mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Rafael del Riego
thumb|right|150px|Porträt vom Rafael de Riego (Anonymus)
De Rafael del Riego y Flórez (* 9. April 1784 z Tuña, Aschturie; † 7. November 1823 z Madrid) isch e spanischer General un Liberaler gsi.
Biografii
Del Riego isch am 9. April 1784 (oder au am 24 November 1785 z'Santa María de Tuñas in Aschturie uf d'Wält cho. 1807 het er syn Abschluss an dr Universität vo Oviedo gmacht un isch denoch uf Madrid zoge, wo er in d'Armee ytrete isch. 1808 isch er während em Spanische Unabhängigkeitschrieg vo de Franzose gfangegnomme worre, isch aber spöter entchomme. Im selbe Johr hät er in dr Schlacht vo Espinosa de los Monteros chämpft un isch wieder gfangegnomme worre. 1814 isch er nooch Schpanie zruggchärt.
Wo dr Chönig Ferdinand VII. 1819 Truppe uf Südamerika hät welle schigge, isch Riego zum Kommandör vum Aschturische Battalion ernannt worre. Am 1. Januar 1820 het er aber z'Cádiz gmeutert un het zamme mit andri Offizir d'Widerherschtellig vo dr Verfassig vo 1812 gfordert. Em Riego syni Truppe sin durch d'andalusischi Städt marschirt in dr Hoffnig e republikanische Ufschtand z'entzünde; d'lokali Bvölkrig isch aber gröschteteils indifferent gsi. In Gallizie isch aber e Ufschtand losbroche, un am 10 März het dr Chönig d'Verfassig widerhergstellt.
D'nöji progressivi Regirig het Riego zum Feldmarschall ernannt un 1821 zum Kommandör vo Aragon. Im September vum selbe Johr isch er wege em republikanische Ufschtand fälschlicherweis verhaftet worre. Z'Madrid isch für syni Freilassig demonstrirt worre, un im März 1822 isch er in d'Cortes Generales gwählt worre un freiglasse worre.
Im Dezember 1822 hät d'Heiligi Allianz entschiide, dass e republikanisches Spanie e Gfahr für d'Balance in Europa wär. Am 7 April 1823 hän d'Franzose d'Gränz überschritte. Riego hät mit synere Armee un lokale Gruppe Widerstand gleischtet, isch aber am 15 September verrate un gfangegnomme worre. Obwohl e Amneschti verchündet worre isch, isch er wege Verrat verurteilt worre un am 7 November 1823 uf em la Cebada Platz i Madrid ghängt worre.
Litratur
Francisco Domingo Román Ojeda: Riego. Heroe de Las Cabezas. San Juan 1988
Carmen de Burgos: Rafael del Riego. Madrid 1958
Weblingg
Kategorie:Heerfüerer
Kategorie:Bruefsmilidär
Kategorie:Freimuurer
Kategorie:Higrichteti Person
Kategorie:Spanier
Kategorie:Maa
Edi Rama
mini|Dr Edi Rama (links) mit em griechische Regierigschef Papandreou (2011)
Dr Edi Rama (am 4. Juli 1964 z Tirana uf d Wält cho) isch en albanischer Künschtler un Politiker und syt em 10. September 2013 dr Minischterpräsident vo Albanie. Syt Oktober 2005 isch er Vorsitzender vo dr Sozialistische Partei vo Albanie (alb. Partia Socialiste e Shqipërisë). Vo 2000 bis 2011 isch er Bürgermeischter vo dr Hauptstadt vo Albanie, Tirana, gsii.
Politische Ufstiig
Dr Edi Rama het sich 1990 am Umsturz vum kommunistischi Regime beteiligt. Er isch zu dere Zit Lektor aa dr Kunschtakademi vo Tirana, dr Akademia e Arteve e Tiranes gsi. Er het sich aber schnell vo dr Demokratische Partei vum Sali Berisha abgwannt un in de Joor druf im Ussland e Name als Künschtler gmacht. 1997 isch er vo Sicherheitskräft (wo aageblich vom Sali Berisha beuftrait worre sin) fascht dot gschloo worre, un isch uf Paris emigriert. 1998 isch er zum Begräbnis vo sym Vater zruggcho un vum Premier Fatos Nano zum Kultusminischter ernannt worre. Wonner Kultusminischter gsi isch het er zum Byspil d erschte Kinos syt 1990 eröffne loo.
2000 het er mit dr Unterstützig vo dr Sozialistischi Partei als Bürgermeischter vo Tirana kandidiert un mit 57% gwunne. Churz noch synere Waal het en Unbekannter uf syn Huus gschosse, s isch aber niemer verletzt worre.
Nooch synere Waal het er e Kampagne gstartet s Stadtbild vo Tirana z verbessre. So sin illegali Kiosk un Hüüser an dr Lana abgrisse worre, d Stadt im Allgemeine isch gsüüberet worre un 96,700 Quadratmeter vo Grüenfläche sin ygrichtet worre. Usserdem sin vili alti Hüüser neu gschtriche worre, oft in grelle, bunte Farbe.
Im Oktober 2003 isch er mit 61% vo de Stimme als Bürgermeischter widergwäält wore. Usserdem het er 2003 erfolglos gege dr Fatos Nano als Parteipräsident kandidiert.
2004 isch er vo dr Internetplatform World Mayors zum Weltbürgermeischter vum Joor gwäält worre.
Wo d Sozialistische Partei 2005 d Parlamentswaale aa d Demokratische Partei verloore het het dr Edi Rama im Oktober vo däm Joor de Fatos Nano als Parteivorsitzender abglöst. Im Februar 2007 isch er zum zweite Mool als Bürgermeischter vo Tirana widergwäält wore. 2011 het er d Burgermeischterwahl gege dr Lulzim Basha, dr Kandidat vo dr Demokratische Partei, verlore.
Bi dr Parlamentswashl 2013 isch er als Spitzekandidat vo syre Partei aatrette und noch em Siig vo synere Partei bi dr Wahl isch er am 10. September 2013 Minischterpräsident vo Albanie wore.
Künschtlerische Aktivität
Dr Edi Rama isch nümme als Künschtler aktiv, het aber imene Interview gmeint dass d Politik au öbis äänlichs wie Kunscht isch. 2003 het er en Gaschtuftritt im Lied “Tirona” vo dr albanische HipHop Gruppe West Side Family gha, wo inzwüsche so öbis wie d Lokalhymne vo Tirana worre isch.
Literatur
Beat Bieri, Velvet Creative Office Gmbh: Tirana in Farbe. Velvet Edition, Luzern 2003
Weblink
Offizielli Syte
Dr Edi Rama als Bürgermeischter vum Joor
Kategorie:Burgermeischter
Kategorie:Politiker
Kategorie:Albaner
Kategorie:Maa
Kategorie:Läbigi Person
Tirol
miniatur|hochkant=1.6|D Lage vu Tirol z Mitteleuropa.
miniatur|hochkant=1.6|Biet, wu hite d Europaregion Tirol-Südtirol-Trentino bilde. Zum historische Tirol hän au no Cortina d’Ampezzo un Buechestei ghert.
Tirol isch e Region z Mitteleuropa, wu vum Weschte vu Eschtryych bis in dr Norde vu Italie goht. Urspringli unter eire Herrschaft, isch Tirol noch em Untergang vum Habsburger Viilvelkerstaat Eschtryych-Ungarn noch em Erschte Wältchrieg dur dr Vertrag vu St. Germain uf zwe Staate ufdeilt wore:
Nordtirol un Oschttirol zu Eschtryych (bilde hite zämme s Bundesland Tirol)
Sidtirol un Wälschtirol zum Königriich Italie (hite: Autonomi Region Trentino-Sidtirol)
Gnännt isch d Region no dr alte Residänz vu ihre Landesfirschte, Schloss Tirol oberhalb vu Meran im Burggrofeamt.
Geografii
Landschaftli isch Tirol dur d Alpe bregt. Di hegschte Bärg vu Tirol sin dr Ortler (3905 m ü. A) un di iber 3859 Meter hoch Königspitze z Sidtirol, dr Großglockner (3798 m ü. A) z Oschttirol, dr Monte Cevedale (3769 m s.l.m.) z Wälschtirol (Trentino) un d Wildspitze (3768 m ü. A) in dr Ötztaler Alpe z Nordtirol.
D Entwässerig erfolgt z Nord- un Oschttirol iber Inn, Drau un Lech, wu alli in d Duene minde. Sidtirol un Trentino wäre in dr Hauptsach vu dr Etsch un ihre Näbefliss entwässeret. D Deilig vum Land isch fascht gnau an dr Wasserscheide erfolgt.
D Region Tirol gränzt im Norde an Bayern, im Weschte an Vorarlberg un dr Kanton Graubünden, im Sidweschte an d Lombardei, im Siden un Sidoschte an Venezie un im Oschte an Salzburg un Kärnten.
Literatur
Michael Forcher: Kleine Geschichte Tirols, Haymon Verlag, Innsbruck/Wien 2006. ISBN 978-3-85218-519-4
Weblink
Europaregion Tirol
Tirol Atlas f. Nord-, Oscht- un Sidtirol, ohni Trentino
[URL]
Kategorie:Geografii vo Italie
Nordtirol
miniatur|S Nordtirol, as en Tail vom historische Tirol.
Als Nordtirol wird es Gebiet z Öschtriich bezaichnat, wo zwischa dem Arlberg und da Kitzbühler Alpa ligt. Es wird hoptsächlich vom Inn durchflossa. Witeri grossi Abflüss send de Lech und d Groossaache.
S Nordtirol isch durch die Teilung vam Tirol zwüsche Österrich und em Königriich Italie noch em Erste Weltkriag im Jaar 1919 entstanda und isch der gröschte vo de vier Landesteile. Hüt bildet Nordtirol und Osttirol s österriichische Bundesland Tirol. D Hoptstadt devo isch Innsbruck. S Südtirol ghört hütt zu Italie und bildet di Autonome Provinz Bozen – Südtirol (Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige) mit de Hoptstadt Bozen/Bolzano. Di italienischi Provinz Trentino het au zum historische Tirol ghört und werd wege dem mengisch au Welschtirol gnennt.
Bezirk
Nordtirol hätt 8 Bezirke (Osttirol hätt 1 Bezirk, nämmli Lienz). Die Bezirk sind:
Landeck
Reutte
Imscht
Innschbrugg Land
Innschbrugg Stadt
Schwaz
Kufstein
Kitzbühl
Weblink
Atlas vom Tirol
Gschicht vom Tirol
Kategorie:Tirol
Südtirol
miniatur|Gliderig vo de Täler im Südtirol
S Südtirol (italienisch: Alto Adige) köhrt hüt zu Italie. Vor 1919 hat des zur Habsburger Monarchie Öschtriich-Ungarn und bis 1946 zum Königriich Italie köhrt und isch de mittler Teil vom historische Tirol gsi. D Landeshauptschtadt isch Bozen.
miniatur|hochkant|S Wappe vom Südtirol
Geografii
S Südtirol lit uf de Südsite vom Alpekamm und wird dur d Etsch/Adige prägt, wo vom Reschepass abe, dor de Vinschgau, noch Meran und Booze flüsst und bi de Salurner Klause s Südtirol is Trentino verloot. Als gröste Näbefluss vom Etsch im Südtirol chunnt z Booze de Eisack (iteliänisch: Isarco) dezue. Er bringt s Wasser vom Brenner obe abe und ninnt z Brixe au no d Rienz us em Pustertal uf.
De höchsti Berg im Südtirol isch de Ortler mit 3905 m Höchi und de tüüfsti Punkt isch d Etsch i de Salurner Klause. Salurn lit uf 224 m.
Witers bekannti Südtiroler Regione sind d Dolomite, s Passeiertal, s Pustertal und d Wiistross bim Kalterersee.
Politischi Geografii
Provinz Südtirol
S Südtirol isch in Italien die Autonomi Provinz Bozen – Südtirol (ladin. Provinzia Autonòma de Balsan/Bulsan – Südtirol; ital. Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige) und köhrt zur Region Trentino-Südtirol. Es isch di nördlichst Provinz vo Italie.
Region Trentino-Südtirol
Die italienische Region Trentino-Südtirol (ital. Trentino-Alto Adige; ladin. Trentin-Südtirol) beschtoht us zwoi Provinza:
Südtirol und
Trentino.
D Regionalregierung isch in Bozen und Trient. Im Südtirol wird überwiegend Dütsch und im Trentino überwiegend Italienisch gredt. In boide Provinza wird au Ladinisch gsprocha.
miniatur|Dreisprochigi Beschilderig im Grödnertal; Ladinisch, Dütsch und Italienisch
Sproche
Im Südtirol werde drü Schprocha gschprocha.
Dütsch, und zwar en südbairische Dialekt, im obere Vinschgau gmischt mit em Alemannische
Italienisch
Ladinisch (an rätoromanischa Dialekt)
Bekannti Ort
Bozen
Meran
Brixen
Bruneck
Kaltern
Sterzing
Naturns
Glurns
Und natürlich isch für de Turismus s Dorf Tirol mit de Stammburg vo de Tiroler Grafe, em Schloss Tirol, wichtig.
Gschicht
Im Früemiddelalter isch e Däil vo de Baiuvare über d Alpe is Etschtal ggange und het das Land besidlet. So isch das Gebiet zum Herzogtum Bayern cho. Im 12. Joorhundert isch d Grafschaft Tirol entstande, wo 1363 an Öschtrych cho isch.
S Südtirol isch i der jüngere Zyt en ständige Zankapfel zwische Italie und Öschterriich gsii, wo au Chrieg drum gfüehrt worde isch, z. B. im erschte Wältchrieg. Wil d Donaumonarchie Chriegsverlierer gsii isch, isch es siit denn bii Italie bliibe.
1972 het s Südtirol mit em zwöite Autonomystatut en bsunderi rächtligi Situazion übercho.
Lueg au
Nordtirol
Ekschterni Syte
Südtiroler Landesregierig
Südtiroler Dialekt
suedtirol.com
suedtirol-tirol.com
Kategorie:Trentino-Südtirol
Kategorie:Tirol
Kategorie:Provinz (Italie)
Trentino
miniatur|D Schdroossecharte vom Trentino
S Trentino (amtlich: Autonome Provinz Trient, italienisch: Provincia Autonoma di Trento) isch a Provinz im Norde vo Italie, wo zue dr Region Trentino-Südtirol ghört.
Im Trentino wird im Gegasatz zu Südtirol  gsprocha. Es giit allerdings a poor dütschi un ladinischi Gebiite. S Trentino hat no an klenna Anteil am Gardasee. D Hoptstadt isch Trient. Wils gschichtlich emol zum historische Tirol ghört hät, sait me em Trentino au Wälschtirol.
Gschicht
1027 het s Herzogtum Bayre vom Kaiser Konrad II. s Trentino übercho und isch so e Deil vom Heilige Römische Riich worde. Nume no Chiavenna und für e churzi Ziit Aquileja si Deil vo italiänische Gebiet gsi, wo im Lauf vom Mittelalter formell zum Dütsche Riich ghört hai. Dr Bischof vo Trient isch dr Lehnsherr gsi, und sit öbbe 1300 isch s Fürstbistum Trient under em Iifluss vom Graf vo Tirol gstande. 1518 het Habsburg s Rovereto, die östligi Val Sugana und s Tal vom Cismon eroberet. 1803 isch s Fürstbistum ufgehobe worde und s Trentino het offiziell de Habsburger ghört. Noch em Wiener Kongress 1815 isch s em Tirol agliideret worde. Noch em Chrieg vo 1866 hai d Habsburger alli italiänische Gebiet ufgeh, usser em Trentino, wo erst noch em Erste Wältchrieg zämme mit em dütschsprochige Südtirol zum Königriich Italie cho isch.
Weblink
D Website vo de Provinz
Di offizielli Tourismus-Site
Kategorie:Trentino-Südtirol
Kategorie:Tirol
Kategorie:Provinz (Italie)
Salzburg
(bairisch: Såizburg) isch d Hauptstadt vum glichnammige Bundesland Salzburg in dr Republik Östrich un bildet zämme mit em Bezirk Salzburg-Umgäbig dr nördlichst vu dr fünf Gaue vum Bundesland Salzburg, dr Flachgau. Mit öppe 155.000 (Stand 2022) Iwohner isch Salzburg nooch Wien, Graz un Linz die viertgrösst Stadt in Östriich. In dr Agglomeration Salzburg läbe ugfähr 210.000 Lüt, s Izugsgebit längt yber d Landesgrenze in dr agrenzend südostbayrische, oberöstrichische un obersteirische Ruum. D Stadt Salzburg isch s Zentrum vu dr Euregio Salzburg – Berchtesgadener Land – Traunstein. D Stadt wird au oft Mozartstadt gnennt, wil dr Mozart do uf d Welt chumme isch.
Photene
Weblink
stadt-salzburg.at, de offizielli Internetuftritt vo de Stadt Salzburg
Engleschi Informatione zu Salzburg
Einzelnochwiis
Kategorie:Stadt (Öschtrych)
Kategorie:Landeshauptstadt z Öschtriich
Oberösterreich
Oberööschtriich esch ès Bondèsland vo Ööschtriich. De Hauptoort esch Linz. Andèri wechtigi Schtèdt send Steyr ond Wels.
Geografii
Im Norde gränzt Oberöschtriich a Tschèchie ond im Wèschten a Tütschland. Im Oschtèn esch s Bondèsland Nedrööschtriich, im Süüdèn esch t Stäièrmaarch ond im Südwèschte Salzboorg. Ennrhaub vo Ööschtriich liit Oberööschtriich im Nordweschte.
Oberööschtriich cha men i vièr Täili ondrtäile: Innviertl, Hausruckviertl, Mühlviertl on z Traunviertel. Ofizièu hèz abr 13 Bezeerk: Braunau am Inn, Eferding, Freistadt, Gmunden, Grieskirchen, Kirchdorf an der Krems, Linz-Land, Perg, Ried im Innkreis, Rohrbach, Schärding, Steyr-Land, Urfahr-Umgebung, Vöcklabruck, Wels-Land.
Weblink
di ofizièu Sitte vo de Landès-Regièrig
för Lütt, wo wänd deet goge Feerie mache
Fuessnoote
Kategorie:Bundesland (Öschtriich)
Niederösterreich
Nideröschtriich isch s gröschte Bundesland va Öschtriich. D Landeshoptstadt hoasst St. Pölten.
Geografii
Es grenzt im Norda an Tschechia und im Nordosta a d Slowakei. Im Südosta ligt s Burgaland, im Südwesta d Staiermark, im Westa kunnt Oberöschtriich und metta dinna isch Wien.
Nideröschtriich wird umgangssprochlich o gnauso wie Wien und s Burgaland zu Ostöschtriich zählt.
Des Bundesland glidrat si wia Oberööschtriich in vier Viertel. Dia hoasand Weinviertel, Waldviertel, Industriiviertel und Mostviertel.
Bildar
miniatur|200px|s Stift Melkminiatur|350px|d Stadt Krems
Weblink
Fuessnoote
Kategorie:Bundesland (Öschtriich)
1. August
Dr 1. Augschte isch dr 213. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 214. in Schaltjohr), dodermit blybe no 152 Däg bis zum Änd vum Johr.
Was isch bassiert?
miniatur|100px|Bundesbrief
miniatur|100px|Dufourspitz un Zumsteinspitz
miniatur|100px|Felix Platter
miniatur|100px|Annemarie Huber-Hotz
527: Dr Justinian I. wird Chaiser vum Remische Rych.
1203: Dr Alexios IV. Angelos wird Chaiser vu Byzanz.
1291: Noch em Schwyzer Nationalmythos schwere an däm Dag Abgsandti us dr drei Urkanton (Waldstätte) Uri, Schwyz un Unterwalden dr Rütlischwur un begrinde dodermit d Schwyzer Aidgnosseschaft. Au d Unterzaichnig vum Bundesbrief vu 1291 wird fir dää Dag aagnuu.
1855: Ere Sailschaft unter dr Laitig vum Charles Hudson glingt d Erschtbstyygig vu dr Dufourspitze im Monte Rosa-Massiv, dr hegschte Bärgspitze vu dr Schwyz.
1891: In dr Schwyz finde zem erschte Mol Bundesfyyre zum Gedänke an dr Rütlischwur un dr Bundesbrief vu 1291 statt.
1896: Mit dr Fusion vum FC Turicum mit em FC Exelsior wird dr FC Züri grindet.
1907: Uf Brownsea Island fangt s erscht Pfadfinder-Lager aa, veraastaltet vum Robert Baden-Powell, mit 22 Buebe us verschidene soziale Milieu.
1946: Ungarn fiert dr Forint yy.
1958: Dr Film «Schwarzwälder Kirsch» chunnt in d Kino.
1960: Benin wird unabhängig vu Frankrych.
1979: Z Friburg wird s Klai Stuck-Museum ufgmacht.
Uf d Wält chuu
10 v. Chr.: Claudius, remische Chaiser
1605: Felix Platter, Basler Mediziner un Naturforscher
1768: Karl Ludwig von Haller, Schwyzer Staatsrächtler, Bolitiker, Publizischt un Nationalökonom
1847: Robert E. Burke, US-amerikanische Bolitiker
1891: Karl Kobelt, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot
1962: Thomas Burgherr Schwyzer Politiker
Gstorbe
30 v. Chr.: Marcus Antonius, remische Bolitiker un Fäldherr
1252: Johannes de Plano Carpini, italienische Franziskaner
1433: Burkhard Zibol, Basler Bolitiker
1857: Emilie Zumsteeg, dytschi Komponischti
2019: Annemarie Huber-Hotz, Schwyzer Bundeschanzleri
Sunschtigs
Schwyzer Bundesfyyr
Weblink
0801
Fronwaldwiese
Fronwaldwiise isch en wiit ume verbreitete Flurname. D Bedüütig isch eidüütig; es isch e Wiise im Fronwald oder bim Fronwald oder deet won en Wald gschtande isch. Fronwald isch en Wald, wo dr Herrschaft ghört het (mhd. frô 'Herr') im Gegesatz zue eme Wald, wo allne ghört het.
Naturschutzgebiet Fronwaldwiise
Im Kanton Aargau gibts bi Arni e Naturschutzgebiet mit däm Name. Es isch am 19. Dezember 1973 vom Grosse Root errichtet worde. Es isch per Dekret in drei Zone iideilt. D Zone A isch s Streueland – s Kärngebiet vom Reservat, d Zone B umfasst d Mähwiise, wo n ä Bestandteil vom innere Schutzgebiet isch und d Zone C bildet as Waldgürtel ä Pufferzone.
Kategorie:Geografii vom Kanton Aargau
Kategorie:Naturschutzpiet (Schwiiz)
Kategorie:Bezirk Brämgarte
Brythonisch
Di brythonische Sprooche sin e Grùppe vo keltische Sprooche. Si werde au als p-keltischi Sprooche oder Britannisch bezeichnet.
Brythonisch isch eini vo de zwei inselkeltische Sproochfamilie. Di andri isch s Goidelisch, wo au als Q-Keltisch oder Gälisch bezeichnet wird. Zue de brythonische Sprooche ghöre:
s Walisisch
s Kumbrisch, wo im Mittelalter ussgstorbe isch.
s Bretonisch
s Kornisch, wo im 18. Joorhùndert ussgstorbe isch, aber inzwüsche wiiderbeläbt wird.
Friener sin brythonischi Sprooche in ganz Britannie gschwätzt worde, spööter allerdings vùm Altänglische verdrängt worde. Do dezue ghöre s Kumbrisch (scho im Friemittelalter ussgstorbe) ùn vilycht au s Piktisch, wo chuum öbis devo bekannt isch. Di brythonische Sprooche sin derwyylscht de angelsäggsische Bsiidlig vo Ängland ge Weschte abdrängt worde.
Als p-keltischi Sprooche isch die brythonischi Sproochgrùpp eng mitem Gallische verwandt. Wie verschiide die Sprooche gsi sin, isch nit sicher.
D Klassifizierig in p- ùn q-keltischi Sprooche goot ùff d Luutverschiebig vùm indo-europäische kw zue p in de brythonische Sprooche, ùn zue k in de goidelische Sprooche, zrùgg.
Kategorie:Keltischi Sproch
Schlacht von Zülpich
D Schlacht vo Zülpich oder d Schlacht vo Tolbiacum isch e Schlacht zwische d Alamanne un de Franke gsi.
D Schlacht hät entweder 496, 497 oder erscht 506 schdatgfunde. Am wahrschinlichschte isch abr, dass sich d beidi Date uf zwei verschydni Schlachte beziehe. Dr Fränkischi Chönig Chlodwig I. hät d Schlacht fascht verlore, hät abr durchs Verschpreche, sich taufe z la, wen er gwünni, d Schlacht durch göttliche Bystand doch nô gwonne, un de Alamannischi Chönig isch debi umcho. Hischtorisch isch d Schlacht us mereri Gründ wichtig: möglicherweis hät de Chlodwig sich wirklich wege däre Schlacht taufe lô, un zweitens sin d Alamanne als Konkurrente vo de Franke usgschaltet wôre un schliesslich erobret wôre.
S isch umschtrite, ob d Schlacht übrhaupt schdatgfunde hät: d Quelle sin zimlich schpärlich, un usserdem isch s au möglich, dass d Fränkischi Gschichtsschriber (Gregor vo Tours) eifach ä längere Krieg simplifizyrt hän. E andres Problem isch, daß d Alamanne übrhaupt kei eiheitlicher Schtamm gsi sin, sundern im beschte Fall e Aasamlig vo Buure un Chrieger. Drum cha d Niderlag un dr Dodt vo eim einzigi Chönig übrhaupt nüt d Unterwerfig vum ganzi Volk han chönne bewirke. Am wahrschinlichschte isch drum, dass d Alamanne in Wirklichkeit in mehreri Schlachte gege d Franke gchämpft hän un erscht langsam erobret wôre sin.
Folge
S nördlige alemannische Siidligsgebiet bis zur hütige Dialäktgränze zwüschem Schwöbische und em Fränkische isch vo de Franke beherrscht worde. Die rästlige Alemanne hai sich under e Schutz vom Ostgotekönig Theoderich gstellt, si aber 506/531 zum Fränkische Riich cho. Es het sich es alemannischs Stammesherzogtum bildet.
D Bekehrig vom Chlodwig und mit ihm siim ganze Volk zum Katholizismus het dr Siig vo dr Chille vo Rom über anderi Glaubensrichtige in Westeuropa bedütet und het d Integration vo dr fränkische Oberschicht mit dr gallo-römische Bevölkerig, wo au katholisch gsi isch, erliichteret.
Kategorie:Alemanne (Merowingerziit)
Zülpich
Zülpich
West Side Family
West Side Family isch eini vo de erfolgrychschte albanische HipHop Gruppe gsi. D Grupp het us drüü Sänger bstande, isch 2003 gründet worre un stammt us Tirana. E bsundres Merkmol vo West Side Family (wo allerdings uf viili Albanischi Gruppe zuetrift) isch dass sä HipHop un traditioneli albanischi Musik vermische; d Grupp rapt usserdem numme uf Albanisch. S erfolgrychschte Lied isch "Tirona", e Lied über d Hauptstadt vo Albanie. Tirona isch zämme mit em damalige Bürgermeischter vo Tirana, em Edi Rama ufgnomme worre, un isch inzwüsche so öbis wie e Lokalhymne. Während de Bürgermeisterwahle hets Lied allerdings nüt dürfe uf em Radio gspiilt werre wyls als politischi Werbig ygstufft worre isch.
Andri erfolgrychi Lieder sin "Mesazh", "E gjithe bota jemi dy", un "Hou çike". Dr Name West Side Family bezieht sich uf d Albaner wo im Weschte läbe.
S offizieli Lied vo dr albanische Proteschtorganisation Mjaft! isch vo West Side Family.
D Grupp isch bis 2008 aktiv gsi.
Kategorie:Hip-Hop-Gruppe
Kategorie:Band
Kategorie:Albanie
Sprachen in Frankreich
miniatur|De erscht Site vum Edikt vun Villers-Cotterêts, François I 1539. Noch em Artikel 111 het d langage maternel françoys zur elläinige Urkunde- und Verwaltigssprooch sölle erhoobe wärde, was vilmol as dr Usgangspunkt vo dr Politik aagluegt wird, wo s Französische as Nationalsprooch het welle duuresetze.
Z Frankriich werre traditionel näbe em Standardfranzösisch e Viilzahl vo andri Sproche gsproche. I de letschte fuffzig Johr het dr Aateil vo nüt-französischi Muetterspröchler aber rapide abgnumme; mit wenigi Usnahme sin alli Regionalsproche un Patois hüt vum Usstärbe bedroht bzw. scho oder fascht scho usgstorbe. D'französischi Regiirig het syt dr französischi Revolution bis vor etwa drüüsig Johr d'Regionalsproche massiv unterdruggt, het die Politik aber inzwüsche gändert. S'isch aber warschynts au so scho gnueg Schade aagrichtet worre, dass d'meischte vo denne Sproche kei Überläbenschance meh hen. Frankriich weigert sich usserdäm, d'europäische Charta vo Regional- un Minderheitssproche z'unterzeichne, un d'französischi Verfassig erklärt ganz gnau dass Französisch d'einzige offiziel annerkannte Sproch isch. Johrelang isch sogar gleugnet worre dass überhaupt Minderheitssproche in Frankriich existiire.
Zu detailiirte Aagabe lueg i de einzelni Artikel.
miniatur|
D'Regionalsproche vo Frankriich sin:
Sprochfamilie
Sproch
Dialäkt
Romanischi Sproche
Langues d'oïl
Französisch (Standart)
Bourguignon-Morvandiau
Champenois
Franc-comtois
Gallo
Lothringisch
Welche (Vosgien)
Normännisch
Pikardisch
Poitevin-Saintongeais
Wallonisch
Okzitanisch
Auvergnat
Gascon
Limousin
Languedokisch
Provenzalisch
Alpine Provençal
Judeo-Provençal
Frankoprovenzalisch
Katalanisch
Korsisch
Germanischi Sproche
Elsässisch (Alemannisch)
Fränkisch
Flämisch
Jiddisch
Keltischi Sproche
Bretonisch
Baskisch
Usserdem werre verschiidni Ywanderersproche gsproche:
Arabisch
Berbersprooche
Roma
Armenisch
Weblink
Atlas sonore des langues régionales de France Sammlung vu Audio-Uffnahme vu regionale Sproche im Frankriich