kategorie:Mitgliid i der Europäische Union
Krakau
Krakau (polnisch Kraków) esch en Stadt im süüdleche Pole, Region Małopolska.
Es esch berüemt förs historisch Stattzentrum. Krakau esch eini von de drei grosse Weichselstedt (Krakau, Warschau, Danzig), en alt Königs-(Haupt-)Stadt vum Land (Königsbuerg Wawel) un Bischofssitz mit Kardinalsstand (da frihere Papscht Johannes Paul II. esch vorher Erzbischof vun Krakau gsin).
Es hend em Mittlalter au viile Künschtler aus em Ausland dort gschafft, bsonders aus Deutschland, wia dr Veit Stoss, der den Maria-Altar gschnitzt hot. Em 19. Jhd. hot d Stadt zom Östreichisch Kaiserreich ghört, bis anno 1918. Dr zweite Weltkrieg hat en Krakau net gar so arge Schäda ogrichtet wie en manch andre Städt.
Weblink
[URL]
Quälle
Kategorie:Ort (Pole)
Kander (Schwarzwald)
D'Chander (uf Hoochdütsch Kander) isch e Fluss im Süüdweste vo Bade-Württeberg.
Geographi
D Chander entspringt am End vom Chandertal am Hochblaue im Schwarzwald. Innerhalb vo de erschte 10 km vo ihrem Verlauf bis Chander legt de Fluss scho 650 Höhemeter zruck. Insgsamt het de Fluss uf sinere Längi vo 22 km bis zue sinere Mündig in de Rii bi Märt e Gefäll vo 750 Meter.
Uf ener Längi vo 2,6 Kilometer bis zuer Bruck vo de B 3 isch d'Chander e Fluss us de erschte Ordnig.
Gschicht
De Name Chander schtammt us em Keltische vo Kandera („di wu klar fließt“).
Bedütig als Verkehrswäg
Als Verkehrswäg hät d'Chander ufgrund vo ihre ringi Diefi un Breiti kei Bedütig, will si unbefahrbar isch.
Fuessnoote
Kategorie:Fluss im Schwarzwald
Kategorie:Rhynäbefluss
Kategorie:Landkreis Lörrach
Sexismus
thumb|Sexischtisch Lit in d Schtaate gegä s Frauewahlrecht
Unter Sexismus verstoht mer jedi Art vu Diskriminierg, Unterdruckig, Zrucksetzig un Benochteiligung vu Mänsche ufgrund vu ihrem Gschlächt. Zum Sexismus im wytre Sinn zelle au kulturäll bedingti Gschlechterrolle - Stereotype vun Wybligkeit un Männligkeit, mit dr Uswirkung, ass es Verhalte vu Fraue un Männer, hyfig uubewusst, mit zweierlei Maß gmässe wir.
Je sterker individuälli Abwychige vu kulturäll erwartete Rolleverhalte missbilligt oder sogar bstroft wäre, umso schwiriger isch s fir di Beteiligte vorherrschendi Stereotype dur Emanzipation z durbräche.
Sexismus isch s erscht Mol dur d Frauebewegung kritisiert wore un isch mittlerwyli au Gegestand vu dr Gsetzgebig un dr Sozialforschig. S betrifft in vile Kulture in dr Hauptsach d Fraue. S git aber mittlerwyli fascht iberal meh- oder weniger stark usprägti Tendenze zue Emanzipatione un zuer versterkte Anerkännig vu dr Benochteiligunge vu Fraue.
In dr weschtlige Gsellschafte isch syt dr 1990er Johre e Trend z erkänne wäg vu dr Konzentration uf d Unterdruckig vu Fraue hii zuen ere Betrachtig vu dr Gschlächterverhältnis insgsamt (Gender Studies).
Kategorie:Diskriminierig
Freikörperkultur
thumb|200px|Naturiste bim Velofaare
Fraikörperkultur, churz au FKK und seltniger o Naturismus isch e Läbesart, wo in Harmoni mit de Natur stoot:
"Sie kunnt zuem Usdruck im gmeinschaftlige Bluttsii, verbunde mit Selbschtachtung un Reschpektierung vo dr Umwelkt un vo Lit, wo ondersch denke. S gmeinschaftlig Bluttsii isch en essentiells Kennzeiche vum Naturismus, wo d Naturelement Sunn, Luft un Wasser vellig uswertet. Dr Naturismus schtellt s physisch un psychisch Glichgwicht wider her, indäm er Erholung in ere natiirlige Umgebung bringt, durich Bewegung un Reschpekt fir d Grundprinzipie vun de Gsundheits- un Ernährungslehr. D Naturismus ferdert vil Aktivitäte, wu d Kreativität entwickle. Velligs Bluttsii isch de geignetscht "Onzuug", zum e Ruckkehr zue dr Natur z verwirklige un isch mit Sicherheit dr sichtbarscht Aschpekt vum Naturismus, au wenn s nit de einzig isch. S het e usglichendi Wirkung uf Mensche, indäm s si vun Schponnunge befreyt, wu durich Tabus un Provokatione in de hitig Gsellschaft verursacht worre sin, un de Weg zun ere eifachere, gsindere un menschligere Lebenswis zejgt" (Definition vun de International Naturist Federation (FNI) vum Weltkongress Cap d'Agde, 1974)
Dr Blickwinkel isch also witer wie bim Nudismus oder bim FKK, wu s in dr Hauptsach nur um Freyzytgschtaltung ohni Kleidung geht.
Naturischte meine, mer soll mit alne "vierzeh Sinn" s Lebe gspire. Dodebi spile di sibe Sinn vun de Hut (Taschte, Druck, Vibration, Schmerz, Hoorberierung, Wärmi, Kälti) e wichtigi Roll.
Witri Komponente vun dr naturistische Lebeswis sin:
Bluttsport on dr freye Luft
Bluttwandere, wenn immer s meglig isch, ohni ondri Mensche z schockiere
Barfuesslaufe in dr Natur
musischi un kreativi Freyzytgschtaltung
naturnochi Ernährung,
Rucksichtnohm uf d Natur.
D Achtung vor em ondre Gschlecht wird gross gschribe, au d Familiebezogeheit. Au unter Naturischte gilt d gsellschaftlig Konvention, dass effentligi sexuelli Aktivität nid gwinscht sin.
Weblink
Naturismus -- glebti Harmoni mit de Natur (uf dytsch)
De dytsch Dachverbond fir Freykerperkultur
Schwyzer Naturischte Union
Esterriichische Naturischteverband (ÖNV)
Kategorie:Gsundheit