J bzw. j (buechschtabiert Jod) isch dr zehnti Buechschtabe vom latiinische Alphabet und en Konsonant. Dr Buechschtabe J hät i düütsche Texte e durchschnittlichi Hüüfigkeit vo 0,27%. Er isch demit dr 23.-hüüfigschti Buechschtabe i düütsche Texte.
Vor allem bi serifelose Schrifte wird mängisch es grosses J aschtell vomene grosse I verwendet. Dr Grund defür isch, dass bi derartige Buechschtabe s grosse I und s chliine L oft schwer z'underscheide sind.
Herkunft
Proto-semitischer Arm oder Hand Phönizisches Heth 75px|Griechisches Iota Etruskisches I 60px|Lateinisches I 60px|Lateinisches J 60px|Neulateinisches Jj Proto-semitischeArm oder Hand Phönizisches Yodh Griechisches Iota Etruskisches I Lateinisches I Lateinisches J Neulateinisches Jj
Lang isch s I nöd vom J underschide worde.
Im phönizische Alphabet isch s Zeiche Yodh zur Widergaab vom Halbvokal [] verwendet worde, wo sowohl als palatale Approximant wie au als unsilbischs [] beschribe werde chann.
Wo d Grieche us em phönizische s griechische Alphabet entwicklet händ, händs s Zeiche Iota zur Schriibig vom Vokal [] übernaah.
D Etrusker händ s griechische Zeiche übernaah, händs dänn aber nöd nur zur Schriibig vom Vokal [] verwändet, sondern au zur Schriibig vom gliichluutende Halbvokal [], gnauso wie si s Zeiche V sowohl für de Vokal [] als au für de gliichluutendi Halbvokal [] verwendet händ. D Römer händ di etruskischi Verwendig unveränderet übernaah.
I dr Schpaatantike hät sich us em Halbvokal [j] e stimmhafti Affrikate [] entwicklet. Us dere händ sich di verschiedene Luut vo de moderne romanische Schpraache entwicklet. So entspricht s latiinische [j] (z. B. in justus 'richtig') i modernem Italienisch amene [] (giusto [ˈdʒusto]), i modernem Schpanisch meischtens amene [] (justo [ˈxusto]) und i modernem Französisch amene [] (juste []).
Obwohl sich die erhebliche Luutunderschiid scho im früehe Mittelalter vollschtändig uusbildet händ, hät mer no bis i di früehi Neuzit beid Luut mit em gliiche Zeiche gschribe, wo emal wie es J hät chönne uusgsee (als Majuskel), emal wie es I (als Minuskel). Di konsequenti Underscheidig vo de Buechschtabe J und I söll zerscht im 16. Jahrhundert vom französische Philosoph Pierre de la Ramée vorgschlage worde sii.
Bi dr Verschriftig vo dr düütsche Schpraach gege s Endi vom erschte Jahrtuusig n. Chr. isch de Buechstabe I zweifach verwendet worde: Einersiits als Vokalbuechschtabe für d Widergaab vo [i], anderersiits als Konsonantenbuechschtabe für d Widergaabe vom gliichluutende Halbvokal [j]. Mer hät also di urschprünglichi latiinischi Doppelverwendig übernaah, obwohl s I i siinere Verwendig als Vokalbuechschtabe i de damalige romanische Schpraache mittlerwiile en andere Luut bezeichnet hät, nämlich es [dʒ].
Wil dr Halbvokal [j] i dr düütsche Schpraach beschtah blibe isch, isch dr Bedarf vonere Underscheidiig vom Konsonantebuechschtabe J vom Vokalbuechschtabe I weniger dringend als i andere Schpraache. Die Underscheidig isch daher erscht i di düütschi Schrift übernaah worde, wo si sich i andere Schpraache scho etabliert hät. Bis hüt gits i gwüsse Gegende no älteri Schriiber, wo aschtell vom Grossbuechschtabe I am Wortaafang es J verwended (z. B. Jda, Jtalien). In Öschterriich wird "J" nöd immer als "jott", sondern au als "jeh" uusgschproche.
Bedüütige
i dr Mathematik
isch j e imaginäri Einheit bi de Quaternione
i dr Elektrotechnik/Elektronik
isch j di imaginäri Einheit i, vor allem bi komplexe Wechselschtromrechnige (um es Verwechsle mit em Schtrom i z vermiide),
i dr Physik
isch  s Formelzeiche für d Schtromdichti
isch  dr Einheitsvektor i y-Richtig im dreidimensionale Euklidische Ruum
isch j d Gsamtdrehimpulsquantezahl vomene Elektron imene Atom
isch J d Gsamtdrehimpulsquantezahl vo dr Elektronehülle
isch J di mechanischi Drehimpulsquantezahl vomene Molekül
isch J s Formelzeiche für d Ionedosis und d Ionedosisleischtig
im SI-Einheitesyschtem
isch J s Einheitesymbol vo dr Energie und schtaht für Joule
i dr Chemie
isch früehe s chemische Element Jod mit J abgchürzt worde. Di hüt gebrüüchlichi Schriibwiis isch Iod bzw. I
J. schtaht für
Jahr oder
Jahrgang
Ja
i dr Numismatik schtaht dr Kennbuechschtabe J
für Hamburg uf düütsche Münze vo 1873 bis hüt, und uf Münze für Düütsch-Oschtafrika.
als Kfz-Kennzeiche staht J
i Düütschland für Jena
i Schpanie früeher für Jaén (Spanie het inzwische e landeseiheitlichs Computernummeresyschtem, wo mer dr Nummere dr Ort nimmi asähe cha).
bi internationale Kennzeiche für Japan
Billeter J isch es Mass zur vergliichende Beschriibig vo demographischer Alterig
J isch e Segelboot-Klass
i dr früehere DDR isch bi Rundfunksender immer d Hauptantenne mit J bezeichnet worde. Isch die us zwei Maschte bestande, so häts en J1- und en J2-Maschte geeh. Biischpiil: J1-Mascht Wachenbrunn, J1-Mascht Wiederau
Lueg au: Abchürzig, Akronym, aafangend mit em Buechschtabe J oder j
Funkalphabet
Weblink
[URL]
[URL]
[URL]
Kategorie:Latinischer Buechstab
Language: gsw