mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Universidade de São Paulo
mini|Universidade de São Paulo: de Uhreturm uf em Campus
D Uni vo São Paulo (port.: Universidade de São Paulo, abkürzt USP) isch di gröschti Universität vo Brasilie und sogar vo ganz Südamerika. D Uni het 7 "campi" (Campus) usserhalb vo der Stadt, im Bundesstaat São Paulo: zwei i der Stadt São Paulo sälber, und di andere "campi" si i de Städt Bauru, Lorena, Piracicaba, Pirassununga, Ribeirão Preto und São Carlos. S Motto vo dere Uni isch , das heisst sovil wie "d Wüsseschaft siigt".
Speziells
I der USP gits Vorläsige wie a jeder Uni, aber es wird au gforscht und spezielli Fachgebiet witerentwicklet; si isch zimlech bekannt: im sogenannte Academic Ranking of World Universities (2005 Hochschulrangliste vo Wält-Universitäte)[URL]  2005 stoht sogar dinne, die Uni sig die beschti vo ganz Latinamerika.
Allgemein chame säge, dass d USP als beschti akademischi Forsch- und Lerninstituzion agluegt wird. Inre Usgab vo The Times Higher Education Supplement vo 2005 stoht, es sig die 196. beschti Uni vo der Wält. Und im Academic Ranking of World Universities vo 2005, veröffentlecht vo der Jiaotong-Universität, stoht drinne dass d USP zu dr Gruppe vo de 101-152 beschte Unis vo der Wält zelt.[URL]  Zuesätzlech sig d USP di 45. produktivschti Uni vo der Wält.[URL]
D USP isch agäblech di 35. beliebtischti Uni vo der Wält, wemme 7600 Unis i 200 Länder verglicht.[URL]
S Webometrics Ranking of World Universities (Top 200) seit, d USP sigi di beschti Uni vo de BRIC-Staate, das heisst Brasilie, Russland, Indie und China (wo zäme öppe 2,8 Milliarde Iwoner händ).
D USP isch sehr wichtig für Brasilie. Öppe jede 10. brasilianisch Presidänt isch irgendeinisch a der USP gsi, zum Bischpil der Soziolog Fernando Henrique Cardoso oder dr Awalt Jânio Quadros.
Berüemti Persone
Claude Lévi-Strauss
César Lattes
Fernand Braudel
David Bohm
Jean Dieudonné
Anatol Rosenfeld
François Châtelet
Johann Julius Gottfried Ludwig Frank (1834–1841)
Emilio Willems
Gérard Lebrun
Jean Maugüe
Jean-Pierre Vernant
Paul Hugon
Larry Thompson (Chemie)
Egon Schaden
Robert Henri Aubreton
Henrique Fleming
Gilles Gaston Granger
Heinrich Rheinboldt
Warwick Kerr
João Cruz Costa
Paulo C. Chagas
Herch Moysés Nussenzveig
Bernardo Kucinski
Roger Bastide
Sérgio Buarque de Holanda
Ada Pellegrini Grinover
Antonio Candido
Felix Hegg
Victor Goldschmidt
István Jancsó
Emir Sader
Ernesto Giesbrecht
Giorgio Eugenio Oscare Giacaglia
Martial Guéroult
Heinrich Hauptman
Armen Mamigonian
Ernst Wolfgang Hamburger
Heinz Dieter Heidemann
Giuseppe Ungaretti
Giuseppe Occhialini
Pierre Monbeig
Gleb Wataghin
Alessandro Donati
Lambert Meyer
Iacov Hillel
Jaime Pinsky
Newton da Costa
Milton Santos
Vahan Agopyan
Luigi Fantappiè
Mário Schenberg
Kokei Uehara
Claus Leon Warschauer
Aziz Ab'Saber
Paul Arbousse-Bastide
Telêmaco de Macedo van Langendonck
Valdemar Setzer
Weblink
Homepage vo dere Universidät
Fuessnote
Kategorie:Hochschuel z Brasilie
Pasto
San Juan de Pasto isch d Hauptstadt vom Departemänt Nariño im Süde vo Kolumbie.
Pasto het öppe 450'000 Iwoner. S isch i de Trope uf em erste Breitegrad Nord, s'Klima in Pasto isch relativ chüel, wills uf öppe 2500 Meter überem Meer ligt. D'Landschaft isch sehr grüen. Vor Stadt us us gseht me der Vulkan Galeras. Pasto isch au relativ nöch bi Ecuador.
Pasto isch 1539 gründet worde vom spanische Eroberer Lorenzo de Aldana; die iheimische "Indianer" händ d'Stadt denn "los pastos" gnennt.
Es tüpisches Ässe vo de Region isch s'"Cuy", en Art Meersäuli wome grilliert. Au bekannt isch der Karneval vo Schwarze u Wiisse (uf schbanisch "Carnaval de Negros y Blancos") wo all Johr im Januar ir Stadt stattfindet - näbem Karneval vo Barranquila der zweitwichtigschti Karneval vo Kolumbie.
Weblink
Offizielli Website
Universidad de Nariño
Photos Carnaval de Negros Y Blancos Pasto
Kategorie:Ort (Südamerika)
Kategorie:Kolumbie
São Paulo
São Paulo  Wappe Fahne 110px|center|Wappe vo São Paulo 140px|center|Fahne vo São Paulo Basisdate Bundesstaat:  São Paulo Koordinate:   Höchi:   Flechi:  1.523 km² (Stadt) 7.947 km² (Metropolregion)EMPLASA: Região Metropolitana de São Paulo - Dados Iiwohner:  11.821.873 (Stadt)IBGE:  19.889.559 (Metropolregion)City Population: Bevölkerig vo der Metropolregion(Stand 1. April 2009)  Bevölkerigsdichti:  7762 Iiwohner/km²  (Stadt) 2502 Iiwohner/km² (Metropolregion) Telefonvorwahl:  05511 Stadtgliiderig:  9 zonas und 31 subprefeituras Offizielli Website:  prefeitura.sp.gov.br Politik Bürgermeister  Gilberto Kassab (PFL) center|300px|Lag vo der Schdadt im Bundesschdaat São Paulo
São Paulo [] (portugisisch för Sankt Paulus) isch d Hauptschdat vom Bundesschdaat São Paulo und di gröschdi Stadt z Brasilie.
Überblick
D Schdat ischs wichdigschte Wirtschafts-, Finanz- und Kulturzentrum vom Land und au en Ort, wo sech sämtlechi Vercherswäg chrüze. Es het da bekannti Universitäte, Teater und Musee.
mini|links|São Paulo
São Paulo isch s gröschde Induschtriizentrum vo Südamerika. I der Schdat sälber wohne ca. 11,82 Millione Mönsche, und mit däm drumume, also die ganzi Agglomeration Grande São Paulo öppe 19,8 Millione (Stand 1. Juli 2009). São Paulo isch öppe die füft- oder sächstgröschti Schdat vor Wält.
Sport
Z São Paulo gits e paar Fuessballverein. I de Stadt stoht s wältwit gröscht private Stadion, s Morumbi-Stadion. S hät e Kapazität vo 80'000 Zueschauer und isch de Spiilort vom FC São Paulo, wo scho sächsmol Landesmeister vo Brasilie worden isch.
Lueg au
Universidade de São Paulo
Weblink
D'Website vo der Schdat (portugisisch)
Dütsches Generalkonsulat in São Paulo
Goethe-Inschtitut São Paulo
Stadtführer (änglisch)
VisitSP Spielraumführer (änglisch)
Digital São Paulo – Linksammlig
Alte Postkarten (änglisch und portugisisch)
SaoPauloPHOTO.com (änglisch)
Es Gedicht vom Mário de Andrade uberd "Seel" vo São Paulo (änglisch)
Fuessnote
Kategorie:Ort (Brasilie)
Kategorie:Millionestadt
Kolumbien
Kolumbie (offiziell República de Colombia oder eifach Colombia) isch es Land im Norde vo Südamerika, wo a Brasilie, Peru, Ecuador, Venezuela und Panama gränzt. Kolumbie isch nach Brasilie das Land mit der gröschte Bevölkerig vo Südamerika und der drittgröschti Schdaat in Latinamerika mit öppe 42,645 Millione Iwoner.
Kolumbie het Küschte am Pazifik und au a der Karibik; dört isch die bekannti Kolonialschdat Cartagena de Indias.
Kolumbie heisst wägem Kolumbus eso.
Bogotá ischd Hauptstadt und s wirtschaftleche und kulturelle Zentrum vom Land.
Gschicht
1804 het sich St. Domingue (hüte Haiti) sälbständig gmacht, und wo um 1810 dr Simón Bolívar und dr Francisco de Paula Santander ä Befreiigschrieg gege Spanie hai afo füehre, si si vo St, Domingue unterstützt worde. Dr Simón Bolívar isch dr erst Presidänt vo Grosskolumbie (Gran Colombia) gsi vo 1821 bis 1830, dr Francisco de Paula Santander zerst si Vizepresidänt und, wo dr Bolívar zruggträte isch, Presidänt. 1830 isch dr Bolívar gstorbe und im Johr druff het sech Grosskolumbie ufglöst in d Staate Bolivie, Kolumbie, Ecuador, Panama, Peru und Venezuela.
Vo 1861 bis 1863 het s z Kolumbie ä Bürgerchrieg ge und, won er fertig gsi isch, si die Vereinigte Staate vo Kolumbie (Estados Unidos de Colombia) gründet worde, wo bis 1886 existiert hai. Sit denn isch s Land as Republik vo Kolumbie bekannt.
Quälle
Kategorie:Land
Kategorie:Staat in Südamerika
Kategorie:Mitgliid i der UNO
Wisen
Wise isch es Dorf und e politischi Gmeind im Bezirk Gösge im Schwizer Kanton Solothurn mit öppe 400 Iwoner (ned zverwächsle mit em Bündner Dorf Wiesen).
Geografi
Wisen isch uf ere Höchi vo 682 m ü.M., öppe 5 km nördlech vor Stadt Olte (Luftlinie). S isch es Huffedorf im Soleturner Jura, grad bim Wisebärg, bim Untere Hauestei-Pass. S Bächli wo dürs Dorf fliesst heisst Eibach und fliesst witer unde i d Ergolz. S Dorf isch 4,8 km² gross. Bi Wise isch au d Froburg und d Wisnerflue.
Gschicht
Wise isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1226 aus Wisen.
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch, Date im Aahang)
Johr  1850  1860  1870  1880  1888  1900  1910  1920 Iiwohner 530  505  474  462  462  346  351  347 Johr  1930  1941  1950  1960  1970  1980  1990  2000 Iiwohner 322  323  329  323  285  354  356  420
De Uusländeraateil isch 2010 bi 4,3 % gläge.
Religion
36,7 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 39,8 % römisch-katholisch.
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää:Bundesamt für Statistik: Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden, Mai 2012 BDP 2,7 %, CVP 25,8 %, EDU 0,3 %, EVP 1,7 %, FDP 12,7 %. GLP 5,7 %, GP 5,7 %, SP 19,7 %, SVP 24,0 %, Suschtigi 1,8 %.
Gmeindspresidänt isch dr Matthias Geiger (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,9 % gläge.
Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 420 Iiwohner 97,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0 % Französisch, 0,2 % Italienisch und 1,9 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Wiise ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.
Suschtigs
1980 isch in Wise en SF DRS-Film dreit worde wo "Faulheit oder Der hinkende Alois" heisst.
Bilder
Weblink
Offizielle Website vor Gmeind Wise
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Soledurn)
Dönerkebab
thumb|Dönerfleisch am Spiess
thumb|Döner in ere Pide
Döner (Churzform vo Dönerkebab, usem Türkische: döner, „dräiend“, und kebap, „Grillfleisch“) isch eis vo de bekanntischte Ässe us der Türkei. S Kebab besteit us grosse Fleischschiibe, wo (mängisch schtarch) mit "Marinade" gwürzt si und wo me in Schichte ufne typisch sänkrächte Schpiess steckt, de grilliert, u de mitemne grosse Mässer dünn abschiblet.
Früener het me nur Schaffleisch brucht, hüt gits d Kebab meischtens au mit Chaubs- oder Rindfleisch.
Büecher
Eberhard Seidel-Pielen: Aufgespießt. Wie der Döner über die Deutschen kam. Rotbuch, Hamburg 1996, 160 S., ca. 10 Fotis, ISBN 978-3-88022-901-3
Aslı Sevindim: Candlelight Döner. Geschichten über meine deutsch-türkische Familie. Ullstein Taschebuech Verlag, Berlin 2005, 240 S., ISBN 978-3-548-26367-0
Leyla Başer: Als der Döner nach Deutschland kam. Rezepte und Anekdoten eines kulinarischen Kulturaustauschs. Südwest Verlag, Münche 2006, 144 S., Bunde, ISBN 978-3-517-06978-4
Weblink
Nährwärtagabe vonere Läbensmittudatebank fddb.info
„Viel Mist reingerührt“, taz, 5. Septämber 2006
„Die Döner-Dröhnung“, FAZ, 16. Novämber 2006 vom Jürgen Dollase
[[URL] Arte zum Tema Döner in Frankrich
Kategorie:Gricht
Kategorie:Fleischigs
Normalhöhennull
__NOTOC__
Normalhöhennull (NHN) isch d Bezugsfläche fir Höchi ybr m Meeresspiegel im Dytsche Haupthöhenetz sit 1993.
Sit dm End vu d 1990er wird in ganz Dytschland s Höchisystem auf Normalhöchi zum Nullpunkt vom Amsschderdamer Pegel umgschdellt. D Höchi in dem System wird in Meter über Normalhöhennull (m ü. NHN) agä. NHN isch igfihrt worde, do fir d Höchi ybr Normalnull s tatsächlichi Schwerifeld vu dr Erd nit brucksichtigt worde isch. Dodemit ändere sich sowohl d bisher westdytschi normal-orthometrischi Höchi (neii Berechnigsmethod) als äui d Normalhöchi vu Ostdytschland (Bezug uf ä neie Pegel).
Jedoch hän aktuelli topografische Karte meischd noch Höchine ybr d alde Bezuegsfläche.
Definition
NHN stellt ä Quasigeoid dar. D Bezugshöchi isch an ainem Nivellementpunkt an dr Kirche Wallenhorst feschdgmacht. D Geopotentielle Kote vu dem Punkt isch 1986 im Rahme vum europäische Nivellementnetz (UELN) ermiddelt worde.
Höhennormal in der DDR
In dr DDR het mr Normalhöchi under dr Bezeichnig Höchi ybr Höhennormal (HN) brucht un als Datum het ab 1958 dr Kronstädter Pegel (z Sankt Petersburg) golte. Di neie NHN-Höchi isch durchschniddlich 12–15 cm höcher. D högschde Abweichige vu d Nivellementspunkt erschder Ordnig liege bi 7–16 cm.Bundesamt für Kartographie und Geodäsie
Weblinks
LVA NRW: DHHN 92
BKG: Höhenreferenzsysteme
Lueg au
Normalnull vor 1993 gültigi Bezeichnig z Dütschland
Höhe über dem Meeresspiegel
Einzelnachweise
Kategorie:Mathematischi Geographii
Stadtkreis
Da Begriff „Stadtkreis“ geit’s en ganz Deitschland – zomendescht offiziell – bloß en Bada-Wirdaberg. So hoißt a Stadt, wo zo koim Landkreis ghairt, also praktisch Gmoid ond Landkreis en oira Persoo isch. En älle andre Bundesländr hoißt’s „kreisfreie Stadt“.
Regla ond Ausnahma
En Bada-Wirdaberg geit’s bloß nai Stadtkreis. Em Landesverwaldongsgsetz (LVG) stoht dren, wer dia send (§§ 8 bis 11): Stuegert, Heilbronn, Karlsruhe, Bada-Bada, Mannheim, Pforzheim, Freiburg ond Ulm. Em Reglfall send d Großstädt au Stadtkreis. (Vo-ra Großstadt schwätzt mr, wenn a Stadt mendeschtens 100.000 Eiwohnr hot.) Abr wia fascht iberaal geit’s au do Ausnahma: Bada-Bada hot bloß knapp 55.000 Eiwohnr ond ischt somit no weit vo dr Zahl 100.000 weg. Uf dr andra Seit geit’s au no a Stadt, wo deitlich ibr 100.000 Eiwohnr hot ond trotzdem koi Stadtkreis isch: Reitlenga mit seine 112.000 Eiwohnr. Des isch sogar de naintgraischt Stadt vo ganz Bada-Wirdaberg.
Wia wird mr Stadtkreis?
D Gmeindeordnong reglet em Paragrafa 3, wia a Gmoid au Stadtkreis werda ko: Se mueß beim Land an Otrag stella, dass se des will. Ond no braucht mr no a extra Gsetz, wo des greglet wird. D Entscheidong leit also beim Landtag.
Landesgsetz, wo dr Begriff vorkommt
Außr en dr Gmeindeordnong ond em Landesverwaldongsgsetz kommt dr Begriff „Stadtkreis“ bloß no en drei andre Gsetz vor, ond zwar en de Landesausführongsgsetz zo de Bundesgsetz ibr
d Grondsichrong für Leit, wo Arbet suechet (SGB II),
d Kendr- ond Jugendhilfe (SGB VIII) ond
Sozialhilfe (SGB XII).
En jedem vo deane Bundgsetz hoißt’s nemlich, dass älle Landkreis ond kreisfreie Städt so gnannte „Träger“ vo dera jeweiliga Sozialleischdong send. Ond bloß, weil’s en Bada-Wirdaberg da Begriff „kreisfreie Stadt“ et geit, hot dr Landtag en seine Ausführongsgsetz – emmer em erschta Paragrafa – da gleicha Paragrafa wia em Bundesgsetz nomol brenga miassa, wo bloß dr Begriff „kreisfreie Stadt“ durch „Stadtkreis“ ersetzt worda isch.
Kategorie:Verwaltig
Kategorie:Humangeografischs Objekt
Kategorie:Stadt
Vogtsburg
Vogtsburg isch de Name vo däne geografische Objekt:
Vogtsburg, d Churzform vo de Stadt Vogtsburg im Kaiserstuhl z Bade-Würtebärg, Dütschland
Sänder Vogtsburg, d Churzform vo de Funkübertragungsstelle Vogtsburg 1, vom Fernmeldeturm Vogtsburg-Totenkopf uf em Totechopf, Kaiserstuel
Vogtsburg, de dütsch Name vo de Gmeind Courchavon im Kanton Jura, Schwiz
Lueg au:
Vogtsberg
Voigtsberg, de Name vo geografische Objekt z Sachse, Dütschland
Lukmanierleitung
D Lukmanierläitig isch ä driipooligi Hochspannigsläitig für 380 Kilovolt. Si füehrt vu Lavorgo im Tessin uf Mettlä bi Eibu im Kantuu Luzärn.
miniatur|Maschte im Stausee uf em Lumanierpass.
Die Stromlaitig isch im Nüünevierzgi fertiggschtellt gsii. Buuherr sind die Zentraalschwiizerische Chraftwärch gsii, und daas, obwool diä Läitig hüt vu dr Aare-Tessin AG für Elektrizität beuufsichtigt wird. Vu Lavorgo bis i d Rüüssebäni in Amschtäg isch si mit speziellä Gebirgsmaschte uusgrüschtet. Uff derä Streggi füehrt si über de Lukmanier, de Pass, wu ihrä dä Namä git. Ä Bsunderhäit isch de Abspannmast im Stausee vu Santa Maria. Bi Disentis überquert si s Vorderrhiital. Ab Amschtäg isch si mit Tonnämaschte uusgrüschtet, will si drii Stromchräis vu det bis uf Mettlä mit sich füehrt. Paralell zu ihrä verlauft jetz d Gotthardläitig. Diä erfüllt ä ähnlichä Zwägg, nämli Strom vu Laufeburg uf d Alpesüdsiite zbefördere. Si füehred mitenand dur s Urner Rüüsstal und rächts em Urnersee nach. Zwüsche Ingäbool und Immäsee tangiered si d Rigi. Jedi vu denä Läitige gahd nachhär ihre äigeti Wäg. Si ändet aber beed in Mettlä.
Kategorie:Stromleitung
Kategorie:Energiiwirtschaft i de Schwiz
Kategorie:Bauwärk im Kanton Tessin
Kategorie:Bauwärk im Kanton Graubünde
Kategorie:Bauwärk im Kanton Uri
Kategorie:Bauwärk im Kanton Schwyz
Kategorie:Bauwärk im Kanton Lozärn
Gotthardleitung
miniatur|En Maschte uf em Gottert.
Sit em 1939 gaat ä 220-kV-Hochspannigsläitig überä Gottert. Si isch hüt für 380 Kilovolt uusgläit und füehrt vu Airolo uf Mettlä bi Eibu. Buuherr sind di Zäntraalschwiizerische Chraftwärch gsii. Im Gottertmassiiv hätme tüpischi Gebirgsmaschte, sogenannti Deltamaschte, iigsetzt. Je nach Gländ hets für jede vu denä drii Doppeldräht und auf für ä Blitzableiter ä äigene Mascht. Susch chännti's passiere, ass zwii Dräht zämechänd. Das gebti meeterhöchi Flamme, und mer müesti de Strom abstellä.
Ab Amschtäg isch s de ä gwündlechi Läitig. Si füehrt wi d Lukmanierläitig dur s Urnerland und denn em Urnersee nache. Di zwii Läitige tangiered de Rigi zwüschä Ingäbool und Immäsee. Si ändet beed im Unterwärch vu Mettlä (wie d Laitige vo Bängge und vo Innerkirche) und wärdet hüt vu d'r Alpiq beuufsichtiget.
Kategorie:Stromleitung
Kategorie:Gotthard
Kategorie:Bauwärk im Kanton Tessin
Kategorie:Bauwärk im Kanton Uri
Kategorie:Bauwärk im Kanton Schwyz
Kategorie:Bauwärk im Kanton Lozärn
Kategorie:Energiiwirtschaft i de Schwiz
380-kV-Leitung Benken-Mettlen
D' 380-kV-Leitig Benke-Mettle isch di wuel umschtrittenschti Hochspannigsläitig vu d'r Schwiiz.
Liniefüehrig
Im Jaar 1909 isch d Stromverbindig vu Sils im Domleschg uf Fällandä vum EWZ fertig wordä. In Bängge het mer aagfange, de Strom mit 'me Underwärch z transformiere und uf beednä Siitä vum Zürisee i d Stadt Züri z schiggä. In Samschtagere befindet sich ä wiiteri Vertäilstaziuu, wu's ä Täil vum Strom tüend abzwiige und i d Frohalp, wu äs Ussequartier vu Züri mit 'me Unterwärch isch. Di bis ietz gnännte Läitigsabschnitt händ praktisch niä für Schlagziile gsorget.
D Kontrovärse im Kantuu Zug
Andersch isch es im Kantuu Zug. D Läitig, wu vu Bängge chunnt, isch ä Gmäinschaftsläitig vu d'r NOK und em EW Züri. Dur ihri Doppeldräht flüüsed Stromspannige vu 220 und 380 Kilovolt. Aawonner beklaged sich über de Elektrosmog. Si händ sich zu 'me Verein zämegschlosse, zum gmäinsam gäge di Energiestrass aaträte. Si wänd zum Bischpil erräiche, ass mer diä Dräht uf d'r Hööchi vu Baar tued under ä Bodä verleggä, was d' Betriiber EWZ und NOK aber ablehnä. Nach langwirigä Verhandligä sind's zum Schluss chuu, ass diä Läitig Gsetzeskonform ischt. S Bundesgricht het ä Chlag vu de Grundbsitzer im Oktober 2006 vom abgwiise.
Si ändet we d Gotthardläitig und d Lukmanierläitig im Underwärch Mettlä bi Eibu im Kantuu Luzärn.
Benken-Mettlen
Kategorie:Energiiwirtschaft i de Schwiz
380-kV-Leitung Sils-Fällanden
D 380-kV-Läitig Sils-Fällande isch e Hochspannigsläitig zwüsched em Domleschg und em Züri Oberland.
Gschicht
Züri isch immer meh gwachse, und dur daas het au de Strombedarf zuegnoo. S EW Züri het in Erwäägig zoge, im Bündnerland äigeni Chraftwärch z etabliere. Ufgrund vu dr geografische Distanz isch klar gsii, ass ä Hochspannigsläitig bruucht, wu ungfäär 120 Kilometer lang isch. Mer hät nuch käi Erfaarig gchaa im Stromtransport über so wiiti Distanze. Bevor di Läitig fertig buut gsii ischt, het ä Puur muetwillig d Dräht duregschnitte. Er isch dr Mäinig gsii, mer häit ihn für d Entäignig z wenig entschädiged. Im Jaar 1909 isch dänn das Buuwerch fertig gsii. D Läitig isch zwii mal vergrössered wordä und cha hüt uf dr ganze Streggi ä Spannigsebeni vu 380 Kilovolt transportiärä. Zwüsche Niderurnä und Mels wird si vu dr SBB mitbenützt. Ihri äinzig Zwüschestaziuu het si z Bängge. Deet zwiigt d Läitig nach Mettlä ab.
Liniäfüerig
Si fangt z hinderscht im Domleschg aa und folgt dänn dr Rhiiebeni bi Chur. Im Sarganserland het si ä markanti Chrüüzig über s Wiistannetal. Si verlauft dänn wiitgehend i dr Ebeni vum Seeztal und folgt em linggä Waläseeufer. Si isch äini vu mindischtens füüf Hochspannigsläitige, wu zäme dur d Linthebeni füered. Ihri Fortsetzig verlauft rächts vom Zürisee und linggs vum Griiffäsee. S ändet a dr Dübedorferstrass bi Fällande.
miniatur|d Läitig bi Grüenige im Zürioberland
Weblingg
Sils-Fällanden
Kategorie:Energiiwirtschaft i de Schwiz
Kategorie:Domleschg
Kategorie:Bauwärk im Kanton Graubünde
Kategorie:Bauwärk im Kanton Sanggalle
Kategorie:Bauwärk im Kanton Züri
Gabriel Andres
Dr Gabriel Andres (* 25. Febber 1925 z Erschtei; † aafangs Septämber 2016 z Stroßburg) isch e Stroßburger Müssiker un e autonomischtische Schriftsteller un Politiker gsi.
Läbe
thumb|right|250px|Dr Gabriel Andres, e elsässische Autonomischt
Dr Gabriel Andres isch am 25. Febber 1925 z Erschtei uf d Wält kumme. Si Vatter isch Schuelmeischter gsii; wu dr Gabriel 5 Johr alt gsii isch, isch d Familli uf Stroßburg umzoge. Vu sinem Vatter het er s Gigespiile glehrt un het scho ase jung dr Wunsch gha, Giigespiiler z wäre. 1942 het er z Stroßburg s Abitür gmacht.
1943 isch er zerscht in dr ditsch Arbeitsdiänscht un drno zu dr Wehrmacht iizoge wore un an verschiidene Ort im Iisatz gsii. 1944 het er im e Ürlaüb z Vorarlbärg Kontakt zu Wiiderständler bikumme un isch mit däne ihrere Hilf iber s Gebirg iber d Liächtesteiner Gränz un in d Schwiz kumme.
1945 het er afange Jura stüdiäre, si Beruefswäg isch aber in d Müssik gange; siter 1950 isch er ins Stroßburger Stedtisch Orcheschter (speter umbnännt in Philharmonischs Orcheschter, noch speter in Orchestre National) iidrätte un as Giiger engagiärt gsii. Siter 1983 isch e in Friähpension gsi.
Aafangsa Septämber 2016 isch er im Alter vu 91 Johr gstorbe.
Politischi Arbet
Dr Gabriel Andres isch Mitgliid vu der Elsässische Volksunion (EVU) sitter dr Afäng vu däre Partei anne 1988. Langi Johr (bis 2007) isch er im Vorstand gsii. Dr isch ab 1989 Redakteer vu dr Zitschrift Rot un Wiss gsii. 1997 het er as Chefredakteer e Brozäss bikumme – wäge me Artikel in dr Rot un Wiss Nr.209, März 1995, wu drin Tatsache im Zämmehang mit em KZ Struthof gleignet wore sii solle. Do isch er as Chefredakteer zruckdrätte, zum diä andere Mitarbeiter vu Rot un Wiss „üs em Grizfiir vu dr Mediä“ rüszhalte. In dr zweite Inschtanz isch er aber freigsproche wore.Harald Noth: Rufmord an einer demokratischen Stimme. (Zum Brozäss gege dr Gabriel Andres)
Publikatione
E Hüffe Artikel in dr Zitschrift Rot un Wiss
Sini Biächer:
Joseph Rossé – itinéraire d’un Alsacien ou le droit à la différence. Jérôme Do Bentzinger 2003
L'orchestre philharmonique de Strasbourg
La débande de l’État centralisateur
Histoire de l’Épuration en Alsace-Lorraine, Colmar 2006, ISBN 2-84960-091-1
Weblink
Autonomismus: Dr Gabriel Andres iber d Identität vu dr Elsässer un iber s neij Europa vu 1997. Mit gritische Bemerkunge zue Alsace d'abord.], Junge Freiheit, 4. April 1997
Nooruef uf josephrosse.com
Quälle
Kategorie:Elsässer
Kategorie:Elsässische Politiker
Kategorie:Literatur uf Französisch
Kategorie:Literatur (20. Joorhundert)
Kategorie:Autor
Kategorie:Maa
Grabenbruch
thumb|200px|Dr Nordatlantischi Rücke zeigt sich uf Island als Oberfläche-Rift
Undere Riftzone (äui Grabebruch, Rift Valley vu engl. Rift: Riss, Spalt) vustoht mr in dr Geologie ä tektonischi Dehnungszone, wu sich Rise in dr Ärdoberflächi bilde. Dr Begriff leit sich vu dr Bezeichnig Rift ab, wu mr in dr Geologie fir schmali Spalte odr Brüch vu dr Ärdkruschd awende duet. Wenn ä Dail vu dr Ärdkruschd entlang vu dr Brüch absinke duet, denno bildet sich ä Grabe odr ä Becke.
Entstehig
Riftzone entstohn an äinere schwache Schdell in dr Lithosphäre, wenn d ozeanischi odr kontinendali Ärdkruschd durch d Konvektionsströmige vum Erdmantel dehnt wird. Wia jedes Material ka d Lithosphäre unter derre Zuegspannig aufrisse.
Kategorie:Geologi