mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Altdorf
Altdorf isch dr Name vù dääne Ort:
Bade-Wirtteberg:
Altdorf, Gmein im Landkrois Beblenga
Altdorf, Gemeinde im Landkrois Esslenga
Bis 1865 dr Name vu dr Stadt Weigarte im Landkrois Raveschburg
Altdorf, Ortsteil vu dr Gmei Ättene im Ortenaukreis
Schwyz:
Altdorf UR, e Gmei und Hauptort vum Kanton Uri
Altdorf SH, e ehemoligi Gmei im Kanton Schaffhuuse
veralteter ditscher Name vu dr Gemeinde Bassecourt im Kanton Jura
Frankrych (Elsass):
ditsche Name vu dr Gmei Altorf im Département Bas-Rhin, Frankrych
Altdorf, Ortsteil vu dr Gmei Alteckedorf im Département Bas-Rhin, Frankrych
Bayere:
Altdorf, Stadt im Landkreis Nürnberger Land
Altdorf, Markt im Landkreis Landshut
Altdorf, Ortsteil vu dr Marktgmei Haag z Oberbayern im Landkreis Mühldorf
Altdorf, Ortsteil vu dr Marktgmei Titting im Landkreis Eichstätt
Altdorf, Ortsteil vu dr Gmei Biessehofe im Landkrois Oschtallgai
Hesse:
Altdorf, e Wieschtig bi Babenhausen im Landkreis Darmstadt-Dieburg
Nordrhy-Weschtfale:
Altdorf, Wieschtig, friejer Ortsteil vu dr Gmei Inden im Kreis Düren
Inden/Altdorf, hit Gmeiteil vu Inden im Kreis Düren
Rhyland-Pfalz:
Altdorf, Gmei im Landkreis Südliche Weinstraße
Suschtigs Europa:
ditsche Name vu dr Gmei Stara Wieś im Landkreis Pleß, Pole
ditsche Name vu dr Stadt Spišská Stará Ves im Bezirk Kežmarok, Slowakei
Altdorf isch dr Name vu däne Lyt:
Kunigunde von Altdorf, Stammmuetter vu dr Welfe
Dezue isch Altdorf dr Name vu:
Universität Altdorf, friejeri Hochschuel (1575 bis 1809) z Altdorf bi Nürnberg
Lueg au
Altendorf
Altenstadt
Greppen
Greppe esch e politischi Gmeind im Wahlchreis Lozärn-Land im Kanton Lozärn i de Schwiz.
Geografi
Greppe liid am Vierwaldstettersee und au no am Fuess vo de Rigi, zäme mid Vitznau und Wäggis. Di drüü Gmeinde sind zäme uumgää vom Kanton Schwyz und bilded so en Entklave vom Kanton Lozärn. Es isch übrigens au scho zur Debatte gstande, dass mer zäme mid de andere beide Seegmeinde de Kanton wächsled.
Vo dr Gmeindsflechi send 50,9 % Landwirtschaftlechi Flechi, 39,7 % Waud ond 9,4 % Sidligsflechi.Bundesamt für Statistik: Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden, Mai 2012 Nachbergmeinde vo Greppe send Wäggis ond Chüsnacht im Kanton Schwyz.
Gschicht
Im Jahr 1259 werd zom eschte Mau en Henricus de Crepon gnännt.
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch, Date im Aahang)
Jahr  1850  1860  1870  1880  1888  1900  1910  1920 Iiwohner 287  297  273  244  243  228  281  346 Jahr  1930  1941  1950  1960  1970  1980  1990  2000 Iiwohner 309  317  349  350  367  349  567  770
Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 16,7 % gläge.
Religion
66 % vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii, 19,9 % evangelisch-reformiert.
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 1,0% , CVP 19,5% , FDP 18,9% , GLP 8,8% , GP 5,5% , SP 9,2% , SVP 32,7% , Süschtigi 4,5%.
D Gmeindspräsidentin vo Greppe esch d Claudia Bernasconi (Stand Februar 2016).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 0,9 % gläge.
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 770 Iiwohner 94 % Dütsch aus Houptsprach aagää, 0,9 % Französisch, 0,5 % Italienisch ond 4,6 % anderi Sprache.
Z Greppe redt me scho s höchschtalemannisch Schwyzerisch.
Literatur
J. Muheim-Büeler, J. Studhalter: Greppen. 1997.
Barbara Hennig, André Meyer: Die Kunstdenkmäler des Kantons Luzern, Band II: Das Amt Luzern. Die Landgemeinden. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 2009 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 116). ISBN 978-3-906131-90-0. S. 129–143.
Weblink
Offizielli Websiite vo de Gmeind Greppe
Lozärner Schtatistike zu Greppe
Fusionsprojekt vo de Lozärner Seegmeinde
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Lozärn)
Döttingen
Döttingen stoot för:
Döttingen AG, e Gmeind im Kanton Aargau, Schwiz
Döttingen (Braunsbach), en Ortsteil vo de Gmeind Braunsbach, im Landkreis Schwäbisch Hall, Bade-Würteberg
Döttingen (Herresbach), en Ortsteil vo de Gmeind Herresbach, im Landkreis Mayen-Koblenz, Rheinland-Pfalz
Lueg au:
Dottingen
Volla
D Volla oder Fulla isch e germanischei Göttin gsii.
Name
De Name cha uf  zruggfüert werde, en typische Name för e Fruchtbarkaitsgöttin. Wäret si bi de Südgermane vermuetli die alti Funktion bibhaltet het, het si sich z Skandinavie uuftailt i die baide Göttine Freyja ("Herrin") und Fulla.
Westgermane: Phol und Volla
D Volla isch e Göttin, wo im Merseburger Zauberspruch vorchunnt. Si isch d Schwöster vode Frija und versuecht mit dere zäme, e chranks Ross vom Phol mit Magii z haile.
Phol - sin Name werd wegem Stabraim wie "Fol" usgsproche - isch die männlichi Namesform und somit chan er as Fruchtbarkaitsgott betrachtet werde. Meriri Beobachtige bestätiget die Vermuetig. So git s bide Germane meriri Götterpaar, wo glichigi Näme hend, wa aigetlich ungermanisch isch: Freyr und Freyja, baidi Fruchtbarkaitsgotthaite; Njördr und Nerthus, er de nordischi Meeres- und Handelsgott, si d Muetter Erde; denn Fjörgyn und Fjörgynn. Die letzt isch en andere Name för d Erdgöttin Jörd, er isch aber de Vater vode Göttin Frigg. Somit werd dütlich, as de "Fol" und d "Folla" Fruchtbarkaitsgotthaite bi de Südgermane gsii sind, doch chamer nöd säge, öb sie Brüeder und Schwöster, wie de Freyr und d Freyja im Norde, oder e Ehepaar oder gär Muetter und Soo gsii sind.
Nordgermane: Fulla
I de altisländische Edda isch d Fulla d Dieneri vo de Muetergöttin Frigg und werd zude Asine zält. Si isch e Jungfrau und hortet s Trückli mitem Schmuck vode Frigg. Well d Fulla au ide Skaldedichtig vorchunnt, chamer anee, ass si e gwüssi Bedütig gha het.
Anderi Syte
Germanischi Gotthaite
Büecher
Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4
Åke V. Ström: Germanische Religion. Stuttgart 1975
Kategorie:Germanischi Gotthait
Kategorie:Nordischi Mythologi
Kategorie:Wiiblichi Gotthait
Kategorie:Fruchtbarkaitsgotthait
Aurvandill
De Aurvandil isch en Sterneheld i de nordische Mythologi. S git Azaiche deför, as er au bi de Westgermane bikannt gsii isch.
Skandinavie
De Aurvandill oder Örvandill isch i de nordische Mythologi e Held, wo i de Edda gnennt werd. De Donnergott Thor het en us de Iisfluete vom Élivágar grettet und imene Chorb uf sim Rugge furttrait. Jetz het aber e Zeche vom Aurvandill us dem Chorb glueget und isch drum ganz abgfroore. De Thor het denn de Zeche abproche und in Himel ufe grüert und sitdem lüchtet de Zeche as en Stern mitem Name  Aurvandils tá. Die Gschicht het de Thor a de Gróa, de Frau vom Aurvandill, verzellt, wo si en nocheme Champf het wöle haile. Vor luter Froid het si aber de Zauberspruch vergesse und het em Thor nüme chöne helfe.
Bim Dänische Historiker Saxo Grammaticus isch de Horwendillus de Vater vom Amlethus. De letzt isch s literarische Vorbild vom Hamlet bim Shakespeare.
Westgermane
Bi de Angelsachse werd de  Éarendel imene Lobgedicht för de Jesus Christus as de glänzigsti vo allne Engel bezaichnet und i Glosse werd s Wort ēarendel mit "Morgestern, Liechtstraal" öbersetzt. Da passt guet zom Name, denn  cha us  abglaitet werde. Us dere Wurzle sind aber au d Näme vom Morgestern i verschidnige Sprooche abglaitet: altindisch Uśanā, altgriechisch Heōios und Heōsphoros, lettisch Auseklis. Somit werd denkbar, as scho i de indoeuropäischi Religioo de Morgestern äänlich binennt woren isch. Bim Tolkien isch Earendil de Seefaarer en Halbelb.
Im dütsche Heldebuech werd de Orendel as erste vo allne Helde gnennt, wa durchus e Hiiwiis si cha uf de Morgestern as Vorchämpfer vom Tag. Im Mittelalter isch er de Hoptheld vomene Chrüzritterroman. Die Gschicht cha aber kum me no Ufschlüss öber haidnischi Vorstelige vom Orendel gee.
Inere langobardische Uurchund (um 720) chunnt de Manename Auriuuandalus vor.
Büecher
Jan de Vries: Altgermanische Religionsgeschichte; Berlin 1956.
Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4
Anderi Syte
Germanischi Gotthaite
Kategorie:Germanischi Gotthait
Kategorie:Nordischi Mythologi
Kategorie:Männlichi Gotthait
Kategorie:Sterngotthait
Edda
thumb|s Titelblatt vomene isländische Edda-Exemplar usem 18. Joorhundert
Mit Edda werdet zwai Werch vode altisländische Literatur bezaichnet. D Lieder-Edda isch e Sammlig vo nordische Götter- und Heldelieder und d Snorra-Edda isch e Lehrbuech för Skalde, de nordische Dichter. Baid Büecher zäme sind die wichtigsti Quelle vo de nordische Mythologi und büütet au vill Material us de Heldesaage. Trotz verschidnige Erklärigsversüech, isch de Name Edda nöd dütet.
Lieder-Edda
D Dichter vo de Gedicht i de Lieder-Edda (oder Älteri Edda oder fälschlicherwiis au Sämundar-Edda) sind nöd bekannt. Us sproochliche Gründ chamer die ältiste Lieder, wie d Völuspa, is 9. Joorhundert datiere, die jüngste Gedicht ghöret is 11. Joorhundert. Die Lieder sind mündlich tradiert wore. S ältiste erhaltnigi Exemplar vo de Lieder Edda isch de Codex Regius, wo im 13. Joorhundert ufgschribe woren isch. D Lieder sind im Stabraim verfasst wore und zum Tail dur en churze Prosategscht erwiteret wore.
Snorra-Edda
D Snorra-Edda (au Jüngiri Edda oder Prosa-Edda) isch um 1220 vom isländische Dichter Snorri Sturluson gschribe worde. Si isch e Lehrbuech för Dichter, wobi de Snorri ahand vo Biispil us Götter- und Heldelieder die verschidnige stilistische Möglichkaite und Umschriibige (Kenning) erchlärt. Demit die beraits christliche Dichter de Inhalt und d Aaspilige a die nordischi Götterwelt i de Werch vode alte Skalde verstönd, isch dem Werch no s Prosa-Stuck Gylfaginning anegfüegt wore, wo die ganzi nordischi Mythologi erklärt werd.
Kategorie:Nordischi Mythologi
Kategorie:Epos
Kategorie:Lyrik
Kategorie:Literarischs Wärk (Middelalter)
Kategorie:Literarischs Wärk (13. Joorhundert)
Kategorie:Heldesaag
Jörd
D Jörd (aisl. Jörð „Erde“) isch i de nordische Mythologi d Göttin vode Erde. Si isch d Tochter vo de Nótt ("Nacht") und vom Ánnarr und d Muetter vom Donnergott Thor. Si spilt i de Göttersaage kai wichtigi Role, het aber meriri Näme, wie : Fjörgyn, Fold, Grund und Hlóðyn.
I de Römerzit sind i de Provinz Nidergermanie meriri Stai ade Göttin Hludana gwidmet woreXante ; Iversheim , Monterberg ; Nijmegen ; Beetgum . Si cha wegem nordische Name Hlóðyn as e Form vode Erdgöttin dütet werde, obwoll baid Näme sprochlich nöd recht zämepasset und onöd erchlärt werde chönet.
De nordisch Name Fjörgyn degege ghört zu altenglisch firgen und gotisch fairguni "Berge, Bergzug". Au de Name vom dütsche Mittelgebirge hangt demit zäme (kelt. Hercynia silva, ahd., Virgunnea). Denebet werd i de Edda no en Gott mitem Name Fjörgynn gnennt. Er isch de Vater vo de Göttin Frigg, me waismer nöd vonem. Obwoll de Name lutlich mitem Name vom baltische Donnergott Perkunas öberistimmt, blibt de Zämehang dunkel. Vermuetli sind aber all besprochne Näme mee oder weniger unabhängig vonenand entstande und e Ablaitig vo  (lat. quercus; ahd. fereh-eih).
De angelsächsischi Flursege isch e Mischig us christliche und haidnische Element, wo d Erde abetet werd. De Buur wendet sich richtig Oste und foot a bete und rüeft d Erde aa: Folde, fira módor ("Folde, Mueter vode Mensche") und dütlicher Erce eorðan módor  ("Erce, Erdemueter"). De erst Name chönnt e Fortsetzig vom indogermanische Göttername sii: *Plth2uih2 meh2tēr ("Erd-Mueter"; skt.: Prthivī mātā und gall. Litavis).
E witeri Form vode Erdmuetter isch d Nerthus. Ire Kult werd vom römische Schriftsteller Tacitus beschribe.
Quelle
Büecher
Jan de Vries: Altgermanische Religionsgeschichte. Berlin 1956.
Åke V. Ström: Germanische Religion. Stuttgart 1975. ISBN 3-17-001157-X.
Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4
Lueg no
Germanischi Gotthaite
Kategorie:Germanischi Gotthait
Kategorie:Nordischi Mythologi
Kategorie:Wiiblichi Gotthait
Kategorie:Erdgotthait
Sunna (Göttin)
Sunna oder Sol isch de Name vo de Sunegöttin bi de Germane.
Römerzit
De Julius Cäsar schribt, as d Germane nume de Sol, d Luna und de Vulcanus, e poetischi Umschriibig för Sune, Moo und Füür, vereert hebid, doch isch de Cäsar schlecht bezügli de germanische Religioo infomiert gsii. E Zügnis vo Sune- und Astralkult bi de Germanie het de Tacitus öberliferet: Nochdem um 58 n. Chr. d Ampsivarier vo de Chaucer us irem Land vertribe wore sind, het sich ire Först Boiocalus uf Rom bigee und d Römer um s ehemooligi Land vo de Chamaver bete, wo scho längeri Ziit brooch ligi, mit de Wort, as de Himmel för d Götter bestimmt sai und d Erde för d Mensche. Denn het er zu de Sune glueget und si und anderi Gstirn aagruefe und gfrööget, öb si leers Land mögedTacitus: Annales 13,55ff.
Sunna
D Sunna isch e Göttin im zwaite Merseburger Zauberspruch, wo mit Magii versuecht zäme mit ere sinere Schwöster Sinhtgunt s verletzti Ross vom Phol z haile. Do de Name identisch isch mitem althochdütsche Wort för "Sune", chamer sicher sii, as si d Sunegöttin vode haidnische Germane gsii isch. Drum nemet au vill Forscher aa, as ere sini Schwöster Sinhtgunt d Göttin vom Moo gsii sai, wa aber scho gär nöd sicher isch, scho nume drum, well bi de Germane de Moo männlich isch. Au cha de Name vo de Sinhtgunt nöd sicher dütet werde.
Sol
thumb|250px|de Sunewage vo Trundholm
I de Edda isch d Sól ("Sune") d Schwöster vom Máni ("Moo") und zällt zu de Asine. De Vater vo dene baide isch de Mundilfari, wo sini Chind ase höbsch gfunde het, as er si noch Sune und Moo binennt het. Baid Gstirn hend Götter i Uurziite us de Funke gmacht gha, wo us de Füürwelt Muspellsheim stammet. D Götter hend aber bestimmt, as d Sól de Sunewage und de Máni de Wage vom Moo lenke mues.
De Sunewage werd vode baide Ross Arvakr und Alsvidr (aisl. Árvakr, Alsviðr „Früewach“ & „Ganzgschwind“) zoge und de Schild Svalin schützt de Wage vor de Sunegluet. De Maa vode Sól haisst Glenr ("Glanz"). D Sune werd die ganzi Zit vom Wolf Sköll (»Spott«) verfolgt, wo si fresse will. Mängisch chunnt er ase nöch a d Sune, as si verdunklet werd. Doch erst am Tag vom Weltuntergang fresst er si uf. Doch bringt d Sune vorene e Tochter uf d Welt, wo den i de noije Welt schiine tuet und nöd weniger schöö as iri Muetter isch.
Sunewage vo Trundholm
Ane 1902 het en Puur im dänische Trundholm e Bronzeskulptur usem Bode pflüegt, wo er Ross uf Rädli zaigt, won e Schiibe zücht und underem Name Sunewage vo Trondholm bikannt isch. Er stammt öppe us de Bronzezit um 1400 v. Chr., isch aso woll no as vorgermanisch z betrachte. Denno bizügt er as d Vorstelig vome Sunewage wo vo Ross zoge werd zimli alt isch.
Noowiis
Büecher
Jan de Vries: Altgermanische Religionsgeschichte; Berlin 1956.
Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4
Anderi Syte
Germanischi Gotthaite
Kategorie:Germanischi Gotthait
Kategorie:Nordischi Mythologi
Kategorie:Wiiblichi Gotthait
Kategorie:Sunegotthait
Klausjagen
S Chlausjage z Chüssnacht am Rigi isch en Samichlaus-Bruuch, wo siit de früenere Neuziit immer am 5. Dezämber stattfinded.
Gschicht
Früener sind d Chüssnachter Burschte dur d Gasse zoge und hend d Lüüt aapöblet, um öppis z ässe oder z trinke überzcho. Im Jahr 1928 isch d Chüssnachter St. Niklausegsellschaft gründed worde, mit em Ziil, s Fäscht i gordneti Bahne z länke.
miniatur|Iffele am Chlausjage (2004)
Ablauf
Am Abig am achti versammled sich die wiit über 1'000 Chlausjäger. Alli träged s wiisse Chlausehämli oder -gwand. Nach eme Schuss gad in ganz Chüssnacht d Belüüchtig uus. D Geislechlepfer lönd ihri Geisle tätsche, währeddäm sie em Umzuug voraagönd.
Hinter ihne tänzled schtill d Iffeleträger. Uf ihrne Chöpf träged sie d Iffele. Die sind us Karton und farbigem Sidepapiir gmacht und gsend uus wie Chilefänschter, wo vo inne dur Cherze belüchted sind. Die gröschte Iffele sind mee als zwee Meter höch und 20 Kilo schwär.
Denn chunnt de Samichlaus, begleited vo drüüne Schmutzli und es paar Fackelträger. Die drüü Schmutzli verteiled Chräpfe, Dörrfrücht und Nüss a d Zuschauer.
Denn chömed d Blächbläser mit de traditionelle Chlausemelodie.
Denn chömed d Trychler, wo mit ihrne Chueglogge de Hauptharscht vom Umzug bildid. Dä finded siin schuurig-schöne Uusklang mit de Hornbläser.
mini|Sankt-Nikloas gibt ein Interview
Nach em Umzuug schtreifid d Chlausjäger i chlinere Gruppe die ganz Nacht dur s Dorf, bevor sie sich am Morge am sächsi zum abschliessende Sächsizügli wieder zämefinded.
Lueg au
St.Niklausengesellschaft z Chüssnacht
Persönliche Webuuftritt vom Chüssnachter „Samichlaus“
Kategorie:Samichlaus
Kategorie:Bruuchdum in dr Schwiz
Necker
De Negger oder au Necker (IPA: ˈnɛk:ər, ˈnɛkxər) isch en Fluss im Toggeburg. Er isch 33 km lang und sis Iizugpiet bitrait 123 km². Er entspringt oberhalb vo de Waldschlucht Ofeloch uf Chrumenauer Bode, a de Grenze vo Nesslau zu Urnäsch. Er flüsst den s Neggertaal döräb bis uf Lütisburg, wonner i d Thur mündet. Sit em 1. Jänner 2009 gits i däm Piet e Fusionsgmaind, wo de Name Neggertaal trait.
Am Negger gsiet me öppedie no de seltnig Iisvogel (Alcedo atthis). Im Underlauf lebet 10 Fischarte: em hüüfigste sind Bachforele (Samo trutta fario), d Baarbe (Barbus barbus) und de Alet (Leuciscus cephalus). Au d Äsche (Thymallus thymallus), de Gropp (Cottus gobio), s Grundbarbeli (Barbatula barbatula) und de Strömer (Leuciscus souffia) sind nöd selte.
Lueg au
Fuessnoote
Kategorie:Fluss (Schwiiz)
Kategorie:Geografii vom Kanton Sanggalle
Kategorie:Toggeborg
Säntis
De Säntis (IPA: ; um 850: iugum Sambutinum) isch mit sine  de höchscht Berg im Alpsteigebiet. Uf sim Gipfel obe treffet sich die drü Kantön Appezell Osserrhode, Appezell Innerrhode und Sanggalle.
Wätterstation
Uf em Säntis isch im 19. Johrhundert e metereoligischi Messtation baut worde, wo bis i die zweit Hälfti vom letschte Johrhundert no ganzjöhrig vome Wetterwart betreut worde isch. Spöter isch denn alles automatisiert worde.
miniatur|links|de Säntis mit de Antenne
Antenne
Wils im Umchrais vo mehrere Kilometer kain höchere Bärg git, isch uf em Säntis scho 1957 en Sändeturm baut worde. Im Novämber 1997 hät d'Swisscom en neue, 123,55 Meter hochä, Sändemaschte i Betrieb gno.
Turismus
De Säntis isch turistisch guet erschlosse. Vo de Schwägalp () us füert sit 1935 e Sailbahn uf de Gipfel ufi. Äs hät Wanderwäg, womer aber nu mit gueter Uusrüschtig söt benütze, vo dä Schwägalp, vo Wasseraue, vo Wildhuus und no vo anderne Ort us uf de Säntis ufi.
Säntis-Saag
Mit em Säntis verbunde isch d Saag vom Säntisriis, wo e Stadt het wöle baue. Er het im Montafon vo Zwerge Hüser baue loo und die inen Sack inetue. Aber woner öber de Säntis gstigen isch, isch de Sack vomene Fels ufgrisse worde und all Hüser sind d Häng aberporzlet. Wo de Säntisriis aber all die Hüser so vertailt i de Landschaft gsee het, hetem da ase gfale, as er si lo si loo het, wo si aneghait sind. Drum sind im Appezellische und im Toggeborg no hüt all Hüser verstroit ide Landschaft.
Weblink
Gschicht vom Säntis
Büecher
Sagen aus dem Apenzellerland; Appenzeller Hefte Herisau (1987). ISBN 3-85882-115-2
Kategorie:Alpe
Kategorie:Berg (Schwiiz)
Kategorie:Ostschwiz
Kategorie:Geografii vom Kanton Appezöll Inneroode
Kategorie:Geografii vom Kanton Appezäll Osseroode
Kategorie:Geografii vom Kanton Sanggalle
Ubuntu
thumb|right|Ubuntu 21.10 (Impish Indri)
Ubuntu isch es GNU/Linux-Betriebssystem, wo uf Debian basiert. Wäge dr eifache Bedien- und Konfigurierbarket, dr Unterstützig dur d'Entwickler und dr Gmeinschaft sowie sinre Gstaltig het es sich innerhalb churzer Zyt zue dr weltwit beliebtischste Desktop-Linux-Distribution entwickelt und wird dorum besunders "Linux-Neuling" empfohle. Aber au viili fortgschritteni Linux-Benützer sind mit Ubuntu zfride, will es au sehr apassigsfähig isch.
Ubuntu Linux wird vu Canonical Ltd. vum Mark Shuttleworth gsponsert. Am 1. Juli 2005 isch d'Ubuntu Foundation mit eme Startkapital vu 10 Milione US-Dollar is Lebe gruefe worde. S'Wort Ubuntu chunnt us de Sproche vu dr Zulu und dr Xhosa. Es stoht für "Menschlichkeit" und "Gmeinsinn", aber au für dr Glaube an e "universelles Band vum Teile, wo alli Mensche verbindet". Die meischte vu de ungfähr 40 hauptbruefliche Ubuntu-Entwickler chömmet us de Debian- und de GNOME-Gmeinschaftene.
Jedi Version het en eigene Codename und ei Versionsnummere, wo uf em jewilige Veröffentlichungsjohr und -monet basiert.
Am 10. Oktober 2010 isch d'Version 10.10 ("Maverick Meerkat") mit Kernel 2.6.31 veröffentlicht worde (gnauer: am 10.10.10 um 10:10 Uhr Weltzit). Z'Speziell a de Versionsnummere isch, dass d'Nummer s'Erschinigsdatum darstellt. 10.10 staht drmit für's Johr 2010, dr 10. Monet.
Standardbenutzeroberflächi vu ubuntu isch GNOME, d'KDE-Version vu Ubuntu heisst Kubuntu. Es git e Vilzahl vu wittere Ubuntu-basierte Distributione.
Entwikligsgschicht
Ds Projekt hät sich zum Ziel gsetzt, alli sechs Monet ei neui Version vor Distribution z'veröffentliche. Mit dr Usnahm vu dr Langzitdistribution 6.06 isch säll bisher immer ighalte worde.
Legände:nid unterstütztno unterstütztaktuell usgliferetvorus veröffentlichetzurzyt entwickletscho akündiget
Version Codename Veröffentlicht Amerkig 4.10     20. Oktober 2004  ersti Version 5.04    8. April 2005  erstmol Kubuntu 5.10    13. Oktober 2005 6.06 LTS     1. Juni 2006  LTS-Version, erstmol Xubuntu 6.06.1 LTSUbuntu 6.06.1 LTS released     10. August 2006  LTS-Version (Update) 6.10     26. Oktober 2006  „Testversion“ 7.04     19. April 2007 7.10   18. Oktober 2007 8.04 LTSIntroducing the Hardy Heron    24. April 2008  LTS-Version8.10   30. Oktober 20089.04   23. April 20099.10   29. Oktober 200910.04   29. April 2010  LTS-Version10.10   10. Oktober 2010, 10:10 UTC11.04   28. April 201112.04   26. April 2012  LTS-Version12.10   18. Oktober 201213.04   25. April 201313.10   17. Oktober 201314.04   17. April 2014  LTS-Version14.10   23. Oktober 201415.04   23. April 201515.10   22. Oktober 201516.04   21. April 2016  LTS-Version16.10   13. Oktober 201617.04Zesty Zapus13. April 201717.10 19. Oktober 201718.04 27. April 2018LTS-Version19.04 18. April 201919.10
Weblink
[URL]
download ubuntu
Quälle
Kategorie:Linux
Keks
mini
Guetzli und ähnlich isch e alemannischs Wort für hochdütsch Keks. Das heisst, es handlet sich um es Gebäck. Am meischte Guetzli werded ide Wiehnachtsziit bache und gässe. Vili Personä stönd ide Adventsziit stundelang ide Chuchi und bached en huufe verschideni Sorte. S'git natürli au Fertigteig zchaufe, aber selbergmacht sinds meistens besser.
S'gaht unter Süessigkeit und isch nid würkli xund, wills vil Fett (i Form vo Butter oder Öl) und Zucker drin het.
Guetzli chammer eigetli i jedem Lebensmittelgschäft oder ide Beckerei poste. Je nach Marke sinds billig aber chönd au sehr tüür sii, wills spezielli Usfüehrige sind. S'git au derig Sorte wo Alkohol drin hend.
Ide Schwiiz werded Guetzli vilfach zu Kafi oder Tee serviert, oder au als chliine Dessert ufeme Tellerli agrichtet dezuegleit. Für chlinneri Chind gitz au spezielli Guetzli, damit mers besser chan hebe, susch hend Guetzli kei vorgschribni Form oder Gschmacksrichtige.
Sgit jensti Variatione vo Guetzli und en huufe Schwizer Guetzlihersteller wie zum Biispil d Luzerner "HUG", Kambly, Kägi, Midor, Wernli, und anderi.
Zum Wort
S'Wort Gutzeli het innerhalb vum Alemannische Sprochruum unterschidlichi Bedütige. Näbe dr Bedütig vo "Keks" chas au Bonbons (z. B. i dr Baar) oder Marmelade (zum Deil am Hochrhy) bedüte.
Literatur
Gueteli im Schwyzerische Idiotikon, Band II, Spalte 554 f. (Digitalisat).
Christoph Landolt: Wienachtsguetsli (oder -guetsi, -güetsi, -gueteli, -gutzi) – die Klassiker. Wortgschicht vom 15. Dezämber 2016, useggää vo de Rdaktion vom Schwyzerische Idiotikon.
Kategorie:Bachwar