title: Áfríkà

text: Afrika, agaga gbongan apailaorun Afrika, je gbigba lopolopo latowo awon awujo onisayensi pe ibe ni ibi ti awon eniyan ti bere ati Hominidae clade (great apes), gege bi o se han pelu iwari awon hominids pipejulo ati awon babanla won, ati awon ti won wa leyin won ti won peju bi odun legbegberun meje seyin – lapapomo "Sahelanthropus tchadensis", "Australopithecus africanus", "A. afarensis", "Homo erectus", "H. habilis" and "H. ergaster" – pelu eyi to pejulo ninu won "Homo sapiens" (eniyan odeoni) ti o je wiwari ni Ethiopia to je odun bi 200,000 seyin.


title: Áfríkà

text: Afrika bo ibugedemeji mole, o si ni orisirisi awon agbegbe ojuojo; o je orile kan soso to gun lati agbegbe apaariwa aloworo de apaguusu alaworo.


title: Áfríkà

text: Afri ni oruko awon eniyan ti won gbe ni Ariwa Afrika leba Carthage. Oruko awon wonyi je siso mo "afar" ti awon Finiki, to tumosi "eruku", sugbon ero 1981 kan ti so pe o wa lati oro ede Berber "ifri" tabi Ifran totumosi "cave", in reference to cave dwellers. Afrika tabi Ifri tabi Afer ni oruko Banu Ifran lati Algeria ati Tripolitania (Eya Berber ti Yafran).


title: Áfríkà

text: Labe ijoba awon Ara Romu, Carthage di oluilu Igberiko Afrika, to tun je kikomo apa eba odo Libya oni. "-ka" ("ca") to je ilemeyin Afrika je awon Ara Romu to tokasi "orile-ede tabi ile". Bakanna, ile-oba Musulumi ayeijoun Ifriqiya to wa leyin, ti a mo loni bi Tunisia, na tun lo iru oruko yi.


title: Áfríkà

text: Awon orisun itumo miran ti won ti da laba bi orisun oruko ijoun "Afrika":


title: Áfríkà

text: Ni ibere Igba Mesosoik, Afrika je jijapo mo awon orile Aye yioku gege bi Pangea. Afrika pin awon fauna kanna ti orilegbangba yi ti o je sisori lowo awon theropods, prosauropods ati ornithischians akokolo nigbati igba Trias wa sopin. Awon idokuta opin je wiwari kakiri Africa, sugbon won wopo ni guusu ju ariwa lo. Ila to ya igba Triassic soto si Jurassic lo falasi ibere awon isele iparun to ni ip ni lagbaye, botilejepe strata Afrika igba yi ko ti je gbigbewo daada.


title: Áfríkà

text: Awon ipele ile igba Ibere Jurassik pinkiri lona kanna bi ti isun Late Triassic, with more common outcrops in the south and less common fossil beds which are predominated by tracks to the north. As the Jurassic proceeded, larger and more iconic groups of dinosaurs like sauropods and ornithopods proliferated in Africa. Middle Jurassic strata are neither well represented nor well studied in Africa. Late Jurassic strata are also poorly represented apart from the spectacular Tendaguru fauna in Tanzania. The Late Jurassic life of Tendaguru is very similar to that found in western North America's Morrison Formation.


title: Áfríkà

text: Afrika ki o to di ibialamusin o se e se ki o ni orisirisi orile-ede otooto to ju 10,000 lo ati asejoba to ni orisirisi ilana ati agbajo oloselu. Ninu awon wonyi ni idipo ebi kekere awon asode bi awon San ni apaguusu Afrika; titobi, awon adipo adimule bi awon idipo ibatan ebi awon elede Bantu ni apaarin ati apaguusu Afrika, awon adipo ibatan adimule gidigidi ni Ibi Iwo Ori Afrika, awon ileoba Saheli titobi, ati awon ilu-orilejoba ati awon ileoba aladawa bi ti awon Yoruba ni Iwoorun Afrika, ati awon ilu oja etiodo awon Swahili ni Ilaorun Afrika.


title: Áfríkà

text: Nigba to fi di orundun 9k SK orisirisi awon orilejoba obairanderan, ti awon orilejoba Hausa akoko wa ninu won, ti san kakiri saffana abe-sahara lati awon agbegbe apaiwoorun de ibiarin Sudan. Awon to lagbarajulo larin awon orilejoba wonyi ni Ghana, Gao, ati Kanem-Bornu Empire. Agbara Ghana dinku ni orundun 11k sugbon Ileobaluaye Mali ropo re, eyi lo si di opo gbogbo apaiwoorun Afrika mu ni orundun 13k. Kanem gba esin Imale ni orundun 11k. Be sini ni awon agbegbe igbo etiodo Iwoorun Afrika, awon ileoba alominira jadide laini ipa kankan latodo ariwa Musulumi.


title: Áfríkà

text: Ife, to je akoko larin awon ilu-orilejoba tabi ileoba Yoruba, sedasile ijoba labe oba, ton unje "Ooni". Ife je ibi pataki esin ati asa ni Afrika, ati fun asa ibile ere gbigbe. Iru ifijuwe ijoba Ile-Ife je gbigbamulo ni Oyo, nibiti awon oba, ti won unje "Alaafin" ti figba kan joba lori opo iye iluorilejoba ati ileoba Yoruba miran ati ti awon ti won ko je Yoruba, "Ileoba Dahomey" awon Fon je ibi ti won ko so ede Yoruba labe ijoba Oyo. Awon Almoraffidi, je obairanderan Beriberi lati Sahara ti won fon kiri ariwaapaiwoorun Afrika ati peninsula Iberian nigba orundun 11k. Banu Hilal ati Banu Ma'qil je akopo aon eya Arab Bedouin lati Arabian peninsula ti on kolo si iwoorun lati Egypt larin orundun 11k ati 13k. Ikoreokere fa idapo awon Arabu ati Beriberi, nibi ti awon ara ile ti di Arabu, be sini asa Arabu gba apilese asa ibile ibe, labe isokan Islam.


title: Áfríkà

text: Àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n wà ní ìpele yí ni wọ́n wà lábẹ́ àtò scheme for geographic subregions tí àjọ United Nations, àti data tí ó rọ̀ mọ́ ìtọ́ka sí fún àpilẹ̀kọ. Where they differ, provisos are clearly indicated.


title: Ìjálá

text: Ìjálá fún àkókò kan nípa ìgbésí ayé àwùjọ kan ni èyí Ma ń sábà bá mu. Asùnjàlá tún lè yi padà bí Ó bá fẹ́ lòó fún àwùjọ mìíràn. Ìjálá tí Asùnjàlá bá sun Ma ń ṣàfihàn bí àwùjọ náà ṣe rí nípa ìrísí, ìhùwàsí àwọn ènìyàn ibẹ̀, àṣà, ìbáṣepọ̀ ètò ìṣèlú àti ètò ọrọ̀ ajé àwùjọ náà. Eranko, ẹyẹ, igi àti àwọn ńkan mìíràn wọ̀nyí ni asùnjálá ma ń mẹ́nu bà nínú ìjálá nígbà tí ó bá wà láàrín àwọn Ọdẹ ẹgbẹ́ rẹ̀


title: Ìjálá

text: Nínú lítíréṣọ̀ Yorùbá, oríṣiríṣi ewì alohùn ni ó wà tí ó yàtọ̀ sí Ìjálá. Bí Yorùbá ṣe ní ìjálá, ni wọ́n ní ègè, ọfọ̀, àásán, ìyẹ̀rẹ̀, rárà, ẹ̀sà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ


title: Ìjálá

text: Awon ohun ti o maa n je akejaala logun ni o wa ni ori yii. Won maa n fi ijala ki eniyan a kii sii sabaa mo eni ti o seda iru ijala bee. Bi apeere, ijala ti o je mo oba Abiodun ni o wa ni ori yii. Lile ke ijala naa daadaa ni oriyin fun eni ti o ke ijala kii se ti pe boya ohun ni o seda re.


title: Ìjálá

text: In the repertoire of a master ijala-artist, there is usually a preponderance of ijala poems which are eulogies on individual progenitors or groups of progenitors. The praise poems are anonymous classics which date back to the halcyon days of the Yoruba kingdom during the reign of King Abiọdun (1770-1830). In rendering these classics, the ijala-chanter takes credit for his ability to recall the texts accurately from memory and for his ability to chant them in the special traditional style. The credit for the composition of the texts belongs to anonymous authors of bygone eras...


title: Ìjálá

text: Eni kan ti akewi mo daadaa ni o ke ijala nipa re ni ori yii. Loooto, akewi yii yin in daadaa, sibe o so awon okodoro kan ti o koro nipa re.


title: Ìjálá

text: The theme of many an ijala poem is the charater of a particular personage who is well known to the poet. The poet presents a character-portrait of the personage as a verbal salute to the personage himself and so the portrait tends to be biased in favour of him, but nevertheless, some unpalatable truths about him may be mentioned in the poem...


title: Ìjálá

text: DR. Adeboye Babalọlá (1963), Ijala (A Form of Oral Poetry in Nigeria) Programme : October Lectures 1963, oju-iwe 1-37.


title: Èṣù

text: Èṣù je òrìsà kan pàtàkì ti a ńsin jakejado ile Yorùbá Esù ni o lagbara ju nínú gbógbó iranse Olorun.  Itan so fun wa pe Esu je eda kan pàtàkì ti Olorun feràn, sùgbòn nítorí iwa agidi ati lilo agbara re fun ara re, Olorun gegun fun o si ko ni iranse re pèlú. ...


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Oba Lajiwowo ranse ijaya


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Wọn ní ọjọ́ tí a ò bá dá ni kì í pé. Bí ilẹ̀ ti ń mọ́, tó n ṣú, bẹ́ẹ̀ ni ọjọ́ ń lọ geere bíi kẹ̀kẹ́ ológeere; bí ọ̀sùpá ti ń ràn lálaalẹ́ bẹ́ẹ̀ ni ọjọ́ ń yọ́ gèèrègè bí òrí. Ọjọ́ tí Kábíèsí dá ku oṣù kan péré. Jìjì kò tí ì rí ẹni tó mọ nǹkan tó fẹ́ràn jù. Kò gbọ́ iṣẹ́ Olúwòó, bẹ́ẹ̀ ni kò rí ikọ̀ Tìmì. Síbẹ̀ náà ẹ̀rù kò bà á, àyà kò fò ó. Àfi bí akọ òkúta ni ọkàn rẹ̀ ṣele. ...


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Oore ninu igbo Akilapa


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Ìlú Ògìrììyàndá jẹ́ ìlú kan tí a tẹ̀dó sí igbó ẹ̀lùjù ní ilẹ̀ ọ̀dàn. Agbára káká ni a fi ń ṣe alábàápàdé igbó jìnrìngbòdò. Àwọn pápá àti iyanrìn ni ohun kan tó pọ̀ jù níbẹ̀. Kò sí igi eléso bí ọsàn tàbí àgbálúmọ̀ rárá. Ká má ṣẹ̀ṣẹ̀ wá sọ ti ọsàn wẹ́wẹ́. Ìdí rèé tí Òòrẹ́ fi kúrò ní agbègbè ìlú rẹ̀, tó fi kọrí sí agbègbè Akilápá níbi tí igbó ńlá wà. Èrò ọkàn rẹ̀ ni pé, bí òun bá tilẹ̀ débẹ̀, bóyá òún á jẹ́ bá ohun tó jọ bí ọsàn pàdé...


title: Ọba Lájìwọwọ

text: jiji di aya Oore


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Ní ọjọ́ tó Òòrẹ́ fẹ́ gbé ohun tí Jìjì fẹ́ràn jù fún Jìjì, gọngọ sọ lọ́jọ́ náà. Ní kùtù hàì ọjọ́ náà, láfẹ̀mọ́jú ni oníṣẹ́ ti kan ìdílé Láṣòrè lára pé ẹnìkan tún ti fi ìpinnu rẹ̀ hàn láti gbé Jìjì níyàwó pẹ̀lú ohun tí Jìjì fẹ́ràn jù. Ọ̀rọ̀ náà tilẹ̀ ti sú àwọn ará ile Jìjì pàápàá’. Wọn ò kọ́kọ́ mú un lọ́kùn-ún-kúndùn rárá. Wọ́n tún ránṣẹ́ padà pé kí onítọ̀hún dá ara rẹ̀ lójú kí ó tó máa bọ̀, bí bẹ́ẹ̀ kọ́, àwọn ò ní í jáde síta. Èyí táwọn ti fi àsìkò wọn ṣòfò lóró ọ̀rọ̀ Jìjì tit ó gẹ́ẹ́, alu-dùndùn kì í dárin...


title: Ọba Lájìwọwọ

text: jiji ati awon obi re


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Ní ìlú Lápé-edé, ọmọbìnrin kan wá tó ń Jìjì. Adérónkẹ́ gan-an ni orúkọ àbísọ rẹ̀. Ṣùgbọ́n nítorí pé ó gbádùn láti máa kọ orin àlọ́-onítàn tó jẹ mọ́ ‘Jìjì’ tí í ṣe obìnrin inu àlọ́-onítàn yìí ni wọ́n ṣe ń pè é ní Jìjì. Orin náà lọ báyìí


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Ìyá ló lọmọ ní tòótọ́ gẹ́gẹ́ bí ohun tí àwọn Yorùbá máa ń sọ, ìyá lalábàárò, ìyá Jìjì tún tọ ọmọ rẹ̀ lọ pẹ̀lú ọ̀pẹ̀lọpọ̀ ẹ̀bẹ̀ àti àròyé ‘jọ̀wọ́ ọmọ mi Àṣàkẹ́. Kín lo ti ṣe ọ̀ràn ọkọ fífẹ́ yìí sí? Gbogbo àwọn ará ìlú ló ń bú wa. Àwọn ẹbí pàápàá ń sọ̀rọ̀ òdì. N ò sì bá wọn wí bí ẹní fọmọ fọ́kọ lóru. Ṣé tí ìwọ náà bá ti mú ọkùnrin kan wá, irú ọ̀rọ̀ yìí ìbá má ti wáyé. Ilé ọkọ lobìnrin í gbé, ilé ọkọ ni àdépẹ̀kun obìnrin.’...


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Ọjọ́ tí a kò bá dá ni kì í pé, kò pẹ́, kò jìnnà tí ọjọ́ ìpàdé ẹbí Láṣòrè fi kò gẹ́gẹ́ bí ìpinnu wọn. Oníkálùkù jókòó sáyè rẹ̀. Láyọ̀ọ́nú tó jẹ́ olórí wọn náà ti bọ́ sórí àga rẹ̀. Gbogbo wọn ń tàkurọ̀ sọ, wọ́n ń retí ọmọ wọn tí wọ́n pè sí ìpàdé. Bàbá àti Ìyá Jìjì náà ti dé sí ìpàdé, àwọn náà ń wo ọ̀nà fẹ̀fẹ̀. Ohun kan ni wọ́n mọ̀ nípa Jìjì, òun náà ni pé kò jẹ́ tàpá sí ìpè ẹbí rẹ̀. Òpeni ní í ṣọlá, kì í tilẹ̀ í ṣe irú ìpè tí tẹbí-tará pè bí eléyìí lẹnìkan ò ní í dáhùn. Àfojúdi gbáà ni yóò jẹ́. Jìjì kò sì hùwà àfojúdi kan rí. Ìgbà tí Bàbá àti Ìyá rẹ̀ fẹ́ẹ́ kúró nílé ni Jìjì pàápàá ti ń múra lọ́wọ́. ...


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Nígbà tí ọ̀rọ̀ ti rí bí eléyìí ni àwọn ẹbí Láṣòrè ti lọ fi ọ̀rọ̀ tó ọba létí. Ọba ni olórí ìlú. Òun ni bàbá olówó, òun ni bàbá tálákà; òun ni bàbá ọlọ́lá, òun ni bàbá àwọn mẹ̀kúnnù. Òun ni bàbá fọ́kùnrin; òun ni bàbá fóbìnrin. Òun kan náà ni bàbá arẹwà àti òbùrẹ́wà. Ọba ló nilẹ̀. Ìdí rèé tí àwọn ẹbí Láṣòrè ṣe fi gbogbo ọ̀rọ̀ tó Kábíèsí létí nípa ìpinnu tí Jìjì ṣe. Ṣùgbọ́n wọn ò sọ nǹkan náà tí Jìjì fẹ́ràn jù tó fẹ́ kí a fit a òun lọ́rẹ fún Kábíèsí. Ṣé ọbẹ̀ kì í mì ní ikùn àgbà, àgbà ilé sì ni Láyọ̀ọ́nú, àgbà kì í sì í ba wao jẹ́. ...


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Ọkùnrin kan wà ní ìlú Lápá-edé, olówó ní í ṣe. Owó ti yarọ sí i lọ́wọ́. Nítorí owó tó ní yìí ni àwọn ènìyàn ṣe máa n pè é ní Ajénifújà, alówó-lódù-bíi-ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀. Nígbà tí ìròyìn kàn án nípa ohun tí Jìjì ń fẹ́ kí ó tó lè bá ọkùnrin kan lọ, inú rẹ̀ dùn púpọ̀. Ṣé ṣaájú àsìkò yìí lòun pàápàá ti gbìyànjú, tó ti nawọ́ fífẹ́ sí Jìjì, àmọ́ tónítibi kì í ṣe bí ẹni rí i. Kò sì fún un lésì kan gúnmọ́ nígbà náà. Báyìí tí Jìjì ti lanu fọhùn pé nǹkan tóun fẹ́ràn jù, tí ẹni náà sì mú un wá; ọ̀rọ́ ti bù ṣe. Ẹmọ́ ọ̀rọ̀ náà ti lójú òpó, kí aré bẹ̀rẹ̀ ló kù ...


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Nígbà tí Ọba Ìlú àjìdò gbọ́ pé Ajénifújà kò rí Jìjì mú lọ sílé fi ṣe aya, ó pinnu lọ́kàn rẹ̀ pé dájúdájú ipò ọlá, ipò ẹ̀yẹ ni Jìjì fẹ́rẹ̀ jù, tó fẹ́ kí a fi fun òun. Wọ́n kúkú ti sọ pé owó fúnni kò tó ènìyàn. Bí owó ti lágbára tó, tó lókìkí tó, kò ṣeé fir a iyì àti ẹ̀yẹ. A kò lè fi wé ipò ọlá. ‘Ipò tí Jìjì sì ń fẹ́ gẹ́gẹ́ bí arẹwà obìnrin ni ipò ayaba, kí ó jẹ́ olorì àgbà pátápátá. Fáàrí àti Yànǹga rẹ̀ kúkú tó bẹ́ẹ̀ ní tòótọ́. ṣé ẹwà la á sọ pé kò ní ni? Àbí ìwà ìrẹ̀lẹ̀, ìwà tútù, ìwà ọmọlúàbí tó yẹ kí olorì Ọba ní? Dájúdájú, n ó fi ipò olorì Ọba dá a lọ́lá jọjọ...  Ní ìlú kan tí a ń pè ní Ògirììyàndá, Ọkùnrin kan wà níbẹ̀ tí wọ́n ń pe orúkọ rẹ̀ ní Òòrẹ́. Ìletò kan tí kò jìnnà sí Lápá-edé ni Ògìrììyàndá, fún ìdí èyí bí ènìyàn só fẹ́ẹ́ lásán, wọ́n á gbọ́ ní Ògìriìyàndá. Bí ẹnìkan sì húkọ́ lásán ní Ògìrììyàndá, gbogbo àwọn tó wa ní Ìlú Lapá-edé ló máa gbọ́ nípa rẹ̀. Gbogbo atótónù àti awuyewuye to ń lọ lórí ọ̀rọ̀ Jìjì ni àwọn ará ìlú Ògìrììyàndá mọ̀. ...


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Débọ̀ Awẹ́ (2005), Jìjì Arẹwà Obìnrin Straight-Gate Publishers Limited, ISBN 978-37163-1-X, oju-iwe 1-41


title: Ọba Lájìwọwọ

text: Debo Awe


title: Ọba Lájìwọwọ

text: link title


title: Ajọfọ̀nàkò Àsìkò Káríayé

text: UTC ni ede geesi duro fun "universal time coordinated". Eyi tumosi Ajofonako Asiko Kariaye.


title: DNA

text: DNA duro fun "Deoxyribonucleic acid" ni ede geesi, eyi tumosi deoksiribonúkléì kíkan (DNA tabi DNK). DNA je núkléì kíkan ti o ni awon ilana abimo ti a n lo fun idagbasoke olounalàyè gbogbo awon iru ahamo emi. Lamolara, DNA je alolara eleemeji. Awon apa DNA to ungbe awon ilana wonyi ni a unpe ni abimo, sugbon awon itelentele DNA miran wa fun idimule, tabi won wa fun iseeseese ilo ilana abimo yi. Lapapo mo RNA ati awon amoralokun, DNA je ikan ninu awon horogbangba pataki meta to se koko fun gbogbo irun ohun elemi.


title: DNA

text: DNA ni awon alarapupo gigun meji awon eyo kekere kan ton je nukleotidi, pelu igbaeyin to je adipo suga ati oniyofosforu ti won je sisopapao pelu awon ide esteri. Awon atinrin mejeji yi jo doju de ona odi si ara won bi be won je olodiajodojuko. Awon ihun jije lilemo suga kookan ni ikan ninu awon iru horo merin tounje ipilenukleu (lasan bi, "awon ipile"). Itelentele awon ipilenukleu mererin yi leba igbaeyin ni won un samioro iwifun. Iwifun yi je kika pelu lilo amioro alabimo, to utokasi itelentele awon kikan amino ninu awon proteini. Amioro na je kika nipa sise àwòkọ awon ìnà DNA si inu kikan nukleiki RNA to baramu nnu igbese kan to unje isawoko.


title: DNA

text: Ninu awon ahamo DNA je gbigbajo si idimu gigun kan to unje kromosomu. Nigba ipin ahamo awon kromosomu yi je didameji ninu igbese itunda DNA, to si unpese fun ahamo kookan awon kromosomu pipe tikookan fun won. Awon agbarajo eukarioti (awon eranko, ogbin, ehu, ati protisti) ko opo awon DNA won pamo sinu kóróonú àhámọ́ ati awon DNA won miran sinu awon apainu àhámọ́, bi mitokondria tabi adáláwọ̀. Lafiwe si awon prokarioti (bakteria ati arkea) ti won unko DNA won pamo sinu idanuahamo nikan. Ninu awon kromosomu, awo proteini kromatini bi histoni undipo o si unsegbajo DNA. Awon idimu idipo yi unselana ibasepo larin DNA ati awon proteini miran, nigba tounsejanu awon apa DNA wo ni yio sawoko. DNA je is a long alarapupo gigun to je dida lati awo eyo to un tunde to nje nukleotidi. Bo se koko je wiwari latowo James D. Watson ati Francis Crick, idimu DNA gbogbo awon irueda ni awon ewon onilopo meji ti ikookan won lo ipo kanna ka, ti ikookan won si ni ite 34 Ångström (3.4 nanometres) ati itanka 10 Ångström (1.0 nanometres). Gegebi àgbékà miran se so, nigba to je wiwon nidu omiadalu pato kan, ewon DNA ni iwon 22 de 26 Ångström ni fife (2.2 to 2.6 nanometres), be sini eyo nukleotidi kan ni iwon 3.3 Å (0.33 nm) ni gigun. Botilejepe ikookan eyo to untunde je kenkele, awon alarapupo DNA le je horo titobi to ni egbeegberun nukleotidi ninu. Fun apere, kromosomu omoniyan to tobijulo, kromosomu nomba 1, je bi 220 egbeegberun ipile meji ni gigun.


title: DNA

text: Ninu awon agbarajo alaye DNA ki saba wa bi horo kan soso, sugbon bi awon horo meji ti won je didimupo ni lilelile. Awon mejeji lorapo bi eka igi, won ri bi alopo emeji. Awon nukleotidi atun ni apa igbaeyin horo, to mu ẹ̀wọ̀n na papo, ati ipilenukleu kan, to se basepo mo atinrin DNA miran ninu alopo na. Ipilenukleu kan to so po mo suga kan lo nje nukleosidi be sini ipile kan to so mo suga kan ati mo ikan tabi opo adipo oniyofosforu lo nje nukleotidi. Awon alarapupo ti won ni opo nukleotidi ti wo so po mo ara won (bi tinu DNA) lo nje nukleotidipupo.


title: DNA

text: Igbaeyin atinrin DNA je dida lati ibi awon ìṣẹ́kù oniyofosforu ati suga. Suga inu DNA ni 2-deoksiribosi, to je suga pentosi (karbonu-marun). Awon suga na je sisopo latowo awon idipo oniyofosforu ti won da awon ìdè fosfodiesteri larin awon s between the third and fifth carbon atomu karbonu keta ati ikarun awon oruka suga itosi. Awon ide alaidogba yi tumosi pe atinrin DNA ni idojude. Ninu alopo emeji idojude awon nukleotidi ninu atinrin kan kojusi idojude won ninu atinrin keji: awon atinrin yi je the strands are "olodiajodojuko". Awon enu alaidogba awon atinrin DNA lo nje enu 5′ ("arun akoko/five prime") ati 3′ ("eta akoko/three prime"), pelu enu 5' to pari pelu adipo oniyofosforu ati enu 3' to pari pelu adipo haidroksi. Iyato kan pataki t wa larin DNA ati RNA ni iru suga ti won ni, DNA ni suga pentosi 2-deoksiribosi nigbati RNA ni suga pentosi ribosi.


title: DNA

text: Alopo emeji DNA double helix je gbigbero pelu ipa meji: awon ide haidrojin larin awon nukleotidi ati awon ibasepo ipele ipile larin awon ipilenukleu oloorundidun. Ninu ayika olomi ahamo, awon ide π adarapo awon ipile nukleotidi naro mo ipo horo DNA, láti dín iye ìbáṣepọ̀ wọn pọ̀ mọ́ igbá ìṣèdàlú kù ati bíi bẹ́ẹ̀, okun òmìnira Gibbs. Àwọn ìpìlẹ̀ mẹ́rẹ̀ẹ̀rin tó wà nínú DNA ni adẹnínì (kíkékúrú sí A), sitosínì (kíkékúrú sí C), guanínì (kíkékúrú sí G) àti timínì (kíkékúrú sí T). Àwọn ìpìlẹ̀ mẹ́rẹ̀ẹ̀rin yìí ni wọ́n so pọ̀ mọ́ ṣúgà/oníyọ̀fósfórù láti dá odidi núkléótídì, bó ṣe hàn fún adenosínì oníyọ̀fósfórùkan.


title: DNA

text: Àwọn ìpìlẹ̀núkléù pín sí irú méjì: àwọn purínì, A àti G, tí wọ́n jẹ́ ọlọ́mọ ẹgbẹ́ márùún àti mẹ́fà àwọn àdàpọ̀ aláàyípoọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, àti àwọn pirimidínì, ọlọ́mọ ẹgbẹ́ mẹ́fà C àti T. Ìpìlẹ̀núkléù pirimidínì karùún, urasílì (kíkékúrú sí U), ló úndípò timínì nínú RNA, ó sì yàtọ̀ sí timínì nkpa pé kò ní àdìpọ̀ mẹ́tílì nínú òrùka rẹ̀. Urasílì kì í sábà sí nínú DNA, ọ́ únṣẹlẹ̀ nìkan bíi èso ìfọ́wẹ́wẹ́ sitosínì. Bakanna mọ́ RNA àti DNA iye nínlá àwọn a large number of artificial núkléì kíkan ajọra aláfọwọ́dá náà tún ti jẹ́ dídá láti le ṣe àgbékà àwọn ohun ìní núkléì kíkan, tàbí fún lílò nínú ọ̀rọ̀oníṣẹ́ọ̀nàalàyè.


title: DNA

text: Àwọn atínrín alọ́po méjéèjì náà dá igbáẹ̀yìn DNA. Alọ́po ẹ̀mẹjì míràn kan náà tún ṣe é rí nípa títẹ̀lé àwọn àyè, tàbi àwọn ibitooro, tó wà láàrin àwọn atínrín náà. Àwọn àyè yìí wà nítòsí sí àwọn ìpìlẹ̀ méjì ó sìl lè pèsè ojú ìdè. Nítorípé àwọn atínrín kò wà níwájú ara wọn, àwọn ibitooro lò ní ìtóbi dídọ́gba. Ibitooro kan, ibitooro àgbà, jẹ́ 22 Å ní fífẹ̀, èkejì, ibitooro kékeré, jẹ́ 12 Å ní fífẹ̀. Híhá ibitooro kékeré túmọ̀sí pé àwọn etí àwọn ìpìlẹ̀ ṣe é bọ́sí nínú ibitooro àgbà. Nítorí bẹ́ẹ̀, àwọn proteínì bíi àwọn akópa ìṣàwòkọ tí wọ́n le so mọ́ àwọn ìtẹ̀léntẹ̀lé pàtó nínú DNA alátínrín méjì únsábà farakan àwọn ẹ̀gbẹ́ àwọn ìpìlẹ̀ tí wọ́n hàn nínú ibitooro àgbà. This situation varies in unusual conformations of DNA within the cell "(see below)", but the major and minor grooves are always named to reflect the differences in size that would be seen if the DNA is twisted back into the ordinary B form.


title: DNA

text: In a DNA double helix, each type of nucleobase on one strand normally interacts with just one type of nucleobase on the other strand. This is called complementary base pairing. Here, purines form hydrogen bonds to pyrimidines, with A bonding only to T, and C bonding only to G. This arrangement of two nucleotides binding together across the double helix is called a base pair. As hydrogen bonds are not covalent, they can be broken and rejoined relatively easily. The two strands of DNA in a double helix can therefore be pulled apart like a zipper, either by a mechanical force or high temperature. As a result of this complementarity, all the information in the double-stranded sequence of a DNA helix is duplicated on each strand, which is vital in DNA replication. Indeed, this reversible and specific interaction between complementary base pairs is critical for all the functions of DNA in living organisms.


title: DNA

text: The two types of base pairs form different numbers of hydrogen bonds, AT forming two hydrogen bonds, and GC forming three hydrogen bonds (see figures, left). DNA with high GC-content is more stable than DNA with low GC-content. Although it is often stated that this is due to the added stability of an additional hydrogen bond, this is incorrect. DNA with high GC-content is more stable due to intra-strand base stacking interactions.


title: DNA

text: As noted above, most DNA molecules are actually two polymer strands, bound together in a helical fashion by noncovalent bonds; this double stranded structure (dsDNA) is maintained largely by the intrastrand base stacking interactions, which are strongest for G,C stacks. The two strands can come apart – a process known as melting – to form two ss DNA molecules. Melting occurs when conditions favor ssDNA; such conditions are high temperature, low salt and high pH (low pH also melts DNA, but since DNA is unstable due to acid depurination, low pH is rarely used). The stability of the dsDNA form depends not only on the GC-content (% G,C basepairs) but also on sequence (since stacking is sequence specific) and also length (longer molecules are more stable). The stability can be measured in various ways; a common way is the "melting temperature", which is the temperature at which 50% of the ds molecules are converted to ss molecules; melting temperature is dependent on ionic strength and the concentration of DNA. As a result, it is both the percentage of GC base pairs and the overall length of a DNA double helix that determine the strength of the association between the two strands of DNA. Long DNA helices with a high GC-content have stronger-interacting strands, while short helices with high AT content have weaker-interacting strands. In biology, parts of the DNA double helix that need to separate easily, such as the TATAAT Pribnow box in some promoters, tend to have a high AT content, making the strands easier to pull apart.


title: DNA

text: In the laboratory, the strength of this interaction can be measured by finding the temperature required to break the hydrogen bonds, their melting temperature (also called "T" value). When all the base pairs in a DNA double helix melt, the strands separate and exist in solution as two entirely independent molecules. These single-stranded DNA molecules ("ssDNA") have no single common shape, but some conformations are more stable than others.


title: DNA

text: A DNA sequence is called "sense" if its sequence is the same as that of a messenger RNA copy that is translated into protein. The sequence on the opposite strand is called the "antisense" sequence. Both sense and antisense sequences can exist on different parts of the same strand of DNA (i.e. both strands contain both sense and antisense sequences). In both prokaryotes and eukaryotes, antisense RNA sequences are produced, but the functions of these RNAs are not entirely clear. One proposal is that antisense RNAs are involved in regulating gene expression through RNA-RNA base pairing.


title: DNA

text: A few DNA sequences in prokaryotes and eukaryotes, and more in plasmids and viruses, blur the distinction between sense and antisense strands by having overlapping genes. In these cases, some DNA sequences do double duty, encoding one protein when read along one strand, and a second protein when read in the opposite direction along the other strand. In bacteria, this overlap may be involved in the regulation of gene transcription, while in viruses, overlapping genes increase the amount of information that can be encoded within the small viral genome.


title: DNA

text: DNA can be twisted like a rope in a process called DNA supercoiling. With DNA in its "relaxed" state, a strand usually circles the axis of the double helix once every 10.4 base pairs, but if the DNA is twisted the strands become more tightly or more loosely wound. If the DNA is twisted in the direction of the helix, this is positive supercoiling, and the bases are held more tightly together. If they are twisted in the opposite direction, this is negative supercoiling, and the bases come apart more easily. In nature, most DNA has slight negative supercoiling that is introduced by enzymes called topoisomerases. These enzymes are also needed to relieve the twisting stresses introduced into DNA strands during processes such as transcription and DNA replication.


title: DNA

text: DNA exists in many possible conformations that include A-DNA, B-DNA, and Z-DNA forms, although, only B-DNA and Z-DNA have been directly observed in functional organisms. The conformation that DNA adopts depends on the hydration level, DNA sequence, the amount and direction of supercoiling, chemical modifications of the bases, the type and concentration of metal ions, as well as the presence of polyamines in solution.


title: DNA

text: The first published reports of A-DNA X-ray diffraction patterns— and also B-DNA used analyses based on Patterson transforms that provided only a limited amount of structural information for oriented fibers of DNA. An alternate analysis was then proposed by Wilkins "et al.", in 1953, for the "in vivo" B-DNA X-ray diffraction/scattering patterns of highly hydrated DNA fibers in terms of squares of Bessel functions. In the same journal, James D. Watson and Francis Crick presented their molecular modeling analysis of the DNA X-ray diffraction patterns to suggest that the structure was a double-helix.


title: DNA

text: Although the `B-DNA form' is most common under the conditions found in cells, it is not a well-defined conformation but a family of related DNA conformations that occur at the high hydration levels present in living cells. Their corresponding X-ray diffraction and scattering patterns are characteristic of molecular paracrystals with a significant degree of disorder.


title: DNA

text: Compared to B-DNA, the A-DNA form is a wider right-handed spiral, with a shallow, wide minor groove and a narrower, deeper major groove. The A form occurs under non-physiological conditions in partially dehydrated samples of DNA, while in the cell it may be produced in hybrid pairings of DNA and RNA strands, as well as in enzyme-DNA complexes. Segments of DNA where the bases have been chemically modified by methylation may undergo a larger change in conformation and adopt the Z form. Here, the strands turn about the helical axis in a left-handed spiral, the opposite of the more common B form. These unusual structures can be recognized by specific Z-DNA binding proteins and may be involved in the regulation of transcription.


title: DNA

text: For a number of years exobiologists have proposed the existence of a shadow biosphere, a postulated microbial biosphere of Earth that uses radically different biochemical and molecular processes than currently known life. One of the proposals was the existence of lifeforms that use arsenic instead of phosphorus in DNA.


title: DNA

text: A December 2010 NASA press conference stated that the bacterium GFAJ-1, which has evolved in an arsenic-rich environment, is the first terrestrial lifeform found which may have this ability. The bacterium was found in Mono Lake, east of Yosemite National Park. GFAJ-1 is a rod-shaped extremophile bacterium in the family Halomonadaceae that, when starved of phosphorus, may be capable of incorporating the usually poisonous element arsenic in its DNA. This discovery may lend weight to the long-standing idea that extraterrestrial life could have a different chemical makeup from life on Earth. The research was carried out by a team led by Felisa Wolfe-Simon, a geomicrobiologist and geobiochemist, a Postdoctoral Fellow of the NASA Astrobiology Institute with Arizona State University. This finding has, however, faced strong criticism from the scientific community; scientists have argued that there is no evidence that arsenic is actually incorporated into biomolecules. Independent conformation of this finding has also not yet been possible.


title: DNA

text: At the ends of the linear chromosomes are specialized regions of DNA called telomeres. The main function of these regions is to allow the cell to replicate chromosome ends using the enzyme telomerase, as the enzymes that normally replicate DNA cannot copy the extreme 3′ ends of chromosomes. These specialized chromosome caps also help protect the DNA ends, and stop the DNA repair systems in the cell from treating them as damage to be corrected. In human cells, telomeres are usually lengths of single-stranded DNA containing several thousand repeats of a simple TTAGGG sequence.


title: DNA

text: These guanine-rich sequences may stabilize chromosome ends by forming structures of stacked sets of four-base units, rather than the usual base pairs found in other DNA molecules. Here, four guanine bases form a flat plate and these flat four-base units then stack on top of each other, to form a stable "G-quadruplex" structure. These structures are stabilized by hydrogen bonding between the edges of the bases and chelation of a metal ion in the centre of each four-base unit. Other structures can also be formed, with the central set of four bases coming from either a single strand folded around the bases, or several different parallel strands, each contributing one base to the central structure.


title: DNA

text: In addition to these stacked structures, telomeres also form large loop structures called telomere loops, or T-loops. Here, the single-stranded DNA curls around in a long circle stabilized by telomere-binding proteins. At the very end of the T-loop, the single-stranded telomere DNA is held onto a region of double-stranded DNA by the telomere strand disrupting the double-helical DNA and base pairing to one of the two strands. This triple-stranded structure is called a displacement loop or D-loop.


title: DNA

text: In DNA fraying occurs when non-complementary regions exist at the end of an otherwise complementary double-strand of DNA. However, branched DNA can occur if a third strand of DNA is introduced and contains adjoining regions able to hybridize with the frayed regions of the pre-existing double-strand. Although the simplest example of branched DNA involves only three strands of DNA, complexes involving additional strands and multiple branches are also possible. Branched DNA can be used in nanotechnology to construct geometric shapes, see the section on uses in technology below.


title: DNA

text: DNA may carry out low-frequency collective motion as observed by the Raman spectroscopy and analyzed with a quasi-continuum model.


title: Ribonúkléù kíkan

text: Ribonúkléù kíkan tabi ásìdì ribonúkléù ("Ribonucleic acid") (), tabi RNA, je ikan ninu awon horogigun agba meta (lapapo mo DNA ati awon proteini) ti won se koko fun gbogbo iru awon ohun alaye.


title: Ribonúkléù kíkan

text: Bi DNA, RNA na je dida pelu ewon gigun to unje nukleotidi. Nukleotidi kookan ni ipilenukleu (pipe nigba mi ni ipile oloponitrojin), suga ribosi kan, ati adipo oniyofosforu kan.


title: Sáyẹ́nsì

text: Sáyẹ́nsì tabi imo ijinle


title: AIDS

text: AIDS ni ede geesi duro fun "Acquired immune deficiency syndrome", eyi tumosi Àrọ́lù àìsàn ìdébá àìtó àjẹ́sára je arun sístẹ́mù àjẹsára ninu eniyan ti Èràn Àìtó-Ìgbóguntàrùn Ènìyàn n fa.


title: Èràn àìtóagbóguntàrùn ènìyàn

text: HIV (ni ede Geesi duro fun "Human immunodeficiency virus", eyi tumosi Èràn àìtóagbóguntàrùn ènìyàn ni ede Yoruba) je erantiotio to n fa okunrun AIDS.


title: Tẹlifísàn

text: Tẹlifísàn tabi Àfigbéwòran (TV) je afigbebanisoro amohunmuaworan to un se igbejade ati to n se igbawole aworan arekoja, ki ba je alawo funfun ati dudu tabi ti alawo orisirisi.


title: Oyo

text: Oyo ni Naijiria le je:


title: Oyo

text: Ilẹ̀ọba Ọ̀yọ́ tabi Iluoba ayeijoun


title: Oyo

text: Ipinle Oyo ipinle kan ni Naijiria


title: Oyo

text: Ọ̀yọ́ ilu ni Naijiria


title: Oyo

text: Tabi: Oyo, Kongo


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Ilu eyo kiki Egba


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Oorun!


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Tọwọ́ ọmọdé nìkan ló ha ń gbà nì? N ò mọ ìgbà tí oorun tún rá mi lọ pàfe. Mo wá tẹ́ra sílẹ̀ bí àtẹ ọ̀rúnlá tàbí bí obìnrin tí ń sàníyàn ọkọ. Mo nawọ́ mú oorun yìí lójú páálí. Àlá àkọ́kọ́ ni mo rí tí mò ń wí, gbankọgbì nit i ìkejì tí n ó ròyin rẹ̀ fún yín yìí...


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Bo ba tasiko Bàbá Amòye wò mi. Ó fẹ̀rín sí. Bàbá Amòye tún ń bá ọ̀rọ̀ rẹ lọ pé: Méjì là á wònìyàn; Bí ò jẹ́ ti yínyìn, a jẹ́ ti èébú. Gbogbo ẹyẹ kọ́ ló sì ṣe ń sùn lálẹ́. Gbogbo ìgbà tí ẹ̀nìyàn bá wọsọ olúmẹ̀yẹ kọ́ laráyé máa ń fẹ́ kọ́ yẹni. Àrokò ńlá ni ọmọ tó bẹ́tọ́ sí ọ lára pa fún ọ ti o ò mọ̀. Kò mọ̀ ṣéni tó le ríre tí ò ni ribi gín-ń-ginní rẹ̀ tọ̀ ọ́...


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Ifa o si lodo Oba


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Odo Oba


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Tàánú-tàánu tí ológbò ń rìn sọdẹ eku ni à ń rìn ni Ìkọ̀lé ọ̀run. Èmi àti baba Amòye la jẹun tán, mo yó. Mo yó, mo ṣekùn wọnle; mo yó, mo ṣekùn bọnbọ. Mo fi ọkàn balẹ̀ jẹun ọ̀ún ni. Baba wọlé jáde. Jíjáde rẹ̀ yìí bà mi lẹ́ru gan-an ni. Ara mi ń sú gàn-in gàn-ìn. Ẹ̀rù sì ń yọ́ mi bà láìjẹ gbèṣè...


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Iwoyi Ijebu, mo ti tanaa de


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Ìwòyí Ìjẹ̀bú, mo ti tàná dé. Èpè kọ́, n ó máa nà án lẹ́fọ̀ ni. A lọ́mọdé ò mẹ̀là. Ó lóun mẹ̀làkátakàta. Bẹ́ẹ̀ ẹ̀lá kátakàta ni baba ẹ̀là. Dákun máà saájú mọ - risà o. Bí a bá ti ń pọn Mọ́gbè. Kò yẹ kí Mọ́gbè tún máa pọngbá. Bí o wà níbí di ẹgbẹ̀rún ọdún, a ò ni fi ìkan pe méjì fún ọ. Kí o wá padà si Ìkọ̀lé ayé. Ó tó gẹ́ẹ̀, aludùndún kì í dárin. ...


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Ikole orun


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Heaven


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Fọ̀rànsínú lajá mi ń jẹ́; N ò n fi ọ̀rọ̀ eléyìí sinú. Tẹnumọ́ràn ni mo sọ ẹran mi. Ibi ọ̀rọ̀ ni mo wà; N ò tí ì lọ.


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Kí Ọlọ́run má fi wá sí kọ̀rọ̀ ayé, ọ̀run náà mọ̀ ni kọ̀rọ̀; Bẹ́ẹ̀-kí-í-ṣe, a à ní bá bẹ́ẹ̀ lọ́wọ́ rẹ̀; Bẹ́ẹ̀-ni-i-ṣe ò sin í í fi bẹ́ẹ̀ sílẹ̀. Àtire àtìkà wa nìyí kò sí ọ̀ken tó gbé; A ó jèrè rẹ̀ láyé níbí. ...


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Ó na mọ́lúbí àkọ́kọ́ si mi. Mo ranjú kankan mọ́ mọ́lúbi Ọ̀nà riri lẹ̀gbọ́n; Agbára làbúrò ènìyàn le lagbára kó máà rí ọ̀nà. Ọkùnrin Arẹwà ti mo ri lójú mọ́lúbi yìí rẹwà; ẹ̀gàn ni hẹ̀ẹ̀ẹ̀. Kò sẹ́ni tỌ́lọ́run ó ṣe fún; ó ṣe fájá; ó ṣe fẹ́ran; Ó ṣe fún kùkùté ẹ̀bá ọ̀nà; ó ṣe fún akúwárápá ó ń janra rẹ̀ mọ́lẹ̀. ...


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Baba tún fa mọ́lúbi mìíràn yọ. N óò sọ ohun tí mo rí nibẹ̀ fún ọ. Mo ranjú kankan kan mọ́ dińgi ni. àwò-àìṣẹ́jú; Àwòyanusílẹ̀; Awòsílẹ̀kùn èrò. Oríṣìíríṣìí èrò ló ń gba ọkàn mi bí mo ti ń wo díńgí yìí lọ. Ìgbà mìíràn màá dájọ́. Ìgbà mìíràn màà pòṣé sààràsà; ìgbà mìíràn màá tú yẹ̀rì ètè; màá tújú ká. Ọ̀pọ̀ ìgbà ni mo sì ń yanu tán rẹ́rìn-ín. ...


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Ẹni ti oríyà rí ni kó gbá àbúlé Ẹ̀san lọ. Kó yà ni apá ọ̀tún ní òpópó ìjìyà ẹ̀sẹ̀. Tó bá dé ibẹ̀, yóò ṣe ìdárò fálábiamọ. Ibi ti àwọn kan ti ń gbá adùn ní ikọ̀lé ọ̀run ni a tún ti rí àwọn kan tí ń gbá ìyà. Ibi tí àwọn kan ti ń gbá owó ni àwọn kan ti ǹ gbá òsi. ..


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: Bí wọn tí ń ṣe láyé náà ni wọn ń ṣe lọ́run. Ẹ̀rín ò yàtọ̀ tó fi délùú Òyìnbó. Wọ́n ń sún láyé; wọ́n ń sùn lọ́run. Wọ́n ń gbádùn láyé; wọn ń gbádùn lọ́run. Lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀kọ́ tí mò tí rí kọ́ nÍkọ̀lé ọ̀run, oorun rá mi lọ lọ́wọ́ kan ni sáá. Mo wá ń fa oorun ọ̀ún fin-ìn bi igbà tí ẹ̀fọn bá mùjẹ̀. ...


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: S.M. Raji (2001), Ìkọ̀lé Ọ̀run Alafas Nigeria Company Ibadan. ISBN 978 32525 02, oju-iwe 1-73.


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: S.M. Raji


title: Ìlú ẹ̀yọ

text: link title


title: John Augustus Otunba Payne

text: Awon Agbejoro Omo Yoruba


title: John Augustus Otunba Payne

text: Àwọn Lọ́ọ́yà àkọ́kọ́ ní ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n jẹ́ ọmọ Yorùbá. A kọ ọdún tí wọ́n di looya sí òkè orúkọ wọn


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1880 Christopher Alexander Sapará Williams  Òun ni ọmọ Nàìjíríà tí ó kọ́kọ́ di Lọ́ọ́yà


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di loya ni 1892


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1900


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1905


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1909


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1910


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1913


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya n 1921


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1922


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1923


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1924


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1925


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1926


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1927


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1928


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1929


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1930


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1931


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1933


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1934


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1935


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1936


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1940


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1941


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1942


title: John Augustus Otunba Payne

text: O di looya ni 1944


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1946


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1947


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1948


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1949


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1950


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1952


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1953


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1954


title: John Augustus Otunba Payne

text: Won di looya ni 1959


title: John Augustus Otunba Payne

text: Lọ́yà àkọ́kọ́ ní ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó jẹ́ ọmọ Nàìjíríà ni Williams  Alexander Sapara Williams. Ó di agbẹjọ́rò ní odún 1880.


title: John Augustus Otunba Payne

text: Ọmọ Yorùbá  nì Májísíréètì kìíní ní ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó jẹ́ ọmọ Nàìjíríà ni Sir Olumuyiwa Jibalaru. Ọdún 1938 ni ó di Majísíréètì yìí.


title: John Augustus Otunba Payne

text: Sir Olumuyiwa Jibalaru ni ọmọ Nàìjíríà kìíní tí yoo di adájọ́ ilé-ẹjọ́ kóòtù gíga (High Court of Judge).


title: John Augustus Otunba Payne

text: Ọmọ Yorùbá ni Ọmọ Nàìjíríà àkọ́kọ́ tí yóò di ‘Chief Justice’ ilẹ̀ Nàìjíríà ni Sir Adétòkunbọ̀ Adémọ́lá. Ọmọ Yorùbá ni Ọmọ-ọba Abẹ́òkúta ni.


title: John Augustus Otunba Payne

text: Lọ́yà tí ó kọ́kọ́ gba ‘Senior Advocate of Nàìjíríà ‘Chief F.R.A. Williams. Ọmọ Yorùbá ni.


title: John Augustus Otunba Payne

text: Lọ́yà obìnrìn àkọ́kọ́ tí ó jẹ́ ọmọ Nàìjíríà tí yóò di adájọ́ ilé ẹjọ́ àgbà (High Court Judge) ní ilẹ̀ Nàìjíríà ni Mrs Modupẹ Ọmọ-Ẹboh tí ó jẹ́ ọmọ Akingbẹhin. Ọmọ Yorùbá ni.


title: John Augustus Otunba Payne

text: link title


title: Fàájì

text: Àwon Yorùbá jé eni tí ó féràn fáàjì dárá dara. Won a maa se ere idaraya bii Tita Ayo Olopon, Ere Ijakadi ati bee bee lo.


title: Kurt Waldheim

text: Kurt Josef Waldheim ti o je akowe agba fun United Nation Organisation (UNO) laarin odun 1972 - 1982 ti o si tun wa di Aare (president) Austria ni 1986 ku ni 14/6/2007 nigba ti o di omo odun mejidinlaaadorun-un (88).


title: Àwọn Ọ̀jọ̀gbọ́n nínú Èdè áti Lítíréṣọ̀ lédè Yorùbá

text: Yoruba Professors


text: Ojogbon Yoruba


text: Awon Ojogbon Onimo Ede Yoruba


text: Awon Ojogbon Onimo Litireso Yoruba


title: Michael Kearney

text: Michael Kearney Òun ni ó kéré jù láti gba oyè ní Yunifásítì. Ọmọ ọdún mẹ́fà àti oṣù méje ni ó jẹ́ nígbà tí ó wọ santa Rosa Junior College, California ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà ní 1990. Ní ọdún 1994 ni ó gba oyè B.A. nínú Anthropology ní. University of South Alabama ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà nígbà tí ó jẹ ọmọ ọdún mẹ́wàá àti oṣù mẹ́rin.


title: Lichtenstein Castle

text: Lichtenstein Castle


title: Lichtenstein Castle

text: Legbee Honau ni Swabian Alb, Baden-Wurttemberg, Jẹ́mánì ni 'Castle' yii wa. Itumo oruko ti won n sapejuwe re yii ni ede Geesi ni 'light (cloured) stone', iyen ni okuta ti awo ara re ko po. Fun ekunrere alaye nipa 'castle' yii, wo link title


title: Odò Amasónì

text: Odo Amasonini odo to tobijulo lagbaye. Awon oniwadii kan ni ile Brazil ti so pe odo Amazon ni o gun ju ni agbaye. Teletele, odo Amazon ni a mo pe o ni omi ninu ju lo ni gbogbo agbaye ti o si je pe odo Nile ni o gun ju sugbon, awon oniwadii yii so pe Mismi ni ile Peru ni Amazon ti bere ati pe o gun ni iwon 6,800 km (4,250 miles) ni gba ti Nile si gun ni iwon 6,695 km.


title: Sunita Williams

text: Sunita Williams (ojoibi September 19, 1965) jẹ́ ajagun ojú omi ti ìlẹ̀ Amẹ́ríkà tí ó sì tún jẹ́ òṣìṣẹ́ NASA.


title: Shannon Lucid

text: Shannon Matilda Wells Lucid (ojoibi January 14, 1943) je asekemistrialaye ati Arinlofurufu fun NASA ara Amerika.


title: Kathryn Thornton

text: Kathryn Ryan Cordell Thornton (Ph.D.) (ojoibi August 17, 1952 in Montgomery, Alabama) je onimosayensi ati arinlofurufu tele fun NASA ara Amerika to ti lo wakati 975 ni ofurufu. Lowolowo ohun ni Igbakeji Olori Eko fun awon Eto Iparieko ni Ile-Eko Iseero ati Sayensi Alamulo ti University of Virginia.


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Leyin odun meta


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ohun t’ó bá gba ni lọ́jọ́ ogun


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Òun l’ó yẹ ká wárí fún bíi gbanigbani


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ohun t’ó bá gba ni sìlẹ̀ lọ́jọ̀ ọ̀ràn


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Òun ló yẹ ká sátọ̀ bíi olùgbèjà


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ṣéb’Olùfọ̀n ni kò jógun ó jà l’Ẹ́rìn


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ṣeb’Ájàlá Ṣàngó ni kò jógun ó kó Kòso


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Àní ‘hun t’ó bá gba ni làá sin


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ṣùgbọ́n Òbìrí ayé ti yí bìrí


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ọmọ adáríhunrun ò níran olóore ...


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Asiri alabosi


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Bí abẹ́rẹ́ bí abẹ́rẹ́ là ń ṣèké


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ojo t’ó bá tọ́kọ́ rọ ni í pa ni


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: B’írọ́ bá fẹ́ k’ó máa báfẹ́fẹ́ siré


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Òtìítọ́ ò ní gbé ‘ṣè t’ó sì dunra


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Òtíìtọ́ kò ní sáré jù ‘gbín


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ibi t’írọ́ bá ṣubú sí l’òtíìtọ́ ó ti kì í mọ́lẹ̀


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ẹ má jẹ ń f’àkàwé gbàgbé alábòsí


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ẹ má jẹ ń sàròyé gbàgbé oníṣẹ́ ibi


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Bàbá àlùsì tí mo fẹ sọ̀rọ̀ bá l’Obìnrin ti jàrábà


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Wọn gba ṣòkòtò nídìí àgbààyà tán ...


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Eyi fara, eyi foro


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ìran ajá kan kìí mọ baba t’ó bá wáyé


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ẹjọ́ ajá kọ́, ohun a dá májá ni


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ìran òbúkọ kì í m’ọkọ iyá rẹ̀


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Itú ò lẹ́ṣẹ̀ rárá, kádàrá ìran wọn ni


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ọmọ adáríhunrun tí kò lólú ni wọn ń pè ní t’àlè


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Baba alábẹ́ oró t’idìí Obìnrin jẹ lógún


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: B’óo bá ti r’ábo l’abẹ́ẹ̀ rẹ ń dide


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Aya aláya lo wò lásán loò gbádùn


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ọjọ ọ̀kẹ́rẹ́ ti ń fọ epo...


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ìran ajá kan kì í mọ baba t’ó bá wáyé


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ìran òbúkọ kì í m’ọkọ ìyá rẹ̀


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Itú ò lẹ́ṣẹ̀ ràrá, kádàrá ìran wọn ni


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Baba alábẹ́ oró t’ídìí Obìnrin jẹ lógún


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Aye aláya lo wò lásán loò gbádùn


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ọjọ ọ̀kẹ́rẹ́ ti ń fọ epo


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Epo rẹ̀ ò kún ‘kòkò kan ṣoṣo


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ọjọ́ t’ólógbò ti ń gbówùú arúgbó...


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Gbogbo ẹní ṣẹ̀ṣẹ̀ dé


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ẹ kú ewu odò láì fara b’omi


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ẹ kú oríire


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ẹ kú àjàyè tẹ́ẹ mọ̀ ọ́n jà


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Àlááfíà kọ́ lẹ wà bí?


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ará le tàbí kò le?


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ṣ’ẹ́ṣin ń joko koro koro


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ṣé bàbà rẹ̀ ò yéé mì làbà làbà?


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ede Yorùbá ti t’ámòójútó


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Nítorí afárá ìjọ́sí ti yí padà


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Afárá sì ti d’okinni ...


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Mo dé ‘gbó mọláró


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: N ò róye ọba Aláró


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Mo dé ‘gbó Màkẹfun


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: N ò róye Ọba Ẹlẹ́fun


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Mo dé ‘gbó Màkosùn


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: N ò róye Ọba Afosùndárà.


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Dọ̀dàani ni mo dé


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Mo ní Múrítàlá ńkọ́


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ẹ jọ̀wọ̀, ẹ bá mi wọ́gàá àwa lọ


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ẹ bá ní wá Múrítàlá ọmọ Mọ̀nmọ́dù ...


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Ọlátunjí Ọ́pédọ̀tun (2000), Àròfọ̀ Eléwì-odò Oníbonoje Press ISBN 978-145-069-X, oju-iwe 17-32.


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: Olatunji Opadotun


title: Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta

text: link title


title: Vilma Espin

text: Vilma Lucila Espín Guillois (tí a bí ní ọjọ́ keje oṣù kẹrin ọdún 1930 tí ó sì kú ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹfà ọdún 2007) jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Kuba bẹ́ẹ̀ sì ni ó tún jẹ́ ìyàwó Raul Kastro Ààrẹ ilẹ̀ Kuba. Ó kó ipa tí ó ṣe kókó nínú ìjà gbára ilé Cuba.


title: Alan S. Kaye

text: Alan S. Kaye Kaye ti o je gbajugbaja onimo eda-ede ku ni 31/5/2007. Kaye ti sise ti o po lori ede Semitic. Ibi ti o ti n fi isinmi re se iwadii ni United Arab Emirate ni won ti ri i pe o ni kansa (Cancer) ni 1/5/2007 ti omo re, Jeremy Kaye, si gbe e wa si ile ni 22/5/2007.


title: Pẹ̀lẹ́

text: Pele


title: Pẹ̀lẹ́

text: Mo kí ìyáálé ilé kan pẹ̀lú ọ̀wọ̀ níjọ́sí,


title: Pẹ̀lẹ́

text: Irahun aja kan


title: Pẹ̀lẹ́

text: Aja


title: Pẹ̀lẹ́

text: Irahun


title: Pẹ̀lẹ́

text: Ìgbà tí mo kọ́kọ́ fojú bale ayé,


title: Pẹ̀lẹ́

text: A ti rẹ́ni tó gungi dé téńté tí ò jábọ́.


title: Pẹ̀lẹ́

text: Ọ̀rọ̀ ọgbọ́n pọ̀ lẹ́nu Yorùbá.


title: Pẹ̀lẹ́

text: A bí Ọ̀jọ̀gbọ́n Olúgbóyèga Àlàbá ní ìlú Ìgàngàn ní ìwọ̀n àádọ́ta ọdún síwájú àkókò yìí.  Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Ìjọ Elétò àti ilé-ẹ̀kọ́ mọdá ti Ìjọ yìí kan náà ní ìlú Ìgàngàn. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Olùkọ́ni Leo Mímọ́ ti Ìjọ Àgùdà ní ìlú Abẹ́òkúta. Ó tún lọ sí Yunifásítì ti Èkó ní Akọkà...


title: Pẹ̀lẹ́

text: ‘Ẹni a bá ní a ó jọ


title: Pẹ̀lẹ́

text: Ọlátúnjí Ọ̀pádọ̀tun (2005); Àwọn Akéwì Ṣàṣàrò University Press PLC. ISBN 978-030-741-9, oju-iwe 20-35.


title: Pẹ̀lẹ́

text: Olatunji Opadotun


title: Pẹ̀lẹ́

text: link title


title: Ojú

text: Oju jẹ èyà ara tí ènìyàn àti eranko nfi ríran, ó fére jé gbogbo eranko ló ní ojú(sùgbón kìí se gbogbo eranko). Fún eniyan àti òpòlopò eranko, àwòrán tí ojú bá rí a lo sí opolo, opolo ásì túmò àwòrán na. Ènìyàn àti òpòlopò eranko ní ojú méji, àwon eranko odo míràn tí a ún pè ní "copepods" ní ojú kan


title: Ojú

text: , awon eranko míràn ní ojú méta[https://lisbdnet.com/what-animal-has-3-eyes/ [3]], àwon míràn ni meri Ìjàmbá sí ojú le fa àìríran tàbí ìsòro ní riri ran. Ì.


title: Etí

text: Etí jé èyà ará tí ènìyàn àti eranko fi ngbo òrò àti láti dúró déédé. Ènìyàn ati eran òsìn(tí oyinbo n pè ní "mammals") ni etí méjì. A lè pín etí sí èyà méta; etí ìta, etí àárín àti etí inú, awon èyà méta n sise papò láti mú kí ènìyàn tàbí eranko gbóro. Ìjàmbá sí eti(pàápa jù lo; ìlù etí) le fa aigboran tàbí ìsòro ní gbigboran.


title: Ọkọ̀-àlọbọ̀ Òfurufú Atlantis

text: Ọkọ̀-ayára Òfurufú "Atlantis" ti o ti lo si inu ofurufu lati nnkan bi ose meji ni o pada si ile aye ni Edwards Airforce Base, California, U.S.A. ni oni ojo Ketalelogun osu kefa odun 2007. Gbogbo awon mejeeje ti won wa ninu re ni won ba a de. Sunita Williams naa ti gunle si ile aye. Oun ni obinrin ti o pe ju ni oju ofurufu. Ojo marundinlogowaa (195 days) ni o gbe ni oju ofurufu. Oun naa ni obinrin ti o rin ni oju ofurufu ju.


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Orin jẹ́ àṣà pàtàkì nínú àṣà Yorùbá. Oríṣiríṣi orin ni àwọn Yorùbá máa ń kọ fún oríṣiríṣi nǹkan tàbí ìṣẹ̀lẹ̀. Yòóbá a máa kọrin kẹ́dùn, wọn á máa kọrin ṣayẹyẹ, wọ́n máa ń kọrin ṣe ìkìlọ̀, bẹ́ẹ̀ wọ́n sìn máa ń kọrin bú ènìyàn. Yorùbá a máa forin rẹ ọmọ lẹ́kún, wọn á máa forin ki oríkì ẹni, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Àjọ̀dún ìbílẹ̀ jẹ́ mọ́ bíbọ òrìṣà kan tí àwọn olùsìn rẹ̀ fi ń wájú mọ́ra tàbí láti fi bẹ̀bẹ̀ tàbí san ẹ̀jẹ́ lọ́dọ̀ rẹ̀. Gbogbo ìwọ̀nyí wà fún ṣíṣe ìfẹ́ rẹ̀. Àjọ̀dún ìbílẹ̀ tún lè wà fún ìrántí aṣááju tàbí akọni kan, bóyá tí ó tẹ ìlú kan dó, tàbí tí ó jagun kan láti gba àwọn ènìyàn rẹ̀ sílẹ̀ lọ́wọ́ ọ̀tá tàbí lọ́wọ́ ibi tàbí ìjàǹbá kan, tàbí tí ó ṣe ohun mánigbàgbé kan tí wọn fi ń ránti rẹ̀ tàbí tí wọ́n fi ń ṣọpẹ́ fún un, tí wọ́n sì tí ipa bẹ́ẹ̀ sọ ọ́ di òrìṣà tí wọn yóò máa bọ, tí wọn yóò sì máa ṣe ẹ̀yẹ fún lọ́dọọdún tàbí lóòrèkóòrè. ...


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Agbalogbabo lori orin Yoruba


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Iwulo orin Yoruba


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Orin Yoruba


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Orin jẹ ọ̀nà kan pàtàkì tí ẹní tí ó kọrín fí ń gbé èrè-ọkàn rẹ̀ jáde lórí ohun tí ń jẹ ẹ́ lọ́kàn, yálà nípa ọ̀rọ̀ ara rẹ̀, ọ̀rọ̀ ẹlòmíràn tàbí nípa ọ̀rọ̀ kan láwùjọ.  Ọ̀kọrin lè fi orin mú iwúrí àti ìdùnu bá ara rẹ̀ tàbí ẹlòmìíràn. Gẹ́gẹ́ bí alóre láwùjọ, ọ̀kọrin tàbí òṣèré lè fi orin gbé ẹ̀dùn ọkàn èrò àwùjọ síta, èyí tí ìba máa fún ni ni ìnira tàbí ìtẹ̀mọ́lẹ̀ tàbí ìbánujẹ́ abẹ́nu, yálà láti ọwọ́ ìjọba tàbí àwọn aláṣẹ kan. Orin lè wá fún lílò ara-ẹni tàbí tí àwùjọ lápapọ̀. Orin lè mú ní sapá ṣe ohun tí ó dàbí ẹní ṣòroó ṣe fún ní nígbà mìíràn. ...


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Orin apala


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Apala


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Ìfáàrà Orin àpàlà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn orin Yorùbá ti wọ́n jẹ́ gbájúmọ̀ ni agbègbè ẹ̀gbá, Ìjẹ̀bú, Ọ̀yọ̀, Ọ̀sun àti Ìgbóminà. Orin ayẹyẹ ni orin àpàlà, orin ìgbàlóde ni pẹ̀lú. Orin àpàlà kò ní nǹkan án se pẹ̀lú ẹ̀sìn, òrìsà tàbí ìbọ kan tí a mọ̀ ni ilẹ̀ Yorùbá. Orin ìgbàfẹ́ ni orin àpàlà...


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Ìfáàrà Orin ìgbàlódé ni orin Fújì. Orin tó gbalágboko ni pẹ̀lú. Àwọn ohun díẹ̀ péréte ni a ó ṣọ̀rọ̀ lé lorí nínú orin yìí. A ó fi ẹnu ba ohun èlò orin Fújì, àwọn ọ̀kọrin Fújì ìṣàkóso àti kókó tí Fújì ń dálé lórí. ...


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Ìfáàrà  Ẹ̀dá ìtàn méjì ní a gbọ́ tí ó rọ̀ mọ́ bí eré Sákárà ṣe bẹ̀rẹ̀. Ọkan ní pé ni ìlú Ìlọrin ní Sákárà tí bẹ̀rẹ̀ láti ọwọ́ àwọn Mùsúlùmí kan, kí a to mú un wá sí Ìbàdàn lásìkò Baálẹ̀ Sítú tí ó jẹ́ Olúbàdàn láàrin ọdún 1914 sí 1925. Ẹ̀dà ìtàn kejì ní pé eré kerekérè ni ó pilẹ̀ eré Sakárà láti ọwọ́ Abúdù, tí ó jẹ́ ọmọ Yorùbá kan tí ó ń ṣe àtìpó ní ìlú Bídàá ní ìpínlẹ̀ Náíjà. ...


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Àwọn orin kán wà ni ilẹ̀ Yorùbá tí wọ́n ń kù lọ. Wọ́n ti fi ìgbà kan kári ilẹ̀ Yorùbá rí. Ní àsìkò yìí ìlú kọ̀ọ̀kan ní a ti ń rí wọn. Wọn ò tilẹ̀ kárí ẹkù kan mọ́. Irúfẹ́ àwọn orin náà fara pẹ́ òrìṣà kan pàtó. Ìlú tí ẹ̀sìn òkèrè bá ti gba ẹ̀ṣìn ìbílẹ̀ lọ́wọ́ wọn, dandan ni kí irú orin bẹ́ẹ̀ kú pẹ̀lú ẹ̀sìn tí wọ́n gbé jù sílẹ̀...


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Ìfáàrà Ìtara àti ìtaníjí nínú ẹ̀sìn Mùsùlùmí ni a gbọ́ pé ìpilẹ̀ṣẹ̀ eré ajíwéré, nígbà tí àwọn olúfọkànsìn kan máa ń lọ káàkiri àdúgbò ní ìdájí láti jí àwọn Mùsúlùmí lati kírun àárọ̀. Èyí ni aáyan láti má jẹ́ kí àwọn ènìyàn sùn gbàgbera, kí wọn sì jí wéré láti ṣàdúrà òórọ̀...


title: Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá

text: Nígbà ti eré Jùjú bẹ̀rẹ̀, àwọn ohun èlò tí àwọn òṣèré n lò ni: báńjò, ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀, samba àti ‘jùjú’ (àsìkò). Nígbà tí wọn kò lo gìtá alápòótí mọ ní wọ́n bẹ̀rẹ̀ síí lo báńjò. Àwọn ohun-èlò ìbílẹ́ tí wọ́n tún mú wọ inú eré Jùjú ni gágan, sákárà tàbí orùn ìṣà, gudugudu, agogo, àgídigbo tàbí móló. Àwọn ohun-èlò ìgbàlódé tí a mú wọ́nú eré Jùjú ní gìtá, ọ̀pọ̀ ìlú alásopọ̀ tí ẹnìkanṣoṣo máa ń lù, bóńgò, kóńgà, ẹ̀rọ gbohùngbohùn, míkísà, búsítà, àkọ́díọ̀nù àti dùùrù àfẹnufọn, nígbà kan rí. ...


title: Orin Wéré

text: Were


title: Orin Wéré

text: Orin were


title: Orin Wéré


title: Orin Wéré

text: Juju


title: Orin Wéré

text: Orin juju


title: Orin Wéré

text: Awon ohun elo juju


title: Orin Wéré


title: Orin Wéré

text: Igbagbo Yoruba nipa ajodun ibile


title: Orin Wéré

text: Orin ninu odun ibile


title: Orin Wéré

text: Odun ibile


title: Orin Wéré

text: Ero Yoruba nipa ajodun ibile


title: Orin Wéré


title: Orin Wéré

text: Agbalogbabo lori orin Yoruba


title: Orin Wéré

text: Iwulo orin Yoruba


title: Orin Wéré

text: Orin Yoruba


title: Orin Wéré


title: Orin Wéré

text: Orin apala


title: Orin Wéré

text: Apala


title: Orin Wéré


title: Orin Wéré


title: Orin Wéré


title: Orin Wéré


title: Orin Wéré

text: Omoniyì Ajíbóyè (2003) Ewì Alohùn Yorùbá Orin Majab Books, Ilorin. ISBN 978-32402-3-4, oju-iwe 95-124.


title: Orin Wéré

text: Omoniyi Ajiboye


title: Orin Wéré

text: link title


title: Orin sákárà

text: Orin sakara


title: Orin sákárà


title: Orin sákárà

text: Agan


title: Orin sákárà

text: Orin agan


title: Orin sákárà


title: Orin sákárà

text: Were


title: Orin sákárà

text: Orin were


title: Orin sákárà


title: Orin sákárà

text: Juju


title: Orin sákárà

text: Orin juju


title: Orin sákárà

text: Awon ohun elo juju


title: Orin sákárà


title: Orin sákárà

text: Igbagbo Yoruba nipa ajodun ibile


title: Orin sákárà

text: Orin ninu odun ibile


title: Orin sákárà

text: Odun ibile


title: Orin sákárà

text: Ero Yoruba nipa ajodun ibile


title: Orin sákárà


title: Orin sákárà

text: Agbalogbabo lori orin Yoruba


title: Orin sákárà

text: Iwulo orin Yoruba


title: Orin sákárà

text: Orin Yoruba


title: Orin sákárà


title: Orin sákárà

text: Orin apala


title: Orin sákárà

text: Apala


title: Orin sákárà


title: Orin sákárà


title: Ali Hassan al-Majid

text: Ali Hassan al-Majid ti won maa n pe ni Chemical Ali ti o je ara ile ti o je ara ile Sadam Hussein ni won ti dajo iku fun ipa ti o ko nitori ipolongo ti o se tako awon Kurds ni 1988.


title: William Lawrence Bragg

text: Sir William Lawrence Bragg CH OBE MC FRS (31 March 1890 – 1 July 1971) ni o kere ju ninu awon eni ti o ti gba Nobel Prize titi di odun 2001. Omo Australia ara Britani ni. Omo odun marundinlogbon ni o je nigba ti o gba Nobel Prize ninu fisiksi ni odun 1915.


title: Colin Maclaurin

text: Colin Maclaurin (1698 - 14 June, 1746) ni ojogbon ti o kere ju lo. omo odun mokandinlogun ni nigba ti o di ojogbom matimatiiki ni Marischa College ni Aberdeen ni Scotland ni Ogbon-ojo osu kesan-an odun 1717. Leyin eyi ni o lo di ojogbon Matimatiiki ni Edinburgh ni scotland ni 1725. Sir Isaac Newton ni o ni ki won so o di ojogbon nibe.


title: Tòmátò

text: Tòmátò je eso kan ti a fi maa n se obe. Ti o ba pon tan, kii pe ra nitori naa, awon oloja maa n fe tete ta a tan. Ile Hausa ni gbigbe tòmátò wopo si ju ni ile Naijiria.


title: Àfin ilé-ìṣọ́ Egeskov

text: Egeskov Castle


title: Àfin ilé-ìṣọ́ Egeskov

text: Oruko miiran ti a n pe Egeskov Castle ni Danish Egeskov Slot. Castle yii wa ni gusu erekusu Funen ni Denmark. Omi ipamo igba 'renaissance' ti o wa nibe ni o dara ju ni ilu Oyinbo. Itan Castle naa ti bere lati nnkan bii Senturi kerinla. Eni ti o ya aworan castle naa ni Frands brockenhuus ni 1554.


title: Tony Blair

text: Anthony Charles Lynton "Tony" Blair (ọjọ́ìbí 6 May, 1953) jẹ́ olóṣèlú ọmọ ilẹ̀ Britani tó jẹ́ Alákòóso Àgbà orílẹ̀-èdè Ilẹ̀ọba Ìṣọ̀kan ti Britani Nínlá àti Irelandi Apáàríwá láti ọjọ́ 2 May ọdún 1997 títí di ọjọ́ 27 June ọdún 2007.


title: Gordon Brown

text: James Gordon Brown (20 February, 1951) jẹ́ Alákòóso Àgbà orílẹ̀-èdè Ilẹ̀ọba Ìsọ̀kan ti Britani Nínlá àti Irelandi Apáàríwá (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) tele.


title: Èkánná

text: Èkánná ri bi iwo ni ori ika-owo tabi ika-ese omo eniyan.


title: Kamẹrúùnù

text: Kamẹrúùnù tàbí Orile-ede Olómìnira ilẹ̀ Kamẹrúùnù () ni orílẹ̀-èdè àsọdọ̀kan ni arin ati apaiwoorun Afrika. O ni bode mo Naijiria ni iwoorun; Tsad ni ariwailaorun; orile-ede Olominira Apaarin Afrika ni ilaorun; ati Guinea Alagedemeji, Gabon, ati orile-ede Olominira ile Kongo ni guusu.


title: Ìwéìròyìn

text: Ìwé-ìròyìn ni itejade iroyin wiwopo..


title: Omi

text: Omi jẹ́ ohun tí ó ṣe pàtàkì fún gbogbo ohun ẹlẹ́mìí. Omi ò lóòórùn, kò ní àwọ̀ àti bẹ́ẹ̀ ni kò ní adùn, ó jẹ́ èròjà tó pọ̀ nínú afẹ́fẹ́, ilẹ̀ àti òkun. Omi tún wà nínú ara gbogbo ohun ẹlẹ́mìí tí ó ma ń yòrò.


title: Omi

text: "Omi" ni orúkọ àdàpè tí àwọn Gẹ̀ẹ́sì ń pèé ní H0 ní ipò ṣíṣàn. Ní ipò yìí omi lè di ohun tí ń rọ̀ bíi òjò, tàbí ohun tí afẹ́fẹ́ ń gbé bí kùrukùru. A lè rí ìkùukùu nígbà tí omi àti omi dídì bá ṣù pọ̀ lójú sánmà. Nígbà tí omi náà bá ṣèpínyà, omi dídì oníkírísítálì lè já bọ́ gẹ́gẹ́ bí yìnyín. À ń pè omi onípò gáàsì ní oruku omi. Omi máa ń yí ipò rẹ̀ ní ìpele kọ̀ọ̀kan ti "ìyípoyípo omi". Bí ìyípopyípo omi ṣe ń ṣẹlẹ̀ rèé: Kùrukùru omi yóò gòkè lọ sójú sánmà, yóò wá di òjò. Òjò náà yóò wá rọ̀, yóò sì wọnú àwọn adágún, àwọn ọ̀sà, àti àwọn odò, yóò sì “rin ilẹ̀ ayé gbingbin.” Lẹ́yìn èyí, omi sábà máa ń wọnú òkun lẹ́ẹ̀kan sí i.


title: Omi

text: Ní ìgbà ìgbàanì, etí odò tàbí ìladò ni ọ̀lájú máa ń gbòòrò: Mesopotámíà wà láàárín odò méjì tó ṣe pàtàkì — Odò Tígírísì àti Odò Yúfírétì; Odò Náílì ṣe kókó fún Íjíbítì ìgbàanì. Ọ̀làjú àfonífojì Indus ìjímìjí (c. 3300 BCE to 1300 BCE) dàgbàsókè lẹ́bàá Odò Indus àti àwọn odò míì tí ń ṣàn láti òkè Himalaya. Wọ́n kọ́ Ìlú Róòmù ìgbàanì ní bèrè Odò Táíbà tó wà lórílẹ̀-èdè Ítálì. Àwọn ìgboro ìlú ńlá ìgbàlóde bíi Èkó, Lọ́ńdọ́nù, Tokyo, Parisi, Montreal, Rotterdam, Shanghai, Buenos Aires, New York àti Ṣìkágò ti gbòòrò lápá kan nítorí wọ́n láǹfààní sí omi. Àwọn erékùṣù tó ní èbúté aláìléwu, gẹ́gẹ́ bí Singapore, ti dọlọ́rọ̀ nítorí ìdí ọ̀hún bákan náà. Ní ẹkùn ilẹ̀ aláìtó omi gẹ́gẹ́ bíi apá àríwá Áfíríkà àti Ilẹ̀ Lárúbáwá, àǹfààní omi tó ṣeé mu ti ń ṣe kókó fún ìdàgbàsókè ènìyàn.


title: Omi

text: "Omi tó ṣeé mu" là ń pè omi tí kò lárùn nínú. Bí omi kò bá ṣeé mu, àá sẹ́ ẹ, tàbí kí a sè é kí a tó mu ún. Nǹkan bí àádọ́ta ọ̀kẹ́ lọ́nà 660 ènìyàn wà tí kò láǹfààní sí omi tó ṣeé mu.


title: Omi

text: Omi tí a ò lè mu ṣùgbọ́n tí a lè lò ó láti wẹ̀ là ń pè é ní "omi tí kò léwu" tàbí "omi tó dára". Kiloríìnì ni wọ́n máa ń fi sínú omi kí a lè lò ó láti wẹ̀ tàbí mu ún.


title: Omi

text: Nínú ẹ̀sìn púpọ̀, wọ́n ka omi sí ohun mímọ́. Lílo omi fún ìmọ́ra wà nínú àwọn ẹ̀sìn mélòó kan, bí àpẹẹrẹ: Ẹ̀sìn Ìmàle, Ẹ̀sìn Kírísítì, Ìsìn Júù, Ìṣẹ̀ṣe, Ẹ̀sìn Híńdù àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ní ẹ̀sìn Kírísítì, wọ́n máa ń ṣe "ìrìbọmi" gẹ́gẹ́ bíi "ìyàsímímọ́". Ẹ̀sìn Ìmàle ń ṣe "ghusl" kí wọ́n tó gbàdúrà.


title: Omi

text: Ní Ìṣẹ̀ṣe, àwọn òrìṣà olómi wà. Àwọn tí wọ́n ń sìn wọ́pọ̀ jù lọ jẹ́: Ọ̀ṣun, Yemọja àti Olókun. Òrìṣà Ọ̀ṣun àti Yemọja jẹ́ obìnrin, ṣùgbọ́n Olókun ò jẹ́ obìnrin tàbí ọkùnrin. Orúkọ "Odò Ọ̀ṣun" tó wà ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ni wọ́n fàyọ láti orúkọ òrìṣà yẹn. Odò Ọ̀ṣun ni àwọn olùjọ̀sìn Ọ̀ṣun máa ń ṣayẹyẹ Ọ̀ṣun Òṣogbo lọ́dọọdún.


title: Martin Luther King, Jr.

text: Martin Luther King, Jr.(January 15, 1929 – April 4, 1968) jẹ́ ẹni ọ̀wọ̀, alákitiyan ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, bẹ́ẹ̀ ni ó sí jẹ́ olórí ẹgbẹ́-ìjíndé fún ẹ̀tọ́ ọmọ-àwùjọ ni ilé Amẹ́ríkà. Gẹ́gẹ́ bí oníwasú Ìjọ Onítẹ̀bọmi, King di alakitiyan fún ẹ́tọ́  ará-ìlú ní ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀.


title: Malcolm X

text: Malcolm X (; May 19, 1925 February 21, 1965), abiso Malcolm Little bakanna bi El-Hajj Malik El-Shabazz () je omo ile orile-ede Amerika.


title: Nelson Mandela

text: Nelson Rolihlahla Mandela (; Ọjọ́ Kejìdínlógún Oṣù Keje Ọdún 1918 - Ọjọ́ Karùn-ún Oṣù Kejìlá Ọdún 2013) jẹ́ Ààrẹ Gúúsù Áfíríkà láti ọdún 1994 títí di ọdún 1999, bẹ́ẹ̀ sì ni òun ni Ààrẹ Gúúsù Áfírík[s àkọ́kọ́ tó jẹ́ ẹni àdìbòyàn nínú ìdìbò-yani tòṣèlú ará ìlú aṣojú yanyan. Kí ó tó di Ààrẹ, Mandela jẹ́ alákitiyan olódì-apartheid, ati olórí Umkhonto we Sizwe, apa adigun Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Ọmọ Orílẹ̀-èdè Áfíríkà (ANC). Lọ́dún 1962 ó di ẹni afofinmu won si da lebi ika ote ati awon ẹ̀sùn mìíràn, wọ́n sì rán an lẹ́wọ̀n gbere. Mandela lo ọdún mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n (27) ní ẹ̀wọ̀n, ó lo ọ̀pọ̀ ọdún yìí ní Robben Island. Lẹ́yìn jijowo rẹ̀ kúrò lọ́gbà ẹ̀wọ̀n ní ọjọ́ 11 oṣù kejì ọdún 1990. Mandela ṣiwájú ẹgbẹ́ òṣèlú rẹ̀ nínú àwọn iforojomitorooro tó fa òṣèlú àwaarawa ti gbogbo eya ti o waye ni odun 1994, tó sì di Ààrẹ orílẹ̀ èdè Gúúsù Áfíríkà láti ọdún 1994 títí di 1999. O si ṣokùnfà ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ní Gúúsù Afrika, Bákan náà ni a tún mọ Mandela sí "Madiba", oyè ẹ̀yẹ tí àwọn Alágbà ìdílé Mandela ń lo.


title: Nelson Mandela

text: Mandela ti gba ẹ̀bùn tó pọ̀ ju 250 lọ láàárín ogójì ọdún, nínú wọn ni Ẹ̀bùn Àlàáfíà Nobel 1993.


title: Nelson Mandela

text: Nelson Mandela jẹ́ ọmọ ẹ̀ka kékeré ìran ọba Thembu dynasty, tó ń jọba ní agbègbè Transkei ní Ìgbèríko Cape Gúúsù Áfíríkà. Wọ́n bí i ní Mvezo, abúlé kékeré kan tó sún mọ́ agbègbè Umtata, tó jẹ́ olú-ìlú Transkei. Ọmọ ìran Khoisan ni ìyá ńlá rẹ̀. Bàbá ńlá bàbá rẹ̀ ni Ngubengcuka tó jọba gẹ́gẹ́ bí "Inkosi Enkhulu" tàbí ọba àwọn Thembu ṣáájú kó tó kú ní ọdún (1832). Ìkan nínú àwọn ọmọkùnrin ọba ọ̀hún ló ń jẹ́ "Mandela", ni bàbá ńlá rẹ̀ àti ibi tí orúkọ ìdílé rẹ̀ ti wá. Síbẹ̀ nítorí pé ó jẹ́ ọmọ "Inkosi's" látọ̀dọ̀ ìyàwó ìran Ixhiba (ìyẹn "ìdílé olowo osi"), àwọn ọmọ-ọmọ ẹ̀ka ẹbí ọba rẹ̀ kò lè gorí ìtẹ́ ní Thembu.


title: Nelson Mandela

text: Bàbá Mandela ni Gadla Henry Mphakanyiswa. Ó jẹ́ Olóyè ní ìlú Mvezo. Ṣùgbọ́n nítorí àìgbọ́ràn sí ìjọba amúnisìn lenu, wọ́n yọ Mphakanyiswa kúrò ní ipò oyè rẹ̀ wọ́n sì kọ ẹbí rẹ̀ lọ sí Qunu. Síbẹ̀, Mphakanyiswa kọ̀ kó ṣàìjẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Adámọ̀ràn "Inkosi", bẹ́ẹ̀ sì ni ó kópa gidi láti rí i pé Jongintaba Dalindyebo gun orí ìtẹ́ Thembu. Dalindyebo san ore yi paa fun Mphakanyiswa nípa gbigba Mandela sọ́dọ̀ bí ọmọ nígbà tí Mphakanyiswa kú. Bàbá Mandela fẹ́ ìyàwó mẹ́rin, ó sì bí ọmọ mẹ́tàlá (13) ọkùnrin mẹ́rin àti obìnrin mẹ́sàn-án. Mandela jẹ́ ọmọ ìyàwó kẹta, Nosekeni Fanny. Fanny jẹ́ ọmọbìnrin Nkedama láti ìran Mpemvu Xhosa, Otun Oba, ninu ile eni ti Mandela ti lo igba omode re. Orúkọ àbísọ rẹ "Rolihlahla" túmọ̀ sí "fa ẹ̀ka igi", "oníjàngbọ̀n".


title: Nelson Mandela

text: Rolihlahla Mandela ló jẹ́ ọmọ àkọ́kọ́ nínú ẹbí rẹ tó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ níbi tí olùkọ́ rẹ̀ Miss Mdingane ti fún un lórúkọ Gẹ̀ẹ́sì "Nelson".


title: Nelson Mandela

text: Nígbà tí Mandela tó ọmọ ọdún mẹ́sàn-án, bàbá rẹ̀ kú nípa ikọ́ ẹ̀gbẹ (TB), nítorí èyí Jongintaba, di alágbàtọ́ rẹ̀. Mandela lọ sí ilé ẹ̀kọ́ tí ó jìnnà sí ààfin Jogintaba. Pẹ̀lú bí àṣà Thembu ṣe là á sílẹ̀, ó jẹ́ siso dagba nígbà tó tó ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún (16), ó sì relé ẹ̀kọ́ Clarkebury Boarding Institute. Mandela parí ilé ẹ̀kọ́ odo láàárín ọdún méjì, kàkà ọdún mẹ́ta tó yẹ. Leyi to je yiyan lati jogun ipo baba re gege bi Alamoran Oba, ni odun 1937 Mandela ko lo si Healdtown Comprehensive School, koleji awon elesin Wesley ni Fort Beaufort ti opo awon awon omo oloye ni Thembu ti n lo si ile-eko. Nigba ti o di omo odun mokan-dinlogun (19) o feran lati ja ese ati eresisa ni ile-eko.


title: Nelson Mandela

text: Leyin to to de koleji, Mandela bere si keko fun iwe-eri Bachelor Ise-Ona ni Fort Hare University, nibi to ti pade Oliver Tambo. Tambo ati Mandela di ore ati elegbe. Mandela tun di ore pelu Kaiser ("K.D.") Matanzima eni to je gege bi oloye Otunba Thembu wa lori ila fun ite ni Transkei, eyi ti yio fa lojo iwaju lati tewogba eto Bantustan. Itileyin re fun awon eto yi fa ilodi larin ohun ati Mandela. Ni eyin odun kn ni koleji Mandela kopa ninu boikotu ti Igbimo awon Asoju Akeko se nitori awon eto yunifasiti, nitorie won le kuro nibe. Lojowaju nigba to wa ni ogba ewon, Mandela keko fun Iwe-eri Bachelor Ofin lati ibi eto okere Yunifasiti Londonu.


title: Nelson Mandela

text: Dere to kuro ni Fort Hare, Jongintaba so fun Mandela ati Justice (to je omo Jogintaba ati eni to kan lati joba) pe ohun ti seto igbeyawo fun awon mejeeji. Sugbo awon mejeeji nitoripe won ko feran eto igbeyawo yi, won kora won si ko lo si Johannesburg. Nigba to de be, Mandela nibere koko ri ise bi asona ninu koto alumoni. Sugbon, eni to gba sise tete yara le kuro nigba to gbo pe Mandela je alagbato Oba. Mandela leyin na bere ise bi akowe ni ile-ise agbejoro to wa ni Johannesburg, Witkin, Sidelsky ati Edelman, lati odo ore ati alawose re, Walter Sisulu. Bo se unsise ni Witkin, Sidelsky ati Edelman, Mandela pari iwe-eri B.A. re ni Yunifasiti Guusu Afrika pelu ifiranse, leyin na lo wa bere si ni gbeko ofin ni Yunifasiti Witwatersrand, nibi to ti bere si ni sore awon elegbe akoko re ati awon alakitiyan olodi apartheid lojowaju Joe Slovo, Harry Schwarz ati Ruth First. Slovo yio wa di Alakoso Oro Ile ninu ijoba Mandela lojowaju, nigbati Schwarz yio di alusoju Guusu Afrika ni Amerika. Ní àsìkò yìí, Mandela gbé ní Alexandra, tó wà ní àríwá Johannesburg.


title: Nelson Mandela

text: Lẹ́yìn tí ẹgbẹ́ òṣèlú Egbe Omoorile-ede egbe oseluAfrikaner ninu eto idibo odun 1948, nitoripe awon wonyi fowo mo eto apartheid's apartheid's apartheid's eleya-meya, Mandela bere si ni kopa gidigidi ninu oro oselu. O siwaju ninu Kampein Agidi ti ANC se ni 1952 ati ninu Kongresi awon eniyan ni 1955 ti pinu ti abajade re je ipile eto ilodi si ise eleya-meyaanti apartheid. Larin asiko yi, Mandela ati agbejoro re Oliver Tambo da ile-ise agbejoro Mandel's ati Tambo sile lati pese imoran ofin ofe fun opo awon alawodudu ti won ko ni agbejoro.


title: Nelson Mandela

text: Mahatma Gandhi nipa iha ti Mandela ati bi awon ona ti awon alakitiyan olodi apartheid Guusu Afrika fi koju re. (nitori re, Mandela kopa ninu apero oro arofo 29–30 January 2007 ni New Delhi to sajodun odun kewa ti Gandhi se akoso satyagraha (ilodi alainijagidijagan) ni Guusu Afrika).


title: Thabo Mbeki

text: Thabo Mvuyelwa Mbeki tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹfà ọdún 1942 (18 June, 1942) jẹ́ Ààrẹ àná orílẹ̀-èdè Guusu Áfíríkà láti ọdún 1999 títí dé 2008.


title: Gúúsù Áfríkà

text: Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Gúúsù Áfíríkà wà ní ẹnu igun Apá guusu Áfíríkà. Ó ní ibodè pẹ̀lú orílẹ̀-èdè Namibia, Botswana àti Zimbabwe ní àríwá, mọ́ Mozambique àti Swaziland ní ìlà Òòrùn, 2,798 kilometres (1,739 mi) etí odò ní Okun Atlantiki àti Okun India, ti Lesotho si budo je yiyika pelu re.


title: Gúúsù Áfríkà

text: Orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfíríkà pín sí igberiko 9.


title: Gúúsù Áfríkà

text: South Africa jẹ orílẹ-èdè kan pẹlu ìtàn àkọọ́lẹ̀ ti ẹlẹ́yàmẹ̀yà; láti igba miiran ti iṣagbega iwa-ipa ti o kọja, orilẹ-ede yii ka lati jẹ idagbasoke julọ julọ lori ilẹ Afirika da duro diẹ ninu awọn aleebu irora.


title: Gúúsù Áfríkà

text: Ṣugbọn a ko le dinku ilẹ ikọja yii si awọn abawọn itan rẹ: loni, orilẹ-ede jẹ ọkan ninu awọn irin-ajo ti o dara julọ julọ ni agbaye, ni ifamọra ẹgbẹẹgbẹrun awọn ọmọ ile-iwe, ati pe ọpọlọpọ awọn alejo ṣe irin ajo lati ṣe ẹwa si agbegbe ti o dara yii.


title: Ìgè

text: Opadotun


title: Ìgè

text: Olátúnjí Ọ̀pádọ̀tun


title: Ìgè

text: Ewì Fún Àwọn Ògo Wẹẹrẹ Ìwé Kejì


title: Ìgè

text: Ige


title: Ìgè

text: Ìgé Adùbí ìsa


title: Ìgè

text: Ojo


title: Ìgè

text: Òjó olúkù-lóyè


title: Ìgè

text: Ajayi


title: Ìgè

text: Àjàyí Ògídí olú


title: Ìgè

text: Irele


title: Ìgè

text: Títí tí n ó fi kú


title: Ìgè

text: Onígbérí kíjìpá


title: Ìgè

text: Táyélolú, Kẹ́yìndé


title: Ìgè

text: Olátúnjí Ọ̀pádọ̀tun (2001) Ewì Fún Àwọn Ògo Wẹẹrẹ Ìwé Kejì Rasmed Publications LTD. Ibadan, oju-iwe 1-12.


title: Ìgè

text: Olatunji Opadotun


title: Brasil

text: Brasil (, ), lóníbiṣẹ́ bíi Orílẹ̀-èdè Olómìnira Aparapọ̀ ilẹ̀ Bràsíl ("Federative Republic of Brazil" (, ), ni orílẹ̀-èdè tótóbijùlọ ní Gúúsì Amẹ́ríkà àti ní agbègbè Amẹ́ríkà Látìnì. Òkòwò rẹ̀ ni ìkaàrún tótóbijùlọ lagbaye, gegebi àlà jeografi àti bii alabugbe pelu 193 million eniyan. Brasil ni orile-ede It is the largest Eledeluso totobijulo lagbaye, ati ikan soso ni orile awon Amerika.


title: Brasil

text: O ni bode mo Okun Atlantiki ni ilaorun, Brasil ni etiomi to to . O ni bode ni ariwa pelu Venezuela, Guyana, Suriname ati agbegbe okere Fransi ni Guiana fransi; ni ariwaiwoorun pelu Kolombia; ni iwoorun pelu Bolivia ati Peru; ni guusuiwoorun pelu Argentina ati Paraguay ati ni guusu pelu Uruguay. Opo awon erekusu osupo wa ni ara ile Brasil, bi Fernando de Noronha, Rocas Atoll, Saint Peter and Paul Rocks, ati Trindade and Martim Vaz. O ni bode mo gbogbo awon orile-ede Guusu Amerika ayafi Ekuador ati Tsile.


title: Brasil

text: Brasil tele je imusin Portugal latigba ti Pedro Álvares Cabral gunle sibe ni 1500 titi di 1815, nigba to di ileoba ati Ileoba Asokan Portugal, Brasil ati awon Algafe je didasile. Ibase amusin na je gige ni 1808, nigbati oluilu ileobaluaye alamusin Portugal je gbigbe kuro ni Lisbon lo si Rio de Janeiro, leyin igba ti Napoleon gbogunlu Portugal. Brasil gba ilominira ni 1822 pelu idasile Ileobaluaye ile Brasil, orile-ede abasokan pelu iru ijoba kabiyesi onilanairepo ati sistemu onileasofin. Brasil orile-ede olominira oniare ni 1889, nigba ti ifipagbajoba ologun sakede Orile-ede Olominira, botilejepe ileasofin oniyewu meji, loni to n je Kongresi, ti wa lati igba itowobowe ilanairepo akoko ni 1824. Ilanairepo Brasil loni, to je dida ni 1988, pe Brasil ni Orile-ede Olominira Apapo. Iparapo orile-ede na waye pelu isokan larin Agbegbe Ijoba Apapo, awon Ipinle 26, ati awon Agbegbe ibile 5,564.


title: Brasil

text: Okowo Brasil ni ikefa totobijulo lagbaye gegebi GDP oloruko ati ikeje totobijulo gegebi osuwon agbara inawo (titi de 2011). Brazil ni ikan ninu awon okowo gbangba to unsare dagba julo lagbaye. Awon atunse okowo to waye ti fun ni idamo tuntun kariaye. Brasil je omoegbe oludasile Awon Orile-ede Asokan, G20, CPLP, Isokan Latini, Agbajo awon Orile-ede Iberia Amerika, Agbajo awon Orile-ede Amerika, Mercosul ati Isokan awon Orile-ede Guusu Amerika, ati ikan ninu awon orile-ede BRIC. Bakana Brasil tun je ikan ninu awon awon orile-ede Olohun-orisirisi 17, ibe je ile fun awon orisi eran igbe, ayika adanida, opo awon alumoni adanida nibi orisi ibi abo. Pelu awon eya 67 abinibi ti won da duro, Brasil ni iye awon eniyan aitibapade to pojulo lagbaye.


title: Brasil

text: Oruko re bi "Brasil" wa lati oruko igi brasil, igi kan to n wu nigbakan ni janti rere leti eba omi Brasil. Ni ede Portugal, igi brasil unje "pau-brasil", nibi ti "brasil" ti tumo si "pupa bi ojuina", lati ede Latin "brasa" ("ember") ati alemeyin "-il" (lati "-iculum" tabi "-ilium"). Nitoripe igi brasil se da aro pupa, o niyi daada ni Europe lati fi kun aso, ohun si ni aje akoko to wulo lati Brasil. Kakiri igba orundun 16k, opo igi brasil je fifatu latowo awon eniya abinibi (agaga awon Tupi) leba etiomi Brasil, awon yi si ta won fun awon onibukata ara Europe (agaga awon ara Portugal, ati fun awon ara Fransi) fun pasiparo fun orisi oja amulo lati Europe.


title: Brasil

text: Oruko onibise ile yi, ninu awon akosile awon ara portugal, je was the "Ile Agbelebu Mimo" ("Land of the Holy Cross"; "Terra da Santa Cruz"), sugbon awon awako-ojuomi ati oloja ara Europe unsaba pe lasan bi "Ile Brasil" ("Land of Brazil"; "Terra do Brasil") nitori bukata igi brasil. Oruko yi lo gbajumo titi do ni to fi ropo oruko onibise. Bakanna awon awako ojuomi nibere pe ibe ni "Ïle àwon Odidere" ("Land of Parrots"; "Terra di Papaga").


title: Brasil

text: Ni ede Guarani, ti se ede onibise kan ni Paraguay, Brasil unje pipe ni "Pindorama". Oruko yi ni awon eniyan abinibi fun agbegbe yi, itumo re ni "ile awon igi ọ̀pẹ" ("land of the palm trees").


title: Brasil

text: Ori ile ti a mo loni bi Brasil je gbigbesele latowo Portugal ni April 1500, nigba ti oko-ojuomi lati Portugal ti Pedro Álvares Cabral dari gunle. Awon wonyi pade awon are ibe ti ede opo won je ti Tupi–Guarani. Botilejepe ilu abudo akoko je didasile ni 1532, imusin ko bere titi to fi di 1534, nigbati Oba Dom João 3k ile Portugal pin ibe si ile basorun ajogun mejila.


title: Brasil

text: Eto yi ko ni yori i rere rara, bosi ti di odun 1549 oba yan Gomina Agba kan lati samojuto gbogbo ibe. Awon eya abinibi bi melo kan je fifamora, awon miran je kikoleru tabi piparun ninu ogun tabi pelu awon arun ti awon ara Europe ko ran won ti ara won ko ni ajesara si. Nigba ti yio fi di arin orundun 16k, suga ti di oja okere pataki fun Brasil nitori awon ara Portugal yi ko opo eru wa lati Afrika lati fi won sise fun ibere oja suga to unpo si kariaye.


title: Brasil

text: Nipa gbigbogun ti awon ara Fransi, awon ara Portugal diedie fe ile won de guusuilaorun, won si gbesele ilu Rio de Janeiro ni 1567, ati de ariwaiwoorun, nibi ti won ti gbesele ilu São Luís ni 1615. Won ran awon ologun losi igbo-aginju Amasoni won si bori awon ajagun Britani ati Holandi to wa nibe, ki won o to bere sini da abule ati ile ologun sibe lati 1669. Ni 1680 won de guusu nibi ti won da Sacramento sile si ni eba Rio de la Plata, ni agbegbe Etiomi Apailaorun region.


title: Brasil

text: Ni opin orundun 17k, oja suga ni okere bere si ni re sile sugbon lati ibere awon odun 1690, iwari wura latowo awon oluwakiri ni agbegbe na to unje pipe ni Minas Gerais ni Mato Grosso ati Goiás loni, gba ibi amusin na la lowo iparun. Kakiri lati Brasil, ati lati Portugal, egbeegberun eniyan tu wa si koto alumoni lati wa sise. Awon ara Spein gbira lati dena awon ara Portugal lati fe ile won de ori ile to je ti won gegebi Adehun Tordesillas 1494, won si yori lati gbesele Etiomi apailaorun ni 1777. Sibesibe, asan ni eyi jasi gegebi Adehun San Ildefonso, ti won fowosi lodun kanna yi, sedaju ase Portugal lori gbogbo awon ile ti won ba gbesele, ati igba yi ni opo gbogbo bode Brasil loni ti wa.


title: Brasil

text: Ni 1808, ebi ile-oba Portugal ati opo awon ijoye Portugal, lati bo lowo awon ajagun Napoleon I lati Fransi ti won ungbogun ti Portugal ati gbogbo Arin Gbongan Europe, ko ara won lo si ilu Rio de Janeiro, to fi be di ibujoko gbogbo Ileobaluaye Portugal. Ni 1815 Dom João 6k, gege bi aruobaje dipo iya re, gbe Brasil soke lati ibi amusin di alase Kingdom united with Portugal|Ileoba Asokan ile Portugal, Brasil ati awon Algarfe. Ni 1809 awon ara Portugal na tun gbogun ti Guiana Fransi (ti won da pada fun Fransi ni 1817) be sini ni 1816 won yi orunko Etiomi Apailaorun si Cisplatina.


title: Brasil

text: After the Portuguese military had successfully repelled Napoleon's invasion, João VI returned to Europe in April 1821, leaving his elder son Prince Pedro de Alcântara as regent to rule Brazil. The Portuguese government, guided by the new political regime imposed by the Liberal Revolution of 1820, attempted to turn Brazil into a colony once again, thus depriving it of its achievements since 1808. The Brazilians refused to yield and Prince Pedro stood by them declaring the country's independence from Portugal on 7 September 1822.


title: Brasil

text: On 12 October 1822, he was declared the first Emperor of Brazil and crowned Dom Pedro I on 1 December 1822. At that time most Brazilians were in favour of a monarchy and republicanism had little support. The subsequent Brazilian War of Independence spread through almost the entire territory, with battles in the northern, northeastern, and southern regions. The last Portuguese soldiers surrendered on 8 March 1824 and independence was recognized by Portugal on 29 August 1825.


title: Brasil

text: Pedro I abdicated on 7 April 1831 and went to Europe to reclaim his daughter’s crown which had been usurped by his brother, leaving behind his five year old son and heir, who became Dom Pedro II. As the new emperor could not exert his constitutional powers until he reached maturity, a regency was created. Disputes between political factions led to rebellions and an unstable, almost anarchical, regency. The rebellious factions, however, were not in revolt against the monarchy, even though some declared the secession of the provinces as independent republics, but only so long as Pedro II was a minor. Because of this, he was prematurely declared of age and "Brazil was to enjoy nearly half a century of internal peace and rapid material progress."


title: Brasil

text: Despite the loss of Cisplatina in 1828 when it became an independent nation known as Uruguay, Brazil won three international wars during the 58-year reign of Pedro II (the Platine War, the Uruguayan War and the Paraguayan War) and witnessed the consolidation of representative democracy, mainly due to successive elections and unrestricted freedom of the press. Most importantly, slavery was extinguished after a slow but steady process that began with the end of the international traffic in slaves in 1850 and ended with the complete abolition of slavery in 1888. The slave population had been in decline since Brazil's independence: in 1823, 29% of the Brazilian population were slaves but by 1887 this had fallen to 5%.


title: Brasil

text: When the monarchy was overthrown on 15 November 1889 there was little desire in Brazil to change the form of government and Pedro II was at the height of his popularity among his subjects. However, he "bore prime, perhaps sole, responsibility for his own overthrow." After the death of his two sons, the Emperor believed that "the imperial regime was destined to end with him." He cared little for the regime's fate and so neither did anything, nor allowed anyone else to do anything, to prevent the military coup, backed by former slave owners who resented the abolition of slavery.


title: Òkun

text: Òkun je gbogbo omi oniyo, ati eyi to se pataki ara ile-aye. Bi 71% oju Ile-Aye ni okun bo mo le.


title: Òjò

text: Òjò


title: Òjò

text: Òjò jẹ́ omi tí ó ń rọ̀ láti sánmọ̀, tí ó ṣì ń di omi ní orí ilẹ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àǹfààní ni omi tí ó ń sọ̀kalẹ̀ yí ń ṣe fún ọmọ ènìyàn, kí lára rẹ̀ ni a ti ń pèsè iná mọ̀nàmọ́má, ó lò nínú ilé, ó fún mímu, ìdáná àti ìtọ́jú oúnjẹ, ó ìwẹ̀, I àti bẹẹ bẹẹ lọ. Síwájú sí, a tún ń lọ omi fún àǹfààní àwọn ǹkan ọ̀gbìn wá gbogbo.


title: Fẹlá Kútì

text: Fẹlá Aníkúlápó Kútì (orúkọ ìbí Olúfẹlá Olúṣégun Olúdọ̀tun Ransome-Kútì, October 15, 1938 - August 2, 1997) tàbí Fẹlá jẹ́ olórin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ó tún jẹ́ adìjà-gbara fún àwọn ọmọ orílè- èdè Nàìjíríà; ó sì tún ma ń kọ orin. Wón mọ̀ó ṣí ẹni tí ó ò síwájú orin àwọn aláwọ̀ dúdú. Orúkọ mìíràn tí won a máa pe Felá ni "Abàmì Èdá."


title: Fẹlá Kútì

text: Fẹlá Kútì jẹ́ ọmọ adìjà-gbara fún ètó àwọn obìnrin, Ìyá ààfin Fúnmiláyò Ransome Kútì. Ní ìgbà tí ó dé láti ìlú òyìnbó, orin rè kan tí ó ń jẹ́ "Africa '70" jáde ní ọdún 1970. Ní ọdún yì í ni ó fi orin rè bá àwọn ìjọba alágbádá tó wà ní'pò wì i.[3] Ní ọdún yìí náà ni ó dá "Kàlàkútà Republic Commune" sí'lè, tí ó sì yo ara álà rè kúrò láàrín ín àwon tó ní'fèé sí ìjọba alágbádá. Ìjọ "Commune" yìí padà dárú ní ọdún un 1977 ní'gbà tí wón dá'ná sun-ún. Láti ìgbà tí Felá Kútì ti di olóògbé ni omo rè, Fémi Kútì, ti kó gbogbo orin rè jo s'ójú kan.


title: Fẹlá Kútì

text: Olúfelá Olúségun Olúdòtun Ransome-Kútì ni wón bí ní ọdún un 1938, ní ojó karùndínlógún Oşù Òwàrà (October 15) sí ìlú u Abẹ́òkúta, ní ìpínlè Ògùn, ní orílè-èdè Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí a ṣe mọ̀ pé adìjà-gbara fún ètọ̀ àwọn obìnrin ni ìyá a rè, Olóyè Fúnmiláyò Ransome-Kútì, tí bàbá rè ṣì jẹ́ Olùşó Àgùntàn ti ìjọ Ańglícàń, olùkó-àgbà àti ààrẹ fún gbogbo Olùkó. Àwọn ọmọ ìyá rè ni Béèkó Ransome-Kùi àti Olíkóyè Ransome-Kútì, Dókítà ìlúmòóká Dókítà. Fẹlá tún tan mó Ọ̀jọ̀gbón Wolé Sóyínká, ẹni tí ó jẹ́ eni àkókó ní ilè aláwọ̀ dúdú tí ó gba Èbùn Iyì Lítírésò (Nobel Prize in Literature).


title: Fẹlá Kútì

text: Kútì lọ sí ilé ìwé girama ti ìlú u Abẹ́òkúta. Ní ọdún 1958, ó lọ sí òkè òkun lọ ka èkó ìmò ìşègùn. Şùgbón, ó padà lọ sí ilé ìwé èkó orin kan tí wón ń pè ní Trinity College of Music. Kàkàkí ni ó fẹ́ràn láti máa fi kọ orin. Ní'gbà tí ó wà l'óhùn ún, ó dá egbé orin ti tirè sí'lè, tí ó ń jé "Koola Lobitos", tí wón ń ko "jazz" àti "highlife". Ní ọdún 1960, Felá fẹ́ ìyàwó o rè tí orúko rè ń jé Rèmílékún Kútì, eni tí ó sì bí ọmọ méta fun; orúko won a sì má a jé Fémi, Yemí àti Solá. Ní odún 1963, Kútì padà sí Nàìjíríà l'ẹ́yìn ìgbà tí ó ti gba òmìnira; ó sì ń kó egbé orin rè káàkiri.


title: Fẹlá Kútì

text: Ní ọdún 1967, Kútì lọ sí Orílè Èdè Ghánà láti lọ wá ònà mìíràn bí yó ò ti mà a pe orin re. Ònà ìpè orin mììràn ti è yì í wá ni "Afrobeat", ìyẹn tí ń ṣe àpapọ̀ "highlife", "fun", "jazz", "salsa", "calypso" àti orin ìjìnlè ilẹ̀ Yorùbá.


title: Fẹlá Kútì

text: Bí Felá ti ṣe ń ṣe ìjà-n-gbara, bẹ́èni wón ń fì pamó sí àgó ọlópàá. Ní gbogbo ìgbà tí ó bá fi èhónú hàn ni wón maá mu lọ sí àtìmólé, béè náa ni wón a má a fi ìyà je àwọn ìyàwó àti àwọn ọmọ rè. Felá Kútì jé adìjà-gbara fún ètó ọ ará ìlú tí tí ó fi di olóògbé. Kútì a máa dojú kọ ìjọba Nàìjíríà fún gbogbo ìwà ìbàjé tí wọn wù sí àwọn ará ìlú tí wón fi wón sí ipò. Felá jé kí wón mọ̀ pé àwọn òyìnbó ni wón dá rògbòdìyàn sí ìlú Nàìjíríà. Felá tún jé kí wón mọ àwọn ìwà ìbàjé kan tí ó wà láàárín in àwọn aláwọ̀ dúdú: bí i kí a máa gba àbètẹ́lẹ̀, kí a má ṣe òótó, kí a máa se ojúkòkòrò , kí a máa da ìbò rú, kí a máa gbé'ni pa, kí a máa se jàgídí-jàgan àti bẹ́èbéẹ̀ lọ.


title: Fẹlá Kútì

text: Gbogbo ènìyàn ló mọ̀ pé Felá Kútì jẹ́ akínkanjú, tí o fi orin rè tún ìlú ṣe. Ayẹyẹ ọdọọdún kan sì wà, tí wón ń pè ní "Felabration" láti fi máa ṣe ìrántí olóògbé Felá Kútì gégé bí i eni orin rè wuyì l'áwùjọ.


title: Fẹlá Kútì

text: Ní ọdún 1999, Universal Music France, ní abé e ìdarí i Francis Kertekian, gbé áábóòmù ọgóójì ó lé márùn ún (àrùn-dín-láàdóta) ti Felá jáde. Bẹ́è sì tún ni Felá tún gba oríyìn àti àmì ìpegedé l'ókè òkun.


title: Fẹlá Kútì

text: Ní ọdún 2007 ni eré orí ìtàgé kan tí àkọólé rè ń jé "The Visitor" (Àlejò) tí arákùnrin kan tó ń jé Thomas McCarthy darí jáde. Eré yì í ṣe àfihan an òjògbón kan tí orúko rè ń jé Richard Jekins, eni tí ó fé gbó orin kan tí àkólé rè ń jẹ́ "djembe" tí ó kó láti ọ̀dọ̀ arákùnrin kan tí a ń pè ní Haaz Sleiman eni tí ó wá láti orílè-èdè Syria. Haaz Sleiman sì sọ fún ọ̀jọ̀gbón yìí pe kò sí bí òun şe lè gbó àgbóyé orin àwon aláwò dúdú àyàfi tí òun bá kókó gbó orin Fẹlá. Nínú eré yìí náà ni wón ti ṣe àfihàn orin Felá méjì kan tí àkólé e won ń jẹ́ "Open and Close" àti "Jẹ́ n wí tèmi".


title: Fẹlá Kútì

text: Nígbà ayé e rẹ̀, oríşiríşi nnkan ló fi lé'lẹ̀. Bẹ́è náà ni wón fun ní oríṣiríṣi èbùn tó pọ̀ já-n-ti-rẹrẹ. Wón sì tún fà á ka'lè ni èèmọkànlá gégé bí i ẹni tó yẹ látì gba èbùn ìpegede títayọ nínú işé orin kíkọ.


title: Fẹlá Kútì

text: "Felá Felá Felá" jáde ní ọ̀dún 1969, Live! (1971)


title: Fẹlá Kútì

text: "Rọ̀fọ̀rọ̀fọ̀" jadé ńì ọ̀dún 1972


title: Fẹlá Kútì

text: "Shakará" ní ọ̀dún 1973


title: Fẹlá Kútì

text: "Open & Close" ní odún 1971


title: Fẹlá Kútì

text: "Afrodisiac" jáde ní odún 1973


title: Fẹlá Kútì

text: "Gentleman" jáde ní odún 1973


title: Fẹlá Kútì

text: "Confusion" jáde ní odún 1975


title: Fẹlá Kútì

text: "Expensive Shit" jáde ní odún 1975


title: Fẹlá Kútì

text: "He Miss Road" jáde ní odún 1975


title: Fẹlá Kútì

text: "Water No Get Enemy" jáde ní odún 1975


title: Fẹlá Kútì

text: J.J.D. (Johnny Just Drop!!) (1977)


title: Fẹlá Kútì

text: "Zombie" jáde ní odún 1977


title: Fẹlá Kútì

text: "Stalemate" náà jáde ní odún 1977


title: Fẹlá Kútì

text: "No Agreement" jáde ní odún 1977


title: Fẹlá Kútì

text: "Sorrow, Tears and Blood" jáde ní odún 1977


title: Fẹlá Kútì

text: "Shuffering and Shmiling" jáde ní odún 1978


title: Fẹlá Kútì

text: "Black President" jáde ní odún 1981


title: Fẹlá Kútì

text: "Original Sufferhead" jáde ní odún 1981


title: Fẹlá Kútì

text: "Unknown Soldier" jáde ní odún 1981


title: Fẹlá Kútì

text: "Army Arrangement" jáde ní odún 1985


title: Fẹlá Kútì

text: "Beasts of No Nation" jáde ní odún 1989


title: Fẹlá Kútì

text: "Confusion Break Bones" jáde ní odún 1990; àti béèbéè lọ.


title: Fẹlá Kútì

text: Felá jé olórin tó dá-ń-gá-jí-á, nítorí náà àwon olórin jà-n-kàn-jà-n-kàn bí i Shawn “Jay-Z” dara pò pèlú u Will àti ìyàwó o rè, Jada Pinkett láti şe işé àkànşe orin àti eré orí ìtàgé láti owó Eugene O'Neill tí wón pe àkólé e rè ní , láti bu olá fún un.


title: Desmond Tutu

text: Desmond Mpilo Tutu (ojo ibi 7 October 1931 - 26 December 2021) je omo orile-ede Guusu Afrika


title: Ẹ̀bùn Nobel

text: Ẹ̀bùn Nobel ("Ẹ̀bùn Nobel ní èdè Gẹ̀̀ẹ́̀si àti Nobelpriset ní ède Sweden" Norwegian: "Nobelprisen") ní àwọn èbùn odoódún káríayé tí àwọn ìgbìmọ̀ ará Scandinafia ń fún ni fún ìdámọ̀ ìmúlọsíwájú àṣà àti ìmọ̀ ìjìnlẹ̀. Wọ́n jẹ́ dídásílẹ̀ ní ọdún 1895 latowo ara Sweden onímọ̀ ẹ̀kọ́ ẹ̀lá (kẹ́místri) Alfred Nobel, olúṣé dynamite. Àwọn èbún nínú Fisiksi, Kemistri, Ìwòsàn, Litireso, ati Alafia koko je bibun ni 1901. Ebun Sveriges Riksbank ninu ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ Okòwò ní Ìrántí Alfred Nobel jẹ́ dídìmúlẹ́ látọwọ́ Sveriges Riksbank ní ọdún 1968 ó sí kọ́kọ́ jẹ́ bíbùn ní ọdún 1969. Bótilẹ̀jẹ́pẹ́ èyí kìí ṣe ẹ̀bùn Nobel gangan, ìkéde àti ìfifún ré̀ ń sélẹ̀ nígbà kan náà mọ́ àwọn ẹ̀bùn yókù. Ẹ̀bùn kọ̀ọ̀kan jẹ́ dídámọ̀ ní pàápàá fún iṣé wọn.


title: Dìde, Èyin Ará

text: Nigeria's present national anthem, "Arise, O compatriots" was adopted in 1978.


title: Dìde, Èyin Ará

text: It replaced the anthem "Nigeria We Hail Thee", adopted on independence in 1960. The words were written by a British expatriate, Lilian Jean Williams, while the music was composed by Frances Benda.


title: Odò

text: Odò jẹ́ ojú-ọ̀nà fún omi tó ń ṣàn ní orí ilẹ̀ láti ibi gíga sí ibi ìsàlẹ̀.


title: Odò Ọya

text: Odò Niger tabi Odò Ọya ni èdè Yorùbá je odo gbangba ni apa iwoorun Afrika ti o gun to maili 2500 (bi 4180 km).


title: Ọ̀sẹ̀

text: Ọ̀sẹ̀ kan je ọjọ́ meje ninu kàlẹ́ndà Giringori. Awon ojo wonyi ni ede yoruba ni a mo si: Ojo-Aje, Ojo-Isegun, Ojoru, Ojobo, Ojo-Eti, Ojo-Abameta, Ojo-Aiku. Ọ̀sẹ je eyo àsìkò ti o tobi ju ọjọ́ kan lo sugbon ti o kere ju osù kan lo.


title: Àsìkò

text: Àsìkò tabi àkókò je esese isele lati ibere titi de opin tabi lati igba eyin titi de isinyi ati titi de igba to n bo niwaju.


title: Tábìlì àyè àwọn ẹ́límẹ̀ntì

text: Tábìlì àyè àwọn ẹ́límẹ̀ntì je ona eleto agbehan awon apilese egbo. Bo tile je pe iru tabili yi ti wa tele, eni ti gbogbo eniyan gba pe o da ni onimo khemistry Ararussia Dimitri Mandeleev ni odun 1869. Mandeleev fe tabili yi lati s'afihan ("igba") isele bi a se n da awon apilese mo. Atunse ti bo si iyasile tabili yi, be ni o si ti fe si bi a ba se n seawari awon apilese tuntun be sini a ti se iko apere elero (theoretical model) tuntun la ti se alaye iwuwa egbo.


title: Tábìlì àyè àwọn ẹ́límẹ̀ntì

text: Tabili igba ti je pataki nisinyi ninu imo eko Khemistry, nipa lati pin si owoowo, la si ona to mogbon wa ati lati safiwe awon orisirisi iru iwa egbo. Be na sini tabili yi n je lilo ninu eko Fisiki, Biology, imoero ati Ileise ero. Tabili ise (standard) isinyi ni 117 apilese ti a le fihan gege bi January 27, 2008 (nigbati apilese 118 ti je imudipo (synthesized) apilese 117 ko ti je be).


title: Tábìlì àyè àwọn ẹ́límẹ̀ntì

text: Iyasile tabili igba n safihan (igba) isele fun idamo awon egbo. A se akojo awon apilese bi nomba atomu won se n po si (eyun àkọ́wá ati inuikun atomu). Lori ila kanna ni awon apilese ti won ni idamo kanna wa ("akojopo")


title: Tábìlì ìgbà (standard)

text: This is a standard display of the periodic table of the elements. For more information on its contents and history, see the article Periodic table. Notes


title: Orin fújì

text: Orin fújì


title: Ọjọ́ Ajé

text: Ọjọ́ Ajé jẹ́ ọjọ́ ọ̀sẹ̀ tí ó tẹ̀ lé Ọjọ́ Àìkú tí ó sì síwájú Ọjọ́ Ìsẹ́gun.


title: Ọjọ́ Àìkú

text: Ọjọ́ Àìkú je ọjọ́ ọ̀sẹ̀ ti o tele ọjọ́ Àbámẹ́ta sugbon ti o siwaju ọjọ́ Ajé.


title: Ọjọ́ Ìsẹ́gun

text: Ọjọ́ Ìsẹ́gun je ọjọ́ ọ̀sẹ̀ ti o tele ọjọ́ Ajé sugbon ti o siwaju Ọjọ́rú.


title: Ọjọ́rú

text: Ọjọ́rú je ọjọ́ ọ̀sẹ̀ ti o tele ọjọ́ Ìsẹ́gun sugbon ti o siwaju Ọjọ́bọ̀.


title: Ọjọ́bọ̀

text: Ọjọ́bọ je ọjọ́ ọ̀sẹ̀ ti o tele Ọjọ́rú sugbon ti o siwaju Ọjọ́ Ẹtì.


title: Ọjọ́ Ẹtì

text: Ọjọ́ Ẹtì je ọjọ́ ọ̀sẹ̀ ti o tele Ọjọ́bọ̀ sugbon ti o siwaju Ọjọ́ Àbámẹ́ta.


title: Ọjọ́

text: Ọjọ́ kan je eyo asiko to je wakati 24. Ki i se eyo SI


title: 2007

text: Ọdún 2007 ni esin.


title: Gbéringbérin

text: Gbéringbérin je ohun yiowu ti ni papa gberigberin. Papa gberingberin yi ko se foju ri sugbon ohun ni un fa ini pataki gberingberin kan: agbara la ti fa awon eroja gberingberin ferro bi irin be ni o si un fa mora tabi sun sohun awon gberingberin miran.


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Olúgbóyèga Àlàbá


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Onírúurú Àròfọ̀


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Gboyega


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Alaba


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ilu Ayete


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ayete


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Kò sẹ́ni tí ò níí kú,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ilu Tapa ni Ibarapa


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Tapa


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ibarapa


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ẹ tẹ́tí ẹ gbọ́n ná, jànmán-àn mi,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ojaa warawara


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Oja


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Warawara


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Kò sẹ́ni tí ò níí kù,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Irora atokewa


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Iro ara


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ara


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ẹ tẹ́tí ẹ gbọ́ ná, jànmán-àn mi,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Bi ala


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ala


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Bí àlá ni gbogbo ayé rí,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ogede aye


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Aye


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Bọ́gẹ̀dẹ̀ ayé ti ń bàjẹ́ bẹ́ẹ̀ ló ń pọ́n,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Gba tire


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Tire


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ire


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Kó sẹ́ni tí ó fi ọ́ ṣe yẹ̀yẹ́,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ogun nla


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ogun ńlá kan ń ṣẹlẹ̀ látàrí,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: O ti loju ogun


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ogun


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ifá kan wáa jẹ dé,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Tibitire


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ibi


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Àìlera ni bàbá ìlera,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ipade ore merin


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ore


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Lágbájá ń wá owó kágbó,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Owo airi


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Kò sẹ́ni tó mọ lé ayé tán,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ori to sunwon


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Orí tí ò sunwọ̀n a bà lú jẹ́,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Odikeji arokan


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: “Àròkàn, Àròkàn, Àròkàn,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: O kari aye


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Aye


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ẹni ó lówó tí ò ní Àmúmọ́ra


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Iduro o si


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: “Ìdúró ò sí, ìbẹ̀rẹ̀ ò sí,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Adura fun irin gbere


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Irin gbere


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Irin


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: “Arìnrìngbẹ̀rẹ̀ ni yóò móyè délé,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ayanmo o to iwa


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ayanmo


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Iwa


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Bó o lórí lọ́wọ́,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Oro idaraya


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Idaraya


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Àpárá dùn lẹ́gbẹ́,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Igbagbe Oloosa


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Oloosa


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Wọ́n ní “Bí kúu lé ò pa ni,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Oju ti ra


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Kàkà kó ní “Ojú ti là”,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Aajo ara


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Aajo


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Aájò ara bẹ̀rẹ̀ lórí ìmọ́tótó,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Aye yi


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Òbìrí, ayé yi dà sí tàtijọ́,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ojulari


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Bábá kan bàbà kàn,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ilu Odaju


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ẹ̀kọ́, ìlú ọ̀dájú.


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Eda naa n da nnkan


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Kí lènìyàn wà láyé fún?


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Alaininnkan-anse


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ifá ní Ṣòtítọ́ọ́ọ́,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Oga nla


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ẹyẹ kan,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ebe


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Òkun layé o, ọ̀rẹ́ẹ̀ mi.


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Afefe laye


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Bí ò sí afẹ́fẹ́


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ebo adarudurudu


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Adarudurudu


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Rudurudu


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ọ̀rọ̀ dọ̀rọ̀ àwa araa wa –


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Oju o tori


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ojú ẹ̀dá ò tórí –


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Akanti


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Àkàntì tí ẹ rí yìí


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ka sora


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Igba ẹká níí fọwọ́ọ́ tilé;


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Owere eniyan meji pere


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Alàgbà kan ń bẹ nífẹ̀ Oòyè


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Igbaradi ebo ayipada


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Omí parade


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Adura fun won


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Wọ́n ní “Ta ló wà nínú ọgbà náà?


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Béwì kéré tá `o rí rú ẹ̀ rí,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Mélòómélòó òjò ló ti rọ̀ látàrí;


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Wọ́n ní “Ṣe bó o ti mọ,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ọlọ́run tó layé lọ̀run.


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Bó o lówó bó ò lọ́rọ̀ láyé,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ọmọ kékee ilé, ẹ sáré wá.


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Bá a bá fa gbùrù,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Bá a bá kọ́ gbọ́ “Èrúwà”,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ìdèrè jẹ́ ìlú pàtàkì,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Ayétẹ̀ jẹ́ ìlú pàtàkì,


title: Ìlú Ayétẹ̀

text: Olúgbóyèga Àlàbá (1993) Onírúurú Àròfọ̀ Onibonoje Press & Book Industries (NIG.) LTD. ISBN 978-145-497-0.


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Olúgbóyèga Àlàbá


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Onírúurú Àròfọ̀


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Gboyega


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Alaba


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ilu Igboora


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Igboora


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ìdèrè jẹ́ ìlú pàtàkì,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ilu Idere


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Idere


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ayétẹ̀ jẹ́ ìlú pàtàkì,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ilu Ayete


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ayete


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Kò sẹ́ni tí ò níí kú,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ilu Tapa ni Ibarapa


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Tapa


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ibarapa


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ẹ tẹ́tí ẹ gbọ́n ná, jànmán-àn mi,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ojaa warawara


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Oja


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Warawara


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Kò sẹ́ni tí ò níí kù,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Irora atokewa


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Iro ara


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ara


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ẹ tẹ́tí ẹ gbọ́ ná, jànmán-àn mi,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Bi ala


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ala


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Bí àlá ni gbogbo ayé rí,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ogede aye


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Aye


title: Ìlú Igbó-Ọrà


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Gba tire


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Tire


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ire


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Kó sẹ́ni tí ó fi ọ́ ṣe yẹ̀yẹ́,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ogun nla


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ogun ńlá kan ń ṣẹlẹ̀ látàrí,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: O ti loju ogun


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ogun


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ifá kan wáa jẹ dé,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Tibitire


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ibi


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Àìlera ni bàbá ìlera,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ipade ore merin


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ore


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Lágbájá ń wá owó kágbó,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Owo airi


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Kò sẹ́ni tó mọ lé ayé tán,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ori to sunwon


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Orí tí ò sunwọ̀n a bà lú jẹ́,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Odikeji arokan


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: “Àròkàn, Àròkàn, Àròkàn,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: O kari aye


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Aye


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ẹni ó lówó tí ò ní Àmúmọ́ra


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Iduro o si


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: “Ìdúró ò sí, ìbẹ̀rẹ̀ ò sí,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Adura fun irin gbere


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Irin gbere


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Irin


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: “Arìnrìngbẹ̀rẹ̀ ni yóò móyè délé,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ayanmo o to iwa


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ayanmo


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Iwa


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Bó o lórí lọ́wọ́,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Oro idaraya


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Idaraya


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Àpárá dùn lẹ́gbẹ́,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Igbagbe Oloosa


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Oloosa


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Wọ́n ní “Bí kúu lé ò pa ni,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Oju ti ra


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Kàkà kó ní “Ojú ti là”,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Aajo ara


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Aajo


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Aájò ara bẹ̀rẹ̀ lórí ìmọ́tótó,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Aye yi


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Òbìrí, ayé yi dà sí tàtijọ́,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ojulari


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Bábá kan bàbà kàn,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ilu Odaju


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ẹ̀kọ́, ìlú ọ̀dájú.


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Eda naa n da nnkan


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Kí lènìyàn wà láyé fún?


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Alaininnkan-anse


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ifá ní Ṣòtítọ́ọ́ọ́,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Oga nla


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ẹyẹ kan,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ebe


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Òkun layé o, ọ̀rẹ́ẹ̀ mi.


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Afefe laye


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Bí ò sí afẹ́fẹ́


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ebo adarudurudu


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Adarudurudu


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Rudurudu


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ọ̀rọ̀ dọ̀rọ̀ àwa araa wa –


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Oju o tori


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ojú ẹ̀dá ò tórí –


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Akanti


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Àkàntì tí ẹ rí yìí


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ka sora


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Igba ẹká níí fọwọ́ọ́ tilé;


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Owere eniyan meji pere


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Alàgbà kan ń bẹ nífẹ̀ Oòyè


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Igbaradi ebo ayipada


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Omí parade


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Adura fun won


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Wọ́n ní “Ta ló wà nínú ọgbà náà?


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Béwì kéré tá `o rí rú ẹ̀ rí,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Mélòómélòó òjò ló ti rọ̀ látàrí;


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Wọ́n ní “Ṣe bó o ti mọ,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ọlọ́run tó layé lọ̀run.


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Bó o lówó bó ò lọ́rọ̀ láyé,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Ọmọ kékee ilé, ẹ sáré wá.


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Bá a bá fa gbùrù,


title: Ìlú Igbó-Ọrà

text: Bá a bá kọ́ gbọ́ “Èrúwà”,


title: Ìlú Igbó-Ọrà


title: Ìlú Ìgàngàn

text: Ilu Igangan je ilu kekere ni Ipinle Oyo ni Naijiria


title: S.M. Raji àti J.I. Ogunranti

text: S.M Raji, J.I. Ogunranti


title: S.M. Raji àti J.I. Ogunranti

text: Ọ̀pẹ̀ ń fọ dídùn 1 Orin Ifá


title: S.M. Raji àti J.I. Ogunranti

text: Akojopo orin Ifa ajemodu


title: S.M. Raji àti J.I. Ogunranti

text: Odu


title: S.M. Raji àti J.I. Ogunranti

text: Lílé: Olówó tutu dodo ó ó ó


title: S.M. Raji àti J.I. Ogunranti

text: Orin ni èso àṣà ìsẹ̀ǹbáyé àti ìtàn àwùjọ ènìyàn. Káàkiri ilẹ̀ adúláwọ̀ ni ẹ̀mí orin àti ijó ti jẹ́ ẹ̀mí ìgbésí ayé. Sọ́sọ́sọ́ ni ìrinlẹ̀ àti ìmúnilọ́kàn wọn máa ń wọ gbogbo ìgbésí ayé àwọn ènìyàn gẹ́gẹ́ bí ẹnì kọ̀ọ̀kan, ní ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́ àti ní àwùjọ. Orin rí bí i díńgí tí a fi ń tún ìwà ènìyàn ṣe.


title: S.M. Raji àti J.I. Ogunranti

text: Oríṣìíríṣìí ọ̀nà ni a le gbà mọ ohun tí à ń pè ní orin Ifá. Orin Ifá ni orin tí Ọ̀rúmìlà máa ń kọ nígbà ayé rẹ̀. Bí Baba ń lọ, bí ń bọ̀, ẹnu rẹ̀ kì í dákẹ́. Bí ò ki Ifá, yóò máa sun Ìyẹ̀rẹ̀-Ifá. Bí ò sun ìyẹ̀rẹ̀-Ifá, yóò máa kọ orin Ifá.


title: S.M. Raji àti J.I. Ogunranti

text: Òrúnmìlà àti orin Ifá 6-7 Kò sí bí a óò ti perí ajá tí a kò ní perí ìkòkò tí a fi ṣè é. A ò le sọ̀rọ̀ nípa orin-Ifá kí á yọ ti Ẹ̀dú sílẹ̀. Bí Ọbàtálá; Ọbàtárìṣà; Ọba Tapatapa tí í bá wọn gbóde ìrànjé ti ní orin tirẹ̀ náà ni Orò: Yínni-yínni gbín-ín-kin; Ọ̀gọ̀gọ̀ rumọ̀-rumọ̀.Ó rumọ̀ láyé. Ó tún rumọ̀ lọ́run ní orin tí wọn fi ń yìn ín.