mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Weiach
Weich (amtlich Weiach) isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Weich liit im Nordweschtegge vom Kanton Züri i de Schwiiz, öbbe 25 km vom Stadtzäntrum vo Züri. D Flechi vo dr Gmeind isch fast zur Helfti mit Wald bedeckt, für d Landwirtschaft wärde 36.9 % gnutzt.Bundesamt für Statistik: Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden, Mai 2012
Gschicht
Weich isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1271 als in Wiâch.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch, Date im Aahang)
Jaar  1850  1860  1870  1880  1888  1900  1910  1920 Iiwooner 716  720  742  740  634  601  583  655  Jaar  1930  1941  1950  1960  1970  1980  1990  2000 Iiwooner 642  610  590  646  688  692  719  994
De Uusländeraatäil liit bi 13,1 % (Stand 2011).
Religion
52,7 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 17,7 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 2,0 %, CVP 0,9 %, EDU 4,7 %, EVP 5,9 %, FDP 11,1 %. GLP 8,2 %, GP 3,9 %, SP 12,4 %, SVP 50,5 %, Suschtigi 0,4 %.
Gmäindspresidänt isch de Paul Willi (Stand 2012).
Wirtschaft
Weyach isch en armi Gmäind gsi, bis 1962 d Weiacher Kies AG sich dört niidergloo het. Die het Chiis industriell afo abbaue und d Gmäind het so sehr vo däm profitiert, ass si 1995 bekannt worden isch as d Gmäind mit de nidrigste Stüüre im Kanton Züri.
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,5 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Weich ghört zue de Unterländer Mundarte.
Literatur
Weiacher Geschichte(n). Lokalhistorische Artikel in den Mitteilungen für die Gemeinde Weiach. 1999-2004. (Autor: U. Brandenberger)
Brandenberger, U.: Weiach - Aus der Geschichte eines Unterländer Dorfes. Dritte überarbeitete Auflage von Walter Zollingers «Weiach. 1271-1971». Weiach, Oktober 2003.
Zollinger, W.: Weiach 1271-1971. Aus der Vergangenheit des Dorfes Weiach. Dielsdorf, 1971.
Weblink
Gmeind Weiach
GIS-Pläne Weiach
Weiacher Geschichte(n): Lokalhistorischar Artikel, Ortsgschichtlichi Dokumentation
WeiachBlog - Weblog zuer Gschicht un Zytgschicht
Elektrizitätsgenossenschaft Weiach
Sicherheitszweckverband Glattfelden, Stadel, Weiach
Weiacher Kies AG
Grenzyberschreitendar Skulptureweg
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Züri)
Maulburg
Mulburg  (amtlich: Maulburg) isch e chlini Gmeind im Landchreis Lörrach z'Bade-Württebärg z Ditschland. S alemannisch Schlötterli für dr Name isch Schnurreburg (abgleitet vu pejorativ Schnurre fer Mul). Historisch belegt isch dr Name Murperch.
Geografi
D'Gmeind Mulburg het  Iiwohner (Stand: ) un dehnt sich uf är Flächi vo 973 Hektar us. Die chlini Wiisetalgmeind lid in ebe däm Wiisetal un am däm Fluss, wo im Wiisetal si Name geh het: dr Wiise.
Verchehr
Mulburg isch am komfortabelschte z'erreiche mit 'm Wiisetal-Express - offiziell trinationali Regio-S-Bahn. Sit Dezember 2004 fahrt s'Bähnli an de Wuchedäg vum fünfi morgens bis zur Mitternacht alli halbi Stund vom Badische Bahnhof z'Basel über Lörrach bis uf Zell im Wiisetal. Erchauft worre isch dr Fortschritt mit dr Umwandlig vum Muulburger Bahnhoft in e ubesetzte Haltepunkt. Eso git's keini persönlichi Berodig un au kei persönliche Billetverchauf meh, sondern numme no e Billet-Automat.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grüeni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  22,6 %  17,7 %  6 %  34,5 %  1,8 %  13,1 %  4,2 % 2011  25,5 %  32,2 %  5,3 %  29 %  2,5 %   5,5 %  2006  33,1 %  38,5 %  9,7 %  11,6 %  3,6 %   3,5 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Lüt
Hermann Burte, alemannische Dialektdichter, * 1879 z Mulburg
Elfriede Kastner, alemannischi Dialektdichteri, * 1924 z Mulburg
Weblink
Internet-Syte vo dr Gmeind Muulburg (leider numme uff Hochdytsch)
Dr Wiisetal-Express oder die trinational Regio-S-Bahn (au numme uff Hochdytsch)
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Lörrach)
Kategorie:Dinkelberg
Greis (Musiker)
thumb|right|150px|Dr Greis
Dr Greis (* 3. April 1978 z Lausanne; bürgerleche Name Grégoire Vuilleumier) isch e bekannte Bärner Mundart-Rapper. Zämme mit em Poul Prügu (friener Eron), em Phantwo und em Krust bildet är d Gruppe PVP. PVP ghört zämme mit dr Band Wurzel 5 (Serej, Tiersch, Dienson), dä beide MC's Thomes & Baze sowie de beide Dj's Link und Skoob zur Chlyklass-Crew.
Zämme mit em dütsche Curse, em Baselbieter Taz (ghört zu Tafs, WB-Tal) und em Claud als Produzänt het ärs Album Prestige usebrocht.
Dr Greis thematisiert ärnsthafti Theme wie soziali Missständ, persönligi Problem oder die aktuelli Wält- und Lokalpolitik. So behandlet er kritisch d Problem vo dr Globalisierig oder dr Spanisch Bürgerchrieg. Er het sich au gege d SVP gstellt, dr Rassismus an Pranger gstellt und soziali Grächtikeit verlangt. Er macht sich mänggisch aber au über d Hip-Hop-Szene lustig.
Weblink
[URL]
greis.chlyklass.ch Diskographie und meh Infos
Greis.ch/blog
Kategorie:Alemannische Musiker
Kategorie:Schwizer Rapper
Kategorie:Pseudonym
Kategorie:Bärner
Kategorie:Schwiizer
Kategorie:Maa
Kategorie:Läbigi Person
Ido
Ido isch e künschtligi Sprooch (Plansprooch). Si isch 1907 vom französische Mathematiker und Philosoph Louis Couturat zämme mit em französische Huuslehrer Louis de Beaufront uf der Basis vom Esperanto erschaffe worde. S Esperanto, wo 1887 entwicklet worden isch, isch ihm und andere nit eiheitlig und logisch gnueg gsi. Si hai au dr Wortschatz vom Esperanto veränderet und en so international wie möglig gmacht. Drzue hai si ihrem Projekt e sehr präzises Wortableitigssystem ge, wo vo Kritiker – wie de Ahänger vom Esperanto – als schwerfellig bezeichnet wird.
Verbreitig
Im Vergliich zum Esperanto wird Ido nume vo relativ wenig Lüüt gschwätzt, wohrschiinlig numen ä baar duusig. Aber d Wikipedia in dere Sprooch het immerhi über 26'000 Artikel (2015).
Grammatik
Alli Subschtantiv änden off -o, alli Adjektiv off -a, alli Adverb off -e. Alli Verb ände of -as im Präsens, uf -is in dr Vergangeheitsform und uf -os in dr Zuekumft.
D Mehrzahländig im Ido isch -i.
Byschpil:
puero = Bueb
pueri = Buebe
vorto = Wort
vorti = Wörter
Textbispil
Us dr Übersetzig vom Le petit prince, uf Ido La Princeto
–Bona nokto! –dicis la surprizata princeto.
–Bona nokto! –dicis la serpento.
–Adsur qua planeto me falis? –questionis la princeto.
–Adsur Tero, sur Afrika. –respondis la serpento.
–Ha !... Kad esas nulu sur Tero?
–To esas la dezerto, e nulu esas sur la dezerti. Tero esas tre granda –dicis la serpento.
La princeto sideskis sur stono e levis lua okuli a la cielo.
–Me questionas a me –lu dicis- ka la steli intence brilas por ke uladie singlu povez trovar sua stelo. Videz mea planeto, olu esas exakte super ni... ma tre fore!
–Olu esas bela planeto –dicis la serpento-. Por quo vu venis adhike?
–Esas chagreneto inter floro e me –dicis la princeto.
–Ha! –dicis la serpento.
E la du permanis silence.
Averto lektenda
La verko La princeto licencesas sub Creative Commons License, [URL]
Autoro.- Fernando Tejón, [EMAIL]
Ret-pagino.- [URL]
Weblink
[URL]
[URL]
[URL]
[URL]
Kategorie:Einzelsproch
Kategorie:Plansproch
B-52
B-52 sind e Band uus Schopfe gsi (bsi 2006). Die Band hett us 4 Lüüt bestande:
David (Schlagzüüg)
Marc (Gitarre und Gesang)
Sebastian (Bass)
Thomas (Gitarre und Gesang)
Musikalisch hen si houptsächlich Punkrock gspilt, wobii sie sich in ihrene Texte teilwies mit soziale und g'sellschaftliche Problem befasst hän.
Trivia
B-52 isch au en „Alkohol-Shot“ womer chan i verschiedene Bars bstelle, er beschtaat us Cointreau, Kaluha, Baileys und Rum. Mer zündet en mit emene Füürzüüg aa (flambiere) und dänn trinkt mer alles läär mitemene Röhrli. Und, womer grad bi de Genussmittel sind, isch au no z'vomerke, dass es e Marihuana-Sorte git, die B-52 gnennt wird.
thumb|200px|An B-52-Bomber wirft Bombe uf Vietnam ab
D Boeing B-52 Stratofortress isch au en amerikanische Langstreckebomber.
Weblink
Homepage vo de Band
B-52-Laager bim AMARC
Kategorie:Rockband
Kategorie:Dütschi Band
Aarau
Aarau esch d Hauptschtadt vom Kanton Aargau und syt 2024 au d zweitgröschti Gmeind im Kanton. S het über 21’000 Iiwohner (Stand 2023) und liit am rächte Ufer vo dr Aare, grad södlich vom Jura. D Schtadt isch e wichtige Mitted schwiizerischi Region, und esch 39 Kilometer vo Basel, 38 Kilometer vo Züri ond 67 Kilometer vo Bärn entfernt (vu Luftlinie usegsee).
Gschecht
Wäret de Helvetik esch Aarau för es paar Mönet d Hauptschtadt vo de Schwiiz gsi, de Tetel het si aber leider bald weder verlore. D Schtadt liit ofemene Fels ade Aare, südlech vom Jura. D Altschtadt esch sehr schön. Vor allem d Gebel send berüemt, veli send konschtvoll bemolt. Em Schtadtbeld schtäche vor allem d Schtadtchele, de Torm Rohre (Rothus), de Obertortorm ond s AEW Hochhus is Aug. Es betzeli osserhalb vode Altschtadt liit s Schlössli. Es esch öppe om 1200 pout woorde ond esch för d Bewachig vode Aarebrogg gsii. Dor d Altschtadt flüüsst de Schtadtbach. Früener het er d Energii för Möline, Saagine ond anders Gwärb gleferet. Er esch aber scho sed Jorzäänte zueteckt. Vo de Bachschtroossmöndig aa bachufwärts esch er aber no offe. 1367 esch z Aarau e Gloggegüüsserei pout woorde, wos höt no get. Si heisst höt H. Rüetschi AG ond güüsst als einzigi e de Schwiiz no Cheleglogge. Vo 1904 bes 1981 het Aarau au e Glüeberefabrek ghaa.
Feschtbrüüch z Aarau
Di zwöi wechtigschte Fescht z Aarau send de Mäjezoog ond de Bachfeschet. Mäjezoog heissts wäge de Bluemeschtrüss (Mäje) wo d Chend am Omzoog träged. Eimool em Joor het ame de Schtadtbach potzt wäärde müesse. Vorhär het me ne leergfeschet ond Füürli lo abeschwömme. Dezu het me gsonge:
Füürio, de Bach brönnt!
D Soorer händ ne aazöndt.
D Aarauer händ ne glösche.
D Chüttiger, d Chüttiger
riite of de Frösche!
Schuele
Aarau het alli Schuele vo der Primaarschuel öber Sekondaarschuel ond Bezerksschuel bes zo de Gümnaasie. Es het en alti ond e nöji Kanti (Kantoonsschuel).
Wiiter gets de o.a. au no es KV, en Bruefsschuel ond zwöi Ableger vo de FHNW (Pädagogik sowie Konscht ond Gschtaltig).
Sport
De FC Aarau isch 1902 gründet worde und spilt i de Challenge League, de zweithöchschte Schwizer Fuessball-Liga.
Berüemti Lüüt vo Aarau
Maximilian Oskar Bircher-Benner, de Erfender vom Birchermüesli
Regula Frei-Stolba, Althistorikerin
Literatur
Heinrich Boos: Urkundenbuch der Stadt Aarau. Mit einer historischen Einleitung, Register und Glossar, sowie einer historischen Karte. Verlag Sauerländer, Aarau 1880.
.
Weblink
Offizöji Website vo de Stadt Aarau
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Aargau)
Kategorie:Stadt (Schwiiz)
Kategorie:Bezirk Aarau
Kategorie:Kantonshauptort (Schwiz)
Kategorie:Aarau
Brienzersee
Brienzerseethumb|300px|center|Brienzersee Date Name:  BrienzerseeLage:  Bärner OberlandBFS-Nr.:  9089Flächi  29,8 km²maximale Tiefi:  260 mZueflüss:  Aare, LütschineAbflüss:  AareHöchi über Meer:  564 mGrösseri Stedt am Ufer:  Interlaken, BrienzBsungerheite:  Charte center|300px|Brienzersee
Dr Brienzersee isch e typische Auperandsee. Är ligt im Kanton Bärn.
Dr See wird vor Aare dürflosse. Drnäbe fliessä hüüfe chlyneri Bäch i See. Witume bekannt sy d Giessbachfäu, wo s Wasser über 14 Stufe i Brienzersee abe stürzd. Dr See isch 14 km lang u 2,8 km breit. Syni Flächi betreit 29,8 km2, die maximali Tiefi isch 260 m. Dr Inhaut isch rund 5,2 km3. Bym normale Wasserstand liegt dr Seespiegu uf 564 m überem Meer. Di steile Ufer göh ou ungerem Wasserspiegu töif abe wyter, so dass dr See nume weni Flachwasserzone hed.
S Yzugsgebiet isch 1127 km2 gross.
Am nördlichen Ufer ligt ds Dorf Brienz wo em See dr Name gäh hed. A sym Süd-Weschtändi, ygbettet zwüsche Thuner- u Brienzersee, ligt ds Bödeli mit de Gmeinde Interlake, Matte u Unterseen.
Dr Brienzersee isch nährstoffarm u eine vo de süberschte See ir Schwyz. D Fischerträg sy drum nid seer gross, aber d Brienzerseefische gäute aus regionali Delikatässe. Dr Gsamtertrag hed im Jahr 2001 grad 10.078 kg Fisch gää.
Syt 1839 gits uf em See e Passagierschifffahrt. Hüt betrybt d BLS Lötschbergbahn AG e Flotti vo 5 Schiff.
Büuder
Websiite
Schifffahrtsgseuschaft
Kategorie:See (Schwiiz)
Kategorie:Bärner Oberland
Kategorie:Geografii vom Kanton Bärn
Kategorie:Aare
Tirana
Tirana (i der unbestimmte Form Tiranë un im lokale Dialäkt Tirona) isch d'Hauptstadt un di gröscht Stadt vo Albanie. Über d'Ywohnerzahl isch sich niemer so rächt sicher, Schätzige gange vo 400.000 bis 800.000 oder über e Million us.
Geografi
Tirana leit im glychnamige Bezirk un Kreis, 30 km vur Adria. D'Stadt isch vo Hügel umgäbe un leit am Fuess vum Berg Dajti. D'beide Flüss Erzen un Tirana fliesse südlich bzw. nördlich vo Tirana. Durch s'Zentrum vo Tirana fliesst s'Flüssli Lana. Am Stadtrand lige ä chünschtliche See (Liqeni i Tiranes) un dr Stadtpark, dohinter sin vor allem Dörfer. S'Chlima isch subtropisch-mediterran, d'Durchschnittstemparatur isch 16°. D'Winter sin als chalt (im Jänner 7°, s cha aber au lycht unter 0° ha, vorallem am Morge). Im Summer ischs heiss, d'Durchschnittstemparatur im Juli isch 24°, s het abr au oft 35° un meh. Im Spötling un Winter rägnets oft, im Summer dergege sälte. Deswäge het mer entweder matschigi odr staubigi Strosse. Schneie tuets arg selte, mangmol sogar numme alli 15 Johr.
Bilder
Literatur
Wilfried Heller (Hrsg.): Abwanderungsraum Albanien – Zuwanderungsziel Tirana (= Praxis Kultur- und Sozialgeographie. Band 27). Potsdam 2003, ISBN 3-935024-68-1.
Beat Bieri: Tirana in Farbe. Velvet-Edition, Luzern 2003.
Dietmar Richter: Flächennutzungswandel in Tirana. Untersuchungen anhand von Landsat TM, Terra ASTER und GIS (= Praxis Kultur- und Sozialgeographie. Band 42). Universitäts-Verlag, Potsdam 2007, ISBN 978-3-939469-64-3 (Volltext).
Weblink
Offizielli Homepage vo dr Stadtverwaltig
D Widergeburt vo dr Stadt - Bilder vo aagmolte Hüser, neue Parkaalage und Stroße
Tirana-Online.de Touristischi Informatione über Tirana uf Dütsch und Albanisch
Informatione über Tirana (uf Änglisch) als Teil vo dr "New Economic Geography" Charte vo dr Europäische Stabilitätsinitiative (ESI)
Interaktivi Charte vo Tirana
Kategorie:Ort (Albanie)
Kategorie:Hauptstadt (Europa)
Shkodra
Shkodra (uf Albanisch au Shkodër, Italienisch Scutari, Serbisch Skadar) isch e Schdadt im Norde vo Albanie. S'ghört zum glychnamige Bezirk un isch d'Hauptschdadt vum Kreis Shkodra. D'Stadt het öber 90.000 Ywohner. Shkodra leit am Shkodra See zwüsche de Flüss Drini un Buna. S'isch d'ältischte Stadt z'Albanie un goht bis uf d'Illyrer zrugg.
Bevölkrig
Shkodra isch durchs Zämmeläbe vo verschidni Religione gezeichnet. Shkodra isch s'Zentrum vo de albanische Chatholike, het abr au e grossi muslimischi Bvölkrig un e paar Orthodoxe. D'Religione chömme wie überall z'Albanie guet mitänander us. D'verschiedne religiösi un chulturelli Yflüss hen d'Architekur vo Shkodra entscheident prägt. Z'Shkodra schwätzt mer de ghegische Dialäkt mit usprägtem Akzent. Shkodra isch bis zur Unterdrüggig vo dr ghegische Schriftsproch durch d'Komunnischte z'Zentrum vo derre Sproch gsi. D'Shkodraner hen i Albanie e Ruf als bsunders dickchöpfigi un stuuri Lüüt.
Kategorie:Ort (Albanie)
Gotthard (Begriffsklärung)
Gotthard stod für:
Gotthard, au Godehard vo Hildesheim (960–1038), de Name vom ene Heilige
Gotthardpass, en Alpepass i de Schwiiz
Gotthardmassiv, es Bärgmassiv i de Zentralalpe, Schwiz
Verschidnigi Tunnu:
Gotthard-Strassentunnel, en 17 km lange Strassetunnu
Gotthard-Scheiteltunnel, en 15 km lange Isebahntunnu (Scheiteltunnu)
Gotthard-Basistunnel, en 57 km lange Isebahntunnu (Bassistunnu), wo 2016 eröffnet worden isch
und witers:
Gotthard (Band), ä Schwiizer Rockband
Gotthard (Schiff), es Motorschiff, wo uf em Vierwaldstättersee verchehrt
Der Gotthard, en Raisefüerer vom Carl Spitteler, 1897
Gotthard (Fernsehfilm), en Schwizer Fernsehfilm, wo 2015 trait und im Dezember 2016 gsändet worden isch, öber de Bau vom erste Gotthardtunnel
Gotthard bzw. Sankt Gotthard oder St. Gotthard isch de Name vo folgende geografische Objekt:
Ort:
Sankt Gotthard im Mühlkreis, e Gmainde Oberöschtriich
Sankt Gotthard (Graz), en Stadtteil im Grazer Stadtbezirk Andritz, Steiermark
St. Gotthard (Gemeinde Texingtal), en Ortschaft und Katastralgmaind z Nideröschtriich
St. Gotthardt, en Ortsteil vom Stadtbezirk Holzheim z Geppenge, Bade-Würtebärg
Szentgotthárd, e Stadt z Ungarn
Chlöschter:
Kloster St. Gotthard zu Heusdorf, Apolda, Thüringe
Kloster Szentgotthárd, Szentgotthárd, Ungarn
Slinky
mini|180px|en chline Slinky us Kunstoff
Under em Begriff Slinky verschtaht mer entweder äs Schpilgrät in Form von ere Schpirale oder dänn liechti Chleidigsschtück.
Schpilgrät
Än Slinky isch än Art langzogni Schpirale, wo meischtens us Plastik oder Metall baut isch. Maischtens wird er esoo brucht, dass mer en uf de oberschti Tritt von ere Stäge leit und em dänn än Schupf git. De Slinky wanderet denn sälbschtändig Stufe für Stufe abe.
So ähnlich, eifach in gross, git's au e Nummere vo de Mummeschanz.
Chleidig
Als Slinky-Chleidig bezeichnet mer eher liechti Chleider us dünnem Stoff. S git zum Bischpil Slinky-Röck oder au Slinky-T-Shirts.
Weblink
Kategorie:Spiilzüüg
Alfred Rossel
Dr Alfred Rossel (* 6. März 1841 z Cherbourg, † 17. Dezämber 1926 au z Cherbourg; mit ganzem Name Louis Théodore Alfred Rossel) isch e normännischer Folklorischt ùn Liedermacher gsi. Er isch z Cherbourg im Norde vo de Halbinsel Cotentin in de Normandie ùff d Wält cho ùn isch dr erschti Liedermacher vùm Cotentin gsi, wo ùff Normännisch dichtet het. Syn erschts Lied La Mi-Carême hetter 1872 gschriibe. S handlet vùm Zämmedräffe vo Dorffraue z Cherbourg:
I's'couéff'ront d'lû belle coumète
Té, d'tan capet à lerges bords
Pour les condir, prends la quérette;
L'malheux, ch'est qu'o n'a pé d'ersorts.
E bsùndrigs Merchmool vo syni Lieder isch, dass sich de Gsang mitem gschwätzte Wort vermischt. Dr Alfred Rossel isch scho zue Läbzyte populär gsi. Zue syni bekannteschte Lieder ghöre Une foire à Bricquebec, Le boun baire, Au mais d'Avri, Fo qu'no s'embrache, ùn Les Goublins. Die Lieder handle meischt vo lokale Theme.
Syni Lieder sin vùm Charles Gohel gsùnge worde ùn syni Veraaschtaltige hen mangmool meereri duusig Lüt aagloggt. Syni Lieder sin ällewell no populär, vorallem Sus la mé (Normännisch ‚Ùffem Meer‘, ùff Französisch Sur la mer), wo di inoffizieli Hymne vùm Cotentin isch ùn vorallem im Norde vùm Cotentin ällewell no beliebt isch. S Lied isch so zimli s einzigi Lied ùff Normännisch, wo überhaupt no öfters z ghöre isch. Es isch sogar dänne Lüt ùffem Cotentin no gläufig, wo eigetli kei Patouais mee schwätze. S Lied isch sogar emool vorem Papscht Johannes Paul II. gsùnge worde.
Sus la mé het vier Strophe, di erschti isch am bekannteschte. Dr Teggscht handlet vorallem vùm Meer ùn de verschiidne Chüschtestädt vùm Cotentin.
Erschti Stroph:
La mé ch'est vraiment superbe
Et j'aime byin quaund i fait biâo
L'étaé souos nos cllos en herbe
La vei s'endormin eun miot
Mais quaund o s' fâche la vilaine
Et qu' no z'entend dé tcheu nouos
La grosse voué de la sirène
No z'en a quasiment pou
Dr Refrain:Alemannischi Übersetzig:Quaund je syis sus le rivage
Byin traunquille êt où coume mé
J' pense ès syins qui sount en viage
En viage où louen sus la mé
En viage en viage où louen sus la mé
Wenni am Ufer stoo
in Friide, sin ihr wienni?
denki aa die wo ùff Fahrt sin
ùff Fahrt wyt ùffem Meer
ùff Fahrt, ùff Fahrt wyt ùffem Meer
e andres Byspiil:alemannischi Übersetzig:J'n'ai pas l'zurs dans ma pouquette
Ch'n'est pas défendu, parai?
Quand no z'est jeun', que no guette
Un'miettaine à l'entou d'sai.
I han myni Auge nit in mynrer Hoosedasch
Des isch doch wohl nit verboote, oder?
Wemmer jùng isch. no luegt mer sich
e weng in de Gegend ùme.
Weblink
Mehreri Audiobyspil ùff dr Syte vo Magène
E Version vo Sus la mé imene andre normännische Dialäkt
Kategorie:Liedermacher
Kategorie:Normandii
Kategorie:Französische Musiker
Kategorie:Franzoos
Kategorie:Maa
Sankt Petersburg
Sankt Petersburg (, Sankt-Peterburg) – oder wie me chly poetisch au seit „s Venedig vom Norde“ – esch die zwöitgröschdi Schtadt vo Russland.
Geografy
Si lyd im Delta vom Floss Newa a de Oschtsee.
Gschicht
Wo de Zar Peter der Grosse s Sompfgebiet a de Newamöndig vo de Schwede eroberet hed, hed er zom d Schtellig sechere agäblich am 16. Mäi 1703 d Ortschaft Sankt Petersburg gröndet. Dank de optimale Lag ond de Nöchi zom Meer esch d Sidlig rasch gwachse, si isch de wechtigscht Marineschtötzponkt vo de Russe worde ond schliesslich au d Hauptstadt vom Zarerych.
D Schtadt esch planmässig öber 100 Insle ond 42 Kanäl, wo 320 Brogge drüberfüered, bout worde, und do debi het de Architekt Domenico Trezzini us Astano, eme Dorf im Tessin (Schwiiz), en wesentliche Teil vo de Planig gleischded. Er hed onder anderem au die markant Kathedrale bout, wo s Patrozinium vo de heilige Peter und Paul het. Si passt met ehrem schpetzige Dach öberhaupt ned zo dr tradizionelle russische Architektur, wie au mängs anders ned i dere Stadt, wil de Zar Peter dr Erscht stark uf Weschteuropa orientiert gsy esch.
Met em Usbroch vom Erschte Wältchrieg het d Schtadt dr nöi Name Petrograd (Petersstadt) übercvho. Bim Usbroch vode Revolution hed mer met em Panzerkreuzer Aurora uf de Wenterpalascht, d Eremitage, gschosse ond en gschdörmt, wil die provisorisch Regierig i dem Gebäude, wo höt eis vo de gröschde Musee uf de Wält esch, tagt hed. Noch em Tod vom Revolutionär Lenin esch d Schtadt zo sine Ehre uf Leningrad ombenennt worde. 1941–1944 het di dütschi Wehrmacht d Schtadt 900 Täg lang belagert. Währed dere Zyyt send öber 470.000 Börger om s Läbe cho. Wäge dem hed Petersburg 1965 de Ehretitel vo de sowjetische Füerig von ere Heldestadt becho.
Noch de Uflösig vo de UdSSR esch d Schtadt 1991 weder uf Sankt Petersburg tauft worde.
Höt läbed öppe 4'900'000 Mönsche z Sankt Petersburg.
Weblink
Kategorie:Stadt (Russland)
Kategorie:Ort mit Seehafe
Kategorie:Millionestadt
Kategorie:Ort z Europa
Präteritum
S Präteritum isch e Tempus (Zytform). Wenn me si brucht, zaiget me, das ebbis abgschlosse i de Vergangehäit lyt.
S Präteritum im Alemannisch
Im Vergliich zue de hochdytsche Sproch gits im Alemannische (wie au im Bairische un Ostfränkische) kai Verbform fer s Präteritum – bis uf s Verb si (bzw. sin / sei), wo hit im gredte Alemannisch under hochdytschem Ifluss Verbraitig gfunde het. Alemannisch bildet d Vergangehait analitisch mit eme Hilfsverb, brucht also d Perfektform. De dytsch Satz «Gestern war ich hier» haißt also alemannisch «Gestert bin i do gs(e)i» (bzw. gwä in manche Gegende vum Schwöbische).
E Usnahm isch bis i s spoot 20. Johrhundert di walserisch Mundart vo Saley (ital. Salecchio; im italienische Antigoriotal) gsi – sälli hät nit nu aldhochdytschi Verbklasse bibhalde, sundern hät au noch bi allne Verbe e Präteritum gchennt. Byspil doodrfir findt me im Artikel iber s Saleytitsch.
De dytsch Präteritum-Stamm vum Verb wird im Alemannisch aber no fer dr sinthetisch bildet Konjunktiv verwendet, z. B. synthetisch Ging säll au? statt analitisch Dät säll au go?
Lueg au
Abluut
Kategorie:Grammatik
Automatiker
Automatiker isch en Bruef ide Schwiz. Er plant/ konstruirt technischi Alage, chan sie mechanisch fertige wie au elektronisch verdrahte und prüefe. Er isch genauso au bi de Inbetriebnahm debi oder chan sie sogar leite.
Automatiker bildet e supper Grundlag um uf zweit Brüef umzstige. Wie z. B. zu de Polizei, Lokiführer und vieles meh.
Zudem het mer als Automatiker enorm viel Witerbildigsmöglichketie und enem Automatiker staht praktisch die ganz Wält offe.
Kategorie:Bruef