mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Quadratkilometer
Quadratkilometer isch e Flächeynheit. E Quadratkilometer isch d'Flächi vom ne Quadrat mit erer Kantelängi vo je 1 Kilometer u entspricht 1.000.000 Quadratmeter.
D'Abchürzig für Quadratkilometer isch km². Mängisch tuet me ou d'Abchürzig qkm verwände, aber sie entspricht nid dr Norm.
Yheitezeiche: km²
Formuzeiche vor Flächi: A
1 km² = 100 ha = 10.000 a = 1.000.000 m²
Weblink
[URL] änglisch
Kategorie:Masseinheit
Erdmannshöhle
D Erdmannshöhli isch e Charschdhöhli im Wehratal im Südschwarzwald.
Well de Iigang grad öbbe bi Hasel ligt, isch si au unter Hasler Höhli bekannt.
Di erschdi urkundlichi Erwähnig isch vo anne 1755. Ihre Name het si von ere Sage, wonoch in de Höhli Zwärgli, also Erdmännli, läbe un schaffe. De erforschte Teil isch öbbe 2350 Meter lang, aber es het no ne huffe Gäng, wo so eng sin, daß mer nit weiß was no hindedra chunt. 360 Meter dodevo chasch aluege. In de Höhli hets ä huffe Tropfstei, ä chlaine See un au e unterirdische Bach goht dedure. Sällem Bach würd nochgesait, daß e deil vom Wasser vom Eiemer See stammt.
Weblink
d Erdmannshöhli uff de Hasler Websíte (gemeinde-hasel.de)
Die Erdmannshöhle bei Hasel, Südbaden uf erdmannsreich.de (pdf-Datei; 971 kB)
Erdmannshöhle - Haseler Höhle uf [URL]
Kategorie:Berg (Bade-Württeberg)
Kategorie:Hööli
Kategorie:Schwarzwald
Kategorie:Landkreis Lörrach
Kategorie:Saag, Legände
Compact Disc
miniatur|e Compact Disc
D Compact Disc (kurz: CD) isch en optysche Massespiicher, wo in de friehe 80er-Joor für d digitali Spiicherig vo Musik vo de beide Firmene Philips und Sony ygfiehrt worden isch. Spöder isch des Format no erwiitered worde, um nit nur für Musik d Spiicherig zermögliche. Als CD-ROM wird se sit dem au zur Spiicherig vo Date für Computer ygsetzt. E normali Standard-CD fasst entweder 74-80 Minute Stereo-Ton oder 650-700 MB Computerdate.
Ä wiiterentwickleti Version vo de CD isch d DVD.
Weblink
Kategorie:Hardware
Kronenbourg
Kroneburri (offiziell Kronenbourg) isch e Brauerei wu vum Elsàss schtàmmt. Mit ere Johrproduktion vun ungfähr 8 Millione Hektoliter, esch se vun wittem d'r erschte Bierhersteller vum ganze Frankriich.
Gschichte
1664 esch d'Familieunternehme vum Stossburier Geronimüs/Jérome Hatt gegrendet worre
N.B. 's bekànnschte Bier vun Kroneburi heisst 1664, sales esch iweràll vertriiwe.
1850 esch d'Produktion nàch Cronenbourg verlägt worre, een Vorort vun Strossburi. 's Bier isch Hiit in Owernah gebraüt.
Zitter 2000 esch Kroneburi e Filiale vun d'r Firma Scottish & Newcastle
Erschtens sin d'Nome Brasserie Hatt, Tiger Bock, Kronenburg gsi, dann Cronenbourg dann schliessendli Kronenbourg.
Offizielle Websyte
Brasseries Kronenbourg
Kategorie:Kultur im Elsass
Kategorie:Gnussmittel
Kategorie:Getränk
Kategorie:Brauerei
Kategorie:Läbensmittelmarke
Kategorie:Unternähme (Frankriich)
Manati
Manati none|300pxManati un e Chälbli z'Florida Taxonomi Seria  Landwirbeltiir (Tetrapoda) Classis  Söigetiir (Mammalia) Subclassis  Höheri Söigetiir (Eutheria) Superordo  Afrotheria Ordo  Seechüeh (Sirenia) Familia  Manati (Trichechidae) Spezie Karibik-Manati (Trichechus manatus)
Fluss-Manati (Trichechus inunguis)
Afrikanischer Manati (Trichechus senegalensis)
Manati (Familie Trichechidae, Gattig Trichechus) sin riisigi aquarischi Suugtier wo au als Seechüeh bezeichnet werre. Manati sin Pflanzefrässer wo d'meischti Zit ufem Grund grase.
Manati läbe in flachi Schwämbiet in Nord-, Zentral- un Südamerika, in dr Karibik un an dr Chüscht vo Afrika.
D'Spezie Trichechus senegalensis läbt an dr Weschtchüscht vo Afrika, e andri (T. inunguis) an dr Oschtchüscht vo Südamerika, un d'dritti (T. manatus) in dr Karibik un an dr Chüscht vo Florida. Die Spezies cha 4,5 Meter oder lenger werre un läbt in Süess- un Salzwasser. Früher isch s'Manati wege sym Öl un Fleisch gjagt worre, hüt isch's aber gsetzlich gschützt.
left|thumb
D'Manati vo Florida un dr Karibik sin e bedrohti Spezies, obwohl's kei natürlichi Feind hät. D'Mänsche hän syn Lebensruum a de Chüschte un Schwemmbiet ygschränckt; usserdem werre viili Manati vo Motorboot verletzt, oder sä verschlucket Fischfanggrät (Hoke, Metalgwicht usw.). Des Zügs isch meischten harmlos, numme d'Leine chönnet in de Verdauigtrackt inecho un s'Tier langsam umbringe.
Manati sammle sich oft in dr Nächi vo Chernchraftwerki, weg em warme Wasser, un chönnet vo dere Wärmi abhängig werre. Wege dem wandre se nümme i wärmri Gwässer. In letschter Zit hän allerdings e huufe Chraftwerk zuegmacht; weg dem suecht dr U.S. Fish & Wildlive Service nooch andri Möglichkeite s'Wasser für d'Manati z'wärme.
Literatur
Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9
Weblink
Neue Art Seekuh entdeckt? uf stern.de
Bricht iber di nej Art vum Marc van Roosmalen (ängl.)
Kategorie:Säuger
Schweizer Mittelland
mini|s Mittuland (gelb)
mini|es Satellitebiud vom Mittuland
Ds Mittuland (französisch Plateau suisse, abr ou Moyen pays; italienisch Altipiano svizzero, rätoromanisch Svizra bassa) biudet näbem Jura u de Aupe eini vo de drü Grosslandschafte vor Schwyz.
Es macht öppe 30 Prozänt vor schwyzerische Landsflächi us u drinn woone rund 66 Prozänt vor Schwyzer Bevöukerig.
Es umfasst ds teus flachi, wytgehend jedoch hügligi Biet zwische Jura u Aupe u liegt im Mittu uf erer Höchi vo 400 bis 600 Meter über Meer. Es isch die wytus am dichtischti bsiedelti Region vor Schwyz u derdür ou wirtschaftlech u verkehrstechnisch dr bedütendschti Grossruum vom Land. S'Mittuland isch abr ou d'Region vo de meischte Stedt u de grossen Agglomeratione u es isch prägt vor Zersydlig und ere grosse Bevöukerigsdichti.
Näb de geoglogische Gränze i Abgränzig mit de drü Grosslandschafte Aupe u Jura gits no witeri Definitione: Di politisch Grossregion Espace Mittuland beschteit us de Kantön Bärn, Friburg, Nöieburg u Soledurn u isch mit rund 1'745'000 Iwohner eini vo de wichtigere Regione.
Bemerkenswärt isch ou dass d'Dütschschwyzer u di frankophone Schwyzer im Espace Mittuland öppe glichstarch verträtte sy.
Im Gsprööch definiert me s'Mittuland mängisch weniger gnau ou aus "aues wo zwüsche Bärn u Züri isch" oder abr ou "aues wo zwüsche Gämfer- u Bodesee isch.
Kategorie:Region (Schwiiz)
Kategorie:Region (Europa)
Kategorie:Geografii vom Kanton Aargau
Kategorie:Geografii vom Kanton Bärn
Kategorie:Geografii vom Kanton Fryburg
Kategorie:Geografii vom Kanton Gämf
Kategorie:Geografii vom Kanton Lozärn
Kategorie:Geografii vom Kanton Neueburg
Kategorie:Geografii vom Kanton Sanggalle
Kategorie:Geografii vom Kanton Schaffuusè
Kategorie:Geografii vom Kanton Schwyz
Kategorie:Geografii vom Kanton Solothurn
Kategorie:Geografii vom Kanton Thurgau
Kategorie:Geografii vom Kanton Waadt
Kategorie:Geografii vom Kanton Zoog
Kategorie:Geografii vom Kanton Züri
Jura
Under Jura verstot mer:
abgleitet vum latinische ius (Rächt), Mehrzahl iura:
s Studiefach vu dr Rächtswisseschaft (umgangssprochlich in dr Schwiz un in Östriich Jura oder au Jus gnennt)
e rächtswisseschaftlichi Fachzytschrift
usserdem:
Jura (Gebirge), e Gebirg zwische Rhone un Hochrhi un südöschtlech vom Schwarzwald witter als Alb bis nooch Franke
mit folgende Deilberych: Tafeljura und Faltenjura
Jura (Geologie), e erdgschichtlichi Periode im Mesozoikum, wo noochem Juragebirg benennt isch
Kanton Jura, en Kantoon i de Schwiz
Département Jura, es Departemänt i de Regioon Franche-Comté, Frankriich
Isle of Jura, e Hebrideinsle vor dr schottische Westküste
Krakauer Jura, e Landschaft bi Krakau, Pole
Montes Jura, e Gebirg uff em Mo, wo noch em irdische Jura-Gebirg benennt isch
Jura (Schiff, 1852), e Schiff uf em Nöieburgersee
Jura (Schiff, 1854), e Schiff ufem Bodesee, wo ane 1864 vrsunke isch
Jura (Weinanbaugebiet), e Wyabaubiet im Departemänt Jura, Region Franche-Comté, Frankriich
Jura Elektroapparate AG, e Firma in dr Gmai Niderbuchste, Kanton Solothurn, Schwiz
Jura, e slawischi Variante vum Vornamme Georg
Montforter Deutsch
Montforter Düütsch isch e Doil vun em alemannische Schproochruum un Doil vun dem Boddeseealemannisch.
Die Schprooch, wu d Lüt im Nordoschte vun em alemannische Schproochruum dischkerieret.
S Montforter Düütsch umfascht wiite Doile vun em hüütige öschterreichische Bundesland Vorarlberg, en chline Doil vun em öschterreichische Bundesland
Tirol, d Regio Oberallgäu suidlich vu Immestadt un en Nordoschte vun d Boddeseeregio mit em vurmalige Oberamt Tettnang.
Gschichtlich isch s Montforter Düütsch durch d Zsammeghörigkhit vun dere nordöschtliche Boddeseregio untr d Grafe vun Montfort entschtande. Usstuusch vun Ware, Mansche und Kultur im Montforter Herrschaftsbiet hönd durch d Johrhunderte dozuer gfüert, dass e Regio mit ang vrwandte Dialekte entschtande isch.
Wörterbuechli
Boddebirre
briacke
dischkriere
Guggumre
Iis
Kchriase
loose
Schträäl
Kategorie:Alemannischer Dialäkt
Kategorie:Tirol
Kategorie:Sprooch (Vorarlberg)
Milchmann
Milchmaa cha sii
de Pruef Milchmaa
de Künschtlername vom serbisch-schwiizerische Rapper Goran Vulovic (* 1984) us Chur, lueg Milchmaa
"Milchmaa" chunt au im Titel vom bekannte Buech Eigentlich möchte Frau Blum den Milchmann kennenlernen vom Schriftsteller Peter Bichsel vor.
Kamm
thumb|250px|e Schträäl us Blastig
E Schträäl isch e Inschtrumant us Holz, Horn odr Chunstschtoff zum strääle, da isch ordne und frisiere vun de Hoor. En anders Instrument womer för d Hoorpfleeg bruucht isch d Bürste.
Früener wo no d Hoorluus verbraitet gsii isch, hend voralem d Chind müese regelmässig miteme Luusstrèèl gstrèèlet werde. Bi sonam sind Zacke vil fiiner und nöcher binenand, so as die lästige Lüüs hangeblibe sind. Hüt bruucht mer Luusstrèèl no voralem bi Filzlüüs und för Huustier, wie Chatze und Hünd.
Wemma'na Papiir datsua ninnt, kamma mepma Strêêl vo Muul Musig mahha.
Streel ide Landwertschaft
Zum Beera giidz Beerstrêêl. Dia luagand uus wia Schüüfile mit ama Griff, und vôrna zin Negl. Asoo muama ned jeedz Beerle am ôana tsemmaklüüba.
Streel in dr Industrii
Streel wärde überall bruucht, wo me Material wo us lange Fasere beschdoht muess sübere und ordne. In dr Textilindustrii werde Wulle, Bauelle und anderi natürligi Fasere gstreelt, bevor si gschbunne oder suscht verarbeitet wärde, und z churzi Fasere wärde uussordiert und schböter mänggisch zu Filz verarbeitet.
Die maschinelle Streel beschtöhn us Drummle, wo sich dreihe und vil churzi Zehn uf dr ganze Oberflächi hai.
Gschicht
thumb|right|e verzierte normannische Streel
Streel si eins vo den ältischte Inschtrument für d Körperpfläg wo erfunde worde si, und me kennt si scho us em alten Ägypte und andere Kulture us dr Antike. Hüfig si d Streel dekorativi Gegäschtänd gsi und us düüre Materiali wie Elfebei gmacht worde und verziert worde.
Lueg au
Wiberat
Weblink
Kategorie:Gräät
Kategorie:Hygiene
Thalwil
Taalwiil (amtlich Thalwil) isch e politischi Gmäind im Bezirk Horge im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Taalwiil liit uf de lingge Siite vom Zürisee i de Nööchi vo de Stadt Züri. Zu de Gmäind ghööred d Wachte Ludreetike (Ludretikon), Ober- und Unterdorf sowie Gattike (Gattikon). S Piet vo de Gmäind umfasst 14,9 % landwirtschaftlichi Flèchi, 22,7 % Wald, 45,4 % Sidligsflechi, 14,9 % Vercheersflechi und 1,5 % Gwässerflechi.Bundesamt für Statistik: Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden, Mai 2012
Gschicht
Taalwiil isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar Nach 1030 als Talwile villam (1133 Telwil). Bis is Jaar 1713 hät d Naachbergmäind Langnau zue Taalwiil ghöört.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch, Date im Aahang)
Jaar  1850  1860  1870  1880  1888  1900  1910  1920 Iiwooner 1889  2145  2535  3311  4011  6791  7746  7511  Jaar  1930  1941  1950  1960  1970  1980  1990  2000 Iiwooner 7943  7965  8787  11481  13591  15412  15647  15805
De Uusländeraatäil liit bi 25,2 % (Stand 2011).
Religion
32,5% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 31,0% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 häts das Ergebnis ggee: BDP 3,6 %, CVP 7,4 %, EDU 1,4 %, EVP 5,0 %, FDP 20,1 %. GLP 11,6 %, GP 9,1 %, SP 18,0 %, SVP 22,5 %, Suschtigi 1,3 %.
Gmäindspresidäntin isch d Christine Burgener (Stand 2012).
Wirtschaft
Taalwiil isch für iri Side-Industrii bekannt. Di früenerigi Bedüütig im Sidehandel isch hüt verlore gange.
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,4 % gläge.
Verchèèr
Taalwiil isch en Chnotepunkt im Isebahnverkehr. Di eint Strecki gat uf Chur und di ander uf Zug, Luzern und zum Gotthard. Thalwil chamer au per Schiff erreiche. Thalwil hät au verschideni Buslinie (140, 141, 142, 145, 156, 240).
Kultur
Taalwiil häd au es aktivs Kulturläbe, so zum Byschpil Filmtääg, Wyfeschtival oder Kunschtûsschtellige.
Dialäkt
De züritüütsch Dialäkt vo Taalwiil ghört zu de Seemundarte.
Literatur
Hermann Fietz: Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen. (= Kunstdenkmäler der Schweiz. Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943.
Weblink
[URL]
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Züri)
Baldassare Peruzzi
thumb|Bildnis vom Peruzzi in de Vite vom Giorgio Vasari
thumb|right|Tanzendi Muse
De Baldassare Peruzzi (* 15. Januar 1481 bi Siena; † 6. Januar 1536 z Rom) isch e italienische Archidekt und Mâler gsi.
Er het d Villa della Fernesina z Rôm baut, won er au einigi Fréske din gmacht het. 1520 hetr denn de Petersdom im Vatikan baue, 1529 de Dom z Siena. Ide Jâr 1532-1536 hedder z Rôm de Palascht Palazzo Massimo alle Collone gschaffe, wo zue de wichdigschde Werk im Manierismus zällt wird.
De Peruzzi litt im Pantheon z Rom begrabe.
Literatur
Christoph Luitpold Frommel u. a. (Hrsg.): Baldassare Peruzzi 1481–1536. Marsilio, Venezia 2005, ISBN 88-317-8495-1.
Giorgio Vasari: Vita di Baldassarre Peruzzi Sanese. Pittore et Architetto. in Vasari: Le vite dei più eccellenti pittori, scultori e architetti. Newton Compton Editori, Rom 2010, ISBN 978-88-541-1425-8, S. 689 ff.
Weblink
Kategorie:Italiäner
Kategorie:Person (Renaissance)
Kategorie:Moler, Zeichner, Illustrator
Kategorie:Architekt
Kategorie:Italiänischi Kultur
Kategorie:Maa
Manierismus
miniatur|Jacopo Pontormo: Dr Jeesus wird vom Chrüz aabegnoo
Manierismus bezeichned e Spâtform vo de Malerey, Baukunst, Plastik, Musig und de Literatûr i de Rönässõns und beschrybt öppe d Zyt vo 1515 bis is 17. Johrhundert. De Begriff „Manierismus“ isch vom Giorgio Vasari ygfüert worde, um de Styl vom Michelangelo zcharakterisiere.
In der Literatûr isch der Schwulst eins vo de Hauptmerkmol vom Manierismus. Noch em G. R. Hocke si Anagramm und Akronym, Epigramm und Oxymoron die typische Stilmittel vo dr manieristische Sproch-Alchemii.
In der Landschaftsarchitektur druckt sich d Vorliebe vom Manierismus für s Groteske und s Überraschende in Grotte und Wasserspiil us. Deren ihri Tricktechnik het schliesslig dr René Descartes zu siiner Theorii vom menschlige Automat inspiriert.
In der Architektur, wo men au vo Spootrenaissance redt, chunnt dr Manierismus in dr zaghafte Uflösig vo de Ornigssystem vo de Rönässõns zum Usdruck.
Litratuur
Frederick Antal: Zwischen Renaissance und Romantik. Studien zur Kunstgeschichte (Fundus-Bücher; 38-39). Verlag der Kunst, Dresden 1975.
Jacques Bousquet: Malerei des Manierismus. Die Kunst Europas von 1520 bis 1620. 3. Aufl. Bruckmann, München 1985, ISBN 3-7654-1958-3.
Erich Burck: Vom römischen Manierismus. Von der Dichtung der frühen römischen Kaiserzeit. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1971, ISBN 3-534-05676-0.
Max Jakob Friedländer: Die Niederländischen Manieristen (Bibliothek der Kunstgeschichte; Bd. 3). Seemann, Leipzig 1921.
Arnold Hauser: Der Ursprung der modernen Kunst und Literatur. Die Entwicklung des Manierismus seit der Krise der Renaissance. Dtv, München 1979, ISBN 3-423-04324-5.
Richard Hiepe: Meister des Manierismus. Gemälde, Handzeichnungen, Druckgraphik. Galerie Wolfgang Gurlitt, München 1963.
Gustav René Hocke: Die Welt als Labyrinth. Manierismus in der europäischen Kunst. Rowohlt, Reinbek 1991, ISBN 3-498-09184-0.
Gustav René Hocke: Manierismus in der Literatur. Sprach-Alchemie und esoterische Kombinationskunst. 6. Aufl. Rowohlt, Reinbek 1978, ISBN 3-499-55082-2.
Werner Hofmann (Hrsg.): Zauber der Medusa. Europäische Manierismen. Edition Löcker, Wien 1987, ISBN 3-85409-107-9 (Begleitband zur gleichnamigen Ausstellung).
Tibor Klaniczay: Renaissance und Manierismus. Zum Verhältnis von Gesellschaftsstruktur, Poetik und Stil. Akademie-Verlag, Berlin 1977.
Emil Maurer: Manierismus. Figura serpentinata und andere Figurenideale; Studien, Essays, Berichte. NZZ-Verlag, Zürich 2001, ISBN 3-85823-791-4.
Achille Bonito Oliva: Die Ideologie des Verräters. Manieristische Kunst, Kunst des Manierismus. Dumont, Köln 2000, ISBN 3-7701-5424-X.
Jürgen Schultze (Hrsg.): Prag um 1600. Kunst und Kultur am Hofe Rudolfs II. Luca Verlag, Freren/Ems 1988, ISBN 3-923641-19-2 (2 Bde.; Begleitbuch zur gleichnamigen Ausstellung).
John Shearman: Manierismus. Das Künstliche in der Kunst. Athenäum Verlag, Frankfurt/M. 1988, ISBN 3-89547-039-2.
Franzsepp Würtenberger: Der Manierismus. Der europäische Stil des sechzehnten Jahrhunderts. Verlag Schroll, Wien 1979, ISBN 3-7031-0490-2 (Nachdruck der Ausgabe Wien 1962).
Weblink
Kategorie:Kunststiil
Kategorie:Stiilrichdig in dr Moolerei
Faulensee
thumb|Fulesee und Thunersee
Fulesee (Schriftdütsch: Faulensee) isch es Dorf am Thunersee im Bärner Oberland (Schwiiz). Äs ghört zur politische Gemeind Spiez (Kanton Bärn).
Ortsgschicht
S'hüttige Fulesee geit zrügg uf e ne alti Güetergmeinschaft mit Aumänd u Waud, wos Dorf, Einzelhöf u Taunerhüser drzue ghört hei. Anne 1764 het Fulesee 317 Iwohner gha, im Jahr 1993 904 Iwohner. Bis i ds 19. Jahrhundert het's z' Fulesee e früehmittelalterlechi Kolumbankapäue gha, wo vo Schpiez isch abhängig gsii. Erwähnt worden isch das Chilcheni ds erschte Mau im Jahr 1330, bout worden isch sie über Gräber us der Bronzezyt. Vor em Iigang vo dr ehemauige Kapäue lyge Fundamänträschte von ere mittelauterliche Burg über em ne Fäuwd mit 41 Greber; die Burg cha me wäge Keramikfund uf d Zyt vom 11. bis 13. Jahrhundert datiere. Am glychen Ort schteit die hüttigi Chilche, wo vo 1961 bis 1963 isch boue worde. Früecher hei d'Lüt z'Fulesee vom Acker-, Obscht- und Räbbou gläbt, aber ou vom Fische und vom Schiffstransport. Mit em Aaschluss ad Thunerseestrass i de 1830er Jahr, mit dr Kursschiffahrt (Station sit 1876) und dr Schpiez-Interlake-Bahn (1893) isch z'Fulesee du dr Frömdevercher ufcho, nid zletsch natürlech o wägem milde Seeklima.
Wirtschaft
Hüt sy d' Parahotellerie, d' (Usflugs-) Gaschtronomie u der Transitverkehr öppe glych wichtig. Äs gyt öppis Chlygwärb, d' Landwirtschaft isch aber rücklöifig. Nach em ne länge Unterbruch wärde syt es paar Jahr o z'Fulesee wider gwärbsmässig Trübel aapflanzt, wo zu Wy verabeitet wärde.
Kategorie:Ort (Kanton Bärn)
Kategorie:Bärner Oberland
Bezirk Signau
thumb|Amtsbezirk Signou im Jahr 2007
thumb|Wappe vom ehmalige Amtsbezirk Signou
Dr Amtsbezirk Signou isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Signou gsi. Är het nüün Gmeinde umfasst:
Name vor Gmeind Ywohner(31. Dez. 2008) Flächi in km² Eggiwiu  2467  60.3 Langnou  8956  48.5 Luperschwiu  2652  21.1 Röötebach  1281  36.8 Rüderschwiu  2338  17.2 Schangnou  936  36.5 Signou  2722  22.1 Trueb  1462  62.0 Truebschache  1436  15.6 Total (9)  24'250  320.1
Dr Gmein Truebschache het me bis i ds 1832 "Louperschwilviertu" gseit. Die süsch rächt grossi Ortschaft Zoubrügg isch nid uf dr Lischte. Dert geit nämlich Gmeinsgränze vo Louperschwiu u Rüederschwiu grad z mitts düre.
Dr Amtsbezirk Signou het 24'250 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 320 km² gha. Sit em 1. Jänner 2010 ghöre auui Gmeinde zum Verwautigskreis Ämmitau.
Weblink
Signau
Signau
Unterentfelden
Onderäntfälde (amtlich Unterentfelden) esch en Gmeind met rond 3300 Iiwohner em Kanton Aargau ond liit em Suhretal.
Geographischs ond Allgemeins
Es gränzt a Aarou, Oberäntfälde, Suhr, Schönewerd ond Eppeberg-Wöschnau.
Us dem chamer folgere, dases ganz em Weschte vom Aargau esch ond dorom au zum Bärner Aargau ghört. D Verbindige send exzellänt, es get sowohl en Regionalzugverbindig (AAR), als au es usprägts Strossenetz ond en Aschloss ad Autobahn. D' Höchi öber em Meer betreit öppe 415 Meter.
'S Dorfbeld esch starch vom Deschtelbärg prägt, wo aber eher en Högel als en rechtige Bärg darstellt.
Hüüfig redt mer vo 'Äntfälde', demet meint mer 'd Gmeinde Onder- ond Oberäntfälde, wo mettlerwiile veli Verwaltigsarbete gmeinsam verrechtet. Zom Bischpel de Zivilschotz ond 's Schuelsystem. Au send die beide Gmeinde so zämegwachse, dasmer si praktisch ned cha usenand halte. Beidi Gmeinde zäme hend rond 10'000 Iwohner ond jewiils en Änte em Wappe, wobi mer sich zemli secher esch, dass de Name 'Unterentfelden' ned wörkli vo de Änte stammt, sondern vom Ändi vom Fäld.
Schuele ond Religion
Z Onderäntfälde sälber gets nor en Primarschuel ond en Realschuel. Beidi send e zwoi Schuelhüüser onderbrocht. Oberstuufeschüeler wo entweder ed Sekondar- oder Bezerksschuel wend go, müend die 'z Oberäntfälde mache. Aber well 'd Verbendige entweder per AAR (Regionalzug) oder Stross gröschteteils guet send, esch das för 'd Schüeler keis Problem. Au 'd Chendergärte ond 'd Musigschuel ghöred zo de Chreisschuel Äntfälde.
Onderäntfälde esch en reformierti Gmeind, die reformierte Gottesdienscht fendet em Chelegmeindshuus (e de Nöchi vom Gmeindshuus) statt. Katholischi Gläubigi müend nach Oberäntfälde e d' Chele, was aber chum es Problem darstellt. Set em Johr 965 het Onderäntfälde zor Chelegmeind Suhr ghört, was sich aber set 1959 gänderet het ond si esch eigeständig worde. Näbem Chelegmeindshuus, wo au zu andere Aläss gnötzt werd, stoht en höche, markante Cheletorm. Met sine sächs Glogge lüütet er zo allne wechtige Aläss e de Gmeind.
Bekannts
Vorallem de Landehof ond de Bösner send öber 'd Gränze vo Onderäntfälde bekannt. Bem Landehof handlets sich um en Schwerhörige Schuel. Mer fendet si of em Deschtelbärg, 'd Schüeler wohnet meischtens met Betreuer em Dorf sälber.
De Bösner kenned wahrschinli vorallem 'd Könschtler, wo e dem Lade wörkli alles fendet, wos Härz begehrt. Au 'd Cardag, en Produzänt vo Kreditcharte het sin Setz en Onderäntfälde.
De Coop Bau ond Hobbymärt esch ebefalls öppis, wo vell Lüüt nach Äntfälde lockt.
Fuessnote
Weblink
Homepage vo de Gmeind
Kategorie:Ort (Kanton Aargau)
Kategorie:Bezirk Aarau