title: Marcel Quinet

text: Orin Quinet jẹ irufẹ kanna ni ara si Hindemith ati pe o ṣe iyasọtọ nipasẹ asọye t’olorun ati isansa ti imukuro ọrọ-ọrọ. Awọn iṣẹ iṣaaju rẹ ti ni ibatan pẹkipẹki si ipa Absil, ṣugbọn nipasẹ awọn ibẹrẹ ọdun 1950 iṣẹ rẹ bẹrẹ lati ṣe afihan aṣa ti ara ẹni diẹ sii bi ni Three Orchestral Pieces (1951), eyiti o jẹ iranti pupọ diẹ sii ti orin Faranse pẹlu iṣọpọ okiki si Bartók. Quinet nigbagbogbo lo awọn awoṣe ti iṣeto, gẹgẹbi awọn passacaglia tabi awọn fọọmu ijo atijọ. Fun apẹẹrẹ, Awọn iyatọ orchestral rẹ ni a sọ bi Baroque suite, ati pe ballet La nef des fous ni a kọ gẹgẹ bi ohun inu pẹlu akọọlẹ akọle iyara kan ti o jẹ iyipada pẹlu awọn ọrọ asọye. Orin rẹ dagba lati polytonality si atonality ṣugbọn o han nigbagbogbo ninu timbre ati sojurigindin. Ni afikun si awọn iṣẹ orchestral lọpọlọpọ, orin iyẹwu, balleti meji, ati diẹ ninu awọn iṣẹ iṣupọ, Quinet kowe opera kan, awọn bavards Les Deux, eyiti o ṣe ni ọdun 1966.


title: Kọ́lá Òyéwọ̀

text: Kọ́lá Òyéwọ̀ (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógbọ̀n oṣù kẹta ọdún 1946) jẹ́ àgbà òṣèré sinimá àgbéléwò àti olùkọ́ ilé ìwé Ifáfitì ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó ti kópa nínú sinimá àgbéléwò lóríṣiríṣi. Sinimá kan gbòógì tó gbé ìràwọ̀ rẹ̀ jáde ní "Orogún Adédigba" Bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ tíátà náà ló ń ṣíṣe olùkọ́. Ó ti jẹ́ olùkọ́ ní ifáfitì Ọbáfẹ́mi Awolọ́wọ̀ tí wọ́n ń pè ní Obafemi Awolowo University, O.A.U., ní Ilé-Ifẹ̀, Redeemer's University, ní ìlú Ọ̀tà ní ìpínlẹ̀ Ògùn, bẹ́ẹ̀ náà ní Elizade University Ilara-Mokin, ní ìpínlẹ̀ Oǹdó.


title: Kọ́lá Òyéwọ̀

text: Wọ́n bí Olóyè Kọ́lá Òyéwọ̀ sí ìlú Ọ̀bà-Ilé ni ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lỌjọ́ kẹtàdínlógbọ̀n oṣù kẹta ọdún 1946. Àkọsílẹ̀ nípa ẹ̀kọ́ ìgbà èwe rẹ̀ farasin, ṣùgbọ́n ó kàwé gboyè nínú iṣẹ́ tíátà àti lítíréṣọ̀ a lóhùn èdè Yorùbá ní ifáfitì Ọbáfẹ́mi Awolọ́wọ̀ ní Ilé-Ifẹ̀ lọ́dún 1995. Ó tẹ̀ síwájú ní ifáfitì ìlú Ìbàdàn níbi tí ó ti kàwé gboyè dìgírì kejì àti oyè ọ̀mọ̀wé dọ́kítà nínú iṣẹ́ tíátà.


title: Ẹ̀wà Àgànyìn

text: Ẹ̀Wà Àgànyìn jẹ́  óunjẹ àdúgbò tí ó wọ́pọ̀ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpínlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pàá pàá jùlọ Ìpínlẹ̀ Èkó Wọ́n ma ń sábà se ẹ̀wà yí kí ó rọ̀ tàbí kí ó fọ́ dára dára . wọ́n sábà ma ń jẹ́ ẹ̀wà yi pẹ̀lú ata díndín tí wọ́n fepo gbá , àmọ́, ata náàa ń ta gidi. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ni wọ́n ma ń ṣe ìkékúrú orúkọ ẹ̀wà náà 'Ẹ̀wà G'. Àwọn ńkan mìíràn tí wọ́n ma ń fi pèsè ata tàbí ọbẹ̀ rẹ̀ ni Epo pupa,Àlùbọ́sà, Edé àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Ẹ̀wà Àgànyìn

text: Ọ̀pọ̀ ènìyàn ló ma ń fi ẹ̀wà yí jẹ búgan tàbí búrẹ́dì, sí ó sì ma ń jẹ́ kí ó dùn yàtọ̀. Óunjẹ yí jẹ́ eyi tí ó gbajúmọ̀ láàrín àwọn ènìyàn ilẹ̀ Adúláwọ̀.


title: Vlekete (Ọjà Ẹrú)

text: Vlekete, ọjà okowò ẹrú jẹ́ ọjà tí wọ́n ti ń ṣe káràkátà ẹrú ní ìlú Àgbádárìgì tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Badagry ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà (Nigeria). Wọ́n dá ọjà yìí sílẹ̀ lọ́dún 1502. Òrìṣà kan tí wọ́n ń pè ní Vlekete ni wọ́n fi orúkọ rẹ̀ dá ọjà náà. Ó jẹ́ ọjà ẹrú tó gbajúmọ̀ gidigidi nílẹ̀ adúláwò nígbà okowò ẹrú ní Badagry tí gbogbo àwọn olókowò káàkiri ilẹ̀ Áfíríkà máa ń kó ẹrú wọn wá tà fún àwọn òyìnbó. Èyí ló mú Vlekete jẹ́ ọjà ẹrú tó tóbi jù lọ ní Áfíríkà.


title: Òrìṣà Vlekete

text: Òrìṣà Vlekete jẹ́ òrìṣà omi-òkun àwọn ẹ̀yà Ògù ní ìlú Àgbádárìgì tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Badagry ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ojúbọ òrìṣà yìí wà ní ibi kan ni ìlú náà tí wọ́n ń pè ní Ojúbọ Vlekete, Ojúbọ yìí ni wọ́n fi sọ orúkọ ọjà ẹrú náà tí wọ́n ń pè ní ọjà Vlekete ni Àgbádárìgì. Ọjà Vlekete jẹ́ ọjà ẹrú tó tóbi jù lọ ní ilẹ̀ Áfíríkà.


title: Ìlù Sàtọ́

text: Ìlù Sátọ́ jẹ́ ìlú ìbílẹ̀ pàtàkì ní ìlú Àgbádárìgì tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Badagry ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà . Ó jẹ́ ìlú kan tí ó gbajúmọ̀ jùlọ láwùjọ àwọn ẹ̀yà Ògù ní Badagry. Ìlú Sátọ́ jẹ́ ìlù méjì tí ó tóbi tí gíga rẹ̀ ju Ènìyàn lọ ní ìdúró. Ó jẹ́ ìlú tí wọ́n fi ń ré ibi dànù láyé àtijó. Ṣùgbọ́n lóde òní, wọ́n tí ń lu ìlù Sátọ́ níbi àwọn ayẹyẹ pàtàkì. Ìlù Sátọ́ jẹ́ ìlú tí ó ga jùlọ ní àgbáyé.


title: Ìlù Sàtọ́

text: Sátọ́ jẹ́ ìlú tí wọ́n fi ń ṣe ètùtù láyé àtijó. Wọ́n gbàgbọ́ pé dídún ìlù Sátọ́ máa ń ré ibi dànù. Àwọn onílù yìí gbàgbọ́ pé ìró ìlú yìí máa ń jẹ́ kí àwọn èmi burúkú tí ó máa ń fa àjàkálẹ̀ àrùn. Láyé àtijó, ó ṣọ̀wọ́n kí ìlù Sátọ́ tó jáde, àyàfi tí wọ́n bá ní ètùtù tàbí ọdún ìbílẹ̀ kan láti ṣe, ṣùgbọ́n lóde òní, wọ́n tí ń lu ìlú Sátọ́ ní ibi ayẹyẹ lóríṣiríṣi.


title: Ilé Alájà Àkọ́kọ́ Lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà

text: Ilé Alájà Àkọ́kọ́ Lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni wọ́n kọ́ sí ìlú Àgbádárìgì tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Badagry lọ́dún 1845. Ìtàn sọ wípé ọdún 1842 ni àwọn òyìnbó tí wọ́n kọ́kọ́ gbé ẹ̀sìn ìgbàgbọ́ tí a mọ̀ sí ẹ̀sìn kírísítẹ́nì wá sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà bẹ̀rẹ̀ sí ní kọ́ ilé alájà náà tí wọ́n sìn parí rẹ̀ lọ́dún 1845. Bíṣọ́ọ̀bù àkọ́kọ́ nílẹ̀ adúláwọ̀ Áfíríkà, Bíṣọ́ọ̀bù Samuel Àjàyí Crowther, ẹni tí ó ṣe ògbufọ̀ Bíbélì Mímọ́ láti èdè Gẹ̀ẹ́sì sí èdè Yorùbá wà lára àwọn tí wọ́n ti fìgbà kan gbé inú ilé alájà àkọ́kọ́ yìí. Nínú ilé yìí ló ti ṣe ògbufọ̀ náà.


title: Rilwan Akinolú

text: Ọba Rilwan Babátúndé Oṣùọlálẹ́ Àrẹ̀mú Akiolú (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹwàá ọdún 1943) ni Ọba ìlú Èkó àti alága gbogbo ọba aládé tó wà ní ìpínlẹ̀ Èkó. Akiolú gorí ìtẹ́ ọba ìlú Èkó ni ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kẹjọ odun 2003. Ọba Adéyínká Oyékàn ló jọba, tí ó sìn wàjà kí Akiolú tó gorí ìtẹ́.


title: Rilwan Akinolú

text: Ọba Akiolú lọ sí ilé ìwé Ansar-Ud-Deen College, ní Surulere, ìpínlẹ̀ Èkó lọ́dún 1961-1965, kàwé gboyè nínú ìmọ̀ òfin, (Bachelor of Laws degree, (LL.B) ní Ifáfitì ìjọba àpapọ̀ tí ó wà ní ìpínlẹ̀ Èkó, the University of Lagos ní Akoka, receiving his Bachelor of Laws degree (LL.B)


title: Ọba Síkírù Adétọ̀nà

text: Ọba Síkírù Káyọ̀dé Adétọ̀nà, Awùjalẹ̀ tí ìlú Ìjẹ̀bú pátápátá (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹwàá oṣù karùn-ún ọdún 1934) ni Ọba aládé tí ó ga jùlọ nílẹ̀ Ìjẹ̀bú ni ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Awùjalẹ̀ gorí ìtẹ́ àwọn bàbá rẹ̀ lọ́dún 1960.


title: Ọba Síkírù Adétọ̀nà

text: Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ ṣáájú, wọ́n bí Ọba Síkírù Káyọ̀dé Adétọ̀nà lọ́jọ́ kẹwàá oṣù karùn-ún ọdún 1934 sì ìdílé ọlọ́ba Aníkìláyà ti Ọmọba Rùfáí Adétọ̀nà, bàbá rẹ̀, àti Àlájà Ajíbábi Adétọ̀nà. Ó bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ní Ògbéré United Primary School, ní Òkè Agbo, Ìjẹ̀bú Igbó àti Ansar-Ud-Deen School, Ìjẹ̀bú-Òde láàárín ọdún 1943 sí 1950. Fún ìpele kejì ẹ̀kọ́ rẹ̀, ó lọ sí Olú Ìwà College, (tí wọ́n ń pè ní Adéọlá Odùtọ́lá College báyìí). Ní kété tí ó ṣèyí, àwọn òyìnbó tí ń ṣàkóso orílẹ̀ èdè Nàìjíríà gbà á sí isẹ́ ní ìlú Ìbàdàn lọ́dún 1957. Ọmọba Adétọ̀nà kọ̀wé fiṣẹ́ sílẹ̀ lọ́dún 1958 láti tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní orílè-èdè Gẹ̀ẹ́sì nínú ìmọ̀ ìṣirò owó.


title: Ọba Síkírù Adétọ̀nà

text: Ìlú Gẹ̀ẹ́sì ni Ọmọba Adétọ̀nà wà tí ìjọba orílẹ̀ èdè Nàìjíríà fi fọwọ́ sí ìwé àṣẹ láti fi í jọba lọ́jọ́ kẹrin oṣù kìíní ọdún 1960. Ó jọba lọ́jọ́ karùn-ún oṣù karùn-ún lọ́dún 1960.


title: Awùjalẹ̀ Tí Ìjẹ̀bú

text: Awùjalẹ̀ jẹ́ orúkọ oyè Ọba ti ó nílẹ̀ Ìjẹ̀bú. Ìjẹ̀bú-Òde ni ààfin Ọba Awùjalẹ̀ tèdó sí. Ọba Síkírù Káyọ̀dé Adétọ̀nà Ọ̀gbágbá II ni Awùjalẹ̀ Ìlú Ìjẹ̀bú tí ó wà lórí ìtẹ́ lọ́wọ́́lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí Awùjalẹ̀ tí ilẹ̀ Ìjẹ̀bú pátápátá. Ìdílé ọlọ́ba Aníkìláyà ló ti wá.


title: Awùjalẹ̀ Tí Ìjẹ̀bú

text: Gẹ́gẹ́ bí òfin àti ìlànà ìbílẹ̀ tí là á kalẹ̀ lọ́dún 1959, àwọn ìdílé mẹ́rin péré ló ní àṣẹ láti jẹ òye ọba Awùjalẹ̀ tí ilẹ̀ Ìjẹ̀bú. Àwọn ìdílé ọlọ́ba náà ni;


title: Ọba AbdulRasheed Adéwálé Àkànbí

text: Oba AbdulRasheed Adéwálé Àkànbí, Oluwo tì ilẹ̀ Ìwó (tí a bí ní Ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹfà ọdún 1967) jẹ́ Ọba ìlú Ìwó ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó wà ìtẹ́ lọ́wọ́́lọ́wọ́.


title: Ọba AbdulRasheed Adéwálé Àkànbí

text: Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọ òye láti ìdílé ọba ni ìlú Ìwó ni wọ́n du oyè ọba Olúwòó kí orí tó bá Ọba Adéwálé ṣe é tí ó sìn gorí ìtẹ́ àwọn bàbáńlá rẹ̀ lọ́jọ́ kẹsàn-án oṣù kọkànlá ọdún 2015. Agbolé Molààsán tí ìdílé ọba Gbàásè ni ó ti wá. Orílẹ̀ èdè Canada ló wà tí wọ́n fi yàn án lọ́mọ oyè tí ìlú yàn láti jọba Ìwó.


title: Ọba AbdulRasheed Adéwálé Àkànbí

text: Ọba Adéwálé bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ kíkà ní ilé ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Omolewa Nursery and Primary School, Orítamẹ́fà ní ìlú Ìbàdàn lọ́dún 1972 sí 1978. Ó tẹ̀ síwájú ní Ìwó Grammar School, Arárọ̀mí ní ìlú Ìwó gangan lọ́dún 1978 sí 1982, ó parí ẹ̀kọ́ girama rẹ̀ ní ìlú Ìbàdàn ní ilé ìwé Ọba Akínyẹlé Memorial High School, Ìdí -Apẹ ní Ìbàdàn. Ó kàwé gboyè National Diploma nínú iṣẹ́ ìròyìn ni The Polytechnic Ìbàdàn lọ́dún 1985 sí 1987. Ọmọba Adéwálé kàwé gboyè B.Sc. nínú ìmọ̀ ìṣàmọ́jútó Okowò (Business Administration) ní ilé ẹ̀kọ́ gíga George Brown College, ní ìlú Ontario, Toronto lorílẹ̀ èdè Canada lọ́dún 2005 sí 2009. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé iṣẹ́ ni Ọba Adéwálé tí ṣiṣẹ́ lórílẹ̀ èdè Canada kí ó tó padà wálé wá jọba. Orílẹ̀ èdè Canada yìí ló wà tí wọ́n fi yàn án lọ́mọ oyè tí ìlú yàn láti jọba Ìwó lọ́dún 2015.


title: Akin Lewis

text: Akin Lewis (tí wọ́n bí ní ọdún 1957) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré ọmọ bíbí ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Akin Lewis bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún 1973.


title: Akin Lewis

text: Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ ṣáájú, Akin Lewis jẹ́ ọmọ bíbí Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ìlú [] Zaria]] lókè Ọya ní ìpínlẹ̀ Kaduna ló dàgbà sí. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà lọ́dún 1973 ní kété tí ó dara pọ̀ ẹgbẹ́ òṣèré sinimá àgbéléwò tí ọ̀jọ̀gbọ́n Bọ̀dé ṣówándé, gbajúgbajà oǹkọ̀wé àti onítíátà. Eré aláwàdà orí telifísàn tí ìjọba àpapọ̀, Nigeria Television Authority, NTA, kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Why Worry" ló mú un gbajúmọ̀ lọ́dún 1982. Kódà, Akin Lewis gba àmín ẹ̀yẹ lórí rẹ̀ lọ́dún náà. Àwọn eré mìíràn tó tún mú un gbajúmọ̀ ni "Madam Dearest" tí gbajúmọ̀ olùdarí eré sinimá àgbéléwò, Tádé Ògìdán darí lọ́dún 2005. Láti ìgbà náà ni Akin Lewis tí di gbajúmọ̀ òṣèré ìlúmọ̀ọ́kà, tí ó sìn tí kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò. Oríṣiríṣi àmìn ẹ̀yẹ ló sìn ti gba. Lọ́dún díè sẹ́yìn, ilé ẹ̀kọ́ gíga kan, Graig-Phillips College of Technology yan Akin Lewis ni ọ̀gá àgbà ilé ìwé náà tí ó fìkàlẹ̀ sí Maryland, ní ìlú Èkó. Ilé ẹ̀kọ́ Graig-Phillips College of Technology máa ń kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wọn nípa ìmọ̀ tuntun lórí fíìmù.


title: Bím̀bọ́ Ọ̀ṣìn

text: Bím̀bọ́ Ọ̀ṣìn (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù keje ọdún 1971) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Oǹdó lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Bím̀bọ́ Ọ̀ṣìn

text: Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ ṣáájú pé wọ́n bí Bím̀bọ́ Ọ̀ṣìn lọ́jọ́ kẹrìnlélógún oṣù keje ọdún 1971 ni ìpínlẹ̀ Oǹdó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà , ó kàwé gboyè dìgírì nínú ìmọ̀ Philosophy. Bím̀bọ́ Ọ̀ṣìn bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún 1996 Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni eré sinimá àgbéléwò tí ó ti kópa ṣùgbọ́n ìràwọ̀ rẹ̀ tán síta lẹ́yìn tí ó kópa pàtàkì nínú sinimá àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Ọmọ Ẹlẹ́mọ̀ṣọ́" lọ́dún 2012.


title: Jíbọ́lá Dábọ̀

text: Jíbọ́lá Dábọ̀ (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ Kejìlá oṣù kẹjọ ọdún 1942) jẹ́ gbajúmọ̀ oǹkọ̀wé, Adarí, olóòtú àti òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ọ̀wọ̀ ní ìpínlẹ̀ Oǹdó ṣùgbọ́n tí wọ́n bí sí ìlú Èkó lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Jíbọ́lá Dábọ̀

text: Jíbọ́lá Dábọ̀ dàgbà sí ìlú Èkó, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ ṣáájú. Ìlú Èkó yìí náà ló ti bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ kíkà rẹ̀. Ó kàwé gboyè dìgírì àkọ́kọ́ rẹ̀ ní University of Lagos nínú ìmọ̀ a yàwòrán àtinúdá. Lẹ́yìn èyí, ó fòfẹ̀ẹ̀rẹ̀, ó dèrò ìlú òyìnbó ní Amẹ́ríkà, ibẹ̀ ló ti kàwé gboyè dìgírì kejì ni Columbia State University nínú ìmọ̀ akọròyìn.


title: Jíbọ́lá Dábọ̀

text: Láti ìgbà èwe ni Jíbọ́lá Dábọ̀ tí nífẹ̀ẹ́ eré tíátà. Láti ilé ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ló ti ń kópa nínú eré orí ìtàgé. Ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún 2006, ó sìn tí kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò. Bẹ́ẹ̀ ni ó ti gba àmìn ẹyẹ nídìí iṣẹ́ yìí.


title: Tony Elumelu

text: Tony Onyemaechi Elumelu (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹta ọdún 1963) jẹ́ pàràkòyí oníṣowò, onímọ̀ ètò ọ̀rọ̀ ajé ati afowóṣàánú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni Alága àti olùdásílẹ̀ ilé iṣẹ́ Heirs Holdings,Transcorp at ilé ìfowópamọ́ the United Bank for Africa. Bẹ́ẹ̀ náà òun ni olùdásílẹ̀ Tony Elumelu Foundation, àjọ olùrànlọ́wọ́-aláìlérè, tí ń ran àwọn) ọ̀dọ́ lọ́wọ́ láti dá okowò ara wọn sílẹ̀. Ibi tí ó ṣàánú dé pẹ̀lú akitiyan rẹ̀ fún ìdàgbàsókè Nàìjíríà, ìjọba àpapọ̀ dá a Kọ́lá pẹ̀lú oyè "the Commander of the Order of the Niger (CON)" àti "Member of the Order of the Federal Republic (MFR)" lọ́dún 2003. Wọ́n bí ọlá fún un gẹ́gẹ́ bí ẹni tó wà ní ipò ogún nínú àwọn tó lágbára jùlọ nílẹ̀ Áfíríkà.


title: United Bank for Africa (UBA)

text: United Bank for Africa (UBA) Plc jẹ́ ilé ìfowópamọ́ tí ó ga jùlọ nílẹ̀ Áfíríkà tí olú ilé iṣẹ́ rẹ̀ gúnwà sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ilé ìfowópamọ́ tó dáńgájíá jùlọ nílẹ̀ Áfíríkà tí ó sìn wà káàkiri orílẹ̀ èdè ogún nílẹ̀ Áfíríkà àti lórílẹ̀ èdè Faransé, Gẹ̀ẹ́sì àti New York ní orílè-èdè Amẹ́ríkà. Tony Elumelu ni Alága àti ọ̀gá pátápátá ilé ìfowópamọ́ UBA


title: Ẹ̀yà ara Ènìyan

text: Ẹ̀yà ara ènìyàn tí a ń sọ yí ti bẹ̀rẹ̀ láti Orí, Ọrùn, Ọ̀fun níbi tí a ti lè rí Tááná tàbí Gògóngò tí ó lọ sínú Ikùn tàbí Inú), Apá, Ọwọ́, àti Ẹsẹ̀ tí ó parí sí àtẹlẹsẹ̀.


title: Ẹ̀yà ara Ènìyan

text: Ìmọ̀ nípa ẹ̀kọ́ tí ó níṣe pẹ̀lú ẹ̀ [[ẹ̀yà ara ènìyàn ni wọ́n ń pé ní [[anatomy]], [[physiology]], [[histology]] àti [[embryology]]. Àwọn Onímọ̀ nípa Physiology ni wọ́n ń kọ́ nípa báwo ni ara àti àwọn ohun to kórajọ di ara ní inú ṣe ń ṣiṣẹ́ sí. Ọ̀pọ̀ ẹ̀yà ara wọ̀n yí ni wọ́n ń ba ra sọ̀rọ̀, ba ra wọn ṣiṣẹ́ pọ̀ Ki ohun tí ó ń jẹ́ ọmọ ènìyàn ó to ma yan fanda, látàrí ohun tí wọ́n pé ní homeostasis. Homeostasis yí ni ó ń ṣàkóso lórí ìwọ̀n tí ó ya kí ṣúgà àti atẹ́gùn (oxygen) ó wá nínú ẹ̀jẹ̀ ọmọnìyàn .


title: Funke Akindele

text: Funke Akindele (tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹjọ ọdún 1977) tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń Jennifer jẹ́ òṣèrébìnrin àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Wọ́n bí Fúnkẹ́ sí ìlú Ìkòròdú, ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà . Eré orí tẹlifíṣọ̀n kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "I need to know" ló mú un di gbajúmọ̀ ìlúmọ̀ọ́kà òṣèrébìnrin lọ́dún 1998 sí ọdún 2002. Lọ́dún 2009, ó gba àmìn ẹ̀yẹ tí "Africa Movie Academy Award" gẹ́gẹ́ bí òṣèré tó dára jùlọ. Sinimá àgbéléwò kan tí òun fúnra rẹ̀ kọ, tí ó sìn ṣe agbátẹrù rẹ̀, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Jennifer" mú un gbajúmọ̀ tó bẹ́ẹ̀ gẹ́ tí àwọn ènìyàn fi fún ní orúkọ ìnagijẹ, "Jennifer" tí gbogbo ènìyàn ń pè é. Lẹ́yìn èyí, ó tún ń ṣe sinimá aláwàdà tí ó pè ní "Jennifer Diary", sinimá yìí mú un gba àmìn ẹ̀yẹ òṣèrébìnrin aláwàdà tó dáńgájíá jùlọ lọ́dún 2016. Fúnkẹ́ Akíndélé tí kópa nínú sinimá àgbéléwò to tì ju ọgọ́rùn-ún lọ.


title: Mercy Aigbe

text: Mercy Aigbe (ojo akoko osu kinni odun 1978) je oserebirin ara Nigeria, oludari ati obinrin onitowo . Oje gbajumo fun awọn fiimu abinibi abinibi rẹ .


title: Mercy Aigbe

text: A bi ni ojo akoko Oṣu kini ọdun 1978 ni Ipinle Edo . O wa lati ilu Benin eyiti o jẹ olu-ilu ti Ipinle Edo. O jẹ ọmọ keji ni idile ti marun. O lọ si Maryland Comprehensive Secondary School Ikeja, Lagos. O tun jẹ ọmọ ile-iwe giga ti The Polytechnic, Ibadan, Ipinle Oyo, nibi ti o ti gba OND rẹ ni Imọ-iṣe Iṣowo ati lẹhinna The University of Lagos fun oye ni Theatre Arts.


title: Mercy Aigbe

text: O gba oye ni Theatre Arts lati University of Lagos ni ọdun 2001, o si darapọ mọ ile-iṣẹ ni kikun ni ọdun 2006. O da "Mercy Aigbe Gentry School of Drama" sile ni ọdun 2016.  Mercy Aigbe ni a mọ fun aṣa ati imura ti o yatọ. Ni ọdun 2016 Africa Magic Viewers Choice Awards, imura Mercy Aigbe ṣe iyin nla fun rẹ lati ọdọ awọn onigbọwọ aṣa, ati pe o ṣe aṣa lori media paapaa lẹhin ayẹyẹ. A yin aṣọ naa fun apẹrẹ alailẹgbẹ rẹ. Ni oṣu kọkanla ọdun 2014, Aigbe ṣe ifilọlẹ ile itaja aṣọ rẹ, Mag Divas Boutique ni ilu Eko, lẹhinna ṣi iwọle miiran ni ilu Ibadan. A fun un ni "Iṣowo Iṣowo ti Ọdun" ni Awọn ọna asopọ ati Glitz World Awards.


title: Mercy Aigbe

text: Ni ọdun 2013, Mercy Aigbe fẹ onisowo ile Naijiria kan, Lanre Gentry, o si ni ọmọ meji (Juwon Gentry ati Michelle Aigbe) ati awọn ọmọbinrin mẹta. Ni ọdun 2017, o pin awọn fọto ti ara rẹ lẹhin titẹnumọ pe ọkọ rẹ lu u. Nitori naa o yapa kuro lọdọ ọkọ rẹ nitori awọn ẹtọ ti iwa-ipa abele, o si bẹrẹ ipolongo si i. Mercy Aigbe ti ra ile nla tuntun ti ọpọlọpọ-miliọnu naira ni ọdun 2018.


title: Ibrahim Gambari

text: Ibrahim Agboola Gambari, CFR tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹrìnlélógún osu Kẹta, ọdún 1944(24-03-1944) ní ìlú Ìlọrin, ní Ìpínlẹ̀ Kwara, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, jẹ́ olórí àwọn òṣìṣẹ́ (Chief of Staff) aṣẹ̀ṣẹ̀-yàn Ààrẹ Muhammadu Buhari.. Kí ó tó di àsìkò yìí, ó jẹ́ onímọ̀ àti aṣojú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó ti fi ìgbà kan jẹ Mínísítà fún Iṣẹ́ Òde láàrín ọdún 1984 àti 1985. Bákan náà, ó jẹ́ aṣojú United Nations ( UN) , ti ó si tún jẹ́ akọ̀wé àpapọ̀ Ban Ki-moon yàán gẹ́gẹ́ bí Alága àti agbẹnusọ fún Ìgbìmọ̀ àjọ Adúláwọ̀ nínú àjọ United Nations fún ní àárín Darfur ní ọdún 2010. Òun ni Olùgbani nímọ̀ràn pàtàkì lórí International Compact pẹ̀lú orílẹ̀-èdè Iraq àti àwọn ọ̀rọ̀ mìíràn fún Akọ̀wé-Gbogbogbò ti Àjọ Àgbáyé. Ó ti kọ́kọ́ ṣiṣṣ lábẹ́ Akọ̀wé-Gbogbogbò Àjọ Ìṣọ̀kan Àgbáyé (USG) ní Ẹ̀ka ti Ìṣèlú (DPA). Wọ́n yàán ní oṣù Kẹ̀wá ọdún 2005, ó si bẹ̀rẹ̀ ṣẹ́ naa.


title: Ibrahim Gambari

text: On March 4, 2013, Ibrahim Gambari was named by the Kwara State Governor, AbdulFatah Ahmad, as the pioneer chancellor of the Kwara State University, making him the ceremonial head of the university who presides over convocations to award degrees and diplomas and also supports the vision and mission of the university in all respects, including fundraising, social, economic and academic goals. As a university that continues to gain credence as a community development university with world class standards, the selection of Gambari is expected to give the institution additional international boost and recognition. Gambari is also co-chair of the Albright-Gambari Commission.


title: Ibrahim Gambari

text: Gambari lọ sí Kings College Lagos . Lẹ́yìn náa, Ó lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ Okòwò ti Ìlú Lọndọnu níbi ti Ó ti gba B. Sc. (Ẹ̀kọ́ Ìṣòwòeto) (1968) Ti ó si gba dìgírì nínú International Relation. Ó tún gba oyè Ìmọ̀ MA (1970) àti Ph. D. (1974) láti Fásitì Columbia, ní ìlú New York, ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà nínú Ìmọ̀-ọ̀rọ̀ Ìṣèlú àti International Relation.


title: Ibrahim Gambari

text: Gambari bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ olùkọ́ rẹ ní ọdún 1969, ní University University of New York ṣáájú Ki ó to ṣiṣẹ́ ní University of Albany . Lẹ́yìn náà, ṣiṣẹ́ olùkọ́ ní University Ahmadu Bello, ní Zaria, Ìpínlẹ̀ Kaduna, Ilé-ẹ̀kọ́ gíga keji tí ó tóbi jùlọ ní ilẹ̀ Afíríkà. Láti ọdún 1986 sí 1989, ó jẹ́ Olùkọ́ Alábẹ̀wò sí àwọn Ilé-ẹ̀kọ́ gíga mẹ́ta ní ìlú Washington, DC : Ile-iwe Johns Hopkins ti Iwadi International, University Georgetown ati Ile-ẹkọ Howard . Ó tún jẹ́ akópa nínú iṣẹ́ ìwadi ní Brookings Institution ní Washington DC àti onímọ̀ ní Bellagio Study, àti Ilé ìwádí Ìmọ̀ Rockefeller ní Ìlú Italia . Wọ́n fun ní oyè ti gba ni ọwọ, o jẹ "honoris causa , tí ó jẹ́ oyè" Dókítà ti Humane lẹ́tà (D.Hum). Litt.) Láti University of Bridgeport . Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ti Ìgbìmọ̀ Onímọ̀-akọọ́lẹ ti Johns Hopkins University. Ìjọba orílẹ̀ èdè Nàìjíríà fi oyè Commander OF Federal Republic (CFR) da lọ́lá


title: Soundcity Radio Network

text: Soundcity Rédíò Network jẹ́ ilé iṣẹ́ asọ̀rọ̀mágbèsì kan ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó ma ń ṣe àtòjọ àwọn orin ovójì tó lààmì laaka jùlọ ní ilẹ̀ Nàìjíríà lábẹ́ àṣe àti alákòóso Alphavision Multimedia tí ó jẹ́ ẹ̀ka Considated Media Associates (CMA). Olú ilé iṣẹ́ wọn wà ní Ìpínl Èkó . Ilé iṣẹ́ yí Ma ń gbóhùn sáfẹ́fẹ́ tí wọ́n sì ma ń ní ọ̀pọ̀ olùgbọ́ tí ó pọ̀ ju láàrín àwọn ọ̀dọ́ langba jákèjádò orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Soundcity Radio Network

text: Yíyẹ ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ wọn wo Fún ìgbà ánọ́kọ́ ni ó bẹ̀rẹ̀ ní àárin ọdún 2016, ámọ́ ìṣètò ọlọ́kan ò jọ̀kan bbẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù Keje ọdún 2016 pẹ̀lú Ṣọlá Thompson. Ẹni tí ń ṣiṣẹ́ méjì pọ̀ gẹ́gẹ́ bí adarí ẹ̀ka ètò tí ó sì ń rukọ̀ 'Whats' Up Lagos Show láti ìdájí ní dédé agogo Mẹ́fà ìdájí sí agogo Mẹ́wá àárọ̀ (6-10am) igba akọkọ ati Ibusọ ita gbangba ilu Eko fun Nẹtiwọọki Redio ti o bẹrẹ ni akọkọ mẹẹdogun ọdun 2016 ṣugbọn siseto ati OAPs wa lori afefe ni ọjọ 18th ti Keje 2016 pẹlu Shola Thompson, ẹniti o ṣe ilọpo meji bi oludari eto ati Flo gbigbalejo 'Kini Kini Ifihan ti ilu Eko lati 6AM si 10AM (WAT). Àwọn OAP mìíràn tó tẹ̀le pẹ̀lú igbáẹ́fúnra ẹni láàrín wákàtí mẹ́rin.


title: Soundcity Radio Network

text: Orin ni ó ja ilé iṣẹ́ Soundcity lógún jùlọ, tí wọ́n sì ma ń fi ìròyìnìròyìn ní ìrìnà, eré ìdárayá, gbèé lẹ́sẹ̀.


title: Ẹ̀yà Àwórì

text: Ẹ̀yà Àwórì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìran Yorùbá tó sẹ̀ wá láti Ilé-Ifẹ̀. A lè rí àwọn Àwórì ní ìpínlẹ̀ Èkó àti [[Ògùn] .


title: Ẹ̀yà Àwórì

text: Babańlá àwọn Àwórì, Ọlọ́fin Ògúnfúnminíre ni ìtàn sọ wípé ó kúrò ní [[Ilé-Ifẹ̀]] , tí ń ṣe orírun àwọn [[Yorùbá]]. Nígbà tí ó fẹ́ rìnrìn àjò náà, [[Odùduwà]] tí ń ṣe Babańlá wọn fún un ní àwo kan, pẹ̀lú àṣẹ wípé kí ó gbé àwo náà sórí omi tó ń ṣàn, àti wípé ibikíbi tí àwo náà bá ti dúró sí, ibẹ̀ ni kí o tẹ̀dó sí. BÍ ó ti bẹ̀rẹ̀ ìrìn-àjò náà, àwo náà kọ́kọ́ dúró sí Olókèméjì, ní ìtòsí [[Abẹ́òkúta]], lẹ́yìn ọjọ́ méje, àwo náà tún bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣàn lọ, ó tún dúró ní abúlé kan tí wọ́n ń pè ní Òkè-ata àti apá àríwá [[Abẹ́òkúta]], Ìṣẹri, fún odidi ọjọ́ méje méje ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Gbogbo ibi tí àwo yìí bá dúró sí ní ara àwọn ọmọlẹ́yìn Ọlọ́fin máa ń tẹ̀dó sí, àwọn tí ibẹ̀ kò bá tẹ́ lọ́rùn a sìn máa bá ìrìn àjò wọn lọ pẹ̀lú ìtọ́sọ́nà àwo náà. Àwo yìí pẹ́ púpò ní Ìṣẹri tó bẹ́ẹ̀ gẹ́ tí Ọlọ́fin fi pàṣẹ fún àwọn ènìyàn rẹ̀ pé kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ní kọ́ ibùgbé wọn. Lẹ́yìn tí èyí ṣẹlẹ̀, àwo yìí tún bẹ̀rẹ̀ ìrìn àjò rẹ̀ kí ó tó wá dúró ní Ìdó ni Ìdúmọtà ní [[ìpínlẹ̀ Èkó]]. Lórí omi odò Ìdúmọtà ni àwo yìí tí yí káàkiri tí ó sì rì lọ́jọ́ kan tí Ọlọ́fin kò sí nílé. Nígbà tí ó dé, ó béèrè ibi tí àwo náà wà, wọ́n sìn sọ fún un pé àwo (náà) tí rì. Ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣokùnfà orúkọ àwọn Àwórì nìyí tí wọ́n fi ń pè wọ́n ní Àwórì. [[Ìdúmọtà]] yìí ni Ọlọ́fin àti àwọn ọmọ rẹ̀ yòókù tẹ̀dó sí, kí wọ́n tó tún tàn káàkiri àgbègbè ibi tí àwọn Àwórì ń gbé títí di òní yìí.


title: Anthony Olúbùnmi Okogie

text: Anthony Olúbùnmi Okogie (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹfà ọdún 1936) jẹ́ kádínà ìjọ Kátólíkì àti Bíṣọ́ọ̀bù-àgbà-àná ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Mathew Hassan Kuka

text: Mathew Hassan Kuka (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélọ̀gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 1952) jẹ́ Bíṣọ́ọ̀bù àgbà tí olu-ìjọ Kátólìkì tí ìpínlẹ̀ ṣókótó


title: Mathew Hassan Kuka

text: Wọ́n bí Bíṣọ́ọ̀bù Kukah lọ́jọ́ kọkànlélọ̀gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 1952 ní ìlú Anchuna, tí Ikulu ní ìjọba-ìbílẹ̀ Zangon Kataf ní ìpínlẹ̀ Kaduna lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Kukah bẹ̀rẹ̀ ilé ìwé àkóbẹ̀rẹ̀ ní St. Fidelis Primary School, Zagom, ó tẹ̀ síwájú ní ilé ìwé kékeré ìkẹ́kọ̀ọ́ àwọn àlùfáà ìjọ Kátólìkì ti St. Joseph Minor Seminary, ní ìlú Zaria. Ó kàwé sí I ní St. Augustine Major Seminary Jos, ní ìpínlẹ̀ Plateau, níbi tí ó ti kàwé gboyè ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ nínú ìwòye nǹkan àti ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Kukah gboyè àlùfáà ìjọ Kátólìkì lọ́dún 1976. Ó kàwé gboyè dípólómà nínú ìmọ̀ ẹ̀sìn ní University of Ibadan, bákan náà ní Pontifical Urban University ní ìlú Róòmù lọ́dún 1976. Ó kàwé gboyè dìgírì kejì nínú ìmọ̀ ìpẹ̀tùsáwọ̀ ní University of Bradford, lórílẹ̀ èdè United Kingdom lọ́dún 1980. Kukah kàwé gboyè Ọ̀mọ̀wé (PhD) ní School of Oriental and African Studies (SOAS) ti University of London lọ́dún 1990. At some unspecified point, he studied at the University of Oxford, in Oxford, in Oxfordshire, England, United Kingdom, and also at Harvard University, in Cambridge, Massachusetts, in Greater Boston, in the United States.


title: Adéwálé Àyúbà

text: Adéwálé Àyúbà (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹfà oṣù karùn-ún ọdún 1966) tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Mr. Johnson jẹ́ gbajúgbajà olórin Fújì ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: George Weah

text: George Weah tí àpèjá orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ George Manneh Oppong Weah (ọjọ́ìbí 1 oṣù kẹwàá ọdún 1966) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ tẹ́lẹ̀ àti olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Liberia. Òun ni Ààrẹ ilẹ̀ Làìbéríà lọ́wọ́́lọ́wọ́. Wọ́n dìbò yàn án lọ́dún 2018. Kí ó tó di Ààrẹ, jẹ́ ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin-àgbà tí orílẹ̀ èdè náà. Kí ó tó di òṣèlú, ó jẹ́ gbajúgbajà ìlúmọ̀ọ́kà agbábọ́ọ̀lù ṣiṣẹ́. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọkọ̀ agbábọ́ọ̀lù ló ti gba bọ́ọ̀lù fún ní òkè-òkun. Àyè agbábọ́ọ̀lù-sáwọ̀n (Striker) ni ó máa ń wà nínú àwọn ọkọ̀ agbábọ́ọ̀lù tí ó ti ṣiṣẹ́.


title: Ẹ̀pà

text: Ẹ̀pà jẹ́ ohun jíjẹ eléso ti a ń rí láti inú ilẹ̀ , tí àwọn ọmọ rẹ̀ sì ma ń wà nínú apó tàbí èpo (pord). Òun àti ẹ̀wà pèlú gbogbo ìran tí wọn bá pín sí jẹ́ ọmọ ìyá kan náà. oríṣiriṣi orúkọ ni àwọn elédè àgbáyé ń pèé.


title: Igi Àgbọn

text: Igi àgbọn tí ìnagijẹ rè ń jẹ́ (Cocos nucifera) ní èdè Latin jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹbí igi tí ó ń jẹ́ (Arecaceae), tí ó sì njẹ́ ọ̀kan ṣoṣo tí ó ṣẹ́kù nínú àwọn igi ti wọ́ ń pè ní (genus Cocos).


title: Igi Àgbọn

text: Èso àgbọn wúlò púpọ̀ nítorí ẹgbàá-gbèje ìwòs̀an tí ó sòódó sínú rẹ̀, níbi jíjẹ, mímu omi rẹ̀, lílò rẹ̀ láti fi ṣe oògùn tàbí ìpara àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àgbọn yàtọ̀ gidi gidi sí àwọn èso tí ó kù nítorí inú àti omi rẹ̀ tí mọ́ kangá. Àgbọn tí ó bá ti gbó kákạ́ ni wọ́n ma ń jẹ tàbí fi ṣe òróró tí a ń lò fún ohun jíjẹ, pàá pàá jùlọ àgbọn gbígbẹ. Eérú tàbí èédú tí wọ́n bá rí kó níbi jíjó kókódu rè ni wọ́n fi ń ṣe àwọn ohun èlò mìíràn.


title: Omi Àgbọn

text: Omi Àgbọn ni omi tí ó mọ́ kangá tí a má ń rí nínú àgboṇ tí ó bá ti gbó dára dára. Bí agbọn ṣe ń gbó sí ni ẹran inú àgbọn ma ń yíra padà sí. Omi àgbọn yàtọ̀ sí wàrà (milk) àgbọ́n. Wàrà àgbọn ni wọ́n ma ń rí láti ara rírẹ́ tàbí híha tinú àgbọn pọ̀ mọ́ra wọn tí wọ́n sì fún kí omi inú rẹ̀ ó lè jáde. Omi àgbọn lè ṣeé lò gẹ́gẹ́ bí ohun mímu ìgbafẹ́ ẹlẹ́riùdòdò, ṣíṣe ìwòsàn fún ìgbẹ́ gbuuru, tàbí fífúni lókun lẹ́yìn eré ìdárayá. Pàá pàá jùlọ, ó tún wúlò fún ìtọ́jú àìsàn ẹ̀jẹ̀ ríru àti láti mú ̣ara le kalẹ̀ fún eré ìdárayá.


title: Kẹ́mi Afọlábí

text: Kẹ́mi Afọlábí (tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹrin ọdún 1978) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, oǹkọ̀tàn àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ ìpínlẹ̀ Ògùn, ṣùgbọ́n tí àwọn òbí rẹ̀ bí sí ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Kẹ́mi Afọlábí

text: Kẹ́mi bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ní ilé-ìwé A-Z International School àti ilé-ìwé Our Lady of Apostles School, ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà fún ẹ̀kọ́ gírámà rẹ̀. Lẹ́yìn èyí, ó kàwé gboyè nípa ìmọ̀ òfin ni ifáfitì ìjọba àpapọ̀ ti ó kalẹ̀ sí ìlú Èkó, the University of Lagos. Lẹ́yìn tó dára pọ̀ mọ́ ìṣe sinimá àgbéléwò, Kẹ́mi tí gba àmìn ẹ̀yẹ tí ilé iṣẹ́ City People ṣe gẹ́gẹ́ bí òṣèrébìnrin tó dára jùlọ lọ́dún 2016, lọ́dún kan náà, ó gba àmìn ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí òṣèrébìnrin to gbajúmọ̀ jùlọ láti owó Odua Image Awards. Kẹ́mi Afolábí jẹ́ abilékọ, ó sìn tí bímọ kan péré.


title: Lateef Adédiméjì

text: Lateef Adédiméjì (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kìíní oṣù kejì ọdún 1986) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré, oǹkọ̀tàn àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ògùn ṣùgbọ́n tí wọ́n bí sí ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Lọ́dún 2013 ni ìràwọ̀ rẹ̀ gbòde kan lẹ́yìn látàrí ipa tí ó kó nínú sinimá àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Kudi Klepto", tí Yéwándé Adékọ̀yà ṣe agbátẹrù rẹ̀. Lateef Adédiméjì tí kópa nínú sinimá àgbéléwò tí ó ti ju ọgọ́rùn-ún lọ lẹ́yìn tí ó ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún sẹ́yìn. Ó gbajúmọ̀ tó bẹ́ẹ̀ gẹ́ tí ilé iṣẹ́ ìbánisọ̀rọ̀ Airtel fi fi í ṣe aṣojú wọn.


title: Lateef Adédiméjì

text: Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ ṣáájú, wọ́n bí Lateef Adédiméjì ní Ọjọ́ kìíní oṣù kejì ọdún 1986 ni ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ṣùgbọ́n ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ògùn ni. O kàwé gboyè dìgírì nínú ìmọ̀ ìwé ìròyìn, ni ifáfitì Yunifásítì Olabisi Onabanjo. Ni ọjọ kejidinlogun oṣù Kejìlá ọdún, 2021, Adedimeji fẹ afesona re , Oyebade Adebimpe ni ìgbéyàwó tí ọ l'arin rìn. Lateef Adedimeji bẹrẹ sí ní se ere ori itage ni ọdún 2007,o sí bẹrẹ ìjọ pẹlu , a gba sí ilé ìwé ìjọ. Lateef Adedimeji jẹ Actor and Screenwriter. Lateef Adedimeji o ti farahàn ni orisiirisii èrè ori itage lati ọmọ ọdún mẹdogun sùgbón o bẹrẹ èrè ni ọdún 2007 nígbàtí o fara hàn lori ero amohun maworan Orisun TV. O bẹrẹ èrè ori itage lati ile iwe akọbẹrẹ started a Yàn láti sójú NGO gẹgẹ bí olufihan àrùn kogboogun HIV/AIDS campaign. Ipá rẹ ní lati sọ nípa àìsàn tí ọ bẹ ninu ìbálòpọ̀ human rights làti má ṣe àwòrán. Awọn ololufẹ rẹ mọ gẹgẹ bí ẹni tó mú iṣẹ rẹ ní okunkundun. O ti ṣe àfihàn pẹlu oríṣiríṣi awọn àgba òṣèré. Ni ọdún 2016, o gba àmì ẹ̀yẹ 2016 Best of Nollywood Awards fun eléré ti ọ da yangan julọ (Yoruba). ni ọdún 2015,a ka mo ará awọn ti ọ yẹ ki o gba àmì ẹ̀yẹ City People Entertainment Awards fún eléré ọdún 2015. Lateef jẹ ẹni tí a má n gbe Gbagi fún Odunlade Adekola nitori won jọ ará wọn àti ìwùwà. O ni anfààní lati ṣiṣẹ pẹlú UNICEF nítori ìwé kíkọ . a fún ní àmì ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí ojú nollywood Nollywood maleduring the ENigeria Newspaper Night of Honour on 30 October 2021.


title: Bukky Wright

text: Bukky Wright tí orúkọ àbísọ rẹ̀ gangan ń jẹ́ Olúwabùkọ́lá Sekinat Àjọkẹ́ Wright (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélọ̀gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 1967) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, olùṣòwò ọmọ bíbí ìlú Abẹ́òkúta ní ìpínlẹ̀ Ògùn lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Bukky Wright

text: Bukky bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún 1996. Láti ìgbà náà ló ti kópa nínú àìmọye sinimá àgbéléwò lédè Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì. Ó tún kópa nínú eré orí ẹ̀rọ tẹlifíṣọ̀n tí gbajúgbajà onísinimá, Wálé Adénùgà máa ń ṣàfihàn, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Super Story". Ó ti gba oríṣiríṣi àmìn ẹ̀yẹ lórí ìṣe sinimá àgbéléwò. Yàtọ̀ sí ìṣe tíátà, Bukky Wright tún ní ilé iṣẹ́ aránṣọ ìgbàlódé àti oge ṣíṣe.


title: Anthony Joshua

text: Anthony Olúwafẹ́mi Ọláṣeéní Jóṣúà (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹwàá odun1989) jẹ́ gbajúmọ̀ Ajẹ̀ṣẹ́ ọmọ bíbí ṣagámù ni ìpínlẹ̀ Ògùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ṣùgbọ́n tí ó ń ṣojú orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì gẹ́gẹ́ bí ajẹ̀ṣẹ́. Òun ni Ajẹ̀ṣẹ́, Ẹlẹ́ṣẹ̀ẹ́ (Afẹ̀ṣẹ́ kù bí-òjò) tó lágbára jùlọ ni àgbáyé lọ́wọ́́lọ́wọ́ báyìí látàrí àmìn-ẹ̀yẹ Ajẹ̀ṣẹ́ tí IBF, WBO, àti IBO tí ó ti gbà láti ọdún 2016 sí 2019. Lọ́jọ́ keje, oṣù Kejìlá ọdún 2019, ó na ẹlẹ́ṣẹ̀ẹ́ ẹgbẹ́ rẹ̀, Andy Ruiz Jr nínú ìjàdíje tí ó wáyé lórílẹ̀ èdè Saudi Arabia . Andy Ruiz Jr tí kọ́kọ́ nà án lóṣù karùn-ún ọdún 2019, tí ó sì gba gbogbo bẹ́líìtì àmìn ẹ̀yẹ rẹ̀. Ṣùgbọ́n gbogbo bẹ́líìtì àmìn ẹ̀yẹ yìí ni Anthony Joshua gbà padà báyìí.


title: Anthony Joshua

text: Bákan náà, òun ni alámì ẹ̀yẹ tí British and Commonwealth Heavyweight láti ọdún 2014 sí 2016.


title: Pẹ́pẹ́yẹ

text: Pẹ́pẹ́yẹ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹyẹ omi abẹ̀mí tí ó lè gbé ní orílẹ̀ àti nínú omi. Oríṣiríṣi ọ̀nà ni Pẹ́pẹ́yẹ pín sí nínú ẹbí wọ́n tí ó ń jẹ́ Anatidae; ọ̀pọ̀lọpọ̀ Pẹ́pẹ́yẹ ni wọ́n lè gbe ní inú omi iró àti omi iyọ̀. kan wà tí wọ́n. Pẹ́pẹ́yẹ ní akọ bẹ́ẹ̀ ni wọ́n ní abo. Pẹ́pẹ́yẹ jẹ́ ẹyẹ tí ó gùn lọ́rùn, ẹnu wọn ṣe sọọrọ, Orí wọn rí gbungbu, ara rẹ̀ wú lọ́tún lósì,tí ó si mu kí ara rẹ̀ rí roboto diẹ̀. Ẹsẹ̀ rẹ̀ rí pàlàbà, ọmọ ìka ẹsẹ̀ mẹ́ta péré ni ò ní, awọ yíyi tẹ́ẹ́rẹ́ kan ni ó so àwọn ọmọ ìka mẹ́tẹ̀ta náà pọ̀ mọ́ra wọn; tí ó si jẹ́ kí ó rí bí àjẹ̀. Ohun tí ó sọ pẹ́pẹ́yẹ di ẹyẹ ni fífò tí Òun náà lè fò bí àwọn ẹyẹ tí ó kù nínú igbó tí Won ń gbe orí igi.==Ónjẹ̀ rẹ̀== Ko sí irúfẹ́ ónjẹ tí pẹ́pẹ́yẹ kìí jẹ àmọ́ ó fẹ́ràn koríko tàbí èpò,ẹja wẹẹrẹ,kòkòrò, ekòló àti bẹ́ẹ bẹ́ẹ lè.


title: Kòkó

text: Èso Kòkó tàbí Kòkó (), ni wọ́n tún ń dà pè ní ẹ̀wà kòkó (), ni ohun ọ̀gbìn kan tí ó so sí ara igi tí ìrísí rẹ̀ fẹ́ fara pẹ́ èso Igi Obì. Orúkọ èso yí wá láti inú èdè Spain tí wọ́n pé ní: "cacao", tí àwọn náà mú orúkọ yí láti inú ọ̀rọ̀ "Nahuatl". Ọ̀rọ̀ "cacahautil" yí wọ́n tún ṣe àgbélẹ̀rọ rẹ̀ láti inú gbólóhùn "Mije-Sokean" tí ìpìlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ kakawa. Igi tàbí èso Kòkó ni ó jẹ́ ti àwọn ènìyàn Amazon Basin. Àwọn ènìyàn Olmecs àti Mokaya rí wọ́n jẹ́ (Mexico and Central America). Ní n kan bí ẹgbẹ̀rin ọdún (4,000 years) sẹ́yìn, ni wọ́n ti ń jẹ tàbí mu tí wọ́n si ń fi pèsè ohun jíjẹ aládìídùn láàrín àwọn Yutacan pàá pàá jùlọ àwọn Maya.


title: Kòkó

text: Ní ọdún 2017, iye kòkó tí wọ́n pẹ̀sè láapapọ̀ jẹ́ 5.2 million tonnes, tí orílẹ̀-èdè Ivory Coast léwájú pẹ̀lú ìdá 38%. Àwọn mìíràn orílẹ̀-èdè tí wọ́n tún pèsè kòkó tún ni: Ghana (17%) àti Indonesia (13%).


title: Kunle Afolayan

text: Kunle Afolayan (tí wọ́n bí ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹsàn-án ọdún 1974) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré, olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí Yorùbá, ní Ìgbómìnà láti ìpínlẹ̀ Kwara lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ ni gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò nígbà kan rí, ṣùgbọ́n tí ó ti di olóògbé, Adeyemi Afolayan, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ade Love


title: Kunle Afolayan

text: Kúnlé jẹ́ ọmọ bíbí Ìgbómìnà pọ́ńbélé láti ìpínlẹ̀ Kwara gẹ́gẹ́ bí a ti sọ ṣáájú. Gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò àná ni bàbá rẹ̀ Ade Love. Kúnlé kàwé gboyè nínú ìmọ̀ ìsúná ọ̀rọ̀-ajé. Ó ṣiṣẹ́ nílé ìfowópamọ́ fún ìgbà díẹ̀ kí ó tó dára pọ̀ mọ́ ìṣe sinimá àgbéléwò ṣíṣe lọ́dún 2015. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ti ń kópa ní ìwọ̀nba kí ó tó di àkókò yìí. Kúnlé máa ń kópa nínú sinimá àgbéléwò lédè Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni sinimá-àgbéléwò tí ó ti kópa tó ṣòódó. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ sìn ni àmìn ẹ̀yẹ tí ó gbà gẹ́gẹ́ bí eléré tíátà.


title: Gabriel Afolayan

text: Gabriel Afolayan (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kìíní oṣù kẹta ọdún 1980) tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí G-Fresh lágbo orin jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò àti akọrin ìgbàlódé.  . Tẹ̀gbọ́n-tàbúrò ni Gabriel àti Kunle Afolayan. Àgbà eléré tíátà nì Adeyemi Afolayan, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ade Love nígbà ayé rẹ̀ ní bàbá wọn.


title: Muhammad Nami

text: Muhammad Nami jẹ́ Alága aṣẹ̀ṣẹ̀yàn fún àjọ ìjọba-àpapò lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó ń ṣe kòkárí fún owó-orí gbígbà, FIRS. Lọ́jọ́ kẹsàn-án oṣù Kejìlá ọdún 2019 ni Ààrẹ Muhammadu Buhari ṣẹ̀ṣẹ̀ fi orúkọ rẹ̀ ránṣẹ́ sí ilé-ìgbìmọ̀-aṣòfin-àgbà fún ìfọwọ́sí. Nami ni yóò rọ́pò Babátúndé Fowler, tí ó jẹ́ Alága àjọ Federal Inland Revenue Service, FIRS, ṣùgbọ́n tí fẹ̀híntì lọ́jọ́ kẹsàn-án oṣù Kejìlá ọdún 2019.


title: Muhammad Nami

text: Ọ̀gbẹ́ni Nami jẹ́ gbajúgbajà onímọ̀ nípa owó-orí. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni ile iṣẹ́ àti ìjọba lóríṣiríṣi tí Nami tí ṣiṣẹ́ ṣíṣe kòkárí àti ìgbaninímọ̀ràn lórí owó-orí fun. Muhammad Nami kàwé gboyè dìgírì nínú ìmò àyíká (Sociology) ní ifáfitì Bayero University ní ìlú Kano lọ́dún 1991 àti Ahmadu Bello University ní ìlú, Zaria lọ́dún 1991, níbi tí ó ti gba dìgírì kejì, Masters of Business lọ́dún 2004. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Chattered Institute of Taxation of Nigeria, Institute of Debt Recovery Practitioners of Nigeria àti Associate Member of Nigerian Institute of Management (Chartered) pelui Association of National Accountants of Nigeria.


title: Babátúndé Fowler

text: Ọ̀mọ̀wé Babátúndé Fowler (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ Kejìlá oṣù kẹjọ ọdún 1956) jẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ètò nípa kòkárí owó-orí àti òṣìṣẹ́ ìjọba. Ó ti fìgbà kan jẹ́ Alága yányán fún ilé iṣẹ́ ìjọba ìpínlẹ̀ Èkó (Lagos State Internal Revenue Service, LIRS) àti ti ìjọba àpapọ̀ (Federal Inland Revenue Service, FIRS) tí ó ń ṣe kòkárí owó-orí gbígbà. Lọ́jọ́ kẹsàn-án oṣù Kejìlá ọdún 2019 ní Ààrẹ Muhammadu Buhari yan Ọ̀gbẹ́ni Muhammad Nami sí ipò náà nígbà tí sáà Fowler parí.


title: Federal Inland Revenue Service

text: Federal Inland Revenue Service tí apèkúrú rẹ̀ ń jẹ́ FIRS jẹ́ ilé-iṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ tí ó ń ṣe kòkárí ètò owó-orí àti gbígbà rẹ̀. Ọ̀gbẹ́ni Muhammad Nami ni Alága-aṣẹ̀ṣẹ̀yàn fún ilé iṣẹ́ agbowó-orí yìí. Ààrẹ Muhammadu Buhari kéde yíyàn rẹ̀ lọ́jọ́ Kẹsàn-án oṣù Kejìlá ọdún 2019. Ẹni tí ó wà nípò Alága ilé iṣẹ́ yìí títí di ọjọ́ yìí ni Ọ̀gbẹ́ni Babátúndé Fowler, tí sáà rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Alága ilé iṣẹ́ agbowó-orí parí lọ́jọ́ kẹsàn-án oṣù Kejìlá ọdún 2019.


title: Federal Inland Revenue Service

text: Wọ́n dá ilé-iṣẹ́ agbowó-orí yìí sílẹ̀ ní apá àríwá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ́dún 1902 nígbà tí Òyìnbó Amúmisìn Sir Fredrick Lugard ń ṣe àkóso orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní agbègbè náà. Èyí ṣẹlẹ̀ kí ìdarapọ̀ tó wáyé láàárín apá àríwá àti gúsù (Amalgamation of Northern and Southern Nigeria) orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lọ́dún 1914. Ní àsìkò yìí, ilẹ̀ iṣẹ́ yìí wà lábẹ́ ìṣàkóso ìjọba orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì, nítorí àwọn ló ń mú wá sìn nígbà náà, oríṣiríṣi àtúnṣe ló sìn wáyé lórí ilẹ̀-iṣẹ́ owó orí gbígbà yìí, Ṣùgbọ́n lọ́dún 1943, ìjọba Amúmisìn orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì ṣòfin tuntun láti jẹ́ kí ilé iṣẹ́ yìí dá dúró fún ara rẹ̀ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà, wọ́n sìn fún un ní orúkọ tuntun tí wọ́n pè ní Federal Board of Inland Revenue. Lẹ́yìn èyí onírúurú àtúnṣe ló tún ti wáyé lórí ilẹ̀ ìṣe owó orí gbígbà yìí. Nígbà tí ó di ọdún 2007 lábẹ́ ìṣàkóso ìjọba Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ ni wọ́n sọ ọ́ ni orúkọ Federal Inland Revenue Service yìí. Oríṣiríṣi àtúnṣe àti àgbéyẹ̀wò ló sìn ti wáyé lórí ilẹ́-iṣẹ́ agbowó-orí yìí títí di àsìkò tí a wà yìí.


title: Yẹmí ṣóladé

text: Yẹmí ṣóladé (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélọ̀gbọ̀n oṣù kìíní ọdún 1960) jẹ́ gbajúmọ̀ àti arẹwà ọmọkùnrin òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Yẹmí ṣóladé

text: Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ ṣáájú, wọ́n bí Yẹmí ṣóladé lọ́jọ́ kọkànlélọ̀gbọ̀n oṣù kìíní ọdún 1960 sí ìlú Èkó lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà . Nígbà èwe rẹ̀, ó kàwé ní St. Thomas Aquilla Primary School àti Birch Freeman Secondary school, ní Sùúrùlélrè, ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Lẹ́yìn èyí, Yemi fò gẹ̀ẹ̀rẹ̀, ó dèrọ̀ ìlú Ọba níbi tí ó ti tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ tí ó sìn gba ìwé ẹ̀rí A Level ni ilé-ìwé gíga Tyhill College ní ìlú Coventry lorílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì. Lẹ́yìn èyí, ó tún padà sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ó sìn tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Oyo State College of Arts and Science, OSCAS. Lẹ́yìn náà ó tún kẹ́kọ̀ọ́ gboyè sí i nínú iṣẹ́ tíátà ní Obafemi Awolowo University (OAU), ní Ilé-Ifẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun.


title: Yọ̀mí Fash-Láńsò

text: Yọ̀mí Fash-Láńsò (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ keje oṣù kẹfà ọdún 1968) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Yọ̀mí Fash-Láńsò

text: Yọ̀mí Fash-Láńsò kàwé gboyè dìgírì nínú imọ̀ nípa okowò ní ifáfitì ìjọba àpapọ̀ tí ó wà ní ìpínlẹ̀ Èkó, University of Lagos. Gẹ́gẹ́ bí a ti mọ̀ pé Yọ̀mí di gbajúmọ̀ òṣèré ìlúmọ̀ọ́kà ní sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ní àmìn ẹ̀yẹ tí ó ti gbà.


title: Jayé Kútì

text: Jayé Kútì (tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹwàá oṣù keje, ṣùgbọ́n tí kò jẹ́ kí ọdún rẹ̀ hànde) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò àti oníṣòwò ọmọ bíbí yewa, ayétòrò ní Ẹ̀gbádò Ìlaròó ní ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ìròyìn tí kò fẹsẹ̀ múlẹ̀ kan gbòde nígbà kan pé ìyàwó gbajúmọ̀ olórin Fújì, Alhaji Wàsíù Àlàbí Pàsúmà, ṣùgbọ́n èyí jìnnà sí òótọ́.


title: Jayé Kútì

text: Lóòótọ́ ọmọ Yorùbá pọ́ńbélé ni Jayé Kútì, ṣùgbọ́n òkè-oya ní ìlú Kánò ni wọ́n bí i sì, ó sìn bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ kíkà rẹ̀ ní Sunshine Nursery and Primary school, ní ìlú Kánò. Ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Federal Polytechnic, Ìlaròó, ìpínlẹ̀ Ògùn níbi tí ó ti gba ìwé ẹ̀rí nínú Secretarial Administration. Ó tún kàwé ní ifáfitì, University of Lagos, tí ó sìn gba ìwé-ẹ̀rí ìmọ̀ èdè òyìnbó (English Language). Jayé bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò rẹ̀ nígbà tí ó dara pọ̀ mọ́ eré orí ẹ̀rọ tẹlifíṣàn lédè òyìnbó pẹ̀lú gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò, Adébáyọ̀ Sàlámì, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ọ̀gá Bello. Sinimá àgbéléwò tó mú un gbajúmọ̀ ní àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Jayéọlá Ni Mò Ń Jẹ́".


title: Jayé Kútì

text: Jayé Kútì fúnra rẹ̀ tako ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ tí ó tàn káàkiri pé ìyàwó gbajúgbajà olórin Fújì Alhaji Àlàbí Pàsúmà lòun


title: Dẹ̀jọ Túnfúlù

text: Túndé Mákindé Tòkunbọ̀ tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Dẹ̀jọ Túnfúlù jẹ́ gbajúgbajà òṣèré orí ìtàgé tí a bí ní ojọ́ Kẹtàlélọ́gbọ̀n oṣù Karùnún ọdún 1969 (31-05-1969), sí ìdílé ọ̀gbẹ́ni Abbas Mákindé ní ìlú Abẹ́òkúta.


title: 10 Hygiea

text: 10 Hygiea (àmì-ìdámọ̀ , ) jẹ́ pálánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.


title: Túndé Kèlání

text: Túndé Kèlání ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejì, ọdún 1948 (born 26 February 1948),jẹ́ gbajú gbajà olùgbéré jáde,ayàwòrán, adarí eré àti Onímọ̀ nípa Sinimá ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ni TK. Ohun tí TK mọ̀ọ́ṣe ju ni kí ó gbe eré tí ó polongo àṣà àti ìṣe Yorùbá tí ó nítàn tí ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ nínú, àkọsílẹ̀, ẹ̀kọ́, àti ìmóríwú, tí ó si tún ń dà ní lára ya nínú àṣà Yorùbá jáde nílẹ̀ Nàìjíríà Yorùbá.


title: Túndé Kèlání

text: Tk tún ma ń gbìyànjú nínú ọ̀pọ̀ eré orí ìtàgé tí ó ba gbé jáde láti ṣàmúlò àṣàyàn èdè Yorùbá yó dángájíá láàrín ìtàn eré aládùn rẹ̀ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Bí àpẹrẹ, nínú sinimá : "Kò ṣé Gbé", "Ólekú", "Thunder Bolt (Ẹdun Àrá)", "The Narrow Path", "White Handkerchief", "Màámi" àti"Dazzling Mirage".


title: Túndé Kèlání

text: Nígbà èwe rẹ̀, wọ́n mu lọ sí Abẹ́òkúta, láti máa gbé pẹ̀lú àwọn òbí òbí rẹ̀. Àwọn ọgbọ́n , ìmọ̀ Òun òye tí ó rí kójọ láti ọ̀dọ̀ àwọn òbí óbí rẹ̀ tí wọ́n kún fọ́fọ́ nibi àṣà Òun ìṣe Yorùbá yí àti ìrírí rẹ̀ nínú ẹ̀kọ́ ìmọ̀ tí ó ní London Film School nibi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ ni ó fun ní ànfàní láti wà ń ipò tí ó wà lónìí.


title: Tọ́lá Ọládòkun

text: Ọwọ́mitọ́lá Oládòkun tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ìka lọmọ Ejò jẹ́ gbajú gbajà òṣèré orí-ìtàgé Yorùbá, ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Wọ́n bi ní ìlú Ìgàngàn tí ó jẹ ọ̀ was ọ̀kan lára àwọn ìlú Ìbàràpá méjèèjé ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́.Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti ti Girama ní Ilé-Ẹ̀kọ́ Methodist Primary School tí ó wà ní Ìlú Ìgàngàn.


title: Adébáyọ̀ Tìjání

text: Adébáyọ̀ Tìjání (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹta ọdún 1975) jẹ́ gbajúgbajà olóòtú, olùdarí àti òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí agbolé alubàtá ní ìlú Ọ̀yọ́ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ọdún 2002 Adébáyọ̀ Tìjání ti kọ, tí ó sìn ṣe olóòtú sinimá àgbéléwò rẹ̀ tí ó pe àkọ́lé rẹ̀ ní "Dúrósinmí". Lẹ́yìn èyí, onírúurú sinimá àgbéléwò ló tún ti ṣe olóòtú rẹ̀, tí òun náà sìn kópa pàtàkì nínú wọn. Adébáyọ̀ Tìjání ni owó rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olùdarí sinimá-àgbéléwò wọ́n jù láàárín àwọn sàwáwù rẹ̀. https://nigerianfinder.com/adebayo-tijani-biography-career-movies-more/


title: Iṣu Ewùrà

text: Iṣu Ewùrà tàbí Abo Iṣu tí wọ́n pè ní Dioscorea alata jẹ́ ẹ̀yà iṣu tí ó yatọ̀ sí àwọn ẹ̀yà iṣu tókù nípa fífà bí ilá tí óa ń fà nígbà tí wọ́n bá rin-ín. Ó sábà ma ń ní awọ̀ olómi aró sí lavender nígbà tí wọ́n bá haá làì tii bẹẹ́. Àwọn Yorùbá ma ń fi iṣu yí dárà oríṣiríṣi bí kí wọ́n fi se àsáró, díndín ọ̀jọ̀jọ̀, díndín jẹ, tàbí sísè jẹ lásán, àmọ́ wọn kìí fi gúnyán jẹ bí ti akọ iṣu.


title: Àsáró

text: Àsáró jẹ́ orúkọ àpapọ̀ fún irúfẹ́ oúnjẹ tí a sè pẹ̀lú àwọn èròjà oríṣiríṣi sè papọ̀ lẹ́ẹ̀kan náà. Oríṣiríṣi àsáró lò wà nílẹ̀ Yorùbá, àsáró iṣu, àsáróànàmọ́, àsáró kókò àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.Èyíkéyìí nínú àsáró tí wọ́n bá sè ni wọ́n máa ń kó ohun èròjà onírúurú papọ̀ láti fi pèsè oúnjẹ aládìídùn yìí. Àsáró jẹ́ oúnjẹ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ilẹ̀ Adúláwọ̀ pàá pàá jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà máa ń jẹ sùn lálẹ́ tàbí ní ọwọ́ ìrọ̀lẹ́ gẹ́gẹ́ bí oúnjẹ ọ̀sán tàbí bí ìpanu lásán ṣáájú oúnjẹ gidi.  Pípèsè àsáró yàtọ̀ síra wọn ní ìlú sí ìlú àti agbègbè sí agbègbè. Lára àwọn èròjà rẹ̀ ni: iṣu, ànàmọ́, kókò, ẹja, epo tàbí òróró, ata èyíkéyìí, edé, iyọ̀, ẹ̀fọ́ èyíkéyìí, ẹ̀dọ̀ màlúù, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Babátúndé Omídínà

text: Babátúndé Omídínà tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Bàba Sùwé (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹjọ ọdún 1958 jẹ́ gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ òṣèré aláwàdà, ipa àwàdà ni ó sìn máa ń kó nínú sinimá tàbí eré orí ìtàgé tí ó bá ti kópa. Eré orí ẹ̀rọ tẹlifíṣọ̀n kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Ẹ̀rín Kèékèé" ni ìràwọ̀ rẹ̀ tí bú jáde, nínú eré yìí ni orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ yìí tí jẹyọ. Ọjọ́ kejìlélógún, oṣù Belu (Nòfẹ́mbà) ọdún un 2021 ni Bàbá Sùwé dágbére fáyé.


title: Fẹ́mi Adébáyọ̀

text: Fẹ́mi Adébáyọ̀ (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélọ̀gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1973) jẹ́ amòfin, gbajúmọ̀ òṣèré, olóòtú àti olùdarí sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí Ìlọrin ni ìpínlẹ̀ Kwara. Bákan náà Fẹ́mi Adébáyọ̀, títí di ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2019 jẹ́ Olùdámọ̀ràn Pàtàki lórí àṣà, ìrìn-afẹ́ àti iṣẹ́-ọ̀nà fún Gómìnà ìpínlẹ̀ Kwara àná, Abdulfatai Ahmed. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò, Adébáyọ̀ Sàlámì, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ọ̀gá Bello.


title: Iyán

text: Iyán jẹ́ ọ̀kan lára àwọn oúnjẹ ilẹ̀ Yorùbá tó gbajúmọ̀ jùlọ. Iṣu funfun ló dára jù fún iyán gúngún. A lè fi iyán jẹ Ọ̀bẹ̀ ẹ̀fọ́, ègúsí tàbí ilá. Gbogbo ilẹ̀ Yorùbá ni wọ́n tí máa ń jẹ iyán ṣùgbọ́n iyán jíjẹ wọ́pọ̀ jùlọ láàárín àwọn Ìjẹ̀ṣà, Oǹdó àti Èkìtì.


title: Iyán

text: Iṣu ni ọba èròjà tí wọ́n máa ń fi gúnyán. Lẹ́yìn iṣu, a nílò odó, ó orí-odó àti omi.Yorùbá bọ̀, wọ́n ní, "Iyán loúnjẹ, ọ̀kà logùn, àìrí rárá là ń jẹ̀kọ" Yorùbá gbádùn iyán púpọ̀, oríṣiríṣi ọbẹ̀ ni wọ́n fi ń jẹ iyán. Àwọn ni;


title: Sunday Ọmọbọ́láńlé

text: Sunday Ọmọbọ́láńlé tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Papi Luwe (ni wọ́n bí ní Ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá ọdún 1954) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré aláwàdà, olóòtú, oǹkọ̀tàn àti olùdarí sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. . Ìyàwó rẹ̀ ni gbajúgbajà òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò, Peju Ogunmola, bẹ́ẹ̀ náà ọmọkùnrin rẹ̀, Súnkànmí Ọmọbọ́láńlé jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré tíátà.


title: Péjú Ògúnmọ́lá

text: Péjú Ògúnmọ́lá tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàlélọ́gọ́ta jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, oǹkọ̀tàn, olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí Yorùbá láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ ni Kọ́lá Ògúnmọ́lá, gbajúgbajà òṣèré tíátà tí ó ti di olóògbé. Ọkọ rẹ̀ ní òṣèré aláwàdà sinimá àgbéléwò, Sunday Ọmọbọ́láńlé, tí gbó ènìyàn mọ̀ sí Papi Luwe . Òun ló dípò ìyá fún Súnkànmí Ọmọbọ́láńlé, tí ó jẹ́ ọmọ ọkọ rẹ̀ àti òṣèré sinimá àgbéléwò bákan náà.


title: Súnkànmí Ọmọbọ́láńlé

text: Súnkànmí Ọmọbọ́láńlé (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kìíní oṣù kẹta ọdún 1981) jẹ́ gbajúgbajà òṣèré àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ìlọrà ni ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Súnkànmí jẹ́ ọmọ bíbí inú gbajúmọ̀ òṣèré aláwàdà tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Papi Luwe.


title: Súnkànmí Ọmọbọ́láńlé

text: Súnkànmí bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ kíkà ni Nigerian Military School, nígbẹ̀yìn, ó kàwé gboyè nínú ìmọ̀ ètò okoòwò ní Ifáfitì Ọlábísí Ọnàbáńjọ. Lọ́dún 2011, ó fẹ́ aya rẹ̀ tí ó ń jẹ́ Abímbọ́lá Bákàrè. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò ni Súnkànmí tí darí tí ó sìn kópa.


title: Markaz Agége

text: Markaz Agége jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ ẹ̀sin Mùsùlùmí àti Lárúbáwá tí ó fìdí kalẹ̀ sí Ìlú Agége ní ìpínlẹ̀ Èkó. Wọ́n kọ́kọ́ dá Ilé-ẹ̀kọ́ yí sileẹ̀ ní ọdún 1952, ní ìlú Abẹ́òkúta ní ìpínlẹ̀ Ògùn, ṣáájú kí wọ́n gbe wá sí ìlú Agége lábẹ́ àṣẹ Olùdásílẹ̀ sílẹ̀ rẹ̀ olóògbé Sheik Adam Abdulahi Al-Ilory ní ọdún 1954. Ilé-ẹ̀kọ́ yí kìí ṣàtìlẹyìn, tàbí ṣe ìgbélárugẹ fún ẹgbẹ́ òṣèlú tàbí olóṣèlú kan kan bí ó ti wulẹ̀ kí ó mọ.  Èrò ọkàn Olùdásílẹ̀ Ilé-ẹ̀kọ́ yí ni láti mú ìdàgbàsókè, ìṣe àmúyẹ Ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ tí ó sòódó sínú ẹ̀sìn Islam, títan ìmọ́lẹ̀ ẹ̀sìn Mùsùlùmí káàkiri orílẹ̀-èdè àgbáyé, kíkọ́ àti kíkópa awọn akẹ́kọ̀ọ́ ẹ̀sìn àti èdè Lárúbáwá nínú ìdíje, ìpéjọpọ̀(confrences), àti ìṣèwádí ìmọ̀ ní àwùjọ àgbáyé pátá. Ẹ̀Wẹ̀, wọ́n tún lérò láti kọ́ àwọn ènìyàn àwùjọ ní ìmọ nípa ẹ̀sìn Mùsùlùmí, kí wọ́n si ṣí wọn lójú nípa ohun tí ó ta kókó tàbí rújú nínú ẹ̀sìn náà fún àwọn ènìyàn ẹlẹ́sìn Mùsùlùmí kárí, pàá pàá jùlọ láti lè kọ́n nípa ètò Ìṣèlú, ọrọ̀-aje, ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn, ìgbé ayé lọ́kọ-láyà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ní ìlànà ẹ̀sìn Islam, nípa ṣiṣẹ́ ìṣítí ìta gbangba àtìgbà dégbà.  Ilé-ẹ̀kọ́ yí ń ṣàmúlò ìlànà ẹ̀kọ́ ti àwọn Gẹ́ẹ̀sì nínú ìkọ́ni àti ìkẹ́kọ̀ọ́. Oríṣiríṣi iyàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ ni wọ́n ní tí wọ́n fi ń lọmọ pẹ̀lú àwọn Olùkọ.


title: Fẹ́mi Branch

text: Fẹ́mi Babáfẹ́mi Branch ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹrìnlá oṣù Karùn ún, ọdún 1970 (14-5-1970). Jẹ́ òṣèré Orí-ìtàgé, Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì,olùkọ̀tàn àti akọ ewì àpilẹ̀kọ , adarí eré àti olùgbéré-jáde ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà .


title: Fẹ́mi Branch

text: Wọ́n bí Fẹ́mi ní ìlú Ṣàgámù ní ìpínlẹ̀ Ìpínlẹ̀ Ògùn, sínú ẹbí Ọ̀ṣúnkọ̀yà ní ọdún 1970. Ṣùgbọ́n wọ́n ṣẹ̀ wá láti ìlú Odòṣẹ̀ńbora ní agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Ilá Oòrùn Ìjẹ̀bú.  Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ́ Satellite Town ní agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Amúwó Ọ̀dọ̀fin,ní Ìpìlẹ̀ Èkó, ṣáájù kí ó tó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Girama Airforce ní Ìkejà. Lẹ́yìn èyí ni ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Ifáfitì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ níbití ó ti ó ti gba ìwé ẹ̀rí akọ́kọ́ nínú ìmọ Eré Oníṣe.


title: Wólíì Àrólé

text: Wólíì Àrólé Eni tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ Olúwatóyìn Báyégùn ni wọ́n bí ní Ìlú Ìkàrẹ́-Àkókó ní ìpínlẹ̀ Òndó. Jẹ́ òṣèré Orí ìtàgé àti adẹ́rínpòṣónú ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà. Olúwatóyìn lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ yi Olápàdé Àgòrò tí ó wà ní Àpáta ní ìlú Ìbàdàn, tí ó si lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ Girama Government College. Bákan náà ni ó lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ Ifáfitì Obáfẹ́mi Awólọ́wọ́ níbi tí ó ti gba ìwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ Psycology.


title: Alángbá

text: Alángbá jẹ́ ọ̀kan lára ẹbí lángbá tí ẹ̀yà wọn tó 300 níye. Irúfẹ́ Alángbá yí wọ́pọ̀ ní ilẹ̀ Adúláwọ̀, Éṣíà, Australia, àti diẹ̀ ní agbègbè Southern Europe. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn alángbá yí ni wọ́n ma ń pè (dragon) nítorí ìrísí wọn.  ó fara jọ Ọ̀gà, ṣùgbọ́n tí kìí yí àwọ̀ padà bí Ọ̀gà Ìwádìí sáyẹ́nsì fihàn pé ó tó oríṣi ẹgbẹ̀rún mẹ́fà Ọ̀gà ló wà káàkiri gbogbo àgbáyé.


title: Ìrun wítìrí

text: Ìrun wítìrí ninu ẹ̀sìn Islam jẹ́ ẹ̀ka kán nínú àwọn èlé ìrun (Nafila), ó jẹ́ ìrun kán tì a ma n kí ní alaalẹ́, lẹ́yìn ìrun Ishai. Àtí pé ó jẹ́ ìrun ẹyọ̀ọ̀kan tí afí n parí ìrun ojúmọ́, lẹ́yìn Shafuhi. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn Suhhan tí ó pọn dandan, tí àwọn Onímọ̀ nínú ẹ̀sìn Islam fọwọ́ sí. Ìrun wítìrí ni ó gbọ́dọ̀ kẹ́yìn gbogbo ìrun ojúmọ́ ní alaalẹ́.


title: Aláùsá Ìkẹjà

text: Aláùsá jẹ́ àdúgbò tí ó gbòrò jùlọ ní àárín ìlú Ìkẹjà ní ìpínlẹ̀ Èkó.Ibẹ̀ ni olú ilé-iṣẹ́ ìjọba àti Ọ́físì Gómìnà ìpínlẹ̀ Èkó wà, tí ó sì jẹ́ ibùjókòó ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-iṣẹ́ ní ìlú Èkó.Lára àwọn ilé-iṣẹ́ tó lààmì laaka tí ó f7ìdí kalẹ̀ sí Aláùsá ni Ilé-iṣẹ́ Cadbury Nigeria Plc, ibẹ̀ náà tún ni gbàgàn ìgbafẹ́ MKO Abíọ́lá wà.


title: Ìpájà

text: Ìpájà jẹ́ ìlú kan tí ó kalẹ̀ sí Ìlú Èkó ní abẹ́ àṣẹ ìjọba ìbílẹ̀ Alímọ̀ṣọ́.Ìlú náà tobi púpọ̀ tí ósì fi àyè gba ọ̀gọ̀rọ̀ ènìyàn tí wọ́n jẹ́ olùgbé yálà ọmọ ìlú tàbí ààrè. Oríṣiríṣi ilé ìgbafẹ́ àti ìtura ló wà ní ìlú náà pẹ̀lú.


title: Sányẹ̀rì

text: Ọláníyì Mikail Àfọ̀njá, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Sányẹ̀rì jẹ́ Òṣèré orí-ìtàgé, adẹ́rínpòṣónú, Olùgbéré jáde ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà. Wọ́n bí Oláníyì Àfọ̀njá ní ìpìlẹ̀ Ọ̀yọ́, tí ó si jẹ́ akọ́bí ẹbí rẹ̀. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ St. Micheal ní Oke-Ìbò àti Ilé-ẹ̀kọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ Girama Durbar ní ìpínlẹ̀ [Ọ̀yọ́]] kan náà.


title: Yínká Quadri

text: Alhaji Àkàní Ọláyínká Quadri tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Kọkànl, ọdún 1959 ( 6-9-1959). jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé, Olùgbéré jáde àti adarí eré ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Wọ́n bi tí ó sì dàgbà sí àdúgbò Lagos Island ní ìpínlẹ̀ Èkó. Àmọ́ tí ọ́ jẹ́ baba àti Ìyá rẹ̀ wá láti ìlú Òró ní ìpínlẹ̀ẹ̀ Kwárà. Òun ni wọ́n fi jẹ oyè Àgbà Akin ti Ìlú Òró. Òun ni Olùdásílẹ̀ Ilé-ẹ̀kọ́ tí ó ń kọ́ni ní eré oníṣe tí wọ́n pè ní (Ọdúnfá Caucus) tí ó kalẹ̀ sí Ìlú Èbúté Mẹ́ta ní ìpínlẹ̀ Èkó.  Wọ́n bí yínká nínú ẹbí kòlàkò-ṣagbe tí àwọn òbí rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ìgbómìnà-Owóméje ní ìpínlẹ̀ Kwara. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti St. Catoliic, tí ó wà ní Ìdúmàgbò, Ilé-ẹ̀kọ́ Girama tí ó wà ní Èbúté Ọlọ́fin ní Ìpínlẹ̀ Èkó kan náà.


title: Yínká Quadri

text: Yínká bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ eré orí-ìtàgé ní ọdún 1976, Òun àti Taiwo Ọláyínká àti àwọn mìíràn tí wọ́n jọ bẹ̀rẹ̀ eré nígbà náà lábẹ́ Ilé iṣẹ́ ìgbéré-jáde Àfòpiná lẹ́yìn tí wọn Ko lè tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ wọn mọ́. Yínká ti kópa nínú eré oníṣe orí ìtàgé tí ó ju àádọ́rùún lọ, àti eré àtìgbà-dégbà ọlọ́sọọ̀sẹ̀ tí oríṣiríṣi, àmọ́ èyí tí ó gbajúmọ̀ jùlọ niAgbódórogun.


title: Fásitì Anchor

text: Ifáfitì Anchor jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì tí aládàáni tí ó jẹ́ ti ìjọ Deeper Christian Life Ministry. Ilé-ẹ̀kọ́ náà wà ní agbègbè kan ní ìlú Ayọ̀bọ́, Ìpájà ní Ìpínlẹ̀ Èkó,ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Fásitì Anchor

text: =Àwọn Ìtọ́kasí==


title: Ibojì Òkú

text: Ibojì Òkú tàbíItẹ̀ Òkú jẹ́ ibi tí wọ́n ń sin àwọn ènìyàn tí ó ti kú tàbí papò dà sí. Wọ́n ṣẹ̀dá ọ̀rọ̀-orúkọ yí"Ibojì" láti inú( èdè Gíríkì , tí ó túmọ̀ sí "ibùsùn") tí ó túmọ̀ sí wípé ìwọ̀nba ilẹ̀ tí wọ́n yà sọ́tọ̀ yí ni wọ́n ṣàdáyanrí fún sín sin àwọn aláìsí sí. Wọ́n sábà ma ń lo àwọn gbólóhùn wọ̀nyí "Ibojì Òkú tàbí Itẹ̀ Òkú", àmọ́ ṣá, nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì, Ibojì sábà ma ń jẹ́ apá ilẹ̀ kan tí wọ́n yà sọ́tọ̀ nínú Ilé Ìjọsìn láti máa fi sin àwọn Páítọ̀, Àlùfáà, àti Díkìnì, ìjọ sí.


title: Báyọ̀ Ọmọ́boríowó

text: Báyọ̀ Ọmọ́boríowó (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàlá oṣù karùn-ún ọdún 1978) jẹ́ ayawòrán-kọròyìn ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni ayàwòrán àgbà fún Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ́wọ́́lọ́wọ́, Muhammadu Buhari.


title: Báyọ̀ Ọmọ́boríowó

text: Ọmọ bíbí ìlú Èkó ni Báyọ̀ Ọmọ́boríowó. Kódà, Muṣin, ní ìlú Èkó lo tí dàgbà. Báyọ̀ kàwé gboyè dìgírì nínú ìmọ̀ Applied Chemistry ní ifáfitì tí ìjọba àpapọ̀ tí ó wà ní ìpínlẹ̀ Èkó, University of Lagos.


title: Enoch Adébóyè

text: Pastor Enoch Adéjàré Adébóyè, ęni tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejì oṣù kẹta (oşù Ęrénà) ọdún 1942, jẹ́ òjíṣẹ̀ Ọlọ́run ọmọ bíbí Ifẹ̀wàrà ni ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni Pásítọ̀-àgbà yànyàn ati Olùdarí ìjọ oníràpadà, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ìjo Ìràpadà Ti Krístì (The Redeemed Christian Church of God).


title: Enoch Adébóyè

text: Wọ́n bí Òjíṣẹ́ Ọlọ́run àgbà yìí, Enoch Adéjàré Adébóyè ní Ọjọ́ kejì oṣù kẹta (oşù Ęrénà) ọdún 1942 ni Ifẹ̀wàrà ni ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ìlú Ifẹ̀wàrà wà ní ìtòsí Ilé-Ifè. Ó kàwé gb'oyè dìgírì àkọ́kọ́ nínú ìmọ̀ ìṣirò/Matimátììkì (Mathematics) ní Ilé Èkó Gíga Ifáfitì ìjọba àpapọ̀ tí ó wà ní Ìpínlẹ̀ Èkó (The University of Lagos) l'ọ́dún 1967. Ṣíwájú àkókò yìí, ó ti kọ́kọ́ lọ sí Ilé Èkó Gíga Ifáfitì Nàìjíríà (The University of Nigeria, UNN) ní ìlú Nsukka ṣùgbọ́n Ogun Biafra kò jẹ́ kó kàwé gboyè níbẹ̀. Ó fẹ́ aya rẹ̀, Folúkẹ̀ Adéníkẹ̀ẹ́ l'ọ́dún 1967 bákan náà, wọ́n sì bímọ mẹ́rin. Lọ́dún 1969, ó kàwé gb'oyè dìgírì kejì (Master Degree) nínú ìmọ̀ ìşowó-şàn-omi àti àwon ohun tó jo omi (hydrodynamics) láti Ilé Èkó Gíga Ifáfitì Ìpínlẹ̀ Èkó (University of Lagos) bákan ná à. Ó dára pọ̀ mọ́ Ìjọ Ìràpadà, the Redeemed Christian Church of God l'ọ́dún 1973, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣiṣẹ́ Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí Oǹgbufọ̀ fún Pásítọ̀ ìjọ náà nígbà náà tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Pásítọ̀ Josiah Olúfẹ́mi Akíndayọ̀mi. Lọ́dún 1975, ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́, ó sì kàwé gb'oyè Ọ̀mọ̀wé (Ph.D.) nínú Àmúlò o Matimátíìkì (Applied Mathematics) láti Ilé Èkó Gíga Ifáfitì Ìpínlẹ̀ Èkó (University of Lagos) kan ná a (University of Lagos). Ó sì tún padà gb'oyè ọ̀jọ̀gbọ́n (Professor) nínú ìmọ̀ ìṣirọ̀ ni Ilé Èkó Gíga Ifáfitì Ìpínlẹ̀ Èkó (University of Lagos) òhún pèlú.


title: Bàtà

text: Bàtà jẹ́ ohun tí ọmọ ènìyàn ma ń wọ̀ sí ẹsẹ̀ láti lè fi rìn ati láti dáàbòbò ẹsẹ̀ láì sí ìṣòro.  Wọ́n ma ń lo bàtà yálà lásìkò ẹ̀rùn tàbí òjò. Wọ́n ń lo bàtà láti fi ṣe iṣẹ́ èyíkéyí, ṣe eré ìdárayá, ṣe ìdáàbòbò ara àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.  Láì Ko sí bàtà láyé Òde òní, ó lè ṣòro fún ọmọnìyàn láti ṣe ohunkóhun dára dára bí wọn Ko bá wọ bàtà sí ẹsẹ̀.


title: TESCOM Ìpínlẹ̀ Èkó

text: TESCOM Ìpínlẹ̀ Èkó tí ó túnọ̀ sí Teaching Service Commission, jẹ́ àjọ tí ó ń rí sí ètò ìgbanisíṣẹ́ Olùkọ́ ní ìpínlẹ̀ Èkó, ni ó ti fìgbà kan wà lábẹ́ ìṣàkóso Post- Primary Teaching Service Commission (PP- TESCOM) pẹ̀lú oríṣiríṣi àwọn adarí láti ọdún 2004 ṣáájú kí wọ́n tó dá Teachers’ Establishment and Pensions Office (TEPO) sílẹ̀ láti ara (PP-TESCOM) ní ọdún 2005, pẹ̀lú ìbámu ìlànà àti òfin tó làá kalẹ̀ lábẹ́ ìṣàtúntò òfin tó de ètò ẹ̀kọ́ tó dá ẹ̀ka ìṣàkóso ètò ẹ̀kọ́ sílẹ̀ẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Èkó ní ọdún 2005, tí ó si fi Tutor General àti Permanent Secretary ṣe adarí fún ẹ̀ka kọ̀ọ̀kan.Èyí wáyé lábẹ́ ìṣàkóso Gómìnà Bọ́lá Ahmed Tinubu tí ó ti fìgbà kan jẹ́ Gómìnà ìpínle Èkó rí.  Ojúṣe TESCOM ni láti ma ṣe ètò ìdánilẹ́kọ̀ọ́ nípa bí a ṣe ń darí, àti bí a ṣe ń ṣàkósó ohun gbogbo fún àwọn Olùkọ́ tí ipò wọn ti tó àkàsọ̀ Kẹtàlélọ́gbọ̀n (Grade Level 13) àti àwọn tí ipò wọn ti ju bẹ́ẹ̀ lọ láti ri wípé ìdánilójú wà wípé wọn yòó lè ṣàkóso, ṣàmúlò ohun tí wọ́n bá ní níkàá wọ́ wọn.  Ìgbìmọ̀ àwọn olùkọ́ àgbà àti kékeré tí Won tún jẹ́ òṣìṣẹ́ lábẹ́ àjọ yí ni wọ́n ma ń dára àjọ TESCOM.


title: Ọdẹ

text: Ọdẹ ni orúkọ tí a ń pe àwọn àkàndá ènìyàn kan tí wọ́n yan iṣẹ́ pípa ẹranko ìgbẹ́ ,dídẹ Odò, pípa ẹyẹ oríṣiríṣi lọ́pọ̀ ìgbà.  Ní àwùjọ Yorùbá láyé àtijọ́, Ọdẹ ṣiṣẹ́ jẹ́ iṣẹ́ abiyì láàrín tí ọ̀pọ̀ àwọn Òbí ma ń fẹ́ kí àwọn ọmọ wọn ó kọ́ gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ ọwọ́ àti iṣẹ́ òòjọ́. Gẹ́gẹ́ bí ìgbàgbọ́ Yorùbá, wípé iṣẹ́ ni oògùn ìṣẹ́, wọ́n ma ń pọọ́n ní dandan fún ara wọn láti ní iṣẹ́ lọ́wọ́. Ọdẹ ṣíṣe tún jẹ́ iṣẹ́ ìdílé àwọn ẹbí kan tí wọ́n si ma ń jẹ́ orúkọ tí ó jọ mọ́ iṣẹ́ yí. Wọn a máa jẹ́ Ọdẹ́jìnmí,Ọdẹ́wálé, Ọdẹ́gbèmí àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ẹ̀wẹ̀, àwọn Ọdẹ náà tún ma ń ṣọ́de òru léte àti dáàbò bo ìlú, ẹ̀mí, àti dúkìá pátá. Lọ́pọ̀ ìgbà, àwọn ògbójú Ọdẹ ni wọ́n ma ń lọ sójú ogun láti dábò bo ìlú wọn.


title: Ọdẹ

text: Lára àwọn ọ̀nà tí iṣẹ́ Ọdẹ pin sí ni:


title: Omi Ọ̀sà

text: Omi Ọ̀sà tàbí Omi Iró jẹ́ omi alagba-lúgbú tí ó dúdú lójú tàbí ní ìrísí. Omi òsà jẹ́ omi tí ẹnìkan kò mọ ibi tí ó ti ṣàn tàbí ṣẹ̀ wá. Ko Kò fẹ́rẹ̀ síbi tí omi yí kò ṣán dé lórílẹ̀ àgbáyé. Oríṣiríṣi ẹja àti ẹran omi lò ń gbé nínú omi náà.


title: Paul Adefarasin

text: Paul Adefarasin ni a bi ojo karùnlelọgún Oṣu Kini Ọdun 1963 jẹ iranṣẹ Kristiẹni ati olukọ tẹlifisiọnu. Oun ni oludari House On The Rock Church. House on the Rock church je olugbalejo "The Experience" Orin ihinrere Paul Adefarasin ni abi ni 25 osu Kini Ọdun 1963 si Joseph Adefarasin. Adajọ ile-ẹjọ giga ti orilẹ-ede Naijiria lati ilu Ìjẹ̀bú ode, ati Hilda Adefarasin ti oje Olugbeja ẹtọ awọn obinrin lati ilu ẹ̀kọ́. Paul Adefarasin dàgbà ni Nigeria ati orile-ede Amẹrika


title: Paul Adefarasin

text: Adefarasin lọ si Ile-iwe St Saviour ni Ikoyi ati Ile-ẹkọ Igbobi niYaba, ni Èkó. Oka iwe ni unifasiti miami ibi tí ó gba Apon tí fàáji. O ṣe adaṣe ni Florida ṣaaju ki o to pada si orilẹ-ede Naijiria O kẹkọ ni International Bible Institute of London nibi ti o ti gba Iwe-ẹkọ kan ni Ile-iṣẹ Kristiẹni.


title: Paul Adefarasin

text: Adefarasin ti kọwe, iwe ti otiko ju 20 lo awọn iwe kekere Christian iwuri ati orisun iwuri fún ọpọlọpọ.distributors.


title: Paul Adefarasin

text: Ni Oṣu Keje 1995, Adefarasin fẹ Ifeanyi Adefarasin, ayaba ẹwa tẹlẹ. Won ni omo Meta


title: Odò ìṣàn Ikogòsì

text: Odò ìṣàn Ikogòsì jẹ́ ọgbà kan tí àwọn olùbẹ̀wò sí ibi ìgbafẹ́ ma ń lọ láti fúnra wọn ní ìsinmi àti ìgbafẹ́. Odò ìṣàn Ikogòsì yí wà ní ìlú Ẹ̀rìjiyàn ní ìpínlẹ̀ Èkìtì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Nínú ọgbà ìgbafẹ́ yí, ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu wípé omi Lílèọ́ wọ́rọ́ àti omi tútù ti pàdé tí wọn kò si díra wọn lọ́wọ́. Èyí mú kí ọ̀gọ̀ọ̀rọ̀ ènìyàn ó fẹ́ láti máa lọ gbàgànẹ́ níbi tí ó jẹ́ ayéẹ̀ mánigbàgbé.


title: Crawford University

text: Wọ́n dá ilé-ẹ̀kọ́ yí sílẹ̀ ní ọdún 2005, nípa sẹ̀ ọ̀gbẹ́ni Paul Akazue, tí ó jẹ́ adarí àti igbá kẹta nínú iṣẹ́ ìgbàgbọ́ ti Apostolic jákè ja do ilẹ̀ Adúláwọ̀ nígbà náà. Olùṣọ́ Paul Akazue ni Olùdásílẹ̀ àti Alákòóso pátá pátá akọ́kọ́ fún ilé-ẹ̀kọ́ náà ṣáájú kí ó to papò dà ní oṣù Karùún ọdún 2010.


title: Òjó Arówóṣafẹ́

text: Òjó Arówóṣafẹ́ tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Fádèyí Olóró (ni wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1957) jẹ́ ọmọ bíbí Ìgbàrà odò ní ìpínlẹ̀ Èkìtì lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Òjó Arówóṣafẹ́

text: Fádèyí Olóró bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ni St. Pauls Catholic Primary School, Ìgbàrà Odò, ní ìpínlẹ̀ Èkìtì. Ó tẹ̀ síwájú ní Timmy Agbale Grammar School, ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ayéjọ́un ṣùgbọ́n tí ó wà ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun báyìí. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà ṣíṣe ní ọdún 1977. Ìràwọ̀ rẹ̀ tàn nígbà tí ó kópa gẹ́gẹ́ bí Fádèyí Olóró nínú eré orí tẹlifíṣàn kan ní 1986 tí wọ́n pé àkọ́lé rẹ̀ ní Àrélù. Nínú eré yìí ni orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ Fádèyí Olóró tí jẹ jáde.


title: Ìjàyè

text: Ìjàyè jẹ́ ìlú kan tí ó lágbára pupọ̀ láàrín àwọn ìlú àti ilẹ̀ Ọba ní ilẹ̀ Yorùbá. Ìlú Ìjàyè wà ní ara àwọn ìlú tí àwọn ọmọ Yorùbá tí wọ́n ságun ní Ọ̀yọ́-Ilé sá sí nígbà tí ogun àwọn Fúlàní kó ìlú Ọ̀yọ́-Ilé ní ọdún 1836.Ẹni tí ó jẹ́ adarí àti alákòóso ìlú náà ni Ààrẹ Kúrunmí


title: Ọjà Oṣòdì

text: Ọjà Oṣòdì jẹ́ Ọjà tí ó wà ní apá kan ní ìlú Oṣòdì ní àárín ìgboro located in Oshodi, a suburb of Èkó, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọjà tí ó tobi gidi láàrín Èkó. Nígbà kan rí, ìjọba Ìpínlẹ̀ Èkó sọ wípé àwọn ìwà búburú oríṣiríṣi bí ìlọ́ni-lọ́wọ́ gbà, olè jíjà, àpò rírẹ́ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ìdí nìyí tí ìjọba fi gbé ìgbésíẹ̀ bí wọ́n ṣe da ọjà náà wó. ni ó sòódó sí inú ọjà náà wó.. Ìjọba tún ọjà náà kọ́ ní oṣù Kínni ọdún 2016.


title: Ọjà Jànkara

text: Ọjà Jànkara jẹ́ ọjà tí ó tóbi jùlọ ní ìpínlẹ̀ Èkó tí wọ́n ti ń ta oríṣríṣi ohun èlò bí aṣọ, Ìlẹ̀kẹ̀,ẹ̀gbà ọrùn, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Áńtàr Láníyan

text: Áńtàr Láníyan tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Òṣogbo ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Áńtàr Láníyan

text: Áńtàr Láníyan jẹ́ ọmọ Yorùbá pọ́nńbélé ti ilu Òṣogbo, Olú-ìlú ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ ni Baptist secondary school ní ìlú Èkó kó tó tẹ̀ síwájú ní ifáfitì, the University of Ìbàdàn , ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ níbi tí ó ti kàwé gboyè dìgírì nínú iṣẹ́ tíátà.


title: Áńtàr Láníyan

text: Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà lọ́dún 1981. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ní sinimá àgbéléwò tí ó ti kópa pàtàkì láti ìgbà náà. Gbajúmọ̀ lára àwọn sinimá-àgbéléwò náà ni, ṣàǹgó. Kódà, gẹ́gẹ́ bí olùdarí sinimá àgbéléwò, òun ló dárí sinimá tí wọ́n máa ń ṣe àfihàn rẹ̀ lórí ẹ̀rọ tẹlifíṣàn, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Super Story", tí gbajúmọ̀ olóòtú sinimá àgbéléwò, Wálé Adénúgà ṣe olóòtú fún lọ́dún 2000. Bákan náà òun ló dárí sinimá àgbéléwò, OH Father, OH Daughter" àti "This Life", gbogbo rẹ̀ lédè Gẹ̀ẹ́sì. Àìmọye sinimá àgbéléwò lédè Yorùbá ní Áńtàr Láníyan tí kópa gẹ́gẹ́ bí òṣèré àti Adarí-sinimá.


title: Racheal Onígà

text: Racheal Onígà (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ ketalelogun oṣù karùn-ún ọdún 1957) jẹ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin ọmọ bíbí ìlú Eku ní ìpínlẹ̀ Delta lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà . Bí ó ṣe gbajúmọ̀ nínú eré sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá, bẹ́ẹ̀ náà ló dáńtọ́ nínú sinimá àgbéléwò èdè Gẹ̀ẹ́sì.


title: Bọ́láńlé Nínálowó

text: Bọ́láńlé Nínálowó tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ní ó (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ keje oṣù karùn-ún ọdún 1980) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò àti onímọ̀ Ìsirò-owó ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ṣùgbọ́n tí ó ń gbé ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Bí ó ṣe ń ṣeré tíátà, bẹ́ẹ̀ náà ló jẹ́ akọrin.


title: Bọ́láńlé Nínálowó

text: A bí Nínálowó sí ìlú Ìkòròdú ni ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Kí óó dèrò ìlú-ọba ó kàwé àkóbẹ̀rẹ̀ àti sẹ̀kọ̀ndìrì rẹ̀ ní ìlú Èkó.


title: Bọ́láńlé Nínálowó

text: Gẹ́gẹ́ bí a ṣe sọ síwájú, Nínálowó jẹ́ onímọ̀ Ìsirò-owó, nítorí ìdí èyí, ó kọ́kọ́ ṣíṣe ni ilé-ìfowópamọ́ gẹ́gẹ́ bí Aṣèṣirò-owó (Accountant) fún ìgbà díẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà kí ó tó dára pọ̀ mọ́ ìṣe eré sinimá àgbéléwò ṣíṣe lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bákan náà, nígbà tí ó padà sí Nàìjíríà, ó tún bá ilé-ìfowópamọ́ Guaranty Trust Bank ṣíṣe kí ó tó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà. Nínálowó kò fi bẹ́ẹ̀ rọ́wọ́ mú nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò gẹ́gẹ́ bí olóòtú, ṣùgbọ́n lọ́dún 2014, ní ó ṣẹ̀ṣẹ̀ wá di gbajúmọ̀ nídìí ìṣe sinimá àgbéléwò.


title: Zeb Éjiró

text: Zeb Éjiró jẹ́ gbajúgbajà olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí Ìsókó ní ìpínlẹ̀ Delta lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ẹbí rẹ̀ ni gbajúgbajà olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò tí wọ́n ń pè ní Chico Ejiro Lọ́dún 2005, Zeb gba àmìn ẹ̀yẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà Order of the Federal Republic pẹ̀lú gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò Lérè Pàímọ́ fún akitiyan wọn fún ìdàgbàsókè sinimá àgbéléwò lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà .


title: Lérè Pàímọ́

text: Lérè Pàímọ́, OFR (tí wọ́n bí ní oṣù kọkànlá ọdún 1939) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ògbómọ̀ṣọ́, ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Lizzy Àńjọọ́rìn

text: Lizzy Àńjọọ́rìn tí orúkọ rẹ̀ gangan ń jẹ́ Elizabeth Ìbùkúnolúwa Àńjọọ́rìn (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrin oṣù kẹrin) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìjọba ìbílẹ̀ Àgbádárìgì ni ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Lizzy jẹ́ oníṣòwò bákan náà.


title: Lizzy Àńjọọ́rìn

text: Lẹ́yìn tí ó di òṣèré sinimá àgbéléwò, ó ti ṣe olóòtú sinimá àgbéléwò mẹ́fà fúnra rẹ̀. Àwọn sinimá-àgbéléwò náà ni


title: Lizzy Àńjọọ́rìn

text: Bákan náà, ó ti kópa nínú sinimá àgbéléwò kan bii;


title: Ẹ̀gbà Ọrùn

text: Ẹ̀gbà Ọrùn jẹ́ ohun tí àwọn ènìyàn ọkùnrin àti obìnrin lń lòbláti fi ṣe ọ̀ṣọ́ ara. Àwọn ènìyàn sábà ma ń lòó níbi àwọn ayẹyẹ bíb: ayẹyẹ, ẹ̀sìn, or ìsìnkú, ìkómọ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ó tún wà fún ṣíse àdáyanrí tàbí ìyàtọ̀ láàrín olówó àti tálíkà láàrín àwùjọ. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn ẹ̀gbà ọrùn wọ̀nyí ni wọ́n fi ohun èlò oníyebíye ṣe.  Papòọ̀ nínú àwọn ẹ̀gbà ọrùn yí ni wọ́n ma ń ṣe pẹ̀lú ìlẹ̀kẹ̀ yálà iyùn sẹ̀gi, tàbí àko àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àwọn ẹ̀gbà ọrùn míràn ni wọ́n di góólù, ìdẹ, bàbà àti àwọn òkúta oníyebíye mìíràn ṣe.


title: Kamaru Usman

text: Kamaru Usman (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlá oṣù karùn-ún ọdún 1987) jẹ́ gbajúmọ̀ Ajẹ̀ṣẹ́-gídígbò (mixed martial artist) ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Amẹ́ríkà tí ó ń jẹ̀ṣẹ́ ònígídígbò jẹun lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà.


title: Kamaru Usman

text: Kàmárù ti díje lọ́pọ̀ ìgbà nínú ìdíje ìjà-ẹ̀ṣẹ́ ònígídígbò tí Ultimate Fighting Championship (UFC). Kódà, òun ni olùborí nínú ìdíje ìjà ẹ̀ṣẹ́-onígídígbò tí ìdíje ókànlélógún. Títí di ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù Kejìlá ọdún 2019, Kamaru Usman ni ó wà nípò kẹjọ nínú ìmúsípò àwọn ajẹ̀ṣẹ́ onígídígbò lágbàáyé.


title: Kamaru Usman

text: Ọmọ bíbí ìlú Auchi ní ìpínlẹ̀ Edo lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni Kamaru Usman. Ajagun-fẹ̀yìntì ni bàbá rẹ̀. Àwọn òbí rẹ̀ mú un lọ sí òkè-òkun, lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà nígbà tí ó wà lọ́mọ ọdún mẹ́jọ. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní nìjàkadì ní ilé ìwé gírámà ti Bowie High School ní Ìlú Arlington, ní ìpínlẹ̀ Texas lorílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Nítorí pé òyìnbó akọ́ni-mọ̀ọ́njà kò lè pe orúkọ rẹ̀ gan dá geere, ló bá kúkú sọ Kamaru Usman ní "Marthy", èyí sìn ní orúkọ tí wọ́n ń pè é nígbà náà. Ní àkókò yìí, ọ̀pọ̀ àṣeyọrí ní Usman ṣe kí ó tó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní kọ́lẹ́ẹ̀jì. Jon Jones wà lára àwọn tí Usman bá jàjàkadì kí ó tó lọ sí kọ́lẹ́ẹ̀jì. Ní kọ́lẹ́ẹ̀jì, Usman díje ìjàkadì ní ilu Iowa ní William Penn University fún ọdún kan gbáko, ìgbà náà ló tó pegedé láti ṣojú orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà nínú ìdíje NAIA fún ti ọdún 2007. Lẹ́yìn èyí, ó kúrò ní kọ́lẹ́ẹ̀jì náà lọ sí University of Nebraska ní Karney (UNK), ó sìn ràn wọ́n lọ́wọ́ láti gba àmìn-ẹ̀yẹ àkókò lọ́dú 2008. Fún odidi ọdún mẹta gbáko, Usman ni ó gbà àmìn-ẹ̀yẹ ti NCAA Division II All-American


title: Ayẹyẹ Ìsìnkú

text: Ayẹyẹ Ìsìnkú jẹ́ ọ̀nà ìṣe ẹ̀yẹ, ètùtù tàbí ìṣípà ẹni tí ó di olóògbé (kú). Yorùbá gbàgbọ́ wípé ikú kìí ṣe òpin ìrìn-àjò ẹ̀dá bí kò ṣe ìrín-àjò kúrò ní ipò alààyè sí ipò àìrí, àti wípé ikú jẹ́ ìtẹ̀síwájú nínú ìṣẹ̀mí lásán àmọ́ ní àyè ọ̀tọ̀.


title: Ayẹyẹ Ìsìnkú

text: Yorùbá bọ̀ wọ́n ní: "Orúkọ rere, ó sàn ju Wúrà Òun Fàdákà lọ". Gẹ́gẹ́ bí àṣamọ̀ yí ti wi, àwọn Yorùbá kúndùn láti ṣètọ́jú orúkọ kí wọ́n si dáàbòbò orúkọ náà kí ó ma bàjẹ́. Àwọn ọmọ àti ọmọmọ pẹ̀lú ẹbí Òun ojúlùmọ̀ lò ma ń ṣàjọyọ̀ lórí ìṣẹ̀mí ayé gidi tí Òkú lò ṣáájú kí ó tó tẹ́rí gbaṣọ. Àjọyọ̀ yí kìí ṣe láti ṣe yègèdè tàbí yẹ̀yẹ́ ẹni wọn tó lọ, bí kò ṣe láti ṣàfihàn ohun rere àti orúkọ rere tí Òkú fi sílẹ̀ẹ̀ lọ. Pàá pàá jùlọ, láti fi àsìkò ikẹ́dùn òun ayẹyẹ so gbogbo mọ̀lẹ́bí òkú papọ̀ kí wọ́n le wà ní ìṣọ̀kan nínú ìṣe wọn gbogbo. Ayẹyẹ ìsìnkú ti bẹ̀rẹ̀ láti ọjọ́ tí òkú bá ti kú. Àwọn mọ̀lẹ́bí yóò ma dín àkàrà, dín mọ́sà fún àwọn tí wón bá wá bá wọn kẹ́dùn ẹni wọn tó lọ láti àárọ̀ tí tí di ìrọ̀lẹ́. Èyí ma ń wáyé lọ́pọ̀ ìgbà fún ọjọ́ mẹ́ta tàbí méje. Èyí dúró fún sàráà (Sacrifice) fún òkú wọn. Mímú ọjọ́ ìṣàjọyọ̀ ìsìnkú ma ń dá lè bí ẹbí kọ̀ọ̀kan bá ṣe fẹnu kò sí. Púpọ̀ nínú ẹbí ni wọ́n sábà ma ń yan isán tàbí ìtàdógún láàyò lọ́pọ̀ ìgbà fún ayẹyẹ àṣekágbá ìsìnkú láyé àtijọ́. Ṣùgbọ́n láyé òde òní, àwọn ẹbí òkú sábà ma ń fi ọjọ́ gbọọrọ tàbí ọdún sílẹ̀ẹ̀ ṣáájú kí wọ́n tó ṣe àṣekágbá òkú wọn. Ìdí èyí ni láti lérò, àti láti wá ohun tí wọn yóò fi bọ́ àwọn èrò tó bá wá síbi ayẹyẹ náà. Ẹ̀wẹ̀, ṣíṣayẹyẹ yí kò ní ṣe kò ní ṣe pẹ̀lú ẹ̀sin, ó kan jẹ́ wípé ẹ̀sìn kọ̀ọ̀kan ni ó ní ìgbésẹ̀ àti ìlànà tí wọ́n ń tọ̀ lórí irú ayẹyẹ bẹ́ẹ̀ ni. Àmọ́ nínú gbogbo ẹ̀sìn tó gbajúmọ̀ nílẹ̀ Nàìjíríà tí a mọ̀, gbogbo wọn ni wọ́n ń ṣe òkú. Oríṣiríṣi ọ̀nà si ni àwọn ẹ̀yà tókù náà ma ń gbà ṣe ìsìnkú wọn. Ó kan jẹ́ wípé ti ẹ̀yà Yorùbá ń ìka ni a gbé yẹ̀wọ̀ lásán ni.  Lára àwọn ohun tí wọ́n fi ń ṣayẹyẹ ìsìnkú ni: Óuńjẹ àti ohun mímu oríṣiríṣi tí ẹnu ń jẹ. Pípeléré tí yóò kọrin , lùlù fijó dá wọn lára ya. Gbàgàn ìgbalejò àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Ayẹyẹ Ìsìnkú

text: = Oríṣiríṣi Òkú Sínsi Ní Ilè Yorùbá =


title: Aisha Buhari

text: Aisha Buhari (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kejì ọdún 1971)) jẹ́ Obìnrin Àkọ́kọ́ Lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Ìyàwó Ààrẹ Muhammadu Buhari , Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó wà lórí àléfà lọ́wọ́́lọ́wọ́. Ààrẹ Buhari gbàpò lọ́wọ́ Ààrẹ-àná, Goodluck Jonathan lọ́dún 2015, bẹ́ẹ̀ náà ó tún borí Igbákejì Ààrẹ àná nígbà ìṣèjọba Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ , Atiku Abubakar nínú ìdìbò tó wáyé lọ́dún 2019 fún sáà Elékejì. Áìshà jẹ́ aṣerunlóge, aṣaralóge àti oǹkọ̀wé.


title: Aisha Buhari

text: Wọ́n Áìshà bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kejì ọdún 19711 ní ìpínlẹ̀ Adámáwá, lápá àríwá orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ àgbà Alhaji Muhammadu Ribadu ní mínísítà ààbò àkókò fún orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ẹ̀rọ ní bàbá Áìshà Buhari, Màmá rẹ̀ sìn jẹ́ ẹbí Ankali, gbajúgbajà àgbẹ̀ tí gbogbo ènìyàn mọ̀. Áìshà Bùhárí kàwé àkóbẹ̀rẹ̀ àti gírámà ní ìpínlẹ̀ Adamawa. Lọ́jọ́ kejì, oṣù Kejìlá ọdún 1989, Áìshà fẹ́ Ààrẹ Muhammadu Buhari lọ́kọ, ẹni tí ó ti bímọ márùn-ún pẹ̀lú àkọ́fẹ́ ìyàwó rẹ̀, Safinatu Yusuf. Áìshà àti Ààrẹ Muhammadu Buhari bímọ márùn-ún àti ọmọ ọmọ kan ṣoṣo fún ara wọn.


title: Àkàrà

text: Àkàrà jẹ́ óńjẹ abínibí ìbílẹ̀ ilẹ̀ Yorùbá àti púpọ̀ nínú ilẹ̀ Adúláwọ̀.


title: Àkàrà

text: Àkàrà wà nínú àrà tí wọ́n ma ń fi ẹ̀wà dá. Wọ́n ma ń rẹ ẹ̀wà sínú omi, fún bii ọgbọ̀n ìṣẹ́jú tàbí wákàtí kan kí ó lè rọ̀. Lẹ́yìn èyí, wọn yóò fi ata, àlùbọ́sà, edé àti àwọn nkan mìíràn tí ó bá wù wá si kí wọ́n tó lọ̀ọ́ kúná. Lẹ́yìn tí wọ́n bá lọ̀ọ́ tán, wọn yóò gbé epo tàbí òróró kaná tí wọn yóò sì ma dá ẹ̀wà náà sínú epo yí kí ó lè dín.


title: Àkàrà

text: Wọ́nnlè jẹ àkàrà lásán, wọ́n lè fi jẹ̀kọ, jẹ búrẹ́dì, mùkọ, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Dọlápọ̀ Oṣínbàjò

text: Dọlápọ̀ Oṣínbàjò (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù keje ọdún 1967 jẹ́ ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti ìyàwó igbákejì Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Ọ̀jọ̀gbọ́n Yẹmí Òsínbàjò. Dọlápọ̀ jẹ́ ọmọọmọ gbajúgbajà òṣèlú àti olórí-òṣèlú àná àwọn ẹ̀yà àwọn Yorùbá, olóògbé Ọbáfẹ́mi Awolọ́wọ̀.


title: Dọlápọ̀ Oṣínbàjò

text: Bẹ́ẹ̀ gẹ́lẹ́ bí ọkọ rẹ̀, Dọlápọ̀ jẹ́ amọ̀fin. Ó kàwé gboyè gẹ́gẹ́ bí amọ̀fin tí wọ́n fún un ìwé ẹ̀rí amọ̀fin lọ́dún 1990. Ọdún 1989 ní ó fẹ́ Igbákejì Ààrẹ, Yẹmí Òsínbàjò lọ́kọ. Yàtọ̀ sí iṣẹ́ amọ̀fin, Dọlápọ̀ Òsínbàjò jẹ́ oǹkọ̀wé, òun ni oǹkọ̀wé ìwé kan lédè Gẹ̀ẹ́sì tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "They Call Me Mama!"


title: Ẹgbẹ́ òṣèlú

text: Ẹgbẹ́ òṣèlú jẹ́ ẹgbẹ́ tí àwọn òṣèlú tí ìmọ̀, òye àti èròǹgbà jọra dá sílẹ̀ láti díje dupò òṣèlú ní orílẹ̀ èdè tí wọ́n bá lẹ́tọ̀ọ́ rẹ̀ lábẹ́ òfin. Ìfojúsùn gbogbo ẹgbẹ́ òṣèlú ni láti jẹ àwọn ipò òṣèlú tí ó bá ṣí sílẹ̀ lórílẹ̀ èdè wọn.


title: Ẹgbẹ́ òṣèlú

text: Gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ ti Independent National Electoral Commission|INEC, àpapọ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú tó wà ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà jẹ́ ókànléláàdọ́rùn-ún (91).


title: Àtòjọ ohun mímu afúnilókun (Energy drinks)

text: Ohun mímu afúnilókun ohun mímu tí wọ́n pèsè láti ara àwọn èròjà oríṣiríṣi. Àwọn Ohun mímu afúnilókun yí lè jẹ́ coffee, ẹlẹ́rìndòdò bí Coca-Cola, Mountain Dew,  Pepsi àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


text: Àwọn ìtọ́kasí


title: Àyìnlá Ọmọwúrà

text: Àyìnlá Ọmọwúrà jẹ́ gbajú gbajà olórin Àpàlà, ọmọ bíbí ìlú Abẹ́òkúta tí wọ́n bí ní ọdún 1933, sí ìdílé ọ̀gbẹ́ni Yesufu Gbogbolowo ní ìpínlẹ̀ Ògùn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àyìnlá kú ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Karùún, ọdún 1980 ní déédé ọmọ ọdún Mọ́kànlélọ́gbọ̀n (31), látàrí aáwọ̀ ránpẹ́ tó wáyé láàrín òun àti ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀, tí tọ̀hún si ṣe bẹ́ẹ̀ fọ́ ife ìmumi aláwo mọ lórí tí ó si gbà bẹ̀ ja sè tún àjànte.


title: Jùmọ̀kẹ́ Ọdẹ́tọ́lá

text: Ọlájùmọ̀lẹ́ Ọdẹ́tọ́lá (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹwàá) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà lédè Gẹ̀ẹ́sì, ṣùgbọ́n ní kété tó dára pọ̀ mọ́ tí èdè Yorùbá ní ìràwọ̀ rẹ̀ tàn.


title: Jùmọ̀kẹ́ Ọdẹ́tọ́lá

text: Jùmọ̀kẹ́ kàwé gírámà rẹ̀ ní Abẹ́òkúta Grammar School. Ó kàwé gboyè dìgírì rẹ̀ ní ifáfitì tí Ajayi Crowther University, níbi tí ó ti gbà ìwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ ìfitétí àti ìbánisọ̀rọ̀ nípa lílo ẹ̀rọ ìgbàlódé, kọ̀m̀pútà, lẹ́yìn èyí, ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Federal University of Agriculture, Abẹ́òkúta, níbi tí ó ti kàwé gboyè dìgírì kejì nínú ìmọ̀ ìjìnlè kọ̀m̀pútà.


title: Ẹgbẹ́ Awakọ̀ ojú pópó (NURTW)

text: Ẹgbẹ́ Awakọ̀ ojú pópó (NURTW) jẹ́ àgbáríjọ ẹgbẹ́ gbogbo ọlọ́kọ̀-èrò tó dá dúró lábẹ́ ẹgbẹ́ Oníṣe ọwọ́ nilẹ̀ Nàìjíríà. Ẹgbẹ́ yí wà fún láti mú ìṣọ̀kan àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàrín àwọn ọlọ́kọ̀-èrò ojú pópó, gẹ́gẹ́ bí àlàkalẹ̀ inú òfin wọn.  Ẹgbẹ́ yí ní àwọn adarí tí wọ́n jẹ́ ti àpapọ̀, bẹ́ẹ̀ sì ni wọ́n ní ẹsẹ̀ kùkú (ìpínlẹ̀ sí ìpínlẹ̀). Ààrẹ àti adarí wọn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni Alhaji Tajudeen Baruwa,nígbà tí wọ́n ní àwọn adarí ní ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan. Ẹni tí ó jẹ́ adarí ti ìpínlẹ̀ Èkó jẹ́ Musiliu Ayinde Akinsanya tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí MC Oluomo. Ṣíṣàkóso ẹgbẹ́ yí ni Akọ̀wé àgbà àpapọ̀ ẹgbẹ́ yí ma ń ṣàtìlẹyìn tí ó sì ń gbẹnusọ láàrín àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àti Ìgbìmọ̀ ẹgbẹ́ kí ètò ìṣèjọba tó lọ́ọ̀rìn ó lè wà láàrín wọn.


title: Ẹgbẹ́ Awakọ̀ ojú pópó (NURTW)

text: Ẹgbẹ́ yí ma ń pawó wọlẹ́ sínú àpò ẹgbẹ́ wọn látara ọrẹ àtinúwá ọmọ ẹgbẹ́, nípa gb yiiiiiii gbígba owó ìgbà ní-wọlé ọmọ ẹ̀gbẹ́ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Owó tí wọ́n bá pa nínú ẹgbẹ́ ni wọ́n fi ń ṣe ètò ìróni lágbára, ìlanilọ́yẹ̀ lórí ètò abo ojú-pópó àti ọ̀nà ìbá olùbárà dòwò pọ̀. Lára pàtàkì ojúṣe ẹgbẹ́ ni kí wọ́n dáàbòbò ẹ̀tọ́ ọmọ ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan níbí kíbi. Wọ́n mọ ẹgbẹ́ awakọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà mọ́ jàgídí jàgan nítorí ìjẹ gàba àti àwọn Àkàní mìíràn bíi:  jẹgúdú jẹrá, ìlọ́nilọ́wọ́ gbà, àti ojú ìsájú. Gbogbo ìwọ̀nyí ni ẹni tí ó jẹ́ oníròyìn ọmọ ilẹ̀ American-British Louis Theroux ṣàfihàn rẹ̀ nínú 2010 documentary film.


title: National Agency for Food And Drug Administration And Control (NAFDAC)

text: National Agency for Food and Drug Administration and Control (NAFDAC) jẹ́ àjọ tí ó ń rí sí ìṣàkóso ipò Oògùn, óńjẹ ìbílẹ̀ àti tókè Òkun, ohun èlò ìṣaralóge (costmetics), ohun èlò Ilé-ìwòsàn, omi àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àjọ Nafdac yí wà lábẹ́ àṣẹ àti àkóso Federal Ministry of Health ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Ọ̀jọ́

text: Ìjọba Ìbílẹ̀ Ọjàọ́ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìjọba ìbílẹ̀ tí lórúkọ jùlọ ní ìpínlẹ̀ Èkó, tí ó wà nínú ìlú Ọ̀jọ́ ní ìpínlẹ̀ Èkó, ibẹ̀ sì ni Fásitì ìpínlẹ̀ Èkó wà.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Ọ̀jọ́

text: Ìlú Ọ̀jọ́ wà ní apá ìwọ̀ Oòrùn ìpínlẹ̀ Èkó, ní òpópónà márosẹ̀ tí ó lọ sí ìlú Àgbádárìgì. Ìlú Ọ̀Jljọ́ jẹ́ ibùgbé fún tonílé tàlejò, tí ọjà oríṣiríṣi bi ọjà Gbogbo-gbò Alábà, Alábà Ràgó, ọjà Ìpàtẹ Okòwò Ìpínlẹ̀ Èkó tẹ́lẹ̀, ọjà Ìyànà-Ìbá àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ sì gúnwà síbẹ̀


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Ọ̀jọ́

text: Ìtàn àtẹnudẹ́nu fi hàn wípé Èṣùgbèmí, ìyàwó rẹ̀ Erelú àti Olúwo Òṣú tí wọ́n wá láti Ilé-Ifẹ̀ láti dá ìlú tí wọn yóò ma pè ní Ìlúfẹ̀ ni wọ́n tẹ ìlú Ọ̀jọ́. Èṣùgbèmí tí ó jẹ́ Ọdẹ ni gbèrò láti ta ìlúfẹ̀ t í ó di Ọ̀jọ́ lónìí ni ó rí agbègbè irà ni ó sọ fún Olúwo rẹ̀ Òṣú tí eyan náà sì gbéfá janlẹ̀ ní Ìkémọ tí ó di Àfin ti Ọlọ́jọ̀ọ́ lónìí.  Ìtẹ̀síwájú àti ìdàgbàsókè ìlú yí ni ó mú kí p7pọ̀ nínú àwọn ènìyàn Àwórì, àwọn ènìyàn Ìdó àti Ìdúmọ̀tà tí ó tẹ ìlú Irewe Osólú dó wá tí wọ́n sì ń bá wọn gbé pọ̀.


title: Folúkẹ́ Dárámọ́lá

text: Folúkẹ́ Dárámọ́lá jẹ́ gbajúgbajà òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kejì (15th February) ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bí Folúkẹ́ tí ń fakọyọ nínú sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá, bẹ́ẹ̀ náà ló dáńgájíá nínú tí èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ní sinimá àgbéléwò tí ó ti kópa tí ó sìn pegedé.


title: Ronke Ojo

text: Ronke Ojo tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù keje ọdún 1974 (July 17, 1974)tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Rónkẹ́ Òṣòdì-Òkè jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.Bákan náà, Rónkẹ́ jẹ́ akọrin


title: Ronke Ojo

text: Rónkẹ́ jẹ́ ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Oǹdó, ṣùgbọ́n ìpínlẹ̀ Èkó, ní ìlú Òwòròǹṣòkí ni ó ti ṣe kékeré dàgbà.


title: Mercy Johnson

text: Mercy Johnson Okojie tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 1984 (28th August 1984)jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Sinimá àgbéléwò èdè Gẹ̀ẹ́sì àti Ìgboò ni Mercy Johnson máa ń kópa tí ó sìn gbajúmọ̀ nínú wọn. Mercy Johnson-Okogie jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Okene ní ìpínlẹ̀ Kogi, ṣùgbọ́n Èkó ni wọ́n bíi sí, jagunjagun orí omi ni bàbá rẹ̀, Ọ̀gbẹ́ni Daniel Johnson, orúkọ ìyá ni Elizabeth Johnson. Mercy bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ni ìlú Calabar ní ìpínlẹ̀ Cross River. Ó tún kàwé ni ìpínlẹ̀ Èkó bákà náà nígbà tí ìṣe gbé àwọn òbí rẹ̀ wà sí Èkó. Bẹ́ẹ̀ náà ló kàwé ni Port Harcourt, ní ìpínlẹ̀ Rivers.


title: Kanayo O. Kanayo

text: Anayo Modestus Onyekwere (tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Kanayo O. Kanayo, ní wọ́n bí ní Ọjọ́ kìíní oṣù kẹta ọdún 1962 (March 1, 1962) ni ìlú Mbaise, ní Ìpínlẹ̀ Imo,lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà jẹ́ gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Gbajúmọ̀ rẹ̀ lágbo òṣèré tíátà pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ tí ó fi gba àmìn ẹ̀yẹ Academy Award òṣèré sinimá àgbéléwò olú-ẹ̀dá-ìtàn tí ó dára jù lọ lọ́dún 2006.


title: Kanayo O. Kanayo

text: Ọdún 1992, Kanayo bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún nínú eré kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Living in Bondage". Kanayo has starred in over 100 films. Ní báyìí, ó jẹ́ aṣojú àjọ àgbáyé, United Nations ó sìn tún gbà àmìn ẹ̀yẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, MFR.


title: Ṣẹ́gun Ògúngbè

text: Ṣẹ́gun Àkànní Ògúngbè tí wọ́n bí ní ọgbọ̀n ọjọ́, kẹta jẹ́ gbajúmọ̀ oṣèré, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Akin Ògúngbè

text: Akin Ògúngbè tí wọ́n bí ní ọdún 1934 tí ó sì kú ní oṣù kọkànlá ọdún 2012 jẹ́ òṣèré orí ìtàgé, adarí eré orí ìtàgé àti agbéréjáde. Ọmọ rẹ̀ ni gbajúgbajà òṣèré, olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ṣẹ́gun Ògúngbè


title: Akin Ògúngbè

text: A bí ní ọdún 1934 ní ìlú Abẹ́òkúta tí ó jẹ́ olú ìlú ìpínlè Ògùn ní apá gúúsù ìwọ̀-oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó sì kú ní oṣù Kejìlá ọdún 2012. Ó ń gbé ní ọ̀dọ̀ ìyá ìyá rẹ̀ níbi tí ó ti ń kọ́ iṣẹ́ télọ̀. "A terrible life" ni eré orí ìtàgé àkọ́kọ́ rẹ̀ tí orúkọ rẹ̀ nínú eré náà ni "bàbá ìbejì" Ó ti jẹ́ akópa, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò rẹpẹtẹ bí i ìrèké oníbùdó àti 50-50, ní ọdún 1990 tí òṣèré apanilẹ́rìn-ín Bọ́lájí Amúṣan-án kópa nínú rẹ̀.


title: Edirne

text: Edirne je ilu ni orile-ede Turki.


title: Matthew Aṣímọlówó

text: Matthew Ashimolowo ti Abi ni Odun 1952 osu keta. Oje olusho aguntan ati oludari kingsway international Christian.


title: Matthew Aṣímọlówó

text: Igbesi aye ara ẹni


title: Matthew Aṣímọlówó

text: Ashimolowo yipada si Kristiẹniti lati inu Islam ni ọmọ ọdun 20 lẹhin iku baba rẹ ṣaaju ki o forukọsilẹ pẹlu ile-iwe Bibeli.. Forbes ifoju idiyele iye apapọ Ashimolowo ni o wa laarin $ 6-10 milionu.


title: Matthew Aṣímọlówó

text: Awọn akọọlẹ lododun KICC jẹrisi pe o gba owo-ori lododun ti £ 100,000 ṣugbọn ọpọlọpọ awọn ohun-ini rẹ wa lati tita ti iwe-akọọlẹ Kristiẹni ati awọn akọọlẹ lati ile-iṣẹ media rẹ, Matthew Ashimolowo media £100,000 Awọn aiṣedeede ti owo


title: Matthew Aṣímọlówó

text: a ṣe iwadii igbimọ ifẹ-ọfẹ rẹ.Ijabọ naa pari pe iwa aiṣedede to dara ati aiṣedeede wa ni iṣakoso ti ifẹ. Ni ipele kutukutu ninu iwadii naa, o gbero pe awọn ohun-ini oore naa wa ninu ewu, ati pe o yọ iṣakoso kuro ninu awọn olutọju ti o wa tẹlẹ ati ati iṣakoso kuro ninu awọn olusẹto ti o wa tẹlẹ ki o fi si ọwọ awọn ile-iṣẹ ti ita ominira (iṣiro ati iṣe adaṣe itọju ijumọsọrọ KPMG), ẹniti o ṣe ilana awọn ọran alaanu.


title: Matthew Aṣímọlówó

text: Iroyin na rii pe:


title: Bọ́lájí Amúṣàn-án

text: Bọ́lájí Amúṣàn-án tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Mr. Látìn tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹwàá ọdún 1966 (October 15th, 1966) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré aláwàdà àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí Yorùbá ti ìlú Gbọ̀ngán ni Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà .


title: Bọ́lájí Amúṣàn-án

text: Ìlú kan tí ó ń jẹ́ Gbọ̀ngán ni wọ́n bí ní Bọ́lájí Amúṣàn-án sí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹwàá ọdún 1966. Gbọ̀ngán jẹ́ olú-ìlú Ìjọba ìbílẹ̀ Ayédáadé ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó fẹ́ Ìyàwó rẹ̀ Rónkẹ́ Amúṣàn-án lọ́dún 1999 wọ́n bímọ méjì fún ara wọn. MR. Látìn bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún 1988, lọ́dún 1992 ni ó kópa pàtàkì nínú eré kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "50 50". Àgbà òṣèré sinimá àgbéléwò àti Akin Ògúngbè ni ó kọ sinimá náà. Lọ́dún 1989 ló dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré sinimá àgbéléwò tí wọ́n ń pè ní ANTP.  Láti ìgbà náà, Bọ́lájí Amúṣàn-án tí kópa nínú àìmọye sinimá àgbéléwò lédè Yorùbá. Ipa aláwàdà ni ó sáàbà máa ń kó jùlọ. Òun ní Alága àti olùdásílẹ̀ ilé iṣẹ́ Mr. Latin TV àti Mr. Latin Foundation.


title: Mọ́sà

text: Mọ́sà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn omi lẹgbẹ óńjẹ ìbílẹ̀ ní ilẹ̀ Nàìjíríà.  Ní pàtó, jíjẹ ni mọ́sà wà fún. Àmọ́,àwọn ènìyàn ma ń lòó fún sàráà ṣíṣe fún àwọn Òkú ọ̀run, nípa fífún àwọn atẹ́wọ́ gbọrẹ. Wọ́n tún ma ń lo òun àti Àkàrà láti fi ṣọdún Egúngún.  Wọ́n ma ń jẹ mọ́sà pẹ̀lú Ṣúgà, Ẹ̀wà àti onírúurú ohun mímu gbogbo tí ó bá wuni.


title: Fèrèsé

text: Fèrèsé jẹ́ ọ̀kan lára ẹ̀yà Ilé tí ó ma ń wà ní àárín ògiri méjì ilé. Ósì tún lè jẹ́ gíláàsì tí a fi sí ara ọkọ̀ láti lè jẹ́ kí òye, ohùn, tàbí afẹ́rẹ́ ó wọlé.  Láyé àtijọ́, ọ̀pọ̀ àwọn fèrèsé ló ma ń jẹ́ Pákó tí a figi ṣe, pàá pàá jùlọ ilé tí àwọn aláìní ma ń gbé ni wọ́n ma ń fi páànù àlòkù ṣe fèrèsé tàbí lẹ̀kùn. Ṣùgbọ́n láyé òde òní, àwọn gíláàsì tí ó ń dán gbinrin ni wón ma ń lò láti fi ṣe fèrèsé.  Fèrèsé wù lò láti jẹ́ kí afẹ́fẹ́ ó wọlé yálà nígbà oru, ó sì yan ma ń jẹ́ kí a sa fún òtútù lásìkò òjò, ọyẹ́, àti ọgìnìntì


title: Rótìmí Akérédolú

text: Olúwarótìmí Ọdúnayọ̀ Akérédolú, SAN, or Rótìmí Akérédolú, ní wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélógún oṣù keje ọdún 1956 (21st July 1956) jẹ́ òṣèlú, agbẹjọ́rọ̀ àti Gómìnà ìpínlẹ̀ Oǹdó lọ́wọ́lọ́wọ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà , Ó jẹ́ amòfin-àgbà SAN tí ó ti joyè alága àwọn amọ̀fin Nigerian Bar Association lọ́dún 2008. Kí ó tó di Gómìnà ìpínlẹ̀ Oǹdó, ó jẹ́ ọ̀kan lára olùdásílẹ̀ ilé iṣẹ́ amọ̀fin, Olujinmi & Akeredolu, a Law Firm he co-founded with Chief Akin Olujinmi, a former Attorney General and Minister for Justice in Nigeria. Ó gbapò ìṣèjọba ìpínlẹ̀ Oǹdó lọ́wọ́ Gómìnà-àná ti ìpínlẹ̀ náà, Olúṣẹ́gun Mimiko


title: Julius Àràbà

text: Julius O. Àràbà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olórin tí ó di orin Jùjú mú tí wọ́n sì gbajúmọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní àsìkò tirẹ̀. Òun ati àwọn bí Àkànbí Wright, Victor Ọláìyá jọ jẹ́ olórin jùjú lásìkò náà. Nínú iṣẹ́ orin rẹ̀, ó ṣalábàápàdé Àkànbí Wright tí ó ràn an lọ́wọ́ nípa ìmọ̀ràn àti ìtọ́ni lórí iṣẹ́ tí ó yàn láàyò. Ẹ̀wẹ̀, Àràbà jẹ́ ẹni tí ó kọ́ ògbóntagì olórin Jùjú Fatai Rolling Dollar níṣẹ́ orin jùjú kíkọ.


title: B S Hùndéyín

text: B S Hùndéyín tí wọ́n bí ní oṣù kẹta ọdún 1934 jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèlú àti olùkọ́ ọmọ bíbí Ògù láti ìlú Badagry ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Nígbà ayé rẹ̀, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́, olùkọ́-àgbà, kọmiṣọ́nnà ní ìpínlẹ̀ Èkó àti àgbà òṣèlú.


title: Bọ̀dé Ṣówandé

text: Bọ̀dé Ṣówandé ni a bí ní ọjọ́Kejì oṣù Karùún, ọdún 1948 (2-05-1948), jẹ́ Ònkọ̀wé, Eléré oníṣe àti ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Ó jẹ́ olùkọ iwe nípa ọmọnìyàn àti ìṣesí àwùjọ. Ó jẹ́ ònkọ̀wé tí ó ma ń lo àwọn ọgbọ́n àtinúdá tí a ṣe lọ́jọ̀ pẹ̀lú àṣà àti ìṣe ilẹ̀ Yorùbá. Ṣówandé wà lára ọ̀wọ́ ìpele ìran àwọn ònkọ̀wé Kejì nílẹ̀ Nàìjíríà, tí wọ́n ma ń kẹ́fin sí ètò ìṣèlú, bí a ṣe lè dara pọ̀ àti lòó fún ìgbéga ìṣẹ̀mí ìlú àti ènìyàn gbogbo nínú àpilẹ̀kọ wọn gbogbo. Lára àwọn ikọ̀ rẹ̀ ni: Zulu Ṣófọlá, Fẹ́mi Osofisan àti Festus Iyayi.Bọ̀dé Ṣówandé fi ìtàkùn website rẹ̀ tíó pè ní Tarot lọ́ọ́lẹ̀ ní Ọjàọ́ Karùún ọdún 2010. Tarot With Prayers òun lò sì tún ni  Òun lò ni "Odu Themes", àti "Bọ̀dé Ṣówandé Theatre Academy", tí ó jẹ́ àyè ìkọ́ni fún àwọn òṣèré.


title: Bọ̀dé Ṣówandé

text: Ó fẹ́yàwó, ó sì bímọ.


title: Ọ̀jọ̀gbọ́n Ṣiyan Oyèwẹ̀sọ̀

text: Ó jáde láti Ilé ẹ̀kọ́ Míràn pẹ̀lú àmì tó peregedé jùlọ ní ọdún 1987. Ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìtàn láti ọdún 1978 sí 1982, ní Ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ tí ó sì jáde pẹ̀lú ìpele gíga jùlọ ẹlẹ́kejì (Second Class Upper). Ó sì kẹ́kọ̀ọ́ gboyè M.A àti Ph.D tí ó sọọ́ di Ọ̀mọ̀wé nínú ìmọ Intellectual History ní Ilé-ẹ̀kọ́ kan náà.  Ṣiyan Oyeweso dara pọ̀ mọ́ Fásitì ìlú Èkó gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ọ́ ní ọdún 1985 tí ó sì tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ òun ìwádí tí tí ó fi gba oyè Ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ìmọ ní ọdún 2004.


title: Ọ̀jọ̀gbọ́n Ṣiyan Oyèwẹ̀sọ̀

text: Si yan ti gba ọpọ̀lọpọ̀ àmì ẹ̀yẹ ìdáni lọ́lá ní ilẹ̀ Nàìjíríà àti òkè òkun.


title: Ọ̀mọ̀wé Shafi Lawal

text: Ọ̀mọ̀wé Ṣháfì Lawal tí a mọ̀ sí Ṣ.L Edu ni a bí ní ọdún 1911 tí ó sì kú ní ọdún 2002 jẹ́ oníṣòwò ìlúmọ̀ọ́ká àti ajàfẹ́tọ̀ọ́agbègbè ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà kan rí. Ó wá láti ìlú Ẹ̀pẹ́ ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Òun ni olùdásílẹ̀ ètò-ìṣúná ajàfẹ́tọ̀ọ́agbègbè ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà èyí tí kìí ṣe tí ìjọba tí ó sì máa ń rí sí àwọn iṣẹ́ jíjàfẹ́tọ̀ọ́agbègbè. A bí Ọ̀mọ̀wé Edu ní ìlú Ẹ̀pẹ́ sínú ìdílé olórogún ti Láwàní Edu àti Raliatu tí í ṣe ìyá rẹ̀. Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ láti ilée-kéú kí ó tó di pé wọ́n mu lọ sí ilé-ìwé Mùsùlùmí alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti ìjọba ní ìlú Ẹ̀pẹ́. Ó parí ní ọdún 1927 ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ olùkọ́ ní ilé-ìwé náà.


title: Shafi Edu

text: Olóyè Shafi Lawal Edu (1911–2002), tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí S.L. Edu,ni ó jẹ́ òṣùpá lágbo àwọn Ó lò kò wó àdàni ní ilẹ̀ Nàìjíríà, àti conservationist ọmọ bíbí ìlú Ẹ̀pẹ́, ní ìpínlẹ̀ Èkó. Òun ni ó dá Conservation Fund ilẹ̀ Nàìjíríà sílẹ̀ tí ó jẹ́ àjọ tí ó jẹ́ ti aládáni. Wọ́n bí Eru ní ìlú Ẹ̀pẹ́ sínú ẹbí ọ̀gbẹ́ni Lawani Edu; ẹni tí ó jẹ́ aláya púpọ̀ nígbà tí Iya rẹ̀ Raliatu jẹ́ ọmọ adarí kan nínú ẹ̀sìn Islam.  Ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ láti Ilé Kéwú, ṣáájú kí ó tó wọ Ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Government Muslim ní ìlú Ẹ̀pẹ́. Ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ọdún 1927, tí ó sì padà ṣe ṣẹ́ olùkọ́ ní Ilé-ẹ̀kọ́ tí ó ti jáde.


title: Bíńtà Ayọ̀ Mọ́gàjí

text: Bíńtà Ayọ̀ Mọ́gàjí ni wọ́n bí ní ọdún 1964 jẹ́ gbajúgbajà òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ sinimá àgbéléwò, Shaibu Husseini ṣe sọ, Bíńtà Ayọ̀ Mọ́gàjí tí kópa nínú sinimá àgbéléwò, eré-ìtàgé, àti eré àṣà fihàn orí tẹlifíṣàn tó ti tó ẹgbẹ̀rin (800).


title: Bíńtà Ayọ̀ Mọ́gàjí

text: Wọ́n bí Born Bíńtà Ayọ̀ Mọ́gàjí Lọ́dún 1964. Ó jẹ́ ọmọ bíbí Agbo ni ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bàbá jẹ́ Àlùfáà Mùsùlùmí, ìyá rẹ̀ sì jẹ́ olùkọ́ àgbà. Ayọ́ fẹ́ gbábọ́ọ̀lù-fẹ̀yìntì àti eléré ìdárayá, Victor Ayọ̀délé Odùlẹ́yẹ. kí ó tó lọ́kọ, òun àti gbajúmọ̀ òṣèré mìíràn, Jíbọ́lá Dábọ̀ ń ṣeré ìfẹ́ tí wọ́n sìn bímọ kan fún ara wọn.


title: Baṣọ̀run Gáà (Olóyè Ìlú Ọ̀yọ́)

text: Baṣọ̀run Gáà jẹ́ olóyè alágbára ìlú Ọ̀yọ́ láyé àtijó. Nígbà ayé rẹ̀, Gáà burú débi pé Aláàfin Ọ̀yọ́, tí ó jẹ́ Ọ̀ba aládé bẹ̀rù rẹ̀. Òun ni Ònkọ̀wé Adébáyọ̀ Fàlétí kọ nípa rẹ̀ nínú ìwé eré-oníṣe tí ó pe àkọ́lé rẹ̀ ní Baṣọ̀run Gáà lọ́dún 1972. Níbi tí Baṣọ̀run Gáà burú dé Òwe Yorùbá kan jẹmọ, òwe náà lọ báyìí; "bó o láyà, ko ṣèkà, bó o bá rí ikú Gáà, kò ṣòótọ́", Yorùbá máa ń fi òwe yìí kìlọ̀ àtunbọ̀tán ìwà ìkà.


title: Baṣọ̀run Gáà (Olóyè Ìlú Ọ̀yọ́)

text: Gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ kan ni BBC, ìtàn  fi ye wa pe, Basọrun Gaa ni olori igbimọ Ọyọmesi, eyi to dabi Olootu ijọba laye ode oni, lẹyin Alaafin, tii se oriade ilu Ọyọ́, Basọrun Gaa lo tun ku. Ko si sẹni to le e sọ pe ti Basọrun Gaa ko jẹ eeyan gidi, wọn yoo fi jẹ oye Basọrun, to jẹ olori igbimọ lọbalọba fun Alaafin, tii se Ọyọmesi. Ni bayii, o wa yẹ ka mọ itan igbe aye akọni yii ati ipa to ko ni ilu rẹ, boya rere ni abi buburu. Basọrun Gaa ni olori ogun Ọyọ ile ati gbajumọ ilu ni saa onka ẹgbẹrun ọdun kẹtadinlogun si ikejidnlogun, 17th/18th century Basọrun Gaa se gudugudu meje ati ya a ya mẹfa lati rii daju pe Ọyọ ile akọkọ di ilu nla, o lagbara, to si fẹ de ọpọ ilu ati orilẹ-ede lode oni Lọdun 1750 ni Alaafin Labisi yan Gaa gẹgẹ bii Basọrun, olootu ijọba ati olori igbimọ lọbalọba ẹlẹni meje fun Alaafin nilu Ọyọ ile, ti agbara si n pa Gaa bi ọti Ilu Ọyọ ile roju, o tuba, o tusẹ lasiko ti Basọrun Gaa joye, ti Ọyọ si maa n gba isakọlẹ lati ọpọ ilu àmọ́nà to wa labẹ rẹ Tọmọde-tagba nilu Ọyọ lo n bẹru, ti wọn si n bọwọ fun Basọrun Gaa, tori pe o ni oogun abẹnu gọngọ, ti asẹ rẹ si mulẹ ni aarin ilu ju Alaafin Labisi to yan an sipo lọ Itan sọ pe Basọrun Gaa ni oogun pupọ, to si maa n parada di ẹranko to ba wu u, to fi mọ Ẹkun, Kiniun, Igala, Ọya ati bẹẹ bẹẹ lọ Ni kete ti Gaa di Basọrun ni Ọyọ ile lo pa meji ninu awọn ọrẹ imulẹ Alaafin Labisi, eyi to dun ọba naa de egungun, to si gba ẹmi ara rẹ lọdun 1750 naa Alaafin Awọnbioju lo jẹ Alaafin lẹyin Labisi, sugbọn niwọn igba toun naa kọ lati gba itọni lọdọ Basọrun Gaa, aadoje ọjọ pere lo lo lori itẹ ti Gaa fi ni ki wọn yẹju rẹ Alaafin Agboluaje to jẹ lẹyin Awọnbioju tiẹ ri ijọba se n tiẹ, tori o n gbọrọ si Basọrun Gaa lẹnu, sugbọn ọwọ Basọrun Gaa naa ni ẹmi rẹ papa bọ si Alaafin Majẹogbe tiẹ lo dun kan soso pere lori itẹ, ki Basọrun Gaa to ran sọrun ọsan gangan Lọdun 1774 ni Alaafin Abiọdun gori itẹ, to si n wọna bi yoo se rẹyin Basọrun Gaa, ko lee roju se aye, sugbọn Gaa pa ọmọbinrin Alaafin Abiọdun, Agbọrin, nigba to nilo ẹranko Agbọnrin, to si ni orukọ wọn jọra Ọrọ naa dun Abiọdun to bẹẹ, to si beere fun atilẹyin Onikoyi, ati aarẹ Ọna Kakanfo to jẹ nigba naa, Ọyalabi lati ilu Ajasẹ ipo, ki wọn lee tete rẹyin Basọrun Gaa Alaafin Abọdun kọkọ yọ ibẹru Gaa kuro lọkan awọn araalu, to si jẹ ki ibinu rẹ maa ru jade ni inu wọn, titi ti Basọrun Gaa fi rọ lapa, rọ lẹsẹ Lọdun 1774, ẹgbẹlẹgbẹ awọn eeyan Ọyọ ile ya bo agboole Basọrun Gaa, ti wọn si wọ ọ lọ si ọja Akẹsan, ki wọn to sun un nina gburugburu, bẹẹ ni wọn pa a tọmọtọmọ, wọn jẹ ile Gaa run patapata Sugbọn ori ko akọbi rẹ, Ojo Aburumaku yọ ninu wahala yii, to si sa lọ si ilẹ Ibariba, eyi to fopin si aye fami lete ki n tutọ ti Basọrun Gaa ati idile rẹ n jẹ Idi ree ti awọn eeyan se maa n pa asamọ pe ‘Bo laya ko sika, to ba ri iku Gaa, ko sootọ’ Sugbọn iku Basọrun Gaa se akoba nla fun ijọba Ọyọ akọkọ, tori lẹyin iku Gaa ni ẹdinku ba bi awọn ọmọ ogun rẹ ti dangajia si ati agbara ilu naa, tawọn ilu kan si n sa kuro labẹ rẹ, titi ti Ọyọ ile akọkọ fi tu lọdun 1836.


title: Ìṣasùn

text: Ìṣasùn jẹ́ ìkòkò tí wọ́n fi ń se ọbẹ̀ láyé àtijó láwùjọ Yorùbá. Ó yàtọ̀ sí àwọn ìkòkò tí wọ́n fi ń se àgbò. Ẹnu Ìṣasùn máa ń fẹ̀ dáradára ju ìkòkò lásán lọ, ó sìn máa ń ní ìdérí. Kìí fi bẹ́ẹ̀ tóbi púpọ̀.


title: Músílíù Ìṣọ̀lá

text: "'Músílíù Hárúnà-Ìṣọ̀lá" jẹ́ gbajúmọ̀ olórin Àpàlà. Ó jẹ́ ọmọ bíbí Akọrin Àpàlà tí ó ti di olóògbé, Hárúnà Ìṣọ̀lá. Gbajúmọ̀ rẹ̀ gbòde kan nígbà tí ó ṣe àtúnkọ orin bàbá rẹ̀ kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Sóyòyò" lọ́dún 2004.


title: Olamide

text: Ọlámídé Adédèjì tí a bí ní ọjọ́ Kéẹ̀dógún oṣù Kẹta,ọdún 1989 (15-3-1989), ní agbègbè Bàrígà ní Ìpínlẹ̀ Èkó tí ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Ọlámidé Badoo tàbí BaddoSneh, jẹ́ gbajú gbajà olórin hip-hop, ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Ó jẹ́ olórin hip-hop tí ó ń akọrin pẹ̀lú àmúlù-ma la èdè Yorùbá àti èdè Gẹ̀ẹ́sì.


title: Olamide

text: Ọlámidé gbé orin tí akọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ ' Ẹni Dúró' jáde lábẹ́ Ilé-iṣẹ́ agbórin jáde Coded Tunes lábẹ́ àkóso ID Cabasa. Orin náà ló gbe Ọlámidé sí ipò gíga láàrín àwọn olórin Hip-hop lóríẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Dèbórà Adébọ́lá Fáṣọyin

text: Dèbórà Adébọ́lá Fáṣọyin ni wọ́n bí ní ìlú Ọ̀yọ́ ní ọdún 1944, sí ìdílé Pa Afọlábí. Ó jẹ́ ọ̀kánlàwọ́n ọmọ obìnrin àti àbíkẹ́yìn ọmọ nínú ẹbí náà.  Dèbórà bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ láti inú ìjọ Micheal Anglican Church gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ akọrin ìjọ, ó dara pọ̀ mọ́ ìjọ C.A.C ní ọdún 1961 lẹ́yìn tí ó ṣègbeyàwó pẹ̀lú ọkọ rẹ̀ tí ó jẹ́ ọmọ ìjọ C.A.C, tí ó sì mú iṣẹ́ orin kíkọ lọ́kùnkúndùn.  Sisí Olúwaṣọyin (bí ó ti fẹ́ kí wọ́n ma pèé) ni ó jẹ́ adarí ẹgbẹ́ akọrin obìnrin rere nínú ìjọ Christ Apostolic Church, ní ìlú Ìbàdàn ní ọdún 1970, àmọ́ ó di gbajú gbajà akọrin ní ọdún 1980 lẹ́yìn tíó ṣe àwo rẹ̀ tó gbe jáde Ọdún ń lọ sópin.


title: Dèbórà Adébọ́lá Fáṣọyin

text: Dèbórà Fáṣọyin ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú ọ̀gbẹ́ni Fáṣọyin tí ó jẹ́ ọmọ ìjọ C.A.C.


title: Dèbórà Adébọ́lá Fáṣọyin

text: Ó bí ọmọ mẹ́rin, ó sì ní ọmọmọ pẹ̀lú.


title: Orin ọdún ń lọ sópin

text: Orin Ọdún ń lọ sópin ni orin tí ẹgbẹ́ akọrin Obìnrin rere ti ìjọ C.A.C gbé jáde lábẹ́ ìdarí Dèbórà Adébọ́lá Fáṣọyin lọ́dun 1979. Orin 'ọdún ń lọ sópin' yí jẹ́ orin tí wọ́n fi èdè Yorùbá gbé jáde, tí ó sì rìnlẹ̀ gidigidi. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn lò ma ń lo orin yí gẹ́gẹ́ bí orin àdúrà láti fi ṣe ìpalẹ̀mọ́ fún ọdún tuntun.


title: Orin ọdún ń lọ sópin

text: Àwọn akópa nínú orin yí nígbà náà jẹ́ Mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n (35), tí wọ́n sì ti dín kù sí Méjìlá (12) látàrí bí ikú ṣe ń mú wọn lẹ́yọ kọ̀ọ̀kàn.


title: Ọjà Pàṣípàrọ̀

text: Ọjà Pàṣípàrọ̀ jẹ́ ètò ṣíṣe pàṣípàrọ̀ ohun-ìní tàbí iṣẹ́ láàárín ènìyàn méjì láyé àtijó nígbà tí wọn kò ì tíì ṣẹ̀dá owó fún káràkátà ṣíṣe. Bí àpẹẹrẹ, ẹni tí ó bá ní ìṣù ṣùgbọ́n tí ó nílò gaàrí yóò wá ẹlòmíràn tí ó ní gaàrí tí ó sìn nílò iṣu láti ṣe pàṣípàrọ̀ pẹ̀lú rẹ̀. Ọjà Pàṣípàrọ̀ jẹ́ ọ̀nà tí wọ́n ń gbà ṣe káràkátà láyé àtijó láìlo owó.


title: Ajé

text: Ajé jẹ́ òrìṣà tí Yorùbá gbàgbọ́ pé ó ṣẹ̀dá owó. Ajé jẹ́ orúkọ mìíràn tí Yorùbá máa ń pe owó. Láwùjọ Yorùbá, wọn a máa pe "owó" ní "ajé". Owó Ẹyọ ní Àrokò tí ó dúró gẹ́gẹ́ bí "Owó" tàbí "Ajé" láwùjọ Yorùbá. . Nílẹ̀ Yorùbá, wọ́n máa ń bọ Ajé gẹ́gẹ́ bí òrìṣà àkúnlẹ̀bọ.


title: Ajé

text: Ajé Káàárọ̀


title: Àrokò

text: Àrokò jẹ́ ìlànà bí a ṣe ń fi nǹkan ṣe ìfidípò ọ̀rọ̀ ẹnu láti bá ènìyàn sọ̀rọ̀ láyé àtijọ́. Àrokò jẹ́ ọ̀nà tí àwọn alágbára, Ọba tàbí àwọn olóyè ń gbà ṣe ìbánisọ̀rọ̀ sí ara wọn láìlo ọ̀rọ̀ ẹnu. Ènìyàn lásán náà lè pàrokò ránṣẹ́ sí ẹlòmíràn, tàbí kí wọ́n fi pa àlè lé nǹkan.


title: Àrokò

text: Àrokò Pípa Ní Ayẹ́ Àtíjó


title: Àrokò

text: Àrokò pípa jẹ́ ònà ti Yorùbá maa n gbà se ìkìlò tàbí ránsẹ́ sí ẹlòmíràn láyẹ́ àtíjó. Àrokò máà nje mò isé, ẹ̀sìn tàbí ẹgbẹ́ tí àwọn ènìyàn nse. Òtító tàbí ìgboràn se Pàtàkì nínú àrokò pípa. Ìdí ni yi tio fi je wípẹ́ pé ẹnikéni tía bá fi àrokò rán gbọdọ̀ jẹ́ ẹni tí o fetí si òfin àti olótító ènìyàn.


title: Àrokò

text: Àwọn àrokò kan wa ti o máà n wa lójú kan, àwọn àrokò wònyí ní a npe ni àte, irú àwọn àrokò bayi wa láti se ìkìlò ewu.


title: Àrokò

text: Lááyé àtíjó, orísirísi àwọn ènìyàn lo máà n pàrokò ránsẹ́. Die lára wón ni:- Ode, Babaláwo, awo, ògbóni, jagunjagun, àgbẹ̀, àti bee lo.


title: Àrokò

text: Àwọn Ohun Tó Se Pàtàkì Ti A Ba Pa ÀrokòẸni Tí O Pa Àrokò: Ẹni tí o pa àrokò gbọdọ̀ jẹ́ ẹni tí o mò irú ẹ̀rọ̀njà tí o tó fún irú àrokò ti o fẹ́ pa. Ẹni náà gbọdọ̀ jẹ ẹni tó gbangba sùn lóyé.


title: Àrokò

text: Ẹni Tí A Fi Àrokò Ran: Ẹni tí a fi àrokò náà ran gbọdọ̀ jẹ ẹni tí o se fi ọkàn tán tí ki se màdàrù ẹ̀nìyàn rárá.


title: Àrokò

text: Ẹni Ti A Àrokò Ránsẹ́ si: Ẹni náà gbọdọ̀ mò ìtumò àrokò tí wón pa fún sùgbón tí ẹni náà ko ba mò irú àrokò tí o pa fún o gbọdọ̀ lo ba àwọn àgbà láti so ìtumò àrokò náà fún.Ọlátúnjí,O (1986);Àrokò.Ìbàdàn,Vintage Publishers.


title: Pákò

text: Pákò tàbí Orín jẹ́ egbò igi, tàbí ẹ̀ka igi tí a gé, tí a jẹ láti fi ṣe ìmọ́ tótó ẹnu, fe eyín tí ó ti ń kẹ̀ ṣe tàbí fi bá kòkòrò ẹnu wọ̀yá ìjà. Pa ko ni ó ní àwọn ànfàní wọ̀nyí:


Pákò


title: Kànga

text: Kànga jẹ́ ihò jíjìn kan tí a gbẹ́ sínú ilẹ̀ léte àti rí omi ilẹ̀ bu jáde fún Ìwúlò àti ìṣẹ̀mí ọmọnìyàn àti ẹranko.  Kànga ni ihò nla tí a fi búlọ́ọ́kù àti sìmẹ́ntì mọ yíká ihò tí a gbẹ́ náà. Lọ́pọ̀ ìgbà ni wọ́n ma ń fi ìfami tí a so okùn mọ́ nídìí fa omi jáde láti inú kànga náà..


title: Afeez Ẹniọlá

text: Afeez Ẹniọlá tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìlélógún oṣù kejì jẹ́ òṣeré, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Afeez Ẹniọlá

text: Wọ́n bí Afeez Ẹniọlá lọ́jọ́ kejìlélógún oṣù kejì (22nd February) ní ìlú ṣómólú ni ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ìpínlẹ̀ Èkó náà ló ti kàwé. Gbajúmọ̀ òṣèré tíátà ni, ó fẹ́ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Esther Kálèjayé tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ọmọ jọ yíbò. Afeez dara pọ̀ mọ́ àwọn eléré tíátà fún ìgbà pípẹ́ pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ òṣèrébìnrin kan tí ó ń jẹ́ Bọ́sẹ̀ Olúbọ̀. Lẹ́yìn náà, Afeez tí kópa nínú sinimá àgbéléwò tí ó ti ju ọgọ́rùn-ún lọ


title: Moji Afolayan

text: Moji Afolayan tí wọ́n bí ní Ọjọ́ karùn-ún oṣù kejì ọdún 1969 (February 5, 1969) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí Yorùbá láti ìlú Ìbàdàn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Mojí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ bíbí olóògbé òní-sinimá àgbéléwò Adeyemi Afolayan tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ade Love nígbà ayé rẹ̀. Moji Afolayan fẹ́ gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò, Razaq Olayiwola tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Òjòpagogo.


title: Razaq Olayiwola

text: Razaq Olayiwola tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Òjòpagogo jẹ́ Gbajúmọ̀ òṣèré ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni ọkọ gbajúgbajà òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò, Mojí Afọláyan.


title: Wòlíì Àgbà

text: Wòlíì Àgbà (tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ Ayọ̀ Ajéwọlé) jẹ́ òṣèré apanilẹ́rìn-ín àti olórin. Wọ́n bi ní ogúnjọ́ oṣù kọkànlá ní ìlú Ìbàdàn, ibẹ̀ ni ó sì ti ṣe ìgbà èwe rẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́.


title: Wòlíì Àgbà

text: Ijeda ní ìlú Ìjẹ̀sà ti Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ni ó ti wá, àmọ́ ìlú Ìbàdàn ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ni ó dàgbà sí. Ìlú Ìbàdàn yìí náà ni ó ti lọ ilé-ìwé alákòóbẹ̀rẹ̀ àti onípele kejì. Ó tẹ̀ síwájú láti lọ ilẹ́-ẹ̀kọ́ gíga, Leed City University ní ìlú Ìbàdàn ni ó ti gboyè nínú Economics.  Ní ọdún 2002 ni arákùnrin yìí bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe eré apanilẹ́rìn-ín, nígbà náà kò tíì sí ẹ̀rọ ayárabíàṣá. Eré orí ìtàgé tí ẹ̀gbọ́n rẹ̀ Fẹ́mi Ajéwọlé ṣe tí a mọ̀ sí Alfa Sule ni ó sọ wòlíì àgbà di ìlúmọ̀ọ́ká. Wọ́n sì jọ máa ń ṣe eré orí ìtàgé lóríṣirísi bí i ó ti gan pa, Orúkọ ńlá, Amos 3:3,Alfa Sule àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.  Nígbà tí ẹ̀rọ ayárabíàṣá dé, wòlíì àgbà bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe àwọn eré apanilẹ́rìn-ín pẹ̀lú Délé sórí Instagram And Facebook. Èyí sì mú kí òkìkí rẹ̀ kàn si. Ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré tí ó sì jẹ́ àwọn ẹ̀dá ìtàn bí í Pastor Johnson, ọmọ Ìbàdàn, bàbá Ìjọ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Park Ji-hyo

text: Park Ji-hyo je olorin omo orile-ede Kòréà Gúúsù.


title: Adéníyì Johnson

text: Adéníyì Johnson tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógbọ̀n oṣù kejì ọdún 1978 (27th February 1978) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó ti ju ogún ọdún lọ tí ó ti ń ṣeré tíátà, ṣùgbọ́n ìràwọ̀ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí ní tàn nígbà tí ó kópa nínú eré orí tẹlifíṣàn kan tí àkọ́lé "Tinsel". Gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, Tóyìn Àìmàkhù ni ìyàwó àkọ́fẹ̀ Adéníyì Johnson, ṣùgbọ́n kò pẹ́ tí ìgbéyàwó wọn foríṣánpọ́n.


title: Orin Ọdún Yìí A Tura

text: Ọdún Yìí A Tura jẹ́ orin àwọn Ẹlẹ́sìn ọmọ lẹ́yìn Jésù tí gbajúgbajà akọrin ìgbàgbọ́, Ajíyìnrere àti olùdarí ẹgbẹ́ Obìnrin Rere tí ìjọ C.A.C. tí ìlú Ìbàdàn, Dèbórà Adébọ́lá Fáṣọyin kọ fún ìgbà pípẹ́, ṣùgbọ́n tí àwo rẹ̀ jáde lọ́dún 2012.


title: Igi Agía

text: Igi Méèlegbàgbé Agía tàbí Igi Méèlegbàgbé Agíya jẹ́ igi kan tí àwọn òyìnbó aláwọ̀ funfun tí kọ́kọ́ wàásù Ìyìnrere ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lábẹ́ rẹ̀ ní ìlú Àgbádárìgì lọ́jọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1842. Àgbádárìgì jẹ́ ìlú Ògù ní Ìpínlẹ̀ Èkó, orúkọ tí wọ́n sìn ń pe Igi Agía lédè Ògù ní Àsísọẹ Tín. Igi yìí gúnwà sí ẹ̀bá Ilé-ìlú Àgbádárìgì (Badagry Townhall).


title: Igi Agía

text: Pàtàkì igi yìí ni wípé, lábẹ́ rẹ̀ ni àwọn Òyìnbó Ajíyìnrere Thomas Birch Freeman àti Henry Townsend tí kọ́kọ́ wàásù Ìyìnrere lọ́jọ́ lọ́jọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1842, igi yìí wá ní ibùdó rẹ̀ fún odidi ọ̀ọ́dúnrún ọdún kí ìjì ńlá kan tó wó o lulẹ̀ ní ogúnjọ́ oṣù kẹfà ọdún 1959t.


title: Ọ̀pá Ọ̀rànmíyàn

text: Ọ̀pá Ọ̀rànmíyàn jẹ́ Ọ̀pá àṣẹ àti agbára tí Ọ̀rànmíyàn ń lò lójú ogun àti gẹ́gẹ́ bí ọba ìlú Ilé-Ifẹ̀ nígbà ayé rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ìtàn àtẹnudẹ́nu, Ọ̀rànmíyàn jẹ́ Ọba alágbára Ilé-Ifẹ́. Títí di òní yìí, Ọ̀pá Ọ̀rànmíyàn wà lára àwọn nǹkan ìṣèm̀báyé tí àwọn arìnrìn-àjò afẹ́ máa ń lọ wò ní Ilé-Ifẹ̀.


title: Àkúdàáyà

text: Àkúdàáyà gẹ́gẹ́ bí ìgbàgbọ́ Yorùbá ni ìṣípòpadà òkú ènìyàn sí àlàyè ènìyàn ní àgbègbè tí wọ́n kò mọ̀ ọ́n tàbí lọ́dọ̀ ẹni tí ó ti mọ̀ pé irú ẹni bẹ́ẹ̀ tí kú.


title: Àkúdàáyà

text: Yorùbá ní ìgbàgbọ́ pé Àkúdàáyà wà. Wọ́n gbàgbọ́ pé ẹni tí ó bá kú láìtọ́jọ́ tàbí, yálà wọ́n pa á tàbí ó kúkú nípa ìjàm̀bá máa ń ní àǹfààní lọ́dọ̀ Elédùmarè láti ṣípò padà sí àlàyè, ṣùgbọ́n sí àgbègbè mìíràn tí wọ́n kò ní mọ̀ pé òkú ní. Lọ́jọ́kọ́jọ́ tí ẹni tí ó bá mọ̀ ón bá rí I, ọjọ́ náà ni yóò pòórá kúrò níbi náà. Ìgbàgbọ́ Yorùbá ni pé irú ẹni bẹ́ẹ̀ lè tún gbé ayé kí ó sì ṣe gbogbo nǹkan tí ènìyàn ń ṣe, pàápàá jùlọ àyànmọ́ rẹ̀ tí kò ì tí ì múṣẹ kí ó tó kú.


title: Shade Omoniyi

text: Shade Omoniyi (bi Folashade Omoniyi; 16 April 1971), to dara mọ nipa rẹ Lepa Shandy, ni a oṣere ere Yorùbá ti a se apejuwe nipasẹ awọn iniwe iroyin bi ""a oniwosan" "ati" "ọkan ninu awọn aṣáájú ere Yorùbá ." "Shade" jẹ ohun kikọ ti o dun ni fiimu kan pẹlu akọle kanna.


title: Èkùrọ́

text: jẹ́ kúrú inú ẹyìn ọ̀pẹ tí ó ṣe jẹ nígbà tí àgbà fọ ésan ara rẹ̀ kúrò. Ohun èlò tí ó wúlò púpọ̀ méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lò wà nínú rẹ̀. Nínú èso ẹyìn, nígbà tí a bá bo tàbí fọ pupa ara rẹ̀ kúrò ni a tó lè rí epo pupa tí a fi ń sebẹ̀. Nígbà tí a lè rí òróró nínú èkùrọ́ tí ó wà nínú ésan tí a fọ epo kúrò lára rẹ̀. Ẹ̀wẹ̀, nínú èkùrọ́ yí ni wọ́n ti ń yọ Òróró, àdí àgbọn àti àdí ṣoṣo.  Lẹ́yìn tí a bá ti yọ epo kúrò lára ẹyìn, a lè fi iya ara rẹ̀ dáná.


title: Coke

text: Coke tí a tún máa ń pè ní Coca-Cola jẹ́ nǹkan mímu ẹlẹ́rìndòdò tí tí ó wà káàkiri ọ̀pọ̀ orílẹ̀ èdè, tí wọ́n fi ń pòhùngbẹ tí ilé-iṣẹ́ Coca-Cola Bottling Company ń ṣe lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Arákùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ John Stith Pemberton ni ó ṣẹ̀dá Coke ní sẹ̀ńtúrì ọkàn dínlógún (19th Century), tí ó sìn tà á fún oníṣòwò kan nígbà náà tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Asa Griggs Candler, tí ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ àti ìrànlọ́wọ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí atajà jẹ́ kí Coke gbajúmọ̀ káàkiri gbogbo àgbáyé.