title: Akinọlá Dèkó

text: Gabriel Akinọlá Dèkó tí wọ́n bí í ọjọ́ kaẹ́dọ́gbọ̀n oṣù Kẹwàá, ọdún 1913( 30-1-1913) tí ó sì kú ní ọjọ́ Kárùún oṣù Kọkànlá , ọdún 1987 ( 5 November 1987).Ni ó jẹ́ oní kọ̀ngílá ìṣẹ́ Ẹ̀kọ́lé àti Mínísítà fún ètò ọ̀ aètò ọ̀gbìn nígbà kan rí apá Ìwọ̀ Oòrùn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Ó tún jẹ́ ọ̀rẹ́ tímọ́￼￼ tímọ́ fún Olóyè Awólówọ̀. Gẹ́gẹ́ bí Mínísítà, ó kópa ribiribi nípa mímú ìlọsíwájú bá ètò ìgbnisíṣẹ́ àwọn àṣẹ̀sẹ̀ yọ ọ̀gọ́mọ̀ tí wọ́n kàwé jáde ní Unifásitì tí wọ́n sì nífẹ̀ẹ́ sí iṣẹ́ àgbẹ̀ tí ìjọba yóò ma kọ́ wọn ní iṣẹ́ ọ̀gbìn ní àwọn ìletò tí wọ́n ti kọ́ kalẹ̀ fún iṣẹ́ àkànṣe náà tí ìjọba yóò sì ma fún wọn ní owó ọ̀yà. Àwọn akẹ́ọ̀ọ́ náà yóò ma ṣiṣẹ́ f ọ̀gbìn . Dídá àwọn ìletò wọ́nyí ni wọ́n jẹ́ ètò àyálò láti ọ̀dọ àwọn Israeli . Ètò yí wà fún láti já ọkàn àwọn Ọ̀dọ́-langba kúrò nínú èrò wíwáṣẹ́ lọ sí àwọn ìlú ńlá ńlá tí wọ́n sì yan iṣẹ́ àgbẹ̀ ní pọ̀sìn. Akin Dèkó ni wọ́n bí ní ìlú igbotu, ní Ìpínlẹ̀ Òndó, tí àwọn òbí rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ ìlú Ìdànrè ní Ìpínlẹ̀ Òndó kan náà. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ St Peters,ní Ìpínlẹ̀ Èkó, fún ètò ẹ̀kọ́ Alákùkọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti ti ìpele ọlọ́dún mẹ́fà ẹlẹ́ẹ̀kejì, Ó tún lọ sí Government College Ìbàdàn (GCI), Ó sì parí ẹ̀kọ́ kíkà rẹ̀ ní ilé-ẹ̀ ẹ̀kọ́ Yaba Higher College ní Ìpínlẹ̀ Èkó níbi tí ó ti gba ìwé-ẹ̀rí nínú ẹ̀kọ́ Olùkọ́ . Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ Olùkọ́ ní ilé-ẹ̀ọ́ rẹ̀ tí ó ti jáde tẹ́lẹ̀ (Government College, Ìbàdàn) tí ó sì ń kọ́ ni nípa ìmọ̀ ẹ̀rọ àti ṣíṣàmúlò Ìṣirò (mechanics and applied mathematics). Lẹ́yìn ìgbà díẹ̀, ó yan iṣẹ́ ikọ́lé láàyò tí ó sì gb ilé-ẹ̀kọ́ ìkọ́lé Brixton lọ ní ìlú London. Kò pẹ́ púpọ̀ tí ó fi bẹ̀rẹ̀ ilé-iṣẹ́ ìkọ́lé tirẹ̀ náà. Ní ọdún 1950s, ọ̀rẹ́ rẹ̀ ba sọ̀rọ̀ wípé kí ó dara pọ̀ mọ́ òṣèlú ní ọdún 1956, Ó gba imọ̀ràn ọ̀rẹ́ rẹ̀, lọ́gán tí ó sì dara pọ̀ mọ́ òṣèlú ni ó wọlé ìdìbò tí ó sọọ́ di Mínísítà fún ètò Ọ̀gbìn apá Ìwọ̀-Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà. Akinọlá ni ó ṣe aṣojú fún ilẹ̀ Nàìjíríà níbi àpérò fún Óńjẹ àti Nnkan irè-Oko(Food and Agriculture Organization) ní ilẹ̀ Adúláwọ̀. Wọ́n tún fi ṣe ìgba-kejì Gíwá ilé-ẹ̀kọ́ fún ilé-ẹ̀kọ́ Federal University of Technology, Àkúrẹ́ . Òun náà tún ni igbákejì Gíwá ilé-ẹ̀kọ́ University of Ìbàdàn àti University of Benin.


title: Afẹ́nifẹ́re

text: Ẹgbẹ́ Afẹ́nifẹ́re ni ó jẹ́ ẹgbẹ́ tó ó níṣe pẹ̀lú àṣà àti ẹ̀nìn ìbílẹ̀ t orùbá ilẹ̀ Nijiria tí Olóyè Abraham Adésànyà adarí rẹ̀, nígbà tí Olóyè Bọ́lá Ìgè nígbà ayé rẹ̀ sì jẹ́ igbá méjì rẹ̀. Àwọn tí wọ́n tún jọ jẹ́ olùdásílẹ̀ ni Olóyè Ọnàsànyà, Olóyè Ruben Fáṣànràntì, Adégbọ̀nmírè Òkúróunmú Fẹ́mi Gàníyù Dáwódù, Ọláníhún Àjàyí , Olú Fálaè, Adébáyọ̀ Adéfaratì Alhaji Adéyẹmọ àti Ayọ̀ Adébanjọ. Nígbà tí wọ́n dá ẹgbẹ́ òṣèlú Alliance for Democracy kalẹ̀ ní ọdún 1998, wọ́n lo àfojúsùn wọn ẹgbẹ́ Afẹ́nifẹ́re gẹ́gẹ́ bí àfojúsùn ìpolongo ìbò náà.  Lẹ́yìn ti ẹgbẹ́ yí pàdánù ìdíje ìbò dìbò wáyé ní oṣù Kẹ́ta ọdún 2003, àwọn alátakò ọmọ ẹgbẹ́ náà lọ lọ́tọ̀, wọ́n sì dá ẹgbẹ́ AD sílẹ̀, tí wọ́n sì fi Olóyè Bísí Àkàndée￼ ja Alága AD. Ní January 2006, àwọn jàndùkú olóṣèlú kọlu àwọn Akọ́wọ̀ọ́rìn (convoy) adarí ẹgbẹ́ òṣèlú ní ìlú Òṣogbo tí ó jẹ́ Olú-Ìlú Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun .


title: Afẹ́nifẹ́re

text: Ní ọdún 2008, wọ́n dá Afenifere Renewal Group (alias ARG) kalẹ̀ pẹ̀lú àwọn èrò àti ìlépa láti so ẹgbẹ́ Afẹ́nifẹ́re papọ̀ kí ìyapa ó Ma sii mọ́ láàrín wọn, tí yóò sì tún máa jẹ́ ànfàní fún àwọn àgbà ẹgbẹ́ náà láti lè ma bá iṣẹ́ takun takun wọn lọ. Ní oṣù Kọkànlá ọdún 2008, apá kan ẹgbẹ́ AAfẹ́nifẹ́re tí wọ́n fi faction of Afenifere in Ìjẹ̀bú Igbó , ní Ìpínl Ògùn , èyí tí Olóyè Ayọ̀ Bánjọ ń darí rẹ̀, fi Olóyè Reuben Fáṣọ̀nràntì jẹ gẹ́gẹ́ bí Alága ẹgbẹ́ tiwọn. Àwọn àgbà ARG ní èyí tí a ti rí Senator Ọlábíyí Dúrójayé , Olóyè Bísí Àkàndé , Wálé Ọ̀ṣun àti Yínká Òdúmákin fi léde wíé àwọn kò tẹ́wọ́ gba ìyànsípò náà wọlé ní tiwọn.


title: Afẹ́nifẹ́re

text: Ní oṣù Kẹwàá ọdún 2009, agbẹnusọ fún ARG sọ̀rọ̀ nípa ètò yíyọ ìkúnpá lórí epo rọ̀bì lábẹ́lé ní ilẹ̀ Nàìjíríà. Bákan náà ni ẹgbẹ́ náà tún kan sárá sí Olóyè month, the ARG hailed the conviction of Chief Bọ̀dé George àti àwọn márùún mìíràn fún akitiyan wọn láti fòpin sí ìwà àjẹbánu tó ti gbilẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà .


title: Afẹ́nifẹ́re

text: Ọ̀pọ̀ ọmọ Yorùbá ni wọ́n rí àwọn alátakò ìjọba lórí èrò wọn gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà tó tọ́ láti yí ìpinu ìjọba pada, tí ó sì ń fún àwọn ọmọ Yorùbá tí wọ́n wà nínú àjọ náà ní ìdánimọ̀ jákèjádò ilẹ̀ Nàìjíríà, ẹ̀wẹ̀ tí ó sì tún jẹ́ ọ̀nà kan láti tọ́jú ẹ̀yà Yorùbá lápapọ̀.


title: Afẹ́nifẹ́re

text: Àwọn kan wà lára àwọn ọmọ Yorùbá tí wọ́n rí ìdásílẹ̀ àwọn ẹgbẹ́ alátakò gẹ́gẹ́ bí ohun tó léwu púpọ̀. Sheik Dr. Abu-Abdullah Adélabú tí ó jẹ́ onímọ̀ ẹ̀sìn Islam ṣàpèjúwe ba ẹgbẹ́ Afẹ́nifẹ́re gẹ́gẹ́ bí àkójọ àwọn ẹlẹ́yà-ò-mẹ̀yà tí wọ́n sì ń lo inọ̀ tara ẹnìkan, oní kèéta, tí wọ́n kò mọ̀ ju ìbàjẹ́ àwọn ẹlẹ́yà tó kú lọ. Ó Se èyí nibi àpérò London Awqaf Africa College, Sheikh Adelabu, yí náà ni ẹni tí ó jẹ́ olùdásílẹ̀ the Awqaf Africa Society ní ìlú Lọ́ndọ̀nù.


title: Erik Satie

text: Éric Alfred Leslie Satie to gbajumo bi Erik Satie (; 17 May 1866 – 1 July 1925) je ara Fransi alasopo orin ati olórin.


title: Nnamdi Kanu

text: Nnamdi Kanu jẹ́ ajìjàǹgbara ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Bìrìtìkó. Òun ni olùdásílẹ̀ àti adarí ẹgbẹ́ ajìjàǹgbara Indigenous People of Biafra (IPOB). Ẹgbẹ́ yìí ló ń jìjàǹgbara òmìnira àti ìdásílè orílè-èdè Biafra . Nnamdi Kanu náà olùdásílẹ̀ ilé-ìṣe rédíò kan tí a mọ̀ sí Radio Biafra tó wà lórílẹ̀-èdè Bìrìtìkó. Ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà fi ṣìnkún òfin ìfipá-dàjọba-bolẹ̀ mú un ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹwàá ọdún 2015, wọ́n sì tì í mọ́lé fún ìgbà pípé bí ó tilè jẹ́ pé ọ́pọ̀ ilé-ẹjọ́ dájọ́ pé kí Wọ́n dá a sílẹ̀. Nígbà tí Kanu ń farahàn nílé ẹjọ́, ìṣe ló máa ń múra bíi ọmọ Júù. Ó sọ nílé-ejò pé òun nígbàgbọ́ nínú ẹ̀sìn àwọn Júù, òun sì ń rí ara òun gẹ́gẹ́ bíi ọmọ Júù. Ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà dá a sílè lọ́jọ́ kejìdínlógún oṣù kẹrin ọdún 2017 pẹ̀lú béèlì pé kò gbọ́dọ̀ fi orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sílè, ṣùgbọ́n ó sá lọ gba ọ̀nà ẹ̀bùrú sí òkè-òkun.


title: Owó

text: Owó ni ohunkóhun tí àwọn ènìyàn kan bá gbà lágbègbè, ìlú tàbí orílẹ̀-èdè wọn láti máa fi ṣe kárakára ọjà tàbí san gbèsè. Ó jẹ́ ohunkóhun tàbí àkọsílẹ̀ tó dájú tí gbogbo ènìyàn gbà láti máa fi san fún ọjà rírà, iṣẹ́ tí a ṣe fúnni tàbí san gbèsè àti owó-orí. Àwọn onímọ̀ ṣàlàyé pàtàkì Owó gẹ́gẹ́ bí ohun tí a fi ń ṣe pàṣípàrọ̀ ọ̀jà, nǹkan-ìdíyelọ́jà, nǹkan-ìdíyelé dúkìaí, àti nǹkan ipààlà iye ọjà. Ohunkóhun tí ó bá lè ṣe àwọn nǹkan wọ̀nyí ni a lè kà sí Owó.


title: Diahann Carroll

text: Diahann Carroll (; tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ Carol Diann Johnson; July 17, 1935 – October 4, 2019) jẹ́ òṣèré., akọrin, aláṣọ-oge ati alákitiyan ará Amẹ́ríkà. Ó kọ́kọ́ di ìlúmọ̀ọ́ká láti inú àwọn fíìmù tó ní òṣèré aláwọ̀-dúdú nínú bíi "Carmen Jones" (1954) àti "Porgy and Bess" (1959). Ní ọdún 1962, Carroll gba Ẹ̀bùn Tony bí òṣèré obìnrin tó dára jùlọ, obìnrin aláwọ̀-dúdú àkọ́kọ́,fún ipa rẹ̀ tí ó kó nínú eré orí-ìtàgé Broadway nípa kíkọ orin "No Strings."


title: Tsáda

text: Tsáda jẹ ilu kekere kan ni iha iwọ-oorun ti Cyprus. O wa ni agbegbe Eparchía Páfou, ni apa iwọ-oorun ti orilẹ-ede naa, 90 km iwọ-oorun ti olu-ilu Nicosia ati 8 ibuso si ariwa ti Paphos. Tsáda jẹ 619 mita loke omi okun. O ni awọn olugbe 1,043.


title: Gbàngàn Tafawa Balewa Square

text: Gbàngàn pápá ìṣeré Tafawa Balewa, (TBS) jẹ́ ilẹ̀-ayẹyẹ tí ó tó sààre ilẹ̀ bí ìwọ̀n èyí tí a àkọ́kọ́ pè ní (Ilé Eré-ìje”) èyí tí ó wà ní Erékùṣù, EÌpínlẹ̀ Èkó .


title: Gbàngàn Tafawa Balewa Square

text: Ilé Eré-ìje Ìpínlẹ̀ Èkó tí ó ti di TBS báyìí ni ó jẹ́ pápá tí ìfẹṣin sáré ìdárayá tẹ́lẹ́ ní ìlú Èkó tí wọ́n sì ya apá ibì kan sọ́tọ̀ fún eré bọ́ọ́lù aláfẹsẹ̀gbá àti àyè kan fún eré bọ́ọ̀lù ẹlẹ́yin orí ilẹ̀. Wọ́n yan ilẹ̀ náà fún àwọn ìjọba amúnisìn tí ó ń ṣàkóso lórí ilẹ̀ Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ nípa àṣẹ Ọba Dosunmu ní ọ̀dún 1859, tí ó sì padà mú ìdàgbàsókè bá agbègbè náà. Pápá náà ni ó ọ̀ Ọ̀gágun Yakubu Gowon wo palẹ̀ tí ó sì yi padà sí gbàgàn Tafawa Balewa Square.Nígbà pápá yí wà l loju iṣẹ́, àwọn ìlà eré-ìje fún àwọn esin tí Ó ń sáré níbẹ̀ tó méje sí mẹ́jọ, tí wọ́n sì gùn tó ibùsọ kan (1 mile).


title: Gbàngàn Tafawa Balewa Square

text: Ní ọdún 1960, wọ́n tún pápá yí ṣe láti fi sàmì ayẹyẹ òmìnira orílẹ̀-èdè Nàìjíríà , tí wọ́n sì fa àsíá orílẹ̀-èdè Gẹ̀ẹ́sì amúnisìn wálẹ̀.


title: Gbàngàn Tafawa Balewa Square

text: Gbàngàn TBS tí wọ́n kọ́ ní ọdún 1972 fìdí ti òpópónà Awólọ́wọ̀ Cable Street, ọ̀nà Fọ́ọ̀sì, ọ̀nà Catholic Mistree àti 26-storey independence building.


title: Gbàngàn Tafawa Balewa Square

text: Ẹnu àbáwọlé gbàgàn yí ni àwọn ère ẹṣin mẹ́rin tí a ṣe ànọ̀ rẹ̀ lọ́jọ̀ pẹ̀lú àwọ̀ funfun báláu, àti àwọ́n éyẹ àṣá méje tí a ṣe ọ̀nà wọn pẹ̀lú àwọ̀ pupa tí wọ́n ń ra bàbà lójú ọ̀run, tí àwọn ìṣeẹ́ ọ̀nà yí sì ń tọ́ka sí àmì Agbára àti Iyì gẹ́gẹ́ bí àkọmọ̀nà orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àwọn ohun ará ọ̀tọ̀ tí ó jẹ́ mánigbàgbé nì 1(àmì ìrántí Ogun Àgbáyé Àkọ́kọ́ (I). Ogun Àgbáyé Ẹlẹ́kejì II àti àwọn tó fara káṣá nínú Ogun Abẹ̀lé Ilẹ̀ Nàìjíríà , tí ó sì tún dúró fún (the26-storey Independence House), tí wọ́n kọ́ ní ọdún 1963, tí ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ilé tí ó ga jùlọ fún ìgbà pípẹ́ jùlọ ní orẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Gbàngàn Tafawa Balewa Square

text: Gbàngàn yí gba àwọn ènìyàn tí ó tó ẹgbẹ́ẹ̀rún lọ́nà àádọ́ta lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo. Àwọn aye bí ibi ìtajà oríṣiríṣi, ilé ońjẹ, àyè Igbóọ́kọ̀ sí, àti ibi tí wọ́n ti ń Ṣé tó ìwé ìrìnà lè sókè òkun.


title: Gbàngàn Tafawa Balewa Square

text: Lára àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ti wáyé tí ó kẹ́ mánigbàgbé ni ayẹ̀yẹ ìgbòmìnira tí ó wáyé ní Ọjọ́ Kíní oṣù Kẹwàá, ọdún 1960 (1-10-1960), tí Olórí Mínísítà nígbà náà Tafawa Balewa, sì bá àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sọ̀rọ̀. Lára rẹ̀ náà ni ayẹyẹ ọjọ́ Òṣèlú Àwa-Ara wa (Democracy Day), àti àwọn mìíràn bí ìpàgọ́ orin àti ìpàgọ́ àti ìpéjọ pọ̀ àwọn ẹlẹ́sìn gbogbo.


title: Owó Ẹyọ

text: Owó Ẹyọ jẹ́ ohun alùmọ́nì tí wón ń lò láyé àtijó gẹ́gẹ́ bí owó láti fi ṣe káràkátà láwùjo Yorùbá àti ilẹ̀ Áfríkà lápapò. Láwùjọ Yorùbá, a máa ń rí owó ẹyọ gẹ́gẹ́ bí àmín ọlà tàbí ajé. Àwọn mìíràn a máa lò ó gẹ́gẹ́ bí ẹgbà-ọrùn tàbí ẹgbà-ọwọ́ láti fi ṣẹṣọ̀ọ́.


title: Owó Ẹyọ

text: A máa ń fi ṣe ẹ̀ṣọ́. Àwọn babaláwo á tún máa lò ó bí ọ̀pẹ̀lẹ̀ fún ifá dídá.


title: Idowu Philips

text: Ìdòwú Philips tí orúkọ gbajúmò rẹ̀ ń jẹ́ Iya Rainbow (tí a bí ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹwàá ọdún 1942) jẹ́ gbajúgbajà oṣèrébìnrin ọmọ Nàìjíríà.


title: Idowu Philips

text: Ìjẹ̀bú-Òde ní ìpínlè Ògùn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni a bí Idowu Philips sí. Ó jé akọ́ṣẹ́mọṣẹ́bìnrin elétò ìlera, Nọ̀ọ́sí ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀ kí ó tó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré olóògbé Hubert Ogunde tí ó kú lọ́dún 1990. Lẹ́yìn ikú ọkọ rẹ̀, Augustine Ayanfemi Philips, ẹni tí ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tíátà olóògbé Hubert Ogunde fúnra rẹ̀, Iya Rainbow náà darapọ́ mọ́ ẹgbẹ́ náà pẹ̀lú gbogbo ara. Ó ti kópa pàtàkì nínú oríṣiríṣi eré orí ìtàgé àti sinimá àgbéléwò. Lára àwọn eré tó ti kópa pàtàkì ni; Àpáàdì, Ẹrú, Àjẹ́ Nìyà Mi àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ọmọ márùn-ún ni ó bí.


title: Ilé Ìtàwé

text: Ilé Ìtàwé (ti a tun pe ni Ilé Ìtàwé CSS) jẹ́ ile kan ni Erékùsù Èkó, ó wà ni apá Ariwa-ila-oorun Òpópónà Gbòòrò (Broad Street) ni òpópónà Odunlami. Àwọn ilé iṣẹ́ ti o n ya aworan ile ti a npe ni Godwin ati Hopwood Architects ni o ya aworan ile náà.


title: Samsoni Ọlajuwọn Kokumọ Ọlayide

text: Samsoni Ọlajuwọn Kokumọ Ọlayide bí ni, Iléṣà, Ìpínlẹ̀ ìwọ̀ oòrùn Nàìjíríà tẹ́lẹ̀: (1928 - 1984),jẹ́ Olùkọ́ àti Ọ̀jọ̀gbọ́n ní ìmọ̀ ọrọ̀ ajé ajẹmọ́-ohun-ọ̀gbìn-ati- ìsìn.


title: Samsoni Ọlajuwọn Kokumọ Ọlayide

text: Àwọn òbí rẹ̀ ni Josiah Ogunpooo Ọláyídé (ti ẹgbẹ́ Ògbóni ipele gíga ní Iléṣà) àti Mariam Ọláyídé (Ọmọ Oni - Ìbátan Lisa ti Eti-Ooni ní Ìjẹ̀sà). Ó fẹ́ Theresa Folashade Ọláyídé (ọmọ Ikoli, ọmọ gbajúmọ̀ olóṣèlú, olùfẹ́-orílẹ̀èdè àti oníròyìn Ernest Sessei Ikoli) ní 1961. Ó bí ọmọ mẹ́rin àwọn náà ni Biodun, Tokunbo, Oluwole, àti Olajide


title: Samsoni Ọlajuwọn Kokumọ Ọlayide

text: Ọláyídé kẹ́kọ̀ọ́ ní Iléẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ́ẹ̀rẹ̀ Ṣọ́ọ̀sì Àpọ́sítélì (Apostolic Church Primary School) ní Iléṣà àti Kọ́lẹ́jì àwọn olùkọ́ tí ìjọba ní Ìbàdàn kí ó tó tẹ̀síwájú lọ sí Yunifásítì ti ìlú Lọ́ndọ́nnù ní 1955, níbi tí ó ti gba oyè BA nínú ẹ̀kọ́ ọrọ̀ - ajé ní 1957. Ó lọ sí US níbi tí ó ti gba oyè MSc àti òye Ọ̀mọwé ní ẹ̀kọ́ ọrọ̀-ajé ajẹmọ́-ohùn-ọ̀gbìn- àti - ọsìn.


title: Samsoni Ọlajuwọn Kokumọ Ọlayide

text: Ó jẹ́ Gíwá láàrin ọdún 1979 sí 1983, wọ́n sì yàn án láti du ipò fún sáà kejì kí ó tó kú lójijì ní March 1984. òǹkọ̀wé àti alákòóso tó gbámúṣe ni. Bákan náà ni ó ti di àwọn ipò bí olùwádìí àti olùdarí mú, púpọ̀ gbajúmọ̀ ní Benin - Owena River Basin Authority, NIFOR, NISER, FAO (Àjọ oúnjẹ àti ajẹmọ́-ọ̀gbìn-àti-ọ̀sìn ní Milan, Ìtàló) àti ẹ̀ka ìṣàkóso ètò ajẹmọ́-ohùn- ọ̀gbìn-àti-ọ̀sìn tí Ìjọba Àpapọ̀ Naijiria (Federal Agricultural Coordinating Units FACU.


title: Samsoni Ọlajuwọn Kokumọ Ọlayide

text: Ọláyídé ti gbé ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ àpilẹ̀kọ jáde ní àwọn ìwé àtìgbàdégbà(jọ́nà) tí orílẹ̀èdè àti jọ́nà àgbáyé ajẹmọ́-ìmọ́ báyéṣerí, èyí tí ó gbayì jù ni àpilẹ̀kọ rẹ̀ lórí "Ìṣòro oúnjẹ orílẹ̀èdè Nàìjíríà" tí ó kà ní 1974 tí ó jáde nínú ìwé àtìgbàdégbà (jọ́nà) ti Ibùdó-ìmọ̀ ìwádìí ajẹmọ́ ìbáraẹnigbépọ àti ọrọ̀ ajé tí Orílẹ̀èdè Nàìjíríà - (Nigerian Institute of Social and Economic Research (NISER)). Bákan náà ni ó jẹ́ òǹkọ̀wé ogúnlọ́gọ̀ àwọn ìwé ní ọrọ̀ ajé, àtúpalẹ̀ àti tíọ́rì ọrọ̀-ajé àti ọrọ̀-ajé ajẹ́mọ́-ohun ọ̀gbìn àti ọ̀sìn.


title: Eniola Ajao

text: Eniolá Àjàó jẹ ọmọ orilẹ-èdè Nàìjíríà , òṣeré tíátà ni, ìlú Ẹ̀pẹ́ ni ó ti wá , ó sì ti kópa nínú fíìmù tí ó lé ní márùndínlọ́gọ́rin ní iye. A dáa mọ̀ gẹ́gẹ́bí òṣeré nípa bí ó ṣe ma ń fi ọgbọ́n-inú àti òye hàn nígbà tí ó bá ń kópa nínú eré .


title: Eniola Ajao

text: Ẹniọlá àti ìbejì rẹ̀ ni àbígbẹ̀yìn nínú àwọn ọmọ mẹ́fà tí àwọn òbí rẹ̀ bí. Nígbàtí o ń dàgbà, Ẹniọlá lọ sí Ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Máíkẹ́lì Mímọ́ ti Ìjọ Àǹgílíkàn, ati ilé-ẹ̀kọ́ girama tí àwọn Ológun ni ìlú Ẹ̀pẹ́. Gẹgẹbi Ẹniọlá ti sọ ọ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó wù ú láti mú orí àwọn òbí rẹ̀ wu, sibẹ̀, ìfẹ́ inú rẹ̀ ni láti jẹ́ òṣèré tíátà lati ìgbà èwe rẹ̀. Ẹniọlá tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ nígbàtí ó lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ Ìmọ̀-ẹ̀rọ ní Yaba àti Ilé-ìwé -Yunifásítì ìlú Èkó níbi tí ó ti gboyè nínú imọ̀ Ìṣirò. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọpọ̀lọpọ̀ awuyewuye ti wáyé lórí ìbáṣepọ̀ tí ó wà láàrin Ẹniọlá àti Ọdúnladé Adékọ́lá, Ẹniọlá ṣàlàyé pé kò sí ìbáṣepọ̀ mìíràn láàrin òun àti Ọdúnladé Adékọ́lá lẹ́yìn ti iṣẹ́.


title: Ibrahim Chatta

text: Ibrahim Chatta ( tí a bí ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹwàá ọdún 1970) jẹ́ gbajúgbajà olùdarí àti òṣèrè sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá láti Ìpínlẹ̀ Kwara lórílẹ̀ Nàìjíríà .


title: Ibrahim Chatta

text: Ibrahim Chatta kò fi bẹ́ẹ̀ kàwé pùpọ́. Ìpele kẹta ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ńdìrì ní ó ti fi ẹ̀kọ́ kíkà sílẹ̀. Ò wá pápá kẹ́kọ̀ọ́ lóríṣiríṣi nípa ère sinimá àgbéléwò. Kí ó tó di ìlúmọ̀ọ́ká, ọ̀pọ̀ ni iṣẹ́ ló tí ṣe. Àkọsílẹ̀ kan sọ pé ó ti fìgbà kan ṣíṣe apèròsọ́kọ̀.


title: Ọdúnladé Adékọ́lá

text: Ọdúnladé Adékọ́lá (tí a bí ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ́n oṣù Kejìlá ọdún 1976) jẹ́ òṣèrè sinimá àgbéléwò, ọ̀kọrin, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá láti Ìpínlẹ̀ Èkìtì lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Àwọn sinimá àgbéléwò tó mú Ọdúnladé Adékọ́lá gbajúmọ̀ ni; Ìṣọ̀lá Dúrójayé, Àṣírí Gómìnà Wa, Adébáyọ̀ Àlàní Abẹ́rẹ́ àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò Yorùbá tó pọ̀ jáǹtirẹrẹ.


title: Ọdúnladé Adékọ́lá

text: Ìlú Abẹ́òkúta ní Ìpínlẹ̀ Ògùn ni Ọdúnladé Adékọ́lá ti ṣe kékeré rẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Ekiti ní ìlú Ọ̀tun-Ekiti ni.Ọdúnladé Adékọ́lá lọ sí ilé-ìwé akọ́bẹ̀rẹ̀ St. John Primary School, Abẹ́òkúta, ó tẹ̀síwájú lẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ní St. Peter's College ní Abẹ́òkúta bákan náà. Ibẹ̀ ni ó ti gba ìwé - ẹ̀rí West African School Certificate Examination (WAEC), kí ó tó kàwé gboyè ẹ̀rí Diploma ní ilé ẹ̀kọ́ gíga Moshood Abíọ́lá Polytechnic. Lọ́dún 2018, ó tún kàwé gboyè Bachelors of Business Administration ní Ifáfitì Ìjọba Àpapọ̀ ní Ìpínlẹ̀ Èkó, University of Lagos.


title: Yẹmí Ṣódìímú

text: Yẹmí Ṣódìímú ni wọ́n bí ní Kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kínní, ọdún 1960 ( January 29, 1960) ní ìlú Abẹ́òkúta ní orílẹ̀-èdè a Nàìjíríà jẹ́ eléré orí ìtàgé, Atọ́kùn Ètò, Olùdarí àti Olùgbéré jáde. Wọ́n bi ní ìlú Abẹ́òkúta, tí ó jẹ́ Olú ìlú Ìpínlẹ̀ Ògùn ní apá Ìwọ̀ Oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.Ó lo ìgbà èwe rẹ̀ ní ìlú Abẹ́òkúta í Ààfin Ọba Aláké ilẹ̀ Ẹ̀gbá ní bi tí ó ti ní àwòfín nípa àṣà Yorùbá. Ó lè sí ilé-ẹ̀kọ́ kọ́wbáfẹ́mi Awólọ́wọ́ University níbi tí ó ri gba ìwé ẹ̀rí Bachelor of Arts (B.A.) , nínú ìmọ̀ ọ̀nà ìṣeré Ìtàgé ( dramatic art￼￼) , lẹ́yìn èyí ni ó tẹ̀ síwájú ní Fásitì Ìpínlẹ̀ Èkó níbi tí ó ti gba ìwé ẹ̀rí Master of Arts (M.A.) nínú ìmọ̀ Mass communication. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèré rẹ̀ ní ọdún 1976, tí ó aì kópa tó lààmì laka nínú eré orí ìtàgé tí àkòrí rẹ̀ ń jẹ́ " Village Head Master". Ó di ìlúmọ̀ọ́ká pẹ̀lú ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Olú ẹ̀dá ìtàn, ó tún jẹ́ Olú ẹ̀ ẹ̀dá ìtàn nínú eré orí ìtàgé tí àkòrí rẹ̀ ń jẹ́  lekú gẹ́gè bí "Àjàní" nínú eré yí. Túndé Kèlání ṣe adarí rẹ̀


title: Ṣọlá Kòsọ́kọ́

text: Ṣọlá Kòsọ́kọ́-Abíná (tí a bí ní ọjọ́ keje oṣù Kínní ọdún born 1976), jẹ́ oṣèrébìnrin àti olùdarí sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jé ọmọ bíbí àgbà òṣèrè Jídé Kòsọ́kọ́.


title: Ṣọlá Kòsọ́kọ́

text: Ṣọlá Kòsọ́kọ́ jẹ́ ó ọmọbabìnrin Ìsàlẹ̀ Èkó. Ní Ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀, ó lọ sí ilé-ìwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ Methodist Primary School, Yaba ní ìpínlè Èkó. Yaba kan náà ló ti kàwé sẹ́kọ́ńdìrì kí ó tó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Ifáfitì Olábísí Ọ̀nábánjọ níbi tí ó ti kàwé gboyè nípa ìmò àyíká (sociology). Bí ó tilè jẹ́ pé ìdílé ọba ni Ṣọlá Kòsọ́kọ́ tí wá, bàbá rẹ̀, Jídé Kòsọ́kọ́ jẹ́ gbajúgbajà òṣèrè sinimá àgbéléwò, èyí rán án lọ́wọ́ lọ́pọ̀lọpọ̀ nígbà tí ó dára pọ̀ mọ́ iṣẹ́ tíátà ní kété tí ó parí ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ńdìrì kí ó tó di ìlúmọ̀ọ́kà lọ́dún 1999 nínú sinimá àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Ọmọ Olórííre" Ó gùnlé orúkọ tí bàbá rẹ̀ ti ní pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ bàbá rẹ̀.Ó fẹ́ ọkọ rẹ̀, Abíọ́dún Abíná ní ọdún 2012, wọ́n sì bímọ méjì


title: Làmídì Adédibú

text: Olóyè Làmídì Aríyíbí Àkànjí Adédibú ni a bí ní ọjọ́ Kẹrìndínlógún oṣù Kẹwàá, ọdún1927 (24-10-1927 sí 11-6-2008) jẹ́ alẹ́nulọ́ agbara alẹ́nulọ́rọ̀, apàṣẹ-wàá ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ , ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà . Olóyè Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ ṣàpèjúwe rẹ̀ bí “bàbá" fún ẹgbẹ́ òṣèlú "PDP".  A bí Olóyè Adédibú ní agbègbè Ọjà Ọba ní ìlú Ìbàdàn. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ oyè láti ìdílé Ọba Olúpòyí.  Adédibú dara pọ̀ mọ́ ìṣèlú ní ọdún 1950, nígbà tí ó di ọmọ ẹgbẹ́ Peole's Party, tí ó sì dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlti Action Group lábẹ́ Olóyè Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ . Lẹ́yìn náà, ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú National Party of Nigeria (NPN) , ẹgbẹ́ tí ọ̀gbẹ́ni Àdìsá Akinloyè àti Richard Akínjíde . Ó di onípò pàtàkì nínú òṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà ní àkókò ìjọba ológun Ọ̀Ọ̀gágun Ibrahim Babangida, lákòókò yí ni ẹgbẹ́ òṣèlú NPN lo ànfàní ètò ìdìbò ojúmitó (Open ballot) láti ṣe màdàrú. Ọ̀nà tí a lè gba ṣàpèjúwe ìlànà òṣèlú tirẹ̀ ni lílo àwọn ọmọ gànfé , àti fífi ipá mú ọmọ ayo rẹ̀ tàbí alátakò rẹ̀ ṣe oun tí ó bá fẹ́ tí ó sì ma ń mú jàgídí-jàgan lọ́wọ́ lọ́pọ̀ ìgbà.


title: Làmídì Adédibú

text: A gbọ́ wípé kò fẹ́rẹ̀ sí olóṣèlú kan tí ó goróyè ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ tí kò gbàṣẹ gbòntẹ̀ Adédibú kí ó tó dépò àṣẹ. Èyí ló fàá tí wọ́n fi ń pèé ní Òpómúléró òṣèlú ilẹ̀ Ìbàdàn . Wọ́n yan ọmọ rẹ̀ kan , Kamorudeen Adékúnlé Adédibú , gẹ́gẹ́ bí Aṣojú -ṣòfin sílé Aṣòfin àgbà fún ẹkùn Ọ̀yọ́ South ní oṣùKẹ́rin ọdún 2007 . Senator Teslim fọlárìn , í wọ́n dìbò yàn sílé Aṣòfin àgbà gẹ́gẹ́ bí Senator fún ẹkùn Àrin-gbùngbùn Ọ̀yọ́ (Oyo Central) ni ó jẹ́ ọ̀kan lára ọmọ lẹ́yìn Adédibú .Ẹ̀wẹ̀, Olóyè Rasheed Ládọjà tí ó jẹ Gómìnà ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ní oṣù Karùún ọdún 2003, náà tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹ̀kọ́ṣẹ́ lẹ́yìn rẹ̀. Àmọ́ òun àti Adédibú padà di oje ọrọ́ àti ojú tí wọn kìí fẹ́ rí ara wọn lórí tani yòó yàn sí.àwọn ipò Kọmíṣọ́nà ní ọdún 2004.


title: Làmídì Adédibú

text: Adédibú kú ní ọjọ́ Kọkànlá oṣù Kẹfà, ọdún 2008 sí ilé ìwòsàn University College tí ó wà ní ìlú Ìbàdàn , nígbà tí ó wà ní ipò Ẹ̀karún ti ilẹ̀ Ìbàdàn gẹ́gẹ́ bí ipò tí ẹbí rẹ̀ wà sí ti Olúbàdàn ti Ilẹ̀ Ìbàdàn.


title: Ìpín Àgbádárìgì (Badagry)

text: Ìpín Àgbádárìgì ni ìpín kan lára ẹ̀ka tí ọ́ ń ṣe àkóso ní Ìpínlẹ̀ Èkó ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Ìpín Àgbádárìgì (Badagry)

text: Ìpín Àgbádárìgì kópa tó lọ́ọrìn nígbà tí a bá ń ṣe àgbéyẹ̀wò nínú ìtàn ilẹ̀ Olómìnira Nàìjíríà àti Europe. Gẹ́gẹ́ bí Àgbádárìgì ṣe jẹ́ agbègbè tí wọ́n ti kó ẹrú tí ó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ Òwò Ẹrú lágbàáyé, ṣáájú ìjẹ gàba àwọn Èèbó Amúnisìn. Ìpín Àgbádárìgì tún jẹ́ ibi tí àwọn Èèbó Aláwọ̀ fundun ti kọ́kọ́ polongo ẹ̀sìn Krístẹ́nì ní ikẹ̀ Nàìjíríà ní ọdún 1842. Wọ́n kọ́ ilé alágbèékà síbẹ̀ láti fi ṣebìrántí Agia Cenotaph.


title: Ìpín Àgbádárìgì (Badagry)

text: Ìpín Àgbádárìgì ní Ìjọba Ìbílẹ̀ mẹ́rin :Àwọn Ẹ̀ka Àqórì :


title: Mowo, Badagry

text: Mowó jẹ́ ìlú kan ní Àgbádárígí, Ìpínlẹ̀ Èkó , ní apá Ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà.  Ìlú náà kò jìnà púpọ̀ sí agbègbè ìloro ibodè  Sẹ̀mẹ̀. Kò ju ìwọ̀n kìlómítà diẹ̀ lè. Àwọn tí wọ́n tó ìdá 78,897, àwọn olùgbé tí ó ń gbé níbẹ̀ lọ.  Púpọ̀ nínú àwọn olùgbé ìlú yí ni wọ́n jẹ́ olùṣòwò àti olùtajà tí wọ́n sì ma ń lè láti ra àwọn Ọjà títà wọn ní Sẹ̀mẹ̀. Agbọ́ wípé àwọn ilé tí wọ́n tó ìdá ọgọ́fà (600) tí ó wà ní orí ilẹ̀ tí ó tó àádóje (65) hẹ́kítà ni ilé-iṣẹ́ àjọ Ọlọ́pàá ilẹ̀ Nàìjíríà bì wo lulẹ̀ láti lè kọ́ ilégbèé àwọn Ọlọ́pàá sí ní ọdún 2013 .


title: Adé Olúfẹkọ́

text: Adé Olúfẹkọ́ (orúkọ ìbí Adé Àbáyọ̀mí Olúfẹkọ́; ọjọ́ìbí, 1980), jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n tí ìmọ̀ rẹ̀ jinlẹ̀, eniti Ise re ni imo Eda tayo ni igbimo awon to n pero lori komasi eyi ti o le jeki oro aje lo dede. Adé Olúfẹkọ́ je Olukeko ti o ko eko lori imo Tẹknọ́lọ́jì lati Orile ede Amẹ́ríkà, o tun je oludari ise ati alapero kakiri agbala aiye, omo bibi Ìjẹ̀bú. Ikorita ibiti imo re ni orisirise iriri imo de ni o je ki o da pinnu ni odun 2007 lati da ile ise "wiwo ajọṣepọ" (Visual Collaborative), ibiyi je oju apejo fun awon oniimo eniyan ati isedasile . O je Oga patatata ninu awon ti o seto ilodede idari ni Apejo yi . O tun je konsultanti ni imo ti o to eniyan si ona to pe ni IBM.


title: Ere idaraya

text: Eré ìdárayá jẹ́ àṣà àti ọ̀nà ìdárayá jákè-jádò ilẹ̀ Yorùbá nígbà tí ọwọ́ bá dilẹ̀. Yorùbá bọ̀ wọ́n ní "ohun gbogbo ni ìgbà àti Àkókó ńbẹ fún". Ìran Yorùbá fẹràn iṣẹ́ ṣíṣe lọ́pọ̀lọpọ̀. Wọ́n sì gbàgbọ́ wípé iṣẹ́ ni òògùn ìṣẹ́. Ṣùgbọ́n bí wọ́n ti fẹràn iṣẹ́ tó, ó ní àwọn àkókò tí wọ́n máa ń fi sílẹ̀ fún eré ṣíṣe ninu ọjọ́ kọ̀ọ̀kan. Iru akoko bẹẹ ni a mọ si akoko ere idaraya. Eyi fi han pe kii ṣe awọn oyinbo ni o mu ere idaraya de ilẹ Yoruba. Yoruba ka ere idaraya si ere pataki nitori o ye wọn pe ipa ti o gbopọn ni ere idaraya nko ninu alaafia ara ati ẹmi gigun. Bi ere idaraya ṣe wa fun awọn ọmọ ọwọ ati ọmọ irinsẹ naa ni o wa fun ọmọde ati agbalagba. Bi ere abẹle ti wa naa ni ti an ṣe ni ita wa. Oriṣiiriṣii ni ere idaraya ti a maa n ṣe nilẹ Yoruba, pupọ si ni ko mu agbara dani nitori lẹyin iṣẹ agbara ni Yoruba nṣe wọn. Wọn wa lati fun ara ni isinmi lẹyin iṣẹ oojọ. Awọn ere idaraya kan wa fun ilera, lati mu ki ara laagun. Awọn miiran wa fun inaju, awọn kan wa gẹgẹ bii amuṣẹya. Bẹẹ ni awọn isọri miiran wa fun dida ọpọlọpọ laraya. Lara ere idaraya Yoruba ni ere ayo, arin, okoto, ijakadi, kannakanna, ere oṣupa, ere alọ, adendele, ki-ni-n-lẹjẹ ati bẹẹ bẹẹ lọ.


title: Ere idaraya

text: Ayò títa jẹ̀ ọ̀kan nínú àwọn eré ilẹ̀ Yorùbá ti wọn maa fi dárayá l'ẹhin iṣẹ́ oojọ wọn. Eré abẹ́lé tí kò gba agbára ni eré ayò, bẹẹ si ni ori ìjokòó ni wọ́n ti nta á. Ọ̀sán tàbí ìrọ̀lẹ́ ni wọ́n ń ta ayò ní ìgbà tí wọ́n bá ṣíwọ́ oko wá sí ilé. "Eré l'a nfi ọmọ ayò ṣe". Òwe nai


title: Ere idaraya

text: gbólóhùn yì l'ede Yoruba. O si jasì pe eré ayo kii ṣe nkan ìjà tabi ohun ti o le mu ìkùnsínú wa. Bi a ba si tun f'eti si awọn àgbàlabà nigbamiran, a o gbọ ti wọn nsọ bayi pe "T'ọmọdé t'agba ni iyọ mọ ọmọ ayò. Eyi tun fihan kedere pe ko si ẹni ti ki i ta ayò.  Eèyàn méjì ni ó má ń jòkóò láti tayò. Wọn yóò jókòó dojú kọ ara wọn. Ọpọ́n ayò yóò sì wà láàrin wọn.


title: Ere idaraya

text: Ọpọ́n ayò jẹ ohun èlò ayò títa ti o ni ihò méjìlá tí à ń da ọmọ ayó si, tí mẹ́fà-mẹ́fà kọjú sí ara wọn. Ihò mẹ́fà yóò wà lọ́dọ̀ ẹni kì-ín-ní. Ihò mẹ́fà yóò wà lọ́dọ̀ ẹni kejì. L'oju ọpọ́n ayò mìíràn, ihò náà lè jẹ́ mẹ́rìnlá. Ihò kọ̀ọ̀kan tò lé yìí a si maa wa ni apá ọtún ati apá òsi ọpọ́n naa. Ihò meji yi wa fun lilo awọn ọ̀tayò lati tọ́jú ayò ti wọn bá jẹ sí. Nígbà mìíràn, àwọn ènìyàn máa ń gbẹ́ ihò sí orí ilẹ̀ tí yóò dúró gẹ́gẹ́ bí ọpọ́n ayò, ṣùgbọ́n ohun ti a kàn nípá ni ihò mejila ojú ọpọ́n ayò. Bi ọpọ́n ayò bawa bi ko ba si ọmọ ayò, ayò ko ṣe ta rara. Iyẹn tumọ si pe ayòtita kò lè rọrùn láìsí èso ayò tí a tún mọ̀ sì ṣẹ́yọ̀.


title: Ere idaraya

text: Ọmọ ayò jẹ kóró inu èso igi kan bayi, eso yìí dán lára púpọ̀, ó sì le kóró kóró, ara rẹ yóò ma yọ́ kọ̀rọ́. Ọmọ ayò mẹ́rin ní ń gbé inú ihò kọ̀ọ̀kan. Eyi jasi pe ọmọ ayò méjìdínláàdọ́ta ni mbẹ l'oju ọpọ́n ayò, awọn òtayò yóò si pin l'aarin ara wọn dọ́gbadọ́gba. Ọmọ ayò gbọ́dọ̀ pé kí eré ayò tóó bẹ̀rẹ̀.


title: Ere idaraya

text: Ṣugbọn bí a kò bá wá rí àdán, à máa fòòsẹ̀ ṣẹbọ. Bi òùngbẹ ayò ba ngbẹ awọn eniyan ti nwọn ko si le ri ọkan ninu awọn ohun ti a fi nse ọmọ ayò, a máa ń lo òkúta wẹ́wẹ́ láti fi dípò ọmọ ayò. A sì ń lo kóró iṣin pẹ̀lú. Eèwọ̀ ni kìí a ta ayò ní alẹ́ àti àárọ̀ kùtùkùtù. Ìdì nìyí tí a fi ń pa òwe pé: "Bí alẹ́ bá lẹ́, à fi ọmọ ayò fún ayò". Eré ayò ni ànfaani pupọ. O máa ń pani lẹ́rìn-ìn, a o gbe apá, a o gbe ẹsẹ̀, ara wa yóò si ya gágá. Eré ayò a máa mú ni ronú jinlẹ̀, ti o si le mu ki ọpọlọ ẹni gbooro si i. O nmu ni ronu kiakia, o si mu ki ojú wa riran sìwaju si.


title: Ere idaraya

text: Bi awọn eniyan ba fẹ ta àrín tabi ṣe eré àrín, nwọn a wa èso ti a npè ni seeàrín lọ si inu igbó. Èso kan bayi ti a nri ṣa ninu igbo la npe ni àrín. Ẹ̀so ìgi tí ó n fà bí i pákuǹ ni àrín. Èso náà dan lára, ó sì tóbi púpọ̀ ju ọmọ ayò lọ. Àwọ̀ páànù tó dógùn-ún ni ó ní. Èniyàn mẹta ni nta iru àrín yi lẹ́ẹ̀kánnáá.


title: Ere idaraya

text: Ki ọ́mọdé tabi awọn géndé to pade nibi eré àrín, nwọn a ti wọ iho ti ko ju bi isun meji tabi mẹta, wọn yóò tẹ́ ẹní pàkìtí lé ihò náà lórí. Bakannaa ni nwọn o si ti wá àrín bi mẹfa mẹfa tabi ju bẹẹ lọ dani. Àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yóò ta àrín wọn sínú ihò tí a tẹ́ ẹní sí lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo. Àwọn àrín náà ti a npe ni "apẹ àrín". Ẹnikẹ́ni tí àrín rẹ̀ bá jáde láti inú ihò yóò san àrín mìíràn fún ẹni tí ó ni àrín tó lé e síta. Sugbọn bi àrín awọn mejeeji ti o ṣẹkù si'nu ihò ba tuka lẹẹkannaa a jẹ'pe awọn mejeeji naa ta ọ̀mi. Ẹni tí àrín rẹ̀ bá sì gbẹ̀yìn sínú ihò ni ó borí.


title: Ere idaraya

text: Ànfaní to wa lara ere arin pọ janti rẹrẹ, lara ẹ ni pe, o nkọ ni l'ẹkọ lati mọ bi a ti nf'ojú sun ohun òkèèrè. O nfun oju wa l'agbara lati riran dárádárá ati bẹẹ bẹẹ lọ.


title: Ere idaraya

text: Boojú boojújẹ́ ọ̀kan lára erémọde tí a máa nfi ọ̀yàyà ṣe. Eniyan bi mẹjọ tabi mẹwa le ṣe eré boojú boojú.


title: Ere idaraya

text: Nínú eré boojú boojú a máa n bo ènìyàn kan lójú. Èyí le jẹ obìnrin tàbí ọkùnrin. Lẹ́yìn tí a bá bo ẹnìkan loju tan, àwọn ọmọdé yòóku yoo lọ sá pamọ́. Nigba ti nwọn ba nfi ara pamọ bayi ẹni t'o ndiju yóò maa kọrin pe "Bo ojú bo o ojú o". Awọn ti o nfi ara pamọ náà yóò máa dahun pe: "Eee" "Boojú boojú o! Olórò ń bọ̀, Ẹ para mọ o Ṣé kí ń ṣi Ṣì ṣì ṣí ṣí Ẹni tó lóro bá mu Á pa á jẹ ò Ojú ń ta mí ò".


title: Ere idaraya

text: Lẹhin igba ti gbogbo wọn ba si ti fi ara pamọ tan, nwọn yóò sọ pe ki o ṣi i. Nigba ti a ba ti ṣi aṣọ loju ẹni náà tan, ko ni mọ ibi ti yóò lọ rara; Lẹhin igba pipẹ tabi diẹ, o le lọ ri ẹnikan nibi ti o sa pamọ sí. Wípé ó rí ẹni yí kò sọ pé ki ọwọ rẹ̀ tẹ ẹ, nitori ni riri ti o ti ri i yẹn, ẹni ti à ri náà ko ni duro rara, yóò yara ba ẹsẹ rẹ̀ sọrọ lati salọ. Ṣugbọn ti ẹni ti o nwa wọn kiri yi ba ṣe ri ẹnikan mu, ẹni tí ó ba mú ni yóò ṣe eré boojú boojú mìíràn. Nigba ti ere ọ̀jọ́ yi ba fẹ ka'sẹ nilẹ, ara ẹni ti nwọn ba ti mu yóò wa kan gógógó, oun náà yóò si gbìyànju gidigidi lati ri ẹnikan mu nitori yóò maa bẹ́rù ki eré má bàá ku mọ oun lori. Ẹni ti ere ba ku mọ lórí, awọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ yóò mu u si aarin, nwọn yóò si kọrin lee wipe: "Ẹni oro ku mọ lori ko ṣe í ba ṣere alẹ" Orin yi ni nwọn yóò si kọ ti nwọn yóò si tu mọ ọ loju, ti olúkúlùkù yóò si gba ile baba rẹ̀ lọ.


title: Ere idaraya

text: 1. Awọn Àṣà ati Òrìṣà Ilẹ Yoruba Lati ọwọ Olu Daramola ati Adebayo Jeje.


title: Ere idaraya

text: 2. Ẹ̀kọ́ èdè Yorùbá òde òní lati ọwọ Egbẹ́ Akọ́mọlédè Yorùbá.


title: Ere idaraya

text: 3. Àkọ́bẹ̀rẹ̀ Yorùbá lati ọwọ Razat Publishers.


Ere idaraya


title: Monkaen Kaenkoon

text: Monkaen Kaenkoon je olorin omo orile-ede Tháílàndì.


title: Tai Orathai

text: Tai Orathai je olorin omo orile-ede Tháílàndì.


title: Cory Booker

text: Cory Anthony Booker jẹ oloselu Orilẹ Amẹrika kan, oṣiṣẹ igbimọ fun New Jersey. O jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Democratic Party. Arakunrin rẹ ni "Cary Booker II", ati pe baba rẹ jẹ "Cary Booker". Ni ọdun 1969, awọn obi rẹ ja lile lodi si ẹlẹyamẹya nipa tẹnumọ lati ra ile kan ni agbegbe nibiti a ko gba eniyan dudu. He is a friend of Kirsten Gillibrand.


title: Cory Booker

text: Ni ọjọ 1 ọjọ Kínní, Ọdun 2019, o kede pe oun yoo ṣiṣẹ fun idibo Alakoso Amẹrika 2020. Jimmy Carter nireti pe o ṣiṣẹ fun Alakoso.


title: Ajíbọ́lá Bàṣírù

text: Surajudeen Ajíbọ́lá Bàṣírù (Ph.D) tí a bí ní ọjọ́ Kínní oṣù Keje, ọdún 1972 ( 1-07-1972) jẹ́ ọmọ ilé Aṣojú-ṣòfin Àgbà tí ó ń ṣojú fún Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ní ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó tún fígbà kan tẹ́lẹ̀ jẹ́ Kọmíṣánà ní abẹ́ Ministry of Regional Integration & Special Duties ní oṣù Kẹjọ ọdún 2010 sí oṣù Kọkànlá ọdún 2014. Ó ti fìgbà kan ṣiṣẹ́ Olùkọ́ ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ní oṣù Kọkànlá, ọdún 2014 sí oṣù Kárùún 2017.


title: Ajíbọ́lá Bàṣírù

text: Ajíbọ́lá Bàṣíru lè sile-ákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Salvation Army tí ó wà ní Oke-Fíà ìlú Òṣogbo, Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun , ní ọdún 1983. Lẹ́yìn èyí ni ó lè sí ilé-ẹ̀kọ́ Girama Láro ní Òke-Fíà yí kan náà, níbi tí ó ti gba ìwé-ẹ̀rí WASC / GCE O'Level ní ọdún 1988.


title: Ajíbọ́lá Bàṣírù

text: Ajíbọ́lá Bàṣírù wọlé sí Ilé- Ẹ̀kọ́ ti Ìlọrin láti ọ́ nípa èdè Lárúbáwá àti ìwádí ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ nínú ẹ̀sìn Islam, Ṣùgbọ́n ó kúnà ní ìpele ẹ̀kọ́ ọdún kẹta rẹ̀, Ó wọ ilé-ẹ̀kọ́ University of Lagos, ní Àkọkà, Yábàá, láti kẹ́kọ́ inọ̀ ofin tí ó sì gba oyè ìmọ̀-ẹ̀ ẹ̀kọ́ LLB (Hons) Bachelor of Law ní ọdún 1994-2000.


title: Ajíbọ́lá Bàṣírù

text: Ó lè sí ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ofin ti ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó wà ní Bwari, Abuja, FCT. (2001-2002) tí ó sì gba ìwé ẹ̀rí Second Class, Upper Division láti ọdún 2005 sí 2006. Ó tún lè sí ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì Ìlú Èkó láti gba LLM (Masters of Law) tí ó jẹ́ ẹ̀kọ́ nípa Secured Credit Transactions; Planning & Compulsory Acquistion ; Law of gbè Sea and Comparative Company Law. Ní ọdún 2016, Ó gba oye ìmọ̀ Ọ̀mọ̀wé (PHD) nínú ìmọ̀ Property Law, ní ẹ̀ka ikẹ́kọ̀ọ́ inọ̀ Òfin ní Fásitì Ìlú Èkó Awọn iṣowo Awọn Gbese Ipamọ; Gbigba A.


title: Ajíbọ́lá Bàṣírù

text: Dokita Surajudeen Ajíbọ́lá Bàṣírù tí ń ṣojú fún ẹkùn Àárín gbùngbùn Ọ̀ṣun ni ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress (APC). Ó ti wà nínú ẹgbẹ́ yí lásìkò tí orúkọ ẹgbẹ́ náà wà ní Alliance for Democracy (AD), ṣáájú kí wọ́n tó ṣàyípadà orúkọ sí Action Congress of Nigeria (ACN) kí ó tó wá di All Progressive Congress (APC). Ó ti fìgbà kan jẹ́ Kọmíṣánà lábẹ́ ìjọba Ọ̀gbẹ́ni Rauf Arẹ́gbẹ́ṣọlá .


title: Tam David-West

text: Tamunoemi Sokari David-West tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Tam David-West (ni a bí ní Ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 1936 tí ó sì kú ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kọkànlá ọdún 2019) jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n àti mínísítà-ana. Ọ̀jọ̀gbọ́n yìí ṣaláìsí ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kọkànlá ọdún 2019. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló dárò ikú rẹ̀, pàápàá jùlọ Ààre Muhammadu Buhari


title: Tam David-West

text: A bí Ọ̀jọ̀gbọ́n Tam David-West ní Buguma, Kalabari ní ìpínlè Rivers lórílẹ̀ - èdè Nàìjíríà. Ó kàwé gboyè ní Ifáfitì ìlú Ìbàdàn (University of Ibadan) lọ́dún 1956 sí 1958, Ifáfitì Michigan State University lókè-òkun lọ́dún 1958–1960, ó kàwé gboyè MSc degree ní Yale University lọ́dún 1960–1962, lọ́dún 1964 sì 1966, ó kàwé gboyè Ọ̀mọ́wé (PhD degree) ní McGill University.


title: Ọdún Ọlọ́jọ́

text: Ọdún Ọlọ́jọ́ jẹ́ ọdún ìbílẹ̀ kan pàtàkì tí wọ́n máa ń ṣe ní Ilé-Ifẹ̀ ní ìpínlè Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọdún tí wọ́n máa ń ṣe ní Ilé-Ifẹ̀ láti ṣe ìrántí ọjọ́ akọ́dá ayé, èyí ni ọjọ́ tí Olódùmarè kọ́kọ́ dá ilé-ayé. Ìgbàgbọ́ àwọn tí wọ́n ń ṣodún Ọlọ́jọ́ ni pé, o jẹ́ ọdún tí wọ́n fi ń bọ Olódùmarè..


title: Ọdún Ọlọ́jọ́

text: Ilé-Ifẹ̀ tí ó jẹ́ orísun Yorùbá ni ọdún yìí tí gbajúmọ̀ jùlọ, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé káàkiri àgbáyé níbi tí àwọn ọmọ Yorùbá bá wà ní wọ́n tí máa ń ṣe Ọdún Ọlọ́jọ́.


title: Ọdún Ọlọ́jọ́

text: Oṣù kẹwàá ni wọ́n máa ń ṣe Ọdún Ọlọ́jọ́


title: Aṣọ Ẹbí

text: Aṣọ Ẹbí nílẹ̀ Yorùbá jẹ́ aṣọ́ ẹgbẹ́jọdá tí wọ́n ń lò nígbà ayẹyẹ tàbí ọdún . Wọ́n máa ń lo aṣọ ẹbí fún oríṣiríṣi ayẹyẹ bíi ; ìsìnkú àgbà, ìkọ̀mọjáde, ìṣílé, ìgbọ̀mìnira lẹ́nu isẹ tàbí onírúurú ayẹyẹ mìíràn.


title: Aṣọ Ẹbí

text: Gbogbo ọjọ́ ayẹyẹ tàbí ìgbà ọdún ni a lè dá aṣọ ẹbí. Àwọn orísirísi ayẹyẹ tàbí ọdún tí a lè dá aṣọ ẹbí nìwọ̀nyí; ayẹyẹ òkú àgbà, ìkọ̀mọjáde, ìgbéyàwó, ìṣílé tuntun, ìgbọ̀mìnira, ayẹyẹ àbọ̀dé Mẹ̀ká, ayẹyẹ Wòlímọ̀. Bákan náà, Yorùbá á máa lo aṣọ ẹbí nígbà onírúurú ọdún.


title: Aṣọ Ẹbí

text: Aṣọ ẹbí máa ń jẹ́ ọ̀nà láti fìfẹ́ àti ìṣọ̀kan hàn nígbà ayẹyẹ tàbí ọdún tí wọ́n dáṣọ ẹbí.


title: Aṣọ Ẹbí

text: Láyé àtijó, aṣọ bíi ofì, sányán, kàm̀pálà, àrán, kenté àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ni wọ́n máa ń dá gẹ́gẹ́ bí aṣọ ẹbí. Ṣùgbọ́n lóde


title: Aṣọ Ẹbí

text: o, oríṣiríṣi aṣọ àsìkò ni a tún lè dá gẹ́gẹ́ bí aṣọ ẹbí. Àwọn aṣọ àsìkò bíi, àǹkàrá, léèsì lóríṣiríṣi, àtíkù, gínnì, sàtínnì àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. òní


title: Àjèjì

text: Àjèjì ni ààrè, àlejò, arìnrìn-àjò tí kì í ṣe ọmọ bíbí àgbègbè, ìlú tàbí orílẹ̀-èdè tí ó bá wà tàbí rìnrìn àjò lọ.


title: Ìgbéyàwó

text: Ìgbéyàwó jẹ́ ìdarapọ̀ṣọ̀kan ọlọ́mọge tó ti bàlágà, tàbí obìnrin adélébọ̀ àti àpọ́n tàbí ọkùnrin géńdé tó tójú bó láti di ọkọ àti aya.


title: Ìgbéyàwó

text: Nílẹ̀ Yorùbá, ọkùnrin tàbí obìnrin níláti bàlágà tàbí tójúbọ́ kí wọ́n tó lè dábàá ìgbéyàwó. Ó kéré tán, ọkùnrin tàbí obìnrin níláti tó ọmọ ọdún méjìdínlógún, kí wọ̀n tó lè lọ́kọ tàbí láyà.


title: Ìgbéyàwó

text: Láyé àtijọ́, ìgbéyàwó jẹ́ àṣà tó ní ìgbésẹ̀ tá à ń tọ̀. Àpọ́n tó bá bàlágà kì í ṣà dédé fẹ̀ ìyàwó. Yòóbá bọ̀, wọ́n ní "bọ́mọdé bá tó lọ́kọ́, àá lọ́kọ́", láyé àtijó, bọ́mọkùnrin bàlágà láti fẹ́ ìyàwó ó ní ìgbésẹ̀ tí a ní láti gbé.


title: Ìgbéyàwó

text: Èyí ni ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ tí àwọn òbí ọmọkùnrin tó bá ti bàlágà máa ń gbé láti ṣe àwárí omidan tó bá yáyì tí wọ́n yóò fi ṣaya fún ọmọ wọn. Láyé àtijó, ọmọkùnrin kì í kọnu sí omidan tó bá wù ú. Lẹ́yìn tí àwọn òbí bá ti fojú sóde, tí wọ́n sì ti rí omidan tí wọ́n fẹ́ kí ọmọkùnrin wọn fẹ́ ní ìyàwó, ìgbésẹ̀ tó kàn ní ìwádìí.


title: Ìgbéyàwó

text: Èyí ni ìgbésẹ̀ kejì nínú àṣà ìgbéyàwó nílẹ̀ Yorùbá láyé àtijó. Ẹbí ọkùnrin yóò ṣe ìwádìí ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ nípa ọlọ́mọge tí wọ́n tí yàn láàyò láti fẹ́ fún ọmọkùnrin wọn. Wọ́n máa ń ṣe ìwádìí irú ìdílé tí omidan náà tí wá. Ṣé ìdílé tó dára ní tàbí tí kò dára?, wọ́n a ṣe ìwádìí bóyá ìdílé náà ní àrùn tàbí àìsàn kan tí ó máa ń ṣe wọ́n. Bí ìdílé bá yege nínú àwọn ìwádìí yìí, àsìkò yìí ni wọn yóò tó pinnu láti fẹ́ omidan náà fún ọmọkùnrin wọn.


title: Ìgbéyàwó

text: Lẹ́yìn ìwádìí, yínyan Alárenà tàbí alárinà ni ìgbésẹ̀ tó kàn láṣà ìgbéyàwó láyé àtijó. Alárenà ni yínyan ẹnìkan tí ó lè ṣe agbódegbà fún ọkọ àti ìyàwó-ojú ọ̀nà. Ẹni bẹ́ẹ̀ sáà máa ń jẹ́ ọ̀rẹ́ ọkàn nínú àwọn tọkọ-taya-ojúọ̀nà. Òun ni àwọn méjèèjì maa rán níṣẹ́ ìfẹ́ títí títí ọkọ àti ìyàwó yóò fi mójú ara wọn. Ìdí nìyí tí Yòóbá fi máa ń paá lówe pé "bí ọkọ àti ìyàwó bá mọjú ara wọn tán, alárenà á yẹ̀ a"


title: Ìgbéyàwó

text: Èyí ni ìgbésẹ̀ tí ẹbí ọkọ ìyàwó-ojúọ̀nà máa ń gbé láti ríi pé àwọn ẹbí ìyàwó-ojúọ̀nà gba láti fi ọmọbìnrin wọn fọ́kọ tí ó wá tọrọ rẹ̀. Ó dàbí ètò mọ̀mínmọ̀ọ́.


title: Ìgbéyàwó

text: Lẹ́yìn Ìjọ́hẹn, ìdána ni ètò tó kàn nínú ayẹyẹ àṣà ìgbéyàwó láyé àtijó. Ìdána ni sísan àwọn ẹrù àti owó-orí tí ẹbí ìyàwó-ojúọ̀nà bá kà fún ọkọ-ojú ọ̀nà láti san.


title: Ìgbéyàwó

text: Èyí ni ayẹyẹ ìkẹyìn tí ìdílé ìyàwó máa ń ṣe fún omidan tí ó ṣetàn láti ṣe ìgbéyàwó kí ó tó forí lé ilé ọkọ rẹ. Omidan tí ó fẹ́ lọ ilé ọkọ ni ó máa ń sun ẹkùn ìyàwó. Omidan yìí a máa sún ẹkùn yìí láti dárò bí ó ṣe fẹ́ fi ilé bàbá rẹ̀ sílẹ̀ lọ sí ilé ọkọ. Ẹkún ayọ̀ ni èyí ẹkún ìyàwó máa ń jẹ́.


title: Ìgbéyàwó

text: Èyí ni ayẹyẹ tó kẹ́yìn láṣà ìgbéyàwó nílẹ̀ Yorùbá láyé àtijó. Ó máa ń wáyé lẹ́yìn tí àwọn ọkọ-ojúọnà bá ti san gbogbo ẹrù ìdána. Àwọn ìdílé ìyàwó-ojú ọnà yóò wa sètò láti sìn ìyàwó lọ ilé ọkọ rẹ. Ọ̀kan-ọ̀-jọ̀kan àwọn ẹbí ìyàwó àti ọkọ á máa wúre fún ìyàwó àti ọkọ rẹ̀ lọ́jọ́ ìgbéyàwó. Jíjẹ àti mímu máa ń pọ̀ lọ́pọ̀ yanturu.


Ìgbéyàwó


title: Ìgbéyàwó

text: Ìbálé ni bíbá ìyàwó-aṣẹ̀ṣẹ̀ gbé nílé láì tí bá ọkùnrin kankan sùn rí kí ó tó lọ ilé ọkọ. Ó jẹ́ àṣà tí ó gbajúmọ̀ tí ó sìn máa ń buyì kún ìyàwó-aṣẹ̀ṣẹ̀gbé. Ìwúrí ni ó máa ń jẹ́ fún ọkọ ìyàwó tí ó bá bá ìyàwó-aṣẹ̀ṣẹ̀gbé nílé. Lálẹ́ ìgbeyàwó, àwọn òbí ọkọ yóò tité aṣọ funfun sí orí ibùsùn nínú yàrá ọkọ ìyàwó-àṣẹ̀ṣẹ̀gbé láti fi gba ìbálé rẹ̀. Iyì ńlá ni fún àwọn òbí ìyàwó tí ọkọ rẹ bá bá nílé, ó túmọ̀ sí wípé ọmọbìnrin náà kò tíì mọ ọkùnrin rí. Odidi agbè ẹmu tàbí odidi páalí ìsáná, ìyàn àti ọbẹ̀ tí ó dára ní àwọn ẹbí ọkọ ìyàwó yóò gbé lọ fún àwọn òbí ìyàwó laarọ kùtùkùtù ọjọ́ kejì láti fi dúpẹ́ lọwọ wọn wípé odidi ni wọ́n bá ọmọ wọn, èyí ni oúnjẹ ìbálé, ìyàwó yóò tún gba owó ìbálé tíì ṣe ọ̀kẹ́ méjì lọ́wọ́ ọkọ rẹ̀. Ohun ìtìjú àti ìbànújẹ́ ni ó máa ń jẹ́ fún ìyàwó-aṣẹ̀ṣẹ̀gbé tí ọkọ rẹ̀ kò bá bá nílé àti ìdílé rẹ̀. Kódà, ònínàbì àti òníranù ni Yòóbá máa ń ka irú ìyàwó-aṣẹ̀ṣẹ̀gbé bẹ́ẹ̀ sì.


title: Ìgbéyàwó

text: À ń tẹ síwájú sìi lórí ọ̀rọ̀ yìí


title: Ìṣọ̀lá Oyènúsì

text: Ìṣọ̀lá Oyènúsì tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Dọ́kítà Oyènúsì (Dr. Oyènúsì) jẹ́ ògbóǹtarìgì adigunjalè tó fìgbà kan yọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lẹ́nu kí ọwọ́ ṣìnkún òfin tó tẹ̀ ẹ́. Iṣẹ́ adigunjalè tó yàn láàyò jẹ́ kó di ìlúmọ̀ọ́kà lọ́dún 1970s. Nígbà ayé adigunjalè rẹ̀, Oyènúsì gbajúmọ̀ nínú dídigunjalè ilé ìfowópamọ́, àwọn ilé ìṣe ńláńlá àti ìdigunjalè gba ọkọ̀-ayọ́kẹ́lẹ́. Ọrọ́ rẹ̀ dàbí "Àjànàkú kọjá, mo rí nǹkan fìrí, bá a bá rérin, ká gbà pé a rí erin", ó jẹ́ adigunjalè tí gbogbo ènìyàn bẹ̀rù lọ́pọ̀lọpọ̀, kódà, àwọn agbófinró bẹ̀rù rẹ̀ gidigidi.


title: Ìṣọ̀lá Oyènúsì

text: Àkọsílẹ̀ ìtàn kan sọ pé Oyènúsì kò kàwé gboyè dókítà rárá, ìṣe lo dédé sọ ara rẹ̀ ni orúkọ Ìnagijẹ òun. Oǹkọ̀wé náà jẹ́rìí pé, Oyènúsì fún ara rẹ̀ jẹ́wọ́ èyí lẹ́yìn tí owó ṣìnkún òfin báà kí wọ́n tó pa á. Ó ní Oyènúsì jẹ́wọ́ pé òun kò kàwé rárá nítorí àwọn òbí òun kò lowo lọ́wọ́ láti rán òun, ìdí nìyí tí òun fi yan iṣẹ́ adigunjalè láàyò.


title: Ìṣọ̀lá Oyènúsì

text: Ìṣọ̀lá Oyènúsì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ adigunjalè nígbà tí ó ń wá owó láti fún olólùfẹ́bìnrin rẹ̀. Lásìkò yìí, ó fẹ̀ẹ́ tálákà ju èkúté ṣọ́ọ̀ṣì lọ. Èyí ló mú un digun jalè gba ọkọ̀-ayọ́kẹ́lẹ́ àkọ́kọ́ rẹ̀ tí ó tà ní irínwó náírà (N400), tí ó sì lówó náà fún ọ̀rẹ́bìnrin rẹ̀ náà.


title: Ìṣọ̀lá Oyènúsì

text: Taló jẹ́ gbéná wojú ẹkùn Oyènúsì nígbà tí ó ń digun jalè. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀mí ló tọwọ́ rẹ̀ bọ́. Ọ̀pọ̀ lọ ti pá ni ìfọnnáfọṣu, ọ̀pọ̀ ló pa lẹ́kún bákan náà. Ògbójú olè tí gbogbo ènìyàn ń sá fún ni Oyènúsì. Kódà, ọlọ́pàá fúnra wọn bẹ̀rù rẹ̀. Ayeta rẹ̀ gbóná débi pé ìbọn ọlọ́pàá, bí ó tilẹ̀ wù kó lágbára tó, kì í rán án. Olè Oyènúsì gbówọ́ tó bẹ́ẹ̀ gé tí àwọn agbófinrò fi ń sá fún un. Òun ni ọ̀dájú àti ògbójú olè àkókò tí òkìkí rẹ̀ kàn káàkiri ilẹ̀ Káàárọ̀-o-jíire àti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Yorùbá bọ̀, wọ́n ní "ìgbà ò lọ bí òréré, ayé ò lọ bí ọ̀pá ìbọn", lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìyànjú, ọwọ́ bá Oyènúsì nígbà tí ó lọ digun jalè lọ́jọ́ kan pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ adigunjalè rẹ̀ mẹ́fà mìíràn. Ọjọ́ burúkú èṣù gbomi mú lọjọ́ náà. Oyènúsì pa kọ́sítébù ọlọ́pàá kan nígbà tí òun àti àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ fijà pẹ́ta pẹ̀lú àwọn ọlọ́pàá. Ṣùgbọ́n, èwe sunko, ọwọ́ àwọn ọlọ́pàá sì tẹ̀ ẹ́. Lẹ́yìn ìgbẹ́jọ́, ilé ẹjọ́ dájọ́ ikú fún Oyènúsì àti àwọn ẹmẹ̀wà rẹ̀ lọ́dún 1971. Ìta gbangba ni wọ́n tí pa wọ́n ní ìlú Èkó.


title: Ibrahim Ọláńrewájú Láyọdé

text: Ibrahim Ọláńrewájú Láyọdé (ni a bí ní Ọjọ́ kẹwàá oṣù kọkànlá ọdún 1973)tí ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ OIL jẹ́ òṣèlú ọmọ Yorùbá láti ìlú Badagry, ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn méjì tó ń ṣojú ìjọba-ìbílẹ̀ Badagry nílé ìgbìmọ̀ aṣòfin Ìpínlẹ̀ Èkó. Sáà ẹ̀kẹ́rin ló ń lórí àléfà gẹ́gẹ́ bí aṣojú ẹkùn kìíní Àgbádárìgì nílé ìgbìmọ̀ aṣòfin Ìpínlẹ̀ Èkó.


title: Ẹkún Ìyàwó

text: Ẹkún Ìyàwó jẹ́ ewì-àbáláyé nílẹ̀ Yorùbá. Ó jẹ́ ẹkún tí omidan tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ fẹ́ lọlé ọkọ máa ń sún láti dárò bí ó ṣe fẹ́ filé àwọn òbí rẹ̀ sílẹ̀ lọlé ọkọ àti láti súre fún wọn fún titọ́ ọ dàgbà di àkókò náà. Ẹkún Ìyàwó jẹ́ pàtàkì àṣeyẹ nínú àṣà ìgbéyàwó láwùjọ ọmọ Oòduà.


title: Ẹkún Ìyàwó

text: Nílẹ̀ Yorùbá, alẹ́ ìgbéyàwó ku ọ̀la ni ìyàwó tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ fẹ́ lọlé ọkọ máa sun Ẹkùn Ìyàwó


title: Ẹkún Ìyàwó

text: Ìyàwó tí ó ń lọlé ọkọ, àwọn wọn ẹbí àti ọ̀rẹ́ rẹ̀ ló máa ń kópa níbi ayẹyẹ Ẹkún Ìyàwó. Lóòótọ́, omidan tó ń lọlé ọkọ ni Olú-ẹ̀dá Ẹkún Ìyàwó, àmọ́ àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ máa ń gbè é lẹ́yìn, wọ́n á máa yẹ́ ẹ sí nígbà tí ó bá ń sun ẹkún yìí. Àwọn òbí rẹ̀ á sì máa rọ̀ ọ́ nígbà tí ó bá ń dárò wọn nínú ẹkún yìí.


title: Àwọn ènìyàn Gbagyi

text: Gbagyi or Gbárí (plural - Agbagyi) jẹ́ orúkọ àti èdè àwọn ẹ̀yà Gbagyi/Gbárí tí wọ́n ni Olú Ìlú Àbújá tẹ́lẹ̀ tí Ààrin gbùngbùn Nàìjíríà, tí wọ́n tó Mílíọ́nù mẹ́jọ niye tí wọ́n ń sọ èdè náà. Gwari ni àwọn ẹ̀yà Hausa Fúlàní àti àwọn Gẹ̀ẹ́sì amúnisìn ń pè wọ́n lásìkò ìkónilẹ́rú nílẹ̀ Nàìjíríà. Ámọ́ àwọn ẹ̀yà yí nífẹ̀ẹ́ẹ̀ẹ́ sí kí wọ́n ma pe àwọn ní Gbagyi. Wọ́n ń gbé ní agbègbè Ìpínlẹ̀ Náíjà, Kàdúná, àti F.C.T Àbújá..A tún kè ṣalábàápàdé wọn ní Ìpínlẹ̀ bí Násáráwá àti Kogí . Àwọn Gagyi ni wọ́n jẹ́ ẹ̀yà tí ó pọ̀ jù lọ tí wọ́n sì jẹ́ ọmọ ìlú ní Middlebelt àti Ìlú Àbújá. Iṣẹ́ tí ọ̀pọ̀ wọn yàn láàyò ni iṣẹ́ agbẹ̀ àti àáró dídá.


title: Àwọn ènìyàn Gbagyi

text: Nínú ìtàn, àwọn Gbayi máa ṣàmúlṣàmúlò ọ̀nà ìbátan láti inú ẹbí bàbá bàbá wọn. Ibi tí àṣe Àárín ìlú parí sí ni ọ̀ọ̀dẹ̀ tí ó ń ṣàkóso agboolé kan láàrín ìlú wọn, èyí tí ẹni tí ó jẹ́ Dáódù àgbà jùlọ yóò ti máa láṣà lábẹ́lé. Ìpele àṣe tí ó ga julọ ni ti abẹ́ Ọba Esu , tí àwọn àgbààgbà olóyè lágbolé kòòkan náà sì ń ṣe ìrànwọ́ fun lórí àkósó ìjọba.


title: Àwọn ènìyàn Gbagyi

text: Lóòtọ́ ni wípé iṣẹ́ àgbẹ̀ ni àwọn ẹ̀yà Gbagyi yàn láàyò, síbẹ̀ ọ̀pọ̀ nínú wọn sì tún ma ń ṣe ọdẹ , tí àwọn mìíràn sì yan ìṣ eniṣẹ́ ọnà láàyò pẹ̀lú, nípa mímọ ìkòkò, gbígbẹ́gi léte àti igbá fínfin láàyò gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ òòjọ́. Àwọn Gbagyi gẹ́ràn láti máa lo amọ̀ àti ìkòkò láti fi ṣọ̀ṣọ́ sí ara ilé wọn. Àwọn irinṣẹ́ àmúlò nínú ṣẹ́ omo dídá wọn ni Ọkọ́, àti Àdá, láti fi yẹ̀nà àti kọbè iṣu, Àgbàdo, Jéró, Ẹ̀pà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Àwọn ènìyàn Gbagyi

text: Àwọn ẹ̀yà Gbagyi wà ní oríṣiríṣi ibùdó bí Middle Belt (Àárín gbùngbùn) ilẹ̀ Nàìjíríà. Wọ́n wà ní apá Ìwọ̀ Oòrùn Ilú Àbújá , agbègbè Ìlà Oòrùn Ìpínlẹ̀ Náíjà, agbègbè Ìjọba ìbílẹ̀ Chikun pẹ̀lú Olú-ìlú rẹ̀ ní Kújamá ni Ìpínlẹ̀ Kàdúná , Ìpínlé Násáráwá . Àwọn ìlú Gbagyi ti ó ṣe pàtàkì jùlọ ni Minna, Kwakuti, Kwali, Wushapa (Ushafa), Bwaya (Bwari), Suleja, Diko ati Paiko. Díẹ̀ nínú ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó mú kí àwọn ẹ̀yà yí ó fúnká ni ìjà àti ogun tí wón jà pẹ̀lú àwọn Fúlàní, nígvà tí àwọn Ònsọ̀tàn míràn sọ wípé títúká tí wọ́n túká dá lórí bí wọ́n ṣe ń wá ilẹ̀ tó lọ́ràá láti fi ṣe ọ̀gbìn.


title: Àwọn ènìyàn Gbagyi

text: Àwọn ìletò àwọn Gbágyi ma ń dá lórí ohun tí Won bá ń ṣe lọ́wọ́. Bí wọ́n bá ń dáko, wọn kìí jẹ́ kí ibùgbé wọn ó tobi nítorí kí wọ́n ba lè rí ilẹ̀ dá kò sí.


title: Àwọn ènìyàn Gbagyi

text: Ẹ̀yà Gbagyi ni ó jẹ́ ẹ̀ẹ̀yà tí ó pọ̀jù lè láàrín àwọn ẹ̀yà tí wọ́n jọ ń gbé Ìlú Àbújá ṣáájú kí wọ́n yan ìletò náà gẹ́gẹ́ bí Olú Ìlú titun fún Orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní ọdún 1991. Èyí ni ó ṣokùfà bí wọ́n ṣe fi orírun wọn sílẹ̀, pàá Pàá jùlọ Àpáta Zuma , tí ó dúró gẹ́gẹ́ bí Òòṣà ( deity) tí ó ń dá abo bo wọ́n nígbà ìṣòro. Ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà fún wọn ní ilé, ilẹ̀ àti ohun tí wọ́n le fi ṣe dúkìá lẹ́yìn tí wọ́n gbalẹ̀ wọn lọ́wọ́ wọn. Ṣùgbọ́n, púpọ̀díẹ̀ lò gbé ibi tí ìjọba yàn dá fún wọn.


title: Àwọn ènìyàn Gbagyi

text: Awọn ènìyàn Gbagyi ni a mọ̀ gẹ́gẹ́ bí olùfẹ́ aláfíà, olóòtọ́ àti ẹ̀yà tí ó koni mọ́ra jọjọ. Àwọn ará òkè Ọya ń tí wọ́ jẹ́ Hausa ń sábà ma ń sá báyìí elédè wọn wípé: " "shi Gwari Gwari"," tí ó túmọ̀ sí : “jẹ ki a ṣe bi Gbagyi” tàbí “;bíi Gbagyi”. Àwọn ènìyàn Gbagyi ma ń tètè faramọ́ gbogbo agbègbè tí wọ́nbá bá ara wọn.


title: Àwọn ènìyàn Gbagyi

text: Gbdè Gbagyi jẹ apakan ti ipin ipin Kwa tí ò ṣẹ̀ wáláti orílẹ̀ èdè Niger-Congo, ẹ̀wẹ̀, àwọn onímọ̀ ìwádìí ìjìnlẹ̀ bii : Kay Williamson fi èdè náà sí abẹ́ Ìpín èdè Benue-Congo . Àwọn ènìyàn Gbagyi ń sọ ẹ̀ka èdè méjì tí wọ́n sábà ma ń tọ́ka rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Gbárí (Gwari yamma) àti ẹ̀ka èdè Gbọnilẹ .


title: Àwọn ènìyàn Gbagyi

text: Àwọn eniyan Gbagyi jẹ́ olùsìn ẹ̀sin Mùsùlùmí, Kírísítẹ́nì àti ẹ̀sìn ìbílẹ̀ àbáláyé ti ilẹ̀ Adúláwọ̀. Wọ́n tún nígvàgbọ́ sí Òrìṣà kan tí wọ́n ń pè ní Shekwoi (ẹnìkan tí ó ti wà níbẹ̀ ṣáájú àwọn bàbá-ńlá wọn) bákan náà ni wọ́b tún ń bọ òrìṣà bí Maigiro. Bẹ́ẹ̀ ni ọ̀pọ̀ nínù wọn tùn nígbàgbọ́ nínú àkúdàáyà.


title: Bookshop House

text: Bookshop House tí wọ́n tún dá pè ní ( CSS Bookshop)  ni ó jẹ́ ilé kan ní Ìpínlẹ̀ Èkó ní agbègbè Lagos Island tí ó bẹ wà ní Broad street ní òpópónà Ọdúnlámì. Ọ̀gbẹ́ni Godwin and Hopwood Architects ni ó ya àwòrán ilé náà.


title: Abiodun Olujimi

text: Ab́iọ́dún Christine Olújìmí jẹ́ olósèlú Nàìjíríà, a bi ní ọjọ́ kẹẹ̀dọ́gbọ̀n oṣù kejìlá, ọdún 1958. Ó jẹ́ ọmọ ilé ìgbìmọ̀ asòfin orílẹ̀ Ẹ̀dẹ̀ Nàìjíríà, tí ó sojú fún agbègbè Gúúsù Ẹ̀kìtì àti olórí ìpín kékeré ọmọ ilé ìgbìmọ̀ asòfin ní Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ ti àjọ ìbáraenisọ̀rọ̀ ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Abiodun Olujimi

text: A bí ní Òmùò Ẹ̀kìtì ní Ìpínlẹ̀ Èkìtì, Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ ní Ilé ìwé Àpóstélì ti obìnrin ní ìlú Ìbádán, Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Ó tún tẹ̀síwájú lọ sí Ilé ẹ̀kọ́ Oníròyìn ti Nàìjíríà láti gba dípọ̀n ni ọdún 1976. Bíọ́dún Olújìmí tún kàwé jáde gboyè dìgirì ní ìmọ̀ Sáyẹ́ǹsì Òsèlú àti oyè dìgírì gíga ní ètò ìbátan àti ọjà títà ní Ilé ẹ̀kọ́ gíga ti Àbújà.


title: Abiodun Olujimi

text: Isẹ́ Bíọ́dún gégé bí agbóhùn sáfẹ́fẹ́ àti ońiróyìn gbèé, bótilẹ̀ jẹ́ pé kìí ṣe isẹ́ tí ó wùú láti ṣe. Gẹ́gẹ́ bíi oníròyìn, ó ṣiṣẹ́ ní ilé ìwé ìròyìn Tribune, Ilé iṣẹ́ ̀ibáraenisọ̀rọ̀ àti if̀ìwéráńṣẹ́ ti Nà̀ijíríà, Ilé iṣẹ́ Telifísàn ti Nàìjíríà Ilé iṣẹ́ irin ní ìpínlẹ̀ Delta, Ovwian Aladja, Rífílẹ́sì, Tẹlifísàn DBN àti alákóso ti Tẹlifísàn DBN lati 1993-1997.


title: Abiodun Olujimi

text: Ó darapọ̀ mọ́ ọkọ rẹ̀ nínú òsèlù ní ọdún 1997 gẹ́gẹ́ bií akọ̀wé àgbáyé ti ìjoba àpapọ̀ ti NCPN, Ó kọjá lọ sínú ẹgbẹ́ APC , ẹgbẹ́ onígbálẹ̀ lẹ́yìn tí ẹgbẹ́ titẹ́lẹ̀ parun, ó tún jẹ akọ̀wé àpapò fún egbẹ́ APC.


title: Abiodun Olujimi

text: Ní ọdún 2002, ó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ aláburadà (PDP) leyíi tí ó bẹ̀rẹ̀ àseyorí rẹ̀ nínú òsèlú. Ọdún 2003 ni wọ́n yàn àn gẹ́gẹ́ bií Olùrànlọ́wọ́ sí Gòmìnà ìpínlẹ̀ Ẹ̀kìtì, láti ibẹ̀ wọ́n dìbò yan gẹ́gẹ́ bí omo ilé ìgbìmọ̀ asòfin àpapò. Ó di igbákejì Gómìnà pèlú Gómìnà Ayò Fáyose ní ọdún 2005. Olùjìmí dé ipò giga nínú òsèlú, láti ipò `komísáńná tí ó wà fún iṣẹ́ àti ohun amú ayé derùn àti ọ̀gá àgbà olùdárí. O díje fún ipò sénétò ti o n sojú fún ẹkùn gúúsu Èkì̀tì ní ilé ìgbìmọ̀ asòfin lábé asìá ẹ̀gbẹẹ alábùradà.


title: Abiodun Olujimi

text: Abíọdún Olújìmì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn olósèlú tí ó ní ìrírí jùlo ní orílè èdè Nàíjíríá.


title: Abiodun Olujimi

text: Ẹgbẹ́ alábùradì (PDP) ẹ̀ka ti Ẹ̀kìtì yà án sí ipò adarí ẹgbẹ́, ní ọdún 2018 láti jẹ́ kí ẹgbẹ́ náà gbaradì fún ìdìbò ọdùn 2019. Ojomoyele, Rotimi. “ A dúró tí Olújìmí gẹ́gẹ́ bíi adarí wà ní Ìlú Ẹ̀kìtì fùn egbé a~lábúràdà (PDP)” Iwe Ìròyìn Fàngàdì ti Nàìjíríà, Nàìjíríà. Gba ní ỌjỌ́ kokànlá,osù keta, Ọdún2019.


title: Abiodun Olujimi

text: Nínú ìdìbò gbogbo gbòò ti ọdún 2019, ó fi ìdí rẹmi gẹ́gẹ́ bíi asojú fún gúúsù Ẹ̀kìtì fún ẹgbẹ́ APC. Síbẹ̀síbẹ̀, Ilé ẹjọ́ kotẹ́milọ́rùn polongo rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi ẹni tí ó jáwé olúborí asojú gúúsù Ẹ̀kìtì ní ilé ìgbìmọ̀ asòfin. Nítorínáà, Adarí ilé ìgbìmọ̀ asòfin búra fún un ní ọjọ́ kẹrìnlá, osù kọkànlá ọdún 2019.


title: Dino Mélayé

text: Dino Melaye (tí a bí ní Ọjọ́ kìíní oṣù kìíní ọdún 1974) jẹ́ Sínétọ̀ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni ọmọ ẹgbẹ́ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà tó ń ṣojú ẹkùn ìdìbò apá ìwọ̀-oòrùn ìpínlẹ̀ Kogí lọ́wọ́́lọ́wọ́ lábẹ́ àsíyá Peoples Democratic Party kí ilé-ẹjọ́ kòtẹ́milọ́rùn to da ìbò tí ó gbé e wọlé nù, tí ó sìn pàṣẹ kí àtúndì ìbò wáyé láàárín òun àti Sínètọ̀ Smart Adéyẹmí tí ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress lọ́dún 2019, ìdì ìdìbò náà ni wọ́n ṣì ń kó lọ́ wọ́lọ́wọ́ ní ìpínlẹ̀ Kogí.


title: Dino Mélayé

text: A bí Daniel Dino Mélayé ní ìpínlẹ̀ Kánò, lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó lọ sí ilé-ìwé girama Command and Air-force Secondary School, ní ìlú Kàdúná. Ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé-ìwé Ifáfitì ti Ahmadu Bello University, Zaria níbi tí ó ti kẹ̀kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀ àyíká (Geography) lọ́dún 2000. Nígbà ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Ifáfitì, ó jẹ́ olùdarí àwọn ẹgbẹ́ akẹ́kọ̀ọ́. Lẹ́yìn èyí, wọ́n yàn án ní akọ̀wé ẹgbẹ́ African Youth Council, bákan náà, ó tú jẹ akọ̀wé ẹgbẹ́ Commonwealth Youth Council. Ààrẹ ìgbà kan, Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ yàn án sínú ìgbìmọ̀ agbani nímọ̀ràn tí Presidential Advisory Council on Youths nígbà tí ó ń ṣe ìjọba.


title: Dino Mélayé

text: Dino Melaye tí jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ aṣojú-ṣòfin (House of Representatives), níbi tí ó ti ṣojú ẹkùn ìdìbò Kabba/Ijumu ti ìpínlẹ̀ Kogí. Lọ́dún 2015, wọ́n dibò yàn án gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ aṣòfin-àgbà (Senate) tó ń ṣojú ẹkùn ìdìbò ìwọ-oòrùn Kogí lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress. Dino Mélayé jẹ́ ọ̀kan gbòógì lára àwọn tí wọ́n ṣe atìlẹ́yìn fún Bùkọ́là Sàràkí tí ó jẹ Ààrẹ ilẹ̀ ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹgbẹ́ wọn, All Progressives Congress kò fọwọ́ sí í. Ní ọdún 2019, Dino Mélayé àti Bùkọ́là Sàràkí pẹ̀lú àwọn sọ̀ǹgbè wọn fi ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress sílẹ̀, wọ́n sì dára pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party. Òun àti Sàràkí jọ díje lẹ̀gbẹ́ PDP, Sàràkí kò wọlé ṣùgbọ́n Mélayé wọlé kí ilé-ẹjọ́ kòtẹ́milọ́rùn tó da ìbò rẹ̀ nù, tí ó sìn pàṣẹ kí fún àtúndì ìbò náà pẹ̀lú Smart Adeyemi tí ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress.


title: Àṣà Ìsọmọlórúkọ Nílẹ̀ Yorùbá

text: Àṣà Ìsọmọlórúkọ Nílẹ̀ Yorùbá ́ jẹ ọ̀nà tí wọ́n ń gbà láti sọ ọmọ tuntun lórúkọ. Láyé àtijó, ọjọ́ keje ní Yorùbá máa ń sọmọbìrin lórúko, tí wọ́n sì máa ń sọmọkùnrin lórúkọ lọ́jọ́ kẹsàn-án. Ṣùgbọ́n, ẹ̀sìn àjèjì kiriyó àti ìmàle tí yí èyí padà, ọjọ́ kẹjọ là ń sọmọ lórúkọ nílẹ̀ Yorùbá lóde òní. Oríṣiríṣi orúkọ ni Yorùbá máa ń sọmọ. Yòóbá ní orúkọ àmútọ̀runwá àti orúkọ àbísọ. Orúkọ àbísọ ni àwọn orúkọ Yorùbá tí wọ́n máa ń sọmọ tí ó yàtọ̀ sí orúkọ àmútọ̀runwá. Àpẹẹrẹ orúkọ àbísọ Yorùbá ni: Babátúndé, Olúwaṣẹ́gún, Ìyabọ̀, Abídèmí, Àbẹ̀bí, Fọlọ́rúnṣọ́, Akinọlá, Ìgbẹ́kẹ̀lé, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ìṣẹ̀lẹ̀ tàbí àsikò tí wọ́n bá bímọ sí nígbà mìíràn ló máa ń ṣe atọnà irú orúkọ tí wọ́n yóò sọ ọmọ tí wọ́n bá bí ní àkókò náà. Babátúndé jẹ́ ọmọkùnrin tí bàbá òbí rẹ̀ kan bá kú lásìkò tí wọ́n bí i SÍ, Ìyábọ̀ tàbí Yétúndé ni orúkọ ọmọbìnrin tí ìyá àwọn òbí rẹ̀ kan kú lásìkò tí wọ́n bí i, Abíọ́nà ni ọmọ tí wọ́n bá bí sí ọ̀nà, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Àṣà Ìsọmọlórúkọ Nílẹ̀ Yorùbá

text: Èyí ni àwọn orúkọ tí Yorùbá máa ń sọ ọmọ nípa wíwo àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó bá rọ̀ mọ́ ìbí ọmọ tuntun òun. Bí àpẹẹrẹ, Yorùbá á máa sọ ọmọ méjì tí ìyá kan náà bí lọ́jọ́ kan náà ni Táyéwò àti Kẹ́hìndé, Ọmọ tí wọ́n bá bí lẹ́yìn ìbejì á máa jẹ́, Ìdòwú tàbí Àlàbá, Ọmọ tí wọ́n bá bí ti o bá fi apòkọ́rùn á máa jẹ́ Àìná, Ọmọ oníka mẹ́fà á máa jẹ́ Ìgè, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Àṣà Ìsọmọlórúkọ Nílẹ̀ Yorùbá

text: Láyé àtijó, bí wọ́n bá bímọ nílẹ̀ Yorùbá, àwọn òbí ọmọ náà a lọ dáfá láti wo àkọsẹ̀jayé rẹ̀. . Àkọsẹ̀jayé ni wíwo bí ọjọ́-iwájú ọmọ tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ bí yóò ti rí. Ìgbàgbọ́ Yorùbá ni pé, nípa àkọsẹ̀jayé wíwò, wọn yóò mọ bí wọn yóò ṣe tọ́ ọmọ náà ní àtọ́yè.


title: Bùkọ́là Sàràkí

text: Olubukola Abubakar Saraki (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù Kejìlá ọdún 1962) jẹ́ òṣèlú àti Ààrẹ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà orílẹ̀ èdè Nàìjíríà láti ìpínlẹ̀ Kwara. Ó ti fìgbà kan jẹ gómìnà ìpínlẹ̀ Kwara fún ọdún mẹ́jọ gbáko, bẹ̀rẹ̀ lọ́dún 2003 di 2011 lábẹ́ àsíyá ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party, PDP. Ní kété tí ó fipò gómìnà sílẹ̀ lọ́dún 2011, wọ́n dibò yàn án sì ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà láti ṣojú ẹkùn ìdìbò àárín-gbùngbùn Ìpínlẹ̀ Kwara, bákan náà lọ́dún 2015,ó tún wọlé lẹ́ẹ̀kejì ṣùgbọ́n lábẹ́ àsíyá ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, APC. Ó pàdánù ìdìbò láti padà sí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ni ẹ̀kẹta lọ́dún 2019, nígbàtí ó digbá-dagbọ̀n rẹ̀ kúrò ní APC, tí ó sì padà sí PDP, ègbé òṣèlú rẹ̀ àná. Lásìkò yìí náà, ó díje dípò Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú PDP, ṣùgbọ́n, ìdìbò abẹ́lé kò gbè ẹ. Igbá-kejì Ààrẹ-àná, Atiku Abubakar ni ẹgbẹ́ PDP fà kalẹ̀.


title: Bùkọ́là Sàràkí

text: Wọ́n bí Bùkọ́lá Sàràkí lọ́dún 1962 ní orílè èdè Bìrìtìkó (United Kingdom). Àgbà òṣèlú àti Sínétọ̀ ni bàbá tó bí i lọ́mọ, Olúṣọlá Sàràkí lọ́dún 1979 sí 1983. Florence Morẹ́nikẹ̀ Sàràkí lórúkọ Ìyá rẹ̀. Ìdílé atàpátadìde pọ́ńbélé ló ti wá. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ kíkà rẹ̀, ó lọ sí Corona School, ní Victoria Island, Ìlú Èkó, ní ìlú Èkó kí ó tó tẹ̀síwájú ní ilé-ìwé gíga ti King's College, ní ìlú Èkó bákan náà lọ́dún 1973 sí 1978. Lẹ́yìn èyí, ó tún tẹ̀síwájú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé-ìwé Cheltenham College ní orílè-èdè United Kingdom lọ́dún 1979 to 1981, ibẹ̀ ló ti gba ìwé-ẹ̀rí ẹ̀kọ́ gíga rẹ̀. Ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ síi ní London Hospital Medical College of the University of London lọ́dún 1982 sí 1987, níbi tí ó ti gba ìwé ẹ̀rí dókítà àṣẹ wòsàn M.B.B.S (London).


title: Bùkọ́là Sàràkí

text: Toyin Sàràkí ni orúkọ ìyàwó Bukola Saraki. Ọmọ mẹ́rin ni wọ́n bí fún ara wọn. Ní sáà rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí gómìnà ìpínlẹ̀ Kwara, wọ́n fi í joyè Tùràkí tí gbogbo àwọn Fúlàní. Lẹ́yìn ìgbà díẹ̀, Ọba ìlú Ìlọrin tún fi í joyè Waziri tí gbogbo Ìlọrin, oyè Waziri dàbí òye Ààrẹ-ìlú, (Prime Minister). Bàbá rẹ̀, Olúṣọlá Sàràkí ló joyè náà kí Bùkọ̀lá Sàràkí tó jẹ ẹ́. Bákan náà, Olúbàdàn tí ìlú Ìbàdàn, Oba Sálíù Adétúnjí tún fi í joyè Ajagùnnà tí ìlú Ìbàdàn lọ́dún 2017.


title: David Lyon (olóṣèlú)

text: David Lyon (tí wọ́n bí ní ogún jọ oṣù Kejìlá ọdún 1970) jẹ́ olùṣòwọ àti olóṣèlú ọmọ ìpínlẹ̀ Bayelsa lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó yàtọ̀ sí David Lyon ọmọ ti orílẹ̀ èdè West Indies tí ó jẹ́ gbajúmọ̀ olùṣòwò àti òṣèlú bákan náà. David Lyon tí à ń sọ̀rọ̀ rẹ̀ ṣẹ̀ṣẹ̀ wọlé gẹ́gẹ́ bí gómìnà-aṣẹ̀ṣẹ̀-yàn ní ìpínlẹ̀ Bayelsa lábẹ́ àṣẹ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress. Ó borí akẹgbẹ́ rẹ̀ tí ẹgbẹ́ òṣèlú People’s Democratic Party, Duoye Diri.


title: David Lyon (olóṣèlú)

text: David Lyon Perewonrimi jẹ́ olùdarí àti Aláṣẹ ilé-iṣẹ́ àdáni àbó, Darlon Security and Guard, ní ìpínlẹ̀ Bayelsa. Ó jẹ́ ọmọ bíbí ẹbí Olodiana ni ìjọba ìbílẹ̀ Southern Ijaw ni ìpínlẹ̀ Bayelsa. Ó jẹ́ gbajúmọ̀ olówó àti olùṣowò, ṣùgbọ́n wọn kò fi bẹ́ẹ̀ mọ̀ ọ́n lágbo òṣèlú. Lọ́dún 2011 ni ó kọ́kọ́ díje dupò fún ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin Ìpínlẹ̀ Bayelsa ní ẹkùn ìdìbò kẹrin ti Gúsù Ijaw lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party ṣùgbọ́n kò wọlé Lẹ́yìn náà, ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress lọ́dún 2015.in 2011. Lọ́dún 2019, ẹgbẹ́ APC fà á kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí adíje dupó fún gómìnà ìpínlẹ̀ Bayelsa. Ó sì borí nínú ìdìbò tó wáyé ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kọkànlá ọdún 2019. Àjọ elétò ìdìbò lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà kéde rẹ̀ lọ́jọ́ kejidinlogun oṣù kọkànlá ọdún 2019 pé òun ló wọlé. Ó wọlé pẹ̀lú àmín ìbò 352,552, akẹgbẹ́ rẹ̀ tí ẹgbẹ́ òṣèlú PDP ní àmìn ìbò 143,172.


title: David Lyon (olóṣèlú)

text: David Lyon ni Gómìnà àkọ́kọ́ nínú ẹgbẹ́-òṣèlú alátakò tí yóò jẹ gómìnà ní ìpínlẹ̀ Bayelsa, ẹgbẹ́ òṣèlú PDP ní ó tí ń wọlé gẹ́gẹ́ bíi gómìnà ìpínlẹ̀ náà láti ọdún 1999 tí òṣèlú àwarawa ti fẹsẹ̀ múlẹ̀ padà lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Ọdún Egúngún

text: Ayẹyẹ ọdún Egúngún jẹ́ ayẹyẹ àjọyọ̀ ilẹ̀ Yorùbá, bákan náà ni ó jẹ́ ohun àṣà àdáyé bá àtìran-díran àqọn Yorùbá. Wọ́n nígbàgbọ́ wípé ọdún yí ma ń mú ìdàgbàsókè, ìrẹ́pọ̀, ìfẹ́ àti ìrú gọ́gọ́ ètò ọrọ̀ ajé si ní àwùjọ. Gbogo ilẹ̀ Yorùbá ni wọ́n si ma ń ṣayẹyẹ ọdún Egúngún, láì fi tẹ̀sìn òun ẹ̀yà kan kan ṣe. Egúngún jẹ́ awo àṣírí láàrín àwọn Ọ̀jẹ̀ (Masqurade custodians), ní ilẹ̀ Yorùbá. Ó sì jẹ́ ohun àjogúnbá ní ìdílé Ọlọ́jẹ̀. Ṣíṣọdún Egúngún jẹ́ ohun pàtàkì lásìkò rẹ̀, iyì ibẹ̀ ni ijọó, ìlú, àti ìwúre nígbà tí àwọn ọmọ Ọ̀jẹ̀ wẹ́wẹ́ yóò kó pàṣán lọ́wọ́ láti fi kó patiẹ lẹ̀yín èyí kéyìí Egúngún tí wọ́n bá tẹ̀lé.


title: Àjọ elétò ìdìbò lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà

text: Àjọ elétò ìdìbò lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni a dá sílẹ̀ ní ọdún 1998. Ìjọba àpapọ̀ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà da a sílẹ̀ láti mójú tó ètò ìdìbò gbogbo lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Àjọ elétò ìdìbò lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà

text: Ìdásílẹ̀ àjọ yìí bẹ̀rẹ̀ kí Nàìjíríà tó gba omìnira. Wọ́n dáa sílẹ̀ láti ṣètò ìdìbò lọ́dún 1959 wọ́n pè é ní lédè gẹ̀ẹ́sì ní Electoral Commission. Lọ́dún 1960, lẹ́yìn òmìnira, wọ́n tún dá àjò elétò ìdìbò mìíràn silẹ̀ tí wọ́n pè ni Federal Electoral Commission (FEDECO). Fẹ̀dẹ́kò (FEDECO) yìí ló ṣe ètò ìdìbò lẹ́yìn òmìnira orílẹ̀ èdè Nàìjíríà sí àwọn ipò ìjọba àpapọ̀ àti àwọn ìjọba ẹlẹ́kùnjẹkùn tí Nàìjíríà ní nígbà náà lọ́dún 1964 àti 1965. Àwọn ìjọba ológun tí wọ́n fipá gba ìjọba lọ́dún 1966 ni wọ́n tú àjọ ìdìbò FEDECO ká. Lọ́dún 1978, ìjọba ológun tí Ààrẹ Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ dá àjò elétò ìdìbò mìíràn sílẹ̀ tí wọ́n pè ní Federal Electoral Commission, (FEC). Àjọ yìí ni ó ṣètò ìdìbò tí ó gbé Alhaji Shehu Shangari wọlé gẹ́gẹ́ bí Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lọ́dún 1979. Àjọ tuntun yìí ló tún ṣètò ìdìbò lọ́dún 1983. Nígbà tí ó di oṣù kejìlá ọdún 1995, ìjọba ológun Sani Abacha dá àjọ elétò ìdìbò mìíràn sílẹ̀ tí ó pè ní National Electoral Commission of Nigeria, àjọ yìí ló ṣètò ìdìbò lásìkò náà, ṣùgbọ́n àwọn tí wọ́n wọlé ìbò kò ṣe ìbúra sípò kí Sani Abacha tó kú lọ́dún 1998. Ní kété tí ìjọba ológun Abdulsalam Abubakar gba ìjọba, ó tú àjò ìdìbò yìí ká, ó sì ṣe àtúnda àjọ elétò ìdìbò mìíràn tí ó pè ní Independent National Electoral Commission (INEC). Àjọ ìdìbò INEC yìí ló ṣètò ìdìbò ní fún àwọn adíje lọ́dún 1999, tí wọ́n sì búra wọlé fún wọn ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n, oṣù karùn-ún ọdún 1999, èyí tí ń ṣe ètò ìṣèjọba àwarawa ẹlẹ́kẹrin. Àjọ elétò ìdìbò INEC yìí ló sì ń ṣètò ìdìbò lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà títi di báyìí.


title: Sálíù Adétúnjí

text: Ọba Sálíù Adétúnjí (tí a bí ní Ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 1928 - Oṣu Kẹta Ọjọ 2, Ọdun 2022) jẹ́ ọba aládé lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni Olúbàdàn tí ìlú Ìbàdàn lọ́wọ́́lọ́wọ́. Ó gorí ìtẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olúbàdàn ókànlélógójì lọ́jọ́ kẹrin oṣù kẹta ọdún 2016.


title: Sálíù Adétúnjí

text: Wọ́n bí Kábíyèsì Sálíù Adétúnjí, Olúbàdàn tí ìlú Ìbàdàn lọ́jọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 1928. Orúkọ bàbá àti ìyá rẹ̀ ni Rájí Oláyíwọlá àti Sùwébátù Àmọ̀pé. Iṣẹ́ owó oríṣiríṣi ni Ọba Sálíù kọ́ ni ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀ kí ó tó wà faramọ́ iṣẹ́ ìránṣọ, èyí ló mú un dèrò ìlú Èkó. Lẹ̀yìn ìṣe ìránṣọ, ọba Sálíù tún dá iṣẹ́ akáhùn-orin sílẹ̀ lọ́dún 1960. Ó pe ilé iṣẹ́ akáhùn-orin rẹ̀ ní Bàbálájé Records. Iṣẹ́ yìí ló mú un gbajúmọ̀ débi pé òun ló ká ohùn orin àwọn gbajúgbajà àwọn olórin fújì bíi; Dáúdà Epo-àkàrà, King Wàsíù Àyìndé Marshal. Òun ni Balógun ìlú Ìbàdàn kí ó tó di Olúbàdàn tí ìlú Ìbàdàn lọ́dún 2016.


title: Victoria Island, Lagos

text: Victoria Island (VI) tí a lè ṣògbufọ̀ lédè Yorùbá sì Erékùṣù Victoria jẹ́ àgbègbè tó gbajúmọ̀ nílùú Èkó ní ìjọba-ìbílẹ̀ Etí-osà, ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ àgbègbè tí omi ọ̀sà àti òkun yíká, àwọn olówó àti gbajúmọ̀ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lo ń gbé tàbí ní dúkìá ní ìbẹ̀. Erékùṣù Victoria fẹ̀gbẹ́kẹ̀gbẹ́ pẹ̀lú Erékùṣù Ẹ̀kọ́, Ìkòyí àti Lẹ̀kí. Victoria Island ni a lè pè ní olú-ìlú okowò àti ìsúnná-owó nílùú Èkó nítorí ọ̀pọ̀lọpọ̀ olú-ilé-ìṣe ló tẹ̀dó síbẹ̀.


title: Overland Airways

text: Overland Airways ó jẹ́ ilé iṣẹ́ pápákọ̀ òfurufú tí ó fìsí kalẹ̀ sí ìlú an airline based in Ìkẹjà, Ìpínlẹ̀ Èkó. Olú ilé iṣẹ́ wọn wà ní pápákọ̀ Òfurufú Murtala Muhammed International Airport, ní Ìkẹjà, tí wọ́n si ní ẹ̀ka sí pápákọ̀ Òfurufú Nnamdi Azikiwe International Airport, ní ìlú Àbújá.


title: Overland Airways

text: Ilé iṣẹ́ bààlúù yí bẹ̀rbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní ọdún 2002, pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ tí wọ́n tó 194 níye. Ní ọdún 2007 ni ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà fún gbgbogbo ilé iṣẹ́ bàlúù àpérò ní gbèdéke di Ọgbọ̀njọ́ oṣù Kẹ́rin ọdún 2007 , kí wọ́n ṣàlékún ìgbáyé-gbádùngbádùn èrò tí wọ́n jẹ́ oníbàárà wọn nípa lílo bíbíọ̀ ọkọ̀ Òfurufú layeọ̀ àti aláfíà, bí bẹ́ẹ̀kọ́, kí wọ́n kógbá wọlé. Ilé iṣẹ́ yí bọ̀wọ̀ fún Òfin ìjọba tí ó ń rí sí ìgbòkègbodò ìrìnà afẹ́fẹ́ lábẹ́ àjọ Nigerian Civil Aviation Authority (NCAA)gẹ́gẹ́ bí wọ́n ti pàá kalẹ̀ , ìjọba sì fòntẹ̀ lùú gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára ilé iṣẹ́ pápákọ̀ Òfurufú tí yóò ma ṣiṣẹ́ nílẹ̀ Nàìjíríà.


title: Overland Airways

text: Àwọn ibùdó rẹ̀ lábẹ́lé tí ó ń ná ni ns:The Overland Airways fleet includes the following aircraft:


title: Overland Airways

text: Wọ́nnsọ wípé Ọkọ̀ Overland Airways ATR 72-202 ni ó gbiná ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kẹwàá ọdún 2018, látàrí ìná tí ó ṣẹ́yọ lásìkò tí wọ́n ṣàtúnṣe sí Ọkọ̀ náà ní pápákọ̀ Òfurufú Murtala Muhammed International Airport. Ohun tí ó ṣokùnfà iná náà kò yé ẹnikẹ́ni. Àmọ́, qọ́n ṣì ń ṣè wádí lọ́wọ́ lóríbrẹ̀. Ẹ̀wẹ̀, ẹnikẹ́ni kò fara pa nínú ìjàmbá iná náà. .


title: Àtòjọ àwọn ilé iṣẹ́ Asọ̀rọ̀-mágbèsì ilẹ̀ Nàìjíríà

text: Èyí ni àtòjọ àwọn ilé iṣẹ́ Asọ̀rọ̀-mágbèsì ilẹ̀ Nàìjíríà, pẹ̀lú ìpínlẹ̀ tí wọ́n wà lápapọ̀ pẹ̀lú Asọ̀rọ̀-mágbèsì orí ẹ̀rọ ayélukára.Áàpù ASKiNG RADiO wà lori Google Play Store àti Apple Store. Àwọn Áàpù yí ni ó jẹ́ ti oníròyìn BBC kan ọgbẹ́ni King James Yiye, ẹni tí ó ti gba àmì ẹ̀yẹ ìgb́ohùn - sáfẹ́fẹ́ tí ó sì tún ti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ilẹ̀ Nẹ́dáláǹdì rí. ASKiNG RADiO App is available for download on Google Play Store and Apple App Store. Owned by International Award Winning Broadcast Journalist KiNG JAMES YiYE who has also worked for the BBC and Radio Netherlands Worldwide


text: ASKiNG RADiO App wa fun igbasilẹ lori itaja itaja Google Play ati itaja itaja Apple App. Ohun ini nipasẹ Oniroyin AamiEye Gbigba kariaye kariaye kariaye KiNG JAMES YiYE ti o tun ṣiṣẹ fun BBC ati Redio Netherlands Worldwide 97.8 MOMENT FM (Federal polytechnic Oko)


title: Iganga

text: Iganga jẹ́ Ìlú kan tí ó wà ní apá Ìlà Oòrùn orílẹ̀ èdè Uganda. Ibẹ̀ ni ó jẹ́ ilé agbára, àṣ àṣẹ ìjọba Uganda, Ìlú yí náà ni ó tún jẹ́ pẹpẹ ọrọ̀ ajé jùlọ fún àwọn ènìyàn ilẹ̀ Uganda.


title: Iganga

text: Iganga wà ni erékùṣù ilẹ̀ Uganda, tí ó ní ilẹ̀ tí ó tó ìwọ̀n márùndín láàádọ́ta (45 Kilometres) ìyẹn (25 mi) tí a bá rí ojú ọ̀nà tí ó ja sí ìlú ńlá Jinja àti Tororo. Tí a bá ṣí gbogbo rẹ̀ pọ̀, yóò ma tó bí ìwọ̀n kìlómítà ọgọ́rùún ólé Mọ́kàndínlógún (, bá kàn náà ló ja sí Mbale Tìbú tòró Iganga jẹ́ :0°36'54.0"N, 33°29'06.0"E (Ìbú rẹ̀ :0.6150; Òró rẹ̀ :33.4850).


title: Iganga

text: Àwọn ohun tí ókóra jọ sí Iganga tí ó fi gbayì tobẹ́ẹ̀ ni : Ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ internet cafes, ilé ìrura lóríṣiríṣi àti Ọjà elérò rẹpẹtẹ tí kò kíkà sí Ibùdókọ̀ èrò. Lára àwọn iṣẹ́ àkànṣe tó lààmì laaka láàrín ìlú náà ni : iṣṣẹ́ àkànṣe DevelopNet Iganga Project, tí ó kó Internet cafe àti community center sínú fún àwọn àjọ tí kìí ṣe tìjọba àti àjọ Ìbílẹ̀ lábẹ́lé (NGO/CBO Forum). Iṣẹ́ àkànṣe International Hand Iganga ni ó jẹ́ ti ìjọba t is atí ó wà ní agbègbè náà láti ṣe ìkúnpá fún iṣẹ́ àkànṣe nípa èt ti ètò ẹ̀kọ́ àti ìdàgbàsókè àwọn àjọ tí kìí ṣe ti ìjọba.


title: Iganga

text: Ibùdókọ̀ Ọkọ̀ ojú irin ti Uganda Railways￼￼, ni ó bẹ̀rẹ̀ láti ìloro Uganda tí ó la Iganga kọjá sí orílẹ̀-èdè Kenya èyí tí ó jẹ́ márosẹ̀ ni ó lọ sí Malaba, tí ó sì gba Tororo àti Iganga, kọjá lè sí ọ̀nà Jinja àti ìlú Kampala, tí ó jẹ́ ìlú tí ó tóbi jùlọ tí ó sì tún jẹ́ Olú Ìlú fún orílẹ̀-èdè Uganda.


title: Iganga

text: Ètò ìkànìyàn tí ó wáyé ní́ ọ̣dún 2002, fi hàn wípé ó tó ẹgbẹ̀rún mókàndínlógójì ó lé 500 (39,500) ènìyàn ni ó ń gbé ibẹ̀ lásìkò náà.. Àmọ́ ní ọdún 2010, àjọ tí ó rí sí ònkà ní orílẹ̀-èdè Uganda ìyẹn 'Bureau of Statistics' (UBOS) ṣe ìṣirò iye ènìyàn sí ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọ́ta ó lé àádọ́jọ (51,8000), ìṣirò UBOS ní ọdún 2011 jẹ́ (53,700). Nígbà tí ti ọdún 2014 já sí (53,870).


title: Iganga

text: Iganga General Hospital ni ó jẹ́ ọ̀kan pàtàkì nínú ohun tí ó wà ní Ignaga, tí ó sì tún jẹ́ ohun ìwúrí fún àwọn ènìyàn agbèbè ibẹ̀. Ilé ìwòsàn ni wọ́n tọ́ka rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó peregedé jùlọ nínú àwọn ilé ìwòsàn ìjọba tị́ ó wà ní Uganda. kódà bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé ilé ìwòsàn náà ń bèrè fún ìtọ́jú tó péye, ní títụ́nṣe àti fífi ohun èlò ìgbàlódé síbẹ̀. Ìjọba orílẹ̀-èdè Uganda tún ilé ìwòsàn náà kó ní oṣù kọkànlá ọdún 2015.


title: Iganga

text: Ìgbìyànjú oríṣiríṣi ni wọ́n ti gbé láti dá ètò iṣẹ́ ìwòsàn pàjáwìrì kalẹ̀ ní Iganga. Àwọn àjọ kọ̀ọ̀kan náà tí kìí ṣe ti ìjọba náà ti gbé ̀̀àwọn ìgbésẹ̀ láti ṣètò pàtàkì jùlọ pẹ̀lú ìdàgbàsókè ti ètò 'First responder' pèlú àjọṣepọ̀ Ile-iwe Washington ni St. Louis, LFR International àti Uganda Red Cross Society . ní ọdún 2016


title: Iganga

text: Àwọn àyè tó fani mọ́ra tó wà ni àárín tàbí nítòsí Iganga ni:


title: Abúlé Abẹ́òkúta Ní Jamaica

text: Abúlé Abẹ́òkúta jẹ́ ibi ìgbà fẹ́ tó rẹwà lọ́pọ̀lọpọ̀ ní orílẹ̀-èdè Jamaica. Ó yàtọ̀ sí Abẹ́òkúta tí ó jẹ́ olú-ìlú ìpínlẹ̀ Ògùn, lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ibi ìgbafẹ́ tí ó kún fún àwọn ohun Ìgbé-ayé àtijọ́ tí kò lábàwọ́n àwọn ohun-èlò ọ̀làjú ayé òde òní. Wọ́n dá Abúlé Abẹ́òkúta ní ibi tí wọ́n ń pè ní Dean’s Valley Westmoreland ní Jamaica ní nǹkan bí ọ̀ọ́dúnrún ọdún sẹ́yìn nígbà okowò ẹrú. Lọ́jọ́ karùn-ún oṣù kìíní ọdún 2003 ni aṣojú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sí Orílẹ̀ èdè Jamaica, Florentina Ukonga wá ṣí ibi ìgbafẹ́ Abúlé Abẹ́òkúta ní Jamaica.


title: Abúlé Abẹ́òkúta Ní Jamaica

text: Ìtàn sọ wípé, àwọn ẹrú àkọ́kọ́ tí wọ́n kó ní nǹkan bí ọ̀ọ́dúnrún ọdún sẹ́yìn láti Abẹ́òkúta ní ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà lọ sí orílẹ̀-èdè Jamaica ní wọ́n kó si oko, ibi tí wọ́n ń pè ní Abúlé Abẹ́òkúta ní Jamaica lónìí. Abúlé Abẹ́òkúta tóbi tó ìwọ̀n-ilẹ̀ ékà mẹ́tàlá. Àwọn òkúta àti òkè Abúlé Abẹ́òkúta ní Jamaica mú un dàbí Abẹ́òkúta ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òkúta ńlá bí tó fara jọ Òkúta Olúmọ wà ní Abẹ́òkúta ní Jamaica. Ìjọra àgbègbè yìí ní Jamaica pẹ̀lú Abẹ́òkúta pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí wọ́n fi sọ ọ́ ní Abẹ́òkúta.


title: Apata Katampe

text: Àpata Katampe je akọ okuta. O wa ni ilu Abuja olu Ilu Orile Ede Naijiria.


title: Ile Gbigbe Mambilla

text: Ilẹ̀ gbígbe Mamìbíllà wà ní Gémbù, ìjọba ìbílẹ̀ Sáúdánà ní ìpínlẹ̀ Tàrába ní Oríĺ èdè Nàìjìríà. Ile gbigbe yii je itesiwaju arewa orile ede Naijiria ti oke ile okeere Kameruunu. Ó wà ní agbede ìgbéga 1600meters (5,249ft) ìpele odò, tí ó sọ di òkè tí ó ga jù ní orílẹ̀ èdè Nàíjíríà. Àwọn abúlé tí ó wà ní orí òké náà tí ó ga kéré jù lọ ní 1828 meter (iwon ese bata 5,997) kọjá ìpele odò.


title: Ile Gbigbe Mambilla

text: Awọn òkè tí ó yípo ilè gbígbẹ náà ga ní ẹgbẹ̀rún méjì mítà (2,000metres), ìwọ̀n ẹsẹ̀ bàtà Ẹ́ẹ́rìn- dín- lọ́gbọ̀n- lé- ̀ẹẹ́dẹ́gbẹ̀ta- lé -lẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́fà (6526ft),bíi òkè chapali Waddi tí ó ga ní ìgbede mítà Óókàn- dí- lógún -lenírinwó- lé lẹ́gbẹ̀rún méjì( 2,419meters), ìwọ̀n ẹsẹ̀ bàtà Éérìn -dín- lógójì -lé- lẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀rún -lé - lẹ́gbẹ̀rún méje (7,936ft) kọjá ìpele odò. Tí a bá yọ ÒKè kamẹrúùnù kúrò, Màmìbíllà ni òkè tí ó ga jù níorílẹ̀ èdè Nàíjíríà àti Ìwọ̀ òòrùn Áfíríkà.


title: Ile Gbigbe Mambilla

text: Ilẹ̀ gbígbe Màmìbílà wọn kìlòmítà Ẹ́ẹ́rìn -dín -lọ́gọ̀rún ní ìparí igun (96km) (60mi); ogójì kìlòmítà ní ìbú (40km) (25mi) , pẹ̀lú ìyípo tí ó ga ní ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀rún mítà (900m), ìwọ̀n ẹsẹ̀ bàtà ẹ́ẹ́tà lé- láádọ̀ta -lé- lẹ́gbẹ̀rún méjì (2,953ft) . Òkè náà gba agbègbè tí ó lé ní kìlòmítà oníhàmẹ́rin Óókàn -dín̄- lé -láádọ̀rún -lé lọ́ọ́dúrún lé lẹ́ẹ́gbẹ̀rún mésàn. (9389 square kilometer) (3625mi


title: Ile Gbigbe Mambilla

text: Àwọn Ìtọ́kasí


Ile Gbigbe Mambilla


title: Ile Itaja Jabi

text: Ile Itaja Jabi wa ni Ilu Abuja , olu ilu Orile ede Naijiria.


title: Sola Sobowale

text: Ṣọlá Ṣóbọ̀wálé tí wọ́n bí ní ọjọ́ kejìdínlógún, oṣù kejìlá, ọdún 1963, jẹ́ òṣèré sinimá àti adarí eré ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó di olókìkí ní ọdún 2001, nínú ìṣàfihàn ti Ìtàn-àkọọ́lẹ̀ Super Story : "Oh Father, Oh Daughter."


title: Sola Sobowale

text: Ó dara pọ̀ mọ́ eré orí ìtàgé nípasẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn fíìmù tí Ẹgbẹ́ Awada Kẹrikẹri ṣe lábẹ́ adarí Adébáyọ̀ Sàlámì . Láàárín ọdún díẹ̀, ó ti ṣe iṣẹ́ akọ̀wé, ìtọ́sọ́nà àti ìgbéjáde ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn fíìmù Nàìjíríà. Ó ṣe akọ̀wé, àgbékalẹ̀ ati ìtọ́sọ́nà, "Ohun Oko Somida", fíìmù Nàìjíríà kan tí ó jáde ní ọdún 2010 èyí tí ó ṣe ìràwọ̀ Adébáyọ̀ Sàlámì . Ó ṣe ìfihàn nínú Dangerous Twins, fíìmù ti Nàìjírà tí ó jáde ní ọdún 2004 tí Tádé Ògìdán ṣe, ẹni tó kọ fíìmù yìí ni Níji Àkànní . Ó tún ṣe ìfihàn nínú "Family on Fire" ìṣelọ́pọ̀ ati ìtọ́sọ́nà nípasẹ̀ Tádé Ògìdán .


title: Sola Sobowale

text: Sola Sobowale jẹ́ ìyàwó Dotun Sobowale. Ó bí ọmọ mérin fún ọkọ rẹ̀.


title: Sola Sobowale

text: Ní ọdún 2019, ó gba àmì ẹ̀yẹ African Academy Academy (AMAA) fún Òṣèré tó dára jù lọ fún ipá rẹ̀ ní fíìmù "King of Boys" tó jáde ní ọdún 2018.


title: Tóbi Oyinlolá

text: Tóbi oyinlolá (ojó ìbí:ojó kewàá osù Kaàrún odún 1992 ni ilú ìbàdàn,Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ Nàìjíríà)


title: Tóbi Oyinlolá

text: Omo bíbí orílè èdè Nàìjíríà tí ó jé onísòwò àti òjògbón. Ó lààmìlaaka lénu isé rè pèlú ilé-isé rloop incorporated, ilé-isé tí ó n gbìmò pò láti rii dájú pé àlá ìlanà ìrin àjò oní ìpele kaàrún ti Elon Musk se agbáterù rè wà sí ìmuse.


title: Tóbi Oyinlolá

text: Tóbi Oyinlolá ni ó se agbáterù èro ònkà ìgbàlódé tí ó ma fún wa láàye láti San owó gáàsì ìdáná bí a sé n lòó. Èyí máa se àrídájú wípé àwon asàmúlò gáàsì ìdáná kò ní láti San owó gboboi lóríi gáàsì lékàn-an náà,tí ó sì jé pé owó ìwònba tí wón bá lò ni wón yíò San.


title: Tóbi Oyinlolá

text: Ògbéni Olúwatóbi se agbáterù irinsé tó dá sisé,pèlú ìtònsán Òrùn(Solar energy)fún ijó méta pèlú àjòsepò ìlú Kòréà Gúúsù,Amẹ́ríkà,àti Índíà.


title: Tóbi Oyinlolá

text: Ní Odún 2018,Wón dárúko rè pèlú àwon òdó mìíràn pèlú Davido gégébí àwon tí ó wúlò fún àwùjo.


title: Patience Ozokwor

text: Patience Ozokwor (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹsàn-án ọdún 1958) jẹ́ òṣèré sinimá-àgbéléwò, akọrin ìyìn rere àti olùránṣọ ọmọ bíbí ìlú Ngwọ ní ìpínlẹ̀ Enugu lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó gbajúmọ̀ nípa ṣíṣe ère tí ẹ̀dá-ìtàn rẹ̀ sáàbà máa ń burú. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni àmín ẹ̀yẹ ló ti gbà lórí siniá-àgbéléwò ṣíṣe. Lára wọn ni àmìn ẹ̀yẹ Movie Academy Awards fun amúgbalẹ̀gbẹ̀ẹ́ ẹ̀dá-ìtànbìrin tó dára jùlọ lọ́dún 2012 àti 2013. Ó gbajúmọ̀ débi pé Ìjọba Àpapọ̀ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà dá a lọ́lá pẹ̀lú àwọn mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún mìíràn nígbà ayẹyẹ ọgọ́rùn-ún ọdún ìsọdọ̀kan apá ìlà-oòrùn àti àríwá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ́dún 2014.


title: Patience Ozokwor

text: Gégé bí a ṣe sọ ṣáájú, wọ́n bí Patience Ozokwor ní ìlú Ngwo ní ìpínlè Enugu, lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ṣùgbọ́n ìlú Èkó ló ti bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ kíkà ní ilé-ìwé Abimbola Gibson Memorial School. Ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé ìwé gígaInstitute of management and technology ní ìpínlẹ̀ Enugu, níbi tí ó ti kàwé gboyè dìgírì àkọ́kọ́ nínú ìmọ̀ nǹkan yíyà (Fine Art). Láti ìgbà èwe rẹ̀, láti ilé ìwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ ní Patience Ozokwor ti fẹ́ràn ère orí ìtàgé, láti ìgbà náà ló ti máa ń kópa oríṣiríṣi ní ilé-ìwé àkọ́bẹ̀rẹ̀. Nítorí ìdí èyí, ó ti di ìlúmọ̀ọ́kà kí ó tó gbajúmọ̀ nìdí sinimà àgbéléwò. Ó kópa pàtàkì nínú sinimà aṣàfihàn lórí ẹ̀rọ amọ́hùnmáwòrán, the Nigerian Television Authority (NTA), tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Someone Cares" Nígbà tí ó wà lọ́mọ ọdún ókàndínlógún ló ti fẹ́ oko, ó bímọ mẹ́ta fúnrarẹ̀, ó sìn gba ọmọ márùn-ún tọ́, tí gbogbo wọn sìn ń jẹ́ orúkọ rẹ̀. Ọkọ rẹ̀ kú lọ́dún 2000. Kò sìn lọ́kọ mìíràn mọ́.


title: Ìdòwú Phillips

text: Ìdòwú Philips ni a bí ní ọjọ́ Kẹrìndílógún oṣù Kẹwàá ọdún 1942 (26-10-1942), òun ni a mọ̀ sí Ìyá Rainbow, jẹ́ gbajúgbajà Òṣeré kan tí ó jé ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà .


title: Ìdòwú Phillips

text: A bí Ìyá Rainbow ní ìlú Ìjẹ̀bú-Òde ní Ìpínlẹ̀ Ògùn, tí ó jẹ́ apá Gúsù ìwọ̀-Oòrùn ilẹ̀ Naijiria . Orúkọ àpèjẹ orí ìtàgé rẹ̀ ni "Ìyá Rainbow" tí ó túmọ̀ sí "Òṣùmàrè" (tí ó túmọ̀ sí "Rainbow" ní èdè Gẹ̀ẹ́sì), orúkọ tí Ìdòwú tẹ̀ mọ́ra yí ni ó jẹ́ orúkọ ẹgbẹ́ òṣèrè ọkọ rẹ̀ Sir Hubert Ògúùndé, tí ó kú ní ọdún 1990. Ó ti fìgbà kan ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùtọ́jú aláìsàn ní àwọn ilé-ìwòsàn gbogbo-gbò ti ìjọba ni ilẹ̀ Nàìjíríà fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, tí ó sì ma ń ṣe eré orí ìtàgé nídàákú rekú ní àwọn àsìkò tí ó ń ṣiṣẹ́ nọ́ọ̀sì. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà ní pẹrẹu ní ẹ̀yìn ikú ọkọ rẹ̀, ìyẹn Augustine Àyànfẹ́mi Phillips (ẹni tí ó ́jẹ́ òṣìṣẹ́ gidi pẹ̀lú olùdásílẹ̀ Sinimá Àgbéléwò ní ilẹ̀ Nàìjíríà (Sir Hubert Òguúndẹ́). Ìdòwú ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn fíímù ilẹ̀ Nàìjíríà, bíi "Àpáàdì", "Ẹrú", "Àjẹ́ ni ìyá mi" àti àwọn mìíràn. Ọlórun fi ọmọ márùún ta á lọ́rẹ.


title: Ogun Àgbẹ̀kọ̀yà

text: Ogun Àgbẹ́kọ̀yà ni ìjà ìfẹ̀hónú àwọn ẹgbẹ́ àwọn àgbẹ̀ tó bẹ́ sílẹ̀ lọ́dún 1968 sí 1969 nílẹ̀ Yorùbá nígbà ìṣéjọba ẹlẹ́kùnjẹkùn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àwọn àgbẹ̀ adáko kòkó ló ṣe agbátẹrù ìjà ìfẹ̀hónú yìí tí àwọn àgbẹ̀ yòókù sì dára pọ̀ láti tako ìṣèjọba aninilára ní àsìkò ìjọba ológun lápá iwọ̀-oòrùn Nàìjíríà.


title: Ogun Àgbẹ̀kọ̀yà

text: Ogun tàbí Ìjà Àgbẹ́kọ̀yà jẹ́ ìjà ìfẹ̀hónúhàn àwọn mẹ̀kúnnùtó gbajúmọ̀ jùlọ lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà tako ìṣéjọba tó bẹ́ẹ̀ gé tí ó fi di ohun Ìtọ́kasí di òní yìí. Ó jẹ́ ìjà ìfẹ̀hónúhàn láti tako ọ̀wọ́n gógó owó-orí tí àwọn ìjọba ìgbà náà ń dábáà láti bẹ̀rẹ̀ sí ní gbà lọ́wọ́ àwọn àgbẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn kan gbà á lérò pé ó ní ìsúnnásí òṣèlú nínú. Ìjà ìfẹ̀hónúhàn hàn yìí bẹ́ sílẹ̀ nígbà ìṣéjọba Ọ̀gágun Robert Adéyínká Adébáyọ̀, tí ó jẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ààrẹ apá ìwọ̀-oòrùn Nàìjíríà. Ìjà yìí bẹ́ sílẹ̀ nígbà tí ìṣèjọba Ọ̀gágun Ọláyínká Adébáyọ̀ fi kún owó-orí tí àwọn àgbẹ̀ ń san fún ìjọba. Àwọn àgbẹ̀ yarí, tí wọ́n sì kọ̀ jálẹ̀ láti san ẹ̀kúnwó owó-orí yìí. Ọjọ́ burúkú èṣù gbomi mú ní lọ́jọ́ tí ìjà yìí bẹ́ sílẹ̀ lóríta abúlé Ọ̀lọ́rundá ní Ìbàdàn, olú-ìlú ìṣèjọba ìwọ-oòrùn (western region). Ìjọba ìgbà náà sọ owó-orí di dọ́là mẹ́jọ ($8), ṣùgbọ́n tí àwọn àgbẹ̀ yarí pé wọn kò lè san ju ọgbọ̀n ṣílè. Gẹ́gẹ́ bí Àlájì Lálékan Làsísì Akékaaka , ẹni tí ó jẹ́ ọ̀kan gbòógì lára àwọn tó jẹ́ olórí àwọn Àgbẹ́kọ̀yà ṣé sọ láìpẹ́ nínú ìfọ̀rọ̀wérọ̀ pẹ̀lú ìwé ìròyìn Punch, ó ní ṣàdédé ni àwọn ọlọ́pàá ìjọba ìgbà náà ṣà dédé yìn ọn pa méjì nínú àwọn àgbẹ̀-agbinkòkó tí wọ́n péjọ sí oríta Ọlọ́rundà láti dúnàádúràá pẹ̀lú àwọn aṣojú ìjọba lórí ẹ̀kúnwó owó orí yìí. Ìṣekúpa àwọn wọ̀nyí ló mú inú bí àwọn àgbẹ̀ tí àwọn náà dojú ìjà kọ àwọn ọlọ́pàá. Ìjà yìí tàn káàkiri ilẹ̀ Yorùbá, ọ̀pọ̀lọpọ̀ dúkìá ìjọba àti ẹ̀mí ló ṣòfò nígbà ìfẹ̀hónúhàn yìí. Olórí àwọn Àgbẹ́kọ̀yà nígbà náà ni Tàfá Adéoyè. Ẹgbẹ́ Àgbẹ́kọ̀yà sṣì wà títí di òní yìí.


title: Níji Àkànní

text: Níji Àkànní jẹ́ ọmọ orilẹ-èdè Nàìjíríà, òṣeré ìtàgé, olùdarí, alákòóso àti olùgbé fíìmù jáde ni.


title: Níji Àkànní

text: Àkànní gba ìwé ẹ̀rí àkọ́kọ́ ti yunifásítì nínú ìmò ìjìnlẹ̀ Ère ìtàgé láti ilé ẹ̀kọ́ gíga Yunifásítì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ ni Ilé-Ifẹ̀ àti ìwé ẹri kejì ti yunifásítì nínú ìmò ìjìnlẹ̀ fíìmù ṣíṣe láti Yunifásítì tí Ìbàdàn bákan náà ni ó gbà ìwé ẹ̀rí akọ́ṣẹ́-mọṣẹ́ lórí bí a ṣe ń gbé ète fíìmù ka'lẹ́ àti bí a ti ń darí fíìmù láti ilé iṣẹ́ tó ń ṣe àmójútó fíìmù àti ẹ̀ka móhùnmáwòran ni orílẹ̀-èdè India.


title: Níji Àkànní

text: Ọ̀pọ̀lọpọ̀ fíìmù ni o dá ète rẹ kọ, nígbàtí o fi ọwọ́sowọpọ pèlú àwọn ẹlòmíràn láti dà ète àwọn fíìmú míràn kọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Níji Àkànní

text: Gẹ́gẹ́bi ọ̀kan lára àwọn aṣojú mẹ́ta láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà níbi ìpàtẹ Àṣà Olympiad ní ìlú London ní ọdún 2012, òun ní olùdarí fún "", eré oníṣé ti Ọ̀jọ̀gbọ́n Wọlé Sóyinká kọ èyi ́tí a sọ di eré orí ìtàgé fún ìgbà àkọ́kọ́ ní ọdún 1959. Ní ọdún 2005, oun ni igbákejì olùdarí fún sáà àkọ́kọ́ eto kan ti a pe ni , tii ṣe eto ori mohunmaworan ni orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó n fi igbe aye àwọn ènìyàn hàn.


title: Níji Àkànní

text: Ní ọdún 2006, oun ni olùdarí ète fún ètò kan ti a pe ní Big Brother Nigeria, tíí ṣe ètò ori móhùnmáwòran tó n fi ìgbẹ́ ayé àwọn ènìyàn hàn gbangba, ni ọdún yíì bakanna, o fi ọwọ́sowọ́pọ̀ pèlú olùdárí míràn láti darí fíìmú ti a mò sí "The Narrow Path (Ònà tooro)", tii ṣe fíìmú oní ìṣẹ́jú márùn-dín-lọ́gọ̀rún ti a ti ọwọ́ ilé iṣẹ́ Òpòmúléró (Mainframe Films àti Telifísàn Productions) gbẹ́ jádẹ, Túndé Kèlání lo darí fíìmú naa. Fíìmú yíì, ti òṣèré bíi Ṣọlá Àsedèko àti Khàbíràt Káfidípé kó'pa nínú rẹ ni ìtàn inú rẹ dá lórí ìwé tí a n pé àkọlé rẹ ní "The Virgin", (Wúndíá w) tíí ṣe ìwé àkókó ti a ti ọwọ́ Báyò Adébọ̀wálẹ́ kọ. Ní ọdún 2008, ó tún darí "Abọ́bakú", tii se fíìmú o ni kúkúrú ti Fẹ́mi Odùgbẹ̀mí gbẹ́ jádẹ lórí ètò móhùnmáwòran MNET kan ti wọn pe ní iṣẹ́ kanṣe New Directions. "Abọ́bakú" gbà àmì ẹ̀yẹ fún fíìmú kúkúrú ti o dára jùlọ ní àjọ̀dún fíìmú ti ZÚMÀ ní ìlú Àbújá, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 2010, òun kanna ni a tún fún ní àmì ẹ̀yẹ fún fíìmú kúkúrú ti o dára jùlọ ní àmì ẹ̀yẹ TERRACOTA Awards nì ìlú Èkó, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Níji Àkànní

text: Ní ọdún 2010, Àkànní kọ eré Aramọ́tu o si tún darí rẹ, Aramotu jẹ eré oníṣé láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà,Gabriel Afoláyan lo kó'pa nínú fíìmú náà. A dárúkọ fíìmú yíì fún àmì ẹ̀yẹ mẹ́jẹ níbi Ayẹyẹ fíìmù ilẹ̀ adúláwọ̀ ẹlẹ́ẹ̀keje   ó sì gbà àmì ẹ̀yẹ fíìmù orílè-èdè Nàìjíríà tí ó dára jù lọ àti àmì ẹ̀yẹ fún fíìmù tí aṣọ wíwọ̀ rẹ̀ dára jù lọ. Fíìmù yìí kan náà ni ó gbà àmì ẹ̀yẹ fún fíìmù tí ó dára jù lọ ní Àjọ̀dún Fíìmù lágbàyé fún Ilẹ̀ Aláwọ̀ Dúdú tí ó wáyé ní ìlú Càlàbar ní oṣù karùn-ún ọdún 2013. A ti ṣe àfihàn Aramótù ni onírúurú àjọ̀dún fíìmù káàkiri àgbáyé, lára èyí tí àjọ̀dún Samsung Women's International Film Festival (SWIFF) ni ọdún 2012 ní ìlú Chennai, orílẹ̀-èdè India jẹ́; ní ọdún 2012 yìí kan náà àjọ̀dún fíìmù Africa In The Picture (AITP), ní ìlú Amsterdam ṣe àfihàn Aramótù; ní ọdún 2013, àjọ̀dún fíìmù Àrùshà Áfríkà International Film Festival (AIFF), ní orílè-èdè Tanzania; àti àjọ̀dún International Fíìmú Festival of Kerala (IFFK), ní orílè-èdè India náà ṣe àfihàn fíìmù yìí.


title: Níji Àkànní

text: Òun ni ó dárí tí ó sì tún ṣètò ète fún fíìmù "Heroes and Zeros", tíì ṣe fíìmù orilẹ-èdè Nàìjíríà tí àwọn òṣeré bíi Nadia Buari, Bimbo Manuel, Gabriel Afoláyan, Linda Ejiofor àti Olu Jacob's kó'pa nínú ẹ̀. A gbé fíìmù yìí jáde ní ọjọ́ keje oṣù kẹsàn-án ọdún 2012, o sì fara hàn ní ilé sinimá ní ìlú ọba (the UK) ní ọjọ́ kẹẹ̀dógún oṣù kẹta ọdún ní 2013 ni ilé sinimá Odeon. Fíìmù yìí gbà àmì ẹ̀yẹ fíìmù tó ta yọ julọ àti ti fíìmù tí àwọn ènìyàn wò julọ níbi ayẹyẹ àmì ẹ̀yẹ ÈKÓ International Fíìmú Festival ni ọdún 2013 ó sì figagbága pèlú àwọn fíìmù míràn níbi ẹ̀ka fíìmù díjítà ní ọdún 2013 nínú àjọ̀dún Pan Áfríkà Fíìmú àti Television Festival, FESPACO, ní ìlú Ouagadougou, ní orílè-èdè Burkina Faso. Ní ọdún 2013, fíìmù yìí farahàn ni International Fíìmú Festival ti Kerala, IFFK, ní orílè-èdè India, a sì tún ṣe àfihàn rẹ ni ọdún 2014 níbi ayẹyẹ àjọ̀dún Afrikamera Fíìmú Festival ìlú Warsaw, ní orílè-èdè Poland. A dárúkọ fíìmù yìí fún àmì ẹ̀yẹ mẹ́fà níbi Africa Movie Academy Awards ẹlẹ́ẹ̀kẹsàn o sì gba àmì ẹ̀yẹ fún fíìmù tí àtúntò rẹ dára jù lọ, tí ète àgbékalẹ̀ dúró déédéé àti èyí tí ìdarí rẹ múná dóko.


title: Robert Adéyínká Adébáyọ̀

text: Robert Adeyinka Adebayo (tí a bí ní Ọjọ́ Kẹ̀sán-án oṣù kẹta ọdún 1928 tí ó sì fáyé lẹ̀ ní ọjọ́ kẹjọ oṣù Kẹta ọdún 2017) jẹ́ ọ̀gágun àti Gómìnà ètò ìṣèjọba-àná ní ìwọ-oòrùn, ilẹ̀ Yorùbá, lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti ọdún 1966 sí 1971. Òun náà ní Adarí àwọn òṣìṣẹ́ ológun àti ọ̀gá àgbà ilé ìwé ìkẹ́kọ̀ọ́ àwọn ológun (the Nigerian Defence Academy).


title: Robert Adéyínká Adébáyọ̀

text: Adéyínká Adébáyọ̀ tí a bí lọ́dún 1928 jẹ́ ọmọ òṣìṣẹ́ ìjọba ní Ìpínlẹ̀ Èkìtì lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó bẹ̀rẹ̀ ìwé kíkà rẹ̀ ní All Saints School, Iyin-Ekiti, ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Eko Boys High School àti Christ's School Ado Ekiti. Ó dára pọ̀ mọ́ ilé-ìwé àwọn ológun, the West African Frontier Force lọ́dún 1948, níbi tí ó ti gboyè ológun kí ó tó tẹ̀síwájú nínu ẹ̀kọ́ láti gboyè ológun síi ní ìlú Teshie lorílè-èdè Ghana lọ́dún 1950 sí 1952. Lẹ́yìn tí ó pegedé tí ó sì kàwé gboyè ológun (War Office Examination for Commonwealth cadets) lọ́dún, ó tún tẹ̀síwájú láti ríi pé òun kàwé pegedé nínú ìdánwò 1952 as well as ilé ìwé gíga (the West African) lọ́dún 1953 wọ́n fún un ní oyè ológun nílé ẹ̀kọ́ ológun ti the Royal West African Frontier Force) gẹ́gẹ́ bí ọmọ ìwọ oòrùn Afíríkà ẹlẹ́ẹ̀kẹ̀tàlélógún tó kàwé gboyè ológun (West African military officer), òun sì ni ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà keje tí ó kàwé gboyè ológun bẹ́ẹ̀ lẹ́yìn ìtẹ̀síwájú ẹ̀kọ́ ológun rẹ̀ ní Eaton Hall lórílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ó tún kàwé gboyè ní Staff College Camberley (Surrey) lọ́dún 1960, àti ní ilé ìwé ológun tí Imperial Defence College, ní ìlú Gẹ̀ẹ́sì bákan náà lọ́dún 1965.


title: Joseph Ayọ́ Babalọlá

text: Joseph Ayọ́ Babalọlá (ni wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kẹrin ọdún 1904 tí ó sì kú ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n Osun kẹfà ọdún 1959) jẹ́ ajíyìn rere àgbà àti olùdásílẹ̀ Christ Apostolic Church, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí CAC. Nígbà ayé rẹ̀, Babalọlá ní wọ́n gbàgbọ́ pé ó ní agbára iṣẹ́ ìyanu, nítorí ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ ìyanu tí ó ṣe.


title: Joseph Ayọ́ Babalọlá

text: Ayọ́ Babalọlá jẹ́ ọmọ Yorùbá ní Odò-ọwá ní ìpínlẹ̀ Kwara lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó bẹ̀rẹ̀ i ẹ̀kọ́ kíkà rẹ̀ ní Ọ̀tọ̀-Àwórì, ní ìpínlẹ̀ Èkó lọ́dún 1914. Kíláàsì kẹrin ni ó kàwé dé tó fi bẹ̀rẹ̀ sí ń kọ́ iṣẹ́ àgbẹ̀dẹ, èyí ló kọ́ fún ọdún méjì kí ó tó rí iṣẹ́ awakọ̀-akilẹ̀ nílé ìṣe àkànṣe ìṣe ìjọba lábẹ́ ìṣèjọba àwọn òyìnbó Gẹ̀ẹ́sì tí wọ́n ń ṣàkóso orílẹ̀ èdè Nàìjíríà nígbà náà. Nítorí pé ó dáńgájíá lẹ́nu awakọ̀-akilẹ̀ yìí, ilé ìṣe rẹ̀ rán an sí Àkúré láti lọ ṣiṣẹ́ níbẹ̀. Ọmọ ìjọ Anglican ni Ayọ́ Babalọlá, wọ́n ṣe ìtẹ̀bọmi fún un lọ́dún 1929.


title: Odò Ògùn

text: Odo Ògùn lò bẹ̀rẹ̀ láti river rises in Ìpínkẹ̀ Ọ̀yọ́ ní ìtòsí ìlú Ṣakí tí fífẹ̀ rẹ̀ sì tó nkan bí tí ó sì ń ṣàn gba flows through Ìpínlẹ̀ Ògùn ọjá lọ sí inú odò Ọ̀sà ní Ìpínlẹ̀ Èkó . Wọ́n dẹ́bùú omi yí ní Ikere Gorge Dam iní ó wà ní ìlú Ìsẹ́yìn ní agbègbè ìjọba Ìbílẹ̀ Ìsẹ́yìn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ Ojúkò (reservoir) omi yí tó . Ojú kò omi yí tánọ̀ bu iyì kún Oyo National Park, nípa ṣíṣe àlékún ọ̀nà ìgbafẹ́ níbẹ̀ pẹ̀lú bí ó ṣe ń ṣàn kiri agbègbè náà. Odò Ofiki tí òun náà tún ń ṣàn nítòsí Ìlú Ṣakí ni ó ń tọ Odò Ògùn lẹ́yìn.  Ẹ̀wẹ̀ Odò Ọ̀yán náà tún jẹ́ ọ̀kan pàtàkì lára wọn, èyí tí wọ́n dẹ́bùú rẹ̀ ní Ọ̀yán River Dam èyí tí ó jẹ́ orísun omi fún ìlú Abẹ́òkúta àti ìlú Èkó lápápọ̀.  Ní àqọn agbègbè tí ènìyàn ti pọ̀jù, wọ́n ma ń lo omi yí láti fi wẹ̀ tàbí fọ aṣọ pàá pàá jùlọ fún mímu, lọ́pọ̀ ìgbà. Omi yí tún m ń jẹ́ ohun èlò tí wọ́n fi ma ń fọ ohun kóhun pàápàá jùlọ odò ẹran


title: Odò Ògùn

text: Nínú Ìgbàgbọ́ Yorùbá, Yemọja jẹ́ Olú Odò Ògùn. Olúṣọ́ ìjọ Àgùdà kan Charles Phillips, tí ó jẹ́ bàbá fún Charles Phillips tí ó padà di Bíṣọ́ọ́bù fún ìjọ Àgùdà ti ìpínlẹ̀ Òndó nígbà ayé rẹ̀, kọ̀wé kan ní ọdún 1857 pé: "àwọn ènìyàn tí ó ń gbé lẹ́bàá odò Ògùn ma ń sin Odò náà, ṣáájú kí ó tó ṣàn wọ inú ọ̀gbun / ibúdò ńlá. Odò náà gba àárín ìlú Ọ̀yọ́ à̀tijọ̣́ kojá. Ìlú Ọ̀yọ́ ni a lè pín sí ìsọ̀rí mẹ́fà. Mẹ́ta ní apá ìwọ̀-Oòrùn ti Odò Ògùn àti mẹ́ta sí ìlà-Oòrùn Odò náà. Nígbà kan rí, Odò náà kópa nínú lílànà fún àwọn oníṣòwò nípa kíkó àwọn ọjà wọn wọ ọkọ̀ ojú omi láti ìlú Abẹ́òkúta sí Ìletò Èkó .


title: Babátúndé Húnpẹ

text: Babátúndé Húnpẹ (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejì oṣù kẹjọ ọdún 1963) jẹ́ Olóṣèlú ọmọ bíbí ìlú Àgbádárìgì (Badagry) ní Ìpínlẹ̀ Èkó ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣojú-aṣòfin Nàìjíríà tí ó ń ṣojú ìjọba ìbílẹ̀ Àgbádárìgì (Badagry Federal Constituency) lọ́wọ́́lọ́wọ́.


title: Babátúndé Húnpẹ

text: Kí ó tó di ọmọ ẹgbẹ́ ilé aṣojú-ṣòfin, tó ń ṣojú ẹkùn ìdìbò Àgbádárìgì (Badagry Federal Constituency) ó ti fìgbà kan ṣiṣẹ́ ní Fásitì ìpínlẹ̀ Èkó (Lagos State University), ó jẹ́ Olùdámọ̀ràn Pàtàkì fún Gómìnà-àná fún ìpínlẹ̀ Èkó, Akínwùnmí Aḿbọ̀dé lórí ètò àyíká lọ́dún 2015 sí 2019. Bẹ́ẹ̀ náà ó bá Babátúndé Rájí Fáṣọlá ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí òlùràlọ́wọ́ pàtàkì lórí àyíká nígbà ìṣèjọba rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí gómìnà ìpínlẹ̀ Èkó lọ́dún 2011 sí 2015. Ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress ni.


title: Ibùdó Ogunléndé

text: Ibùdó Ogunléndé jẹ́ ibùdó pàjáwìrì tí wọ́n kọ́ láti pèsè ilé, àbọ̀, oúnjẹ, ìlera àti àwọn nǹkan mìíràn fún àwọn tí ó móríbọ́ ní agbègbè, ìlú tàbí orílẹ̀ èdè tí ogun ń jà tàbí tí wàhálà kan bẹ́ sílẹ̀ sí. Nígbà mìíràn ẹ̀wẹ̀, ó lè máà jẹ́ ogún, kí ó jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ ìjàmbá pàjáwìrì bíi, ìjì búburú, iná, ìṣẹ̀lẹ̀ ẹṣin-ò-kọkú àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tàbí ìjàm̀bá búburú mìíràn ni wọ́n ṣe máa ń dá ibùdó Ogunléndé sílẹ̀.


title: Ibùdó Ogunléndé

text: Ìjọba orílẹ̀ èdè, ìpínlẹ̀, ajo àgbáyé tàbí àjọ tó da orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè pọ̀, àjọ aṣèrànlọ́wọ́-ọ̀fẹ́ tí kìí ṣe ti ìjọba ló máa ń dá ibùdó Ogunléndé sílẹ̀ láti dá àbò bo àwọn tí ogún tàbí ìṣẹ̀lẹ̀ ìjàm̀bá lé kúrò nílé tàbí orílẹ̀-èdè wọn.


title: Guru Maharaj Ji

text: Guru Maharaj Ji tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ Mohammed Ajírọ́batán jẹ́ olùdarí ilé ìjọsìn kan tó fìkàlẹ̀ sí ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó júwe ara rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí "Ọ̀gá Ẹ̀dá-Àlàyè tó mọ́ jùlọ", ó sì tún pe ara rẹ̀ ní "Jésù dúdú". Ó ní òun lágbára láti ṣe ìwòsàn àti gbogbo nǹkan tó bá ń da ènìyàn láàmú.


title: Aríṣekọ́lá Àlàó

text: Arisekola Abdulazeez Àlàó (tí a bí ní Ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kejì ọdún 1945 tí ó sì kú ọjọ́ kejìdínlógún oṣù Kàrún ún ọdún 2014) jẹ́ gbajúmọ̀ oníṣòwò láti ìlú Ìbàdàn . Ó joyè Ààrẹ Mùsùlùmí tí gbogbo ilẹ̀ Yorùbá, èyí wáyé nípa ìrànlọ́wọ́ lóríṣiríṣi tí ó máa ń ṣe láti gbé ẹ̀sìn Mùsùlùmí ga. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ́ṣáláṣí ló kọ́ káàkiri ilẹ̀ Yorùbá nígbà ayé rẹ̀.


title: Aríṣekọ́lá Àlàó

text: Gẹ́gẹ́ bí a ṣe sọ ṣáájú, wọ́n bí Aríṣekọ́lá Àlàó ni Ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kejì ọdún 1945 sì abúlé Ajia, ní ìjọba-ìbílẹ̀ Ọ̀nà àrà ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Orúkọ bàbá rẹ̀ ni Alhaji Abdul Raheem Ọlátúnbọ̀sún Ọláníyan Àlàó, orúkọ ìyá rẹ̀ ni Alhaja Rábìàtù Ọlátútù Àlàó. Aríṣekọ́lá bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ ní St. Luke’s School ní Ìbàdàn, Adigun, ó tún kàwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ ní ICC Primary School, Igosun, ní Ìbàdàn Ibadan kan náà ó sì kà á parí lọ́dún 1960. Ó gbìyànjú láti tẹ̀ síwájú nínú èkó rẹ̀ ṣùgbọ́n owó ṣàgbà fún àwọn òbí rẹ̀, ìdí nìyí tí ó fi kúkú kọ́ ẹ̀kọ́ kéwú, èyí tí ń ṣe ẹ̀kọ́ nípa èdè Lárúbáwá. Ó pegedé nínú èyí, Ọlọ́run ràn án lọ́wọ́ tí ó sì di pàràkòyí olókowò ili-mọ́ọ́nká. Nídìí okowò rẹ̀, ó là, ó sì di olówó rẹpẹtẹ. Ó fi owó rẹ̀ sin Ọlọ́run nípa ṣíṣe ìrànlọ́wọ́ fún ẹ̀sìn Mùsùlùmí káàkiri ilẹ̀ Yorùbá, èyí ló fà á tí wọ́n fi í joyè Ààrẹ Mùsùlùmí fún gbogbo ilẹ̀ Yorùbá lọ́dún 1980. Aríṣekọ́lá Àlàó fi àyè sílẹ̀ lọjọ́ kejìdínlógún oṣù Kàrún ún ọdún 2014.


title: Aina Gold

text: Aina Gold (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹta ọdún 1963) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré àti olóòtú sinimá àgbéléwò. Ó tún jẹ́ gbajúgbajà onímọ̀ káràkátà ilé àti ilẹ̀.


title: Aina Gold

text: Àìná Gold kàwé gboyè ni ilé ìwé gíga ti Yaba Tech, ní ìlú Èkó. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà gẹ́gẹ́ bí olúkọ́ṣẹ́ lábẹ́ Òṣùmàrè Theatre Group àti àgbà òṣèrébìnrin, Ìdòwú Phillips tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ìyá Rainbow. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni sinimá àgbéléwò tí ó ti kópa pàtàkì, lára wọn ní Alápátirá, Àgékù Àbẹ́là, Ẹ̀rùkẹ́rù, Ìlù Gángan, Akoto Ọlọ́kadà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Yàtọ̀ sí iṣẹ́ tíátà, Àìná Gold tún ní olùdásílẹ̀ ilé ìṣe Àìná Gold Estate ní ìlú Abẹ́òkúta olú ìlú ìpínlẹ̀ Ògùn, àti Multi-Choice Estate ní ìpínlẹ̀ Èkó.


title: Lola Alao

text: Lola Rhodiat Alao (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọ̀kàndínlógún oṣù Kejìlá ọdún 1970) jẹ́ òṣeré sinimá àgbéléwò ọmọ Ìgbìrà ní ìpínlẹ̀ Kogí lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí òṣèré, ó ti kópa nínú sinimá àgbéléwò lédè Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì tí ó ju ọgọ́rùn-ún lọ.


title: Lola Alao

text: Ní ìgbà èwe rẹ̀, ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ kíkà ni Army Children School, Ìlọrin. Ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Sóbí Government School. Ó kàwé gboyè dìgírì àkọ́kọ́ ní ifáfitì ìjọba àpapọ̀ to wà ní ìpínlẹ̀ Èkó, (University of Lagos). Lọlá bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà pẹ̀lú ère àṣàfihàn lórí tẹlifíṣọ̀nnù tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Ripples". Lẹ́yìn èyí, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni sinimá àgbéléwò ló ti kópa. Òun fún ara rẹ̀ tí ṣẹ olóòtú sinimá tó ju ọgbọ̀n lọ.


title: Allen Onyema

text: Allen Ifechukwu Onyema (tí wọ́n bí ní ọdún 1964) jẹ́ olùṣòwò àti agbẹjọ́rọ̀ ọmọ ìpínlẹ̀ Anambra lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni Alága àti olùdásílẹ̀ ilé iṣẹ́ ọkọ̀ Òfurufú tí wọ́n ń pè ni Air Peace airlines. Ilé ìṣe ọkọ̀ òfuurufú rẹ̀ ló ṣètò gbígbé àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lọ́fẹ̀ẹ́ láti South Africa padà sí ilé nígbà tí àwọn ọmọ South Africa bẹ̀rẹ̀ sí ní pa wọ́n látàrí ija-aòfájòjì lórílẹ̀ èdè náà.


title: Allen Onyema

text: Lóòótọ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Anambra ni Allen Onyema ṣùgbọ́n wọ́n bí i sí ìlú Benin ní ìpínlẹ̀ Edó lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ àkọ́bí ọmọ nínú àwọn ọmọ mẹ́sàn-án fún àwọn òbí rẹ̀. Orúkọ wọn ní Michael àti Helen Omyema. Ní ìlú Bíní àti Warri ni ó kàwé àkọ́bẹ̀rẹ̀. Ó tẹ̀ síwájú ní ilé ìwé gírámà ní Orhobo College, St. Anthony Secondary school, Azia, Effurum àti Government College, Ughelli. Ó kàwé gboyè dìgírì lórí ìmọ̀ òfin ní Ifáfitì ìjọba àpapò ní ìpínlẹ̀ ní ìlú Ìbàdàn (University of Ìbàdàn lọ́dún 1987 kí ó tó lọ sí ilé ìwé ìmò òfin (law school) tí ó sì pegedé gẹ́gẹ́ bí amọ̀fin lọ́dún 1989.Aáyan rẹ̀ láti láti dẹni ara rẹ̀ kò jẹ́ kó ṣíṣe agbẹjọ́rọ̀ tí ó kàwé gboyè rẹ̀ kí ó tó bẹ̀rẹ̀ okowò. Èyí ló sì sọ ó di ènìyàn ńlá lónìí.


title: Gemma Chan

text: Gemma Chan jẹ́ òṣeré sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ipa tí ó kó nínú sinimá àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Crazy Rich Asians lọ́dún 2018 ló sọ ó di gbajúmọ̀ òṣèré ìlúmọ̀ọ́kà káàkiri gbogbo àgbáyé.


title: Gemma Chan

text: Wọ́n bí Gemma Chan sì ìlú London ṣùgbọ́n ó dàgbà sí ìlú Kent. Ó kàwé ní ilé ìwé àwọn obìnrin Newstead Wood School for Girls, ó sìn tún lọ kẹ́kọ̀ọ́ gíga ní Worcester College, ní ìlú Oxford, ibẹ̀ gboyè nípa ìmọ̀ òfin. Bí ó ti jẹ́ amọ̀fin tó, kò fi ṣiṣẹ́, kàkà bẹ́ẹ̀ ó fara mọ́ iṣẹ́ èrè sinimá àgbéléwò lẹ́yìn tí ó tún kẹ́kọ̀ọ́ si ní ilé ìwé Drama Centre ní London. Ó wà nínú onírúurú ère orí ẹ̀rọ amóhùnmàwòrán bíi Doctor Who special "The Waters of Mars", Secret Diary of a Call Girl (2011), Fresh Meat (2011) àti Bedlam (2011). Ọ̀pọ̀lọpọ̀ erè sinimá àgbéléwò ló ti kópa tí ó sì tún gba àmìn ẹ̀yẹ lóríṣiríṣi.


title: Commonwealth Youth Council

text: = Ìgbìmọ̀ Ọ̀dọ́ ti Commonwealth =


title: Commonwealth Youth Council

text: CYC(Commonwealth Youth Council) jẹ́ onírúurú àwọn àjọ tí ó tóbi jùlọ ní àgbáyé. Àwọn olórí ìjọba ti Commonwealth ti kọ́kọ́ gba ìdásílẹ̀ ọ̀dọ́ ti Commonwealth wọlé ní agbègbè Perth ní oṣù kọkànlá ọdún 2011 kí wọn tó wá se ìdásílẹ̀ ìgbìmọ̀ ọ̀dọ́ yi ní ọdún 2013 pẹ̀lú àtìlẹyìn ẹ̀ka ti o nrisi ètò àwọn ọ̀dọ́ Commonwealth ti Commonwealth Secretariat.. Ìgbìmọ̀ yí nko ipa lórí ìtẹ̀síwájú àti ìdàgbàsókè àwọn ọ̀dọ́ wọ́n sì tún nse àmójútó lórí orísirísi akitiyan tí àjọ Commonwealth nse ní ẹ̀ka ti àwọn ̀ọdọ́. Ìgbìmọ̀ yí lo tun nṣiṣẹ gẹ́gẹ́ bi asojú àwọn ọ̀dọ́ laarin ojileladọrun àwọn orílẹ̀-èdè Commonwealth..


title: Commonwealth Youth Council

text: Orísirísi àwọn ètò ìmúṣẹ́ṣe ni wón ti jíròrò ti wọ́n si ti fi ohùn ṣọ̀kan lé lórí. Àwọn bii


title: Commonwealth Youth Council

text: Àwọn ọ̀dọ́ ti Commonwealth mọ pe àìníṣẹ́ àwọn ọ̀dọ́ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìpèníjà tó ga jùlọ to nkojú àwọn orílẹ̀-èd̀e tó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́. Àìníṣẹ́ jẹ́ èyí tí kò dara ní èyíkèyí ọjọ́ orí, sùgbọ́n fún àwọn ọ̀dọ́, àìníṣẹ́ ọjọ́ pípẹ́ jẹ́ ǹkan tó lápẹrẹ. Àwọn òṣìṣẹ́ àti oníṣòwò tí wọ́n jẹ́ ọ̀dọ́ nlọwọ sí ìdàgbà sókè ọrọ̀ ajé kakaakiri agbègbè Commonwealth.


title: Commonwealth Youth Council

text: Àyípadà ojú ọjọ́ ́ntẹ̀síwájú láti jẹ́ ìpèníjà pàtàkì fún àwọn orilẹ̀-èdè tí ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Commonwealth paapa fún àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ndagba tí wọ́n si ńkojú ìpèníjà ojú ọjọ́. Nípa bayi, àwọn ìgbìmọ̀ ọ̀dọ́ Commonwealth tẹnumọ́ pàtàkì ìmúgbòòrò agbára orísun àyípadà ọjó tí ó dára ní ìbámu pẹ̀lú àwọn ohun pàtàkì ní orílẹ̀-èdè.


title: Commonwealth Youth Council

text: Tí a bá wo bí títóbi àgbègbè ṣe ńgbòòrò si, ó se pàtàkì fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè Commonwealth láti fi àwọn ọ̀dọ́ sí ipò ti o ma mú kí ìdàgbàsókè ki o dúró ṣinṣin. A gbọ́dọ̀ mú àìní àwọn ọ̀dọ́ yi, ìlépa wọn àti ìpèníjà wọn ní òkúkúndùn. Ní pàtàkì, a gbọ́dọ̀ ṣe akitiya láti ri i dájú wípé a ka ohùn àwọn ọdọ tí a ti patì sí. Paapa bí àwọn ọ̀dọ́ ti nsise takuntakun láti mú àlàáfíà wá sí ayé. Ó se pàtàkì láti mọ wípé ìlàjà àti níní òye aṣa jẹ àwọn ipa ọ̀nà gboogi si ìṣọ̀kan àwùjọ..


title: Commonwealth Youth Council

text: Àwọn ọ̀dọ́ ṣe pàtàkì nínú ètò ẹ̀kọ́ sùgbọ́n nígbàgbogbo ni wọ́n kìí sábà kan sí wọn nígbàtí wọ́n ba nṣe àgbékalẹ̀, àmúṣe tàbí ṣàgbéyẹ̀wò àwọn ìlànà iṣẹ́ tó kàn wọ́n taara ba n wáyé. Àwọn ìlànà-iṣẹ́ ọ̀dọ́ ti orílẹ̀-èdè ni láti dáhùn sí àwọn ìpèníjà tó nkojú àwọn ọ̀dọ́, pẹ̀lú ṣíṣe àtìlẹ́hìn lórí àwọn ìṣe àti àlàyé tí ó jọmọ́ ìbálòpọ̀ àti ìlera nípa ìbísí, ìlera ti o jẹmọ́ ọpọlọ àti àwọn àrùn tí kii sabaa ran mọ ènìyàn.


title: Ìyábọ́ Òjó

text: Ìyábọ́ Alice Òjó (tí a bí ní Ọjọ́ kọnkànlélógún oṣù Kejìlá ọdún 1977)jẹ́ òṣèrébìnrin àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ Abẹ́òkúta ní ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré tó ti kópa nínú sinimá àgbéléwò tí ó tó àádọ́jọ. Òun náà sì ti ṣe olóòtú sinimá àgbéléwò tó tó mẹ́rìnlá.


title: Ìyábọ́ Òjó

text: Gẹ́gẹ́ bí a ṣe sọ ṣáájú, wọ́n bí Ìyábọ́ Òjó lọ́jọ́ kọnkànlélógún oṣù Kejìlá ọdún 1977. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọmọ Abẹ́òkúta ní ìpínlẹ̀ Ògùn ni bàbá rẹ̀, Ìlú Èkó ni wọ́n bí i sí. Ó kàwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní Gbàgágà nílùú Èkó, ó kàwé ní National College ní Gbàgágà kó tó tẹ̀ síwájú ní ní ilé ìwé gíga Polí ti ìpínlẹ̀ Èkó, Lagos State Polytechnic níbi tí ó ti gboyè nínú imọ̀ ètò ìkọlé, (Estate Management)


title: Ìyábọ́ Òjó

text: Ìyábọ́ Òjó tí kópa nínú sinimá àgbéléwò tó tó àádọ́jọ. Láti ìgbà èwe rẹ̀, pàápàá jùlọ ní ilé ẹ̀kọ́. Lọ́dún 1998 ló bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà ní ṣàn-án. Ọ̀rẹ́ rẹ̀ kan, Bím̀bọ́ Akíntọ̀lá ló ràn án lọ́wọ́ láti dára pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré tíátà, (the Actors Guild of Nigeria). Ìyábọ́ Òjó kì í ṣe òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá nìkan, ó máa ń kópa nínú sinimá àgbéléwò ti èdè òyìnbó bákan náà. Lọ́dún 1998, ó kópa nínú eré èdè òyìnbó kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Satanic". "Baba Dáríjìnwọ́n" ni sinimá àgbéléwò rẹ̀ àkókò lédè Yorùbá lọ́dún 2002. Lẹ́yìn èyí, ó ti kópa nínú sinimá àgbéléwò tó pọ̀ súa. Ìyábọ́ Òjó tí lọ́kọ, ó sìn tí sabiyamọ.


title: Eden Hazard

text: Eden Michael Hazard (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ keje oṣù kìíní ọdún 1991) jẹ́ agbá-bọ́ọ̀lù àfẹsẹgbá-jẹun ọmọ orílẹ̀ èdè Belgium. Ẹgbẹ́ agbá-bọ́ọ̀lù Real Madrid ní orílè-èdè Spain ló ti ń gbá bọ́ọ̀lù ṣiṣẹ́ lọ́wọ́́lọ́wọ́ báyìí.


title: Eden Hazard

text: Ìlú La Louvière ni wọ́n bí Eden Hazard sí ṣùgbọ́n wọ́n tó o dàgbà ni Braine-le-Comte. Agbàbọ́ọ̀lù-jẹun ni bàbá rẹ̀ Thierry àti ìyá rẹ̀, Carine. Ìdílé Eden Hazard ni wọ̀n bá má pè ní ìdílé Agbàbọ́ọ̀lù-jẹun nítorí pé yàtò sí àwọn òbí wọ́n méjèèjì tó jẹ́ Agbàbọ́ọ̀lù-jẹun, gbogbo àwọn àbúrò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ló tún jẹ́ Agbàbọ́ọ̀lù-jẹun pẹ̀lú ẹgbẹ́ agbá-bọ́ọ̀lù káàkiri àgbáyé. Owó bọ́ọ̀lú gbígbá ni àwọn òbí wọn fi tọ́ wọn dàgbà.


title: Eden Hazard

text: Ikọ̀ agbá-bọ́ọ̀lù Chelsea lórílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì ló ti kúrò darapọ̀ mọ́ Real Madrid lọ́dún 2019. Ikọ̀ Chelsea yìí ló ti di ìlúmọ̀ọ́kà agbá-bọ́ọ̀lù káàkiri gbogbo àgbáyé. Hazard jẹ́ elésẹ̀ ayò àti elégèé àrà agbá-bọ́ọ̀lù. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmín ayò ló ti gbá wọlé nígbà tó wà ní Chelsea. Ẹgbẹ́ agbá-bọ́ọ̀lù Lile lórílẹ̀ èdè Faransé ló ti kọ́kọ́ tí ń gbá bọ́ọ̀lù kí ó tó darapọ̀ mọ́ ikọ̀ Chelsea lọ́dún 2012. Ó dára pọ̀ mọ́ Líle lọ́dún 2005.


title: Ẹfúnṣetán Aníwúrà

text: Ẹfúnṣetán Àníwúrà (tí wọ́n bí ní nǹkan bíi ọdún 1790s, tí ó sì ta téru nípàá ní ọgbọ̀njọ́ oṣù karùn-ún ọdún 1874) jẹ́ ìyálóde kejì tí ó jẹ ní ìlú Ìbàdàn. Ó jẹ́ gbajúmọ̀ oníṣòwò ẹrú tí gbogbo ènìyàn bẹ̀rù. Gbajúmọ̀ rẹ̀ kọjá okowò níkan, bó ṣe gbajúmọ̀ lóde òṣèlú, náà ló jẹ́ ìlúmọ̀ọ́kà nípa ẹ̀sìn àbáláyé, ogun jíjà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ẹfúnṣetán jẹ́ ọ̀kan gbòógì nínú àwọn akoni-bìnrin nílẹ̀ Yorùbá tó lowo jùlọ láyé àtijó. Àwọn òpìtàn júwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí apàṣẹwàá tí ó máa ń dájọ́ ikú fún èyíkéyìí nínú àwọn ẹrú rẹ̀ tí ó bá ṣẹ̀ ẹ́. Wọ́n júwe rẹ̀ pé ó burú ju jogbo lọ. Wọ́n ni bóyá ikú ọmọ bíbí rẹ̀ kan ṣoṣo àti pé àìrọ́mọ bí rẹ̀ mọ́ lọ fà á tí kò fi láàánú ènìyàn kankan mọ́.


title: Ẹfúnṣetán Aníwúrà

text: Gẹ́gẹ́ bí a ṣe sọ ṣáájú, wọ́n bí Ẹfúnṣetán Aníwúrà ni nǹkan bí i ọdún 1790s. Ọmọ bíbí ìlú Ẹ̀gbá ni ní Abẹ́òkúta ni ìpínlẹ̀ Ògùn. Balógun ìlú Ìkijà ni bàbá rẹ̀ tí wọ́n ń pè ní Ògúnrìn, ìyá rẹ̀ sìn jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ilé-Ifẹ̀. Àwọn òpìtàn ṣàlàyé pé, Ẹfúnṣetán jogún okowò ṣíṣe lọ́wọ́ ìyá rẹ̀ ni, nítorí pé láti kékeré ló ti máa ń tẹ̀lẹ́ ìyá lọ sọ̀jà. Wọ́n ni olókowò ńlá ni ìyá tó bíi lọ́mọ kí ó tó kú ilẹ̀ Ẹ̀gbá. Wọ́n ní ọ̀pọ̀ ọkọ ni Ẹfúnṣetán ní, ṣùgbọ́n ẹ̀kan péré ló ṣabiyamọ tí ọmọ náà sìn kú lọ́jọ́ to bí i, tí kò sìn lè bímọ mọ́. Ipò àìlọ́mọ àti àìlè bímọ mọ́ rẹ̀ yìí kópa tó pọ̀ nínú ìgbésí ayé rẹ̀. Àwọn òpìtàn sọ pé èyí ló fà á tí kò fi láàánú àwọn ẹrú rẹ̀ nígbà tí ó dolówó dọlọ́là tán.


title: Ọpẹ́yẹmí Ayéọ̀la

text: Ọpẹ́yẹmí Ayéọ̀la (tí a bí ní Ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 1977) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré-bìnrin sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú ṣàgámù ní ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó ti kópa nínú oríṣiríṣi sinimá àgbéléwò. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà gẹ́gẹ́ bí gẹ́gẹ́ bí òṣèré nínú eré àgbéléwò nínú ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán tí wọ́n ń pè ní "Bàbá Ajasco and Company".


title: Ọpẹ́yẹmí Ayéọ̀la

text: Ọpẹ́yẹmí Ayéọ̀la bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ kíkà ní ilé-ìwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ ni Our Lady of Apostles Private School, ní Yábàá nílùú Èkó. Ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní in Rẹ́mọ́ Schools. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ í gíga tí Moshood Abiola Polytechnic, Abẹ́òkúta, níbi tí ó ti kàwé gboyè Ordinary National Diploma (OND) nínú ìmọ̀ Ìṣirọ̀ Owó (Accountancy), bákan náà, ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ dé Ifáfitì ìpínlẹ̀ Èkó (Lagos State University), níbi tí ó ti kàwé gboyè dìgírì nínú ìmọ̀ ìṣirọ̀-owó bákan náà.


title: Ọ̀rọ̀-Orúkọ (Èdè Yorùbá)

text: Ọ̀rọ̀ orúko ni ọ̀rọ̀kọrọ̀ nínú gbólóhùn èdè Yorùbá tí ó jẹ́ orúkọ tàbí tí ó ń tọ́ka sí orúkọ ènìyàn, ẹranko, ìlu, nǹkan (ẹlẹ́mìí tàbí aláìlẹ́mìí, nǹkan afòyemọ̀, nǹkan aṣeékà, aláiseéka ) ọ̀rọ̀ orúkọ ni olùwà fún àbọ̀ .


title: Ọ̀rọ̀-Orúkọ (Èdè Yorùbá)

text: *Bọ́lá, Shadè, Adé wálé - Ọ̀rọ̀-Orúkọ Ènìyàn


title: Ọ̀rọ̀-Orúkọ (Èdè Yorùbá)

text: Bọ́lá wọ aṣọ.


title: Ọ̀rọ̀-Orúkọ (Èdè Yorùbá)

text: Ewúré ni mo pa.


title: Ọ̀rọ̀-Orúkọ (Èdè Yorùbá)

text: Ipò méjì pàtàkì ni ọ̀rọ̀ orúkọ lè wà lédè Yorùbá. Ó lè wà nípò olùwà tàbí nípò àbọ̀. Ọ̀rọ̀-Orúkọ lédè Yorùbá lè wà ní ipò olùwà. Bí àpẹẹrẹ; Bọ́lá lọ jẹun. Ọ̀rọ̀-Orúkọ lédè Yorùbá lè wà nípò àbọ̀. Bí àpẹẹrẹ; Ṣadé ra bàtà.


title: Mambilla Plateau

text: Mambilla Plateau náà ní àgbède ìgbẹ́ga tí ọ́ tó bií ní èyí tí ó sọ di òkè tó ga jù Nàìjíríà. Àwọn abúlé rẹ̀ wa ̀ni ́ orí òkè tí ó gbọ́́dọ̀̀ ga kéré jù bíi lókè ìpele omi òkun.


title: Mambilla Plateau

text: Die ninu awon oke nla ti o yiika ga ni giga, bii Chappal Waddi ( ti oruko ti o ye si nje : Gang) eyiti o ga niwon bii loke ipele omi okun. O je oke ti o ga julo ni Naijiria.. ati ooke ti o ga julo ni Iwo-oorun Afirika ti awon oke nla Kameruunu, gege bii oke Kameruunu ..


title: Pete Edochie

text: Oloye Pete Edochie, MON (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ keje oṣù kẹta ọdún 1947) jẹ́ àgbà-ọ̀jẹ̀, gbajúmọ̀ àti ìlúmọ̀ọ́kà òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ ẹ̀yà Ìgbò láti ìpínlẹ̀ Anambra, lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Sinimá àgbéléwò lédè Gẹ̀ẹ́sì àti Ìgbò ló ti ń kópa. Wọ́n kà á sí àgbà òṣèré sinimá-àgbéléwò tó lẹ́bùn eré sinimá ṣíṣe jùlọ nílẹ̀ adúláwọ̀ Áfíríkà. Èyí hànde látàrí onírúurú àmìn ẹ̀yẹ tí ó ti gbà gẹ́gẹ́ bí òṣèré sinimá àgbéléwò, pàápàá jùlọ àmìn ẹ̀yẹ láti ọwọ́ African Magic àti Africa Film Academy. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé akọ̀ṣẹ́mọṣẹ́ olùṣàkóso àti gbajúgbajà agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ni, ó di ìlúmọ̀ọ́kà òṣèré lọ́dún 1980 nígbà tí ó kópa gẹ́gẹ́ bí olú-ẹ̀dá ìtàn tí wọ́n pè ní Okonkwo nínú ìwé ìtàn àròsọ kan, Things Fall Apart tí àgbà-ọ̀jẹ̀ òǹkọ̀wé, Chinua Achebe kọ, tí wọ́n sọ di eré àgbéléwò orí ẹ̀rọ tẹlifíṣọ̀n NTA tó gbajúmọ̀ jùlọ nígbà náà. Gbajúmọ̀ Edochie pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ gẹ́ tí Ààrẹ àná, Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ fi dá a lọlá pẹ̀lú àmìn ẹ̀yẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Member of the Order of the Niger, MON lọ́dún 2003. Pete Edochie jẹ́ ọmọ ìjọ àgùdà.


title: Pete Edochie

text: Gẹ́gẹ́ bí a ṣe sọ ṣáájú, wọ́n bí Pete Edochie ní Ọjọ́ keje oṣù kẹta ọdún 1947. Ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Anambra ni ṣùgbọ́n Zaria, ní ìpínlẹ̀ Kaduna ló ti ṣe kékeré rẹ̀ dàgbà. Ó bẹ̀rẹ̀ ilé ìwé ní St. Patrick and James Primary School, Zaria, kí ó tó tẹ̀ síwájú ní St. John's College fún Ẹ̀kọ́ gírámà rẹ̀, lẹ́yìn èyí ló sí orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì fún ìtẹ̀síwájú ẹ̀kọ́ rẹ̀ tí ó sìn kàwé gboyè nínú ìmọ̀ ìwé-ìròyìn àti ìgbóhùnsáfẹ̀fẹ̀. Lẹ́yìn èyí, ó ṣíṣe ní ilé iṣẹ́ ìjọba tó ń rí sí ọkọ̀ ojú-irin kí ó tó dára pọ̀ mọ́ ilé iṣẹ́ Nigeria Television Authority, NTA lọ́dún 1967 nígbà tó wà lọ́mọ ogún ọdún. Kò pẹ́ nídìí iṣẹ́ púpọ̀ kí ó tó dara pọ̀ mọ́ iṣẹ́ tíátà.


title: Marcel Quinet

text: Marcel Alfred Quinet (6 Keje 1915 - 16 Oṣu kejila ọdun 1986) jẹ olupilẹṣẹ ilu ati ara ilu Belijiomu.


title: Marcel Quinet

text: O kọ ẹkọ ni Ile Mons Conservatory ni ṣoki ati lẹhinna Brussels Conservatory, nibiti o ti gba awọn onipokinni fun isokan ni 1936, counterpoint ni ọdun 1937, fugue ni ọdun 1938, ati iwe abinibi piano ti o ga julọ ni 1943. Lara awọn olukọ rẹ ni Conservatory ni Raymond Moulaert ati Léon Jongen . A tẹsiwaju awọn iwe-ẹkọ rẹ pẹlu Jean Absil, o si bori Prix de Rome ni ọdun 1945 fun cantata La vague et le sillon. Ni odun 1946 o fun un ni Aami Eye Agniez fun Divertissement olorin rẹ. Ni ọdun 1943, o di olori ile-iwe duru ni ile-iṣẹ Conservatory ti Brussels nibiti o tun kọ isokan ati fugue. Laarin awọn ọmọ ile-iwe rẹ nibẹ Paul Danblon wa. Ni ọdun 1956 o ti di olukọ ọjọgbọn ni Chapelle Musicale Reine Elisabeth. Ni ọdun 1957 o gba ẹbun keji ni idije Queen Elisabeth Music and Piano Concerto no.1 rẹ ti lo gẹgẹ bi nkan idanwo ni igba 1964 ti idije kanna. Ni ọdun 1976 o di ọmọ ẹgbẹ ọmọ ẹgbẹ ti Royal Academy of Bẹljiọmu.