title: Ìkàrẹ́-Akóko

text: Ìkàrẹ́-Akóko tabi Ìkàrẹ́ ni soki je olú ìlú Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá-Ìlà òrùn Àkókó ní ̀Ipínlẹ̀ Òndó ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó tún jé olú-ìlú tẹ́lẹ̀-tẹ́lẹ̀ fún gbogbo agbègbè Àkókó lápapò ní Ìpínlè Ondó. Àwọn ìlú tí ó wà ní agbègbè Ìkàrẹ́ tẹ́lẹ̀ ni Ọ̀kà-Àkókó ,Ìṣùà Àkókó , Ọ̀gbàgì-Àkókó, Òkèàgbè-Àkókó, Ìrùn-Àkókó àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ìkàrẹ́-Àkókó ni olú ilé ịṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Àkókó North-East Local Government wà. Ìlú náà sì tó iye ọgọ́rùn ún kìlọ́mítà (100 km) sí ìlú Àkúrẹ́ tí ó jẹ́ olú ìlú fún gbogbo Ìpínlẹ̀ Òndó lápapọ̀. Àkókó wà ní agbede-méjì àríwá àti ìlà oòrùn Ìpínlè Ondó.̀ Ohun tí wọ́n fi ń ṣọrọ̀ ajé ní ìlú Ìkàrẹ́ ni ǹkan ọ̀gbìn bíi: obì, kòkó, iṣu àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


title: Ìkàrẹ́-Akóko

text: Àwọn ìlú tí Ìkàrẹ́ bá pààlà ni: Arigidi, Ùgbè, Ọ̀gbàgì,Ọ̀kà-Àkókó ,Àkùngbá-Àkókó àti Ṣúpárè .


title: Ìkàrẹ́-Akóko

text: Tí a bá ń sọ nípa ẹ̀kọ́ kíkọ́, Ìkàrẹ́ kò gbẹ́yìn láàrín àwọn ìlú tí wọ́n gbé ẹ̀kọ́ lárugẹ ní Ilẹ̀ Yorùbá. Lára àwọn ilé-ẹ̀kọ́ tí wọ́n wà ní ìlú Ìkàrẹ́ ni: Agolo High School, Mount Carmel Secondary School, Ondo State College of Art and Science (tí ó ti di Federal Technical College, Òkegbèé quarters, Ìkàrẹ́); Ansar Ud-Deen Grammar School (AUD) Ikare Akoko, Agbaode Orimolade Grammar school Ikare; Osele High School Ikare Akoko, Victory College Ikare; Lennon Jubilee High School Ikare; Ikare Grammar School Ikare Akoko, Everlasting Premier College Ikare Akoko, Citadel International College, Ikare; Comprehensive high School, Ikare; Greater Tomorrow Primary School àti àwọn ilé-ẹ̀kọ́ aládàni tí wọ́n wà ní Ìlú Ìkàrẹ́. Bákan náà ni àwọn ọmọ Ìkàrẹ́ kò fi ìwé kíkà ṣeré, tí ó sì ti gbé wọn dé ibi àti ipò gíga ní gbogbo àgbáyé.


title: Ìkàrẹ́-Akóko

text: Ìkàre jẹ́ ojúkò ọjà fún ọ̀pọ̀ àwọn ìlú tí wọ́n wà ní agbègbè rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọjà tí wọ́n wà ní ìlú Ìkàrẹ́ bí Ọjà Ọba tí ó wà ní àdojúkọ ilé ìfowó-pamọ́ First Bank tẹ́lẹ̀, Ọjà Ọ̀kọrẹ̀ , Ọjà Òṣèlè ni ó jẹ́ ọjà tí wọ́n ti ń sábà ma ń ta àwọn ǹkan ìṣèmbáyé ìbílẹ̀ jùlọ ní Ìkàrẹ́, Ọjà Jubilee , àti àwọn ọjà míràn tí wọ́n so ìkàrẹ́ pọ̀ mọ́ àwọn ìlú míràn tí wọ́n wà ní agbègbè rẹ̀. Ìlú ìkàrẹ́ tún jẹ́ ìlú tí àwọn tí wọ́n jẹ́ awakọ̀ èrò jẹun pọ̀ sí jùlọ.


title: Ìkàrẹ́-Akóko

text: Àwọn ènìyàn ìkàrẹ́ jẹ́ olùsìn ẹ̀sìn ìbílẹ̀ bí òrìṣà oríṣiríṣi bí :Ògún, Ọya, Ṣàngó Aringíyàn àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Bákan náà ni wọ́n jẹ́ ẹlẹ́sìn Ìmàle, kiristeni.


title: Ìkàrẹ́-Akóko

text: Ìṣesí ìlú náà bá ti àwọn ará ilẹ̀ Pọ́túgà àti ti àwọn Lárúbáwá mu nínú ẹ̀sìn, ìṣesí ti àwọn Potogí ni ó wọ ìlú náà ní àárín ọ̀rùndún Kẹrìndínlógún (16th century) nígbà tí òwò ẹrú bẹ̀rẹ̀ ní agbègbè náà. Nígbà tí ìṣesí àwọn lárúbáwá wọ ìlú náà ní ǹkan bí ọ̀rùndún kọkàndínlógún(19th century) látàrí gbígba ẹ̀sìn Mùsùlùmí tí wọ́n gba ẹ̀sìn náà.


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Umaru Musa Yar'Adua (16 August, 1951 - 5 May, 2010) je Aare Naijiria keji ni Igba Oselu Ekerin ni orile-ede Naijiria. O je Gomina Ipinle Katsina lati 29 May, 1999 titi di 28 May, 2007.


title: Umaru Musa Yar'adua

text: A kede rẹ ni olubori ninu idibo aarẹ orilẹ -ede Naijiria ti o waye ni ọjọ 21 Oṣu Kẹrin ọdun 2007, ati pe o bura ni ọjọ 29 Oṣu Karun 2007.


title: Umaru Musa Yar'adua

text: O ti ṣiṣẹ gẹgẹ bii gomina Katsina lati ọdun 1999 si 2007; o si je omo egbe People's Democratic Party (PDP). Ni ọdun 2009, Yar'Adua lọ si Saudi Arabia lati gba itọju fun pericarditis. O pada si Naijiria ni ọjọ kẹrinlelogun oṣu keji ọdun 2010, nibi ti o ti ku ni ọjọ karun ni oṣu karun.


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Ilera


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Ni ọdun 2007, Umaru Yar'Adua, ti o jiya lati ipo kidinrin, koju awọn alariwisi rẹ si ere elegede ni igbiyanju lati fopin si awọn asọye nipa ilera rẹ. Ni ọjọ 6 Oṣu Kẹta ọdun 2007 o ti gbe lọ si Germany fun awọn idi iṣoogun, ṣiwaju awọn agbasọ ọrọ nipa ilera rẹ. Agbẹnusọ rẹ sọ pe eyi jẹ nitori aapọn ati pe Yar'Adua sọ pe o dara ati pe laipe yoo pada si ipolongo. Ijabọ miiran, eyiti agbẹnusọ Yar'Adua kọ silẹ, sọ pe Yar'Adua ṣubu lulẹ lẹhin ti o jiya ikọlu ọkan ti o sise mo.


title: Umaru Musa Yar'adua

text: N


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Ni ọjọ 28 Oṣu kẹfa ọdun 2007, Yar'Adua ṣe afihan ikede awọn ohun -ini rẹ ni gbangba lati Oṣu Karun (di aarẹ Naijiria akọkọ lati ṣe bẹ), ni ibamu si eyiti o ni ₦ 856,452,892 (US $ 5.8 million) ninu awọn ohun -ini, million 19 million ($ 0.1 million) ti tí ó jẹ́ ti ìyàwó rẹ̀. O tun ni ₦ 88,793,269.77 ($ 0.5 million) ni awọn gbese. Ifihan yii, eyiti o mu ileri iṣaaju-idibo ti o ṣe, ni ipinnu lati ṣeto apẹẹrẹ fun awọn oloselu Naijiria miiran ati ṣe irẹwẹsi ibajẹ.


title: Umaru Musa Yar'adua

text: A bi Yar'adua ni Katsina; baba rẹ, Musa Yar'Adua, jẹ Minisita fun Eko ni Orilẹ -ede Akọkọ ati pe o ni oyè akọle ti Matawalle (tabi olutọju ile iṣura ọba) ti Emirate Katsina, akọle eyiti Yar'Adua jogun. Baba baba rẹ, Malam Umaru, tun ti ni akọle Matawallen Katsina, nigba ti iya -nla baba rẹ, Binta, Fulani lati idile Sullubawa, jẹ ọmọ -binrin ọba Katsina ati arabinrin Emir Muhammadu Dikko.Alhaji Umaru Yar'Adua fẹ Europe Umaru Yar'Adua ti Katsina ni 1975; wọn bi ọmọ meje (ọmọbinrin marun ati ọmọkunrin meji) ati awọn ọmọ -ọmọ pupọ. Ọmọbinrin wọn Zainab ti fẹ gomina ipinlẹ Kebbi tẹlẹ Usman Saidu Nasamu Dakingari. Ati ẹlomiran, Nafisa ti ni iyawo si Isa Yuguda gomina tẹlẹ ti Ipinle Bauchi; ati Maryam ti ni iyawo si Ibrahim Shema Gomina tẹlẹ ti Ipinle Katsina.Yar'Adua ni iyawo si Hauwa Umar Radda lati ọdun 1992 si 1997, o si bi ọmọ meji


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Eko


title: Umaru Musa Yar'adua

text: O bẹrẹ ẹkọ rẹ ni Rafukka Primary School ni ọdun 1958, o si lọ si Dutsinma Boarding Primary School ni ọdun 1962. O lọ si Ile -iwe ijọba ni Keffi lati 1965 titi di 1969. Ni 1971 o gba Iwe -ẹri Ile -iwe giga lati [[Barewa College attended lọ sí [[Ahmadu Bello University]] ní [[Zaria, Nigeria| Zaria]] lati ọdun 1972 si 1975, nibiti o ti gba [[alefa bachelor]] ni Ẹkọ ati Kemistri, lẹhinna pada ni 1978 lati lepa [[alefa titunto si]] ni [[Analytical Chemistry]].


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Itan gege bi osise


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Iṣẹ akọkọ ti Yar'Adua se wa ni Ile -ẹkọ Ọmọde Mimọ ni Ilu Eko (1975–76). Lẹyin naa o ṣiṣẹ gẹgẹ bi olukọni ni College of Arts, Science, and Technology ni Zaria, Ipinlẹ Kaduna, laarin ọdun 1976 si 1979. Ni ọdun 1979, o bẹrẹ ṣiṣẹ gẹgẹ bi olukọni ni College of Art Science, o wa ni ipo yii titi di ọdun 1983, nigbati o bẹrẹ ṣiṣẹ ni eka ile -iṣẹ. Yar'Adua ṣiṣẹ ni Sambo Farms Ltd ni Funtua, Ipinle Katsina, gẹgẹ bi aṣaaju -ọna Gbogbogbo aṣaaju -ọna laarin ọdun 1983 si 1989. O ṣe iranṣẹ gẹgẹ bi Igbimọ Igbimọ ti Ile -iṣẹ Ipese Awọn agbẹ ni ipinlẹ Katsina laarin ọdun 1984 si 1985, Ọmọ ẹgbẹ Igbimọ Alakoso ti Ile -ẹkọ giga Katsina. of Arts, Science and Technology Zaria ati Katsina Polytechnic laarin 1978 ati 1983, Alaga Igbimọ ti Idoko -owo Ipinle Katsina ati Ile -iṣẹ Idagbasoke Ohun -ini laarin 1994 ati 1996. O tun ṣiṣẹ bi oludari ti awọn ile -iṣẹ pupọ, pẹlu Habib Nigeria Bank Ltd, 1995–99; Lodigiani Nigeria Ltd, 1987–99, Holdings Hamada, 1983–99; ati Madara Ltd, Vom, Jos, 1987–99. O jẹ Alaga ti Nation House Press Ltd, Kaduna, lati 1995 si 1999.


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Ẹgbẹ Oselu


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Ni Republic keji (1979 - 83), Yar'Adua jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Ẹgbẹ Irapada Eniyan ti osi, lakoko ti baba rẹ jẹ Igbakeji Alaga Orilẹ -ede ti Ẹgbẹ ti Orilẹ -ede Naijiria. Lakoko eto iyipada ti Gbogbogbo Ibrahim Babangida si Orilẹ -ede Kẹta, Yar'Adua jẹ ọkan ninu awọn ọmọ ipilẹ ti Peoples Front of Nigeria pẹlu awọn ọmọ ẹgbẹ miiran bii Atiku Abubakar, Baba Gana Kingibe, Bola Tinubu, Sabo Bakin Zuwo, Wada Abubakar, Abdullahi Aliyu Sumaila, Abubakar Koko ati Rabiu Musa Kwankwaso, ẹgbẹ oṣelu labẹ aṣaaju arakunrin rẹ, Oloye Major-General Shehu Musa Yar'Adua. Ẹgbẹ yẹn nigbamii dapọ lati ṣe Ẹgbẹ Social Democratic Party. Yar'Adua jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Apejọ Agbegbe 1988. O jẹ ọmọ ẹgbẹ ti National Caucus ati Akọwe Ipinle SDP ni Katsina o dije si ipo gomina ni ọdun 1991, ṣugbọn o padanu si Saidu Barda, oludije ti Apejọ Republikani Orilẹ -ede ati ọrẹ ti Babangida.


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Gege bi Gomina ti Katsina


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Ni ọdun 1999, Yar'Adua gba ipo gomina ipinlẹ naa. Oun ni gomina akọkọ lati kede awọn ohun -ini rẹ ni gbangba. Isakoso Yar'Adua rii ọpọlọpọ awọn idagbasoke ni ipinlẹ naa. Katsina di ipinlẹ karun -un ariwa ariwa orilẹ -ede Naijiria lati gba sharia, tabi ofin Islam. Ẹkọ ti ṣe pataki ati ọpọlọpọ awọn ile -iwe ni a kọ ni awọn agbegbe agbegbe. Yar'Adua tun funni lori ileri rẹ ti ṣiṣe iṣakoso ijọba ti o munadoko, pẹlu ibajẹ jẹ idiwọ pupọ. Ni ọdun 2003, lẹhinna o tun dibo fun igba keji ni ọfiisi ati pe arọpo rẹ ni Ibrahim Shema. Idibo Aare ti 2007


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Ni ọjọ 16–17 Oṣu kejila ọdun 2006, a yan Yar'Adua gege bi oludije aarẹ ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party fun idibo oṣu kẹrin ọdun 2007, ti o gba ibo 3,024 lati ọdọ awọn aṣoju ẹgbẹ; alatako to sunmo e, Rochas Okorocha, gba ibo 372. Aseyori Yar'Adua ni ile -iwe alakọbẹrẹ ni a sọ si atilẹyin ti Aare Olusegun Obasanjo lọwọlọwọ; Ni akoko yiyan rẹ o jẹ eeyan ti ko foju han lori ipele orilẹ -ede, ati pe a ti ṣe apejuwe rẹ bi “ọmọlangidi” ti Obasanjo ti ko le bori yiyan naa labẹ awọn ipo to dara. Laipẹ lẹhin ti o bori yiyan, Yar'Adua yan Goodluck Jonathan, gomina Ipinle Bayelsa, gẹgẹ bi oludije igbakeji aarẹ. Wiwo miiran ti atilẹyin ti o gba lati ọdọ Alakoso Olusegun Obasanjo ni pe o jẹ ọkan ninu awọn gomina ti n ṣiṣẹ diẹ pẹlu igbasilẹ ti ko ni abawọn, laisi awọn ifura eyikeyi tabi awọn ẹsun ibajẹ. O tun jẹ ti People's Democratic Movement (PDM) - ẹgbẹ oselu ti o lagbara ti arakunrin rẹ ti o ku, Shehu Musa Yar'Adua, ti o tun jẹ igbakeji Obasanjo nigba ijọba ologun rẹ. Ninu idibo aarẹ, ti o waye ni ọjọ 21 Oṣu Kẹrin ọdun 2007, Yar'Adua bori pẹlu 70% ti ibo (awọn ibo miliọnu 24.6) ni ibamu si awọn abajade osise ti o jade ni ọjọ 23 Oṣu Kẹrin. Idibo naa jẹ ariyanjiyan pupọ. Ti o ṣofintoto lile nipasẹ awọn alafojusi, bakanna pẹlu awọn oludije alatako akọkọ meji, Muhammadu Buhari ti Gbogbo Nigeria Peoples Party (ANPP) ati Atiku Abubakar ti Action Congress (AC).


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Lẹhin idibo, Yar'Adua dabaa ijọba ti iṣọkan orilẹ -ede. Ni ipari oṣu kẹfa ọdun 2007, awọn ẹgbẹ alatako meji, ANPP ati Progressive Peoples Alliance (PPA), gba lati darapọ mọ ijọba Yar'Adua.


title: Umaru Musa Yar'adua

text: Ijoba


title: Umaru Musa Yar'adua

text: [[Ẹ̀ka:Àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kàtsínà]]


title: Àwọn olórí ilẹ̀ Nàìjíríà ṣáájú òmìnira

text: Àwon olórí ilè Nàìjíríà sáájú òmìnira ni:


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Babatunde Baku Abdul Idiagbon (14 September 1942 - 24 March 1999) jẹ́ ọmọ ológun ará ilẹ̀ Naijiria. Ní ọdún 1983 ó kópa nínú ifipágbàjoba lọ́wọ́ Ààrẹ Shehu Shagari, lẹ́yìn èyí ó di Ọ̀gá Gbogbo Ọmọṣẹ́ ológun ní ibùjókó tógajùlọ ní I Ológun ilẹ̀ Nàìjíríà, ipò yí dúró gẹ́gẹ́ bí igbákejì ààrẹ sí Muhammadu Buhari tó di ààrẹ orílẹ̀-èdè. Idiagbon di ipò yí mú lati 31 December, 1983 titi di 27 August, 1987 ti Ibrahim Babangida náà fi fipágbàjoba.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Bakan naa lo tun jẹ ọmọ ẹgbẹ pataki ninu awọn ijọba ologun Naijiria laarin ọdun 1966 si 1979, ti o jẹ oludari ologun ipinlẹ Borno labẹ ijọba ologun Olusegun Obasanjo.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Idiagbon ni a bi sinu idile baba rẹ Hassan Dogo ti o jẹ ti Fulani idile ati iya Ayisatu Iyabeji Hassan Idiagbon ni ọjọ 14 Oṣu Kẹsan 1943 ni Ilorin, Ipinle Kwara.. O lọ si ile -iwe alakọbẹrẹ United, Ilorin lati ọdun 1950 si 1952 ati Okesuna Senior Primary School, Ilorin, 1953–57. O gba ẹkọ ile -ẹkọ giga rẹ ni Nigeria Military School, Zaria laarin ọdun 1958 si 62.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Ni ọdun 1962, Idiagbon darapọ mọ Ẹgbẹ ọmọ ogun Naijiria nipa fifi orukọ silẹ ni Ile -ẹkọ Ikẹkọ Ologun Naijiria (NMTC). Ni oṣu Kínní ọdun 1964, kọlẹji naa tun fun lorukọ si [Nigerian Defense Academy (NDA).


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Lati ọdun 1962 si 1965, Idiagbon lọ si Pakistan Military Academy, Kakul (PMA Kakul), Abbottabad, Pakistan, nibi ti o ti gba oye oye oye ni aje. Nigbati o de Naijiria lati Pakistan o fi aṣẹ fun alaga keji ni Oṣu Kẹrin ọdun 1965. O jẹ olori ile -iṣẹ, Battalion kẹrin lati Oṣu Kẹjọ ọdun 1965 si Kínní 1966. Ni ọdun 1966 o kẹkọ fun ikẹkọ alakoso kekere ni Nigerian Defense Academy, Kaduna. Lati ọdun 1966 si 1967 o tun ṣiṣẹ bi oṣiṣẹ oye, Battalion kẹrin ati Oṣiṣẹ Gbogbogbo, oye 3rd, Apa 1st. A gbe e ga si ipo lieutenant ni ọdun 1966. O ja ni Ogun Abele Naijiria o si di olori ogun, 20 Battalion lati Oṣu Kẹwa 1967 si Kínní 1968. Ni 1968, o gbega si ipo. ti kapteeni. Oun ni olori ogun, Battalion 125, lati ọdun 1968 si 1970 - ẹgbẹ ija ti o bẹru.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Ni ọdun 1970, o gbega si ipo pataki. A ṣe e ni brigade pataki ati igbakeji Alakoso, Ẹgbẹ ọmọ ogun 33 lati Oṣu Kẹta ọdun 1970 si Oṣu Kẹta ọdun 1971 ati alaṣẹ, 29 Brigade lati Oṣu Kẹta ọdun 1971 si Oṣu kejila ọdun 1972. Ni Oṣu Kini ọdun 1973 o ṣe iranṣẹ bi oṣiṣẹ gbogbogbo, Ipele 1 ati nigbamii, oṣiṣẹ oṣiṣẹ akọkọ ( PSO), Ile -iṣẹ Ologun ti o ga julọ. A gbe e ga si ọga ọmọ ogun ni ọdun 1974. A fi i ṣe ọga brigade, 31 ati 15 Brigades lati Oṣu Kẹjọ ọdun 1975 si Oṣu Kẹjọ ọdun 1978. Ni ọdun 1976, Idiagbon lọ siwaju si Command and Staff College ni Quetta, Pakistan, fun ikẹkọ ologun siwaju sii. . Ni Oṣu Keje ọdun 1978 o gbega si ipo colonel. A yan an gege bi oludari agbara (manning) ati eto, Ile -iṣẹ Ọmọ ogun ni Oṣu Kẹwa ọdun 1979.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Ni Oṣu Karun ọdun 1980 o ni igbega si ipo ti brigadier-general. Ni ọdun 1981, o lọ si National Institute for Policy and Strategic Studies, Kuru, Jos, ipinlẹ Plateau, Nigeria ati ni ọdun 1982 o lọ si Ẹkọ Isakoso Idaabobo International, Naval Postgraduate School, AMẸRIKA. O jẹ akọwe ologun ti Ẹgbẹ ọmọ ogun Naijiria lati ọdun 1981 si 1983.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Lati Oṣu Kẹjọ ọdun 1978 si Oṣu Kẹwa ọdun 1979, Olori ijọba ti Orilẹ -ede, Gbogbogbo Obasanjo yan Idiagbon gẹgẹ bi alabojuto ologun (ipo ti a pe ni gomina bayi) ti Ipinle Borno, Nigeria.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Major-General Idiagbon (Rtd.) Gba ọpọlọpọ awọn ẹbun ati awọn ami iyin. Ni tito -lẹsẹsẹ wọn pẹlu:Ni ọjọ 6 Oṣu Kẹta ọdun 1970, Idiagbon fẹ Biodun Idiagbon (née Gamra). Wọn ni ọmọkunrin meji ati ọmọbinrin mẹta papọ: Adekunle, Junior, Ronke, Mope ati Bola. ọjọ = 2016-11-20 | akọle = Itan iyalẹnu ti Bii Igbakeji Alakoso De Facto ti orilẹ-ede Naijiria Idiagbon ku ni ọdun 56 & Idi ti Buhari fi bu sinu omije lakoko Isinku Rẹ ni Ilorin | url = https: //drbiggie.wordpress.com/2016/ 11/20/itan-iyalẹnu-ti-bi-nigerias-de-facto-igbakeji-aarẹ-idiagbon-ku-ni-56-idi-idi-buhari-bu-omi-ni-nigba-isinku-rẹ- ilorin/| wiwọle-ọjọ = 2020-07-04 | oju opo wẹẹbu = drbiggie | ede = en}}


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Gbogbogbo Muhammadu Buhari ṣe Idiagbon ni igbakeji rẹ bi Oloye Oṣiṣẹ, Ile-iṣẹ giga lati ọjọ 31 Oṣu kejila ọdun 1983 si 27 Oṣu Kẹjọ ọdun 1985. Ti a ṣe apejuwe rẹ bi ọkunrin ologun ti o peye, o ṣere ipa pataki gẹgẹ bi ami pataki ti ijọba ologun Buhari. Idiagbon ni igbega si ipo ti gbogbogbo ni ọdun 1985.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: O dari gbogbo ohun elo ti o han ti orilẹ -ede, iṣelu, ijọba ati awọn agbara iṣakoso. Idiagbon ni o ni iduro fun iṣafihan, ikede ati imuse ọpọlọpọ awọn ilana pataki ti ijọba, wọn pẹlu:


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: " Ogun Lodi sí Àìṣèdájọ́ " 'Awọn ipele marun ti Ogun Lodi Indiscipline eyiti Idiagbon kede ati imuse ni:" 'Iyipada owo ati eto imulo oṣuwọn paṣipaarọ owo' " '


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Ni Oṣu Kẹrin ọdun 1984, Idiagbon kede ikede ti owo tuntun fun Naijiria. O sọ pe owo tuntun yoo tọju orukọ kanna, ṣugbọn awọn awọ ti awọn owo -owo yoo yatọ.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: O tun kede awọn opin si paṣipaarọ owo fun awọn ile -iṣẹ ati awọn ẹni -kọọkan. Iwọn ẹni kọọkan jẹ $ 7,000. O sọ pe ile -iṣẹ eyikeyi tabi paṣiparọ ẹni kọọkan ni apọju ti aropin ni lati ṣalaye ibi ti owo naa ti wa ati nilo imukuro ijọba.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Ni ibamu si Idiagbon idi pataki ti awọn iṣoro eto-ọrọ orilẹ-ede 'jẹ imukuro imukuro ti owo orilẹ-ede Naijiria nipasẹ gbigbe kakiri arufin nla ti owo'.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: ' Wọle gbero ilana iṣelọpọ ile -iṣẹ


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Ni ọdun 1984, Idiagbon ṣe imuse ilana iṣipopada ikọja ti ijọba ologun ti o da lori lilo awọn ohun elo agbegbe. A ti gbe agbewọle wọle le. Ero naa ni lati rii daju idagba ti awọn ile -iṣẹ agbegbe nipasẹ eto imulo.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: " 'Pada si Eto ilẹ' "


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Paapaa ni ọdun 1984, Idiagbon ṣiwaju ati imuse Eto Pada si Ilẹ eyiti o jẹ apakan ti eto -ogbin ti ijọba ti o ṣe iwuri fun iṣelọpọ ounjẹ ogbin pupọ ati tun jẹ apakan ti ilana imukuro osi ti ijọba ologun.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: " 'Eto imulo ajeji' "


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: Lati Oṣu Kini Oṣu Kini ọdun 1984 si Oṣu Kẹjọ ọdun 1985, Idiagbon gba iṣakoso gbogbo awọn ọran eto imulo ajeji ti o kan aabo. O wa ni iṣakoso pipade aala, yiyọ awọn aṣikiri ti ko ni ofin, ati iṣakoso ibajẹ lẹhin Umaru Dikko Affair ni Ilu Gẹẹsi.


title: Túndé Ìdíàgbọn

text: O tun kopa ninu awọn iṣẹ ijọba. Ni aṣoju ijọba ologun ti orilẹ -ede Naijiria, o fowo si laini kirẹditi ati awọn adehun ifowosowopo eto -ẹkọ pẹlu aṣoju Bulgarian kan ti o ṣabẹwo nipasẹ Prime Minister Grisha Filipov ni ọdun 1984. O dari aṣoju kan ni 1984 si Soviet Union lati pade adari Soviet Konstantin Chernenko.


title: Jacob Zuma

text: Jacob Zuma jẹ́ ààrẹ orílẹ̀ èdè Gúúsù Áfíríkà tẹ́lẹ́. Ó wolé ní osù kejìlá odún 2006 gégé bí alága fún egbé African National Congress (ANC) ní Guusu Afrika. Olóyè ni ó jé ní àárín àwọn Zulu. Ní ọjọ́ karùn-ún osù kìíní odún 2007, ó fé Nompumeledo Ntuli, ọmọ ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n gẹ́gẹ́ bí ìyàwó rẹ̀ karin lẹ́yìn ìgbà tí ó ti bí ọmọ méjì fún un. 1943 ni wọ́n bí Jacob Zuma. Ìyàwó rẹ̀ kan tí orúkọ rẹ̀ ní jẹ́ Kate pa ara rẹ̀ ní ọdúin 2000 nítorí pé ó ní ìgbéyàwó tí àwọn ti ṣe fún ọfún mẹ́rìnlélógún kò rọgbọ. Ọmọ ọdún mẹ́rìnlélógójì ni Kate nígbà náà: Ní ọdún 2005 ni President thabo Mbaki yọ Zuma kúrò ní ipò igbákejì àrẹ nítorí ìwà ìbàjẹ́. Ní ọdún 2006 ni wón fi ẹ̀sùn kan Zuma pé ó fi ipá bá obìnrin kan tí ó ní HIV lo pò. Kò jẹ̀bi ẹ̀sùn náà. Ni Oṣu Kẹsan ọdun 2021, idajọ ododo jẹrisi idalẹjọ ti Jacob Zuma si oṣu mẹẹdogun ninu tubu.


title: Joseph H. Greenberg

text: Ohun tí òǹkọ̀wé ṣiṣẹ́ lé lórí nínú ìwé yìí ìpín èdè Aáfíríkà sí ẹbí. Orí méje ni ìwé náà ní. Orí kìíní ni ó sọ̀rọ̀ nípa ìlàlà tí a lè tẹ̀lé láti pín èdè kan sí ẹbí. Lẹ́yìn èyí ni òǹkọ̀wé wá bẹ̀rẹ̀ sí ní í ṣe àlàyé àwọn ẹbí tí ó pín èdè Aáfíríkà sí. Orí keyì sọ̀rọ̀ nípa Niger-Cong; ẹ̀kẹ́ta, Afrocasiatic; ẹ̀kẹ́rin; Khoisan; ẹ̀kárùn-ún, Chari-Nile; ẹ̀kẹ́fà; Nilo-Saharan nígbà tí orí kéje sọ̀rọ̀ nípa Niger-Kordofania. Yàtọ̀ sí orí méje yìí, ìwé náà ní index to language classification, key to language classification àti index of languages. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ máàpù ni òǹkọ̀wé yà sínú ìwé yìí. Ní ìparí, òǹkọ̀wé ṣe àfikún díẹ̀ sí ìwé yìí ó sì ṣe àtúnṣe àwọn àṣìṣe tí ó ṣe àkíyèsí nínú ìwé náà. Bí àwọn ohun tí ó wa nínú ìwé náà ṣe lọ ní olóríjorí nì yí:


title: Àwọn Ọba Ilẹ̀ Nàìjíríà

text: Ìlú àti Orúkọ Oyè wọn


title: Àwòrán ará òwò Nàìjíríà

text: Àwọn Owó Nàìjíríà àti àwòrán tí ó wà lára wọn.


title: Àwọn olórí ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà

text: Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà


title: Àwọn olórí ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà

text: 1st October, 1979 (Ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá 1979) General Olúṣégun Ọbásunjọ́ fi ọ̀pá àṣẹ lé Alhaji Shehu Shagari lọ́wọ́.


title: Àwọn olórí ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà

text: 26th August 1993: (Ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹ́jọ 1993) General I.B. Babangida yẹ̀bá fún Chief Earnest Shónẹ́kan. Olórí ogun tí ó jẹ́ àrẹ ni Bàbángida náà pe ara rẹ.


title: Àwọn olórí ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà

text: 9th June 1998: (Ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kẹfà ọdún 1998) General Abdusalami Abubakar ni wọ́n yàn láti rọ́pò General Sani Abacha.


title: Àwọn olórí ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà

text: 29th May 1999: (Ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 1999). General Abdusalami Abubakar gbé ìjọba fún Chief Olúsẹ́gun Ọbásanjọ́.


title: Àwọn olórí ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà

text: 29th May 2007: (Ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2006) Chief Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ gbé ìjọba fún Alhaji Umaru Yar’Adua.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Adámáwá

text: ADAMAWA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Adámáwá

text: I.Demsa, Fufore, Girei, Gombi, guyuk, Hhong, Jada, Yola North, Lamurde, Madagali, Maiha, Mayo-bel Michika-Micloka, Mubi North-Uba, Mubi South, Numan, Shelle Song (Goila), Toungo, Yola South.


title: Àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Ìpínlẹ̀ Akwa-Íbọm

text: Abak (Abak), Eastern Obodo, Eket (eket), atai, Essien Udim Afa he ikot, Etim Ekpo, Etinan (Etinan), Ibesikpo Asutan, Ibiono Ibom (Ibiono), Ika, Ikono (Ibiaku Ntokoko Ikot Abasi (Ikot Abasi), Ikot Ekpene, Ini (odoro Ikpe), Itu (Itu), (Enwang), Mkpat Enin (Mpat Enin, Nsit Ibom, Msit Ubium, Akara, Okobo, Onna (Abat), Oron (Oron), Oruk Anam, Udungl Ukanafun, Esit Eket (Uguo), Uruan (Idu), Urue Offong – oruk Offong) (Uyo)


title: Àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Ìpìnlẹ̀ Anámbra

text: Aguata (Aguata), Anambra East Otuocha), Ananmbra West (Nzam), Aniocha (Neni), Awka North (Achalla), Awka South (akwa), Ayamelum (Anaku), Dunukofia, Ekwusiewo (Ozubu Idemili North (Ogidi), Idemili South (Idemoli), Ihiala (IHIA Njikoka, Nnewi Norh (Nnewi), Nnewi South (Ukp Ogbaru, Onitsha North (Onitsha), Orumiba North (Orumba No, Onisha South (Fegge), Orunmba South (Umueze), Oyi.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Ijoba ibile ile Naijiria


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: BAYELSA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Brass (Twon Brass), Ekremor, Kolokuma/Opokuma, Nembe, Ogbia, Sagbama, Southern Ijaw, Yenagoa,  BENUE


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Ado, Agatu, Apa, Buruku, Gboko, Guma, Gwer East, Gwer West, Katsina Ala, Konshisha, Kwande, Logo, Makurdi, Obi, Ogbadibo, Ohimini, Oju, Okpokwu, Otukpo, Tarka, Ukum, Ushongo, Vandeikya.  BORNO


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Abadan, Askiba Uba, Bama, Bayo, Biu, Chibok, Damboa, Dikwa, Gubio, guzamala, Gwoza, Hawul, Jere, Kaga, Kala Balge, Konduga, Kukawa, kwaya Kwasar, Mafa, magumeri, Maiduguri.Metro, Marte, Mobbar, Monguno, Ngala, Nganzai, Shani.  CROSS RIVER


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Abi, Akamkpa, Akamkpa, Akpabuyo, Bakassi, Bekwara, Biase, Boki, Calabar Municipal, Calabar South, Etung, Ikom, Obubra (odengu), Obudu (gakem), Odukpani, Ogaja (okpoma), Yakurr, Yala.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: DELTA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Aniocha North (issele Uku), Aniocha South, Bomadi (Bornado), Burutu (burutu), Ethiopia East (isiokolo), Ethiopia West (oghara), Ika North East (Owa Oyibu), Ika South (Agbor), Isoko North (Ozoro), Isoko North (Ozoro), Isoko South (oleh), Ndokwa East (Aboh), Ndokwa West (Kwale Awo-iadmu), Okpe (orerokpe), Oshimili North, oshimili South, Patani (Patani), Sapele (Sapele), Udu (Otor Udu), Ughelli North (Ugheli), Ughelli South (Jeremo Town), Ukwuani, Uvwie (Efferun), Warri South (Warri), Warri North (koko) Warri Sough-West.  EBONYI


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Abakaliki, Afikpo North (Afikpo), Afikpo South (Nguzu Edda), Ebonyi (Ebonyi), Ezza North, Ezza South (onueke), Ikwo (Echan), Ishielu (Ezillo), Ivo (Isiaka), Izzi (Iboko), Ohaozara (Obiozara), Ohaukwu (Ezzamgbo), Onicha (Isu).  EDO


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Akoko Edo (Igara) Egor, Esan Central, Esan North East, Esan South East, Esan West, Etsako Central, Etsako West, Igueben, Ikpoba Okka, Oredo, Orhionwon, Ovia North East, Ovia South West, Etsako East, Owan East, Owan West, Uhunmwonde.  EKITI


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Ado-Ekiti (Ado Ekiti), Aiyekite, Efon (Efon Alaaye), Ekiti East (Omuo), Ekiti South West (Ilawa), Ekiti West (Aramoko), Ekiti (Mure), Ido-Osi (Ido Ekiti), Ijero (Ijero), Ikere (Ikere), Ikole (Ekiti), Ileje meje (Eda oniyo), Irepodun/ifelodun (Igede), Ise (Ise), Moba (otun), Oye (Oye Ekiti).  ENUGU


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Agwu (Agwu), Aninri (Ndeaboh), Enugu East (Nnugu Nike), Enugu North (Enugu), Enugu South (Uwani), Ezeagu (agaowa), Igbo Etiti (Ogbede), Igbo Eze South (Igwa aka), Igbo Eze N (Ezike), Isi Uzo (Ikem), Nkanu East (Amagunze), Nkanu (Agbani), Nsukka (Nsukka), Oji River (Oji River), Udemu (obafor), Udi (Udi), Uzo Uwani.  GOMBE


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Akko, Balanga, Billiri, Dukku, Funakaye, Go Kaltungo, Kwami, Nafada, Shomgon, Yamlatu/Deba.  IMO


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Aboh Mbasie (Aboh), Ahiazu Mbaise, Ehime Mbano (Ehime Ezini Hitte (Itti), Ideato North (Dikenanfai), Ideato South (Nkwe Ihite Uboma, Ikeduru, Isiala Mbano, Isu, Mbaitol, Ngor/Ok Njaba, Nkwangele, Nkwerre (Nkwere), Obowo, Oguta (Og Ohaji/Egbema, Okigwe, Onuimo, Orlu, Orsu, Oru East, Oru (mbagida), Owerri North, Owerri Municipal, Owerri West.  JIGAWA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Auyo, Babura, Birnin Kudu, Birniwa, Gagarawa, Dutse, Garki, Gumel, Guri, Gwaram, Gwiwa, Hadejia, Jahun, Hausa, Kaugama, Kazaure, Kiri – Kasamma, Kiyawa, Maig malam Madori, miga, Ringim, Roni, Sule Takarkar, Te Yankwashi. 18.  KADUNA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Birnin Gwari, Chikun, Giwa, kajuru, Igbabi, Ikara, Jem’a, Kacha, Kaduna North, Kaduna South, Kagarko, Kauru, Kubau, Kudan, Lere, Makarfi, Sabon Gari, Sanga, Zangon Kataf, Zaria.  KANO


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Ajingi, Albasu, Bagwai, Bebeji, Bichi, Bunkure, Danbatta, Dawakin Kudu, Dawakin Tofa, Dogunwa, Fagge, Gabas Garko, Garun Mallam (garun mallam), Gaya (Gaya), Gezawa (Ges) Gwale (Gwale), Gwarzo (Gwarzo), Kabo (Kabo), Kano Municipal, (Kano), Karaye 9Karaye), Kibiya (Kibiya), Kiru (Kiru), Kumbotso (Kumbotso), kunchi (kunchi), Kura (kura), Madobi (madobi), Makoda (Makoda), Minjibir (Minjibir), Nassarawa, Rani (Rano), Rimin Gado (Rimi Gado), Rogo (Rogo), Shanomo (Shanomo), Sumaila (Sumaila), Takai (Takai), Tarauni, Tofa (tofa), Tsanyawa (tsanyawa), Tundun wada (tundun Wada), Ungogo (Ungogo), Warawa, Wudil (Wudil).  KATSINA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Bakori, Batagarawa, Batsari, Baure, Bindawa, Charanchi, Dan-musa, Dan dume, 9. Danja, Daura, Dutsi, Dutsinma, Faskari, Funtua, Ingawa, Jibia, Kafur, Kaita, Kankara, Kankia, katsina (Katsina), Kurfi, Kusada, Mai’adua, Malumfashi, Mani, Mashi, Matazu, Musawa, Rimi, Sabuwa, Safana, Sandamu, Zango.  KEBBI


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Alieru, Arewa, Argungu, Augie, Bagudo, Birnin-kebbi, Bunza, Dandi Kamba, danko Wasagu, Fakai, Gwandu, Jega, Kalgo, Kdkoibesse, Sakaba, Shanga, Suru, Yauri, Zuru.  KOGI


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Adavi, Aja okuta, Ankpa, bassa, Dekina, Ibaji, Idah, Igalamela-Odolu, Ijumu, Kabba/Bunu, Lokoja, Kogi, Mopa-Muro, Ofu, Ogori/Mogongo, Okehi, Okene, Olamaboro, Omala, Yagba East, Yagba West.  KWARA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Asa, baruten, Edu, Ekiti, Ireposun, Ilorin Easat, Ilorin South, Ireposun, Ilorin West Kiyamo, Moro, Offa, Oke-Ero, osin, Oyun, Pategi.  LAGOS


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Agege (Agege), Ajeromi/Ifelodu (Ajegunle), Alimosho (Ikotun), Amuwo-Odofin (Festac), Apapa (Apapa), Badagry (Badagry), Epe (Epe), Eti Osa, Ibeju Lekki (Akodo), Ifako/Ijaye, Ikeja (ikeja), Ikorodu (Ikorodu), Kosofe (kosofe), :Lagos Island (Lagos island), Lagos Main Land (Lagos Mainland), Mushin (Mushi Oloosa), Ojo (Ojo, Oshodi/Isolo (Oshodi), Somolu (Somolu), Surulere (surelere). NASARAWA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Akwanga, Awe, Doma, kari, Keana, Keffi, Kokona, Lafia, Nasarawa, Nasarawa Eggon, Obi, Toto, Wamba. NIGER


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Agaie, Agwara, Bida, Bosso, Edati, Gbako, Gurara, Katcha, Kontagora, Lapai, Lavun, Magama, mariga, mashegu, Chanchaga, Mokwa, Muya, Paikoro, Rafi, Rijau, Shiroro, Suleja, Tafa, Wushishi.  OGUN


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Abeokuta North, Abeokuta South, Ado-odo/Ota (Ota), Egbada North Ifo (ifo), Ijebu East (Ogere), Ijebu North, Ijebu Ode (Ijebu Ode), Ikenne (Ikenne), Ijebu North east (Atana), Imeko Afon (Imeko), Ipokia (ipokia), Obafemi owode (Owode), Odedah (Odedah), Odogbolu (Odogbolu), Ogun waterside (Abog), Shagamu (Shagamu),  ONDO


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Akoko North East –Ikare, Akoko North West – Oke agbe, Akoko South west –Oka, Akoko south east –Isua, Akure North –Iju Itaogbolu, Akure South –Akure, Idanre –Owena, Ifedore-Igbara oke Okitipupa –okitipupa, Ilaje –Igbokoda, Ese –Odo-Igbekebo, Ile –Oluji/Okeigbo-Ile-oluji, Irele-irele, odigbo-(Ore), Ondo East-Boluwaduro, Ondo West-Ondo, Ose-Ifon, Owo-owo.  OSUN


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Atakunmosa East, Atakunmosa West –Osu, Aiyedade, gbongan, Aiyedire-Ile ogbo, Boluwaduro – Otan Ayegbera, Boripe-Iragbiji, Ede North, Ede South-Ede, Egbedore, Ejigbo-Ejigbo, Ife Central Ile-Ife, East, Ife North (Ipetumodu), Ife South-Ifetedo, Ifedayo, Ifelodun-Ikirun, Ila-Ila orangun, Ilesha East-Ilesha, IleshaWest, ireposun, Irewole-Ikire, Isokan-Apomu, Iwo-Iwo, Obokun-Ibokun, Odo Otin-Okuku, Ola-Oluwa, Bode Osi, Olorunda, Ori-ade, Orolu-Ifon, Osogbo-Osogbo. OYO


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Afijo, Akinyele, Atiba, Atisba, Egbeda, Ibadan North, Ibadan North East, Ibadan North West, Ibadan South East, Ibadan South West, Ibarapa, Ibarapa North, Iddo, Saki West, Ifeloju, Irepo, Iseyin, Itesiwaju, Iwajowa, Iyamapo/Olorunsogo, Kajola, Lagelu, Ogbomoso North, Ogbomoso South, Ogo Oluwa, Oluyole, Ona Ara, Orelope, Oriire, Oyo East, Oye West, Saki East, Surulere.  PLATEAU


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Barkin-ladi –barkin ladi, Bassa-Bassa, Bokkos-Bokkos, Jos East-Argwere, Jos North-Jos, Jos, Jos South-Bukun, Kanam-Dangi, Kanke, lang tang North-lang tang, lang tang South, Mangumangu, Mikang, Pankshin-Pankshin, Qua’an-Pan, Riyom, shendam-Shendam, Wase-wase.  RIVERS


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Ahoada East-Aboada, Ahoada West-Inma, Akuku-Toru, Andoni-Ngof, Asari-toru, Bonny-bonny, Degema-Abonema, Eleme-Nchia, Emuoha-Emuoha, Etche, Gokana-Kpor, Ikwerre-Isokpo, Khana-Bori, Obia/Akpor, Abua/Odual –Abua, Ogba/Egbema/Ndoni-oku, oku, ogu/Bolo, Okrika-Okrika, Omumma, Opobo/Nkoro-Opobo town, Oyingbo-Afam, Part-Harcourt, Tai.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: SOKOTO


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Binji, Bodinga, dange shuni, Gada, Goronyo, Gudu, Gwadabawa, Illela, Isa Kebbe, Kware, Rabah, Sabon Birni, Shagari, Silame, Sokoto North, Sokoto South, Tambuwal, Tangaza, Tureta, Wamakko, Wurno, Yabo.  TARABA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Ardo Kola, Bali, Donga, Gashaka, Gassol, Ibi, Jalingo, Karim Lamidu, Kurmi, Lau, Sardauna, Takum, Ussa, Wukari, Yorro, Zing.  YOBE


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Bade, Busari, Damaturu, Fika, Fune, Geidam, Gusba, Gulami, Jakusko, Karasuwa, machine, Nangere, Nguru, Potiskum, Tarmua, Yunusari Yusufari.  ZAMFARA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Anka, Bakura, Bukkuyum, Bungudu, Gummi, Gusau, Kaura Namoda, Birnin Magaji, Maradun, Maru, Shinkafi, Talata Mafara, Tsafe, Zurmi.  FCT


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Abaji, Abuja, municipal, Bwari, Gwagwalada, Kuje, Kwali.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Local Government Councils of Nigeria


title: Kudirat Abíọ́lá

text: Kúdíràtù Abíọ̀lá (ọjọ́ ìbí: Kudirat Olayinka Adeyemi) tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrin oṣù Kẹfà ọdún 1951 (1951 - 4 June, 1996) jẹ́ òṣèlú àti ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọ ènìyàn ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà . Ó tún jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìyàwó M. K. O. Abíọ́lá.


title: Alex Ibru

text: Alexander Uruemu Ibru (March 1, 1945 - 20 November 2011) je onisowo omo ile Naijiria, ohun tun ni oludasile iweroyin ojojumo "The Guardian Newspapers" ti o dasile ni 1983.


title: Hogan Bassey

text: Hogan "Kid" Bassey (1932-06-03 - 1998-01-26) je omo ile Naijiria. Oruko ti a so ni Okun Asuguo Bassey. Ní ọdún 1952, ọwọ́ Nàìjíríà kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ Hogan Bassey di world featherweight Champion ní ìlú òyìnbó.


title: Táyọ̀ Awótúsìn

text: Táyọ̀ Awótúsìn àti Chris Odiiibe: Níbi ogun tí ó ń ṣẹlẹ̀ ní Leberia, wọ́n pa Táyọ̀ Awótúsìn ti ilé-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn Champion àti Chris Odiiibe ti ilé-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn Guardian ní ọdún 1991 níbi tí wọ́n ti ń ṣe iṣẹ́ òòjọ́ wọn.


title: Táyọ̀ Awótúsìn

text: Ní oṣù kéje ọdún 1993, ìjọba àpapọ̀ gbẹ́sẹ̀ lé títẹ̀ jáde awon ìwé-ìròyìn bi: The Concord, Press, the Punch Press, the Sketch Press, the ObserverPress and Abuja Newsday Press. Wọ́n ní wọn kò gbọ́dọ̀ tẹ ìwé-ìròyìn jade fún ọdún kan. Ní osu kẹ́fà ọdún 1994, ìjọba àpapọ̀ tún sọ pé kí the Concord Press, The Punch Press àti the Guardian Press má tẹ́ ìwé-ìròyìn wọn jade niọdún mìíràn.


title: Táyọ̀ Awótúsìn

text: Thirty Minutes of Corruption in Nigeria: Ní ọdún 1994, ilẹ́-iṣẹ́ tẹlífísàn kan ní ilẹ̀ Àmẹ́ríkà tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ the American Colombia Broadcasting Service (CBS), ní oṣù kéjìlá ọdún gbé ètò kan jáde lórí ìwá ìbajẹ́ tí ó pè ní ‘thirty minutes of corruption in Nigeria. Lẹ́yìn ètò yìí, ìjọbá àpapọ́ ní kí gbogbo àwọn ẹni tí ọ̀rọ̀ ìbàjẹ́ náà kan kí wọn sì pè wọ́n lẹ́jọ́.


title: Táyọ̀ Awótúsìn

text: Owó ìwé ìròyìn: Ní ọjọ́ kìíní oṣù kéjìlá ọdún 1963, owó ìwé ìròyìn kúrò ní kọ́bọ̀ mẹ́rin ó di kọ́bọ̀ márùn-ún.


title: Délé Giwa

text: Dele Giwa (16 March 1947 - 19 October 1986) Wọ́n fi lẹta tí ó ní bọ́ǹbù nínú pa Délé Giwa ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹwàá ọdún 1986 nínú ilé rẹ̀ ní Èkó. Délé Giwa wà lára àwọn tí wọ́n jọ dá Newswatch magazine sílẹ̀.


title: FIFA

text: Egbe Ipapo Kariaye Ajose Boolu-Elese (Geesi:International Federation of Association Football; Faranse: Fédération Internationale de Football Association), to gbajumo gege bi FIFA, ni is the international agbarajo asejoba kariaye fun boolu-elese. Ibujoko re wa ni Zürich, Switzerland, be sini Aare re lowolowo bayi ni Sepp Blatter. FIFA ni o ni ojuse fun agbajo ati isejoba awon idije pataki boolu-elese, agaga Ife Eye Agbaye FIFA, to waye lati odun 1930.


title: Jàjá ìlú Òpobò

text: Jaja ilu Opobo


title: Jàjá ìlú Òpobò

text: Ọba Jaja tí ìlú Opobo (Orúkọ:  Jubo Jubogha, 1821 - 1891) jẹ́ ọmọba oníṣòwò, òun sì ní olùdásílẹ̀ ìlú Opobo, tí ó wà ní ìlú Ìpínlẹ̀ Rivers tí ìlú Nàìjíríà. Wọ́n bí ni Umuduruoha Amaigbo ní ìpínlẹ̀ Imo, ọ̀dọ̀ ló wà nígbà tí àwọn afẹ́rú-ṣòwò mú lẹ́rú ní Bonny. Orúkọ tó padà jẹ́ ni "Jájá"


title: Jàjá ìlú Òpobò

text: Jaja of Opobo: Ní ọdún 1792, Jaja of Opobo di Ọba Banny. Ó kú ní 1829.


title: Jàjá ìlú Òpobò

text: Mohammed Bello: Mohammed Bello tí ó jẹ́ ọmọ Uthman dan fodio kọ́ ìlú Sokoto ní 1809. Ní 1817 nígbà tí baba rẹ̀ kú, ó di Caliph ibẹ̀.


title: Jàjá ìlú Òpobò

text: Shódẹkẹ́: Ní 1825, Shódẹkẹ́ di aṣáájú àwọn Ẹ̀gbá ní Abẹ́òkúta.


title: Jàjá ìlú Òpobò

text: Baálẹ̀ Ìbàdàn: Ní ọdún 1830, wọ́n dá Ìbàdàn sílẹ̀ ó sì ní Baálẹ̀ àkọ́kọ́


title: Kẹ́nyà

text: Kẹ́nyà tàbí Orile-ede Olominira ile Kẹ́nyà je orile-ede ni Ìlaòrùn Áfríkà. O dubule si eba Okun India, ni agedemeji aye, Kẹ́nyà ni bode mo Ethiópíà (ariwa), Sòmálíà (ariwailaorun), Tànsáníà (guusu), Ùgándà ati Lake Victoria (iwoorun), ati Orile ede Gúúsù Sudan (ariwaiwoorun). Oluilu re ni Nairobi. Awon onibugbe ibe ti po to 38 legbegberun.


title: Kẹ́nyà

text: Kenya pinsi awon igberiko 8 ti olori won n je Alakoso Igberiko (Aare lo n yan won). Awon igberiko wonyi ("mkoa" singular "mikoa" plural in Swahili) na tun je pinpin si awon ibile ("wilaya"). Awon ibile 69 lo wa. Awon ibile wonyi na tun je pipin si awon ipinsi 497 ("taarafa"). Awon ipinsi tu je pipin si 2,427 awon ibudo 2,427 ("mtaa") ati omo ibudo 6,612 ("mtaa mdogo").. Awon igberiko na niwonyi:


title: John Harrison Burnett

text: John Burnett tí ó jẹ́ Principal àti Vice-Chancellor University of Edinburgh láàrin 1978 sí 1987 kú ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kéje, ọdún 2007.


title: Mọfọ́lọ́jì èdè Yorùbá

text: Ìfáárà


title: Mọfọ́lọ́jì èdè Yorùbá

text: Ìpele tàbí ìsọ̀rí márùn-ún ni a lè pín gírámà èdè sí. Àwọn ìpèle yìí náà ni fònẹ́tíìkì tàbí ètò ṣíṣàpèjúwe ìró, fonọ́lọ́jì tàbí ìbáṣepọ̀ ìró; sẹ̀méńtíìkì tabí èt`o ìtumọ̀; síntáàsì tàbí ètò tí ó dale gbólóhùn, àti mọfọ́lọ́jì tabí ètò nípa ṣíṣẹ̀dá ọ̀rọ̀. Gbogbo àwọn ìpele wọ̀nyí ni ó ní ìbáṣepọ̀ tí ó ṣòro láti yà sọ́tọ̀.


title: Mọfọ́lọ́jì èdè Yorùbá

text: Ní àwùjọ adúláwọ̀ káàkiri ayé, orúkọ ṣe pàtàkì púpọ̀. Ojú ayé nìkan kọ́ ni a fi í wò ó; a máa fi ojú-inú àti ojú ẹ̀mí pàápàá wò ó. Nítorí náà orúkọ jẹ mọ́ ìhun ọ̀rọ̀-orúkọ nínú èdè adúláwọ̀ kọ̀ọ̀kan; ó jẹ mọ́ ìmọ̀lára ènìyàn, ó jẹ mọ́ ìgbàgbọ́, ìfẹ́, àníyan àti ìrètí ènìyàn pẹ̀lú...


title: Mọfọ́lọ́jì èdè Yorùbá

text: Àmúlò (Èdè Yorùbá) Dèjì Médùbi Ojú-Ìwé 117-129.


title: Mọfọ́lọ́jì èdè Yorùbá

text: Èdè, èdè, èdè láìsí èdè, èèyàn kò sunwòn láwùjo. Eròngbà wa nínú aròko yìí ni láti tanná sí àmúlò èdè Yorùbá ní orísirísi ònà. A kò gbìdánwò láti parí isé síbí, nítorí náà, ìpàjùbà lásán ni eyí jé fún isé ribiribi tó wa níwájú...


title: Mọfọ́lọ́jì èdè Yorùbá

text: Tí ènìyàn bá ṣe alábàápàdé àkọsílẹ̀ kan tí wọ́n ṣe ní èdè tó ṣe àjòjì sí i, ọ̀nà àbáyọ tí yóò kọ́kọ́ wá sọ́kan rẹ̀ ni ìranwọ́ ẹni tí yóò ṣe aáyan ògbufọ̀ irú àkọsílẹ̀ bẹ́ẹ̀. A le sọ pé iṣẹ́ ògbufọ̀ ni ó fẹ́rẹ̀ nira jùlọ nínú gbogbo iṣẹ́. ...


title: Mọfọ́lọ́jì èdè Yorùbá

text: Àpólà-orúkọ ni ẹyọ ọ̀rọ̀ tàbí àsopọ̀ ọ̀rọ̀ tí a le lò gẹ́gẹ́ bí olùwà, àbọ̀ tàbí àbọ̀-atọ́kùn nínú gbólóhùn aṣeégbà. A lè fi ipò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yìí hàn nínú àwọn àpẹẹrẹ ìsàlẹ̀ yìí.


title: .ng

text: .ng je amioro orile-ede fun top-level domain ti Internet (ccTLD) fun Naijiria.


title: Kúbà

text: Kúbà tabi Orile-ede Olominira ile Kuba (; , ) je orile-ede erekusu ni Karibeani. Orile-ede Kuba ni erekusu Kuba gbangba, Isla de la Juventud, ati awon sisupapo-erekusu.


title: Kúbà

text: Havana ni ilu titobijulo nibe ati oluilu re. Santiago de Cuba ni ilu keji totobijulo.


title: Benin

text: Benin () tàbí Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Benin jẹ́ orílẹ̀-èdè ní Ìwọ̀orùn Áfríkà. Ó ní bodè pẹ̀lú Togo ní apá ìwọòrùn, Nàìjíríà ní apá ìlaòrùn, àti Burkina Faso àti Nijẹr ní àríwá. Ní gúúsù ó jásí Etíòkun Benin (Bight of Benin).


title: Benin

text: Itobi re ko fi be ju lo pelu arabudo to fe e to 8,500,000. Botileje pe oluilu re je Porto Novo ibujoko ijoba wa ni Kútọnu.


title: Benin

text: Leyin ijoba oloselu lati 1960 de 1972, ijoba "Marxist-Leninist" je lati 1972 titi de 1991, ijoba yi se inira pupo, o si se idabaru inadura. Bere lati odun 1991, awon idiboyan egbe oloselupupo ti n waye.


title: Benin

text: "Benin" gege bi oruko re ko ni ohunkohun se pelu Ilẹ̀ọba Benin tabi Ilu Benin ni Naijiria. Oruko re tele je Dahomey (Dan-ejo (snake),Homey-Ilu tabi Ile,Ilu awon ejo) ki a to yi si Orile-ede Olominira Omoilu ile Benin ni odun 1975 nitori pe egbe odo to wa un je Etiodo Benin. Won mu oruko yi nitoripe ko fi s'egbe kan larin gbogbo awon eya eniyan bi adota ti won wa ni ile Benin. Dahomey je oruko iluoba Fon ti ayeijoun, nitori eyi won ro pe ko to.


title: Benin

text: Ile-Oba Dahomey je didasile lat'owo awon orisirisi eya ni Abomey. Awon akọ̀tàn ro pe boya aisi abo ti owo eru dasile ni o fa ogunlogo ero eniyan lati ko lo si Abomey, larin won ni a ti ri Aja, awon omo eya Gbe ti awon akotan nigbagbo pe awon ni won se idasile ilu na. Ibasepo larin awon eya Aja ati eya Fon to fa idasile eya titun ti a mo si "Dahomey".


title: Benin

text: Igbagbo ni pe awon Gbe wa lati Wyo. Gangnihessou ni o koko je oba ni Ile-Oba Dahomey. Asa jagunjagun won je ki won fe bode tobi pelu oluilu ni Abomey.


title: Benin

text: Iru iselu je ti opolopo egbe oloselu ti won yan awon asoju pelu aare abasewa nibiti Aare ile Benin, ti se Yayi Boni lowolowo bayi, je olori orile-ede ati olori ijoba. Agbara iseoba wa lowo ijoba. Agbara isofin wa lowo ijoba ati ile asofin. Ile Adajo ni ominira lowo ijoba ati asofin. Iru ona iselu lowolowo bayi bere ni 1990 pelu Ofinigbepo ile Benin ati iyipada si ti oloselu ti o tele ni odun 1991.


title: Benin

text: Ile Benin je pinpin si apá mejila (French: départements), awon wonyi si tun je pinpin si ibile 77. Ni odun 1999 ni won pin awon apa ijoba abele mefa to wa tele si mejila. Benin jẹ́ ile san lati Ariwa de Guusu ni ilaoorun Afrika, o dubule larin Agbedeméjì ayé (Equator) ati Ìlà-ooru Alákàn (Tropic of Cancer). Ìlàìdùbúlẹ̀ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ láti 6°30′A dé 12°30′A, bẹ́ ẹ̀ sì ni ìlàìnàró rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ láti 1°L dé 3°40′L.


title: Benin

text: Pelu agbegbe ile to to Benin fe lati Odò Niger ni ariwa titi de Okun Atlantiki ni guusu, ijinnasi to je . Botilejepe ni iwon ile eba odo re je iwon ile orile-ede na ni ibi totifeju je .


title: Benin

text: Ikan ninu awon orile-ede tokerejulo ni Iwoorun Afrika ni Benin. O kere ni ilopo mejo si Naijiria to ni bode mo si ilaoorun. Sugbon o tobi ni ilopo meji si Togo to ni bode mo si iwoorun. Maapu ile Benin fihan pe awon oke re ko fi be yato si ara won (idasarin awon oke re je ).


title: Benin

text: A le pin oril-ede na si apa merin lati gusu de ariwa. Ibi ẹ̀kun omi irele, oniyanrin (igbeleke togajulo ) je, lopojulo, ni fife. O je ile erofo to ni awo adagun odo ati osa ti won japo mo okun. Awon ilegiga apagusu Benin (igasoke larin ati ) pinya si ra won nitori awon afonifoji to la koja lati ariwa de gusu legbe awon odo Couffo, Zou, and Oueme.


title: Benin

text: Isuna ile Benin je ti alaidagbasoke, o si gbojule ise agbe aroje, ogbin owu ati okowo agbegbe. Owu tita lo je 40% GDP ati bi 80% ipawo oja okere iseoba. Idagbasoke eso-ise dasarin 5% ni bi odun meje seyin, sugbon iposi iyearabudo ko je ki iposi yi o ni ipa kankan. Igbowolori (owon) ti din sile ni bi odun melo se yin. CFA franc ni owonina ile Benin. Ogunlogo iyearabudo ile Benin n gbe ni gusu. Won je ọ̀dọ́, pelu àsìkò ìgbẹ̀mí to je odun 59. Awon eya ede Afrika bi 49 lo wa ni Benin; awon wonyi tedo kakiri. Awon eya ede yi ni Yoruba ni gusuilaoorun (ti won wa lati Naijiria ni odunrun 12la); Dendi ni agbegbe ariwa-arin (won kowa lati Mali ni orundun 16un); Bariba ati Fulbe ni ariwailaoorun; Betammaribe ati Somba ni Atacora Range; Fon ni ayika agbegbe Abomey ni Arin Gusu; ati Mina, Xueda, ati Aja (ti won wa lati Togo) ni ekun odo.


title: Benin

text: Fon ni eya ede topojulo pelu 1.4 legbegberun iyearabudo to n so ede Fon, Yoruba tele won pelu 1.2 legbegberun, Aja (600,000), Bariba (460,000), Ayizo (330,000), the Fulbe (tabi Fulani, Peul ati Fula) (310,000), ati awon Gun (240,000). Bakanna ni leba awon ebute ni gusu a le ri awon omo-omo awon eru ti won kopada wa lati Brasil. Bakanna die tun wa lati ile Europe, agaga awon ara Fransi ati awon eniyan lati apaariwa Asia bi Lebanon ati Ilaoorun Asia bi India.


title: Benin

text: Gege bi onka 2002 se fihan, 42.8% je Elesin Kristi (27.1% je Katholiki, Selestial 5%, Methodisti 3.2%, other Protestanti 2.2%, awon miran 5.3%), 24.4% je Musulumi, 17% je Elesin ibile, 15.5% awon miran.


title: Benin

text: Ede iseoba je Faransé sugbon sibesibe awon ede abinibi bi Fon ati Yoruba na tu gbajumo agaga ni apa gusu. ni apa ariwa awon ede bi bariba ati fula gbajumo.


title: Benin

text: 99% je àwon omo Afrika (Yoruba, Fon, Aja, Bariba at.bb.lo), awon omo Europe ko ju 10,000 lo.


title: Benin

text: Ni arin ewaodun '80, awon omo ile Benin ti won le gba itoju ilera to yeke din ni 30% iyearabudo, nitori eyi Benin ni ofo omode togajulo ni Afrika. Leyin Idawose Bamako iyato to dara sele, eyi si je ki ipese ilera o wa fun opo awon iyearabudo.


title: Benin

text: Ikeko ko pondandan be si ni ki se ofe. Bakanna awon odomokunrin poju awon odomobirin lo ni ile eko. Ipin awon akeko si awon oluko posoke lati 36:1 ni 1990 de 53:1 ni 1997. Aimookomooka je 60% awon iyearabudo..


title: Benin

text: Awon akoko ti ile-eko kookan n gba


title: Ilẹ̀ Ọba Benin

text: Ilẹ̀ Ọba Benin tabi "Ile Oba Edo" (1440-1897) je ilu oba ayeijoun ni apa arin iwoorun ibi ti a mo si Naijiria loni.


title: Ilú-ọba Ọ̀yọ́

text: Ilẹ̀-Ọba Ọ̀yọ́


title: .gr

text: .gr jẹ́ àmì ọ̀rọ̀ orílẹ̀-èdè fún ìpele tí ó ga jùlọ tí ẹ̀rọ ayélujárá (ccTLD) fún orílẹ̀-èdè Gèésì.


title: Gíríìsì

text: Gíríìsì (; , "Elláda", ; , "Hellás", ), bakanna gege bi Hellas ati fun ibise bi Helleniki Olominira (Ελληνική Δημοκρατία, "Ellīnikī́ Dīmokratía", ), je orile-ede kan ni guusuapailaorun Europe, o budo si apaguusu opin Balkan Peninsula.  Griisi ni ile bode mo Albania, Olominira ile Makedonia ati Bulgaria si ariwa, ati Turki si ilaorun. Okun Aegeani dubule si ilaorun re, the Okun Ioniani si iwoorun, ati Okun Mediterraneani si guusu. Griisi ni o ni etiodo kewa togunjulo ni agbaye toje ni gigun, ti o ni opolopo iye awon erekusu (bi 1400, 227 ni ibi ti aon eniyan ngbe), ninu won ni Crete, Dodecanese, Cyclades, ati awon Erekusu Ioniani. Bi ogorin ninu ogorun ile Griisi ni o je ti awon oke, ninu ibi ti Oke Olympus ni o gajulo to je .


title: Gíríìsì

text: Griisi oni fa gbongbo de asa-olaju Griisi ayeijoun, nibi ti gbogbo eniyan gba bi ibusun asa-olaju Apaiwoorun. Nitori eyi o je ibi ibere oseluaralu, imoye Apaiwoorun, Awon Idije Olympiki, litireso Apaiwoorun ati itankiko, sayensi oloselu, awon ipile sayensi ati mathematiki pataki, ati drama, ati trajedi ati awada. Asesile yi han gedegbe ninu awon Ibi Oso Agbaye UNESCO 17 ti won wa ni Griisi.


title: Gíríìsì

text: Griisi je orile-ede adagbasoke to ni Human Development Index giga, Griisi ti je omo egbe Isokan Europe lati 1981 ati Isokan Okowo ati Owonina Europe lati 2001, NATO lati 1952, ati Ile-ise Ofurufu Europe lati 2005. Bakanna o tun je omo egbe latibere Isodokan awon Orile-ede, OECD, ati Agbajo Ifowosowopo Okowo ni Okun Dudu. Atensi ni oluilu re; awon ilu pataki miran nibe tun ni Thessaloniki, Patras, Heraklion ati Larissa.


title: Gíríìsì

text: Fun amojuto, Griisi ni periferi metala ti won je pipin si ibile mokaleladota (, singular ). Bakanna ni agbegbe idawa kan wa to n je Oke Athos (, "Oke Mimo"), to ni bode mo periferi Central Macedonia.


title: .ac

text: .ac


title: .ad

text: .ad je ti ile Andorra


title: .ae

text: .ae


title: .af

text: .af je ti orile-ede Afghanistan


title: .ag

text: .ag je ti ile Antigua ati Barbuda


title: .ai

text: .ai je ti ile Anguilla.


title: .al

text: .al je ti ile Albania


title: .zm

text: .zm je ti orile-ede Zambia.


title: .zw

text: .zw


title: .am

text: .am je ti ile Armenia


title: .an

text: .an je ti ile Netherlands Antilles.


title: .ao

text: .ao


title: .aq

text: .aq


title: .ar

text: .ar


title: .as

text: .as


title: .at

text: .at je ti ile Austria


title: .au

text: .au je ti orile-ede Australia


title: .aw

text: .aw


title: .ax

text: .ax


title: .az

text: .az


title: .ba

text: .ba


title: .bb

text: .bb


title: .bd

text: .bd je ti orile-ede Bangladesh.


title: .be

text: .be je amioro lori Internet fun Belgium


title: .bf

text: .bf


title: .bg

text: .bg


title: .bh

text: .bh je ti ile Bàhàréínì


title: .bi

text: .bi


title: .bj

text: .bj je ti ile Benin


title: .bm

text: .bm je ti ile Bermuda


title: .bn

text: .bn


title: .bo

text: .bo je ti ile Bòlífíà


title: .br

text: .br je ti ile Brasil


title: .bs

text: .bs je ti ile Bahamas


title: .bt

text: .bt ni amioro orile-ede ti Internet fun top-level domain (ccTLD) fun orile-ede Bhutan.


title: .bv

text: .bv


title: .bw

text: .bw je ti orile-ede Botswana


title: .by

text: .by je ti orile-ede Belarus.


title: .bz

text: .bz je ti ile Bẹ̀lísè (Belize).


title: .ca

text: .ca


title: Estóníà

text: Estonia tabi Orile-ede Olominira ile Estonia je orile-ede ni Apaariwa Europe.


title: Ìgbìmọ̀ Òlímpíkì Akáríayé

text: Ìgbìmọ̀ Òlímpíkì Oníkíkáríayé (IOC ni ede geesi duro fun "International Olympic Committee") je egbe ikojo to budo si Lausanne ni orile-ede Switzerland ti Pierre de Coubertin ati Demetrios Vikelas dasile ni 23 June, odun 1894. Awon omo egbe je awon 205 Igbimo Olympiki ti awon Orile-ede.


title: Àwọn Ìdíje Òlímpíkì

text: Idije Olympiki {tabi Olympiki} je opolopo ere idaraya ti won sele ni igba ooru ati igba otutu. Won n sele lekan larin odun merin. Titi di 1992, ninu odun kanna ni won n sele. Lat'igbana won ti ya won soto pelu odun meji.


title: Àwọn Ìdíje Òlímpíkì

text: Awon idije olympiki (ede Greeki: Ολυμπιακοί Αγώνες; Olympiakoi Agones) akoko waye ni odun 776 BC ni ilu Olympia ni ile Greesi.


title: Tógò

text: Togo tabi orile-ede Togo Olominira je orile-ede ni Iwoorun Afrika. O ni bode mo Ghana ni apa iwoorun, Benin ni apa ilaoorun ati Burkina Faso ni ariwa.


title: Global Positioning System

text: Global Positioning System (GPS) ("Sistemu Siseipo Laye") je onailana itoka ipo ohunkohun l'ori ile-aye pelu satellite.


title: Ronald Reagan

text: Ronald Wilson Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004) je Aare ogoji orile-ede Ìsọ̀kan àwọn Ìpínlẹ̀ ilẹ̀ Amẹ́ríkà (1981–1989) ati Gomina eketalelogbon Ipinle Kalifonia (1967–1975).


title: Àwọn Ìpínlẹ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà

text: Awon Ìpínlẹ̀ Amerika


title: Ìwé-òfin Ìbágbépọ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà

text: Iwe-ofin Ibagbepo Orile-ede Amerika je ofin to gajulo ni orile-ede Ipinle Isokan ile Amerika


title: Alábùgbé

text: Alábùgbé tabi Olùgbé tabi iye olùgbé ninu imo awujo ati imo biology je akojopo awon eniyan tabi awon irú ohun kan pato. Iye aráàlú


title: Plato

text: Plato (; Greek: , "Plátōn", "broad"; 428/427 BC – 348/347 BC), was a Classical Greek philosopher, mathematician, student of Socrates, writer of philosophical dialogues, and founder of the Academy in Athens, the first institution of higher learning in the Western world. Along with his mentor, Socrates, and his student, Aristotle, Plato helped to lay the foundations of Western philosophy and science. In the famous words of A.N. Whitehead: The safest general characterization of the European philosophical tradition is that it consists of a series of footnotes to Plato. I do not mean the systematic scheme of thought which scholars have doubtfully extracted from his writings. I allude to the wealth of general ideas scattered through them.


title: Plato

text: Plato's sophistication as a writer is evident in his Socratic dialogues; thirty-six dialogues and thirteen letters have been ascribed to him. Plato's writings have been published in several fashions; this has led to several conventions regarding the naming and referencing of Plato's texts.


title: Plato

text: Plato's dialogues have been used to teach a range of subjects, including philosophy, logic, ethics, rhetoric, and mathematics.


title: Olúìlú

text: Oluilu je ilu ti ijoba orile-ede kan fi se ibujoko. O tun le tumo si Ilu ti o Ba tobi ju lo, tabi ti o se pataki Ju lo Ni Agbegbe, Orile-Ede, Tabi Ipinle kankan. Fun Apere, Awon Olu Ile ti o se Pataki Julo Ni Aiye Je New York, Ni Orile Ede Amerika, ati London ni orile Ede awon Geesi. Ni Ile Erekusu{Continent} Africa , Ilu Eko "Lagos" Je Olu Ilu Iwo-Oorun Afrika, Beeni Nairobi ni Orile Ede Kenya ati Addis ababa ni Orile Ede Ityopiya, Je Olu Ile Ni Apa Ila-Oorun, Ni Guusu-Afrika, Ilu Johannesburg ni Orile Ede Guusu Africa Ni Olu Ilu-u Guusa-Afrika, ati Gbogbo Afrilka pelu, Nitori wipe Ilu Johannesbuurg Ni O Ni Idagbasoke ati Itesiwaju Julo Ni Eya Owo sise, Idanilaraya, Asa, Iseda Ohun elo, ati bee bee lo ni Afrika. Ni Ariwa Afrika, Ilu Casablanca ni Orile Ede Morocco, Cairo ni Ijybiti/Egypt, ati Algiers ni Algeria, Je "Olu-Ilu" ni ona tiwon.


title: Ìlú Òbè-nlá

text: Olúbákin ni orúkọ ẹni àkọ́kọ́ tí ó jẹ Olúbo ní òde Ugbo. Ìtàn sọ pé àtọmọdọ́mo Sẹ̀pẹ̀lúwà tí ó jẹ́ Awùjalẹ̀ ìkejìdínlógún ti ilẹ̀ Ìjẹ̀bú ni Olúbákin jẹ́. Olúbákin àti àbúrò rẹ̀ tí wọ́n jọ jẹ́ ọmọ bàbá ni wọ́n jọ dunpò Awùjalẹ̀ ìkẹtàdínlógójì ti ilẹ̀ Ìjẹ̀bú lẹ́yìn tí Ọba Morógbèsọ̀, Awùjalẹ̀ ìkejìlélogojì. Òródùdùjoyè ni orùkọ àbúrò olúbákin tí wọ́n jọ du oyè náà. Yorùbá bọ̀, wọ́n ní, “Ohun gbogbo lọ́wọ́ orí, orí la fi ń mú ẹran láwo” Òródùdùjoyè tí ó jẹ́ àbúrò ni àwọn afọbajẹ yàn dípò Olúbákin tí ó jẹ́ ẹ̀gbọ́n gẹ́gẹ́ bí i Àwùjalè tuntun ti ilẹ̀ Ìjẹ̀bú. Bí àbúrò Olúbákin ṣe gun orí oyè kò ṣàìdá họ́ùhọ́ù àti yànpọnyánrin sílẹ̀ láàárin àwọn méjèèjì.


title: Ìlú Òbè-nlá

text: Olúbákin gbé ẹgbẹ́ ọmọ ogun ọlọ̀tẹ̀ dìde sí àbúrò rẹ̀ pẹ̀lú èrò àti gba ìjọba padà sọ́wọ́ araarẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni ti oyè náà tọ́ sí. Àṣẹ̀yìnwá-àṣẹ̀yìnbọ̀, ìṣẹbọ-ìṣoògùn, bí a ti lá á rì í láyé. Àwọn ọmọ ogun ọlọtẹ tí Olúbákin gbé díde kò lè sẹ́gun ti àbúrò rẹ̀ Òródùdùjoyè. Látàrí èyí, ó pinnu láti fi ìlú sílẹ̀ fún àbúrò rẹ̀. Kàkà kí kìnnìún ṣe akápò ẹkùn kálukú á máa dọ́dẹ ṣẹ.


title: Ìlú Òbè-nlá

text: Gbogbo ìsapá àti akitiyan Òródùdùjoyè láti tu ẹ̀gbọ́n rẹ̀ lójú já sí pàbó lẹ́yìn tí ó rò pé ó sàn kí wọ́n yanjú ọ̀ràn náà ní ìtùnbí-ìnùbí. Ibùdó àkọ́kọ́ tí Olùbákin tẹ̀dó sí lẹ́yìn tí ó kúrò ní Ìjẹ̀bú ni wọ́n ń pè ní Èhì títí di òní yìí. Lẹ́yìn tí ó kúrò níbẹ̀, ó forí lé ìha ìlà-oòrùn Ugbò, ó sì tẹ̀dó sí ibi tí wọ́n ń pè ní ode-Sèpèlúwà lẹ́yìn ìgbà tí wọ́n tẹ̀dó tán. Ọ̀gangan ibí yìí ni ọ̀kan lára àwọn ọmọ Olúbákin ti a mọ̀ sì Ọ̀rọ́tọ́ ti papòdà. Ó ṣeni láàánú pé Ọ̀rọ̀tọ̀ kò bí ọmọ kankan sáyé kí ó tó re ibi àgbà ń rè. Nítorí náà bàbá rẹ̀ pinnu láti yí orúkọ òde-sèpèlúwa padà sí ti ọmọ rẹ̀ ti ó kú síbẹ̀. Láti ìgbà náà wà ni wọ́n ti ń pe ibẹ̀ ní Òde-Ọ̀rọ́tọ̀ títí o fi di òní yìí. Olúmọ̀dàn tí òun náà jẹ́ ọmọ Olúbákín ni ó ṣalábápàdé ọmọbìnrin kan létí òkun níbi tí wọ́n ti lọ máa ń ṣe ohun kan tí wọ́n ń pè ní ‘ìpé’ lóko. Ìsẹ̀lẹ̀ yìí gan-an ni ó padà wá yọrí sí bí Olúbákin àti Ọ̀rọ́nmàkin ṣe gbà láti jọ máa ṣe ìjọba pọ̀ ní Ugbo níbi tí Ọranmàkin ti wà sáájú kí Olúbákin tó dé sí àgbègbè náà, gẹ́gẹ́ bí Ọlájà Ugbò. Ó jẹ́ ìyàlẹ́nu fún Olúmọ̀dàn ọmọ Olúbákin pé àwọn kan tún wà ní tosí, tí àwọn tí ó wà ní Òde-Ọ̀rọ́tọ̀ kò mọ̀ nípa wọn tẹ́lẹ̀. Ọjàludé ni orúkọ ọmọbìnrin ti Olúmọ̀dàn bá pàdé ń jẹ́. Ọmọ Olúgbò tí a pè ní Òrọ́nmakin lẹ́ẹ̀kan ni. Àwọn méjèèjì bẹ̀rẹ̀ sí yan ara àwọn lọ́rẹ̀ẹ́ ṣùgbọ́n kò sí ọmọ láti inú ìbáṣepọ̀ wọn jálẹ̀ gbogbo ọdún tí àwọn méjèèjì fi wà lórí erùpẹ̀. Ìbáṣepọ̀ Olúmọ̀dàn àti Ọjàludé ni ó mú àjọṣepọ̀ tí ó wà láàárín Olúbákín àti Ọ̀rọ́nmakin wáyé. Wọ́n kó ijọba pọ̀, nitori pé kò fi bẹ́ẹ̀ sí èrò púpọ̀ ní àgbègbè náà nígbà yẹn. Nígbà tí Olúbákin jẹ Olubo ní Òde Ugbò, àwọn ọmọ rẹ̀ kan àti lára àwọn tí ó tẹ̀lé e wá láti Èhin kò kúrò ní Òde-Ọ̀rọ́tọ̀. Lẹ́yìn ikú Olúbákin, Olúmọ̀dàn ọmọ rẹ̀ ni ó jẹ Olúbo tẹ̀lé e. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún kọjá lẹ́yìn náà, ọ̀kan lára àwọn àtọmọdọ́mọ Olúbákin tí wọ́n wà ní Ọ̀rọ́tọ̀ pinnu láti wásẹ́ ẹja pípa síwájú ìhà-ila-oòrùn òde-ọ̀rọ́tọ̀ ìgbàyẹn, látàrí àkíyèsí rẹ̀ pé àwọn ẹyẹ ńlá-ńlá máa ti apá ìhà ibẹ̀ yẹn wá. Á ní láti jẹ́ pé omi ńlá kan wà lápá ibẹ̀ ti ẹja pọ̀ sí, nítorí àwọn ẹyẹ máa ń dọdẹ ẹja ní irú àgbègbè bẹ́ẹ̀. Akíkanjú okùnrin ni kúlájolú jẹ́. Ó kó àwọn kan mọ́ra wọ́n sì bẹ̀ rẹ̀ ìrìn-àjò si apá ìlà-oòrún òde-ọ̀rọ́tọ̀. Nígbẹ̀yìn wọ́n ṣàwárí omi náà tí ó kún fún ògìdigbo ẹja ńláńlá. ‘Agbárà’ tàbí ‘ọrà’ ńlá ti àwọn ẹja wọ́ sí yìí ni wọ́n ń pè ni “ebe” láàárín àwọn Ìlàjẹ ìgbà yẹn. Kúlájolú tẹ̀dó sí ibi tuntun yìí ti wọ́n fi ìrísí sọ lórúkọ. Láti inú ‘èbè-ńlá’ ni Òbè-ńlá ti súyọ lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Bí ibùdó àwọn àtọmọdọ́mọ Olúbákin ti ń gbọ̀rẹ̀gẹ̀jigẹ̀ sí i, wọ́n yàn láti fi òpin sí ìjọba alájùmọ̀ṣe tí Olùbákin dá sílẹ̀ pẹ̀lú Olúgbo, wọ́n kórajọ sí Òbe-ńlá, wọ́n sì sọ ibẹ̀ di ibùdo Olúbo gẹ́gẹ́ bí i ọba aládé.


title: Ìlú Òbè-nlá

text: YUNIFÁSÍTÌ ỌBÁFẸ́MI AWÓLỌ́WỌ̀ ILÉ-IFÈ, NIGERIẠ LÁTI ỌWỌ́ OWÓYẸLÉ OYÈKÀNMÍ KEEN OSÙ Ọ̀PẸ̀, 2007


title: Abrahamu

text: Abrahamu (, , "", "") ni eni tí ó dá ilẹ̀ àwon Júù sílè. Wọ́n bí i ní Ur. Ọmọ Terah ni Abram. Ó sí ló sí Haran ní gusu Mesopotama pẹ̀lú bàbá rẹ̀, Ìyàwó rẹ̀ Sarah àti Lot tó jẹ́ ‘nephew’ rẹ̀ Nígbà tí ó lọ sí Kénáànì, ó gbọ́ ìpè Jehovah pé ibẹ̀ ni ilẹ̀ ìlérí fún àwọn ènìyàn rẹ̀. Ó gba ìlérí Ọlọ́run yìí. Lẹ́yìn ìgbà tí ó ti gbé Egypt ní àsìkò ìyàn tí òun àti Lọ́ọ̀tì sì ti pínyà ní Bethon, ó lọ dó sí Hebrian. Nígbà tí Jehovah yí orúkọ rẹ̀ sí Abraham èyí tí i ṣe baba orílẹ̀ èdè púpọ̀, Jehovah ṣe ìlérí fún un pé òun yóò fún ní ọmọ tí yóò jogún rẹ̀. Jehovah dán an wò pé kí ó pa Isaac ọmọ rẹ̀ fún ìrúbọ. Bí ó ti fẹ́ẹ́ ṣe é ni Jehovah fi ọ̀dọ́ àgùntan kan rọ́pò ọmọ yìí. Láti ọ̀dọ̀ ìyàwó rẹ̀ Ikejì, Keturah, ó bí ọmọkùnrin mẹ́fà. Wọ́n sin ín síu iho (cave) Machpelah.


title: Òkè Abu

text: Oke Abu je ibi togajulo ni Ori Aravalli to wa ni ipinle Rajasthan ni apaiwoorun India.


title: Denzel Washington

text: Denzel Hayes Washington, Jr. (ọjọ́ ìbí Ọ̣jọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n Oṣù kejìlá Ọdún 1954) jẹ́ òṣèré àti olùdarí eré ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà. Washington ti gba ẹ̀bùn Oscar àti ẹ̀bùn Wúrà Róbótó ní ẹ̀méèjì.


title: Steve Biko

text: Steve Biko (18 December 1946 – 12 September 1977) je omo ile Guusu Afrika ti o lodi si eto eleyameya larin odun 1960 si ibere 1970.


title: Aisan Down

text: Aisan Down je aisan opolo ti n so awon to ba ni di ode. A n pe loruko John Langdon Down, eni ti o koko se alaye aisan yi ni odun 1866.


title: Èdè Látìnì

text: Ede Latini je ede Indo-Europe ayejoun ti won n so ni ile Romu ati ni ileoba Romu.


title: Èdè Gríkì

text: Èdè Gíríìkì jẹ́ èdè àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Gíríìsì àti Kipru. Álífábẹ́ẹ̀tì wọn jáde láti inú Phoenician script tí ó wá padà di ìkọsílẹ̀ fún èdè Látìn, Cyrillic, Armenian, Coptic, Gothic, àti àwọn ìkọsílẹ̀ mìíràn. Láti nǹkan bíi ẹgbẹ̀rún ọdún mẹ́ta sẹ́yìn ni wọ́n ti ń sọ èdè Gíríìkì ní Balkan peninsula, Ẹ̀rí àkọ́kọ́ tí wọ́n ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀ ni Linear B clay tablet tí wọ́n rí ní Messenia tí ọdún rẹ̀ jẹ́ nǹkan bíi 1450 àti 1350 BC, èyí sì ni ó jẹ́ kí èdè Gíríìkì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èdè tí ó ní àkọsílẹ̀ tó pẹ́ jùlọ.


title: Fránsì

text: Fránsì ( tabi ; : ), fun ibise gege bi Ile Faranse Olominira (, ), je orile-ede ni apa iwoorun Europe, to ni opolopo agbegbe ati erekusu ni oke okun ti won wa ni awon orile miran. Fransi je orile-ede onisokan olominira ti aare die ti bi o se n sise wa ninu Ipolongo awon eto Eniyan ati ti Arailu.


title: .cm

text: .cm je ti Kameroon


title: Alicia Keys

text: Alicia Augello Cook (ojoibi January 25, 1981), to gbajumo pelu oruko ori-itage re Alicia Keys, je olusona, olorin ati osere ara Amerika.


title: Bob Dylan

text: Bob Dylan (oruko ibi Robert Allen Zimmerman, ojo ibi May 24, 1941) je olorin/akorin omo ile Amerika.


title: Pi

text: Pi tabi π (tabi Pai) jẹ́ ọ̀kan nínú oǹkà ìmọ̀ Ìṣirò (Mathematics) tó ṣe pàtàkì. Ó fé tó 3.14159. Ó dúró fún ìpín ìyíká obirikiti mọ́ ìlà ìdáméjì rẹ̀.


title: Sámbíà

text: Orílẹ̀-èdè Olómìnira Zambia () jẹ́ Orílẹ̀-èdè tileyika kan ni Apaguusu Afrika. Awon Orílẹ̀-èdè tó súnmọ ni Orílẹ̀-èdè Olómìnira Toseluarailu ile Kongo ní àríwá , Tanzania ni ariwa-ilaorun, Malawi ni ilaorun, Mozambique, Zimbabwe, Botswana, ati Namibia ni guusu, ati Angola ni iwoorun. Oluilu re ni Lusaka, tó bùdó sí apá gúúsù-arin ibe.


title: Apágúúsù Áfríkà

text: Iha Guusu Afrika


title: Ìwọòrùn Áfíríkà

text: Ìwọ̀orùn Áfríkà tàbí Apáìwọ̀oòrùn Afíríkà ní àgbègbè ilẹ̀ Afíríkà tó sún mọ́ ìwòoòrùn jù lọ ní ilẹ̀ Áfíríkà.


title: Ìlaòrùn Áfríkà

text: Iha tabi Apa Ilaoorun Afrika


title: Ìlaòrùn Áfríkà

text: Tanzania, Kenya, Uganda, Rwanda, Burundi


title: Ìlaòrùn Áfríkà

text: Eritrea, Ethiopia, Somalia


title: Ìlaòrùn Áfríkà

text: Comoros, Mauritius, Seychelles, Sudan


title: Àrin Áfríkà

text: Apa Arin Afrika


title: Ọkọ̀ òfurufú

text: Ọkọ̀ ofurufu


title: Nina Simone

text: Nina Simone (; oruko abiso Eunice Kathleen Waymon; February 21, 1933 – April 21, 2003) je omo ile Amerika akorin, oluko orin, atepiano, atorin, ati alakitiyan awon eto araalu to ko orin jazz. Simone fe di atepiano orin klasik bo se n sise lopo iru orin ti ninu won je klasik, jazz, blues, soul, folk, R&B, gospel, ati pop.


title: Nina Simone

text: Botilejepe won woarun aisan isiyemeji, aisan iyiwapada lainidi ati skitsofrenia, Simone gbe awon orin to ju 40 jade, opo won larin 1958 — nigba to se debut pelu "Little Girl Blue" — ati 1974.


title: Nina Simone

text: Simone was born Eunice Kathleen Waymon in Tryon, North Carolina. One of eight children in a poor family, she began playing piano at age three; the first song she learned was "God Be With You, Till We Meet Again". Demonstrating a talent with the instrument, she performed at her local church, but her concert debut, a classical recital, was given when she was twelve. Simone later claimed that during this performance her parents, who had taken seats in the front row, were forced to move to the back of the hall to make way for white people. Simone said she refused to play until her parents were moved back to the front, the incident contributing to her later involvement in the civil rights movement.


title: Ethiópíà

text: Ethiopia je orile-ede ni agbegbe iha ìlàorùn Áfríkà.


title: Rọ́síà

text: Rọ́síà (, , "Rossiya") tabi orile-ede Ìparapọ̀ Rọ́sìà (, ), je orileijoba ni apaariwa Eurasia. O je orile-ede olominira sistemu aare die alasepapo to ni ipinle ijoba 83. Rosia ni bode mo awon orile-ede wonyi (latiariwaiwoorun de guusuilaorun): Norway, Finland, Estonia, Latvia, Lithuania ati Poland (lati egbe Kaliningrad Oblast), Belarus, Ukraine, Georgia, Azerbaijan, Kazakhstan, Saina, Mongolia, ati North Korea. O tun ni bode omi mo Japan (lati egbe Okun-omi Okhotsk) ati Amerika (lati egbe Bering Strait).


title: Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá

text: Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá ni àgbéjáde Wikipedia ní èdè Yorùbá. Ó bẹ̀rẹ̀ ní osù kẹwàá ọdún 2002, lọ́wọ́lọ́wọ́ ó ní iye àyọkà àti àwọn oníṣe aforúkọsílẹ̀ , Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá ní Wikipedia ẹ̀kẹta tótóbijùlọ nínú àwọn Wikipẹ́díà l'édè Áfríkà lẹ̀yìn èdè Lárúwábá àti èdè Swahili, òhun ni Wikipedia 105k tótóbijùlọ nínú àwọn èdè lágbàáyé. Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá ti jẹ́ ìkan nínú àwọn Wikipedia aṣíwájú 3 tàbí 4 Wikipedia l'édè Áfríkà bóṣejẹ mọ́ iye àwọn àyọkà tó ní láti ọdún 2008.


title: Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá

text: Ní ọdún 2012 ní ibi ìpàdé Wikimania 2012, Jimmy Wales fún ìkan nínú àwọn olóòtú Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá ní ẹ̀yẹ ẹ̀bùn Wikipedian of the Year fún ìkópa àti iṣẹ́ rẹ̀ lórí Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá.


title: Uniform Resource Locator

text: Uniform Resource Locator tabi URL (tabi "Universal Resource Locator") ("Alawari Onaigbekele Abamu") je oro ti a n lo lori Internet


title: Ìmọ́lẹ̀

text: Ìmọ́lẹ̀ tabi titanina


title: Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà

text: Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ìjọba Àpapọ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà ("President of the Federal Republic of Nigeria") tàbì Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà lásán ni olórí orílẹ̀-èdè àti olórí ìjọba Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ìjọba Àpapọ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà. Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà náà tún ni Aláṣẹ pátápátá àwọn ológun Nàìjíríà. Àwọn ará Nàìjíríà ún dìbò yan ààrẹ fún ọdún mẹ́rin. Àwọn ipò ààrẹ, àwọn agbára, àti àwọn oyè olórí orílẹ̀-èdè àti olórí ìjọba jẹ́ dídàpọ̀ sí ipò ààrẹ lábẹ́ Òfin-Ibágbépọ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà odún 1979. Ààrẹ lọ́wọ́lọ́wọ́, Muhammadu Buhari, bọ́ sí orí àga ní May 29, 2015, gẹ́gẹ́bí ààrẹ 15k Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ìjọba Àpapọ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà.


title: Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà

text: Nigbati Naijiria di ile apapo oselu olominira ni odun 1963 larin Awon Orile-ede Ajoni, o diwo mo ona ijoba igbimo asofin ti o jogun lat'owo ile Britani. Nnamdi Azikiwe ti o je Gomina Agba nigbana di Aare, ipo to je fun ayeye, nigbati ti Abubakar Tafawa Balewa si di ipo Alakoso Agba mu.


title: Shehu Shagari

text: Shehu Usman Aliyu Shagari (bíi ní ọjọ́ karùndínlọ́gbọn Oṣù Keji Ọdún 1925-2018) jẹ̣́ olóṣèlú ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà àti Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà lati ọjọ́ kínni oṣù Kẹwá ọdún 1979 títí di ọjọ́ Ọ̀kàndínlọ́gbọ̀n Oṣù Kejìlá ọdún 1983 nígbàtí àwọn ológun gba ìjọba.


title: Johnson Aguiyi-Ironsi

text: Johnson Thomas Umunnakwe Aguiyi-Ironsi (March 3, 1924 - 29 July, 1966) je ologun omo orile-ede Naijiria. Leyin ti ologun gba ijoba ni 15 January, 1966, Aguiyi-Ironsi di Olori Orile-ede Naijiria titi di 29 July, 1966 nigbati won dote si ijoba re ti won si pa.


title: Johnson Aguiyi-Ironsi

text: A bi ni ilu Umuahia to wa ni Ipinle Abia loni ni ojo keta osu keta odun 1924 fun Mazi ati Ezugo Aguiyi. Nigba to pe omo odun mejo Aguiyi-Ironsi ko lo si odo egbon re obinrin Anyamma eni to je aya Theophilius Johnson to je osise asoju ijoba fun ile Sierra Leone ni Umuahia. Nigbato to omo odun mejidinlogun Ironsi bo si ise ologun Naijiria botilejepe egbon re lodi si.


title: Umuahia

text: Umuahia je ìlú, olúìlú Ìpínlẹ̀ Ábíá ni ile Nàìjíríà.


title: Biafra

text: Biafra je orile-ede to wa fun igba soki larin odun 1967 - 1970 ni akoko ogun abele ile Naijiria


title: Ẹnúgu

text: Enugu je oluilu ipinle Enugu ni ile Naijiria.


title: Ogun Abẹ́lé Nàìjíríà

text: Ogún Abẹ́lé Nàìjíríà wáyé láàárín ọjọ́ Kẹfà Oṣù Okúdù Ọdún 1967 sí ọjọ́ kẹẹ̀dógún oṣù Ṣẹ́ẹ́rẹ́: tí a tún mọ̀ sí (Ogun Nàìjíríà - Biafra tàbí Ogun Biafra) jẹ́ Ogun Abẹ́lé tí ó wáyé láàárín ìjọba Nàìjíríà àti orílè-èdè Biafra, Ìpínlẹ̀ tí ó fé dádúró tì ó ti fẹ́ gba òmìnira kúrò lára Nàìjíríà ní ọdún 1967. Ọgágun Yakubu Gowon ni ó ń darí Orílẹ̀èdè Nàìjíríà Lt. Colonel Odumegwu Ojukwu sí ń darí Biafra. Èròngbà àwọn olùfẹ́ ẹ̀yà Ìgbò tí wọ́n rò pé àwọn kò lè bá ìjọba àpapọ̀ ṣe mọ torí pé àwọn Mùsùlùmí ẹ̀yà  Haúsá-Fúlàní tí àríwá Orílẹ̀èdè tí jẹ gàba ní Biafra. Ìyọrísí ìkọlù yìí láti rògbòdìyàn  ìṣèlú, ọrọ̀ ajé, ẹ̀yà, ajẹmáṣà àti ẹ̀sìn ló bí pínpín Nàìjíríà láti ọdún 1960  sí 1963. Lára àwọn aṣokùnfà ogun ní ọdún 1966 ni ìjà ẹ̀sìn àti ìṣègbè ẹ̀yà Ìgbò ní Apá Àríwá Nàìjíríà. Ìdìtẹ̀gbàjọba, àti ìrẹ́jẹ àwọn Ìgbò ní apá àríwá Naijiria. Bákan náà Ìjẹgàba lórí ìgbéjáde epo rọ̀bì tó lére gọbọi lórí ní Niger Delta náà kópa ribiribi.


title: Odumegwu Ojukwu

text: Chukwuemeka Odumegwu-Ojukwu (a bíi ní ọjọ́ kẹrin oṣù kọkànlá ọdún 1933 - ó sì kú ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kọkànlá ọdún 2001)jẹ́ jaguanjg àti òsèlú ọmọ orílẹ̀-Nàìjírà tẹ́lẹ̀ . Ó fìgbà kan jẹ Gómìnà ológun apá àríwá Nàìjíríà lọ́dún 1966. Oun ló ṣe égbátẹrù ogun abẹ́lé Biafra fi tako ìjọba orile-ede Nàìjíríà lọ́dún 1967 sí 1970.


title: Mùsùlùmí

text: Musulumi je eni ti o ti gba esin islam.


title: Yola

text: Yola je oluilu ipinle Adamawa ni ile Naijiria


title: Eṣinṣin

text: Àwọn eṣinṣin jẹ́ kòkòrò ninu ito awon oníyẹ̀ẹ́meji ("Diptera"; lati ede Griiki "di" = meji, ati "ptera" = iye). Iyato won kedere si awon kokoro miran ni esinsin ni iye ifo meji ni aya-arin ati pair of haltere meji, to wa lati iye eyin, ni aya-ikeyin. (Awon irueda esinsin kan yato nitoripe won ko le fo). Awon kokoro miran ti won tun ni iye to unsise ati iru halteres kan ni Strepsiptera, won si yato si awon esinsin nitoripe awon Strepsiptera ni halteres won ni aya-arin ati iye ifo won ni aya-ikeyin.


title: Ẹṣin

text: Ẹsin


title: Uyo

text: Uyo je oluilu ipinle Akwa Ibom ni ile Naijiria.


title: Òṣogbo

text: Òṣogbo jẹ́ ìlú ńlá kan ní ìpílẹ̀ Ọ̀ṣun ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, bákan náà ni ó jẹ́ olú ìlú fún ìpínlẹ̀ náà ní apá ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà. Ọ̀gbẹ́ni Gbóyèga Òyètọ́lá ni Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lọ́wọ́lọ́wọ́. Òṣogbo di olú ìlú fụ́n Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ní ọdun 1991. Bákan náà ni ó tún jẹ́ olú ilé-iṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ fún ìlú Òṣogbo, tí ilé-iṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ náà sì wà ní Òke Báálẹ̀, nígbà tí ìjọba ìbílẹ̀ Ọlọ́rundá ń ṣojú agbègbè Ìgbóǹnà nílú Òṣogbo.


title: Paul Kagame

text: Paul Kagame ( ; ojoibi 23 October 1957) lowolowo ni Aare Orile-ede Olominira ile Ruwanda ikefa.


title: Rùwándà

text: Orile-ede Olominira ile Rwanda je orile-ede ni apa ilaoorun Afrika.


title: Kigali

text: Kigali je oluilu orile-ede Rwanda


title: Bùrúndì

text: Bùrúndì (pipe ), lonibise bi Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Bùrúndì (, ; , ), je orile-ede ademolesarin ni agbegbe awon Adagun Ninla ni Apailaorun Afrika to ni bode mo Rwanda ni ariwa, Tanzania ni ilaorun ati guusu, ati Orile-ede Olominira Oloselu ile Kongo ni iwoorun. Oluilu re ni Bujumbura. Botilejepe orile-ede na je ademolesarin, opo bode re ni apa guusuiwoorun wa niwaju Adagun Tanganyika.


title: Bùrúndì

text: Awon Twa, Tutsi, ati Hutu ni won ti ungbe ni Burundi latigba ti orile-ede na ti je didasile ni orundun marun seyin. Burundi je jijoba lelori bi ileoba latowo awon Tutsi fun ogorun meji odun. Sugbon latibere orundun ogun Jemani ati Belgium gba ori ibe won si so ibe di ileamusin to ruko re unje Ruanda-Urundi.


title: Bùrúndì

text: Cobalt ati baba ni meji ninu awon ohun alumoni ti Burundi ni. Bakanna Burundi unta kofi ati suga.


title: Bùrúndì

text: Burundi jẹ́ pípín sí ìgbèríko 18, 117 communes, and 2,638 collines (hills). Provincial governments are structured upon these boundaries. In 2000, the province encompassing Bujumbura was separated into two provinces, Bujumbura Rural and Bujumbura Mairie. The newest province, Rumonge, was created on 26 March 2015 from portions of Bujumbura Rural and Bururi.


title: Action Group

text: Action Group je egbe oloselu ni Naijiria ti ko si mo. Obafemi Awolowo lo dasile ni 21 March odun 1951.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Ado


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Agatu


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Apa


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Buruku


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Gboko


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Guma


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Gwer East


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Gwer West


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Katsina Ala


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Konshisha


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Kwande


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Logo


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Makurdi


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Obi


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Ogbadibo


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Ohimini


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Oju


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Okpokwu


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Otukpo


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Tarka


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Ukum


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Ushongo


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé

text: Vandeikya.


title: Chima Nwafor

text: Chima Nwafor (alaisi 25 March, 2005) je oloselu omo ile Naijiria ati igbakeji gomina ipinle Abia si Orji Kalu. O ku ni March 21 2005 won si sin in ni September 2 2006 ni ulu re ni Umuojima ni Ipinle Anambra. Ko pe ti won yo o kuro ni ori oye ti o fi ku. Won se isn idagbere fun un ni St Clement's Anglican Church, Umuojima ni Osisioma Nwa Local Government ni Ipinle Anambra. Alufaa ti o se isn fun un ni Ugochuchwu Ezeoke.


title: .za

text: .za je ti orile-ede Guusu Afrika


title: Adebayo Alao-Akala

text: Christopher Adébáyọ̀ Àlàó Akálà ni wọ́n bí ní ọjọ́ kẹ́ta oṣù kẹfà ọdún 1950, ó sì kú ní ọjọ́ Kejìlá oṣù kínní ọdún 2022 (1950 - 2022). Christopher Adébáyọ̀ Àlàó Akálà jẹ́ olóṣèlú àti Gómìnà nígbà kan rí ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ní ọdún 2019, ó díje dupò Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lẹ́ẹ̀kan si lábẹ́ ẹgbẹ́-òṣèlú ADP ṣùgbọ́n ó yára dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ APC kí ìdìbò ó tó wáyé.


title: Theodore Orji

text: Theodore Ahamefule Orji je oloselu ara ile Naijiria ati Gomina Ipinle Abia lati odun 2007 titi de 2015.


title: Robert Menzies

text: Robert Gordon Menzies je oloselu omo ile Australia ni Menzies. A bi i ni 1894. O je olootu ijoba ile Australia fun odun mokandinlogun. Ilu Jepart ni won ti bi i ni Victoria. O gba oye ninu ofin ni University Melborne. Ni aarin 1928 si 1934, o wa ni Victoria State Legislature. Nigba ti o se, o wo federal House of Representative. O di Attorney General ile Australia ni aarin 1935 si 1939. Leyin igba ti J. A. Lyons ku ni Menzies wa di olootu Australia. O fi ori oye sile funraare ni 1966.


title: Olusegun Agagu

text: Olusegun Kokumo Agagu (born 16 February 1948) je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo lati 29 May, 2003 titi di 23 February, 2009 nigbati Ile-ejo Alatunejoda ni Ilu Benin fagile idiboyan April 2007 nitori pe ko bo fin mu.


title: Olusegun Agagu

text: Wọ́n bí i ní ferbruary 16, 1948 ní Òkìtìpupa; Ondo State. Ó bẹ̀rẹ̀ ilé-ẹ̀kọ́ ní St Luké’s Anglican School, Òkìtì pupa ní 1954. Ó tún lọ sí Ebenezer Methodist School, Òkè-Àdó, Ìbàdàn ní 1958. Ó tún lọ sí Baptist Primacy School, Sabon-gari, Kano. Ó wá parí ẹ̀kọ́ primary School rẹ̀ ní Ebenezer African Church School, Ibadan. Lẹ́yìn èyí, ó lọ sí ìbàdàn Grammar School ní 1961. Lẹ́yìn èyí, ó lọ sí University Ìbàdàn láti ka Botany. Torí pé ó mọ Geology dáadáa, wọ́n fún un ní ẹ̀kọ́-ọ̀fẹ́ Gulf oil láti ka Geology lẹ́yìn ọdún kìíní. Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní University, ó bá Guif oil ṣiṣẹ́ fún ọdún méjì kí ó tó wá gbṣẹ́ sí University of Ìbàdàn gẹ́gẹ́ bí Assistant Lecturer ní 1972. ó lọ kàwé fún oye master rẹ̀ ní University of Texas láàrin 1973 sí 1974. Ó gbá PhD ní Petroleum Geology ní ní University of Ìbàdàn ní 1978. Ní 1988. ó fi UI sílẹ̀, ó sì bẹ̀rẹ̀ síi ṣe òṣèlu. Kò pé lẹ́yìn èyí, ó di igbákejì Gómínà ìpínlẹ̀ Oǹdó. O sì ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe gómìnà ìpínlẹ̀ Oǹdó láti 2003 títí di ìgbà tí a ń kòwé yòí ní 2008.


title: Ìpínlẹ̀ Mississippi

text: Mississippi Ipinle kan ni ile Amerika ni o n je Mississippi. Awon eniyan ti o wa nibe to 2,217,000. Olu-ilu ibe ni Jackson. Awon ara Panyan-an wa si ile yii ni 1540. Awon ara Faranse wa do si ibe 1699. Awon ara Geesi segun awon Faranse ni 1763. Ni odun 1817 ni Mississippi dara po mo Union. Awon eru po ni ibe o si ni opolopo plantation. O duro ti awon Confederate ninu ioja abele ile Amerika. Odo kan wa ni ipinle yii ti o n je Mississippi. Odo yii ni o gun nju ni ile Amerika. Ti a ba pa odo yii ati Missouri po, awon ni o gun ju ni gbogbo aye. Mississippi gun to maili 2,350.. Oun ati Missouri gun to 3,700 ni ibuso. Odun 1541 ni won se awari Mississippi ni Memphis, Tennessee. Omo ile Panyan-an ti o se awari re ni won n pe ni Hernando de Soto.


title: Ìpínlẹ̀ Missouri

text: Missouri je Ipinle kan ni ile Amerika. Aarin gbungbun iwo-oorun ile Amerika ni ipinle yii wa.. Oke kan ti o n je Ozark Mountain wa nibe. Ibe naa ni omi kan ti o n je Missouri wa. Apapo omi Missouri yii ati Mississippi ni odo ti o gun ju ni agbaye. Ile-ise po ni ipinle tii. Awon eniyan ti o n gbe ibe to 4,667,000. Jefferson City ni olu-ilu Missouri sugbon St. Louis ati Kasas City ni awon ilu ti o tobi ju nibe. Awon ile Faranse ni o gba Missouri 1673 ati 1682. Awon ile Amerika gba a ni 1803 o si di ipinle ni 1821. ninu ogun abel ile Amerika, awon Union ni Missouri ja fun.


title: Mojave Desert

text: Asale Mojave California ni asale yii wa ni iwo-oorun Amerika. Awon nnkan ti o wa ni asale yii ni yanrin, okuta, volcanic rock ati awon adagun odo (lake) ti o ti gbe. O fe to 15,000 square mile.. Loooto, won ko le dako ni Mojave desert, won maa n ri awon ohun alumo-onni ile bii goolu, silifa ati tungsten ni ibe.


title: .de

text: .de je ti ile Jẹ́mánì


title: 1992

text: Odun 1992 je odun todogba


title: Kofi Annan

text: Kofi Atta Annan ( 8 April 1938 - 18 August 2018) je omo orile-ede Ghana to je diplomati to wa ni ipo gege bi Akowe Agba keje Agbajo Iparapo awon Orile-ede lati 1 January 1997 de 31 December 2006. Annan ati Agbajo Iparapo awon Orile-ede jo gba Ebun Nobel fun Alafia ni 2001.


title: Blu-ray Disc

text: Blu-ray Disc (Blu-ray tabi BD) je akaaba olojuina-ribiti amounmaworan (optical-disc media storage)


title: Walter Raleigh

text: Walter Raleigh A bi i ni 1552. O ku ni 1618. Soja omo ile Geesi ni o si maa n rin irinajo pupo. Oun ni o mu taba wa si ile Geesi ti o si mu 'potato' wa si Ireland. Oun ati Sir Humphrey Gilbert (ti o je half-brother) ni won jo ja ni ile Amerika. O tun ja fun ile Geesi ni Ireland. Iwe History of the World ti o ko ko pari re titi ti o fi ku. Won pa a ni nitori pe ko pa ofin mo.


title: Eku

text: Eku


title: Eku

text: Orisii meji lo wa, dudu ati pupa resuresu (brown). Awon eku maa n gun ni iwon insi merindinlogun ninu eyi ti insi mejo re maa n je iru. Won maa n ba nnkan je pupo ni pataki awon ti o dudu. Ni laboretiri, won maa n sin awon eku funfun kan ti won fi maa n se iwadii.


title: Mẹ́ksíkò

text: Àwọn Ìpínlẹ̀ Mẹ́síkò Aṣọ̀kan ("Estados Unidos Mexicanos" lédè Sípéènì) ,tàbí Mẹ́síkò ní ṣókí, jẹ́ orílẹ̀-èdè ní Apá Àríwá Amẹ́ríkà. Èdè Sípéènì ni wọ́n ń sọ níbẹ̀. Apá gúúsù orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ló wà. Àwọn ọmọ Sípéènì ṣẹ́gun Mẹ́síkò lọ́dún 1519. Ọ̀pọ̀ àwọn Mestizo wà nínú àwọn ènìyàn tó wà ní Mẹ́síkò, ìyẹn ni àwọn tí òbí wọn jẹ́ apá kan Òyìnbó àti apá kan ọmọ ìbílẹ̀ Mẹ́síkò. Lọ́dún 1821 orílẹ̀-èdè yìí gbà òmìnira lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjà àti ogun. Wọ́n di Orílẹ̀-Èdè Olómìnira lọ́dún 1824.


title: Michigan

text: Michigan je okan ninu awon ipinle ti o loro ju ni ile Amerika ni Michigan. O fi egbe ti Canada ati awon great Lakes maraarun. Awon eniyan to n gbe ibe to 8, 875,000. Won n se kaa pupo ni ipinle yii nitori pe won ni irin. Detroit je okan lara awon ilu pataki ti won ti n se kaa ni Michigan. awon ara ile Faranse ni o koko te Michigan do ni nnkan bii 1600. Awon Geesi gba a lowo won ni 1763. Michigan di ipinle kerindinlogbon ni ile Amerika ni 1837.


title: .ye

text: .ye ni amioro orile-ede top-level domain (ccTLD) ori Internet fun Yemen.


title: .wf

text: .wf je ti Wallis and Futuna Islands.


title: .vu

text: .vu


title: .vn

text: .vn


title: .vi

text: .vi je ile Àwọn Erékùsù Wúndíá ti Amẹ́ríkà.


title: .vg

text: .vg ni amioro orile-ede ti top-level domain lori Internet (ccTLD) fun British Virgin Islands.


title: .vc

text: .vc je amioro orile-ede ti top-level domain lori Internet (ccTLD) fun Saint Vincent and the Grenadines.


title: .us

text: .us je ti orile-ede Amerika


title: .uk

text: .uk je ti Ilẹ̀ Ọba Àsọdọ̀kan.


title: .ug

text: .ug


title: .ua

text: .ua


title: .tw

text: .tw


title: .tt

text: .tt je ti awon ile Trinidad ati Tobago


title: .tr

text: .tr ni ami orile-ede Internet ti top-level domain (ccTLD) fun orile-ede Turkey.


title: .tl

text: .tl


title: .tk

text: .tk ni Internet amioro orile-ede top-level domain (ccTLD) lori Internet fun Tokelau, agbegbeile New Zealand ni Guusu Pasifiki.


title: .th

text: .th ni amioro orile-ede ti Internet fun top-level domain (ccTLD) fun Thailand.


title: .tg

text: .tg


title: .tf

text: .tf


title: .tc

text: .tc is the Internet country code top-level domain (ccTLD) for Turks and Caicos Islands.


title: .sz

text: .sz


title: .sy

text: .sy


title: .sv

text: .sv


title: .st

text: .st


title: .sr

text: .sr je ti orile-ede Sùrìnámù.


title: Ìjì

text: Ìjì


title: Ẹ̀fúùfù

text: Ẹfúùfù


title: Ẹ̀bùn Ọ́skà

text: Àwọn Ẹ̀bùn Akádẹ́mì tàbí Ẹ̀bùn Ọ́skà jẹ́ ẹ̀bùn ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ fíìmù tí American Academy of Motion Picture Arts and Sciences ma ń fún olùdarí eré, òṣèrè àtí olùkọ̀tàn fún iṣẹ́ takuntakun ní ilé iṣẹ́ fíìmù. Ayẹyẹ ẹ̀bùn yìí jẹ́ ìkan lára àwọ́n ayẹyẹ èbùn tó lókìkí jùlọ ní gbogbo àgbáyé. Osì tún jẹ́ Ayẹyẹ ẹ̀bùn tó pẹ́ júlọ tí ó si ma ń dàgbeléwò lórí ẹ̀rọ amóùnmáwòran ní orílẹ̀ èdè tó ju igba lọ. Aẁọn ẹ̀bùn ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ fíìmù bi tiẹ̀ ni Grammy Awards (fún orin), Emmy Awards (fun amóùnmáwòran), àti Tony Awards (fún tíát̀à)


title: Chester Himes

text: Chester Bomar Himes (29 July, 1909 – 12 November, 1984) je olùkọ̀wé omo orile-ede Amerika.


title: Olùkọ̀wé

text: Olùkọ̀wé tabi Onkowe ni enikeni ti se ise akosile.


title: W. E. B. Du Bois

text: William Edward Burghardt Du Bois ( ; Osu Keji 23, 1868 – Osu Kejo 27, 1963) je ara Amerika to je alakitiyan awon eto araalu, Pan-Afrikanisti, onimo oro-awujo, olukowe itan, oludako, ati olootu. David Levering Lewis to je olukowe itan koole pe, "Nigba ajo ise re fun ojo pipe, W. E. B. Du Bois gbiyanju gbogbo ojutu to se e se si isoro iseleyameya orundun ogun —igbowo eko, propaganda, ilopo, ipinu funraeni tomoorile-ede, awon eto omoniyan, isepinya asa ati okowo, iselu, isekomunisti kariaye, ikoreyinodi, itileyin orile-ede agbaye keta."


title: W. E. B. Du Bois

text: Du Bois pari eko re ni Harvard, nibi to ti gba iwe-eri omowe (Ph.D) ninu Itan; leyin re o di ojogbon itan ati oro-okowo ni Atlanta University. O di olori Egbe Omoorile-ede fun Iresiwaju awon Eniyan Alawo (NAACP) ni 1910, o si di oludasile ati olootu iwe-olosoosu NAACP "The Crisis". Du Bois bo si akiyesi tomoorile-ede nigba to tako ero Booker T. Washington lati faramo ipinya Jim Crow larin awon alawofunfun ati alawodudu ati igbaetokuro lowo awon alawodudu igbana, o sakitiyan dipo re fun iposi isoju oloselu fun awon alawodudu lati le ba semudaju awon eto arailu, ati idasile elite awon Alawodudu ti won yio sise fun ilosiwaju eya awon omo Afrika Amerika.


title: W. E. B. Du Bois

text: William Edward Burghardt Du Bois je bibilomo ni ojo 23 Osu Keji odun 1868, ni Great Barrington, Massachusetts, fun Alfred Du Bois ati Mary Silvina Burghardt Du Bois. O dagba ni Great Barrington, ilu to kun fun awon omo Anglo-Amerika. Ebi Mary Silvina Burghardt je ikan larin awon olugbe alawodudu olominira iye die ni Great Barrington, nitori ile ti won ni latojo pipe ni ipinle na. Ebi won wa lati iran asiwaju lati Hollandi ati Afrika. Tom Burghardt, to je eru tele (o je bibilomo ni Iwoorun Afrika larin odun 1730) gba ominira re nipa iwofa (1780) bi ajagun alailokun ninu egbe ajagun Kaptein John Spoor. Gege bi Du Bois se so, opo ninu awon iran asiwaju iya re ni won ko ipa pataki ninu itan agbegbe ibe.


title: W. E. B. Du Bois

text: Alfred Du Bois, lati Haiti, ni iran Huguenot lati Fransi ati Afrika. Baba-baba re ni Dr. James Du Bois ti Poughkeepsie, New York. Ebi Dr. Du Bois's gba ebun ile pupo ni Bahamas fun itileyin ti won fun Oba George 3k nigba rogbodiyan Ijidide Amerika. On Long Cay, Bahamas, James Du Bois bi awon omo pupo pelu awon eru re. Nigba to dari de New York ni 1812, James mu John ati Alexander na wa, ti won je meji ninu awon omokunrin re, lati le ba lo si ile-eko ni Connecticut. Leyin ti James Du Bois ku, awon omokunrin alawodudu re je kikolomo latodo awon ebi re bi be o fi tipatipa fi ile-eko sile lati sise. Alexander di onisowo ni New Haven o si gbe Sarah Marsh Lewis niyawo, won si bi opo omo. Larin ewadun 1830 Alexander lo si Haiti lati lo gba ijemogun re. Ibe ni o ti bi Alfred omokunrin re ni bi odun 1833. Alexander pada si New Haven lai mu omo yi lowo tabi iya re na.


title: Richard Wright

text: Richard Nathaniel Wright (September 4, 1908 – November 28, 1960) je olukowe omo orile-ede Amerika.


title: Wikimedia

text: Wikimedia Foundation, Inc.


title: Hakeem Osagie

text: Hakeem Iguodalo Bello Osagie


title: Hakeem Osagie

text: Lọ́yà ni, ‘Petroleum Economist ni ó sì tún jẹ́ ‘financial technocrat’. A bí i ní ọjọ́ kọkiàndínlọ́gbọ̀n oṣù kéjì ọdún 1952. Èkó ni a ti bí i. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ tí ó lọ ni King’s College, Lagos 1966-1971, Oxford University, Oxford 1973-1976, Cambridge University, Cambridge 1976-1979, Havad Business School, USA 1978-1980, Nigerian Law School 1981-1982. Òun ni ó jẹ ‘special assistant to the presidential adviser on petroleum and energy’ abe Sheu shegari. Òun ni akọ̀wé Nigerian Liquefied Natural Gas (NLNG) committee tí ó ṣètò bí NLNG project ṣe bẹ̀rẹ̀. Ilé-iṣẹ́. Lóóyà Udoma àti Bello Osagie ni ilé-iṣẹ́ lọ́ọ́yà wọn.


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Dẹ́ltà

text: DELTA


title: Ìjọba ìbílẹ̀ Dẹ́ltà

text: Aniocha North (Issele Uku), Aniocha South, Bomadi (Bornado), Burutu (Burutu), Ethiopia East (Isiokolo), Ethiopia West (Oghara), Ika North East (Owa Oyibu), Ika South (Agbor), Isoko North (Ozoro), Isoko South (Oleh), Ndokwa East (Aboh), Ndokwa West (Kwale Awo-iadmu), Okpe (Orerokpe), Oshimili North, Oshimili South, Patani (Patani), Sapele (Sapele), Udu (Otor Udu), Ughelli North (Ugheli), Ughelli South (Jeremo Town), Ukwuani, Uvwie (Efferun), Warri South (Warri), Warri North (Koko) Warri South-West.


title: .sn

text: .sn je ti Senegal.


title: .sm

text: .sm je ti San Marino.


title: .sl

text: .sl


title: .sk

text: .sk


title: .si

text: .si


title: .sh

text: .sh je ti Saint Helena


title: .se

text: .se


title: .sd

text: .sd


title: .sc

text: .sc je ti ile Ṣèíhẹ́lẹ́sì


title: .sb

text: .sb je ti Erekusu Solomon


title: .sa

text: .sa


title: .rw

text: .rw


title: .ru

text: .ru je ti ile Russia


title: .rs

text: .rs


title: .ro

text: .ro


title: .py

text: .py je ti orile-ede Paraguay.


title: .pw

text: .pw


title: .pt

text: .pt


title: .pn

text: .pn je ti ile Erékùsù Pitcairn.


title: .pl

text: .pl ni Internet amioro orile-ede ti top-level domain lori Internet (ccTLD) fun Poland.


title: .pk

text: .pk ni amioro orile-ede lori Internet fun Pakistan.


title: .ph

text: .ph je ti orile-ede Philippines.


title: .pg

text: .pg


title: .pe

text: .pe je ti orile-ede Peru.


title: .om

text: .om je ti ile Oman


title: .nz

text: .nz


title: .nu

text: .nu


title: .nl

text: .nl je ti ile Hollandi


title: .ni

text: .ni


title: .рф

text: .рф


title: .bl

text: .bl


title: .eh

text: .eh


title: .mf

text: .mf


title: .gb

text: .gb lo je yiyasile fun Britani Olokiki sugbon ko je lilo mo, .uk je lilo dipo re.


title: .pm

text: .pm


title: .sj

text: .sj is the Internet country code top-level domain (ccTLD) reserved for the designation Svalbard and Jan Mayen. It is administered by UNINETT Norid. Currently it is not used as Svalbard and Jan Mayen are parts of Norway. Home page owners on Svalbard have .no or .com like in Norway. Jan Mayen has no indigenous population.


title: .so

text: .so je ti ile Somalia


title: .su

text: .su je ti ile Ìrẹ́pọ̀ Sofiẹti.


title: .tp

text: .tp je ti East Timor.


title: .cs

text: .cs je fun opo odun amioro orile-ede top-level domain (ccTLD) fun Czechoslovakia. Sugbon, orile-ede na tuka si Czech Republic ati Slovakia ni 1993, awon orile-ede mejeji yi si gba ccTLDs ti won otooto: .cz ati .sk nitelerawon. Ilo .cs wa dopin die die, o si je pipare patapata ni January 1995.


title: .zr

text: .zr


title: Top-level domain

text: Top-level domain


title: Sikiru Ayinde Barrister

text: Sikiru Ayinde Barrister ) je olorin fuji omo ile Naijiria. Ayinde Barrister bere si korin ta ni odun 1966- 2008, Barrister gbe awo orin to po to 127 jade. Ninu won ni "Oke Agba" (1980), "Ijo Olomo" (1983), "Nigeria" (1983), "Military" (1984), "Barry Wonder" (1987), "Fuji Garbage" (1988), "Music Extravaganza" (1990) ati "Fuji Waves" (1991).


title: Sikiru Ayinde Barrister

text: A bí Síkírù Àyìndé Barrister nínú ẹb́i Sàláwù Balógun ní ìlú Ìb̀adàn, bàbá rẹ̀ Salawu Balógun jẹ́ Alápatà Ẹran, nígbà tí ìyá rẹ̀ jẹ́ Oníṣòwò pẹ́pẹ̀ẹ̀pẹ́. Ó lọ Ilé-Ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Muslim Mission àti Ilé-Ìwé Model ti Mushin tó wà nílù Èkó. Lẹ́yìn èyí ni ó lọ sí ilé-ìwé àkọ́ṣẹ́-mọṣẹ́ ti Yaba Polytechnic láti kọ́ nípa ìmọ̀ òǹtẹ̀wé àti àwọn iṣẹ́ ọwọ́ mìíràn. Àyìndé Barrister bẹ̀rẹ̀ iṣé orin kíkọ láti ìgbà kékeré rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí 'Ají-Sààrì' tàbí "Ají-wérẹ" lásìkò Àwẹ̀ àwọn Musulumi; bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ rẹ̀ náà ló ń kọrin pẹ̀lú rẹ̀ . Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Atẹ̀wé fún Ilé-Iṣẹ́ tí ó pọn ọtí Nigerian Breweries, lẹ́yìn náà ni wọ́n gbà gẹ́gẹ́ bí òǹtẹ̀wé ránṣẹ́ ní Ilé-Iṣẹ́ Ológun Ilè Nàìjíríà Nigerian Armylát̀arí akitiyan rẹ̀́, lásìkò ogun abẹ́lé. Ó ṣíṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ọmọ ogun ní Ẹ̀ka kẹwàá '10th Brigade' ti ìpín Kejì '2nd Division' ti Ilé-Iṣẹ́ Ológun Nàìjíríà lábẹ́ Ọ̀gágun 'Adéníran' ó sì jà fitafita ní Awka, Abagana àti Onitsha.


title: Sikiru Ayinde Barrister

text: Barrister ku ni ojo 16 osu kejila 2010 ni London nibi to ti lo gba iwosan fun arun ito-suga(diabetes). Isinku re waye ni ogbo ojo osu kejila odun 2010 ni ile re ti o wa ni Eko.


title: Èkó

text: Èkó (tàbí Lagos ní èdè Gẹ̀ẹ́sì , US also ; ) ni ìlú tó ní èrò tó pọ̀ jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ní gbogbo ilẹ̀ Áfríkà. Èkó jẹ́ ilé-ajé pàtàkì ní gbogbo Áfríkà àti oríta òkòwò ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Èkó gẹ́gẹ́bí ìlú-nínlá ni o ní GDP kẹrin tó pọ̀jùlọ ní Áfríkà, ibẹ̀ sì ni èbúté ọkọ̀-ojúomi tó tó bijùlọ àti tó láápọn jùlọ ní ilẹ̀ Áfríkà. Èkó ni ìkan láàrin àwọn ìlú tí ó ń ní ìgbèdàgbà kíákíá jùlọ ní àgbáyé.


title: Èkó

text: Èkó ní orúkọ tí àwọn Yorùbá ń pè ìlú erékùsù tí ó ti di olú ìlú àti ibùjoko ìjoba gbogbo-gbòò fún ilè Nàìjíríà ní ojó òní. Ìlú Yorùbá ní, ṣugbọ́n orúkọ ti àwọn ènìyàn àgbáíyé fí ń pè é ni èyí ti àwọn Òyìnbó Potogi tí o kọ́ bẹ etíkun ilẹ̀ Yorùbá wò fún un. Orúkọ náà ni “Lagos”, eyi ti ìtumọ rẹ̀ jásí “adágún” tàbí “ọ̀sà”, nítorí pé ọ̀sà ni ó yí ìlú náà ka...


title: Èkó

text: Àwọn Ẹ̀yà Yorùbá ti Àwórì ni ó kọ́kọ́ tẹ̀dó si agbègbè Ìlú Èkó, lábé ìsàkóso àti Ìtọnà olórí wọn, Ọ̀lọ̀fin, àwọn Àwórì kọ́kọ́ tẹ̀dó sí erékùsù Ìddó, Léyìn ìgbà náà ni wọ́n bẹ̀rẹ̀ si ní wọnú àwọn agbègbè yókù Èkó láti tẹ̀dó. Ní séntúrì karùndínlógún {15th Century}, Ìlú Èkó, bọ́ sí abẹ́ ìsàkóso Ìjọba Benin. Ìgbà náà ni àwọn Ológun Ìlú náà sọ agbègbè ìlú náà ní "Èkó", eléyìí, tí ó túmò sí [Ibi tí àwọn Ológun tí ń simi} Ní èdè Edo/Benin. Gbogbo eléyìí ṣẹlẹ̀ lábẹ́ olórí àwọn Benin ní ìgbà náà Ọba Ọ̀rọ̀gbà. Léyìn tí èyí ṣẹlẹ̀, ni Ìjọba Benin fi Baálẹ̀ jẹ́ oyè, láti máà M'ójútó/Se Àkóso, àti Gbígbà Ìsákọ́lè {Tribute} ìlú náà bíi agbègbè lábé-fé Ìjọba ńlá ti Benin. Ọba Yorùbá àkọ́kọ́ ti Ìlú Èkó jẹ́, ní Ọba Aṣípa. Ní ọdun-ún 1472, àwọn Òyìnbó Pọ́tókì{Portuguese} dé si ilè Èkó, àwọn Pọ́tókì náà ní Òyìnbó àkókó, tí o máà de Ilè -Èkó láti Erékùsù Orílè-ẹ̀dẹ̀ Europe ní ìgbà náà.


title: Àwọn Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nàìjíríà

text: Awon Agbègbè Ijoba Ibile Naijiria 744 ni o wa ni Naijiria


title: Baháí

text: Bahai Ẹ̀sìn kan tí wọ́n dá sílẹ̀ ní ọdún 1863 tí ó ń mú gbogbo èyí tí ó dára lára èsìn mìíran lò tí ó sì ń mú kí gbogbo àwọn ènìyàn ayé para pọ̀. Àwọn tí ó ń sin ẹ̀sìn yìí ni wọ́n ń pè ní Bahais.


title: Aberdeen

text: Ìlú ńlá kan nìyí ní ìlà-oòrùn àríwá ilẹ̀ Scotland. Ara Káúntì (County) Aberdeenshire ni ó wà tẹ́lẹ̀. Láti oṣù kárùn-ún ọdún 1975 ni ó ti di ara Grampian. Wọ́n máa ń pe Aberdeen ní ‘granite city’. Ó ní Yunifásítì kan tí wọ́n dá sílẹ̀ ní 1494. Aberdeen Angus ni wọn máa ń pe orúkọ àgùntàn kan tí ó gbajúmọ̀ ní Aberdeen. Àwọn ará ìlú Aberdeen ni wọ́n ń pè ní Aberdonian.


title: Aberdeenshire

text: Agbègbè kan ní ìlà-oòrùn Scotland ni Aberdeenshire. Ó ní àwọ òkè ní apá ìwọ̀-oòrùn rẹ̀. Ibi tí ó ga jù níbẹ̀ ni a ń pè ní Cairngorm. Àwọn òkè yìí jẹ ojú ní gbèsè. Orí òkè wọ̀nyí ni odò Don àti Dee ti sun wá. Ní apá ìlà-oòrùn Aberdenshire, iṣẹ́ àgbẹ̀ ni ó jẹ wọ́n lógún. Bí wọ́n ti ń dáko ni wọ́n ń sin nǹkan ọ̀sìn. Bèbè òkun ibẹ̀ ní òkúta. Buchan Ness tí ó wà ní Aberdeenshire ni ìlú tí ó kángun jù ní ìlà-oòrùn ilẹ̀ Scotland. Àwọn ìlú tí ó ṣe pàtàkì ní Aberdeenshire ni Aberdeen, Peterhead, fraserburgh, Inverturie, Ballatre àti Huntly. Iṣẹ́ àgbẹ̀ ni ó wọ́pọ̀ jù ní Aberdeenshire. Wọ́n dá ilé-iṣẹ́ ẹja sílẹ̀ ní Aberdeen, fraserburgh àti Peterhead. Àwọn ènìyàn ti ó wà ní agbègbè yìí ní 1961 jẹ́ 298, 503.


title: Abergavenny

text: Abergavenny je ilu oja ní ilè Welsi. Ìlú náà wà ní ibi tí odo Ilok àti Gavenny ti pàdé. Máìlì márùn-ún ni ìlú yìí sí Monmouth, ní apá ìwọ̀-oòrùn. Àwọn ènìyàn tó ń gbé ìlú yìí ní 1961 jẹ́ 9,625.


title: Sani Abacha

text: Sani Abacha (20 September 1943 – 8 June 1998) je Ogagun Ile-Ise Ologun ile Naijiria ati Olori orile-ede Naijiria lati ojo 17 osu Kokanla odun 1993 titi de ojo 8 osu Kefa 0dun 1998 to ku lojiji.


title: Abdulsalami Abubakar

text: Abdulsalami Abubakar (ojoibi June 13, 1942) je omo ologun ara ile Naijiria ati Olori ijoba ile Naijiria lati ojo 9 osu 6, 1998 titi di ojo 29, osu 5, 1999 leyin igba ti Sani Abacha ku.


title: Àkójọ àwọn gómìnà ìpínlẹ̀ Nàìjíríà

text: Egbe oselu ti ikokan awon gomina na je: NB: Party affiliation changes regularly as a result of the state of defections in Nigeria's political party system.


title: .cc

text: .cc je ti Àwọn Erékùsù Kókósì (Cocos Islands)


title: .cd

text: .cd


title: .cf

text: .cf je àmìọ̀rọ̀ orílẹ̀-èdè top-level domain fun Internet (ccTLD) ti ile Central African Republic. It is administered by the Central African Society of Telecommunications.


title: .cg

text: .cg


title: .ch

text: .ch je ti ile Swítsàlandì


title: .ci

text: .ci is the Internet country code top-level domain (ccTLD) for Côte d'Ivoire.


title: .ck

text: .ck je ti ile Erekusu Kuuk


title: .cl

text: .cl ni amioro orile-ede top-level domain lori Internet (ccTLD) fun Tsile.


title: .cn

text: .cn je ti ile china


title: .co

text: .co


title: .cr

text: .cr


title: .cu

text: .cu je ti ile Kuba


title: .cv

text: .cv


title: .cx

text: .cx


title: .cy

text: .cy


title: .cz

text: .cz


title: .dj

text: .dj


title: .dk

text: .dk


title: .dm

text: .dm je ti ile Dòmíníkà


title: .do

text: .do


title: .dz

text: .dz ni amioro orile-ede (ccTLD) fun Algeria.


title: .ec

text: .ec je ti ile Ẹ̀kùàdọ̀


title: .ee

text: .ee je ti orile-ede Estonia.


title: .eg

text: .eg


title: .es

text: .es


title: .eu

text: .eu je ti orile Isokan Europe (EU).


title: .fi

text: .fi


title: .fj

text: .fj


title: .fk

text: .fk


title: .fm

text: .fm ni amioro orile-ede fun top-level domain lori Internet (ccTLD) fun Federated States of Micronesia, to je adipo awon erekusu ni Okun Pasifiki.


title: .fo

text: .fo ni amioro orile-ede top-level domain (ccTLD) fun awon Erekusu Faroe.


title: .fr

text: .fr je ti orile-ede Fransi


title: .ga

text: .ga


title: .gd

text: .gd


title: .ge

text: .ge


title: .gf

text: .gf


title: .gg

text: .gg


title: .gh

text: .gh je amioro orile-ede fun top-level domain ti Internet (ccTLD) fun ile Ghana.


title: .gi

text: .gi


title: .ky

text: .ky ni amioro orile-ede lori Internet fun top-level domain (ccTLD) fun Cayman Islands.


title: .kz

text: .kz je ti orile-ede Kasakstan.


title: .gl

text: .gl je ti ile Greenland.


title: .gm

text: .gm


title: .gn

text: .gn je ti ile Guinea


title: .gp

text: .gp


title: .gq

text: .gp


title: .gs

text: .gs


title: .gt

text: .gt ni amioro orile-ede ti Internet fun top-level domain (ccTLD) orile-ede Guatemala.


title: .gu

text: .gu ni amioro orile-ede lori Internet ti top-level domain (ccTLD) fun orile-ede Guam.


title: .gw

text: .gw "Global Web" ni amioro orile-ede top-level domain lori Internet (ccTLD) fun Guinea-Bissau.


title: .gy

text: .gy je ti ile Guyana


title: .hk

text: .hk


title: .hm

text: .hm


title: .hn

text: .hn


title: .hr

text: .hr ni ami orile-ede Internet ti top-level domain (ccTLD) fun orile-ede Croatia ().


title: .ht

text: .ht


title: .hu

text: .hu je ti orile-ede Hungary.


title: .id

text: .id


title: .ie

text: .ie


title: .il

text: .il


title: .im

text: .im ni amioro orile-ede lori Internet ti top-level domain (ccTLD) fun Isle of Man.


title: .in

text: .in


title: .io

text: .io ni amioro Internet top-level domain (ccTLD) fun Ileagbegbe Okun India Britani.


title: .iq

text: .iq je amioro orile-ede ti top-level domain lori Internet (ccTLD) fun Iraq.


title: .ir

text: .ir je ti ile Ìránì


title: .is

text: .is


title: .it

text: .it je ti Italia.


title: .jm

text: .jm


title: .jp

text: .jp je amioro orile-ede fun top-level domain ti Internet (ccTLD) fun orile-ede Japan.


title: Japan

text: Japan jẹ́ arkipelago àwọn Erékùṣù 6,852. àwọn erékùṣù ibẹ̀ tí ó tóbi jùlọ ní Honshū, Hokkaidō, Kyūshū àti Shikoku, ti àpapọ̀ wọ́n jẹ́ èdè mẹ́tàdínlọ́gọ́rùún (97%) ìtóbi ilẹ̀ Japan. Opo awon erekusu wonyi je oloke, opo je onileru; fun apere, ibi gigajulo ni Japan, Oke Fuji, je onileru. Japan je orile-ede ikewa to iye awon eniyajulo, pelu awon eniyan ti won to egbegberun 128. Agbegbe Titobiju Tokyo, to ni oluilu "de facto" Tokyo ati awon ibile ayika re, ni o je agbegbe metropoli titobijulo lagbaye pelu iye eniyan to to egbegberun 30.


title: Japan

text: Iwadi iseoroayeijoun fihan pe awon eniyan ti ungbe ni Japan lati igba to ya bi igba Okutaijoun Oke. Igba akoko ti a ko gbo nipa oruko Japan ninu iwe akoole je ninu awon iwe itan Saina lati orundun 1k SK. Ipa latodo awon orile-ede miran je titele pelu idagbe igba pipe bo se han gbangba ninu itan Japan. Ni igbeyin orundun 19k ati 20k ijabori ninu Ogun Saina ati Japan Akoko, Ogun Rosia Japan, ati Ogun Agbaye 1k gba Japan laye lati fe ile re nigba itoja ogun. Ogun Saina ati Japan Keji odun 1937 tan titi de Ogun Agbaye 2k, to wa sopin ni 1945 leyin ijubombu atomu si Hiroshima ati Nagasaki. Lati igba atunse ibagbepo re ni 1947, Japan ti di oba onibagbepo olokan pelu obaluaye atiileasofin aladiboyan tounje Diet mu.


title: Japan

text: Alagbara itokowo ninla, Japan ni o ni itokowo keta totobijulo lagbaye gegebi GIO oloruko ati gegebi ifiwe agbara iraja. Bakanna o tun je atajalode kerin titobijulo ati arajalatode kerin titobijulo lagbaye. Botilejepe Japan lonibise ti jowo eto re lati gbe ogun, o di ile-ise ologun odeoni mu fun abo ati ise alafia. Leyin Singapore, Japan lo ni ipaniyan to kerejulo lagbaye. Gegebi UN ati WHO se diye, Japan lo ni ireti igbeaye gigunjulo larin gbogbo awon orile-ede lagbaye. Bakanna o tun ni iku omo-owo tokerejulo keta, gegebi UN se so.


title: Orílẹ̀-èdè Olómìnira àwọn Ará ilẹ̀ Ṣáínà

text: Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ará ilẹ̀ Ṣáínà je orile-ede ni orile Ásíà.


title: Àkójọ àwọn olúìlú ìpínlẹ̀ Nàìjíríà

text: Àwọn wọ̀nyí ni àkójọ àwọn olúìlú àwọn ìpínlẹ̀ Nàìjíríà.


title: Ikeja

text: Ikeja je oluilu ipinle Eko ni guusu iwo oorun Naijiria . Awon olugbe rẹ, ni asiko ikaniyan odun 2006 je 313,196.


title: Ikeja

text: Papa ọkọ ofurufu ti Murtala Muhammed wa ni ilu naa. Ikeja ilu ti Femi Kuti ti wa, ti o si je ilu iya Lagbaja. Ile ise radio bii Eko FM ati Radio Lagos wa ni ilu Ikeja.


title: Ikeja

text: Ikeja, eyi ti won n pe ni “Akeja” tele, je ilu ti won fi oruko re lela latari orisa awon Awori ti ilu ota.


title: Adó-Èkìtì

text: Adó Èkìtì jẹ́ ìlú ńlá kan ní apá Ìwọ̀ Oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríàtí ó sì jẹ́ olú-Ìlú fún Ìpínlẹ̀ Èkìtì.


title: Adó-Èkìtì

text: Lára àwọn obun tí wọ́n fi ń ṣọrọ̀ aje ní ìlú Adó-Èkìtì ni kí á gbohùn sáfẹ́fẹ́, lára àwọn ilé-iṣẹ́ ìgbóhùn-sáfẹ́fẹ́ tí ó jẹ́ amóhù-máwòrán ti ìjọba àpapọ̀ Nigerian Television Authority (NTA) ti ó wà ní ìlú Adó-Èkìtì. Bákan náà ni wọ́n tún ní ilé-iṣẹ́ amóhù-máwòrán ti Ìpínlẹ̀ tí wọ́n pe ní "Ekiti State Television (BSES)". Àwọn ilé-iṣẹ́ ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ ti asọ̀rọ̀-mágbèsì náà kò gbẹ́yìn, lára wọn ni: Oríṣiríṣi ohun ọrọ̀ aje ni ó wà ní ìlú Adó, tí àwọn ènìyàn sì ṣòwò kárà-kátà ohun ọ̀gbìn oríṣiríṣi bíi: ẹ̀gẹ́, iṣu, àwọn nkan oníhóró lóríṣirí, tábà òwú tí wọ́n sì ma ń ṣe iṣẹ́ aṣọ híhun àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.  Lọ́wọ́ lọ́wọ́, ẹni tí ó jẹ́ adarí ìbílẹ̀ pàtàkì akọ́kọ́ ní ìlú Adó ni Ọba tàbí Èwí Adó ni Rufus Aladesanmi III tí wọ́n jẹ́ "Èwí ti Adó", tí wọ́n tẹ́rí gbadé lẹ́yì Èwí àná, Ọba "Samuel Adeyemi George-Adelabu I" ní ọdún 1990.


title: Ìlú Benin

text: Ilu Benin tabi Benin City je ilu ni Naijiria ati oluilu ipinle Edo.


title: Ralph Ellison

text: Ralph Waldo Ellison (March 1, 1914 – April 16, 1994) je oluko ati olukowe ara Amerika.


title: 1960

text: Odun 1960 je odun todogba


1961


title: Alex Ekwueme

text: Alex Ifeanyichukwu Ekwueme (ojoibi October 21, 1932) je oloselu ati Igbakeji Aare ile Naijiria si Aare Shehu Shagari ni Igba Oselu Keji lati 1979 de 1983.


title: Janez Drnovsek

text: Janez Drnovsek (May 17, 1950 – February 23, 2008) A bí ní ọdún 1950. Ó jẹ́ olóòtú ìjọba Slovenia ní 1992 sí 2002. Lẹ́yìn èyí ni ó di àrẹ ilẹ̀ náà. Ní ọdún 1999 ni àìsàn kan ń bá a jà ní kíndìnrín. Ẹ̀kọ́ nípa ‘economics’ ni ó kà. Ó sì di ọmọ ilẹ́ asòfin ilẹ̀ slovenia ni ọdún 1986. Iṣẹ́ ribiribi ni ó ṣe láàrin ọdún mẹ́wàá tí ó fi ṣe olóòtú ìjọba. Ó jẹ́ kí ilẹ̀r eẹ̀ dara pọ̀ mọ́ European union àti NATO ní 2004. Oṣù kéjìlá ọdún 2007 bí ó fi ipò àrẹ ilẹ̀ slovenia sílẹ̀. Ó kú nígbà tí ó di ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógọ́ta.


title: Mohammed Yunus

text: Muhammad Yunus (, pipe ) (ojoibi 28 June 1940) je omo ilè Bangladesh. Wón bí i ní 1940 fún ebí olówó kan ní Chittagong. Gosimíìtì ni bàbá rè. Ìyá rè jé Sofia Khatun. Mama rè yìí máa n ran àwon òtòsì lówó. Ìwà yìí sì ran Mohammed. Nígbà tí òun náà dàgbà, ó dí ilé-ìfowópamó tí a ti lè máa yá àwon òtòsì lówó sílè. Won kò nílò láti ní ìdúró kankan. Irú bánkì yìí ni í wá di community Bank lóde òní Mohammed Yunus ló kókó dá a sílè. Yunus tí ní irú bánkì yìí nínú abúlé tó tó 35,000 nínú abúlé 68,000 tí ó wà ní Bangladesh. Ó ti yá òpòlopò ènìyán kówó. Obìnrin ló pò jù nínú àwon tí ó n yáwó lówó rè. Òun ni ó gba Ẹ̀bùn Nobel ti 2006


title: Napoleon Bonaparte

text: Napoléon Bonaparte (15 August 1769 – 5 May 1821) jẹ́ olórí ológun àti adarí òṣèlú àti ọmọ bíbí ìlú Corsica ní ilẹ̀ Faranse. Ó di ìlú-mọ̀ọ́ká ní àsìkò ìyípadà ìṣèjọba ilè Faranse, tí ó sì léwájú àwọn ìjangbara oríṣiríṣi ní àsìkò ogun. Gẹ́gẹ́ bí Napoleon I, òun ni ọba ilẹ̀ Faranse láti ọdún 1804 sí ọdún 1814, àti 1815. Napoleon ṣe àkóso ìjọba ilẹ̀ Yuroopu àti àgbáyé fún bí ọdún mẹ́wá, nígbà tí ó ń léwájú nínú àwọn ogun oríṣiríṣi tí a mọ̀ sí Napoleonic Wars. Ó ja ọ̀pọ̀lọpọ̀ ogun, tí ó sì borí àwọn ogun tí ó sì mu láti gba àwọn ilé lọ́pọ̀lọpọ̀ fún ìjọba Faranse, tí ó sì darí ilẹ̀ Yuroopu lápapọ̀ ṣáájú kí ìjọba rẹ̀ tó ṣubú ní ọdún 1815. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn adarí ní orílẹ̀ àgbáyé tí wọ́n sì ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìṣèjọba rẹ̀ jákè-jádò àgbáyé. Ó sì wà nínú àwọn adarí tí ó gbayì jùlọ ní inú ìtàn àgbáyé.


title: Àwọn Ogun Napoleon

text: OGUN NAPOLEON