Korsische Sprache
Korsisch (uf Korsisch Corsu  oder Lingua Corsa) isch e romanischi Sproch wo uf dr Insel Korsika gsproche wird.
S'Korsisch isch mitem toskanische Dialäkt vum Italienische eng verwandt un d'Sproche sin gegesytig Verständlich. D'Klassifizierig als eigni Sproch beruht vorallem uf dr politische Züeghörigkeit züe Frankriich un enere einheitliche korsische Schrybig.
S'Korsisch isch im Verglych züe de andre Sproche vo Frankriich no lebändig, isch aber ebefalls vum usstärbe bedroht.
Dialäkt
S'Korsisch wird i zwee Hauptdialäkt unterdeilt: S'Cismontincu un s'Pumuntincu. S'Cismontincu wird im Norde gsproche un het sich syt em Mittelalter immer meh em Toskanische aagnöchert. S'Pumuntincu hygege het ursprünglicheri Merkmool erhalte un het e grössri Ähnlichkeit mitem Sardische.
Näbe denne zwee Hauptdialäkt gits mehreri Unterdialäkt: s'Nordkorsisch (im Nordoschte vo dr Insel), s'Südkorsisch (Sartènisch) un s'Taravesisch wo e Übergangsdialäkt isch un i dr Region um Ajaccio un Vico gsproche wird. S'Sartènisch het e starchi Ähnlichkeit mitem Gallurische wo im nördliche Deil vo Sardien gsproche wird.
D'Dialäkt hen e 79%-87% gmeinsame Wortschatz.
D Sproch und d Kultur
Bis zum Änd vom 19. Johrhundert sin Korsisch und Idaliänisch als zwei Forme vo de glyche Sproch aglüegt worre, woby Korsisch e gschwätzti und Idaliänisch e gschrybeni Sproch gsi isch. Im zweite Kaiserrych, wo Idaliänisch nümmi Amtssproch vo Korsika gsi isch, hät s Korsisch agfange, sich als eigeständigi Sproch z entwickle.
An de Universitäte stönn sich im Momänt zwei Meinige gegenüber:
dass s Korsisch sich uss em Toskanische entwickelt und sich deno vo sällem losglöst hät.
dass es sich scho zur Zit vom Vulgärlatyn uss sällem entwickelt hät, under ständigem Yfluss vo de Sproche vo de „Eroberer“ (vor allem Toskanisch und Französisch).
Di letschti vo denne beide Anahme findet sich numme in wenige Veröffentligunge.
Di kulturälli Bewegig vo Korsika hät's nit zum Zyl gha, e eiheitligi Standardsproch z schaffe. In de Schüel wird’s mit de jewylige regionale Bsunderheite underrichtet; bi Intellektuälle fangt aber sit e baar Johr e „Kunscht-Korsich“ a entstoh, wo relativ eiheitlig isch.
Dodurch, dass di verschydeni Bereitschaft, Französisch z schwätze, bi de jüngere Generatione höcher isch, werre d Eltere, wo s Korsisch an ihri Chinder witerge chönne, immer sältener. Durch d Bewegig „nationaliste“ vor Churzem hät’s de Status vo-n-re Sproch chriegt und wird in de Primarschüele als Freifach underrichtet.
Do s Korsisch nie e gschriibeni Sproch gsi isch, sin Ortsnäme meistens uff Idaliänisch und nit uff Korsisch. D Übersetzige vo Kartografe uss em 15. und 16. Johrhundert bruucht me numme no uff de Île-Rousse und z Saint-Florent.
Phonologi
D'korsischi Phonologi ähnelt derre vum Italienische. Im Nordkorsische gits usserdäm zwee Allophon, de Alveolare Tap ([]) als Allophon vo d un de Bilabilale Approximant ([]) als Allophon vo b (warschynts zwüsche zwee Vokal).
Usserdäm chömme zwee extra Vokal vor (// un //). S'[æ] chunt allerdings numme im Norde vor.
miniatur|rechts|Diffüsion vun de linguistisch Variante vum korsisch Typ
Konsonante
+ Korsischi Konsonante   bilabial labio-dental alveolar post-alveolar palatal velar labiovelar Plosiv              Affrikate               Nasale            Vibrante              Taps/Flaps     ()         Frikativ               Approximante ()           Laterale
Vokal
vorne zentral hinte gschlosse 300px
• ()
() halbgschlosse  halboffe fascht offe offe
Bispyl
Korsisch  Französisch  Idaliänisch  AlemannischNascinu tutti l’omi libari è pari di dignità è di diritti. Pussedinu a raghjoni è a cuscenza è li tocca ad agiscia trà elli di modu fraternu.Tous les êtres humains naissent libres et égaux en dignité et en droits. Ils sont doués de raison et de conscience et doivent agir les uns envers les autres dans un esprit de fraternité. Tutti gli esseri umani nascono liberi ed eguali in dignità e diritti. Essi sono dotati di ragione e di coscienza e devono agire gli uni verso gli altri in spirito di fratellanza.Alli Mänsche chömme frei und mit glych vyl Würd und Rächt uff d Wält. Si hän Vernunft und e Gwüsse und solle sich enand briederlig behandle.
Französisch  Korsisch  Idaliänisch  Prononciation standard  Übersetzigla terre  a terra / a tarra  la terra  a tèrra /a tarra / a tarra (s letscht im Süde)  d Ärdele ciel  u celu u celi  il cielo  u tchél  de Himmell’ eau l’acqua  l’acqua  lakoua  s Wasserle feu u focu  il fuoco  u vògou  s Fürl’ homme l’omu  l’uomo  lòmou  de Ma; de Mänschla femme a donna  la donna  a dona  d Frau manger  manghjà/magnà  mangiare  mandyia  ässe boire beie bia bere  bia  drinke grand  grande/grende/grandu/maiò  grande  grande/grende/maillo  groß petit  chjùcu/pìcculu/mischinu  piccolo  tioùgou/pic-coulou/miskìnou  chleile beurre  u butiru / a a grètula / u butirlu  il burro  ou boutirou  d Butterle jour  u ghjornu  il giorno  ou yiornou  de Dag
Literatur
Jaffe, Alexandra. (1999). Ideologies in Action - Language Politics on Corsica. Mouto de Gruyter. Berlin - New York.
Weblink
Korsisch
[URL]
D Bible uff Korsisch
Französisch
Wörterbüech und Sprochkurs Französisch/Korsisch
Kategorie:Italiänischi Sproch
Kategorie:Einzelsproch
Kategorie:Dialäkt
Kategorie:Romanischi Sproch
Kategorie:Sproch (Frankriich)
Kategorie:Korsika