mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Regierungsbezirk
lang=de|400px|Vertikali Verwaltigsschtruktur vo Düütschland
Vertikali Verwaltigsschtruktur vo Düütschland
I gwüsse dütsche Länder isch e Regierigsbezirk e Bezirk, wo vom ene Regierigspräsidium gleitet wird und für Uufgabe us verschiidene Ressorts zueständig isch. E sonigi Landesmittelbehörde cha «Regierig» oder «Bezirksregierig» heisse. D Regierigspräsidie schtönd als Mittelinschtanz (Landesmittelbehörde) zwüsched dr Minischterialebeni und de Kommune (bzw. undere Landesbehörde). In vilne Bundesländer exischtiert die Verwaltigsebeni nöd oder nüme.
In fast allne Bundesländer wird diskutiert, d Regierigspräsidie abzschaffe und d Uufgabe uf d Minischterial- bzw. di kommunali Ebeni z verlagere. Nur in Bade-Württeberg hät mer mit ere d Verwaltigsreform 2005 d Regierigspräsidie geschtärcht und ihne viili Uufgabe übertreit, wo vorane vo eigeschtändige Landesbehörde usgfüert worde sind.
Gschicht
Scho 1815/16 hät Preusse siis Schtaatsgebiet i Provinze und Regierigsbezirk glideret. Während dr Ziit vom Düütsche Riich häts ebefalls Regierigsbezirk als Mittelinschtanz vo dr schtaatliche Verwaltig geeh. Nach 1945 sind si i de grössere Flächeschtaate wider als schtaatlichi Mittelinschtanz iigrichtet worde. D Verwaltigsbehörde für d Regierigsbezirk, wo sich d Grenze im Lauf vo ihrer Gschicht verschideni Mal geänderet händ, sind entweder «Regierigspräsidium», «Regierig», «Dr Regierigspräsident» oder «Bezirksregierig» gnännt worde. Leiter vo dene Behörde isch im allgemeine dr Regierigspräsident gsi. In andere Flächeschtaate häts ähnlichi Verwaltigseinheite mit underschiedliche Bezeichnige ggää, z. B. «Chreishauptmannschaft» (in Sachse) oder «Chreis» (nöd z verwechsle mit de hütige Chreise).
Regierigsbezirk
In dene düütsche Länder gits Regierigsbezirk:
Bade-Würteberg – 4 Regierigsbezirk: Friburg, Charlsrueh, Stuegert, Tübinge (bis 1973 Nordbade, Südbade, Nordwürteberg, Südwürteberg-Hohezollere)
Bayre – Bezirk vo de 7 Regierige: Oberbayern, Niederbayern, Oberfranke, Mittelfranke, Underfranke, Oberpfalz, Schwabe(Nöd z verwechsle mit de 7 deckigsgliiche Bezirk mit gliiche Näme)
Hesse – 3 Regierigsbezirk: Darmschtadt, Giesse, Kassel
Nordrhy-Weschtfaale – 5 Bezirksregierige: Arnsberg, Detmold, Düsseldorf, Köln, Münschter
I dene Länder sind d Regierigsbezirk abgschafft worde:
Rhyland-Pfalz (1999)
Sachse-Anhalt (2003)
Nidersaxe (2004)
Sachse (2012)
Kategorie:Verwaltig
Ludwig Forrer
mini|Ludwig Forrer
mini|En Biitrag vom Ludwig Forrer vo 1886 für s Schwiizerisch Idiotikon, mit biigläitem «Zimperginggis» (Thymian).
De Ludwig Forrer (* 9. Februar 1845 z Islike bi Goochlinge im Kanton Thurgau; † 28. Septämber 1921 z Bern) isch en Schwiizer Politiker gsii (FDP).
De Forrer, wo zwar im Thurgi uf d Wält choo, aber en Bürger vo Bäretschwiil im Züri-Oberland gsii isch, hät a der Universität Züri Jus gstudiert. und isch 1870 Staatsaawalt woorde; ab 1873 hät er z Winterthur en eiges Aawaltsbüro ghaa. 1867 hät er sich de Demokratische Partei aagschlosse, wo spöter i der FDP uufggange isch.
1868/69 hät er em Zürcher Verfassigsrat aaghört, wo di birüemt diräktdemokratisch Kantonsverfassig vo 1869 uusgschaffet hät. 1870 isch er in Kantonsrat gwählt worde, und deet hät er bis 1900 mitgmachet. Wäge sim Iisatz für demokratischi und soziali Rächt hät er de Spitzname «Löi vo Winterthur» ghaa.
Vo 1875 bis 1900 (mit eme churzen Underbruch) isch er au im Schwiizer Nationalrat ghocket. As Nationalrat hät er sich für es für es Chranke- und Unfallversicherigsgsetz nach tüütschem Vorbild iigsetzt, isch aber daademit gschiiteret.
Er isch am 11. Dezämber 1902 in Bundesrat gwählt worde. Am 31. Dezämber 1917 hät er siis Amt übergää, nachdem er am 11. Dezember siin Rücktritt aagchündt gha hät. Wäret sinere Amtsziit isch er dene Departemänte vorgstande:
1903: Handels-, Induschtrie- und Landwirtschaftsdepartemänt
1904–1905: Departemänt vom Innere
1906: Politischs Departemänt
1907: Militärdepartemänt
1908: Poscht- und Iisebahndepartemänt
1908: Juschtiz- und Polizeidepartemänt
1909–1911: Poscht- und Iisebahndepartemänt
1912: Politischs Departemänt
1913–1917: Poscht- und Isebahndepartemänt
Er isch Bundespresidänt gsii i de Jahre 1906 und 1912 und Vizepresidänt i de Jahre 1905 und 1911. As Bundesrat hät er gäge grosse Widerstand chöne de Gotthardvertrag zwüschet de Schwiiz, em Tüütsche Riich und Italie vo 1909 duresetze.
Literatur
Walter Labhart: Bundesrat Ludwig Forrer, 1845–1921 (= Neujahrsblatt der Stadtbibliothek Winterthur. Band 303). Stadtbibliothek Winterthur, Winterthur 1973.
Weblink
Naalass i dr Zentralbibliothek Züri
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Schwiizer Nationalrot
Kategorie:Kantonalpolitiker
Kategorie:FDP-Mitgliid (Schwiiz)
Kategorie:Rächtsawalt
Kategorie:Staatsawalt
Kategorie:Zürcher
Kategorie:Maa
Bundesrat (Deutschland)
Dr Bundesrat – mängisch seit me äm o Länderchammer – isch z Dütschland es wichtigs Verfassigsorgan, wo d (Bundes-)Länder uf de Bundesebni vertritt. Ei vo de wichtigschte Ufgaabe isch sys Mitwürke byr Verabschidig vomne Bundesgsetz.
D Lüt, wo dert albe düe rede und sech Gedanke mache übr d Sache vom Bundestag, ob si da sölle zuestimme, sy vo jeder vo de 16 Landesregierige ausgwählt, da häre z gah. Das heißt, by jedere Landestagswahl cha sech d Zämmesetzig vom Bundesrat wider verändere. Disi Landtagswahle sy allerdings nid alli zur glyche Zyt. Numme mängisch sy es paar glychzytig.
Usserdäm spilt dr Bundesrat by Aaglägeheite vor EU e Rolle.
mini|Preußisches Herrehuus, Sitz vom Bundesrat, ir Leipziger Straß
mini|Blick i de Vorhof vom Preußische Herrehuus
mini|Preußisches Herrehuus so öppe 1900
Sitz
Dr Bundesrat isch syt em Jahr 2000 im früerige Preußische Herrehuus z Berlin. Vorhär isch är (ab 1949) im Bundeshuus z Bonn gsy.
Im Jahr 2000 isch d Bundeshouptstadt vo Dütschland nid meh Bonn, sondern Berlin gsy. Da sy fasch alli Regierigsyrichtige u anderi Verfassigsorgane mit irne Büro uf Berlin züglet.
Ufgaabe u Befugnisse
Dür de Bundesrat würke nach de Vorschrifte vom Grundgsetz (Artiku 50) „d Länder by de Gsetzgebig u Verwaltig vom Bund und i Aaglegeheite vor Europäischi Union“ mit. Wägem Artiku 79 cha disi grundsätzlichi Mitwürkig nid emau dür e Änderig vom Grundgsetz abgschaft wärde. Däm seit me uf Hochdütsch „Ewigkeitsklausel“.
Nid alli Gsetz bruuche d'Zuestimmig vom Bundesrat. Aber dä Aateil vo zuestimmigspflichtige Gsetz isch able no übr 50 Prozänt aagstige. Villicht ou wäg dr Rächtsprächig vom Bundesverfassigsgricht. Ursprünglech het me d Mitwürkig vom Bundesrat by de Gsetz wäg dr Erfahrig vo de Länder ygführt. Schließlech hets die ja scho viu früecher als d Bundesrepublik gäh, es sy de halt Fürschtetümer gsy. Inzwüsche isch disi Mitwürkig allerdings ou wägem Inhalt vo de Gsetz no da.
Parteipolitik spilt by däm ou a großi Rolle. So chame vermuete, dass zum Bispil d großi Koalition us CDU/CSU und SPD byr Föderalismusreform 2006 d Kompetänze meh a d Länder hei abgäh, wil fasch alli Bundesländer vor CDU regiert wärde. Auso isch es ke Machtverluscht. Gnauso het o Gsetzesentwürf vor letschte Rot-grüeni Regierig gäh, wo bym Bundesrat ke Zuestimmig übercho hei, wil dert fasch nummer Lüt vor CDU gsässe sy. Und ganz ähnlichi Gsetz wärde jitz vor neue CDU-Regierig vorgschlage und überchöö natürlech d zuestimmig.
2004 het d Föderalismuskommision probiert, dä Aateil vo zuestimmigspflichtige Gsetz z'sänke, hets de aber glych verjuflet.
Weblink
D Homepage vom dütsche Bundesrat
Dütschi Bundeszentrle für Politischi Bildig
Kategorie:Verwaltig
Kategorie:Politik in Dütschland
Länge
Under Länge oder Längi verschtaht mer:
Physik: Di rüümlichi Uusdehnung vomene Objekte i ei Richtig, lueg bi Längi (Physik)
Mathematik: D Längi vonere Schtrecki oder Kurve, lueg bi Längi (Mathematik);
Für de Längebegriff vo dr Algebra lueg bi Längi (Algebra)
Eine vo dr Winkel vomene Polarkoordinatesyschtems
Geographie: De Längengrad vomene Ort
Aschtronomie: Insbsunderi di eklptikali Längi
I dr antike Metrik: Di lange Silbe vomene Wort im Vers, lueg bi Längi (Silbe)
Lueg au Breiti, Höchi
Klasse (Biologie)
miniatur|hochkant=0.5|D Position vo dr Klass innerhalb vo dr biologische Klassifikation
D Klass (lat. classis) isch e hierarchischi Schtuefe vo dr biologische Syschtematik. E Klass schtaht zwüsched em Schtamm und dr Ordnig. Mehreri Klasse werded i mänge Fäll zunere Überklass zämegfasst. E Klass chann usserdem i Underklasse uufteilt werde. Mängisch wird i dr Zoologie zuesätzlich dr Begriff Infraklass oder Teilklass verwendet, wenn e Taxon zwüsched Underklass und Überordnig nötig isch. Zwüsched dr Überklass und dr Klass wird wenn nötig no d Reihe gschtellt.
Bi de Wirbeltier gits folgendi Klasse:
Schädellosi
Chiferlosi
Chnorpelfisch
Chnochefisch
Amphibie
Reptilie
Vögel
Sügedierer
D Schtellig vo de Chimäre (Seechatze) oder vo de Dinosaurier und Pterosaurier als Mitgliider vo de Klasse Chnorpelfisch beziehigswiis Reptilie oder als eigeni Klasse isch nonig endgültig klärt.
Kategorie:Taxonomii
Schriftsteller
thumb|250px|Dr Franz Hohler, bekannte alemannische Schriftschteller
Als Schriftschteller werded Persone gnennt, wo im Verfasse vo eigene literarische Texte ihre bruefliche Schwerpunkt setzed. Dr Begriff schtammt us em 18. Jahrhundert, de Iidüütschige vo de Wörter Skribent und Autor. Jede Schriftschteller isch gliichziitig Autor (Verfasser), allerdings werded hüt insbsunderi d Autore vo Belletristik als Schriftschteller betrachtet. D Verfasser vo Sachtexte degäge gälted biischpiilswiis als Sachbuechautore.
Als Bruef isch dr freii Schriftschteller gege Endi vom 18. Jahrhunderts entschtande.
Inhält
Bi de Werch vomene Schriftschteller channs sich sowohl um erzählendi Prosa-Text als au um Drame, Essays oder lyrischi Werch handle. Schriftschteller isch en Überbegriff für Autore oder Verfasser vo de gnännte Textgattige. Mitunder werded Schriftschteller, wo de Schwerpunkt vo ihrer Arbet uf e Gattig verleged entsprechend als Romancier, Dramatiker, Essayischt oder Dichter bezeichnet.
Uusbildig und Training
Es git kei beschtimmti Uusbildig zum Schriftschteller. Viili Autore händ sich s Schriibe ganz eifach selber biibracht. Anderi studiered an Universitäte oder Akademie, bsueched Kürs oder lesed Büecher.
A dr Universität Hildesheim und dr Universität Leipzig (Düütsches Literaturinschtitut Leipzig) gits mittlerwiile e schriibhandwerchlichi Uusbildig zum Schriftschteller. Au zahlriichi Schriibwerchstätte und Schriibseminar wie z. B. s Junge Literaturforum Hesse-Thüringe oder d Marburger Summerakademie büüted aagehende Autore interaktivs Training und mängisch Coaching dur etablierti Vertreter vom Bruef aa. Am Düütsche Literaturinschtitut in Leipzig gits sit 1995 en Schtudiegang für Schriftschteller mit Prüefig und Diplom.
Vorsichtig sött mer bi Aagebot wie "In 30 Tagen zum eigenen Buch" sii. Geld verdiened debii zerscht emal di Schuele, wo settigi "Kürs" aabüüted.
Für aagehendi Schriftschteller eignet sich zum Iischtieg (und au im wiitere Werdegang) d Nutzig vonere Autoreplattform. S Publiziere im Internet ermöglicht en erschte Kontakt zu Leser und über Feedback- bzw. Diskussionsfore chönnd mit Gliichgsinnte und Interessierte handwerchlichi Grundkenntnis erlangt und uusbaut werde.
Lueg au
Journalischt
Weblinks
Verband vo de Düütsche Schriftschteller
Junge Literatur - Jungi Autore präsentiered sich
PEN-Zentrum Düütschland
Kategorie:Bruef
Adolf Deucher
thumb|right|200px|Adolf Deucher (1885)
De Adolf Deucher (* 15. Februar 1831 z Wipkinge; † 10. Juli 1912 z Bern), heimatberechtiget in Schteckborn, isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsii.
Er isch am 10. April 1883 in Bundesrat gwählt worde und isch im Amt an Altersschwächi gschtorbe. Mit 29 Jahr i dr Exekutive isch er dr amtsältischti Bundesrat. Während siinere Amtsziit isch er de folgende Departement vorgschtande:
1883: Juschtiz- und Polizeidepartement
1884: Poscht- und Iisebahndepartement
1885: Departement vom Innere
1886: Politischs Departement
1887: Handels- und Landwirtschaftsdepartement
1888-1895: Induschtrie- und Landwirtschaftsdepartement
1896: Handels-, Induschtrie- und Landwirtschaftsdepartement
1897: Politischs Departement
1898-1902: Handels-, Induschtrie- und Landwirtschaftsdepartement
1903: Politischs Departement
1904-1908: Handels-, Induschtrie- und Landwirtschaftsdepartement
1909: Politischs Departement
1910-1912: Handels-, Induschtrie- und Landwirtschaftsdepartement
Er isch Bundespräsident gsii i de Jahre 1886, 1897, 1903 und 1909 und Vizepräsident i de Jahre 1885, 1896, 1902 und 1908.
De Adolf Deucher isch uf em Berner Bremgartenfriedhof begrabe worde; siis Grab isch aber inzwüsche uufghobe.
Literatur
Weblink
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:FDP-Mitgliid (Schwiiz)
Kategorie:Thurgauer
Kategorie:Person (Bärn)
Kategorie:Maa
Kaspar Villiger
thumb|Kaspar Villiger (2002)
De Kaspar Villiger (* 5. Februar 1941 z Pfeffike, heimatbrechtigt z Seis und z Pfeffike) isch en Schwiizer Politiker (FDP).
Er isch am 1. Februar 1989 in de Bundesrot gwählt worde. Am 31. Dezember 2003 hät er siis Amt abgeeh, nachdem er im September siin Rücktritt bekannt geeh hät. Während siinere Amtsziit isch er de folgende Departement vorgschtande:
1989-1995: Eidgenössischs Militärdepartement
1996-2003: Eidgenössischs Finanzdepartement
Er isch Bundespräsident gsii i de Johr 1995 und 2002 und Vizepräsident i de Johr 1994 und 2001.
Sit em Frühjohr 2009 isch de Kaspar Villiger Präsident vom Verwaltigsrot vo de UBS.. Abgrüefe am  4. März 2009.
Schrifte
Kaspar Villiger und Konrad Stamm: Zukunft gestalten statt ängstlich verwalten, Nzz Libro (Mai 2004), ISBN 978-3038231073
Kaspar Villiger: Eine Willensnation muss wollen, Nzz Libro (April 2009) ISBN 978-3038235255
Einzelnochwys
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:FDP-Mitgliid (Schwiiz)
Kategorie:Person (Kanton Lozärn)
Kategorie:Maa
Kategorie:Läbigi Person
Ruth Dreifuss
thumbnail|Ruth Dreifuss
D Ruth Dreifuess (* 9. Januar 1940 in St. Galle) isch e Schwiizer Politikerin (SP).
Sie isch am 10. März 1993 in Bundesrat gwählt worde. Ihrer Wahl sind Ereignis voruus gange, wo schliesslich zum so genannte Brunner-Effekt gfüehrt händ. Am 31. Dezember 2002 isch sie zruggträte. Während ihrer Amtsziit isch si em Eidgenössische Departement vom Innere vorgschtande.
Sie isch Bundespräsidentin gsii im Jahr 1999 und Vizepräsidentin im Jahr 1998.
D Ruth Dreifuess isch di zweiti Frau und ersti Person mit jüdischem Hindergrund gsii, wo in Bundesrat gwählt worde isch. Sie isch dezue di erschti Frau gsii, wo zur Bundespräsidentin gwählt worde isch.
Literatur
Isabella Maria Fischli: Dreifuss ist unser Name. Eine Politikerin, eine Familie, ein Land. Pendo Verlag, Zürich 2003, ISBN 3-86612-006-0
Jennifer Breger: Biography of Ruth Dreifuss, Jewish Women Encyclopedia (englisch)
Weblink
Ruth Dreifuss. In: admin.ch
Ruth Dreifuss In: geschichtedersozialensicherheit.ch
Dossier zum Rücktritt vo de Ruth Dreifuess
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:SP-Mitgliid
Kategorie:Jud
Kategorie:Sanggaller
Kategorie:Frau
Kategorie:Läbigi Person
Flavio Cotti
mini|150px|Flavio Cotti
De Flavio Cotti (* 18. Oktober 1939 z Muralto; † 16. Dezember 2020 z Locarno), vo Prato-Sornico TI,  isch en Schwyzer Politiker (CVP) gsy.
Karriere
De Cotti isch zeerscht z Ascona und nachane z Sarne i d Schuel und hät z Friburg Jus gstudiert. Nach em Lizänziat hät er as Aawalt z Locarno gschaffet.
Vo 1964 bis 1975 isch er Gmäindrat (aso Mitglid vo de Legislative) vo Locarno gsy, vo 1967 bis 1975 Mitglid vom Grosse Rat (em Kantonsparlamänt) vom Kanton Tessin und vo 1975 bis 1983 Staatsrat (Regierigsrat) vo däm Kanton. Im Staatsrat isch er em Volchswirtschafts- und Justizdepartemänt vorgstande.
1983 isch er in Nationalrat gwählt worde und dänn vo 1984 bis 1986 Presidänt vo de CVP Schwyz gsy. Am 10. Dezember 1986 er in in Bundesrat gwählt worde. Wäret synere Amtszyt isch er däne Departemänt vorgstande:
1987–1993: Eidgnössischs Departemänt vom Innere;
1994–1999: Eidgnössischs Departemänt für usswärtigi Aaglägehäite (näbet em Cotti als «Diplomat» isch 1993 au der Adolf Ogi als «Macher» für d Leitig vom EDA ghandlet worde).
Er isch Bundespräsident gsy i de Jahre 1991 und 1998 und Vizepräsident i de Jahre 1990 und 1997.
De Cotti gilt as «Vatter vo de Bilaterale» mit der EU; mit däre hät er nämli e grosses Vertragswärch uusghandlet. I synere Zyt im EDI isch au s nöi Chrankeversicherigsgsetz und s nöi AHV-Gsetz gschribe worde. Uf syn Aatrag hii isch au d «Bergier-Kommission» pildet worde, di «Unabhängig Expertekommission Schwyz – Zwäite Wältchrieg», wo s Verhalte vo de Schwyz i däm Chrieg undersuecht hät.
Am 30. April 1999 hät er sys Amt abggää; syn Rücktritt hät er am 13. Januar bekannt ggää gha.
Literatur
Weblink
Flavio Cotti uf admin.ch
Kategorie:Gmeindspolitiker
Kategorie:Kantonalpolitiker
Kategorie:Regierigsrot
Kategorie:Schwiizer Nationalrot
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:CVP-Mitgliid (Schwiiz)
Kategorie:Rächtsawalt
Kategorie:Tessiner
Kategorie:Maa
Arnold Koller
thumb|right|150px|Arnold Koller
De Arnold Koller (* 29. August 1933 z St. Galle), vo Gossau SG und Oberbüüre,  isch en ehemalige Schwiizer Politiker (CVP) und Bundesrat.
Er isch am 10. Dezember 1986 in Bundesrat gwählt worde. Am 30. April 1999 hät er siis Amt übergeeh, nachdem er am 13. Januar siin Rücktritt aakündigt hät. Während siinere Amtsziit isch er de folgende Departemente vorgstande:
1987-1989: Eidgenössischs Militärdepartement
1989-1999: Eidgenössischs Juschtiz- und Polizeidepartement
Er isch Bundespräsident gsii i de Jahre 1990 und 1997 und Vizepräsident i de Jahre 1989 und 1996. Eini vo siine richtigswiisende Uussaage isch die zum 1. August 1997 gsii: "D Schwiiz bruucht kei Prophete, weder in- no ussländischi!".
Literatur
Weblinks
Arnold Koller uf dr Website vom EJPD
Claudia Schoch: Alt Bundesrat Arnold Koller wird achtzig. Staatsmann auch ohne Amt. In: Neue Zürcher Zeitung vom 27. August 2013
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:CVP-Mitgliid (Schwiiz)
Kategorie:Appezell Inneröödler
Kategorie:Schwiizer
Kategorie:Maa
Kategorie:Läbigi Person
René Felber
thumb|right|200px|René Felber
De René Felber (* 14. März 1933 z Biel; † 18. Oktober 2020) isch en Schwiizer Politiker (SP) gsii.
Uspildet isch er as Primarlehrer gsii. Vo 1965 bis 1976 isch er Neueburger Grossrat gsii, von 1967 bis 1981 Nationalrat und dänn vo 1981 bis 1987 Neueburger Staatsrat.
Am 9. Dezember 1987 isch er in Bundesrat gwählt worde. Währed siinere Amtsziit isch er em Eidgenössische Departement für usswärtigi Aaglägeheite vorgstande. Sis gross Thema isch di europäisch Integration gsii, er hett gärn gseh, wänn d Schwiiz der EG oder em EWR biiträtte wär – dademit isch er aber gschiiteret. Am 31. März 1993 isch er zruggträtte, wil er Chräbs überchoo hät.
Er isch im Jahr 1992 Bundespresidänt und im Jahr 1991 Vizepresidänt gsii.
Weblink
Website vom alt Bundesrat René Felber
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Kantonalpolitiker
Kategorie:Regierigsrot
Kategorie:Schwiizer Nationalrot
Kategorie:SP-Mitgliid
Kategorie:Schwiizer
Kategorie:Person (Kanton Nöieburg)
Kategorie:Maa
Jean-Pascal Delamuraz
miniatur|Jean-Pascal Delamuraz
De Jean-Pascal Delamuraz (* 1. April 1936 z Vevey, Kanton Waadt; † 4. Oktober 1998 z Lausanne), heimatberechtigt in Longirod, isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsii.
De Jean-Pascal Delamuraz isch am 7. Dezember 1983 mit 130 vo 246 Schtimme im 1. Wahlgang in Bundesrat gwählt worde. Er isch 1987 mit 194 vo 244 Schtimme, 1991 mit 172 vo 240 Schtimmen und 1995 mit 193 von 242 Schtimme im Amt beschtätiget worde. Am 14. Januar 1998 isch er us gsundheitliche Gründe zruggträte.
<p>
De Delamuraz isch vor allem im Welschland en sehr beliebte Politiker gsii. Er isch en uusgwisene Befürworter vom EU-Beitritt vo dr Schwiiz gsii.<p>
Während siinere Amtsziit isch er de folgende Departemente vorgstande:
1984-1986: Eidgenössischs Militärdepartement
1987-1998: Eidgenössischs Volkswirtschaftsdepartement
Er isch Bundespräsident gsii i de Jahre 1989 und 1996 und Vizepräsident i de Jahre 1988 und 1995.
Dokumente
1991 - Gsichter vo dr Schwiiz vom Simon Edelstein u. a. Dokumentarfilm zur 700-Jahr-Jubiläumsfiir vo dr Eidgenosseschaft. Episode: Jean-Pascal Delamuraz
Weblink
Abschiedsrede anlässlich des Rücktritts von Delamuraz
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:FDP-Mitgliid (Schwiiz)
Kategorie:Waadtländer
Kategorie:Maa
Leon Schlumpf
miniatur|Leon Schlumpf
De Leon Schlumpf (* 3. Februar 1925 z Felsbärg bi Chur, Graubünde; † 7. Juli 2012 z Chur), vo Mönchaltorf ZH und vo Felsbärg, isch en Schwiizer Politiker (SVP) und Volksmusikant gsii.
Politik
De Leon Schlumpf isch vo Bruef Rechtsaawalt gsi und hät als Regierigsrat, Nationalrat und Schtänderat amtiert. Er isch am 5. Dezember 1979 in Bundesrat gwählt worde. Am 31. Dezember 1987 isch er zruggträte. Während siinere Amtszeit isch er em Eidgenössische Verchehrs- und Energiewirtschaftsdepartement vorgschtande.
Er isch Bundespräsident gsii im Jahr 1984.
Si Dochter, d Eveline Widmer-Schlumpf, isch 2007 anschdatt vom Christoph Blocher in Bundesrat gwählt worde.
Musig
Weniger bekannt isch, dass er Klavier gschpilt und sich dr Ländlermusig gwidmet hät. Er hät under em Pseudonym Raetus Telena selber Stück komponiert, won er mit dr Ländlerkapelle Bernina, wo z Felsberg beheimatet gsi isch, interpretiert hät. E Polka, won er komponiert het, isch 2004 uf dr CD Musig a so wie früener erschine, gschpilt vo dr Ländlerkapelle Oberalp. D Klavierbegleitig isch i dr Bündner Volksmusigszene scho immer e Selteheit gsii, hüt sogar e Fremdkörper.
Literatur
Weblink
Adolf Ogi: [[URL] Adolf Ogi würdigt Leon Schlumpf.] In: Der Sonntag'' vom 7. Juli 2012
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:Schwiizer Ständerot
Kategorie:Schwiizer Nationalrot
Kategorie:Kantonalpolitiker
Kategorie:SVP-Mitgliid
Kategorie:Bündner
Kategorie:Maa
Alphons Egli
thumb|right|150px|Alphons Egli
De Alphons Egli (* 8. Oktober 1924 z Luzern; † 5. August 2016 z Luzern), vo Entlibuech und vo Luzern, isch en Schwiizer Politiker (CVP) und Jurist.
Vor sinere Wahl in Bundesrat hät er i sinere eigene Kanzlej gschafft, wo sini Tochter d'Nachfolg aaträtte hät.
Er isch am 8. Dezember 1982 in Bundesrat gwählt worde. Am 31. Dezember 1986 isch er zruggträte. Während siinere Amtsziit isch er em Eidgenössische Departement vom Innere vorgstande. Siis wohl wichtigschte Thema isch dr Umweltschutz gsii.
Er isch Bundespräsident gsii im Jahr 1986 und Vizepräsident im Jahr 1985.
Im August 2016 isch er mit 91 Jahr im ene Luzerner Altersheim gstorbe.Alt Bundesrat Alphons Egli ist tot, Blick, 6. August 2016.
Schrifte
Die Aktiengesellschaft im internationalen Privatrecht, insbesondere die Sitzverlegung. Bern 1949,  (Dissertation Universität Bern 1949).
Literatur
.
Weblink
.
Alphons Egli uf de Website vom Bundesrat.
Abschied von der Politik. Winterspaziergang mit Alphons Egli, NZZ Folio, 1/1992.
Fuessnote
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:CVP-Mitgliid (Schwiiz)
Kategorie:Rächtsawalt
Kategorie:Lozärner
Kategorie:Maa
Rudolf Friedrich
upright|thumb|150px|Dr Ruedi Friedrich an ere Diskussion z'Züri, 2007
upright|thumb|left|150px|Bundesrot Friedrich
De Ruedi Friedrich (* 4. Juli 1923 z'Winterthur; † 15. Oktober 2013 ebd.) isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsi.
Er hett sich frieh in dr FDP engagiert: Als Gmeindrot vo Winterthur 1962-1975; Kantonsrot vo Züri 1967-1977 und Nationalrot 1975-1982. Er het sich bsunders für Usse- und Sicherheitspolitik interessiert und hett e starki Landesverteidigung als Garant für Neutralität und Unabhängigkeit befürwortet
Er isch am 8. Dezember 1982 in Bundesrat gwählt worde. Scho am 20. Oktober 1984 isch er us gsundheitlige Gründ zruggträte. Während siinere Amtsziit isch er em Eidgenössischen Juschtiz- und Polizeidepartement vorgstande. Mit sinere Amtszyt isch d "Lex Friedrich" verbunde, es Gsetz, wo de Kauf vo Grundeigentum für Usländer yschränkt. Dr Friedrich het au s Asylgsetz verschärft.
Literatur
Urs Altermatt (Hrsg.): Die Schweizer Bundesräte – Ein biographisches Lexikon. Artemis & Winkler Verlag, 1991, ISBN 3-7608-0702-X
Weblink
Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)
Kategorie:FDP-Mitgliid (Schwiiz)
Kategorie:Winterthur
Kategorie:Zürcher
Kategorie:Maa