mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Haid (Freiburg im Breisgau)
D' Haid isch e Wohn- un Gwerbegebiet im Südweschte vu Friburg im Breisgau, wo ussem zue Hasle ghörige Stadtbezirk-Haid im Oschte (mit Gwerbefläche im südliche Drittel) un em zue Sant Jerge ghörige Gewerbegebiet Haid im Weschte bestoht.
Hasle-Haid isch noochem Zweite Weltkrieg, s'weschtlich Gwerbegebiet sit ca. 1980 entstande.
D'Haid wird vu dr Besançonallee as Süddeil vu dr Friburger Weschtumfahrig durchschnitte un het im Süde e Aschluss an d'Umgehig vu Stant Jerge (B3/B31). Sowohl dr Autobahnzuebringer Middi wie au dr Autobahnzuebringer Süd sin schnell erreichbar. Dr Südweschte vum Gewerbegebiet het au no e "halbe" Aschluss an d'Sant-Jergemer Umgehig.
Mit dr Krüzig Munzinger Stross/Besançonallee befindet sich die nooch dr Kronebrucke in dr Innestadt verkehrsriichscht Friburger Krüzig uf dr Haid.
Bi sällere befindet sich au d'Endhaltestelle vu dr Strossebahnlinie 3 vu dr Friburger Verkehrs AG (VAG), wo vu dr Haid über Hauptbahnhof un Aldstadt ins Vauban-Viertel füehrt.
D'VAG het uf dr Haid au ihr Unternehmenssitz un gröschte Betribshof. Denäbe git's zahlriiche Verbrüchermärkte un Autohüser uf dr Haid, weswäge au bi dr Haid mitem Begriff "Automeile" gworbe wird.
Im Oschte vu dr Haid verlauft d'Güeterbahnlinie vu dr Rhidalbahn. D'Güeterbahnhof Süd isch aber ufgä worre, so dass kei Betrib uf dr Haid iber e Industrigleisaschluss verfüegt. Die einzig Schineabindig wird vu dr Strossebahn hergstellt.
Kategorie:Ort (Stadtkreis Friburg)
Psychiatrische Universitätsklinik Zürich
thumb|d PUK oder s Burghölzli
thumb|s Wäldli Burghölzli
S Burghölzli, oder ofiziell di Psychiatrischi Universitätsklinik Züri (PUK), isch e psychiatrischi Klinik mit internationalem Ruef, wo zu de Uni Züri ghört. Si lit im Stadtzörcher Quartier Rieschpach.
Gschicht
De Arzt Wilhelm Griesinger, wo z Zöri de Laiter vo de Klinik för Inneri Medizin gsii isch, het d Idee ufbroocht, ases e moderni Klinik för Lüt bruuchi, wo psychisch chrank sind. 1864 het denn de Grossi Root vom Kantoo Zöri bischlosse, die "Irreastalt" nochem Konzept vom Griesinger z baue. D Klinik isch 1870 eröffnet wore und de ersti Direkter isch bis 1872 de Bernhard von Gudden gsi. Vo 1879 bis 1898 isch de Auguste Forel de Direkter gsii, wo sinerzit recht umstritte gsii isch, wel er d Gliichberechtigung vo Maa und Frau, d Strooffraihait vom Konkubinat und d Ehi zwüschet zwee gsunde Mane vertrete het. Anderersits isch er aber au för d Eugenik und d Zwangssterilisation itrete. Sin Noofolger bis 1927 isch de Eugen Bleuler gsii, wo sich bsundrigs mit de Schizophrenii beschäftiget het. Zu sinere Zit, nämli vo 1900 bis 1909, het de Psychoanalytiker Carl Gustav Jung im Burghölzli gschaffet. 1953 sind zerstmol Psychopharmaka igsetzt worde und i de Joore 1967 und 1968 het mer t Muure um d Klinik ume abproche.
Weblink
Homepage vom Burghölzli (PUK)
Kategorie:Uni Züri
Kategorie:Züri (Stadt)
Kategorie:Bouwerch i de Stadt Züri
Kategorie:Psychiatrii
Gurtweil
Gurtwyl (amtlich Gurtweil) isch e alts Dörfli zwüsche Waldshuet un Düenge un isch 1975 zu Waldshuet iigmeindet wore. S isch jetz en Ortsteil vo Waldshuet-Düenge. Me cha vo Waldshuet uf Düenge schtatt über d Schmittenau au s Dal uf über Gurtwyl fahre.
Mit 1624 Ywohner isch s de gröscht Stadtdeil vo Waldshüet-Düenge.
Geografy
Gurtwyl litt im Schlüechtdal am Underlauf vo de Schlüecht im Südschwarzwald. S Dorf litt dört, wo sich s Dal wytet, in de letschte vier Kilometer in Nord-Süd-Richtig. In West-Ost-Richtig erstreckt s sich bis uff d Bergrucke vom Neuberg und em Mühleberg (jewyls ca. 560 Meter über de NHN). Zum Stadtdeil ghört numme Neuberg, wo mittlerwyli mit em Ort verschmulze isch.
Gschicht
Gurtwyl isch 873 als Gurtwila zum erschte Mool urkundlich erwäänt worre, i dr Gegend hend allerdings scho Römer gwohnt gha. 894 het s Chloschter Sankt Galle Gurtwyl als Lehe überchoo; dr Ort het oft de Bsitzer gweggselt, i dr Mitte vum 13. Joorhundert ischs en habsburgerischs Lehe worre, 1502 a Sankt Bläsi cho, wo s Dorf schliessli a d Herre vo Heidegg vo Luzärn verchauft hen. D Herre vo Heidegg hen um 1600 s Schloss Gurtwyl baut, wo im Drysigjährige Chrieg abebrännt worre isch. Churz vor em End vum Chrieg hen d Heidegger Gurtwyl wiider a Sankt Bläsi zruggverchauft.
Dr Loskaufvertrag vo dr Grafschaft Hauenstein, e wichtigs Ereigniss vo de Salpeterunruhe, isch am 15. Januar 1738 z Gurtwyl unterschriibe worre.
Nooch dr Völcherschlacht bi Leipzig sin chranki öschtrychischi Soldate z Gurtwyl bhandlet worre, durch Seuche sin rund 3000 Soldate un 271 Gurtwyler (über d Hälfti vo dr Bevölchrig vum Dorf) um s Läbe cho.
Am End vum Zweite Wältchrieg isch Gurtwyl am 27. April 1945, zwee Däg nooch Waldshuet un Düenge, vo marokkanischi Truppe befreit worre.
Dialäkt
Dr gurtwyler Dialäkt ghört zum Hotzewälderisch, d Lütt schwätze ehnder wie z Waldshuet.
De Teggschusschnitt vum gurtwyler Dialäkt stammt vo de gurtwyler Website:
Lüt
Klaus Meier (* 1939), Dialäktdichter
Weblink
[URL]
Fuessnoote
Kategorie:Ortsdeil (Landchreis Waldshüet)
Kategorie:Waldshuet-Düenge
Bechtersbohl
thumb|left|250px|D Chile vo Bächterschbohl
thumb|250px|left|d Chüssaburg bi Bächterschbohl
Bächterschbohl isch en Ortsdeil vo Chüssaberg im Landkreis Waldshuet un ligt direkt unterhalb vo dä Chüssaburg. S hät ä paar ganz alti Hüüser döt wo dä alti Fueßwäg uf d Chüssaburg aafangt. So langsam waksts mit Riinä zämme. D Chüssaburg isch ä Ruinä sittem Buurechrieg. S heißt, daß scho d Römer döt an Uusguck gha hette, wal me vo döt wit i d Schwiiz innesiät. Zu de Römerzit hät e Nord-Süd-Verbindigsstroß durch de Ort uff Rottwyl. Räste vo-n-re sin underhalb vo Bechterschbohl und z Rhyne gfunde worre.
D'Gschicht isch äng mit derre vo de Küssaburg verbunde. Au Bächterschbohl isch im Drißigjöhrige Chrieg zerstört worre.
1975 isch Bächterschbohl uff Küssaberg ygmeindet worre. S Roothus näbe de Kapälle uss em Johr 1670 wird jetz anderscht gnutzt.
Im Johr 2008 hät Bächterschbohl 313 Ywohner gha.
Einzelnochwys
Kategorie:Ortsdeil (Landchreis Waldshüet)
Kategorie:Chleggi
Erzingen (Klettgau)
mini|150px|s Woppe vo Erzinge
Erzige ligt direkt a dä Gränz zwische Dütschland un de Schwiiz. S isch e Ortsdeil vo Chleggau, litt also im Landchreis Waldshüet. Erzige hät än Zoll, s isch ein vo dä Landübergäng i d Schwiiz, aber kei Brugg, wie suscht am Rhii. D Ortsdurchfahrt, wo direkt ufs Zollhüsle zuegoht, hän si sit ungfähr zä Johr arg verschmäleret, so daß d Auto jetzt langsam fahre müend.
Erzige isch 876Klettgau Gemeinde  uff alemannische-seiten.de zum erschte Mol i-n-re Urkunde erwähnt worre. Wohrschints isch d Römerstroß in di nördligi Baar durch d Gmeind dure verloffe. Bis zum 1. August 1971 isch es e selbständigi Gmeind gsi, deno isch es mit Grieße, Rächberg, Riedere am Sand und Wiswyl zu de Gmeind Chleggau zämmeglegt worre un am 1. Januar 1975 isch denn nu Gießlinge und Büehl zue de hüttige Gmeind cho. Vo säller isch's hütt s Ortszändrum, wo d Gmeindeverwaltig beherbergt, und de gröscht Ortsdeil.
Wie au z Rächberg wird z Erzige sit de Römerzit Wy abaut. Es handelt sich vor allem um Spotburgunder und Müller-Thurgau-Räbe. De Wybau wird durch de schwarz Jura und Lehm begünschtigt. De Erziger Kapälleberg, wo de Großdeil vom Wy abaut wird, isch 1997 als "St. Urban" gwählt worre.Weinbau Erzingen uff alemannische-seiten.de
Durch Erzige verlauft über 1,3 Kilometer uff gemeinde-klettgau.de d Bundesstroß 34, wo im Süde uff Lauchringe und im Norde uff Trasadinge i d Schwiz fiehrt. Mit em Baanhof isch Erzinge an d Schaffuuser S-Baan aabunde.
Externi Site
Winzergnosseschaft Erzige
Erzige uff de offiziälle Internetsite vo de Gmeind Chleggau
Quelle
Kategorie:Ortsdeil (Landchreis Waldshüet)
Kategorie:Chleggau (Gmeind)
Dogern
Dogere isch e Gmei im Landchreis Waldshuet in Bade-Württeberg.
Geographi
Dogere lit in 302 bis 625 Meter Höchi direkt am Hochrhi, wo au d'Grenze zue dr Schwiz bildet.
Dogere isch eini vu dr wänige Ortschafte am Hochrhi, wo nit direkt am Fluss selber lit. Säll het historischi Gründ. Wäge eme Hochwasser in dr Middi vum 18. Johrhundert isch s'ehemolig Fischerdorf vum Rhi nordwärts an si hütige Platz hi verlageret worre.
Nochbergmeinde
Im Weschte un Norde grenzt Dogere an Ortsdeile vu dr Nochbergmeinde Albbruck im Norde un Oschte an d'Stadt Waldshuet-Dienge und ihri Stadtdeile. Südlich vum Rhi lige d'Schwizer Gmeinde Full-Reuenthal, Leibstadt (vgl. Chernchraftwerch Leibstadt) un Schwaderloch im Kanton Aargau.
Gliiderig
D'Gmeind bstoht uss em Dorf Dogere, de Höf Auhof, Rüttehof und Weiermatte und de Hüser Bei den Rheinhäusern und Steingrube.
Bolitik
Dogere ghört zämme mit Wyle und Lauchringe züe-n-re Vereibarte Verwaltigsgmeinschaft mit de Stadt Waldshüet-Düenge.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Griene  Linke1  AfD  Sonschtige  2016  36,6 %  10,3 %  11,9 %  28,3 %  1,8 %  9,2 %  2 % 2011  47,5 %  21 %  6,6 %  19 %  1,3 %   4,6 %  2006  51,8 %  20,5 %  8,4 %  6,6 %  1,3 %   11,4 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Partnerschafte
Sit 1988 bildet Dogere e Partnerschaft mit de Gmeind Le Grand-Lemps in de Region Rhône-Alpes z Frankrych.
Wirtschaft
Dogere isch friehner vor allem vo de Landwirtschaft brägt gsi. Mittlerwyli hät si sich züe-n-re Wohngmeind vo Waldshüet-Düenge entwickelt.
thumb|left|St. Chlämens Dogere
Verchehr
D'Bundesstroß 34 (Basel-Schaffuse) und d'Hochrhybahn (Basel-Singe (Hohetwiel)) verlaufe durch Dogere. Regionalbahne in Richtig Basel und Waldshüet-Düenge/Lauchringe fahre under de Wuch zu de Hauptverchehrszite halbstündlig und sunscht stündlig.
D'Entfernige zu de nöchstgrößere Städt sin 50 Kilometer uff Basel, 80 uff Fryburg im Brysgau, 90 uff Chonschtanz und 50 uff Züri.
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Waldshuet)
Sexau
Säxoi - amtlich Sexau - isch e Gmei im Landkreis Emmedinge in Bade-Württeberg öppe 15 km nördlich vu Friburg im Brisgau.
Geographi
Säxoi lit am Afang vum Brettedal am Übergang vum Schwarzwald in d'Rhiebeni.
Gschichte
Urkundlich erschtmols erwähnt isch Säxoi anno 862 worre as e Gschenk vum König Ludwig dem Dütsche an sin Suhn Karl. Später isch dr Ort über d'Markgrafe vu Bade-Hachberg in dr Besitz vu dr Markgrafe vu Bade kumme, wo anno 1783 d'Leibeigeschaft ufghobe hän. Sitz vu dr Bade-Hachberger isch d'Hochburg oberhalb vu Säxoi gsi.
Us dr ursprüngliche Ideilig vu dr Gmei in sex Aue entstammt ihr hüttige Namme Säxoi.
thumb|left|400px|Blick vu dr Hochburg uf Säxoi
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  23 %  17,3 %  7,6 %  35 %  2,3 %  10,7 %  4,1 % 2011  27,8 %  29,9 %  4 %  29 %  2 %   7,4 %  2006  34 %  37,1 %  8,7 %  13,5 %  2,5 %   4,2 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Emmedinge)
Hofmohr
Hofmohr (au Chammermohr) hät im dütsche Schprachruum sit em 18. Jahrhundert en Diener bi Hof mit schwarzer Hutfarb bezeichnet.
Mänsche mit schwarzer Hutfarb us em Orient, Afrika und Amerika sind sit dä Kolonialzit öppe als Chammerdiener oder Page nach Europa gholt worde. Dä Begriff isch als offizielle Terminus erschtmals 1747 im sächsische Codex Augusteus beleit.
Dä prächtig usschtaffierti und livrierti Hofmohr hät Härrscher, chirchliche Würdeträger oder wohlhabende Kauflüüt als exotisches Prestigeobjäkt und Schtatussymbol dienet. Vor allem hät dä Chammerdiener die weltwiite Fernhandels- und Machtbeziehige vo sim Eigetümer verdüütlicht.
Kategorie:Historische Bruef
Denzlingen
Denzlinge isch e Gmei in Südbade, (Land Bade-Württeberg) öppe 10 km nördlich vu Friburg im Brisgau.
Geographi
thumb|left|Luftbild vu Denzlinge
Denzlinge lit in dr Oberrhinische Diefebeni am Rand vu dr Schwarzwaldhäng zwische dr Elz im Norde vu dr Gmarkig un dr Glotter, wo dr Ort im Süde (un alde Kernort) durchquert. Uf Oschte hi erstreckt sich vu dert us s'Glodderdal, wo sich wit in d'Rhinebeni ni öffnet. In Richtig Nordoschte erreicht mer s'Elzdal un nooch wänige Kilometer d'Stadt Waldkilche. Uf em Weg nooch Norde glangt mer bald zue dr weschtlichschte Uslaifer vum Schwarzwald un über Sexau uf Freiamt. Vu Nordweschte bis Südweschte öffnet sich d'Ebeni un git dr Blick uf dr Kaiserstuehl frei. Bi klarer Sicht cha mer au bis zue dr öppe 50 km entfernte Vogese im Elsiss luege.
Politik
Nooch em plötzliche Dot vum Amtsinhaber Dr. Lothar Fischer am 14. April 2009 isch am 19. Juli 2009 Markus Hollemann zm Burgemeischter gwählt worre. Im 2009 gwählte Gmeindrot isch d'Sitzverdeilig wie folgt:
Mit Riddi un Veerstette bildet Denzlinge e Verwaltigsgmeinschaft.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  19,9 %  14,5 %  7,2 %  38,7 %  3,1 %  11,6 %  5,1 % 2011  26,8 %  27 %  3,8 %  33,9 %  2,3 %   6,2 %  2006  35,4 %  31,5 %  8,6 %  15,9 %  4,5 %   4 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Bauwerk
Uf em Mauracher Bärg isch dert, wu hite d St. Severins-Kapälle stoht, im 12. Johrhundert d Burg Dänzlinge gstande. Hite sin no zwe Halsgräbe dervu erhalte.
Lit
Otto Heinrich Raupp (1867-1945), Heimetautor
Weblink
Offizielli Internetsite
Heimat- und Geschichtsverein Denzlingen
Denzlinger Kulturkreis
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Emmedinge)
Emmendingen
Emmedinge isch e badischi Großi Kreisstadt im Südweschte vu Bade-Württeberg, öppe 14 km nördlich vu Friburg im Brisgau. Si isch als gröschti Stadt dr Sitz vu dr Verwaltig vum glichnammige Landkreis. Si bildet e Middelzentrum fer d Gmeinde vum weschtliche Landkreis.
Sit em 1. Jänner 1973 isch Emmedinge Grossi Kreisstadt. Mit dr Gmeinde Freiamt, Malterdinge, Sexau un Däninge het d Stadt e Verwaltigsgmeinschaft vereinbart. (In dr Karte im Infokäschtli isch d Verwaltigsmeinschaft farblich hervorghobe).
mini|rechts|Dr Emmedinger Bann
Stadtgliderig
D Stadt Emmedinge glideret sich in die sex Stadtdeile Emmedinge-Kernstadt, Kollmerschritti, Maleck, Mundinge, Wasser un Wingeritti. Mit dr Usnahm vu dr Gmarkige vu dr Kernstadt, Wingeritti un Kollmerschritti entspricht dr Bann vu dr Deilorte sällem vu dr früeher selbständige Gmeinde.
Eppes zum Aaluege
Bauwerk
Markgrofeschloss Ämmedinge
Hochburg
Musee
Im Markgrafeschloss isch d Stadtgeschichtliche Sammlung und es Fotomuseum Hirsmüller unterbrocht.
In de friehere Mikwe hot mer 1997 es Museum fir d jüdische Geschichte und d Kultur vu Emmendinge unterbrocht. Dett isch d Geschichte vu de Israelitische Gemeinde vu Emmedinge vun em Aafang im Johr 1716 bis zu em gwaltsame End im Johr 1940 uffzeigt worre. Es Becke vum Ritualbad isch us em poröse Sandstein. So kaa es Grundwasser in es Tauchbad eidringe. Usserdem wird d Mikwe durch es Wasser vum Brettebach/Mühlbach versorgt.Christiane Hack: S Jüdiche Museum Emmedinge. In: Alemannisch dunkt üs guet, Heft 2/2015, S.45.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  18,2 %  15,2 %  6,5 %  39,4 %  3,8 %  12 %  4,9 % 2011  25,9 %  26,5 %  4,2 %  35,2 %  2,8 %   5,6 %  2006  31,7 %  35,5 %  9 %  15,7 %  3,5 %   4,7 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Lit
Ernst Julius Leichtlen (1791–1830), Archivar un Hischtoriker
Richard Bäuerle (1923−2019), Beck un Fasnetler
Frank Straass (1924–2009), Journalischt, Schriftsteller, Schauspiler, Herspil- un Synchronsprächer
Herbert Burkhardt (1935−2024), Haimetdichter
Michael Rich (* 1969), Radsportler
Weblink
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Emmedinge)
Forchheim am Kaiserstuhl
Forche (hochdüütsch: Forchheim) isch e Dorf und die kleinschti Gmei im Landkreis Emmedinge in Bade-Württeberg.
D Gmei lit i der Rhiebeni nördlech vom Kaiserstuehl.
Gschichte
Die erscht urkundlich Erwähnig vu Forche stammt vu anno 762, wie dr Bischopf Eddo vu Strossburg dr Ort im Ettenemünschter vermacht het. Dr Namme Forche kummt vum aldhochdütsche forcha un bedütet Föhre. D'Endig -heim im dütsche Namme vu dr Gmei – wo sich im Dialekt numme zue eme Schwa abgschliffe het – isch typisch fer Sidlige us dr fränkische Zit.
Anno 1843 sind me weder drissg Lüüt vo Forche uf Venezuela id Colonia Tovar usgwanderet.
Wirtschaft
I der Landwirtschaft hän sich vil Forchemer Buure uf e Abou vo Härdepfel spezialisiert; uf 250 Hektare ärnte si vil verschideni Sorte vo dene. Alljährlich findet in dr Middi vum Auguscht z'Forche s' "Härdepfel & Dorffescht" statt. Debi präsentiert die klei Gmei, wo in dr Region as e Härdepfel-Hochburg bekannt isch, vor allem Härdepfelspezialitäte. Uf der Homepage vo der Gmai stoot vil vo de Härdepfel.Kartoffel naus Forchheim uf forchheim-am-kaiserstuhl.de
Dur s Land vo Forche lauft der Leopoldskanal.
Bis uf e bar Kleibetribe git's z'Forche wänig Gwerbe oder Industri.
Uf dr Forchemer Gmarkig lit im Wald näben em Leopoldskanal d'Kläranlag fer dr Brisgauer Bucht, also vum Balligsrüm Friburg un dr Ortschafte oberhalb entlang vu dr Elz.
Kultur und Bildig
D'Gmei Forche het e Heimetmuseum. Az'luege git's dert in dr Hauptsach Exponate us dr Landwirtschaft un dr Dorfgschichte.
Forche her kei eigeni Schuel meh. D'Grundschüeler müen uf Endinge go, später no ebefalls d'Haupt- un Realschüeler. D'Gymnasiaschte gen in dr Regel uf Kenzinge. S'git aber e Kinderschuel mit Vorschuel noch am Ort.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  27,8 %  10,6 %  10 %  30,7 %  1,3 %  13,5 %  6,1 % 2011  37,3 %  21,1 %  5,6 %  26,3 %  1,9 %   7,9 %  2006  39,2 %  20,8 %  29,6 %  6 %  1,5 %   2,9 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Weblink
Website vo der Gmeind Forche
d Härdepfelgmei Forche
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Emmedinge)
Murg am Hochrhein
Murg/Bade isch e Gmei im Landchreis Waldshuet in Bade-Württeberg umiddelbar an dr Schwizer Grenze.
Geographi
Geographischi Lag
Murg lit direkt am Hochrhi zwische 290 un 803 Meter Höchi. D Ortsdeile oberhalb vum Rhi im Hotzewald. Im Ort mündet d Murg vum Südschwarzwald in dr Rhi.
Nochbergmeinde
D Gmei grenzt im Norde an Görwihl, im Oschte an d Stadt Laufeburg, im Süden an d Schwizer Gmeinde Chaiste un Sissle im Kanton Aargau un im Weschte an Bad Säckinge un Rickebach.
Gmeigliderig
D Gmei bestoht us dr Ortsdeile Murg, Niderhof, Oberhof un Hänner.
Wappe vu dr Ortsdeile
Bevölcherig
D Gmei het knapp 7000 gmeldeti Iwohner. Z Murg läbe knapp 3400, z Niderhof ca. 1700, z Oberhof guet 750 und z Hänner 1150 Lüt. In dr Gsamtgmei wohne knapp 3600 Fraue un 3400 Männer. Devu hän öppe 1000 kei dütsche Pass.
Politik
D Gmei het e Verwaltigsgmeinschaft mit dr Stadt Bad Säckinge.
Am 24. Juni 2007 hän Burgermeischterwahle stattgfunde, wo dr bisherig Burgemeischter, dr Michael Schöke, nimmi antrette isch. Gwählt worre isch bi ere Wahlbeteiligung vu öppe 50 % mit 55,66 % vu dr abgäbene Stimme im erschte Wahlgang dr 35jährig Diplom-Forschtingenieur Adrian Schmidle (parteilos) üs Murg-Niderhof. Dr Schmidle Adrian het si Amt als Burgemeischter am 1. September 2007 aträtte.
Gmeirot
D Mandate werre z Murg nooch dr Unechte Teilortswahl verdeilt.
Landdagswahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: Landtagswahl
Johr  CDU  SPD  FDP  Griene  Linke1  AfD  Sonschtige  2016  28,4 %  14,1 %  6,9 %  30,5 %  2,1 %  13,8 %  4,4 % 2011  37,3 %  26,9 %  5,3 %  23,4 %  2 %   5 %  2006  36,4 %  21,1 %  6,5 %  10,5 %  2,5 %   23,1 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Partnerschafte
Murg het e Partnerschaft mit dr Stadt Mehun-sur-Yèvre in Frankriich.
Wirtschaft un Infrastruktur
Verkehr
Durch dr Hauptort verlauft die starch befahre B 34. Oberhalb vum Ort isch d A 98 (Hochrhiautobahn) zweispurig im Bau, wo um 2011 eröffnet werre soll. Murg het au e Halt an dr Hochribahn vu Basel uf Singe.
Persönlichkeite, wo mit Murg verbunde sin
D Mountain-Bikeri un Olympia-Sigeri vu 2008 Sabine Spitz wohnt z Murg-Niderhof.
Weblink
murg.de
Murg: Ortsgschichte un Bilder uf alemannische-seiten.de
Fueßnote
Kategorie:Ort (Landkreis Waldshuet)
Beimerstetten
Boimrstetta (dt. Beimerstetten) ischt a Gmoe em Alb-Done-Kreis en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot  Eiwohner (Stand: ). Boimrstetta hoat im Moment ogfähr 2400 Einwohnr.
Geografi
Boimrstetta liagt ouf dr Ulmr Flächaalb ogfähr 10 Kilomedr nerdlich vo Ulm. Nochboargmoinda sind em Norda Weschterstetta ond Broidenga, im Oschta Bärastadt ond d´Stadt Langenau, im Sida Ulm ond em Weschta Dôrastadt. D Gmarkong setzt sich zemme ous 61,9 % Landwirtschaftsfleche, 26,6 % Wald, 11,3 % Sidlongsfleche ond 0,3 % sonschticher Fleche.Statistisches Bundesamt: Bodenfläche nach Art der tatsächlichen Nutzung - Stichtag 31.12. - regionale Tiefe: Gemeinden, Samt-/Verbandsgemeinden (bis 2011)
Gmoedsgliderong
Zue Boimrstetta gheret d Ortsdoel Boimrstetta, Eiselao (Eiselau) ond Hage (Hagen).
Politik
Birgermoischter isch dr Andreas Haas.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  Greane  SPD  FDP  Lenke1  AfD  Sonschtiche  2016  22,2 %  31 %  15 %  6,8 %  2,7 %  18,9 %  3,4 % 2011  42 %  24,7 %  22,6 %  4 %  2,6 %   4,1 %  2006  44,5 %  14,2 %  26,6 %  8,9 %  3,1 %   2,7 %
1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Gschicht
Dr Ort isch woorscheins um 900 - 1000 n. Chr. gründet ond 1377 s'erscht Moll in ere Urkunde erwäänt worde. Nôch dr Eröffnong vo dr Baanlinie Schduagert-Ulm isch Boimrstetta als letschti Station vor Ulm und högscht Punkt vom Albübergang (587 m) bekannt worre.
Sehenswürdigkeite
Chileturm vo dr evangelische Petruschile, 31 m hoch
Fuaßnota
Kategorie:Ort (Alb-Done-Kreis)
Ulrich Wille
mini|General Wille (1914-1918)
mini|Dr Ulrich Wille, 1916 gmolt vum Ferdinand Hodler.
Dr Conrad Ulrich Sigmund Wille (* 5. April 1848 z Hamburg; † 31. Jänner 1925 z Mäile ZH) isch General vo de Schwiizer Armee während em Erschte Wältchrieg gsi.
Im Härbscht 1912 het er e Manöever-Üebig alässlich vum Besuech vum dütsche Kaiser Wilhelm II. gleitet. D Schwiiz het da sowohl im Wilhelm wie au im französische Militärattaché glaubhaft het chönne vermittle, dass si an ere bewaffnete Neutralität fescht hend.
Dr Wille isch am 3. Auguscht 1914 zum General vu dr Schwiizer Armee gwählt worde. S isch e ussepolitischs Signal gsi, dass d Schwiiz im Krieg neutral bliibt. Bsunders im Wälschland un bi de Sozialdemokrate isch si Wahl umstritte gsi.
Er isch bekannt worde defür, sehr vill Wärt uf Drill und Disziplin z lege. Si Dütschfründlichkeit isch ihm au zum Vorwurf gmacht worde.
Uf em Waffeplatz z Bure (Jura), em gröschte vo dr Schwiiz, isch e Kaserne uf ihn tauft. Au d Stross, woner z Meile gläbt het, treit hüt sin Name.
Literatur
Carl Helbling: General Ulrich Wille. Biographie. Fretz & Wasmuth Verlag, Zürich 1957
Hans Rudolf Fuhrer, Paul Meinrad Strässle: General Ulrich Wille. NZZ, Zürich 2003, ISBN 3-85823-998-4
Niklaus Meienberg: Die Welt als Wille und Wahn. Elemente zur Naturgeschichte eines Clans. Limmat-Verlag, Zürich 1987, ISBN 385791128X
Edgar Schumacher (Hg.): General Wille. Gesammelte Schriften. Fretz & Wasmuth, Zürich 1941.
Daniel Sprecher: Die Generalswahl vom 3. August 1914, in: Schweizerische Zeitschrift für Geschichte, Bd. 52, 2002 (Volltext)
Peter Hauser: General Ulrich Wille als Corpsstudent. Einst und Jetzt, Bd. 58 (2013), Seite 141-158.
Weblink
Kategorie:Neueburger
Kategorie:Zürcher
Kategorie:Heerfüerer
Kategorie:Schwiizer Armee
Kategorie:Erste Wältchrieg
Kategorie:Maa