title: Lawrence Anini

text: Lásìkò yìí gan ni àwọn ìwé ìròyìn àti àwọn ìwé àtèjáde ojoojumọ́ ilẹ̀ Nàìjííríà bẹ̀rẹ̀ sí ní gbé àwọn ìròyìn ọ̀lọ́kan-ò-jọ̀kan nípa Aníní tí wọ́n sì ń pèé ní oríṣiríṣi orúkọ kànkà-kànkà gẹ́gẹ́ bí: 'Ìpèníjà Aníní', 'Ìròyìn Aníní', 'Òkodoro Aníní', 'Ọ̀gbẹ́ni náà-Lawrence Aníní', 'Aníní Ìbẹ̀rù' 'Aníní Jack the Ripper' àti 'Ọ̀gbẹ́ni Aníní: Robin Hood ti Bendel', àti bẹ́ẹ̀ bẹ́è lo. Kódà, ìwé ìròyìn The Guardian bèrè wípé : Ǹjẹ́ wọ́́n ha lè rí ọ̀gbẹ́ni Òfin tí ń jẹ́ Aníní mú bí?


title: Lawrence Anini

text: Lẹ́yìn ò rẹ̣yìn Superintendent Káyọ̀dé Uanreroro ló ṣakin, ó sì fi wa egbò dẹ́kun sí ìwà ìṣẹ̀rùbàlú Aníní àti àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀. Ọ̀gá ọlọ́pàá yì mú ògbóntagì ọlọ́ṣ̀a yìí ní December 3, 1986, ní ojúlé kẹrìndínlógún òpópónà Oyemwosa, tí ó dojú kọ ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀r̀ẹ Iguodala, Bìní. Anini ni o wa pelu awon obinrin mefa. Awon olopaa ya wo inu ile ti Anini fi se ibuba naa latari ofofo ti awon aladuugbo se fun awon olopaa. Oga olopaa naa lo mu Anini pelu iko awon olopaa mewa pere. Oga olopaa naa lo kan ilekun iyara ti Anini wa ti oun naa si si lekun woorowo leni ti o wo pata nikan. Won mu Anini sikun ti oun naa ko si bawon janpata pupo, sugbon ohun ti a gbo ni wipe ore-binrin re kan lowo si bi awon olopaa se ri mu. Obinrin naa ti ba awon ogun ati awon nkan agbara re kan je saaju ki awon olopaa to de. N se ni oro naa dabi ti Samsoni inu bibeli ni. Iyalenu lo je fun Anini fun ra re bi won se ba lojiji, ti oun naa si fe da bi ogbon nigba ti won beere lowo re ibi ti Anini wa, oni: "Ahh, o ti sa pamo si abe ibusun ni iyara keji"  bi o se so bayi tan o gbiyanju lati koja lara oga olopaa naa, sugbon iyen da lowo ko nigba ti o kan oga olopaa naa ni igbo, amo asise nla gbaa ni fun. Uanrenroro sare fi ese te atanpako ese re mole, o fa ibon yo o si ro bajinatu si ni koko-se. Anini gbiyanju lati bo mo won lowo sgbon awon olopaa toku mu so bi eran ti won si n yin ibon fun ni kose-kose debi wipe kokose re ohun fere ja kuro lara re latari ojo ibon ti o baa nibe. Anini kee tirora tirora, awon olopaa tun wa beere lowo re wipe : " Se iwo ni Anini?" oun naa wa fesi wipe : "Wo omo iya mi, mi o ni tan e, mi o si ni paro fun e,emi ni Anini.


title: Lawrence Anini

text: Lati ibi ni won ti mu lo si ile agbara awon olopaa ni bi ti apase awon olopaa pata pata ti n duro lati fidi ododo re mule pe looto ni won ri Anini mu. fu asiko ti Anini fi wa ni ahamo awon olopaa, ede adamodi geesi ni o fi n soro tori ko lo si ile-iwe kankan. Bayii ni o bere si ni tu awon asiri kan fun awon olopaa nipa awon ise laabi ti oun ati awon iko re ti seyin, o tun fidi re mule wipe igbakeji re Osunbo lo yinbon fun Oga awon olopaa ipinle naa tele iyen Akagbosu


title: Lawrence Anini

text: Won gbe Anini lo si ogba itoju awon ologun latari ojo ibon ti won ro si ni koko-se, leyi to sokunfa ki wo bi won se ge ese naa kuro. won ri igbakeji re Osunbof naa m ni ojo aje ose keji nigba ti won tu gbogbo ibuba awon olosa naa. Won ri nkan ogun to lagbara orisirise ko paa pa julo eyi ti Anini ma n wo sidi re nigba ti o ba digun-jale lowo. O seni laanu wipe Anini Iberu to n ko jini-jini oun iberu ba gbogbo ilu wa deni ti o sunkun bi omo owo nigba ti won fi si ahamo ti ko si ni anfani lati tawo si awon ohun ija oloro re, ti o si n jewo awon ese re bi oponu. O ya opo eniyan lenu wipe Anini le di ko tonkan loju muju-muwa.


title: Lawrence Anini

text: Laipe ti owo te Anini ati awon isongbe re, n se ni won bere si ni tu awon asiri ikoko to wa laarin awon ati awon olopaa to je agbode-gba fun won bi won se n tu awon asiri ise abenu olopaa fun awon ni ipinle naa ti won si tun n gba awon ni imoran ona ti awon le gbe ise laabi awon gba ti owo ko fi ni ba won rara. Anini daruko oga olopaa Iyamu gege bi eni ti olopaa to ma n ko ibon ati awon ohun ija oloro miiran fun awon lasiko ise buburu won.


title: Lawrence Anini

text: Anini ko sai menu baa wipe Iyamu ma n dara po mo won lati pin ninu gbogbo ohun ti won ba ri ko bo lati ibise won. O te siwaju nipa bi Iyamu se gbimo lati pa Igbakeji alamojuto agba awon olopaa iyen Christopher Omeben, ni eyi ti o je pe awako re Otue ni won ri pa. Sergent Iyamu ti Anini ati awon omoleyin re ma n saba pe ni 'Baba' ni o ti ko ile alaruru si igboro Benin pelu orisirisi ohun to ti ri pin ninu gbogbo ohun ti awon olosa naa ti n ri ko lateyinwa.


title: Lawrence Anini

text: Wọ́n gbe Anini dé ilé ẹjọ́ lórí aga arọ látàrí ẹsẹ̀ rẹ̀ ti wọ́n ba gé kúrò títí wọ́n fi parí ìgbẹ́jọ́ rẹ̀. Ọ̀gbẹ́ni Iyamu ní tirẹ̀ jiyàn wípé òun kò mọ Anini rí débi wípé òun yóò ba dòwò pọ̀, ṣùgbọ́n Anini kọ̀ jálẹ̀ wipe iró ni Iyamu ń pá, ó sìn bú Iyamu wipe: 'òpùrọ́ aláìlójúgì. Ṣùgbọ́iẹ́ígbà Bíe ọ́n ṣrììdájọ́ò ìí, íwájọ́niwájọ́ adajìdíamẹ̀s úlẹ̀-Aípéeẹjọ́leóeóò tùlọa í álegbàgbéebí nọ́nigáońo ọ̀rọ̀iìwàtọ̀daràtiọí ̣pílẹ̀l- èdèàáìí, Adájọ́ wípé òóòá ẹ́íìrántí júburú-án aọrỌjọ́reọkàndínlógúA ninṣùyoẹ diọdúi male gbagbe ti won ba n sọ́no iwẹ̀yìnarọn ni àgbá ede yii, sugbon yoo je iranti to buru julo. Mo si mo wipe perete tabi ki a ma ri eni ti yoo fun omo re ni iru Anini yii. Ojo kokandinlogbon, osu keta odun 1987 (March 29,1987) ni won fi eyin won ti agba.


title: Omupo

text: Omupo tabi Omu-ipo je ilu ad'ayeba ti o je mo Igbomina ni Ipinle Kwara. O je okan lara awon ilu ti o l'okiki ni ijoba ibile Ifelodun. O wa ni agbegbe guusu-ila oorun ipinle naa. Oun ni olu-ilu fun agbegbe merin-le-logbon ti o wa ni adugbo Omupo, oun tun ni olu-ilu agbegbe Omupo/Idofian ni ijoba ibile Ifelodun, oun kanna ni o si je gboogi agbegbe idibo fun yiyan asoju si ile igbimo asofin ti ipinle Kwara fun ipin asofin Omupo lati odun 1979.


title: Omupo

text: Omupo wa ni apa  ila-oorun gege bi o ti wa lori aworan agbaye, alaye ipo ati alaye agbegbe ni soki.  O je iwon maili igba-din-mesan (kilomita meji-din loodunrun le mewa) guusu-iwo oorun si Abuja, maili merin-le-logun (kilomita meji-din-logoji) guusu-ila oorun si Ilorin, maili meta (kilomita marun) ariwa-iwo oorun si Ajasse Ipo, maili mewa (kilomita merin-din-logun) ariwa-ila oorun si Offa, maili meji-din-logoje 138 miles (kilomita igba le meji-le-logun) ariwa-ila oorun si Ibadan ati maili igba le meta-din-logun (kilomita oodunrun le laadota) ariwa-ila oorun si Eko.


title: Rodney Joseph Johnson

text: Rodney Joseph Johnson (October 24, 1965 - September 21, 2006)  jẹ́ agbófin ró lábé ilé iṣé ̣ọlọ́pàá  Houston. Ẹni tí ó lo ọdú mẹ́rìnlá (14 years) pẹ̀lú ilé iṣẹ́ nàà ṣáajú ìpapòdà rẹ̀ lẹ́nu iṣẹ́ ni ́ọjọ̣́ kọ̣kànlé-lógún oṣù kẹ̣́jọ, ọdún 2006.


title: Rodney Joseph Johnson

text: Juan Leonardo Quintero tó jẹ́ ẹni tó gbònà àìtọ́ wọ ilẹ̀ Mexico lẹ́yìn tí wọ́n ti le kúrò ní ilẹ̀ America fún èsù ìfipá-báni lòpọ̀ tí ó hù sí ọmọbìnrin kan ṣùgbọ tí ó padà wọ ilú náà ó gbìyànjú láti dojú èsùn tí wọ́n fi kàn án "tí wọ́n sì fi sílẹ̀ lẹ́yìn tí ìwé ìròyìn gbe wì́pé ó ní àrùn ọpọlọ kan. " ní ọ̀dún 2008, Wọ́n dájọ́ ẹ̀wọ̀n gbére  life imprisonment fún Quintero fún ìwà ọ̀daràn rẹ̀ náà.


title: Rodney Joseph Johnson

text: Wọ̣́n bí Rodney Johnson ní ọjọ́ karùndínọ́gbọ̀n oṣù kẹ́sàán, ọdún 1965  (October 25, 1965) sí ìdílé  David E. Johnson àti Cynthia Johnson nílùú Houston, Texas. Ní déédé ọmọ ọdún mẹ́rìnlá (age 14), Johnson lọ sí Oakland, ìpínlẹ̀ California ó kàwé ní ilé-ìwé gíga ti  Oakland Technical High School ó sì kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní ọdún 1984. lẹ́yìn tí ó kàwé-gboyè tán, ó forúkọ sílẹ̀ láti dara pọ̀ mọ́ ọmọ ogun ilẹ̀ Amẹ́ríkà U.S. tí ó sì sin ilẹ̀ baba rẹ̀ fún ọdún mẹ́fà gbáko.


title: Rodney Joseph Johnson

text: Johnson sin ilẹ̀ baba rẹ̀ gẹ́gẹ́  bí ọlọ́pàá ọmọ ogun   military policeman  nínú ọmọ-ogun U.S. àti gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó ma ń ṣàtúnṣe sí ìwà ọ̀daràn nílé iṣẹ́ ọlọ́pàá Texas Department of Criminal Justice ṣáájú kí ó tó dara pọ̀ mọ́ ilé-iṣẹ́ ọlọ́pàá Houston Police Department ní 1994. Wọ́n fun ní àmì ẹ̀yẹ ẹni tí ó ma ń gba ẹ̀mí ará ìlú là jùlo láti ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá Houston Police Department àti àmì ẹ̀yẹ akínkanjú ní Texas bákan náà fún iṣ́e tí ó ṣe ní Southeast Gang Task Force. Lẹ́yìn tí ó sin Southeast Gang Task Force tán, wọ́n gbe lọ sí  Traffic Division, ní ibi tí ó ti fẹ́ràn iṣẹ́ tí ó tún ṣe síi gidi-gidi. Ìyàwó rẹ̀, Joslyn Johnson náà tún jẹ́ Sergeant  ní ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá Houston.


title: Rodney Joseph Johnson

text: Ni ojo kokanle-logbo osu kesan, odun 2006 (September 21, 2006,) Johnson  gan ni oko ti o n sare asapajude kan ni iwon 50 MPH si 30 MPH ni opopona Randolph nitosi Braniff, ti o un sumo William P. Hobby Airport southeast ti downtown. oko ti8 o sare asa-pajude yii je oko Olopon-Foodu (Ford pickup truck)  ni eyi ti o je pe Juan Leonardo Quintero lo waa. Johnson da oko naa duro, ti o si beere fun iwe-awako Quintero ni eyi ti. Quintero ko le mu jade fun idanimo. Jhonson ba kuku mu ti o si fi mamu-gaari si lowo, o tii sinu oko agbofinro re, o ti lekun mo. lati ko iwe ijabe-esun lolri Quintero. Nibi ti Jhonson ti n se eyi lowo ni Quintero ti ra pala yi owo re pada siwaju toun ti mamu-gaari owo re, ti o si mu ibon ilewo kan 9MM caliber handgun ti o so mo okun idi re ti o si yiin fun olopaa Johnson, amo ki Jhonson to ku, o gbiyanju lati te  ero ipe paja-wiri ti o wa nibi oko re, ni eyi ti o sofofo fun ile-ise olopaa wipe olopaa kan wa ninu idaanmu lowo lowo. leyin ti Quintero yinbon lu  Johnson tan,  o tun yinbon ti oko eso oju popo to wa nitosi ibe sugbon o tase. Nigba ti awon olopaa to ku debe, won ba Quintero leni ti o si jokoo seyin oko ti Jhons fi si tou ti mamu-gaari owo re pelu ibo t mu dani. Won si fi Quintero si ahamo rtin igba naa.


title: Rodney Joseph Johnson

text: Ojo ketadinogun osu kesan odun 2006 (September 27, 2006) ni won sin Johnson. O le ni egberun merin eniyan ti o wa sibi ayeye isinku oloogbe naa, yato si laami-laaka ninu ise olopaa ni ipinle naa idawo jo po ti o le ni $87,000  ni won da jo fun iese olopaa ologbee naa. Ti egbe (organization for family members of fallen firefighters and police officers) naa si tun seye tiwon naa fun..


title: Rodney Joseph Johnson

text: Olola-julo ti ipinle Texas iye Rick Perry naa da Jhonson lola pelu ami eye ti 'Star of Texas Award', eyi ti won ma n fun akoni agbofinro toba ku senu ise re, koda awon omo ile igbimo asofin agba  ti ipinle Texas. The Texas Senate naa tun fun ni ami eye idani-lola.


title: Rodney Joseph Johnson

text: Iyawo Johnson ti oruko re  n je Joslyn pe ejo meri otooto leyin iku oko re. ni odun 2008, o pe ilese olopaa ti oko re sise keyin lejo wipe iyen Houston Police Department fun 'Iku Aito'  atari wipe ile ise olopaa naa pe won ko gba olopaa meji laye ati sise po. Ni eyi ti won da opo ninu ejo naa nu. Ekeji ni pipe aajo Houston lejo lori ' Ikuna lori ifito ilesse awon olopaa oju popo leti oruko awon arufin eto irin-ajo towo awon agbofinro to n ri si eto iwolewode arinrin-ajo ni ipine naa' ti o si bu enu ate lu wipe ko bofin mu. Ni 2010, won da ejo yii nu ni ile ejo apapo kan ti o n je  federal district court  ti won sin so wipe ejo naa ti fara pe ejo akoko ju. Ni 2011, bakan naa,  U.S. Court of Appeals for the Fifth Circuit  sayi pada lori ero won pelu iwadi wipe " esun Joslyn Jhonson tako opo ninu ofin ti won  iyen 'HPD' ni eyi to sokufa iku ogbeni Rodney Jhonson."


title: Rodney Joseph Johnson

text: Juan Leonardo Quintero, ti o je omo marundinlogoji (35), ni o je arinrin-ajo lona ti ko bofin mu, ti o si tun ni akosile wipe o ni arun opolo atari isubu re latigba ewe re. Quintero koko wo U.S. ni odun 1994, lona aibofinmu nipa da Matamoros koja ti o si Houston.  Won tun mu ni 1995  fun iwa omuti para, bakan naa ni won tun m fun wiwa oko pelu iwe idanimo ti won fura si ni 1996. NI odun 1998, o bebe fun idariji lori iwa aito to hu si omode-binrin omo odun mejia (12)kan pelu ki won ba poun fowo eo ejo naa seyin. Ni  April 1999, won tii mole fun  rirufin irina, ti won si da pada si Mexico ni osu to te le. Ni opin odun 1999,  eni ti o ni okowo landscaping business ti o gba Quintero sise ni  Houston ya ni owo pe ki o fi ya oko ka ti won n pe ni coyote  pe ki o fi ko fi se fayawo koja ni ibode .


title: Rodney Joseph Johnson

text: Leyinn ti  Quintero yinbo gbemi Johnson, kia ni won  ti mu ti wo si fi si ahamo awo olopaa .  O bebe pe oun ko moomo paa lati wipe ori ou ko pe rara. Adajo ti o gbo ejo naa ko teti gbo oro enu re, o si dajo ewon gbere fun ni odun 2008. Ewe, o btun je  okan lara awon ti owo te lasiko ti won  gbiyanju lati sa jade ni ogba ewon  Allan B. Polunsky Unit, ogba ewon ti o wa ni Livingston, Texas, ni odun 2010.


title: Rodney Joseph Johnson

text: Ni odun  2009, Robert Lane Camp, eni ti o ni ilese landscaping ti  o gba Quintero sise, ti o si ya nile gbe jewo pe looto ni oun jebi esun ti ijoba fi kan oun pe oun  gba alejo aito to wolu lona aito sile ti ou si raan lowlo lati huwa odaran sugbon ki ioba dakun-dabo ki won fowo wonu dariji oun ni ile-ejo  U.S. District Court for the Southern District of Texas. Ni  odun 2010 ni won da Camp lejo ewon osu meta pere  ninu ie ara re( home confinement),  ti won si tun fi si abe iso awo lopaa fu odidi oduo marun. Eleyii yoo je gege bi ijiya ati ikilo fun enikeni ti o ba tun gba alejo to wolu lona aito gege bi oun ti U.S. Attorney Don DeGabrielle so ni Houston .


title: Bimbo Akintola

text: Bímbọ́ Akíntọ́lá (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ Kàrún-ún, oṣù karùn-ún ọdún 1970) jẹ́ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


title: Bimbo Akintola

text: Wón bí Akíntôlá ní ojó Karùn ún osù karùn-ún odún 1970  bàbá rè jé omo bíbí ìpínlè Oyo tí ìyá rè sì jé omo bíbí Ìpínlẹ̀ Edo. Ó lo sí ilé-ìwé alákóbèrè ti àwon Ìjo Àgùdà tì ó wà ní ni agbègbè Maryland ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Leyin eyi, o tesiwaju lo si ile eko girama ti awon ologun ti o wa ni ìpínle Èkó. O k'eko gboye imo nipa ere ori itage lati ile eko giga Yunifasiti ti Ibadan.


title: Bimbo Akintola

text: Ise akoko ti o gbe jade ni eyi ti o se ninu fiimu OWO BLOW ni odun 1995, eleyi ti oun ati Femi Adebayo jo se ati eyi ti o tun se leyin re ti a n pe ni "Out of Bounds" ni odun 1997 ti o se pelu Richard Mofe Damijo. Awon onworan fiimu so wipe oun ni o mo ere itage se ju ni odun 2013 nigba ti won wo ipa ti o ko ninu fiimu ni odun 2013 ninu eto ti a ti n mo riri awon elere ori itage ni orile ede Naijiria.


title: Doda

text: Dorota Rabczewska (ojoibi 15 February, 1984) je osere ara orile-ede Poland.


title: Tego Calderon

text: Tegui Calderon Rosario (ojoibi February 1, 1972), jẹ Puerto Rican rapper ati reggaeton singer.


title: Dharius

text: Alan Alejandro Maldonado Tamez (ojoibi September 24, 1984), to gbajumo pelu oruko ori itage re Dharius, jẹ Mexican rapper. Dharius gbajumo be rapper lati Gangsta rap.


title: Akínwùmí Iṣọ̀lá

text: Ọ̀jọ̀gbọ́n  Akínwùnmí Ìṣọ̀lá ni a bí ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣùkejìlá, ọdún 1939  tí ó sì tẹ́rí gbaṣọ ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kejì, ọdún 2018.(24 December 1939 – 17 February 2018) ni  ó jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èd̀e Nàìjíríà,  ó sì tún jẹ́ olùkọ̀tàn, òṣèré-orí-ìtàgé, olùgbáṣà lárugẹ àti onímọ̀ ìjìnlẹ̀. Ó di ìlú-mọ̀ọ́ká jákè jádò àgbáyé  fún ìmọ̀ ìṣowọ́ kọ̀wé rè àti bí ó ṣe ń gbé àṣà pàá ̀paá Yorùbá lárugẹ.


title: Akínwùmí Iṣọ̀lá

text: wòn bí Ìṣọ̀lá ní ìgboro ìlú Ìbàdàn ní ọdún 1939, ó sì lọ sí ilé ìwé alákọ̀ọ́-bẹ̀̀rẹ̀ Lábọ̀dé Methodist School àti ilé ìwé gíga ti  Wesley College.  Bákan náà ló tún lọ sí ilé ìwé ẹ̀kọ́ àgbà ti Ìbàdàn (University of Ibadan), níbi tí ó ti gba oyè B.A. nínú ìmọ́ èdè Faranse (French). Bákan náà lo tún kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ nínú lítíŕeṣ̀ọ èdè Yorùbá ní ilé ẹ̀kọ́ àgbà ti ìlú Èkó (University of Lagos) ní ọdún 1978 ṣáájú kí ó tó bẹ̀rẹ̀ iṣé gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ni ní ilé ẹ̀kọ́ gíga ti (Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ University) ní Ilé-Ifẹ̀.


title: Akínwùmí Iṣọ̀lá

text: Wọ́n fun ọ̀jọ̀gbọ́n Akínwùmí Ìṣ̀ọlá ní oyè ọ̀jọ̀gbọ́n ní Ilé-ifẹ̀ bákan náà ní ọdún 1991 gẹ́gẹ́ bí àmì ìdánimọ̀ fún iṣẹ́ rẹ̀ kan eré ónise ońitàn kan tí ó kọ́kọ́ kọ ní ọdún 1961 sí 1962 ìyẹn "Ẹfúnṣetán Aníwùrà", nígbà tí ó wà ní akẹ́kọ̣̀ọ́ nílé ẹ̀kọ́ àgbà ti Ìbàdàn. Lẹ́yìn èyí ni ó kọ ìwé eré oníṣe "Ó Lekú" ní ọdún 1986, òun ni ó tún kọ orin ìwúrí ilé-ẹ̀kọ́ ná̀a tí wọ́n ń kọ nilé ẹ̀kọ́ náà títí dòní ni Fásitì Ìbàdàn.


title: Akínwùmí Iṣọ̀lá

text: Lẹ́yìn àwọn ìwé ̀itàn àr̀osọ òkè wọ̀nyí, ó tún tẹ̀ síwájú láti kọ onírúurú àwọn ìwé eré onítàn, eré oníṣe, ìtàn ọlọ́rọ̀ geere àti oríṣiríṣi àwọn ìtàn akọni ìgbà ìwáṣẹ̀. Bákan náà lótún pẹ̀ka dé ilé iṣé ìwé ìròyìn tí ó sì tún ní ilé iṣẹ́ tí ó ń gbé onírúurú àwọn ìtàn eré oníṣe tí ó ti kọ jáde sí sinimá àgbéléwò. Ẹ̀wẹ̀, Ìṣọ̀lá kò ṣàì kọ ọlọ́kan ò jọ̀kan ìtàn ní ̀edè gẹ̀ẹ́sì tí ó sì tún ṣògbùfọ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ àpilẹ̀kọ ní èdè Gèẹ́sì( English) si ede abinibi re tii se ede Yoruba. Bi o tile je pe o ni : "afojusun apileko oun yoo da le wujo Yoruba.


title: Akínwùmí Iṣọ̀lá

text: Ní ọdún 2000, wón fi àmì ẹ̀yẹ (National Merit Award and the Fellow of the Nigerian Academy of Letters) da lọ́lá fún iṣ́ẹ ribi ribi rẹ̀. Bákan náà ló tún jẹ́ olùkọ́ alábẹ̀wò sí ilé ìwé ẹ̀kọ́ àgbà ti ilẹ Jọ́gíà (University of Georgia).


title: Akínwùmí Iṣọ̀lá

text: Akínwùnmí Ìṣọ̀lá fẹ́ ̀iyàwó tí ó sì bímọ mẹ́rin.


title: Akínwùmí Iṣọ̀lá

text: Akínwùnmí Ìṣọ̀lá kú nínú ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kejì ọdún 2018, ti wón sì sín sí Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, ọmọ ọdún méjìdínlọ́gọ́rin (78) ni Ìṣọ̀lá ṣáájú ikú rẹ̀.


title: Peter Fatomilola

text: Wọ́n bí Peter Fátómilọ́lá' ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kínní ọdún 1946. Ó jẹ́ ọmọ bíbí orílẹ̀-èdèNàìjíríà,  ó sì jẹ́ òṣèré orí ìtàgé, olùkọ̀tàn, akéwì àti ògúná gbòǹgbò níbi ká kọ eré-oníṣe (playwright.)


title: Peter Fatomilola

text: Wọ́n bí Peter Fátómilọ́lá ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kínní ọdún 1946 sí ìjọba ìbílẹ̀ Ìfisàn Èkìtì. Ó jẹ́ ọmọ Olúwo, ní èyí tí a gbàgbọ́ ẃipé ó ṣe okùnfà àwọn ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí babaláwo nínú ọ̀pọ̀ eré orí-ìtàgé ilẹ̀ Naijiria. Ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré Olókun ní 1967 lábẹ́ àkóso ọ̀jọ̀gbọ́n olóògbé Ọlá Rótìmí, gbajú gbajà òǹṣèré orí-ìtàgé (dramatist) àti olùkọ̀tàn àdídùn ní ilé-ẹ̀kọ́ àgbà ti Ilé-Ifẹ̀ tí wọ́n sọ di Ọbáfẹ́mi Awólọ́wò University Bákan náà ni Peter tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùkọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ àgbà Ilé-Ifẹ̀ ìyẹn Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ University, níbi tí òun pàá pàá ti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ìmọ̀ Theatre Art ní 1978. Òun náà tún ni ẹni tí ó kọ́kọ́ kópa gẹ́gẹ́ bíi "Papa Ajasco", nínú sinimá àgbéléwò tí ọ̀gbẹ́ni Wálé Adénúgà. ń gbé jáde. Bákan náà ni ó tún ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré orí-ìtàgé ilẹ̀ Nàìjíríà tó lààmì laaka gẹ́gẹ́ bí Ṣàngó, tí ó jẹ́ ìtàn akọni ìgbà ìwáṣẹ̀ tí Ọbáfẹ́mi Lasode gbé jáde tí Waĺé Ogunyemi sì ṣe àpilẹ̀kọ rẹ̀ ní ọdún 1997


title: Ọlátúbọ̀sún Ọládàpọ̀

text: Ọlátúbọ̀sún Oládàpọ̀ tí a mọ̀ sí Túbọ̀sún Ọládàpọ̀, tàbí Odídẹrẹ́ Ayékòótọ́ - Odídẹrẹ́ Asọ̀rọ̀-sọ-bótò (wọ́n bí ni ọjọ́ kọkàndínlógún Òṣu Ọ̀wẹwẹ̀,Akéwì-alohùn jẹ́ Akéwì-alohùn Yorùbá, òǹkọ̀wé, olótùú orin, atọ́kùn lórí rédíò, sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀, àti olùwádìí láti orílẹ̀èdè Nàìjíríà tí púpọ̀ nínú àwọn olùgbọ́ rẹ̀ ń sọ Yorùbá ti wọ́n sì ń gbé ní Ìwọ̀-oòrùn Nàìjíríà


title: Ọlátúbọ̀sún Ọládàpọ̀

text: Ó lọ kọ́ṣẹ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ṣẹ́ àwọn olùkọ́ni Luke, Ìbàdàn níbi tí ó ti kọ́kọ́ ké ewì ní ilé ẹ̀kọ́ ní Ọdún iṣẹ́ onà 1965 (Festival of Arts), ó sun ìjálá ewì alohùn. Ó parí ẹ̀kọ́ yìí ni 1967, wọ́n sì gbé lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ St. David, Kúdẹtì, Ìbàdàn. Ó sọ pé: "St Luke ni mo ti ṣe àwárí ẹ̀bùn eré ṣiṣẹ́ mi, èyí sì ni wọ́n fi rán mi lọ sí Ilé ẹ̀kọ́ Yunifásítì Ìjọba Àpapọ̀ tí Ìlú Èkó láti lọ kẹ́kọ̀ọ́ dípúlómà Yorùbá lọ́fẹ̀ẹ́. Mo peregedé nínú ètò náà pẹ̀lú àmì ìpele tí ó gajù lọ.


title: Ọlátúbọ̀sún Ọládàpọ̀

text: Ní ọdún 1969, ó darapọ̀ mọ́" The Sketch newspaper", GbounGboun, ìwé - ìròyìn Yorùbá níbi tí ó ti ṣiṣé ọdún kan kí ó tó lọ sí Tẹlifíṣàn Iwọ̀-oòrùn Nàìjíríà Western Nigerian Television (WNTV), Ètò Ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ Iwọ̀-Oòrùn Nàìjíríà Western Nigerian Broadcasting Service (WNBS). Ó ṣe alábàpáàdé Adébáyọ̀ Fálétí, tí ó kó ipa pàtàkì nínú ìgbésí-ayé rẹ̀  àti Ọmọba Adébáyọ̀ Sanda, atọ́kùn Káàárọ̀ Oòjíire àti Tiwa N'tiwa. Oládàpọ̀ fi iṣẹ́ sílẹ̀ ní ọdún 1977, ó sì dá iléeṣẹ́ tó ń gbé orin jáde, láti wá, ṣe Ìgbélárugẹ àti gbé àwọn olórin àti akéwì tí wọ́n lo èdè abínibí jákèjádò ilẹ̀ Yorùbá


title: Ọlátúbọ̀sún Ọládàpọ̀

text: Ó ti gbé orin tó lé mọ́kànléláàdọ́ta àti igba olórin jáde. Lára wọn ni Olóògbé Ọ̀jọ̀gbọ́n Ògúndáre Fọ́yánmu láti Ògbómọ̀ṣọ́, Odòlayé Àrẹ̀mú láti Kwara, Àyányẹmí Atoko wá gbowó nílé - afilù-dárà, Àlàbí Ògúndépò àti Dúró Ládiípọ̀. Àwọn àwo ewì tirẹ jẹmọ́ àwọn ewì àkọ́sọ́rí tí ó di ewì alohùn. K-12 Voices wà lára àwọn wọn akọrin ègbè Oládàpọ̀ tí olóògbé Diípọ̀ Sodiipo ṣe adarí orin .


title: Ọlátúbọ̀sún Ọládàpọ̀

text: Ọládàpò ti gbé ìwé tí kò dín ní mọ́kàndínlọ́gbọ̀n jáde, lára wọn ni àwọn ìwé tí wọ́n dábàá fún àwọn ọmọ Iléẹ̀kọ́ alákọ̀bẹ́ẹ̀rẹ̀ àti sẹ́kọ́ndírì títí dé yunifásítì ní Nàìjíríà àti òkè-òkun . Òun ni òǹkọ̀wé Àròyé Akéwì Apá kìn-ìn-ín àti èkejì àti Àròfọ̀ Àwọn Ọmọdé. Àwọn eré onítàn/oníṣẹ́ rẹ̀ Ògún Lákáayé àti Ẹ̀gbádé gba ẹbùn olúborí papọ̀ ni Ìdíje èré-oníṣẹ́ Oxford University Press ni 1970.


title: Ọlátúbọ̀sún Ọládàpọ̀

text: Olóyè ni ní Ìlú Ìbàdàn ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ àti Ire-Èkìtì ní Ìpínlẹ̀ Èkìtì.


title: Ọlátúbọ̀sún Ọládàpọ̀

text: Ọlátúbọ̀sún bí àwọn ọmọ tí àwọn náà jẹ́ akéwì àti onímọ̀ ẹ̀dá-èdè pàápàá jùlọ Kọ́lá Túbọ̀sún àti Yẹmí Adésànyà tí òun náà jẹ́ onímọ̀ ìṣirò àti òǹkọ̀wé.


title: Fermín IV

text: Fermín IV Caballero Elizondo (ojoibi December, 1974), jẹ Mexican rapper. Fermín gbajumo be rapper lati Gangsta rap.


title: Dúró Ládipọ̀

text: Dúró Ládipọ̀ (1931–1978) jẹ́ ọ̀kan lára àwon ògúná gbòngbò olùkọ̀tàn eléré oníṣe Yorùbá tí ń dátó lẹ́nu ìgbín ní ilẹ̀ Adúláwọ̀ lẹ́yìn ìmúnisìn àwọn òyìnbó. Àwọn ìwé àpilẹ̀kọ rẹ̀ dá lórí èdè Yorùbá, ̀ó kó gbogbo ohun àmúyẹ àṣà Yorùbá bí tàwọ̀n àkoni ìgbà ìwáṣè nínú ọ̀pọ̀ ìwé àpilẹ̀kọ rẹ̀, ní èyí tí  ó ṣàyípadà rẹ̀ sí àwọn ohun ìgbafẹ́, àwòrán àti sinimá àgbéléwò.eré oníṣe "Ọ̣ba kò so" (The King did not Hang), jẹ́ ọ̀kan kàǹkà lára ìtàn akọni ìgbà ìwáṣẹ̀ tí ó ṣòro nípa bí ọba Ṣàngó ṣe di Òriṣà àkúnlẹ̀bọ, loyin-mọmọ àdò láti Nàìjíríà títí dé àwùjọ àgbáyé pàá pàá jùlọ àwùjọ ìpéjọ-pò àkọ́kọ́ 'Commonwealth Arts Festival' ní 1965 àti ní ilẹ̀ aláwọ̀ funfun  pátá pátá European,níbi tí lámèyítọ́ ilẹ̀ Berlin kan, ọ̀gbẹ́ni Ulli Beier tí ṣe gbémi n gbé ọ wò láàrín Ládípọ̀ sí Karajan. Ládípọ̀ sábà ma ń kópa nínú eré oníṣe rẹ̀ lọ́pọ̀ ìgbà.


title: Dúró Ládipọ̀

text: Wọ́n wo Dúró Ládípọ̀ ní ìlànà onígbàgbọ́, tí bàbá rẹ̀ sì jẹ́ adarí ìjọ mímọ́ ti Àgùdà (Anglican) ní Òṣogbo. Àmọ́ ṣá, ó ṣe é ṣe kí Ládípọ̀ ti já ìfun bàbá baba rẹ̀ tí ó ṣe àtìpó wá láti Òṣogbo léyìn Ogun Jálumi je. Bàbá yìí fẹ́ràn àwọn ìtàn akọni ìgbà ìwáṣẹ̀ pàá pàá jùlọ èyí tí ó bá ṣẹ̀ wá láti Ọ̀yọ́, bí ó tilè jẹ́ wípé wón mọ bàbá baba rẹ̀ mọ́ Ṣàngó àti Ọya bíbọ nígbà ayé rẹ̀.


title: Dúró Ládipọ̀

text: Ládípọ̀ gbìyànjú gidi tí ó sì lààmì laaka látàrí ìgbìyànjú rẹ̀  láti tan àṣà, ìṣẹ̀se àti àkọmọ̀nà Yorùbá jákè jádò àgbáyé kódà nígbà tí ó wà ní abẹ́ àṣẹ àwọn ̀òbí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí onígbàgbọ́. Nígbà èwe rẹ̀, ó ma ń yọ́ kúrò nílé láti lọ wo ìran ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá. Ìfara-fọkàn sáṣà yí ni ó jẹ́ kí ó ma patú oríṣi ríṣi nínú eré oníṣe orí-ìtàgé àti àwọn àpilẹ̀kọ  rẹ̀ lọ́kan ò jọ̀kan. Lẹ́yìn tí ó kúrò ní Òṣogbo, ó gbéra lọ sí Ìbàdàn, ní bi tí ó ti ń ṣiṣẹ́ olùkọ́. Lásìkò tó wà ní Ìbàdàn, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìgbìmọ̀ tó dá ẹgbẹ́ òṣèré M̀bárí M̀báyọ̀ kalẹ̀, ní èyí tí ó sì tún ṣe ìfilọ́ọ́lẹ̀ ẹgbẹ́ náà ní Òṣogbo tí ẹgbẹ́ náà sì digi àlọ́yè fún ìdàgbàsókè àti ìgbélárugẹ iṣẹ́ ọpọpọlọ àti ọpọ òṣèré ní ìlú  lẹ́yìn tí ó ti rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwúrí láti ọ̀dọ̀ Beier, Òṣogbo. Nínú gbogbo ìgbòkè-gbodò iṣẹ́ rè yí náà ni  Dúró Ládípọ̀ ti  kọ ìtàn Yorùbá mẹ́wàá tí ó kún fún orin, ìlù, ijó, òwe,  ìsínjẹ àti àwọn orin ìwúrí lọ́kan ò jọ̀kan.


title: Dúró Ládipọ̀

text: Dúró Ládípọ̀ dá ẹgbẹ́ òṣèré tirẹ̀ ka lẹ̀ ní ọdún 1961, ní èyí tó kẹ́sẹ-járí pẹ̀lú ẹgbẹ́ M̀bárí M̀báyọ̀ ní Òṣogbo. Òkìkí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí adarí ẹgbẹ́ yìí ló ṣokùnfà àwọn eré oníṣe rẹ̀ méta kan: Ọ"bamoro" ní 1962, Ọ"ba kò so" àti Ọ"bá Wàjà" ní 1964. Ọ"bá Wàjà" (The King is Dead)  ni ó fẹnu sọlẹ̀ sórí ìtàn tó gún gbajú-gbajà òǹkọ̀wé eré oníṣe kan tí ó jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Wọlé Ṣóyínká tí ó fi kọ eré onítàn "Ikú àti Ẹlẹ́ṣin Ọba" ("Death and the King's Horseman".) Bákan náà ni Ládípọ̀ tún gbé eré oníṣe kan àrà òtò yọ tí ó pè ní"Mọ́remí", eré oníṣe tó dá lórị́ bí akọni obìnrin ìgbà ìwáṣè Yorùbá kan tí ó ń jẹ́ orúkọ eré onítàn náà. Lẹ́yìn ò reyìn, Ládípọ̀ yí ẹgbẹ́ M̀bárí M̀báyò. padà sí ibi tí a ti ń kọ́ ijó ìbílẹ̀, àti ibùdó tí ọ̀pọ̀ ẹlẹ́bùn ọpọlọ ti lè pàdé pọ̀, tí wọ́n sì ti ṣàlékún ìmọ̀ wọ́n gbogbo.Láìfọ̀tá pè, Dúró Ládípọ̀ kọ àwọn ìwé àpilẹ̀kọ eré oníṣe bíi: "'Sùúrù Baba Ìwà'  àti 'Tanímọwọ́ Ikú'. Bákan náà ni ọ̀pọ̀ nínú àwọn àpilẹ̀kọ eré onítàn rẹ̀ ti di sinimá àgbéléwò lóde òní lórí amóhùn-máwòrán.kódà, òun ló dá ètò "Bodè Wásinimi" sílẹ̀ fún ilé iṣé amóhùnmáwòrán NTA  (Nigerian Television Authority) ti Ìbàdàn."


title: Dúró Ládipọ̀

text: Ní ọdún 1977, Dúró Ládípọ̀ kópa nínú eré ìdíje ti Festac '77, ọdún ìdíje ẹlẹ́kejì irú rẹ̀ tí ó tóbi jùlọ lágbàyé tí aláwọ̀ dúdú àti funfun tí kopá tó Lààmì laaka nílù Èkó.


title: Joseph Fọláhàn Ọdúnjọ

text: Joseph Fọláhàn Ọdúnjọ (1904–1980) jẹ́ ogbóntagì òǹkọwé, olùkọ̣́, àti olóṣèlú tí ó gbajúmọ̀ fún àpilẹ̀kọ lítíréṣọ̀ Yorùbá àwọn ọmọdé.


title: Joseph Fọláhàn Ọdúnjọ

text: Wọ́n bí Ọdúnjọ ní ìlú Ìbarà, Abéòkúta ní ọdún 1904. Ó lọ sí ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti 'St Augustine Primary School', ní Abẹ́òkúta. Lẹ́yìn tí ó sì tún lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga ti  'Catholic Higher Elementary Training School' àti ilé ẹ̀kọ́ àgbà ti  'London Institute of Education'.


title: Joseph Fọláhàn Ọdúnjọ

text: Ọdúnjọ tẹ̀ síwájú nínú iṣé ìkọ́ni rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ ilé ìwé Catholic Training College, Ìbàdàn láti ọdún 1924 tí tí di ọdún 1927, tí ó sì padà di ọ̀gá àgbà ilé ẹ̀kọ́ rẹ̀ tó tí jáde tẹ́lẹ̀ rí ìyẹn St Augustine, Abéòkúta. Gẹ́gẹ́ bí olùkọ́, ó dá ẹgbẹ́ ìṣọ̀kan àpapọ̀ àwọn olùkọ́ tí ìjọ Kátólííkì (Catholic) láti lè ma bá àwọn aláṣẹ àti olóòtú àgbà sọ̀rọ̀ fún ìgbáyé gbádùn àwọn olùkọ́ wọn. Bákan náà ni Ọdúnjọ tún ṣe olùkọ́ àti olùkọ́ àgbà fún àwọn ilé-ìwé ìjọ́sìn Kátólííkì oríṣiríṣi káà kiri láti ọdún 1940 tí tí di 1950. Àwọn iṣé àpilẹ̀kọ tó ti tẹ̀ jáde láti ọdún 1958 ní ó jẹ́ ọ̀kan gbòógì nínú àwọn iṣẹ́ ìbèrè-pẹ̀pẹ̀ èdè Yorùbá. Ó tẹ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé eré onítàn ọlọ́rọ̀-geere (novels), ìwé eré oníṣe orí-ìtàgé (plays), ìwé ewì (poems) àti àkọsílẹ̀ ní èdè Yorùbá . Àwọn ìwé tí ó kọ tí ó tẹ̀ jáde náà ló jẹ́ àkàsọ̀ fún àwọn òǹkọ̀wé èdè Yorùbá òde òní ní ìwúrí láti gbé àpilẹ̀kọ Yorùbá lárugẹ síwájú si. Ní ọdún 1966 sí ọdún 1969, ó jẹ́ òkan pàtàkì nínú ìgbìmọ̀ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ akọ́mọ-lédè Yorùbá Orthography. Bákan náà ni ó tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ olùkọ́ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà (Nigeria Union of Teachers) fún àìmọye ọdún.


title: Joseph Fọláhàn Ọdúnjọ

text: Ní ọdún 1951, ó di ọmọ ilé aṣòfin ti (Western House of assembly) tí ó sì tún padà di Mínísítà àkọ́kọ́ tó ń rí sí ọ̀rọ̀ ilẹ̀ àti iṣẹ́ ṣíṣe ní ìwọ̀ Òòrùn Nàij̀íríà (region's first minister of Land and Labour). Bákan náà ni ó tún ṣe Ààrẹ fún ọmọ ẹgbé Ẹ̀gbádò (Ẹ̀gbádò Union) tí wọ́n sì tún fi jẹ oyè Aṣíwájú gbogbo Ilẹ̀ Ẹ̀gbá pátá.


title: Joseph Fọláhàn Ọdúnjọ

text: Joseph Fọláhàn Ọdúnjọ di olóògbé  ní  1980.


title: Lagos Island

text: Ìsàlẹ̀ Èkó (Lagos Island) jẹ́ àárín gbùngbùn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ , ìpínlẹ Èkó. Ó jẹ́ ọ̀kan lára ìjọba ìbílẹ̀ tí wọ́n pín ìpínlẹ̀ Èkó sí. Nínú ètò ìkànìyàn tó wáyé ní ọdún 2006 nílẹ̀ Nàìjíríà, ìjọba ìbílẹ̀ náà ni ìwọ̀n  èrò tó pọ̀ tó 209,437 ní agbègbè tí kò ju ìwọ̀n ibùsọ̀ 8.7 km² . Ìjọba ìbílẹ̀ Ìsàlẹ̀ Èkó ló kó ìlàjì nínú apá ìwò Oòrùn Lagos Island, nígbà tí apá ìlà Oòrùn Ìsàlẹ̀ Èkó tókù wà ní  abẹ́ àkóso ìjọba ìbílẹ̀ Etí-Ọ̀sà.


title: Lagos Island

text: Ìsàlẹ̀ Èkó yìí ló sún mọ́ afonífojì ìyẹn: Lagos Lagoon, níbi tí ó láàbò jùlọ ní erékùṣù ilè-Adúláwọ̀ (Africa), afonífojì yìí ni ó jẹ́ ti àwọn ọmọ Yorùbá kan tí wọ́n ń ṣiṣé ẹja pípa ní abúlé Èkó, agbègbè yìí náà ló di ìlú tun-tun tí tẹrú-tọmọ ti ń wá jíjẹ-mímu wọn lónìí tí ó sì ti tàn tí ó fi dé àwọn agbègbè tó wà ní ìtòsí rẹ̀ káà kiri tí tí dé mainland.


title: Lagos Island

text: Ìsàlẹ̀ Èkó (Lagos Island) ni ó já pọ̀ mọ́ mainland ní ọ̀nà mẹ́ta pẹ̀lú àwọn afárá méta (1st-3rd mailand bridge). tí ó tóbi tó nà kọjá lórí afonífojì Èkó tí ó fi dé Èbúté Mẹ́ta. Bákan náà ni ó tún já pọ̀ mọ́ agbègbè tí ó sún mọ bíi: Ìkòyí sí  Victoria Island, tó fi dé ibùdókò ọkọ̀ ojú-omi ti Àpápá tí ó dajú kọ apá ìwọ̀ Oòrùn erékùṣù náà, tí ó sì jẹ́ ibùdó ìpatẹ ọjà láàrín ìgboro Èkó, nígbà tí ó jé pé Ìsàlẹ̀ Èkó ní ilé ìṣèjọba, ọjà ìpàtẹ àti àwọn ọfíísì lóríśi ríśi ìjọba ìbílẹ̀ náà wà .Bákan náà ni ilé ìjọ Catholic, ìjọ Àgùdà (Anglican Cathedrals) bẹ́ẹ̀ náà sì ni mọ́sálásí ńlá wà níbẹ̀ pẹ̀lú.


title: Lagos Island

text: Nínún ìtàn, Ìsàlẹ̀ Èkó jẹ́ ilé ìgbé fún àwọn ọmọ ilè Nàj̀íríà tí wọ́n bọ́ lóko ẹ̀rú láti ilẹ̀ Brazil ma ń dé sí láti forí pamọ́ sí. Ọ̀pọ̀ ẹbí ni ó ń gbé ní ibùgbé tí wọ́n ń pè ní Broad Street ní Marina.


title: Lagos Island

text: Apá àríwá ìsàlẹ̀ Èkó ni ọ̀pọ̀ ilé òun ọjà ti kò gbòòrò wà tí ó sì ma ń sábà kún fọ́fọ́ fún èrò tí ẹsẹ̀ kò sì gbèrò níbẹ̀. Ìjọba ti ń gbìyànjú láti kó àwọn ọ̀nà tún tún síbẹ̀ lóna  àti lè mú àdínkù bá súnkẹrẹ fàkẹre ojú pópó náà kí ọkọ̀ lè ma lọ gaaraga. Ó tún jẹ́ apá ibi tí Ọba Èkó ń gbé (king of Lagos). Bákan náà ni ó jẹ́ ìgbàgbọ́ pé apá agbègbè yìí nìkan ni ọdún Ẹ̀yọ̀ ti lè wáyé ní ìpínlẹ̀ Èkó.


title: Lagos Island

text: Ọ̀pò ilé  ìfowó-pamọ́ ni ó ní olú ilé-iṣẹ́ wọn ní Ìsàlẹ̀ Èkó, ní èyí tí ilé ìfowó-pamọ́ ima pršuta i sira First Bank of Nigeria jẹ́ ọ̀kan lára wọn tí ó ní olú ilé-iṣé rẹ̀ ní Marina. Ilé ìfowó-pamọ́ mìíràn tí ó tún ní olú ilé-iṣẹ́ níbẹ̀ ni ilé ìfowó-pamọ́ UBA (United Bank for Africa). Àwọn ilé iṣẹ́ ńlá ńlá àti kéréje kéréje mìíràn tí wọ́n wà níbẹ̀ ni : ilé-iṣẹ́ tí ó ń pèsè ohun ìfaná (electrical appliances manufacturers), ilé iṣé tí ó ń bani ralé àti báni kọ́lé (real estate consultancy firms), àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ló wà nísàlẹ̀ Èkó.


title: Lola Ogunnaike

text: Lọlá Ògúnnáìkè  jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó tún jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà (American) tí ó jẹ́ amúlùúdùn àti oníròyìn ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà.


title: Lola Ogunnaike

text: Wọ́n bí Lọlá ní ojo ketala osu kesan odun 1975 (September 13, 1975) ní ilu New York City amo awon obi re mejeji je omo orile ede Naijiria. O jade nile eko J.E.B. Stuart High School ni Fairfax, ilu Virginia. O gba oyeko  eko-keji ninu ise  iroyin ni ile-eko agba ti New York University , nigba ti oye o ti koko gba oye imo akoko  ninu imo Litireso Geesi (English literature) nile eko agba University of Virginia.


title: Lola Ogunnaike

text: Ògúnnáìkè bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oníròyìn ní ọdún1999 nípa ṣíṣe ìròyìn amúlùúdùn àti àwọn àṣà míràn tó bá jẹ yọ. Bákan náà ni ó ń jábọ̀ ìròyìn fún ile iṣẹ́ ìròyìn ti New York Times tí ó sì jẹ́ ọ̀gá ní ẹ̀ka ìròyìn amúlùúdùn tí ó ń ṣe pẹ̀lú bí ó ṣe dajú kọ àwọn olórin ilè Amẹ́ríkà ọlọ́kan ò jọ̀kan  bíi: Jennifer Lopez, Ozwald Boateng, Oprah Winfrey, tí ó sì ń kọ àwọn ọ̀rọ̀ kóríyá nípa "Àṣà àti Ìsinmi" lápá kan inú ìwé ìròyìn náà. Bákan náà ló tún jẹ́ akọ̀ròyìn fún ìwé ìròyìn  "Vibe magazine", ní èyí tí ó fi ń dá sí àwọn ìròyìn olóṣooṣù nípa orin àti àwọn ìròyìn tó jẹ mọ́ tàwọn ọ̀kọrin gbogbo. Ó sì tún kọ ìròyìn fún ìwé ìròyìn bíi: Rolling Stone, New York, Glamour, Details (magazine), Nylon, "New York Observer" àti "V Magazine". Ó sì tún wà lára àwọn ikọ̀ tí ó fọ̀rọ̀ wá aya olórí orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà tẹ́lè ̣rí lẹ́nu wò ìyẹn: Michelle Obama lórí àbẹ̀wò rẹ̀ sí orílẹ̀ èdè South Africa. Lọlá tún jẹ́ ajábọ̀ ìròyìn fún "New York Daily News","NOW," "Rush,  lórí ìròyin pàjáwìrì tí ó jẹ mọ́ ti amúlùud́ùn àti "Molloy" bákan náà ni ó tún jẹ́ ajábọ̀ ìròyìn fún ilé iṣẹ́ agbóhùn sáfẹ́fẹ́ ti CNN’s “American Morning" níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ láti ọdún 2007 tí tí di 2009.


title: Lola Ogunnaike

text: Lọlá ti hàn lórí àwọn ètò ọlọ́kan ò jọ̀kan orí ẹrọ amóhùn-máwòrán bíi: NBC’s today Show, MTV àti VH1. Wọ́n kàá ní oṣù karùn ún ọdún 2007 (May 2007) mọ́ àwọn obìnrin aláwọ̀ dúdú tí ó nípa jùlọ ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà (Ebony’s ‘150 Most Influential Blacks in America”). Lọ́wọ́ lọ́wọ́ báyìí, òun ni ó dá Arise Entertainment 360 sile


title: Lola Ogunnaike

text: Òun ni ìyàwó fún Deen Ṣólebọ, tí wọ́n sì bí ọmọ ọkùnrin kan ṣoṣo.


title: Lọlá Ògúnnáìkè


title: Lọlá Ògúnnáìkè

text: Wọ́n bí Lọlá ní ojo ketala osu kesan odun 1975 (September 13, 1975) ní ilú New York City àmọ́ àwọn òbí rẹ̀ méjèjì jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jáde nílé ẹ̀kọ́ J.E.B. Stuart High School ní Fairfax, ìlú Virginia. Ó gba oyè ẹ̀kọ́-kejì nínú iṣẹ́  ìròyìn ní ilé-ẹ̀kọ́ àgbà ti New York University , nígbà tí ó ti kọ́kọ́ gba oyè ìmọ̀ àkọ́kọ́  nínú ìmọ̀ Lítíréṣọ̀ Gẹ̀ẹ́sì (English literature) nílé ẹ̀kọ́ àgbà University of Virginia.


title: Lọlá Ògúnnáìkè


title: Lọlá Ògúnnáìkè


title: Lọlá Ògúnnáìkè


title: Femi Fani-Kayode

text: Dafidi Oluwafemi (itumo: "eni ti Olúwa feran") Adewunmi Abdulateef Fani-Kayode je oloselu ni orile-ede Naijiria, onkowe, a fi-oro-dara ati agbejoro. O je omo Egbe oselu ti o nse ijoba (PDP). O fi igba kan dara po mo egbe alatako APC ki o to pada si Egbe PDP ni osu kefa odun 2014 . Bi o tile je pe awon ebi re wa lati Osun, ilu Eko ni a ti bi, ni ojo kerin-din-logun osu kewa odun 1960 fun Oloye Victor Babaremilekun Adetokunboh Fani-Kayode ati Oloye (Iyaafin) Adia Adunni Fani-Kayode. Oloye ni ni Ile-Ife o wa lati iran Yoruba.


title: Femi Fani-Kayode

text: Fani-Kayọde ni oludamoran pataki (lori oro nipa ara ilu) fun Áárẹ Oluṣẹgun Ọbasanjọ lati osu kejo odun 2003 titi di osu kefa odun 2006. A yan gegebi alamojuto oro to je mo Asa ati Igbafe ni orile-ede Naijiria lati ojo keji-le-logun osu kefa si ojo keje osu kokanla odun 2006 ati gegebi alamoju fun oro to je mo irina oju ofurufu lati ojo keje osu kokanla odun 2006 titi di ojo kokan-din-logbon osu karun odun 2007.


title: Femi Fani-Kayode

text: Bàbá tó bí bàbá bàbá rẹ̀, Àlúfà Èmánúẹ́lì Adédápọ̀ Káyọ̀dé, jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàíjíríà tí ó kọ́kọ́ lọ kà'wé ní Ìlú Ọba gb'oyè akọ́'ṣẹ́ mọ'ṣẹ́ láti ilé ẹ̀kọ yunifásitì ti Durham, leyin eyi ti o di alufa ni ijo Angilikan after which he became an Anglican priest. His grandfather, Victor Adedapo Kayode, studied law at Cambridge University and became a lawyer and a judge. His father Victor Babaremilekun Adetokunboh Fani-Kayode, who was also at Cambridge was a prominent lawyer and political figure in Nigeria in the 1950s and 1960s. He was Leader of the National Council of Nigeria and the Cameroons Opposition in the Western House of Assembly from 1960 to 1963, the Hon. Minister of Local Government and Chieftaincy Affairs and Deputy Premier of the Western Region of Nigeria from 1963 until 1966 and he successfully moved the motion for Nigeria's independence in 1958 in the Nigerian Parliament.


title: Ààtò àwọn fíímù ilé Nàìjíríà

text: Èyí ni ààtò àwọn Fíímù tí wọ́n ṣe ní orílẹ̀ èdèNaijria  (list of films produced)  àti ọdún tí wọ́n gbé wọn jáde.


title: Sade Baderinwa

text: Wọ́n bí Fọláṣadé Ọláyínká Bádérìnwá, tí wọ́n mọ̀ lẹ́nu iṣẹ́ rẹ̀ sí Ṣadé Bádérìnwá (/ˈʃɑːdeɪ ˈbɑːdərɪnwɑː/ "SHAH-day BAH-dər-in-wah"), ní ọjọ́ kẹrìnlá Oṣù kẹ́rin, 1969. (born April 14, 1969) jẹ́ olùdarí ètò ní orí  WABC ìkànì kéje (Channel 7). Bákan náà ni ó tún ṣe amúgbá-lẹ́gbẹ́ lórí ètò olósẹ̀-ọ̀sẹ̀ pẹ̀lú Diana Williams tí ó ma ń wáyé ní dédé agogo márun ìrọ̀lẹ́ (Eyewitness News) àti ìròyìn alágo mọ́kànlá (11.pm news) kan pẹ̀lú Bill Ritter.


title: Sade Baderinwa

text: Ṣade dara po mo ile ise WABC ni odun 2003 leyin ti o se nkan die ni ilu abinibi re Baltimore, Maryland, ni bi ti o ti dari eto iroyin lori WBAL-TV fun bi odun meta. Sade ropo Roz Abrams, ti o kuro nile ise yii ni odun 2003 lati gbase ni agogo marun si mokanla ale (5 and 11 p.m.) ni  WCBS-TV.  Ni ojo ketadin-logun Osu keje, odun 2004 (July 23, 2004) nigba ti o n mura lati jabo isele omiyale ti o sele ni Hackensack, New Jersey , ni oloko kan gba ti o si salo (hit and run). Sade pada sidi ise re (Eyewitness News on December 13, 2004). leyin opo ise abe ati ayewo igba-degba,  physical therapy,


title: Sade Baderinwa

text: Bádérìnwá ni o je adeke osan tele ki wo to gbe lo si ago marun irole (5:p.m) pelu Diana Williams. Ṣadé han ninu "The View"  gege bi olugbalejo lori October 27, 2006. Bakan naa, ni Osu karun (May, 2011), Bádérìnwá di amugba-legbe iroyin alaago mokanla (11 p.m. news) pelu Bill Ritter, ti oun naa si n ropo Liz Cho, ti o kuro ni ipo adari fun iwe iroyin (new WABC 4 p.m newscast), eyi ti o fese mule leyin ti "The Oprah Winfrey Show" kase kuro nile tan ti Baderinwa si te siwaju lati ma ba eto iroyin alaago marun un 5 p.m. si 11 p.m. lọ.


title: Sade Baderinwa

text: Baba re je Yoruba omo orile ede Naijria ti iya re si je omo ile German. Oruko re akoko ni  "Folasade", to tumo si ""Someone who uses wealth as  crown"". O jade ni ile eko agba ti University of Maryland College Park. Leyin ti iya re ti ja kale lati omode  ti enika ti o je  African American si gba to amo oun ati baba re to n be ni Naijiria n soro bakan.


title: Ṣadé Bádérìnwá


title: Ṣadé Bádérìnwá

text: Bàbá rẹ̀ jẹ́ Yor̀ubá ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ìyá rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ ilẹ̀ German. Orúkọ rẹ̀ àkọ́kọ́ ni "Fọláṣadé", tó túmọ̀ sí ""Someone who uses wealth as crown"". Ó jáde ní ilé ẹ̀kọ́ àgbà ti University of Maryland College Park. Lẹ́yìn tí ìyá rẹ̀ ti ja kalẹ̀ láti ọmọdé tí ẹnìkan tí ó jẹ́ African American sì gbàá tọ́ àmọ́ òun àti bàbá rẹ̀ tó ń bẹ ní Nàìjíríà ń sọ̀rọ̀ déédé.


title: Ṣadé Bádérìnwá

text: Ṣadé dara pọ̀ mọ́ ilé iṣẹ́ WABC ní ọdún 2003 lẹ́yìn tí ó ṣe díẹ̀ ní ìlú abínibí rẹ̀ Baltimore, Maryland, ní bi tí ó ti darí ètò ìròyìn lórí WBAL-TV fún bí ọdún mẹ́ta. Ṣadé rọ́pò Roz Abrams, tí ó kúrò nílé iṣẹ́ yìí ní ọdún 2003 láti gbaṣẹ́ ní agogo márùún sí mọ́kànĺa alẹ́ (5 and 11 p.m.) ní  WCBS-TV.  Ní ọjọ́ kẹtàdín-lógún Oṣù kéje, ọdún 2004 (July 23, 2004) nígbà tí ó ń múra láti jábọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ omíyalé tí ó ṣẹlẹ̀ ní Hackensack, New Jersey , ní ọlọ́kọ̀ kán gba tí ó sì sálọ (hit and run). Ṣadé padà sídìí iṣẹ́ rẹ̀ (Eyewitness News on December 13, 2004). lẹ́yìn ọ̀pọ̀ iṣẹ́ abẹ àti àyẹ̀wò ìgb̀a-dégb̀a,  physical therapy,


title: Ṣadé Bádérìnwá

text: Bádérìnwá ni ó jẹ́ akéde ètò ọ̀sán tẹ́lẹ̀ kí wọ́n tó gbe lọ sí ìdí ètò ago márùún ìrọ̀lẹ́ (5:p.m) pẹ̀lú Diana Williams. Ṣadé hàn nínú "The View"  gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò lórí October 27, 2006. Bákan náà, ní Oṣù karùún (May, 2011), Bádérìnwá di amúgbá-lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìròyìn alágo mọ́kànlá (11 p.m. news) pẹ̀lú Bill Ritter, tí òun náà sì ń rọ́pò Liz Cho, tí ó kúrò ní ip̀o adarí fún ìwé ìròyìn (new WABC 4 p.m newscast), èyí tí ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ lẹ́yìn tí "The Oprah Winfrey Show" kásẹ̀ kúrò nílẹ̀ tán tí Bádérìnwá sì tẹ̀ síwájú láti ma bá ètò ìròyìn alágo márùn ún 5 p.m. sí 11 p.m. lọ.


title: Gabriel Okara

text: Wọ́n bi Gabriel Imomotimi Okara ni ojo Kerinlelogbon osu Kerin odun 1921 (born 24 April 1921). eni ti won bi ni Bumoundi  Yenagoa, Bayelsa State. O je akewi ati olukotan omo orile ede Naijria  O je okan lara awon akewi igbalode (Modernist poet of Anglophone Africa) ile alawo dudu ti o n so Geesi. Won mo Gabriel latari awon iwe itan , "The Voice" (1964), ati iwe ewi ti o ko ti o fi gba ami eye, iyen: "The Fisherman's Invocation" (1978), "The Dreamer ati His Vision" (2005). Ninu awon iwe itan aroso ati ewi re ni Okara ti ma n fi eko, esin, alo-onitan ati awon ami oniruuru ile alawo dudu han. fun idi eyi, ni won se n pee ni "the Nigerian Negritudist". Gege bi alatunse awon ise re Brenda Marie Osbey, se so, o ni " A le so wipe awon ise olokan-o-jokan paapaa julo ewi akoko ti Gabriel Okara koko ko ni ise litireso orile-ede Naijiiria ati ewi igbalode ile Adulawo ti bere"


title: Gabriel Okara

text: Gabriel Imomotimi Gbaingbain Okara, je omo oloye ile Ijọ kan,  won bi ni  Bomoundi ni ilu Niger Delta ni odun 1921. O keko nile eko ijoba ti  Government College Umuahia, ti o si tun lo si ile eko agba ti later Yaba Higher College. Lasiko ogun agbaye elekeji (World War II), o gbiyanju lati dara po mo omo ogun oke ti ile Britiko iyen British Royal Air Force sugbon ko pari eko wiwa oko ofurufu, amo o ba ile ise papako ofurufu ti  British Overseas Airway Corporation  ti won pada yi si (British Airways).


title: Gabriel Okara

text: Ni odun 1945, Okara ri ise gege bi atewe fun ile ise itewe ijoba amunisin ile Naijiria. O sise ni ile ise yii titi di igba ti oun naa fi bere si ni kowe jade. O koko sogbufo ewi kan lati ede Ijaw si ede Geesi, ti o si ko iwe fun ile ise iroyin asoro-magbesi ijoba . O keko nipa imo igbohun-safefe ni ile eko agba ti  Northwestern University ni odun 1949 saaju ija ogun abele Nigerian Civil War to be sile ni odun(1967–70).  O si tun sise gege bi Information Officer fun apa Ariwa ijoba Naijiria (Eastern Nigerian Government Service), ati onkowe Chinua Achebe, Okara tun je asoju fun Biafra laarin odun1969. Lati 1972 si 1980, O je adari fun ile ise atewe ipinle Rivers State to wa ni Port Harcourt.


title: Gabriel Okara

text: leyin ti Okara kuro nile iwe, o ko iwe ere onise pelu aroko fun ile ise igbohun-safefe, ewi re ti o ko ni odun 1953 iyen: " "The Call of the River Nun" ni o fi gba ami eye ni odun idije fun ise atinuda (Nigerian Festival of Arts). Lara awon ewi re ni won te jade ninu iwe iroyin olose-ose ti Black Orpheus, ni 1960 o ti di ilu mooka lori agbekale ise re. Opo awon ewi re ni won ti se ogbufo re si orisirisi ede. Okara kopa ninu akojopo African Writers Conference ti o waye ni 1June,196 ni Makerere University College ni Kampala, Uganda, pelu awon onkowe bi: Chinua Achebe,Rajat Neogy, Bloke Modisane, Okot   p'Bitek, Bernard Fonlon, Ngugi Wa Thiong'o, Segun Olusola, Grace Ogot, Jonathan Kariara, Rebecca Njau, Wole Soyinka, John Pepper Clark, Saunders Redding, Christopher Okigbo, Francis Ademola, Ezekiel Mphahlele, Arthur Maimane, ati awon miiran bee.


title: Gabriel Okara

text: Eyi ti o gbajumo julo ninu awon ewi Okara ni "Piano and Drums".  Ewi miran to tun ;gbajumo ni "You Laughed and Laughed and Laughed", ni o fara han julo ninu awon iwe ajokopo ewi. Ohun ti o je  Okara lokan ju ni ipenija ti asa ati ise ile Adulawo n koju latari olaju awon Oyinbo Western culture, ni eyi ti ewi re "Once Upon a Time" so nipa re.


title: Gabriel Okara

text: O safihan akori yii ninu itan aroso re ti, "The Voice" (1964).  Ti olu eda itan  Okolo, feran asa igbalode awon  Geesi ju  asa ibile abinibi re lo."


title: Gabriel Okara

text: Lafik awon ewi re ati itan aroso re Okara tun ti ko ere onise ti won ti ka seti igbo awon ara ile ninu ero asoro magbesi .


title: Gabriel Okara

text: Opo awon aroko re ti ko tii di tite jade lo ba ogun abele Biafara lo.


title: Gabriel Okara

text: Ni April 2017, won se  odun litireso ti won pe ni (Gabriel Okara Literary Festival) ni ogba ile eko University of Port Harcourt lati fi seye fun. Ojogbon Chidi T. Maduka gbe iwe kan jade ti o pe ni ""Gabriel Okra" " May 2017.  ti o fi salaye pe"Gabriel Okara ni won ko fi si ipo ti o ye ki o wa laarin awon onkowe litireso ile Adulawo" . Bakan naa ni   Lindsay Barrett, so wipe " Okara funra re ko ba ile eko Yunfasiti kan se" nigba ti Odia Ofeimun lu  Okara logo enu wipe "kii se wipe Okara je eni ti o  tipe ninu ise apileko nikan bi n ko se wipe oun ni bi ko se wipe oun ni o bere ise tite iwe litireso ni apa ile Adulawo".


title: Solomon Babalọlá

text: Solomon Adébóyè Babalọlá ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹtàdínlógún oṣù Ọ̀pẹ, ọdún 1926, ó kú ní  ọjọ́ Kẹèdógún oṣù Kèjìlá, ọdún 2008 (December 17, 1926- December 15, 2008), ní ilú Ìpetumodù, ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ Olùkọ́, akéwì àti onímọ̀.


title: Solomon Babalọlá

text: Ọ̀jọ̀gbọ́n Solomon Adébóyè Babalọlá jẹ̀ ọmọ ìdílé Babalọlá ti Ilé - Ajo. Bàbá rẹ̀ Joseph Olawuni Omowumi Babalola (Ajala) jẹ́ gbẹ́nà-gbẹ̀nà, ní sẹ́nútúrì ogún ó tún ilé àwọn èèyàn tí ìjì wó kọ́, wọ́n mọ́ rírí Ìfọmọnìyànṣe àti àánú rẹ̀ yìí, wọ́n sì fún ìdílé wọ́n ni orúkọ "Alatunse ti Ìpetumodù". Ẹlẹ́ṣìn ìgbàgbọ́ ni bàbá rẹ̀. Wọ́n ṣe ìrìbọmi fún sínú ìjọ Soosi Kírísítì tí Ṣọ́ọ̀sì àwọn Àjìhìnhere Christ Church of the Church Missionary - C. M. S). Wọ́n fi ẹ̀sìn ìgbàgbọ́ tó jinlẹ̀ tọ́ ní kékeré, ó lọ sí Iléẹ̀kọ́ Alákọ̀bẹ́ẹ̀rẹ̀ Kírísítì (Christ Primary School), Wásìimi, Ìpetumodù. Akọrin Ṣọ́ọ̀sì ni, tí ó sì má ń kọrin nínú balùwẹ̀ nígbà ayé rẹ̀. Babalọlá gba Kírísítì gẹ́gẹ́ bí Ọlọ́run àti Olùgbàlà rẹ̀ nígbà tí ó wà ní Kọ́lẹ́jì Igbóbì, tí Bisoopu Rt. Rev Gordon tí ìlú Èkó sì ṣe ìjẹ́rìsí. Babalọlá lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Achimota College ní orílẹ̀ èdè Ghana. lẹ́yìn tí ó kẹ́kọ̀̀ọ́ gboyè tán ní ọdún 1946,  ó ṣiṣẹ́ olùkọ́ ní Igbóbì College. Ní ọdún1948, ó gba ẹ̀bùn ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ ẹlẹ́kejì láti kọ́ ẹ̀kọ́ nílé ẹ̀kọ́  Queens' College, Cambridge, níbi tí ó tún ti gba  oyè ìmọ̀ ẹ̀kọ́ ẹlẹ́ẹ̀kejì ní ọdún 1952. Ó tuń padà sí  Igbóbì College láti tẹ̀ síwájú lórí iṣẹ́ ìkọ́ni rẹ̀ tí ó sì rí àgbéga tí ó fi di olùkọ́ àgbà tí ó jẹ́ adúláwọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ náà , pẹ̀lú bí ó ṣe jẹ́ wípé òun ni olùkọ́ tí ọjọ́ orí rẹ̀ kéré jùlọ nínú àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ náà. Wọ́n fun ni ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ Ọ̀mọ̀wé (doctoral scholarship) nínú lítíréṣọ̀ èdè  Yorùbá. Ní ọdún 1962, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ nílé ẹ̀kọ́  Institute of African Studies ti Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ University. Ó tún jẹ ànfàní ètò ìmọ̀ ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ lọ sílé ẹ̀kọ́  University of London láti gba oyè ìmọ̀ Ọ̀mọ̀wé. Ní ọdún 1963 , ó di ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ìmọ̀ èdè ilẹ̀ adúláwọ̀ (professor of African Languages)  ní ilé ẹ̀kọ́ University of Lagos. Ní ọdún 1966, ó tẹ ìwé The Content and Form of Yoruba Ijala,tí ilé iṣẹ́ ìtẹ̀wé Oxford University Press gbé jáde. Iṣẹ́ náà sọ nipa àlọ́ onítàn Yorùbá,àwọn ewì lóríṣiríṣi àti àkójọpọ̀ àwọn ewì Ìjálá Ọdẹ (hunter's songs), tí wọ́n ṣògbufj78ọ̀ rẹ̀ sí èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ìwé náà gba àmì ẹ̀yẹ ti Amaury Talbot Prize fún iṣẹ́ tó peregedé jùlọ lọ́dún náà fún lítíréṣọ̀ àwọn ènìyàn apá Iwọ̀-Oòrùn ilẹ̀  Adúláwọ̀. Ìwé náà tún ṣílẹ̀kùn fún ìwádí nípa èdè ìlè Adúláwọ̀ ní gbogbo àbgáyé, lábẹ́ àkóso Babalọlá ní University of Lagos. Ẹ̀ka ẹ̀kọ́ tó èdè Adúláwọ̀ ati Asian ní wọ́n dá ní sílẹ̀ ní odun 1967 ni Yunifásítì Àpapọ̀ ti Ìlú Èkó , ní èyí tí Babalọlá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùkọ́ mẹ́ta ẹ̀ká ẹ̀kọ́ náà, wọ́n gbajúmọ́ èdè Abínibí ilẹ̀ Nàìjíríà tó gbajúmọ̀ Nigerian languages: Yoruba, Igbo, Edo ati Hausa. À


title: Solomon Babalọlá

text: Àwọn iṣẹ́ àpilẹ̀kọ Babalọlá kó ipa ribiribi fún ìsọlọ́jọ àwọn Lítíréṣọ̀ alohùn. Babalọlá wọ káà ilẹ̀ lọ ní ọjọ́ Kẹèdógún oṣù Ọ̀pẹ, ọdún 2008


title: Femi Falana

text: Fẹ́mi Fálànà SAN  (Senior Advocate of Nigeria) Jẹ́ agbẹjọ́rò àti ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn ọmọ orílẹ̀ èdè̀ Nàìjíríà  tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹẹ̀dógbọ̀n Oṣu Kejìlá, ọdún 1958.(30 December, 1958). Ó díje dupò Gómìnà ní  ìpínl̀ẹ Èkìtì ní ọdún 2007 ṣùgbọ́n ó pàdánù ìbò náà lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú NCP (National Conscience Party) tí ó ti fìgbà kan jẹ́ Alága ẹgbẹ́ náà jákè-jádò Nàìjíríà ní ọdún 2011.. Bákan náà, òun ni bàbá fún ọ̀kọrin, adẹ́rìín pòṣónú àti òṣèré orí ìtàgé tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Falz. Fẹ́mi jẹ́ ọkọ fún arábìnrin Fúnmi Fálànà tí òun náà tún jẹ́ ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn ní orílẹ̀ èd̀e Nàìjíríà.


title: Public holidays in Nigeria

text: Nigeria .


title: Ijo Anglika

text: Ìjọ Ánglíkà jẹ́ ìjọ tí o tóbi ṣe ìkẹrin nínú àgbáríjọ pọ̀ àwọn ọmọ lẹ́yìn Krístì káàkiri àgbáyé pẹ̀lú ọmọ ìjọ tí ó tó miliọ̣nu márun-lé-lọ́gọ́rin eniyan.


title: Àwọn àyájọ́ ọjọ́ ìsinmi ile Naijiria

text: Ile Naijiria ni Àwọn àyájọ́ ọjọ́ ìsinmi to po


title: Àwọn àyájọ́ ọjọ́ ìsinmi ile Naijiria

text: Lafikun, orile ede Naijiri ni awon ayajo ojo isinmi kan ti deeti won ma n yi lodoodun:


title: Razaq Okoya

text: Rasaki Akanni Okoya ni wọ́n bí ní ìpínlẹ̀ Èkó ni ọjọ́ Kejìlá Oṣù Kìíní, ọdún 1940 (12 January 1940).  Ó jẹ́ gbajúgbajà ìlúmọ̀ọ́kà oníṣòwò, olówó tabua tí ó ní ilé iṣẹ́ púpọ̀.


title: Razaq Okoya

text: Aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀


title: Razaq Okoya

text: Razaq Ọkọ́ya kẹ́kọ̀ọ́ àkóbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ nílé ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ tí Ansar-un-deen, Òkè pòpó, ní ìpínlẹ̀ Èkó. Òun ni Aláṣẹ àti olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ Eleganza Group, tí ó n ta ọjà jákèjádò ilẹ̀ Adúláwò (Western Africa).


title: Razaq Okoya

text: Oloye Razak Okoya je omo  Yoruba lati ariwa iwo Oorun (south-western)  Naijiria. Won bi ni ididle ogbeni  Tiamiyu Ayinde Okoya ni ilu Eko . O sise pelu baba re gege bi aranso ti baba re je, ti won si tun n ta awon ohun elo iranso pelu .   Imo ti o ni lo fun ni igboya lati da duro funra re gege bi oga. O tu owo jo ti o fi pe ogun Poun (20 Pounds), ti iya re naa si raan lowo pelu aadota Poun (50 Pounds), lati fi bere owo tita ati rira lati ile Japan.


title: Razaq Okoya

text: Ile ise Razak Okoya gbooro kia, o si n serin ajo kaakiri lati mo nipa bi won se n pese nkan ti o nigbagbo wipe won yoo se se ni orile ede Naijiria bi tawon toku . Iyawo re akoko ti oruko re n je  Kuburat Okoya, ni o feran ki o ma ra awon ohun oso ara jewellery pamo ti Razak si ma n semo nipa bi won se won to. O mo wipe iye owo awon oso ara wonyi ko kere, atipe oun le ma se won nile Naijiria igba ti owo ohun ipese re ko won ni ile Naijiria. Okoya tun rin iri ajo lo si ile okere lati ra ero ti o le pese awon ohun oso ara naa. Nigba ti o bere si ni pese re ni ona ara ti o si n taa ni owo pooku, awon eniyan boo apa re ko si fe ka bi awon eniyan se n beere fun oja re mo. Eyi ni o bere ile ipese ile ise ohun oso ara re.


title: Razaq Okoya

text: O bere kiko awon bata gidi lopo yanturu, lai moye igba ni awon oja re kii tete de pelu bi o se n tete san owo asan sile. O serin ajo lo ile Italy lati ri awon ti won n se bata naa, iyalenu lo je fun wipe won ti fi owo oja re san gbese tiwon. Bayi ni o se pinu lati da ile ise bata tire naa sile. O ra awon ero to lagbara lati sise naa ti o si gba awon akose-mose lati ko awon osise re ni ile Naijiria bi won se n pese bata. Loni, labe akoso re,ile ise Eleganza ti n pese orisirisi ohun elo ile. Awon ile ise re wa ni: 'Oregun-Ikeja, Isolo, Alaba and Iganmu' ti o ti gba o le ni egberun marun osise ti o je omo orile ede Naijiria ati awon ajoji. Ile ise akojopo Eleganza je okan lara awon ile ise to laami laka jake jado ile Naijiria , ti o si tun ni o kere tan mefa kaakiri awon orile ede to sunmo ile Naijiria.


title: Razaq Okoya

text: O ti gba ami eye idani-lola fun idi aseyori okowo re gege bi Oludasile ise ara-eni asiko tiwa (Business Entrepreneur of Our Time) lati owo iwe iroyin Thisday Newspapers.


title: Razaq Okoya

text: """Nile iwe, mo ni anfani lati sesa ise okowo nigba ti mo ri awon oluko mi ninu awon aso to ti gbo; ti mo si ri onise okowo to n wo aso pataki laarin oja Dosumu ti o je oju oja lEko nigba naa.""


title: Razaq Okoya

text: ""Mo ma n sora mi. Mi o si ki n wo aago alaago sise. Mo si ma n je ki ohun ti mo bani o temi lorun. Mi o si ki n wa owo ofe. Bakan naa ni mi o ki n je ki oselu o wo mi loju. ""


title: Razaq Okoya

text: """A o ki n fi igberaga se owo. Ohun ti a ma n wo ni pipese ohun ti awon eniyan le ra lowo pooku.Eyi je okan lara asiri mi.""


title: Razaq Okoya

text: """Ohun ti o je iwuri fun mi ni wipe mo fe je olola, mo si mo wipe mo ti sise gidigidi lati de ipo naa.""


title: Razaq Okoya

text: ""Mi o ni ero kero si kikekoo. Sugbon nigba miran, iwe kika ma n se awon eniyan ni akin ti kii se ooto. O ma n je ki won fokan bale lori iwe eri won laisakitiyan lati ni ola.""


title: Razaq Okoya

text: Oloye Razak Okoya bi omo maruun. Awon omo naa ni: Sade Okoya, Olamide Okoya, Subomi Okoya, Oyinlola Okoya, ati Wahab Okoya.


title: Razaq Okoya

text: Oloye Razak Okoya ni awon iyawo to po seyin. Sugbon, eyi ti o wa loju opon lowo ni iya Afin Folasade Okoya ti Oloye Razak Okoya so wipe o ma sise kara kara. Oun naa lo bi awon (Olamide, Oyinlola, Subomi and Wahab) fun. Sade paa paa ti gba opo ami eye idani-lola gege bi eni to mo araamu julo ti awon eiyan si n kose re.


title: Arun HIV/AIDS ni Naijiria

text: Lasiko 2014 ni Naijiria, HIV wopo laarin awon odo to ti balaga to ti to omo odun 15–49 je ida 3.17%. Ile Naijiria ni o gbe ipo keji ninu awon ti o n semi pelu arun HIV. Arun HIV  di ajakale ti o si po ju ara won lo ni agbegbe si agbegbe. Lawon ipinle kan, titan kale arun, ni o da lori iwa ati isemi ti o le koko, nigba ti awon itankale re ni awon ipinle miiran da lori ibalopo pelu opo eniyan. Awon odo langba ati awon agbalagba ni won si ko si panpe HIV., tawon odomobinrin ati awon abileko lo wopo ju awon okunrin lo.  Opo iwa lo le sokunfa itankale arun naa, lara awon iwa bee ni: Ise asewo (prostitution), eyi ti o wopo laarin olowo ibalopo (itinerant workers), ti o si ti sokunfa itanka arun   ti a n ko nibi ibalopo (STI), iwa ibalopo Ako si Ako (homosexaual) ati iwa ibalopo olopo ero (heterosexual) , ati iwa fifi awon omobinrin sowo eru lo sile okere, iwa aisamojuto ayewo eje ki a to gbaa tabi funi.


title: Arun HIV/AIDS ni Naijiria

text: Ile Najiria lati asiko isejoba ologun (military rule) ti o gba orile ede naa kan fun odidi odun meji-dinlogun (28 years) lara odun metadin-logofa (57 years) ti orile ede Naijiria ti gba ominira (independence) ni odun 1960. Ofin ti o de ibaje awulo ko fese mule to. Awujo awa ara wa  (Civil society) ko fese mule lasiko isejoba awon ologun ni orile ede Naijiria. Onka omo ile Naijiria nigba naa nira lati mo paa paa nigba akitiyan ati se ijoba awa arawa lati le fese isejoba ile Naijiria mule (Nigerian government) ko ipalara ba ise deede nipa  eto ilera (health care) kaakiri awon agbegbe orile ede naa. Isakoso awon alakale eto leseese lati ori ijoba apapo, ijoba ipinle si ipinle ati ijoba ibile mu isoro wa lopolopo.  Awon ilese eto ilera ti o je ti aladani ni ko ri amojuto dara dara, paa paa julo ni ko ni ibasepo pelu ilese eto ilera ti ijoba nibi ti eko nipa arun HIV ati imojuto awon eniyan ti kere jojo. Itoju ati iranlowo ko to nkan lati owo awon Dokita ati Noosi, nitori  ise ti po ju won lo.ati wipe won ko ni imo ati eko to peye lati pese eto ilera to yanranti fun awon alaisan naa.


title: Wahab Iyanda Folawiyo

text: won bi Oloye Wahab (Abdulwahab) Iyanda Folawiyo ni June 16, 1928 , o ku ni  June 6, 2008. o je onisowo omo orile ede Naijiria ti o si je oluran-lowo fun awon eniyan. Ni odun 1957, O da ile ise Yinka Folawiyo & Sons kale, eyi ti  o je ipile fun awon ogooro ile ise ree to ku. Won bi iyanda Wahab Folawiyo ni ipinle Eko si idile Pa Tijani, eni ti o je onisowo pelu, lasiko ijoba amunisin (British colonial era). O lo si ile eko agba ti University of North London ni odun 1951, nibi ti o ti gba oye imo nipa eto imojuto ile ise (Management), ti o si duro lori (Ship Brokerage). O pada sile lati bere ile ise Yinka Folawiyo & Sons, ti o da lori rira lati ati tita oja si oke Okun  (import and export business). Folawiyo tun je eni akoko ti fun Baltic Exchange in London.


title: Wahab Iyanda Folawiyo

text: Gege bi oluran-lowo awon alaini, o kopa ninu orisirisi idagbasoke awujo ati esin paa paa julo esin (Islam). O ko oniruuru mosalasi kaakiri orile ede Naijiria, ti o fi mo Lagos Central ati Surulere Central mosques ni ipinle Eko pelu   Mosalasi Sultan Bello ni Kaduna. O tun fi ile awon omo alaini ti (Bab Es Salam Home for orphans in Lagos).


title: Wahab Iyanda Folawiyo

text: Ni tere idaraya, O tun je oluran-lowo fun (Yinka Folawiyo U 15 Athletics Championships and the National Amateur Wrestling Championships). Nipa eto eko, o ra opolopo ojulowo aga ijoko fun iyara iwadi ni ile eko agba ti University of Lagos, o tun da si imo iwadi arun kokoro ajenirun ni ile eko agba ti University of Ibadan. Ni odun 1988,Folawiyo di eni akoko ti o ko ile kan si ile eko agba ri ipinle Eko (University of Lagos) gege bi aladani akoko ti yoo ko ile iwosan  alabode ti o si soo di ile iwosan to nla fun ile eko naa ti won si n ya aworan  X-ray Unit nibe.


title: Wahab Iyanda Folawiyo

text: Oloye Wahab di ara ile ni kutu kutu ojo Kefa,osu Kefa ofun 2008 (June 6, 2008), ni ile re ti o wa ni Queens Drive, Ikoyi, ni ipinle Eko, nigba ti o di omo odun  metadin-laadorin (79) nigba ti o n reti lati se ayeye ojo ibi aadorin odun laipe. Won si Iyanda ni ilana Musulumi, ni ojo naa ni deede agogo maruun ku iseju meedogunon ( 4:45 p.m.) ni ite nla ti won ma n sin awon asaaju esin Musulumi si. Awon meji pere ni won ti sin si ite naa saaju Folawiyo, awon naa ni Imam Ibrahim Otun and Imam Murah. Awon laami laaka lorile ede Naijiria da giiri lati seye ikeyin fun oloogbe naa lara won ni olori orile ede Naijiria igba naa Aare Olusegun Obasanjo ati igbakeji re Atiku Abubakar, ti awon gomina  gomina ko lo n ka lati ba awon ebi re kedun.


title: Gladys Knight

text: Gladys Maria Knight (ojoibi May 28, 1944), to gbajumo bi "Empress of Soul", (Iyaluaye orin Soul)) je akorin, olukoweorin ato osere ara Amerika. O gba Ebun Grammy ni emeje, Knight gbajumo fun awon ayori orin to gbejade ni igba ewadun 1960s ati 1970s, fun ile-ise agbeorinjade Motown ati Buddah Records, pelu egbe olorin re to unje Gladys Knight & the Pips, to ni egbon re Merald "Bubba" Knight ati awon iyekan re Edward Patten ati William Guest bi omo egbe olorin.


title: Taye Taiwo

text: Taye Ismaila Taiwo  je agba boolu omo orile ede Naijiri ti o gba boolu owo eyin fun orile ede  Naijiria ati fun egbe agba boolu RoPS. Won bi ni (born 16 April 1985)


title: Taye Taiwo

text: Leyin ti o ti lo odun kan ninu egbe agbaboolu Nigeria Division 1 ni  Gabros International, Won ra Taiwo wa  si ipele  Nigeria Premier League, sinu egbe agbaboolu Lobi Stars. nibi ti o tun  ti lo odun kan .


title: Taye Taiwo

text: Ni odun 2005, nigba ti o pe omo ogun odun 20, egbe agbaboolu ile Faranse kan ti o n je Olympique de Marseille gba Taiwo sinu iko won. Won ra Taiwo lati le ropo ogbeni Bixente Lizarazu ti o ti lo sinu egbe agbaboolu  Bayern Munich. Taiwo lo gba boolu ti iko re Olympic Marseille fi jawe olubori fun iko agbaboolu Olympique Lyonnais ni 21 March 2010, pelu ese osi re lati ona to jin. Otun gba boolu sinu awon egbe agbaboolu  US Boulogne ti o tun je ki iko Olympic Marseille o jawe olubori ni 17 April 2010. Ni ojo  23 April 2011, Taiwo naa lo tun se sababi ti egbe agbaboolu re fi jawe olubori ninu ifese-wonse to waye laari iko re pelu iko agbaboolu Montpellier HSC pelu ami ayo kan soso ni ori papa Stade de France  ti o si je ki egbe agbaboolu re o gbe ife eye  2011 Coupe de la Ligue. Leyin idije yii, Taiwo mu ero gbohun-gbohun lati fi idunnu re han pelu awon ololufe egbe agbabooolu re ni eyi ti o ku die ki won fun ni iwe gbele re fun odun kan lati owo ajo  LFP. Sibe, Taiwo si gba iwe gbele re fun ifese-wonse kan fun ohun ti o se naa ti o si padanu lati kopa ninu ifese-wonse ti o keyin Liigi naa, sugbon o bebe .  Bi o se wu Taiwo lati wa pelu egbe agbaboolu Marseille, o kede re  lati fi egbe agba-boolu naa sile lopin odun naa Ti oun yoo si po soke raja ni opin odun 2010-11.


title: Taye Taiwo

text: Ni May 9, 2011. Akoni moogba egbe agba-boolu  A.C. Milan iyen Massimiliano Allegri, fi onte luu pe ki Taiwo o dara po mo iko re ti yoo si je amugba-legbe fun agba-boolu omo ile Faranse kan ti o n je Philippe Mexès. O ye ki awon mejeji o jo gba boolu papo fun iko won ni odun 2011–12. Sugbon ninu idije akoko re ni o ti gba boolu kan si awon ti iko re AC Millan fi na iko agba-boolu Cesena ti o wa nile ni ami eyokan si oodo 1-0 ni 24 September 2011. Ni kete ti o gba gba boolu naa wole ni won fi Luca Antonini  ropo re. Ni December 2011, Taiwo foro jomi toro oro pelu iwe iroyin ile Faranse kan L'Équipe ni bi ti o ti fi edun okan re han si bi inu re ko se dun si ohun ti oju re n ri ninu egbe agba-boolu re A.C. Milan, paa paa julo eyi ti o n ri lara akoni moogba re Massimiliano Allegri pelu bi ko se loo mo ninu awon ifese-wonse to tun waye. Taiwo kabamo wipe oun i ba duro sinu egbe agba--boolu ile Italy ti oun wa tele ju bi oun n fidi rale lori aga ipaaro lasan lo .


title: Taye Taiwo

text: Ni  24 January 2012, Queens Park Rangers gba Taiwo wole sinu iko won lati inu egbe agba-boolu AC Milan pelu eyawo titi di opin odun naa, pelu alakale wipe awon yoo ra Taiwo ni Milionu meta ole maruun £3.5 M. Leyin ti won ti se igbese lori  QPR, Taiwo ni oun gbero lati mu ilapa ire wo egbe agba-boolu tun tun naa ju ki oun o ma joko lori aga ipaaro lasan lo. O tun ja fita  fita ni 1 February nigba ti iko re ba iko  Aston Villa pade ni  Birmingham, ninu ifese-wonse ti o pari si eji eji 2–2. Taiwo pinu wipe oun yoo duro si inu egbe agba-boolu Queens Park Rangers. O gba boolu akoko re sinu awon pelu Free kick ti o to iwon ese bata metadin-logbon 27 yards ti won si lu iko Sunderland pelu ami ayo meta si okan 3-1 ni 24 March 2012.


title: Taye Taiwo

text: Ni 31 July 2012, Taiwo dara po mo egbe agba-boolu ile  Ukrainian kan Dynamo Kyiv pelu yiya ofe, pelu alakale wipe won yoo ra lopin odun naa.


title: Taye Taiwo

text: Ni  5 July 2013, Taiwo tun kowo bowe lati gba boolu fun egbe agba-boolu ile  Turkey kan Bursaspor fun odun meta Egba agba-boolu  Cardiff City fe kowo le lati le mu lo si idije Premier Legue, sugbon o pinu lati ba egbe agba-boolu ile Turkey naa lo. Ni 1 August 2013, Taiwo gba boolu ti o je ki iko re gba omi 2-2 draw pelu iko Vojvodina ninu iffese-wonse akoko  Europa League. Ni 27 April 2015, Taiwo gba lati fopin si ibasepo re pelu iko re Bursaspor.


title: Taye Taiwo

text: Ni 23 August 2015, Taiwo dara po mo egbe gba-boolu  HJK ti odun na fi pari ti o si tun lo odun kan si pelu won. Ni osu October odun kan naa, HJK gba Taiwo wole fun  idije ti odun  2016. .


title: Taye Taiwo

text: Ni 30 January 2017, Taiwo dara po mo Lausanne titi di opin odun 2016/17.


title: Taye Taiwo

text: Taye Taiwo tun dara po mo  Allsvenskan , AFC Eskilstuna fun ipari idije  August odun 2017.


title: Taye Taiwo

text: "Statistics accurate as of match played 29 February 2012"


title: Ona marose Eko-Badagry

text: Opopona marose Agbadarigi je oruko ibile kan ti won fi n pe ona marose naa ninu Trans–West African Coastal Highway. Titi marose naa lo si ipinle Eko, ti o si ja mo ilu Dakar,  Senegal.


title: Ona marose Eko-Badagry

text: Isatunse ona marose naa bere ni pereu ni odun 2010. Nigba ti awon atunse naa ba pari, ona marose Eko yoo di mewaa dipo onibeji meji ti o wa tele, ti awon oko akero  transit line  yoo si tun le rin laisi isoro kan kan. Meji ninu awon ona mewa naa ti ijoba ti ya soto fun oko Akero ipinle Eko  Lagos Bus Rapid Transit System.


title: Ajodun odun Badagry

text: Ọdún ìbílẹ̀ Àgbádá-rìgì jẹ́ ayẹyẹ tí wọ́́n ma ń ṣe ní ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo lọ́dun tí ó ma ń wáyé ní ìlú Àgbádá-r̀ig̀i  (Badagry), tí ó jẹ́ ìlú ńlá kan ní ìpínlẹ̀ Èkó, ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Àjọ African Renaissance Foundation (AREFO) ló ma ń ṣ̀agbátẹr̀u ayẹyẹ náà. Àwọn èt̀o inú ayẹyẹ náà má ń fi ip̀o ìlú náà hàn ní àsìk̀o ìkóni lẹ́rú àwón Èèbó (slave trade era). Ayẹyẹ náà má ń jẹ́ ìdàpọ̀ àṣà àjogúnbá ilẹ̀ Adúláwọ̀. Àwọn  elétò má ń mú àṣà ìbílẹ̀ tí àwọn olùfẹ́ràn àṣà jákè jádò àgbáyé ma ń wá láti bá wọn yọ̀ lásìkò ayẹyẹ náà. Èyí tí ó jẹ́ ọ̀kan pàt̀akì nínú àwọn àṣà àti ìṣẹ̀ṣe ilẹ̀ adúláwò tí wọ́n ma ń gbéga níbẹ̀ ni Egúngún, Ijó ìbílẹ̀, iná gbígbé-jẹ àti bẹ̣́̀e bẹ́ẹ̀ lọ. Bákan náà ló tún ma ṣ̀agbékalẹ̀ ìdíje eré bọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀-gbá, àti lílù ilù  Sato, àti ìsàmì ọjọ́ ìjàjà-ǹ-gbara .


title: Ajodun odun Badagry

text: Wọ́n dá ayẹyẹ ọdún yìí kalẹ̀ ní ọdún 1999 láti fi ṣe ìrántí ìparí òwò ẹrú tó ti fìgbà kan wáyé rí nínú ìlú náà nígb̀a láé láé.


title: Ajodun odun Badagry

text: Ayẹyẹ àjọ̀dún ti ọdún  2015  ni wọ́n pè ní:   ("Toussaint L'Ouverture: The Catalyst for the struggle for liberation of the black"). tó túmọ̀ sí "Akitiyan ìjàjà-ǹ-gbara aláwọ̀ dúdú". Ayẹyẹ náà bẹ̀rẹ̀ ní 20 August tí ó sì wá sópin ní 30 August 2015. Àjọ̀dún ná̀a fi àyè sílẹ̀ fún àwọn ọmọ bíbí ilẹ̀ Àgbádá-rìgì tó wà káà kiri ilẹ̀ adúláwò tó kù láti kópa nínú ayẹyẹ náà àti láti tún rántí ilé bàbá won. Àjọ̀dún tí wọ́n ṣe kẹ́yìn wáyé nínú ọgb̀a ilé ìwẹ́ girama ìlú náà ìyẹn (Badagry Grammar School), Badagry, ipinle Eko, Nàìjíríà.


title: Ajodun odun Badagry

text: Orúkọ tí ìlú náà ń jẹ́ lónìí (Badagry)  ni wọ́n fà yọ láti inú iṣẹ́ àwọn ènìyàn ìlú náà.  Lára iṣẹ́ náà ni: iyọ̀ ṣíṣe, ẹja pípa, iṣẹ́ àgbẹ̀. Bákan náà, àwọn mìíràn gbà wípé ìlú náà ni wọ́n fi sọrí ẹnìkan tí ó ń jẹ́ Agbedeh,  ẹni tị ó jẹ́ gbajú-gbajà àgbẹ̀ nílu náà tí orúkọ oko rẹ̀ ń jẹ́ Àgbádá-rìgì, tí àwọn Èèbó amúnisìn padà yí sí (Badagry).


title: Ajodun odun Badagry

text: Ní àsìkò 18th century Badagry jẹ́ ọnà àrẹ́sẹ̀pa fún àwọn Èèbó tí wọ́n fi ń kó àwọn ẹrú tí wọ́n bá ti rà ránṣẹ́ sí ibi tí wọ́n bá fẹ́ kó wọn lọ. Ibẹ̀ ni ilé tí wọ́n ń pè ní; "Àlọ lámi-lámi" (Point of No Return) tí wọ́n gbẹ́ kànga kan sí tí ó jẹ́ pé ẹrú tí ó bá ti mu nínú omi kànga náà kò tún ní rántí ibi tí ó ti wá mọ́ láé láé. Ní ìparí 18th century, Badagry di ọ̀nà tí wọ́n tún ń kó ẹrú gb̀a láti Portnovo àti Dahomey . Badagry náà tún ni ó jẹ́ àyè kan tí wọ́n ti ma ń dúnàá dúràá lórí iye tí wọ́n fẹ́ ta ẹrú tí wọ́n fi tipá mú nínú ogun abúlé sí abúlé tí ó bá wáyé. Ni ọdún 1983, Olóyè Mobee jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olóyè ilẹ̀ Adúláwọ̀ tó kópa nínú òwò ẹrú lásìkò náà.


title: Ajodun odun Badagry

text: Àgbádá-rìgì ní Ilé alájà méjì àkọ́kọ́ (first two-storey building) irú rẹ̀ ní orílẹ̀ èd̀e Nàìjíríà tí wọ́n kọ́ sórí omi Màrínà, wà ní ọdún 1845. Lọ́wọ́ lọ́wọ́́ báyìí, ilé náà kò fi bẹ́ẹ̀ fẹsẹ̀ múlẹ̀ mọ́ látàtàrí wípé ìjọba kùnà láti tọ́jú ilé náà. Àmọ́ ìjọba gómìnà Bábátúnde Fashola ḷ́onà àti dá ògo ilé náà padà ni ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àkànṣe ọ̀nà márosè tí ó lọ sí ìlú Àgbádá-rìgì .


title: Àtòjọ àwọn òrìṣà Yorùbá

text: Àwọn wọ̀nyí ni àwòn Òrìṣà ilẹ̀ Yorùbá.


title: Àtòjọ àwọn òrìṣà Yorùbá

text: Ọlọ́run Elédùmarè ní orúkọ mẹ́ta tí Yorùbá má ń pèé, àwọn ni:


title: Abacavir

text: Abacavir (ABC) jẹ́ oògùn kòkòrò àjẹsára tí ó ń dáàbò bo àwọn ọmọ ogun ara tí ó sì tún ń pa kòkòrò àìfojúrí HIV/Aids run nínú àgọ́ ara ènìyàn . A lè lo oògùn yí gẹ́gẹ́ bí a ṣe ń lo àwọn oògùn tí ó ń gbógun ti àrùn àìfojúrí HIV/Aids, ba kan náà ni a sí lè da lò lóun nìkan pẹ̀lú ìtọ́ni Dókítà. Wọn a máa fi omi lòó tàbí fi omi pòó mu tí wọ́n sì lè lòó fún ọmọdé tí ó ju oṣù mẹ́rin lọ.


title: Abacavir

text: Àgọ́ ara wa kìí lòdì sí oògùn abacavir. Àwọn ohun tí ó lè wáyé láìrò tẹ́lẹ̀ látàrí lilo oògùn yí ni èébì, àìsàn ẹ̀jẹ̀ ríruàìsàn ibà, àti kí ènìyàn Ma lè Mi kanẹ̀. Àwọn ohun mìíràn tí ó tún lè wáyé láìrò tẹ́lẹ̀ látàrí lilo oògùn yí tí ò lè lágbára ni kí àwọn ọmọ ogun ara máa ṣiṣẹ́ ju bí ó ti yẹ lọ, ìjànbá lè ṣe ẹ̀dọ̀ fóóró àti ìdíkù sí pH látàrí ọ̀pọ̀lọpọ̀ lactate. Àyẹ̀wò DNA lè jẹ́ ki a mọ̀ bóya ènìyàn ní àǹfàní tópọ̀ láti ní ààrùn tí ó lè fa ki 9m9 ogun ara máa ṣiṣẹ́ ju bótiyẹ lọ. Abacavir wà lára àwọn oògùn tí ó máa ń pagi dínà ìdàgbàsóke kòkòrò tí ó ma ń pa àwọn ọmọ ogun ara (NRTI), tí wọ́n sì máa ń fa ìdíwọ́ fún DNA láti di RNA, tí èsì rẹ̀ máa ń mún ìpeleke bá kòkòrò apa sójà ara. Nínú ẹ̀yà oògùn NRTI yìí, abacavir jẹ́ carbocyclic nucleoside.


title: Abacavir

text: Abacavir di ifihàn nígbangba ní ọdún 1988 tí wọ́n sì fi oùntẹ̀ tẹ̀ẹ́ fún lílò ní orílè ède Àmẹ́ríkà ní ọdùn 1998. Ó jẹ́ ìkan lára àwon oògún tí Àjọ Ìlera Àgbáyé ṣàkójọ ẹ̀ sí oògún tó wúlò jùlọ fún ìlera, oògùn tí ó gbóná ko, tí ó sì wúlò fún ètò ìlera. Ó jẹ́ oògùn tí a lè rí káàkàkiri. Ní bíi ọdún 2014, òṣùwọ̀n owó rẹ̀ lójú pálí ní àwọn ìlú tí ó ń dàgbàsókè kúsí US$ 0.36–0.83 fún ọjọ́ kan. Ní bíi ọdún 2016, òṣùwọ̀n owó rẹ̀ lójú pálí kúsí ni Amẹ́ríkà jẹ́ $70.50 fún oṣù kan . A máa ń ri abacavir rà pẹ̀lú àwọn  oògùn kòkòrò apa sójà ara míràn bíi abacavir/lamivudine/zidovudine, abacavir/dolutegravir/lamivudine, and abacavir/lamivudine.


title: Sheik Adam Abdullah Al-Ilory

text: Seik Adam Abdullah Al-Ilory ni wọ́n bí ní ọdún (1917-1992), sí ìdílé Ṣéù Abdul Baqi Al-Ilory. Ó jẹ́ àṣáájú onímọ̀ ìjìnlẹ̀ nínú èsìn Islam ní orílẹ̀ èdè Benin-Nàìjíríà.


title: Sheik Adam Abdullah Al-Ilory

text: Ó jẹ́ ẹni tí ó tẹ̀lé ìlànà  Imam Maliki, tí ó sì jẹ́ òǹkọ̀wé ìmọ̀ oríṣiríṣi nínú èdè Lárúbáwá (Arabic Author). Ó tún jẹ́ oní Súfi ní ìlànà Qadiriyya. Ó dá ilé ẹ̀kọ́ Markhazl-Uluum tí ó wà ní ìlú Agége, agbègbè kéréje kan ní ìpínlẹ̀ Èkó , ní ọdún 1945. Ilé ẹ̀kọ́ náà ní ọ̀pọ̀ àwọn onímọ̀ kéú àti Kùránì tí tàn kálẹ̀ láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, tó fí wọ  Benin, àti gbogbo ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ adúláwọ̀ pátá


title: Sheik Adam Abdullah Al-Ilory

text: Wọ́n bị́ Adam Abdullah Al-Ilory ní Wasa ní apá Gúsù orílẹ̀ èd̀e Benin , ẹni tí ìyá rẹ̀ jẹ́ ọmọ Benin tí bàbá rẹ̀ sì jẹ́ ẹ̀yà Yorùbá ọmọ orílẹ̀ èd̀e Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀, Abdul Baqi, jẹ́ onímọ̀́ ìjìnlẹ̀ nípa Kùránì tí ó sì ma ń ṣe ìṣítí fún àwọn ènìyàn ní agbègb̀e dé agbègbè àti ìlú sí ìlú bíi: Ìbàdàn, Abẹ́òkúta, Ẹdẹ, Osogbo àti Wasa tí ó jẹ́ olú ìlụ́ orílẹ̀ èdè Benin lónìí, níbi tí wọ́n bí Adam al-Ilory sí ní ọdún 1917. Ní  Ìlọrin, tí ó jẹ́ olú ìlú ìpìnlẹ̀ Kwara, ibẹ̀ ni Séù Adam al-Ilory ti parí ìmọ̀ Kùránì kíkà rẹ̀ tí ó sì ti mumi ìmọ ẹ̀kọ́ Kéú láti kọ́ àti mọ̀ nípa ẹ̀sìn Islam. Wọ́n fàá sí ojú ọ̀nà Sufism ní ìl̀anà  Qadiriyya, lábẹ́ ìkọ́ àti ìtọ́ Sheu Ahmad Roufai "Nda Salati" ní ọdún (1897-1966), ẹni tí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ògbó-ǹ-tagì onímọ̀ nípa  Sufi nílùú Ìlọrin lásìkò náà. Ó dá ilé ẹ̀kọ́ Markhaz  kalẹ̀ ní ọdún 1945, tí ó jẹ́ pé lónìí ilé ẹ̀kọ́ náà  ti kọ́ àwọn ènìyàn nímọ̀ nípa ẹ̀kọ́ Lárúbáwá nìkan bí kò ṣe ìmọ̀ nípa iṣẹ́ ọwọ́ pẹ̀lú.


title: Sheik Adam Abdullah Al-Ilory

text: Ó tí kọ àwọn ìwé oríṣiríṣi àrímálè lọ àti àwò-pad̀a sẹ́yìn tí ó ń júwe ìmọ̀ fún gbogbo àgbáyé lónìí pẹ̀lú ẹ̀bùn ìmọ̀ nípa Kùránì. Sheu Adam kò ṣàì fi sílẹ̀ ọ̀pọ̀ nínú àwọn ìwé tí ó jẹ́ òtítọ́ àti òdodo tí ó kún fún ìmò ìjìnlẹ̀ tí ó sì tún lààmì laaka nínú èdè Lárúbáwá tí ó sì tún jẹ́ ohun ọ̀ṣ̀ọ́ láti ọwọ́ ọmó Yoruba sí ìmọ̀ Islam. Púpọ̀ nínú àwọn ìwé rẹ̀ ni ó dá lórí àwọn àkòrí bíi: Ikú, ìbáṣepọ̀ láàrín àṣà níl̀anà Imam Maliki, ìtàn ìgbésí ayé Sheu Abdul-Quadir al-Jilani , ẹ̀kọ́ nípa ìhùwàsí, ìmọ̀ nípa ìrìn-àjò ẹ̀mí, ètọ́ ọmọnìyàn, ìtàn ilẹ̀ Yorùbá, ọ̀nà ìṣèjọba àti Gírámà Lárúbáwá. Lára àwọn iṣẹ́ rẹ̀ ni:


title: Sheik Adam Abdullah Al-Ilory

text: Wọ́n dá Markaz sílẹ̀ ní ọdún 1952 láti lè mú ọ̀làjú wọ inú ìmọ̀ kíkọ́ ẹ̀kọ́ ìmọ̀ àti àṣà Lárụ́báwá káà-kiri ilẹ̀ Adúláwọ̀, pàá p̀aá jùlọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Sheik Adam Abdullah Al-Ilory

text: Kò tíì sí ẹnìkan nínú àwọn onímọ̀ Lárúbáwá ní àsìkò 20th century, bó yá ó ti kú tàbí tí ó wà láàyè tí ó ti gbé irúfẹ́ ìgbésẹ̀ tí ó nípa tó́ lààmì laaka tó báyìí rí nínú ìt̀an àyàfi Sheu Adam. Èyí ló jẹ́ kí ilé-ẹ̀kọ́ Markaz ó dá dúró nípa kíkọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wọn nímọ̀ tó pegedé nípa ìlànà ètò ẹ̀kọ́ òde òní. Bákan náà, inú ilé ẹ̀kọ́ Markaz náà ní wọ́n ti kọ́kọ́ lo ẹfun-ìkọ̀wé àti pátákó ik̀ọwé sí fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Lárúbáwá àti ẹ̀sìn Islam ní ìwọ̀ Oòr̀un Nàìjíríà. Yàtò sí pákó pélébé dúdú àti Tàdáà tí wọ́n fi ń kọ́ àwọn ọmọ tẹ́lẹ̀. Inú ilé ẹ̀kọ́ Markaz láàrín ọ̀gọ̀ọ̀rọ̀ àwọn ilé ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn Islam tó kù ni wọn ti kọ́kọ́ ṣètò ìlànà ìkọ́ni tí ó ṣe àdáyanrí bí wọn yóò ṣe pín àwọn ọmọ sí iyàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ tó yẹ. Bákan náà nínú Markaz ni àwọn ọmọ akẹ́kọ̀ọ́ ẹ̀sìn Islam àti ẹ̀kọ́ Lárúbáwá ti kọ́kọ́ wọ aṣọ ìdánimọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ (schoo uniform), tí wọ́n sì ń jókòó lórí àga tí wọ́n sì tún kọ̀wé lórí tábìl̀i dípò orí ẹní tàbí ilẹ̀ lásán tí wọ́n sì ń lo gègé ìkọ̀wé àti ìwé pẹ̀lụ́. Ẹ̀wẹ̀, Markaz náà ni wọ́n ti kọ́kọ́ bẹ̀̀rẹ̀ ìlànà ìdánwò ẹ̀kọ́ fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lórí ohun tí wọ́n ti kọ́ wọn láti lè fi ṣe ìgbéléwọ̀n(assessment) , àti láti ṣe ìgbéga tàbí láti fìdí ẹni tí ó bá pàdánù rẹmi. Bákan náà ni wọ́n tún ṣàgbékalẹ̀ ìwé ẹ̀rí tó yanrantí fún àwọn tó bá kẹ́kọ̀ jáde nílé ẹ̀kọ́ náà. Markaz yìí kan náà ni a ti kọ́kọ́ rí àwọn ohun amáyé-dẹrùn bíi: ilé-ìgbé àwọn àkẹ́kọ̀(hostel), iyàrá tí akẹ́kọ̀ọ́ ti lè yá ìwé kà (Library), ìwé títẹ̀ jáde pẹ̀lú ilé ìwòsàn fún ẹnikẹ́ni tó bá ṣàárẹ̀


title: Sheik Adam Abdullah Al-Ilory

text: Ayẹyẹ ìkẹ́kọ̀ọ́-jáde àkọ́kọ́ irú rẹ̀ ní Markaz wáyé ní ọdún 1957, inú àwọn ènìyàn sì dùn púp̀ọ láti rí irú ìyí padà rere báyìí, tí ó sì jẹ́ kí Sheu Adam ó di ìlú mọ̀ọ́ká àgbà oní mímọ̀ káà-kiri ayé. Lẹ́yìn ayẹyẹ yìí, ọ̀pọ̀ àwọn Àfáà ni wọ́n gbà tí wọ́n sì dara pọ̀ mọ́ ilé-ẹ̀kọ́ náà láti kẹ́kọ̀ọ́ síwájú si nílànà ìgbàlódé. Lára àwọn Àfáà tí a mẹ́nu bà tẹ́lẹ̀ ló wá láti onírúurú orílẹ̀ èdè tí ó sún mọ́ Nàìjíríà bíi: Benin Republic, Togo, Ghana, Cote de Voire, Guinea, Burkina Faso, Cameroon, Sierra Leone, Liberia ati Senegal. Lẹ́yìn tí wọ́n bá ti kẹ́kọ̀ọ́ jáde tán, wọn yóò sì tún padà sílù wọn láti dá irúf́ẹ ilé-ẹ̀kọ́ bí tí Markaz kalẹ̀ sí ìlú wọn lábẹ́ àṣẹ ilé-ẹ̀kọ́ Markaz Agége àti láti  máa ṣe Àfáà wọn lọ.


title: Shina Peters

text: Sir Ṣínà Peters tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹẹ̀dọ́gbọ̀n oṣù Kẹ́ta, ọdún 1958 (30 May 1958) ní ó jẹ́ olórin Jùjú ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà.


title: Shina Peters

text: Wọ́n bí Olúwásínà Àkànbí Peters ní Ìpínlẹ̀ Ògùn. Peters bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin kíkọ láti ìgbà èwe rẹ̀, nígbà tí ó ma ń ṣeré pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ lábé orúkọ " Olúṣínà àti àwọn Ọmọ ìyá-Méjìlá gidi  (Olushina and His Twelve Fantastic Brothers). Lásìkò náà, ni ó ti kọ́ bí wọ́n ṣe ń ta dùrù (piano) tí ó sì padà di ọmọ lẹ́yìn Ebenezer Obey. Lẹ́yìn èyí, ó kúrò lẹ́yìn Obey láti dara pọ̀ mọ́ ọmọ ẹgbẹ́ ọ̀gbẹ́ni General Prince Adékúnlé gẹ́gẹ́ bí oní jìtá. Ẹgbẹ́ Adékúnlé ló ma ń ṣeré ní àwọn ilé ìtura ìlú-Èkó bíi:  ' Western Hotel, Palm Beach Hotel àti Executive Hotel. Nígbà míràn tí ó àárẹ̀ bá kọlu ọ̀gbẹ́ni Adékúnlé, Peters ló ma ń sábà ṣíwájú orin fún ẹgbẹ́ náà. Láìpẹ́ ni ó kúrò lẹ́yìn Adékúnlé láti dá ẹgbẹ́ Ṣínà Adéwálé sílẹ̀ pẹ̀lú ìlú-mọ̀ọ́ka olórin jùjú Ṣẹ́gun Adéwálé. Àmọ́ ṣá, kò pẹ́ tí wọ́n tún fi pínyà lẹ́yìn tí ó ti śe àwọn àwo orin ọlọ́kan-ò-jọ̀kan jáde pẹ̀lú Ṣẹ́gun Adéwálé láàrín ọdún 1980, ní ó pinu láti dá ẹgbẹ́ òṣèré tirẹ̀ kalẹ̀ tí ó pè ní  "Sir Shina Peters & His International Stars".


title: Shina Peters

text: Sina Peters ló tún jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé nínú eré 'Agbára Owó (Money Power). Inú eré yìí tí Ọlá Balógun jẹ́ olùkọ̀tàn rẹ̀ ni ó ti yófẹ̀ẹ́ pẹ̀lú arábìnrin  Clarion Chukwura tí òun náà jẹ́ òṣèré tí wọ́n sì jọ di tọkọ-taye tí wọ́n sì bí ọmọ ọkùnrin kan fúnra wọn, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́  Clarence Peters.


title: Shina Peters

text: Ẹgbẹ́ Sir Shina Peters & His International Stars gbé àwo orin '"Ace (Afro-Juju Series 1)" jáde ní ọdún 1989. Àwo orin tí ó jáde lábẹ́ CBS Records of Nigeria ni ó sọ Peters di gbajú-gbajà olórin.  "Ace" tí Láolú Akins bá gbé jáde ni ó jẹ́ àkójọpọ̀ Jùjú àti Afró (Afrobeat). Àwo orin tí ó so ẹ̀yà, èdè, àti àṣà ilẹ̀ Nàij̀íríà papò. Orin Afró jùjú ni ó jẹ́ orin tí ọwọ́ ìlù àti ijó rẹ̀ le látàrí àkójọpọ̀ èrọ (electronic Keyboards, Saxophone àti Guitar). Ọ̀pọ̀ orin inú àwo náà pàá pàá jùlọ 'Ijó Shina' ni àwọn ènìyàn fẹ́ràn jù lo. Wọ́n fún àwo orin náà ní àmì-ẹ̀yẹ 'garner awards' tí ó fi Sina Peters sí inú àwọn òṣèré ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó gba àmì-ẹ̀yẹ .  Lẹ́yìn àwo orin 'Ace' , ó tún gbé àwo orin 'Shinamania' jáde, tí ó sì kọ àwọn àkòrí orin bíi: 'Olúwa Yóò Pèsè', 'Ọmọ Ń Bọ̀' àti 'Give our women Chance'. Àwo orin '"Shinamania (Afro-Juju Series 2)"'  ni ó fẹsẹ̀ rẹ̀ múlẹ̀ wípé ẹgbẹ́ 'Sir Shina Peters & His International Stars' ti ṣe tán láti sọ eré Jùjú di ọtún ní àwùjọ orin ilẹ̀ Adúláwọ̀. Pẹ̀lú àṣeyọrí Sir Shina Peters yí ní ó fi hàn wípé òun ni olùdásílẹ̀ ẹ̀yà orin eré  (Afró Jùjú) tí ọ́ dá dúró títí di òní.  Àwo orin mẹ́rìndín-lógún  (16 album) ní ó ti gbé jáde.


title: Shina Peters

text: Sir Shina Peters, tí wọ́n tún ń dàpè ní "SSP",  ni ó ti gba oríṣiríṣi àmì-ẹ̀yẹ ìdánimọ̀ fún ìgbìyànjú rẹ̀ lórí iṣẹ́ ọnà àtinúdá rẹ̀. Shina Peters & His International Stars ti di igi àlọ́yè láàrín àwùjọ orin àgbáyé. Peters ti ta àwo orin tí ó tó Mílíọ́nù mẹ́fà (6 millions) jákè-jádò àgbáyé, tí ó sì ti kọrin káàkiri ilẹ̀ aláwọ̀ dúdú àti fúnfún bíi: South Africa, Europe, Germany, United Kingdom, Italy àti United States. Wọ́n gba Sir Shina Peters láyè sí US tour to Orbit Entertainment in 2012, láti ma kó àwọn ènìyàn rìn ìrìn-àjo káà kiri ilẹ̀ Amẹ́ríkà. Ilé iṣẹ́ rẹ̀ wà ní New York. SSP ní ó fi ìlú Èkó ṣe ibùgbé, tí iṣẹ́ ọwọ́ rẹ̣̀ sì lágbára síbẹ̀ láwùjọ orin ilẹ̀ Nàìjíríà.


title: Awon

text: Antwan Wiggins tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Kẹ́ta ọdún 1980 ( March 6, 1980) ní ìlú Brooklyn. jẹ́ ọ̀kọrin hip hop ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà.  Orúkọ tí wọ́n mọ̀ọ́ pẹ̀lú rẹ̀ ni 'Awon'. Ní ọdún 2014, Ó dá ile- iṣẹ́ orin "Don't Sleep" kalẹ̀ pẹ̀lú àjọṣepọ̀ Phoniks. 'Awon'  ti kọrin pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olórin hip hop ilẹ̀ ̀Amẹ́ríkà bíi:  Little Brother, Common, EPMD, MC Lyte, ati Oddisee.


title: Sade, Solapur district

text: Sade jẹ́ abúlé kan ní ìlú Karmala taluka tí Solapur district ní ìpínlẹ̀ Maharashtra, ilẹ̀ India.


title: Sade, Solapur district

text: Sade tó ìwọ̀n ẹgbẹ̀rún mẹ́ta àti ìgbà àti mẹ́rìndín-láàdọ́rin ( tí ó sì ní ilé ìgbé tí ó tó  1077 lásìkò ìkànìyàn tí ó wáyé ní ọdún 2011 (2011 census of India). Sade ni ó ní iye ènìyàn tí ó tó  4576. Àwọn ọkùnrin ibẹ̀ tó 2315, tí àwọn obìnrin ibẹ̀ sì tó 2261, tí àkójọpọ̀ àwọn ọmọdé láti ọdún mẹ́fà wálẹ̀ jẹ́ 493.


title: Adeniran Ogunsanya College of Education

text: Adeniran Ogunsanya College of Education, tí àgékúrú rẹ̀ ń jẹ́ (AOCOED), jé ilé-ẹ̀kó gíga (Higher Education) tí ó wà ní ìlú Ọ̀tọ̀-Àwórì lábẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Ọ̀jọ́, Ìpínlé̀ Èkó. ilé- ẹ̀kọ́ Adéníran Ògúnsànyà ń ṣètò ìmọ̀ ìkọ́ni gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ tí ó sì ń pèsè ìwé ẹ̀rí  'Nigeria Certificate in Education' (NCE) àti ìmọ̀ ìkọ́ni tí ilé-ẹ̀kọ́ àgbà alákọ̀ọ́kọ́ (undergraduate first degree), pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ àgbà ti ìpínlẹ̀ ( Èkìtì State University )


title: Adeniran Ogunsanya College of Education

text: Ilé-ẹ̀kọ́ gíga náà ni wọ́n kọ́kọ́ ń pè ní "ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti ìpínlẹ̀ Èkó" (Lagos State College of Education), ni wọ́n dá sílẹ̀ ní ọdún 1958 gẹ́gẹ́ bí ilé-ẹ̀kọ́ àwọn olùkọ́ onípele kẹ́ta, tí wọ́n sì kọ́kọ́ gbà àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó tó Àádọ́sàán (90) ní ọdún àkọ́kọ́. Ní ọdún 1982, wọ́n gbé ilé-ẹ̀kọ́ náà kúrò ní Súrùlérè lọ sí Ọ̀tọ̀-Àwórì, látàrí àìtó àwọn ohun amáyé-dẹrùn ìgbà-lódé àti pípọ̀ tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń pọ̀ si lọ́dọọdún.


title: Ọ̀tọ̀-Àwórì

text: Ọ̀tọ̀-Àwórì je ijoba idagba-soke agbegbe ijoba ibile Ojo, ti o wa ni opopona marose Èkó si Agbada-rigi.


title: Níyì Adéolókun

text: Níyì Adéolókun tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹ́ta oṣù Kọkànlá ọdún 1990 ( 3 November 1990) jẹ́ agbá bọ́ọ̀lù rugby fún  (Irish rugby union). Ó ń gbá fún wọn gẹ́gẹ́ bí onígun  (winger). Adéolókun ló tún ń gbá rugby fún ikọ̀ ( Connacht) ní  Pro14. Ó dara pọ̀ mọ́ Connacht ní ọdún 2014 láti ilé-ẹ̀kọ́ 'Trinity College'. Lásìkò tí ó fi wà pẹ̀lú ilé-ẹ̀kọ́ àgbà ti  (Dublin University), Ó gbá rugby sevens fún ikọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ náà.


title: Níyì Adéolókun

text: Wọ́n bí Adéolókun ní ìlú Ìbàdàn,ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Ó lọ sí ilẹ̀ Ireland pẹ̀lú àwọn òbí rẹ̀ ní ọ̀dún 2001 nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mọ́kànlá (age 11). Ó ń ṣe oríṣiríṣi eré ìdárayá nígbà tí ó wà léwe. Ó gbá bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀-gbá fún Gaelic football àti Templeogue Synge Street tí ó sì tún gbá bọ́ọ̀lù fún League of Ireland àti  Shelbourne's tí ọ̀jẹ̀-wẹ́wẹ́ tí ọjọ́ orí wọn kò ju ogún ọdún lọ (under 20). Ó kọ́kọ́ gbá fún  rugby union  gẹ́gẹ́ bí akẹ́kọ̀ ní  De La Salle College ní Churchtown.


title: Níyì Adéolókun

text: Adéolókun gbá fún Leinster nígbà èwe rẹ̀. Lẹ́yìn tí ó kúrò níbẹ̀, ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ De La Salle tí ó jẹ́ ikọ̀ àgbà fụn ilé-ẹ̀kọ́ náà. Ní ọdún 2009,  All-Ireland League nílé ìwé Dublin University bá fìwé pèé lábẹ́ àṣẹ olùdarí bọ́ọ̀lù Rugby ìyẹn Tony Smeeth. Adeólókun gbá bọ́ọ̀lù yíi fún ikọ̀ náà fún ọdún mẹ́rin. Lásìkò tí ó wà níbẹ̀, ikọ̀ nạ́à gba ife ẹ̀yẹ 'All-Ireland Championships' ní tẹ̀lé-ǹ- tẹ̀lé ní ọdún 2011 àti 2012.


title: Níyì Adéolókun

text: Ní oṣù Kárùún ọdún 2014, wọ́n kéde rẹ̀́ wípé Adéolókun fọwọ́ sí ìwé àdéhùn pẹ́̀lú (Connacht) ikọ̀ rẹ̀ tí ó wà yíi tí ó jẹ́ ọlọ́dún kan. Olùkọ́ni Nigel Carolan ni ó tọ́ka rẹ̀ fún ilé-ẹ̀kọ́ náà, lẹ́yìn tí ó ti yege nínú ìdánwò rẹ̀ ní Connacht Eagles, ní oṣù Kẹ́rin ọdún 2014.


title: Níyì Adéolókun

text: Adéolókun fakọyọ fún ikọ̀ rẹ̀ (Connacht) ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Kẹ́sàạn ọdún 2014, nígbà tí wọ́n gbá pẹ̀lú ikọ̀  Newport Gwent Dragons nị́bi ìfẹsẹ̀-wọnsẹ̀ ìṣíde òpin ọ̀sè ní 2014–15 Pro12, níbi tí ó tí ṣe ìrànwọ́ fún akẹgbẹ́ rẹ̀ Eoin McKeon . Ọ́ tún gbá bọ́ọ̀lù àkọ́kọ́ rẹ̀ sínú àwọn lẹ́yìn ìfọwọ́ bọ̀wé rẹ̀ nị́gbà tí wọ́n gbá pẹ̀lú ikọ̀ La Rochelle níbi ìdíje 2014–15 Rugby Challenge Cup. Gbogbo bọ́ọ̀lù tí ó gbá nínú ìdíje league jẹ́ mẹsàán tí ti Challenge Cup sì jẹ́ mẹ́rin nínú ìpele ìbẹrẹ̀ ọdún.  Ní oṣù Kọkànlá ọdún 2014, wọ́n kéde rẹ̀ wípé  Ó tún fọwọ́ bọ̀wé àdéhùn míìràn pẹ̀lú ikọ́̀ rè yíi Connacht láti wà pẹ̀lú ikọ̀ náà títí di òpin ọdún  2016–17.


title: Níyì Adéolókun

text: Ní 28 May 2016, (Connacht) gba ife ẹ̀yẹ àkọ́kọ́ irú rẹ̀ nị́  2015–16 Pro12 lẹ́yìn tí wọ́n jạwé olúborí pẹ̀lú ayò 20 sí 10 tako Leinster níbi ìfẹsẹ̀-wọnsẹ̀ tó kẹ́yìn ìdịje náà. tí Adéolókun sì gbá àmì ayò náà wọlé.


title: Níyì Adéolókun

text: November, 2016 Adéolókun gba ìwé ìpè àkọ́kọ́ rẹ̀ láti dara pọ̀ mọ́ ikọ̀ àgba bọ́ọ̀lù àgbà fún ilẹ̀  Ireland. Ó sì fakọ yọ nínú ikọ̀ náà ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kọkànlá ọdún  2016, nígbà tí wọ́n fi rọ́pò akẹgbẹ́ rè Craig Gilroy tako ikọ̀ agbá rugby ilẹ̀ Canada.


title: Àtòjọ àwọn olórin ilẹ̀ Nàìjíríà

text: Èyí ni àtòjọ àwọn olórin tó gbajúmọ̀ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Àwọn tí wọ́n jẹ́ ìlú mọ̀ọ́ká nìkan ni a kó jọ sí abẹ́ ààtò yí. Ẹ lè wo àtòjọ ìpín àwọn orin orílẹ̀ èdè náà ní ẹ̀ka 'Nigerian musical groups'.


title: Òjó Adé

text: Òjó Adé ni wọ́n bí ní (October 10, 1959) , Ó jẹ́ olórin, olùkọ orin-ẹ̀mí gósípẹ́ẹ̀lì àti Olùṣọ́ Àgùtàn ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Òjó Adé

text: Wọ́n bi ní ọjọ́ Kẹ́wàá oṣù Kẹwàá ọdún 1959 (October 10, 1959) ní ìlú Ìkeji-Ilé, ìlú ńlá kan ní  ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun. Ó kẹ́kọ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ St. Judges Anglican Church tí ó wà ní Ìkeji-Ilé ṣáájú kí ó tó darí lọ sílùú Èkó fún ìkọ́ṣẹ́ ọwọ́ Electronics.


title: Òjó Adé

text: Ní ọdún 1987, Ó tún tẹ̀ síwájú láti kẹ́kòọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ Bíbélì (Calvary International Bible College) lábẹ́ àkóso Olùṣọ́ Àgùtàn Rev. Àńjọọ́rìn, tí ó ń ṣiṣẹ́ ìwáàsù àti ìhìn-rere ní ìlú Ìbàdàn .


title: Òjó Adé

text: Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin kíkọ rẹ̀ ní ọdún 1977 nígbà tí ó dara pọ̀ mọ́ àwọn akorin ìjọ, ṣùgbọ́n tí ó dá ẹgbẹ́ akọrin tirẹ̀ kalẹ̀ ní ọdún 1979. Ní ọdún 1981, tí ó jẹ́ ọdún méjì lẹ́yìn tí ó dá ẹgbẹ́ akọrin ẹ̀mí tirẹ̀ sílẹ̀, ó kọ orin ẹmí kan jáde tí ó sọọ́ di ìlú-mọ̀ọ́ká tí àkọ́lé rẹ ń jẹ́ '"Jésù Tó Fúnmi"' , tí ó sì tún gbé òmíràn jáde tí ó  tún pè àkọ́lé rẹ̀ ní "Sátạ́nì Kò Sinmi".


title: Òjó Adé

text: Ó wà lára àwọn olórin ẹ̀mí ti ìlànà Krìstẹ́nì tí ó ti lààmì-laaka ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà pẹ̀lú iṣé takun takun rẹ̀.


title: Wàsíù Àlàbí Pasuma

text: Wọ́n bí Wasiu Àlàbí Pasuma ní (November 27, 1967) sí Mushin ní ìpínlẹ̀ Èkó, tí bàbá rẹ̀ jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Kwárà òun náà ni wọ́n tún ń pè ní "Ògánla". Ó jẹ́ òṣèré, ọ̀kọrin Fújì ó sì jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjìríà.


title: Wàsíù Àlàbí Pasuma

text: Pasuma di gbajú-gbajà olórin Fújì ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà nígbà tí ó ṣe àwo orin tó sọọ́ di ìlú-mọ̀ọ́ká tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Recognition" ní ọdún 1993.  Ó ti ṣe àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ orin pẹ̀lú àwọn oríṣiríṣi olórin bíi: Bola Abimbola àti King Sunny Ade. Bákan náà ni ó ti kópa nínú eré orí-ìtàgé ilẹ̀ Nàìjíríà bíi: "Ìyànjẹ" àti "Aléni báre".


title: Wàsíù Àlàbí Pasuma

text: Ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Kẹ́jọ ọdún 2015 (Sept.6, 2015), Pasuma gba àmì ẹ̀yẹ olórin ìbílẹ̀ tó dára jùlọ Nigeria Entertainment Awards mọ́ àwọn olórin Gẹ̀ẹ́sì bíi: Ọlámídé, Phyno, Flavor . Wọ́n tún yàán fún àmì ẹ̀yẹ 'olórin tí kìí ṣe olórin ẹ̀sìn Islam , tó kópa tó pọ̀ nínú àwo orin ẹ̀sin  Islam' ní ọ́dún 2016, òun pẹ̀lú King Saheed Òṣùpá, Súlè Àlàó Malaika, Shefiu Àlàó, Taye Currency, àti Muri Thunder.


title: Wàsíù Àlàbí Pasuma

text: Alhaji Wasiu Alabi Pasuma ti gbé àwo orin Fújì tó lé ní ọgbọ̀n 30 jáde lạ́ti ọdún 1993 . Àwọn àwo orin rẹ̀ nìwọ̀nyí:


title: Saheed Balogun

text: Saheed Balógun ni wọ̣́n bí ní ọjọ́ Karùún oṣu Kejì ọdún 1967 (February 5, 1967)  ní ìpínlẹ̀ Kwara. Ó jẹ́ gbajú-gbajà òṣèré orí-ìtàgé, olùgbéré jáde, adarí eré, àti olùṣe fíímù ilẹ̀ Nàìjíríà.  Wọ́n bí Saheed ní ìpínlẹ̀ Kwara tí ó jẹ́ (North Central Nigeria), ṣùgbọ́n tí ó jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Níbi tí ó ti kàwé alákọ̀ọ́ bẹ̀rẹ̀ , ìwé girama àti ilé ìwé gíga . Ó kàwé jáde ní ilé-ẹ̀kọ́ 'Kwara State Polytechnic' tí wọ́n ti yí padà sí (Kwara State University). Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèré rẹ̀ ní ọdún 1978, nígbà tí ó kọ́kọ́ ṣe ètò rẹ̀ kan lórí ẹ̀rọ amóhùn-máwòrán tí ó pè ní "Youth Today" lórí NTA. Ó ṣe sinimá àgbéléwò rẹ̀ àkọ́kọ́ tí àkòrí rẹ̀ ń jẹ́ '"City Girl"' ní ọdún 1989, àmọ́ tí ó sì ti gbé ọ̀pọ̀ sinimá jáde tí ó sì tún ti ṣe adarí fún ọ̀pọ̀ eré orí-ìtàgé mìíràn rẹpẹtẹ.


title: Saheed Balogun

text: Ó fẹ́ ìyàwó rẹ̀ tí òun náà jẹ́ òṣèré orí ìtàgé ìyẹn Fathia Balogun ṣùgbọ́n wọ́n ti pínyà báyìí. Ó bí ọmọ ọkùnrin kan Khalid Balógun àti obìnrin kan Aliyah Balógun.


title: Kwara State Polytechnic

text: Kwara State Polytechnic jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ilé-ẹ̀kọ́ gbogbo-nìṣe ilẹ̀ Nàìjíríà  tí olórí ìjọba ológun ìpínlẹ̀ Kwara tẹ́lẹ̀ Ọ̀gágun  Col. David Bámigbóyè dá sílẹ̀ ní ọdún 1973 ní wọ́n kéde rẹ̀ lẹ́yìn tí wọ́n ti pinu láti dá ilé-ẹ̀kọ́ náà sílẹ̀ sí ìpínlẹ́̀ Kwara lọ́dún 1971. Ilé-ẹ̀kọ́ náà ló wà ní Ìlọrin tí ọ́ jẹ́ olú ìlù ìpínlẹ̀ náà. Ilé-ẹ̀kọ́ náà kọ́kọ́ gba àwón ọgọ́rùún ó lé mẹ́wàá akẹ́kọ̀ọ́ wọlé nígbà àkọ́kọ́ fún sáà ètò ẹ̀kọ́ ọdún náà nígbà tí wọ́n ń pèsè ètò ẹ̀kọ́ National Diploma àti Higher National Diploma fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wọn gbogbo.


title: List of Nigerian highlife musicians

text: Eleyìí ni àtòjọ̀ àwọn olórin Highlife ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n gbajúmọ̀ jùlọ ní àtò A - Y. Oríṣiríṣi ẹ̀yà tàbí oníran ìran orin ló wà lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni èyí tí a ti rí: orin Fújì, Jùjú , Apala, Wéré àti Highlife. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Ghana ni orini Highlife ti ṣẹ̀ wá tí ó fi tàn dé gbogbo ilẹ̀ Adúláwọ̀ pàạ́́ pàá jùlọ orilẹ̀ èdè Nàìjíríà.


title: Àtòjọ̀ àwọn olórin Highlife ilẹ̀ Nàìjíríà


title: Jenny Slate

text: Jennifer Sarah "Jenny" Slate (March 25, 1982) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.


title: Délé Òjó

text: Delédà Òjó jẹ́ olórin Jùjú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tí ọ̀pọ̀ ènìyàn gbà wípé òun ni ó tan ẹ̀yà orin náà kálẹ̀.


title: Délé Òjó

text: Délé Òjó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin rẹ̀ ní pẹrẹu nígbà tí ó ṣalábàá-pàdé olórin kan tí ó ń jẹ́ Victor Ọláìyá ẹni tí ó gba Délé sí inú ọmọ ẹgbẹ́ akọrin rẹ̀. Ní ọdún 1961, Òjó dá ẹgbẹ́ òṣèré akọrin tírẹ̀ náà kalẹ̀ tí ó pè ní  "Délé Òjó & His Star Brothers" lẹ́yìn tí Ọláìyá tú ẹgbẹ́ akọrin tirẹ̀ ká . Òjó àti àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe àwọn àwo orin ọlọ́kan- ò- jọ̀kan jáde tí wọ́n sì ń pèé ní elére káà kiri ìlú àti ìpínlẹ̀ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà bí:  Ìpínlẹ̀ Èkìtì, Ìpínlẹ̀ Èkó àti Ìpínlẹ̀ Òṣun. Bákan náà ni ó tún gbé orin rẹ̀ dé ọ̀pọ̀ Ìpínlẹ̀  orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà.


title: National Democratic Coalition (Nigeria)

text: National Democratic Coalition (NADECO) ni wọ́n dá sílẹ̀ ní ọjọ́ kẹẹ̀dógún oṣù Karùún ọdún 1994 (May 15, 1994) láti ọwọ́  (broad coalition of Nigerian democrats),  tí ó pè ìjọba ológun tí  Sani Abacha láti kúrò lórí àléfà fún ẹni adìbòyàn  June 12, 1993, ìyẹn M. K. O. Abíọ́lá. Àwọn afẹ̀hónú hàn olóṣèlú náà wá láti apá ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà.  Wọ́n sì jẹ́ kị́ àwọn ènìyàn mọ ìdí tí wọ́n fi gbọ́dọ̀ fajúro sí ìṣèjọba ológun àsìkò náà. Ní June 11, 1994, nípa ìtẹ̀lé àlàkalẹ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú NADECO, Abíọ́lá kéde ara rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti ẹni tó jáwé olúborí nínú ìdìbò June 12, tí ó sì fara ṣoko lẹ́yìn tí ìjọba ológun sì fipá mu tì mọ́lé  ní  June 23.


title: National Democratic Coalition (Nigeria)

text: Ní ọjọ́ kẹtàdín-lógún oṣù Kọkànlá ọdún 1994 (17 November 1994),  àdó olóró dún gbàmù ní Pápákò Òfurufú Èkó  ní àyájọ́ ayẹyé ọdún kan lórí àléfà ọ̀gágun Sani Abasha. Àwọn aṣáájú ẹgbẹ́ òṣèlú NADECO kìlọ̀ pé " "àjálù ní yóò jẹ́ fún gbogbo àgbáyé, bí àwọn ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà bá gbà wípé jàgídì-jàgan ló lè mú kí àwújọ àgbáyé ó dá sọ́rọ̀ náa"̀."


title: National Democratic Coalition (Nigeria)

text: Wálé Ọ̀sun, tí ó jẹ́ fì̀dí hẹẹ́ akọ̀wé àpapọ̀ (acting secretary-general) fún ẹgbẹ́ òṣèlú náà ni wọ́n fi sáhàámọ́ ní ọjọ́ Kọkàndín-lógún oṣù Kárùún ọdún 1995 (May 19, 1995). Wọ́n tún fi páńpẹ́ ọba mú Olóyè Cornelius Adébáyọ̀ lẹ́yin oṣù kan tí àdó olóró kan tún dún ní ìlú Ìlọrin àti àwọn ọmọ ẹgbẹ́ NADECO míràn.  Ní July 1997, ìjọba ológun tún fẹ̀sùn kan ẹgbẹ́ NADECO wípé àwọn ni wọ́n wà nídì jijù àdó olóró  oríṣiríṣi ibùdó àwọn ológun tó ti wáyé , tí ó sì tún sọ ní gbangba wípé àwọn agbọ̀rọ̀dùn ilẹ̀ Amẹ́ríkà kan náà sì tún kún wọ́n lọ́wọ́ lórí ìwà láabi náà. Ẹni tí ó jẹ́ Ọ̀gá àwọn Ọlọ́pàá tẹ́lè, Ibrahim Coomassie, sọ wípé òun fẹ́ fi ọ̀rọ̀ wá aṣojú ilẹ̀ Amẹ́ríkà sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti àwọn òṣìṣẹ́ rẹ̀ lẹ́nu wo .


title: National Democratic Coalition (Nigeria)

text: Ní August 1999, ẹgbẹ́ òṣèlú náà pe ọgágun Sani Abasha lẹ́jọ́ lórí ẹ̀sùn wípé kó wá san owó ìtanràn tí ó tó $20 million fún ìwà ìrẹ́jẹ rẹ̀ lórí ẹgbẹ́ náà, lásìkò ìṣèjọba rẹ̀.


title: Àwọn àtòjọ ẹgbẹ́ òṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà

text: Èyí ni àtòjọ àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà.


title: Unity Party of Nigeria

text: Unity Party of Nigeria (UPN) ló ti fìgbà kan jẹ́ ẹgbẹ òṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ tó lààmì laaka ní àpá ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà lásìkò ìjọba àwa-arawa ẹlẹ́kejì  (second republic) ní ọdún 1978-1983. Ẹgbẹ́ òṣèlú náà ló dá lórí ipò aṣáájú ológbèé Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀, ẹni tí ó ti fìgbà kan jẹ́ ìlú-mọ̀ọ́ka olóṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó sì ti dípò ìṣèjọba mú rí lásìkò rẹ̀. Àmọ́, ànìyàn ẹgbẹ́ òṣèlú náà ló dá lórí ìṣèjọba àwùjọ àwa-arawa ló mú yàtọ̀ sí àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú tó kù. Ẹgbẹ́ UPN jogún ìmọ̀ wọn láti ẹgbẹ́ òṣèlú àtijọ́ tẹ́lẹ̀ tí  Action Group tí ó sì jẹ́ kí ó di ẹgbẹ́ òṣèlú fún gbogbo àwùjọ́. Òun ló jẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú tí ó ṣe ìgbé-lárugẹ fún ètò ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ fún gbogbo àwọn akẹ́kọ̀ọ́.


title: Unity Party of Nigeria

text: Àríwòye ìjọ́ba ológun tí ọ̀gágun Ólúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ ni kí ó dá ẹgbẹ́ òṣèlú tí yóò mú ẹlẹ́yà-mẹyà kúrò lágbo òṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà lásìkò ìjọba àwa-arawa ẹlẹ́kejì. Ẹgbẹ́ òṣèlú UPN àti People's Redemption Party (PRP) ni wọ́n mú àbá tó dára jùlọ nípa dídìbò yàn tí ọdún 1979.


title: Unity Party of Nigeria

text: Ẹgbẹ́ òṣèlú Action Congress of Nigeria ni wọ́n gbà wípé ó jẹ́ àrólé fún ìdàpọ̀ àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú méjèjì yìí: AG ati UPN.


title: Monte Águila (Tsile)

text: Monte Águila jẹ ilu kan ni Tsile.


title: Ile Ominira

text: Ilẹ̀ Omínìra  jẹ́ ilé-iṣẹ́ alájà márùndínlọ́gbòn tí wà ní ìwọ̀ oòrùn Tafawa Balewa Square, ní Oníkan ní ìlú Èkó.


title: Ile Ominira

text: Ìjọba orílẹ̀-èdè Britain ní ó ṣe ìdáwọ́lé yìí nípa kí ó lè ìjẹ́rísí òmìnira orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 1960.


title: Ile Ominira

text: Konkere ti won ti fi agbara kun ni won fi ko ile yi, inu ile yi ni ile olori ise olugbega wa nigba isakoso Babangida, awon eyan de mo bi Ile Olugbega. Ni odun 1993, awon apa kan ninu ile yi jona, lati igba ti isele yi ti sele ni won o toju ile yi daradara.


title: Oke Ila

text: Òkè-Ìlá Òràngún (tí a ma n gé kúrú sí Òkè-Ìlá) jẹ́ ìlú àdàyé bá ní ìhà gúsù-iwọ̀ oòrùn ilè Nàijíríà tí o ti fi ìgbà kan jẹ́ olú-ìlú Igbomina-Yoruba tí a n fi orúko kan an naa pe. Oba Adédòkun Abólárìn ní Ọ̀ràngún ti Òkè Ìlá.


title: Òkè Ìlá

text: Òkè-Ìlá Òràngún (tí a ma n gé kúrú sí Òkè-Ìlá) jẹ́ ìlú àdàyé bá ní ìhà gúsù-iwọ̀ oòrùn orílẹ̀-èdè Nàíjíríà tí o ti fi ìgbà kan jẹ́ olú-ìlú ẹ̀yà àwọn Igbomina-Yoruba tí a n fi orúko kan an naa pe.


title: Òkè Ìlá

text: Òkè-Ìlá jẹ́ ọ̀kan l'ára àwọn ìlú tí o wa ní ìpínlẹ̀ Ọṣun, ní orílẹ̀-èdè Nàíjíríà. Òkè-Ìlá wa ni apá ìhà àríwá ilà-oòrùn ilẹ̀ Yoruba ni gúsù-iwọ̀-oòrùn orílẹ̀-èdè Nàíjíríà. Òkè-Ìlá ní ìlú kan tí o sunmọ, èyí ti ìtàn sọ fún wa pé ìbátan rẹ ni, tí a n pe ni Ìlá Òràngún. Ìlá Òràngún wa ní ìwọn kìlómítà méjìlá (maili meje ati aabọ) si ìhà ariwa-ilà-oòrùn, àwọn ọ̀gbun ti o ti ìhà ariwa wá si pin wọn si ìsọ̀rí-ìsọ̀rí ti a mọ si Òkè-Ìlá.


title: Òkè Ìlá

text: Òkè-Ìlá Òràngún ni olú-ìlú fún ìjọba ìbílẹ̀ Ìfẹ́dayọ̀ ní ìpínlè Ọṣun. Olú Ilé-ìṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Ìfẹ́dayọ̀ wa ni ìhà ariwa etí ìlú náà. Àmójútó iṣe'jọba àwọn ilu mejeeji yi, ati ti àwọn ìlú kéréje-kéréje pẹlu àwọn igberiko ti o yi wọn ka ni on ti olú Ilé-ìṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Ìfẹ́dayọ̀ jade wa.


Àwo̩n Ò̩jò̩gbò̩n Nínú Èdè àti Lítírés̩ò̩ Yorùbá Professors of the Yorùbá Linguistics, Language, Literature & Culture S/N Oruko Yunifasiti 1. Emeritus Professor Adeboye Babalola University of Lagos 2. Emeritus Professor Ayo Bamgbose University of Ibadan 3. Professor Oladele Awobuluyi Adekunle Ajasin University 4. Professor Sope Oyelaran Obafemi Awolowo University 5. Professor Wande Abimbola Obafemi Awolowo University 6. Professor Olatunde Olatunji University of Ibadan 7. Professor Akinwumi Isola Obafemi Awolowo University 8. Professor Kola Owolabi University of Ibadan 9. Professor Adegboyega Alaba University of Lagos 10. Professor Afolabi Olabimtan University of Lagos 11. Professor Bade Ajuwon Obafemi Awolowo University 12. Professor T. M. Ilesanmi Obafemi Awolowo University 13. Professor (Mrs.) Olutoye University of Lagos 14. Professor Adebisi Ogunsina University of Ilorin 15. Professor L. Olufemi Adewole Obafemi Awolowo University 16 Professor Rotimi Badejo University of Maiduguri 17. Professor Adedotun Ogundeji University of Ibadan 18. Professor Yinka Folorunso Lagos State University 19. Professor Goke Akinlabi University of Ibadan 20. Professor Bade Ajayi University of Ilorin 21. Professor Olabode University of Ibadan 22. Professor Sola Adebajo Ogun State Univeristy Ago-Iwoye 23. Professor S. O. Oyetade University of Ibadan 24. Professor (Mrs.) Oluyemisi Adebowale Adekunle Ajasin University Akungba 25. Professor Olusola Olateju University of Ibadan 26. Professor Jibola Abiodun Ekiti State University Ado-Ekiti 27. Professor Tunde Akinyemi University of Florida 28. Professor (Mrs.) Arinpe Adejumo University of Ibadan 29. Professor Francis Oyebade Adekunle Ajasin University Akungba 30. Professor Duro Adeleke University of Ibadan 31. Professor (Mrs.) Laide Sheba Obafemi Awolowo University 32. Professor Taiwo Olunlade Lagos State University 33. Professor O̩ladiipo Ajiboye University of Lagos 34. Professor Oye Taiwo University of Ibadan 35. Professor Lere Adeyemi University of Ilorin 36. Professor Harrison Adeniyi Lagos State University 37. Professor Felix Abidemi Fabunmi Obafemi Awolowo University 38. Professor George Olusola Ajibade Obafemi Awolowo University 39.  40.


title: Tosin Lawson

text: Tosin Lawson jẹ́ onímọ̀ nipa oge àti olùdásílẹ̀ ilé iṣẹ́ tí wọ́n ń pè ní African design. Tosin kàwé gboyè àkọ́kọ́ ní Unifásítì ti Nottingham nibi tí ó ti kọ́ nípa ìmọ̀ bí a ṣe lè pèlò nka. Ó jẹ́ ìkan lára àwọn tí ó ń gbé oge ìbílẹ̀ larugẹ. Iṣẹ́ àkọ́kọ́ tí ó kọ́kọ́ ṣe ni ẹ̀gbà ọrùn tí a fi àǹkárá ṣe ṣẹ̀ṣọ́ sí. Iṣẹ́ Tosin ni ṣe pẹ̀lú bí a ṣe lè fi ankara ṣẹ̀ṣọ́ àti bí a ṣe tún ṣe lè fi ṣe àwọn ohun èlò míràn bíì àpamọ́n, bàtà àti ègbà ọrùn.


title: Lere Paimo

text: Lér̀e Pàímọ́, OFR ni wọ́n bí ní oṣu November, ọdún 1939. Ó jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti òṣèré orí-ìtàgé, olù-kọ̀tàn eré orí-ìtàgé àti adarí eré orí-ìtàgé.


title: Lere Paimo

text: Wọ́n bí Lérè Pàímọ́ ní ọdùn  1939 ní ìlú Ògbómọ̀sọ́, tí ó jẹ́ ìlú ńlá kan ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, ilẹ̀ Nàìjíríà.


title: Lere Paimo

text: Ó bẹ̀rẹ̀ ere orí-̀tàgé ní ọdún  1960 nígbà tí ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré Oyin Adéjọbí, iye egbe osere ti Pa Oyin Adejobi  dá sílẹ̀ ṣáájú kí ó tó tún dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré lẹ́yìn Dúró Ládípọ̀ ní bi tí ó ti kópa nínú eré ""Ọbamoro""  gẹ́gẹ́ bí  "Olóyè Basà".  Ó di ìlú mọ̀ọ́kà nígbà tí ó kópa gẹ́gẹ́ bí olú ẹ̀dá ìtàn nínú eré ìtàgé Ògbórí Ẹlẹ́mọ̀ṣó gẹ́gẹ́ bí " Ṣ̀oún Ogunọlá" , eré yìí ni ó sọọ́ di gbajú-gbajà òṣèré orí-ìtàgé ní àwùjọ àwọn òṣèré Yorùbá . lẹ́yìn èyí, ó ti kópa nínú onírúurú eré sinimá lóríṣi riṣi, bakan naa ni ó ti gbé eré oríṣi ríṣi jáde tí ó sì tún ti darí ọ̀pọ̀ eré tí ó di sininmá àgbélé wò lóǹìi ní ilẹ̀ Nàìjíríà. . Ní ọdún 2005, Ààrẹ Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ fi àmì ẹ̀yẹ ìdáni lọ́là ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà kan dáa lọ́lá tí àkòrí rẹ̀ ń jẹ́  Member of the Federal Republic fún iṣé takun tatun rẹ̀ ní àwùjọ àwọn òṣèré ilẹ̀ Nàìjíŕíà òun pẹ̀lú elòmíràn tí ó ń jẹ́ Zeb Ejiro . Ní May  2013,wọ́n jábò rẹ̀ wípé ọ̀gḅ́eni Lérè Pàímọ́ ní àrùn rọpá-rọsè kékéré kan tí ó sì ti gbádùn lẹ́yìn àìsàn adánigúnlẹ̀ ọ̀hún . Ní oṣù April 2014,Ó jẹ ẹ̀bùn Mílíọ́nù kan Náírà nínú ìdíje orí ẹ̀rọ àgbélé-wò tí a mọ̀ sí "Who Wants To Be A Millionaire"


title: National Arts Theatre

text: Kiko gbangan  National Arts Theatre ni won bere nigba aye ologun ti olori ogagun  Yakubu Gowon ti won si pari re ni igba aye ogaun  Olusegun Obasanjo. Aworan ita gbangan naa ni won ko bi fila ologun. O ni aye ijoko ti o le gba egberun marun eniyan leekan soso pelu pepe itage, ti o si tun aye nla meji otooto fun ere itage meji lai dira won lowo bi ere ba n lo, ti won si fi ohun elo igba-lode ti o le se ogbufo ede mejo papo leekan naa fun awon ti won ba gbo ede naa. Okan ni eyi je ninu awon ohun miiran ti o wa ni gbangan naa.


title: National Arts Theatre

text: Awon Kongila ara ile Bulgaria ni won ba orile ede Naijiria ko gbangan naa ti won si dara si ti o fi fe jo Palace of Culture and Sports ti ile Varna, ni ilu Bulgaria ( 1968), Amo gbogan National Arts Theatre ti ilu Eko tobi ju afara pe yi lo.


title: National Arts Theatre

text: Ni odun 2010, Aare igba naa, ogbeni  Olusegun Obasanjo kede re lati so gbangan nla naa di ti aladani. Eleyi ni o da idaru-dapo sile laarin awon osere amuluudun omo ile Naijiria ati awon akoni onkowo bii Wole Soyinka ko jale lati je ki Aare naa se bee. Ni ogbonjo 30 osu December 2014, won fi lede wipe won ti ta gbangan naa fun awon ajo ti won wa ni ile Dubai ni ogoji Milionu Dollar ($40million), ti won si so wipe won yoo so gbangan naa di ile itaja fun awon arinrin ajo, paa paa julo awon arinrin ajo lo soke.


title: Nigeria Advance Party

text: Egbe oselu  Nigeria Advance Party (NAP) ni won da sile ni asiko isejoba awa arawa  elekeji  (Second Nigerian Republic) ni ile Naijiria ti o si foruko sile fun eto idibo odun 1983. Eni ti o je olori egbe oselu naa ni  Tunji Braithwaite, ti o je agbejoro. Won faye gba egbe naa lati fa oludupo ti yoo kopa ninu eto idiboyan odun 1983. Awon ti won korajo po sinu egbe  naa ni won je eniyan apa ariwa orile ede Naijiria ti won duro lori atutnto eto isejoba awa arawa ile Naijiria.


title: Nigeria Advance Party

text: Won fi egbe naa loole ni ojo Ketala osu Kewaa odun 1978 (13 October 1978)  ni ilu Ibadan. Awon adari egbe naa gbe igbese ti o nipon lori eto eko ofe, sugbon ti won pada yi ipinu won pada wipe ki eto eko ile eko alakoobere ati ile eko agba Fasiti (Universities) gbogbo o je ofe fun teru tomo.  Egbe naa duro lori wipe awon yato awon si dara ju awon egbe oselu ti o ti koko wa ni asiko isejoba awa arawa  first republic alakooko lo.


title: Nigeria Advance Party

text: Laarin odun meji akoko ti won da egbe nan kale ni ile olominira Naijiria foju wina isejoba ologun ti ogagun  Olusegun Obasanjo je eni ti o keyin olori ologun orile ede naa nigba ti o gbejoba kale fun alagbada ki won le dibo odun 1983. Tunji Braithwaite ti o je oju lowo omo ipinle Eko ni o fese re mule wipe ijoba awa arawa ko le se aseyori bi ko ba se atunto ki o si fopin si iwa ajebanu. Lara awon laami laaka alenu-loro ti o fara mo aba Tunji Braithwaite yi ni ojogbon Wole Soyinka, ati  Fela Anikulapo Kuti, eni ti awon omo ogun ile seku pa iya re ti won si ba ile re (Kalakuta Republic) je lasiko ijoba ologun ti ogagun  Obasanjo je ogagun orile ede Naijiria


title: Nigeria Advance Party

text: Ni December 1978,meta lara egbe ti kii se ti ijoba dara po mo egbe oselu naa. Awon egbe naa ni: Ajo awon ayale gbe ati ajo osise (Nigeria Tenants and Labour Congress) ile Naijiria, ti ogbeni  I.H. Igali, je olori won. Ajo  (Nigeria Social Democratic Congress),ti ogbeni Balali Dauda je olori won, ati Ajo (Youth Force Alliance), ti ogbeni Olayinka Olabiwonu je olori won. Sugbon, won fagile iforuko sile won leyin osu meji ti won ti foruko sile sodo ajo eleto idibo, latari aini iranlowo to lati odo awon eniyan labele (grass-root support).


title: Nigeria Advance Party

text: Egbe oselu yii ti  Tunji Braithwaite je okan lara awon mefa ti o dupo dije su ipo Aare labe asia egbe oselu naa ni odun 1983. Awon eniyan dibo yan Shehu Shagari ti o je omo ebge oselu  National Party of Nigeria (NPN) sipo Aare  nigba ti o jawe olubori pelu ami ibo ti o to  45%.


title: Nigeria Advance Party

text: Ni  7 December 2012, egbe oselu (NAP) je okan lara awon egbe oselu mejidinlogbo ti won yoo tun oruko fi sile labe ajo eleto idibo  INEC fun eeto ipolongo ibo odun  2015.


title: Ijora, Lagos

text: Ijora je okan lara awon agbegbe ilu  Eko, ni orile ede Naijiria.


title: Ijora, Lagos

text: Ijora je ile ira omi (swampy and water-logged)  ti awon ti won n bo lati Lagos Island ko ni le de ibugbe won, aya fi ki won wo oko oju omi. Idasile ibudoko oko oju irin The establishment of a railway terminus si Ido ti o je ileto kan ti o wa ni itosi Ijora ni ni odun 1919 ni o so Ijora di pataki, eyi ni o mu ki Ijoba Amunisin da ilese Eedu si Ijora lati le ma ko Eedu fun awon oko oju irin ile Naijiria. Ni odun 1923, ijoba da ile ise ti o n yi Ooru pada si ina mana mana si Ijora lati le ma pese ina eletiriki fun awon oko oju irin ati awon agbegbe ti o sun mo Ijora lapapo. Ni odun 1960, ajo ti o n ri si eto ile kiko (town planning authority) ni ipinle Eko ati ijoba apapo  pinu lati ya ile kan soto fun akojopo ile ise, ti won si tun gbale die si leyin igba naa ni Ijora.


title: Ijora, Lagos

text: Awon akojopo ile ise ni won n lo fun ile ise bii: K Maroun, Incar cars ati West African Cold Storage. Ibudo (wharf) Ijora naa ni o tun je ibi ti won n ko eja pamo si.