title: Eartha Kitt

text: Kitt bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ ní ọdún 1942 ó sì kópa nínú eré tíátà tó únjẹ́ "Carib Song". Ní ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ọdún 1950, ó gbé orin jáde tí nínú wọn jẹ́ "Uska Dara" àtid "I Want to Be Evil". Àwọn orin rẹ̀ míràn tún ni "Under the Bridges of Paris" (1954), "Just an Old Fashioned Girl" (1956) àti "Where Is My Man" (1983). Ní ọdún 1967 ó ṣeré bíi Catwoman, nínú eré orí tẹlifísàn "Batman".


title: Eartha Kitt

text: Ní ọdún 1968, iṣẹ́ rẹ̀ ní Amẹ́ríkà rẹlẹ̀ lẹ̀yìn ìgbà tó lòdì sí Ogun Vietnam nínú ọ̀rọ̀ tó sọ ní ibi àjọyọ ní White House. Ọdún mẹ́wàá lẹ́yìn náà, ó padà sí ṣeré nínú eré ìtàgé tó ṣe ní ọdún 1978 tó únjẹ́ "Timbuktu!", èyì tó gba ìkan nínú àwọn ìpèlórúkọ méjì Ẹ̀bùn Tony fún. Ìpè kejì fún Ẹ̀bùn Tony ṣẹlẹ̀ ní ọdún 2000 fún "The Wild Party". Kitt kọ ìwé-ìgbésíayé araẹni mẹ́ta.


title: James Garner

text: James Scott Bumgarner (April 7, 1928 – July 19, 2014) je osere ara Amerika.


title: Phyllis Diller

text: Phyllis Ada Driver (July 17, 1917 – August 20, 2012) je osere ara Amerika.


title: Michael Clarke Duncan

text: Michael Clarke Duncan (December 10, 1957 – September 3, 2012) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà. Ó gbajúmọ̀ fún ipa tí ókó nínú eré "The Green Mile" (1999) tí wọ́n sì fa orúkọ rẹ̀ sílẹ fún àmì ẹ̀yẹ Akádẹ́mì.. Ní ọdún 2oo9, ó jọ̀wọ́ ẹran jíjẹ tí ó sì jádé fún ìpolongo PETA, tí ó ń jẹ́ kí àwọn èèyàn mọ̀ ìlera tí ó rọ̀ mọ̣́ eẃ jíjẹ.


title: Imelda Marcos

text: Imelda Remedios Visitación Trinidad Romuáldez-Marcos (July 2, 1929) je omo Filipino oloselu.


title: Pombia Safari Park

text: Pombia Safari Park jẹ kan safari o duro si ibikan, oniruuru ati ọgba iṣere o duro si ibikan ni Pombia, ariwa Itálíà, da nipa Angelo Lombardi ni 1976; yoo wa lori agbegbe awọn 400,000 square mita.


title: Jackie Gleason

text: John Herbert "Jackie" Gleason (ọjọ́ kẹrin-dín-lọ́gbòn oṣù kejì, ọdún 1916 si ọjọ́ kẹrìn-lé-lógún oṣù kẹfà ọdún 1987) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.


title: Richard Attenborough

text: Richard Samuel Attenborough (August 29, 1923 – August 24, 2014) je osere ara Ilegeesi.


title: R. Kelly

text: Robert Sylvester Kelly (January 8, 1967 ti gbogbo eniyan mo si R. Kelly je olorin omo ile Amerika.


title: Paul Winchell

text: Paul Wilchinsky (December 21, 1922 – June 24, 2005) je osere ara Amerika.


title: Don Knotts

text: Jesse Donald "Don" Knotts (July 21, 1924 – February 24, 2006) je osere ara Amerika.


title: Ray Walston

text: Herman Raymond "Ray" Walston (November 2, 1914 – January 1, 2001) je osere ara Amerika.


title: Bochotnica

text: Abule kan ni ila-oorun gusu ile Polandi ni o n je Bochotnica (IPA [bɔxɔtˈnit͡sa]). O wa laarin Pulawi.


title: Open Amẹ́ríkà 2014 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan

text: Serena Williams lo je ayori fun odun meji lera lera, o si tun yori lodun yi nigba to bori Caroline Wozniacki ni idopin pelu ayo 6–3, 6–3.


title: Open Amẹ́ríkà 2014

text: Open Amẹ́ríkà 2014 je idije tenis to waye ni ori papa tenis onisimenti ita gbangba. O sele ni papa idije USTA Billie Jean King National Tennis Center.


title: Richard Kiel

text: Richard Dawson Kiel (September 13, 1939 – September 10, 2014) je osere ara Amerika.


title: Èdè Lidenevi

text: Èdè Lidenevi jẹ́ èdè.


title: Àwọn ọmọ Azerbaijan

text: Àwọn ọmọ Azerbaijan ()


Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais (PUC-MG) je yunifasiti ni ilu Belo Horizonte, ni Minas Gerais ni Brasil.


title: Murasaki Shikibu

text: Murasaki Shikibu (ojo 973 - 1014) je olokikijulo ati akewi omo Japan.


title: Céline Dion

text: Célinena (ojolbi 30 March 1968) je akorin omo orile-ede Kánádà.


title: Chris Pratt

text: Chris Pratt (ojoibi 21 Oṣù Kẹfà, 1979) je osere ara Amerika.


title: David Suzuki

text: David Suzuki (ojolbi Oṣù Kẹta 24, 1936 ) je onimosayensi ati alapon ara Kánádà.


title: Alfonso Falero

text: Alfonso Falero ni a Spanish japanologist a bi ni Granada ni 1959. O jẹ ẹya iwé lori awọn itan ti Japanese ero ati awọn Shintō esin.


title: Alfonso Falero

text: Iṣẹ rẹ ni awọn ti wa ni University of Salamanca ti dojukọ lori:


title: Alfonso Falero

text: Alfonso Falero ni ninu awọn julọ oguna Spani japanologists laaye ati ọkan ninu awọn asiwaju alase ni awọn aaye ti Shinto Iwadi ita Japan.


title: Àwọn eré-ìdárayá ìdíje Òlímpíkì

text: Àwọn eré-ìdárayá ìdíje Òlíḿpíkì ni awony eré-ìdárayá tí wọ́n máa ń díje fún nínú Ìdíje Òlíḿpíkì Ìgbà ẹ̀rùn ati Ìgbà òjò. Olimpiki Igba Oru 2012 ni ere-idaraya 26, be sini afikun yio ba iye awon ere-idaraya fun Olimpiki Igba Oru 2016. Olimpiki Igba Otutu 2014 ni ere-idaraya meje.


title: Àwọn eré-ìdárayá ìdíje Òlímpíkì

text: The number and kinds of events may change slightly from one Olympiad to another. Each Olympic sport is represented by an international governing body, namely an International Federation (IF).


title: Akáríayé

text: Akáríayé unjuwe ohun ( ile-ise, ede, tabi agbajo kan) to nibasepo mo ju ori;e-ede kan lo. Fun apere, ofin akariaye, unsise ni awon orile-ede to po ati nigba miran ka kiri gbogbo Ile-aye, ati ede akariaye je ede kan ti won unso ni awon orile-ede to ju eyokan lo.


title: Nyomi Banxxx

text: Nyomi Banxxx (oruko abiso Amanda Dee; Oṣù Kẹ̀wá 14, 1972) je osere ara Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà.


title: Television internet

text: TÉLÉVISION INTERNET encore différent de INTERNET TELEVISION est une chaîne de télévision qui consiste a faire croire a un téléspectateur qui est assis depuis un poste téléviseur qu'il est entrain de naviguer sur internet a l'aide de son poste téléviseur alors que son poste téléviseur n'est pas connecte a internet.Autrement dit c'est une télévision réelle qui est consacrée essentiellement a internet.Elle se definie comme la télévision de l'internet et vise a capturer des pages internet( facebook;yahoo;twitter;google;YouTube et d'autres plusieurs sites web) qu'elle diffuse en direct grâce a une fréquence de télévision qui s'exprime généralement en MHz.On la capte depuis un poste téléviseur et grâce a un signal ou une fréquence de télévision en analogique.La télévision n'est pas encore captée en numérique parce que le pays ne dispose pas encore de la TNT télévision numérique terrestre mais sera disponible bientôt sur les décodeurs et les télévisions satellites du monde entier.


title: Universidade do Estado de Minas Gerais

text: Yunifasiti Minas Gerais (Universidade do Estado de Minas Gerais, UEMG) je yunifasiti aladani ni ilu Belo Horizonte, ni Minas Gerais ni Brasil.


title: Horacio Cartes

text: Horacio Manuel Cartes Jara (ojoibi July 5, 1956) ni Aare ile Paraguay lowolowo.


title: Sei Shōnagon

text: Sei Shōnagon tí wọ́n bí ní ọdún 966, tí ó sìn kú ní ọdún 1025 (966 - 1025) jẹ́ oǹkọ̀wé àti akéwì ọmọ orílẹ̀-èdè Japan.


title: Jim Meskimen

text: James Ross "Jim" Meskimen (September 10, 1959) je osere ara Amerika.


title: Susan Egan

text: Susan Farrell Egan (February 18, 1970) je osere ara Amerika.


title: James Woods

text: James Howard Woods (April 18, 1947) je osere ara Amerika.


title: Matt Frewer

text: Matthew George "Matt" Frewer (January 4, 1958) je osere ara Amerika.


title: Rip Torn

text: Elmore Rual "Rip" Torn, Jr. (February 6, 1931) je osere ara Amerika.


title: Steve Buscemi

text: Steven Vincent "Steve" Buscemi (December 13, 1957) je osere ara Amerika.


title: Santiago de Cali

text: Ilu, ifowosi Santiago de Ilu, ni olu ti Valle del Cauca, ọkan awọn orilẹ-ede ile keji tobi lẹhin olu-ilu ati kẹta julọ populous ilu ni Columbia. O ni o ni awọn agbegbe ti 564 km² ati kan ipari ti 17 km lati ariwa si guusu ati 12 km lati-õrùn si oorun. Awọn ilu ni apakan ti Aarin gbungbun Santiago de Ilu, pẹlú pẹlu adugbo awọn agbegbe lati ésta. O ti a da lori July 25, 1536 nipa Sebastián de Belalcázar, eyi ti o mu ki ọkan ninu awọn Atijọ ilu ni America.


title: Santiago de Cali

text: O ni o ni ọkan ninu awọn sare ju lo dagba oro aje ati amayederun ni awọn orilẹ-ede nitori ti awọn oniwe-lagbaye ipo, awọn ilu ti wa ni be 115 km lati Buenaventura, awọn ifilelẹ ti awọn kansoso to ti Columbia ni òkun Pacífico. Ilu jẹ ọkan ninu awọn ifilelẹ aje awọn ile-iṣẹ ati ise Columbia, Yato si jije ni akọkọ ilu, asa, oro aje, ise ogbin ati aarin ti awọn oorun guusu. Bi agbegbe olu, ile Asofin ni olu ti ijoba ti Valle del Cauca, awọn Departmental Apejọ, Departmental ẹjọ, awọn Attorney Gbogbogbo, State lorisiirisii ati awọn ara jẹ tun ile si ilé iṣẹ iru bi idalẹnu ilu osise EMCALI.


title: Santiago de Cali

text: O ti wa ni tun ni akọkọ idaraya ile-ni Columbia. O je nikan ni Colombian ilu lati gbalejo awọn Pan American ere, meje World orin ma duro ni gigun kẹkẹ World nọmba iṣere lori yinyin Championships ati kẹsan àtúnse ti World ere, jije akọkọ Latin Amerika ilu lati wa ni alejo yi iṣẹlẹ.


title: Santiago de Cali

text: O si ti a ti daruko nipasẹ awọn ti o dara ju akọrin ti Salsa ni aye bi "The World Olu ti Salsa" nitori pelu jije ti Cuba, tabi Puerto Rico, ti wa ni ni Ilu ibi ti o ti di diẹ popular.


title: Dan Castellaneta

text: Daniel Louis "Dan" Castellneta (October 29, 1957) je osere ara Amerika.


title: Julie Kavner

text: Julia Deborah "Julie" Kavner (September 7, 1950) je osere ara Amerika.


title: Mike Myers

text: Michael Jonathan "Mike" Myers (May 25, 1963) je osere ara Kanada.


title: John Lithgow

text: Jonathan Arthur "John" Lithgow (October 19, 1945) je osere ara Amerika.


title: Rupert Everett

text: Rupert James Hector Everett (May 29, 1959) je osere ara Britani.


title: Walt Dohrn

text: Walter "Walt" Dohrn (December 5, 1970) je osere ara Amerika.


title: Jelena Rozga

text: Jelena Rozga (ojo ibi 23 August, 1977) je olorin/akorin omo ile Kroatíà.


title: Conrad Vernon

text: Conrad Vernon IV (1968) je osere ara Amerika.


title: Ben Stein

text: Benjamin Jeremy "Ben" Stein (November 25, 1944) je osere ara Amerika.


title: Nina Badrić

text: Nina Badrić (ojo ibi 4 July, 1972) je olorin/akorin omo ile Kroatíà.


title: Edmond Debeaumarché

text: Edmond Debeaumarché na a dike nke na-eguzogide n'oge Agha Ụwa nke Abụọ.


title: Carrot Top

text: Scott Thompson (February 25, 1965) je osere ara Amerika.


title: Carlos Mencia

text: Ned Arnel Mencía (October 22, 1967) je osere ara Amerika.


title: Zelda Williams

text: Zelda Williams (July 31, 1989) je osere ara Amerika.


title: Open Austrálíà 2015 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan

text: Li Na lo gba ife eye yi lodun to koja, sugbon ko kopa ninu idije yi lodun yi nitoripe o feyinti kuro ninu ise idije tenis ni 19 September 2014.


text: Serena Williams lo gba ife-eye na lodun yi, o bori Maria Sharapova ni ipari pelu ayo, 6–3, 7–6, lati gba ife-eye Open Australia kefa re ati ife-eye Grand Slam 19k enikan lakopo.


title: Àwọn statístíkì ìdíje tẹ́nìs fún Serena Williams

text: This is a list of the main career statistics of professional American tennis player Serena Williams.


text: "Current through 2015 Australian Open.


text: *As of October 27, 2014


title: Sergio Mattarella

text: Sergio Mattarella (ojoibi 23 July 1941) je oloselu ara italia ati Aare ile Italia lowolowo lati 2015 wa.


title: Egypt ologun

text: Ara Egipti ologun ni o wa ni ologun ologun ti Egipti. Awọn ara Egipti ologun ni o wa ni tobi ni Africa, ati awọn Aringbungbun East. O ti a ti iṣeto ni 1922, wa ninu ti awọn ara Egipti Army, Egypt ọgagun, Egypt Air Force ati ara Egipti Air olugbeja ologun.


title: Brigitte Bardot

text: Brigitte Bardot (pípè ní Faransé:; ojoibi 28 Oṣù Kẹ̀sán 1934) je osere ara Fransi.


title: Volleyball

text: Volleyball es een sport da gespeeld wordt met een tennisrackette en een tennisbol.


title: Hiroshige

text: Utagawa Hiroshige (1797 – Oṣù Kẹ̀wá 12, 1858) je akun àwòrán ara Japan.


title: Pule Lechesa

text: Pule Lechesa je olukowe ati akewi (poet) omo ile South Africa.


title: Pule Lechesa

text: AWON IWE TO KOItokasi


Pule Lechesa


title: Open Austrálíà 2015

text: Idije Open Austrálíà 2015 je idije Grand Slam tennis akoko ninu odun to waye lori papa idije tenis konkere ni Melbourne Park ni ilu Melbourne, Australia. O waye lati ojo 19 Osu Kinni de ojo 1 Osu Keji odun 2015, o si ni idije enikan ati enimeji awon okunrin ati obinrin, ati adapo awon tokunrintobinrin. Idije na tun ni ti awon odo, agbalagba, ati tori kekeafirin.


title: Taylor Townsend (tennis)

text: Taylor Townsend (ojoibi April 16, 1996) je agba tennis obinrin ara Amerika. Ohun ni o gba ife-eye Open Australia awon obinrin omode ni odun 2012.


title: VietJet Air

text: VietJet Air jẹ kan isuna ile ise oko ofurufu ni Vietnam. Yi ile ise oko ofurufu ti a da ni 2007 ati ki o pese akọkọ flight ni december 2011. Lati 2011 december si december 2014 ni ile ise oko ofurufu ti yoo wa 10 milionu ero. Ni Kínní 2015, awọn ile ise oko ofurufu ni o ni 20 ofurufu ati ki o ni o ni ofurufu si julọ ti awọn ile oko ofurufu ni Vietnam ati 5 ilu ni Asia. Ni 2014 awọn ile ise oko ofurufu wole guide pẹlu Airbus lati ra 63 ofurufu.


title: Isu a teni mo ro

text: ida isu a tenu mo ro


title: Dìgbòlugi

text: Dìgbòlugi jẹ́ kòkòrò àkóràn àrùn tí o ń fa ohun líle àrùn ọpọlọ nínu ènìyàn àti àwọn ẹlẹ́jẹ̀ gbígbóná ẹranko míìràn. Lára àwọn amì àkọ́kọ́ rí ni ibà àti ara rínrìn ní àwọn ibi tó hàn síta. Ọ̀kan tàbí méjì àmì tí ó máa ń tẹ̀lé àmì yíi níwọ̀nyí: Ìrìn hánran-hànran, ìdùnnú àìlékoníjànu, ìbẹ̀rù omi, àìlegbé àwọn ẹ̀yà ara kan, ìpòrúúru, àti àìlèrántí ohun. Lẹ́hìn tí àmì jẹyọ, dìgbòlugi sábà máa ń jásí ikú. Àkókò láárin ìgbà kíkó àrùn yíi àti ìgbà tí àmì jẹyọ jẹ́ láàrín oṣù kan sí mẹ́ta. Síbẹ̀síbẹ̀, àkókò yìi léjẹ̀ ókéré ọsẹ̀ kan sí ju ọdún kan. Àkókò dálé ọ̀nàréré tí kòkòrò àkóràn gbọ́dọ̀ rìn láti dé ẹ̀yà ara bí ọpọlọ àti egungun ẹ̀hìn.


title: Dìgbòlugi

text: Dìgbòlugi ń ran ènìyàn láti ara eranko míìràn. Dìgbòlugi lèràn nígbà tí eranko tí ó ní lára fèkanná ha tàbí bu ẹranko tàbí ènìyàn míìràn jẹ. Itọ́ láti ara ẹranko tí ó ní àkóràn náà léṣòkùnfà dìgbòlugi nígbà tí itọ́ bá kan ibi itọ́ ẹranko tàbí ènìyàn míìràn. Ọ̀pọ̀ dìgbòlugi nínu àwọn ènìyàn jẹ́ òkùnfà ìgéjẹ ajá. Ju 99% ìṣẹ̀lẹ̀ dìgbòlugi ní àwọn orílẹ̀ èdè tí ajá ti ń ní dìgbòlugi, ìbùjẹ ajá ni o ń fà. Ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà, àdán ni ó sábà maa ń fa dìgbòlugi, ó kérésí ìdá 5% dìgbòlugi lára àwọn ènìyàn ni o ń wá láti ọ̀dọ̀ ajá. Àwọn eku kìí sábà ní dìgbòlugi. kòkòrò àifójúrí dìgbòlugi maa ń lọsí ọpọlọ nípa àwọn ọ̀nà yíì ẹ̀yà ara bí ọpọlọ àti egungun ẹ̀hìn. Alè ṣàwarí àrùn yíi lẹ́hìn tí àwọn àmì rẹ̀ bá farahàn.


title: Dìgbòlugi

text: Ìṣàkóso ẹranko àti ìpèsè àwọn oògùn ti dín ìjàm̀bá dìgbòlugi láti ara ajá kù ní àwọn ọ̀pọ̀ ẹkùn àgbayé. Ìpèsè oògùn fún àwọn ènìyàn ní ibi tí wọ́n ti ń yára ko ṣe pàtàkì. Àwọn tí ò lè yára ko ni àwọn tí o ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àdán tàbí tí o ńlo àkókò púpọ̀ ni àwọn apá ibìkan lágbàyé níbi tí dìgbòlugi ti wọ́pọ̀. Lára àwọn tí o ti ní dìgbòlugi, oògùn dìgbòlugi tàbí nígbà mííràn dìgbòlugi èròjà inú ara to ń gbógun ti kòkòrò dára ní dídẹ̀kun àrùn náà bí ènìyàn náà bá gba ìtọjú ṣáájú dìgbòlugi. Fífọ ìgéjẹ àti ojú ìha léèkanná fún ìṣẹjú mẹ́ẹ̀dogún pẹ̀lú ọṣẹ àti omi, iodine ẹlẹ́fun, tàbí ọṣẹ ìyẹ̀fun lépa kòkòrò àìfojúrí nítorí wọ́n já fáfá ní dídẹ̀kun ìtànkálẹ̀ dìgbòlugi. Àwọn ènìyàn díẹ̀ ni ó là lọ́wọ ìfarakó dìgbòlugi èyí sì wà láti ara ìtọjú púpọ̀, táa mọ̀sí Ètò Milwaukee.


title: Dìgbòlugi

text: Dìgbòlugi ńfa ikú lágbayé lọ́dọọdún bi 26,000 sí 55,000. Ju ìdá 95% ikú wọ̀nyíi ń ṣẹlẹ̀ ni Asia àti Africa. Dìgbòlugi wà ní orílẹ̀ èdè 150 ní àwọn ojú ilẹ̀ ayé yàtọ̀ sí Antarctica. Ju bílíọ́nù 3 àwọn ènìyàn ni o ń gbé ní ẹkùn lágbàyé níbi tí dìgbòlugi ti ń ṣẹlẹ̀. Ní ọ̀pọ̀ Europe àti Australia, ara àdán nìkan ni dìgbòlugi wà. Ọ̀pọ̀ àwọn orílẹ̀ èdè erékùsù ni kòní dìgbòlugi.


title: Ascariasis

text: Ascariasis jẹ́ àrùn tí kòkòrò ajọ̀fẹ́ tí a npé ní aràn alára rógódó "Ascaris lumbricoides" nṣe òkùnfà rẹ̀. Àkóràn àrùn náà kò ní ààmì àìsàn kankan lára marundinlaadọrun nínú ọgọrun (85%) àwọn ènìyàn tó ti ní àrùn náà, pàápàá bí iye àwọn aràn náà bá kèrè. Àwọn ààmì àìsàn a má a pọ̀ síi pẹ̀lú iye aràn tó wà lára, lára irú àwọn ààmì bẹ́ẹ̀ sì ni àìlèmíkanlẹ̀ àti ibà ní ìbẹ̀rẹ̀ àìsàn náà. Àwọn ààmì àìsàn bíi inú wíwú, inú rírun àti ìgbẹ́ gbuuru lè tẹ̀lé èyí. Àwọn ọmọdé ni ó má a nsábà ní àkóràn àrùn náà, láàárín àwọn ọmọdé bẹ́ẹ̀, àkóràn àrùn náà tún lè ṣe òkùnfa àìlẹ́ranlára, àìtó èròjà oúnjẹ lára àti àwọn ìṣòro nípa ẹ̀kọ́-kíkọ́. Àkóràn àrùn náà a má a wáyé nípasẹ̀ jíjẹ oúnjẹ tàbí mímu omi tí ẹyin aràn tí à npè ní "Ascaris" náà, èyítí ó ti inú ìgbọ̀nsẹ̀ jáde wá, bá ti kó sí, tí ó sì ti sọ di àìmọ́. À ó pa àwọn ẹyin náà nínú ìfun, àwọn aràn náà a sì gbẹ́ ihò sínú ògiri ikùn ènìyàn, wọn a sì gba ibẹ̀ lọ sínú àwọn ẹ̀dọ̀fóró nípasẹ̀ ẹ̀jẹ̀. Níbẹ̀ wọn yóò wọ inú àwọn àpò atẹ́gùn inú ẹ̀dọ̀fóró, wọn yóò sì ṣàn lọ sókè nínú ọ̀nà-ọ̀fun, níbití a ó ti wú wọn jáde bí ikọ́, tí a ó sì gbé wọn mì. Àwọn ìdin náà yóò sì gba inú ikùn kọjá fún ìgbà kejì sínú ìfun níbití wọn yóò ti dàgbà sí aràn nlá. Ìdènà àrùn náà níí ṣe pẹ̀lú ìmọ́tótó, èyítí ó kan mímú ìlọsíwájú bá níní ànfàní sí ilé-ìyàgbẹ́ àti dída ìgbẹ́ nù ní ọ̀nà tí ó tọ́. Ọwọ́-fífọ̀ pẹ̀lú ọṣẹ farahàn bí ààbò tó péye. Ní àwọn agbègbè ibití iye ènìyàn tó ju méjìlélógún nínú ọgọrun (20%) lọ ti ní àkóràn àrùn náà, a dámọ̀ràn pé kí a ṣe ìtọ́jú gbogbo ènìyàn láti ìgbà dé ìgbà ní tẹ̀lé-n-tẹ̀lé. Wíwáyé àrùn náà lára ẹnití ó ti níi rí jẹ́ ohun tí ó wọ́pọ̀. Kò sí àjẹsára. Àwọn ìtọ́jú tí Àjọ Ìlera fún Àgbáyé dámọ̀ràn ni àwọn egbògi bíi albendazole, mebendazole, levamisole tàbí pyrantel pamoate. Àwọn egbògi mìíràn tó tún má a nṣiṣẹ́ ni tribendimidine àti nitazoxanide.Iye àwọn ènìyàn tó tó bílíọ̀nù 0.8 sí 1.2 káàkiri àgbáyé ni ó ní àrùn ascariasis, tí àwọn àwùjọ tó sì ní àrùn náà púpọ̀ jùlọ sì jẹ́ àwọn ará Gúsù Sahara Afirika, Amẹrika Latini, àti Eṣia. Èyí mú kí àrùn ascariasis jẹ́ ẹ̀yà àkóràn aràn ajọ̀fẹ́ nípasẹ̀ iyẹ̀pẹ̀ ilẹ̀ tó wọ́pọ̀ júlọ. Ní ọdún 2010, ó ṣe òkùnfà ikú àwọn ènìyàn tó tó 2,700, èyítí ó wálẹ̀ láti ènìyàn 3,400 tó kú ní ọdún 1990. Oríṣi aràn "Ascaris" mìíràn a má a ran àwọn ẹlẹ́dẹ̀.


title: Cysticercosis

text: Cysticercosis jẹ́ àkóràn àrùn inú ẹran ara, èyítí ọmọ inú (cysticercus) aràn mùjẹ̀mùjẹ̀ pẹlẹbẹ inú ẹran ẹlẹ́dẹ̀ ("Taenia solium") má a nṣe òkùnfà rẹ̀. Àwọn ààmì àìsàn náà lè farahàn lára ènìyàn ní ṣókí, wọn sì lè má farahàn rárá fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Àwọn ohun líle kan tí kìí dun ni, tó tó bíi sẹntimita kan sí méjì, lè wú sórí awọ ara àti ẹran ara ẹni, tàbí kí ènìyàn ní àwọn ààmì àìsàn ètò iṣan nínú ara bí àrùn náà bá kan ọpọlọ ẹni. Lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ oṣù tàbí ọdún àwọn ohun tó wú sí ni lára wọ̀nyí lè bẹ̀rẹ̀ síí dun ni, wọ́n lè wú síi, kí wọ́n tó wá lọ sílẹ̀. Ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ntẹ̀síwájú, èyí jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ohun tó má a nsábà ṣe òkùnfà gìrì. Èyí a má a sábà wáyé lára ènìyàn bí ènìyàn bá jẹ oúnjẹ tàbí mu omi tó ní ẹyin aràn mùjẹ̀mùjẹ̀ pẹlẹbẹ nínú. Ewébẹ̀ tí a kò sè dáradára jẹ́ orísun tó wọ́pọ̀ jùlọ. Àwọn ẹyin aràn mùjẹ̀mùjẹ̀ pẹlẹbẹ a má a wá láti inú ìgbẹ́ ènìyàn tó ti ní àgbàlagbà aràn náà lára, oríṣi ipò àìsàn tí a mọ̀ sí taeniasis. Taeniasis jẹ́ àrùn ọ̀tọ̀, a sì má a wáyé nípa jíjẹ àpò tí omi gbè sí, nínú ẹran ẹlẹ́dẹ̀ tí a kò sè jiná. Àwọn ènìyàn tí nbá àwọn ẹni tó ní aràn mùjẹ̀mùjẹ̀ pẹlẹbẹ náà lára gbé ni ó wà lábẹ́ ewu tó ga jùlọ láti kó àrùn cysticercosis. A lè ṣe ìwádìí àrùn náà nípa fífa omi, ọyún tàbí ẹ̀jẹ̀ jáde láti inú àpò tí omi gbè sí nínú ara. Yíya àwòrán ọpọlọ pẹ̀lú fífi ẹ̀rọ kọmputa ya àwòrán onígun mẹta àwọn àgbékalẹ̀ ètò inú ara ènìyàn (CT) tàbí lílo iṣẹ́ ìmọ̀ ẹ̀rọ òòfà irin láti fi yàwòrán àwọn àgbékalẹ̀ ètò inú ara (MRI) jẹ́ àwọn ìlànà tó wúlò jùlọ láti fi ṣe ìwádìí àrùn náà nínú ọpọlọ. Iye ìwọ̀n funfun inú ẹ̀jẹ̀, tí a npè ní eosinophils, nínú omi inú ọpọlọ àti ẹ̀jẹ̀ ni a tún má a nlo gẹ́gẹ́ bí atọ́ka. A lè dènà àkóràn àrùn bí ó ti yẹ nípasẹ̀ ìmọ́tótó ara ẹni àti àbójútó ìlera. Lára èyí ni: síse ẹran ẹlẹ́dẹ̀ dáradára, àwọn ilé ìyàgbẹ́ tí ó tọ́ àti níní ànfàní sí omi tí ó mọ́ lásìkò tó yẹ. Ìtọ́jú àwọn ènìyàn tó ní taeniasis ṣe pàtàkì ní dídènà ìtànkálẹ̀ rẹ̀. Ó ṣeé ṣe kí a máṣe nílò láti ṣe ìtọ́jú àrùn náà tí kò bá kan ètò iṣan inú ara. Ìtọ́jú àwọn ẹnití ó ní neurocysticercosis lè jẹ́ nípasẹ̀ àwọn egbògi tí a npè ní praziquantel tàbí albendazole. A lè nílò àwọn wọ̀nyí fún àsìkò pípẹ́. Àwọn Steroid, fún mímú ibití ó wú lọ sílẹ̀ nígbà ìtọ́jú, àti àwọn egbògi tí ndènà gìrì ni a tún lè nílò pẹ̀lú. A má a nṣe iṣẹ́-abẹ nígbà mìíràn láti yọ àpò tí omi gbè sí náà kúrò.  Aràn mùjẹ̀mùjẹ̀ pẹlẹbẹ inú ẹran ẹlẹ́dẹ̀ wọ́pọ̀ púpọ̀ ní Eṣia, Gúsù Sàhárà Afirika, àti Amẹrika Latini. Ní àwọn agbègbè kan, a gbàgbọ́ pé iye tó tó mẹẹdọgbọn nínú ọgọrun (25%) àwọn ènìyàn agbègbè náà ni ó ní àkóràn àrùn yìí. Ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ti ní ìtẹ̀síwájú dáradára, kò wọ́pọ̀ púpọ̀ rárá. Káàkiri àgbáyé, ní ọdún 2010, ó ṣe òkùnfà ikú àwọn ènìyàn tó tó 1,200, èyí tó lọ sókè láti ènìyàn 700 tó kú ní ọdún 1990. Cysticercosis tún má a nran àwọn ẹlẹ́dẹ̀ àti máálúù ṣùgbọ́n wọn kìí sábà fi ààmì àìsàn kankan hàn nítorí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú wọn kìí gbé ilé-ayé pẹ́ títí. Àrùn náà ti wáyé lára àwọn ọmọ ènìyàn jálẹ̀ ìtàn ẹ̀dá. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àrùn àwọn orílẹ̀-èdè ipa ọ̀nà oòrùn tí a kò bìkítà fún.


title: University of Baltimore

text: Yunifasiti Baltimore je yunifasiti ipinle-agbateru ni ilu Baltimore ni Ipinle Maryland ni Amerika.


title: Gnezailien

text: Un gnézaèlien est le mot designé pour indiquer celui qui possede 1000.000.000.000.000 de quelque chose,par référence a millionaire ou milliardaire tandis que 1 ulrich est celui qui possède 1000.000.000.000 de quelque chose cela peut etre euro dollar ou cfa ou autre chose


title: "Weird Al" Yankovic

text: "Weird Al" Yankovic


title: "Weird Al" Yankovic

text: Alfred Matthew "Weird Al" Yankovic (October 23, 1959) je osere ara Amerika.


title: Gary Coleman

text: Gary Wayne Coleman (February 28, 1968 – May 28, 2010) je osere ara Amerika.


title: Goran Višnjić

text: Goran Višnjić (ojoibi September 9, 1972) je osere filmu ara Kroatíà.


title: Zrinka Cvitešić

text: Zrinka Cvitešić (ojoibi July 18, 1979) je osere filmu ara Kroatíà.


title: Richard Nikolaus Coudenhove-Kalergi

text: Richard Nikolaus Graf Coudenhove-Kalergi (Oṣù Kọkànlá 16, 1894 – Oṣù Keje 27, 1972) je oloselu ati amoye ara austríà.


title: Sigourney Weaver

text: Sigourney Weaver (October 8, 1949) je osere ara Amerika


title: Giovanni Ribisi

text: Antonino Giovanni Ribisi (December 17, 1974) je osere ara Amerika.


title: Marilyn Monroe

text: Norma Jeane Mortenson, DBE (June 1, 1926 – August 5, 1962), bakanna bi Marilyn Monroe, je osere ara Amerika.


title: Bob Hoskins

text: Robert William "Bob" Hoskins, Jr. (October 26, 1942 – April 29, 2014) je òṣèré ará Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan.


title: Eric Bauza

text: Eric Adrian Bauza (December 7, 1979) je osere ara Kanada.


title: Lana Jurčević

text: Lana Jurčević (ojo ibi 7 November, 1984) je olorin/akorin omo ile Kroatíà.


title: Drew Carey

text: Drew Allison Carey (May 23, 1958) je osere ara Amerika.


title: Ìdíje Wimbledon 2014 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan

text: Marion Bartoli lo gba ife eye yi lodun to koja sugbon o feyinti kuro ninu ise igba tennis ni August 2013 laipe leyin igba na.


text: Petra Kvitová lo gba ife eye odun yi leyin igba to bori Eugenie Bouchard ni ipari pelu ayo 6-3, 6-0 larin iseju marundinlogota (55).   Serena Williams "(Third round)


title: Hydie Waters

text: Hydie Waters (oruko abiso Amber Talmore; Oṣù Kọkànlá 9, 1987) je osere ara Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà.


title: Eugenie Bouchard

text: Eugenie "Genie" Bouchard (ojoibi February 25, 1994) je agba tenis ara Kanada. Ohun ni ara Kanada akoko to de opin Grand Slam nigba to de opin Idije Wimbledon 2014, nibi to ti kuna lowo Petra Kvitová.


title: Andrea Petkovic

text: Andrea Petkovic (bíi ní Ọjọ́ kẹsán Oṣù kẹsán Ọdún 1987) jẹ́ agbá tennis ọmọ orílẹ̀ èdè Jemani.


title: Garbiñe Muguruza

text: Garbiñe Muguruza Blanco (bíi Ọjọ́ kẹjọ Oṣù kẹwa, odún 1993) jẹ́ agbá tẹnìs ará spéìn ọmọ Venezuela.


title: El Marino (1917)

text: El Marino jẹ́ ìwé ìròyìn ojoojúmọ́ ní orílẹ̀-èdè Tsílè tó jẹ́ dídásílẹ̀ ní ọdún 1917 tó jẹ́ títẹ̀jáde ní ìlú Pichilemu.


title: Ed Asner

text: Eddie Asner (November 15, 1929 – August 29, 2021) je osere ara Amerika.


title: Àmínìamáralókun

text: Àmínìamáralókun (fítámínì ) is an organic compound and a vital nutrient that an organism requires in limited amounts. An organic chemical compound (or related set of compounds) is called a vitamin when the organism cannot synthesize the compound in sufficient quantities, and must be obtained through the diet; thus, the term "vitamin" is conditional upon the circumstances and the particular organism. For example, ascorbic acid (one form of vitamin C) is a vitamin for humans, but not for most other animal organisms. Supplementation is important for the treatment of certain health problems, but there is little evidence of nutritional benefit when used by otherwise healthy people.


title: Carlos Alazraqui

text: Carlos Jaime Alazraqui (July 20, 1962) je osere ara Amerika.


title: Charles Dierkop

text: Charles Dierkop (September 11, 1936) je osere ara Amerika.


title: Łobez

text: Łobez je ilu titobijulo keji ni orile-ede Poland.


title: Steve Zahn

text: Steven James "Steve" Zahn (November 13, 1967) je osere ara Amerika.


title: Larry David

text: Lawrence Gene "Larry" David (July 2, 1947) jẹ́ ọ̀ṣẹ̀rè sinimá-àgbéléwò ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.


title: Jeff Garlin

text: Jeffrey Todd "Jeff" Garlin (June 5, 1962) je osere ara Amerika.


title: Jemaine Clement

text: Jemaine Atea Mahana Clement (January 10, 1974) je osere ara New Zealand.


title: Yukio Mishima

text: Yukio Mishima (14 oṣu kinni, 1925 - 25 oṣu kọkanla, 1970) je onkowe, awọn olùkọ̀wé, ati ni akewi, alakosile ere ori itage, ati osere.


title: Gidget

text: Gidget (February 7, 1994 – July 21, 2009) je ẹranko osere ara Amerika.


title: Open Fránsì 2015 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan

text: Maria Sharapova was the defending champion, but lost in the fourth round to Lucie Šafářová.


title: Open Fránsì 2015 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan

text: Serena Williams won her third French Open title and 20th major overall, defeating Šafářová in the final, 6–3, 6–7, 6–2. This win also gave Williams her third Career Grand Slam.


title: Chris Hardwick

text: Christopher Ryan "Chris" Hardwick (November 23, 1971) je osere ara Amerika.


title: Charles Fleischer

text: Charles Fleischer (August 27, 1950) je osere ara Amerika.


title: Liu Gang

text: Liu Gang (Oṣù Kínní 30, 1961) je mathimatiki, physicist, kọmputa sayensi, ati oloselu omo Saina ara Amerika.


title: David Weintraub

text: David Weintraub (1978) je osere ara Amerika.


title: Jeffrey Jones

text: Jeffrey Duncan Jones (1946) je osere ara Amerika.


title: Gilbert Gottfried

text: Gilbert Gottfried (1955) je osere ara Amerika.


title: Matthew Broderick

text: Matthew Broderick (1962) je osere ara Amerika.


title: Daniel McKeague

text: Daniel McKeague (1974) je osere ara Amerika.


title: Geoff Pierson

text: Geoffrey "Geoff" Pierson (June 16, 1949) je osere ara Amerika.


title: Casey Kasem

text: Kemal Amen "Casey" Kasem (April 27, 1932 – June 15, 2014) je osere ara Amerika.


title: Jim Varney

text: James Albert "Jim" Varney, Jr. (June 15, 1949 – February 10, 2000) je osere ara Amerika.


title: Blake Clark

text: Blake Clark (February 2, 1946) je osere ara Amerika.


title: Andy Dick

text: Andrew Roane "Andy" Dick (December 21, 1965) je osere ara Amerika.


title: Bernie Sanders

text: Bernie Sanders (1941-) je oloselu ara Amerika ati ni Ile Alagba Amerika tele.


title: Irwin Keyes

text: Irwin Keyes (March 16, 1952 – July 8, 2015) je osere ara Amerika.


title: Daniel Tosh

text: Daniel Dwight Tosh (May 29, 1975) je osere ara Amerika.


title: Ṣiṣunu

text: Ṣiṣunu tàbi ṣiṣunu ohun ni ipo idamira inu rirun loojọ. O maa n gba ọjọ meloo kan eyi ti o n fa ara gbigbẹ lara pipadanu omi. Awọn aami ara gbigbẹ maa n bẹrẹ lara ipadanu ara fifa ati ayipada ara ẹni. Eyi le di idinku itọ, ipadanu awọ ara, ti iyara mi, ati idinku itaraji bi o ti n pọsi. Idinku ṣugbọn kiiṣe igbẹ ṣiṣan awọn ọmọwọ ti o n muyan, sibẹsibẹ, o le daa. okunfa ti o wọpọ ni àkóràn ti awọn ifun eyi ti boya àwọn àkóràn, kokoro àkóràn, afomọ, tabi ipo ti a mọsi inu kikun. Awọn akoran yii maa n waye lara ounjẹ tabi omi ti o ni kokoro lara igbẹ, tabi taara lara ẹni ti o ni arun yii. A le pin si ipele mẹta: ṣiṣunu olomi igba kukuru, ṣiṣunu ọlọjọ igba kukuru, ati bi o ba ju ọsẹ meji lọ, ṣiṣunu lemọlemọ. ṣiṣunu olomi igba kukuru lejọ lara akoran ti ṣiṣu ati bibi. Bi o bani ẹjẹ ninu a maa n peni ṣiṣu ẹjẹ. Ọpọ okunfa aini-akoran le di ṣiṣunu ti o pẹlu: hyperthyroidism, aigba ṣuga duro, aarun inu fifẹ, ọpọ ilo oogun, ati aami inu riro ati imi. Ni ọpọ igba awọn aṣa igbẹ ni ako nilo lati jẹri okunfa gan an. Dídádúró ti akoran ṣiṣunu nipa imudara imọtoto, mimọ omi mimu, ati ọwọ fifọ. Ifun lọmu okere oṣu mẹfa ní a gbàníyànjú ogun ilodisi ajakalẹ arun. ọna abayọ ida omi pada sara (ORS), eyi ti o jọ omi mimọ pẹlu iwọn iye iyọ ati ṣuga, ohun ni aayo itọju. Tabulẹti Zinc ní a tun gbàníyànjú.Itọju yii ni o ti gba ẹmi miliọnu 50 awọn ọmọde la ni ọdun 25 sẹyin. Nigba ti awọn eniyan bani ṣiṣunu a gbàníyànjú ki wọn maa jẹ ounjẹ onilera ati ki awọn ọmọ wẹwẹ maa mu ọyan. Bi kobasi ORS ti a polowo, ọna abayọ ti a ṣe nile ni a lelo. Fun awọn ti o ni omi gbigba ara ti o lewu, ifa omi sara ni a lelo. Ni ọpọ igba; sibẹsibẹ, ni a le bojuto nipa ilo omi lati ẹnu. awọn aṣodi si kokoro, ti a kii saba lo, ni a le gbaniyanju ni awọn kan bi awọn ti o ni ṣiṣe aajo ati iba lile, awọn ti o ni lile iṣunu ti o n tẹle awọn arinrin-ajo, ati awọn ti o ni awọn kokoro ati afomọ pato ninu igbẹ wọn. Loperamide le ṣeranwọ lati dẹkun iye inu kikun ṣugbọn ako gbaniyanju fun awọn ti o ni arun lile. Bi 1.7 si? 5 iṣẹlẹ biliọnu ti ṣiṣunu n ṣẹlẹ lọdọdun. O wọpọ awọn orilẹ ede ti o n gberu, nibiti awọn ọmọde ti n ni ṣiṣunu ni o kere ẹmẹẹta lọdun. Lagbaye, ni 2012, ohun ni ekeji okunfa ti o wọpọ iku awọn ọmọde ti o kere si marun (0.76 milionu tabi 11%). Iemlemọ iwọpọ ṣiṣunu naa wọpọ aijẹun to ati ti o ṣokunfa iwọpọ laarin awọn ti o keresi ọmọ ọdun marun. Awọn iṣoro ọlọjọ pipọ ti o le waye pẹlu ailera idagba ara ati ọpọlọ.


title: Ìdíje Wimbledon 2015 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan

text: Petra Kvitová logba ife-eye idije yi lodun to koja sugbon o kuna latowo Jelena Janković ni apa ifigagbaga keta.


text: Serena Williams lo bori Garbiñe Muguruza nipari pelu ayo 6-4, 6-4 lati gba ife-eye Wimbledon ekefa re, eyi lo je ife-eye grand slam 21k fun, nipa be Williams di obinrin todagbajulo to gba ife-eye grand slam lati igba ibere Igba Open. By defeating first-time finalist Garbiñe Muguruza, Serena also achieved her second non-calendar year Grand Slam after winning the 2014 US Open, 2015 Australian Open and 2015 French Open.


title: Ishmael Mzwandile Soqaga

text: Ishmael Mzwandile Soqaga je olukowe omo ile South Africa, ati omowe ("intellectual") pataki.


title: Ishmael Mzwandile Soqaga

text: AWON IWE TO KOITOKASI


Ishmael Mzwandile Soqaga


title: Kelsey Grammer

text: Allen Kelsey Grammer (February 21, 1955) je osere ara Amerika.


title: Wayne Knight

text: Wayne Eliot Knight (August 7, 1955) je osere ara Amerika.


title: Bobbi Kristina Brown

text: Bobbi Kristina Brown (March 4, 1993 – July 26, 2015) je osere ara Amerika.


title: Mel Blanc

text: Melvin Jerome "Mel" Blanc (May 30, 1908 – July 10, 1989) je osere ara Amerika.


title: Marla Gibbs

text: Margaret Theresa Bradley (June 14, 1931) je osere ara Amerika.


title: Markiplier

text: Markiplier (ojoibi Oṣù Kejì 28, 1989) je osere ara Amerika.


title: Okubo Toshimichi

text: Okubo Toshimichi (26 Oṣù Kẹ̀sán, 1830 – 14 Oṣù Kàrún, 1878) je oloselu.


title: Simon Pegg

text: Simon Pegg (February 14, 1970 – ) je osere ara Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan.


title: Lee Tockar

text: Lee William Tockar (February 11, 1969) je osere ara Kánádà.


title: Lucy Liu

text: Lucille Alexis "Lucy" Liu (December 2, 1968) je osere ara Amerika.


title: Steve Oedekerk

text: Steven "Steve" Oedekerk (November 27, 1961) je osere ara Amerika.


title: Jack Black

text: Thomas Jacob "Jack" Black, Jr. (August 28, 1969) je osere ara Amerika.


title: Terrence Evans

text: Terrence Horace Evans (June 20, 1934 – August 7, 2015) je osere ara Amerika.


title: Àrùn Chagas

text: Àrùn Chagas , tàbí àrùn traipanosomiasisi Amẹrika, jẹ́ irúfẹ́ àrùn ajẹlójú-onílé kan ni ilẹ̀-olóoru tí abẹ̀mí protosoa tí a tún mọ̀ sí "Trypanosoma cruzi" n ṣe okùnfà rẹ̀. Irúfẹ́ Àwọn kòkòrò eégbọn kan ni í máa n tàn án káàkiri. Ìmọ̀lára àrùn náà máa n yípadà bí àrùn náà bá ti bọ́ sí ará ẹnìkan. Ní ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀, aláìsàn kì í sáàbà mọ̀ ọ́ lára tàbí kí ó máa ṣe é fẹ́ẹ́rẹ́fẹ́, tí ó sì lè mú àìsàn ibà, ará-wíwú àwọn kànga omi-ẹ̀jẹ̀, tàbí ẹ̀fọ́rí lọ́wọ́, tàbí kí ojú ibi tí kòkòrò náà ti buni jẹ wú. Lẹ́yìn ọ̀ṣẹ̀ 8 sí 12, ni onítọ̀hún náà yóò bọ́ sínú àìsàn náà gan an gan an, tí ó sì jẹ́ pé ìdá 60 sí 70 ninu ọgọ́rùn ún ni kì í rí ìmọ̀lára àrùn tí ó ju èyí náà lọ. Tí ìdá 30 sí 40 ninu 100 àwọn ènìyàn sì máa n ní àwọn ìmọ̀lára àrùn míràn sí lẹ́yìn ọdún 10 sí 30 tí àrùn náà ti kọ́kọ́ wọ wọ́n lára. Díẹ̀ lára àwọn ìfarahàn àrùn yìí ni kí àwọn fẹ́ntíríkù ọkàn-ènìyàn tóbi gan an tí bí i 20 sí 30 ninu 100 sí máa n yọrí sí kí ọkàn ṣíwọ́-iṣẹ́. Tí gògò-n-gò gbẹ̀ǹgbẹ̀ kan tàbí abọ́dìí kọlọbọ náà sì lè jẹ́ àrùn tí yóò ṣe àwọn 10 ninu 100 àwọn ènìyàn míràn.


title: Àrùn Chagas

text: "Kòkòrò eégbọn" mùjẹ̀mùjẹ̀ tí í ṣe ìbátan awọn kòkòrò-àrùn Triatominae ni ó máa n tan ààrùn "T. cruzi" sí ara àwọn ènìyàn ati ti àwọn ẹranko-abirun-lára míràn. Àwọn kòkòrò yii ní oríṣiríṣi orukọ tí wọn máa n pè wọn ní awọn agbegbe kọọkan,bí i: "vinchuca" ní ilẹ̀ Arjentina, Bolifia, Shile ati Paraguay, "barbeiro" ( onígbàjámọ̀) ni wọn n pè é; ní ilẹ Brasili, wọn n pè é ní "pito" ní ilẹ̀ Kolombia, ò n jẹ́ "chinche" ní Ààrin-gbùngbùn Amẹrika, ati "chipo" ní ilẹ Fenesuela. Awọn ààrùn náà a tún máa tàn kálẹ̀ nípaṣẹ̀ gbigba ẹjẹ sí ara, pípààrọ̀ ẹya-ara, jìjẹ ounjẹ tí ó ní awọn kòkòrò àrùn yii nínú, àti láti ara ìyà sí ọlẹ̀. Ìtọ́pínpín àrùn yìí ṣeéṣe tí àrùn náà kò bá tí ì pẹ́ lára nípa lílo ẹ̀rọ máíkrósíkópù fún ṣiṣe àwárí kòkòrò àrùn nàá. Tí àrùn náà bá ti pẹ́ lára, nípasẹ̀ títọ́pínpín àwọnakọ́dà-ara tó máa n bá "T. cruzi" jà nínú ẹ̀jẹ̀ ni a tún fi lè ṣe àyẹ̀wò àrùn yìí.


title: Àrùn Chagas

text: Pípa àwọn kòkòrò eégbọn run àti kí a má ṣe jẹ́ kí wọn bù wa jẹ ni ọna kan pátákì láti dènà àrùn yìí. Àwọn ọna ìgbìyànjú míràn láti dènà àrùn náà tún ni yíyẹ ẹ̀jẹ̀ wò kí a tó gbà á sára. Kò sì tí ì sí abẹ́rẹ́ àjẹsára kan fún un títí di ọdun 2013. Àísàn naa ṣe é wò tí kò bá tí ì wọra dáadáa pẹlu lílo ògùn benznidazole tàbí nifurtimox. Àwọn ògùn yìí lè mú àrùn náà kúrò lára pátápátá tí a bá tètè bẹ̀rẹ̀ sí ní lò wọn sugbọn iṣẹ́ wọn yoo dinkù bí àrùn Chagas bá ti n pẹ́ lára. Tí a bá lo àwọn ògùn yìí fún àrùn tí ó ti pẹ́ lára, wọn lè dá àwọn ìmọ̀lára òpin àrùn dúró tàbí kí wọn dènà ìfarahàn wọn. Benznidazole àti nifurtimox tún máa n fa àwọn àìbáradọgba kan tí kò pẹ́ títí lára àwọn eniyan 40 ninu 100 àwọn bí i ìṣáká ara, májèlé ọpọlọ àti dídá wahala sílẹ̀ fun àkópọ̀ àwọn ẹ̀yà-ara tí n mú oúnjẹ dà lára.


title: Àrùn Chagas

text: Ó fẹ̀rẹ̀ tó miliọnu 7 sí 8 ènìyàn, pàápáá ní ilẹ Meksiko, Ààrin-gbùngbùn Amẹrika àti ilẹ Gúsù Amẹrika ti wọn ní àrùn Chagas. Èyí yọrí sí ikú àwọn ẹ̀gbẹ̀rún mejila àbọ̀ ènìyàn ní ọdun 2006. Ọ̀pọ̀ àwọn tí àrùn náà mú ni wọn jẹ́ akúṣẹ̀ẹ́ tí ó tún jẹ́ pé ọ̀pọ̀ nínú wọn ni kò tilẹ̀ mọ̀ pé àwọn ní àrùn náà lára. Òbítíbitì àwọn ènìyàn tí n ṣí lọ láti ibikan sí òmíràn tún mú àwọn agbègbè tí àrùn Chagas náà ti n ṣe ọṣẹ́ fẹ̀ sì i, tí Ilẹ́ Gẹẹ̀́sì àti Ilẹ̀ Amẹrika sìn bẹ lára wọn pẹ̀lú. Ọ̀pọ̀ àwọn agbègbè náà sì ni àrù yìí tún ti gbilẹ̀ sí i títí dé ọdún 2014. Carlos Chagas ni ó kọ́kọ́ ṣàpéjúwe àrùn yìí ní ọdun 1909. Òun náà sí ni a ṣe n fi orúkọ rẹ̀ pe àrùn náà. Àrùn yìí pẹlu a máa wà lára irúfẹ́ àwọn ẹranko bí i àádọ́jọ míràn.


title: Ọgbẹ́-inú buruli

text: Ọgbẹ́-inú Buruli (tí a tún mọ̀ sí Ọgbẹ́-inú Bairnsdale, Ọgbẹ́-inú Searls, tàbí Ọgbẹ́-inú Daintree) jẹ́ àrùn àkóràn èyítí ó má a nwáyé nípasẹ̀ "Mycobacterium ulcerans". Ipele àkọ́kọ́ àkóràn àrùn náà ni a lè dámọ̀ nípasẹ̀ kókó tàbí ibití ó wú lára ẹni. Kókó yìí lè yípadà sí ọgbẹ́-inú. Ọgbẹ́-inú náà lè tóbi nínú ju lórí awọ ara lọ, àyíká rẹ̀ sí lè wú. Bí àrùn náà ti nle síwájú síi, ó lè ran egungun. Ọgbẹ́-inú Buruli a má a sábà mú ni lọ́wọ́ tàbí lẹ́sẹ̀; ibà kò fi bẹ́ẹ̀ wọ́pọ̀.


title: Ọgbẹ́-inú buruli

text: "M. ulcerans" a má a pọ oró tí a mọ̀ sí mycolactonejáde, èyí tí ó má a ndín ìlànà iṣẹ́ àtako àrùn kù, tó sì má a nfa ikú. Àwọn kòkòrò àrùn àìlèfojúrí tí ó jẹ́ ẹbí kan náà a má a fa ikọ́ àwúgbẹ àti ẹ̀tẹ̀ ("M. tuberculosis" àti "M. leprae",lọ́kọ̀ọ̀kan). A kò mọ̀ bí àrùn náà ti ntàn káàkiri. Orísun omi lè níí ṣe pẹ̀lú títànkáàkiri. Títí di ọdún 2013 kò sí àjẹsára kankan tó nṣiṣẹ́.


title: Ọgbẹ́-inú buruli

text: Bí a bá tọ́jú ènìyàn lásìkò, àwọn egbògi agbógun ti àkóràn fún ọ̀sẹ̀ mẹ́jọ a má a ní ipa lórí ìwọ̀n ọgọ́rin nínú ọgọrun (80%) ìṣẹ̀lẹ̀ àrùn náà. Ìtọ́jú a má a wáyé nípasẹ̀ lílo àwọn egbògi bíi rifampicin àti streptomycin. A tún má a nlo Clarithromycin tàbí moxifloxacin dípò streptomycin. Àwọn ìtọ́jú mìíràn tún lè jẹ́ gígé kúrò ọgbẹ́-inú náà. Lẹ́yìn tí egbò àkóràn náà bá ti jinà, ojú ibẹ̀ a má a ní àpá.


title: Ọgbẹ́-inú buruli

text: Ọgbẹ́-inú Buruli a má a sábà wáyé ní ìgbèríko Gúsù Sahara Afirika pàápàá júlọ Cote d'Ivoire, ṣùgbọ́n ó tún lè wáyé ní Eṣia, ìwọ̀-oòrùn pasifiki àti ní àwọn Amẹrika. Ìṣẹ̀lẹ̀ àrùn náà ti wáyé ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ju 32 lọ. Iye ìṣẹ̀lẹ̀ àrùn náà tó tó ẹgbẹ̀rún marun sí mẹ́fà ló má a nwáyé lọ́dọọdún. Àrùn náà a tún má a wáyé lára àwọn ẹranko melo kan yàtọ̀ sí lára ọmọ ènìyàn. Albert Ruskin Cook ni ẹni àkọ́kọ́ tó ṣe àpèjúwe ọgbẹ́-inú buruli ní ọdún 1897.


title: Bradley Cooper

text: Bradley Cooper (ojoibi 5 Oṣù Kínní, 1975) je osere ara Amerika.


title: Michael Costello

text: Michael Costello jẹ olokiki a njagun onise lati Los Angeles.


title: Salamanca

text: Salamanca je ilu kekere leba odo igbadun tobudo si arin orile-ede Tsili bakanna o tun je oluilu.


title: Sòbìà

text: Sòbìà, tí a tún mọ̀sí ààrùn sòbìà (GWD), jẹ́ àkóràn ti àràn sòbìà. Ènìyàn maa ń ṣàkóràn rẹ̀ bí ó bá mu omi tí ó ní eṣinṣin omi àkóràn aràn sòbìà ọmọ kòkòrò. Lákọkọ́ kòsí àwọn aamì. Lẹ́hìn ọdun kan, ènìyàn yóòní ìgbóná ara nígbà tí òbí aràn bá fa ọgbẹ́ sí àwọ̀, pàápàá lábẹ́ ẹsẹ̀. Aràn yó̀o jáde lára lẹ́hìn oṣù mélòó. Ní àkókò yíì, ó lè nira láti rìn tàbí ṣiṣẹ́. Kò wọ́pọ̀ kí àrùn yí ó mú ikú dání. Àwọn ènìyàn nìkan ni irúfẹ́ ẹranko tí àràn sòbìà ń mú. Àràn yíì a fẹ̀ ní ìwọ̀n mìlímítà méjì àwọn tí ó ti dàgbà nínu wọn a maa gùn tó 60 sí 100 sẹ̀ntìmítà(àwọn akọ ló kúrú jù). Láìsí lára àwọn ènìyàn, àwọn ẹyin lè pẹ́ tó oṣụ̀ mẹ́ta. Lámilámi gbọ́dọ̀ jẹ wọ́n ṣáájú èyí . Ọmọ inú lámilámi lè wà láyé fún bí oṣù mẹ́rin. Èyí nipé àrùn yíì gbọ́dọ̀ wáyé lọ́dọ́ọdún lára àwọn ènìyàn láti wá ní agbegbè. Ìmọ àrùn yíì lè wáyé nìkan nípa àwọn àpẹẹrẹ àti ààmì. Ìdẹ́kun lè wáyé bí a bá tètè ṣàwarí àrùn àti àìgba ẹni náà láyè láti kó egbò wọ inú omi mímu. Àwọn ipa mìíràn ni: ìráàyè sí omi tómọ́ gaara àti sísẹ́ omi bí kò bámọ́́. Síṣẹ́ nípa lílo aṣọ náà to. Omi tí ó ti ní àbàwọ́n ni a lè tọ́jú nípa lílo kẹ́míkà tí a ńpè ní temefos láti pa ọmọ kòkòrò. Kòsí egbògi tàbí òògùn ìtọjú tí o ṣiṣẹ́ lòdì sí àrùn náà. A lè yọ àràn náà kúrò díẹ̀díẹ̀ láárin ọ̀sẹ̀ díẹ̀ nípa yíyí lóri igi. Ọgbẹ́ ti àràn tí o ń jáde yi ńfa ni o lè ní kòkòrò àkóràn. Ìrora lè tẹ̀siwajú fún àwọn oṣù díẹ̀ lẹ́hìn tí a yọ aràn kúrò. Ní 2013 ìṣẹlẹ̀ 148 àrùn náà ni a jábọ̀ rẹ̀. Èyí wálẹ̀ sí 3.5 mílíọ́nù ìṣẹlẹ̀ ní 1986. Orílẹ̀ èdè mẹ́rin péré ni ó wà ní Áfíríkà, èyí tí ó wálẹ̀ láti orílẹ̀ èdè 20 ní àwọn ọdún 1980. Orílẹ̀ èdè tí ó ní jù ni Gúúsù Sudan. Ó jọ bí àkọkọ́ kòkòrò àkóràn àrùn láti yọkúrò. Àrùn sòbìà tì wà láti ìgbà àtijọ́. A sọ nípa rẹ̀ nínu ègbògi Íjíbítì Ebers Papyrus, láti 1550 BC. Orúkọ tí a ń pè ní dracunculiasis jẹyọ láti Látínì "Ìdojúkọ pẹ̀lú lámilámi kékeré", nígbà tí orúkọ "sòbìà" jẹyọ nígbà tí àwọn òyìnbó rí àrùn náà ní Guinea etí òkun Ìwọ̀ oorùn Áfíríkà ní 17th ọgọ́rùn ọdún. Irúfẹ́ ọ̀wọ́ tí àwọn sòbìà ńfa àrùn lára àwọn ẹranko. Èyí kò jọ pé o ń ran ènìyàn. A pin sí ìpele àrùn ipa ọ̀nà orùn tí a gbàgbé.


title: Giya Kancheli

text: Giya Kancheli (გია ყანჩელი; 10.08.1935 – 2.10.2019) – Georgian composer.


title: Michael Wenning

text: Michael Wenning (1935-2011) je oloselu ara Amerika ati ni Ile Alagba Amerika tele.


title: Taiwo Awoniyi

text: Taiwo Micheal Awoniyi jẹ a Naijiria Àwọn Agbábọọlù-ti o yoo bi a striker fun FSV Frankfurt.


title: Hepataitisi A

text: Hepataitisi A (tí a mọ̀ tẹ́lẹ̀ sí àjàkálẹ̀ hepataitisi) jẹ́ àjàkálẹ̀ àrùn kan tó jẹ́ ara àwọn àìsàn-kẹ̀kẹ̀ tó máa n bá ẹ̀dọ̀ jà èyí tí kòkòrò-àrùn hepataitisi A {HAV} máa n tàn kálẹ̀. Ọ̀pọ̀ ìgbà ni àìsàn yìí máa n farahàn fẹ́ẹ́rẹ́fẹ́ tàbí kí ó má tilẹ̀ farahàn rárá pàápàá júlọ̀ lára àwọn ọ̀dọ̀. Láàrin ìgbà tí ẹnìkan kó àìsàn náà sí àkókò tí yóò farahàn máa n tó bí i ọ̀ṣ̀ẹ̀ méjì sí mẹ́fà . Fífarahàn àìsàn náà máa n sáábà gbà tó ọ̀ṣẹ̀ mẹ́jọ, tí ó sì máa n wá pẹ̀lú ọkàn-rínrìn, èèbì, ìgbẹ̀-gbuuru, awọ-ara bí-àyìnrín,ibà àti inú rírun. Ìmọ̀lára-àìsàn yìí máa n wá lemọ́lemọ́ lára bí i ìdá mẹ́wàá sí mẹ́ẹ̀dógún ninu ọgọ́rùn ún ènìyàn láàrin oṣù mẹ́fà lẹ́hìn tí àìsàn náà bá ti kọ́kọ́ kọluni. Àìsàn-kẹ̀kẹ̀ tí-n-mú-ẹ̀dọ̀ ṣíwọ́-iṣẹ́ kí í sáábà bá ìmọ̀lára yìí rìn nítorí tí ó wọ́pọ̀ júlọ láàrin àwọn àgbàlagbà. Jíjẹ oúnjẹ tàbí mímu omi tí ìgbẹ́ alarùn kan ti ṣe àkóbá fún ni ó máa n tan àìsàn náà kálẹ̀ . Ẹja-oníkarawun tí a kò bá ṣè jinná dáadáa tún jẹ́ orísun okùnfà tó wọ́pọ̀ fún àìsàn yìí. Ó sì tún lè jẹ nípasẹ̀ fífi ara kan ẹni kan tí ó ní àìsàn náà lára. Bí ó tilẹ jẹ́ pé ni ọ̀pọ̀ ìgbà ni kì í hán lára àwọn ọmọdé bí wọn bá ní àìsàn náà lára, síbẹ̀ wọn lè ko ran ẹlòmíràn . Lẹ́yìn tí àìsàn náà bá sì ti ṣe ẹnìkan lẹ́ẹ̀kan, kò tún ní í lè nípá lórí ẹni náà mọ́. Ṣíṣe àyẹ̀wò àìsàn náà nílò pé kí a ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ nítorí tí àìsàn náà farapẹ́ irúfẹ́ àwọn àìsàn bẹ́ẹ̀.  Èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn kòkòrò-àrùn hepataitisi márùn ún tí a mọ̀: A, B, C, D, àti E.   Abẹ́rẹ́-àjẹsára hepataitisi A lágbára tó láti dènà àìsàn yìí. Àwọn orílẹ̀-èdè míràn ṣe é ní dandan pé kí àwọn ọmọdé àti àwọn tí àìsàn yìí lè tètè kọlù máa gbà àjẹsára yìí lóòrèkórè. Ó jọ pé àjẹsára náà máa n ṣiṣẹ́ lára títí láí ni. Àwọn ìgbésẹ̀ yòókù tí a tún lè fi dènà rẹ̀ ni fífọ-ọwọ́ àti ṣíṣe oúnjẹ wa ní àṣèjínna. Kò fẹ́rẹ̀ sí ìtọ́jú kan ní pàtó, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìsinmi tí ó tó àti lílo òògùn ní bí a ṣe kọ ọ́ fún ní gẹ́lẹ́ n ṣiṣẹ́ fún ọkàn-rìnrìn tàbí ìgbẹ́-gbuuru. Àìsàn náà sì máa n lọ pátápátá láì ṣe àkóbá fún ẹ̀dọ̀ . Tí wàhálà ẹ̀dọ̀ tó-ṣíwọ́-iṣẹ́ bá ṣẹlẹ̀, ọ̀nà-àbáyọ kan ṣoṣo náà ni gbígba-ẹ̀dọ̀-míràn. Káàkiri àgbáyé, bí i miliọnu kan àbọ̀ ènìyàn ni àìsàn yìí n bá fínra lọ́dọọdún èyí tí ó jẹ́ díẹ̀ lára ọ̀kẹ̀ àìmọye tí àìsàn náà kọlù lápapọ̀. Àwọn ẹkùn tí ìmọ́tótó kòsí àti tí àwọn ibi ti omi tó mọ́ kò ti pọ̀ ni àìsàn náà ti wọ́pọ̀ ní àgbáyé.  Ní bí i ìdà àádọ́rùn ún nínú ọgọ́rùn ún àwọn ọmọdé ní àwọn orílẹ̀-èdè tó-ṣẹ̀ṣẹ̀-n-dìde-nlẹ̀ ni àìsán yìí ti ṣe wọn lati bí i ọmọ ọdún mẹ́wàá, tí ara wọn sì kọ̀ ọ́ ní ipò àgbà. Ó tún máa n sáábà bẹ́ ṣílẹ̀ bí àjàkálẹ̀ àrùn ní àwọn orílẹ̀-èdè tí n gòkè-àgbà lọ́wọ́ níbi tí àìsàn náà kò ti ṣe àwọn ọmọ náà ní èwe tí abẹ́rẹ́ àjẹsára kò sì tún kárí níbẹ̀. Ní ọdún 2010, àìsàn hepataitisi A tó kanpá yọrí sí ikú àwọn 102,000 ènìyàn. Àyájọ Hepataitisi L’ágbàáyé máa n wáyé ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù keje lọ́dọọdún láti ṣí àwọn ènìyàn létí sí kòkòrò-àrùn hepataitisi.


title: Ẹ̀tẹ̀

text: Ẹ̀tẹ̀, tí a tún mọ̀sí Àrùn Hansen (HD), jẹ́́ bárakú àkóràn ti kòkòrò àrùn "Mycobacterium leprae" àti "Mycobacterium lepromatosis". Lákọkọ́, àwọn àkóràn kòní àwọn aamì wọ́n sì wà báyì fún ọdún 5 lọsí 20 ọdún. Àwọn aamì tí o ń farahàn ni granuloma ti àwọn isan imọ̀, ibi atẹ́gùn ìmí ńgbà, àwọ̀ ara, àti àwọn ojú. Èyí lè fa ìrora àti ìpàdánù àwọn ẹ̀yà ìkángun nítorí ìfarapa léraléra. Àìlera àti àìríran dáradára lè wáyé. Orísi àwọn arùn dálé iye irúfẹ́ kòkòrò tí ó wà níbẹ̀: paucibacillary àti multibacillary. Àwọn irúfẹ́ méjì yíì yàtọ̀ nípa iye àwọn ohun ayí àwọ̀ padà tí kò dára, àwọn bálabála àwọn ara, pẹ̀lú tí o ní márùn tàbí díẹ̀ àti multibacillary tí o ní ju márùn. A sàwarí ìwádìí àìsàn yíì nípa wíwá acid-fast bacilli ní àyẹ̀wò ìsú-ara ti awọ̀ ara tàbí nípa ṣísàwarí DNA nípa polymerase àbájáde ìṣẹ̀lẹ̀ tẹ̀létẹ̀lé. Ó sábà maa ń ṣsẹlẹ̀ láàrin àwọn tí o ń gbé nínu òsì a sì gbàgbọ́ pé o maa ń ràn nípa àwọn mímí tí o ń wáyé. O ní àrànmọ́ tí ó ga. A maa ń wo ẹ̀tẹ̀ sàn nípa ìtọjú. Ìtọjú fún ẹ̀tẹ̀ paucibacillary ní àwọn egbògi dapsone àti rifampicin fún osù 6. Ìtọjú fún ẹ̀tẹ̀ multibacillary ni rifampicin, dapsone, àti clofazimine fún osù méjìlá. Àwọn ìtọjú yíì jẹ́ ọ̀fẹ́ láti ọwọ́ Àjọ Ìlera Àgbayé. Ọ̀pọ̀ egbògi aṣòdìsí ni a tún lè lò. Lágbayé ní 2012, iye ìṣẹlẹ̀ lílé ti ẹ̀tẹ̀ jẹ́ 189,000 àti iye ìṣẹlẹ̀ titun jẹ́ 230,000. Iye ìṣẹlẹ̀ líle ti dínkù láti 5.2 mílíọ́nù ní àwọn ọdún 1980. Ọ̀pọ̀ àwọn ìsẹlẹ̀ titun wáyé ní orílẹ̀-èdè 16, tí Índíánì sí jẹ̀ bíi ìdajì. Ní àwọn 20 ọdún sẹ́yìn, 16 mílíọ́nù àwọn ènìyàn lágbayé ni o ti rí ìwosàn lọ́wọ ẹ̀tẹ̀. Ẹ̀tẹ̀ ti ń ran àwọn ènìyàn fún àwọn ẹgbẹ̀rún ọdún sẹ́yìn. Àrùn yí gba orúkọ rẹ láti Látínì ọ̀rọ̀ "lepra", tí ó túnmọ̀ sí "scaly", nígbà tí ọ̀rọ̀ "Àrùn Hansen" wá láti orúkọ oníṣègùn Gerhard Armauer Hansen. Yíya àwọn èniyàn sọ́tọ̀ ní awọn ìletò adẹ́tẹ̀ ṣsì ń wáyé ní àwọn orílẹ̀-èdè bíi Índíánì, pẹ̀lú iye ju ẹgbẹ̀gbẹ̀rún lọ; Ṣáínà, pẹ̀lú iye ní ọgọgọ́rùn; àti ní Áfíríkà. Síbẹ̀síbẹ̀, ọ̀pọ̀ àwọn ìletò kòsí mọ́. Ẹ̀tẹ̀ ni ó rọ̀mọ́ àbùkù ìbálópọ̀ fún ọ̀pọ̀ ìtàn, tí ó jẹ́ ìdènà fún ìfi-ara-ẹni sùn àti ìtọjú lọ́gán. Ọjọ́ Ẹ̀tẹ̀ Àgbayé bẹ̀rẹ̀ ní 1954 láti mú mímọ̀ nípa wá fún àwọn tí o ní ẹ̀tẹ̀.


title: Ẹ̀tẹ̀

text: Awon ami ti o wopo ti a maa n ri fun eyikeyi arun ete ni bi imu to n se omi, ara gbigbe; arun oju; egbo ara, irewesi si isan; ara pipon; aini imolara ni ika owo ati ese. Siwajusi, epon maa n kere si, ati pe, oko okunri le ma dide daradara.


title: Ẹ̀tẹ̀

text: "M. leprae" ati "M. lepromatosis" je mycobacteria ti o n se okunfa ete. "M. lepromatosis" je mycobacteria ti a sese mo ti a si yo jade lati ara eni ti o ni diffuse lepromatous leprosy ni odun 2008.


title: Ṣalanga oniho

text: Ṣálángá oníhò tabi ile igbọnsẹ oniho jẹ irufẹ ile igbọnsẹ ti o n gba igbọnsẹ eniyan sinu iho ilẹ. Wọn le malo omi tabi ki wọn fomi fọ lẹhin ti ẹni mẹta gbọnsẹ sinu ile igbọnsẹ oniho. Bi wọn ba kọ daradara ti wọn ṣetọju rẹ daradara wọn le din ajakalẹ arun ku nipa didinku iye igbọnsẹ eniyan ni awujo lati igbọnsẹ sita gbangba. Eyi din atankalẹ ti awọn kokoro atan arun laarin igbẹ ati ounjẹ nipasẹ awọn kokoro. Awọn awọn kokoro atan arun ni okunfa gan ti akoran igbe gbuuru ati aisan aran inu. Akoran igbe gbuuru ṣokunfa iku 0.7 miliọnu awọn ọmọde labẹ ọdun marun ni 2011 ati 250 miliọnu padanu lilọ ile ẹkọ. Ṣalanga oniho jẹ ọna ti owo rẹ ko han lati ya igbẹ sọtọ kuro lọdọ awọn eniyan. Ṣalanga oniho lapapọ ni ipa mẹta Pataki: iho ninu ilẹ, okuta pẹlẹbẹ tabi ilẹ ti o ni iho diẹ, ati ile lori. Iho yii jẹ o kere ni pataki 3 mita (10 iwọn ẹsẹ) jijin ati 1 m (3.2 iwọn ẹsẹ) nibu. Ajọ Ilera Agbaye bọwọlu ki wọn kọ ni iwọn ti o jinna diẹ sile ti yoo funni ni irorun ibẹwo ati oorun. Jijina lati omi ilẹ ati omi orile gbọdọ tobi to eyi ti yoo din ewo eeri ku. Iho inu okuta ko gbọdọ tobi ju 25 sẹntimita (9.8 inṣi) lati majẹ ki awọn ọmọde ṣubu sinu rẹ. Ina ko gbọdọ wọnu rẹ lati din awọn kokoro ku ni wiwọ inu rẹ. Eyi le nilo lilo ohun kan lati bo ori iho ori ilẹ nigba ti wọn ko balo. Nigba ti ṣalanga ba kun de 0.05 mita (1.6 iwọn ẹsẹ) lori, a gbọdọ ko tabi ki a kọ omiran ki a gbe ile rẹ kuro tabi tunkọ si ibi titun. Ibojuto yiyọ ohun ibori lori ṣalanga lera. Ewu awujọ ati ilera wa bi a kobaṣe daradara. Ọna oriṣi ni a le gba ṣabojuto ṣalanga oniho kekere. Ọkan ni fifi irin paipu alatẹgun lati inu ṣalanga jade sita rẹ. Eyi mu atẹgun rọrun lati fẹ jade ati didin oorun ni ile igbọnsẹ naa. O tun le din awọn kokoro ku nigba ti a ba bo ori paipu naa pẹlu apapo (eyi ti a saba maa n fi gilaasi faiba ṣe). Nirufẹ awọn ile igbọnsẹ yii a ko gbọdọ fi ọmọri bo iho ti ori ilẹ. Ọna ti o dara miiran ni ile ti a ṣe ki awọn omi le maa gba si inu iho ati mimule apa oke ṣalanga pẹlu biriki tabi sọmẹnti lati mu duro gbigi. Ni 2013 ṣalanga oniho jẹ eyi ti 1.77 biliọnu awọn eniyan nlo. Eyi wọpọ ninu agbaye ti o n dagba ati pẹlu agbegbe igberiko ati aginju. Ni 2011 awọn eniyan bi 2.5 biliọnu ni koni anfaani si ojulowo ile igbọnsẹ ati biliọnu kan jasi igbọnsẹ sita ni awọn ayika. Guusu Asia ati Iha Aṣalẹ Afirika ni o ni anfaani ti o buruju si ile igbọnsẹ. Ni awọn orilẹ-ede ti o n dagba iye owo ṣalanga igbọnsẹ kekere wa laarin 25 ati 60 USD. Iye owo abojuto lọwọlọwo wa laarin 1.5 ati 4 USD lori ẹnikọọkan lọdun eyi ti a kii kasi. Ni awọn apakan igberiko India ipolongo "Kosi Ile igbọnsẹ, Kosi Iyawo" ni a tin lo lati ṣemularugẹ awọn ile igbọnsẹ nipa gbigba awọn obinrin niyanju lati kọ lati fẹ ọkunrin ti koni ile igbọnsẹ.


title: Àìjẹ̀un-dáradára

text: Àìjẹ̀un-dáradára tabi aijẹ ounjẹ t'oyẹ jẹ ipo ti o n waye lara jijẹ ounjẹ ti awọn ounjẹ aṣara l'ore koto tabi ti o ti pọju ti o si fa awọn iṣoro ilera. Awọn ounjẹ aṣara lore le jẹ́: kalori, puroteni, kabọhidireti, awọn fitamin tabi minira. A saba maa n lo ni pataki lati tọkasi aijẹun to dara to nibi ti kosi kalori, puroteni tabi awọn eroja ounjẹ; sibẹsibẹ, o tun pẹlu ijẹun ju. Bi aijẹ eroja ounjẹ to ba waye boya ni iloyun tabi ṣaaju ọmọ ọdun meji o le jasi awọn iṣoro aileyipada pẹlu idagba ifojuri ati ọpọlọ. Aijẹ ohun aṣara lore to ti o gaju, ti a mọsi ifebipa, leni awọn aami ti o pẹlu: ràrá, ara gbigbẹ, ailokun ti o to, ati ẹsẹ wiwu ati ikùn. Awọn eniyan tun saba maa n ni awọn akoran wọn si saba maa n tutù. Awọn aami ti aisi eroja inu ounjẹ to dale irufẹ eroja ounjẹ ti kosi nibẹ. Aijẹ ounjẹ toyẹ maa n waye nitori airi ojulowo ounjẹ jẹ. Eyi ko sai somọ ọwọn gogo iye ounjẹ ati iṣẹ. Aisi ti ifun lọ́mú le dakun, bi awọn ọpọ awọn akoran arun bii: inu wiwu, arun ẹdọforo, ba ati eeyì ti o maa n ṣafikun awọn eroja ounjẹ . Awọn oriṣi aijẹun toyẹ to meji lowa: aijẹ ounjẹ toyẹ okun- puroteni ati alebu aijẹ ounjẹ to. Aijẹ ounjẹ toyẹ okun- puroteni ni awọn alebu meji: marasmus (aini puroteni ati kalori) ati kwashiorkor (aito puroteni nikan). Aini eroja ounjẹ toye ni: aini ayọnu, ayodini ati fitamini A. Lakoko oyun, ti o da lori ibeere-fun pupọ, awọn aito wa wọpọ si. Ni awọn ọkan awọn orilẹ-ede ti o n dagba ounjẹ ajẹju bii isanraju ti wa n pọ ni aarin awọn awujọ bii aijẹ ounjẹ to. Awọn okunfa aijẹun toyẹ to miiran ni iri ara-ẹni bi pe a sanra nigba ti a ru àti bṣẹ abẹ idin ounjẹ ti inu le gba kù Laarin awọn agba aijẹ ounjẹ to'yẹ wọpọ nitori okunfa afojuri, ero inu ati ibalopọ. Ipa lati mu gbooro ounjẹ jẹ lara awọn ipo ti o ya iranwọ idagba. Ifun lọmu le din iye aijẹ ounjẹ to ati iku ninu awọn ọmọde ku, ati awọn ipa lati mu gberu iṣe bẹẹ dagba pọ. Ninu awọn ọmọde pipese ounjẹ pẹlu ọmu-mimu laarin oṣu mẹfa ati ọdun meji mu abajade gberu. Ẹri gidi wa ti o kin lẹhin pe eroja ounjẹ ti ọpọ awọn eroja ounjẹ lakoko oyun ati laarin awọn ọmọde ni awọn orilẹ-ede ti o n dagba. Lati pese ounjẹ fun awọn ti o nilo rẹ ju ni ipese ounjẹ ati ipese owo ki awọn eniyan le ra ounjẹ laarin ọja ilu lọ geere. Fifun awọn eniyan lounjẹ nikan to. Ibojuto aijẹ ounjẹ t'oyẹ ti o l'ewu laarin ile eniyan pẹlu àwọn ounjẹ ìlo iwosan aarun ṣeeṣe lọpọ igba. Laarin awọn ti o ni ewu aije ounjẹ toyẹ lowọ awọn iṣoro itọju ilera miiran laarin ile-iwosan ni a bọwọlu. Eyi nilo abojuto aito ṣuga, imọlara ara, ara-gbigbẹ, ati ifun-lounjẹ diẹdiẹ. Igbesẹ awọn ogun aṣodi si akoran ni a bọwọlu nitori akoran ti o pọ. Awọn ilana itọju ọjọ pipẹ ni: imugbooro awọn iṣe agbẹ, re dioṣi kuim, imumọtoto gbooroth, atiofifun awọn obinrin ni agbara iṣẹ Awọn 925 miliọnu eniyan ti kori ounjẹ jẹ to ni agbaye ni o wa ni 2010, ọpọ ti 80 miliọnu lati 1990. Awọn eniyan biliọnu ti a ka miiran ti koni fitamin ati eroja ounjẹ toyẹ. Ni 2010 aijẹ ounjẹ toyẹ ti agbara puroteni ti ṣokunfa awọn iku bii 600,000 de 883,000 awọn iku ni 1990. Awọn aito ounjẹ toyẹ aito ayodini ati arun aito ayodini, fa iku 84,000 miiran. Airi ounjẹ toyẹ jẹ ni 2010 n okunfa 1.4% gbogbo ailera igbe-aye ti a sun. Bi ida mẹta awọn iku laarin awọn ọmọde ni a gbagbọ pe airi ounjẹ jẹ to lofa; sibẹsibẹ, ako sọ awọn iku naa bẹẹ. Ni 2010 a ṣakojọ pe o ṣokunfa bii 1.5 miliọnu awọn iku awọn obinrin ati ọmọde awọn kan tilẹ sọpe iye naa le ju 3 miliọnu. Ati afikun 165 miliọnu awọn ọmọde ni aidagba bi-o-tiyẹ lara arun naa. Airijẹ to wọpọ ni awọn orilẹ-ede ti o n dagba.


title: Ààrùn ẹ̀dọ̀ A

text: Ó sábà maa ń ràn nípa jíjẹ tàbí mímu oúnjẹ tàbí omi ẹlẹ́gbin tí ó ní ìgbẹ́ àkóràn. Ẹja eléèpo tí a kò sè dáadaa jẹ́ orísun tí ó wọ́pọ̀. Ó tún lè ràn nípa ìfarakàn ẹni tí ó ní àkóràn. Bí àwọn ọmọdé ò ti ní àwọn ààmì àkóràn bẹ́ẹ̀ wọ́n ṣì le Koran ẹlòmíràn. Lẹ́hìn àkóràn àkọkọ́ ènìyàn kòle ní àkóràn mọ́ ní gbogbo ọjọ́ ayé rẹ̀. Ìmọ̀ àisàn nílò àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ bíi àwọn ààmì rẹ̀ ṣe farajọ àwọn ti ààrùn míìrán. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn máàrún tí a mọ̀ ààrùn ẹ̀dọ̀ àwọn àkóràn: A, B, C, D, àti E. òògùn ààrùn ẹ̀dọ̀ A dára fún ìdẹ́kun. Àwọn orílẹ̀ èdè kan fọwọ́si níwọ̀nba fún àwọn ọmọdé àti fún àwọn tí ó wà léwu gidi tí akòití fún ní oogùn rẹ. Ó hàn pé ó dára fún ẹ̀mí. Àwọn ìwọ̀n ìdẹ́kun míìrán ni ọwọ́ fífọ̀ àti síse oúnjẹ dáradára. Kòsí ìtọjú kan pàtó, pẹ̀lú ìsinmi àti àwọn oogùn fún ìṣu tàbí ṣíṣunú ni a fọwọsí bí o ti yẹ lóòrekoorè. Àwọn àkóràn sábà maa ńlọ pátápátá láìsi àrùn ẹ̀dọ̀ rárá. Ìtọjú fún àrùn ẹ̀dọ̀ líle, bí ó bá wáyé, ni pẹ̀lú Ìrọ́pò ẹ̀dọ̀. Lágbayé láàrín 1.5 mílíónù àwọn ìṣẹlẹ̀ ààmì maa ń wáyé lọdọọdún èyí tí o ṣèéṣe àwọn àkóràn mílíónù ọ̀nà mẹ́wà ní gbogbo. Ó wọ́pọ̀ l’áwọn apa ẹkùn kan lágbayé tí wọn kìí tíṣe ìmọtótó dáradára àti tí kòsí omi tó. Ní àwọn orílẹ̀ èdè tí ó ṣẹ̀ẹ̀ṣẹ̀ ń gbèrú ìdá 90% àwọn ọmọdé ni o tiní àkóràn ní ọmọ ọdún 10 wọn kòsì le ni mọ́ ní àgbà. O máa ń ṣẹlẹ̀ níwọ̀nba ní àwọn orílẹ̀ èdè tí o ti gbèrú níbi tí àwọn ọmọdé kòní àkóràn ní kékeré tí kòsí sí ìwọ́pọ̀ ìfún lóògùn. Ní 2010, àrùn ẹ̀dọ̀ líle A fa ikú 102,000. Àyajọ́ ọdún ààrùn ẹ̀dọ̀ àgbayé ó maa ń wáyé lọ́dọọdún ní July 28 láti mú kí àwọn ènìyàn mọ́ọ̀ ààrùn ẹ̀dọ̀ líle.


title: Akọ ibà

text: Akọ ibà jẹ aarun àkoràn lati ara ẹ̀fọn tí àwọn ènìyàn àti àwọn ẹranko míìràn tí kòkòrò ńfà protozoans (irúfẹ́ oní sẹ́ẹ̀lì kan kòkòrò kékèèké) ti irúfẹ́ "kòkòrò àṣòkunfà". Akọ ibà maa ń fa àwọn ààmì èyí tí ó wà lára akọ ibà, ìgara, bíbì àti ẹ̀fọ́rí. Ní àwọn ìpò líle ó lè fa ara pípọ́n, ìmú lójìjì, dákú tàbí ikú. Àwọn ààmì wọ̀nyíi maa ń sábà bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ mẹ́wà tàbí mẹ́ẹdógún lẹ́hìn ìgéjẹ. Ní àwọn tí a kò tọ́jú dáradára ààrùn tún lè jẹyọ ní àwọn oṣù mélòó bóyá. Lára àwọn tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ bọ́ lọ́wọ́ àkóràn, àtún-kóràn maa ń mú àwọn ààmì tí kò le jáde. Ti díẹ̀ ìkọ́jùjàsí pòorá ní àwọn oṣù sí ọdún bí kò básí pé ibà kọluni. Níwọ́pọ̀, ààrùn yii maa ń múni nípa ìgéjẹ lọ́wọ́ aabo ẹ̀fọn tí ó ní àkóràn "Anọfẹ́lísì". Ìgéjẹ yii maa ń mú àwọn kòkòrò àkóràn láti itọ́ ẹ̀fọn sínu ẹ̀jẹ̀ènìyàn. Kòkòrò àkóràn yíì yóò rìn kiri lọ inú ẹ̀dọ̀ níbi tí wọn a ti dàgbà láti pọ̀si. Ẹ̀yà máàrùn "Kòkòrò àṣòkunfà" lè ranni kí ènìyàn tán kiri. Ọ̀pọ̀ ikú ni o ń wáyé nípa "P. falciparum" pẹ̀lú "P. vivax", "P. ovale", àti "P. malariae" maa ń sábà fa ibà tí kò lera. Àwọn ẹ̀yà "P. knowlesi" kìí sábà fa ààrùn lára àwọn ènìyàn. A sábà maa ń ṣàwarí ibà nípa àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ nípa lílo ohun elò awo kòkòrò fíìmù ẹ̀jẹ̀, tàbí pẹ̀lú ìdálórí ántígínì- àyẹ̀wò ìṣawarí kíákíá. Àwọn ìlànà lílo polymerase ìtàgìjí àṣokunfà láti ṣàwarí kòkòrò náà DNA ti di àgbékalẹ̀, ṣùgbọ́n a kí sábà lò ní àwọn agbègbè tí ibà ti wọ́pọ̀ nítorí ọ̀wọ́n àti ipá gbòòrò líle wọn. Ìjàmbá tí ààrùn ni a lè dínkù nípa dídẹ̀kun ìgéjẹ ẹ̀fọn nípa lílo àwọ̀n apẹ̀fọn àti òògùn alé kòkòrò, tàbí ìlànà ìṣàkóso ẹ̀fọn bíi ìfúnka òògùn kòkòrò àti ìlànà fún adágún omi. Ọ̀pọ̀ àwọn oogùn ni ó wà ìdẹ́kun ibà lára àwọn arinrin-àjò sí ibi tí ààrùn wọ́pọ̀. Lílo oogùn lẹ́kọ́ọ̀kan sulfadoxine/pyrimethamine ni a gbà nímọ̀ràn ọmọwọ́ ati ṣaaju ìbẹ̀rẹ̀ oṣù mẹ́ta oyún ti oyún ní àwọn àgbègbè tí ìbà wọ́pọ̀ sí. Bí ìlò bá tìlẹ̀ wà, kòsí ojúlówó òògùn, bí-o-tìlẹ̀-jẹ́pé èròngbà wà àti ṣe ọ̀kan ńlọ lọ́wọ́. ìgbàníyànjú ìtọjú ibà ni apàpọ̀ òògùn aṣòdì sí ibà tí ó ní artemisinin. òògùn ìkejì léjẹ̀ bóyá mefloquine, lumefantrine, tàbí sulfadoxine/pyrimethamine. Quinine pẹ̀lú doxycycline alèló bí kòbásí artemisinin. A gbàníyànjú pé ní agbègbè tí ààrùn náà ti wọ́pọ̀, a gbọ́dọ̀ ṣàwarí ibà kí a tó bẹ̀rẹ̀ ìtọjú nítorí ìpọsi ìlòdìsí òògùn. Ìlòdìsi ti gboorò sí ọ̀pọ̀ oogùn aṣòdìsí ibà; fún àpẹẹrẹ, -aṣodisi chloroquine"P. falciparum" titàn káákìri agbègbè ibà, àti aṣòdìsí artemisinin ti di ìṣòro ní àwọn apá ibìkan ní Gúúsù-ilà-oorùn Aṣia. Ààrùn náà titàn kiri ní agbègbè orùn àti agbègbè orùn díẹ̀ àwọn ẹkùn tí ó wà ní àyiká ti arín ilà aayé. Èyí pẹ̀lú ọ̀pọ̀ ti Gúúsù Áfíríkà, Asia, àti Latin Amẹ́ríkà. Àjọ Ìlera Àgbayé lápapọ̀ pé ní 2012, àwọn ìṣẹlẹ̀ 207 mílíónù ibà ni ó wáyé. Ní ọdún yì, ààrùn yí ti pa ó kééré láàrin 473,000 àti 789,000 ènìyàn, ọ̀pọ̀ tí ó jẹ́ àwọn ọmọdé ní Áfíríkà. Ìbà ń wáyé níbití oṣì wà ó sì ní ipa odì lórí ìdàgbà ọ̀rọ̀ ajé. Ní Áfíríkà a ti wò lápapọ̀ pé ó fa ìpàdánù $12 bílíọ́nù owó Amẹ́ríkà ní ọdún kan èyí tí ó wáyé lára ìgbówó lórí ìtọjú-ìlera, àínífẹ̀ sí iṣẹ́ ṣíṣe àti ìpalára arìn-ajò.


title: Echinococcosis

text: Echinococcosis, tí a tún npè ní àìsàn hydatid, hydatidosis, tàbí àìsàn echinococcal, jẹ́ àrùn kòkòrò ajọ̀fẹ́ ti àràn mùjẹ̀mùjẹ̀ pẹlẹbẹ tó jẹ́ ti orìṣi "Echinococcus". Àwọn ènìyàn a má ní orìṣi méjì irú àrùn yìí, echinococcosis tó níí ṣe pẹ̀lú àpò tí omi gbè sí àti echinococcosis tó níí ṣe pẹ̀lú ihò nínú ara. Àwọn oríṣi méjì mìíràn tí kò fi bẹ́ẹ̀ wọ́pọ̀ ni echinococcosis alápò omi púpọ̀ àti echinococcosis alápò omi kanṣoṣo. Àrùn náà a má a sábà bẹ̀rẹ̀ láìsí àmì àrùn kankan, èyí sì lè rí bẹ́ẹ̀ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Irú àwọn àmì àrùn tó má a nfarahàn dá lórí ipò àti títóbi àpò omi náà. Àrùn tó níí ṣe pẹ̀lú ihò nínú ara náà a má a bẹ̀rẹ̀ nínú ẹ̀dọ̀ ṣùgbọ́n ó lè tàn dé àwọn ẹ̀yà ara mìíràn bíi ẹ̀dọ̀fóró tàbí ọpọlọ. Bí ó bá ti kan ẹ̀dọ̀, ènìyàn náà lè má a ní inú rírun, ara jíjò wálẹ̀, àti àyípadà àwọ̀ yellow. Àrùn ẹ̀dọ̀fóró lè ṣe òkùnfà àyà dídùn, àìlèmíkanlẹ̀ àti ikọ́.


title: Echinococcosis

text: Àrùn náà a má a tàn káàkiri nígbàtí ènìyàn bá jẹ oúnjẹ tàbí mu omi tó ní ẹyin kòkòrò ajọ̀fẹ́ nínú, tàbí nípasẹ̀ fífarakan ẹranko tó ti ní àrùn náà. Ẹyin náà a má a jáde síta pẹ̀lú ìgbọ̀nsẹ̀ àwọn ẹranko tó njẹ ẹran, tí kòkòrò ajọ̀fẹ́ náà ti kó àrùn bá. Àwọn ẹranko tó má a nsábà ní àrùn náà ni: ajá, kọ̀lọ̀kọ̀lọ̀ àti ìkokò. Fún àwọn ẹranko wọ̀nyí láti ní àrùn náà, wọ́n gbọ́dọ̀ jẹ àwọn ẹ̀yà ara ẹranko tó ní àpò omi náà nínú, gẹ́gẹ́ bíi àgùtàn tàbí àwọn oríṣiríṣi èkúté. Oríṣi àrùn náà tó má a nwáyé lára ènìyàn dá lè irú "Echinococcus" tó fa àkóràn àrùn náà. Ìwádìí àrùn a má a sábà jẹ́ nípasẹ̀ lílo ìró ohùn láti yàwòrán, èyítí à npè ní ultrasound bí ó tilẹ jẹ́ pé a tún lè lo fífi ẹ̀rọ kọmputa ya àwòrán onígun mẹta àwọn àgbékalẹ̀ ètò inú ara ènìyàn, tí à npè ní computer tomography (CT) tàbí lílo iṣẹ́ ìmọ̀ ẹ̀rọ òòfà irin láti fi yàwòrán àwọn àgbékalẹ̀ ètò inú ara tí à npè ní magnetic resonance imaging (MRI. Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ tí nwá àwọn àkóónú inú ẹ̀jẹ̀ tí ngbógun ti kòkòrò àrùn, tí à npè ní antibodies tí nkojú kòkòrò ajọ̀fẹ́ náà lè ṣe ìrànwọ́, bẹ́ẹ̀ sì ni àyẹ̀wò ẹran ara tí a gé kúrò láti ara ènìyàn láti lè mọ orísun àti òkùnfà àrùn, tí à npè ní biopsy pàápàá.


title: Echinococcosis

text: Ìdènà àrùn tó níí ṣe pẹ̀lú àpò omi nínú ara jẹ́ nípasẹ̀ ìtọ́jú àwọn ajá tó lè ti ní àrùn náà lára àti nípasẹ̀ fífún àwọn àgùtàn ní abẹ́rẹ́ àjẹsára. Ìtọ́jú a má a ṣòro nígbà púpọ̀. Àpò omi nínú ara náà ni a lè fà jáde láti awọ ara, lílo òògùn sì gbọ́dọ̀ tẹ̀lé èyí. Nígbà mìíràn, a kàn má a nwo irú àrùn báyìí ni. Oríṣi tó níí ṣe pẹ̀lú ihò nínú ara a má a sábà nílò iṣẹ́ abẹ, òògùn lílò a sì tẹ̀lé e. Òògùn tí à nlò ni albendazole èyítí ènìyàn lè nílò fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Àrùn tó níí ṣe pẹ̀lú ihò nínú ara náà lè fa ikú.


title: Echinococcosis

text: Àrùn náà a má a wáyé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ agbègbè káàkiri àgbáyé, a sì má a ran iye àwọn ènìyàn tó tó mílíọ̀nù kan. Ní àwọn agbègbè kan ní Gúsù Amẹ́ríkà, Afrika àti Eṣíà, iye àwọn ènìyàn tó tó mẹwa nínú ọgọrun (10%) nínú gbogbo akójọpọ̀ ènìyàn tó wà ní agbègbè náà ni àrùn náà má a nràn. Ní ọdún 2010 ó ṣe òkùnfà ikú ènìyàn tó tó 1200, èyítí ó wálẹ̀ láti 2000 ní ọdún 1990. Iye ìwọ̀n owó tí àrùn náà ngbà ni a ṣírò sí bíi bílíọ̀nù 3 USD lọ́dún. Ó lè ran àwọn ẹranko mìíràn bíi ẹlẹ́dẹ̀, mààlúù àti ẹṣin.


title: Kitasato Shibasaburo

text: Kitasato Shibasaburo (Oṣù Kínní 29, 1853 – Oṣù Kẹfà 13, 1931) je onimo baiolojibintin, onimo sayensi ati aseogun.


title: Leishmaniasis

text: Leishmaniasis tabi leishmaniasis je àrùn kan ti protosan o si ntan kaakiri ni ni kété ti awon kòkòrò kan ba bu ni jẹ. kòkòrò. Kòkòrò na le farahàn lọna mẹta pataki gegebi: kútẹnọs, mukokútẹnọs,tabi fisera lẹṣmaniasisi. Kotẹnọs na ma a nwa pelu ogbe awo-ara,nigbati mukokutẹnọs ma a nwa pelu ọgbẹ awo-ara, enu, ati imu, ati wipe fisera ma a nbẹrẹ pelu ọgbẹ awọ-ara, nigba to ba ya ibà, awon sẹẹli ẹjẹ pupa diẹ, ọlọ inu ati ẹdọ to tobi.  O le ni ogun orisiri"Lẹṣmania" ti o nse okùnfa àkóràn arun yi lara eniyan. Awon ohun to fa ewu ni: osi, airiounjẹ-jẹ, pipa igbó run, ati kikun-ilu. Orisi mẹtẹẹta lo se e yẹwo labe ẹrọ mikroskopu. Lafikun, arun fisera se e yẹwo nipa ayẹwo ẹjẹ.  Lẹṣmaniasisi se e daduro nipa sisun labẹ àwọn ti o ni oògun-ẹfọn. Awon igbésẹ miran ni fifi awon kokoro pelu oògun-efon ati titoju awon eniyan ti o ni arun yi lasiko ki o ma ba a tan kalẹ. Iru itoju to ye se e mọ nipa sise awari ibiti won ti ko arun na, awon iru "Lẹṣmania", ati iru akoran. Die lara awon oogun lilo fun arun fisera ni: liposoma amfoterisin B, apapọ pentafalenti antimoniasi ati paromomisini, and miltefosine.


title: Virgil Davies

text: Virgil E. B. Davies (* Vancouver) jé òṣeré ati aláwàdà òri-itage ará Kánádà.


title: Aragones

text: Okö skymofe anfe le motrek aska wien vsw mosma


title: Isaac Folorunso Adewole

text: Isaac Folorunso Adewole (bíi May 5, 1954) jẹ́ Ọ̀jògbọ́ dókítà olóyún ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lati ẹ̀yà Yorùbá. Ó jé mínísítà lábẹ́ Ìsàkóso Ààrẹ Mùhámádù Bùhárí. Kí ó tó di mínísítà, Ó jẹ́ alàkóso Yunifásítì ìlú Ìbàdàn ati Ààrẹ àwọn àjo Áfíríka fún iwadi àti ikẹ́kọ́ àìsàn jẹjẹrẹ. Kí ó tó di alàkóso Yunifásítì ìlú Ìbàdàn, Ó jẹ́ alàkóso ilé Ìwòsan ti Yunifásítì ìlú Ìbàdàn, ilé Ìwòsan Yunifásítì tí ó tóbi jù lo in Orílẹ̀- èdè Nàìjíríà.


title: Isaac Folorunso Adewole

text: Ní àtẹ̀jade Ìwé ìròyìn Tẹ́lígíráfu, a ríi kà wípé ọ́ jé Ògbónta rìgiì Ọ̀mọ̀wé àti olùdarí ẹ̀kọ́ ìmo ìlera. Ní ọjọ́ karún osù karún, ó se ayẹyẹ ọgọta odún ìbí rẹ̀. ayẹyẹ naa sélé ni Yunifásítì ìlú Ìbàdàn. Awọn èèyan jakanjakan ni ó wá se àyẹ́sí rẹ́. Alaga ayẹyẹ naa ni Amòfin àgbà tí a n pè ní Wole Olanipekun.


title: Isaac Folorunso Adewole

text: A bí Ọ̀jọ̀gbọ́n Adéwolé ni ọjọ́ karún osù karún,1954 ni Ilesa, ìlú tó wà ní ìpínlẹ̀ Ògùn lóòní. Àtẹ̀jade Ìwé ìròyìn "The Punch" sọ wípé ìya rẹ̀ bíi sínú ọ̀kọ ayọkẹ́lẹ́ tí o n gbé lọsí ilé Ìwòsan ní ìgbà tí ó rọ́bí ati bíi. Adewole lọ ilé ẹ̀kọ́ alakọ́bẹ́rẹ́ tí a mọ̀ sí Ògùdù Methodìst àti ilésà girama sùkùù ni ìlú ilésà ní ibi tí gba Ìwe ẹ̀ri tí a mọ̀ sí West Africa School Certificate. Lèyìn èyi ni ó lọ sí Yunifásítì ìlú Ìbàdàn, Ìbàdàn tí ó fi ìgbà kan jé olùìlú Agbègbè Apáìwọ̀òrùn Nàìjíríà láti ba di dókítà. Adéwlé tèsíwájú nínú èkó rè, ó sí gbà ìwé erí kékeré ni ọdún 1972, kí ó tó lọ láti gba ìwé ẹ̀rí ẹ̀kọ́ gíga nínú ìmọ̀ ìlera ni ọdún 1976."


title: Isaac Folorunso Adewole

text: Ní ọdún 1978, gẹ́gẹ́ bí dókítà, ódara pọ̀ mọ́ ilé Ìwòsan ti a mọ̀ sí University College Hospital, lábẹ́ àkóso Yunifásítì ìlú Ìbàdàn. Ní ọdún 1979, ó kúrò ni ilé Ìwòsan ti Yunifásítì ìlú Ìbàdàn lọ Sókótó fún ètò Àgùnbánirọ̀ tí ó se pàtàkì ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Lèyìn rè, ó sisẹ́ fún ìgbà díẹ̀ pẹ̀lu ilé Ìwòsan ti a mọ̀ sí Adeoye Maternity hospital ìlú Ìbàdàn kí ó tó padà darapọ̀ mọ́ ilé Ìwòsan ti a mọ̀ sí University College Hospital ní ibi tí o ti kọ́kọ́ sisẹ́ kí ó tó lọ ìpínlẹ̀ Sòkòtò fún ètò Àgùnbánirọ̀.  Ní ọdún 1982, ó di akọ̀wé àgbà ní ilé Ìwòsan náà kí ó tó lọ sí òké òkun (United Kingdom) fun fún ètò tí a mọ́ si Fellowship Program. Lèyìn náà ní ó padà sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lati darapọ̀ mọ́ ilé Ìwòsan ti a n pè ní Royal Crown Specialist Hospital níbi tí ó lo ọdún mẹ̀erin gbáko ki ó tó padà sí ilé Ìwòsan, University College Hospital, Ìbàdàn. Ni ọdún 1992, ó di olùkọ́ àgbà. Ni ọdún 1997, o di Ọ̀jọ̀gbọ́n (Professor) nínú ìmọ̀ ìlera ni Yunifásítì ìlú Ìbàdàn. Ní ọdún yi kan náà ni won yáàn ni asòfin Yunifásítì ìlú Ìbàdàn. Bakan náà ni won yáàn ni alàkóso ti department of Obstetrics and Gynaecology. Lèyìn ọdún, o di alàkóso College of Medicine. Ni osù kejila ọdún 2010, ó jẹ alàkóso Yunifásítì ìlú Ìbàdàn. Ipò yí ni o wá ti ó fi di mínísítà lábẹ́ Ìsàkóso Ààrẹ Mùhámádù Bùhárí.


title: Onchocerciasis

text: Onchocerciasis, tí a tún mọ̀sí jìgá àti àrùn Robles, jẹ́ ààrùn tí àkóràn ṣòkunfà pẹ̀lú àràn àfòmọ́ "Onchocerca volvulus". Lára àwọn ààmì ni ìhún-ara gan an, àwọn wíwú inú àwọ̀ ara, àti àìríran. Òhun ni òkunfà kejì àìríran tí ó wọ́pọ̀ ti àkóràn fà, lẹhin trachoma. Àràn àfòmọ́ ń tàn káàkíri nípa àwọn ìgéjẹ ti eṣinṣin dúdú ti irúfẹ́ "Simuliumu". Lọ́pọ̀ ìgbà ni ọ̀pọ̀ ìgéjẹ gbọ́dọ̀ wáyé ṣáájú kí àkóràn tó wáyé. Àwọn eṣinṣin yíì ń gbé lẹ̀bá àwọn odò èyí tí ó ṣòkunfà orúkọ àrùn náà. Nígbà tí o bá tìwà nínu ènìyàn, àwọn àràn náà ń ṣẹ̀dá ìdin tí o ń jáde nínu àwọ ara. Níb́i ni wọn tì le ṣàkóràn fún eṣinṣin dúdú míìràn tí yóò gé ènìyàn jẹ. Ọ̀pọ̀ ọ̀nà ni a ń ṣàwarí mímọ̀ àrùn náà èyí tí ó wà lára: ṣíṣe ìṣàyẹ̀wò omi ara ti àwọ̀ ara si omi iyọ̀ ara bí ó ti yẹ àti wíwò kí ìdin náà ó jáde, wíwo ojú fún ìdin náà, àti wíwo inú aẁọn ara wíwú lábẹ́ àwọ̀ ara fún àwọn àràn ńlá. àjẹ̀sára lodì sí àrùn náà kòsí. Ìdẹ́kun ni nípa ìyẹra fún gígéje àwọn eṣinṣin. Èyí lèjẹ lára lílo ogùn lílé kòkòrò àti ìwọṣọ dáradára. Àwọn ìlépa míìràn ni láti dín iye àwọn eṣinṣin kù nípa fífí wọn ogùn apa kokorò. Àwọn ipa láti ṣàmúkúrò aarùn yíì nípa ìtọjú àwọn ọ̀wọ́ ènìyàn lẹ́ẹ̀mejì lọ́dún ni o ńlọ lọ́wọ́ ní ọ̀pọ̀ agbegbè ní àgbayé. Ìtọjú àwọn tí ó ní àkóràn nípa egbòògi náà ivermectin ní gbogbo oṣù mẹ́fà-mẹ́fà sí méjìlá. Ìtọjú yíì maa ńpa ìdin ṣùgbọ́n kòle pa àwọn ìdin tí ó ti dàgbà. Ìtọjú náà doxycycline, tí o maa ńpa ẹgbẹ́ ńpè ní bakiteríà "Wolbachia", jọ èyí tí o lè gba agbára lọ́wọ àwọn aràn náà, àwọn kan sì gbaniníyànjú pẹ̀lú . Ìyọkúrò àwọn wíwú inú ara lábẹ àwọ̀ ara nípa iṣẹ́ abẹ ni a tún lèṣe. Bíi 17 sí 25 mílíọ́nù àwọn ènìyàn ni o ní àkóràn jìgá, pẹ̀lú ìdá bíi 0.8 mílíọ́nù tí wọn ní ìpàdánù ìríran. Ọ̀pọ̀ àwọn àkóràn ń wáyé ní ìwọ̀ gúùsù Afíríkà, bí o tìlẹ̀ jẹ́pé àti ṣàwarí àwọn ìṣẹlẹ̀ kan ní Yemen àti ní àwọn agbegbè ìyàsọtọ̀ Aarin àti Gúúsù Amẹríkà. Ní 1915,oluwosàn Rodolfo Robles ni ó kọ́kọ́ so arùn ojú mọ́ aràn. Tí a ṣàkọsílẹ̀ lọ́wọ Àjọ Ìlera Àgbayé gẹ́gẹ́bí àrùn tí a gbàgbé ti ipa ọ̀nà oorùn.


title: Wolé Olánipẹ̀kun

text: Olóye Wọlé Olánipẹ̀kuntí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kọkànlá ọdún 1951 (November,18th 1951)jẹ́ Adájọ́ ọmọ Yorùbá láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni Ààrẹ Ẹgbẹ́ Ìgbìmọ̀ Àwọn Adájọ́ Nigeria Bar Association


title: Wolé Olánipẹ̀kun

text: Olóye Wọlé Olánipẹ̀kun lọ sí Ilé-Ìwè Amoye Grammar School ni Íkẹ́rẹ́-Ekiti,Ípìnlẹ́ Ekiti State. Wọlé,parí ẹ̀kọ̀ mewa West Africa School Certificate ni Ilésa Girama kí ó to rékọ́já si gbogbo gbo University of Lagos, Nïbi tï oti gba oyê kèkerê nínú ise òfin. A pee si inú îgbîmọ́ àwọn adájọ̀ Call to the bar ni orîlẹ́ èdè Naijiria ni Odún 1976. Ni Odún 1991 ó di Agbẹjọ́ró Àgbà fún Ìpínlẹ̀ Ondo . Ó wa ni Ipó yi fún Odûn Mêjî gbàko. Ni odún 2002, wọ́n yan si ipò gẹ́gẹ́bí Ààrẹ fún Nigerian Bar Association.   Láti odún 2004 si 2006 ó jé Ògá àgàbà Ìgbìmò àti Olùdárí fún Yunifásítì Ìlú-Ìbàdàn .


title: Eucharia Oluchi Nwaichi

text: Eucharia Oluchi Nwaichi jẹ́ ọ̀mọ̀wé ìmọ̀ ẹ̀yà Biochemistry, tí ó ní se pẹ̀lú àyíká. Ó tún jẹ́ onímọ̀n Toxicology. Ó gba àmì ẹ̀yẹ  tí àwon olóyìnbó n pè ní "L'Oreal-UNESCO Awards" fún àwon obìnrin ní odún 2013 fún iṣẹ́ rẹ̀ lórí " ìjìnlẹ̀ ṣàyẹnsí ojutú sí àyík á èérí. Ó sì jẹ́ ikeji ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lati ẹ̀yà íbò lóbìnrin tí ó gba àmì ẹ̀yẹ "L'Oreal-UNESCO Awards" fún àwon obìnrin nínú ìmọ̀ Síáyẹ́nsì.


title: Eucharia Oluchi Nwaichi

text: A bí ọ̀mọ̀wé Nwaichi si Ìpínlẹ̀ Ábíá sí idílé Ọ̀gbẹ́ Donatus Nwaichi ti ìlú Ábíá. Ó ní báṣẹ́lọ̀ (B.SC) ati másíta Síáyẹ́nsì (B.Sc) pẹ̀lú dókítọ́réti nínú ìmọ̀ Biochemistry lati Yunifásítì ìlú Port hacourt níbi tí ó tí padà di olùkọ́ ìmọ̀ Biokẹ́mísìrì . kí ó tó darapọ̀ mọ́ Yunifásítì ìlú Port hacourt, Ó ṣiṣẹ́ ilẹ́ "Shell Oil" fún odún kan péré. Iṣẹ́ rẹ̀ tó dáyatọ̀ nínú ìmọ̀ Síáyẹ́nsì ni ó jẹ́ kì ó gba àmì ẹ̀yẹ ti "L'Oreal-UNESCO ni odún 2013.


title: Alexa Clay

text: Alexa Clay (bíi í Ọjọ́ ọ̀kànlélógún Oṣù kẹta Ọdún 1984 ní Cambridge, Massachusetts) jẹ́ akọ̀wé, sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ àti asèwadi ní ìlànà Okùn òwò. Ó kọ̀wé tí àkólé rẹ̀ n jẹ́ "Misfit Economy".


title: Göra en emil

text: Att "göra en emil" är ett uttryck som tillkom mellan 2014 och 2015 i Göteborg. Att göra en emil innebär att man är mycket klumpig och/eller väldigt dum.


title: Göra en emil

text: Ex:[redigera | redigera wikitext] -Jag flyttade foten bakåt på pedalen när jag cyklade och kom sedan blodig till skolan! -Du gjorde en emil!


title: Göra en emil

text: Uttrycket används ofta vid olika former av händelser där någon trillar, t ex vid cykling eller att man bara trillar 90º med bilen. Om en Ssangyong Rodius används är uttrycket ännu mer passande.


title: Àtọ̀sí ajá

text: Àtọ̀sí ajá (ti a tun mọ si bilhasia, ibà igbín, ati Ibà katayama) jẹ àrùn ti awọn aràn ti o nfa ijamba fun ara ti irú"Ṣistosoma". O le yọ ọpa ti o ngbe ìtọ̀ tabi awọn ifunlẹnu. Awọn ààmì idamọ aisan le ni ninu inu ti o dun ni, igbẹ-ọrin, igbẹ ti o ni ẹ̀jẹ̀ ninu, tabi ẹ̀jẹ̀ ninu ìtọ̀. Fun awọn ti wọn ti ni ikọlu fun igba pipẹ, ẹdọ le bajẹ, kidirin le d’aṣẹ silẹ, ailebimọ, tabi jẹjẹrẹ apo-ìtọ̀ le waye. Ninu awọn ọmọde o le fa ifasẹyin fun idagbasoke ati iṣoro ẹkọ kikọ.


title: Àtọ̀sí ajá

text: Àrùn yìí maa ntan nipa nini ifarakan omi ti o ni awọn kokoro ti o nfa àrùn ninu. Awọn kokoro ti o nfa àrùn ni a maa jọwọ lati ìgbín omi ti o ti ni ikọlu. Àrùn yìí wọpọ laarin awọn ọmọde ni awọn orilẹ-ede ti o ṣẹṣẹ ndagbasoke nitori ti o ṣee ṣe lati ṣere ninu omi ti o ti ni àrùn. Awọn ẹgbẹ miiran ti o wa ninu ewu ti o ga ni awọn agbẹ, awọn apẹja, ati awọn ti o nlo omi ti o ti ni àrùn fun iṣẹ oòjọ́ wọn. Ohun wa ninu ẹgbẹ awọn ikọlu aràn. Ayẹwo nwaye nipa riri awọn ẹyin kokoro àrùn naa ninu itọ eniyan tabi ninu igbẹ. A tun le jẹrisii nipa rírí antibodies lodi si àrùn naa ninu ẹ̀jẹ̀.


title: Àtọ̀sí ajá

text: Awọn ọna lati dena àrùn naa ni ninu mimu gberu nini aaye si omi ti o mọ́ ati di din iye awọn ìgbín ku. Ni awọn agbegbe ti àrùn naa ti wọpọ a le ṣe itọju gbogbo ẹgbẹ papọ lẹẹkan naa ati l’ọdọọdun fun àrùn naa pẹlu ogun praziquantel. A nṣe eyi lati din iye awọn eniyan ti o ni ikọlu ku ati pe nipa bẹẹ ki a din titan kiri àrùn naa ku. Praziquantel tun jẹ itọju ti Ajọ Ilera Lagbaye (World Health Organization) gba n’imọran fun awọn ti a mọ wipe wọn ti ni ikọlu.


title: Àtọ̀sí ajá

text: Àtọ̀sí ajá nyọ o to miliọnu eniyan mẹwa le ni igba (210)lẹnu ni gbogbo agbaye, ati iye eniyan bíi ẹgbẹrun mejila (12,000) si ẹgbẹrunlọgọrunmeji (200,000) ni o nku nipasẹ rẹ l’ọdun. Àrùn yìí wọpọ julọ ni Afrika, ati pẹlu ni Aṣia ati Gusu Amẹrika. Bíi miliọnu ẹ̀ẹ́dẹ̀gbẹ̀rin (700) eniyan, ni awọn orilẹ-ede ti o le ni aadọrin (70), ni o ngbe ni awọn agbegbe ti àrùn naa ti wọpọ. Àtọ̀sí ajá jẹ igbakeji si àrùn ibànikan, gẹgẹ bíi àrùn ti kokoro nfa ti o ni ipá ti o ga julọ. Lati igba lailai tí tí di ibẹrẹ ọdun ti ọgọrun ti ogun (20th century), ààmì idamọ àtọ̀sí ajá ti ẹjẹ ninu ìtọ̀ ni a ri bíi ẹya nnkan oṣu ti ọkunrin ni Egipiti ti a si rii bíi nnkan ti a nlati lakọja fun ọdọmọkunrin. a kaa si àrùn awọn ile-olóoru ti a ko kàsí.


title: Leptospirosis

text: Leptospirosis (tí a tún mọ̀ sí ibà orí pápá, àwọ̀ ìyeyè méku-méku, àti ibà inú egungun ńlá tó lọ láti orúnkún sí kókósẹ̀ láàárín àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ orúkọ mìíràn) jẹ́ àkóràn àrùn tí àwọn kòkòrò kékèké àìlèfojúrí corkscrew-shaped tí à ń pè ní "Leptospira" ń ṣe òkùnfà rẹ̀. Àmì àrùn lè má sí rárá, wọ́n lè wà níwọ̀nba, bíi orí-fífọ́, ẹran ara dídunni, àti ibà; wọ́n sì lè nira púpọ̀ ẹ̀dọ̀fóró tí nṣẹ̀jẹ̀ tàbí meningitis. Bí àkóràn àrùn náà bá ṣe òkùnfà àyípadà àwọ̀ ẹni sí àwọ̀ ìyeyè, tó bá ní ìkùnà kídìnrín, tó sí ń da ẹ̀jẹ̀ lára, a ń pe èyí ní àìsàn Weil. Bí ó bá ṣe òkùnfà ẹ̀jẹ̀ ṣíṣe lọ́pọ̀lọpọ̀ láti inú ẹ̀dọ̀fóró, a ń pè é ní àkópọ̀ àmì àrùn ẹ̀jẹ̀ ṣíṣe láti inú ẹ̀dọ̀fóró tó burú púpọ̀.


title: Leptospirosis

text: Oríṣi 13 ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ kòkòrò àrùn "Leptospira" ni ó lè fa àrùn náà lára ènìyàn. Àwọn ẹranko ìgbẹ́ àti ti ilé ni ó lè tan àrùn náà káàkiri. Àwọn ẹranko tó wọ́pọ̀ jùlọ, tí wọ́n má a ń sábà tan àrùn náà kiri ni àwọn oríṣiríṣi èkúté àti asín. A má a ń sábà tàn-án káàkiri nípasẹ̀ ìtọ̀ àwọn ẹranko tàbí nípasẹ̀ omi tàbí erùpẹ̀ tó ní ìtọ̀ ẹranko nínú, tí ó sì kan ojú egbò tó wà lára awọ ara, ojú, ẹnu, tàbí imú. Ní àwọn orílẹ̀-èdè tí ìdàgbàsókè ṣẹ̀ṣẹ̀ ń dé, àrùn náà a má a sábà wáyé lára àwọn àgbẹ̀ àti àwọn tálákà tí ń gbé ní àwọn ìlú náà. Ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ti ní ìdàgbàsókè, a má a sábà wáyé lára àwọn tí ń ṣiṣẹ́ ní ìta gbangba ní àwọn agbègbè tó má a ń lọ́wọ́rọ́ àti àwọn ibi tó má a ń tutù káàkiri àgbáyé. Ìwádìí àrùn jẹ́ nípasẹ̀ wíwá àwọn àkóónú inú ẹ̀jẹ̀ tí ń gbógun ti kòkòrò àrùn, tí à ń pè ní antibodies àwọn èyítí ó lòdì sí kòkòrò àrùn náà tàbí nípa wíwá àwọn ohun tí a fi ń dá àwọn ohun ẹlẹ́ẹ̀mí kọ̀ọ̀kan mọ̀, tí à ń pè ní DNA nínú ẹ̀jẹ̀ àwọn kòkòrò àrùn náà.


title: Leptospirosis

text: Akitiyan láti dènà àrùn náà jẹ́ nípa lílo ohun èlò ìdáàbòbò láti dènà fífarakanra nígbàtí ènìyàn bá ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ẹranko tó ti ní àrùn náà lára, fífọwọ́ ẹni lẹ́yìn irú ìfarakanra báyìí, àti nípa dídín àwọn èkúté àti asín kù ní àwọn agbègbè ibi tí ènìyàn ń gbé tàbí tí wọ́n ti ń ṣiṣẹ́. Egbògi agbógun ti àkóràn doxycycline, bí a bá lòó láti fi dènà àkóràn àrùn láàárín àwọn arìnrìnàjò, kò ní ànfààní kan pàtó tó yanjú. Àwọn àjẹsára fún àwọn ẹranko kan wà fún àwọn oríṣi "Leptospira" kan, èyí tó lè dín ewu àtànká àrùn náà sára àwọn ènìyàn kù. Ìtọ́jú, bí ènìyàn bá ti kó àrùn náà, jẹ́ nípasẹ̀ àwọn egbògi agbógun ti àkóràn, gẹ́gẹ́ bíi: doxycycline, penicillin, tàbí ceftriaxone. Àrùn Weil àti àkópọ̀ àmì àrùn ẹ̀jẹ̀ ṣíṣe láti inú ẹ̀dọ̀fóró tó burú púpọ̀ a má a fa ikú tó ju 10% àti 50% lọ lọ́kọ̀ọ̀kan, bí a bá tilẹ̀ ṣe ìtọ́jú pàápàá.


title: Leptospirosis

text: A ti ṣe ìṣirò pé ó fẹ́rẹ̀ tó ènìyàn mílíọ̀nù méje sí mẹ́wàá tó má a ń ní àkóràn àrùn leptospirosis lọ́dún. Iye ikú tí èyí ń fà kò tíì yé ni dáradára. Àrùn náà wọ́pọ̀ jùlọ ní àwọn agbègbè ipa ọ̀nà òòrùn ní àgbáyé ṣùgbọ́n ó lè wáyé níbikíbi. Àjàkálẹ̀ lè wáyé ní àdúgbò àwọn tálákà ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣì ń dàgbàsókè. Ẹnití ó kọ́kọ́ ṣàpèjúwe àrùn náà ni Weil ní ọdún 1886 ní Germany. Àwọn ẹranko tó ti ní àkóràn àrùn náà lè máṣe ní àmì àìsàn kankan rárá, wọ́n lè ní àmì àìsàn níwọ̀nba, tàbí kí wọ́n ní àmì àìsàn tó burú púpọ̀. Àwọn àmì àìsàn lè yàtọ̀ sí ara wọn nítorí ara ẹranko tí wọ́n ti wáyé a má a yàtọ̀. Làra àwọn ẹranko mìíràn "Leptospira" a máa gbé nínú ilé-ọmọ, èyí tó má a ń ṣe òkùnfà àtànká lásìkò ìbálópọ̀.


title: Nickelodeon

text: Nickelodeon (igba shortened si Nick, si Ni akọkọ ti a npe ni " 'Pinwheel' ") jẹ ẹya American ipilẹ USB ati satẹlaiti tẹlifisiọnu nẹtiwọki ti o ni ohun ini nipasẹ awọn Viacom Media Networks pipin ti Viacom.


title: Nickelodeon

text: Julọ ti awọn oniwe siseto ti wa ni Eleto ni ọmọ Ren ati odo ogoro 8-16, nigba ti awọn oniwe weekday owurọ edutainment eto ti wa ni ìfọkànsí ni kékeré ọmọ ogoro 2-8. Awọn ikanni ká siseto oriširiši ti atilẹba akọkọ-run tẹlifisiọnu jara, pẹlú pẹlu lẹẹkọọkan igbesafefe ti tu ati atilẹba ṣe-fun-USB sinima ki o si yan miiran ẹni-kẹta siseto. Awọn oniwe-siseto gbalaye lati Sunday nipasẹ Fridays lati 7:00 emi lati 9:00 pm, ati Satide lati 7:00 emi lati 10:00 p.m. (Eastern ati Pacific Time).


title: Nickelodeon

text: Niwon Keje 1985, o ti pín awọn oniwe-ikanni pẹlu aaye ni Nick Nite, a siwọ iṣẹ ti o ti airs nigba awọn adele wakati, ki o si ti wa ni mu bi a lọtọ ikanni lati Nickelodeon nipa Nielsen fun-wonsi ìdí ; o ẹya reruns ti agbalagba primetime sitcom s, pẹlú pẹlu diẹ ninu awọn atilẹba jara ati ẹya-ara fiimu. Mejeeji iṣẹ ti wa ni ma collectively tọka si bi "Nickelodeon / Nick ni Nite", nitori won wọpọ sepo bi meji olukuluku awọn ikanni pínpín a nikan ikanni aaye.


title: Nickelodeon

text: , Nickelodeon / Nick ni Nite ni wa lati to 94,7 milionu sanwo tẹlifisiọnu ìdílé (81.4% ti ìdílé pẹlu ni o kere kan tẹlifisiọnu ṣeto) ni United States.


title: Nickelodeon

text: Nickelodeon ká itan ọjọ pada si December 1, 1977, nigbati Warner Cable Communications igbekale akọkọ meji-ọna ibanisọrọ USB eto, QUBE, ni Columbus, Ohio. Awọn oniwe-C-3 USB ikanni ti gbe " Pinwheel " ojoojumo lati 7:00 emi lati 9:00 p.m. Eastern Time.


title: Nickelodeon

text: Nickelodeon ká iṣeto Lọwọlọwọ oriširiši ibebe ti atilẹba jara Eleto ni ami-omo ile iwe ati odo odo, pẹlu ere idaraya jara (bi " SpongeBob SquarePants ", " The Iṣẹtọ OddParents ", " awon odomobirin Ẹranko Ninja Turtles ",


title: Nickelodeon

text: " 'Nickelodeon riru Studio' " (tẹlẹ ere riru-ni soke) ni a gbóògì duro be ni Burbank, California, eyi ti Sin bi awọn iwara ohun elo fun ọpọlọpọ awọn ti awọn nẹtiwọki ile Nicktoons jara. O tun ile Asofin ni olu ti awọn Nicktoons USB ikanni.


title: Nickelodeon

text: " 'Nickelodeon Lori Sunset' " ni a isise eka ni Hollywood, California, eyi ti Sin awọn jc gbóògì ohun elo fun Nickelodeon ká jara; awọn isise ti wa ni pataki nipa awọn National Forukọsilẹ fun Historic Places bi a itan enikeji bi a abajade ti awọn oniwe-saju aye bi awọn Earl Carroll Theater, a oguna ale itage. O ti yoo wa bi awọn gbóògì ohun elo fun orisirisi Nickelodeon jara pẹlu " iCarly " (titi ti o ti gbe lọ si Sunset Bronson Studios fun awọn oniwe-karun akoko), " Gbogbo Ti ' '(lati 2002 si 2005, lẹhin ti o ti gbe lati gbóògì Nickelodeon Studios ni Orlando, Florida),' 'ṣẹgun' 'ati' 'Sam & Cat' '. Laarin 1993 ati 1995, Nickelodeon se igbekale okeere awọn ikanni pamọ ni awọn United Kingdom, Australia ati Germany; nipa awọn igbehin odun, awọn nẹtiwọki ti pese awọn oniwe-siseto si awon olugbohunsafefe ni awọn orilẹ-ede 70. Niwon aarin-1990s ati ki o tete 2000., Nickelodeon bi a brand ti ti fẹ sinu ni language- tabi asa-kan pato awọn ikanni fun orisirisi miiran ilẹ ni orisirisi awọn ẹya ti awọn aye pẹlu Europe, Asia, Oceania  ati Canada, ati awọn ti ni iwe-ašẹ diẹ ninu awọn ti awọn oniwe-cinima ti ati awọn miiran akoonu, ni English ati agbegbe ede, lati afefe nẹtiwọki ati USB awọn ikanni iru bi KI.KA ati Super RTL ni Germany , RTÉ Meji (English ede) ati TG4 (Irish ede) ni Ireland, YTV (ni English) ati [[Vrak.TV] ] (ni French) ni [[Canada]], [[Canal J]] ni [[France]], Alpha ọmọ wẹwẹ ni [[Greece]] ati [[CNBC-e]] ni [[Turkey]].


title: Dragon Ball

text: Dragon Ball () mángà àti anime.


title: Àjẹsára Bacillus Calmette–Guérin

text: Àjẹsára Bacillus Calmette–Guérin (BCG) jẹ́ àjẹsára tí à ń lò ní pàtàkì láti gbógun ti ikọ́-ẹ̀gbẹ. Ní àwọn orílẹ̀-èdè tí ikọ́-ẹ̀gbẹ ti wọ́pọ̀, a gba ni nímọ̀ràn láti lo ìwọ̀n egbògi tí a dá láàbá kanṣoṣo fún àwọn ọmọ-ọwọ́ tí ìlera wọn péye lọ́gán tí a bá ti bí wọn tán. A kò gbọdọ̀ fún àwọn ọmọ-ọwọ́ tó ní àrún kògbóògùn HIV/AIDS ní àjẹsára. Ní àwọn agbègbè tí ikọ́-ẹ̀gbẹ kò ti wọ́pọ̀, àwọn ọmọ-ọwọ́ tó wà lábẹ́ ewu kíkó àrùn náà níkan ni a má a ń sábà fún ní àjẹsára, a ó sì ṣe ìdánwò láti mọ̀ bóyá àwọn tí a lérò pé wọ́n ní àrùn náà ní i nítòótọ́, a ó sì ṣe ìwòsàn wọn. Àwọn àgbàlagbà tí kò ní ikọ́-ẹ̀gbẹ, tí a kò sì tíì fún ní àjẹsára tẹ́lẹ̀ rí, ṣùgbọ́n tí wọ́n má a ń sábà ní oríṣi ikọ́-ẹ̀gbẹ tí kìí tètè gbóògùn ni a lè fún ní àjẹsára pẹ̀lú.


title: Àjẹsára Bacillus Calmette–Guérin

text: Òṣùwọ̀n agbára àjẹsára náà láti dáàbò bo ni lọ́wọ́ àrùn náà a má a yàtọ̀ lọ́pọ̀lọpọ̀, agbára iṣẹ́ rẹ̀ a sì má a wà lára ẹni fún iye àkókò tí ó tó ọdún mẹ́ẹ̀wá sí ogún ọdún. Láàárín àwọn ọmọ-ọwọ́, a má a dènà àkóràn àrùn náà lára iye ìwọ̀n tó tó oogún nínú ọgọ́ọ̀rún àwọn ọmọ-ọwọ́ náà, a sì tún má a dáàbò bo ìdajì lára iye àwọn ọmọ-ọwọ́ náà tó bá pàpà ní àkóràn àrùn náà lọ́wọ́ níní àìsàn náà lẹ́ẹ̀kúnrẹ́rẹ́. À ń fún ni ní àjẹsára náà nípasẹ̀ abẹ́rẹ́ tí a ń gún sínú awọ ara ẹni. Kò sí ẹ̀rí tó fihanni pé ènìyàn nílò àfikún ìwọ̀n àjẹsára náà lẹ́yìn èyítí a bá ti kọ́kọ́ fún ni. A tún lè lò ó láti fi ṣe ìtọ́jú àwọn oríṣi àrùn jejere àpò-ìtọ̀ kan.


title: Àjẹsára Bacillus Calmette–Guérin

text: Àtúnbọ̀tán kíkankíkan kò fi bẹ́ẹ̀ wọ́pọ̀. Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà, ojú ibi abẹ́rẹ́ náà a má a pupa yòò, a má a wú, a sì má a dun ni. Ọgbẹ́-inú kékeré kán náà lè wáyé, pẹ̀lú àpá díẹ̀ lẹ́yìn tí ojú ibi abẹ́rẹ́ náà bá jiná. Àtúnbọ̀tán wọ́pọ̀ púpọ̀ lára àwọn ènìyàn tí agbára àti kojú àìsàn wọn kò bá múnádóko, a sì má a lágbára púpọ̀. Ó léwú láti lò ó nígbàtí ènìyàn bá lóyún. A ṣe àgbéjáde àjẹsára náà láti ara kòkòrò àìlèfojúrí kan tí à ń pè ní "Mycobacterium bovis" èyítí a má a ń sábà rí lára àwọn mààlúù. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a ti sọ kòkòrò náà di aláìlágbára, ó ṣì wà láàyè.


title: Àjẹsára Bacillus Calmette–Guérin

text: A lo àjẹsára BCG fún ìwòsàn fún ìgbà àkọ́kọ́ ní ọdún 1921. Ó wà lórí Àkójọ Àwọn Egbògi Kòṣeémáàní ti Àjọ Ìlera Àgbáyé (World Health Organization's List of Essential Medicines), àwọn òògùn tó ṣe pàtàkì jùlọ tí a nílò fún ètò ìlera ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ yòówù. Iye owó rẹ̀ lójú pálí jẹ́ 0.16 USD fún ìwọ̀n egbògi náà kanṣoṣo ní ọdún 2014. Ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà iye owó rẹ̀ jẹ́ 100 sí 200 USD. Lọ́dọọdún a má a ń fún iye àwọn ọmọ-ọwọ́ tó tó 100 mílíọ̀nù ní àjẹsára náà.


title: Àjẹsára Àwàlù Eyín

text: Àjẹsára Àwàlù Eyín (), tí a tún mọ̀ sí tetanus toxoid (TT), jẹ́ àjẹsára tí à ń lò láti dènà àwalù eyín. Ní ìgbà èwe, a gba ni nímọ̀ràn láti lo ìwọ̀n egbògi náà máàrún lẹ́yìn èyítí a ó ò má a lo àfikún ìwọ̀n egbògi náà tó yẹ ní ọdọọdún mẹ́ẹ̀wá mẹ́ẹ̀wá. Lẹ́yìn lílò ìwọ̀n egbògi náà mẹ́ta, ó fẹ́rẹ̀ jẹ́ gbogbo ẹnití ó lòó ni yóò ní ààbò tó péye lọ́wọ́ àìsàn náà. Fún àwọn tí kò gba àjẹsára àwàlù eyín wọn bó ti yẹ àti ní àkókò tó yẹ, a gbọ́dọ̀ fún wọn ní ìwọ̀n àjẹsára náà tí ń mú iṣẹ́ èyítí wọ́n ti gbà tẹ́lẹ̀ gbèrú síi, láàárín wákàtí 48 sí ìgbà yòówù tí wọ́n bá ní ìpalára tó bá egbò lọ. Fún àwọn tí kò gba àjẹsára wọn lẹ́ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ tí wọ́n ní ìpalára tó bá egbò lọ tó léwu púpọ̀, a lè gbà wọ́n nímọ̀ràn láti gba abẹ́rẹ́ aporó àwàlù eyín. Gbígbé ìgbésẹ̀ láti ríi dájú pé àwọn obìnrin tó wà nínú oyún gba àjẹsára àwàlù eyín wọn bó ṣe tọ́ àti bó ti yẹ, bí bẹ́ẹ̀ kọ́, kí á fún wọn ní àjẹsára náà, jẹ́ ọ̀nà tí a lè gbà dènà àwàlù eyín àwọn ọmọ ìkókó tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ bí.


title: Àjẹsára Àwàlù Eyín

text: Àjẹsára náà kò ní ewu kankan rárá, ó sì ṣeé lò bí ènìyàn bá lóyún àti bí ènìyàn bá ní àrùn HIV/AIDS. Ìrírí tó jẹ mọ́ pé kí ojú ibití a ti fún ni ní àbẹ́rẹ́ náà má a pupa yòò, kó sì má a dun ni a má a wáyé lára àwọn ènìyàn tó tó bíi 25 sí 85% nínú àwọn tó gba àjẹsára náà. Ibà, àárẹ̀, àti ìrora kékèké nínú iṣan-ara a má a wáyé lára àwọn ènìyàn tó kéré sí ìwọ̀n kan nínú ọgọ́ọ̀rún lára àwọn tó gba àjẹsára náà. Ìfèsì ara ẹni lọ́nà òdì sí ohun tí ènìyàn kòrira a má a wáyé lára àwọn ènìyàn tó kéré sí ìwọ̀n kan nínú 100,000 lára àwọn tó gba àjẹsára náà.


title: Àjẹsára Àwàlù Eyín

text: Lára àwọn àdàlù àjẹsára tó ní àjẹsára àwàlù eyín nínú ni DTaP àti Tdap, tó ní àjẹsára gbẹ̀fun-gbẹ̀fun (diphtheria), ti àwàlù eyín, àti ti ikọ́ọfe (pertussis) nínú, pẹ̀lú DT àti Td tó ní àjẹsára gbẹ̀fun-gbẹ̀fun àti ti àwàlù eyín nínú. DTaP àti DT ni a ń fún àwọn ọmọdé tí ọjọ́-orí wọn kò tíì tó ọdún méèje nígbàtí a ń fún àwọn ọmọdé tó ti pé ọmọ ọdún méèje tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ ní Tdap àti Td. Lẹ́tà kékeré tí a fi kọ d àti p ń ṣe àfihàn kíkéré agbára àjẹsára gbẹ̀fun-gbẹ̀fun àti ti ikọ́ọfe nínú àwọn àdàlù àjẹsára náà.


title: Àjẹsára Àwàlù Eyín

text: Àjẹsára àwàlù eyín di ohun tó wà fún lílò ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà ní àwọn ọdún 1940. Ìmúlò rẹ̀ mú kí ìwọ̀n ìṣẹ̀lẹ̀ àwàlù eyín dín kù pẹ̀lú ìwọ̀n 95%. Ó wà lórí Àkójọ Àwọn Egbògi Kòṣeémáàní ti Àjọ Ìlera Àgbáyé (World Health Organization), àwọn òògùn tó ṣe pàtàkì jùlọ tí a nílò fún ètò ìlera ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ yòówù. Iye owó rẹ̀ lójú pálí jẹ́ 0.17 sí 0.65 USD fún ìwọ̀n egbògi náà kanṣoṣo ní ọdún 2014. Ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà iye owó rẹ̀ jẹ́ 25 sí 50 USD.


title: Tìràkómà

text: Àìsàn-ojú Tìràkómà, tí a tún lè pè ní àìsàn-ojú granular conjunctivitis, àìsàn-ojú Egyptian ophthalmia, àti Tìràkómà afọ́nilójú jẹ́ àìsàn àjàkálẹ̀ kan tí "Kókóró-àrùn Chlamydia Trachomatis" máa n ṣokùnfà rẹ̀. Àjàkálẹ̀ àrùn náà máa n fa ẹran-yíyi lábẹ́ awọ ipéǹpéjú. Yíyi yìí lè mú kí ojú máa dùn ènìyàn, kí òde ẹyinjú máa yinjẹ díẹ̀díẹ̀, tó sì ṣeéṣe kó yọrí sí ìfọ́jú.


title: Tìràkómà

text: Kòkòrò-àrùn tó n fa àìsàn náà lè tan kiri nípa fífi ara kan ojú tàbí imú ẹni tí ó ní àìsàn yìí tààrà tàbí kí ara mà kàn án tààrà. Àìfi ara kàn aláìsàn tààrà lè jẹ́ nípasẹ̀ aṣọ tó ti kàn ojú tàbí imú ẹni tí ó ní àìsàn náà tàbí eṣinṣin tó ti bà lé ibẹ̀. Ọ̀pọ̀ kíkó àìsàn náà yoo ti wà fún bí ọdún díẹ̀ kí ó tó di pé àpá tó dá sí ìpéǹpéjú náà yoo pọ̀ débi pé irun-ìpéǹpéjú yoo bẹ̀rẹ̀ sí ní pa ẹyinjú lára. Àwọn ọmọdé ní í máa n sáábà tan àìsàn náà kálẹ̀ ju àwọn àgbà lọ. Àìní ìmọ́tótó, kí èrò pọ̀jù ní ibi gbígbé, àti àìtó omi tó mọ́ gaara pẹ̀lú àwọn ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ tó dọ̀tí tún máa n tètè tan àìsàn náà kiri.


title: Tìràkómà

text: Lára awọn akitiyan lati dènà àìsàn naa ni kí àǹfààní sí omi mímọ́ gaara gbèrù sí i, kí wọn sì dín iye awọn tó ní àìsàn naa kú nípa títọ́jú wọn pẹlu àwọn òògùn-apakòkòrò. Èyí lè la ṣíṣe ìtọ́jú gbogbo wọn lẹ́ẹ̀kan naa lọ, àní àpapọ̀ awọn ènìyan tì a mọ̀ pé àìsàn náà wọ́pọ́ lára wọn jùlọ. Wìwẹ̀ àti fífọ ara nìkan kò tó lati dènà àrùn náà sugbọn ó lè wúlò fún àwọn ọ̀nà àtidènà rẹm íràn. Lára awọn onírúurú ọ̀nà-ìtọ́jú ni mími òògùn azithromycin tàbí kíkán òògùn tetracycline siÒ ojuò. gùn Azithromycin ní ó dára jùlọ nítorí ó ṣe e lò gẹ́gẹ́ bí àgbémí lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo. Lẹyin tí àpá bá ti wà lára ìpéǹpéjú, ó máa nílò kí wọn fi iṣẹ́-abẹ ṣe àtúnṣe ipò tí awọn irun-ìpéǹpéjú wà lati dènà ìfọ́jú.


title: Tìràkómà

text: Káàkiri àgbáyé, ó tó 80 miliọnu àwọn eniyan tó ní àìsàn náà lára. Ní awọn ibikan, ìtànkálẹ̀ lè wà láàrin awọn ọgọta sí aadọrun un ninu ọgọrun un awọn ọmọde, tí ó sì maa n wọ́pọ̀ laarin awọn obinrin ju ọkunrin lọ nitori awọn ni wọn n fara kan awọn ọmọde jù. Àìsàn naa ló n fa àìlèríran daadaa awọn eniyan tó lé diẹ ní miliọnu 2.2 tí miliọnu 1.2 lára wọn sì ti fọ́jú patapata. Ó máa n saaba ṣẹlẹ ní awọn orilẹ-ede 53 lati ìhà Afirika, Aṣia, Ààrin-gbùngbùn àti Gúúsù Amẹrika pẹlu awọn eniyan bí i miliọnu 230 tó wà ninu ewu àìsàn náà. Ó máa n yọrí sí pípàdánù biliọnu 8 owó ilẹ̀ Amẹrika lọ́dọọdún. Ọ̀kan lára awọn àìsàn kan tí a mọ̀ sí àwọn àrùn tí a kò kàsí ní ilẹ̀-olóoruní í ṣe.


title: Teide

text: Teide ti wa ni a onina be lori erekusu ti Tenerife (Àwọn Erékùṣù Kánárì, Spéìn). O igbese 3718 mita loke okun ipele ṣiṣe awọn ti o ga agesin ni Spéìn ati awọn erekùṣu kariaye ti Òkun Atlántíkì. Ni afikun, 7,500 mita loke awọn pakà òkun ni aye ká kẹta tobi onileru. O je kan mimọ ibi kan fun awọn Guanches, atijọ olugbe ti awọn erekusu. Niwon 2007 ni a Ibi Ọ̀ṣọ́ Àgbáyé.


title: Guanches

text: Guanches wọn wà a eniyan ti o inhabited ni Àwọn Erékùṣù Kánárì (Spéìn). Nwọn si wá lati North Africa. Wọn mummified wọn okú ati ki o ní ara wọn esin ninu eyi ti nwọn si tẹriba fun oriṣa ọpọlọpọ bi Achamán (ọlọrun ti ọrun), Magec (ọlọrun ti awọn oorun), Chaxiraxi (iya oriṣa), Guayota (esu), laarin awon miran.


title: Achamán

text: Achamán wà ni ọlọrun ti ọrun si atijọ olugbe ti awọn erekusu ti Tenerife (Àwọn Erékùṣù Kánárì), awọn Guanches npe ni. O si ti a kà ni adajọ ọlọrun. Awọn oniwe-orukọ gangan tumo si "ọrun". Àlàyé ni o ni pe Achamán anfani lati ṣẹgun awọn esu Guayota (nigbati ji oorun ọlọrun Magec) ati tii u inu awọn Teide.


title: Magec

text: Magec o si ni ọlọrun ti awọn oorun fun awọn olugbe ti atijọ awọn erekusu ti Tenerife (Àwọn Erékùṣù Kánárì), awọn Guanches npe ni. Àlàyé ni o ni pe o ti kidnapped nipasẹ Guayota titi Achamán tu u.


title: Guayota

text: Guayota o ti wa ni awọn esu lati awọn atijọ olugbe ti awọn erekusu ti Tenerife (Àwọn Erékùṣù Kánárì), awọn Guanches npe ni. Àlàyé ni o ni pe awọn ọlọrun kidnapped Magec ki o si pa u inu awọn Teide. Lẹhin ti awọn aye ti wa ni ida sinu òkunkun, ṣugbọn Achamán (ọrun ọlọrun) ati ki o tu u ni titiipa ni ibi Guayota.


title: Santa Cruz de Tenerife

text: Santa Cruz de Tenerife ni a ilu lori erekusu ti Tenerife. O ti wa ni olu-Àwọn Erékùṣù Kánárì ati awọn ekun ti Santa Cruz de Tenerife. O ni o ni olugbe ti a 203.811 olugbe.


title: Chaxiraxi

text: Chaxiraxi ni iya oriṣa si atijọ olugbe ti awọn erekusu ti Tenerife (Àwọn Erékùṣù Kánárì), awọn Guanches npe ni. Ni awọn Ìjọ Kátólìkì esin a ti damo pẹlu awọn "Virgen de Candelaria", isaa ti awọn Àwọn Erékùṣù Kánárì.


title: Àjẹsára àrùn dìgbòlugi

text: Àjẹsára àrùn dìgbòlugi jẹ́ àjẹsára tí à ń lò láti fi dènà àrùn dìgbòlugi. Àwọn oríṣiríṣi wọn wà tí a lè lò láìséwu, tí wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ bó ti yẹ. A lè lò wọ́n láti fi dènà àrùn dìgbòlugi ṣáájú tàbí fún àkókò díẹ̀ lẹ́yìn tí ènìyàn bá ti wà ní sàkání ibití kòkòrò àrùn rẹ̀ gbé wà, bíi kí ajá tàbí àdán gé ni jẹ. Agbára àti kojú àìsàn tí ènìyàn yóò ní jẹ́ èyítí yóò pẹ́ títí lẹ́yìn tí ènìyàn bá ti gba ìwọ̀n egbògi náà mẹ́ta. A má a ń sábà fún ni ní àwọn àjẹsára náà nípasẹ̀ abẹ́rẹ́ tí a ń gún sínú awọ tàbí ẹran ara ẹni. Lẹ̀yìn tí ènìyàn bá ti wà ní sàkání ibití kòkòrò àrùn rẹ̀ gbé wà, a má a ń sábà gba àjẹsára náà pẹ̀lú àwọn àkóónú inú ẹ̀jẹ̀ tí ngbógun ti àwọn kòkòrò àrùn nínú ara ti àrùn dìgbòlugi. A gba ni níyànjú láti fún àwọn tó wà lábẹ́ ewu wíwà ní sàkání ibití àrùn náà gbé wà ní àjẹsára kí wọ́n tó lọ sí irú sàkání bẹ́ẹ̀. Àwọn àjẹsára náà a má a ṣiṣẹ́ lára ènìyàn àti lára àwọn ẹranko mìíràn. Gbígba àjẹsára fún ajá jẹ́ ìgbésẹ̀ tó lágbára láti dènà àrùn náà lára ènìyàn.


title: Àjẹsára àrùn dìgbòlugi

text: A lè lò wọ́n láìséwu fún ẹnikẹ́ni pẹ̀lú ọjọ́-orí yòówù. Iye àwọn ènìyàn tó tó 35 sí 45 nínú ọgọ́ọ̀rún a má a ní ìrírí pípupa yòò àti dídunni ojú ibi abẹ́rẹ́ náà fún ìwọ̀n ìgbà díẹ́. Iye àwọn ènìyàn tó tó 5 sí 15 nínú ọgọ́ọ̀rún lè ní ibà, ẹ̀fọ́rí, tàbí kí èébì má a gbé wọn. Lẹ́yìn tí ènìyàn bá ti wà ní sàkání ibití ènìyàn ti lè kó àrùn dìgbòlugi, kò sí ohun tó ní kí ènìyàn má gba àjẹsára náà. Púpọ̀ lára àwọn àjẹsára náà kò ní ohun ti a n pè ní thimerosal nínú. Àwọn àjẹsára tí a ṣe pẹ̀lú iṣan-ara ni à ń lò ní àwọn orílẹ̀-èdè méèló kan, pàápàá ní Éṣíà àti Latin Amẹ́ríkà, ṣùgbọ́n agbára wọn kò pọ̀ púpọ̀, bẹ́ẹ̀ sì ni àtúnbọ̀tán wọn pọ̀ púpọ̀. Nítorí náà ni Àjọ Ìlera Àgbáyé kò ṣe gba ni nímọ̀ràn láti má a lò wọ́n.


title: Àjẹsára àrùn dìgbòlugi

text: Àìmọye ènìyàn káàkiri àgbáyé ni a ti fún ní àjẹsára náà, a sì mọ̀ pé èyí a má a dáàbò bo iye àwọn ènìyàn tó ju 250,000 lọ lọ́dún. Ó wà lórí Àkójọ Àwọn Egbògi Kòṣeémáàní ti Àjọ Ìlera Àgbáyé (World Health Organization), àwọn òògùn tó ṣe pàtàkì jùlọ tí a nílò fún ètò ìlera ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ yòówù. Iye owó rẹ̀ lójú pálí jẹ́ 44 sí 78 USD fún ètò ìtọ́jú lẹ́ẹ̀kanṣoṣo ní ọdún 2014. Ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà ètò ìtọ́jú lẹ́ẹ̀kanṣoṣo ti àjẹsára dìgbòlugi jú 750 USD lọ.


title: Àjẹsára àrùn onígbáméjì

text: Àwọn àjẹsára àrùn onígbáméjì jẹ́ àwọn àjẹsára tó ní agbára láti dènà àrùn onígbáméjì. Ìwọ̀n agbára wọn tó bíi 85% ní oṣù mẹ́fà àkọ́kọ́ lẹ́yìn tí ènìyàn gbà wọ́n, àti 50–60% lẹ́yìn ọdún kan. Ìwọ̀n agbára wọn a má a dínkù sí ìwọ̀n tó kéré sí 50% lẹ́yìn ọdún méjì. Bí a bá ti fún iye àwọn ènìyàn tó pọ̀ púpọ̀ láàárín àwùjọ kan ní àjẹsára náà, ànfàní tó wà nínú ààbò lọ́wọ́ àrùn tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn àwùjọ kan ní lè wáyé láti dáàbò bo àwọn tí kò tíì gba àjẹsára náà. Àjọ Ìlera Àgbáyé gba ni nímọ̀ràn láti lò wọ́n pẹ̀lú àwọn ìgbésẹ̀ mìíràn tí a lè gbé fún àwọn tó wà lábẹ́ ewu ńlá láti kò àrùn náà. Ìwọ̀n egbògi náà méjì tàbí mẹ́ẹ̀ta, tí à ń gba ẹnu lò, ni a má a ń sábà dámọ̀ràn. Àwọn oríṣi tí a lè fún ni bí abẹ́rẹ́ náà wà ní àwọn agbègbè kan ní àgbáyé ṣùgbọ́n wọn kò fi bẹ́ẹ̀ wọ́pọ̀.


title: Àjẹsára àrùn onígbáméjì

text: Àwọn oríṣi àjẹsára náà méjèèjì tó wà, tí à ń gba ẹnu lò, ni a lè lò láìséwu. Inú-rírun tàbí ìgbẹ́-yíyà tí kò fi bẹ́ẹ̀ ní ipá lè wáyé. Wọ́n ṣeé lò láìséwu bí ènìyàn bá ní oyún, bẹ́ẹ̀ sì ni àwọn tí agbára àti kojú àìsàn wọn kò múnádóko náà tún lè lò ó. A fún ni ní ìwé-àṣẹ láti lò wọ́n ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ju 60 lọ. Ìmúlò rẹ̀ ní àwọn orílẹ̀-èdè tí àrùn náà ti wọ́pọ̀ a má a mú àbájáde tí a lérò wáyé.


title: Àjẹsára àrùn onígbáméjì

text: Àwọn àjẹsára àkọ́kọ́ tí a lò láti kojú àrùn onígbáméjì ni a ṣe àgbéjáde wọn ní ìparí àwọn ọdún 1800. Àwọn ló jẹ́ àjẹsára àkọ́kọ́ tí a lò káàkiri júlọ, tí a ṣe àgbéjáde rẹ̀ ní yàrá tí a tí ń ṣe àgbéjáde àwọn egbògi. A ṣe àgbéjáde àwọn àjẹsára tí à ń gba ẹnu lò ní àwọn ọdún 1990. Ó wà lórí Àkójọ Àwọn Egbògi Kòṣeémáàní ti Àjọ Ìlera Àgbáyé (World Health Organization), àwọn òògùn tó ṣe pàtàkì jùlọ tí a nílò fún ètò ìlera ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ yòówù. Iye owó tí a nílò láti dáàbò bo ara ẹni lọ́wọ́ àrùn onígbáméjì jẹ́ láàárín 0.1 sí 4.0 USD.


title: Àjẹsára àrùn rọpárọsẹ̀

text: Àwọn àjẹsára àrùn rọpárọsẹ̀, jẹ́ àwọn àjẹsára tí à ń lò láti dènà àrùn rọpárọsẹ̀ (). À ń lo kòkòrò àìlèfojúrí afàìsàn rọpárọsẹ̀ tí a ti pa  láti fi ṣe oríṣi kan, a sì má a ń fún ni ní èyí bíi abẹ́rẹ́ (IPV), a sì tún ń lo kòkòrò àìlèfojúrí afàìsàn rọpárọsẹ̀ tí kò lágbára mọ́ láti fi ṣe oríṣi kejì, a sì ń gba ẹnu lo èyí (OPV). Àjọ Ìlera Àgbáyé gba ni níyànjú pé kí gbogbo ọmọdé má a gba àjẹsára àrùn rọpárọsẹ̀. Àwọn àjẹsára méjèèjì náà ti dẹ́kun àrùn rọpárọsẹ̀ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè àgbáyé, wọ́n sì ti dín iye ènìyàn tó ń ní àrùn náà lọ́dọọdún kù láti iye tí a ṣírò sí 350,000 ní ọdún 1988 sí 359 ní ọdún 2014.


title: Àjẹsára àrùn rọpárọsẹ̀

text: Àwọn àjẹsára àrùn rọpárọsẹ̀ tí a fi kòkòrò tí a ti pa ṣe náà kò léwu rárá. Pípọ́n yòò ibi ojú abẹ́rẹ́ náà àti ìrora díẹ̀ lè wáyé. Àjẹsára àrùn rọpárọsẹ̀ tí à ń gba ẹnu lò a má a ṣe òkùnfa àrùn rọpárọsẹ̀ tó níí ṣe pẹ̀lú ìmúlò àjẹsára náà nínú ìwọ̀n egbògi náà tó tó mẹ́ẹ̀ta nínú mílíọ̀nù kan. A lè lo oríṣi àjẹsára méjèèjì náà láìséwu bí ènìyàn bá ní oyún àti bí ènìyàn bá ní àrùn kògbóògùn HIV/AIDS ṣùgbọ́n tí ara rẹ̀ ṣì dá ṣáká.


title: Àjẹsára àrùn rọpárọsẹ̀

text: Àjẹsára àrùn rọpárọsẹ̀ àkọ́kọ́ ni àjẹsára àrùn rọpárọsẹ̀ tí a fi kòkòrò tí a ti pa ṣe. Ẹnití ó ṣe àgbéjáde rẹ̀ ni Jonas Salk , a sì bẹ̀rẹ̀ síí lòó ní ọdún 1955. Ẹnití ó ṣe àgbéjáde àjẹsára àrùn rọpárọsẹ̀ tí à ń gba ẹnu lò ni Albert Sabin, a sì bẹ̀rẹ̀ sí tàá fún lílò ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ní ọdún 1961. Wọ́n wà lórí Àkójọ Àwọn Egbògi Kòṣeémáàní ti Àjọ Ìlera Àgbáyé, àwọn òògùn tó ṣe pàtàkì jùlọ tí a nílò fún ètò ìlera ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ yòówù. Iye owó rẹ̀ lójú pálí jẹ́ bíi 0.25 USD fún ìwọ̀n egbògi náà kanṣoṣo fún oríṣi tí à n gba ẹnu lò ní ọdún 2014. Ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà iye owó rẹ̀ jẹ́ 25 sí 50 USD fún oríṣi tí a fi kòkòrò tí a ti pa ṣe.


title: Àjẹsára ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀

text: Àjẹsára ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀ jẹ́ àjẹsára tí ń dáàbò bo ni lọ́wọ́ ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀. Ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀ jẹ́ àkóràn àrùn kòkòrò àìlèfojúrí afàìsàn tó má a ń sábà wáyé ní Afrika àti Gúsù Amẹ́ríkà. Iye àwọn ènìyàn tó tó 99% ni ó má a ń ní agbára àti kojú àrùn náà láàárín oṣù kan lẹ́yìn tí wọ́n bá ti gba àjẹsára náà, èyí sì dàbí ẹni pé yóò wà títí ayé wọn. A le lo àjẹsára náà láti ṣàkóso ìtànkiri àrùn náà. À ń fún ni gẹ́gẹ́ bí abẹ́rẹ́ tí a gún sínú ẹran ara ẹni tàbí tí a gún sábẹ́ awọ ara ẹni.


title: Àjẹsára ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀

text: Àjọ Ìlera Àgbáyé (WHO) gba ni nímọ̀ràn láti má a gba àjẹsára lóòrèkóòrè ní gbogbo orílẹ̀-èdè tí àrùn náà ti wọ́pọ̀. Èyí gbọ́dọ̀ wáyé láàárín àkókò tí ènìyàn jẹ́ ọmọ oṣù mẹ́ẹ̀sán sí mẹ́ẹ̀wá. Àwọn ènìyàn tó ń rin ìrìn-àjò lọ sí àwọn agbègbè ibití àrùn náà ti ń wáyé ní a tún gbọdọ̀ fún ní àjẹsára náà. A kìí sábà nílò àfikún ìwọ̀n àjẹsára náà lẹ́yìn èyítí a bá ti kọ́kọ́ fún ni.


title: Àjẹsára ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀

text: Àjẹsára ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀ jẹ́ èyítí kò léwu rárá. Èyí rí bẹ́ẹ̀ fún àwọn tó ní àkóràn àrùn HIV ṣùgbọ́n tí wọn kò ní àmì àrùn náà pàápàá. Àtúnbọ̀tán wọ́ọ́rọ́wọ́ tó lè wáyé ni orí-fífọ́, ìrora nínú ẹran ara, ìrora lójú ibi abẹ́rẹ́, ibà, àti ara-sísú. Gbígbòdì egbògi lára ẹni a má a wáyé ní mẹ́ẹ̀jọ nínú mílíọ̀nù ìwọ̀n egbògi náà, ìṣòro tó lágbára tó níí ṣe pẹ̀lú  iṣan ara náà a má a wáyé ní mẹ́ẹ̀rin nínú mílíọ̀nù ìwọ̀n egbògi náà, bẹ́ẹ̀ sì ni ìkùnà àwọn ẹ̀yà tí nṣiṣẹ́ oríṣiríṣi nínú ara náà a má a wáyé ní mẹ́ẹ̀ta nínú mílíọ̀nù ìwọ̀n egbògi náà. Ó ṣeé ṣe kí ó máṣe léwu láti lòó nígbàtí ènìyàn bá ní oyun, nítorí náà, a dámọ̀ràn lílò rẹ̀ láàárín àwọn ènìyàn tó lè wà ní sàkání ibití àrùn náà ti ń ran ni. A kò gbọdọ̀ lòó fún àwọn tí agbára kíkojú àrùn wọn kò bá múnádóko.


title: Àjẹsára ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀

text: A bẹ̀rẹ̀ ìmúlò àjẹsára ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀ ní ọdún 1938. Ó wà lórí Àkójọ Àwọn Egbògi Kòṣeémáàní ti Àjọ Ìlera Àgbáyé, àwọn òògùn tó ṣe pàtàkì jùlọ tí a nílò fún ètò ìlera ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ yòówù. Iye owó rẹ̀ lójú pálí jẹ́ 4.30 sí 21.30 USD fún ìwọ̀n egbògi náà kanṣoṣo ní ọdún 2014. Ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà iye owó rẹ̀ jẹ́ 50 sí 100 USD. A ṣe àgbéjáde àjẹsára náà pẹ̀lú àwọn kòkòrò àìlèfojúrí afàìsàn ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀, àwọn èyítí a ti sọ di aláìlágbára.


title: Nadia Pariss

text: Nadia Pariss (ojoibi Oṣù Kínní 1, 1990) je omo Áfríkà Amẹ́ríkà osere ara Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà.


title: Joe Maggard

text: Joseph "Joe" Maggard (December 8, 1955) je osere ara Amerika.


title: Brad Lennon

text: Bradley "Brad" Lennon je osere ara Amerika.


title: Squire Fridell

text: Squire Fridell (February 9, 1943) je osere ara Amerika.


title: King Moody

text: Robert "King" Moody (6 Oṣù Kejìlá, 1929 – February 7, 2001) je osere ara Amerika.


title: George Voorhis

text: George Bates Voorhis, Jr. (August 31, 1923 – July 7, 1989) je osere ara Amerika.


title: Paul Kantner

text: Paul Lorin Kantner (17 Oṣù Kẹta, 1941 – January 28, 2016) je osere ara Amerika.


title: Shia LaBeouf

text: Shia Saide LaBeouf (June 11, 1986) je osere ara Amerika.


title: Joe Alaskey

text: Joseph Francis "Joe "Alaskey III (April 17, 1952 – February 3, 2016) je osere ara Amerika.


title: Àjẹsára ṣegede

text: Àjẹsára ṣegede a má a dènà àrùn ṣegede láìséwu. Bí a bá lòó fún ọ̀pọ̀lọpọ̀, wọn a má a dín ìnira tíì bá wáyé nípasẹ̀ àrùn náà kù láàárín àwùjọ. Ipá rẹ̀ bí a bá lòó fún ìwọ̀n ènìyàn tó tó 90% láàárín àwùjọ kan ni a ṣírò sí bíi 85%. Ìwọ̀n egbògi náà méjì ni a nílò láti dènà àrùn náà fún ìgbà pípẹ́. Ìwọ̀n egbògi àkọ́kọ́ ni a dámọ̀ràn fún lílò láàárín ìgbà tí ènìyàn bá ti pé ọmọ oṣù 12 sí 18. Ìwọ̀n egbògi kejì ni a ó ò fúnni láàárín ìgbà tí ènìyàn bá di ọmọ ọdún méjì sí ọmọ ọdún mẹ́ẹ́fà. Lílò rẹ̀ lẹ́yìn tí ènìyàn bá ti wà ní sàkání ibití àrùn náà ti wáyé, fún àwọn tí kò tíì ní agbára àti kojú àrùn tẹ́lẹ̀ rí, jẹ́ ohun tí yóò wúlò púpọ̀.


title: Àjẹsára ṣegede

text: Àjẹsára ṣegede jẹ́ èyítí kò léwu láti lò, àwọn àtúnbọ̀tán rẹ̀ kìí sì ní ipá rárá. Ó lè fa ìrora díẹ̀ pẹ̀lú wíwú ojú ibi abẹ́rẹ́, àti ibà díẹ̀. Àwọn àtúnbọ̀tán tó burú ju ìwọ̀nyí lọ kò wọ́pọ̀. Kò sí ẹ̀rí tó tó láti so àjẹsára náà pọ̀ mọ́ ìnira tó jẹ mọ́ àwọn àìsàn inú iṣan-ara. A kò gbọdọ̀ fún àwọn tó ní oyún tàbí tí agbára àti kojú àkóràn àìsàn wọn ti dínkù pátápátá ní àjẹsára náà. Ìfèsì ara lọ́nà tó burú láàárín àwọn ọmọ tí ìyá wọn gba àjẹsára náà nígbà tó lóyún; ni a kò tíì ní àkọsílẹ̀ kankan nípa rẹ̀. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a pilẹ̀ àjẹsára náà nínú sẹ́ẹ̀lì adìẹ, a lè lòó fún àwọn tó ní ìfèsì ara lọ́nà òdì sí ẹyin.


title: Àjẹsára ṣegede

text: Púpọ̀ lára àwọn orílẹ̀-èdè tó tí ní ìtẹ̀síwájú àti ọ̀pọ̀ lára àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣì ń tẹ̀síwájú a má a fikún ara ètò àjẹsára wọn, nígbà púpọ̀, ní ìdàpọ̀ pẹ̀lú àjẹsára àrùn ìta (measles) àti ti rubella (àrùn ìta ti Jamini) tí a mọ̀ sí MMR. Àdàlù àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yìí pẹ̀lú àjẹsára varicella (kòkòrò àrùn àìlèfojúrí tí ń fa ọfà ṣọ̀pọ̀nna tàbí ilẹ̀gbóná) tí a mọ̀ sí MMRV náà wà pẹ̀lú. Ní ọdún 2005 orílẹ̀-èdè 110 ni ó pèsè àjẹsára náà ní oríṣi yìí. Ní àwọn agbègbè tí a tí ń fún àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ní àjẹsára náà, ìwọ̀n ìtànkálẹ̀ àrùn náà ti dínkù sí iye tó ju 90% lọ. Ó fẹ́rẹ̀ tó ìdajì bílíọ̀nù ìwọ̀n oríṣi àjẹsára náà kan tí a tí fún àwọn ènìyàn.


title: Àjẹsára ṣegede

text: A fúnni ní ìwé-àṣẹ àkọ́kọ́ fún àjẹsára ṣegede ní ọdún 1948; ṣùgbọ́n èyí kò ṣiṣẹ́ fún ìgbà pípẹ́. Àwọn àjẹsára tí a mú dára síwájú síi di ohun tó wà fún lílò ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ní àwọn ọdún 1960. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àjẹsára àkọ́kọ́ jẹ́ Oríṣi tí a fi kòkòrò afàìsàn àìlèfojúrí tí a ti pa ṣe, àwọn àgbéjáde tó tẹ̀lé èyí jẹ́ àwọn tí a fi kòkòrò afàìsàn àìlèfojúrí tó ṣì wà láàyè, ṣùgbọ́n tí a ti sọ di aláìlágbára, ṣe. Ó wà lórí Àkójọ Àwọn Egbògi Kòṣeémáàní ti Àjọ Ìlera Àgbáyé, àwọn òògùn tó ṣe pàtàkì jùlọ tí a nílò fún ètò ìlera ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ yòówù. Àwọn oríṣiríṣi rẹ̀ ni ó ti wà fún lílò láti bíi ọdún 2007.