mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
S/2003 J 2
S/2003 J 2 isch dr usserscht bekannt Mond vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 2 isch am 5. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández un Henry H. Hsieh entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bei de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 2 bezaichnet.
Bahndate
S/2003 J 2 isch de bislang usserst bekannt Mond vum Jupiter. Er umchraist de Planet ime middlere Abstand vu 29.541.000 km in 979 Däg, 23 Stund un 46 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2255 uf. Mit ere Naigig vu 160,638° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Er ghört kainere bekannte Gruppe vu Monde a, wo de Jupiter auf ähnliche Bahne umchraise.
D'Grenze vu im Jupiter sinem gravitative Ifluss wird dur d'Hill-Sphäri defineert, dere ihr Radius etwa  betrait. Debi sin  un  vu im Jupiter sinere große Halbax un Masse, un  d'Masse vu de Sunne. Dodemit ergibt sich ä Radius vu rund 52 Mio. Kilometer. S 2003 J 2 entfernt sich uf sinere exzentrische Bahn bis zue 36 Mio. km vum Jupiter. Möglicherwiis gen noch witter entfernti Monde verlore.
Physikalischi Date
S/2000 J 2 bsitzt ä Durchmesser vu etwa 2 km. D'Dichte vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch.
Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si schinbari Helligkait betrait 23,2m.
Kategorie:Jupitermond
S/2003 J 4
S/2003 J 4 isch ein vu de ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 4 isch am 5. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández un Henry H. Hsieh entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 4 bezaichnet.
Bahndate
S/2003 J 4 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.930.000 km in 755 Däg, 5 Stund un 46 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,3618 uf. Mit ere Naigig vu 149,581° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 4 de Pasiphae-Gruppe, bnennt nooch em Jupitermond  Pasiphae, zuegordnet.
Physikalischi Date
S/2003 J 4  besitzt ä Durmesser vu etwa 2 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch.
Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si schinbari Helligkait betrait 23,0m.
Kategorie:Jupitermond
Wehr
De Usdruck Wehr bezaichnet folgendes:
Wehr (Wasserbau), ä wasserbaulichi Irichtig zum Staue vu Wasser
Widerstand, Verteidigig (sich zur Wehr setze)
e Waffe (veraltet), Schutzirichtig (vgl. Liedtext vom Martin Luther; „Ein feste Burg ist unser Gott, ein gute Wehr und Waffen...“)
Umgangssprooch oder Churzform fer Firwehr
es alts dütsches Flächemass im Bergbau
Wehr bezaichnet folgendi Ortschafte:
Wehr (Baden), ä Stadt im Landchrais Waldshuet in Bade-Württebärg, Dütschland
Wehr (Eifel), ä Gmai im Landchrais Ahrwiler in Rhinland-Pfalz, Dütschland
Wehr, en Ortstail vo de Gmaind Palzem, Rhyland-Pfalz, Dütschland
Wehr, en Ort i de Gmaind Selfkant, Nordrhy-Westfale, Dütschland
Wehrhalden, en Ortstail vo de Gmaind Herrischried, Bade-Württebärg, Dütschland
Wehr isch de Familiename vo folgende Persone:
Albert Wehr (1895–1987), en dütsche Politiker (SPD)
Elke Wehr (1945/6–2008), e dütschi Übersetzeri
Elke Wehr (Schauspielerin) (* 1968), e dütschi Schauspileri
Gerhard Wehr (* 1931), en dütsche evangelische Theolog und freie Schriftsteller
Gunhild von Schönau-Wehr (1891–1981), e dütschi Maleri
Hans Wehr (1909–1981), en dütsche Arabist
Julius Wehr, en preußische Landrat
Lothar Wehr (* 1958), en katholische Theolog
Marcel Wehr (* 1990), en dütsche Fueßballspiler
Marco Wehr (* 1961), en dütsche Physiker und Tänzer
Mathias Wehr (* 1984), en dütsche Dirigent und Klarinettist
Matthias Wehr (1892–1967), en dütsche katholische Theolog, vo 1951 bis 1966 Bischof vo Trier
Norbert Wehr (* 1956), en dütsche Publizist
Oskar Wehr (1837–1901), en dütsche Ritterguetsbsitzer und Politiker (NLP), MdR
Otto Wehr (1886–1960), en dütsche evangelische Pfarrer, Superintendent und Persönlichkeit vo de Bekännende Chirche im Saargebiet
Philipp Wehr (1906–1960), en dütsche Politiker (SPD)
Sabine Wehr-Hasler (* 1967), e dütschi Snowboarderi
Lueg au:
Wehrchille St. Arbogast, e Chille z Muttenz im Kanton Basel-Land, Schwiz
Wehrmacht, d Bezaichnig för d Armee im nationalsozialistische Dütschland
Wehra, en Fluss im südwestliche Südschwarzwald, Bade-Württebärg, Dütschland
Wer
Ver
S/2003 J 5
S/2003 J 5 isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 5 isch am 6. Februar 2003 vu de Astronomen Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna,  Yanga R. Fernández un Henry H. Hsieh entdeckt worre.
Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 5 bezaichnet.
Bahndate
S/2003 J 5 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.495.000 km in 738 Däg, 17 Stund un 31 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2478 uf. Mit ere Naigig vu 165,247° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 5 de Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Carme, zuegordnet.
Physikalischi Date
S/2000 J 5  besitzt ä Durchmesser vu etwa 4 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch.
Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si schinbari Helligkait betrait 22,4m.
Kategorie:Jupitermond
S/2003 J 9
S/2003 J 9 isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 9 isch am 6. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández un Jan Kleyna entdeckt worre.
Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 9 bezeichnet.
Bahndate
S/2003 J 9 umchreist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.884.000 km in 733 Däg, 6 Stunde un 58 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2632 uf. Mit ere Naigig vu 165,079° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 5 de Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Carme, zuegordnet.
Physikalischi Date
S/2003 J 9  besitzt ä Durmesser vu etwa 1 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch.
Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si schinbari Helligkait betrait 23,7m.
Kategorie:Jupitermond
S/2003 J 10
S/2003 J 10 isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 10 isch am 6. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna un Yanga R. Fernández entdeckt worre.
Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 10 bezaichnet.
Bahndate
S/2003 J 10 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.041.000 km in 716 Däg un 6 Stund. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,4295 auf. Mit ere Naigig vu 165,086°  isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 10 de Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond  Carme, zuegordnet.
Physikalischi Date
S/2000 J 10  besitzt ä Durmesser vu etwa 3 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch.
Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si schinbari Helligkait betrait 23,6m.
Kategorie:Jupitermond
Kore (Mond)
D Kore (Jupitermoo XLIX) isch ain vu de ussere Zwergmonde vum Planet Jupiter.
Entdeckig
D Kore (S/2003 J 14) isch am 8. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt und Jan Kleyna entdeckt worre. Der Mond isch noch de griechische Göttin Kore binennt, sini Entdeckigsbinennig vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU isch S/2003 J 14 bezaichnet.
Bahndate
D Kore umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 24.011.000 km in 779 Däg, 4 Stunde un 19 Minute. D Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,3351 uf. Mit ere Naigig vu 144,529°  isch d Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird d Kore de Pasiphae-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Pasiphae, zuegordnet.
Physikalischi Date
D Kore besitzt ä Durmesser vu etwa 2 km.  D Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch. Si wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneliecht werre reflektiert.
Wie bi allene ussere, chleine Jupitermönd sin die Date iber die physikalische Eigeschafte sehr usicher. Sälli Mönd sin so chlei, dass si au in dr gröschte irdische Teleskope numme e winzigs Liechtpünktli sin. Si sin au sowit ewegg vum Jupiter, dass keini vu dr bisherige Jupitersonde e Vorbiflueg undernumme het. Doher wird sich - es isch wohl uf längeri Zitt kei Sonde meh bim Jupiter - die schlecht Datelag au in de nächschte Johrzehnte nit ändere.
Kategorie:Jupitermond
S/2003 J 23
S/2003 J 23 isch ain vu de ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 23 isch am 6. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna un Yanga R. Fernández entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 23 bezaichnet.
Bahndate
S/2003 J 23 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.563.000 km in 732 Däg, 10 Stund un 34 Minute. D' Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2714 uf. Mit ere Naigig vu 146,314° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 23 de Pasiphae-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Pasiphae, zuegordnet.
Physikalischi Date
S/2000 J 23 besitzt ä Durmesser vu etwa 2 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch.
Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si schinbari Helligkait betrait 18,7m.
Wie bi allene ussere, chleine Jupitermönd sin die Date iber die physikalische Eigeschafte sehr usicher. Sälli Mönd sin so chlei, dass si au in dr gröschte irdische Teleskope numme e winzigs Liechtpünktli sin. Si sin au sowit ewegg vum Jupiter, dass keini vu dr bisherige Jupitersonde e Vorbiflueg undernumme het. Doher wird sich - es isch wohl uf längeri Zitt kei Sonde meh bim Jupiter - die schlecht Datelag au in de nächschte Johrzehnte nit ändere.
Kategorie:Jupitermond
S/2003 J 19
S/2003 J 19  isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 19 isch am 6. Februar 2003 vu dr Astronome Brett Gladman, Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, John J. Kavelaars, Jean-Marc Petit un Lynne Allen entdeckt worre.
Säller Mond het noch kei offizielle Namme erhalde – bi dr Jupitermönd sin säll in dr Regel wiblichi Gstalte us dr grichische Mythologi – sundern wird nooch dr Systematik vu dr Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 10 bezeichnet.
Bahndate
S/2003 J 19 umchreist dr Jupiter ime middlere Abstand vu 23.533.000 km in 740 Däg, 10 Stunde un 5 Minute. D'Bahn wiist e Exzentrizität vu 0,2478 uf. Mit ere Neigig vu 165,153  isch d'Bahn retrograd, d. h., säller Mond beweggt sich entgege vu dr Rotationsrichtig vum Jupiter um dr Planet.
Ufgrund vu sine Bahneigeschafte wird S/2003 J 19 dr Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Carme, zuegordnet.
Physikalischi Date
S/2000 J 19  besitzt e Durmesser vu öppe 2 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch e blossi Muetmassig, falls dr Mond iberwigend us silikatischem Gstei ufbaut isch.
Er wiist e sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloss 4 % vum igstrahlte Sunneliecht werre reflektiert. Si schinbari Helligkait betrait 23,7m.
Kategorie:Jupitermond
S/2003 J 15
S/2003 J 15 isch ain vu de ussere Zwergmonde vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 15 isch am 6. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna un Yanga R. Fernández entdeckt worre.
Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 15 bezaichnet.
Bahndate
S/2003 J 15 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 22.627.000 km in 689 Däg, 18 Stunde un 29 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,1910 uf. Mit ere Naigig vu 146,501° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 15 de Ananke-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond  Ananke, zuegordnet. S/2003 J 15 isch s'usserst Mitglid vu de Gruppe.
Physikalischi Date
S/2000 J 15 besitzt ä Durmesser vu etwa 2 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch.
Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert.
Kategorie:Jupitermond
S/2003 J 16
S/2003 J 16 isch ein vu de ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 16 isch am 6. Februar 2003 von den Astronomen Brett Gladman, John J. Kavelaars, Jean-Marc Petit, Lynne Allen, Scott S. Sheppard, David C. Jewitt un Jan Kleyna entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 16 bezaichnet.
Bahndate
S/2003 J 16 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 20.957.000 km in 616 Däg, 8 Stunde un 38 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2246 auf. Mit ere Naigig vu 148,537° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 16 de Ananke-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Ananke, zuegordnet.
Physikalischi Date
S/2000 J 16 besitzt ä Durmesser vu etwa 2 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch.
Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert.
Kategorie:Jupitermond
S/2003 J 17
S/2003 J 17 isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 17 isch am 6. Februar 2003 vu de Astronomen Brett Gladman, John J. Kavelaars, Jean-Marc Petit, Lynne Allen, Scott S. Sheppard, David C. Jewitt un Jan Kleyna entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 17 bezaichnet.
Bahndate
S/2003 J 17 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 22.992.000 km in 714 Däg, 11 Stunde un 17 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2378 uf. Mit ere Naigig vu 164,917° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 17 de Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Carme, zuegeordnet.
Physikalischi Date
S/2000 J 17 besitzt ä Durmesser vu etwa 2 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch.
Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert.
Kategorie:Jupitermond
Durchmesser
De Durmesser (grich. Diameter) isch d'Entfernig zwische de Schnittpunkte vume Chrais mit ere Gerade, wo dem si Middelpunkt schnidet. De Durmesser vu ere Chugle ergit sich, wenn sälli dur s'Chuglezentrum gschnitte wird, wobi uf de Schnittflächi widerum ä Chrais entstoht.
D'Hälfti vume Durmesser nennt mer Radius. Durmesser isch nit Querschnitt.
right|framed|Die roti Linie isch de Durmesser
S'Verhältnis Umfang (U) vume Chrais zum Durmesser isch d'Chraiszahl  (pi), si isch ugfähr 3,1415926536. D'Formle fer de Durmesser (d) lutet: .
In de Metallverarbaitig cha zum Bispil de Durmesser vu ere Bohrig oder vume Bolze mit em geaignete Messmittel gmesse werre. Dodezue isch s'gmessen Maß mit de Agab uf de Konstruktionszaichnig z'vergliche. De Durmesser entspricht debi im größte Maß, wo rächtwinklig zue de Bohrigs- oder Bolzeax gmesse wird.
Chugeldurmesser werre au bi Sunne, Planete oder Monde agä, wo jewils ä annächerndi Chugle darstelle.
Ä Verallgmainerig isch de Durmesser vume metrische Ruum M in de Mathematik. Er isch defineert als s'Supremum vu alle Abständ vu je zwai Punkt vum Ruum,
Fer Chraise un Chugle in Euklidische Rüüm stimmt sälli Definition mit em obe gnennte geometrische Begriff iberi.
Kategorie:Chreisgeometrii
Oberfläche
De Begriff Oberflächi bezaichnet
d Flächi vu ere Flüssigkait, wo de Flüssigkaitsspiegel markiert; fer die physikalisch-chemische Aspekte lueg Grenzflächi.
d'Gsamthait vu de Fläche, wo ä physikalische Körper vu usse begrenze. (Spezialfall: die zwaidimensional Grenzi zum Ussere vume drideimensionale geometrische Körper).
d'Größi vu de Oberflächi - de Flächeinhalt - gmesse in ere Flächeainhait
in de Möbelindustri ä dünne Belag fer d'Versiegelig vum Korpus gege usseri Iflüss.
im Maschinebau ä dünni Schicht uf eme Trägermetall. Maistens zum Schutz vor Korrosion, us optische Gründe, als Verschliißschutz usw.
Benutzerschnittstelle am Computer/ Display (maistens Benutzeroberflächi, au GUI gnennt).
Es isch z'bedenke, dass de Begriff vu de Oberflächi nit so chlar defineert isch, wie mer naiv anämme chännt.
Die erste baide Definitione werre spätistens im mikroskopische Beriich problematisch.
Do wird's uchlar, was als Oberflächi anzsähe isch, denn ä „Begrenzig vum Körper“ isch nimmi z'entdecke. D'Oberflächeatome sin kaini scharf begrenzte Chugle.
Liicht iz'sähe isch die Problematik z. B. au bi Wolke oder de Sunne.
Pasiphae-Gruppe
D' Pasiphae-Gruppe isch ä Gruppe vu Monde vum Planet  Jupiter, wo sich uf ähnliche Bahne bewege.
Die große Halbaxe vu ihre Bahne verlaufe debi zwische 22,8 un 24,1 Millione km, wiise Exzentrizitäte zwische 0,25 un 0,43 sowi Inklinatione (Bahnnaigige) zwische 144,5° un 158,3° uf, wobi d'Monde sich retrograd, d. h. entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter, um de Planet bewege.
Die drizehn Mitglider vu de Gruppe sin (mit zuenämmendem Abstand vum Jupiter):
Eurydome
S/2003 J 23
Hegemone
Pasiphae, de größt Mond un d'Nammensgäberi
Sponde
Cyllene
Megaclite
S/2003 J 4
Callirrhoe
Sinope
Autonoe
Aoede
S/2003 J 14
Anderst wie bi de andere retrograde Gruppe vu Jupitermonde, de Ananke-Gruppe un de Carme-Gruppe, sin d'Bahnnaigige vu de Pasiphae-Gruppe relativ underschidlich. Vermuetlich handelet es sich um ä älderi Gruppe, bi der d'Bahne vu de Mitglider iber sehr langi Zittrüüm hiwegg gravitativ gstört worre sin.
Die International Astronomisch Union (IAU) vergit fer die retrograde Monde vum Jupiter Namme mit de Endig e.
Kategorie:Jupitermond
Ananke-Gruppe
D' Ananke-Gruppe isch e Gruppe vu Mönd vum Planet Jupiter, wo sich uf ähnliche Bahne bewege.
Die große Halbaxe vu ihre Bahne verlaufe debi zwische 19,3 un 22,7 Millionen km, wiise Exzentrizitäte zwische 0,02 un 0,28 sowie Inklinatione (Bahnnaigige) zwische 145,7° un 154,8° uf, wobi d'Mönd sich retrograd, des heisst entgege vu dr Rotationsrichtig vum Jupiter, um dr Planet bewege.
D'Azahl vu de Mitglider betrait zwische acht un sechzehe, je noochdem, wie d'Definition vu dr Gruppe gnau festglegt wird.
Die acht Mönd, wo in jedem Fall dr Gruppe zuegrechnet werre, sin (agordnet nooch zuenämmendem Abstand vum Jupiter):
S/2003 J 16
Mneme
Euanthe
Harpalyke
Praxidike
Thyone
Ananke (dr grösst Mond un d'Nammensgäberi)
Iokaste
Die acht andere Mönd sin:
Euporie
S/2003 J 3
S/2003 J 18
Orthosie
Thelxinoe
Hermippe
Helike
S/2003 J 15
Die International Astronomisch Union (IAU) vergit fer die retrograde Mönd vum Jupiter Nämme mit dr Endig e.
Lueg au
Carme-Gruppe
Pasiphae-Gruppe
Kategorie:Jupitermond
Carme-Gruppe
D' Carme-Gruppe isch ä Gruppe vu Monde vum Planet  Jupiter, wo sich uf ähnliche Bahne bewege.
Die große Halbaxe vu ihre Bahne verlaufe debi zwische 22,9 un 24,1 Millione km, wiise (mit ainere Usnahm) Exzentrizitäte zwische 0,25 un 0,43 sowie Inklinatione (Bahnnaigige) zwische 164,9° un 165,5° uf, wobi d'Monde sich retrograd, des haißt entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter, um de Planet bewege.
Die sibzehn Mitglider vu de Gruppe sin (mit zuenämmendem Abstand vum Jupiter):
S/2003 J 17
S/2003 J 10
Pasithee
Chaldene
Arche
Isonoe
Erinome
Kale
Aitne
Taygete
S/2003 J 9
Carme (de größt Mond un d'Nammensgäberi)
S/2003 J 5
S/2003 J 19
Kalyke
Eukelade
Kallichore
S/2003 J 10 fallt aweng us de Gruppe nus, wil si Exzentrizität mit 0,4295 größer isch, ansunste isch d'Gruppe bemerkenswert homogen.
Die International Astronomisch Union (IAU) vergit fer die retrograde Monde vum Jupiter Namme mit de Endig e.
Lueg au
Ananke-Gruppe
Pasiphae-Gruppe
Kategorie:Jupitermond
Siderisch
De Begriff siderisch het zwai Bedütige:
In de Astronomi haißt 'siderisch' uf d'Fixsterne bezoge. In sällem Fall isch de Begriff ussem latinischen 'sideris' entlähnt, was 'Stern' oder 'Gestirn' bedütet.
S'siderisch Johr (Sternjohr) isch die wohr Duur vum Umlauf vu de Erde um d'Sunne. Nooch ainem siderische Johr stot d'Sunne in Bezug uf d'Sterne wiider an de gliiche Stell vum Himmel. De Mond benötigt fer ai Umlauf um d'Erde ai 'siderische Munät', des sin gnau 27,322 Däg.
In de Parapsychologi wird 'siderisch' in de Ybersetzig vum grichische 'sideros' als 's'Iise betreffend' verwendet.
S'siderische Pendel soll im Ufspüere vu Wasser- oder Metallodere im Bode diene.
Lueg au
Synodischi Periode
Siderischi Periode
Friesische Sprache
Frysisch isch a germanische Sproch, wo si in klennere Gruppa uftoalt:
Weschtfrysisch, wo ma in der holländischa Provinz Frysland redt
Saterfrysisch, wo ma in ra klenna Gmoan im nordwestlicha Nidersaxa redt, und
Nordfrysich, wo ma in Schleswig-Holstei uf da Nordfrysischa Insla und z. T. oh am Feschtland redt.
S Oschtfrisisch z Oschtfrisland isch uusgstorbe un scho syt em 14. Jh. allmeh dur s Niiderdytsch ersetzt wore. Dr letscht Dialekt vom Oschtfrisisch isch s Wangerooger Frisisch gsy, wo in dr 1950er uusgstorbe isch.
Vom Wortschatz, der Grammatik und vom Klang herra lits zwischam Dütscha, im Holländischa und dem Englischa.
In Holland isch Frysisch in dr Provinz Frysland Amtssprooch und im Dytscha ischs als Minderheit anerkannt.
Lueg au
Friesisch-Gesetz
Ekschterni Syte
Nordfriesischs Institut
Fering-Stiftung
Westfrysisch Stiftung
Westfriesischs Radio
Nordfriesischs Radio
Kategorie:Germanischi Sproch
Kategorie:Sprooch (Dütschland)