title: Itunu Hotonu

text: Ìtunu jẹ obìnrin àkọ́kọ́ tí ó má darapọ̀ mọ́ National Defence Academy ni abuja ni odun 1985 òun sì akẹ́kọ̀ọ́ to tayọ julọ láàárín àwọn ẹ lẹgbẹ rẹ. Ìtùnú ni obìnrin àkọ́kọ́ tí ó ó má ṣe olùkọ́ ni Armed Forces Command and Staff College ni Jaji. Ní ọdún 2012, ó ń kọ àwọn obìnrin ológun ni orílẹ̀ èdè Libera. Ní oṣù Kejìlá, wọn fi ṣe alábòójútó egbe orí omi ni Nàìjíríà, èyí ló fi jẹ ki o jẹ obìnrin àkọ́kọ́ ni ilé Áfríkà tí ó má de ipò náà.


title: Margaret Oguntala

text: Margaret Oguntala tí orúkọ inagi rẹ jẹ Erelu jẹ́ enginia àti olùdarí fún Bamsat Nigeria Limited. Òun ti se igbá kejì adarí fún Nigerian Society of Engineers (NSE), olukede fún Association of Professional Bodies of Nigeria. Ó ti ṣe alága fún Nigeria Society of Engineers ni ẹ̀yà tí Ikeja.


title: Margaret Oguntala

text: Ó gboyè gẹ́gẹ́ bí enginia òní kẹ́míkà ni odun 1986. She joined Nigerian Society of Engineers in 1995. Ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ Nigeria Society of Engineers ni ọdún 1995. Òun ni adarí fún Bamsat Nigeria Limited. Ó di igbá kejì adarí fún Nigerian Society of Engineers ni ọjọ́ kẹje oṣù kọkànlá ọdún 2014.. Ní ọjọ́ kẹẹ̀dògùn oṣù kẹsàn-án ọdún 2017, ní wọn fi sì inú Nigeria's Construction Industry Hall of Fame. Ní ọdún 2014, Margaret ṣe asojú fún NSE ni Sierra Leone, tí ó sì sọ̀rọ̀ nípa kókó ìwúlò lílo àwọn ẹ̀yán tí ó tọ ni ilé iṣẹ́. Ó sọ ọ̀rọ̀ nípa ti àìtó òun èlò amáyéderùn ṣe ń dekun igagbasoke orile èdè Nàìjíríà ni Àkúré níbi ètò tí àwọn NSE gbé kalẹ. Ó wá láàrin àwọn tí ó ṣe ifowosi àwọn ilé ẹ̀kọ́ gíga ni ọdún 2018. Ó gbà ẹ̀bùn idanimo pàtàkì láti ọ̀dọ̀ Nigeria Society of Engineers tí ẹ̀yà Ikeja ni odun 2017.


title: Lola Masha

text: Lola Masha jẹ́ adarí fún OLX àti olórí òwò fún Google ni Nàìjíríà. Òun ni oludasile ilé iṣẹ́ Babban Gona Farmers Service Limited.


title: Lola Masha

text: Lola gboyè enginia láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Virginia. Ó gbà PhD nínú ẹ̀kọ́ enginia láti ọwọ́ UC Berkeley College of Engineering.


title: Lola Masha

text: Masha ni olùdarí fún OLX ni Nàìjíríà. Ó ṣe asoju fún OLX láti gba ẹ̀bùn "Classified Advert Website of the year" láti ọwọ́ Beacon ICT. Ó dara pọ̀ mọ́ OLX ni ọdún 2014. Ó ṣiṣẹ́ fún McKinsey & Company ni ọdún 2007 gẹ́gẹ́ bíi onímọ̀ràn. Ó si ṣé gẹ́gẹ́ bíi olórí ìdàgbàsókè òwò fún Google fún ọdún mẹ́rin. Ní ayẹyẹ ọdún karùn-ún tí OLX, Lola gba ìjọba ni ìyànjú pé kí wọ́n ṣe àwọn ọ̀nà idánimọ̀ tí ó péye fún àwọn ọmọ Nàìjíríà. Lola wá láàrin àwọn oludasile Ilé iṣẹ́ Babban Gona Farmers Service Limited.


title: Aisha Augie-Kuta

text: Aisha Augie-Kuta (ti a bi ni ọjọ kẹrinla oṣu kẹrin ọdun 1980) jẹ oluyaworan ati oṣere fiimu ti orilẹ-ede Naijiria ti o da ni Ilu Abuja . Arabinrin naa ni Hausa lati ijoba ibile Argungu ni ariwa Nigeria. O gba ẹbun naa fun Oluṣọọda Ẹlẹda ti ọdun ni ọdun 2011 The Future Awards .  . Augie-kuta ni Onimọnran Pataki ti isiyi (Ọgbọn Awọn ibaraẹnisọrọ oni nọmba) si Minisita fun Iṣuna-owo ati Eto Ilu. Ṣaaju si eyi o jẹ Oluranlọwọ pataki pataki fun Gomina ti Ipinle Kebbi, Nigeria lori Media Titun. Augie-Kuta ṣe itọsọna ọpọlọpọ awọn ipilẹ idagbasoke fun agbawi ti ọdọ ati ifiagbara fun awọn obinrin kaakiri Nigeria.


title: Aisha Augie-Kuta

text: A bi Aisha Adamu Augie ni Zaria, Ipinle Kaduna, Nigeria, Augie-Kuta jẹ ọmọbinrin oloogbe Senator Adamu Baba Augie (oloselu / olugbohunsafefe), ati Onidajọ Amina Augie (JSC). Augie-Kuta bere si ni nifẹ si fọtoyiya nigbati baba rẹ fun u ni kamẹra ni ọdọ.


title: Aisha Augie-Kuta

text: Augie-Kuta gba oye oye ni Mass Communication lati Ile- ẹkọ giga Ahmadu Bello, Zaria ati pe o n kawe fun MSc ni Media ati ibaraẹnisọrọ ni Pan African University, Lagos. O ti wa ni ile oko osi ti bi awọn ọmọ mẹta. Augie-Kuta ni awọn iwe-ẹri ninu ṣiṣe fiimu oni-nọmba lati Ile- ẹkọ giga Fiimu Tuntun ti New York ati titọju awọn ifihan aworan asiko lati ọdọ Chelsea College of Arts, London, UK.


title: Aisha Augie-Kuta

text: Augie-Kuta di alabaṣẹpọ fun Nigeria Leadership Initiative (NLI) ni oṣu Karun ọdun 2011. O tun jẹ igbakeji aare ti Awọn Obirin oni Fiimu ati Telifisonu ni Nigeria, ipin ti Iwọ-oorun Afirika ti nẹtiwọọki ti o da lori AMẸRIKA. O ṣe agbekalẹ Photowagon, apapọ fọtoyiya ti Naijiria, ni ọdun 2009.


title: Aisha Augie-Kuta

text: Ni ọdun 2010, Augie-Kuta wa, pẹlu awọn obinrin Naijiria aadota miiran, ninu iwe kan ati aranse fun awọn ayẹyẹ 50 @ 50 ti orilẹ-ede ti o ni atilẹyin nipasẹ Awọn Obirin fun Change Initiative.


title: Aisha Augie-Kuta

text: Ni ọdun 2014, Augie-Kuta ṣe iṣafihan fọtoyiya adashe akọkọ rẹ, ti a pe ni "Alternate Evil" .


title: Aisha Augie-Kuta

text: O ti ṣe awọn ifunni si idagbasoke ọmọdebinrin / idagbasoke ọmọde ati kikọ orilẹ-ede. O ti jẹ oluṣeto loorekoore ni apejọ ọdọọdun ti awọn oluyaworan, Nigeria Photography Expo & Conference; onimọran ati agbọrọsọ ni ọpọlọpọ awọn iṣẹlẹ; i pe o ti sọ ni awọn iṣẹlẹ TEDx ni Nigeria.


title: Aisha Augie-Kuta

text: Augie-Kuta ti bura gẹgẹ bi Igbimọ Alagba Awọn Obirin giga ti UNICEF lori Ẹkọ pẹlu idojukọ lori awọn ọmọbirin ati ọdọbinrin.


title: Aisha Augie-Kuta

text: Ni ọdun 2018, Augie-Kuta ni aṣaaju aṣaaju fun eka wiwo Visual Arts ti Naijiria ti o pade pẹlu Royal Highness Charles, Prince of Wales ni Igbimọ Ilu Gẹẹsi ni Eko.


title: Aisha Augie-Kuta

text: Augie-Kuta ni oloselu obinrin akọkọ lati dije fun ile aṣaaju-ọna awọn aṣaaju labẹ ẹgbẹ nla kan fun Argungu-Augie Federal Constituency ni Ipinle Kebbi, Nigeria. Augie-Kuta jẹ oluranlọwọ igbagbogbo ni apejọ ọdọọdun ti awọn oluyaworan, Apewo fọtoyiya Nigeria & Apejọ; igbimọ ati agbọrọsọ ni ọpọlọpọ awọn iṣẹlẹ; ati pe o ti sọ ni awọn iṣẹlẹ TEDx ni Nigeria.


title: Aisha Augie-Kuta

text: O ṣiṣẹ bi Olukọni pataki pataki si Gomina ti Ipinle Kebbi, Nigeria lori Media Titun.


title: Aisha Augie-Kuta

text: Lọwọlọwọ o n ṣiṣẹ gẹgẹbi Alakoso pataki si Minisita fun Isuna, Isuna ati Eto Ilu, Iyaafin Zainab Shamsuna Ahmed .


title: New Edition

text: New Edition ni ẹgbẹ́ olórin R&B ará Amẹ́ríkà láti àdúgbò Roxbury ní Boston, Massachusetts, tí wọ́n dá sílẹ̀ ní ọdún 1978. Wọ́n gbajúmọ̀ gan ní ìgbà àwọn ọdún 1980. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ láti ìbẹ̀rẹ̀ ni Ricky Bell, Michael Bivins, Bobby Brown, Ronnie DeVoe àti Ralph Tresvant. Johnny Gill dara pọ̀ mọ́ wọn lọ́jọ́ wájú. Nínú àwọn orin wọn tó gbajúmọ̀ ni "Candy Girl," "Cool It Now," àti "Mr. Telephone Man".


title: Ralph Tresvant

text: Ralph Edward Tresvant (ọjọìbí May 16, 1968), ni akọrin, akọ̀wé-orin, òṣeré, àti olóòtú àwo-orin ará Amẹ́ríkà tó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́bí ìkan nínú ọmọ ẹgbẹ́ olórin R&B, New Edition. As a solo artist, Tresvant released the album "Ralph Tresvant" (1990).


title: Kwame Ture

text: Kwame Ture (; orúkọ àbísọ Stokely Standiford Churchill Carmichael, June 29, 1941November 15, 1998) jẹ́ alákitiyan ará Trínídàd tò kópa nínú ìrìnkankan àwọn ẹ̀tọ́ aráàlú ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti nínú Pan-African movement|ìrìnkankan Ìṣe Pan-Áfríkà lágbàáyé. Wọ́n bíi ní orílẹ̀-èdè Trinidad, sùgbọ́n ó dàgbà ní Amẹ́ríkà láti ìgbà ọmọ ọdún 11, ó sì di alákitiyan nígbà tó jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ní Yunifásítì Howard.


title: Yunifásítì Howard

text: Yunifásítì Howard (ní èdè Gẹ̀ẹ́sì: Howard University tàbí Howard tàbí HU) ni yunifásítì aládáni, tó ní ìwé áṣẹ látọwọ́ ìjọba àpapọ̀ tó bùdó sí Washington, D.C. ní Amẹ́ríkà. Yunifásítì Howard jẹ́ ìkan nínú àwọn yunifásítì tí wọ́n dásílẹ̀ fún àwọn aláwọ̀dúdú (HBCU) ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Wọ́n dá Yunifásítì Howard sílẹ̀ ní 1867.


title: SARS-CoV-2

text: Kòkòrò èràn àrọ́lù àìsàn ìmín olóró gbígboró, èrànkòrónà irú 2 tó gbajúmọ̀ pẹ̀lú orúkọ sáyẹ́nsì rẹ̀ SARS-CoV-2 (Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) tàbí tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀ bíi èrànkòrónà Wuhan tàbí èrànkòrónà tuntun 2019 (2019 novel coronavirus, 2019-nCoV) jẹ́ èrànkòrónà kan pẹ̀lú èròjà àbímọ́ RNA adáraṣe pẹ̀lú ẹnu-igun apọ̀si


title: SARS-CoV-2

text: Kòkòrò èràn yìí ni ó fa àrùn COVID-19, tó jẹ̀ àrùn alákòóràn láàrin àwọn ènìyàn. Kò sí ògùn ìbupánaunba fún kòkòrò èràn yìí. Nítoríẹ̀ Àjọ Ilèra Àgbáyé ti pe àjákálẹ̀ àrùn COVID-19 tó ún lọ lọ́wọ́ ní Pàjáwìrì Ilera Ìgboro tó kan gbogbo Ayé.


title: SARS-CoV-2

text: Ìtò sí àyè rẹ̀ fi hàn pè, SARS-CoV-2 jẹ́ irú kòkòrò àrọ́lù àìsàn ìmín olóró gbígboró tó jẹ mọ́ erànkòrónà (SARSr-CoV). Ìgbágbọ́ ni pé ọ̀dọ̀ àwọn ẹranko ló ti wá nítorí pé ó ní ìjọra mọ́ àwọn kòkòrò èrànkòrónà àdán.


title: SARS-CoV-2

text: Àwọn ìwádìí ẹ̀kọ́ ìmọ̀ àjàkálẹ̀-àrùn díye pé ẹni tó bá ní kòkòrò èràn yìí le kóoran àwọn elòmíràn tuntun tótó 1.4 sí 3.9 tí ẹnìkankan láwùjọ kó bá ní àjẹsára àti tí kó sì sí ètò ìjánu àrùn kankan. Kòkòrò èràn yìí ún ràn ká nípa fífara kan ara àti nípa wíwúkọ́ tàbí sísín. Ó ún wọ nú ìhámọ́ ara ènìyàn nípa síso mọ́ angiotensin converting enzyme 2 (ACE2).


title: SARS-CoV-2

text: Nígbàtí ìjálẹ̀ àrùn náà kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ ní ilú Wuhan ní Ṣáínà, orúkọ tí wọ́n sábà pe kòkòrò èràn náà nígbà náà ni "èrànkòrònà (coronavirus)", "èrànkòrònà Wuhan (Wuhan coronavirus)", tàbí "èràn Wuhan (Wuhan virus)". Ní January ọdún 2020, Àjọ Ìlera Àgbáyé dáàbá orúkọ "èrànkòrónà tuntun ọdún 2019 (2019 novel coronavirus)" (2019-nCov) fún kòkòrò èràn náà. Èyí ní ìbámu mọ́ ìlànà AIA (WHO) ọdún 2015 tó lòdì sí lílo orúkọ ibùgbé (f.a. Wuhan), orúkọ irú ẹranko, tàbí orúkọ ẹ̀yà ènìyàn fún orúkọ àrùn tàbí kòkòrò èràn. Ní 11 February 2020, ìgbìmọ̀ "International Committee on Taxonomy of Viruses" (Ìgbìmọ̀ Àgbáyé lórí Ìpínsíàyè àwọn Kòkòrò Èràn) gba orúkọ yìí "àrọ́lù àìsàn ìmín olóró gbígboró, èrànkòrónà irú 2" (severe acute respiratory syndrome coronavirus 2; SARS-CoV-2) gẹ́gẹ́ bíi orúkọ àlòsiṣẹ́. Láti mọ́ baà ṣe àsìṣe rẹ̀ m àrùn SARS, Àjọ Ìlera Àgbáyé nígbà míràn le pe SARS-CoV-2 bi "the COVID-19 virus" (èràn COVID-19) nínú àwọn ìkéde wọn. Àwọn míràn tún pe SARS-CoV-2 àti àrùn rẹ̀ bíi "àrùn kòrónà" tàbí "kòkòrò kòrónà".


title: Ṣẹ́gun Agbájé

text: Olúṣẹ́gun Agbájé tí wọ́n bí ní ọdún 1964 jẹ́ alákòóso àti olùdarí ilé ìfowó-pamọ́ Guaranty Trust Bank ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó tún jẹ́ adarí fún ìgbìmọ̀ MasterCard Advisory Board ti àrin gbùngbùn ilà Oòrùn ilẹ̀ Adúláwọ̀.


title: Cyril Ramaphosa

text: Matamela Cyril Ramaphosa (ọjọ́ìbí 17 November 1952) ni olòṣèlú ará Gúúsù Áfríkà àti politician and the fifth and current Ààrẹ ilẹ̀ Gúúsù Áfríkà 5k tó wà níbẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́.


title: Tope Oshin

text: Tope Oshin je adarí fíìmù ni Nàìjíríà, ó sì jẹ ìkan laarin awọn gbajúmọ̀ nínú ẹ̀ka eré ni odun 2019. Ní ọdún 2015, Ìwé ìròyìn "Pulse" sọ wí pé ó wà láàrin àwọn obìnrin mẹsan tí ó ṣe adarí eré tí ó yẹ kí àwọn èèyàn mọ. Ní ọdún 2018, ní ìrántí oṣù obìnrin, OkayAfrica yẹ́ Tope sì gẹ́gẹ́ bí ìkan lára àwọn " Okay100 Women".


title: Tope Oshin

text: Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Ilorin níbi tí ó tí ká economics, ṣùgbọ́n kò parí níbẹ̀, ó padà parí ni ilẹ̀ Ẹ̀kọ́ gíga tí Lagos State University níbi tí ó tí gboyè nínú Theatre Art. Ó tesiwaju nínú ẹ̀kọ́ ìmọ̀ èrè sise nígbà tí ó lọ sí Colorado Film School ni Community College of Aurora tí ó wà ní Denver àti Met Film School ní London. Tope jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tẹ́lẹ̀ fún "Talents Durban" àti "Berlinale Talents."


title: Tope Oshin

text: Tope jẹ́ òṣèré fún ọdún méjìlá, ó sì ti fara hàn nínú àwọn eré bíi " Relentless". Ó ṣe ìgbà kejì adarí fún eré "The Apprentice Africa". Ó ti ṣe adarí fún àwọn eré bíi "In line, Ireti, , New Horizon, Hush, Hotel Majestic, Tinsel àti MTV Shuga". Óun ni ó ṣe adarí fún àwọn eré gbajúmọ̀ bíi "Up North àti New Money". Ní oṣù Kejìlá ọdún 2015, eré "Fifty" tí ó ṣe pá #20 million ni ọ̀sẹ̀ tí ó jáde. Ere "The wedding party" tí ó ṣe ní ọdún 2018, jẹ́ ère tí ó tà ju ni Nàìjíríà ni odun náà. Ní ọdún 2016, ó ṣe eré ìtàn, "Amaka’s Kin" ni ìrántí gbajúmò òṣèré Amaka Igwe tí ó kú ní ọdún 2014. Ní ọdún 2017, ó ṣe ère ìtàn "Nigeria - Shooting it like a woman". Ní ọdún 2018, ó ṣe eré "We Don't live here anymore" fun àwọn TIERs. Eré náà kò ṣe wò lórí sinema nítorí àwọn àríyànjiyàn tí ó wà pẹ̀lú eré náà. Ó ti ṣe ère fún oríṣiríṣi fíìmù àti eré orí telefisionu bíi "MTV" "Shuga" apá kẹrin àti apá kẹfà.  Láti ọdún 2015, ní o ti wa láàrín àwọn adájọ́ fún International Emmy Award.


title: Kaylah Oniwo

text: Kaylah Oniwo(bíi ni ọjọ́ kẹji lélógún oṣù kìíní) je agbóhùnsáfẹ́fẹ́, osere ni Nàìjíríà. Òun ni atọkun ètò "The Road Show àti Catwalk with Kaylah" lóri Cool Fm.


title: Kaylah Oniwo

text: Wọ́n bí Kaylah ni oọjọ́ kẹji lélógún oṣù kìíní sì Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ jẹ́ ìkan láàrin àwọn adarí àwọn ológun orí omi, ìyá rẹ sì jẹ ẹni tí ó rán aṣọ. Ó gboyè ninu ẹ̀kọ́ ìmò ifowopamọ ní ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Bowen University. Ó tún gboyè nínú eré ṣiṣẹ́, ijó àti ère orí ìtàgé láti ọ̀dọ̀ Lufodo Academy of Performing Arts.


title: Kaylah Oniwo

text: Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi alágbátà ni ibi it wọn tí tá aṣọ ni ọdún 2005. Ó ti ṣe atọkun ètò bii "Campus Square, Youth Scene" fún Radio Unity Nàìjíríà Fm. Ó darapọ̀ mọ́ CoolFm ni odun 2010. Ó ṣe atọkun ètò "The Road Show" tí ó má ń bẹẹ rẹ láti àgó mẹta ìrọ̀lẹ́ di àgó méje ìrọ̀lẹ́. Ó tún má ń ṣe atọkun fún ètò rẹ, "Catwalk with Kaylah", níbi tí ó tí má sọ̀rọ̀ nípa oge ṣíṣe. Kaylah jẹ́ aṣojú fún ilé iṣẹ́ Makari. Òun àti àwọn obìnrin mefa jọ kópa nínú ètò "Agbára àwọn méje" tí Bland2Glam gbé kalẹ̀. Kaylah tí ṣe olootu fún àwọn ayẹyẹ bíi:


title: Lalisa Manobal

text: Lalisa Manobal je olorin omo orile-ede Tháílàndì.


title: Patrice Talon

text: Patrice Guillaume Athanase Talon (ọjọ́ìbí 1 May 1958) ni olóṣèlú àti olóṣòwò ará Benin tó ti ún ṣe Ààrẹ ilẹ̀ Benin láti 6 April 2016p


title: Patrice Talon

text: Ni Oṣu Kẹsan ọdun 2021, Patrice Talon ati Thomas Boni Yayi, awọn ọrẹ oloselu ti o ti di ọta timọtimọ, pade ni aafin Marina ni Cotonou. Lakoko tête-à-tête yii, Thomas Boni Yayi gbekalẹ Patrice Talon pẹlu ọpọlọpọ awọn igbero ati awọn ibeere, ti o jọmọ ni pataki itusilẹ ti “awọn tubu oloselu”.


title: João Lourenço

text: João Manuel Gonçalves Lourenço, (pípè:"Jao Manuel Gonsafes Lourenso" ọjọ́ìbí 5 March 1954) ni olóṣèlú ará Angola tó ti wà nípò bíi Ààrẹ ilẹ̀ Àngólà láti 26 September 2017. Tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀, ó jẹ́ Alákóso Ètò Àbò ilẹ̀ Àngólà láti 2014 dé 2017. Ní September 2018 ó di Alága ẹgbẹ́ olóṣèlú People's Movement for the Liberation of Angola (MPLA), tíí ṣe ẹgbẹ́ olóṣèlú tó wà lórí ìjọba.


title: Nana Akufo-Addo

text: William Addo Dankwa "Nana" Akufo-Addo ( ; ọjọ́ìbí 29 March 1944) ni Ààrẹ ilẹ̀ Ghánà lọ́wọ́lọ́wọ́. Ó ti wà ní ipò yìí láti 7 January 2017. Tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀ ó siṣẹ́ bíi Agbẹjọ́rò Àgbà ilẹ̀ Ghánà láti 2001 di 2003 àti bíi Alákóso Ọ̀rọ̀ Òkèrè láti 2003 di 2007 lábẹ́ ìjọba Ààrẹ John Kufuor.


title: Katerina Sakellaropoulou

text: Katerina Sakellaropoulou (, ; ọjọ́ìbí 30 May 1956) ni Ààrẹ ilẹ̀ Gírìsì. Wọ́n dìbóyán láti dípò Ààrẹ Prokopis Pavlopoulos ní 22 January 2020, látọwọ́ Hellenic Parliament. Kú wọn ó tó dìbóyán bíi Ààrẹ ilẹ̀ Gírìsì, ó siṣẹ́ bíi Ààrẹ Ìgbìmọ̀ Iṣẹ́ Orílẹ̀-èdè, tó jẹ́ ilé-ẹjọ́ òsìṣẹ́ ìjọba ní Gírìsì.


title: Ashraf Ghani

text: Ashraf Ghani (Pashto/; ọjọ́ìbí 19 May 1949) ni olóṣèlú ará Afghanístàn tó wà nípò gẹ́gẹ́ bíi Ààrẹ ilẹ̀ Afghanístàn lọ́wọ́lọ́wọ́. Wọ́n kọ́kọ́ dìbòyàn ní 20 September 2014, wọ́n sì tún tún-dìbòyàn ní 28 September 2019. Ghani jẹ́ onímọ̀ ìdá-ènìyàn, tẹ́lẹ̀ ó siṣẹ́ bíi Alákóso Ètò Ìṣúná àti bíi Kánsélọ̀ Yunifásítì Kabul.


title: Idiat Amusu

text: Idiat Aderemi Amusu ni obìnrin àkọ́kọ́ tí ó má jẹ́ enginia fún ohun ọ̀gbìn ni Nàìjíríà, òun sì ni obìnrin àkọ́kọ́ ni ẹgbẹ́ Council for the Regulation of Engineering in Nigeria. Wọn bíi Idiat ni ìpínlè Kano ni ọjọ́ kẹtàdínlógbon oṣù kọkànlá ọdún 1952. Ó wá láàrin àwọn tí ó kọ́kọ́ darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ "Association of Professional Women Engineers of Nigeria (APWEN)" ni ọdún 1983.


title: Idiat Amusu

text: Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ St Theresa College ni Ìbàdàn àti Baptist High school ni Ìwọ. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Nigeria, Nsukka níbi tí ó tí gboyè B. Sc nínú agricultural engineering ni ọdún 1978. Òun ni obìnrin àkọ́kọ́ tí ó má di enginia fun ohun ọ̀gbìn ni Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ fún Nigerian Society of Engineers, Nigeria Institution of Agriculture Engineers àti Nigeria Institute of Food Science and Technology.


title: Idiat Amusu

text: Ó darapọ̀ mọ́ Ilé iṣẹ́ ADFARM Ltd gẹ́gẹ́ bí olùdarí. Ó di olùkọ́ fún ìṣirò ni ilé ẹ̀kọ́ Epe Grammar School àti Our Lady of Apostles Secondary school ni ìlú Èkó. Ní ọdún 1982, ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Yaba College of Technology níbi tí ó tí ń kọ ìṣirò fun àwọn akẹ́kọ̀ọ́ enginia. Ó di olórí fún ẹkà tekinology fún oúnjẹ ní ọdún 1996 di 1998 ni ilé ẹ̀kọ́ gíga náà. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ fún Council for the Regulation of Engineering in Nigeria, Nigerian Society of Engineers, Association of Professional Women Engineers in Nigeria (APWEN), Nigerian Society of Engineers, Nigerian Institution of Agricultural Engineers ati Nigerian Institute of Food Science and Technology. Ní ìrántí àwọn iṣẹ́ ribiribi tí ó ti ṣe, NSE wá ṣe eto ìdíje tí wọn pè ní Project Skill Competition tí wọn sì má ń ṣe ní ekan lọ́dún láti lè yẹ síi. Ètò nan má wáyé ní ìpínlè Èkó, ó sì wá fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ni Secondary school.


title: Moji Makanjuola

text: Moji Makanjuola jẹ́ ogbontarigi oniroyin àti agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ni Nàìjíríà. Òun ni adarí tẹ́lẹ̀ fún ẹgbẹ́ àwọn oniroyin obìnrin ni Nàìjíríà (NAWOJ). Wọ́n bíi Moji sì ilẹ̀ Kwara, ó sì jẹ ìkan laarin awọn oniroyin tí ó dá sí ìgbà sókè ìròyìn ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà pàápàá jù lọ ní eka ìròyìn nípa ìlera. Òun ni olumoran media fún àwọn obìnrin UN. Ó si ṣẹ́ pelu Nigeria Television Authority (NTA) kí ó tó di adarí ni èka ìlera. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ni Center for Disease Control, ní USA.


title: Mercy Abang

text: Mercy Bank Abang jẹ́ oniroyin ni Nàìjíríà. Ò gbà ẹ̀bùn nínú ìròyìn ni ọdún 2017 láti ọ̀dọ̀ Hammarskjold Awards ni United Nations. Ò má ń ṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nurọ̀ tí ó pè àkọlé rẹ̀ ni ọ̀rọ̀ pẹ̀lú Abang Mercy, ó sì ti gbà àwọn àlejò bíi Rẹno Omokri, Dele Momodu àti Chude Jideonwo. Ní ọdún 2017, ó gbà ẹ̀bùn "Woman of the year" ni èka ìròyìn. Ní ọdún 2012, ó wá láàrin àwọn obìnrin ọ̀dọ́ mẹ́wàá tí wọn ní ọjọ́ ọ̀la dídára. Ò ṣe onìròyìn nígbà ìdìbò orílẹ̀ èdè Ghana ni 2017. Ó kọ oríṣiríṣi ìròyìn nípa àwọn ìkan tí àwọn olùsọ àgùntàn tí Fulani ń ṣe àti bíi wọn ṣe pa àwọn èèyàn ní àgbègbè Gbagyi. O bẹ́ẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ lórí telefisionu gẹ́gẹ́ bíi onìròyìn òṣèlú pelu Independent Television and Radio ni Abuja. Ó ti si ṣé pelu àwọn ilé iṣẹ́ bíi Oxfam GB Nigeria, West African Civil Society Forum, HeinrichBoell Foundation,EcoJournalism ati YNaija. Ní ìgbà tí ó wà ní HeinrichBoell Foundation, ó kọ àwọn ìròyìn nípa bí àgbègbè àyíká àwọn ìlú ni Nàìjíríà ṣe rí àti bí wọn ṣe má rí ní ọjọ́ ọ̀la. Ní ọdún 2014, wọn pé sì ọ̀rọ̀ lórí ìjọba, ẹ̀tọ́ ènìyàn àti ìjọba tiwa ń tiwa èyí tí African Union gbé kalẹ̀ tí àwọn èèyàn láti orílẹ̀-èdè èdè tí ó kọjá ogójì sì wá níbè. Ní oṣù kẹta ọdún 2015, òun àti Kadaria Ahmed tí ó jẹ́ oniroyin fún BBC, jọ ṣe atọkun ètò ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nurọ̀ lórí telefisionu fún Attahiru Jega tí ó jé alága fún INEC. Ó ṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nurọ̀ ni oṣù kẹsàn-án ọdún 2014 fún ìgbà kejì adarí tẹ́lẹ̀ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Atiku Abubakar. Mercy jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ "Enough is Enough" tí Chude Jideonwo gbé kalẹ̀. Ó pèsè iranlọwọ fún ètò LightupNigeria èyí tí Amara Nwankpa gbé kalẹ̀ láti rán àwọn tí wọn ṣe àìsàn lára bíi wọn ṣé ń se wúrà ni Zamfara.


title: Gaston Browne

text: Gaston Alfonso Browne (ọjọ́ìbí 9 Fẹ́ ebruary 1967) ni alákóso àgbà ilẹ̀ Antigua ati Barbuda. Òhun ni olórí orílẹ̀-èdè erékùṣù yìí láti ọdún 2014. Kó tó di olóṣèlú, ó jẹ́ oníṣẹ́ bánkì.


title: Adeola Fayehun

text: Adeola Eunice Oladele Fayehun (bíi ni ọjọ́ kẹfà oṣù keje ọdún 1984) jẹ́ ọmọ Nàìjíríà, ó sì jẹ oniroyin tí ó má ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ sí àwọn ọmọ ẹ̀yà Áfríkà.


title: Adeola Fayehun

text: Wọ́n bí Adeola sì Nàìjíríà, òun sì ni àbíkẹ́yìn nínú àwọn ọmọ márùn-ún tí àwọn òbí rẹ bí. Àwọn òbí rẹ ni Rev. Dr. Solomon Ajayi Oladele ati Margaret Ibiladun Oladele. Ní ọdún 2013, ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Olivet College ni Michigan ni orile-ede United States of America, nibe sì ni ó ti gboyè nínú ìmọ̀ Mass communications àti Journalism ni ọdún 2007. Ní ọdún 2008, ó gboyè masters degree láti ilé ẹ̀kọ́ CUNY Graduate School of Journalism.


title: Adeola Fayehun

text: Adeola bẹ́ẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí a gbèrò yín jáde ni CUNY TV. Ní oṣù kokanla ọdún 2011, bẹ́ẹ̀rẹ̀ ètò ìròyìn "Keeping it real with Adeola!".Ó tún sì ṣé fún ilé iṣẹ́ The Nation tí ó má ń ṣe ìwé ìròyìn ni Nàìjíríà. Óun ló dá "African Spotlight" kalẹ̀.  Ní ọdún 2015, ohùn àti Omoyele Sowore jọ ṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nurọ̀ fún olórí orílẹ̀-èdè Zimbabwe, Robert Mugabe, wọn si béèrè pé ìgbà wo ni ó fé fí ipò olórí orílè-èdè sílẹ̀. Ní ọdún 2013, ó ṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nurọ̀ fún olórí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tẹ́lẹ̀, Goodluck Jonathan ni ojú títí New York, ó sì béèrè pé kí ni Jonathan ṣe nípa ọ̀rọ̀ àwọn Boko Haram tí ó da ìlú rú. Adeola si ṣé pelu Sahara Reporters, ó sì má ń ba wọn kọ nípa oselu ilé Áfríkà. Ó ṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nurọ̀ fún olórí àti igbá kejì olórí orílè-èdè Nàìjíríà ni ọdún 2015. Ní ọdún 2011, ó fẹ́ Victor Fayehun ni Nàìjíríà. Òun àti ọkọ rẹ̀ jọ dá KIRWA foundation kalẹ̀ láti lè pèsè fún àwọn tí ó ní àìsàn ni Áfríkà.


title: Miguel (akọrin)

text: Miguel Jontel Pimentel (ti a bi ni Oṣùu Kẹwa Ọjọ́ 23, Ọdún 1985) jẹ́ akọrin, akọ̀wé-orin, olóòtú àwo-orin, àti òṣeré ará Amẹ́ríkà. Wọ́n tọ́ ọ dàgbà ní San Pedro, California, o bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin nígbà tó tó ọmọ-ọdún mẹ́tàlá. Lẹ́hìn tó darapọ̀ mọ́ Jive Records ni ọdún 2007, Miguel ṣe àgbéjáde àwo-orin, "All I Want Is You" ni Oṣù kọkànlá ọdún 2010. Bíótilẹ̀jẹ́pé wọn kò polówó rẹ̀ nígbàtí wọ́n ṣe àgbéjáde rẹ̀, àwo-orin náà di oorun ti o kọlu o ṣe iranlọwọ fun Miguel garner ti iṣowo iduro.


title: Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní Ghánà

text: Ni ọjọ 12 Oṣu Kini ọjọ 2020, Ajo Agbaye fun Ilera (WHO) fidi rẹ mulẹ pe coronavirus aramada ni fa ti aisan ìmín ninu akopọ àwọn ènìyàn ni Wuhan City, Agbegbe Hubei, China, eyiti o royin fun WHO ni Oṣu Kẹjọ Ọjọ 31 Oṣu keji ọdun 2019.


title: Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní Ghánà

text: Ìpín ìṣàìsí àìsàn fun COVID-19 ti kéré púpọ̀ ju SARS ti 2003 lọ, ṣùgbọ́n ìkóràn àìsàn naa ti pọ̀ jú lọ, pẹ̀lú iku lapapọ lapapọ.


title: Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní Ghánà

text: = Àsìkò-ìṣẹlẹ̀ =


title: Lola Omolola

text: Lola Omolola (bíi ni ọjọ́ kìíní oṣù kẹjọ ọdún 1976) jẹ́ oníróyìn ọmọ Nàìjíríà, ó dá ẹgbẹ́ obìnrin FIN (Female IN) kalẹ̀ lórí Facebook, níbi tí àwọn obìnrin tí sọ àwọn ẹ̀dùn ọkàn wọn.


title: Lola Omolola

text: Ó gboyè nínú broadcast journalism láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Columbia College ní Chicago.


title: Lola Omolola

text: Omolola jẹ́ oníróyìn, ó sì ti ṣe atọkun fún àwọn ètò ni ori telefisonu ni Nàìjíríà. Leyin ti o parí ẹ̀kọ́ rẹ ni ilé ẹ̀kọ́ gíga, ó si ṣẹ́ pelu agbegbe ìgbani-níyànjú ni Chicago níbi tí ó tí ń fun àwọn èèyàn ní ìmọ̀ràn nípa ọ̀rọ̀ ìlera wọn. Ó ní èrò ayélujára tìrẹ tí ó pè ní Spicebaby.com tí ó ti ń má fún àwọn èèyàn ní erongba tí wọn fi ṣe oúnjẹ. Ó dá ẹgbẹ́ obìnrin FIN (Female IN) kalẹ̀ lórí Facebook, níbi tí àwọn obìnrin tí sọ àwọn ẹ̀dùn ọkàn wọn, ẹgbẹ́ náà ní kọjá àwọn èèyàn mílíọ̀nù kan níbè. Ó pàdé olùdásílè Facebook, wọn si jọ ṣọ̀rọ̀ lóri bíi àwọn obìnrin ṣe rí irànlọ́wọ́ gbà láti FIN.


title: Krystal Okeke

text: Krystal Okeke jẹ́ oníróyìn àti mọ́dẹ́lì ọmọ Nàìjíríà. Òun ni olùdásílè ẹgbẹ́ America Kids Multicultural Organisation àti "Miss and Mrs America Nation beauty pageant."


title: Krystal Okeke

text: Wọ́n bíi Krystal sì Chicago, Illinois ni orílẹ̀ èdè USA. Ó jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Taraba. Bàbá rẹ̀ jẹ́ ọmọ Taraba, ìyá rẹ si jẹ́ ọmọ Anambra. Ó lo ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ aiyé rẹ ni Kaduna níbi tí ó gbé fún ọdún mẹ́rìndínlógún kí ó tó padà sí USA. Ní ọdún 2017, ó gboyè nínú mass communication láti Praire State college kí ó tó padà tún wà gboyè nínú ìròyìn láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Governors State University.


title: Krystal Okeke

text: Krystal nífẹ̀ẹ́ sì iṣẹ́ mọ́dẹ́lì, ó sì ti bẹ̀rẹ̀ láti bíi ọmọ ọdún márùn-ún. Ní ọdún 2012, nígbà tí ó si wà ní Nàìjíríà ni ó bẹ́ẹ̀rẹ̀ mọ́dẹ́lì gẹ́gẹ́ bíi iṣẹ́. Ní ọdún 2016, ó gboyè Miss Illinois USA, leyin ti o ti gbìyànjú láti gba ni ẹ mẹta tẹ́lẹ̀. Ó ṣe aṣojú fún ìpínlè Illinois ni Miss USA Universal ni ọdún 2016, ó sì gbé ipò kẹta. Ní ọdún 2017, ó dá "America Kids Multicultural World Organization ati Miss America Nation beauty pageant" sílẹ̀. Ní oṣù Kẹ̀wá ọdún 2019, ó gbà ẹ̀bùn gẹ́gẹ́ bí asoju fún àwọn Ọlọpa ní Nàìjíríà.


title: Olóṣèlú

text: Olóṣèlú jẹ ènìyàn tí n ṣiṣẹ́ nínú iṣelu ẹgbẹ́ olóṣèlú, tàbí ènìyàn tí ó ní tàbí tí ó n wá ipò nínú ijọba. Awọn oloselu gbero, ṣe atilẹyin ati ṣẹda awọn ofin tabi awọn ilana imulo ti o ṣe akoso ilẹ ati, nipa itẹsiwaju, awọn eniyan rẹ. Ni fifọ, “oloselu” le jẹ ẹnikẹni ti o nwa lati ṣe aṣeyọri agbara iṣelu ni ile-iṣẹ iṣejọba eyikeyi.


title: Olóṣèlú

text: Awọn oloselu jẹ awọn eniyan ti n ṣiṣẹ ni iṣelu, pataki ni iṣelu ẹgbẹ. Awọn ipo wa lati awọn ọfiisi agbegbe si adari, isofin, ati awọn ọfiisi idajọ ti awọn ijọba ilu ati ti orilẹ-ede. Diẹ ninu awọn oṣiṣẹ aṣofin ti a yan, gẹgẹ bi awọn Sheriff, ni a ka si oloselu.


title: Olóṣèlú

text: Awọn oloselu mọ fun aroye wọn, gẹgẹbi ninu awọn ọrọ tabi awọn ipolowo ipolowo. Wọn jẹ olokiki paapaa fun lilo awọn akori ti o wọpọ ti o gba wọn laaye lati ṣe idagbasoke awọn ipo oloselu wọn ni awọn ofin ti o mọ si awọn oludibo. Awọn oloselu ti iwulo di awọn olumulo iwé ti media. Awọn oloselu ni ọrundun kẹrindilogun ṣe lilo lile ti awọn iwe iroyin, awọn iwe iroyin, ati iwe kekere, ati awọn iwe ifiweranṣẹ. Ni ọdun 20, wọn ṣe idapọ sinu redio ati tẹlifisiọnu, ni ṣiṣe awọn ikede awọn tẹlifisiọnu jẹ apakan ti o gbowolori julọ ti ipolongo idibo kan. Ni ọrundun 21st, wọn ti ni ilowosi pọ pẹlu awọn media awujọ ti o da lori Intanẹẹti ati awọn fonutologbolori.


title: Olóṣèlú

text: Agbasọ ọrọ nigbagbogbo ṣe ipa pataki ninu iṣelu, pẹlu awọn agbasọ ọrọ odi nipa alatako kan ni aṣeyọri diẹ sii ju awọn agbasọ ọrọ rere nipa ẹgbẹ tirẹ.


title: Olóṣèlú

text: Ni kete ti o dibo, oloselu naa di oṣiṣẹ ijọba kan ati pe o ni lati ṣe pẹlu ilana ibẹwẹ titilai ti awọn ti kii ṣe oloselu. Itan-akọọlẹ, rogbodiyan arekereke ti wa laarin awọn ibi-afẹde gigun ti ẹgbẹ kọọkan. Ni awọn ọna ṣiṣe ti patronage, gẹgẹ bi Amẹrika ati Ilu Kanada ni ọrundun kẹrindilogun, awọn oloselu ti o bori gba rọpo iṣẹ iṣe pẹlu awọn oloselu agbegbe ti o ṣe ipilẹ atilẹyin wọn, “ eto ikogun ”. Atunṣe atunṣe iṣẹ ilu ni ipilẹṣẹ lati yọkuro ibajẹ ti awọn iṣẹ ijọba ti o kopa. Sibẹsibẹ, ni ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede ti ko ni idagbasoke, eto ikogun wa ni iṣẹ ni kikun loni.


title: Olóṣèlú

text: Mattozzi ati Merlo jiyan pe awọn ipa ọna akọkọ meji lo wa eyiti eyiti igbagbogbo tẹle nipasẹ awọn oloselu ni ijọba ilu tiwantiwa. Akọkọ, wa awọn oloselu iṣẹ. Wọn jẹ awọn oloselu ti n ṣiṣẹ ni eka iṣelu titi ti ifẹhinti lẹnu iṣẹ. Keji, ni awọn “oloselu ti iṣelu”. Iwọnyi ni awọn oloselu ti o jèrè orukọ fun expertrìr in ni ṣiṣakoso awọn bureaucracies kan, lẹhinna fi iṣelu silẹ fun iṣẹ oore ti o san daradara ni agbegbe aladani lilo awọn olubasọrọ oselu wọn.


title: Olóṣèlú

text: Ọpọlọpọ awọn ọjọgbọn ti ṣe iwadi awọn abuda ti awọn oloselu, ṣe afiwe awọn ti o wa ni awọn ipele agbegbe ati ti orilẹ-ede, ati ifiwera awọn ti o ni ilara diẹ sii tabi awọn ti o ni itọju diẹ sii, ati ṣe afiwe aṣeyọri diẹ ati aṣeyọri diẹ ninu awọn ofin ti awọn idibo. Ni awọn ọdun aipẹ, akiyesi pataki ti dojukọ lori ọna iṣẹ iyasọtọ ti awọn oloselu obinrin. Fun apẹẹrẹ, awọn ẹkọ-ẹrọ wa ti awoṣe “Supermadre” ninu iṣelu Latin America.


title: Olóṣèlú

text: Ọpọlọpọ awọn oloselu ni apopọ lati ranti awọn ẹgbẹẹgbẹrun awọn orukọ ati awọn oju ati ranti awọn aiṣedeede ti ara ẹni nipa awọn oludari wọn-o jẹ anfani ninu iṣẹ, dipo bii gigun ẹsẹ meje fun bọọlu inu agbọn. Awọn Alakoso Amẹrika George W. Bush ati Bill Clinton ni olokiki fun iranti wọn.


title: Olóṣèlú

text: Ọpọlọpọ awọn ti o ṣofintoto kọlu awọn oloselu nitori pe wọn ko ni ifọwọkan pẹlu ita. Awọn agbegbe ti ija laarin ọna ti eyiti awọn oloselu sọrọ, eyiti o ti ṣe apejuwe bi o ti jẹ aṣeju ati ti o kun fun ọpọlọpọ awọn ọrọ ikigbe ati afiwe ọrọ afiyesi ti a wọpọ si bii igbiyanju lati “ṣe aibikita, ṣiṣan, ati adaru”.


title: Olóṣèlú

text: Ni aworan olokiki, awọn oloselu ni a ro bi alailoye, amotaraenọ, alainiṣẹ ati ibajẹ, mu owo ni paṣipaarọ fun awọn ẹru tabi awọn iṣẹ, dipo ki o ṣiṣẹ fun rere gbogbogbo. Awọn oloselu ni ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede ni a gba bi “awọn akosemose ti o korira julọ”.


title: Lamide Akintobi

text: Lamidi Akintobi jẹ́ oníróyìn àti agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ni Nàìjíríà. Ó sì ṣe gẹ́gẹ́ bíi atọkun ìròyìn lórí Channels TV. Ó ti si ṣé pelu Zainab Balogun àti Ebuka Obi-Uchendu gẹ́gẹ́ bíi atọkun fún ètò " The Spot " lórí Ebonylife TV.


title: Lamide Akintobi

text: Akintobi jẹ́ ọmọ Abẹ́òkúta ni ìpínlè Ogun. Ó gboyè B. A nínú ìmò agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ati èdè Spanish láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Volunteer State Community College ni Tennesse àti Texas A&M University - Commerce. Ó gboyè master's rẹ nínú International journalism láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí City University ni London. Lamide di ọmọ ẹgbẹ́ Delta Sigma Theta ni ọdún 2004.


title: Lamide Akintobi

text: Akintobi ṣi ṣé gẹ́gẹ́ bíi atọkun ètò ìròyìn lórí Channels TV. Ó si ṣé pelu Zainab Balogun àti Ebuka Obi-Uchendu gẹ́gẹ́ bíi atọkun fún ètò " The Spot " lórí Ebonylife TV, ó sì gbé ère " El Now" jáde.


title: Morayo Afolabi Brown

text: Morayo Afolabi-Brown jẹ́ olóòtú ètò orí tẹlifíṣọ́ọ̀nù. Ó ti fìgbà kan jẹ́ olùdarí kejì fún ètò iṣẹ́ ní TVC kí ó tó fiṣẹ́ náà sílẹ̀ ní ọdún 2019, ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olóòtú ètò "Your View".


title: Morayo Afolabi Brown

text: Morayo Afolabi-Brown tí ó jẹ́ gbajúgbajà olóòtú ètò àràárọ̀ "Your View" lórí tẹlifíṣọ́ọ̀nù lọ sí Rutgers University, the State University of New Jersey láti kẹ́kọ̀ọ́ lórí Political Science.  Àwòkọ́ṣe ìyá rẹ̀ ni ó tẹ̀lé kí ó tó wà ka ìwé nípa Abike Dabiri, Ngozi Okonjo-Iweala, Ibukun Awosika, Oprah Winfrey àti Chimamanda Ngozi Adichie tí ìgbésí ayé wọn wú u lórí.


title: Morayo Afolabi Brown

text: Morayo Afolabi-Brown bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tó yàn láàyò ní ọdún 2005 gẹ́gẹ́ bíi Client Service Manager ní CMC Connect kí ó tó tẹ̀ síwájú lọ sí CUE Media níbi tí ó ti jẹ́ Head of Content and Development kí ó tó ṣẹ̀ wá di Senior Executive, Marketing and Research. Ó ti kópa nínú fíìmù àgbéléwò àti ètò orí afẹ́fẹ́ lóríṣiríṣi. Ó ti fìgbà kan jẹ́ Business Development Manager kí ó tó wá di Head of Content and Channels Acquisition ní HiTV kí wọ́n tó wá gbà á síṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi Deputy Director of Programmes ní TVC.


title: Farida Waziri

text: Farida Mzamber Waziri (tí a bí ní ọjọ́ keje oṣù keje ọdún 1949) jẹ́ òṣìṣẹ́ agbófinró àti Executive Chairperson ti Economic and Financial Crimes Commission nígbà kan rí. Òun ló bọ́ sípò náà lẹ́yìn tí Nuhu Ribadu fi ipò náà sílẹ̀.


title: Farida Waziri

text: Ọjọ́ keje oṣù keje ọdún 1949 ni a bí Farida Mzamber Waziri ní ìlú Gboko ní ìpínlẹ̀ Benue. Ó gboyè degree nínú Law ní University of Lagos àti master's degree ní Law bákan náà ní Lagos State University. Ní ọdún 1996, ó gba master's degree nínú Strategic Studies ní University of Ibadan. Òun ló kọ ìwé kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Advance Fee Fraud, National Security and the Law". Senator Ajuji Waziri ni ọkọ rẹ̀, ọkọ rẹ̀ sì ṣaláìsí ní ọdún 2017.


title: Farida Waziri

text: Ní ọdún 1965, Farida Waziri wà lára àwọn tí wọ́n gbà wọlé sí Nigeria Police Force. Ó sì bọ́ sí ipò Assistant Inspector General of Police. Ó di ipò Assistant Commissioner of Police (Operations), screening and selection, Assistant/Deputy Commissioner of Police Force C.I.D Alagbon, Lagos, Commissioner of Police, General Investigation àti Commissioner of Police in charge of X-Squad mú nígbà náà. Ipò ìkẹyìn tó dì mú ní èyí tó ń rí sí ìwà ìbàjẹ́ àti gbígba àbẹ̀tẹ́lẹ̀ láàárín àwọn agbófinró. Ó tún jẹ́ Commissioner of Police (special fraud unit) nígbà náà, èyí tó ń rí sí ìwà jìbìtì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Farida Waziri

text: Ó kó àwọn ikọ̀ West African tó ń rí sí ìwà jìbìtì lọ sí ìlú Lyons ní France ní ọdún 1996. Ó tún kó àwọn ikọ̀ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ sí ìlú Dallas ní Texas fún ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tí United States Secret Service ṣagbátẹrù ní ọdún 1998.


title: Kevin Hart

text: Kevin Darnell Hart (ọjọ́ìbí July 6, 1979) jẹ́ òṣeré, aláwàdà, àti olóòtú ará Amẹ́ríà. Wọ́n bí ní ìlú Philadelphia, Pennsylvania.


title: Femi Robinson

text: Femi Robinson (September 27, 1940 – May 20, 2015) jẹ́ óṣeré fílmù àti tẹlifísàn ará Nàìjíríà tó gbajúmọ̀ fún idán rẹ̀ nínú eré tẹlifísàn "The Village Headmaster".


title: Busta Rhymes

text: Trevor George Smith Jr. (ọjọ́ìbí May 20, 1972), tó gbajúmọ̀ pẹ̀lú orúkọ orí-ìtàgé rẹ̀ Busta Rhymes, ni olórin rap, olórin, akọrin, olóòtú àwo-orin, onígbàjámọ̀ àwọ-orin, àti òṣeré ará Amẹ́ríkà. Chuck D láti ẹgbẹ́ olórin rap, Public Enemy ló sọ ọ́ lorúkọ báhun.


title: Julie Coker

text: Julie Coker jẹ́ akọ̀ròyìn àti akàròyìn ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà kan rí. Ó jẹ́ akàròyìn tó gbajúmọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Julie Coker

text: Bàbá Coker jẹ́ ọmọ Yorùbá láti ìlú Abẹ́òkúta nígbà tí ìyá rẹ̀ wá láti ẹ̀yà itsekiri ní agbègbè Warri. Ìlú Èkó ní ó dàgbà sí tí ó sì ti bẹ̀rẹ̀ ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀. Ó lọ sí St Mary's Convent primary school, èyí tí àwọn ajíhìnrere Catholic gbé kalẹ̀. Ní ilé-ìwé, ó nífẹ̀ẹ́ sí ẹgbẹ́ akọrin. Ilé-ìwé Holy Child College ni ó lọ lẹ́yìn náà. Ó kojú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣòro àmọ́ ó ní àǹfààní láti rí ètò-ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ gbà ní Holy Child College. Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ rẹ̀, ó bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣiṣẹ́ olùkọ́ ní Warri. Ibẹ̀ ni ó ti rí tí ó sì kópa nínú ìdíje Miss Western Nigeria Competition ní ọdún 1958 tí ó sì yege nínú ìdíje náà. Ní ọdún kan náà, ó tún yege nínú ìdíje Miss Nigeria.


title: Julie Coker

text: Ní ọdún 1959, ó dara pọ̀ mọ́ WNTV, ó ń ṣiṣẹ́ agbàlejò àmọ́ ìgbà tí Anike Agbaje-Williams lóyún tó sì fẹ́ gba ìsinmi ni wọ́n yan Coker láti rọ́pò Anike. Coker wá di ọkàn lára àwọn akàròyìn tó gbajúmọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Lẹ́yìn tí WNTV jẹ́ tẹlifíṣọ́ọ̀nù àkọ́kọ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Coker jẹ́ obìnrin akàròyìn kejì níbẹ̀.


title: Julie Coker

text: Yàtọ̀ sí iṣẹ́ akàròyìn, Coker jẹ́ akọrin àti òṣèré. Ó kópa nínú fíìmù àgbéléwò "Dinner with the Devil".


title: Charlie Parker

text: Charles Parker Jr. (Oṣu Kẹjọ Ọjọ 29, 1920 - Oṣu Kẹwa ọjọ 12, 1955), tí a tún mọ̀ pẹ̀lú orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ Yardbird tabi lasan Bird, jẹ afọnfèrè àti olùtòjọ orin Jazz ará Amẹ́ríkà. Parker je kan gíga gbajugbaja soloist ati asiwaju olusin ninu idagbasoke ti bebop, a fọọmu ti jazz characterized nipa sare tempos, virtuosic ilana, ati ti ni ilọsiwaju harmonies. Parker jẹ iwa-yiyara iyara ti o lagbara ati ṣafihan awọn imọran harmonic awọn iyipada sinu jazz, pẹlu awọn akọọlẹ iyara ti o kọja, awọn iyatọ tuntun ti awọn ohun ti a paarọ, ati awọn paarọ awọn kiki. Ni akọkọ oṣere ti alto saxophone, ohun orin Bird larin lati mimọ ati fifa si didùn ati somber.


title: Ṣèyí Ẹdun

text: Ṣèyí Ẹdun tí àpèjá orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Olúwaṣẹ̀yí Ẹdun tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹrin oṣù kẹfà ọdún (4th June) jẹ́ gbajúmò òṣèrébìrin sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ayétòrò ní Ìpínlẹ̀ ÒGÙN lórílẹ̀-èdè NÀÌJÍRÍÀ. . Òun ni ìyàwó gbajúmọ̀ Òṣerékùnrin Adéníyì Johnson.


title: Ṣèyí Ẹdun

text: ṣèyí Ẹdun jẹ́ ọmọ bíbí Ayétòrò, nílẹ̀ Yewa, ní Ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó kàwé gbàwé ẹ̀rí dìgírí nínú ìmọ̀ Olùkọ́ ní Ifáfitì Ọlábísí Ọ̀nàbánjọ ní Ìpínlẹ̀ Ọgùn.  Gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ òun fúnra rẹ̀, ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún 2008 wọnú 2009,nígbà tí ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ tíátà tí wọ́n ń pè ní Wisdom Caucus. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni sinimá àgbéléwò tí ó ti kópa láti ìgbà náà.


title: Adesuwa Onyenokwe

text: Adesuwa Onyenokwe (bíi ni ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹjọ ọdún 1963), jẹ́ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ lórí telefisionu ni Nàìjíríà. Ò jẹ́ atọkun ètò fún NTA tẹ́lẹ̀ kí ó tó di alatunse fún ìwé ìròyìn tí "Todays Woman". Òun ni atọkun ètò "Seriously Speaking" tí ó jáde ní ọdún 2014.


title: Adesuwa Onyenokwe

text: Wọ́n bí sì ìlú Ibadan ni ìpínlè Ọ̀yọ́ ni ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹjọ ọdún 1963. Òun ni ọmọ karùn-ún nínú àwọn ọmọ mọ́kànlá tí àwọn òbí rẹ bí. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Emotan Preparatory school àti Idia college ni ìlú Benin ni ìpínlè Edo. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Obafemi Awolowo University níbi tí ó tí gboyè nínú ẹ̀kọ́ dírámà.


title: Adesuwa Onyenokwe

text: Bàbá rẹ̀ fẹ́ kí ó di agbejoro ṣùgbọ́n ó nifẹ si ère ṣíṣe láti ìgbà tí ó wà ní ọmọdé. Ìgbà tí ó ń ṣe agùnbánirọ̀ ni ọdún 1983 ni National Television Authority, ní o ti kọ́kọ́ ni ànfàní láti ṣe agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ni ìpínlè Sokoto. Ó ṣe atọkun fún ètò àwọn ọmọdé lórí telefisionu. Leyin ti o pari ètò àgunbánirọ̀ rẹ ni ọdún 1984, ó kúrò ní Sokoto lọ sí ìpínlè Edo láti di olùkọ́ ni ilé ẹ̀kọ́ tí Akenzua II Grammar School. Ní ọdún 1985, ó padà sí iṣẹ́ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ni ile iṣẹ́ Bendel Broadcasting Service tí won wá padà yí orúkọ wọn sì Edo Broadcasting Service. Ó fé Ikechukwu Onyenokwe ni ọdún 1988, ó sì ti bí ọmọ mẹ́fà fún.. Lẹ́yìn ìgbéyàwó rẹ, o kúrò ní ìlú Benin lọ sí ìpínlè Èkó. Ó kọ ìwé ifisẹ sílẹ̀ fún Edo Broadcasting Service, ó sì darapọ̀ mọ́ Nigerian Television Authority ni Èkó. Ó ti ṣe atọkun fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ètò fún NTA. Òun ni atọkun ètò fún "News line" tẹ́lẹ̀. Ó fi iṣẹ́ NTA sílẹ̀ lẹ́yìn ọdún mẹẹdogun tí ó ti ń si ṣẹ́ fún wọn. Ní ọdún 2000, ó bẹ́ẹ̀rẹ̀ ètò obìnrin òde òní pẹ̀lú Adesuwa lóri NTA, ó sì ṣe ètò naa fún ọdún Mẹwa. Ní ọdún 2007, Adesuwa gbé ìwé ìròyìn tí "Today's Women" tí ó ṣọ̀rọ̀ nípa ìgbésí ayé àwọn obìnrin. Òun ni atọkun ètò "TW Conversations" lóri African Magic. Ní oṣù kejì ọdún 2015, ó ṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nurọ̀ fún olórí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà náà, Goodluck Ebele Jonathan. Ó bẹ́ẹ̀rẹ̀ ètò "Seriously Speaking" lórí Channels TV ni oṣù keje ọdún 2014. Ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹjọ ọdún 2016, ó gbé ètò VLOG rẹ kalẹ tí ó pè ní "Speaking my mind with Adesuwa". Òun ni ó ṣe àntí ni èrè Ultimate Love tí àwọn ilé iṣẹ́ Multichoice gbé kalẹ̀.


title: Oluremi Oyo

text: Oluremi Oyo (bíi ni ọjọ́ kejìlá oṣù kẹwàá ọdún1962, o kú ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá ọdún 2014) jẹ́ ogbontarigi oníróyìn àti adarí tẹ́lẹ̀ fún ẹgbẹ́ àwọn oniroyin ni Nàìjíríà. Òun ni oluranlọwọ pàtàkì fún olórí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni ọdún 2003, Olusegun Obasanjo lórí àwọn ọ̀rọ̀ ìkéde, òun sì ni obìnrin àkọ́kọ́ tí ó má de ipò naa.


title: Oluremi Oyo

text: O lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Lagos níbi tí ó tí gboyè nínú èrọ ibaraenisọrọ àti ìròyìn. O gboyè masters nínú International relations ni ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Kent ni orílẹ̀ èdè United Kingdom. Oluremi bẹẹrẹ̀ iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi oniroyin ni ọdún 1973 ni Nigerian Broadcasting Corporation tí ó ti wà yí orúkọ padà sii Federal Radio Corporation of Nigeria (FRCN). Ó darapọ̀ mọ́ NAN ni 1981 gẹ́gẹ́ bíi alatunse ìròyìn, ó sì kúrò ní ọdún 1985. Ó ti si ṣé fún "Inter Press Service News Agency àti International news agency". Ní ọdún 1998, Gen. Abdulsalami Abubakar fi ṣe ìkan laarin awon ti o se ofin fún Nàìjíríà. Ó di oluranlọwọ pàtàkì àgbà fún Olusegun Obasanjo ni ọdún 2003 ló rí ọ̀rọ̀ ìkéde. Ó di adarí fún ẹgbẹ́ àwọn oniroyin tí Nàìjíríà ni oṣù keje ọdún 2007. Ó kú ní orílẹ̀ èdè United Kingdom ni ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá ọdún 2014. Àrùn jẹjẹrẹ ni ó pá. Wọn sín sí itẹ̀ àwọn òkú ní Yaba ni ìpínlè Èkó. O gba Ẹ̀bùn láti "National Council of Catholic Women Organisation of Nigeria merit award" àti "national award of Officer of the Order of Niger, OON, ni odun 2006. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Nigerian Guild of Editors (NGE), Nigerian Institute of Management (NIM), Nigerian Institute of Public Administrators àti Nigerian Guild of Editors."


title: Nancy Illoh

text: Nancy Illoh jẹ́ oniroyin ni Nàìjíríà. Òun ni atọkun ètò "Money Show" lóri African Independent Television, ó sì jẹ onímọ̀ràn media fún Africa Business Channel ni Daarsat. Òun ni adarí fún African Economic Congress.


title: Nancy Illoh

text: Nancy jẹ́ ọmọ Ìpínlẹ̀ Delta, òun sì ni àkọ́bí nínú àwọn ọmọ mẹ́fà tí àwọn òbí rẹ bí. Wọn bí sì ìpínlè Èkó. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Nnamdi Azikiwe University níbi tí ó tí gboyè B.Sc nínú Parasitology and Entomology.


title: Nancy Illoh

text: Nancy jẹ́ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ati oníróyìn, òun sì ni atọkun fún ètò Money Show. Ó tí ṣe ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nurọ̀ fún àwọn gbajúmọ̀ èèyàn bii Olórí fún Ilé Ifowopamọ African Development bank tẹ́lẹ̀ Donald Kaberuka, John Kuffor, olórí orílẹ̀ èdè Ghana tẹ́lẹ̀, Adams Oshiomhole àti Sanusi Lamido. Ó darapọ̀ mọ́ Delta State Television ni ìgbà tí ó wà ní ilé ẹ̀kọ́ gíga. Ó darapọ̀ mọ́ NTA ni Igba ti o se agunbaniro. Ó gbà oyè Adã Né kwùlí Ùwáa láti ọ̀dọ̀ ọba Obi Jideuwa tí ó jẹ alákòóso fún Issele Azagba, Aniocha North ni Ìpínlè Delta


title: Eugenia Abu

text: Eugenia Abu (bíi ni ọjọ́ mọ́kàndinlógún oṣù kẹwàá ọdún 1961) jẹ́ oniroyin, agbóhùnsáfẹ́fẹ́, akọ̀wé àti akéwì. Òun ni atọkun ètò ìròyìn tẹ́lẹ̀ fún Nigerian Television Authority (NTA) . Ó ṣe atọkun ètò lórí NTA fún ọdún mẹ́tàdínlọgbọn.


title: Eugenia Abu

text: Wọ́n bíi sì ìlú Zaria ni ọdún 1962. Ó bẹ́ẹ̀rẹ̀ sì ni kọ̀wé láti ìgbà tí ó wà ní omo ọdún méje. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ ABU Staff School ní Zaria àti Queen Amina College ní Kaduna fún ẹ̀kọ́ ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Ahmadu Bello University ní Zaria, ó sì gboyè nínú ẹ̀kọ́ èdè gẹ̀ẹ́sì ni ọdún 1981. Ó gboyè Masters rẹ nínú ìmọ̀ ibaraenisoro ni Ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of London ni ọdún 1992. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ USIS, ó sì ti gbà owó iranlọwọ lati ọdọ Chevening Scholarship. Ó dá ẹgbẹ́ tí àwọn ọmọdé láti ọmọ ọdún méje sì mẹẹdogun tí má kàwé ni ọdún 2018. Abu jẹ́ onkọ̀we àti akéwì. Ìwé rẹ̀," In the Blink of an Eye j"ẹ́ kí ó gba ẹ̀bùn akọ̀wé bìnrin tó tayọ julọ ni ọdún 2008.


title: Aisha Falode

text: Aisha Falode jẹ́ oniroyin fún èrè orí pàápàá ni Nàìjíríà. Òun ní olórí fún ẹgbẹ́ agbaboolu obìnrin fún orílè-èdè Nàìjíríà. Ó wá láàrin àwọn òṣìṣẹ́ tí ó kọ́kọ́ bẹẹ rẹ̀ ní ilé iṣẹ́ telefisionu tí African Independent Television. Ó ti si ṣé pelu Nigerian Telecommunication Limited àti Graduate Telephone Operators Scheme. Ó jẹ́ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ lórí rádíiò, ó sì má sọ̀rọ̀ nípa eré orí pàápàá. Ní oṣù kìíní ọdún 2017, wọn fi jẹ olórí ẹgbẹ́ agbaboolu obìnrin fún orílè-èdè Nàìjíríà.


title: Isioma Daniel

text: Isioma Nkemdilim Nkiruka Daniel (bíi ni 1981) jẹ́ oniroyin ọmọ Nàìjíríà. Ó fi èsì sì ìròyìn nípa Obìnrin tí ó rẹwà jùlọ ni àgbáyé, èyí ló fà tí àwọn kí àwọn Mùsùlùmí fi sọ wípé kí wọn pá. Isioma lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Central Lancashire níbi tí ó tí gboyè nínú ìròyìn àti òṣèlú ni ọdún 2001. Ó bẹ́ẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìròyìn ni ThisDay tí ó ń ṣe ìwé ìròyìn jáde ní ìpínlè Èkó. Ní ọjọ́ kẹrin dínlógún oṣù kọkànlá ọdún 2002, ó fi èsì sì ìtàkò àwọn Mùsùlùmí nípa ìdíje obìnrin tí ó rẹwà jùlọ ni àgbáyé tí wọn fẹ ṣe ni ọdún yẹn. Ó sọ wípé àwọn Mùsùlùmí sọ wípé kò dára kí wọn kó àwọn obìnrin méjìlélọ́gọ́run papọ̀ láti wo ẹni tí ó dára jù lọ, ó ní pe ká ní Mohammed wá láyé ní, ó má mú ìkan lára àwọn obìnrin náà fi ṣe aya. Ọ̀rọ̀ yi lọ fà ìjà ẹ̀ṣìn tí ó pá ẹ̀yán tó lè ní igbá, tí àwọn ẹgbẹ̀rún eyàn sì farapa, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn eyàn sì pàdánù ilé wọn. Wọn dáná sì Ilé iṣẹ́ ThisDay ni ìpínlè Kaduna lẹ́yìn tí ilé iṣẹ́ náà tí bẹ̀bẹ̀. Daniel fi ilé iṣẹ́ ìwé ìròyìn náà sílẹ̀ ni ọjọ́ kejì, ó sì lọ sí orílẹ̀ èdè Benin. Ní ọjọ́ kẹrindínlọ́gbọ́n oṣù kọkànlá ọdún 2002, ìjọba Mùsùlùmí sọ wípé kò sì ẹ̀sẹ̀ tí ẹnikẹ́ni bá pa Isioma Daniel. Igbá kejì gómìnà tí ìpínlè Zamfara, Mamuda Aliyu Shinkafi sọ wípé tí Mùsùlùmí kàn bá rí Isioma Daniel, pé kí wọn pá, pé iṣẹ́ ẹ̀ṣìn ni wọ́n ṣe pé kò sí ẹ̀sẹ̀ níbè. Ijoba Nàìjíríà sọ wípé ìdájọ́ naa ko ba òfin mu. Akọwe àgbà tí Nigerian Supreme Council for Islamic Affairs, Lateef Adegbite sọ wípé kí wọn má tẹ̀lé ìdájọ́ pé kí wọn pá Daniel, nítorí kò kín ṣe Mùsùlùmí, bẹẹni ilé iṣẹ́ igberoyin jáde náà tí bẹ̀bẹ̀.


title: Abike Dabiri

text: Abike Kafayat Olúwa Toyin Dabiri-Erewa jẹ́ òṣèlú àti ọmọ ẹgbẹ́ tẹ́lẹ̀ fún Nigeria Federal House of Representatives, òun sì ni aṣojú fún Ìlú Ìkoròdú tí Ìpínlẹ̀ Èkó níbẹ̀. Òun ni alága tẹ́lẹ̀ fun ìgbìmò ìkéde àti media. Òun sì ní alága tẹ́lẹ̀ fún ìgbìmò Diaspora Affairs. Ní ọdún 2015, ó di oluranlọwọ pàtàkì àgbà fún Olórí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Muhammadu Buhari lórí ọ̀rọ̀ àjèjì. Ní oṣù kọkànlá ọdún 2018, ó di alákóso fún àwọn ọmọ Nàìjíríà tí ó wà ní Diaspora Commission. Ó jẹ́ olùfọwọ́sí fún "Together Nigeria", tí ó jẹ́ ètò tí wọn gbé kalẹ̀ láti lè si ṣẹ́ kí Buhari lé wọlé gẹ́gẹ́ bíi olórí orílẹ̀ èdè ni ọdún 2019. O gboyè nínú èdè gẹ̀ẹ́sì ni ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Ifè. O lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Lagos níbi tí ó tí gboyè  masters nínú Mass Communication.


title: Abike Dabiri

text: Dabiri ṣi ṣé pẹ̀lú Nigerian Television Authority (NTA) fún ọdún mẹ́ẹ̀dógún, ó sì ṣe atọkun fún àwọn ètò ìròyìn pàápàá jù lọ ní pa ìṣẹ́. Ó fi ise agbóhùnsáfẹ́fẹ́ sílè fún òṣèlú. Òun ni alága fún ìgbìmò media ni Federal House of Representatives láti ọdún 2007.


title: Lola Akinmade Åkerström

text: Lola Akinmade jẹ ayàwòrán àti akọ̀wé ọmọ Nàìjíríà. Òun ni alatunse fún ilé iṣẹ́ Slow Travel Stockholm. Àwọn iṣẹ́ rẹ tí farahàn nínú National Geographic Traveler, BBC àti CNN.


title: Lola Akinmade Åkerström

text: Ó gbé ní èkó ni Nàìjíríà nígbà di ìgbà tí ó pè ọmọ ọdún mẹẹdogun tí ó wà fi lọ sí orílẹ̀ èdè United States of America. Ó gboyè master's nínú Information System ni ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Maryland. Ní ìgbà tí ó pé ọmọ ọdún mọ́kàndinlógún, wọn mú ní ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Oxford, ṣùgbọ́n kò lọ nítorí kò rí owó san. Ní ọdún 2006, ó lọ sí orile-ede Sweden pẹ̀lú ọkọ rẹ.


title: Lola Akinmade Åkerström

text: Ó bẹ́ẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí oníróyìn orí pápá ni Eco-Challenge. Ó si ṣẹ́ fún ọdún méjìlá pẹ̀lú GIS kí ó tó di ogbontarigi ayàwòrán. Ní ọdún 2006, ó darapọ̀ mọ́ Matador Network gẹ́gẹ́ bí alatunse. Ní oṣù kẹwàá ọdún 2009, ó fi ìṣe lẹ̀ ni GIS. Ní osu kẹfà ọdún 2011, ó kópa nínú ìdíje tí Quark Expedition gbé kalẹ̀ láti lè mú akọ̀wé tí ó má lọ sí Òpó tí ó wà ní Àríwá láti lè lọ kọ ìtàn nípa rẹ̀. Ní ọdún 2012, ó kópa nínú eré tí wọn sá ni Fiji.


title: Amarachi Nwosu

text: Amarachi Nwosu (bíi ni ọjọ́ kọkàndínlógbọ̀n oṣù Kẹ̀sán ọdún 1994) jẹ́ ayàwòrán, eléré àti akọ̀wé. Ó jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà. Òun ni oludasile "Melanie Unscripted". Eré ìtàn, "Black in Tokyo" tí ó ṣe tí farahàn ni "International Centre of Photography" ni ọdún 2017 ni ìlú New York , ó sì tí farahàn ni Ultra Super New Gallery ni ìlú Harajaku.


title: Amarachi Nwosu

text: Àwọn òbí Amarachi jẹ́ ọmọ íbò. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí "Temple University" ni ilẹ̀ Philadelphia.


title: Amarachi Nwosu

text: Ní ọdún 2019, Malala Yousafzai tí ó gbà ẹ̀bùn Nobel laureate youngest winner péè Nwosu láti ya àwọn àwòrán ní ìrìnàjò rẹ sì Tokyo.Òun ni ó ya àwòrán fún àwọn ẹ̀yán gbajúmọ̀ bii Náómì Campbell nígbà tí ó wà sì ìlú Èkó ni Nàìjíríà àti Ebonee Davis. Ó sì ti ṣe adarí fún àwọn ère kékeré fún àwọn ilé iṣẹ́ bíi Nike ni Nàìjíríà. Ó ti si ṣé pelu àwọn olórin bíi "Mr Eazi, Yxng Bane, Nonso Amadi, Odunsi The Engine, Santi, Kwesi Arthur àti Tóbi Lou". Ó si ṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi ayàwòrán fún Childish Gambino ni ọdún 2018. Òun ni ayàwòrán fún ètò "The Fader" tí wọn ṣe ni orílẹ̀ èdè Japan. Ni ọdún 2017, òun àti Stella McCartney jọ ní àríyànjiyàn.


title: Muma Gee

text: Muma Gee ( née Uwame; bi 18 November 1978), agbejoro mọ bi Muma Gee ( /m U m ə dʒ Mo / ), afipamo "ṣe rere Gift", ni a Nigerian singer-silẹ, oṣere, businesswoman, njagun onise, tẹlifisiọnu eniyan ati oloselu. A bi i, o dagba, o si gbe ni Port Harcourt . Itọwo akọkọ ti Uwame ti stardom wa nipasẹ orin rẹ "Kade", eyiti o di orin akọle akọle awo-akọkọ akọkọ rẹ, ti a tu silẹ ni ọdun 2006. Ẹyọ ẹlẹgbẹ ti orin ti o tẹle pẹlu Wudi Awa, ti gba awọn iforukọsilẹ marun, pẹlu meji lati Awọn Awards AMEN (Aworan ti o dara julọ ati Aṣọ ti o dara julọ) ati ọkan kọọkan lati Awọn Aṣayan Fidio Orin Orin Nigeria, Awọn Awards Olori, ati Awọn Awards Ohun orin Orin City.,


title: Muma Gee

text: Bibi ni Port Harcourt, Ipinle Rivers si awọn obi ti Ekpeye ẹgbẹ ti ẹya Igbo, Uwame dagba ni idile Kristiẹni ti o muna, kẹta ti ọmọ mẹfa. Baba rẹ, ti o kopa ninu Oogun ologun, ku nigbati o jẹ ọmọde. Lẹhin iparun baba rẹ, Uwame ni iya rẹ ti dagba. Ni ọjọ mẹrin, o darapọ mọ akọrin agbegbe ni ile ijọsin rẹ, Adventist-ọjọ Adventth . O wa nibẹ pe o bẹrẹ lati mọ talenti orin rẹ ati agbara rẹ. Nigbati o pari eto-ẹkọ alakọbẹrẹ ati ile-ẹkọ giga rẹ ni Ilu Abuja, Uwame forukọsilẹ ni University of Port Harcourt o si gba alefa kan ni Arts Theatre . Ni afikun si ipilẹ ẹkọ imọ-ẹrọ rẹ, o ni ati ṣiṣẹ ni ọpọlọpọ awọn iṣowo miiran pẹlu ile-iṣẹ yiyalo ọkọ ayọkẹlẹ, ile ounjẹ, ṣọọbu telo ati ile iṣọ ẹwa. O tun di apakan ti ibi orin burgeoning ti Port Harcourt, ṣiṣe ni awọn ile-alẹ alẹ ati awọn ifi si inu ilu .


title: Muma Gee

text: Uwame ngbe ni Port Harcourt pẹlu ọkọ oṣere rẹ, ẹniti o ti ni ayọ pẹlu iyawo lati ọdun 2011. Awọn mejeeji jẹ Kristian olufọkansin ati ko ṣe alabapin ninu igbeyawo Ni o di ọjọ 18 Oṣu Kẹrin ọdun 2014, wọn ni awọn ọmọ meji, ọmọdekunrin ati ọmọbinrin ibeji, eyiti wọn darukọ Chika ati Chisa Eke. Ọmọ rẹ kẹta ati ọmọbirin keji ni oṣu 28, Okwuluoka, ni a bi ni ọjọ kanna bi baba rẹ Prince Eke ni ọjọ 18 Oṣu Kẹjọ ọdun 2016.


title: Prince Buster

text: Cecil Bustamente Campbell (24 May 1938 – 8 September 2016), tó gbajúmọ̀ bíi Prince Buster, jẹ́ akọrin, akọ̀wé-orin àti olóòtú ará Jamáíkà. Àwọn orin rẹ̀ ní ìgbà àwọn ọdún 1960 ló ṣe ìpilẹ̀sẹ̀ orin ayéòdeòní ilẹ̀ Jamáíkà.


title: Uhuru Kenyatta

text: Uhuru Muigai Kenyatta (ọjọ́ìbí 26 October 1961) ni olóṣèlú, onísòwò, àti Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kẹ́nyà kẹrin lọ́wọ́lọ́wọ́.


title: Ààrẹ ilẹ̀ Kẹ́nyà

text: Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kẹ́nyà () ni olórí orílẹ̀-èdè àti olórí ìjọba ilẹ̀ Kẹ́nyà.


title: Ozak Esu

text: Ozak-Obazi Oluwaseyi Esu tí a bí ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹrin ọdún 1991 tí ń ṣe ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà jẹ́ Electrical Engineer tí ó sì jẹ́ adarí ní Building Research Establishment, Centre for Smart Homes and Buildings (CSHB)]. Ó ti fìgbà kan ṣiṣẹ́ ní Cundall ní Birmingham, níbi tí wọ́n ti ń ṣẹ̀dá ohun ìkọ́lé lóríṣiríṣi.


title: Ozak Esu

text: Ìpínlẹ̀ Kaduna lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni a bí Ozak Esu sí. Ó parí A-Level examinations nínú mathematics, physics àti geography ní ìpínlẹ̀ Èkó. Ìṣòro iná ní Nàìjíríà ló mu kẹ́kọ̀ọ́ nípa engineering ní university. Àìríná lò lórílẹ̀-èdè náà ló jẹ́ ó fọkàn sí ẹ̀kọ́ Physics.


title: Ozak Esu

text: Ní ọdún 2008, ó lọ sí UK níbi tí ó ti gboyè bachelor's degree nínú Electronic and Electrical Engineering. Òun ni ààrẹ Nigerian Society. Ó gba ètò ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ £54,000 fún postgraduate study, ó sì gboyè PhD lọ́dún 2016.


title: Ozak Esu

text: Esu dara pọ̀ mọ́ Cundall Johnston and Partners ní oṣù kọkànlá ọdún 2014 gẹ́gẹ́ bíi onímò ẹ̀rọ tó kọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó sì ń ṣètò PhD ní Loughborough University. Ó ti lọ́wọ́ sí technical design lóríṣiríṣi ó sì ti mójú tó kíkọ́ ilé-ìwé rẹpẹtẹ ní UK láàárín ọdún méjì tí ó fi wà ní ilé-iṣẹ́ náà. Ó wà lára àwọn ọ̀wọ́ tó rí sí design ilé-iṣẹ́ Energy Systems Catapult ní Birmingham, tí ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ British Council for Offices ‘Fit Out of Workplace’ Midlands Regional Award lọ́dún 2017. Ní ọdún 2017, wọ́n gbe lọ sípò electrical engineer . Ipò tí ó wà yìí ló rí sí dídarí àti ṣíṣàkóso iṣẹ́ lámèyító, ó sì tún rí sí gbígba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú..


title: Ozak Esu

text: Ní oṣù kìíní ọdún 2019, Esu dara pọ̀ mọ́ BRE (Building Research Establishment) gẹ́gẹ́ bíi technical lead ní BRE Centre for Smart Homes and Buildings (CSHB).


title: Ozak Esu

text: Ipò tí Esu wà yìí ló rí sí ṣíṣe ìwádìí lóríṣiríṣi lórí àwọn iṣẹ́ tuntun àti pípèsè èròǹgbà fún iṣẹ́. Èyí sì fún láàyè láti mú ìmọ̀ PhD rẹ̀ sójú iṣẹ́.


title: Ozak Esu

text: Ní ọdún 2013, Esu jáwé olúborí fún Inaugural Energy Young Entrepreneur Scheme ("Energy YES") tí ó ń lọ bíi £2,000 nígbà tí ó ń ṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú àwọn èèyàn mẹ́rin mìíràn láti MEGS (Midlands Energy Graduate School). Esu jẹ́ ọ̀kan lára àwọn "The Telegraph’s Top 50 Women in Engineering under 35" tí wọ́n ṣe ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹfà ọdún 2017. Òun ló gba àmì-ẹ̀yẹ Institution of Engineering and Technology Young Woman Engineer of the Year ní ọdún 2017. Ní oṣù kẹsàn-án ọdún 2017, ó gba àmì-ẹ̀yẹ tí Institution of Engineering and Technology Mike Sargeant Career Achievement Award for Young Professionals ní ìbámu pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ rẹ̀ lórí engineering àti technology.


title: Nike Folayan

text: Dr Nike Folayan MBE tí a bí ní ọdún 1978 jẹ́ Chartered Engineer àti Telecommunications Engineering Consultant. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùdásílẹ̀ àti alága fún Association for Black and Minority Ethnic Engineers tí ó ń kéde ethnic diversity nínú ìmọ̀ ẹ̀rọ ní UK.


title: Nike Folayan

text: Folayan gboyè MEng nínú electronic engineering ní University of Kent, ó sì gboyè PhD nínú antenna design ní University of Sheffield.


title: Nike Folayan

text: Lẹ́yìn tó gboyè PhD, ó dara pọ̀ mọ́ Mott MacDonald gẹ́gẹ́ bíi Communications Engineer. Ibí ni ó ti ṣiṣẹ́ lórí radio design lóríṣiríṣi àti àwọn communications systems bíi CCTV àti àwọn ẹ̀rọ agbóhùn sáfẹ́fẹ́. Ó dara pọ̀ mọ́ Parsons Brinckerhoff ní ọdún 2013 níbi tí ó ti ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi Systems Integration Consultant. Ó ṣiṣẹ́ lórí àwọn infrastructure projects bíi CrossRail àti ṣíṣàtúnṣe Victoria Station. Ní ọdún 2016, wọ́n gbe lọ ipò Associate Director fún Communications and Control láàárín Railways Division of WSP.


title: Nike Folayan

text: Ní ọdún 2008, Folayan gba àmì-ẹ̀yẹ "Inspiring Leader within the Workplace". Ní ọdún 2012, wọ́n ṣàfihàn Dr Folayan nínú Powerlist: Britain’s 100 most influential people of African and Caribbean heritage. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùgbàlejò tí ó sọ̀rọ̀ ní Higher Education Academy STEM annual conference lọ́dún 2014. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn trustee ní Engineering Development Trust àti ọmọ ẹgbẹ́ Science Council àti ẹgbẹ́ Transport for London. Ó lọ́wọ́ sí ìtànkálẹ̀ Royal Academy of Engineer's. Ní ọdún 2017, Folayan sọ̀rọ̀ níbi ayẹyẹ Institution of Engineering and Technology's "9 % is Not Enough".


title: Nike Folayan

text: Nike Folayan àti àbúrò rẹ̀ Ollie Folayan ló ṣe ìdásílẹ̀ Association for Black and Minority Ethnic Engineers (AFBE-UK) lọ́dún 2007, wọ́n sì jẹ́ alága ìgbìmọ̀ náà. Lọ́dún 2011, Vince Cable tí ó jẹ́ akọ̀wé fún State for Business, Innovation and Skills nígbà náà fara hàn ní AFBE-UK’s seminar lórí infrastructure ní UK. Ní ọdún 2016, ó darí ètò kan tó rí sí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti yunifásítì lóríṣiríṣi ní ìlú London láti kópa nínú àwọn iṣẹ́ lóríṣiríṣi tí ó le ràn wọ́n lọ́wọ́.


title: Lauryn Hill

text: Lauryn Noelle Hill (ọjọ́ìbí May 26, 1975) ni akọrin, akọ̀wé-orin, àti olórin rap ará Amẹ́ríkà tó jẹ́ ìkan nínú ọmọ ẹgbẹ́ olórin rap Fugees, àti fún àwo-orin tó dá gbé jáse tó ún jẹ́ "The Miseducation of Lauryn Hill", tó gba ẹ̀bùn ọ̀pọ̀lọpọ̀, tó sì léwájú ọ̀pọ̀ rẹ́kọ́rdù ìtajà àwo-orin. Hill ni ìkan nínú àwọn olórin rap tó lókìkí jùlọ, àti ìkan láàrin àwọn aléwájú orin Neo soul.


title: Octavia Spencer

text: Octavia Lenora Spencer (ọjọ́ìbí May 25, 1972) ni òṣeré, olùkọ̀wé àti olóòtú ará Amẹ́ríkà. Spencer ti gba ẹ̀bùn ọ̀pọ̀lọpọ̀ fún idọ́n ìṣerẹ́ rẹ̀, nínú wọn ni Ẹ̀bùn Akádẹ́mì kan, Ẹ̀bùn Golden Globe kan, àti Ẹ̀bùn Ẹgbẹ́ àwọn Òṣeré mẹ́ta.


title: Cleopatra Tawo

text: Cleopatra Tawo tí orúkọ inagi rẹ jẹ Cleo Tao jẹ́ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ lórí rádíiò ni ilé iṣẹ́ Planet Fm 101.1 Fm ni ìlú Uyo ni ìpínlẹ̀ Akwa Ibom. Òun ni atọ́kun ètò " Day Break on Planet àti AutoMania". Kí ó tó darapọ̀ mọ́ Planet Fm, Tawo tí si ṣé pẹ̀lú Rythm Fm 93.7 ni ìlú Portharcourt ni ìpínlẹ̀ Rivers gẹ́gẹ́ bíi atọ́kun fún àwọn ètò bíi "Morning Drive, Afternoon Drive, Sunday at the Rhythm àti Midnight Caller". Tawo kọ́ iṣẹ́ agbejọ́rò kí ó tó padà wá di agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ni ọdún 2000. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ni Rythm Fm 93.7 ni ìlú Portharcourt. Ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kejìlá, ọdún 2005, àwọn agbófinró mú òhun àti Klem Ofuokwu lórí ẹ̀sùn pé wọ́n sọ̀rọ̀ nípa ọ̀nà afárá tí ó bà jẹ́. Wọ́n lọ ọ̀sẹ̀ méjì ní àtìmọ́lé kí wọn tó fí àwọn méjèèjì náà lẹ̀. Ní ọjọ́ kìíní oṣù kejìlá, ọdún 2017 ni ó fi àyè sílẹ̀, ó kú sí ilé ìwòsàn tí University of Uyo Teaching Hospital.


title: Betty Abah

text: Betty Abah (bíi ni ọjọ́ kẹfà oṣù kẹta ọdún 1974) jẹ́ oníróyìn, akọ̀wé àti ajíjágbara fún àwọn ọmọdé àti àwọn obìnrin. Òun ni olùdásílẹ̀ àti adarí fún " CEE HOPE" ní ìlú Èkó"."


title: Betty Abah

text: Wọ́n bí Betty sí ìlú Otukpo ní ìpínlẹ̀ Benue. Ó gboyè nínú ẹ̀kọ́ ìmọ̀ èdè gẹ̀ẹ́sì láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Calabar, ó sì tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ náà ni University of Lagos.


title: Betty Abah

text: Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ pẹ̀lú ilé iṣẹ́ tí ó ń ṣe ìwé ìròyìn tí The Voice Newspaper ni ìpínlẹ̀ Benue. Ó ti ṣiṣé pẹlú àwọn ìwé ìròyìn bíi Newswatch, Tell Magazine àti Rocky Mountain news. Ó ti kọ àwọn ìwé bíi "Sound of Broken Chains, Go Tell Our King àti Mother of Multitude". Ó dá ẹgbẹ́ CEE-HOPE kalẹ̀ ni oṣù kejìlá ọdún 2013.


title: Màlúù

text: Màlúù takọ tabo ni wọ́n wọ́pọ̀ láàrin àwọn ẹranko ọ̀sìn ilé. Wọ́n jẹ́ ọ̀kan lára ìsọ̀rí ẹbí àwọn ẹranko tí a mọ̀ sí Bovinae, tí wọ́n wọ́pọ̀ ju màlúù kẹ̀tẹ̀ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Màlúù

text: Wọ́n sábà ma ń rè tàbí sin màlúù gẹ́gẹ́ bí ohun ọ̀sìn fún jíjẹ, pípèsè ẹran, fífi awọ rẹ̀ ṣe pànmọ́, ohun tí a lè fi pèsè wàrà, wọ́n ń lò wọ́n fún kíkọ ebè oko, lílo ìgbẹ́ rẹ̀ fún ajílẹ̀, tí ọ̀pọ̀ níní àwọn ẹ̀yà kan ní ilẹ̀ India ma ń sìn ín gẹ́gẹ́ bí òrìṣà tabí ọlọ́run wọn. According to an estimate from 2011, there are 1.4 billion cattle in the world..


title: Ṣọ̀ún ìlú Ògbómọ̀sọ́

text: Ṣọ̀ún ìlú Ògbómọ̀sọ́, tàbí Ṣọ̀ún Ògbómọ̀ṣọ́ lásán, jẹ́ orúkọ oyè ọba aládé tí ìlú Ògbómọ̀ṣọ́ ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ọba Ọládùnǹní Oyèwùnmí III ní ó wà lórí ìtẹ́ ṣọ̀ún tí Ògbómọ̀ṣọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́. Ó gorí ìtẹ́ àwọn babańlá baba rẹ̀ lọ́jọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹwàá ọdún 1973.


title: Seyi Shay

text: Deborah Oluwaseyi Joshua (bíi ni ọjọ́ kọkànlélógún, oṣù kejìlá ọdún 1985) tí orúkọ inagi rẹ jẹ́ Seyi Shay jẹ́ olórin, akọrin àti òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó kọ orin tí wọn lò fún Crime Life:Gang Wars ni ọdún 2005. Ní oṣù kọkànlá ní ọdún 2013, ó gbà iṣẹ́ láti ọ̀dọ̀ Etisalat. Ní oṣù keje ọdún 2015, ó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ olórin Island Records.


title: Seyi Shay

text: Wọ́n bíi Seyi sì ìlú Tottenham ni orílẹ̀ èdè England, àwọn òbí rẹ sì jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Command High School ni ìpínlè Èkó.. Ó gboyè nínú ìmò òwò ṣíṣe ni ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of East London.


title: Seyi Shay

text: Ó bẹ́ẹ̀rẹ̀ sì ni di gbajúmọ̀ ni ìgbà tí ó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ olórin tí " No Apology ". Ní ọdún 2006, ó dá ẹgbẹ́ olórin fún àwọn obìnrin tí ó pè ní Boadicea, ẹgbẹ́ náà sì tú ká lẹ́yìn ọdún méjì. Ó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ olórin " From Above " kí ẹgbẹ́ náà to tú ká. Ó pàdé Sound Sultan ni ọdún 2011 ni London, ìyẹn sì gbá ni ìmọ̀ràn pé kí ó wà sì Nàìjíríà láti lè tú ń bọ̀ tẹ̀ síwájú ní iṣẹ́ orin tí ó ń kọ. Ó kọrin ni ayẹyẹ tí COSON ni ọdún 2013. Ní oṣù kẹjọ ọdún 2013, ó tún kọrin ni orí ètò "Big Brother Africa" àti ní "Star Music Trek" ni ìlú Asaba. Ní oṣù kọkànlá ọdún náà, ó kọrin ni ayẹyẹ tí "Step Up to Vip Lifestyle". Ó ti kọrin ni àwọn ayẹyẹ orin bíi "Harp Rythm Unplugged" àti "Love like A Movie". Seyi tí kọ àwọn orin bíi "Loving Your Way," "No Le Le","Irawo,Killin' Me Softly,Ragga Ragga àti Murda"


title: Ọba ìlú Èkó

text: Ọba ìlú Èkó ni atáyéṣe átọwọ́dọ́wọ́ olórí ìlú Èkó ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ọba ìlú Èkó lọ́wọ́lọ́wọ́ ní Ọba Rilwan Akiolu tó dípò Ọba Adeyinka Oyekan kejì tó ṣe aláìsí ní ọdún 2003.


title: Àmọ̀tẹ́kùn

text: Àmọ̀tẹ́kùn ("Panthera pardus") ni ìkan nínú àwọn irú ẹranko márùn tó wà láyé nínú ìbátan "Panthera", ìkan nínú àwọn Ẹ̀dá-olóngbò. Ó pọ̀ káà kiri ní agbègbè Ìsàlẹ̀-Sàhárà Áfríkà, ní àwọn agbègbè kan ní apá Ilàòrùn àti Arin Asia, ní ìsàlẹ̀orílẹ̀ India dé apá Gúúsù-ìlàòrùn àti Ìlàòrùn Asia.


title: Taiye Selasi

text: Taiye Selasi (bíi ni ọjọ́ kẹji oṣù kọkànlá ọdún 1979) jẹ́ akọ̀wé àti ayàwòrán.


title: Taiye Selasi

text: Wọ́n bí Taiye sì ìlú London, òun sì ni àkọ́bí nínú ìbejì tí àwọn òbí rẹ bí. Ìyá rẹ̀, Dr. Juliette Tuakli, jẹ́ oníṣègùn ni orílẹ̀ èdè Ghana, bàbà rẹ, Dr. Lade Wosornu, sì jẹ́ dókítà ni ilẹ̀ Saudi Arabia. Taiye gboyè akẹ́kọ̀ọ́ to tayọ julọ ni Yale University. Ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Nuffield College.


title: Taiye Selasi

text: Ní ọdún 2005, ìwé ìròyìn tí " The Lip" ṣe atẹjade iṣẹ́ rẹ̀ tí ó pè àkòrí rẹ̀ ni "Bye-Bye". Ní ọdún 2006, ó kọ ìwé nípa àwọn ọmọbìnrin ni ilẹ̀ Áfríkà, ó sì pe àkòrí rẹ ni "The Sex Lives of African Girls." Ní ọdún 2010, Ann Godoff ra ìwé Taiye tí àkòrí rẹ jẹ " Ghana must Go", ó sì ṣe atẹjade rẹ̀ ni ọdún 2013. Ni ọdún 2013 àti 2014, wọn fi sì àárín àwọn akọ̀wé ọ̀dọ́ tí ó dára jù lọ. Ni ọdún 2012, òun àti David Adjaye jọ ṣètò ilé ìkàwé tí "Gwangju River Reading Room". Ní ọdún 2015, Selasi farahàn sì ayẹyẹ tí wọn má ṣe fún àwọn òn kọ̀wé ni orílẹ̀ èdè Iceland, "Iceland Writers Retreat", ó sì jẹ́ ìkan laarin awọn tó sọ̀rọ̀.


title: Ìrànwọ́ 1: Báwo lẹ ṣe lè dá àyọkà/ojú-ewé

text: Ìṣẹ̀dá ojú-ewé ojú-ewé jẹ́ ojú-ìwé tí a lè kà láti ní ìmọ̀,ọgbọ́n àti òye yálà láti kọ́ tàbí ṣe àlékún lórí ohun kan tàbí òmíràn lórí ẹ̀rọ ayélujára.  Àwọn ohun tí a ní lá ti ní ṣáájú kí a tó dá àyọkà kankan ni: Ọ̀nà méjì ni a lè gbà ṣẹ̀dá ojú-ewé sí orí Wikipẹ́día Yorùbá.  Àkọ́kọ́ ni lílo ìlanà Àtọwọ́dá, nígba tí ékejì jẹ́ ìlanà Ògbufọ.


text: Kí àyọkà wa ó lè jọjú, a ní láti tẹ̀lé àwọn ìlànà ààtò yí: Àpẹẹrẹ: kíní Ewúrẹ́ jẹ́ ẹran ilé. Àpẹẹrẹ kejì Ewúrẹ́ jẹ́ ẹran ilé . A ó ṣàkíyèsí wípé (Ewúrẹ́) àkòrí àyọkà lówúra ju àwọn ọ̀rọ̀ tó kù lọ. Lẹ́yìn èyí, a ó ṣe ìfáàrà sí obun tí ewúrẹ́ jẹ́. Bí a bá tún ní ohun kan mìíràn láti sọ nípa ewúrẹ́ bíi : ""' Ewúrẹ́ gẹ́gẹ́ bí ẹràn ọ̀sìn Ilé, orísi ewúrẹ́ (akọ tabí abo), bí wọ́n ṣe ń bímọ, óúnjẹ tí wọ́n fẹ̀ràn, ìwà wọn àti bẹ́bẹ́ lọ. A ó ṣe àgbékalẹ̀ àwọn amúgbá-lẹ́gbẹ̀ẹ́ àkòrí yí nípa lílo àmì = méjì sápá ọ̀tún méjì sápá òsì báyìí == ==. Àpẹẹrẹ: = = Ewúrẹ́ gẹ́gẹ́ bí ẹran ọ̀sìn ilé = =  Àkíyèsí: a kò sú àwọn àmì yí mọ́ra wọn nítorí kí ó lè yé wa. Bí ẹ bá fẹ́ lo tiyín, kí ẹ sun mọ́ra wọn kí ó lè rí báyí:


text: Bí a bá fẹ́ kí (Ewúrẹ́ gẹ́gẹ́ bí ẹran ilé) náà ó lówúra, a ó ṣe àmì yẹn ní mẹ́ta lósì === mẹ́ta lọ́tún === .  Báyí ni a ó ṣe fún àwọn amúgbálẹ́gbẹ́ àkòrí tína mẹnu bà lókètó kù.


text: Bí a bá ṣèyí tán, tí a sì fẹ́ fi iṣẹ́ wa pamọ́, a gbọfọ̀ kádí àyọkà wa pẹ́lú ÀWỌN ÌTỌ́KASÍ. A ó kọ ọ̀rọ̀ sínú àmì = bí a ti ṣe fún àwọn tókù. Àpẹẹrẹ


title: Àtòjọ àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Rùwándà

text: Àyọkà yìí ṣe àtòjọ orúkọ àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Rùwándà láti ìgbà tí wọ́n dá ipò náà sílẹ̀ ní ọdún 1961 (nígbà Ìjídìde àwọn ará Rùwándà), títí di òní. Gẹ́gẹ́ bí òfin-ìbágbépọ̀ ṣe lànà rẹ̀, iṣẹ́ Ààrẹ ni gẹ́gẹ́bí olórí orílẹ̀-èdè ilẹ̀ Rwanda, ó sì ní agbára aláṣe tó pọ̀. Wọ́n dìbò yan sí ipò ààrẹ yìí fún ọdún méje, Ààrẹ yíò si yan Alákóso Àgbà àti gbogbo àwọn ará Kábínẹ́ẹ̀tì rẹ̀.


title: Àtòjọ àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Rùwándà

text: Àwọn mẹ́rin ló ti jẹ Ààrẹ ilẹ̀ Rùwándà (láì ka àwọn Adípò Ààrẹ). Ààrẹ lọ́wọ́lọ́wọ́ ni Paul Kagame, láti 24 March 2000.


title: Adama Barrow

text: Adama Barrow (ọjọ́ìbí 16 February 1965) ni olóṣèlú ará Gambia àti agbalékọ́ tó jẹ́ Ààrẹ ilẹ̀ Gámbíà kẹta lọ́wọ́lọ́wọ́, lórí àga láti ọdún 2017. Ni Oṣu kọkanla ọdun 2021, Adama Barrow kede ipo oludije rẹ fun idibo Alakoso 2024.


title: Olórí orílẹ̀-èdè

text: Olórí orílẹ̀-èdè ni ẹni aráàlú kan tí óún dúró fún orílẹ̀ ìjọba kan lábẹ́ àṣẹ ní ìṣọ̀kan àti lábẹ́ òfin rẹ̀. Bí irú ìjọba àti ìpín àwọn agbára ìjọba orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan bá ṣe rí, olórí orílẹ̀-èdè le jẹ́ fún oyè lásán tàbí lẹ́ẹ̀kannáà bíi olórí ìjọba àti ìṣẹ́ míràn.


title: Wàrà

text: Wàrà ni ohun mímu funfun olómi tí ó ní èròjà aṣara lóore tí a ma ńnfún láti ẹnu ọmú Màlúù, tí ó sì jẹ́ ìpìlẹ̀ èròjà ìdàgbà-sókè fún ọmọ màlúù tí ó bá ń mumú àti ọmọ ènìyàn pàá pàá, kí wọ́n tó bẹ̀rẹ̀ sí jẹun. Nínú wàrà ni Kolósítírọ́ọ̀mù tí ó jẹ́ èròjà àṣara-lóore gan an sodo sí nígbà tí èyíkéyí ẹranko alégun lẹ́yìn afọ́mọ lọ́mú bá kọ́kọ́ fọ́mọ rẹ̀ lọ́mú. Kólósítírọ́ọ̀mù yí ni ó kún fún èròjà ọmọ ogun ara tí ó ń jáxe láti ara ìyá sí ara ọmọ rẹ́ tó ń mumú láti dáàbò bòó kúrò lọ́wọ́ àrùn àti àìsàn àìfojúrí, ó tún kún fún àwọn èròjà mìíràn tó ń àṣara-lóore. Lára àwọn èròjà tí kolósítírọ́ọ̀mù kó sínú ni : èròjà amára-jọ̀lọ̀ (protein) àti èròjà afára-lókun (lactose).


title: Mokgweetsi Masisi

text: Mokgweetsi Eric Keabetswe Masisi (ọjọ́ìbí 21 July 1961) ni Ààrẹ ilẹ̀ Bòtswánà ìkárùn lọ́wọ́lọ́wọ́, láti ọdún 2018. Ó jẹ́ Alákóso Ètò Ẹ̀kọ́ tẹ́lẹ̀ àti Alákóso Ọ̀rọ̀ iṣẹ́ Ààrẹ àti Ìmójútó Ìgboro láti 2011 di 2014. Wọ́n kọ́kọ́ dìbò yàán sí Ilé-aṣòfin ní 2009.


title: Ààrẹ ilẹ̀ Bòtswánà

text: Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Bòtswánà ni olórí orílẹ̀-èdè àti olórí ìjọba ilẹ̀ Bòtswánà, bákanáà ó tún jẹ́ Aláṣẹ Àgbà ilé-ìṣẹ́ ológun, nílànà bí Òfin-ìbágbépọ̀ ilẹ̀ Bòtswánà ṣe sọ. This is a graphical lifespan timeline of presidents of Botswana. The presidents are listed in order of office.


title: Félix Tshisekedi

text: Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo (; ọjọ́ìbí 13 June 1963) ni olóṣèlú ará Kóngò tó ti jẹ́ Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò láti 25 January 2019.


title: Betty Shabazz

text: Betty Shabazz (orúkọ àbísọ Betty Dean Sanders; May 28, 1934 – June 23, 1997), tí a tún mọ̀ bákannáà bíi Betty X, jẹ́ olùkọ́ àti alákitiyan àwọn ẹ̀tọ́ aráàlú ará Amẹ́ríkà. Shabazz ni ìyàwó Malcolm X.


title: Iwe

text: Iwe, jẹ́ ẹ̀yà ara kan tí iṣẹ́ rẹ̀ dá lórí lílọ̀  oúnjẹ tí a jẹ nínú tí ó ti dà nínú púpọ̀ ẹranko. Ẹ̀yà ara yí jẹ́ ọ̀kan gbòógì nínú ara.  Iwe rí roboto, tinú tẹ̀yìn rẹ̀ jẹ́ kìkì iṣan tí ó sì ma ń lọ óúnjẹ pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àwọn òkúta wẹ́wẹ̀wẹ́.


title: Àpáta

text: Àpáta jẹ́ ohun ribiti tí ó ń ṣẹlẹ̀ fúnra rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun àlùmọ́nì. Àpáta pín sí ọìsọ̀rí mẹ́ta pàtàkì jùlọ. Àwọn ni : igneous rocks, metamorphic rocks àti sedimentary rocks. Àpáta jẹ́ ohun tí ó fojú han jùlọ ní orí-ilẹ̀. Ẹ̀ka ìmọ̀ tí a ti ń kọ́ nípa àpáta, ìrúsókè ati àtòjọ rẹ̀ ni wọ́n ń pè ní Petrology ní èyí tí ó sì jẹ́ abala kan lára ẹ̀kọ́ ìmọ̀ nípa ilẹ̀ (geology).


title: Irì

text: Irì, erì, enini tabí nini jẹ́ omi kan tí ó ma ń sẹ tàbí kóra jọ sí orí ewé, koríko tàbí ohun kan mìíràn tí ó bá wà ní abẹ́ sánmọ̀ ní òru mọ́jú tàbí lásìkò tí ojú ọjọ́ bá bora.  Ohun tí ìmọ̀ fún múlẹ̀ ni wípé nígbà tí oru tàbí ìgbóná ojú ọjọ́ bá ń bora tí afẹ́fẹ́ tutù ń fẹ́, oru ara àwọn ewéko àti àwọn ohun mìíràn tó ti gbóná jan jan lójú ọjọ́ tẹ̀lẹ̀ yóò ma ṣe oru èyí tí kò láyè láti gbéra gòkè lọ tí wọ́n ń pè ní (evaporation), ìjákulẹ̀ yí ni ó ma ń fàá tí irúfẹ́ oru bẹ́ẹ̀ fi ma ń silẹ̀ sí orí àwọn ewéko gbogbo.Oòrùn kò bá mú dà bí nkan láwọn agbègbè ọ̀ọ̀kan, èyí lè mú kí irì ó dì pọ̀ kó di yìnyín, ní èyí tí wọ́n ń pè ìkórajọ pọ̀ yí ní (frost) Nígb tí ó jẹ́ wípé irì níṣe pẹ̀lú bí ojú-ọjọ́ bá ṣe rí tàbí gbóná sí, ó sábà ma ń sẹ̀ sí ara àwọn nkan bíi ewé, koríko, ojú irin ọkọ̀ ojú-irin, orí tàbí ara ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ àti bẹ̀ẹ́ nẹ̀ẹ́ lọ.


title: Ewé

text: Ewé jẹ́ àkójọ pọ̀ orúkọ fún àwọn ẹtúntún igi oríṣríṣi tí a lè fojú rí. Ewé jẹ́ ohun tí ó ma ń sába rí pẹlẹbẹ, ó ma ń ní ilà tẹ́ẹ́rẹ́ láàrin bí ìṣẹ̀dá igi kọ̀ọ̀kan bá ṣe rí ni ewé rẹ̀ ṣe ma ń falà sára. Ewé sábà m ń hù sí ara tabí orí igi lọ́pọ̀ ìgbà, èyí náà tún dá lé irúfẹ́ ìṣẹ̀dá igi kọ̀ọ̀kan. Híhù igi sára ewé ma ń bẹ̀rẹ̀ láti àárin méjì. Apapọ̀ àárin igi ati ewé orí igi ni ó di ẹ̀ka igi. Ewé ma ń dàgba sókè látàrí omi ati ìtanṣán Oòrùn (photosynthesis) tí ó bá tan si ni ó fi ń gbéra sókè. lọ́pọ̀ Ìgbà, gbogbo ewé kọ́ ló ma ń rí bákan náà, ọ̀pọ̀ ma ń dán lára,ọ̀pọ̀ sì ma ń hurun,ọ̀pọ̀ ma ń ní ẹ[[ẹ̀gún lára, nígbà tí ọ̀pọ̀ ma hani lọ́wọ́ . Ohun tí ó ma ń ṣokùn fà àwọ̀ olómi aró gírínì tí ewé ma ń ní ohun tí wọ́n pè ní kílórófì (chlorophyll). Èròjà yí ṣe.pàtàkì fún ìrú gọ́gọ́ ati ìdàgbàsókè ewé àti igi lápapọ̀, nítorí òun ni ó yíra padà sí óúnjẹ fún ewé ẹ́yìn tí ó bá ti gba ìtansán òrùn sára tán.


title: Ewé

text: [[Ẹ̀ka:Àwọn ọ̀gbìn]]


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Nínú ètò ìlera àwùjọ, Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ (Ìjìnnà-síra-ẹni lójúkojú), jẹ́ ìlànà tí kìí ṣe nípa ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ ìlò oògùn pẹ̀lú èròǹgbà láti dènà títànká àjàkálẹ̀ ààrùn nípa jíjìnnà sí ara ẹni lójúkojú láti ṣe àdínkù iye ìgbà tí àwọn ènìyàn lè súnmọ́ ara wọn pẹ́kípẹ́kí. Ó jẹ mọ́ ìṣèdiwọ̀n bí ènìyàn kan ṣe lè jìnnà sí ẹlòmíràn (irú òdiwọ̀n bẹ́ẹ̀ máa ń yàtọ̀ láti ìgbà dé ìgbà àti ní orílẹ̀ èdè kọ̀ọ̀kan) àti yíyẹra fún ìpéjọpọ̀ ọ̀pọ̀ èèyàn.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Nípa Ìjìnnà-síra-ẹni, ó ṣe é ṣe kí àdínkù wà fún kíkó àjàkálẹ̀ ààrùn rán ẹni tí kò láàrùn èyí tí ó lè wáyé nípa dídára pọ̀ mọ́ ẹni tí ó ti kó ààrùn, tí èyí yóò sìn ṣe àdínkù iye ẹni tí ààrùn bẹ́ẹ̀ lè pa. A máa ń lo ìlànà yìí pẹ̀lú ìwà ìmọ́tótó èémí àti fífọwọ́ ẹni. Nígbà rògbòdìyàn àjàkálẹ̀ ààrùn ẹ̀rànkòrónà 2019, àjọ ètò ìlera àgbáyé, World Health Organization (WHO) dábàá láti ṣègbè fún Ìjìnnà-síra-ẹni tí ó tako Ìjìnnà-sáwùjọ-eni, láti ṣàlàyé pé Ìjìnnà-síra-ẹni ni ó lè ṣe àdínkù kíkó àjàkálẹ̀ ààrùn náà, àwọn ènìyàn ṣì lè ní ìbáṣepọ̀ tó dára nípa lílo ìmọ̀-ẹ̀rọ. Láti ṣe àdínkù ìkóràn àjàkálẹ̀ ààrùn àti láti dènà iṣẹ́ àṣekúdórógbó fún àwọn elétò ìlera, pàápàá jù lọ nígbà àjàkálẹ̀ ààrùn, ọ̀pọ̀lọpọ̀ òfin Ìjìnnà-sápèéjọ ni wọ́n là kalẹ̀, lára wọn ni títi ilé-ìwé àti àwọn ilé ìjọsìn pa, ìdágbé, ìséra-ẹni dènà àjàkálẹ̀ ààrùn, òfin kónílégbélé àti gbígbégidínà ìpéjọpọ̀ ọ̀pọ̀ ènìyàn.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé sẹ́ńtúrí kọkànlélógún yìí ni ọ̀rọ̀ náà jẹyọ, lílọ Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ tí wà láti láti nǹkan sẹ́ńtúrí mẹ́ẹ̀ẹ́dógún sẹ́yìn. Ọ̀rọ̀ náà jẹyọ nínú Bíbélì, nínú ìwé Léfítíkù, orí kẹtàlá, ẹsẹ kẹrìndínláàádọ́ta, "Adẹ́tẹ̀ náà tí ó ń ṣàìsàn  ni ... yóò máa níkàn dá gbé lẹ́yìn níbi ọ̀tọ̀, ibi ọ̀tọ̀ yìí ni yóò sìn máa gbé." Nígbà àjàkálẹ̀ ààrùn àwọn ará Jọsitiníàn lọ́dún 541 sí 542, olórí àwọn Jọsitiníàn àkọ́kọ́ ṣọ̀fin ìyanisọ́tọ̀ dènà àjàkálẹ̀ ààrùn ní abẹ́ àṣẹ ìjọba Byzantine, lára àwọn òfin ìyanisọ́tọ̀ dènà àjàkálẹ̀ ààrùn náà ni júju òkú sínú òkun, ó sọ ní àìmọye ìgbà pé àwọn ará Júù, Samáríà, àwọn abọrìṣà, àwọn elékèé, ìwà abo kó máa bá abo sùn tàbí kí akọ máa bá akọ sùn pẹ̀lú àwọn ìwà ẹ̀ṣẹ̀ mìíràn ló fa àjàkálẹ̀ ààrùn nígbà náà". Láyé òde òní, lílọ Ìjìnnà-síra-ẹni dènà àjàkálẹ̀ ààrùn wáyé láti dènà onírúurú àjàkálẹ̀ ààrùn. Nígbà St. Louis, ní kété lẹ́yìn ìbẹ́sílẹ̀ àjàkálẹ̀ ààrùn, influenza sẹ́yọ láàárín ìlú lọ́dún 1918, àwọn aláṣẹ pàṣẹ títi àwọn ilé-ìwé pa, gbígbégi Dínà ìpéjọpọ̀ ọ̀pọ̀ ènìyàn àti aáyán Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ mìíràn. Iye àwọn ènìyàn tó kú ní St. Louis nígbà náà kò pọ̀ tó ti Philadelphia, tí wọn kò ṣàmúlò Ìjìnnà-síra-ẹni nígbà ìbẹ́sílẹ̀ àjàkálẹ̀ ààrùn influenza, àfi lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ méjì tí àjàkálẹ̀ ààrùn náà bẹ́ sílẹ̀. Bẹ́ẹ̀ náà, àwọn aláṣẹ tí dámọ̀ràn Ìjìnnà-síra-ẹni nígbà àjàkálẹ̀ ààrùn ẹrankòrónà 2019.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Àgbékalẹ̀ Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ máa ń dènà rírànkálẹ̀ àwọn àjàkálẹ̀ ààrùn ní àwọn ìlànà wọ̀nyí:Àwọn ìlànà ìdènà àjàkálẹ̀ ààrùn wọ̀nyí lè máa ṣiṣẹ́ tó ti irú àjàkálẹ̀ ààrùn náà bá jẹ́ èyí tí ènìyàn lè kó nípa jíjẹ oúnjẹ tàbí omi tí ààrùn tí kóbá, tàbí nípa ẹranko agbárùnrìn bíi ẹ̀fọn, tàbí àwọn kòkòrò mìíràn.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Lára awọn ìṣòro Ìjìnnà-síra-ẹni nì wọ̀nyí, ìdánìkàngbé, ìdí kù iṣẹ́ àti ṣíṣe àwọn nǹkan èlò àti pípàdánù àwọn àǹfààní tó jẹmọ́ ìbáṣepọ̀ láwùjọ ẹni.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Ìhùwàsí àwọn ènìyàn lè yí padà nígbà tí wọ́n bá mọ̀ pé àjàkálẹ̀ ààrùn kan ń ràn káàkiri àwùjọ nípa yíyẹra fún ara ẹni àti àwọn ibi ìpéjọ láwùjọ. Bí a bá ṣe àmúlò èyí láti dènà àjàkálẹ̀ ààrùn, irú Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ bẹẹ lè ní àǹfàní púpọ̀, ṣùgbọ́n yóò ṣe àkóbá fún ètò ọ̀rọ̀-ajé. Ìwádìí fihàn pé, ṣíṣe èyí lóòrèkóòrè àti lẹ́sẹ̀kẹkẹ̀ nìkan ló lè mú èsì tó dára jáde. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmúlò ni Wọ́n ń múlò láti dènà ríràn ká àjàkálẹ̀ ààrùn. Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Jíjìnnà sí ara-ẹni ní ìwọ̀n bàtà mẹ́fà (ní U.S tàbí U.K) tàbí mítà 1.5 (ní Australia) tàbí ìwọ̀n mítà kan (ní Faransé tàbí Italy) sí ara ati yíyàgò fún ìdìmọ́ra ẹni àti àtójọ àwọn ìṣe mìíràn tí ó jẹ mọ́ ìfarakanra máa ń ṣe àdínkù kíkó ààrùn nígbà àjàkálẹ̀ ààrùn flu àti ẹ̀rànkòrónà lọ́dún 2020. ṣíṣe ìmúlò awọn ìlànà Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ wọ̀nyí, pẹ̀lú gbígbé ìgbé ayé ìmọ́tótó ní ibi iṣẹ́ wà lára ìlànà tó dára.Níbi tí ó bá ti ṣe é ṣe, Wọ́n lè dá a lábàá pé kí Wọ́n máa ṣíṣe láti ilé.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlànà èyíwùmí ni wọ́n tí làálẹ̀ fún àṣà ìbọra-ẹni lọ́wọ́. Ìkíni nípa fífi ọwọ́ ẹni méjèèjì papọ̀ láìbọ ẹni tí à ń kí lọ́wọ́, kíkíni nípa ìfọwọ́sọ̀yà, jẹ́ lára àwọn ọ̀nà ìkíra ẹni láìfara kanra. Ní àkókò ẹ̀rànkòrónà 2019 lórílẹ̀-èdè United Kingdom]], ìṣe ìkíni yìí ni Ọmọba Charles lò láti kí àwọn àlejò, ìkíni yìí ni Ọ̀gá-àgbà àjọ ètò ìlera àgbáyé, WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus àti Olórí ìjọba orílẹ̀ èdè Ísírẹ́lì, Benjamin Netanyahu náà tún là kalẹ̀ fún lílò . Àwọn ọ̀nà èyíwùmí mìíràn ni; nína ọba-ìka sókè, jújuwọ́ sí ni, fí fọwọ́ sáyà, bí wọ́n ṣe ń kí ara ẹni ní ní àwọn apá kan lórílẹ̀ èdè Ìran. Àwòmọ́ ìmọ̀ ìṣirò tí fihàn pé, títí ilé ìwé pa lè ṣe à ṣe ìdádúró. Bí ó tilẹ̀ wù kí ó rí, ìyọrísí rere rẹ̀ dá lórí bí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mú òfin Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ nígbà tí wọ́n kò sí ní ilé ẹ̀kọ́. Lọ́pọ̀ ìgbà, àwọn òbí mìíràn lè gbà ìyọ̀ǹda ìsinmi lẹ́nu iṣẹ́, bákan náà, wọ́n máa nílò láti ti ilé-ìwé pa fún ìgbà pípé. Àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí lè fa ìfàsẹ́yìn fún àwùjọ àti ètò ọ̀rọ̀-ajé.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Àbájáde ìwádìí awòkọ́ṣe àti ìfarawé lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà fihàn pé ìdámẹ́wàá (10%) nínú àwọn ilé iṣẹ́ tí wọ́n ti kó àjàkálẹ̀ ààrùn ní wọ́n máa ń tì pa, àpapọ̀ ìkóràn àjàkálẹ̀ ààrùn jẹ́ ìdá mọ́kànlá lé ìpín mẹ́sàn-án (11.9%),tí àsìkò kíkó àjàkálẹ̀ ààrùn púpọ̀ máa ń fà sẹ́yìn. Ní ìdàkejì ẹ̀wẹ̀, tí ìdá mẹ́tàlélọ̀gbọ̀n (33%) nínú àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó kó àjàkálẹ̀ ààrùn bá wà ní títì pa, àǹfààní kíkó àjàkálẹ̀ ààrùn yóò dínkù ní ìwọ̀n ìdámẹ́rìn pẹ̀lú ìpín péréte mẹ́san-an (4.9%), tí àsìkò gíga àti kó ààrùn yóò fà sẹ́yìn fún ọ̀sẹ̀ kan. Lára ilé-iṣẹ́ títì pa ni títì pa "àwọn okowò tí kò ṣe pàtàkì" àti àwọn iṣẹ́ àwùjọ tó ṣe pàtàkì (àwọn okowò tí kò ṣe pàtàkì" túmọ̀ sí àwọn ohun èlò fi bẹ́ẹ̀ wúlò ni kíákíá láwùjọ ohun-èlò pàtàkì Workplace closures, èyí yàtọ̀ sí àwọn ohun èlò tó ṣe pàtàkì láwùjọ.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Lára ìgbégidínà àwọn ìpépjọpọ̀ tàbí ìpàdé ọ̀pọ̀ ènìyàn ni; ìpépjọpọ̀ fún ètò eré-ìdárayá, ilé sinimá tàbí agbo-orin. Ẹ̀rí pé ìpépjọpọ̀ ènìyàn púpọ̀ máa ń ran ríran ká àjàkálẹ̀ ààrùn lọ́wọ́ ní kíákíá kò ì tí ì parí. Àbájáde ìwádìí Anecdotal dábàá pé àwọn ìpépjọpọ̀ àwọn ènìyàn púpọ̀ kan lè ran ríràn ká àjàkálẹ̀ ààrùn lọ́wọ́, àti wípé èyí lè fa àjàkálẹ̀ ààrùn wá sí àgbègbè tí irú ìpépjọpọ̀ bẹ́ẹ̀ bá ti wáyé, tí ààrùn náà lè bẹ̀rẹ̀ sí ní tàn kálẹ̀ láàárín ìlú nígbà àjàkálẹ̀ ààrùn. Ní àsìkò àjàkálẹ̀ ààrùn ẹ̀ràn lọ́dún 1918, ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ wí pé ìtò lọ́wọọ̀wọ́ àwọn ọmọ ológun Philadelphia àti Boston ló fa ríràn ká àjàkálẹ̀ ààrùn nípa ìdarapọ̀ àwọn àwọn awakọ̀ ojú-omi tí wọ́n ti lùgbàdì ààrùn ẹ̀ràn pẹ̀lú àwọn èrò èrò àwọn ènìyàn tí kìí ṣe ológun. Ṣíṣe ìdádúró ìpépjọpọ̀ ọ̀pọ̀ ènìyàn, pẹ̀lú àwọn àwọn Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ mìíràn lè dènà ríràn ká àjàkálẹ̀ ààrùn.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Títi àwọn ẹnubodè pa tàbí gbígbégi dínà ìrìn-àjò abẹ̀lé lè máa dènà jíjàkálẹ̀ àjàkálẹ̀ ààrùn ju ọ̀sẹ̀ méjì sí mẹ́ta lọ, àyàfi bí wọ́n bá ṣe ètò náà dáadáa, tí ó múlẹ̀ káàkiri ní ìdá ókàndínlọ́gọ́rùnún (99%). Àyẹ̀wò fínnífínní ní pápákọ̀ Òfurufú Canada kò gbégi dínà àjàkálẹ̀ ààrùn SARS lọ́dún 2003 lórílẹ̀-èdè and the U.S.Àyẹ̀wò fínnífínní ẹnubodè láàárín Austria àti Ottoman Empire, tí wọ́n ṣe lọ́dún 1770 títí di ọdún 1871 láti dènà àwọn tí wọ́n ní ààrùn bubonic láti wọ orílẹ̀ èdè Australia, ni ìròyìn sọ pé ó ṣiṣẹ́, nítorí kò sí àjàkálẹ̀ ààrùn náà ní àwọn àgbègbè Australia lẹ́yìn akitiyan náà, bẹ́ẹ̀ náà, àjàkálẹ̀ ààrùn jà rànyìnrànyìn ní agbègbè Ottoman títí di sẹ́ńtúrì òkàndínlógún.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: I wádìí ìjìnlẹ̀ kàn ní yunifasiti Northeastern University, tí wọ́n tẹ̀ jáde lóṣù kẹta ọdún 2020 fihàn pé dídènà ìrìn-àjò láti orílẹ̀-èdè China sí àwọn orílẹ̀-èdè mìírànú àdínkù bá bí àjàkálẹ̀ ààrùn ẹ̀rànkòrónà 2019 ṣe ràn káàkiri orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè, ṣùgbọ́n kò dènà ríràn ká àjàkálẹ̀ ààrùn náà ní àwùjo sí àwùjọ àti ènìyàn kan sí òmíràn. [...] Nítorí ìdí èyí, dídènà ìrìn-àjò nìkan kò tó láti dènà àjàkálẹ̀ ààrùn, àyàfi bí wọ́n bá mú Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ mọ́ ọ̀n." Ìwádìí náà fihan pé, dídènà ìrìn-àjò ní ìlú Wuhan dènà ríràn ká àjàkálẹ̀ ààrùn náà sí àwọn ìlú pàtàkì mìíràn ni China fún ọjọ́ mẹ́ta sí márùn-ún péré, lóòótọ́, ó dènà rẹ̀ fún orílẹ̀ èdè sí orílẹ̀-èdè ní ìwọ̀n 80%.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Lára ìgbìyànjú ìbora ẹni ni ṣíṣe àdínkù ìfojúrinjú kòrókòró, ṣíṣe ètò káràkátà lórí ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀ tàbí lórí ìkànnì ayélujára, yíyẹra fún ibi ìpépjọpọ̀ ńlá àti gbígbàyànjú láti dẹ́kun ìrìn àjò afẹ́ tàbí ìrìn àjò tí kò pọn dandan.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Lásìkò àjàkálẹ̀ ààrùn SARS lọ́dún 2003 ni orílẹ̀-èdè Singapore During the 2003 SARS outbreak in Singapore, ó tó ènìyàn tí wọ́n jẹ́ alárùn ni wọ́n yà sọ́tọ̀ tipátipá nílé wọn, tí wọ́n sìn mú kí ń wòye ara wọn fún àmìn ààrùn, wọ́n sìn ń pe àwọn elétò ìlera lóòòkóòrè gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti dènà àjàkálẹ̀ ààrùn. Bí ó ti lẹ̀ jẹ́ pé ènìyàn méjìdínlọ̀gọ̀ta péré ló ní ààrùn náà lẹ́yìn àyẹ̀wò, àwọn òṣìṣẹ́ ìlera gbà pé ọ̀nà náà kẹ́sẹjárí nípa ṣíṣe àdínkù títàn ká ààrùn náà. Ó lè jẹ́ wí pé, yíyara ẹni sọ́tọ̀ láìnípá ló láti ṣe àdínkù àjàkálẹ̀ ààrùn influenza ní Texas lọ́dún 2009. Wọ́n tí jábọ̀ àkóbá ìwòye ọpọlọ ìgbà díè àti ìgbà pípẹ́.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Centers for Disease Control and Prevention (CDC), èyí àjọ ìjọba tí ó ń rí sí dídènà àìsàn àti àjàkálẹ̀ ààrùn "juwe Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ gẹ́gẹ́ bí àlàálẹ̀ ìlànà láti ṣe ìdínkù bí àwọn ènìyàn ṣe lè súnmọ́ ara wọn ní gbogbo ìgbà lọ́nà láti gbégi dínà ìtànkálẹ̀ àjàkálẹ̀ ààrùn".Nígbà àjàkálẹ̀ Ààrùn flu lọ́dún 2009, àjọ tí ó ń ṣe kòkárí ètò ìlera ní àgbáyé, World Health Organization, WHO júwe Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ gẹ́gẹ́ bí "aáyán láti jìnnà sí ẹnì kejì ní ìwọ̀n gúngún ọwọ́ àti ṣíṣe àdínkù ìpéjọpọ̀ ènìyàn". Wọ́n pa á pọ̀ pẹ̀lú ìmí lọ́nà ìmọ́tótó àti ọwọ́ fífọ̀, èyí ni wọ́n kà sí ọ̀nà tó dára jù lọ láti ṣe àdínkù tàbí dènà àjàkálẹ̀ ààrùn láwùjọ.


title: Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ

text: Nígbà àjàkálẹ̀ ààrùn COVID-19, àjọ CDC ṣe àtúnṣe sí oríkì Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ, nípa ṣíṣe àfikún yíyẹra fún agbo ọ̀pọ̀ èèyàn àti jíjìnnà sí agbo ọ̀pọ̀ èèyàn, pàápàá jù lọ ní ìwọ̀n ) sí ẹnì kejì nígbà tó yẹ". Wọn kò ṣàlàyé ìdí kan pàtó tí wọ́n fi mú ìdíwọ̀n gúngùn ẹsẹ̀ mẹ́fà. Ìwádìí láìpẹ́ fihàn pé ìjásílẹ̀ nígbà tí ènìyàn bá ń mí tagbáratagbára nígbà eré ìmárayá tàbí sín lè rìn fún ìwọ̀n mítà mẹ́fà. Àwọn ẹlòmíràn ṣàlàyé pé òdiwọ̀n yìí wàyí láti ṣe àkódànù ìwádìí ìjìnlẹ̀ ọdún pípẹ́ ni 1930s àti 1940s tàbí ipòrúru ọkàn lórí òdiwọ̀n náà. Àwọn olùwádìí àti àwọn oǹkọ̀wé sàyẹ́nsì tí ṣe alàálẹ̀ pé àwọn Ìjìnnà-síra-ẹni ńlá àti lílo ìbòjú tàbí àwọn méjèèjì pẹ̀lú Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ ṣe pàtàkì.


title: Sánmọ̀

text: Sánmọ̀ tabí Ojú Ọ̀run jẹ́ gbogbo ohun tí ó wà lókè Ilẹ̀ níbi tí ohun bí Kùrukùru, Oòrùn, Òṣùpá àti àwọn ìràwọ̀ ti ń yọjú wo ilẹ̀ lásìkò ìkọ̀ọ̀kan wọn. Ní inú ìmọ̀ ojú-ọ̀run, sánmọ̀ yí ni wọ́n ń pè ní ahòho, níbi tí oòrun, òṣùpá, àti àwọn ìràwọ̀ ti dàbí ẹni wípé wọ́n ń rọ̀ kiriká ọ̀run fúra rẹ̀,ní ọ̀gangan ilẹ̀. Sánmọ̀ tàbí ojú-_ọ̀run yí náà pín sí ọ̀nà méjì.  Àkọ́kọ́ ni kùrukùru, èyí jẹ́ ìpele akọ́kọ́ àti ohun tí ó bo ojú-ọ̀run gan an fúra rẹ̀. Èkejì ni ahòho ọ̀run, ní i tí àwọn ìràwọ̀,Oòrùn , ati Òṣùpá ti ń yọjú lásìkò wọn gbogbo. Lọ́pọ̀ ìgbà, kùrukùru ojú sánmọ̀ ni ó súnmọ́ ilẹ̀ jùlọ tí ó jẹ́ wípé bí a bá gbójú sókè, oun ni akọ́kọ́ máa rí. Ní ojú mọmọ tàbí ní àsìkò ọ̀sán, ojú sánmọ̀ sába ma ń ní àwọ̀ búlúù tàbí yẹ́lò tí Oòrùn yóò sì tàn kálẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìmọ́lẹ̀ tí a kò fi ní nílò iná tabí ihun kan mìíràn tí a lè fi òye rẹ̀ ríran ju òye ọjọ́ lọ. Bí ó ti di àṣálẹ́, sánmọ̀ yóò dúdú kẹlẹ kẹlẹ, ní èyí tí ilẹ̀ náà yóò dúdú pẹ̀lú nítorí ìmọ́lẹ̀ sánmọ̀ ni ìmọ́lẹ̀ ilẹ̀. Ní àsìkò yí, gbogbo ohun alàyé pátá ni wọn yóò nílò ohun tí ó lè jẹ́ gẹ́gẹ́ bí òye tàbí iná tí yóò ms fi wọ́n mọ̀nà. Àwọn àsìkò yí ni òṣùpá ati àwọn ìràwọ̀ yóò yọ tí wọn yóò sì tànmọ́lẹ̀ sí orí ilẹ̀..


title: Ọmú

text: Ọmú tàbí Ọyàn jẹ́ ọ̀kan pàtàkì nínú ẹ̀yà ara tí ó wà lọ́wọ́ òkè. Lára àwọn obinrin, ó jẹ́ ẹ̀yà tí ó ma ń sun wàrà gẹ́gẹ́ bí óúnjẹ fún àwọw òpónló tí wọ́n ń mumú. Tọkùnrin tobìnrin ní wọ́n ma ń ní ọmú ní àyà wọn. Àmọ́, ní àsìkò ìbàlágà ẹ̀yà ara yí ma ń dàgbà sókè lára abo látàrí èròjà ara tí wọ́n ń pè ní (estrogen) àti (growth hormone). Ọ̀rá tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Subcutaneous fat tí ó níṣe pẹ̀lú ibùsun omi tí ó ma ń jáde ẹnu kókó ọmú, awọ fẹ́lẹ́ yí ni ó ma ń fún ọmú ní àbùdá wọn. Níparí ọmú ṣáájú kókó ọmú ni agbẹ̀du tí wọ́n ń pè  ní alveoli ni omi ọmú ma ń sodo sí tí ó sì ms ń wà ní sẹpẹ́ fún fífà tàbí mímu ìkókó nígbà tí ọmọ bá gbẹnu si.  Lásìkò tí obìnrin bá wà nínú oyún, ọmú ma ń ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ọ̀gọ̀ọ̀rọ̀ èròjà àti ọmọ ogun ara tí wọ́n ń.pè ní (hormone), pàá pàá jùlọ èròjà estrogens, progesterone, àti prolactin, àti àwọn mìíràn bíi lobuloalveolar tí ó ń ṣiṣẹ́ fún ìdàgbàsókè àti ìgbaradì rẹ̀ fún ìfọ́mọlọ́mú lẹ́yìn tí obìrin bá bímọ tán.  Yàtọ̀ sí ṣíṣiṣẹ́ ìfọ́mọlọ́mú àti àwọn èròjà àṣara-lóore tí ó kó sínú, wọ́n tún ka ọmú obìnrin sí àmì ìbálagà obìnrin fún ìbálòpọ̀ láti ṣòwò ọmọ bíbí. Ọ̀pọ̀ àti oríṣríṣi iṣẹ́ ọnà àti àwòrán ti àyé àtijọ́ àti tòde òní ni wọ́n ti ṣàfihàn ọmú nínú iṣẹ́ wọn. Ọ̀pọ̀ ẹ̀yà orílẹ̀-èdè àgbáyé ni wọ́n ka ṣíṣàfihàn ọmú sí ìta gbangba gẹ́gẹ́ ohun ìríra tí kò sì bójú mu ní àwùjọ.


title: Àdéhùn igi aláwọ̀-ewé

text: Àdéhùn igi aláwọ̀-ewé ní ìwé àdéhùn ìpẹ̀tùsáwọ̀ ìjà ilẹ̀ tí ó kún fún epo-rọ̀ ì àti afẹ́fẹ́ gáàsì ẹnubodè láàárín orílẹ̀ èdè Cameroon àti Nàìjíríà tí wọ́n ń pè ní Bakassi. 1981, Ìjàkú-akátá àwọn ọmọ-oogun láàárín Nàìjíríà àti Cameroon lọ́dún 1994, àti 1996 wáyé ní Bakassi. Wọ́n gbé aáwọ̀ ìjà yìí lọ sílè ẹjọ́ àgbáyé International Court of Justice, tí ilé-ẹjọ́ sìn dá orílẹ̀-èdè Cameroon láre lọ́jọ́ kẹwàá oṣù kẹwàá ọdún 2002. Lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kẹfà ọdún 2006,Ààrẹ-àná orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ àti Ààrẹ orílẹ̀-èdè Cameroon, Paul Biya, tọwọ́ bọ ìwé-àdéhùn Àdéhùn igi aláwọ̀-ewé lórí kíkó àwọn ọmọ ológun kúrò àti fífi ẹ̀tọ́ ilẹ̀ náà sílẹ̀ fún orílẹ̀ èdè Cameroon. Nínú ìwé àdéhùn náà, Wọ́n fún Nàìjíríà ní gbèdeke ọgọ́ta ọjọ́ láti kó àwọn ọmọ-ogun wọn kúrò, pẹ̀lú àfikún ọgbọ́n ọjọ́ mìíràn, bákan náà, wọ́n fún Nàìjíríà ní àǹfààní láti ṣì ní àwọn olórí ìjọba àti ọlọ́pàá wọn ní Bakassi fún ọdún méjì mìíràn.Ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tẹ̀lé àṣẹ ìdájọ́ Ilé-ẹjọ́ àgbáyé International Court of Justice, tí ó dá Cameroon láre kí wọ́n máa bá pàdánù ìrànlọ́wọ́ ìlẹ̀-òkèèrè, wọ́ sìn ló àwọn ọmọ ogun wọn kúrò. Nígbà náà, wọn gbé ìgbìmọ̀ kan tó kún fún aṣojú Nàìjíríà, Cameroon, àjọ àgbáyé UN, Germany, Amẹ́ríkà, Faransé àti orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì láti ṣàbójútó títẹ̀lé ìwé àdéhùn náà


title: Àdéhùn igi aláwọ̀-ewé

text: Lọ́jọ́ kẹtàlá oṣù kẹjọ ọdún 2013, àjọ kéréje lábẹ́ àjọ àgbáyé, UN, tí ó ń rí sí ààbò United Nations Security Council ṣàlàyé pé òun fara mọ́ ìpẹ̀tùsáwọ̀ náà lọ́jọ́ méjì sí ọjọ́ ìfàlélọ́wọ́ ìlẹ̀ Bakassi.


title: Ọ̀gbàrá

text: Nínú ìmọ̀ sáyẹ́nsì nípa ilẹ̀, Ọ̀gbàrá jẹ́ wíwọ́ omi àrọ̀dá òjò tí ṣẹ̀ṣẹ̀ rọ̀ tán tí ó sì nń wọ́ yanrìn tàbí iyẹ̀pẹ̀ orí ilẹ̀ lọ bí òun náà ṣe ń wọ́ ruru láti ibìkan sí òmíràn. Àkíyèsí: Ọ̀gbàrá yàtọ̀ sí fífọ́n òjò (kí a má ṣìí gbé síra wọn, torí fífọ́n òjò kìí ṣàngbàrá). Ṣíṣàn ọ̀gbàrá tún jẹ́ ìṣe àdámọ́ ítí láé láé, àwọn ohun tí ó sì ń fa àkóyawọ́ rẹ̀ ni ìṣesí àwùjọ bíi omi, yìnyín, ìdarí afẹ́fẹ́ tàbí atẹ́gùn, àwọn igi, àwọn ẹranko àti ìwà òun ìṣesí àwọn ọmọ ènìyàn.  Látarí àwọn ìṣesí tí a ti mẹ́nu bà lókè yí ni ó ń fà ìpínsísọ̀rí ọ̀gbará sí :    Lóòtọ́ ni wípé ọ̀gbàrá jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ àdámọ́ ilẹ̀, àmọ́ ìhùwàsí àti ìṣesí ọmọnìyàn náà ń dá kún bí ọ̀gbàrá ṣe ń b nkan jẹ́ ní ìdá 10-40% lágbàáyé. Bí àpẹẹrẹ, oko tí wọn fi ń ṣe nkan ọ̀gbìn ti ó wà ní Appalachian Mountains, ti di ojú odo ọ̀gbará látàrí àkọtúnkọ ikẹ̀ oko náà ti mú kí wíwọ́ ruru ọ̀gbarà lágbègbè yí pẹ̀lú eré tí ó tó ọgọ́rùn ún (100×), tí ó sì ti mú kí ilẹ̀ oko naa jin kòtò gìrìwò.  Wíwọ́ ruru ọ̀gbàrá láwọ̀ọ́jù lórí ikẹ̀ ti mú ìjanbá tó lágbára bá àwọn ilẹ̀, yálà ilẹ̀ ilé tàbí ilẹ̀ oko. Àwọn ìpalára yí ni mímú àdínkù bá ohun ọ̀gbìn ati irè oko, Dídá oko lójú kan ládàá jù (intensive farming) ati ìgégi lulẹ̀ lábaadì (deforestration), kíkọ́ ojú ọ̀nà àti àwọn ìṣesí ọmọnìyàn míìràn tó làmì-laaka lórí ilẹ̀ náà ń ṣokùnfà bí ọ̀gbàrá ṣe ń ṣọṣẹ́ káàkiri àgbáyé. Àmóṣá, oríṣríṣi ọ̀na ni àwọn ènìyàn ń gba lágbáyé láti mú adínkù bá ọṣẹ́ ọ̀gbará tàbí láti dẹ́kun rẹ̀ pátá pátá.


title: Fally Ipupa

text: Fally Ipupa N'simba (ọjọ́ìbí December 14, 1977), tó gbajúmọ̀ pẹ̀lú orúkọ ìtàgé rẹ̀ Fally Ipupa, ní akọrin-akọ̀wéorin, oníjó, ọlọ́rẹ, onígìtá àti olóòtú ará Kóngò. Láti ọdún 1999 dé 2006, ó jẹ́ ìkan nínú ẹgbẹ́ olórin Quartier Latin International, tí Koffi Olomidé dásílẹ̀ ní 1986.


title: Olúṣọlá Ìṣọ̀lá Ògúnṣọlá

text: Olúṣọlá Ìṣọ̀lá Ògúnṣọlá, tí ọ̀pọ̀ ènìyàn mọ̀ sí Isho Pepper ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹrìnlá oṣù kọkanlá ọdún 1942 sí ìdílé ọ̀gbẹ́ni Sámúẹ́lì Ògùnṣọlá, ní agbolé Baàlà Dáṣàolú lẹ́yìn Mọ́sálásí Ìta Ìgbẹ̀yìn ládùúgbò Òkè Ìtokú ní ìlú Abẹ́òkúta ní Ìpínlẹ̀ Ògùn.


title: Olúṣọlá Ìṣọ̀lá Ògúnṣọlá

text: Olúṣọlá gẹ́gẹ́ bí àbígbẹ̀yìn nínú ọmọ mẹ́rin tí àwọn òbí rẹ̀ bí, abúlé Olókuta, ní ẹ̀bá Aláhọ̀ tó wà ní ìjọba ìbílẹ̀ Olúyọ̀lé nílú Ìbàdàn ló ti lo ìgbà èwe rẹ̀, bákan náà ló lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Christ School, ti ìlú Olókúta. Lẹ́yì ìwé mẹ́fà, ó padà sí Abẹ́òkúta níbi tí ó i bẹ̀rẹ̀ ilé-ẹ̀kọ́ Abeokuta Grammar School, ilé-ẹ̀kọ́ yí náà ló wà tí ó ti ń ṣe ṣàfihàn ìfẹ́ rẹ̀ sí eré tíáà. Lásìkò tí a ń wí yìí, ọ̀pọ̀ ènìyàn ló kórìíra iṣẹ́ yí nítorí wípé wọ́n ka àwọn tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ yí sí alágbe lásán. Fúndí èyí, inírúurú ìpèníjà ló dijú kọ Olúṣọlá nídí iṣẹ́ tí ó yàn láàyò, débi wípé àwọn ẹbí òun ọ̀rẹ́ ló kẹ̀yìn si àyà fi ìyá rẹ̀ Abigail ló ṣúgbàá rẹ̀, tí ó sì fẹ̀yìn pọ̀n ọ́n kí ó lè ṣorí ire.  Olúṣọlá dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré tí gbajú-gbajà òṣèré Akin Ògúngbè dá sílẹ̀ ní ìlú Abẹ́òkúta ní ọdún 1959, lẹ́yìn tí ó parí ilé-ẹ̀kọ́ girama rẹ̀.  Ó kúrò lọ́dọ̀ ọ̀ gá rẹ̀ lọ́dún 1965, láti lọ dá ẹgbẹ́ òṣèré tíátà tirẹ̀ sílẹ̀, tí ó sì ma ń kọrin, lùlù pẹ̀lú ijó bí ó bá fẹ́ bẹ̀rẹ̀, láàrín àti ìparí eré rẹ̀. Olúṣọlá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn òṣèré tíátà tó kọ́kọ́ ṣeré lórí ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán tí ó sì kẹ́gbẹ́ pẹ̀lú àwọ gbajúmọ̀ òṣèré bíi:  Lára àwọn tí wọ́n jọ kọ́ iṣẹ́ tíátà lọ́dọ̀ ọ̀gá rẹ̀ Akin Ògúngbè ni: Jimoh Aliu, Charles Olúmọ (Agbako), Afọlábí Afọláyan (Jagua), Fẹ́mi Adéyẹmọ (Bàbá ń gbá life). Olúṣọlá ma ń ṣe eré pàá pàá jùlọ àwọn eré tí a lè rí kà lákà gbádùn nínú àwọn ìwé eré oníṣe, tabí eré onítàn bí:


title: Olúṣọlá Ìṣọ̀lá Ògúnṣọlá

text: Bákan náà ni ó jẹ́ òṣèré tíátà ẹlẹ́kẹrin tó ya eré sinimá àgbéléwà lẹ́yín tí Hubert Ogunde, jẹ́ ẹni akọ́kọ́ tó kọ́kọ́ ṣe bẹ́ẹ̀, eyi to gbe lọ si orílẹ̀-èdè United Kingdom


title: Olúṣọlá Ìṣọ̀lá Ògúnṣọlá

text: Olúṣọlá jẹ́ ọ̀kan pàtàkì lára àwọn àgbà ọ̀jẹ̀ òṣèré tíátà tó dá ẹgbẹ́ ANTP sílẹ̀ lọ́dún 1976. Òun ni akọ̀wé owó àkọ́kọ́ fún ẹgbẹ́ náà ní ọdún 1976 sí 1989.


title: Olúṣọlá Ìṣọ̀lá Ògúnṣọlá

text: Lára àwọn tí Olúṣọlá kọ́ ní iṣẹ́ ni: Samson Elúwọlé (Jinadu Ewele), Adéníyì Òrofó (Ewéjókó) àti Gbọ́lágadé Adédèjì (Àró Oní fìla gogoro). Ṣọlá fẹ́ ìyàwó tí ó tó Márùn ún tí wọ́n sì ń ba á ṣeré kiri gbogbo ibi tó bá ń lọ. Bákan náà ló fàwọn ọmọ sáyé lọ̀. Àwọn ìyàwó rẹ̀ ni: Ó kú ní ọjọ́ Kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá, ọdún 1992, ní ọmọ àádọ́ta ọdún, lẹ́yìn àìsàn ránpẹ́.  Kí Ọlọ́run ó dẹlẹ̀ fun.


title: Mùhọ́mádù

text: Mùhọ́mádù tàbí Muhammad (, ; c. 570 CE – 8 June 632 CE) jẹ́ olórí ẹ̀sìn, àwùjọ, àti olóṣẹ̀lú Áràbù àti olúdásílẹ̀ ẹ̀sìn Ìmàle.


title: Molade Okoya-Thomas

text: Molade Alexander Okoya-Thomas FCNA, MFR, OFR, KSS (8 June 1935 – 2 February 2015) jẹ́ onísòwò àti ọlọ́rẹ ará Nàìjíríà.


title: Keegan de Lancie

text: John Keegan de Lancie (October 31, 1984) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Ọdẹ́dá

text: Ọdẹ́dá jẹ́ Ìjọba Ìbílẹ̀ àti ìletò kan ní Ìpínlẹ̀ Ògùn, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Olú ilé-iṣẹ́ Ìjọba ìbílẹ̀ yí wà ní A5 highway. Ìjọba ìbílẹ̀ yí ní ibùsọ tí ó 1,560 km² tí àwọn olùgbé ibẹ̀ sì tó 109,449 gẹ́gẹ́ bí étò ìkànìyàn ti ọdún 2006 ṣe fi lọ́ọ́lẹ̀. Ìjọba ìbílẹ̀ yí súnmọ́ Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ pẹ́kípẹ́kí, tí ó sì pààlà pẹ̀lú Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ní ìlú Alọ̀gì.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Ọdẹ́dá

text: Nọ́mbà ìfiránṣẹ́ (postal code) ìjọba ìbílẹ̀ yí 110.


title: Ìjọba Ìbílẹ̀

text: Ìjọba Ìbílẹ̀ jẹ́ ìpele ìjọba ẹlẹ́kẹta àti irúfẹ́ ìjọba tí ó jẹ́ ti àwa-ara-wa lẹ́sẹ̀ kùkú ti ó wà ní abẹ́ ìjọba Ìpínlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan lábẹ́ ìlànà ìṣèlú àwa-ara-wa. Ìjọba ìbílẹ̀ ma ń ṣiṣẹ́ lábẹ́ òfin àti àlàkalẹ̀ òfin orílẹ̀-èdè bí àwọn aṣòfin (legistlatives) àti àwọn amòfin (Judiciary) ṣe gbe kalẹ̀ ní orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan. Nínú ìlànà étò Ìjọba Àpapọ̀ (Federal State), ìjọba ìbílẹ̀ ló sába ma ń wà ní ipò kẹta nínú étò ìṣèlú.


title: Ìjọba Ìbílẹ̀

text: Ẹ̀wẹ̀ àgbékalẹ̀ étò Ìjọba ìbílẹ̀ yàtọ̀ síra wọn ní orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè ní agbáyé.  Ìpínsísọ̀rí ìjọba lábẹ́ ìjọba apapọ̀ (Federal Government) lábẹ́ ìjọba àwa-ara-wa (Democrcy), ṣe pàtàkì. Ìlànà ìṣèlú lábẹ́ ìjọba Àpapọ̀ pín sí ọ̀nà Mèta.


title: Miss Grand International

text: Miss Grand International jẹ idije ẹwa kariaye fun awọn obinrin alailẹgbẹ. Ti ipilẹṣẹ ni Tháílàndì ni ọdun 2013.


title: Miss Grand International

text: Ni ọdun 2019, keje iru rẹ to waye nilu Caracas Fenesuela lọjọ 25, oṣu Kẹwa, Omidan Valentina Figuera, to jẹ́ aṣoju orilẹede Fenesuela lo jawe olubori nibi eto naa. Orilẹ-ede ọgọta lo kopa ninu idije naa.


title: Miss Grand International

text: Tógò ati Benin ko darapọ mọ idije naa. Nàìjíríà bẹrẹ si kopa ninu idije naa lati ọdun 2014.


title: Miss Grand International

text: Bọtini awọ


title: Àwọn Ìgbèríko ilẹ̀ Bùrúndì

text: Bùrúndì jẹ́ pípín sí ìgbèríko méjìdínlógún, ìkọ̀ọ̀kan wọn ní orúkọ ọlúìlú rẹ̀ àyàfi fún Bujumbura Rural. Ìgbèríko tó tuntun jùlọ ní Rumonge, tí wọ́n dásílẹ̀ ní 26 March 2015 láti àrin àwọn ìjùmọ̀pọ̀ márùn tó jẹ́ ti àwọn ìgbèríko Bujumbura Rural àti Bururi.


title: John Obi Mikel

text: John Obi Mikel jẹ́ agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà


title: Yakubu Aiyegbeni

text: Yakubu Aiyegbeni jẹ́ agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà


title: John Magufuli

text: John Pombe Magufuli (ọjọ́ìbí 29 October 1959), ni olóṣèlú ará Tànsáníà àti Ààrẹ 5k ilẹ̀ Tànsáníà, lórí àga láti ọdún 2015. Magufuli tún ni alága Southern African Development Community.


title: Ààrẹ ilẹ̀ Tànsáníà

text: Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ìṣọ̀kan ilẹ̀ Tànsáníà () ni olórí orílẹ̀-èdè àti olórí ìjọba ilẹ̀ Tànsáníà. The president leads the executive branch of the Government of Tanzania and is the commander-in-chief of the armed forces.


title: Kìrúndì

text: Kirundi, tí a mọ̀ bákanáà bíi Rundi, ni èdè Bàntú tó jẹ́ èdè àwọn ènìyàn mílíọ́nù 9 ní Burundi àti ní apá Tanzania àti Democratic Republic of the Congo, àti ní Uganda.


title: Ìyanṣẹ́-lódì

text: Ìyanṣẹ́-lódì, tabí Ìfẹ̀hónú hàn àwọn òṣìṣẹ́ , tabí Ìdágunlá, jẹ́ ìyanṣẹ́ ní pọ̀sìn tabí ìdáṣẹ́ dúró àwọn òṣìṣẹ́ lẹ́nu iṣẹ́ òjọ́ wọn. Ìyanṣẹ́-lódì sábà ma ń wáyé láti fi ṣe ìfẹ̀hónú-hàn àwọn òṣìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ tako ìwà, ìgbésẹ̀ tàbí àṣẹ tí kò tẹ́ àwọn òṣìṣẹ́ lọ́rùn tí àwọn aláṣẹ ilé-iṣẹ́ kan yálà ti Ìjọba tàbí àdáni gbé kalẹ̀ fún àwọn òṣìṣẹ́ láti tẹ̀lé láì mú ìtàpórógan dání. Ìgbésẹ̀ ìlo Ìyanṣẹ́-lódì bẹ̀rẹ̀ sí ní di irinṣẹ́ ìfẹ̀hónú-hàn lágbàyé nígbà tí ìdàgbà-sókè bẹ̀dẹ̀ sí ń dé sí àwọn ilé-iṣẹ́ ńlá ńlá, pàá pàá jùlọ àwọn ilé-iṣẹ́ ìwakùsà. Lọ́pọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè nígbà náá fòfin de Ìyanṣẹ́-lódì àwọn òṣìṣẹ́ nítorí wọ́n rí Ìyanṣẹ́-lódì yí gẹ́gẹ́ bi ohun àìtọ́ sí étò ọrọ̀-ajé orílẹ̀-èdè wọn, àti nítorí wípé ìjọba tàbí àwọn onílé iṣẹ́ aládàáni ní agbára ju àwọn òṣìṣẹ́ lọ. Díẹ̀ lára àwọn orílẹ̀-èdè aláwọ̀ funfun ló fọ́wọ́ sí lílo Ìyanṣẹ́-lódì àwọn òṣìṣẹ́ láti fi jìjà-n-gbara lọ́wọ́ ìfipá múni ṣe iṣẹ́ àwọn oníṣẹ́ gbogbo ní ìparí ọ̀rùndú Mọ́kàndínlógún (19th or early 20th centuries).  Àwọn òṣìṣẹ́ ma ń lo Ìyanṣẹ́-lódì láti fi yí àṣẹ àti ìpinu àwọn agbani-síṣẹ́ tabí ìjọba padà lórí ìgbésẹ̀ tàbí àṣẹ tí wọ́n bá pa tí kò sì bá àwọn òṣìṣẹ́ lára mu. Lópọ̀ ìgbà, wón ma ń lo Ìyanṣẹ́-lódì láti fi ba ìṣèjọba aláṣẹ tàbí ẹgbẹ́ òṣèlú tó wà lórí àléfà lọ́wọ́ jẹ́, bí ìpinu àti ìgbésẹ̀ ìṣèjọba bẹ́ẹ̀ bá tako ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn.


title: Étò Ìkànìyàn

text: Étò Ìkànìyàn ni ìgbésẹ̀ kan tí a fi ń ṣe àkọsílẹ̀ iye ènìyàn tí wọ́n ń gbé ní ìletò, Ìlú Ìpínlẹ̀ tabí orílẹ̀-èdè kan nípa kíka àwọn ènìyàn ní orí-ò-jorí ní ojúlé sí ojúlé. Gẹ́gẹ́ bí àjọ àgbáyé ṣe làá kalẹ̀, étò ìkànìyàn gbọ́dọ̀ ma wáyé ní orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan láàrín ọdún Mẹ́wàá síra wọn. Étò ìkànìyàn gbọ́dọ̀ ṣàfihàn àkọsílẹ̀ iye ọkùnrin, obìnrin, ọmọdé àti àgbà pẹ̀lú iye ọjọ́ orí wọn lásìkò ìkànìyàn. Bákan náà, ó gbọ̀dọ̀ ṣe àkọsílẹ̀ iye ilé, ati iye ìdílé tí ó wà nínú ìlìlú tàbí ìletò tí ó wà láàrín Ìpínlẹ̀ àti orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan.


title: Saint Ann's Bay

text: Saint Ann's Bay ni ìlú kan ní Jamáíkà, ibẹ̀ ni olùìlú Saint Ann Parish. Iye àwọn ènìyàn ibẹ̀ tó 13,671 ní ọdún 2009.


title: Saint Ann's Bay

text: Floyd Lloyd àti Burning Spear tk wọ́n jẹ́ olórin, àti Marcus Garvey wá láti ibẹ̀.


title: Ìwà Ìfipá báni-lòpọ̀

text: Ìwà ìfipá báni-lòpọ̀ tabí Ìbáni lòpọ̀ lọ́nà àìtọ́ jẹ́ ìfipá múni láti bá ṣe àṣepọ̀ yálà láti ọwọ́ akọ (ọkùnrin)tàbí abo (Obìnrin) nígbà tí ẹni tí a fipá mú kọ̀ láti jọ̀wọ́ ara rẹ̀ fún ìbálòpọ̀ lásìkò tí a fẹ́ ba ṣeré lọ́kọ-láy. Ìwà Ìfipá báni-lòpọ̀ yí lè wáyé nípa fífi agbára múni tàbí lílo ipò àṣẹ fúni láti báni-lòpọ̀ lọ́nà àìtọ́, nígbà tí ẹni tí a fẹ́ fi agbára mú kò bá ní ọ̀nà tí ó lè fi dáàbò bo ara rẹ̀ lásìkò náà, tàbí kí ẹni tí a fẹ́ hùwà kò tọ́ sí ó kéré jọjọ lọ́jọ́ orí.  Ẹ̀sùn ìwà ìfipá báni-lòpọ̀ àti ìfìyà-jẹni lórí ìwà kò tọ́ yí yàtọ̀ sí ara wọn ní orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè ní agbáyé. Lápapọ̀, iye àwọn ènìyàn tí a fi ẹ̀sùn ìwà ìfipá báni-lòpọ̀ tí wọ́n ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀ ní ọdún 2008 jẹ́ ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́eùn ún (100,000 people), láti 0.2 ní Azerbaijan sí 92.9 ní ìlú Botswana ati 6.3 ní ìlú Lithuania gẹ́gẹ́ bí ìdá méjì (median) ìṣẹ̀lẹ̀ yí lágbàyé Nínú akójọ àkọsílẹ̀ nípa ìwà ìfipá báni-lòpọ̀ lágbàyé, ọkùnrin ló sábà ma ń hùwà kò tọ́ yí sí obìnrin jùlọ. Ìwà ìfipá báni-lòpọ̀ láti ọwọ́ àrè tàbí àlejò kò fi bẹ́ẹ̀ wọ́pọ̀ nínú àwọn ẹ̀sùn yí, bí kò ṣe láti ọ̀dọ̀ àwọn alábàágbé tàbí aládùúgbò ẹni tí a mọ̀ dára dára. Ìwà ìfipá báni-lòpọ̀ akọ sákọ tàbí abo sábo àti ìfipá báni-lòpọ̀ tinú ọgbà ẹ̀wọ̀n náà jẹ́ ọ̀kan gbòógì nínú ìlànà ìfipá báni-lòpọ̀ tó wọ́pọ̀ jùlọ tí wọ́n.ṣe àkọsílẹ̀ ẹ̀sùn rẹ̀ jùlọ lágbàyé. Ìwà ìfipá báni-lòpọ̀ẹlẹẹ́wẹ̀ẹ́ ni ọ̀nà lílo ogun àti ìsọni dohun èlò ìbálòpọ̀ (sexual slavery). Àwọn ìlànà wọ̀nyí ló ma ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ogun, ìjà, tàbí ìdárú-dàpọ̀ bá bẹ́ sílẹ̀ nílú kan tabi orílẹ̀-èdè kan. Àwọn ìhùwàsí yí làwọn àsìkò tí a mẹ́nu bà yí ni wọ́n ń pè ní ìwà ọ̀danràn tako ọmọnìyàn (crime against humanity) àti Ọ̀ràn ogun (war crime). Púpọ̀ èyàn tí wọ́n ti fipá bá lòpọ̀ lè ní ìpèníjà ọpọlọ tàbí kí wọ́n dojú kọ ìṣòro àrùn ọpọlọ lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Ẹ̀wẹ̀, ìpalára tó lágbara lè ṣẹlẹ̀ sí ẹni a fipá bà lòpọ̀, lẹ́yìn kí ó lóyún. Àwọn arùn ìàfojúrí tí a lè kó látara ìbálòpọ̀ lè gbabẹ̀ wọlé sí ẹni náà lára, ẹni a fipá bá lòpọ̀ tún lè ma kojú ìdókùkù-lajà láti ọwọ́ ẹni tí ó hùwà àìtọ́ yí síi, tàbí kí àwọn ẹbí ọ̀daràn ó tú ma lérí sí ẹni nà pàá pàá jùlọ nínú àṣà ilẹ̀ ibòmíràn.


title: Ìwà Ìfipá báni-lòpọ̀

text: Gẹ́gẹ́ bí a ṣe mọ̀ wípé ìwà ìfipá báni-lòpọ̀ ń kó ìpalára bá wa ní àwọn àwùjọ wa gbogbo, ìjí gìrì sí ìdẹ́kun ìwà ọ̀daran yí ṣe pàtàkì. Ìjí gìrì yí lè dá lórí àwọn ìlàna ìsàlẹ̀ yí:


title: Kòtò daminù

text: Kòtò daninù jẹ́ ọ̀nà kan tí a ma ń gbà láti fi yọ, lé, tàbí darí omi tàbí ọ̀gbàrá kúrò níbi tí ó bá ti pọ̀nù sí láti ibìkan sí òmíran.


title: Egbògi Alábùkún

text: Egbògi Alábùkún jẹ́ oògùn tí olóògbé Jacob Ṣógbóyèga Odùlatẹ̀ ṣàwárí rẹ̀ ní ọdún 1981, lásìkò tí ìmúnisìn àwọn Gẹ̀ẹ́sì ilẹ̀ Britain lágbara gidi. Oògùn yí . Púpọ̀ nínú àwọn èlò oògùn yí ni wọ́n kó jọ láti ìlú Liverpool. Awọn ohun èlò tí wọ́n fi se egbògi Alábùkún oníyẹ̀fun ni Lára àwọn ohun tí wọ́n ma ń lo egbògi yí fún ni: Ìmọ̀ ìwádí ìjìnlẹ̀ ní oògùn ati egbògi sọ wípé Alábùkún ma ń dèna ìfúnpọ̀ tàbí dídìpọ̀ ẹ̀jẹ̀ ní agọ́ ara. Ó tun ń ṣiṣẹ́ fún ara ríro, ó sì ma ń jẹ́ kí ẹni tí ó bá lòó ó mí sókè sódò dára dára. Wọ́n fi kun wípé bí a bá si egbògi yí lò, ó lè fa àwọn àìsàn wọ̀nyín nínú ara.: Egbògi yí gbajúmọ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí ó ṣì fi wà lórí àtẹ láti nkan bí ọgọ́rún ùn ọdún sẹ́yìn tí tí di òní. Àwọn orílẹ̀-èdè bí Nàìjíríà, Benin Cameroon, Ghana àti àwọn agbègbè kọ̀ọ̀kan ní ilẹ̀ Europe náà ni wọ́n ti ń lo egbògi yí.


title: Abdelmadjid Tebboune

text: Abdelmadjid Tebboune (; ọjọ́ìbí 17 November 1945) ni olóṣèlú ará Algeria tó jẹ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ pé òhun ni Ààrẹ ilẹ̀ Algeria láti December 2019. Ó rọ́pò Ààrẹ Abdelaziz Bouteflika àti Arọ́pò Olórí Orílẹ̀-èdè tẹ́lẹ̀ Abdelkader Bensalah. Tẹ́ltẹ́lẹ̀, òhun ló jẹ́ Alákósò Àgbà ilẹ̀ Algeria láti May 2017 di August 2017. Bákannáà, ó tún jẹ́ tẹ́lẹ̀ Alákóso Ètò Ilé láti 2001 di 2002 fún ọdún kan àti ní ẹ̀kan si láti 2012 di 2017 fún ọdún 5.


title: Ààrẹ ilẹ̀ Àlgéríà

text: Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú àwọn Ènìyàn ilẹ̀ Àlgéríà ni olórí orílẹ̀-èdè àti aláṣẹ àgbà ilẹ̀ Algeria, ati aláṣe pátápátá ilé-ìṣẹ́ ológun Algerian People's National Armed Forces.


title: Jacob Ṣógbóyèga Odùlatẹ̀

text: olóyè Jacob Ṣógbóyèga Odùlatẹ̀ (1884–1962), tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Blessed Jacob jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pharmacist, olùdásílẹ̀, alápilẹ̀kọ, oníṣòwòàti olùdásílẹ̀ egbògi Alábùkún.


title: Jacob Ṣógbóyèga Odùlatẹ̀

text: A bí Jacob nínú ìdílé olórogún ní ìlú Ìkòròdú, sínú ẹbí alàgbà Odùlatẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Èkó ní ọdún 1884. Bàba bàá rẹ̀ ni olóyè Odùkànmádé tí ó wá láti inú ẹbí Sẹnlú tí ó jẹ́ ẹ̀ka mọ̀lẹ́bí Ranodu tí ó jẹ́ ìdílé ọba nílú Ìmọ̀ta, ìlú tí ó súnmọ́ Ìkòròdú pẹ́kí pẹ́kí Nígbà tí ó wà ní dédé ọmọ ọdún Mẹ́rìnlá, ó fẹsẹ̀ rìn lọ sílú Abẹ́òkúta ní Ìpínlẹ̀ Ògùn, tí ìrìn náà sì gbàá ní odidi oṣù mẹ́ta gbáko kí tó dé Abẹ́òkúta. Lásìkò tí ó wà ní Abẹ́òkúta, ó ṣalábàá-pàdé onímọ̀ ìpo oògùn tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Dókítà Ṣapará, tí ó sì bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ṣẹ́ ìmọ̀ ìpo oògùn láti ọ̀dọ̀ rẹ̀. Láìpẹ́, Jacob dá ilé iṣẹ́ ìpo oògùn tirẹ̀ tí ó pè ní egbògi Alábùkún, níbi tí ó ti ń po oríṣiríṣi oògùn àtinúdá tirẹ̀..


title: Terry McMillan

text: Terry McMillan (ọjọ́ìbí October 18, 1951) jẹ́ olùkọ̀wé ará Amẹ́ríkà.


title: Abayomi Olonisakin

text: Abayomi Gabriel Olonisakin jẹ́ ọ̀gágun ní ilé-iṣẹ́ Jagunjagun orí-ilẹ̀ Nàìjíríà. Lọ́wọ́lọ́wọ́ Ọ̀gágun Olonisakin ni Ọ̀gá àwọn Ọmọṣẹ́ Ológun ilẹ̀ Nàìjíríà, Ààrẹ Muhammadu Buhari ló yàn sípò yìí ní ojọ́ 13 Osù Keje 2015.


title: Ọ̀gá àwọn Ọmọṣẹ́ Ológun Nàìjíríà

text: Ọ̀gá àwọn Ọmọṣẹ́ Ológun Nàìjíríà tàbí Ọ̀gá Ilé-iṣẹ́ Ológun Nàìjíríà ("Chief of Defence Staff", "CDS" ní èdè gẹ̀ẹ́sì) ni ọmọṣẹ́ ológun tí ipò rẹ̀ gajùlọ ní àrin àwọn Ilé-iṣẹ́ Ológun Nàìjíríà àti olóri gbogbo àwọn Ilé-iṣẹ́ Ológun Nàìjíríà. Ipò yìí jẹ́ fún ọ̀gá ológun tí Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà yàn. Wọ́n dá ipò yìí sílẹ̀ fún ìgbà àkọ́kọ́ lábẹ́ òfin-ìbágbépọ̀ Nàìjíríà ọdún 1979.


title: Ọ̀gá àwọn Ọmọṣẹ́ Ológun Nàìjíríà

text: Ọ̀gá àwọn Ọmọṣẹ́ Ológun Nàìjíríà únjíṣẹ́ tààrà fún Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà bótitìlẹ́jẹ́pé ìmọ́jútó àwọn Ilé-iṣẹ́ Ológun Nàìjíríà wà lábẹ́ Alákóso Ètò Àbò. Iṣẹ́ àti làákání Ọ̀gá àwọn Ọmọṣẹ́ Ológun Nàìjíríà ni láti dá àti ṣe àwọn iṣe àti ètò fún Àbò Orílẹ̀-èdè àti láti ríi pé àwọn Ilé-iṣẹ́ Ológun wà ní ìmúrasílẹ̀.


title: Ọ̀gá àwọn Ọmọṣẹ́ Ológun Nàìjíríà

text: 'Ọ̀gá Ilé-iṣẹ́ Ológun Nàìjíríà úngba ìrànlọ́wọ́ látọwọ́ àwọn Ọ̀gá Ilé-iṣẹ́ Ológun kọ̀ọ̀kan yìókù:


title: Ọ̀gá àwọn Ọmọṣẹ́ Ológun Nàìjíríà

text: Chief Defence staff Nigeria


title: Egungun

text: Egungun tàbí egun tàbí eegun ni ìfun inú ara líle tó ṣe àpapọ̀ gbogbo egungun-ara àwọn ẹranko elégungun. Àwọn egun únṣe àbò fún orísi àwọn ìfun inú ara, wọ́n únṣẹ̀dá àwọn ìhámọ́ ẹ̀jẹ̀ pupa àti ìhámọ́ ẹ̀jẹ̀ funfun tí wọ́n jẹ́ àkóónú ẹ̀jẹ̀, wọ́n únṣe ìkópamọ́ àwọn ohun amọ́ralókun, wọ́n únṣe ọ̀nà-ìkọ́ àti ìmúdúró fún ara, wọ́n sì úngba ìmúrìn ní àyè.  Àwọn egun wà bíi orísirísi.


title: Ékọ́ ìmọ̀ ìpoògùn

text: Ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ìpoògùn jẹ́ ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ nípa ìléra (health science) tí ó rọ̀ mọ́ ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ nípa ìṣègùn (medical science), pẹ́lú ìmọ̀ nípa ìpo kẹ́míkà (chemistry) mọ́ra wọn. Ẹ̀kó yí dá lórí ìṣàwárí ìpèsè, ìṣàkóso,dídànù, lílò ati bí oògùn náà yóò ṣe bára mu. Fífi iṣẹ́ ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ìpoògùn ṣiṣẹ́ gba í ènìyàn ó nímọ̀ tó lọ́ọ̀rìn nínú ìṣègùn, bí àwọn èròjà inú oògùn ṣe ń ṣiṣẹ́, ìpalára tí ó lè mú wá, ìbáṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú àìsàn tí a fẹ́ lòó fún, lílọ bíbọ rẹ̀ nínú ẹẹ̀jẹ̀, àgọ́ ara àti ìjàmbá tí oògw náà lè fà bí kò bá tó tàbí pọ̀jù. Ẹ̀wẹ̀, ẹ̀kọ́ yí tún nílò kí ènìyàn mọ̀ nípa (pathology). Lára àwọn ẹ̀ka ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ìpoògùn bíi clinical pharmacists, ma ń nílò kí ènìyàn ó mọ̀ nípa ìmọ̀ mìíràn bí àpẹẹrẹ́ 'ìgbéyẹ̀wọ̀ àwọn èsì àbájáde láti inú láàbù'.


title: Ékọ́ ìmọ̀ ìpoògùn

text: Àwọn ohun tí ó jẹ ẹ̀kọ́ ìmọ̀ yí lógún ni: Fúndí èyí, àwọn onímò nípa ìmọ̀ ìpoògùn i a lè ṣàpèjúwe wọn gẹ́gẹ́ bí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ nípa oògùn, tí wọ́n sì tún jẹ́ ẹni akókọ́ tí ó ń ṣètọ́jú aláìsàn pẹ́lú pípèsè oògùn, ati bí a ṣe.lè.lòó tí yóò múni lára dá.  Ibi tí a ti ń ta tàbí ra oògùn ni a mọ̀ sí ilé oògùn (pharmacy) tabí (chemist). Lọ́pọ̀ ìgbà ni a ma ń ṣalábàá-pàdé àwọn nkan mìíràn tó yatọ̀ sí oògùn pàdé.nílé oògùn bíi : ọṣẹ, ìpara, ìparun, àwọn ìṣeré ọmọdé, ìwé ìròyì.àti bbl.