De stimmlosi palatali Frikativ (au „ich-Luut“) isch e Konsonant vo de mänschliche Sprooch. Er isch als Phonem relativ sälte, ùn chùnt nùmme in öbe 5% vo allene Sprooche vorLadefoged, Peter; Maddieson, Ian, The Sounds of the World's Languages, Oxford: Blackwell, ISBN 0-631-19815-6. pp.167–68. Als Allophon vo [] oder [] isch er wyter verbreitet. S Zeiche im IPA defür isch , ùn in dr Teuthonista es grosses X. In ere strängi Usslegig vo dr Dieth-Schryybig schryybt mer defür ĉh.
Artikulation
Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird.
De Artikulationsort isch palatal; d Zùng bildet mitem harte Gaume e Engi.
D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit.
Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.
Verbreitig
Sprooch  Wort  IPA-Transkription Bedütig  Bemerkig Alemannisch  Oberelsässisch  d' Milch     ‚d Milch‘  Liachtaschtänerisch (Trisabärg)  Èicha     ‚Eiche‘ Deil vùm OberrhyynalemannischAm Kaiserstuehl sin Wyhl un Saschbe d'nördlichschte Dörfer, wo kei [] hen, lueg doo; Syte 197  ich    ‚ich‘ Oberschwäbisch  Kicha     ‚Chùchi‘   Ùnterelsässisch  s Bächel     ‚s Bächli‘  Walliserdütsch  chennu   ?  ‚kenne‘  Hochdütsch  dicht     ‚dicht‘  Frankoprovenzalisch Greyerzerisch  la hyà  ‚dr Raam‘   Änglisch   huge     ‚riisig‘  Allophon vo //; in mangi Dialäkt im Oschte vo de USA au abgfalle. Assamesisch  সীমা/xima    ‚Gränz‘   AserbaidschanischDamirchizadeh, A (1972), Modern Azerbaijani Language: Phonetics, Orthoepy and Orthography, Maarif Publ. pp.96mangi Dialäkt   çörək     ‚Broot‘ Allophon vo //. Dänisch  Standard  pjaske    ‚spritze‘  Cha au [] sy. Finnisch  vihko    ‚Heftli‘ Allophon vo //.  Haida   xíl   ‚Blatt‘   Isländisch   hérna     ‚do‘ Irisch-Gälisch   a Sheáin     ‚Johann (vokativ)‘ JapanischOkada, Hideo (1991), "Phonetic Representation:Japanese", Journal of the International Phonetic Association 21 (2): 94–97  Kanji:人/hito     ‚Person‘   Allophon vo // vor //.  Kabylisch     ‚abmässe‘  Koreanisch   Hangul:힘/him     ‚Sterchi‘ Allophon vo //.  Neugriechisch   χιόνι}     ‚Schnee‘ Niiderländisch  Standard Northern  wiegje ||  || ‚Wiege‘ || Allophon vo // vor [] für mangi Sprecher.
|-
| Norwegisch || städtischs Oscht-Norwegisch || kjekk ||  || ‚hübsch‘ || Cha au [] sy; bi jüngre Sprecher viilmool mit [] verschmùlze.
|-
|  Paschtunisch |||Ghilzai ùn Wardak DialäktMichael M.T. Henderson, Four Varieties of Pashto |||  ||| |||‚Fuess‘||
|-
| Rumänisch|| Walachischi Dialäkt(Muntenisch) || fir ||  || ‚Faade‘ || Allophon vo // vor []. [] im Standardrumänische.
|-
| Russisch || Standard || твёрдый/tvjordyj ||  || ‚hard‘ || Ei mööglichi Ussprooch vo //.
|-
| colspan="2" | Schottisch-GälischOftedal, M. (1956) The Gaelic of Leurbost. Olso. Norsk Tidskrift for Sprogvidenskap. |||  eich |||  |||  'Rösser'||
|-
| Spanisch || ChilenischPalatal phenomena in Spanish phonology Page 113 || mujer ||  || Frau || Allophon vo // vor Vorderzùngevokal.
|-
| colspan="2" | UngarischSiptár, Péter; Törkenczy, Miklós (2007), The Phonology of Hungarian, The Phonology of the World's Languages, Oxford University Press |||  kapj |||  ||‚übecho (Imperativ)‘||  Allophon vo // zwüsche eme stimmlose Obstruent en ere Wortgränz.
|-
| colspan="2" | Wallonisch || texhe    ‚lisme‘  Walisisch  hiaith ||  || ‚Sprooch‘ || Chùnt in Wörter vor, wo en // zur Hiatustilgig vor // vorchùnt. So wird uss  iaith ‚Sprooch‘ ei hiaith'' ‚ihri Sprooch‘.
Fuessnote
Kategorie:Sproochluut
Language: gsw