mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
ᚠ
thumb|100px|fehu
fehu (ᚠ) isch de erschlossni urgermanisch Name vo de f-Ruune. Er lutet uf Altnordisch fé, Altdänisch ᚠᛁᚢ fiu; Altenglisch feoh und im Hrabanische Alphabet fech. D Bidütig isch "Vech, Bsitz". Au de gotisch Buechstabe "f" (𐍆) stammt vo dere Ruune und haisst fe.
D f-Ruune isch die erst Ruune i allne öberlifrete Ruunealphabet und die erst Ruune vom Freys ætt.
Luutwert
D Ruune stoot för de gmaingermanisch stimmlosi labiali Frikativ (IPA //), so i de ältere und au i de kontinentale Runeinschrifte, denn im altenglische Futhorc för /f/ und s stimmhafti Allophon //, und im nordische Futhork schlussendli för /f/ und s stimmhafti Allophon /v/ und au för de Halbvokal //. Spöter het mer för de Halbvokal /w/ e Punktruune (stungin fé: ᚡ) gschaffe.
Esotheerik
I de moderne Esotheerik bidüütet d f-Ruune Fruchbarkait, Riichtum und Woolstand und werd mitem Fruchtbarkaitsgott Freyr verbunde.
Unicode
Unicode UTF-16  U+16a0 Unicode-Nôme            RUNIC LETTER FEHU FEOH FE F HTML                &#5792;
Büecher
Klaus Düwel: Runenkunde. Metzler Bd. 72; Stuggart 2001; ISBN 3-476-13072-X
Kategorie:Rune
ᚢ
thumb|100px|Ûruz
Ûruz (ᚢ) isch de erschlossni urgermanisch Name vo de u-Ruune. Er lutet uf Altnordisch úrr, Altdänisch ᚢᚱᛦ urr; Altenglisch úr und im Hrabanische Alphabet hur. D Bidütig isch "Ur". Au de gotisch Buechstabe "u" (𐌿) stammt vo dere Ruune und isch noch ere uraz binennt.
D u-Ruune isch die zwait Ruune i allne öberlifrete Ruunealphabet und die zwait Ruune vom Freys ætt.
Luutwert
Er stoot för de gmaingermanisch hinderi grundeti Hochvokal, lang oder churz (IPA /u/), so i de ältere, i de kontinentale Runeinschrifte und im altenglische Futhorc. Im nordische Futhork stoot er för //, //, //, // und au för de Halbvokal //. Spöter het mer för de Umlut /y/ e Punktruune (stungin úrr: ᚤ) gschaffe.
Esotheerik
I de moderne Esotheerik bidüütet d u-Ruune Urchraft, Energii, Stärchi und Gsundhait. Im Ruuneyoga bildet mer die Ruune, wemer sich forabe büügt bismer mit de Händ an Bode chunnt, so ases vode Siite uussiet wie die Ruune.
Unicode
Unicode UTF-16  U+16a2 Unicode-Nôme            RUNIC LETTER URUZ UR U HTML                &#5794;
Büecher
Klaus Düwel: Runenkunde. Metzler Bd. 72; Stuggart 2001; ISBN 3-476-13072-X
Kategorie:Rune
Glotter
D Glodder (au: Glodderbach) isch e Schwarzwaldbach, wo am Berg Kandel entspringt, dur's Glodderdal fliesst un am Nordεnd vu dr Friburger Bucht in dr Oberrhinische Diefebeni bi Rigel in d'Elz mündet, eme Näbefluss vum Rhi. D'Gsamtlängi vu dr Glodder betrait ca. 40 km. Am Flusslauf lige d'Ortschafte Glodderdal, Denzlinge, Rütti un Nimburg. Vu Glodderdal bis Denzlinge verlauft au die Badisch Wistross an dr Glodder entlang.
Sustigs
S Glodderdal het as Schauplatz vu dr Fernsähserie Schwarzwaldklinik in dr 1980er Johre bundeswitti Popularität erlangt.
Fuessnoote
Kategorie:Fluss im Schwarzwald
Kategorie:Fluss (Rhyizugsgebit)
Kategorie:Schwarzwald
Kategorie:Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald
Kategorie:Landkreis Emmedinge
Olympus Mons
thumb
thumb|Olympus Mons
thumb|none|Olympus Mons
thumb|none|D'Gipfel-Caldera
thumb|none|Dridimensionali Asicht vum Olympus Mons
Dr Olympus Mons (Lat. fr Berg Olymp), trefflig daift uf dr Namme vum Sitz vu dr antike grichische Götter, isch e wohrschins erloschene Vulkan in dr Tharsis Regio uf em Planet Mars. Mit 26,4 kmGipfelhöchi vum Fuess gmesse un eme Durmesser vu fascht 600 km isch er dr höchscht un gröscht bekannt Berg im Sunnesystem.
Dr Olympus Mons, früehèr as Nix Olympica (lat. nix = Schnee) bezeichnet, ghört wäge sinere Form zue dr so gnennte Schildvulkan. Sälle Vulkantyp cha zwar sehr hoch werre, het debi aber e grossi Usdähnig – d'Stigig vu dr Häng isch relativ flach. D'Inselgruppe Hawaii, uf dr Erde, isch bispilswiis au us dem Vulkantyp hervorgange.
Dr Olympus Mons isch meh wie zwanzig mol so breit wie hoch. Sini Abhäng sin an menke Stelle bis zue sechs Kilometer hoch, an andere Stelle flach. Säll chummt dur Lavaström z'stand, wo bi dr Entstehig vum Vulkan frigsetzt worre sin.
Dr eigetlich Vulkanschild isch extrem flach: E Beobachter, wo vu dr Oberkante vum Abhang in Richtig vum Gipfel luege dät, säh bloss e endlosi Ebeni, wil d'Hangneigig d'Marskrümmig grad usgliicht.
Kategorie:Berg
Kategorie:Vulkanismus
Kategorie:Mars (Planet)
Olymp (Begriffsklärung)
Olymp (altgriechisch: ᾿Όλυμπος, Ólympos) bezaichnet verschidnigi Berg:
Olymp, de höchst Berg vu Gricheland, wi in de grichische Mythologi de Göttersitz isch
Olymp (Zypern), de höchst Berg uf Zypere
Olympus Mons, ä Marsvulkan, de höchst Berg im Sunnesystem
Uludağ, alt bithynische Olymp, de höchst Berg in de westliche Türkei
Es git no meh Berg wo so haiße uf grichische Insle un in Chlaiasie.
In de englische Schribwiis Mount Olympus git's u. a. folgendi Berg:
Mount Olympus (Neuseeland)
Mount Olympus (Colorado), USA
Mount Olympus (Hawaii), USA
Mount Olympus (Kalifornien), USA
Mount Olympus (Kentucky), USA
Mount Olympus (Utah), USA
Mount Olympus (Vermont), USA
Mount Olympus (Washington), USA
Mount Olympus (Tasmanien), Australie
lueg au: Olympia
Freiamt (Schweiz)
miniatur|die Freje Ämter 1712
S Freiamt (frühner Freiji Ämter) isch ä Region in dr Schwiiz und lit im Südoste vom Kanton Aargau. Es umfasst s Gebiet zwüsch em Lindebärg und em Heitersbärg, vo dr Ändmoräne bi Othmarsinge bis zur Rüüss be Tüetu. Hüte wird s Gebiet vo de beide Bezirk Brämgarte und Muri as Freiamt bezeichnet.
miniatur|120px|links|s Wappe vom Freiamt
Dene ländlige Gegende im Rüüss- und Bönzdal sait mä im Volksmund ufgrund vo der mehrheitlig katholische Bevölkerig au dr „schwarz Ärdteil“. Brämgarte, Muuri, Sëis, Villmärge und Wohle ghöre zu de wichtigste Ortschafte vom Freiamt; än anders Balligsgebiet isch d Region rund um ä Mutschälle.
Bis hüt isch Brämgarte di äinzig Freiämter Schtadt, es hed scho im Mittelalter sis Stadträcht öbercho. Letschti hed aber de Gmeindrot vo Wole, de grööschte Freiämter Gmeind, gfonde, mer müessi os Wolen au e Schtadt mache. Bi de Abschtimmig im Mai 2009 isch s Volch aber degäge gsi.Wettingen und Wohlen werden nicht Städte Artikel uf blick.ch vom 17. Mai 2009
S Freiamt lit in erä zentrale Lag im Mittelland. In erä halbe Stund chunnt mä im Auti noch Zöri, Zug und Lozärn.
Urschprünglich isch s Freiamt es Untertanegebiet vo der Alte Eidgenosseschaft gsii, dänn esch s ir Helvetik zum Kanton Aargau cho.
Weblink
Freiamt d Portalsiite für s Freiamt
Fuessnote
Kategorie:Region (Schwiiz)
Kategorie:Geografii vom Kanton Aargau
Vereinigung katholischer Priester und ihrer Frauen
D Vereinigung katholischer Priester und ihrer Frauen e. V. isch z Dütschlond ä Verein vun däne gschasste Prieschter us de Katholische Kirch, wu sich nimm ôn s Zölibat halte hen kinne. Weltwit sin sitter 1964 yber 85.000 Prieschter us däm Grund usm Ômt gônge.
D Verein isch d Ônloufschtell fyr alli
Prieschter, wu noch dr Hochzyt ihr Bruef verlore hen
Fraue, wu mit Prieschter verhiratet sin
Fraue un Prischter wu so zômmelebe
d Kindr us denn Ehe
d Fraue wu us ähnliche Grind au gônge worre sin
Mönch un Kloschterfraue wu s Kloschter volasse hen
Lit wu sich solidarisiere mit ene
Literatur
Karin Jäckel, "Sag keinem, wer dein Vater ist", Bastei Lübbe, ISBN 3-404-60543-8
Ekschterni Syte
d Homepage uf dütsch
Kategorie:Religiösi Organisation
Kategorie:Politik in Dütschland
Kategorie:Frauesache
Kategorie:Verein z Dytschland
Dozwil
Dozwil isch e Gmeind im Bezirk Arbon im Kanton Thurgau i dä Schwiiz.
Geographii
Dozwil liit im Oberthurgau uf em Seerrugge. Am Dorfrand finded mer herrlichi Ussichtspunkt. Vo dene cha mer bi schönem Wätter de ganz Bodesee überblicke. Im Weschte vo Dozwil isch de Güttingerwald und im Oschte dä Romanshornerwald, Beides optimali Erholigsgebiet. Die nöchschte grosse Ort sind Amriswil i 3 km Entfernig, im Süde, und Romanshorn, 4 km entfernt, im Oschte. Beidi cha mer i wenige Minute erreiche. Mit de Flächi von 130,5 Hektare isch Dozwil di zweitchlinscht Gmeind im Kanton Thurgau.
Bevölkerig
Quelle: Bundesamt für Statistik 2005Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch, Date im Aahang)
BevölkerigsentwickligJohr Iiwohner 1990 4332004 5262005 525
Vo dä total 525 Iiwohner (2005) hend 53 Einwohner ä usländischi Staatsbürgerschaft. D Bevölkerig isch sit 1970 stetig gwachse, bliibt aber sit em Johr 2000 ungefähr bi 500 Iiwohner stoh. Vor 1970 isch s Dorf no vom ussterbe bedroht gsi, d Iiwohnerzahle hend döt drastisch abgno.
Schuele
Dozwil het e eignigi Primarschuel. Nur d Chindergärtner gönd in Sommeri in Chindergarte. 1995 isch s Oberstufezentrum Dozwil-Kesswil-Uttwil iigweiht worde. Ab em Oberstufealter gönd sit dem alli Schüeler us Dozwil, Kesswil und Uttwil in Dozwil id Schuel.
Weblink
Offiziell Website vo dä Gmeind Dozwil
Artikel Dozwil im Historische Lexikon vo dä Schwiiz
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Thurgau)
Regierungsbezirk Südbaden
Dr Regierigsbezirk Südbade isch mit dr Bildig vum Land Bade-Württeberg anno 1952 als einer vu vier Regierigsbezirke errichtet worre un het s' 1945/46 dur die französisch Militärverwaltig bildet ehemolig Land Bade (Hauptstadt Friburg im Brisgau umfasst). S'zueständig Regierigspräsidium isch doher au z'Friburg im Brisgau igrichtet worre.
Er het demit die historisch as Badisch Oberland bezeichnet Region umfasst, also alli badische Gebiite südlich vu dr alde badische Landeshauptstadt Charlsrueh.
Bi dr Chreisreform, wo zum 1. Jänner 1973 umgsetzt worre isch, hän sich d'Grenze vum Regierigsbezirk erheblich veränderet. S'Regierigspräsidium z'Friburg isch sither au fier Gegende zueständig, wo früeher württebergisch gsi sin. Im Gegezug sin Gebiite in d'Zueständigkait vu dr Regierigspräsidie Tübinge un Karlsrueh abgä worre.
Doher isch d'Bezeichnig vum Regierigsbezirk Südbade in Regierigsbezirk Friburg gänderet worre.
Verwaltigsgliderig
Folgedi Stadtchreise (chreisfreii Städt) un Landchreise hän zum Regierigsbezirk Südbade ghört:
rechts|400px|Charte vum Regierigsbezirk Südbade
Stadtchreise
Friburg im Brisgau, Bade-Bade, Konstanz (1953 wiider in dr Landchreis Konstanz iglideret)
Landchreise
BH Bühl DS Doneeschinge EM Emmedinge FR Friburg NEU Hochschwarzwald (bis 1956 Landchreis Nöistadt) KEL Kehl KN Konstanz LR Loahr LÖ Lörrch MÜL Mülle OG Offeburg RA Rastatt SÄK  Säckinge STO Stocke ÜB Yberlinge VL Villinge WT Waldshuet WOLWolfe
Lueg au
Regierigsbezirk Nordbade
Regierigsbezirk Nordwürrteberg
Regierigsbezirk Südwürtteberg-Hohezollre
Kategorie:Bade-Württeberg
Kategorie:Bade
Sudbaden
Playstation 2
mini|Die dick und die dünn Wersion vo dr PS2
D Playstation 2 isch e Spielkonsole vu Sony und de Nachfolger vo de Playstation (Psone, PS) gsi. Si isch am 24. Novämber 2000 in Europa veröffentlicht worde. Wältwit sind bis 2012, wo mä d Produktion iigstellt het, über 150 Millione PS2 verchauft wurde. D PS2 isch fascht 100% zur PS1 abwährtskompatibel gsi. Usserdem het si au DVD-Film und Musik-CDs chönne abspiile. Iiri Konkurrente sind d Xbox und de Gamecube gsi.
Im Novämber 2006 isch d PS3 usecho.
Es paar technischi Date:
Määss: 230mm x 28mm x 152mm
Gwicht: ca. 900 g
CPU: Spezielle 128-bit-Multimedia-Chip Emotion Engine mit 294.912 MHz
GPU: Graphic-Synthesizer mit 147 MHz
Sound: 48 Kanäl mit 3D-Surround-Sound, bis zu 48 KHz
Kategorie:Hardware
Kategorie:Computerspiil
Kategorie:Spiilzüüg
Vörstetten
Veerstette isch e Gmei im Landgreis Emmedinge in Bade-Württeberg und lit wenigi Kilometer nerdlig vu Friburg im Brisgau.
Alemannisch
Dr ursprünglich ertlig alemannisch Dialekt ghert zum Oberrhialemannisch, wu zum Nideralemannische zellt.
Gmaindigliäderung
Zue dr Gmaindi Veerschtette ghert d'Nochberortschaft Schupfholz.
Gschichte
Archäologischi Befund wiise e Besidlung vu dr hittige Gmarkung Veerschtette scho fir d'Zitt vor 7.000 Johr nooch. Die erscht urkundlichi Erwähnung stammt vu anno 993.
Ä Bliätizitt het Verschtette am End vum 18. un am Afang vum 19. Johrhundert erläbt. Us dr Johre vu 1770 bis 1820 sin noch ebba 70 Fachwerghiiser guet erhalde un präge zsämme mit em Kirchturm s'Ortsbild vu Veerschtette.
Religione
Als Ortschaft, wu scho in dr Zitt vu dr Reformation badisch gsi isch, isch Veerschtette bis nooch em Zweite Weltgriäg ganz iberwigend evangelisch gsi un het erscht siterher durch Zuezug au e nennenswerti Azahl vu Burger mit andere Konfessione.
Politik
1972 hän sich diä Gmainde Veerschtette un Denzlinge zue eme Verwaltungsverband zsämmegschlosse, wo zwei Johr später noch d'Gmaindi Riddi biträtte isch.
Dr Verband erledigt fir sini Mitglidsgmainde Verwaldungsufgabe. Er isch under anderem dr Schuelträger fer alli Schuele im Verbandsgebiit un underhaldet ä gmainsame Bauhof.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  23,5 %  14,1 %  6,7 %  38,2 %  2,9 %  10,8 %  3,8 % 2011  24,5 %  27,6 %  4,9 %  34,5 %  2,5 %   6 %  2006  32,7 %  33,5 %  11,2 %  17,1 %  2,6 %   3 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wappe
S'Wabbe vu Veerschtette zeigt in gspaltenem Schild vorne in Gold e rode Schrägbalge, hinde in Blau e goldene Gräbbs un e silbrigs Richtschwert.
Dr Flussgräbbs im Wabbe verwiist uf d'Gräbbs, wo's friäher in greeßere Mengi in dr Brisgauer Bäch gä het. Dr Gräbbs isch dr äldischt Dail vum Wabbe. Bereits d'Herrschaft vu dr Tiefbur im 12./13. Johrhundert het dr Gräbbs als Wappedier gfiihrt. Dodevu dirft er ins Gmaindiwabbe ibernumme worre si. Heraldisch beditet dr Gräbbs Wehrhaftigkeit un Wendigkeit. S'Messer oder Richtschwert isch Symbol vu dr richterliche Gwalt, dr Grichtsbarkeit. Diä räächt Hälfti vum Wabbe isch dr individuell Wabbedail vu dr Ortschaft Veerschtette. D'Farbe blau un gääl finde sich oft in ertliche Vereinsfarbe oder bi ertliche Festlichkeite wiider. Diä link Hälfti vum gschbaltene Schild isch s'badisch Wappe, wo alli Gmainde fihre, wu friejer zue dr Markgrafschaft Bade-Hachberg ghert hän. S'Wabbe isch fir d'Zitt vu 1613 bis 1779 au als Sigelstempel nochgwiise worre.
Gmeipartnerschafte
Veerstette isch mit dr franzesische Gmeinde L’Etrat un La Tour en Jarez im Département Loire verschwisteret.
Wirtschaft un Infrastruktur
Bildig
Veerstette het e eigeni Grundschuel.
Weblink
Offizielle Website
Ortsgeschichte mit Bilder
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Emmedinge)
E
E bzw. e isch e Buechstab un dr meist brucht Buechstab im dütsche Alphabet.
Gschicht
Proto-semitischr MenschPhönizischs He64px|Griechischs Epsilon64px|Etruskischs ELateinischs EProto-semitischrMenschPhönizischs HeGriechischs EpsilonEtruskischs ELatinischs E
Im proto-semitische Alphabet het des E en - möglicherwis betender - Mensch dargschtellt. Im phönizische Alphabet isch des Symbo abschtrahiert worre un het de Nôme He bekumme. Bi de Phönizier het de Buechschtab ä Loutwert [].
D Grieche hen des He als Epsilon ybernumme. Bi de Übernohm hets sich de Luutwert gändert, wil d Vokalricheri griechisch Sproch numme mit Zeiche fyr Konsonante z schriibe, zue viili Mehrditigkeite gfiert hätti. D Grieche hen de Buechstab, bnutzt um e [] zue schriibe. Am Aafang no nooch links orientiert, isch de Buechstab mitem Wechsel vun de Schriibrichtung uf links nooch rechts gspiegelt worre.
D Etrusker hen des frühgriechischi Epsilon ybernumme, ohne s zue modifiziere. De Buechschtab isch drno vun de Römer ybernumme worre, die hen später s Ussähne on s griechischi opasst.
Weblink
Kategorie:Latinischer Buechstab
ה
framed|He
He isch de fünft Buechschtab vum Hebräische Alphabet. Der het de Zahlewert 5. Heh wird als stimmhafter Onsatz (h) gsproche. Im moderne gschprochene Ivrit isch er fascht schtumm.
Gschicht
S He isch e Konsonant, wu sich de griechisch Vokal Epsilon un s latinisch E drus abgleitet hen. D Form vum urspringlich phönizische Buechschtabe het sich vermuetli vun de schtilisierte Darstellung vun eme Mensche, wu vor Schmerz oder Freid mit erhobene Händ ufschreit, abgleitet.
Bispiel
הבל Abel (hével = Huuch, Nichts)
הושע Hosea (hošía = hilf!)
הילל Hillel (hillel = preise)
Zeichekodierung
Unicode UTF-16  U+05d4 Unicode-Nôme            HEBREW LETTER HE HTML                &#1492; ISO 8859-8          0xe4
Kategorie:Hebräisches Schriftzeiche
Α
framed|Alpha
Alpha (griechisch άλφα; Majuskel Α, Minuskel α) isch de ärscht Buechschtab vum griechische Alphabet un het ä numerischer Wert vun 1.
Härkunft
S Zeiche kunnt vum phönizische Buechschtab Alef her un soll ä Schtierkopf darschtelle.
Verwendung
in de Physik (Mechanik) schteht α fir d Winklebschliinigung
in de Quantephysik schteht α fir d Fiinstrukturkonschtant
in de Mathematik dient α allgmein fir Winkelbezeichner
in de Finanzmarkttheorii bezeichnet α s Mass fir e Extra-Rendite (positivs Alpha) oder e Minderrendite (negativs Alpha), gmesse om Verglichswert (de Benchmark).
schteht symbolisch fir "Geischt"
in de Software-Entwicklung e sehr frieji Programmversion, wu de Beta-Version vorongeht
Bispiel
Altgriechisch: Ἀρχὴ μεγίστη τοῦ βίου τὰ γράμματα. (= De bescht Ôfong vum Lebe sin d Buechschtabe); (Ἀριστοτέλης = Aristotelēs)΄Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μακεδών (= Alexander ΙΙΙ de Makedonier)
Neijgriechisch: Αθήνα (= Athen)
Zeichekodierung
Majuskel Α  Minuskel α  Unicode UTF-16  U+0391                       U+03B1  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER ALPHA   GREEK SMALL LETTER ALPHA  HTML                &#913;                   &#945;  HTML-Entität            &Alpha;                  &alpha;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Β
framed|Beta
Beta (Majuskel Β, Minuskel β) isch de zweyte Buechschtab vum altgriechische Alphabet un het e numerischer Wert vun 2.
Verwendung
im Internationale Phonetische Alphabet bezeichnet s klei Beta [] de schtimmhaft bilabial Frikativ
als Betastraalig wird in de Physik e Form vun Radioaktivität gnennt
in de Software-Entwicklung, e vorlaifigi Version wu ondri teschte kinne (Usser-Hus-Teschts)
de Betafaktor bezeichnet in de Finanzmathematik e systematisch Risiko vun eme Wertpapier oder vun eme Portfolio
d Betavertailig in de Schtochastik
Zeichekodierung
Majuskel Β  Minuskel β  Unicode UTF-16  U+0392                     U+03B2  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER BETA  GREEK SMALL LETTER BETA  HTML                &#914;                 &#946;  HTML-Entität            &Beta;                 &beta;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Γ
framed|Gamma
Gamma (Majuskel Γ, Minuskel γ) isch de 3. Buechschtab vum griechische Alphabet un het e numerischer Wert vun 3.
Verwendung
d Γ-funktion isch e Funktion, wu igschränkt uf  de Fakultät entschpricht
in de Bildbearbeitung passt e Gammafunktion (Gammakorrektur d Helligkeit vo de Farbe on de Bildschirm oder de Drucker o
in de Wahrschinlichkeitstheorii isch d Gammaverteilung e Verteilungsfunktion
in de Differentialgeometrii stoht Γ für d Christoffelsymbole
in de Optionstheorii di zweyt partiell Ableitung vum Optionspriismodell nochm Kurs vum Basiswert.
in de Physik isch γ s Symbol vum Photon.
in de Quantenfeldtheorii stoht γ für d Dirac-Matrize.
Gamma (Eiheitezeiche γ) heisst mer au e veraltet Eiheit vun de magnetisch Flussdichte.
Gamma isch au de Nome vun ere Figur usm Micky Maus. Des isch därt e Usserirdischer.
Zeichekodierung
Majuskel Γ  Minuskel γ  Unicode UTF-16  U+0393                      U+03B3  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER GAMMA  GREEK SMALL LETTER GAMMA  HTML                &#915;                  &#947;  HTML-Entität            &Gamma;                 &gamma;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Δ
framed|Delta
Delta (Majuskel Δ, Minuskel δ) isch de vierte Buechstab im griechische Alphabet un het e numerischer Wert vo 4.
Härkumft
S Zeiche kunnt vum phönizische Buechstab „daleth“.
Bispil
Diogenes (Διογένης)
Verwendung
De griechisch Buechstab Delta wird in vile verschidene Kontext verwendet:
in de Naturwisseschafte un in de Technik
s große Delta (Δ)
als Symbol fir d Differenz, lueg au Subtraktion
fir de Laplace-Operator (s isch di zweyt Ableitung in jeder Ruumrichtung ogwendet uf d Komponente in däselbe Richtung)
als Bezeichner vun vier Hyperone (Δ++, Δ+, Δ0 un Δ-)
als Bezeichner fir d Meng vun Ibergongsregle in de Automatetheorii
s klei Delta (δ)
bezeichnet d Diracsche δ-Funktion, lueg au Delta-Funktion
s Kronecker-Delta
in de Astronomi d Deklination vun ere Koordinat im Äquatorialkoordinatesyschtem
e umkehrts grosses Delta wird als Nabla bezeichnet.
in de Betribswirtschaftslehr
in de Optionstheorii di ärscht partiell Ableitung vum Optionspriismodell nochm Kurs vum Basiswert.
Zeichekodierung
Majuskel Δ  Minuskel δ  Unicode UTF-16  U+0394                      U+03B4  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER DELTA  GREEK SMALL LETTER DELTA  HTML                &#916;                  &#948;  HTML-Entität            &Delta;                 &delta;
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ϝ
thumb|120px|right|Digamma
thumb|120px|right|s pamphylischi Digamma
S Digamma (δίγαμμα "dopplets Gamma") oder au Wau (ϝαῦ, ωαῦ) (Majuskel Ϝ, Minuskel ϝ), wege sinre F-fermige Form au „s doppelt Gamma“ gnennt (zwey inenonder verschlungeni rechtsdräiti „Galge“ ergebe mit m gmeinsome hochkantige Schtrich e F), isch urspringli de sechst Buechschtab vum phönizische Alphabet gsi. „Waw“.
Da Zaiche werd isch vo altgriechische Tielekt bruucht wore um de Halbvokal /w/ z schriibe, so im Dorische (z. B. kretisch ϝέξ "sechs"), wäred im ionische und i de Koine de Luut scho früe verschwunden isch. Spööter isch astell vo Digamma au Beta breuucht wore.
Wu s no im griechische Alphabet exischtiert het, isch s (iber d Etrusker vermittelt) vun de Römer ibernummen worre un so in de Form vum F („Eff“) als sechster Buechschtab in s latinisch Alphabet kumme. Im klassische Altgriechisch ischs als Konsonantezeiche verschwunde, wil d Grieche e vor Vokale olutends „W“ nimmi ussgschproche hen (lueg griech. "oinos", friejer "woinos", mit ditsch "Wein" oder griech. "eideinai", friejer "weideinai", mit ditsch "wissen"). Es isch dän nur no als Zahlzeiche (6) benutzt worre, wobi aber oft e ondri Form, s Stigma, e Ligatur us Sigma un Tau, oder d Wort-End-Form vum Sigma (ς) oder au Sigma-Tau (στ) als zwey trennti Buechschtabe, gschribe worre isch. De urspringlig Buechschtabome „Waw“ isch verlore gonge un durchs Digamma ersetzt worre.
S Digamma isch vum Richard Bentley (1662-1742) widergfunde worre, wu er versuecht het, d Metrik in de Epe vum Homer z rekonschtruiere. Zue Zyte vum Homer isch s Digamma offesichtlig no nit komplett stumm gsi.
Kategorie:Griechischer Buechstab
Ζ
framed|Zeta
Zeta (Majuskel Ζ, Minuskel ζ) isch de 6. Buechschtab vum griechische Alphabet un het e Zahlewert vun 7.
Verwendung
S klei Zeta wird in de Mathematik als Symbol fir d Riemannsche ζ-Funktion verwendet.
Zeichekodierung
Majuskel Ζ  Minuskel ζ  Unicode UTF-16  U+0396                     U+03B6  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER ZETA  GREEK SMALL LETTER ZETA  HTML                &#918;                 &#950;  HTML-Entität            &Zeta;                 &zeta;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab
Η
framed|Eta
Eta (Majuskel Η, Minuskel η) isch de 7. Buechschtab vum Griechische Alphabet.
Härkunft
Im Neugriechische wirds Eta wiä I usgschproche un heisst hit Ita.
Verwendung
in de Analysis wirds klei Eta gern als „Partner“ zuem latinisch klei Y verwendet, z. B.:
in de Elementarteilchenphysik bezeichnet s klei Eta e Meson
im technisch Berich schteht s klei Eta (η) fyi de Wirkungsgrad.
in de Volkswirtschaftslehre schteht s klei Eta (η) fir Elastizität.
in de Geotechnik (Bauingenieurwese) schteht s klei Eta (η) fir de global Sicherheitsbeiwert.
Bispiel
Heraklit (Ἡράκλειτος = Herakleitos)
Zeichekodierung
Majuskel Η  Minuskel η  Unicode UTF-16  U+0397                    U+03B7  Unicode-Nôme            GREEK CAPITAL LETTER ETA  GREEK SMALL LETTER ETA  HTML                &#919;                &#951;  HTML-Entität            &Eta;                 &eta;
dient dem Zeilenumbruch, bitte nicht entfernen
Kategorie:Griechischer Buechstab