mischeiwiller/swiss-german-text huggingface dataset:
Gleitschirmfliegen
thumb|En Gleitschirm im Flug
Als Gleitschirmflüüge (in andere Dialekt au Gleitschirmfliëge oder Gleitschirmfleige gnennt) bezeichnet me z' ummeflüüge i de Luft mit eme Gleitschirm.
Aafäng
Di Erschte Ideeä het der NASA-Ingenieur Francis Rogallo bereits 1948 imene Patänt feschtghalte. Konkret worde isch es aber erscht, wo de David Barish de Sailwing erfunde het. Leider hät niemer siini Sportart Slope Soaring mache welle - so isch es halt wider vergässe g'ange.
So richtig los gange isches denn erscht, wo de Dan Poynter 1974 beschribe het, dass me miteme Fallschirm chönnti vomene Bärg starte. Die Flüüg sind aber meh kontrollierte Abschturz als würklichs Flüüge gsi und so sind denn vor allem Bärgstiiger uf dä Sport cho, wo nid händ welle wider abelaufe.
Ab ca. 1980 sind denn au Gleitschirm uff em Markt gsi, wo dä Name au würkli verdient händ: me hät si nümme chönne im freie Fall öffne - däfüür sinds viill besser gsi im Flüüge. Diä händ denn e Gleitwinkel vo öppe 1:3 kha.
Uusrüschtig
Z'allererscht khört da natürli de Gleitschirm dezue. Denn bruucht me es Gurtzüüg, en Notschirm und aaschtändigi Chleider. Das sind hochi Schue, Winddichti Chleider und en Helm!
Flüüge
thumb|Rückwärtsstart in Fiesch
Starte tuet me vo Bärge oder mit emene Windeschlepp. Da deffür gits zwei Technike: De Vorwärtsstart und de Rückwärtsstart.
Zum Schtüüre het de Gleitschirm zwei Bremsleine, mit dene me d'Richtig und s Tempo beiiflusse chan. Zum Schneller flüüge git's au no de Beschleuniger, wo em Schirm (mit grösserem Sinke!) no grösser's Tempo verschafft.
Mit Hilf vo Thermik und dynamische Wind cha me au Höchi gwünne. Die chamme denn iisetze zum de nächschti Uufwind (au Schluuch gnennt) z' sueche. Mit dere Technik chamme denn au grösseri Distanze zurugglegge. De Wältrekord isch bi 423 km - de Europarekord bi 323 km!
Lehre
thumb|left|Abhebä in d' Natur!
Z' lehre isch für öpper normal begabt's nid schwirig: Bi 'nere seriöse Flugschuel chamme dä Schport innerhalb vo öppe enem halbe Jahr lehre. Nach enere theoretische und enere praktische Prüefig chamme denn au allei und ohni Uufsicht vomene Fluglehrer umeflüüge.
Faszination
Mängi Pilote redet bi dem Sport vomene regelrächte 'Suchtpotential', so gross isch die Faszination. Es isch denn au die eifachschti Art, zum in d' Luft z'cho. Das giltet sowohl für en Einzelflüüger wie au für en Tandemfluug (oder au Biplace g'nennt).
Me chan au mit relativ wenig Uufwand wunderschöni Schtunde i de Bärge verbringe will sogar unsportliche Lüüt chönd dä Rucksack a de Startplatz trääge.
Komischerwiis mues me nid Schwindelfrei sii, zum dä Sport z' mache. Das chann da demit zämehänge, dass bim flüüge d' Landschaft esoo wiit ewäg isch, dass si scho wider abstrakt erschiint.
Weblink
[URL]
[URL]
Antworte zu vill g'schtellte Fraage zum Gleitschirmflüüge
es Gleitschirm-ABC
Kategorie:Sportart
Vandalen (Begriffsklärung)
Vandale bezeichnet:
d`Wandale ä germanischer Volksschtamm
eber, wu Vandalismus drybt
Albert Vandal, franzesische Historiker
The Vandals, e US-amerikanischi Rockband
The Vandals, e britischi Rockband
Vandal, Electronica & Breakbeat DJ/Produzänt vu Sheffield, Ängland.
Vandals, e Gheimgsellschaft vu Studänte z Ghana
Kanton Schwyz
mini|Logo
De Kanton Schwyz isch en Kanton vo dr Schwiiz. Er liit i de sognante Zentralschwiiz.
Geografii
D Flächi vom Kanton Schwyz misst 908 Kwadratkilometer. De Hauptort heisst au Schwyz.
Dä Kanton isch in sächs Bezirk und 30 Gmeinde glideret. D Bezirk sind folgendi:
Schwyz
Gersau
Küssnacht
Einsidle
March
Höfe.
Dä Kanton Schwyz gränzt a folgendi Kantön: im Süde an Uri und Nidwaldä, im Weste a Lozärn und Zug, im Norde a Züri und Sanggalle, und schliessli im Oschte a Glarus.
Lueg au: Gmeinde vom Kanton Schwyz
Ufem Kantonsgebiet, wo i de Voralpe lyt, het’s sächs Seeè:
Vierwaldstettersee
Zugersee
Lauerzersee
Sihlsee
Wägitalersee
Zürisee
Dr bekantischt Schwyzer Bärg isch d Rigi.
Gschicht
De Kanton Schwyz isch eine vo de drüü «Urkantön» vo de Schwiizer Eidgnosseschaft, wo im 13. Jaarhundert es Pündnis gschlosse hend. De Pundsbrief vo ane 1291 isch im Pundesbriefarchyv hüt no erhalte.
Zäme mit de Kantön Uri, Underwalde und Lozärn isch er eini vo de vier Waldstätte vo de «Achtörtige Eidgenosseschaft» (1353–1481). Die vier Waldstett si au spööter e Zentrum vom Konserwatismus bliibe und häi in dr Äidgenosseschaft bis zu iirer Niiderlag im Zwäite Villmergerchrieg 1712 e Hegemoniistellig gha.
Im Merz vo 1798 si franzöösischi Drubbe in d Schwiiz iidrunge und häi dr Widerstand vo de Bärner  gege die Helvetischi Republik broche. Die andere konserwative Kantöön häi sich erst denn afo ufrapple, under iine Schwyz, wo im April 1798 d Verfassig vo dr helvetische Republik abgleent und en Armee ufgstellt het, zum si Unabhängikäit z verdäidige. Noch e baar Aafangserfolg isch aber au de Schwyzer d Übermacht vo de Franzoose klaar worde und si häi kapituliert und sich dr Helvetische Republik aagschlosse.
1831 häi sich die liberale Bezirk im Nordoste und Nordweste vom Kanton abgspaltet und dr Kanton Usserschwyz bildet. Noch eme milidärische Versuech vo de Innerschwyzer, d Usserschwyz z underwärfe, het d Daagsatzig interweniert. Die bäide Pardeje si zum ene Kompromiss choo und häi e nöiji Verfassig usgarbäitet, wo d Rächtsgliichhäit im ganze Kanton garantiert het. 1833 häi sich die beede Täil wider zämegschlosse – nöd nu ganz freiwillig.
Bevölkerig
De Kanton het gäge 170'000 Iiwonner.
Dä Kanton Schwyz isch tradizionell en katholische Kanton und ghört chirchlech gseh zum Bistum Chur.
Lueg no
s Herchoo vo de Schwyzer
Literatur
Stefan Fuchs: Die Mundarten des Kantons Schwyz. Historische, sprachgeographische und semantische Aspekte der Mundart des Kantons Schwyz. Huber, Frauenfeld 1975 (Beiträge zur schweizerdeutschen Mundartforschung XXII; Digitalisat).
Weblink
Offizielli Website
Offizielli Statistik
Fuessnoote
Schwyz
Kategorie:Innerschwyz
Kanton Uri
{{Infobox_Kanton
|Name=Kanton Üri
|Abkürzung=UR
|Wappen=Wappen Uri matt.svg
|Wappen_Name=
|Lage=Karte Lage Kanton Uri 2021.png
|Karte=Reliefkarte Uri.png
|Gemeinden=Karte Gemeinden des Kantons Uri farbig 2021.png
|Hauptort=Altdorf
|Fläche=1077
|Fläche_Rang=11
|Einwohner=35'382 (PDF). Finanzdirektion Uri, Fachstelle für Statistik.
|Einwohner_Rang=25
|Einwohner_Jahr=31. Dezämber 2011
|Dichte=33
|Dichte_Rang=25
|Beitrittsjahr=1291
|Sprache=Ditsch
|Hymne=Zoge am Boge deLandamme tanzed (inoffiziell)
|Lebenserwartung (Männer)=78
|Lebenserwartung (Frauen)=83
}}
mini|Logo
Dr Kanton Üri isch ai einä vu dä erschtä dri Schwiizer Kanteen gsi, wo, wie me tradizionell, wenn au nid wisseschaftlich seit, im 1291 d Eidgenossäschaft grindet hend, näbä Schwyz und Obwaldä/Nidwaldä (Unterwaldä). Dr Kanton het 35'382 Iwohner (ca. 90 % Schwiizer, 10 % Usländer) und liit i dr Zentralschwiiz.
Dr Haiptort isch Altdorf.
Geografii
D Flächi vom Kanton isch 1077 km².
Drvo sind
ca. 110 km² Wisä- und Ackerland
ca. 9 km² Weid- und Ödland
ca. 61 km² Wald
ca. 33 km² Gwässer
ca. 27 km² uberbüüwts Gebiet
Dr Kanton isch i 19 Gmeindä üfteilt, Bezirk gits keini. Reialp, Andermatt und Ospidall gheeret zum Urscheletall. Üri wird ai ds Tor zum Südä gnännt, will dr Gottert ä wichtigi Verbindig i ds Tessin isch.
Lueg au
Pflanzenäme vo Üüri
Tiernäme vo Üüri
Literatur
Felix Aschwanden: Neues Urner Mundartwörterbuch (= Grammatiken und Wörterbücher des Schweizerdeutschen in allgemeinverständlicher Darstellung. Band 8). Altdorf 2013.
Walter Clauss: Die Urner Mundart. Ihre Laut- und Flexionsformen (= Kantonsbibliothek Uri.'' 14. Jahresgabe 1967). Altdorf 1969.
Weblink
Offizielli Website vom Kanton Üri
Offizielli Statistik über Üri
Referänze
Uri
Kategorie:Innerschwyz
Ordnungszahl
mini|Z - Ordnungszahl
Dä Artekel behandelt d'Ordnigszahl als chemische Begreff. För de Begreff i de Mängelehr lueg bitte onder Ordinalzahl.
D Ordnigszahl, au Atomnommere oder Chärnladigszahl, ged d Azahl vo de Protone im Atomchärn a. S Formlezeiche vo de Ordnigszahl esch s'Z. Atom met de gliich Ordnigszahl ghörid zom gliche Elemänt und verhaltid sech gliich bi chemische Reaktione.
Sie werd onde lenggs näbem Elemäntsymbol aagäh, Bispel:
1H (Wasserstoff) oder 8O (Suurstoff)
Well aber s Elemäntsymbol eidütig d'Ordnigszahl bestemmt, werd d'Ordnigszahl sälte - meischt nor i tabellarische Öbersechte - i dere Form aagäh.
Lueg au: Massezahl, Isotop, Periodesystem
Kategorie:Chemii
Freitag
Da Fritag isch da letschte Tag in da Arbeitswocha, oda da fünfte Wochatag (noch DIN 1355). Noch christlich/jüdischer Zählung isch s da sechste. In da chrischtlicha Tradition wird jedn Fritag um drü (mitm Lütta vo da Kirchaglokka) an n Tod vo Jesus denkt; da wichtigschte Frittag im chrischtlicha Johr isch da Karfrittag.
Im Islam isch da Fritag da wöchentliche Fiirtag, a deam s Mittagsgebet verrichtet wird und da Chatib a Predigt (Khutba) hebt.
Da Nama Fritag kummt vo da südgermanischa Göttin "Frija" .
D'Frija isch debi mit da römischa Göttin Venus gliichgsetzt, wo für dia romanischa Näma von Frittag (vendredi im Französischa oda „viernes“ im Schpanischa) Pata gschtanda sin: Im Latein isch da Fritag „dies veneris“, Tag vo da Venus gsi.
Abergloba
Angeblich hond Adam und Eva anam Fritag in d vabotene Frucht bissa.
Anam Fritag isch Jesus Christus kreuzigt wora (Karfreitag).
Sit m Börsecrash 1929 schtoht da Begriff Schwarzer Freitag für ein großes Unglück.
siehe auch: Freitag der 13.
Was git’s no
Freitag isch da Nama, wo Robinson Crusoe sinem Gfährta im Roman vo Daniel Defoe, gä hot, wiil a ean a nam Fritag troffa hot.
Freitag isch o da Nama vo na Zittung in Berlin mitm Untatitl 'Ost-West-Wochenzeitung für Politik, Kultur und Literatur'
Lüt
Günther Freitag (* 1952), öschtarrichischa Schriftsteller
Dagmar Freitag (* 1953) Politikerin
Walter Freitag (1889-1958) Gewerkschafter
Thomas Freitag (* 1950) Kabarettischt
Johann Freitag (1581-1641), Arzt
Firmennamen
Freitag AG, Züri, Taschena us LKW-Plana
Kategorie:Wuche
Rotwein
Rotwy isch e alkoholisches Getränk, wo durch alkoholischi Vergärig vo rote Truube entstoht. Wird d'Maische nur kurz fermentiert, löse sich nur wenig roti Farbstoff (Anthocyane) und dr Wy het e rosaroti Farb (Rosé, Wyssherbscht etc.) D'Farb vom Rotwy isch je nach Härkunft und Ryffy etc. vo hällrosa, über hällrot mit bläuliche Refläx, rubinrot bis zu granatrot und rotbrun.
E bsunderi Spezialität isch dr sogenannti Blanc de noir: do wärde die rote Truube vorsichtig prässt und sofort vo dr Maische trennt: dr Truubesaft isch wyss und so entstoht us rote Truube e Wysswy. Das Verfahre wird z. B. bym Champagner aagwändet. Loot me s'Truubeguet nur kurz mit de Hüt zäme gähre, entschtoot Rosé.
Rotwy wird by lychte Landwy licht kielt, sunscht mit zunähmendem G'halt by Zimmertemperatur (wo allerdings 18° nit sött überstiige!) serviert und eignet sich guet für Fleischgricht aber au zu Käs wird är gärn trungge.
Uswahl vo Rotwy us em alemannische Berych
thumb|right|e Rotwyglas
Schwiiz
Blauburgunder (Pinot noir, Spätburgunder)
Merlot
Gamay
diversi Krüzige (z. B. Diolinoir, Gamaray, Garanoir)
Elsass
Pinot noir (Blauburgunder, Spätburgunder, Clevner)
Bade-Württebärg
Blauburgunder (Pinot noir, Spätburgunder)
Müllerrebe (Schwarzriesling, Pinot meunier)
Blauer Portugieser
Blaufränkisch
Trollinger (Vernatsch, Schiava grossa)
diversi Krüzige (z. B. Dunkelfelder, Regent)
Kategorie:Wyy
Freiamt
Freiamt isch de Name vo däne geografische Objekt:
Freiamt (Schwarzwald), e Gmei in Bade-Württeberg, Dütschland
Freiamt (Schweiz), e Region im Kanton Aargau, Schwiiz
Freiamt Affoltern, es historisch Gebiet, wo hüt zum Bezirk Affoltere im Kanton Züri ghört
Birs
D Birs isch e linkssitige Näbefluss vom Rhy. Yr Yzugsgebiet betrait 866 km² und d Längi isch 73 km.
D Quelle befindet sich uff ere Höchi vo 762 m ü.M. in dr Nöchi vo Tavannes im Bärner Jura. Si chunnt scho als richtige Fluss ans Tagesliecht: s Rägewasser sammlet sich im Bärginnere und durchlauft en unterirdischs wytverzwygts Höhlenetz.
In ihrem wytere Verlauf durchfliesst si mehreri Kluse, so z. B. by Angestein, wo si d Blaueketti durchbricht.
Scho im 19. Jh. het me versuecht, dr wyteri Flusslauf in Schranke z halte und hett d Birs begradigt. Zwar het men eso trogges Land gwunne, aber alles uff Köschte vo dr Flora und Fauna. Im 2004 het me dr unterschti Teil vo dr Birs us sym schnuergrade Korsett befreit und zum ene lebändige Fluss zruggbaut. Als Folg do drvo het me scho kurz druffabe wider Spure vom lang verschwundene Biber gfunde.
In Birsfälde bym Birsköpfli mündet si uff 246 m ü.M. in Rhy.
Fuessnoote
Dr Ardikel «Birs» uf dr dütsche Wikipedia
Kategorie:Fluss im Kanton Basel-Landschaft
Kategorie:Fluss im Kanton Basel-Stadt
Kategorie:Rhynäbefluss
Kategorie:Jura
Kategorie:Nordweschtschwiiz
Kategorie:Laufe (Bezirk)
Kategorie:Arlesheim (Bezirk)
Zürcher Stadtrat
De Stadtrat isch d Regierig vo de Stadt Züri.
Es ghöret nüün Mitgliider dezue, wo all vier Johr diräkt vom Volch mit em Majorzverfahre gwählt werdet. Wenn en Stadtrat underzwüsche zruggtritt, dänn gits e Wahl zwüschet em Johr.
Dr Zürcher Stadtraat gits sid ane 1798, aso dr Helvetik. Sid der Ygmeindig vo de Nochbergmeinde ane 1893 het er nüün Mitgliider.
Im Septämber 2018 het’s – wie früener au scho mol – en Abstimmig gää über en Iniziatyve, wo hätt welle d Zahl vo de Stadträät uf sibe verchlynere.Daniel Fritzsche: Weshalb Zürich bis heute an neun Stadträten festhält, uf nzz.ch, abgrüeft am 25. März 2019 Die Idee isch nid durecho; i käm einzige Stadtchreis isch e Mehrheit drfüür gsi.Gemeindeabstimmung 23. September 2018. Volksinitiative «Mehr Geld für Zürich: 7 statt 9 Stadträtinnen und -räte» uf stadt-zuerich.ch
Departemänt
D Stadträät und Stadträätinne sind Vorsteher vo de folgende Departemänt:
Presidialdepartemänt
Schuel und Sport
Polizei
Tüfbou und Entsorgig (TEZ)
Hochbou
Industrielli Betriib (Erdgas Zürich AG, EWZ, VBZ, WVZ)
Soziaals
Gsundhäit und Umwält
Finanze
der Stadtraat sid 2006
I dr Legislaturperiode 2006 bis 2010 sin sit dr Stadtratswal am 12. Februar 2006 die Politiker im Stadtrat vo Züri gsi:
Ruth Genner (Grüeni), Tüfbou und Entsorgig
Gerold Lauber (CVP), Schuel und Sport
Elmar Ledergerber (SP), Stadtpresidänt, Presidaldepartemänt
Esther Maurer (SP), Polizei
Robert Neukomm (SP), Gsundhäit und Umwelt
Kathrin Martelli-Kenner (FDP), Hochbau
Martin Vollenwyder (FDP), Finanze
Andres Türler (FDP), Industrielli Betriib
Martin Waser (SP), Soziadepartemänt
I der Legislaturperiode 2014–2018 sinds gsi:
Corine Mauch (SP), Stadtpräsidentin, Präsidialdepartemänt
Daniel Leupi (Grüeni), Finanze
Richard Wolff (Alternativi Lischte), Sicherheitsdepartemänt
Claudia Nielsen (SP), Gsundheits- und Umwältdepartemänt
Filippo Leutenegger (FDP), Tüfbou- und Entsorgigsdepartemänt
André Odermatt (SP), Hochbou
Andres Türler (FDP), Departemänt vo de Industrielle Betriib
Gerold Lauber (CVP), Schuel- und Sport
Raphael Golta (SP), Sozialdepartemänt
Am 4. Merze 2018 isch d Wahl vom Stadtraat für d Zyt vo 2018 bis 2022 gsi. Dr Raat isch sider eso zämegsetzt:
Corine Mauch (SP), Stadtpräsidentin, Präsidialdepartemänt
Daniel Leupi (Grüeni), Finanze
André Odermatt (SP), Hochbou
Raphael Golta (SP), Sozialdepartemänt
Karin Rykart (Grüeni), Sicherheit
Richard Wolff (Alternativi Lischte), Tüüfbou und Entsorgig
Filippo Leutenegger (FDP), Schuel und Sport
Anreas Hauri (GLP), Gsundheit und Umwält
Michael Baumer (FDP), Industrielli Betriib
Weblink
Mitglider vom Zürcher Stadtrat uf stadt-zuerich.ch
Fuessnoote
Kategorie:Züri (Stadt)
Kategorie:Kommunalpolitik i de Schwiz
Membrandestillation
D`Membrandeschtillation (MD) isch ä Mischung us eme thermische un eme Membran-Entsalzungsverfahre.
Prinzip
D'Trennung vum Wasser un Salz gschieht durch ä microporesi, hydrophobi Membran (z. B. us PTFE), wo uf de eine Sit durch ihri Oberflächeigenschafte vum flissige Wasser nid bnetzt wird, uf de andere Sit durch ihri hohi Porosität Wasserdampf sehr gued durchlosst.
D'tribendi Kraft isch do debi d'Temperaturdifferenz zwische'me Kondensator- un eme Verdampferkanal. Zwischen dene zwei Kanäle liegt de Deschtillatkanal, weller vum kalde Kondensatorkanal durch ä Folie un vum heiße Verdampferkanal durch obe gnannti Membran abtrennt isch.
Dodurch, doss blos Dampf durch d'Membran durchdringe ka, entsteht ä arg reins Deschtillat, wo noch Mineralie zugehn were misse um's trinkbar z'mache.
Vor- und Nochteil
Vorteil
Verfahre arbeitet bi niedrige Temperature vun 60 – 95°C. Dodurch kenne Solarkollektore oder d'Abwärmi vun Kraftwerk un Motore als Energiequelle diene.
Verwendedi Membrane sin unempfindlicher wie Membrane wo fir Umkehrosmose (RO) verwendet were (Ustrockne, Alge, chemische Verunreinigunge).
Durch selli niedrigen Betriebstemperature entstehn weniger Ablagerunge in de Rohrleitunge un Module.
Anlage laufe bi Umgebungsdruck un sin wege dem billiger z'baue.
Funktioniert au mit hohe Salzkonzentratione im Rohwasser.
'S entstehende Deschtillat isch arg rein (elektrischi Leitfähigkeit κ < 10 µS/cm).
D'Anlage sin durch de modulare Ufbau beliebig erwiterbar.
Nachteil
Were d'Anlage mit Solarkollektore betriebe, isch de Platzbedarf im Verglich zu RO-Anlagen arg hoch.
Kategorie:Chemii
Moskau
Moschkau isch d'Hauptstadt vo Russland; det läbed ca. 7 Prozänt vo allne Russä. Moskau hät öpä 10.5 Milionä Iwohner und lit uf äm europäischä Teil vo Russland.
Gschicht
Gründet im Johr 1147 vom Jurii Dolgoruki. Syt 1260 s Zentrum vom Fürschtetum Moskau, syt 1460 s Zentrum vo de Moskauer Rus. D Hauptschtadt vo Russland syt 1918.
1965 isch Moskau d Ehrebezeichnig Schtadt vo de Helde verlihe worde.
Dä Napoleon isch uf sim grossä Russlandfäldzug bis nach Moskau cho, doch det isch keinä meh gsi (usserd äs paar Obdachlosi), sie sind alli is Hinterland gflohä, und händ s'Land, wos zrugglah händ, verbränt. Drumm sind d'Franzosä au zimmlich schnäll usghungered gsi. I närä Nacht händ dänn diä Obdachlosä dä Befehl übercho Moskau abä z'brännä und d'Franzosä z'vertribä, was au klapped hät.
Suschtigs
Uf Moskau isch s'Mare Moscoviense uf dr Rucksite vum Mo daift.
Literatur
Klaus Bednarz (Hrsg.): Das Alte Moskau 1880–1920. C. J. Bucher, München 1983, ISBN 3-7658-0298-0
Lew Besymenski: Die Schlacht um Moskau 1941. Pahl-Rugenstein, Köln 1987, ISBN 3-7609-0570-6
Jörg Esefeld und Sascha Neroslavsky: Mojamo-Moja Moskva, Edition Esefeld & Traub, Stuttgart 2011 ISBN 978-3-9809887-5-9
Lion Feuchtwanger: Moskau 1937. Aufbau, Berlin 1993, ISBN 3-7466-5020-8
Wolfgang Knackstedt: Moskau. Studien zur Geschichte einer mittelalterlichen Stadt. F.-Steiner-Verlag, Stuttgart 1998, ISBN 3-515-01881-6
Monica Rüthers (Hrsg.): Moskau. Böhlau, Köln 2003, ISBN 3-412-04703-1
Albert J. Schmidt: The Architecture and Planning of Classical Moscow. A Cultural History. American Philosophical Society, Philadelphia 1989, ISBN 0-87169-181-7 (Digitalisat)
Eugen Tarlé: Der Brand von Moskau 1812. Rütten & Loening, Berlin 1951
Weblink
Website vo dr Stadt
Kategorie:Stadt (Russland)
Kategorie:Hauptstadt (Europa)
Kategorie:Millionestadt
Kategorie:Ort z Europa
Wein
140px  150px Wysswy und Rotwy
Wy isch e alkoholischs Getränk, wo durch Gärung us Obschtsaft oder au Honig gwonne wird. Normalerwys nimmt mer Wytruube, aber es git au Wy, den mer us Beere odr Epfel machet.
Wy ohni wyteri Bezeichnig mues vo de Frücht vor Wyräbe härgschteut wärde. Hüt si die auermeischte Räbbärge mit dr europäische Vitis Vinifera bestückt. Wüu Vitis Vinifera nid räblusresischtänt isch, isch im 19. Jahrhundert e grossteil vor europäische Wykultur zerstört worde. Dür ufpfropfe vor Vitis Vinifera uf amerikaneschi Ungerlagsräbe (Vitis riparia, Vitis rupestris, Vitis berlandieri, um nume die bekanntischte ds nenne) het me ds Problem chönne umgah und d'Räbflechi in Europa het wieder zuegnoh. Im 2004 sy in Europa insgesamt 4'719'000 ha unger Räbe gschtange. Ir Schwyz si im 2009 totau 14'841 ha mit Räbe bepflanzt gsy. Im Totau het me 2009 ir Schwyz 1'109'917 hl Wy produziert.
Wy entschteit dür ds Vergäre vom Moscht vo de Räbe. D'Härschtelig vo Wysswy ungerscheidet sech grundsätzlech vor Rotwyhärschtelig.
Bim Wysswy wärde d'Trube nach em läse presst und dr Saft wird vergore. Bim Rotwy wärde d'Trube quetscht, uf dr Maische vergore und ersch am Schluss presst. Wysswy us rote Trube wird sofort nachem quetsche abzoge damit er ke Farb aanimmt, für Rose wird dr Saft nach churzer Zyt (1-5 Stung) vor Maische abzoge. Aune gmeinsam isch, dass si nachem vergäre füre Usbau ine Behäuter chöme. Das chöi Houzfässer, Stau- oder Betontänk sy. Nid jede Wy eignet sech zum Houzfassusbou. Nach meh oder weniger langem usbou wird der (meischtens) klärt, gfiuteret und de uf d' Fläsche zoge. Je nach däm mues er itz no ir Fläsche lagere oder cha verchouft wärde.
Wänn de Truubemost im Gäärstadium, also bevor er zu Wy wird, trunke oder i Fläsche abgfüllt wird, so seit me im Suuser.
Im alemannische git's en ganze Huufe guete Wygegende, grad im Badische, im Elsass un au in de Schwyz.
Es git verschiedeni Iitailige vo Wy:
noch dr Farb (Wysswy, Rosé, Rotwy)
noch em Verwändigszwäk (Apertitiwy, Kochwy, Dessertwy etc.)
Wy wird sit öbbe achtduusig Johr gmacht. Au in Gebiet wo hützudag z chalt si für e Druubeabau wie Ängland oder Skandinavie het s Ziite geh, wo me dört Wy abaut het.
Kategorie:Gnussmittel
Kategorie:Droge
!
Bezirk
Als Bezirk (vo Mittelhochdütsch zirc us  ‚Chreis‘, Abchürzige: Bez./Bz.) werd es begränzts Gebiet, en Landstrich, e Region, bsunders aber e hirarcheschi Gliderigstufe von ere Verwaltigsgliderig bezeichned. I de Abgrenzig bzw. Gegenüberstellig vo de Begriff ‚Chreis‘ und ‚Bezirk‘ gits historeschi und regionali Underschiid.
Staatlichi Verwaltigseinheite
Z Belgie, z Dütschland, z Öschtriich und i de Schwiz sind d Bezirk e Undereinheit vo de Provinze, de Bundesländer oder de Kantön. S Südtirol isch i Bezirksgmeinschafte iitailt. Im Schwizer Kanton Appezöll Inneroode sind d Bezirk identisch mit de Gmainde und im Kanton Tessin sind d Bezirk no i Chrais undertailt, im Kanton Graubünde sinds da au gsii, aber wäg de Bündner Gebietsreform uf Endi 2015 ufglöst worde.
Stadtbezirk
En Stadtbezirk isch e verwaltigstechnischi, politischi und/oder statistischi iiteilig von ere Stadt.
Lueg au
d Bezirk i de Schwiz
Landchrais
Kategorie:Verwaltig
Kategorie:Verwaltig (Dütschland)
Kategorie:Verwaltig (Öschtriich)
Kategorie:Verwaltig (Schwiz)
Dornschwanz-Agamen (Gattung)
D Dornschwanz-Agama (Uromastyx) send Echsa, wo a Gattung von dr Unterfamilie Dornschwanzagame ennerhalb dera Familie von de Agamen, Agamidae, bilda deand. Dia gstompade Agama send ausg'schprochane Wiaschtab'wohner. Vrtreatr von deanra Gattung send en de Trockagürtel von Afrika ond Asien zom fenda.
Dia Dornschwanz-Agama send em Vrgleich zua andre Agama zimle groaß ond gschtompat mit am von oba zamgdätschta Körpr. D' Fiaß send kurz ond kräfte.  Dr Koopf mit am senkrechta Ohraspalt isch gloi ond duad an d Köpf von de Landschildkröta erinnra. Dr kurze, dicke Schwanz isch dicht mit kräftige Stachelschuppa bsetzt. Wann d Sonn bloß a wengale scheina duad, nocht isch dr Dornschwanz dongl, am Mittaag, wann d Sonn grad ra scheint, duad 'r se vrfärba und weard leichtnd gelb, orasch ond grea. Dr Ägyptische Dornschwanz isch mit bis zu 75 cm ond am Gwiiecht von 1,5 kg mit Abschtand dr greaschte Vrtretr von deara Gattung. Älle andre Arta send zwischa 25 ond 50 cm groaß.
S git an Gschlechtsdimorphismus. D erwachsne Männla send greaßr ond hand an greaßra Koopf mit am schpitzara Maul. En dr Färbung git's au Ontrschied zwischa de Gschlechtr: D Männla send bontr ond meanr gefärbt alz wia d Weibla. De Praeanofemoralpora von de paarungsbereite Männla send vrgreaßrt.
Kategorie:Reptilie