mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Godsmack
Godsmack isch e Rock Band us Boston, wo rifforientierte, harte Rock spiele.
Gschicht und d'Mitglieder
Im Johr 1995 isch die Band vom Sully Erna (Gsang), em Gitarrist Lee Richards, Robby Merrill (Bass)und Drummer Tommy Stewart gründet worde. Scho sehr bald isch dr Joe Darko zom nuia Drummer ernännt worde. Au dr Lee Richards het miese go und isch vom Tony Rombola ersetzt worde. 1996 isch "All Wound Up" usecho, wo dr Erna sälber d'Drums ingspilt het, will dr Darko d'Band schon wieder verlasse kha het, und das vo de Bandmittgleider sälber finanziert worde isch. Lokali Radiosender händ d'Songs vor Band in ihri Playlist ufgno was dr Paul Geary uf d'Band ufmerksam gmacht het. Är nimmt se für seini Managementfirma PGE unter Vertrag. Tommy Stewart isch mittlerweile zu Godsmack zruckkehrt. Bald druf abe erhalte sie e Plattevertrag mit Republic Records, wo "All Wound Up" e witeres Mol unterem Name "Godsmack" veröffentlicht. S Album verkauft sich grandios und Godsmack toure als Support für Black Sabbath.
Im Momänt sölle Godsmack an ihrem 4 Album, weles, rächnet me s'Unplugged Album "The Other Side" mit, eigentlich scho s 5te isch, mitem Titel "Four" arbeite.
Discographie
Studioalben
1995: The Scam (Demo)
1997: All Wound Up (Eigenpressung)
1998: Godsmack (Neuuflag vo All Wound Up)
2000: Awake
2003: Faceless
2004: The Other Side
2006: IV
2010: The Oracle
2014: 1000hp
2018: When Legends Rise
Videos & DVDs
2002: Smack This (DVD)
2003: Godsmack Live (DVD)
2004: Changes (DVD)
Weblink
[URL]
[URL]
[URL]
Kategorie:Rockband
Kategorie:Amerikanischi Band
.sco
.sco (dotSCO) isch e vorgschlageni Toplevel Domain. S isch nit klar, eb s nationali Domain fir Schottlond gäbe soll, oder eifach fir Syte uf Schottisch
D Kampagne isch no de erfolgriiche Yfierung vun de .cat Domain vun de katalanischsprochige Gmeinschaft gmacht worre. D .cat Doamin isch offiziell fir Websyte reserviert worre, wu di katalanisch Sproch un Kultur belichte solle.
S Ziil vun de Kampagne isch:
"Wil di schottisch Sproch un Kultur e Gmeinschaft isch, wu, wie mir glaube, mit ere eigene Domain im Internet identifiziert werre sott. Unter de .SCO Domain sotte die Organisatione, Firme un Lit, wu sich selber in de schottische Sproch ussdrucke un/oder di schottisch Kultur ferdere welle, sich regischtriere un sich klar identifiziere kinne."
S umfassend Wort "Kultur" wyst hii uff alles, was mit de schottisch Nation z tue het. E Nation konn iber ihri charakteristisch Kultur definiert werre. S isch aber nit klar, eb Websyte in de zwey eigene Sproche Schottisch Änglisch un Gälisch defir vorgsehne sin.
Weblink
Friegi Diskussione iber e Toplevel-Domain fir Schottlond
D Kampagnesyte fir .sco
Kategorie:Internet
Schlangenkopffische
D Schlangeköpf (Channidae) sin die ainzige  vo de  Schlangekopffischartigi (Channoidei) in de  vo de Barschartige (Perciformes). Früner sin d'Schlangeköpf amigs it als Barschartigi (Perciformes), sondern als aigeni Ordnig gführt worde.
Zwo Gattige mit mindischdäns 29 en bwohne s'Süeßwasser vom tropischa Afrika un Südasien un Ostasien. Es sin schlanki, 15 Zentimeter bis 1,30 Meter langi Raubfisch, uf derre Spiszettel Wasserinsekte, Mollusken un Fisch stöhnn. In Asie un z'Afrika wärde d'Schlangeköpf als Spisfisch in Aquakulture züchtet.
Schlangeköpf sin emol do im hüttige Alemannische gsi
Zu de Überraschig vo allene Allemanne muess mer sage, dass d' Schlangeköpf emol ganz früner, um gnau dsi häts vor 17,5 Millione Johr agfange, au im hüttige Alemannische Sprochruum umegschwumme sin (des heisst im Oligozän un im Miozän). Sie sin vom südliche Himalaya ins jetzig Alemannischi ko. Sie sin vor 8 Millione Johr widder verschwunde un noch Afrika zoge. Maischtens hät mer nume no sognannti Ohrstainli, (de grichisch Fachusdruck isch Otholithe), gfunde, un zwar in Ängland, Frankrich un in de Schwyz. Aber, im Ulmer Heimetmuseum gits des einzigi vollständig erhalteni fossili Schlangekopfskelett, was ächt ä Seltehait isch.
D'Paläontologien Madeleine Böhme hät im Johr 2004 d'fossili Schlangeköpf un als Hiiwiis (Indikator) für paläontologischi Klima un Klimawechsel gno. Noch dem Artikel häts domols im hüttige Alemannische a mittleri Temperatur vo 20 C° gha und es hät im füchteschte Monet mindischtens 150 mm grägnet.
Süschtematik
Channa
Channa amphibeus
Channa argus (Amur-Schlangekopf)
Channa asiatica
Channa aurantimaculata (Oraschgschprenklete Schlangekopf)
Channa bankanensis
Channa baramensis
Channa barca
Channa bleheri (Rägeboge-Schlangekopf)
Channa burmanica
Channa cyanospilos
Channa gachua (Zwärg-Schlangekopf)
Channa harcourtbutleri
Channa lucius
Channa maculata (Gschprenklete Schlangekopf)
Channa marulius
Channa marulioides
Channa melasoma
Channa melanopterus
Channa micropeltes
Channa nox
Channa orientalis
Channa panaw
Channa pleurophthalma
Channa punctata (Düpflete Schlangekopf)
Channa stewartii
Channa striata (Gschtraifte Schlangekopf)
Parachanna
Parachanna insignis
Parachanna obscura
Weblink
Schlangenkopffisch bi Fishbase (Änglisch)
[URL] (sehr usführlichi Websiite uff Änglisch un au deilwiess uff hochdütsch)
D'Abstract vo de Madeleine Böhme
Europas gröschtes Aquaristik-Forum für Schlangenköpf (vo de "Internationalen Gemeinschaft für Labyrinthfische")
[URL]
Kategorie:Ächt Chnochefische
Pfäffikon
Pfäffikon isch de Name vo däne geografische Objekt i de Schwiz:
Bezirk Pfäffike, en Bezirk im Kanton Züri
Pfäffike ZH, e politischi Gmaind und en Bezirkshauptort im Kanton Züri
Pfäffike SZ, en Ortschaft i de politische Gmaind Freiebach im Kanton Schwyz
en ehemolige Bezirk im Kanton Usserschwyz, wo vo 1803 bis 1833 bestande hät
Lueg au:
Pfäffikersee
Pfeffikon
Pfeffingen
Pfäfers
Bezirk Pfäffikon
De Bezirk Pfäfike isch en ländlich prèègte Bezirk im Kanton Züri i de Schwiiz. Hauptort isch Pfäfike.
__NOTOC__
Politischi Gmäinde
mini|280px|de Bezirk Pfäfike
mini|280px|d Gmeinde vom Bezirk Pfäffike
Wappe PLZ und Gmeindname Iwohner() Flächiin km² 35px|Bauma 8494Baume    29.51 35px|Fehraltorf 8320Fehraltorf    9.54 35px|Hittnau 8335Hittnau    12.92 35px|Illnau-Effretikon 8308/8307Ilau-Effrèètike    32.86 35px|Lindau 8315Lindau    11.96 35px|Pfäffikon ZH 8330Pfäfike    19.54 35px|Russikon 8332Russike    14.37 35px|Weisslingen 8484Wislig    12.81 35px|Wila 8492Wila    9.21 35px|Wildberg 8489Wildberg    10.83 Total (10)    163.55
Zivilgmeinde
Es hät bis Ändi 2009 no die Zivilgmeinde ggèè:
Baume (Politischi Gmeind Baume)
Neschwil (Politischi Gmeind Wislig)
Ortschafte
PLZ Name vo de Ortschaft Iwohner(2002) Gmeind  Blitterschwiil  Baume  Dillhus  Baume  Lipperschwändi  Baume 8493  Saland  Baume  Sunehalde  Bauma  Wide bi Baume  Baume 8499  Stèènebèèg  Baume 8335  Dürschtele  Hittnau  Isike  Hittnau 8335  Oberhittnau  Hittnau  Underhinttnau  Hittnau 8308  Agasul  Ilau-Effrèètike  Bisike  Ilau-Effrèètike 8307  Effrèètike  Ilau-Effrèètike  Horbe bi Ilau  Ilau-Effrèètike 8308  Ilau  Ilau-Effrèètike  Moosburg  Ilau-Effrèètike  Oberillnau  Ilau-Effrèètike  Oberchäntel  Ilau-Effrèètike 8307  Ottike bi Chäntel  Ilau-Effrèètike  Rappehalde  Ilau-Effrèètike  Rike bi Effrèètike  Ilau-Effrèètike  Underilau  Ilau-Effrèètike 8314  Chyburg  Ilau-Efrèètike  Eschike  Lindau  Grafstal  Lindau 8310  Chäntel  Lindau 8317  Tagelswange  Lindau 8312  Winterberg ZH  Lindau 8331  Auslike  Pfäfike 8330  Hermatswil  Pfäfike  Irgehuuse  Pfäfike  Oberbalm bi Auslike  Pfäfike  Wallike bi Pfäfike  Pfäfike  Gündisau  Russike 8322  Madetswil  Russike  Rumlike  Russike  Sännhof bi Russike  Russike  Wilhof bi Russike  Russike  Detteried  Wislig 8484  Neschwil  Wislig 8484  Theilig  Wislig  Steine bi Wiile  Wila  Ehrike  Wildbèrg  Schalche  Wildbèrg
Kategorie:Bezirk im Kanton Züri
Agenzia Spaziale Italiana
D' Agenzia Spaziale Italiana (ASI) isch die italienisch Weltrümagentur mit Sitz z'Rom. Si isch 1988 gründet worre mit em Zil, alli Weltrümaktivitäte vu Italie z'koordiniere un isch in vile internationale Programme involviert. D' ASI isch au Teilnehmeri am Cassini-Huygens-Projekt, wofier si d'Hochleischtigsantenne gliferet het sowie an dr Shuttle Radar Topography Mission vu anno 2000 mit em Zil vu dr Vermessig vu dr Erdoberflächi. Witterhi schafft si hauptsächlich zämme mit dr NASA un dr ESA, zue dere ihre Gründigsmitglider 1975 au Italie zellt het. D' ASI isch Vollmitglid im Consultative Committee for Space Data Systems (CCSDS).
Weblink
[URL] offizielle Website
Kategorie:Italiänischi Organisation
Kategorie:Ruumfahrt
Kategorie:Rom
Bezirk Brugg
De Bezerk Brogg esch en Bezerk vom Kanton Aargau.
Er het sech bis Ändi 2021 us de ehemalige Ämter Bözberg, Schänkebärg ond em Äigeamt, was öppe im Gebiet bäidsyts vom Bözberg, vom Gäissbärg ond s Birrfeld zwösche Aare ond Rüss omfasst, zammegsetzt. Aafangs 2022 hend di ehemols selbständige Gmeinde Böze, Effige und Elfige mit de Gmeind Hornusse us em Bezirk Laufeburg zu de Gmeind Böztal fusioniert und ghöred sither nöm zum Bezirk Brugg.
En Täil vom hötige Bezerk Brogg liegd nördlech vo de Aare im Aargauer Jura, werend de südlech zom Mettelland ghört. Hauptort vom Bezerk esch d Stadt Brogg. Det isch s Bezirksamt gsii, wo uf Endi 2012 ufghobe worden isch. im Online-Inventar vom Staatsarchiv Aargau uf ag.ch De Bezerk Brogg het früener föif Fridesrichterchrais gha. Jetzt sind all die Chreis im Fridesrichteramt Bezirk Brugg zämegfasst.Friedensrichterkreise, Kreis VIII uf ag.ch abgruefen am 25. Dezember 2019
Iiwohnergmäinde
s Wappe de Name vo de Gmäind d Iiwohner() d Flechii km² 35px|Auenstein  Gaueschtei    5.68 35px|Birr  Birr    5.05 35px|Birrhard  Birret    3.00 35px|Bözberg  Bözberg    15.50 35px|Brugg  Brugg    8.26 35px|Habsburg  Hapschberg    2.23 35px|Hausen  Huse    3.20 35px|Lupfig  Lupfig    8.45 35px|Mandach  Mandech    5.54 35px|Mönthal  Müendel    3.94 35px|Mülligen  Mülige    3.16 35px|Remigen  Rèmige    7.87 35px|Riniken  Rinike    4.76 35px|Rüfenach  Rüfenach    4.17 35px|Schinznach  Schinznach    12.24 35px|Thalheim  Tale    9.92 35px|Veltheim  Välte    5.24 35px|Villigen  Vilige    11.21 35px|Villnachern  Vellnachere    5.75 35px|Windisch  Windisch    4.91  Total (20)    130.08
Veränderige im Bestand vo de Gmäinde
1873: Abspaltig vo Bözberg → Oberbözberg und Unterbözberg
1898: Fusion vo Rein und Rüfenach → Rüfenach
1901: Fusion vo Brugg und Altenburg  → Brugg
1938: Namesänderig vo Birrenlauf → Schinznach Bad
1938: Namesänderig vo Schinznach → Schinznach Dorf
1970: Fusion vo Brugg und Lauffohr → Brugg
2003: Namesänderig vo Hausen bei Brugg → Hausen (AG)
2003: Namesänderig vo Schinznach Bad → Schinznach-Bad
2003: Namesänderig vo Schinznach Dorf → Schinznach-Dorf
Met Wörkig of de 1. Januar 2006 send d Gmäinde Stelli ond Velige zor Gmäind Velige zämegschlosse worde.
2010: Fusion vo Brugg und Umiken → Brugg
2010: Fusion vo Hottwil, Etzgen, Mettau, Oberhofen und Wil → Mettauertal (s Gebiet vo de ufglöste Gmäind Hottwil ligt sither im Bezirk Laufeburg)
2013 Fusion vo Galechilch, Linn, Oberbözberg und Underbözberg  → Bözberg
2014: Fusion vo Oberflachs und Schinznach-Dorf → Schinznach
2018: Fusion vo Lupfig und Schärz → Lupfig
2020: Fusion vo Brugg und Schinznach-Bad  → Brugg
2022: Fusion Böze, Effige, Elfige und Hornusse → Böztal (ghört zom Bezirk Laufeburg)
Weblink
Fuessnoote
Chauvinismus
mini|Sproochchauvinismus: Uf eme Blakaat z Odessa in dr Ukraine stoot, ass Russisch as literarischi Sprooch alle andere öiropäische Sprooche überlääge sig.
Chauvinismus isch e übertribeni Form vaam Patriotismus. Es gaat deby um e Uufwärtig vaam eigene Land, Volk, Spraach oder Region. Dr Begriff wird mit Nationalismus, Rassismus, und Faschismus verbunde, aber er wird mindestens so hüfig mit Spott bruucht, zum Byspil we öpper übertribene Spraachpurismus betribt. Im moderne Sprochbrüch het dr Begriff Chauvinismus e Üswittung erfahre. Mer bezeichnet sitter dr 70er Johr aü Männer, wu sich fraüefejndlig verhalte, as "Chauvis" (Chauvinischte).
Das Wort isch benännt nam Soldat Nicolas Chauvin. Syni absoluti Higab a de Napoleon wird im Französische Volkstheater vaam früehe 19 Jaarhundert regelmässig verspottet, wodür är e halb-mythische Status beko het.
Nationalischtische Chauvinismus ka bi Mehrheite un bi Minderheite vorkumme. D Mehrheite hän aber meischtens d Macht, dr Minderheit ihrini Sprochgsetzer usw. ufzzwinge. Mä  ka en au bi allene politische Richtunge gsee, nit numme bi rächtsradikale, won er allerdings am hüfigste vorkunnt. So het dr Kemalismus, wu d Tirkei in d Moderni un zu Airopa ani gfiährt het, fascht e Johrhundert nit aerkännt, ass d Kurde e bsunderi Ethniä mit ere eigene Sproch sin un het d kurdisch Sproch in dr Effentligkeit verbotte.
D Feschtstellung vum Chauvinismus isch nit alliwiil eifach, wel d Abwärtig vu Velker, Sproche, Religione, Fraüe usw. viilmol in satiirischer Form vordrage wird un wel Gspass un Ernscht do durrenander gehn. So ischs zum Biispiil schwär, z entscheide, eb des hochditsche Sprochchauvinismus isch, wiä dr ditsch Radiosänder SWR3 Sketsch mit Dialäktsprächer bringt. Gegner meine do, dr Dialäkt un sini Sprächer wäre lächerlig gmacht; Befiirworter meine, des isch alles blos Gspass. Ähnlig isch s bi dr Oschtfriisewitz.
Lueg ou
Nationalismus
Separatismus
Litratuur
Friederike Habermann: Der unsichtbare Tropenhelm. Wie koloniales Denken noch immer unsere Köpfe beherrscht, thinkOya, Klein Jasedow 2013, ISBN 978-3-927369-75-7.
Renschler Regula und Roy Preiswerk (Hrsg.): Das Gift der frühen Jahre. Rassismus in der Jugendliteratur, Lenos / Z-Verlag, Basel 1981, ISBN 978-3-85787-089-7.
Gottfried Mergner, Ansgar Häfner (Hrsg.): Der Afrikaner im deutschen Kinder- und Jugendbuch: Untersuchungen zur rassistischen Stereotypenbildung im deutschen Kinder- und Jugendbuch von der Aufklärung bis zum Nationalsozialismus. 2. Uflaag, Ergebnisse, Hamburg 1989, ISBN 3-925622-54-3.
Kategorie:Ideologii
Zugewandter Ort
300px|thumb|Entwicklung vun de Schwiizer Eidgnosseschaft 1315-1513
D zuegwandti Ort sin Territorie gsii, wu mit de Alte Eidgenossenschaft durch ä System vun Verträg vobunde gsii sin.
D Alt Eidgenossenschaft isch ä zimli heterogens Gebilde gsii. Usser de Tagsatzung het s kei zentrali Institutione ghet, si isch viel meh usem komplexe Gflecht vun bi- un multilaterali Bündniss un Herrschaftsvohältnis zommegsetzt gsii. Mit zuegwandti Ort sin alli eidgnössische Biet bezeichnet worre, wo kei Vollmitglidr (wiä d drüzehn alti Ort) gsii sin, ondrersyts abr ä inneri Autonomie ghet hen, also kei Untertanebiet gsii sin.
D zuegwandti Ort sin gsii:
D Fürschtabtei St. Galle
D Stadt St. Galle
D Drey Bünd (Graubünde)
Wallis
S Fürstbistum Basel (mit de fascht uabhängige Stadt Biel/Bienne)
Neueburg
Genf
Milhüüse (bis 1789)
Rottweil (ab Mitte vum 17. Jôhrhundart numme no e loser Bund)
Au di so gnannti Schutzort, wo mit de Innerschwiizer Kanton Schutzbündniss abgschlosse hen, werre mongmôl zue de zuegwandti Orte zählt:
Rapperschwil
Gersau
Abtei Engelberg
Lueg au
Gschicht vun de Schwiiz.
Kategorie:Alti Eidgenosseschaft
Tagsatzung
thumb|225px|Tagsatzung zue Bade im Jôhr 1531
D Tagsatzung isch ä Vosommlung vun Abgsandte vun de einzelni Ort (Kantön) vun de Schwizerische Eidgnosseschaft gsii. Diä het sowohl exekutiv wiä au legislativ Kompetenze ghet. D Macht isch abr sähr bschränkt gsii, wil d meischte Kompetenze bi de Kanton glege sin.
D Tagsatzung het on wechselndi Ort stattgfunde, abr Bade isch wege de Bädr bsunders beliebt gsii. D wichtigscht Gschäft, wu d gonz Eidgnosseschaft betroffe het, sin usschliesslich in Bade vohandelt worre, wiä z. B. ab 1424 d Abnohm vun de Jôhresrechnung vun alleni gmeine Herrschafte, abr au Entscheidunge yber Krieg un Fride. Nochm zweyte Villmergerkrieg het d Biditig vun Bade zimli abgnumme.
De mit de Durchfyhrung bufftragt Kanton het au de Vorsitz ghet un isch als Vorort bezeichnet worre. 1848 het d Tagsatzung die ärscht Schwizer Bundesvofassung gschaffe. Domit het si de modern Schwizer Bundesstaat gschaffe un sich selber, bzw. de Bundesvotrag vun 1815 uffghobe.
Kategorie:Alti Eidgenosseschaft
Kategorie:Mediation
Kategorie:Restauration (Schwiiz)
Internationale Astronomische Union
thumb|right|200px|Logo vun de IAU
D International Astronomisch Union, grindet 1919, isch d Vereinigung vun de nationale astronomische Gsellschafte weltwit. Si isch ä Mitglid vum International Council of Scientific Unions (ICSU). Si isch zueschtändig fir d Nômensgebung vun Stern, Planet, Planetoid un ondre Himmelskörper un au vun Oberflächemerkmol, wu uff denne glege sin, wiä zuem Beispil Berg un Krater. Usserdem het se 1922 di gnau Grenz vun de 88 Sternbildr feschtglegt.
Arbetsgruppe
WGPSN: Working Group for Planetary System Nomenclature
Website
[URL]
Kategorie:Internationali Organisation
Kategorie:Astronomi
Ries
thumb|right|Des Rias
Des Rias isch a Meteoritekrater, wou vor uhgfähr 14,3 - 14,5 Milliona Johr a riesngroaßr Schtoi wo uhgfähr an Kilometr groaß gwest sei eigschlage isch und drnoch isch a groaß Loch mit uhgfähr 30 km Durchmessr zruckblieba. Des Rias hoißt Rias van der Römische Provinz Raetia.
Im Rias gibt an bsondra Schtoi, in Suevit. Ma got doderfu aus, dass der Suevit beim Aufschlaga va diam Meteorit vor 15 Milliona Johr entschtanda isch. Sogar die Aschtronauta, die wo als erschtes offm Mond wara, sen zerscht ins Rias ganga und haba si dean Stoi in am Schtoibruch aguckt wals ja oh nit gwisst haba, wias offm Mond aussieht. Dr Nama Suevit kommt vam lateinischa: Schwaba hoißt Suevia und do drum hot der Schtoi dian Nama Suevit kriagt.
Noch dera Explosiou war des Rias a groaßer Krater und mit der Zeit hot si des Louch mit Wasser gfüllt und dia Ablagerunga haba des Louch mit Zeit gfüllt. Wia dann der Fluß Wenz (Wörniz) bei Horburg an Auslauf gfunda hot und sich do a Schneise neigfressa hot isch des Rias trucka gwora und hot ganz guati Böda hinterlassa. In Deini (Deiningen) beischpielsweis haba die Äcker a Landwirtschaftliche Vergleichszahl va 60 odr an Hektarwert va 2235.
Aabaut wird im Rias vill of Äcker (z. B. Woiza, Kora, Gerschta, Haber, Mais, Raps und o Zuckerruba) Wiesa gibts nimmi so vill, wall dia Böda teilweis a über 100 cm dicka Humusschicht haba. Wälder gibts im Rias eher nit, eher außa rum am Rias-Rand. Dia Dörfer im Rias erleba zur Zeit an Wandl weg von der Agrarstrucktur.
Genau in dr Mitt vam Rias isch Nerli Nördlingen und außarum sen dia Schtädt Horburg Harburg, Eadi Oettingen, Wendi Wemding, Bopfi Bopfingen außa rum. Gredt wird no schwäbisch, obwohl weidr im Norda scha des fränkisch und im Oschta scho bairisch gredt wird.
Referènze
J. Baier: Die Auswurfprodukte des Ries-Impakts, Deutschland, in Documenta Naturae, Vol. 162, Münche, 2007. ISBN 978-3-86544-162-1
J. Baier: Zur Herkunft der Suevit-Grundmasse des Ries-Impakt Kraters, in Documenta Naturae, Vol. 172, Münche, 2008. ISBN 978-3-86544-172-0
Kategorie:Region (Bayern)
Kategorie:Schwebischi Alb
Judeo-Arabisch
D Judeo-Arabischi Sproche sin e Grupp vun arabische Dialekt, wu gschproche werre vun Jude in arabischsprochige Länder odr wu frieher dert gwuhnt hen. De Ussdruck bezieht sich au meh odr winiger uff s klassisch Arabisch, wu in de Hebräische Schrift gschribe wird, bsunders usm Mittelalter. Wiä au sunsch in de arabisch Welt, hen d Jude, wu Arabisch schwätze, verschideni Dialekt. S kummt druff o, wu si wuhne. Des Phänomen konn au mit Ladino (Judeo-Sponisch) un Jiddisch vergliche werre.
left|thumb|300px|Siite us dr Geniza vo der Ben-Esra-Synagoge z Kairo, deilwiis uf Judäo-Arabisch
Literatur
Joshua Blau: The Emergence and Linguistic Background of Judeo-Arabic. Oxford 1965. 2. Auflage Jerusalem 1981. 3. Auflage Jerusalem 1999
Joshua Blau: Studies in Middle Arabic and its Judeo-Arabic Variety. Jerusalem 1988
Solomon Dob Fritz Goitein: A Mediterranean Society. The Jewish communities of the Arab world as portrayed in the documents of the Cairo Geniza. 6 Bd. University of California Press, Berkeley & Los Angeles 1967–1988. ISBN 0520032659 (Bd. III)
Stefan C. Reif: A Jewish Archive from Old Cairo. Curzon, Richmont 2000. ISBN 0-7007-1312-3
Werner Diem und Hans-Peter Radenberg: A Dictionary of the Arabic Material of S.D.Goitein's A Mediterranean Society. Harrassowitz, Wiesbaden 1994 (dazu siehe: Joshua Blau, in: Jerusalem Studies in Arabic and Islam 19 (1995) 287–295)
Ekscherni Syte
Alan CorréJudeo-Arabic Litratursyte vum Alan Corré
Judeo-Arabisch Litratur
Kategorie:Arabischi Sproch
Kategorie:Semitischi Sproche
Kategorie:Jüdischi Sproch
Kategorie:Dialäkt
Hebe
thumb|right|Gmäld vun de Hebe vum ungarisch Moler Demeter Laccataris
D Hebe () isch in de griechisch Mythologii d Göttin vun de Jugend, "d Göttin mit de Rosewange", ä Tochter vum Zeus un de Hera. Sie isch Mundschenkin vun de ondre Götter un bringt Nektar un Ambrosia. Noch 'ra Ungschicklichkeit wird si vum Ganymed abglöst. Nochdem de Held Herakles de Suizid gschtorbe un in de Olymp erhobe worre isch, hen ihm d Götter d Hebe zuer Frau gäbe. d Römer hend si mit de Iuventas gliichgsetzt.
Literatur
Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1
Kategorie:Griechischi Gotthait
Kategorie:Wiiblichi Gotthait
Kategorie:Jugedgotthait
Nyx
thumb|Nyx, d Nacht (William-Adolphe Bouguereau, 1883)
D Nyx () personifiziert in de griechische Mythologie d Nacht (Finschternis). Si wird mit schwarze Flügel dargschtellt un fahrt uff eme Wage. Noch em Homer fierchtet sich selbsch de Zeus vor de Nacht. D Nyx entschpricht de römisch Nox.
Zuem Urschprung vun de Nyx gibts voschideni Yberliferunge:
Wiä d Gaia un de Erebos isch au d Nyx usm Chaos entschtonde. Noch de Erzählunge vun de Orphiker isch si vun Onfong ô do gsii, isch vum Wind - em Aither - befruchtet worre, het s silberne Ei in de Schoss vun de Dunkelheit glegt, wu de Eros drus gschlüpft isch, des isch de goldgflyglet, zweygschlechtlich Gott, wu alles bewegt
In dem Ei soll obe abr au ä gähnige, hohle Rum gsii si - s Chaos. Unte isch "s Ondere" gsii, un des isch d Gaia, di Gross Muetter, odr s isch unter de Okeanos gsii - noch de Meinung vun de Orphiker de ältscht vun de Götter un somit nit mitm Titan Okeanos z vowechsle - un d Tethys, ä ondri grosse Göttin un in dem Fall ebesowinig mit de Titanin Tethys z vowechsle, wu sich als ärschti mitänonder paart hen, un alli Götter un Lebewese gschaffe hen.
Nochm Hesiod isch zärscht d Dunkelheit gsii, wo s Chaos - de gähnig, hohl Rum - drus entsprunge isch. Us em Chaos sin d Gaia, die Erde, dr Erebos, s Gruse vu der Finschternis un d Nyx, die dunkle Nacht, entstonde. D Nyx un de Erbos hen sich mitänander paart un s isch de Tag (Hemera) un de Äther (Aither) entstonde.
Nochm philosophische Schöpfungsmythos vum Hesiod hen sich d Nyx un de Erebos paart, un s sin nebem Schlof un de Träum d Übel vun de Welt us derre Beziehung hervorgonge: s Voderbe, s Alter (Geras), de Tod (Thanatos), d Zwitracht (Eris), de Ärger, s Elend un d Entsagung, d Nemesis, d Moire un d Hesperide, wu do als bedrohlich Aschpekt vun de Mondgöttin uffschine, abr au d Freud, d Freundschaft un s Mitleid.  Als Tochter vun denne gilt zuedem d Styx, wu aber au Okeanine, di ältescht Tochter vum Okeanos un de Tethys, sii sott.
Suschtigs
Uf dr Namme vu dr Götti Nyx sin dr Asteroid (3908) Nyx un dr Plutomond Nix daift.
Litratur
Karl Kerényi: Die Mythologie der Griechen - Die Heroen-Geschichten; München (dtv) 1992 (ISBN 3-423-30031-0)
Michael Grant und John Hazel: Lexikon der antiken Mythen und Gestalten, München (dtv) 1980 (ISBN 3-423-32508-9)
Robert von Ranke-Graves: Griechische Mythologie, Reinbek bei Hamburg (Rowohlt) 2003 (ISBN 3-499-55404-6)
Kategorie:Griechischi Gotthait
Kategorie:Wiiblichi Gotthait
Kategorie:Nachtgotthait