mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Biederbach
Biederbach isch e Gmei im Landchreis Emmedinge in Bade-Württeberg (Dytschland).
Alemannisch
Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt ghört zum Oberrhialemannisch, wo zum Nideralemannische zellt. Gschwätzt wird debi d'Elzdal/Schwarzwald-Variante, wo sich vu dr Dialekt-Variante in dr Rhiebeni vor allem in dr Vokale underschidet (z. B.: stuh / lu / gu statt stoh / lo / go wie in dr Ebeni yblich)
Geographi
S'Hauptdal vu dr Gmei Biederbach isch s'Dal vum gliichnammige Zuefluss vu dr Elz im Südoste vu dr benoochberte Stadt Elze, wo sich vu öppe 350 m y. NN an dr Bachmündig bis uf chnapp 700 m y NN an dr nordöstliche Häng vum 744 m hoch Hünersedel in dr Schwarzwald erhebt.
Gmeigliderig
D'Gmarkig vu Biederbach setzt sich us zahlriiche Einzelhöfe un Chleisidlige zämme. Als Ortszentre chönne dr Ortsdeil Dorf im Süde vu dr Gemarkig un dr im Oberdal gläge Ortsdeil Chilchhöfe mit dr Pfarrchilche bezeichnet werre. Insgsamt verdeilt sich s'Ortsgebit uf meh wie 20 Ortschafte, Wiler un Einzelghöfte.
Als nennenswerti Sidlige folge im Hauptdal Underdal, Tannhöf, Chilchhöf, Oberdal und Höchehüser ufenander. In dr westliche Sitedäler lige d'Sidlige Dorf, Hinderdal un Uhlsbach, in dr östliche Sitedäler sin's d'Ortsdeiler vu Finsterbach, Hölzberg un Brühl. Illeberg, Knebis, Selbig, Mersberg, Nöidorf un Schlegelsberg zeige sich uf dr Höchelage vu dr Gmarkig. Noch witter usserhalb lige d'Ortsdeiler Bachere un Frischnau.
Gschichte
Biederbach wird erstmols 1324 urchundlich erwähnt. Ursprünglich het dr Ort zue dr Herrschaft Schwarzeberg ghört un isch mit em gsamte Brisgau zue Östriich chumme. D'Habsburger hän dr Ort 1697 an d'Herre vu Wittebach verchauft. Ufgrund vum Riichsdeputationshauptschluss und dr demit verbundene Mediatisierig isch Biderbach 1806 badisch worre. Dert het es zuenächst zum Bezirksamt Elze ghört. D'Nöigliderig 1819 het zue dr Zueghörigkeit zum Amtsbezirk Waldchilche gfüehrt. Wie 1936 in Bade Landchreise igfüehrt worre sin, isch Biederbach im Landchreis Emmedinge zuegordnet worre, dem's au hüt noch aghört. Sit dr Bildig vu Bade-Württeberg 1952 ghört dr Ort zue sällem Bundesland.
1861 un in dr 1920er-Johre hän die Bewohner vu dr Oberbiederbacher Sidlige jewils d'Trennig vu dr Gmei in Ober- un Unerbiederbach gforderet. Beidi Mol isch dr Atrag aber gschiteret.
Iwohnerentwicklig
1813: 1.652
1939: 1.424
1979: 1.474
2005: 1.737
Bildig
Biederbach verfüegt iber e Grund- un Hauptschuel mit Werchrealschuel.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  40 %  6,9 %  5,9 %  31,9 %  1,3 %  10,3 %  3,5 % 2011  56,8 %  13,9 %  3,3 %  21,7 %  0,5 %   3,8 %  2006  68,8 %  12,3 %  6,9 %  9,3 %  1,1 %   1,6 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Kultur un Aluegenswürdigkeite
Z'Biederbach chrüze sich zwei Fernwanderwäg, wo an vile Aluegenswürdigkeite vorbifüehre, dr Kandelhöchewäg und dr Schwarzwald-Querwäg Rottweil-Lahr.
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Emmedinge)
Kaiserstuhlbahn
thumb|300px|right|Kaiserstuehlbahn un Brisacher Bahn mit Bahnhöfe
thumb|300px|right|Kaiserstuehlbahn mit de Näme vo de Bahnhöf
D' Kaiserstuehlbahn isch e Näbebahn westlich vu Friburg im Breisgau, wo dr Kaiserstuhl, e vulkanischs Gebirg im Oberrhigrabe, mit dr Streckene Gottene - Andinge un Rigel - Brisach am Rhi umschliesst. Uf dr Strecki findet Personenohverchehr, Güeterverchehr un au Museumsiisebahnbetrib statt.
D'Streckedeile Gottene - Rigel Ort un Rigel - Andinge sin am 15. Dezember 1894 eröffnet worre. Am 07. September 1895 isch dr Abschnitt Andinge - Brisach gfolgt. Betribe worre isch d'Strecki zuenächst vu dr SEG, später isch si im Besitz vu dr Middelbadische Iisebahngsellschaft gsi un sit 1971 befindet si sich im Eigetum vu dr SWEG.
D'Strecki cha mit em Tarif vum Regio-Verchehrsverbund Friburg benutzt werre. D'Ostbahn het e dicht vertaktete S-Bahn-Verchehr, d'Westbahn numme einzelni Zugfahrte.
Streckefüehrig
Andinge - Gottene (Ostbahn)
Bahnhöf un Haldepunkte Streckekilometer Abzwigendi Strecke Andinge am Kaiserstuehl      Rigel Ort  0,0    Kaiserstuehlbahn-West Bahlinge am Kaiserstuehl       Bahlinge-Ridle     Nimburg  6,4    Eichstette  8,1    Bötzige Mühli  9,7    Bötzige  10,6 Gottene       Brisacher Bahn
Rigel - Brisach (Westbahn)
Bahnhöf un Haldepunkte Streckekilometer Abzwigendi Strecke Rigel am Kaiserstuehl  0,0  Rhidalbahn Rigel Ort  1,0    Kaiserstuehlbahn-Ost Andinge  5,5  Königschaffhuse  9,1  Sasbe  12,2  Jechtinge  14,7  Burke-Bischoffinge  16,7  Oberrotwil  18,6  Achcharre  22,3    Brisach m Rhi   25,9  Brisacher Bahn
Kategorie:Kaiserstuehl
Kategorie:Dütschi Bahnschtreggi
Freienbach
Freienbach isch de Name vo däne Ort i de Schwiz:
Fryebach, e Dorf i de politischi Gmaind Fryebach im Kanton Schwyz
Fraiebaach, en Wailer mit ennere Wallfahrtskapälle oberhalb vo Kobelwald i de politische Gmaind Oberriet SG im Kanton Sanggalle
Hyänen
D Hyäne (Hyaena sp.; alemannischi Näme) sin Roubtier, wo süget und húre fäscht bísse ka. Hyäne sin gschíd. Wenn si jagend gân si ganz stratégisch for.
Ds Leittier ire Gruppe isch allig e Wíb; well die sin grösser und wilder wie d Kärle. Früener hepme gmeint Hyäne seien Zwitter; d Gslächtsorgán fo beide glíchen sig naemle râs.
Hyäne gíts z Afrike und z Asie. Ir Íszit hets ou z Oyrópe gebe.
Me unterschídet fier Arte:
die gschäckete Hyäne
die brúne Hyäne
die tigerlete Hyäne
där Ärdwolf
Die gschäcket Hyäne (Crocuta crocuta)
Däs isch die gröste Hyäne wos gít: guet anderhalb Mäter exklusif Schwanz. Si kunnt ufe Spitzegschwindigkeit fo füfesächzg km/h. Und si läbet inere Gruppe mit bis zo hundert Tier. D tschäcket (tüpflet) Hyäne ernärt sich houpsächle for Jagd, kan aber ou fo Kadáfer läbe.
Die brúne Hyäne (Parahyaena brunnea)
Die brúne Hyäne, ou Schabrackehyäne oder Strandwolf gheisse, isch e bitzle kleiner aswie die tschäckete Hyäne. Si lebet allei oder mit epár Gspane. Si frisst Koge und lychte Büte. Ir Läbesrúm sin d Savanne und ou Wüestene.
Die tigerlete Hyäne (Hyaena hyaena)
Si wónen z Afrike und z Südwestasie und sin nu um wenig grösser wien en halbe Mäter. Nomál frässen si köggnis, well si kei guete Jäger sin. Wie ou d Schabrackehyäne sin se eher Einzelgängerisch.
De Ärdwolf (Proteles cristatus)
Der Ärdwolf, wie me seit, würd gad emâl achzg Sänti lang plus Schwanz. Er läbet im Oste und Süüde fo Afrika und frisst Insekte mit sínere Zunge. Er isch de einzige Ferträter fo där Underordnig Protelinae.
Literatur
Kay E. Holekamp, Joseph M. Kolowski: Family Hyaenidae (Hyenas). In: Don E. Wilson, Russell A. Mittermeier (Hrsg.): Carnivores. Lynx Edicions, Barcelona 2009, ISBN 978-84-96553-49-1, (Handbook of the Mammals of the World. Band 1), S. 234–261.
Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, Baltimore 1999, ISBN 0-8018-5789-9.
Jordi Agustí, Mauricio Antón: Mammoths, Sabertooths and Hominids. 65 Million Years of Mammalian Evolution in Europe. Columbia University Press, New York 2002, ISBN 0-231-11640-3.
Weblink
Informatione vo dr Hyaena Specialist Group vo dr IUCN (änglisch)
Kategorie:Raubdier
Eschen
Escha isch dr Hauptort vom Underland in Liachtaschtä.
Geografii
D Gmond lit am Südhang vom Eschnerbärg. Escha isch met am Wiler Nendla (Nendeln) zemma, dr Iwohner und dr Flähi noha di gröscht Gmond im Underland. Escha grenzt a Gamprii, Schellabärg, Muura, Frastanz (Vorarlberg), Planka, Schaa, Vadoz und Buchs SG und Sennwald-Haag i de Schwiiz.
Gschicht
Escha ischt 842 zum erschte Mol gnennt worda im churrätische Rychsgueturbar als Essane (1045 Estanes), Nendeln 1395 als Nendlen.
Bevölkerig
Johr  1584  1880  1911  1941  1991  2000  2005  2010 Iiwohner305  868  725  1014  3138  3791  4012  4215
Politik
Z Escha dr Vorsteher ischt set 2011 dr Günther Kranz (VU).Günther Kranz gemeindewahlen.li 2011, Eschen, abgruefe am 21. März 2012
Religion
Vo dr 3718 Iiwohner sin im Johr 2000 76,8 % römisch-katholisch gsii und 10,3 % evangelisch-reformiert.Amt für Statistik Liechtenstein: Religionszugehörigkeit der Bevölkerung in Liechtenstein 2000 nach Gemeinden.
Lüüt
Emma Eigenmann (* 1930), Politikeri
Weblink
Offizielle Internetsita vo dr Gmond Escha
Fuessnote
Liste der Hip-Hop-Musiker
Albanie un Kosovo
Kooperativa
West Side Family
Ritmi i Rrugës
G Bani
Etno Engjujt
LRC
Bojken Lako
Crazy Girl
Tingulli 3
Unikkatil
Kusho MC
Algerie
Hamma
Intik
MBS
Argentinie
Actitud María y Marta
DJ Kun
Sindicato Argentino del Hip Hop
Dütschland
257ers
Afrob
Azad
Aziza A
B-Tight
Bass Sultan Hengzt
Beginner
Bushido
Cartel
Casper
Das Bo
Die Fantastischen Vier
Dendemann
Denyo 77
Der Tobi
Deichkind
DNP
Eins Zwo
Eko Fresh
Farid Bang
Favorite
Ferris MC
Fettes Brot
Fler
Fünf Sterne Deluxe
Frauenarzt
Haftbefehl
Jan Delay
JAW
KAAS
Kalusha
King Orgasmus One
KIZ
KMC
Kool Savas
Kollegah
Laas Ultd.
Mach One
Maeckes
Marteria aka. Marsimoto
Manuellsen
Massiv
Mic Mafia
Montana Max
Morlock Dilemma
Nate57
Olli Banjo
Pimpulsiv
Prinz Pi
Rockstah
Rödelheim Hartreim Projekt
Saad
Samy Deluxe
Schwester S
Shiml
Sido
Sudden
Summer Cem
Telly Tellz
Tony D
Tua
Torch
Franggrych
Booba
Dee Nasty
Doc Gynèco
IAM
Akhénaton
Freeman
Khéops
Shurik'N
Lionel D
Marseille Sound System
Melaaz
Mr. R
Oxmo Puccino
Rocca
Saliha
Sexion d'Assaut
Soprano
Sté Strausz
Supreme NTM
113 (Band)
Griecheland
Activemember
Imiskoubria (Imiskubria)
Grôssbritannie
Braintax
Cookie Crew
Dizzee Rascal
Einstein
Hijack
Honky
Jehst
Kaleef
MC Duke
Ms Dynamite
She Rockers
Wee Papa Girl Rappers
Wretch 32
Italie
Articolo 31
Bassi Maestro
Frankie Hi NRG
Ice One
La Fossa
Malaisa
Maryah
99 Posse
Sa Razza
Sona Sle
Libanon
Clotaire K
K-Maro
Mexiko
Control Machete
Ööschtrych
Rückgrat
Chakuza
Texta
Untergrundpoeten
Total Chaos
Nazar
Die Symbiose
Schönheitsfehler
RAF 3.0
Die Vamummtn
Puerto Rico
Daddy Yankee
Tego Calderón
Vico C
Rumänie
BUG Mafia
Schpanie
CPV (Club de los Poetas Violentos)
el Disop
7 Notas 7 Colores
SFDK
VKR (Verdaderos Kreyentes de la Religión de Hip Hop)
Nach Scratch
Rapsusklei
Haze
Tote King
Jefe de la M
chojin
Zenit
la mala Rodriguez
Asfalto Squad
Schwiiz
Lul DxE
Big Zis
Black Tiger
Bligg
il Clan
dopestum
Double Pact
Stress
Nega
Dynamic Duo
Fred und Punkt
Freedom of Speech
Gleiszwei
Griot (Mory)
Liricas Analas
Los de la Salsa
Luana
Makale
Milchmaa
Momo Posse
Primitive Lyrics
P27
Sektion Kuchikäschtli
Sens Unik
Tafs
TAZ
Aman
da Shinin
Swingbesa
Ufoholiker
Wrecked Mob
Räpuzen
Chlyklass
Wurzel 5
PVP
Thomes & Baze
Lexx
Baba Uslender
Senegal
Daara J
Positive Black Soul
Südafrika
Prophets of da City
USA
2Pac
2 Live Crew
50 Cent
Afrika Bambaataa
Akon
Angie Martinez
Bad meets Evil
Beastie Boys
Big Pun
Bun B
Butch Cassidy
Coolio
Cypress Hill
D12
Dr. Dre
Eminem
Eazy-E
Fat Joe
Flo Rida
Fort Minor
G-Unit
Grandmaster Flash
Gucci Mane
Hurricane G
Ice Cube
Ice-T
Jurassic Five
JV
King Tee
Kid Frost
Kool DJ Herc
Kokane
Kanye West
Kurupt
Kurtis Blow
LMFAO
Lil'Jon
Ludacris
MC Hammer
Nate Dogg
N.W.A.
Paris
Puff Daddy
Pitbull
Public Enemy
Obie Trice
Royce da 5'9
Run DMC
Queen Latifah
Roxanne Shanté
Sean Paul
Slaughterhouse
Sir Mix-a-Lot
Snoop Dogg
T-Pain
The Black Eyed Peas
The Notorious B.I.G.
Three 6 Mafia
Vanilla Ice
Warren G
Wiz Khalifa
Xzibit
Yelawolf
Ying Yang Twins
Zimbabwe
Zimbabwe Legit
Zypere
The Joker
Pinky
Kategorie:HipHop & Rap
Anna, Hausfrau des Claus Schütterlin von Zell
D Anna, d Husfrau vum Claus Schütterlin z Zell, ischs s erscht Opfer vum ortenauische Hexereige im Juli 1557 gsii.
was me von ere verzellt
In ihre Verher het si de verbote Umgong mit em Knecht Georg Zimmer und mit ihrem Schwoger Andreas gstonde. In d Zauberei isch si vun de Muetter ygfiert worre. Die het ihre e kleine Hafe mit Nachtschatte un Klettekrut gee un si uff de Acker gschickt go Hagel drus z siede. Zum Durichbruch isch d Hexeonlag aber erscht durich e firigi Wechselbeziehung vun de ehelig Liebi kumme. On eme Tag het sich ihr Monn nämli mit sinem Mischtfierer in d Wohnstub gsetzt un d Frau in de Räbe warte lue, statt de Dung in d Räbe z bringe. De Wii isch guet gsii un s Zeche so miehlos. Wu d Anna heim kumme isch, het si ihrem Monn bittri Vorwirf gmacht. De Monn het sich uffgregt un si schlage welle. Do het si e Firbrond us em Fir gholt un em Monn ins Gsicht gschlage, dass d Funke gfloge sin. Des het ne no wietiger gmacht. Us Ongscht vor de Strof isch si no Fessebach grennt, so dass de Monn nimm nochkumme isch. Wu si om Obe heim gih het miesse, het de Monn si uff em Wäg abpasst un si ibel gschlage un gschleift. Wu de Monn später ygschlofe isch, isch si zue dr Hintertire in de Garte nussgonge. Dert isch ihre e junger Gsell entgegetrette un het si gfrogt, was los sey. Do het si ihm alles verzellt. De Fremd het ihre Richtum un Schutz vor de Schläg vum Monn obotte, wenn si ihm z Wille isch un Gott un di Heilige verleygnet. Des het si beides gmacht. Jetzert isch ihre de Gedonke kumme, dass des e beser Geischt kinnt sii. ...
Kategorie:Opfer vu dr Häxeverfolgig
Kategorie:Gschichtligi Person
Kategorie:Badener
Kategorie:Frau
Core22
Core22 Gründig:  1994 Genre:  Pop / Rock Websiite:  [URL] Gründigsmitglieder Vocals / Keyboard:  Sonja Heller Gitarre:  Guillaume Desboeufs Gitarre / Gesang:  Dick Sunday Schlagzüüg:  Yann Roullier Bass:  Claude Müller Letschti/Aktuelli B'setzing Vocals:  Sonja Heller Gitarre:  Guillaume Desboeufs Schlagzüüg:  Luca Smeriglio Bass:  Pierre Kuthan
Core 22 isch e Pop- und Rock-Band us de französischsprachige Schwiiz, wo ursprünglich under em Name Core bekannt worde isch.
Wärdegang
Core, so hätt d'Band damals no gheisse, isch 1994 vo de Frontfrau Sonja Heller, em Guillaume Desboeufs, em Dick Sunday, em Claude Müller und em Yann Roullier z'Genf gründet worde.
Nach de erste veröffentlichte Single Easy Gun isch 1996 s erschte, rockige Debutalbum Transformer usecho. I de düütsche Alternativ-Charts isch s'Album grad uf Platz 4 glandet, und isch europawiit als hoffnigsvolli Newcomer-Band bezeichnet worde.
Mit em zweite Album, Not Your Size, isch Core 1997 denn au ide USA verallem dur d'Single Crocodile ide amerikanische College-Radiostatione bekannt worde.
Trotz de viele Erfolg wome scho het chöne verzeichne, isch de ganz grossi Durchbruch bis jetzt uusblibe. Zudemm het sich Core vom Gitarrist Dick Sunday trennt. Drumm het d'Plattefirma Marlboro Music umbedingt "radiotauglicheri" Songs brucht. 1998 het Core ihres dritte Album, Hold Your Breath ufgnoh. D'Singeluuskopplig Dive Into The Ocean isch en kommerzielle Erfolg gsi, me het d Forderige vo de Plattefirma chöne umsetze. Allerdings het sich Core lang gweireret, de Hitsong Dive Into The Ocean live z'spiele.
Gmeinsam mit em britische Produzänteduo Eskimo & Egypt het Core 1999 es Remix-Album, -Core vs. BiggBugg - Out Of Manchester usebracht. Die CD het Songs us de erste drüü Albe enthalte.
Endi 1999 het sich Core möse uf de hüttigi Name Core 22 umändere, will's e amerikanischi Band 'gä hät, wo de Name scho länger gha het. Me het sich denn schliesslich uf de Name Core 22 g'einiget.
Nachdem sich Core 22 fasch trännt het, isch im 2001 di neui CD Massive Love, mit 13 melancholisch-sphärische Rock-Songs, erschiene. Bis jetzt eidüütig s'beschte Album, au i Fachkritike isches guet ewäg cho. Usserdem het me grosse Erfolg mit de Single Sorry gha.
Mit dem Album isch Core 22 uf e zweijährigi Tournee gange.
Im Jahr 2003 hät me hüüfig di zwei neue Songs Fly und Coz I Need U am Radio ghört. Es sind eher ruhigeri, weniger rockigeri Songs, wie au fascht alli andere Songs, wo denn im Februar 2003 ufem Album Nuance verchauft worde sind.
Im Mai 2004 isch s Best-Of-Album Replay zum 10-Jährige Jubiläum vo de Band usecho, druf sind 22 Hits us de erschte 10-Jahr Bandgschicht.
Im Früelig 2006 isch denn s neue Studio-Album KillerLoveAngel erschiene.
Discografii
1996: Transformer
1997: Not Your Size
1998: Hold Your Breath
1999: Core vs. Bigg Bugg - Out Of Manchester
2001: Massive Love
2003: Nuance
2004: Replay
2006: Killer Love Angel
Kategorie:Rockband
Kategorie:Popband
Kategorie:Schwiizer Band
Gurmels
Gurmus oder Gurmuz (französisch Cormondes, Patois , amtl. Gurmels) isch a Teil vam Schwyzer Kanton Fryburg, gnau gsiit isch Gurmus a politischi Gmiin im Seebezirk ( District du Lac), im Gebiet va Dütschfryburg.
Geografy
Gurmus lyt ùf , 6 Kilometer südöschtlich vam Bezirkshùùptort Mùùrte südlich va de Bibere. Zue de Gmiin ghööre ds Doorf Gurmus mit Düreberg ù Monterschu, Guschlemuet mit Grossguschlemuet ù Chlynguschlemuet, Liebistorf ù Wallebuch. Va de Gmiinflechi si 71 Prozent landwirtschaftlichi Flechi, 20 Prozent Waud u 8 Prozent Sidligsflechi.Bundesamt für Statistik: Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden
D Nachpuurgmiine va Gùrmùs si Chliibösige, Düdinge, Courtepin, Cressier, Murte, Uumiz ù ds Gebiet Staatswald Galm im Kanton Fryybùrg ù Loupe, ù de na Chriechwiu ù Ferebaum im Kanton Bärn.
Gschicht
Gurmus (d Pfarry) het mengs hundert Jahr zu de Alte Landschaft va Fryburg kört. 1848 na de nüüe Organisation va de Schwyz het o de Staat Fryburg sich nüüi Strukture gä. I däm Zämehang isch di Alti Landschaft ufglöst cho u demit isch Gurmus im nüe Bezirk See zuetöut cho.
D Bevöukerung va Gurmus redt e Varianta vam Fryburgerdütsch. So isch Gmiin Gurmus gäge ire Wille im Seebezirk zuetöut cho. D Region Gurmus het i der damalige Zyt giing umhi probiert zum Seisebezirk z cho, will ali Verbindige uber Jahrunderte zu de Dörfer im Seisebezirk eng zäme gwachse u ser guet gsi si.
Nume so näbebi: de gröschti Tüu va de Pfarri Gurmus het zwüsche 1803 u 1848 zum Dütsche Bezirk kört mit de Stadt Fryburg als Houptort.
D Gmiin Gurmus bestiid hüt (2026) us de Dörfer Cordast, Gurmus, Guschlemuet, Chligurmus, Liebischtorf, Monterschu, Ùumiz u Wallebuch.
Name
De Name Gurmus chunnt urschprünglech us em frankorpovänzalische Cormunt, was uf Dütsch so vüu hisst wi "Der Hof va Mundi". Mit de Zit het mu de Cormunt agfange Gurmuols u später Gurmus z säge.De aut-Vizeamman Odilo Bürgy het gseit, Cormunt chämi us em Latinische "cors mundis" und bedüti z "Härz va de Wäut".
Lüüt
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik, 2005
Jaar  1850  1860  1870  1880  1888  1900  1910  1920Yywoner 1445  1548  1598  1575  1570  1655  1703  1733 Jaar  1930  1941  1950  1960  1970  1980  1990  2000Yywoner 1745  1826  1909  1936  1981  2100  2570  3311
De Uusländeraateel isch 2010 bi 6,7 Prozente gläge.
Religion
59 Prozent va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 31 Prozent evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 3311 Yywoner 93 Prozent Tüütsch aus Hùùptspraach aaggää, füüf Prozent Franzöösisch ù zwöehalb Prozent anderi Spraache.
De Tialäkt va Gùrmùs stììt zwüsche dem Seislertüütsch ùn em Bäärntüütsch, ghöört aber zum Hööjschtalemannisch.
Gmiinrat
De Gmiinrat vo Gurmus setzt sich us dene Lüüt zäme (Stand 2017): Daniel Riedo (Amman), Jean-Marc Sciboz, Pascal Aeby, Manfred Bäriswyl, Thomas Fontana, Beat Meuwly u Markus Wüstefeld.
Bilder
Literatur
Weblink
d Websyte va de Gmiin Gurmus
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Friburg)
Hettlingen ZH
Hettlige (amtlich Hettlingen) isch e politischi Gmäind im Bezirk Wintertuur im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografy
Hettlinge lyt nördlich vo Winti zwüschäd Winti und Schaffhuuse. D'Bevölkärig vom Dorf hät i dä letschte Jaar stark zuägnoo, s'ursprünglichä Puurädorf isch mee und mee zunämänä Woondorf vo dä nöchä Statt Winti wordä. Vom Gmeindegebiät vo 5,87 km² diänäd 61,3% dä Landwirtschaft, sind 21,3% vo Wald bedeckt, sind 10,7% Sidligsgebiät, 5,8% Vercheersflächi, 0,2% Gwässär und 0,2% Brachland.Bundesamt für Statistik: Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden, Mai 2012
Bevölcherig
BevölcherigsentwickligJahrIiwohner1467 ca.2051634 2741836 4931850 4891900 4621910 4281950 5971970 10542000 23832004 28722010 2957
miniatur|Bahnhof Hettlige
Gschicht
Hettlige isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 886 als Hetelinga.
Religion
55,5 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 20,5 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 2,9 %, CVP 4,6 %, EDU 2,0 %, EVP 6,3 %, FDP 17,4 %. GLP 12,3 %, GP 8,0 %, SP 10,4 %, SVP 35,1 %, Suschtigi 1,1 %.
Gmäindspresidänt isch de Bruno Kräuchi (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,1 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hettlige ghört zue de Winterthurer Mundarte.
Weblink
Offizielli Websiite vo dr Gmeind Hettlingen
Artikel Hettlingen im Historischs Lexikon vo de Schwiiz
Gmeind Hettlingen im GIS vom Kanton Züri
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Züri)
Odilienberg
Odiliebari (fr.: Mont Sainte-Odile, dt.: Odilienberg) esch e Bari in Mittelvogesewàld, wu sich 763 m hoch ewer s Rhiintàl ufhebt. Owe steht s Kloschter vun Heilige Odilia (oder Ottilia), wu sitter s Mittelàlter e chrischtiliche Wàllfàhrtsort esch. D´r Ort ésch`s "regional Heilichtum" vum Elsass.
Gschichte
1000 vor Chr. (Bronzeziit): Keltischi Besidlung im Elsàss. Odiliebari wurd vun keltische Stämme bestezt. Rund um de Bari esch e 10 km làng Zyclopemür (d'r greschte vun ganz Europa), wu às Heidemür gnannt esch, gebaüt worre. Hitzüdàj, bliibt d Mür fer d Gschichtschwiiwer geheimvoll. M'r kenn sich freüje ob de Plàtz freijer fer diss ersprenglische Bevölkerung schon ebbs religiös/geischti bediit het.
100 vor Chr.: Remische Erowerung. E militärisches Lager esch uf Altitona (làteinischer Nàme ?) ingereschtet.
mini|links
7 Jh. noch Chr.: Herzog Attich schenkt sinere Tochter Odilia s Schloss Hohenburg; s Kloschter wurd a paar Johr später gegrendet. Odilie esch àlso às erschti Àbtissin vun Hohenburg gkànnt und erbiete sini ganze Lawe Gott zü bete un d Kranke züe pfleeje. Noch de Sàge, het Odilia e blender Mànn uf eme Pfàd getroffe. Mit sim Stock het se uf e Felse geklopft un pletzli esch d Wunderquelle, wu s Wàsser vun Aüjekrankeit heile, e nüss geflosse.
13. Dezember 720 noch Chr.: Odilia stirbt. Zall Dàj bliebt fer d alte Generation emmer wichtig.
1789: Während d franzeesch Revolution wurd s Kloschter, wie d meischte Kerche in Elsàss, geschandet un werre d Deere fer e lànge Zitt züegedraïht.
mini|links|Odiliequelle (1900)
1853: s Bischofsamt vun Strossburi keüft em franzeesche Schtààt de Odiliebari.
11. Oktower 1988: Besüech vum Bàbscht Johànnes-Paulus II.
20. Jänner 1992: s Airbus A 320 stürzt am Odiliebari (Gbirge genannt Bloss) ab. S git 87 dodi Lüt.
2006: d Kirch wurd durch Bapscht Benedikt XVI. zur Basilica minor erhowe.Basilika Unsere Liebe Frau vom Odilienberg uf gcatholic.org abgruefe am 15. Jänner 2020
Sehnswerdigkeite rund um Odiliebari
Kriizwaj
Heidemaüer
Wunderquelle (Heilige Odilia un Heilige Lucia)
Römische Weg
Schlösser Landsberg, Dreistein, Birkefels, Hagelschloss
Nidermunster (Heilige Nikolaus Kapelle)
Weblink
Offizielle Websyte
Füessnoote
Kategorie:Berg (Elsass)
Kategorie:Chille im Elsass
Kategorie:Chloschter im Elsass
Kategorie:Katholische Wallfahrtsort
Kategorie:Katholischs Chloster
Kategorie:Vogese
.cat
.cat isch e gsponsorti TLD wu im Septembar 2005 vun de ICANN abgsegnet worre isch. Sit em April 2006 stoht si z Verfiegung. D Zwäck isch dr Katalanisch Sproch un Kultur e Heimet z gee. S wird vun de Associació puntCAT gsponsort.
Voreb d .cat Domain verfiegbar gsi isch, hen di katalanische Inschtitutione, Firme un Lit .es odr .fr vewendet, oder e paar bizarri oder luschtige. Zum Bispil het d Stadt Girona de Domainnome vun .gi (Gibraltar) verwendet. Sponie beonsprucht aber d Souveränität iber Gibraltar un isch gonz un gar nit begeischtert gsi, wel Gibraltar uff die Art onerkonnt worre isch.
ICANN het ussdricklig verbotte, d .cat Domain fir Syte iber Katalog (ängl. Abk. cat) z nämme, wänn si nit in Katalanisch gschriibe sin oder iber di katalanisch Kultur.
Luege au
.als fir Alemannisch
Ekschterni Syte
Informatione un Regischtrierungsprozess
Associació puntCAT
Culturelli Divergenze im Cyberspace: Di katalanisch Kampagne um e neiji .cat Domain
Kategorie:Internet