mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
I
Dr latinisch Buechschtabe I isch de nüünti Büechstab im Latinische Alfabet. I de meischte Sprachen isch er e Vokal, o wen er im Latyn het entweder chönne Vokal oder Konsonant sy.
Ussproch
Im Hochdütsche gits numme zwei I-Lut:
es gschlosseni langi "i" wo mer "ie" schribt und
es offeni kurzi "i" wo "i" gschriebe wird
Im Alemannische git bis ze vier betonti I-Lut:
Es gschlosseni langi "i" wo ganz noch Gegend "ii" oder au "y" seltener "yy" gschribe wird
Es offeni langi "i" wo "ie" oder "ii", bim Hebel sogar numme "i" gschribe wird
Es gschlosseni kurzi "i" wo je noch Gegend "i" oder "y" gschribe wird
Es offeni kurzi "i" wo fast überall eifach "i" gschribe wird
Ufpasse mues me dermit, das im Alemannische ds ie nid eifach en i isch, sondern würklech e Diphthong /iə/.
Es Problem bi der Fonetische Schriibwis für die vier verschiedene "i" isch, daß im Alemannische je nach Region d’Ussprooch mängge Wörter verschieden isch. Während mer in einere Gegend z. B. "viil" (lang, offen) seit, wirds neumen andersch "vil" (kurz, offen) uusgsproche, u wider a andernen Orte "viil" (lang, gschlosse). Drum isch bi de Beschriibig züe de vier I-Lut bewußt uf Biispil verzichdet worde.
S’Düpfeli uf em "i" isch im 14. Johrhundert entstande, säll Düpfeli isch emol an Akzent gsi, wo immer chliiner worden isch.
Bedütige
Im Allemannische
I stoht in mängge Allemanische Mundarte für "ich" ("I ha mi Lebtig nüt so gseh")
I stoht in mängge Alemannische Mundarte für "in" ("I de Stube")
Ii bzw. y isch e hüfig verwendeti Vorsilbe und stoht für "ein-" ("iichaufe", "iifriere")
in dr Mathematik
isch i e imaginäri Äihäit bi de komplexe Zaale
isch i e imaginäri Äihäit bi de Kwaternione
in dr Füsik
stoot I als Formlezeiche für d Stromsterki
in dr Informatik
wird s chleine i als Zelwariable verwändet
in dr Chemii
isch I s Sümbol für s Elimänt Iod
Gschicht vum I
Proto-semitischer Arm oder HandProto-semitischer Arm oder Hand - VariantePhönizisches Heth75px|Griechisches IotaEtruskisches I75px|Lateinisches IProto-semitischaArm oda Handin zwei VariantePhönizischs YodhGriechischs IotaEtruskischs ILateinischs I
Weblink
Kategorie:Latinischer Buechstab
Aschermittwoch
thumb|Äschermittwuch, Saint-Pierre-le-Jeune Strasbourg, 5. März 2014.
Dr Aschermittwuch (lat.: Dies Cinerum) markiert im Christetum vo der Westchille dr Afang vo dr 40-tägige Fasteziit, wo an die 40 Täg erinneret, wo dr Jesus in der Wüesti verbrocht het (Mt 4,2 LUT). D Fasteziit umfasst 46 Kalendertäg, und duurt bis zum Karsamstig, die sächs Sunndig (1.–5. Fastesunndig und Palmsunndig), wenn mä nit fastet, si abzzieh. D Ostchille kennt drgege kei Aschermittwuch, wil ihri Fasteziit scho am Sunndig am Oobe afoht.
Der Name Aschermittwuch chunnt vom Bruuch, wo mä d Äsche vo de verbrennte Palmzwiig vom vorige Johr gsägnet und die Gläubige mit eme Chrüz us dere Äsche zeichnet het. In der Chille vo Gallie sie Mensche, wo schwer gsündigt hai, an Afang vo dr Buessziit us dr Chille verdriibe worde – in Alähnig an d Verdriibig us em Paradiis (Gen 3 EU). Si hai e Buesschleid azoge und mä het se mit Äsche bestreut.
Dr Aschermittwuch isch s Ändi vo dr Fasnachtsziit, e Ziit vo fleischlige Gnüss. Dr Verzicht uf s Fleischässe isch symbolisch für d Abkehr vom Wältlige.  Als Uftakt zur Fasteziit findet hüfig e Fischässe, e Froschschänkel- oder au e Schnäggenässe statt.
Z Breagaz git as am Aschermittwoch i dar Obrschtadt de Bruch vo Gealdbittlwösch. Do goand d Obrstättlar in Häs mit wissa Kapuzza in ar Prozession zum Brunna und wäschand ihre leera Gealdbittl us und loand d Faschingszit no amol Revü passiera.
Literatur
Rupert Berger: Neues Pastoralliturgisches Handlexikon. Freiburg, Basel, Wien 1999, ISBN 3-451-26603-2, S. 38–39.
Äsche(r)mittwuch(eⁿ) im Schwyzerische Idiotikon Bd. 15, Sp. 245.
Weblink
Schott-Messbuech zum Aschermittwuch
Kategorie:Fasnacht
Bier
mini|es Altbier
Bier isch a alkohol- und kohlesäurehaltigs Getränk, wo durch Gärig us de Zuetate Wasser, Malz und Hopfe gwonne wird. Für s kontrollierte Uslöse vum Gärvorgang wird Hefe zuegsetzt.
Gschicht
D Gschicht vom Biär gaht zrugg, tüüf i d Jahrtuusig ine. Äs mues wohl so aagfange ha, dass irgänd än ufmerksame Geischt bim bache vomene Brot, s gääre vom Chorn entdeckt hät. Schrifttaflene us Mesopotamie vom 3. Jahrtuusig v. Chr. wiised uf de Werdegang hi und lifered de Bewiis für d Exischtänz vom Bier scho zu dere Ziit. In Ägypte, ums Jahr 2000 v. Chr. ume, isch s Bier ires Nationalgetränk gsi. Äs isch de Sunnegöttin Osiris zuegschribe worde. D Brouereie händ sich natürlich im Bsitz vom Pharao befunde, er hät au für d Zueteilig glueget und zwiifellos au Stüre defür ihzoge.
Dazumals sind d Bier no süesslich gsi. D Würkig vom Hopfe isch erscht tuusigi vo Jahr spöter entdeckt worde, so dass s damalige Bier mit Myrte, Safran und Anis gwürzt worde isch. Bier hät zu de verderbliche Wahr ghört, drum isch au s Problem mit z. B. Ochsegalle oder Bilsächrut bekämpft worde.
Natürlich händ au d Chinese äs bierähnlichs Getränk erfunde, dadefür händ si allerdings Riischörner verwändet.
800 n. Chr. hät de Karl de Grossi, wonner vom Papst in Rom krönt worde isch, de kaufmännisch Nutze im Bier gseh. Drum hät er denn au rächt rasch, d Rächt zum Bier braue a sich grisse. I dere Ziit sind au d Aafäng vo de handwerkchliche Braukunscht gsi, bis aahin sind eigäntlich nur d Fraue für Bache und Broue zueschtändig gsi.
D Induschtrielisierig im letschte Jahrhundert hät de Bierbranche en massive Strukturwandel bracht. Äs händ sich villi Bierbrouereie zämegschlosse und händ unter anderem au Kartell bildet.
Weblink
Bierkultur uf brauer-bund.de
Historische Biere uf braulotse.de
e Karte mit de Schriibwiise för Bier z Europa uf feorag.com
!
Kategorie:Gnussmittel
Kategorie:Droge
Kategorie:Getränk
St. Gallen (Begriffsklärung)
Dr Name St. Gallen stoht fer:
Schwiiz:
de Schwiizer Kanton Sanggale,
dem si Hauptstadt, lueg Sanggale,
dem si Wahlchrais, lueg Waalchrais Sanggale,
dem si ehemalige Bezirk, lueg Bezirk Sanggale
Fürstabtei Sanggale, e ehemoligs Chloster i de Ostschwiz
Oeschtriich:
Sankt Gallen (Steiermark), e Gmeind i de Steiermark z Östriich
Frankriich:
St-Gall, en Ortstail vo de Gmeind Dààl im Underelsass
Lueg au:
St. Gallus, en Wandermönch, wo sich im Gebiet vom hütige Sanggalle niderlo hät
Sanggalechappel, es Dorf und ehemolegi Gmaind im Waalchrais See-Gaster vom Kanton Sanggalle, Schwiz
Sankt Gallenkirch, a Gmuand im Muntafon, Bezirk Bludaz, Vorarlbearg, Östriich
Sanggaller Brodworscht, a Brüeworscht, wo mer grilliere tuet und as Spezialität us de Region vo Sanggale gilt
Sanggaller Oberland, en andere Name för s Sargaaserland, Kanton Sanggale, Schwiz
Sanggaller Pilznäme, e Lischte mit Pilznäme us em ganze Kanton Sanggale
Sanggaller Rhintl, e Region im Oste vom Kanton Sanggale, Schwiz
Bielersee
Bielerseethumb|300px|center|Kirche vo Ligerz am Bielersee Daten Name:  BielerseeLac de BienneLage:  Espace Mittuland,oder SeelandFlächi  39,3 km²maximali Tiefi:  74 mZueflüss:  Zihlkanal, Aare-Hagneck-Kanal, Twannbach,La Suze, SchüssAbflüss:  Nidau-Büren-Kanal, ZihlHöchi über NN:  429 mGrösseri Stedt am Ufer:  BiuBsungerheite:  St. Petersinsle Charte center|300px|thumb|Bielersee
Dr Bielersee (fr. Lac de Bienne) isch zäme mit dem Murtesee u dem Nöiäburgersee eine vo de drü grosse Jurasee ir Schwyz. Dr See isch 15 km lang u max. 4,1 km breit. Syni Flächi betreit 39,3 km², die maximali Tiefi isch 74 m. Dr Inhaut isch rund 1,12 km³. By Normauwasserstand isch dr Seespiegu uf 429 m ü. M..
Dr Bielersee het es Ynzugsgebiet vo 8'305 km². Dr mittleri Abfluss isch by 244 m³/s. Die theoretischi Ufenthautszyt vom Wasser im See betreit nume 58 Tag. Die wichtigscht Zueflüss sy d Aare, die 1878 byr erschte Juragewässerkorrektion i de See umgleitet worde sy, dr us em Nöiänburgersee kommendo Zihlkanal, dr Twannbach und d Schüss.
Uferortä
Dr bedütendschti Uferort vom Bielersee isch d Stadt Biel/Bienne. Da sech dr Bielersee uf dr Sprachgränze zu dütsch u französisch befindet, hei verschiedeni Ortschafte rund ume See ou zwöisprachigi Näme. Nied aui sy no im Gebruuch. Zu denä ghörä:
Bipschal-Bévesier
Erlach-Cerlier
Gaicht-Jugy
Ins-Anet
Landern-Le Landeron
Ligerz-Gléresse
Lüscherz-Locras
Mörigen-Morenges
Neuenstadt-La Neuveville
Nos-Nods
Prägelz-Prèles
Schafis-Chavanne
Schernelz-Cernaux
Tüscherz-Daucher
Twann-Douanne
Vinelz-Fénil
Vingelz-Vigneulles
Wingreis-Vingra
Sankt Petersinsel-Ile Saint-Pierre
Ir Mitti vom Biälär See ligt d'St. Petersinslä wo früächär ä ächti Inslä isch gsi u jetzä dürnä Verbindig mit Erlach zurä Haubinsu isch wordä. Di ursprünglächi Insu ghört aber zur Gmeind Twann-Tüscherz u isch im Bsitz vor Burgergmeind Bärn. Uf dr Insu het sech unger angerem dr Jean-Jacques Rousseau es paar Woche uufghaute.
Kategorie:See (Schwiiz)
Kategorie:Geografii vom Kanton Bärn
Kategorie:Geografii vom Kanton Neueburg
Kategorie:Aare
MediaWiki
MediaWiki isch e PHP-basierti Wiki-Engine, wu unter de GPL lizenziert isch un fir d Wikipedia entwickelt worre isch.
Zuem Spychere vun de Inhalt benutzt MediaWiki di relational Datebank MySQL, e experimentelle Support fir PostgreSQL het s ab dr Version 1.5 dinne.
Gschicht
MediaWiki isch us ere Wiki-Engine entschtonde, wu de dytsch Biolog Magnus Manske fir d Online-Enzyklopädy Wikipedia entwickelt ghet het. Dr Onforderunge vun de Wikipedia isch UseModWiki-Engine, wu dervor yygsetzt worre isch, nimmi gwachse gsi. Om 25. Jänner 2002 isch d erscht Version, dertemol Phase II gnennt, s erschtmol yygsetzt worre. Noch em Rewrite, houptsächlich durich dr Lee Daniel Crocker, isch im Juni 2002 e verbesserti Version vun de offiziell immer no nomelose Software uf de Wikipedia-Server inschtalliert worre. In de Folgejohr het sich d MediaWiki zue nem erfolgryche Open-Source-Projekt entwickelt, wu im Johr 2005 iber 60 Programmierer un Helfer bedeiligt gsi sin. Nebe de Wikipedia un ihre Wikimedia Foundation-Schweschterprojekt setze hit zahlriche Organisatione, Firme un Inschtitutione MediaWiki yy.
2004 isch mit GetWiki e MediaWiki-Fork entschtonde.
D MediaWiki git s syt em März 2009 au in ere vollständig lokalisierte alemannische Version.
Ekschterni Syte
MediaWiki.org
Projektsyte uff SourceForge
MediaWiki-Handbuch (engl.)
FAQ – Häufig gestellte Fragen (engl.)
Installations-Anleitung (dt.)
Wikis mit der MediaWiki-Software (engl.)
Wikimanie, Martin Szugat, Der Entwickler 1.2006: Anleitung für die Installation des MediaWikis auf einer Sourceforge.net-Projektseite (Online-Artikel)
Kategorie:Computer
Liste der Seen in der Schweiz
I de Liste vo de Schwizer Seeje sy Seeje mit erer Flächi vo über 1 km² sortiert ufglischtet. Es zellt di gsammti Flächi vom See, also au wänn er nöd ganz i de Schwiz isch. D Rekordzahle sy jewyls fett aggää.
D Spycherseeje sy hier nid ufgfüert.
Name Kanton bzw. Nachberstaat Flächii km²  Höchim ü.M. max. Tiefii Meter Gämfersee (Lac Léman)  Gämf, Waadt, Wallis, Frankrych öpe 582  372  310 Bodesee  Sanggalle, Thurgi, Öschterrych, Dütschland 571   396  254 Nöiäburgersee (Lac de Neuchâtel)  Bärn, Fryburg, Nöiäburg, Waadt 218  429  152 Langesee (Lago Maggiore, Verbano)  Tessin, Italie 212  193  372 Vierwaudstättersee Lozärn, Nidwaude, Obwaude, Schwyz, Uri 114  434  214 Zürisee  Sanggalle, Schwyz, Züri 89  406  143 Luganersee (Lago di Lugano, Ceresio)  Tessin, Italie 49  271  288 Thunersee  Bärn 48  558  217 Bieuersee (Lac de Bienne)  Bärn, Nöiäburg 40  429  74 Zugersee  Lozärn, Schwyz, Zug 38  414  97 Brienzersee  Bärn 30  564  260 Waläsee  Glarus, Sanggalle 24  419  144 Murtesee (Lac de Morat)  Fryburg, Waadt 23  429  45 Sämpachersee  Lozärn 13,5  504  87 Hallwilersee  Aargou, Luzärn 10,3  448  47 Lac de Joux – Lac Brenet * Waadt 8,77 1004 32 Gryfesee  Züri 8,6  435  34 Sarnersee  Obwaude 7,5  468  52 Ägerisee  Zug 7,2  723  82 Baldeggersee  Lozärn 5,3  463  66 Silsersee (Lej da Segl)  Graubünde  4,1  1796  71 Pfäffikersee  Züri 3,3  536  35 Silvaplanersee (Lej da Silvaplauna)  Graubünde 3,1  1790  77 Lauerzersee  Schwyz 3,1  447  14 Lungerersee * Obwalde 2,01  688  68 Lago di Poschiavo * Graubünde  1,95  962  84 Öschinesee  Bärn 1,1  1578  44
* dient au als Stausee
Lueg ou
Lischte vo de Stauseeje ir Schwiz
See in der Schweiz
!
Sundgau
thumb|D Regione vom Elsass, dr Sundgau isch ganz im Süde
Dr Sunngau (dt. Sundgau) isch e Landschaft em Süde vom Elsass, nach bim ditsch-schwyzerisch-franzeeschem Dreyeckländli. Es bezeichnet de Landstrich zwische Basel, Milhüse und Beffert (Belfort). S Regionalzentrum isch Altekirich (Altkirch).
Dr Namme, wo scho im 9. Johrhundert vorchunt, isch durchsichtig: Sundgau stoht fier Gau im Süde.
D Höjelandschaft isch vu landwirtschaftliche Tätigkeite un Dorfstrukture präjt. Klimatisch het dr Sunngau wäje dr guet 100- bis 200 Meter höjere Lag nit die gliichi Vurteile wie d Rhinewene. So isch dr Winbäu inzwische witgehend verschwunde. Gwannnamme wie dr Rebberg bi Altekirich zeije awer, dass äu im Sunngau frieher Winwirtschaft triwe worre isch.
D Region isch johrhundertelang untr habsburgischer Herrschaft gsin, awer – bis uf Milhüüsa, wo als freii Stadt zue dr Schwiiz ghört het – am End vum Drissigjährige Krieg im Weschtfälische Friide 1648 an Frankriich gfalle.
Dr wichtigscht alemannisch Dichter üs em Sundgaü isch dr Nathan Katz.
Durch dr Sunngau verlauft d Dialektgrenze vu Niideralemannisch (Elsässerditsch) un Hochalemannisch.
Litratuur
uf Hoochdüütsch
uf Franzöösisch
Weblink
Kategorie:Geografii vom Elsass
Kategorie:Französeschi Landschaft
Ostschweiz
thumb|300px|D Ostschwyz
D Ostschwyz bestoot us de Kantön Schaffhuuse, Thurgau, Sanggalle, de beide Halbkantön Appezäll Osserrhode und Innerrhode, Glarus und em Bündnerland.Bundesamt för Statistik (1999): Die sieben Grossregionen der Schweiz: Die Schweiz im europäischen Regionalsystem, Prässemittailig
S Zentrum vo de Ostschwyz isch d Stadt Sanggalle. D Ostschwyz bildet en Teil vo de Gränze zu Süd-Dütschland, Liechtestei und em Öschtrichische Voralbärg. Bsunders dr Grossruum Bodesee bildet e wirtschaftlichi Einheit. S Ostschwyzerdütsch isch e Sitelinie vom Schwyzerdütsche und lot sich klar vo anderne Schwyzer Dialäkt unterscheide. Innerhalb vom Ostschwyzerdütsche gits natürlich au nomol regionali und lokali Unterschiid.
Weblink
offizielli Homepage vo Oschtschwyz Tourismus
Einzelnochwiis
!
Eurasien
Eurasia isch d Landmasse, wo us Europa und Asia bestoot. Dezue chömed die Arabisch Halbinsla und de Indisch Subkontinent. Eurasia isch d gröaschte Landmasse uf dr Erde und hät a Fläche fu ca. 54 Mio. km². Europäer deile dr Kontinent gern in zwei Kontinent (Europa und Asia) uf. Die bekanntist Grenze bildet u. a. des Uralgebirge und dr Uralfluss. E geographischi oder tektonischi Rechtfertigung, Europa als e eigene Kontinent azluege, git's aber nit. Au e kulturelli Rechtfertigung isch sehr frogwürdig. Indie un China sin au sehr verschideni Kulture. In Japan betrachtet mer Europa bispilswiis nit als eigene Kontinent, sundern als Halbinsle oder Subkontinent vu Eurasie.
D Deilig vo Europa und Asie isch eurozentrisch und hischdorisch. D Grieche und d Römer hai d Gränze vom Hellespont bis zum Fluss Don zoge und so isch s bis in s 18. Johrhundert bliibe, wo dr schwedisch Offizier Strahlenberg, wo in dr russische Armee dient het, vorgschlage het, d Gränze bim Uralgebirg und em Uralfluss feschdzlege. Schbööter het die russischi Regierig ä Gränzpfoschde uf em Wäg vo Jekaterinburg noch Tjumen lo ufstelle, wo d Gränzlinie zwüsche Europa und Asie markiert het.Norman Davies, Europe: A History, Oxford University Press 1996, S.8
Die Vereinte Natione rechne ganz Russland zue Europa, die ganz Türkei degege zue Asie. Europa isch fer d'UN demit dr Norddeil vu Eurasie, Asie degege dr Süddeil.
Fuessnote
Kategorie:Kontinent
Kategorie:Europa
Wasser
thumb|100px|Wasser
Wasser (au Wasserstoffoxid, Hydrogeniumoxid, Diwasserstoffmonoxid, Dihydrogeniumoxid odr Dihydrogenmonoxid nach de IUPAC Nomenklatur heissts korrekt „Wasserstoffoxid“) isch e chemischi Vrbindig (Molekül) us Suurstoff un Wasserstoff (chemischi Formel: H2O). D Bezeichnig Wasser wird bsunders für de flüssigi Aggregatszuestand bruucht, em feschde, also gfrorene Zuestand isch es Iis, em gasförmige Zuestand Wasserdampf (odr oifach nur «Dampf»).
Rund 70 % vo de Erdoberflächi isch mit Wasser deckt, s meischte devo isch Salzwasser.
Anomalii vom Wasser
Di sogenannti Anomalii vom Wasser (d Abwiichig vo Schmelz- und Südetemperatur vo de homologä schwärere Chalkogenhydrid) cha me mit de Wasserstoffbrugge erchläre. Wäge dene Wasserstoffbrugge bsitzt s Iis e klar definierti Kristallstruktur. Wenn s Iis schmilzt, denn bräched ned grad alli vo dene Wasserstoffbrugge, au im flüssige Zuestand sind immer no welchi vorhande. Be ere witere Tämperaturerhöchig gönd denn au die nadisna usenand und d Wassermolekül chönd sich freier bewege und sich „platzsparender“ aordne. De Effekt isch bis ca. 4 °C beobachtbar; be höchere Temperature wird de Effekt vo de Wärmeusdehnig überlageret, sprich, d Molekül bruched wider meh Platz zum sich bewege.
Lueg au
Gwässer
Weblink
Bedrohte Zukunft: Schwarzbuch Wasser
Kategorie:Getränk
Kategorie:Chemischi Verbindig
Schweizerische Volkspartei
Di Schwizerisch Volkspartei (SVP Schweiz), französisch Union démocratique du centre, italienisch Unione democratica di centro, rätoromanisch Partida populara Svizra, isch ä nationalkonservativi und wirtschaftspolitischi politischi Partei i dä Schwiiz. Si isch im Nationalrot am stärchstä verträttä voch Sitz und bildet dodemit di gröscht Fraktion i dä Vereinigte Bundesversammlig.
Gschicht
D SVP isch 1971 us dä Puurä-, Gwärb- und Bürgerpartei (BGB) und dä Demokratische Partei (DP) vo dä Kantön Glaris und Graubünda entstandä. Si isch urspünglich ä zentristischi Puuräpartei gsi, hät sich aber sit dä 1980er Johr under dä inoffizielle Füerig vom Zürcher Grossundernämer und Milliardär Christoph Blocher vonere rächtsbürgerlich-konservative zunere rächtspopulistische Volkspartei gwandlet. Si posizioniert sich hüt pointiert rächts im politischä Späktrum und betribt ä kompromisslosi und gradlinigi Rhetorik.
Lang isch d SVP wähleranteilmässig hinder dä SP, FDP und CVP uf Rang vier gläge. Ab 1991 hät si ihren wähleranteil stetig erhöt, isch bi dä Schwiizer Parlamentswale 2003 wählerstärchsti Partei wore und hät en zweite Bundesrotssitz für dä Christoph Blocher gforderet, wo gwält wore isch. En erneute Erfolg verzeichnet d SVP bi dä Wahle 2007.
D Vorgängerpartei BGB isch bis döt siit 1929 im Bundesrot verträtte gsi. D SVP hät di Verträttig überno und 2003 sogar en zweite Sitz gwunä. 2007 isch de Christoph Blocher as Bundesrat nüme widergwählt worde. Statt däm isch näb em Samuel Schmid di Bünder Regierigsrätin Eveline Widmer-Schlumpf zur Bundesrätin gwählt worde. In de SVP-interne Usserandersetzig, öb d Partei das sött akzeptiere, hät sich d SVP gspalte un um d Widmer-Schlumpf und de Schmid isch di neu Bürgerlich-Demokratischi Partei gründet worde. Erscht nach em Rücktritt vum Schmid anne 2008 hät d SVP mit em Ueli Maurer wider e eigene Bundesrat übercho. Di Bürgerlich-Demokratisch Partei het si drgäge 1921 mit dr Chrischtlichdemokratische Volchspartei zur Mitti-Partei zämegschlosse.
Quälle
Witeri Artikel
Schwiizer Minarettstrit
Weblink
Website vo dr SVP
Kategorie:Schwiizer Partei
Eis
miniatur|Iis an ma Baum
Iis isch die fescht Form vo Wasser. Wasser gfriert bi ma Druck vo 1.013 bar bi genou 0 Grad Celsius.
Desweage wirds ou zmoischt als "gfroore" bezoichnet und selte als "fescht". Wil s Wasser a bschtimmte Anomalie ufwiist (d Anomalii vom Wasser) dehnts sich unter null Grad wiidr us.
In gwisse Gegende vom alemannische Sproochruum wird Eis oder Ys au fürs ässbare Schpiise-Iis bruucht, wobii ma ou des Wort Glace kennt.
Weblink
Kategorie:Chemischi Verbindig
Politische Parteien in der Schweiz
I de Schwiiz hets, im Vergliich zu Dütschland, en huufe politischi Parteie, wo im Parlamänt verträtte sin. Ein Grund defür isch de usprägt Föderalismus. Uf Grund vo de relativ grosse Autonomii vo de Kantön si jewils ganz unterschidlichi Parteie wichtig. Au gits bi de Wahle zum Natialrot kei landeswiti Prozenthürde, wo e Partei müesst erreiche, damit si ins Parlament cha iiziehe. E Partei wo im Bundesroot vertrete isch, werd au Bundesrootspartei gnennt.
D politische Parteie vo de Schwiiz, wo im Parlament verträte sin, gordnet nach dr Azahl Verträtter im Nationalrot (Stand 2023):
Partei  Bundesröt  Nationalröt  Ständeröt SVP:  2  62  5 SP:  2  41  6 FDP:  2  28  9 D Mitti (vormals CVP und BDP):  1  29  10 Grüeni:  0  23  3 GLP:  0  10  0 EVP:  0  2  0 EDU:  0  2  0 MCG:  0  2  0 Lega:  0  1  0
Kategorie:Schwiizer Politik
!
Funkensonntag
mini|e Funkefüür z Dornbirn, Vorarlberg
Dr Funkesundtag isch normalerwys dr erschte Sundtag noch m Aschermittwuch.
Wem ma ins Oberschwäbische, ins Allgai oder in d Richtung Vorarlberg gôht, denn wird am Funkasonndig dr Funka abbrennt, in dr Regl en 5 - 10 m hoha Holzhaufa, der auf em Spitz mit ra Hex zur Wintrvrbrennung krönet isch. Im Vorarlbergischa werret dia Funkaheifa kunstvoll aufgstaplt.
Am Vorobend vom Funkasonndig wird drzua na au no um Funkaring oder Funkabrezga gewirflet, meistens in Wirtsheiser. Funkaring/Funkabrezga sind aus ma süßa Hefdoig gmacht. D Ring sind aus drei Sträng gflochta, d Brezga ganz normal gschlunga.
Datum
Im Vorarlbearg isch de Funkasunntig de 1. Fastesunntig.Funkenfeuer in Vorarlberg – die Termine im Überblick Artikel uf vol.at vom 18. Februar 2015 I ainzelne Gmainde im Sanggaller Rhintl isch es e Wuche spöter (und au vom Sunntig-Obed uf de Samstig-Obed vorverlait – wäge da Fäschtwertschaft).Doch noch ein Happy End für den Mooser Funken Artikel uf tagblatt.ch vom 17. März 2014 Im Appezällische isch dä Bruuch, zum de Winter z vertriibe, no spööter – am Lätare-Sunntig, also am vierta Sunntig i de Faschtezyt, oder andersch gsait, am dritte Sunntig vor Ostere. Zobescht uf em Funke wörd d «Funkebaabe» montiert, wo mit Füürwärch gladen ischt.Appenzeller Bräuche, Funkensonntag uf appenzell.info gfunden am 4. April 2016
Literatur
Reinhard Johler: Die Formierung eines Brauches. Der Funken- und Holepfannsonntag. Studien aus Vorarlberg, Liechtenstein, Tirol, Südtirol und dem Trentino (= Veröffentlichungen des Instituts für Europäische Ethnologie der Universität Wien. Bd. 19). Institut für Europäische Ethnologie, Wien 2000, ISBN 3-902029-02-1 (Zugleich: Wien, Univ., Diss., 1994).
Margrit Thüler (Red.): Feste im Alpenraum. Schweiz, Österreich, Deutschland, Italien, Frankreich (= Buchgabe des Migros-Genossenschafts-Bundes. Bd. 14). Migros-Presse, Zürich 1997, ISBN 3-9521210-0-2, S. 105: Schruns Vorarlberg.
Matthias Zender (Red.): Die Termine der Jahresfeuer in Europa. Erläuterungen zur Verbreitungskarte (= Forschungen zum Ethnologischen Atlas Europas und seiner Nachbarländer. Bd. 1). Schwartz, Göttingen 1980, ISBN 3-509-01126-0.
Weblink
Funkensonntag Institut für europäische Ethnologie, Universität Innsbruck
Fuessnoota
Kategorie:Bruuchtum
Kategorie:Bruuchtum z Dütschland
Kategorie:Bruuchdum in dr Schwiz
Kategorie:Bruuchtum im Liachtaschtaa
Blockflöte
D`Blokfleete isch a Fleete und gheert zu de Holzblosinschtrument. Sie gheert hiisichtlich dr Tonerzoigung zur Familie vo dr Kernschpaltfleete, vo dr Haltung her zu de Längsfleete und vo dr Schpiilwiis noch zu de Schnaablfleete. Witere Bezoichnunga sind: flauto dolce oder flauto diritto (italienisch), flûte à bec oder flûte douce (franzesisch), recorder (änglisch) und Schnaablfleete, für d` Sopranino-Blokfleete ou Flautino.
Blokfleetetype
In Europa hot sich d` Blokfleete in dr Muusik vo dr Renaissance als gonze Inschtrumentefamilie dur alle Tonlaage dur b'houptet (im folgende isch allad dr tiefschte schpilbare Ton aagea):
Garkleinblockflöte in c"'
Sopraninoblockflöte in f"
Sopranblockflöte in c"
Altblockflöte in f'
Tenorblockflöte in c'
Bassblockflöte in f
Grossbassblockflöte in c
Subbassblockflöte in F
Kontrasubbassblockflöte in C
Dr Tonumfang vo dr uinzelne Blokfleete betreit jewils ca. 2 Oktave.
No heit sind vor allem Sopranino- bis Bassblokfleete gängig. Drneabe werred für spezielle Aaforderunga ou Blokfleete für praktisch jede ander Laag gmachet.
Lueg au
Querflöte
Weblink
[URL] - Infoportal und Community zum Inschtrument
[URL] - Interaktive Grifftabelle vo Winfried Bauer
Interaktive Noten für Blockflöte
[URL] - d` Fachzitschrift zur Blokfleete
Kategorie:Holzbloosinschtrumänt