mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
FC Luzern
De FC Lozärn (FC Luzern) esch de Traditionsclub vo de Innerschwiiz, vor allem vor Stadt Lozärn sälber. D'Gröndig esch 1901 gsi. E de Ziit vo de Gröndig bes höt hed de FCL mehreri Tüfs ond Höchs öberwonde. 1989 esch Lozärn serschte Mol Schwiizer Meister worde. Zor Ziit spellt de FCL e de höchste Schwiizer Liga, de "Axpo Super Leage".
Die gröschte Tetel send: Meister 1989, Cupsieg 1960, 1992 ond 2021
De gröscht Erfolg i de jöngschte Vergangeheit esch de Wiederufsteg i d' "Axpo Super League" im Sommer 2006 gsi. Nach 3 Saisons i de "Challenge League" und enere bispelslose Serie vo 31 Spiel in Serie Ongschlageheit (Saison 2005/2006), esch de FCL met em Trainer René van Eck, ufgstege.
Vo de Ufstieger-Mannschaft esch nor no de David Zibung debii.
Uf d'Saison 2009/10 hed de FCL met em Hakan Yakin es Schwiizer Ushängeschild a Vierwaldstättersee chönne locke.
Trainer sit em Juli 2018 esch de René Weiler.
Weblink
Offizielle Internetuftritt
Luzern
Kategorie:Lozärn
Lemberg
Lemberg (ukrainisch Львів/Lwiw; polnisch Lwów, armenisch Լվով, wißrussisch Львоў/Lwoŭ, jiddisch לעמבערג; dütsch Lemberg) isch e Stadt in de weschtliche Ukraine (Galizie, Oblast Lwiw). Si liit am Fluss Poltwa, ugfähr 80 km vo de polnische Grenze weg. S isch die wichtigscht Stadt vo de Weschtukraine. De Stadtverwaltig unterstönd nebe de Stadt Lemberg au d Stadt Wynnyky (ukrainisch Винники) un die beide Siidlige Brjuchowytschi (ukrainisch Брюховичі) und Rudne (ukrainisch Рудне). D Altstadt isch uf de Liste vom UNESCO-Weltkulturerbe.
mini|links|Blick uf d Altschtadt vo Lemberg
Lemberg isch sit sehr langer Ziit vom Zämmelebe vo viile Völker prägt. Bis ins 20. Jahrhundert hets näbe de polnische Bevölkerigsmehrheit en große Aateil an jüdische, ukrainische, dütsche und armenische Lüt ghä. Hüt lebet in de Stadt nebe Ukrainer numme no e paar Russe, Wissrusse un Pole. Lemberg het Ende September 2006 siis 750-jährigs Bestehe gfiiret.
Im Summer 2012 sind i de Arena Lwiw e paar Spiil vo de 14. Fuessball-Europameischterschaft duregfüert worde.
Lemberg isch e Partnerstadt vu Friburg im Brisgau.
Weblink
Kategorie:Ort (Ukraine)
Bezirk Lenzburg
Länzbrg isch en Bezirk im Kanton Aargau i de Schwiz. Er ligt im Zentrum vom Kanton un au s nördlichen Seetal ghört dezu. De Hauptort isch Länzbrg. De Bezirk het 20 Iiwohnergmeinde, isch 102.75 km² gross un het 48'601 Iiwohner (End 2005).
Iiwohnergmeinde
thumb|300px|Bezirk Länzbrg
mini|300px|Gmeinde im Bezirk Länzbrg
Wappe Name vo de Gmeind Iiwohner(31. Dez. 2005) Flächiin km² 35px|Ammerswil  Ammerschwil  642  3,19 35px|Boniswil  Bonischwiu  1418  2,78 35px|Brunegg  Brunegg  449  1,56 35px|Dintikon  Tintike  1404  3,73 35px|Egliswil  Eglischwyl  1340  6,29 35px|Fahrwangen  Fahrwange  1692  5,00 35px|Hallwil  Haubu  718  2,18 35px|Hendschiken  Häntschike  905  3,52 35px|Holderbank  Houderbank  842  2,32 35px|Hunzenschwil  Hunzeschwiu  2754  3,27 35px|Lenzburg  Länzbrg  7554  11,33 35px|Meisterschwanden  Meischderschwang  2364  6,86 35px|Möriken-Wildegg  Mörike-Wildegg  3754  6,62 35px|Niederlenz  Niderlänz  4011  3,26 35px|Othmarsingen  Otmisinge  2209  4,71 35px|Rupperswil  Robischwil  3986  6,22 35px|Schafisheim  Schoffisse  2675  6,33 35px|Seengen  Seenge  3009  10,35 35px|Seon  Seen  4558  9,61 35px|Staufen  Staufe  2317  3,58  Total (20)    102,71
Bruuchtum
Chlauschlöpfen
Weblink
Bezirksamt Länzbrg
Bezirk Muri
De Bezirk Muri isch en Bezirk vom Kanton Aargau. Es isch de südlichscht Bezirk vom Aargau un bsteht us em mittlere un em südliche Teil vom Freiamt. Im Norde gränzt er a de Bezirk Bremgarte, im Oschte an de Kanton Züri, im Südoschte an de Kanton Zug, im Weschte an de Kanton Lozärn un es chlises Stück gränzt a de Bezirk Länzbrg. De Hauptort isch Muri. Det isch s Bezirksamt gsii, wo uf Endi 2012 ufghobe worden isch. im Online-Inventar vom Staatsarchiv Aargau uf ag.ch De Bezirk Muri het früener vier Fridesrichterchreis gha. Jetzt sind all die Chreis im Fridesrichteramt Bezirk Muri zämegfasst.Friedensrichterkreise, Kreis XIII uf ag.ch abgruefen am 25. Dezember 2019 De Bezirk Muri het 19 Iiwohnergmeinde. Er isch 138,95 km² gross und het öpe 36'000 Iiwohner.
Iiwohnergmeinde
s Wappe de Name vo de Gmeind d Iiwohner() d Flächii km² 35px|Abtwil  Apel, Apu    4,14 35px|Aristau  Arischtau    8,64 35px|Auw  Au    8,56 35px|Beinwil (Freiamt)  Boiel    11,31 35px|Besenbüren  Bäsibüre   2,38 35px|Bettwil  Bepmel    4,25 35px|Boswil  Bosmel    11,78 35px|Bünzen  Bünze    5,78 35px|Buttwil  Butel, Buttu    4,57 35px|Dietwil  Dietel, Tüetu    5,49 35px|Geltwil  Gältel, Gältu    3,28 35px|Kallern  Challere    2,68 35px|Merenschwand  Merischwand    13,51 35px|Mühlau  Mülau    5,52 35px|Muri  Muri    12,34 35px|Oberrüti  Rüti    5,38 35px|Rottenschwil  Rotteschwil    4,49 35px|Sins  Seis    20,31 35px|Waltenschwil  Waltischwil    4,54  Total (19)    138,96
Veränderige im Gmeindsbstand
1899: Fusion Rotteschwil und Werd  →  Rotteschwil
1940: Fusion Waldhüüsere  →  uf d Gmeinde Bünze und Waltischwil ufteilt
1941: Namesänderig vo Meienberg  →  Sins
1951: Namesänderig vo Beinwil bei Muri  →  Beinwil (Freiamt)
2012: Fusion Bänzischwil und Merischwand  →  Merischwand
Weblink
Fuessnoote
Bezirk Rheinfelden
De Bezirk Ryfälde isch en Bezirk im Kanton Aargau, wo us em Nordweschte vom Kanton besteit. De Bezirk mit em Hauptort Ryfälde isch 112,09 km² gross, het 40'434 Iiwohner (End 2005) un bsteht us em untere Fricktal. D Bevölkerigsdichte liegt bi 361 Iiw./km². Vo de 14 Iiwohnergmeinde vom Bezirk zählet 8 (mit ugfähr 88 % vo de Bevölkerig) zur Agglomeration vo der Stadt Basel.
Iiwohnergmeinde
mini|300px|De Bezirk Ryfälde innerhalb vom Aargau
mini|300px|D Gmeinde im Bezirk Ryfälde
<div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;">
Wappe Name vo de Gmeind Iiwohner(31. Dez. 2014) Flechiin km² 35px|Hellikon  Hellike  796  7,04 35px|Kaiseraugst  Chaiseraugscht  5583  4,91 35px|Magden  Magde  3902  11,04 35px|Moehlin  Mehli  10'771  18,79 35px|Mumpf  Mumpf  1334  3,13 35px|Obermumpf  Obermumpf  1021  5,06 35px|Olsberg  Olschberg  366  4,68 35px|Rheinfelden  Ryfälde  12'897  16,12 35px|Schupfart  Schupfert  758  7,05 35px|Stein  Schtei  3091  2,83 35px|Wallbach  Wallbach  1896  4,55 35px|Wegenstetten  Wägeschtette  1060  7,12 35px|Zeiningen  Zeinige  2264  11,37 35px|Zuzgen  Zuzge  861  8,40  Total (14)  46'600  112,09
Weblingg
Stiller Has
Stiller Has isch es Bärner Ensemble mit em Sänger Endo Anaconda. Si hei bärndütschi u öschtrychischi Texte. Musikalisch sy si vilsytig; ire Stil lat sech vilech am ehndschte mit de Wort vom Endo als eine Art helvetischer Bluesform la beschrybe.Der Aare na – von neun Berner Musikern und ihrer Stadt. Sändig Passage 2 vom Fryti em 27. Oktober 2006 uf Radio DRS 2, Teil 1.
Gschicht
Ggründet worden isch Stiller Has im Mei 1989 vom Endo Anaconda und em Balts Nill, wo dervor scho i de Gruppe Hunger & Trunk, Caduta Massi und Andreas Flückiger & Die Alpinisten zäme sy ufträte. Stiller Has isch i der Chlykunscht-Szene bekannt worde mit teilwys nume minimaler musikalischer Begleitig vom Text. Spetischtens syt 1996 mit der CD Moudi ghöre si aber zu de bekanntischten und erfolgrychschte Schwyzer Bänds. Uf irne Tournée sy si o uf Dütschland und Öschterrych, u 1995 sy si uszeichnet worde mit em Kabarettprys Salzburger Stier und im dütsche Chlykunschtprys mit em Förderprys vor Stadt Mainz.
Syt 2002 ghört der Gitarrischt René Schifer Schafer offiziell zu Stiller Has, wo dervor scho a vilne CD-Ufnahme mitgschaffet het gha. 2005 het der Balts Nill ds Ensemble verla, derfür sy syt der CD Geischterbahn 2006 der Schlagzüger Martin Silver Silfverberg u der Bassischt Samuel Jungen derby.
Stil
Sehr wichtig für Stiller Has isch der massigi Endo Anaconda mit syre gwaltige Stimm. D Begleitig isch oft sehr sparsam, was füfzäh Jahr lang der vilsytig Balts Nill het prägt gha, wo mal Schlagzüg, mal Gitarre, mal Mundharmonika, mal Keyboard gspilt het, aber o mängisch mitgsunge.
Der Musigstil lat sech i kei traditionelli Schublade la verruume. Gwüss gits mal typische Blues wi im Stück Blaue Mäntig, aber denn gits o Aakläng a Rock, Rock ’n’ Roll, Volksmusig, Balladenen oder Country.
Vil Texte vo Stiller Has gäbe den eifache Lüt im trischten Alltag e Stimm. Wytbekannt isch der sträng korräkt Abwart Hene, wo schliesslech mit der Monetsmiete vom ganze Block abhout. Der Endo singt vo den oft unerfüllbare Sehnsücht: «Ha Sehnsucht nach em Süde, nach em blaue Meer, – ’s längt höchschtens bis a Murtesee, u am Murtesee ligt Schnee» (Süde). Und är singt vo sym tröie Begleiter, em Moudi, also em Kater: «Angeri Chatze würde Whiskas nä, i ha ne Moudi, däm muesch bständig Whisky gä» (Moudi). Alli Texte zeichne sech dür ne subversive Witz uus, was so wyt cha gah, das es eigetlechi Nonsense-Texte git: «Im Fensterkreuz baumelt ein General, weil Hängen jetzt Mode ist, verdammt noch mal!» (Erstickt der Kanari).
Diskografie
Studio-Albene:
Stiller Has' (1989 als Kasette, vergriffe, 2001 als CD nöi useggä)
Der Wolf ist los (1991)
Landjäger (1994)
Moudi (1996)
Chole (1998)
Walliselle (2000)
Stelzen (2002)
Geisterbahn (2006)
20 goldige Hasensongs (2007)
Live-Albene:
Live auf Moudi Tour (1996, vergriffe)
Poulet Tour (2004)
Singles:
Giele (1995)
Summer (1996)
Fisch (1998)
Walliselle (2000)
Quellene
Links
Syte vo Stiller Has – mit Hörprobene
Kategorie:Schwiizer Band
Kategorie:Alemannische Musiker
Krementschuk
thumb|left|300px|Lenin-Statue im Zentrum von Krementschuk
thumb|right|300px|Der Dnjepr in Krementschuk
Krementschuk (ukrainisch Кременчук, russisch Krementschug bzw. Кременчуг, polnisch Kremeńczug) isch e Handels- un Induschtristadt in de zentralukrainische Oblast Poltawa. Si lit ugfähr 300 km südöschtlich vo Kiew uf beide Siite vom Dnepr. De Name vom Ortes chunnt vom ukrainische Wort kremin (Flinte).
Gschicht
Uf em Gebiet vo de Stadt Krementschuk het ma Sidligsspure bis ins 5. Jh. v. Chr. gfunde. S genaue Gründigsdatum vo de hütige Stadt isch umschtritte. S git es polnischs Dokument us em Johr 1571, wo de polnisch König Siegismund II. drin befihlt, an dere Stell, wo hüt Krementschuk isch, es Fort z baue. Dodemit het er im öschtliche Grenzberiich vom polnische Iiflussgebiet d Region gege Überfäll vo de Tatare schütze welle. S git aber Zwifel, ob s Fort wirklich je bauet wore isch. Viliicht het ma die Feschtig erst 1596 bauet.
Persönlichkeite
Geburtsort vom US-amerikanische Pianischt un Komponischt Leo Ornstein (1892-2002)
Geburtsort vom Komponischt Dimitri Tiomkin (1894-1979)
Weblink
Informationsportal mit Gschichtsüberblick und aktuelle und historische Foti
Wetter z Krementschuk
Homepage vo de Stadt
Kategorie:Ort (Ukraine)
Brunnen SZ
Brunne isch en Ort am Vierwaldstättersee, wo zu de politische Gmeind Ingebohl ghört. S lit im Bezirk Schwyz vom Kanton Schwyz.
Geografii
Nochbergmainde sind Sisikon und Seelisberg im Kanton Uri; Gersau, Lauerz, Schwyz und Morschach im Kanton Schwyz. Dadezue chund no us em Kanton Nidwalde no Emette.
Westlich vo Brunne flüsst d Muota in Vierwaldstättersee. Vo Brunne us gaht no e Luftseilbahn uf dä Urmibärg, wo än Teil vo de Rigi isch.
Firme
Diä wichtigschte Arbeitgäber i de Gmeind Ingebohl sind dä Zementkonzern Holcim und d Radio Central-Gruppe, wo d Radiostationä Radio Central und Radio Eviva umfasst.
D Holcim hed iri Fabrik im Juni 2008 zuetaa, de Steibruch z Underschönebuech wird allerdings wiiterbetribe. S Holcim Areal entlang vu de Gotthardbahn isch mittlerwiile a de Schwyzer Kantonalbank übergää wordä, was mit em Areal und mit dem vu de ehemalige Lagerhüser zwüsched em Holcim Areal und em Bahnhof passiert, isch unklar.lueg au under Brunnen Nord
miniatur|left|d Bundeskapelle z Brunne
Lüüt, wo z Brunne uf d Welt cho sind
Othmar Schoeck (1886–1957), Komponischt
Lüüt, wo z Brunne gstorbe sind
Muetter Maria Theresia Scherer (1825–1888), erschti Provinzoberin vum Chloschter Ingebohl
Weblink
Portal vo de Gmaind Ingebohl-Brunne
Brunne uf myswitzerland.com
Fuessnoote
Kategorie:Ort (Kanton Schwyz)
Niederrohrdorf
Niderroodlef, bi Usswärtige Niderroordorf, amtlich Niederrohrdorf, esch es Dorf ond e Iiwonermeind im Aargau. Es liit im Bezirk Bade ond gränzt a Fislischbach, Stette, Oberroodlef, Melige ond Remetschwiil.
Zu Nederroodlef ghöred zwöi Wiiler, Holzrüti ond Vogelrüti.
Niderroodlef het 3037 Iiwohner (Stand 2007). S Wachstum esch gross vo dere Gmeind, wills e grossi Aazahl a Neuboute git.
Niderroodlef het zwöi Chendergärte, zwöi Primarschuelhüüser, eis Sek- ond Realschuelhuus (s Schuelsystem esch genau gliich wie em ganze Aargau). D Bezerkschüeler bsueched d Schuel z Bade oder Melige.
Vercheer
mini|links|Vercheerschreisel am Dorfiigang
Niderroodlef liit a de Kantonsstrooss vo Brämgarte uf Bade und isch dur zwöi Poschtautolinie as öffetlich Vercheersnetz aagschlosse.
De nööchscht Autobaanaaschluss isch nördlich z Dättwil bi Bade zur A1, rund föif Kilometer vom Dorf ewägg.
Literatur
Weblink
Homepage vo de Gmeind Nederroodlef
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Aargau)
Kategorie:Bezirk Bade
Saastal
mini|s Stellihorn im Saastal
mini|s Allalinhorn
S Saastal ésch e Talschaft ém Owwrwallis, de ditschsprochig Oschtteil vum Kanton Wallis én d Schwiz. De Hoiptort ésch Saas-Grund. S Saastal ésch de öschtlich Zweig vum Vischpertàl, wos sich drin métm weschtlich geleje Mattertal, öi Zermattertal odr no Nikolaital, bim Ort Stalde vreint. Zsamme durchziihe selli Täler, wie bis zuem Matterhorn un de südlich vun de Mischabelkette geleje Monte Rosa (de zweitheechscht Alpegipfel) uffstige, de zweitgreescht Konzentration vun Véertöisichr én d Alpe noochm Mont Blanc-Massiv.
Bekannt isch s Saastal zeerscht dur de Skiort Saas Fee, de Nähe zuem Mattertal mit Zermatt un de Zuegang zue de alpinistisch interessanti Gebiete vun de Mischabelkette métm heechschte grenzferne Gipfel vu da Schwiz, de Dom.
Im Joor 1851 het de Domherr Peter Joseph Ruppen "Die Chronik des Thales Saas" gschribe, wo hüt no als da Standartwerch öbers Saastal gelt. Grundlaag bildet d Ufzaichnige vom Dekan Peter Joseph Zurbriggen. Spöter hend de Notar Alois Zurbriggen und de Pfarrer Imseng die Chronik erwiteret und ergänzt.
Bis zum Joor 1893 het s Saastal mit de Gmainde Almagell, Balen, Fee und Grund en anzigi Pfarrai bildet, mit de Chile im Saas-Grund.
Dialekt
Es Biischpil wiemer im Saastal schwätzt und dänkt:
"Es wird nit empfohle ins Saastal zga will da fascht zganz Jahr uber di Bärejagd am löife isch. In de Zit is relativ gfährlich in das Tälli zga, mu chennti entweder vo eme Bär human erschosse wärde oder aber vo eme Saasi zerfleischt wärde."
Weblink
Saas, ischi Heimat uf saas-ischi-heimat.ch
Kategorie:Geografii vom Kanton Wallis
Kategorie:Tal (Schwiiz)
Thur (Schweiz)
D Thur (IPA: ) isch nebet em Rhii de längst Fluss i de Ostschwiz.
De Name Thur werd uf die indogermanisch Wortwurzle dhu- "haste, pressiere" zruggfüert.
D Thur entspringt im Obertoggeburg bi Wildhuus (Wildhuser Thur) und Unterwasser (Säntisthur), wobi sich die baide Flüssli bi Unterwasser verainiget. Bikannt sind die imposante Thurwasserfäll vode Säntisthur bi Unterwasser. D Thur flüsst im Oberlauf dur s Toggeburg und im Unterlauf dur de Kantoo Thurgau, wo noch dem Fluss benennt isch.
Die wichtigste Nebeflüss sind de Necker vom Oste, wo bi Lütischborg i d Thur ine flüsst, denn chunnt vo Süde her d Glatt bi Oberbüre. Z Bischofszell flüsst den d Sittere i d Thur und denn no bi Frauefeld d Murg, wo ide Römerzit d Grenze zwüschet de Provinze Gallie und Rätie bildet het. D Thur selber flüsst bi Ellike in Rhii.
Vo de Quele vo de Säntisthur bis zude Mündig in Rhii ine messt d Thur öpe 130 km, devo sind 68 km im Kantoo Sanggale, 42 km im Kantoo Thurgau und die unterste 19 km im Kantoo Züri.
Nebeflüss vo de Thur
D Wissthur (bi Stai)
D Lutere (bi Noi Santihann)
De Diepfurterbach (bi Diepfert)
De Negger (bi Lütischborg)
De Gonzebach (bi Lütischborg)
D Uze (bi Niderozwil)
D Glatt (bi Oberbüre)
D Settere (bi Sitterdorf)
De Giesse (bi Amlike-Bissegg)
De Chemibach (bi Pfy)
D Murg
Literatur
Markus Hostmann. 2009. Befreite Wasser: Entdeckungsreisen in revitalisierte Flusslandschaften der Schweiz. Zürich 2009,  Rotpunktverlag
Weblink
De Pegel z Andelfinge
Kategorie:Fluss (Schwiiz)
Kategorie:Rhynäbefluss
Kategorie:Geografii vom Kanton Sanggalle
Kategorie:Geografii vom Kanton Thurgau
Kategorie:Geografii vom Kanton Züri
Kategorie:Toggeborg
Churfirsten
D Churfirschte oder Churfürschte (IPA: []) sind e Chetti vo sibe relatiiv junge Chalchstaibärge. Si laufet im Norde nöd allzu gääch is Toggeburg us, im Süde aber fallets fast senkrecht in Walesee (419 m ü.M.) ab. Si sind s Woorzaiche vom Toggeburg.
Näme
D Näme vode sibe Churfürste sind vo Oste noch Weste: de Chäserrogg (IPA: []; 2'262 m), de Henderrogg (IPA: []; 2'306 m), de Schiibestole (IPA: []; 2'234 m), de Zuestole (IPA: []; 2'235 m), de Brisi (IPA: []; 2'279 m), de Frümsel (IPA: []; 2'263 m) und de Seluu (IPA: []; 2'205 m). D Bergchetti setzt sich den in Weste fort mit: Wart (2'068 m), Schäär (2'171 m), Nägeliberg (2'163 m) und Liistchamm (2'101 m).
Turismus
Vo Unterwasser us fart e Standsailbaa uf de Iltios (IPA: []) und vo döt us schwebt e Gondelbähnli uf de Chäserogg, wos e Restarant anegstellt hend. E Schiipiste för güebti Schiifahrer füert zrugg an Iltios wos au Schiilift för Afänger het. Well de Berg uf drai Site stail abfallt, tar Piste uf kann Fall verlo werde. Im Summer werd en Erwanderig vomene Churfirst mitere prächtige Uusicht über d Alpe und de Bodesee belohnt.
Höhlene
Am Seluu isch s Wildemannliloch, e Höhli wo ide Staizitt benutzt woren isch. Me ninnt au aa, ass de Johannes Seluner i dere Höhli glebt gha het. S Gebiet isch es Karschtgebiet. Drum häts det hunderti Schächt, Löcher und Höhlene. S sind scho e paar z Tod gheit oder im Winter dur de Schnee iiproche.Wenn der Berg Menschen verschluckt: Wilerin verliert Partner auf Schneeschuhtour im Toggenburg und warnt nun vor Karstlöchern. In: St. Galler Tagblatt (online), 11. März 2023 E paar vo de wichtigschte sind i de Tabäle:Hans Stünzi: Höhlenforschung auf der Gamsalp in: Höhlenforschung in der Schweiz 4/2010.
+NameNummereTüfi (m)Lengi (m)FlurChrinnloch43210BreitenalpIishöhliT1Köbelishöhli5462372HinderselunLangwiitischachtN1170200NeuenalpLuftbildlochT22145320OberplisaMuelten-Dunnerloch174300HinderselunOfenloch15QuartenRauchloch280544Selamatt/MittelstofelRingquäle332000VoderbetlisSchachtO17188446Gamsalp/StiglenSchnapslochT25171305OberplisaSchluchtO8094480Gamsalp/StiglenSeichbergloch5862480SeichbergwaldSelunhöhlesystem5076407Breitenalp/ChalttobelSibirschacht327691ZuestollStumpendunnerloch140Alt St. JohannWartdunnerloch177210HinderselunWidmannlisloch2,4150Alt St. Johann?O91/O921141040UnterplisaBöschendunnerloch
S Gebiet isch vo de Forscher i Zone itäilt worden. Für jede Bärgrugge oder Karre gits en Buechstabe. So isch T14 di 14. Höhli, won i de Zone T gfunde worden isch. Die öschtliche Gebiet wärded vo de Arbetsgmäinschaft für Speläologie Rägischdorf (AGS-R) undersuecht, de Weschte vo de Oschtschwiizer (OGH) und de Toggeburger Gsellschaft für Höhleforschig (TGH).
Belder
Weblink
Fuessnote
Kategorie:Berg (Schwiiz)
Kategorie:Geografii vom Kanton Sanggalle
Kategorie:Toggeborg
Kategorie:Ostschwiz
Kategorie:Wohrzeiche
Kategorie:Sarganserland
Kategorie:Wildhuus-Alt Santihann
Schlacht bei Näfels
D Schlacht bi Näfels (Kanton Glarus/Schwiiz) hät am Dunnschtig, 9. April 1388 schtattgfunde. Sie isch di letscht Schlacht gsii im Konflikt zwüsched de Habsburger und de Eidgenosse.
Gschicht
Wenigi Wuche nach dr Schlacht bi Sempach sind d Eidgenosse vors öschterriichisch Schtädtli Weesen am Walesee zoge und händs bsetzt. Au d Glarner händ sich gege d Öschterriicher erhobe, wil die im Glarnerland no Recht bsässe händ. Am 11. März 1387 händ d Glarner ihres erschte eigene Landgsetz gschribe.
D Öschterriicher händ sich das nöd gfalle laa und händ im Februar 1388 d Schtadt Weese überfalle. I dr Nacht händ habsburgfründlichi Bürger öschterriichischs Chriegsvolch i d Schtadt glää. Di eidgenössischi Bsatzig isch im Schlaf überrascht und umbraacht worde (Mordnacht vo Weese).
S öschterriichische Heer vo 600 Maa zu Pferd und gege 6'000 Maa Fuessvolch, wo in Weese zämezoge gsii isch isch is Linthtal iibroche und hät am 9. April 1388 di vo nur 300 Glarner verteidigti Linie durbroche. D Öschterriicher sind druuf plündernd s Tal ufe drunge und händ Näfels, Mollis, Netstal und Glarus überfalle. D Glarner, verschtärcht dur einigi Urner und Schwyzer, wo trotz Schnee und Rege über de Pragelpass z Hilf choo sind, händ sich hinder Näfels am Rautiberg gsammlet. wo di habsburgische Hauptlüüt die chlii Schtriitmacht erblickt händ, händs ihre Truppe zämezoge, die bereits mit Plündere beschäftigt gsii sind, und händ die öppe 600 Eidgenosse aagriffe. Schtei und Felsblöck sind druuf i d Riitertruppe vo de Öschterriicher gsaust. D Glarner händ d Verwirrig bi de Finde uusgnützt und händs i d Flucht tribe; viili gfinded im Sumpf bi Weese de Tod.
Nach dr Schlacht händ beidi Parteie de Fride gsuecht, wo zerscht emal uf sibe Jahr feschtgsetzt worde isch. Bevor er abgloffe isch, isch er 1394 uf wiiteri zwänzg Jahr verlängeret worde. Habsburg hät uf alli Recht i de acht alte Orte verzichtet und hät eso de Zuegang zu de Alpepäss verlore.
hütigs Bruuchtum
Sitdem isch im Kanton Glarus jede erschti Dunnschtig im April en kantonale Fiirtig und es findet de Näfelser Fahrt schtatt, wo d Glarner und Glarnerinnen zu Fuess uf Näfels ziehnd und deet mit ere Fiir dr Schlacht gedenked.
Z Näfels stoot es Dänkmool wäge däm Ereignis.
Kategorie:Schwiizer Habsburgerchrieg
Näfels
Näfels
Kategorie:Immateriels Kulturerb vo der Schwiiz
Peter Weber
thumb|right|150px|Peter Weber "Der Wettermacher"
De Peter Weber (* 22. April 1968 z Wattwil im Toggeborg, Schwiz) isch e Schwizer Schriftsteller und e Jazz-Musiker, wa de Grund isch, as er sini Lesige gern mit Musig understriiche loot. Sin Wonort isch Zöri.
Ane 1992 het de Peter Weber d Autoregruppe Netz uf d Bai gstellt, sin erst Roman Der Wettermacher isch ane 1993 usechoo und findet no hüt immer no e üsserst gueti Kiritk i de Literaturwelt. Dodri beschriibt er d Chindhait und d Juget vom "Wettermacher" im Toggeborg und s Zöri, imene Tütsch, wo biwusst vome strenge Hochtütsch abwiicht und nöd nu Helvetisme sondern au immer wider ganzi Fetze vom Toggeborger Tielekt enthaltet. Sini Sprooch isch dereweg poetisch und musikalisch, as d Kritiker mainet, as sin Roman Die melodielosen Jahre de Titel zu unrecht hebi. Ane 2008 het er de Alemannisch Literaturpriis öbercho.
Büecher
Der Wettermacher. Roman 1993.  Suhrkamp Verlag Frankfurt am Main. (2005/06 i d Raie Schweizer Bibliothek ufgnoo).
Silber und Salbader. Roman 1999.  Suhrkamp Verlag Frankfurt am Main.
Bahnhofsprosa. Miniature 2002.  Suhrkamp Verlag Frankfurt am Main.
Die melodielosen Jahre. Roman 2007. Suhrkamp Verlag Frankfurt am Main.
Essays
Die Schweiz ist eine Stadt, die deutsche Sprache ein Geschehen, i: BELLA triste Nr. 6, 2003
Wie Roman Signer die Lachse in die Ostschweiz lockte. Eine Fantasie, in: Beat Wismer / Stephan Kunz / Sibylle Omlin (Hrsg.): Muscheln und Blumen. Literarische Texte zu Werken der Kunst, Zürich 2003, S. 341-345.
Aus dem Toggenburg nach Berlin Alexanderplatz. Ein Spracherweckungserlebnis mit Alfred Döblin und seine späten Folgen (Aatrittsreed zum Stadtschriiberamt z Berge-Enkheim, 3. September 2004), i de: NZZ, 27. September 2004.
Priise und Uuszaichnige
1993: Literatur-Förderpriis vode Jürgen-Ponto-Stiftung, för Der Wettermacher
1994: Literatur-Förderpriis vode Freie Hansestadt Breme, för Der Wettermacher
2000: Priis vode Schwizerische Schillerstiftig, för Silber und Salbader
2002: Kulturelli Uszaichnig vom Kantoo Zöri (Werkjahr)
2004: Stadtschreiber des Frankfurter Stadtteils Bergen-Enkheim
2007 Solothurner Literaturpriis
2008 Schillerpriis vo de Zürcher Kantonalbank, för Die melodielosen Jahre
2008: Alemannisch Literaturpriis, för Die melodielosen Jahre
Literatur
Andreas Mauz: Peter Weber. Chroniqueur des monts et des sons. In: FEUXCROISES. Littératures et Echanges culturels en Suisse. Revue du Service de Presse Suisse. 7, 2005, S. 73–89 (Dossier, französisch).
Weblink
Peter Weber auf culturactif.ch
Kategorie:Literatur uf Dütsch
Kategorie:Literatur (21. Joorhundert)
Kategorie:Literatur (20. Joorhundert)
Kategorie:Jazz-Musiker
Kategorie:Pianist
Kategorie:Autor
Kategorie:Sanggaller
Kategorie:Maa
Kategorie:Läbigi Person