title: హైతి

text:
1492 డిసెంబర్ 5న నావికుడు క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ హైతీ భూభాగంలో ప్రవేశించాడు. కొలంబస్ తాను ప్రవేశించిన ప్రాంతానికి " మోలె సెయింట్ నికోలస్ " అని నామకరణం చేసి
ఈ ద్వీపాన్ని క్రౌన్ ఆఫ్ కాస్టిలేలో భాగం చేసాడు. పంతొమ్మిది రోజుల తరువాత అతని నౌక " శాంటా మారియా " ప్రస్తుత కాప్-హైత్న్ ప్రాంతాన్ని చుట్టుముట్టింది. ద్వీపంలో కొలంబస్ 39 మనుష్యులను విడిచిపెట్టి " లా నావిడద్ " సెటిల్మెంటు స్థాపించాడు. నావికులతో యురేషిన్ అంటువ్యాధులు ద్వీపంలో ప్రవేశించాయి. స్థానికప్రజలలో ఈ అంటువ్యాధులను నివారించే వ్యాధినిరోధక శక్తి లేనందున అంటువ్యాధులతో పెద్ద సంఖ్యలో స్థానికులు మరణించారు. 1507లో హిస్పానియోలాలో ప్రవేశించిన స్మాల్ ఫాక్స్ అమెరికా ఖండాలలో నమోదైన మొదటి సంఘటనగా భావిస్తున్నారు.
ఎకోమియండా విధానం స్థానికులను బలవంతంగా బంగారు గనులలో మరియు ప్లాంటేషన్లలో పని చేసేలా వత్తిడి చేసింది.స్పానిషులు అమలుచేసిన " లాస్ ఆఫ్ బర్గోస్ 1512-13 " చట్టం స్థానికులపట్ల వివక్ష చూపడానికి దారితీసింది. ఈ చట్టం స్థానికులను కాథలిజానికి మారేలా వత్తిడి చేసింది. ఇది ఎకోమిండియాకు చట్టపరమైన హోదా కల్పించింది.
కరేబియన్ ద్వీపాలకు ప్రవేశ ద్వారంగా హిస్పానియోలా ప్రారంభ వలసరాజ్యాల కాలంలో " పైరేసీ ఇన్ ది కారిబియన్ " పేరుతో సముద్రపు దోపిడీదారులకు స్వర్గంగా మారింది. ద్వీపంలోని పశ్చిమ భాగంలో ఫ్రెంచ్ బుకానీర్‌లు స్థిరపడ్డారు. వారిలో " బెర్ట్రాండ్ డి'ఓర్గాన్ " పొగాకు పండించడం కొనసాగించాడు. అతను అనేక ఫ్రెంచ్ వలస కుటుంబాలను మార్టినిక్ మరియు గ్వాడెలోప్ తీసుకునివచ్చి పొగాకు తోటలలో పనిచేయడానికి నియమించాడు. యూరోపియన్ దేశాలు న్యూవరల్డ్ మీద ఆధిపత్యం కరేబియన్ మరియు ఉత్తర అమెరికాలో నియంత్రణ సాధించడానికి పోటీ పడ్డాయి. 1697 లో స్పెయిన్ సామ్రాజ్యం మరియు ఫ్రెంచి సామ్రాజ్యం " ట్రీట్ ఆఫ్ రిస్విక్ " ద్వారా వారి ప్రతీకారాలకు ముగింపు పలికి హిస్పానియోలా ద్వీపాన్ని వారిలో వారు విభజించుకున్నారు.


title: హైతి

text:
ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్న పశ్చిమంలోని మూడవభాగానికి సెయింట్-డొమింగు, ఫ్రెంచ్ హెప్నియోనా అని నామకరణం చేసారు. హిస్పొటానియో లోని స్పానిష్ కాలనీకి " సెయింట్ డోమినిక్ " అని నామకరణం చేయబడింది.
ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం చెరకు పంటల పెంపకం కోసం ఆఫ్రికా నుండి వేలమంది బానిసలను దిగుమతి చేసుకుంది. చక్కెర 18 వ శతాబ్దం మొత్తంలో చక్కెర లాభదాయకమైన పంటగా ఉంది. 1789 నాటికి, దాదాపు 40,000 మంది శ్వేతజాతి వలసవాదులు సెయింట్-డోమింగ్లో నివసించారు. ఇందుకు వ్యతిరేకంగా 1763 నాటికి " న్యూ ఫ్రాన్స్ ( ఫ్రెంచ్ కెనడా) " శ్వేతజాతీయుల సంఖ్య 65,000కు చేరుకుంది.
వేలాది మంది ఆఫ్రికన్ బానిసలు తోటల పెంపకంలో పని చేసేందుకు దిగుమతి చేసుకున్నారు.వీరు ప్రధానంగా చెరకు ఉత్పత్తి కొరకు నియమించబడ్డారు. ద్వీపం ఉత్తరంలో ఉన్న బానిసలు ఆఫ్రికన్ సంస్కృతి మతం మరియు భాషతో సంబంధాలు కలిగి ఉన్నారు. కొత్తగా దిగుమతి చేసుకున్న ఆఫ్రికన్లచే ఈ సంబంధాలు నిరంతరం పునరుద్ధరించబడ్డాయి. సంఖ్యాపరంగా నల్లజాతీయులు స్వేతజాతీయులను అధిగమించారు. నల్లజాతీయులు మరియు శ్వేతజాతీయుల నిష్పత్తి 10:1కి చేరుకుంది.


title: హైతి

text: ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం జీన్-బాప్టిస్ట్ కోల్బెర్ట్‌చే తయారు చేయబడి లూయిస్ XIVచే ధృవీకరించబడిన "కోడ్ నోయిర్" ("బ్లాక్ కోడ్") అమలు చేసింది.కొత్తచట్టం బానిసల జీవితాలను దుర్భరం చేసేవిధంగా వారి స్వేచ్ఛలపై నియమాలను ఏర్పాటు చేసింది . సెయింట్-డొమింగు అనేది అత్యంత దారుణమైన బానిస కాలనీల్లో ఒకటిగా వర్ణించబడింది. దుర్భరమైన పరిస్థితుల కారణంగా కొత్తగా దిగుమతి చేసుకున్న ఆఫ్రికన్లలో మూడింట ఒక వంతు మంది మరణించారు. బానిసలలో అనేక మంది టైఫాయిడ్ మరియు స్మాల్ ఫాక్స్ మొదలైన వ్యాధులతో మరణించారు. వారిలో జననాల నిష్పత్తి తక్కువగా ఉంటుంది.కొంతమంది మహిళలు తమ సంతానం బానిసత్వబంధాలలో బంధించబడానికి అంగీకరించలేక గర్భస్థశిశువును గర్భం నుండి తొలగించారనడానికి సాక్ష్యాలు ఉన్నాయని భావిస్తున్నారు.


title: హైతి

text: హైతిలోని లూసియానా కాలనీ(ఫ్రాంస్)లో న్యూ ఫ్రాన్స్ ప్రభుత్వం " ఫ్రీ పీపుల్ ఆఫ్ కలర్స్ "కు(మిశ్రిత వర్ణాలు) కొన్ని హక్కులను అనుమతించింది. మిశ్రమ-జాతి వారసులు వలసదారులలోని శ్వేతజాతి మగవారికి మరియు నల్లజాతి స్త్రీ బానిసలకు (తరువాత, మిశ్రమ-జాతి మహిళలు)జన్మించిన వారు అత్యధికంగా ఉన్నారు. కాలక్రమేణా, అనేకమంది బానిసత్వం నుండి విడుదలయ్యారు. వారు ప్రత్యేకమైన సామాజిక తరగతిను స్థాపించారు. శ్వేతజాతి ఫ్రెంచ్ క్రియోల్ ప్రజల తండ్రులు తరచూ తమ మిశ్రమ-జాతి కుమారులను విద్య కోసం ఫ్రాన్స్‌కు పంపించారు. కొంతమంది మనుషులను సైన్యంలో అనుమతించబడ్డారు. మిశ్రమజాతి ప్రజలు ఎక్కువ మంది ద్వీపంలోని దక్షిణప్రాంతంలోని పోర్ట్-ఆ-ప్రిన్స్ సమీపంలో నివసించారు.అనేకమంది తమ సమాజంలోనే వివాహం చేసుకున్నారు. వారు తరచూ కళాకారులు మరియు వ్యాపారవేత్తలుగా పనిచేశారు మరియు కొంత ఆస్తిని కలిగి ఉన్నారు. కొందరు బానిసలు అయ్యారు. స్వేచ్ఛాయుత వ్యక్తులు వారి హక్కులను విస్తరించడానికి న్యూ ఫ్రాన్స్ ప్రభుత్వాన్ని అభ్యర్థించారు.


title: హైతి

text: ట్రాన్స్-అట్లాంటిక్ ప్రయాణం ద్వారా హైతి చేరిన బానిసలు మరియు హైతిలో జన్మించిన బానిసల వివరాలు మొదటిసారిగా హైతీ యొక్క ఆర్చివ్స్‌లో పత్రబద్ధం చేసి దానిని ఫ్రాన్స్ యొక్క రక్షణ మంత్రిత్వశాఖ మరియు విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వశాఖకు బదిలీ చేశారు. 2015 గణాంకాల ఆధారంగా ఈ నివేదికలు ది నేషనల్ ఆర్కివ్స్ ఆఫ్ ఫ్రాన్స్ లో ఉన్నాయని భావిస్తున్నారు. 1788 గణాంకాలు హైతీ జనాభాలో దాదాపు 25,000 శ్వేతజాతీయులు, 22,000 మిశ్రిత జాతీయులు మరియు 7,00,000 బానిసలను కలిగి ఉందని తెలియజేస్తున్నాయి.


title: హైతి

text: 1789 ఫ్రెంచ్ విప్లవం ప్రేరణ మరియు మానవహక్కుల సూత్రాలు,మిశ్రితవర్ణాలకు చెందిన ప్రజలు, సెయింట్-డోమింగ్ మరియు ఫ్రెంచ్ వెస్ట్ ఇండీస్ ద్వీపాలలోని మిశ్రితవర్ణాల ప్రజలు మరియు బానిసలు స్వేచ్ఛ కొరకు మరియు మరిన్ని పౌర హక్కుల కోసం ఒత్తిడి చేశారు. 1791 లో ఉత్తర మైదానాల్లో సెయింట్-డోమినిక్యూలో బానిసల విప్లవం ఆరంభం అయింది. చాలా ముఖ్యమైనది, ఇక్కడ ఆఫ్రికన్లు ఎక్కువగా శ్వేతజాతీయుల కంటే ఎక్కువగా ఉన్నారు.


title: హైతి

text: 1792 లో, ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వం నియంత్రణలను తిరిగి స్థిరపరచడానికి మూడు దళాలతో కూడిన కమిషనర్ల పంపించింది. గేన్స్ డి కూలీర్ మరియు బానిసలతో ఒక కూటమిని నిర్మించడానికి, ఫ్రెంచ్ కమీషనర్లు సొన్నోనాక్స్ మరియు పోలెవర్ల్ కాలనీలో బానిసత్వాన్ని రద్దు చేశారు. ఆరు నెలల తరువాత, రోబెస్పైర్రే మరియు జాకోబిన్స్ నేతృత్వంలోని నేషనల్ కన్వెన్షన్ బానిసత్వాన్ని రద్దుచేసి దానిని ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యాలకు విస్తరించింది.


title: హైతి

text:
కొత్త రిపబ్లిక్‌గా అవతరించినప్పటికీ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని రాజకీయ నాయకులు ఇబ్బందులకు గురౌతున్న రైతులకు ఎప్పటికప్పుడు సాయపడుతూ తిరుగుబాటును అణిచివేసేందుకు ప్రయత్నించారు. తరువాత విప్లవంలో ఉత్తర అమెరికా మరియు కరేబియన్ దేశాల్లో ఫ్రెంచ్ ప్రభావం తగ్గించే లక్ష్యంతో నల్లజాతీయ సైనికదళాలకు మద్దతు అందించారు.
బానిసల తిరుగుబాటు నాయకుడు మరియు పూర్వపు బానిస టౌస్సైట్ లూవేర్‌చ్యూర్ శాంటో డొమింగో నుండి స్పానిష్‌లను మరియు కాలనీని బెదిరిస్తున్న బ్రిటిష్ దాడిదారులను వెలుపలకు పంపాడు.విప్లవం సాగిన అనిశ్చితి నెలకొన్న సమయంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఒకదానికొకటి వ్యతిరేకంగా ఇరు పక్షాలకు సహకరించింది. వ్యాపారులు ఫ్రెంచ్ మరియు తిరుగుబాటుదారులకు అవసరమైన సరఫరాలను అందించారు. " ఆండ్రె రిగాడ్ " నాయకత్వంలో 1799 నుండి 1780 మద్య కాలంలో మిశ్రితవర్ణాలకు చెందిన ప్రజలు మరియు లౌవర్చ్యూర్ నాయకత్వంలో నల్లజాతీయుల మద్య " వార్ ఆఫ్ నైవ్స్ " పేరుతో అంతఃకలహాలు ఆరంభం అయ్యాయి. ప్రాణాలతో మిగిలిన మిశ్రితవర్ణాలకు చెందిన ప్రజలు ద్వీపంలో శరణార్ధులుగా ఉన్నారు.
లౌవర్చ్యూర్ ప్రత్యేకవాద రాజ్యాంగం రూపొందించిన తరువాత హతిమీద దాడిచేయడానికి ఫ్రెంచి ప్రభుత్వాధినేత నపోలియన్ బొనాపర్టే 20,000 సైనికులు మరియు నావికులను పంపాడు. తిరిగి భుభాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం పంపిన సైన్యానికి నపోలియన్ బొనాపర్టే బావమరిది " చార్లెస్ లెక్లెర్క్ " నాయకత్వం వహించాడు.ఫ్రెంచి కొంత విజయం సాధించినప్పటికీ ఫ్రెంచి సైన్యంలో వ్యాపించిన ఎల్లో జ్వరం కారణంగా సైన్యంలో చాలామంది మరణించారు. కాలనీని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోనే ప్రయత్నంలో 50,000 మంది సైనికులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు.వీరిలో 18 మంది జనరల్స్ ఉన్నారు.
పట్టుబడిన లౌవర్చ్యూర్ విచారణ కోసం ఫ్రాంస్‌కు పంపబడ్డాడు. అక్కడ ఆయన ఫోర్ట్ డి జౌక్స్‌లో ఖైదులో ఉంచబడ్డాడు. ఆయన 1803 ఎక్స్పోజర్ మరియు బహుశా క్షయవ్యాధిలో కారణంగా ఖైదులోనే మరణించాడు.


title: హైతి

text: బానిసలు మిశ్రితవర్ణాలు మరియు మిత్రపక్షాలతో కలిసి స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాటం కొనసాగించారు. 1803 నవంబర్ 18 న " వర్టియర్ యుద్ధంలో " జీన్-జాక్వెస్ డెసాలియన్స్ ఫ్రెంచ్ దళాలను 1892 నవంబరులో ఓడించాడు. ఇది బానిస సైన్యం విప్లవంద్వారా సాధించిన మొదటి విజయంగా భావించబడింది. 1803 చివర్లో ఫ్రాన్సు మిగిలిన 7,000 మంది సైనికులను ద్వీపం నుండి ఉపసంహరించుకుంది. నెపోలియన్ ఉత్తర అమెరికా సామ్రాజ్యాన్ని తిరిగి స్థాపించాలన్న తన ఆలోచనను విడిచిపెట్టాడు. యుద్ధం ఘోరంగా జరగడంతో నెపోలియన్ " లూసియానా కొనుగోలు " ద్వారా లూసియానా (న్యూ ఫ్రాన్స్)ను యునైటెడ్ స్టేట్స్ కు విక్రయించాడు.


title: హైతి

text:
1804 జనవరి 1 న డెస్సలైంస్ చేత సెయింట్ - డోమినిక్యూ స్వాతంత్రం ప్రకటించబడింది.హైతియన్ రివల్యూషన్‌లో సంభవించిన మరణాల గురించిన ఖచ్ఛితమైన వివరాలు అస్పష్టంగానే ఉన్నాయి. డెస్సలైంస్‌ను అతని బృదాలు " ఎంపరర్ ఫర్ లైఫ్ " గా ప్రకటించాయి. డెస్సలైంస్ ముందుగా శ్వేతజాతి ప్లాంటర్లకు మరియు ఇతరులకు రక్షణ కల్పించాడు.
అధికారానికి వచ్చిన వెంటనే డెస్సలైంస్ తనకు మద్దతుగా లేని శ్వేతజాతీయులందరినీ వయసు మరియు లింగబేధం లేకుండా వధించమని ఆదేశించాడు. అధికారం కొరకు కొనసాగించిన పోరాటంలో 1806 అక్టోబర్ 17 న డెస్సలైంస్ హత్యచేయబడ్డాడు.
1804 హైతీ మారణకాండ నుండి మూడు వర్గాల శ్వేతజాతి ప్రజలకు మాత్రమే మినహాయింపు ఇవ్వబడింది. హైతియన్ పోలిష్ హైటియన్ సైనికులు, చాలామంది ఫ్రెంచ్ సైన్యం నుండి వెలుపలకు వచ్చిన వారిలో చాలామంది మరియు హైతీయన్ తిరుగుబాటుదారులతో కలిసి పోరాడిన వారికి మూకుమ్మడి హత్యల నుండి మినహాయింపు ఇవ్వబడింది.జర్మన్ హైతియన్ వలసప్రజలు వాయవ్యప్రాంతానికి కొంతమంది వైద్యులను మరియు నిపుణులను ఆహ్వానించారు.
హైతీయన్ సైన్యంలోని అధికారులతో సంబంధాలున్న వ్యక్తులు అలాగే శ్వేతజాతి కాని పురుషులను పెళ్లి చేసుకోవడానికి అంగీకరించిన మహిళలు కూడా మినహాయించబడ్డారు.
తిరుగుబాటు ప్రభావం గురించి భయపడటంతో అమెరికా అధ్యక్షుడు థామస్ జెఫెర్సన్ కొత్త రిపబ్లిక్‌ను గుర్తించేందుకు నిరాకరించారు, చాలా యూరోపియన్ దేశాల వలె. యు.ఎస్ అధికారికంగా హైతీని కొన్ని దశాబ్దాలుగా గుర్తించలేదు(అమెరికన్ పౌర యుద్ధం వరకు).
తురుగుబాటు అత్యధికమైన విదేశీవలసలకు దారితీసింది. 1809లో సెయింట్ డొమినిక్యూ నుండి 10,000 మంది " న్యూ ఆర్లింస్ " చేరుకున్నారు.
వారు నగరజనాభాను రెట్టింపు చేసారు. కొత్తగా చేరిన బానిసలు నగర ఆఫ్రికన్ల సంఖ్యను అధికం చేసారు.


title: హైతి

text: సెయింట్ - డొమినిక్యూ ఉత్తరభాగం కింగ్డం ఆఫ్ హైతి మరియు దక్షిణ భూభాగం రిపబ్లిక్‌కు విభజించబడింది.హెంరీ క్రిస్టోఫె ఆధ్వర్యంలో ఉన్న భాగంలో నిర్భంధ విద్య మరియు ఎకనమిక్ కోడ్ ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి.తిరుగుబాటు నాయకుడు " సింసన్ బొలివర్‌కు " అధ్యక్షుడు పెషన్ సైనిక మరియు ఆర్ధిక సాయం అందించాడు. న్యూ స్పెయిన్ నుండి దక్షిణ అమెరికా దేశాలు స్వతంత్ర్యం సాధించడానికి ఆయన ఉపకరణంగా పనిచేసాడు.


title: హైతి

text:
1821లో పెషన్ వారసుడు అధ్యక్షుడు " జీన్ పియరె బోయర్ " హైతీ రెండు భాగాలు తిరిగి కలిపి ద్వీపంలోని మొత్తం పశ్చిమ ప్రాంతంలో నియంత్రణను విస్తరించాడు.
1821 నవంబర్ 30 న శాంటో డొమింగొ స్పెయిన్ నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించిన తరువాత నియంత్రణను తీసుకునేందుకు " యునిఫికేషన్ ఆఫ్ హిస్పనియోలా దళాలు " పంపాడు. బోయెర్ నిరంకుశ పాలనతో మొత్తం ద్వీపాన్ని పాలించాడు అలాగే శాంటో డొమింగోలో బానిసత్వాన్ని నిర్మూలించాడు.
శాంటో డొమింగో హైతీ నుండి స్వతంత్రాన్ని సాధించిన తరువాత దేశం ప్రత్యేక జాతీయ గుర్తింపును స్థాపించింది.


title: హైతి

text:
వ్యవసాయరంగం పునరుద్ధరించడానికి కమ్మోడిటీ పంటల అభివృద్ధికి వీలుకల్పిస్తూ రైతు కార్మికులకు భూములను విడిచిపెట్టి పట్టణాలలోకి ప్రవేశించే హక్కు, లేదా తమ స్వంత ఫాంస్ లేదా దుకాణాలను ప్రారంభించే హక్కును రద్దు చేయడానికి బోయర్ చట్టం రూపొందించాడు. విప్లవం తరువాత అనేక మంది రైతులు తోటలలో పనిచేయడానికి బదులుగా వారి స్వంత పొలాలు కలిగి ఉండాలని కోరుకున్నారు.
" ది అమెరికన్ కాలనైజేషన్ సొసైటీ " (ఎ.సి.ఎస్) స్వతంత్రులైన నల్లజాతి ప్రజలను యునైటెడ్ స్టేట్స్ నుండి హైతికి వలసవెళ్ళాడానికి ప్రోత్సాహం అందించింది.1824 సెప్టెంబర్‌న 6,000 మంది ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లు యు.ఎస్. నుండి హైతికి వలసపోయారు.ఎ.సి.ఎస్. వీరి ప్రయాణవ్యయాన్ని భరించింది.
జులై 1825 లో, ఫ్రెంచ్ రాజవంశం పునరుద్ధరణ సమయంలో ఫ్రాన్స్కి చెందిన కింగ్ చార్లెస్ X హైతిని జయించడానికి ఫ్రెంచి నావికాదళాన్ని పంపాడు. ప్రెసిడెంట్ బోయెర్ ఎదురైన వత్తిడి కారణంగా ఫ్రాంస్‌తో ఒప్పందానికి అంగీకరిస్తూ 150 మిలియన్ల ఫ్రాంకులను కప్పంగా (1838 లో 90 మిలియన్లకు తగ్గించబడ్డాడు) చెల్లించడానికి అంగీకరించాడు. బదులుగా హతి స్వాతంత్రాన్ని అధికారికంగా ఫ్రాంస్ గుర్తించింది. హైతీలోని ఉన్నతవర్గీయుల మద్దతును కోల్పోయిన కారణంగా బోయెర్ 1843 లో పదవి నుండి తొలగించబడ్డాడు. దీర్ఘకాల తిరుగుబాటు తరువాత బోయర్ దేశం నుండి పారిపోయాడు.కొన్ని సంవత్సరాల కాలం ఫ్రాంస్‌కు కప్పం చెల్లించిన కారణంగా హైతీ ఆర్ధికరంగం దిగజారింది. పశ్చిమదేశాలు హైతికి దౌత్యపరమైన గుర్తింపు ఇవ్వలేదు. ఈ రెండు సమస్యలు హైతీని ఆర్ధికపరంగా మరియు సాంఘికపరంగా ఒంటరిని చేసాయి.


title: హైతి

text:
1892 లో జర్మనీ ప్రభుత్వం అంటెనోర్ ఫిర్మిన్ సంస్కరణ ఉద్యమాన్ని అణిచివేసేందుకు మద్దతునిచ్చింది. 1897 లో జర్మన్లు హైతి ప్రభుత్వాన్ని బెదిరించడానికి మరియు అవమానం చేయడానికి" గన్ బోటు డిప్లమసీ " ని ఉపయోగించింది.20 వ శతాబ్దం యొక్క మొదటి దశాబ్దాలలో, హైతి గొప్ప రాజకీయ అస్థిరత్వంను ఎదుర్కొంది మరియు ఫ్రాన్స్, జర్మనీ మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లకు భారీగా రుణపడింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత 1914 డిసెంబరులో అధ్యక్షుడు " వుడ్రో విల్సన్ " యు.ఎస్. నౌకాదళాలను హైతికి పంపాడు.వారు హైతియన్ నేషనల్ బ్యాంక్ నుండి $ 5,00,000 డాలర్లను తీసుకుని దానిని న్యూయార్క్‌లోని " యునైటెడ్ స్టేట్ బ్యాంకులో " భద్రపరిస్తామని తీసుకుని వెళ్ళారు.
1915 లో హైతి అధ్యక్షుడు " విల్బర్న్ గుయిల్యుమె శాం " హత్యచేయబడిన తరువాత యునైటెడ్ స్టేట్స్ హైతీని ఆక్రమించుకుంది. అమెరికన్ మద్దతుతో పదవిని అధిష్ఠించిన అధ్యక్షుడు 167 మంది రాజకీయ ఖైదీలను చంపమని ఆదేశాలుజారీచేసిన తరువాత కోపోద్రిక్తులైన ప్రాంతీయ తిరుగుబాటుదారులు అధ్యక్షుని మీద తిరుగుబాటుచేసి వీధిలోకి లాగి క్రూరంగా హత్యచేసారు.యు.ఎస్.ఎస్. వాషింగ్టన్ రియర్ అడ్మైరల్ నాయకత్వంలో కాపర్టన్ " పోర్ట్ ఔ ప్రింస్ " చేరుకుని పరిస్థితులు చక్కబరచడానికి ప్రయత్నించారు.తరువాత దాదాపు 20 సంవత్సరాల కాలం హైతిలో యు.ఎస్. ఆధిపత్యం కొనసాగింది. హైతిలో ప్రవేశించిన కొన్ని రోజులలో నావికులు రాజధాని నగరాన్ని, బ్యాంకులను మరియు కస్టంస్ హౌస్‌ను స్వాధీనం చేసుకుని దేశం ఫైనాంస్‌ను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు.నావికాదళం ద్వీపంలో మార్షల్ లా ప్రవేశపెట్టి మరియు కఠినతరమైన " ప్రెస్ సెంసార్ "ను ప్రవేశపెట్టింది.తరువాత ఒక వారకాలంలో అమెరికాకు అనుకూలమైన " ఫిలిప్పె దుద్రె డార్టిక్యూనవె " ను అధ్యక్షునిగా నియమించింది.తరువాత అమెరికాకు అనుకూలమైన విధంగా రాజ్యాంగం రూపొందించబడింది.రాజ్యాంగంలో సరికొత్తగా విదేశీయులకు భూ యాజమాన్యం కల్పించబడింది. వెదేశీయులకు భూయాజమాన్య వసతి కల్పించడాన్ని హైతియన్ లెజిస్లేచర్ మరియు పౌరులు వ్యతిరేకించారు.
తరువాతి 5 సంవత్సరములలో యు.ఎస్ నావికాదళం మరియు వారి స్థానిక కార్యనిర్వాహకులు, హైతియన్ ప్రజలు బెదిరింపు, కాల్పులు, హింస మరియు హత్య కేసులు ఎదుర్కొన్నారు. ఆక్రమిత శక్తులు 15,000 మంది హైతియన్లు ప్రాణాలు కోల్పోవడం, ఆయుధాలను ఆయుధాలను కోల్పోవడం మరియు బలవంతంగా ఊడిగం చేయడం మొదలైన నిర్భంధానికి గురైయ్యారని అంచనా వేయబడింది. ఈ విధానం ద్వారా ఆక్రమితదళాలు ఆయుధాలద్వారా బెదిరించి రోడ్లు వంతెనలు మొదలైనవాటిని నిర్మించటానికి అవసరమైనప్పుడు ప్రజల ఆయుధాలు, గృహాలు మరియు పొలాలను స్వాధీనంచేసుకోవడానికి అనుమతించింది. ప్రతిఘటించిన వారు అదే ప్రదేశంలో చంపబడడం, నిర్భంధ కార్మిక విధానంలో పనిచేస్తున్న సమయంలో వ్యాధుల భారిన పడి మరణించడం మరియు పోషకాహార లోపం ద్వారా మరణించడం సంభవించాయి.


title: హైతి

text:
రెండు దేశాల చరిత్రలలోని ఈ అధ్యాయం మధ్య అమెరికా మరియు కరేబియన్ ప్రాంతాలలోని పొరుగువారి వైపుగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క అణచివేత విదేశీ విధానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. శతాబ్ధం ఆరంభకాలంలో ఈప్రాంతంలో సంభవించిన ఈ సంఘటనలు "గన్ బోట్ దౌత్యం" లేదా "బనానా వార్స్"గా అభివర్ణించబడ్డాయి.
1934 వరకు 19 సంవత్సరాల కాలం యు.ఎస్. మెరైన్స్ దేశంలో నిలిచి ఉన్నారు. చివరికి ఫ్రాంక్లిన్ డి. రూజ్వెల్ట్ తన "గుడ్ నైబర్ పాలసీ" ప్రకటించాడు.అయినప్పటికీ యులెస్.ప్రభుత్వం ద్వీపం ఫైనాస్ రంగన్ని తన స్వాధీనంలో ఉంచుకున్నది.1980 వరకు హతి ఎన్నికలను యు.ఎస్.ప్రభావితం చేసింది.
సైసల్ కొత్తగా హైతిలో ప్రవేశపెట్టబడింది. పత్తి మరియు చెరకు ప్రధాన ఎగుమతులుగా అభివృద్ధి చెందాయి.గ్రామీణప్రాంతాలలో నివసిస్తున్న హైతి సంప్రదాయవాదులు అనెరికన్ నేపథ్యంలో ప్రవేశపెట్టబడుతున్న మార్పులను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు.నగరప్రాంత ప్రముఖులు మరింత అమెరికన్ నియంత్రణను కోరుకున్నారు. 1934 నాటికి ఆక్రమణ ముగింపుకు వచ్చింది. ఋణాలు అధికరించాయి 1941 వరకు బడ్జెట్‌కు " అమెరికన్
ఫైనాంషియల్ అడ్వైజర్ జనరల్ బాధ్యతవహించాడు.
వైవిధ్యమైన హైతియన్ సంప్రదాయం యుజెనె ఒ నెయిల్, జేంస్ వెల్డన్ జాంసన్, లాంగ్స్టన్ హగ్స్, జోరా నీలె హర్స్టన్ మరియు హార్సన్ వేల్స్ మొదలైన యునైటెడ్ స్టేట్స్ రచయితలను ప్రభావితం చూపింది.
1934 లో అమెరికన్ దళాలు ద్వీపాన్ని విడిచిపెట్టిన తరువాత డొమినికన్ రిపబ్లిక్ నియంత " రాఫెల్ ట్రుజిల్లో " హతివ్యతిరేక భావజాలాన్ని ఉపకరణగా జాతీయవాద సాధనంగా ఉపయోగించుకున్నాడు. పార్స్లీ ఊచకోతగా పిలువబడిన ఒక సంఘటనలో డొమినికన్ సరిహద్దులలో ఉన్న ఊచకోతచేయమని ఆదేశించాడు.


title: హైతి

text: హైతియన్ ప్రెసిడెన్షియల్ ఎలక్షన్ 1957లో డాక్టర్ " ఫ్రాంకోయిస్ డవాలియర్ " (పాపా డాక్) హైతి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.జనాదరణ పొందిన డువాలియర్ 1971లో అతని మరణం వరకు అధ్యక్షుడుగా ఉన్నాడు.డువాలియర్ నగరప్రాంతాలలోని విధ్యావంతులలో మిశ్రమవర్ణప్రజలు సంఖ్యాపరంగా ఆధిఖ్యత కలిగి ఉన్నప్పటికీ ప్రభుత్వరంగాలలో నల్లజాతి ప్రజలకు ప్రాముఖ్యత కలిగించాడు. ఆయన " టాంటంస్ మాకౌటెస్ " సేవాసంస్థ మద్దతుతో రాజకీయప్రత్యర్ధులను ఎదుర్కొంటూ పాలనసాగించాడు.స్వల్పకాలం విప్లవాత్మకంగా అభివృద్ధి చెందిన హైతి పర్యాటకరంగం " ఫ్రాంసిస్కో పాపా డాక్ డువాలియర్ " పాలనలో హతిలో నెలకొన్న రాజకీయ అశాంతి కారణంగా తుడిచిపెట్టుకు పోయింది.1970లో ఆయన వారసుడు " జీన్- క్లౌడ్ బేబీ డాక్ డువాలియర్ " అధ్యక్షుడుగా ఎన్నికైన తరువాత పర్యాటకరంగం పునరుద్ధరించబడింది." వైవె లా డ్ఫియంస్ " చాలాకాలం హైతియన్ నినాదంగా ప్రజాదరణ కలిగి ఉంది. 1986లో లో డువాలియర్ మరణించే వరకు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు సామీప్యంలో ఉండడం హైతీని ప్రత్యేక ఆకర్షణ కలిగించింది.


title: హైతి

text:
పాపా డాల్స్ కుమారుడు " జీన్ క్లౌడే డువాలియర్ " (బేబీ డాక్) 1971లో పదవి చేపట్టి 1986లో పదవి నుండి తొలగించబడే వరకు పాలన సాగించాడు. బేబీ డాక్‌ను నిరసనదారులు పదవి నుండి తొలగించి ఫ్రాంస్‌కు పారిపోయేలా చేసారు. సైనిక నాయకుడు " హెంరీ నంఫీ " కొత్తగా స్థాపించబడిన " నేషనల్ కౌంసిల్ ఆఫ్ గవర్నమెంటు " ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించాడు.
టొంటన్స్ మాకౌటెస్ నాయకత్వంలో సైనికులు రాజధానిలో డజన్ల కొద్దీ నివాసితులు కాల్పులు జరిపిన తరువాత హైతీరియా అధ్యక్ష ఎన్నిక (1987) రద్దచేయబడింది.మోసపూరితమైన " హైతియన్ అధ్యక్ష ఎన్నిక ( 1988 )లో ఎన్నికైన అధ్యక్షుడు " లెస్లీ మయినగత్ " కొన్నిమాసాల తరువాత 1988 జూన్ మాసంలో తలెత్తిన హైతియన్ తిరుగుబాటు కారణంగా పదవీచ్యుతుడయ్యాడు.తరువాత సెయింట్ జీన్ బోస్కో మారణకాండను జరిగింది.
మాజీ టొంటన్స్ మాకౌట్స్ యొక్క ప్రాముఖ్యతను వెల్లడయ్యింది. " జనరల్ ప్రోస్పెర్ అవిల్ " 1990 మార్చి వరకు సైనిక పాలనకు నాయకత్వం వహించాడు.


title: హైతి

text:
1990 డిసెంబరులో హైతీయన్ జనరల్ ఎలక్షన్ (1990-91) తరువాత మాజీ కాథలిక్ ప్రీస్ట్ " జీన్-బెర్ట్రాండ్ అరిస్టైడ్ " అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. తరువాతి సంవత్సరం సెప్టెంబరులో 1991 హైతియన్ తిరుగుబాటు ద్వారా అరిస్టైడ్‌ను సైన్యం పదవీచ్యుతుని చేసింది. 1994 లో ఒక అమెరికన్ బృందం రాజీద్వారా హైతీ సైనిక నాయకుల నిష్క్రమణ మరియు " ఆపరేషన్ అఫొల్డ్ డెమోక్రసీ " ద్వారా యు.ఎస్. శాంతిదళాల ప్రవేశం గురించి చర్చలు జరిపింది. ఈరాజీ ప్రయత్నం ప్రజాస్వామ్యయుతంగా ఎన్నుకోబడిన " జీన్-బెర్ట్రాండ్ అరిస్టైడ్‌ను " అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకోవడానికి సహకరించింది.1994లో అరిస్టైడ్ హైతికి తిరిగివచ్చి తన అఫ్హికారాన్ని చేపట్టాడు. హైతీ సాధారణ ఎన్నికల (1995) 88% ఓట్లతో " రెనే ప్రెవెల్ " అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకోబడి తరువాత అరిస్టైడ్ పాలన ముగింపుకు వచ్చింది. 1994 నవంబర్‌లో హరికేన్ గోర్డాన్ (1994) హైతిలో విధ్వంశం సృష్టించింది, భారీగా కురిసిన వర్షం తీవ్రమైన వరదలకు మరియు మట్టికొట్టుకు పోవడానికి కారణం అయింది. గోర్డాన్ తుఫాను దాదాపు 1,122 మందిని హతమార్చిందని అధికారవర్గాలు తెలియజేయగా ఇతర గణాంకాలు 2,200 మరణించారని పేర్కొన్నాయి. హతితీ ఎన్నికలు (2000) ద్వారా అరిస్టైడ్ 92% ఓట్లతో అధ్యక్షపదవిని చేపట్టాడు.
శాసనసభ ఎన్నికలు (2000 ) ప్రతిపక్షాలు బహిష్కరించాయి.శాసనసభ ఎన్నికలు (2000 ) వివాదం పరిష్కరించడానికి " కన్వర్జెన్స్ డెమోకక్సిక్ " నిర్వహించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో హింస మరియు మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన సంఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి. అరిస్టిడ్ మద్దతుదారులు ప్రతిపక్షాలను ఎదుర్కొన్నారు.


title: హైతి

text:
2004 లో, ఉత్తర హైతీలో ప్రాంరంభమైన తిరుగుబాటు (2004) చివరకు రాజధానికి చేరుకుని మరియు అరిస్టైడ్స్‌ను బలవంతంగా దేశం నుండి బహిష్కరించబడిన తరువాత హైతీలో ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతిదళం నిలిపివేయబడింది. అరిస్టైడ్ మరియు అతని అంగరక్షకుడు ఫ్రాంజ్ గాబ్రియేల్ " అతను తిరుగుబాటు దళాల కొత్త బలిపశువు లేక ఆధునిక కిడ్నాప్" కు బాధితుడు " గా పేర్కొన్నాడు. అరిస్టైడ్ కిడ్నాపర్లు యు.ఎస్. స్పెషల్ ఫోర్సెస్ యూనిఫాంను ధరించారని కాని హైతీ నుండి అరిస్టైడ్‌ను తొలగించడానికి ఉపయోగించిన విమానానికి వెళ్లేందుకు పౌర దుస్తులలోకి మారారని పేర్కొన్నాడు.
2004 తిఎఉగుబాటు తరువాత స్థాపించబడిన " యునైటెడ్ నేషన్స్ స్టెబిలైజేషన్ మిషన్ " నేటి వరకు దేశంలో మిగిలిపోయింది. బోనిఫేస్ అలెగ్జాండర్ తాత్కాలిక అధికారంను స్వీకరించాడు. 2006 ఫిబ్రవరిలో నిర్వహించబడిన హైతీయన్ జనరల్ ఎన్నిక (2006) రెనె ప్రివాల్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.


title: హైతి

text:
2004 లో హరికేన్ జాన్ హయిటీ హైతీ ఉత్తర తీరాన్ని చేరింది. వరదలు మరియు మట్టిగడ్డలు విరిగిపడడం కారణంగా 3,006 మంది ప్రజలు చనిపోయారు. మరణాలు అధికంగా గోనాయివ్స్ నగరంలో సంభవించాయి.
2008 లో హైతిలో తిరిగి ఉష్ణమండల తుఫానులు సంభవించాయి: 2008లో ఫే ఉష్ణమండల తుఫాను, గుస్టోవ్ ఉష్ణమండల తుఫాను, హన్నా ఉష్ణమండల తుఫాను మరియు ఐకె ఉష్ణమండల తుఫాను సృష్టించిన పెనుగాలుల కారణంగా 331 మరణించారు.8,00,000 మందికి మానవీయసహాయం అవసరమైంది.
ఈ తుఫాను కారణంగా ఆయిల్ ధరలు అధికరించడం మరియు ఆహారసంక్షోభం ఏర్పడింది. ఆహారసంక్షోభం కారణంగా 2008లో హైతీలో రాజకీయ అశాంతి చోటుచేసుకుంది.
2010 జనవరి 12 న హతిలో 7.0 మాగ్నిటూడు భూకంపం సంభవించింది. ఇది 200 సంవత్సరాల తరువాత సంభవించిన తీవ్రమైన భూకంపంగా పేర్కొనబడింది. 2010 హైతి భూకంపం 3.16,000 మంది మరణాలకు కారణం అయింది. అయినప్పటికీ ఇవి ఊహజనితమైన నివేదికలని వాస్తవంగా 46,000 నుండి 85,000 వరకు ఉండవచ్చని అంచనా వేయబడింది.
హైతి 2010 భూకంపం నుండి కోలుకున్న తరువాత దేశమంతటా కలరా వ్యాపించింది. " మినుస్టా పీస్‌కీపింగ్ స్తేషన్ నుండి " వెలువడిన కలరా సంబంధిత చెత్త దేశంలోని ప్రధాననది ఆర్టిబోంటేనదీ ప్రవాహంలో కలుపడినందున కలరా హైతిలో తీవ్రంగా వ్యాపించింది.
2010లో నిర్వహించాలనుకున్న ఎన్నికలు భూకంపం కారణంగా పొడిగించబడ్డాయి. 2011 మార్చిలో మైకేల్ మార్టెల్లి మరియు మార్లెండే మనిగాట్ మద్య నిర్వహించబడిన మైకేల్ మార్టెల్లి విజేతగా ప్రకటించబడ్డాడు. 2016 ఫిబ్రవరి 7 న మైకేల్ మార్టెల్లీ వారసుడు లేకుండా అధ్యక్షపదవి నుండి వైదొలిగాడు. ఉభయసభలు కొత్త అధ్యక్షుని ఎన్నికచేసే వరకు ప్రధానమంత్రి పౌల్ పదవీబాధ్యత వహించాడు.
2013 లో బానిసత్వం కోసం నష్టపరిహారాన్ని చెల్లించాలని హైతి యూరప్‌కు పిలుపిచ్చింది. గతంలో సంభవించిన అపరాధాల పరిష్కారం కోసం అధికారిక కమిషన్ నియమించాలని ఏర్పాటు చేశారు.
1964 అక్టోబరు 4 న మాథ్యూ తుఫాను ప్రభావంతో లెస్ యాంగ్లీస్‌లో కొండచరియలు విరిగిపడ్డాయి. ఇది 1964 లో సంభవించిన క్లియో హరికేన్ క్లియో తరువాత దేశంలోంతీవ్రమైన విధంశం సృష్టించిన హరికేన్‌గా అభివర్ణించబడింది. తుఫాను ప్రభావంతో సంభవించిన ఘోరమైన గాలులు మరియు వర్షాలు హైతిలో ఏర్పరిన తీవ్రమైన నష్టాన్ని కలిగించింది. తుఫాన్ దేశంలోని అన్ని వనరులను నాశనం చేయడం వలన హైతి ఐక్యరాజ్యసమితి నుంచి 120 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన సహాయాన్ని అందుకున్నది. తిఫాను కారణంగా మొత్తం సుమారు 3,000 మంది మరణించారు. ఇంఫ్రాస్ట్రక్చర్ ధ్వంశం అయిన కారణంగా నష్టం వేలాది మంది ప్రజలు తమతమ నివాసాల నుండి తరలించబడ్డారు. తుఫాను కారణంగా బాధించబడిన హైతిలో కలరా విపరీతంగా వ్యాప్తి చెందింది. తుఫాను తరువాత సంభవించిన అదనపు వరదలతో కలరా అధికారుల నియంత్రణ దాటి వ్యాపించింది. తుఫాను ఆసుపత్రులకు మరియు రోడ్లు నష్టాన్ని కలిగించింది, ఇది బాధితులకు మొబైల్ వసతులు అందించడానికి అంతరాయం కలిగించింది.హరికేన్ మాథ్యూ కారణంగా సంభవించిన వినాశనం మరియు నష్టం అనూహ్యమై దేశాన్ని అత్యవసర పరిస్థితిలోకి నెట్టింది.


title: హైతి

text:
హిపానియోలా పశ్చిమ దిశలో ఉన్న హైతీ " గ్రేటర్ ఆంటిల్లెస్ "లో రెండవ అతిపెద్ద ద్వీపం. కరీబియన్ ద్వీపాలలో హైతి వైశాల్యపరంగా మూడవ స్థానంలో ఉంది. మొదటి రెండు స్థానాలలో క్యూబా మరియు డొమినికన్ రిపబ్లిక్ ఉన్నాయి. హైతీ మరియు డొమినికన్ రిపబ్లిక్ మద్య 360 కి.మీ పొడవైన సరిహద్దు ఉంది. క్యూబా నుండి హైతి దూరంగా ఉన్న 45 నాటికల్ మైళ్ళ దూరంలో ఉంది. హైతీ ద్వీపకల్పం "గుర్రపు నాడా ఆకారం" ఆకారాన్ని కలిగి ఉంది. ఈ కారణంగా హైతి సముద్రతీర పొడవు 1771 కి.మీ ఉంది. గ్రేటర్ ఆంటిల్లెస్‌లో సముద్రతీరపొడవులో హైతి రెండవ స్థానంలో ఉంది. మొదటి స్థానంలో క్యూబా ఉంది.
కరీబియన్ దీవులలో హైతి పర్వతమయమైన భూభాగం కలిగి ఉంటుంది. భూభాగంలో ప్రధానంగా చిన్న తీర మైదానాలు మరియు నదీ లోయలు ఉంటాయి. హతి ఉష్ణమండల వాతావరణం నెలకొని ఉంటుంది. ఎత్తును అనుసరించి కొన్ని వాతావరణ వైవిధ్యాలు ఉంటాయి. దేశంలో ఎత్తైన ప్రదేశం " పెక్ లా సెల్లె " (ఎత్తు 2680 మీ)
ఉత్తర ప్రాంతంలో " మస్సిఫ్ డు నోర్డ్ " (ఉత్తర మాసిఫ్) మరియు " ప్లైన్ డౌ నోర్డ్ " (నార్తర్న్ మైదానాలు) ఉన్నాయి. "మాసిఫ్ డు నోర్డ్" డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌లోని "కోర్డిల్లెరా సెంట్రల్" పర్వతశ్రేణి పొడిగింపు. ఇది హైతీ యొక్క తూర్పు సరిహద్దులో గుయామౌక్ నది ఉత్తర దిశగా మొదలై ఉత్తర ద్వీపకల్పం ద్వారా వాయువ్య దిశకు విస్తరించింది. " ప్లెయిన్ డూ నార్డ్ " లోతట్టులు డొమినికన్ రిపబ్లిక్ ఉత్తర సరిహద్దులో " మాసిఫ్ డు నార్డ్ " మరియు ఉత్తర అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం మధ్య.


title: హైతి

text: కేంద్ర ప్రాంతంలో రెండు మైదానాలు మరియు రెండు జతల పర్వత శ్రేణులు ఉంటాయి. " ప్లాట్యూ సెంట్రల్ " (సెంట్రల్ పీఠభూమి) 'మస్సిఫ్ డు నోర్డ్' దక్షిణాన గుయామోక్ నదికి రెండు వైపులా విస్తరించి ఉంది. ఇది ఆగ్నేయం నుండి వాయువ్య వరకు విస్తరించి ఉంది. " ప్లాట్యూ సెంట్రల్ " నైరుతికి " మాంటేగ్నస్ నోయర్స్ " ఉన్నాయి, వీటిలో చాలా భాగం వాయువ్య భాగం "మస్సిఫ్ డు నార్డ్" తో విలీనమవుతుంది. దీని పశ్చిమప్రాంతన్ని కేప్ కార్కాస్సె అని పిలుస్తారు


title: హైతి

text:
దక్షిణ ప్రాంతంలో ప్లైన్ డూ కుల్-డి-సాక్ (ఆగ్నేయ) మరియు పర్వతమయమైన దక్షిణ ద్వీపకల్పం (టిబ్రోన్ ద్వీపకల్పం)గా కూడా పిలువబడుతుంది. ప్లైన్ డి కుల్-డే-సాక్ ఏటవాలుగా ఉంటూ ఇది ట్రౌ కైమాన్ సరోవర మరియు హైతిలోని అతి పెద్ద సరసు " ఎటాంగ్ సామట్రే " సరోవరాలకు నౌకాశ్రంగా ఉంది.
చైనీ డి లా సెల్లె పర్వత శ్రేణి - డొమినికన్ రిపబ్లిక్ లోని దక్షిణ పర్వతశ్రేణి విస్తరణగా ఉంది. (సియెర్ర డి బోరుకో) - తూర్పున మాసిఫ్ డే ల సెల్లె నుండి పశ్చిమంలో " మాసిఫ్ డి లా హాట్టే " వరకు విస్తరించింది. ఈ పర్వత శ్రేణిలో హైతీలోని ఎత్తైన ప్రదేశం లా లా సెల్లె ఉంది.
హైతీ లోని " ప్లైన్ డి ఎల్ ఆర్టిబోనైట్ " మైదానం దక్షిణంగా ఉన్న " మాంటేగ్నస్ నోయర్క్ " లోయ వ్యవసాయపంటలకు అనుకూలంగా ఉంది. ఈ ప్రాంతం డొమినికన్ రిపబ్లిక్ యొక్క పశ్చిమ ప్రాంతంలో మొదలై మద్య హైతి మద్యభూభాగం వరకు విస్తరించి ఉంది. ఇక్కడ ప్రవహిస్తున్న హిస్పానియోల నది దేశంలో అయంత పొడవైన నదీగ గుర్తించబడుతుంది.ఇది అధికంగా హైతి మదూప్తాంతంలో ప్రవహించి " గల్ఫ్ ఆఫ్ గొంవేవ్ " లో సంగమిస్తుంది. ద్వీపం యొక్క తూర్పు మరియు కేంద్ర ప్రాంతంలో విశాలమైన ఎత్తైన పీఠభూమి ఉంది.
హైతీలో పలు ఆఫ్ షోర్ దీవులు ఉన్నాయి. టోర్టుగా (హైటి) (ఐల్ డి లా టోర్టు) ద్వీపం ఉత్తర హైతీ తీరంలో ఉంది. లా గోనావ్ అర్రోండిస్మెంట్స్ ఆఫ్ హైతి అదే పేరు గల గల్ఫ్ ఆఫ్ గోనవ్ ద్వీపంలో ఉంది. గ్రానైట్ ద్వీపం గ్రామీణ గ్రామస్థులకు నివాసంగా ఉంది. ఫ్లె ఆ వాచె (ఆవు ద్వీపం), ఎన్నో అందమైన దృశ్యాలు కలిగిన లష్ ద్వీపం, నైరుతి హైతి కొనలో ఉంది. కాయేమిట్స్ మరియు ఐలె డి అనాకానా హైతీలో భాగంగా ఉన్నాయి. " లా నవాస్సే హైతి నైరుతి ద్వీపకల్పంలో జెరేమి హైతికి పశ్చిమంలో 40 కి.మీ దూరంలో ఉంది. is subject to an ongoing territorial dispute with the United States.


title: హైతి

text: హైతీలో ఆల్టిట్యూడ్ ఆధారిత వైవిధ్యమైన ఉష్ణమండల వాతావరణం నెలకొని ఉంటుంది. పోర్ట్-ఓ-ప్రిన్స్ పర్వతశ్రేణిలో జనవరి నుండి సగటున గరిష్టం ఉష్ణోగ్రత 31 కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 23 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడ్ ఉంటుంది. జూలై నుండి 25-35 ఉష్ణోగ్రత ఉంటుంది. వర్షపాతం ప్రాంతాలవారిగా వైవిధ్యంగా ఉంటుంది. ఉత్తర మరియు తూర్పు పర్వతవాలులలో వర్షపాతం అధికంగా ఉంటుంది. హైతీలో పొడి సీజన్ నవంబర్ నుండి జనవరి వరకు కొనసాగుతుంది.


title: హైతి

text: పోర్ట్-ఓ-ప్రిన్స్ సగటు వార్షిక వర్షపాతం 1370 మి.మీ. రెండు వర్షపాతాలు ఉంటాయి. మొదటి ఏప్రిల్-జూన్ రెండవ సీజన్ అక్టోబర్-నవంబరు ఉంటుంది. హైతిలో సంభవించే కాలానుగుణ కరువులు మరియు వరదలకు అటవీ నిర్మూలన ఒక కారణంగా ఉంది. హైతీకి హరికేన్స్ కూడా ఒక బెదిరింపుగా ఉన్నాయి. హైతి సాధారణంగా వేడి మరియు తేమతో కూడిన ఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది.


title: హైతి

text:
హతీలో " ఎరిక్విల్లో-ప్లాస్టైన్ గార్డెన్ ఫాల్ట్ జోన్ "తో సంబంధం ఉన్న " బ్లైండ్ ఫాల్ట్ " ఉంది. 2010 భూకంపం తరువాత ఉపరితల చీలిక మరియు భూకంప భూగర్భ మరియు భూ పతనం డేటా ఆధారాలు లేవు.
కరేబియన్ ప్లేట్ (టెక్టోనిక్ ప్లేట్) తూర్పు దిశగా ఉత్తర అమెరికా ప్లేట్ వైపుగా సంవత్సరానికి 20 మి.మీ కదులుతూ ఉంది. ఈ ప్రాంతంలోని స్ట్రైక్ -స్లిప్ ఫాల్ట్ వ్యవస్థ సెపెంట్రియల్-ఒరిఎంటే ఫాల్ట్ మరియు దక్షిణాన ఎన్రిక్విలో-ప్లాస్టైన్ గార్డెన్ ఫాల్ట్ అనే రెండు శాఖలు ఉన్నాయి.


title: హైతి

text:
2007 భూకంప ప్రమాదం గురించిచేసిన అధ్యయనం " ఎన్రిక్విలో-ప్లాస్టైన్ గార్డెన్ ఫాల్ట్ జోన్ " భూకంప చక్రానికి ముగింపుగా ఉందని ఇక్కడ 7.2 ప్రమాణంలో భూకంపం కలిగడానికి అవకాశం ఉందని నిర్ధారించింది. అదే పరిమాణంలో " 1692 జమైకా భూకంపం " సంభవించింది.
మార్చి 2008 లో 18 వ కరేబియన్ జియోలాజిక్ సమావేశంలో ఒక పరిశోధనా బృందం " ఎన్రిక్విలో-ప్లాంటైన్ గార్డెన్ ఫాల్ట్ సిస్టం " గురించి ఒక ప్రమాదకరమైన అంచనాను అందించింది. ఇది పెద్ద ఒత్తిడిని పేర్కొంది. అంతకుముందు 40 సంవత్సరాల్లో కొన్ని భూకంపాలను నమోదు చేసిన కారణంగా, "అధిక ప్రాధాన్యత" కలిగిన ప్రాంతంగా చారిత్రక భూవిజ్ఞాన శాఖ అధ్యయనాలు సిఫార్సు చేసింది. సెప్టెంబరు 2008 లో హైతి " లె మ్యాటిన్ " వార్తాపత్రికలో ప్రచురించబడిన ఒక వ్యాసం భూగోళ శాస్త్రవేత్త ప్యాట్రిక్ చార్లెస్ వ్యాఖ్యానిస్తూ, పోర్ట్-ఓ-ప్రి సెస్మిక్ ఏక్టివిటీ ప్రమాదం అత్యధికస్థాయిలో ఉందని తెలియజేసాడు.
హైతిలో బంగారం వంటి అరుదైన నిలువలు కూడా ఉన్నాయి. మాంట్ ఆర్గనైజే పర్వతప్రాంతంలో బంగారు గని స్థాపించబడింది.


title: హైతి

text:
అటవీ నిర్మూలన మరియు నేల కోత హైతిలో కాలానుగుణమైన మరియు తీవ్రవరదలు సృష్టించాయి. ఉదాహరణకు 2004 సెప్టెంబరు 17 న డొమినికన్ రిపబ్లిక్ హైతీ దక్షిణ సరిహద్దులో సంభవించిన వరదలలో 3,000 మంది ప్రజలు మరణించారు. యాభై సంవత్సరాల క్రితం దేశంలో 60 శాతం ఆటవీప్రాంతం విస్తరించి ఉంది. ప్రస్తుత పర్యావరణ విశ్లేషణ అధారంగా దేశంలో దాదాపు 30% వృక్షాలతో కప్పడి ఉంది.
" ఇంటర్నేషనల్ ఎర్త్ సైన్స్ ఇన్ఫర్మేషన్ నెట్వర్క్ " (సి.ఐ.ఎస్.ఐ.ఎన్) మరియు యునైటెడ్ నేషన్స్ ఎన్విరాన్మెంట్ ప్రోగ్రాం శాస్త్రవేత్తలు
హైతీలో పేదరికం మరియు సహజ విపత్తు దుర్బలత్వాన్ని తగ్గించడానికి పర్యావరణం పునరుద్ధరణ మరియు సహజవనరుల నిర్వహణ గురించిన పరిశోధనలు చేపట్టారు.


title: హైతి

text:
2010 గణాంకాల ఆధారంగా హైతి కొనుగోలుశక్తి జి.డి.పి. 12.15 నుండి 11.18 బిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్లు. తలసరి కొనుగోలు శక్తి 1200 అమెరికన్ డాలర్లు.
హైతీలో పర్యాటక పరిశ్రమ విజయవంతంగా ఉన్నప్పటికీ హైతి ప్రపంచ పేద దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. పేదరికం, అవినీతి, బలహీనమైన మౌలికనిర్మాణం, ఆరోగ్య సంరక్షణ లేకపోవడం మరియు ప్రధాన వనరైన విద్య లేకపోవడం వంటి సమస్యలతో అమెరికాలోని అత్యంత పేద దేశాలలో హైతి ఒకటిగా ఉంది. 2010 హైతీ భూకంపం మరియు తరువాతి 2010 హైతీ కోల్లె వ్యాప్తి కారణంగా ఆర్థిక వ్యవస్థ పతనం అయింది. 2010 యునైటెడ్ నేషన్స్ " హ్యూమన్ డెవెలప్మెంట్ ఇండెక్స్ " లో 182 దేశాలలో హైతీ 145 వ స్థానంలో ఉంది. జనాభాలో 57.3% కనీసం HDI యొక్క పేదరికం చర్యలను కోల్పోయింది.వివాదాస్పదమైన 2000 ఎన్నికల తరువాత అధ్యక్షుడు ఆర్టిస్టైడ్ పాలన ఆక్షేపించబడింది. 2001 నుండి 2004 మద్య హైతి దేశానికి యు.ఎస్. సహాయం నిలిపివేయబడింది. 2004లో ఆర్టిస్టైడ్ పదవిని విడిచి వెళ్ళిన తరువాత సహాయం తిదిగి అందించబడింది. " యునైటెడ్ నేషంస్ స్టెబిలఒజేషన్ మిషన్ ఇన్ హైతి " తరఫున హైతిలో శాంతిస్థాపన చేయడానికి బ్రెజిలియన్ సైన్యం నిలిపివేయబడింది.నాలుగు సంవత్సరాల కాలవ్యవధి తరువాత 2005లో ఆర్ధికం 1.5% అధికరించింది. 2009 సెప్టెంబర్‌లో వరల్డ్ బ్యాంక్ " హెవీలీ ఇండెబ్టెడ్ పూర్ కంట్రీస్ " ప్రణాళికలో భాగంగా హైతీ విదేశీ ఋణాలు రద్దు చేయబడ్డాయి.
హైతి బడ్జెట్‌లో 90% వెనుజులా నాయకత్వంలోని ఆయిల్ సంకీర్ణంలో భాగం అయిన పెట్రోకార్బైడ్ ఒప్పందం ద్వారా లభిస్తుంది.


title: హైతి

text:
1990 నుండి 2003 మద్యకాలంలో హైతి విదేశాల నుండి 4 బిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్ల సహాయం అందుకున్నది. ఇందులో యు.ఎస్. సహాయం 1.5 బిలియన్లు భాగంగా ఉంది.వీరిలో అత్యధికంగా సహాయం చేసిన దేశం యు.ఎస్. తరువాత కెనడా మరియు యురేపియన్ యూనియన్లు ఉన్నాయి. 2010 జనవరి భూకంపం తరువాత యు.ఎస్. అధ్యక్షుడు " బారక్ ఒబామా " 1.5 బిలియన్ల డాలర్ల సహాయం అందిస్తానని మాట ఇచ్చాడు. యురేపియన్ యూనియన్ 400 మిలితన్ల యోరోలు (600 అమెరికా డాలర్లు) సహాయం అందించింది.పొరుగున ఉన్న డొమినికన్ రిపబ్లిక్ కూడా ధనం మరియు ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయ నిర్మాణాలకు సరిహద్దుప్రాంత ప్రజలకు ఉచిత ఆరోగ్యరక్షణ మరియు భూకంపం తరువాత లాజిస్టికల్ సహాయం అందించింది.
2013లో సి.ఐ.ఎ.వరల్డ్ ఫేస్ బుక్ ఆధారంగా " 2010 హైతి భూకంపం " లో సంభవించిన 7.8 బిలియన్ల నష్టం హైతి జి.డి.పి.ని ప్రభావితం చేసింది.


title: హైతి

text: 2010 భూకంపం తరువాత రెండిసంవత్సరాల తరువాత ఐక్యరాజ్యసమితి అందించిన 13.34 బిలియన్ సహాయం 2020 నాటికి కేటాయించబడుతుందని పేర్కొంది. ఇందులో సగం కంటే అధికంగా విడుదల చేయబడిందని ఐఖ్యరాజ్యసమితి డాక్యుమెంట్లు పేర్కొంటున్నాయి.2015 నాటికి యు.ఎస్. ప్రకటించిన 4 బిలియన్ల డాలర్లలో బిలియన్ డాలర్లు ఇప్పటికే ఖర్చు చేయబడింది. మిగిలిన నిధులు భవిష్యత్తు అభివృద్ధి పనులకు కేటాయించబడ్డాయి.


title: హైతి

text:
2015 " వరల్డ్ ఫేస్ బుక్ " ఆధారంగా హైతి ప్రధాన దిగుమతులలో యు.ఎస్.26.8%, డొమినికన్ రిపబ్లిక్ 35%, నెదర్లాండ్స్ ఆంటిల్లెస్ 8.7%, చైనా భాగస్వామ్యం వహిస్తున్నాయి.హైతి ప్రధాన ఎగుమతులలో యు.ఎస్.83.5%కి భాగస్వామ్యం వహిస్తుంది.2011 హైతి వాణిజ్య లోటు 3 బిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్లు (41% జి.డి.పి).
1925 నాటికి కరీబియన్‌లో కాక్మెల్ ప్రాంతానికి మాత్రమే పూర్తి స్థాయిలో విద్యుత్తు సరఫరా చేయబడింది. ఈ నగరాన్ని " సిటీ ఆఫ్ లైట్ " అని పేర్కొనబడింది.
ప్రస్తుతం హైతి విద్యుత్తు అవసరాల కొరకు అధికంగా " పెట్రోకారిబ్ " మీద ఆధారపడి ఉంది. సమీపకాలంలో కొన్నిసంవత్సరాలుగా జలవిద్యుత్తు, సూర్యశక్తి మరియు పవనశక్తి ద్వారా విద్యుత్తు తయారు చేయబడుతుంది.


title: హైతి

text:
" ది వరల్డ్ ఫేస్ బుక్ " నివేదికలో " నైపుణ్యత కలిగిన కార్మికశక్తి లోపం, దేశవ్యాప్తంగా నిరుద్యోగం, అర్హతకు తగిన ఉపాధి లభించకపోవడం, మూడింట రెండువంతుల మందికి సరైన ఉద్యోగాలు లేకపోవడం " వంటి సమస్యలను పేర్కొన్నది.
విదేశీద్రవ్యనిలువకు విదేశాలలో పనిచేస్తున్న ఉద్యోగుల నుండి లభిస్తుందని వరల్డ్ ఫేస్ బుక్ అభిప్రాయపడుతుంది.ఇది జి.డి.పి.లో 20% భాగస్వామ్యం వహిస్తూ ఎగుమతులకు ఐదింతలు ఉందని 2012 గణాంకాలు తెలియజేస్తున్నాయి. హైతియన్ ప్రభుత్వ ఆర్ధికరంగానికి విదేశీ ఉపాధినిధి ప్రధాన ఆధారంగా ఉందని భావించబడుతుంది.2004 లో వరల్డ్ బ్యాంక్ హైతిలోని పట్టబధ్రులలో 80% విదేశాలలో నివసిస్తున్నారని పేర్కొన్నది.హైతి ఆర్ధికరంగాన్ని " హైతి భూకంపం (2010) " తీవ్రంగా కుదిపివేసింది.భూకంపంలో దాదాపు 30,000 మంది మరణించారు. 1.5 మిలియన్ల ప్రజలు నివాసాలను పోగొట్టుకున్నారు.


title: హైతి

text: గ్రామీణప్రాంతాలలో ప్రజలు పైకప్పులతో చెక్క గుడిసెలను నిర్మించుకుని నివసిస్తారు. గుడిసెల వెనుక ఔట్ హౌసులు ఉంటాయి.పోర్ట్-ఓ-ప్రింస్‌లో రంగురంగుల షంటీటౌన్స్ కేంద్ర నగరం చుట్టూ ఉండి మరియు పర్వతపైభాగం వరకు విస్తరించాయి.


title: హైతి

text:
మధ్యతరగతి మరియు ఉన్నత వర్గాలు పట్టణప్రాంతాలు మరియు పెద్ద నగరాల కేంద్ర భాగంలో ఉన్న అపార్ట్మెంట్లలో నివసిస్తుంటారు.వారు నివసించే అనేక గృహాలు చిన్న రాళ్ళతో, మెత్తలు, గడ్డి, విరిగిన గ్లాసు, కొన్నిసార్లు మూడింటిని ఉపయోగించి సూక్ష్మరూప కోటలవలె నిర్మించబడుతుంటాయి.ఈ గృహాలకు గేట్లు రాత్రి తెరచి ఉంచబడి ఉంటాయి.ఇల్లు తాళం వేయబడి ఉంటాయి. కాపలా కుక్కలు పెరటి కాపలాకాస్తూ ఉంటాయి.ఇళ్ళు జనరేటర్లను కలిగి ఉన్నాయి, ఎందుకంటే హైతీలోని విద్యుత్ సరఫరా నమ్మతగినది కాదు. నీటి సరఫరా కోసం కూడా పైకప్పు రిజర్వాయర్లు కూడా ఉన్నాయి, ఎందుకంటే నీటి సరఫరా కూడా నమ్మదగినది కాదు.
హైతి వట్టివేరు ఉత్పత్తికి ప్రసిద్ధిచెందింది. విలాసవంతమైన సెంటు తయారీకి, ముఖ్యమైన ఆయిల్ తయారీకి మరియు సువాసన ద్రవ్యాలతయారీకి వట్టివేరు ఉపయోగించబడుతుంది.ప్రంపచ సరఫరాలో సగం వట్టివేరు హైతిలో తయారుచేయబడుతుంది. హతి వ్యవసాయరంగంలో సగభాగానికి వట్టివేరు ఉత్పత్తి ప్రాముఖ్యత వహిస్తుంది. హైతి ఆహార అవసరాలకు 50% మరియు బియ్యం కొరకు 80% దిగుమతి మీద ఆధారపడుతుంది.హైతి మామిడి, కొకో, కాఫీ, బొప్పాయి, మహోగనీ, స్పినాచ్ మరియు కర్రపెండెలం వంటి ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేస్తుంది. వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు ఎగుమతులలో 6% భాగస్వామ్యం వహిస్తున్నాయి.


title: హైతి

text:
హతి జాతీయ ద్రవ్యం పేరు " హైతియన్ గుర్డే ".హతియన్ డాలర్ 5 గుర్డేలకు సమానం.వ్యాపారం మరియు ఇతర అవసరాలకు అధికంగా యు.ఎస్.డాలర్లను ఉపయోగిస్తుంటారు. అయినప్పటికీ వీధివ్యాపారులు గార్డులకు ప్రాముఖ్యత ఇస్తుంటారు. ప్రాంతీయవాసులు డాలర్లను " అమెరికన్ డాలర్లు " లేక డాలర్ అంటారు.
2014లో హైతిని 12.50,000 మంది పర్యాటకులు సందర్శించారు.వీరు అధికంగా క్రూసీషిప్పుల ద్వారా హైతి చేరుకున్నారు. 2014లో పర్యాటక రంగం నుండి దేశానికి 200 మిలియన్ డాలర్లు లభించాయి. 2014 డిసెంబర్‌లో " యు.ఎస్. స్టేట్ డిపార్టుమెంటు " హతిలో బందిపోటు గురించి పర్యాటకులను హెచ్చరించింది. ప్రత్యేకంగా " పోర్ట్ ఔ ప్రింస్ " ప్రాంతం " లో దోపిడీ జరుగుతుందని హెచ్చరిక చేయబడింది. అయినప్పటికీ వేలాది అమెరికన్లు సురక్షితంగా పర్యటనచేయగలుగుతున్నారు.


title: హైతి

text:
2014లో ఖరీదైన " బెస్ట్ వెస్టర్న్ ప్రీమియర్ " తో ,
ఆక్సిడెంటల్ హోటెల్ మరియు రిసార్ట్ పెషన్ - వ్యాలీలో నిర్మించిన ఒక ఫైవ్ స్టార్ రాయల్ ఒయాసిస్ " హోటెల్,
పోర్ట్ ఔ ప్రింస్ ప్రాంతణ్లోని తుర్గ్యూలో " ఫోర్ స్టార్ మారియట్ ఇంటర్నేషనల్ " హోటెల్, మరియు పోర్ట్ ఔ ప్రింస్ ప్రాంతంలో కొన్ని హోటెల్స్ అభివృద్ధి, లెస్ కేస్, కాప్ - హైతియన్ మరియు జాక్మెల్ వంటి హోటళ్ళు ప్రారంభించబడ్డాయి. ఇతర పర్యాటక గమ్యాలలో ఐలె-అ-వాచె, కాంప్-పెర్రిన్,పిక్ మాక్యా ప్రధానమైనవి.హైతియన్ కార్నివల్ కరీబియన్ ద్వీపాలలో న్rain ర్వహించబడుతున్ ప్రధాన కార్నివల్స్‌లో ఒకటిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. 2010 లో ఈ కార్నివల్స్‌ను పోర్ట్ ఔ ప్రింస్‌లో నిర్వహిస్తున్నట్లు ఇతర నగరాలలో నిర్వహించాలని హైతి ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ది నేషనల్ కార్నివల్, ఫిబ్రవరి లేక మార్చి మాసాలలోని వారాంతంలో జాక్మెల్ కార్నివల్ నిర్వహించబడుతుంది.


title: హైతి

text: 2012 అక్టోబర్‌లో హైతియన్ అధ్యక్షుడు " మైకేల్ మార్టెల్లీ " యు.ఎస్. సెక్రెటరీ హిల్లారీ క్లింటన్, బిల్ క్లింటన్, రిచర్డ్ బ్రాంస్టన్, బెలన్ స్టిల్లర్ మరియు సీన్ పెన్ కలిసి కారకోల్ పారిశ్రామిక పార్క్ ప్రారంభించారు.ఇది కరీబియన్ ద్వీపాలలో అతిపెద్ద పారిశ్రామికవాడగా గుర్తించబడుతుంది.


title: హైతి

text: హైతీలో రెండు ప్రధాన రహదారులు ఉన్నాయి. ఇవి దేశంలోని ఒక సరిహద్దు నుండి మరొక సరిహద్దును అనుసంధానం చేస్తూ ఉన్నాయి. ఉత్తర రహదారి " రూట్ నేషనల్ No. 1" (నేషనల్ హైవే వన్) పోర్ట్-ఓ-ప్రింస్ వద్ద ఆరంభమై మాంట్రోయిస్ మరియు గోనాయివ్స్ దాటుతూ ఉత్తరతీరంలో ఉన్న " పోర్ట్ కాప్ హైతియన్ వద్ద ముగుస్తుంది. దక్షిణ రహదారి " రూట్ నేషనల్ నెంబర్ 2 " (నేషనల్ హైవే 2) లయోగ్నే మరియు పెటిట్-గూవేవ్ దాటుతూ లెస్ కేస్ " పోర్ట్-ఓ-ప్రింస్ " వద్ద ముగుస్తుంది.


title: హైతి

text:
వాషింగ్టన్ పోస్ట్ ఆధారంగా "యు.ఎస్. ఆర్మీ కార్ప్స్ ఆఫ్ ఇంజనీర్స్ " అధికారులు శనివారం [23 జనవరి 2010] హైతీలోని పోర్ట్-ఓ-ప్రింస్‌ను [12 జనవరి] భూకంపం నుండి నష్టాన్ని అంచనా వేసి హతిలోని లోని రహదారులకు అదనపు నష్టం సంభవించలేదు. అవి భూకంకంపం సంభవించడానికి మునుపే దారుణమైన స్థితిలో ఉన్నాయి " అని వ్యాఖ్యానించారు.
పోర్ట్-ఓ-ప్రిన్స్ వద్ద ఉన్న " పోర్టు ఇంటర్నేషనల్ డీ పోర్ట్-ఓ-ప్రిన్ " నౌకాశ్రయం, దేశంలోని ఇతర డజను పోర్టుల కంటే ఎక్కువ నౌకలను నమోదుచేస్తుంది. పోర్ట్ సౌకర్యాలలో క్రేన్ (యంత్రం)లు, పెద్ద బెర్త్ (మూరింగ్స్) మరియు గిడ్డంగిలు ప్రధానంగా ఉన్నాయి. అయితే ఈ సదుపాయాలు సరైన స్థితిలో లేవు. ఈ పోర్ట్ తగినంతగా ఉపయోగంలో లేదు పోర్ట్ అధికరుసుము వసూలు చేయడం ఇందుకు కారణం కావచ్చని భావిస్తున్నారు. సెయింట్-మార్క్ పోర్ట్ ప్రస్తుతం హైతీలోకి వస్తున్న వినిమయ వస్తువులను దేశంలోకి రావడానికి అనుమతిస్తుంది. పోర్ట్-ఔ-ప్రిన్స్ ట్రాఫిక్ రద్దీ మరియు అనేక హైతియన్ నగరాలకు కేంద్ర స్థానం నుండి దూరంగా ఉండటం ఇందుకు ప్రధాన కారణాలుగా భావిస్తున్నారు.


title: హైతి

text: 2010 భూకంపం సమయంలో, పోర్ట్-ఓ-ప్రిన్స్ నౌకాశ్రయానికి విస్తారమైన నష్టం సంభవించింది.బాధితులకు సహాయపడడానికి ఇది ఆటంకంగా మారింది. ప్రధాన పీర్ ప్రవేశించి నీటిలో పడింది. ప్రధాన క్రేన్లు కూడా నీటిలో కూలిపోయాయి. పోర్ట్ చేరుకునే రోడ్లు బాగా దెబ్బతిన్నాయి.


title: హైతి

text: గతంలో హైతీలో రైలు రవాణాను ఉపయోగంలో ఉంది. పునరావాసం ఖర్చు హైతియన్ ఆర్ధికవ్యవస్థకు మించినకారణంగా రైలు మార్గాల నిర్వహణ కష్టతరంగా మారింది.


title: హైతి

text: " టౌస్సియెట్ లౌవేటూర్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్ట్ " పోర్ట్ - ఓ ప్రింస్ నౌకాశ్రయానికి ఈశాన్యంలో 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.దేశంలో ప్రవేశించడానికి మరియు నిష్క్రమించడానికి ఇది ప్రధాన రవాణా కేంద్రంగా ఉంది. ఇది హైతీ ప్రధాన జెట్వే, మరియు క్యాప్-హైతిన్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్ట్ ఉత్తర నగరమైన కాప్-హైతికు సమీపంలో ఉంది. ఇది అనేక అంతర్జాతీయ విమానాల రాకపోకలకు సహకరిస్తుంది. జామెల్, జెరెమీ, లెస్ కేస్ మరియు పోర్ట్-డే-పాయిక్స్ వంటి నగరాలు ప్రాంతీయ ఎయిర్లైన్స్ మరియు ప్రైవేట్ ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ తక్కువ స్థాయిలో సేవలు అందిస్తున్నాయి. ఇవి ప్రాంతీయ విమానాలకు మరియు ప్రైవేట్ విమానాలకు సేవలు అందిస్తున్నాయి. కేరిటింటైర్, సన్ రైజ్ ఎయిర్వేస్ మరియు టార్టుగ్ ఎయిర్.మొదలైన సంస్థలు ఈ విమానాశ్రయాల నుండి సేవలు అందుకుంటున్నాయి.


title: హైతి

text:
వర్ణరంజింతంగా టాఫ్ టాఫ్ బస్సులు లేక పిక్ అప్ ట్రక్కులు (షేర్ టాక్సీ సేవలు అందిస్తున్నాయి). ప్రయాణీకులు బస్సు నిలపడానికి బస్సుల మెటల్ బాడీని తట్టడం కారణంగా ఈ బసులకు టాప్ టాప్ అని పేరు వచ్చింది. ఈ బాడుగ వాహనాలు సాధారణంగా ప్రైవేట్ యజమానులకు స్వంతంగా ఉన్నాయి. వారు నిర్ణీతమార్గాలలో వాహనాలను నడుపుతుంటారు. ప్రయాణీకులతో వాహనాలు భర్తీ అయ్యే వరకు వాహనాలను కదిలించరు. ప్రయాణీకులు తమకు అవసరమైన ఏ కేంద్రంలోనైనా వాహనాల నుండి దిగుతుంటారు. వాహానాలు హతియన్ కళాశైలితో అలంకరించబడుతుంటాయి.2013 ఆగస్టులో మొదటి కోచ్ బస్ ప్రోటోటైప్ తయారు చేయబడింది.
2014లో హైతీలో సమాచార ప్రసారాలలో రేడియో, టెలివిజన్, స్థిర మరియు మొబైల్ టెలిఫోన్లు మరియు ఇంటర్నెట్ ఉన్నాయి. వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరం " నెట్వర్క్ రెసిడెన్షియల్ ఇండెక్స్ " (ఎన్ఆర్ఐ)లో ఉత్తర అమెరికా దేశాలలో హైతీ సమాచారరంగ అభివృద్ధిలో 143 వ స్థానంలో (మొత్తం 148 దేశాలు) ఉంది. 2013 లో 141 వ స్థానంలో ఉంది.


title: హైతి

text:
హైతి నీటి సరఫరా మరియు పారిశుధ్యంలో ముఖ్య సవాళ్లను ఎదుర్కొంటుంది.
పబ్లిక్ సర్వీసెస్ తక్కువగా అందుబాటులో ఉంది. వారి సేవల నాణ్యత తక్కువ స్థాయిలో ఉంటుంది. విదేశీ సాయం మరియు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను బలోపేతం చేయాలని ప్రభుత్వం ప్రకటనచేసినప్పటికీ ప్రభుత్వ సంస్థలు చాలా బలహీనంగా ఉన్నాయి. గ్రామీణ మరియు పట్టణ మురికివాడ ప్రాంతాలలో విదేశీ మరియు హైటియన్ ఎన్జిఓలు రంగంలో ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తున్నారు.


title: హైతి

text:
హైతీ జసంఖ్యలో సగంకంటే అధికగా 20 సంవత్సరాలకు లోబడిన ప్రజలు ఉన్నారని ఐఖ్యరాజ్యసమితి గణాంకాలు తెలియజేస్తున్నాయి.
1950లో మొదటిసారిగా నిర్వహించబడిన గణాంకాల ఆధారంగా హైతి జనసంఖ్య 3.1 మిలియన్లు.
హైతీ జనసాంధ్రత చదరపు కిలోమీటరుకు సుమారుగా 350 (చదరపు మైలుకు ~ 900). జనాభా అధికంగా పట్టణ ప్రాంతాలు, తీరప్రాంత మైదానాలు మరియు లోయలలో కేంద్రీకృతమై ఉంది.ఆధునిక హైతీయులు మాజీ నల్ల జాతీయులు, బానిసలు, మిశ్రిత జాతీయులు ( ములాటీలు) చెందినవారు ఉన్నారు.
మిగిలినవారిలో ఐరోపా సంతతికి మరియు అరబ్ హైతీయన్స్ మరియు మొదటిప్రపంచ యుద్ధం మరియు రెండవప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో వలసరాజ్యాల నుండి ఇక్కడ స్థిరపడిన ఐరోపియ సంతతికి చెందిన ప్రజలు ఉన్నారు.తూర్పు ఆసియన్ ఇండియన్లు లేక ఈస్టిండియన్లు 400 కంటే అధికంగా ఉన్నారు.మిలియన్ల మంది యినైటెడ్ స్టేట్స్, డొమినికన్ రిపబ్లిక్, క్యూబా, కెనడా (ప్రధానంగా మాంట్రియల్), బహామాస్,ఫ్రాంస్,ఫ్రెంచి అంటిల్లెస్, ది టర్క్స్ అండ్ కైకోస్, జమైకా,యూరొటో రికో, వెనెజుయేలా, బ్రెజిల్,సురినామె మరియు ఫ్రెంచి గయానా దేశాలలో నివసిస్తున్నారు. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో దాదాపు 8,81,500 మంది హైతియన్లు నివసిస్తున్నారు.డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌లో 800,000 క్యూబాలో 300,000 కెనడాలో 100,000 ఫ్రాంస్‌లొ 80,000 మరియు బహామాస్‌లో 80,000 మంది ఉన్నారు.


title: హైతి

text: 2010 గణాంకాల ఆధారంగా హైతీ జన్యుపరమైన గణాంకాల ఆధారంగా 95.5% సబ్- సహరన్ ఆఫ్రికన్లు, 4.3% యురేపియన్ సంతతికి చెందిన ప్రజలు, మిగిలిన వారు ఈస్టిండియన్లు ఉన్నారని తెలియజేస్తున్నాయి.


title: హైతి

text:
కాలనీ హైతిలో హైతియన్ ములాటోలు ఆధిఖ్యత కలిగి విశేషాధికారాలు కలిగి ఉన్నారు. హైతి చరిత్రలో భాగస్వామ్యం వహించిన పలువురు నాయకులు హైతియన్ ములాటో జాతికి చెందినవారు ఉన్నారు. వీరు దేశజనాభాలో 5% ఉన్నారు. ములాటోలు రాజకీయంగా, ఆర్ధికంగా, సాంఘికంగా మరియు సాంస్కృతికంగా ప్రధాన్యత కలిగి ఉన్నారు.
కాలనీపాలనలో బానిసలకు విద్య, ఆదాయం మరియు వృత్తులకు సంబంధించి పరిమిత అవకాశాలు ఇవ్వబడ్డాయి. స్వతంత్రాన్ని పొందిన తరువాత కూడా ఎగువ మరియు దిగువ తరగతుల మధ్య అసమానత సంస్కరించబడనందున సాంఘిక నిర్మాణం తగినంతగా మార్పులు సంభవించలేదు. ఫలితంగా స్వల్పసంఖ్యలో ఉన్న పైతరగతి ప్రజలు తమకుతాముగా ఉన్నతమైన గౌరవనీయమైన స్థితిని ఏర్పరచుకున్నారు. హైతియన్ తల్లికి మరియు ఫ్రెంచి తండ్రికి జన్మించిన అలెగ్జాండర్ పెషన్ రిపబ్లిక్ మొదటి అధ్యక్షునిగా ఎన్నికచేయబడ్డాడు.


title: హైతి

text:
2017 లో సి.ఐ.ఎ. ఫాక్ట్ బుక్ నివేదిక ఆధారంగా రోమన్ కాథలిక్కులు 54.7%, ప్రొటెస్టెంట్లు 28.5% (బాప్టిస్టులు 15.4%, పెంటెకోస్టల్స్ 7.9%, సెవెంత్ డే అడ్వెంటిస్ట్ 3%, మెథొడిస్ట్ 1.5%, ఇతరులు 0.7%) ఉన్నారు.2001లో ఇతర వనరుల ఆధారంగా ప్రొటెస్టెంట్లు సంఖ్య అధికంగా ఉన్నాయని మొత్తం జనసంఖ్యలో మూడవ వంతు ఉందని తెలియజేస్తున్నాయి.
హతియన్ వొడౌ మతం ఆఫ్రికన్ మూలాల నుండి ఆరంభం అయింది. ఇది క్యూబా మరియు బ్రెజిల్ లో కూడా ఉంది. ఇది కాలనీ కాలంలో హైతిలో ప్రారంభం అయింది. హైతీలోని అల్పసంఖ్యాక మతాలకు చెందినవారిలో ఇస్లాం, బహై, జ్యూడిజం మరియు బుద్ధిజం ప్రధానమైనవి.


title: హైతి

text:
హైతిలో ఫ్రెంచి మరియు హైతియన్ క్రియోల్ అధికార భాషలుగా ఉన్నాయి. వ్రాయడానికి మరియు ప్రభుత్వ నిర్వహణకు ఉపయోగిస్తున్న ఫ్రెంచి భాష 42% ప్రజలకు వాడుకభాషగా ఉంది. ఫ్రెంచి విద్యావంతులైన హైతీయన్లు అధికంగా మాట్లాడుతుంటారు.ఇది చాలా పాఠశాలల్లో బోధన మాధ్యమంగా మరియు ఇది వ్యాపార రంగంలో ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది వివాహాలు, గ్రాడ్యుయేషన్లు మరియు చర్చి మాస్ వంటి ఉత్సవ కార్యక్రమాలలో కూడా ఉపయోగించబడుతుంది. అమెరికా ఖండాలలో ఫ్రెంచి అధికార భాషగా ఉన్న రెండు దేశాలలో హైతి ఒకటి. రెండవ దేశం కెనడా.హైతియన్ క్రియోల్‌కు ప్రస్తుతం అధికంగా ముఖ్యత్వం ఇది హైతియన్లు అందరికీ వాడుక భాషగా ఉంది.
ఫ్రెంచి ఆధారిత క్రియోల్ భాషలలో హైతియన్ క్రియోల్ ఒకటి. ఈ భాషాపదాలు 90% ఫ్రెంచి నుండి గ్రహించబడ్డాయి. ఈ బాషా వ్యాకరణం పశ్చిమ ఆఫ్రికన్ వ్యాకరణాన్ని పోలి ఉంటుంది.ఈ భాషను టైనో, స్పెయిన్ మరియు పోర్చుగీసు భాషలు కూడా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. హైతియన్ క్రియోల్ ఇతర ఫ్రెంచి క్రియోల్ భాషలతో సంబంధితమై ఉన్నప్పటికీ అమెరికన్ మరియు లూసియానా క్రియోల్ భాషలతో సన్నిహితసంబంధం కలిగి ఉంది.
1804 నుండి హైతియన్ వలసప్రజలు అమెరికా మరియు కెనడా దేశాల సాంఘికజీవితంలో అంతర్భాగంగా ఉన్నారు.ప్రభావవంతులైన అమెరికన్ సెటిలర్లు మరియు స్వతంత్రులైన నల్లజాతి ప్రజలు(జీన్ బాప్టిస్టే పాయింట్ డూ సేబుల్ మరియు డబల్యూ.ఇ.బి. డూ బోయిస్) హైతియన్ సంతతికి చెందినవారై ఉన్నారు. జీన్ బాప్టిస్టే పాయింట్ డూ సేబుల్ సెయింట్ డోమినిక్యూ (ప్రస్తుత హైతి రిపబ్లిక్) నుండి అమెరికా చేరుకుని యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని అతిపెద్ద నగరాలలో మూడవ నగరమైన చికాగోలో నాన్‌ఇండిజెనిస్ సెటిల్మెంటును స్థాపించాడు. ఇల్లినాయిస్ రాష్ట్రం మరియు చికాగో నగరం " సేబుల్ " ను చికాగో స్థాపకుడుగా (1968 అక్టోబర్) ప్రకటించాయి.


title: హైతి

text:
హైతి దేశానికి సుసంపన్నమైన మరియు అసమానమైన సస్కృతిక ప్రత్యేకత ఉంది. హతియన్ సంస్కృతి ఫ్రెంచి మరియు ఆఫ్రికా తీవ్రంగా ప్రభావితమై గణనీయంగా స్పానిష్ మరియు స్థానిక టైనో సంస్కృతిని కలుపుకుని విభిన్నమైన మిశ్రిత సంస్కృతిగా రూపొందింది.
దేశం ఆచారాలు ముఖ్యంగా హిస్పోనియోల ద్వీపంలో నివసించిన అనేక జాతుల సమూహాల నుండి వచ్చిన సాంస్కృతిక నమ్మకాల మిశ్రమంగా ఉంటాయి. హైతీ సంస్కృతి పెయింటింగ్స్, సంగీతం మరియు సాహిత్యంలో ప్రతిబింబిస్తుంది. యునైటెడ్ స్టేట్ మరియు ఫ్రాన్స్ లోని ప్రదర్శనశాలలు మరియు సంగ్రహాలయాలు హైతీ నుండి వచ్చిన ఉత్తమ కళాకారుల కళాఖండాలను ప్రదర్శిస్తున్నాయి.


title: హైతి

text:
హైతియన్ కళలు శిల్పాలు మరియు పెయింటింగ్స్‌తో ప్రత్యేకత కలిగి ఉంటుంది.ఇది ప్రత్యేకమైన కళాత్మక భావాల ప్రతీకగా పేరుగడించింది.
ప్రకాశవంతమైన రంగులు సరళ కళాదృక్పథాలు మరియు తెలివితక్కువ హాస్యరసప్రధానమైన అంశాలు హైతికళలలో భాగంగా ఉంటాయి.
హైతీ కళలలో తరచూ ఉన్న అంశాలలో ఆకర్షణీయమైన ఆహారాలు, ఆకర్ష్ణీయమైన ప్రకృతి దృశ్యాలు, మార్కెట్ కార్యకలాపాలు, అడవి జంతువులు, ఆచారాలు, నృత్యాలు మరియు దేవతలు అధికంగా ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. ఆర్టిస్ట్స్ తరచుగా చిన్నకథలను పెయింట్‌లో చిత్రిస్తుంటారు. ప్రజలు జంతువులుగా మరియు జంతువులు ప్రజలుగా రూపాంతరం చెందుతూ మారువేషంలో ఉంటాయి.


title: హైతి

text:
హైతి లోతైన చరిత్ర మరియు బలమైన ఆఫ్రికన్ సంబంధాలు ఫలితంగా చిహ్నాలు హైతియన్ సమాజంలో గొప్ప అర్థాన్ని ఇస్తుంటాయి.
కాప్-హైయిటెన్ పాఠశాల నగరంలో రోజువారీ జీవితం యొక్క చిత్రణలను కలిగి ఉంది. జామెల్ స్కూల్ సముద్రతీర పట్టణంలోని నిటారుగా ఉన్న పర్వతాలు మరియు బే ప్రతిబింబించే చిత్రాలు ఉన్నాయి. సెయింట్ సోలెల్ స్కూల్ మానవ రూపాల లక్షణాలను ప్రతిబింబించే చిత్రాలను మరియు వోడౌ సిబాలిజం ప్రతిబింబించే చిత్రాలను కలిగి ఉంటుంది.


title: హైతి

text:
హైతియన్ సంగీతాన్ని ఈ కరీబియన్ ద్వీపంలో స్థిరపడిన పలువురు వ్యక్తులు ప్రభావితం చేసారు. ఇది ఫ్రెంచ్, ఆఫ్రికన్ లయలు, స్పానిష్ ఆంశాలు మరియు హిస్పానియోలా, అల్పసంఖ్యాక స్థానిక టైనో సంగీతశైలిని ప్రతిబింబిస్తుంది.అసమానమైన హైతీ సంగీతంలోని పాటలు హైదరా వడోవవు వేడుకల సంప్రదాయాలు నేపథ్యంలో రూపుదిద్దుకుంటున్నాయి.హతియన్ సంగీత బాణిలో రారా పారడాజింగ్ మ్యూజిక్, ట్యుబోడా " జానపదాలు ", మినీ-జాజ్ రాక్ బ్యాండ్లు, రాసిన్ ఉద్యమం, హైతియన్ హిప్ హాప్ క్రెయోల్, మెరెంగ్యూ మరియు కాంపస్ ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. యువకులు " డిస్కోస్ " మరియు బాల్ అనబడే నైట్ క్లబ్బులలో పార్టీలకు హాజరౌతూ ఉంటారు.కాంపాస్ (కొంపా) ఆఫ్రికన్ లయలు మరియు యురేపియన్ బాల్‌రూం నృత్యాల మిశ్రితరూపంగా హైతీ బర్గియోస్ సంస్కృతిని కలుపుకుని ప్రదర్శించబడుతుంది.ఇది మెరిక్యూ లయ ఆధారంగా ఉత్పత్తి చేయబడిన రిఫైండ్ మ్యూజిక్‌గా ప్రసిద్ధి చెందింది. 1937 వరకు హైతీలో సంగీతం రికార్డు చేయబడలేదు.
మొదటిసారిగా లాభాపేక్ష లేకుండా " జాజ్ గుయిగ్నార్డ్ " సంగీతం రికార్డు చేయబడింది.


title: హైతి

text: హైతీ ఎప్పుడూ సాహిత్య ప్రాధాన్యత కలిగిన దేశంగా ఉంది.హైతి నుండి కవిత్వం, నవలలు మరియు అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందిన నాటకాలు వెలువడ్డాయి. సెయింట్ డొమినింగ్ ఫ్రెంచ్ భాషను సంస్కృతి మరియు గౌరవ స్థానంగా స్థాపించిన తరువాత సాహిత్య ఇతి వృత్తాలు మరియు సాహిత్యప్రక్రియలను ఫ్రెంచి ఆధిఖ్యత చేసింది. అయినప్పటికీ 18వ శతాబ్దం నుండి హైతీయన్ క్రియోల్‌లో వ్రాయడానికి నిరంతర కృషి జరిగింది. క్రియోల్ అధికారిక భాషగా గుర్తించడం నవలలు, కవితలు మరియు సాహిత్యప్రక్రియలు క్రియోల్‌భాషలో నాటకాలు విస్తరించడానికి దారితీసింది. 1975లో ఫ్రెంచి భావనలను విచ్ఛిన్నం చేస్తూ " ఫ్రాంకెటియెన్నె " పూర్తిగా క్రియోల్ భాషలో రచించబడిన " డెజాఫి " నవలను మొదటి క్రియోల్ నవలగా ప్రచురించాడు. ఈ నవల హైతియన్ జీవనవిధానం కవిత్వరూపంలో అందించబడింది.


title: హైతి

text: హైటియన్ ఆహారసంస్కృతి వివిధ జాతుల సమూహాల ఆహారవిధానాల మరియు సాంప్రదాయాల సమ్మేళనంగా ఉంటుంది. ప్రధానంగా హిస్పానియోల ద్వీపంలో నివసించిన ఫ్రెంచ్ ప్రజల వంటకాలు ,ఆఫ్రికన్ వంటకాలు, స్పానిష్ వంటకాలు మరియు స్వదేశీ టైనోల వంటకాలు హతి ఆహారాలను విపరీతంగా ప్రభావితం చేసాయి.హైతియన్ ఆహారవిధానాలు మిగిలిన లాటిన్-కరేబియన్ దేశాల ఆహారాలను పోలి ఉంటాయి. ఏది ఏమైనప్పటికీ ప్రాంతీయ సహచర దేశాల ఆహారాలకు భిన్నమైన ప్రత్యేకమైన మసాలను చేర్చిన హైతి వంటకాలు తన ప్రత్యేకతను చాటుతుంటాయి.


title: హైతి

text: వంటకాలు సరళంగా రుచికలిగి ఉంటాయి. ఫలితంగా హైతియన్ వంటకాలు తరచుగా మధ్యస్తమైన కారంగా ఉంటాయి. ప్రధానమైన ఆహారంలో బియ్యం మరియు బీన్స్, అనేక వైవిధ్యమైన తరహాలో పచనం చేయబడుతూ ఉంటాయి.


title: హైతి

text:
హతి వంటకం మాస్ మౌలు ("మేయి మౌలెన్") సాస్ పాయిస్ ("సాస్ పావా") తో తినవచ్చు, ఇది కిడ్నీ బీన్ , పింటో బీన్ , చిక్పాలు లేదా పిగ్యోన్ పీలు ( కొన్ని దేశాలలో గండూల్స్ అని పిలుస్తారు) వంటి పలు బీన్స్‌ను రుబ్బి చేసిన పిండి తయారుచేస్తారు.మాయిస్ మౌలిన్ ను చేపలతో (తరచుగా లుట్జనస్ కాంపెనస్) కలిపి తింటారు. లేదా వ్యక్తిగత ప్రాధాన్యతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. హైతియన్ వంటలలో ఉపయోగించే అనేక మొక్కలలో టమోటా, ఒరెగానో, క్యాబేజీ,అవోకాడో, బెల్ పెప్పర్‌లు ప్రధానమైనవి. మరొక ప్రసిద్ధ హైతియన్ ఆహారం బనానా పెసి,ప్లాంటియన్ (చదరం చేసిన అరటి ముక్కలను నూనెనో దేవి తయారు చేసే ప్లాంటియన్
అనే ఆహారం ప్రధానమైనవి. దీనిని స్నాక్‌గా మరియు భోజనంలో భాగంగా తింటారు మరియు తరచూ " టాస్సట్ " మరియు " గ్రిట్ " (వేయించిన మేక మరియు పంది మాంసంతో)చేర్చి తింటారు.జనవరి 1 న స్వంత్రదినం రోజున హైతియన్లు సంప్రదాయమైన జౌమౌ సూపును తీసుకుంటారు.


title: హైతి

text: హతి రమ్ము తయారీకి ప్రసిద్ధం. అంతర్జాతీయంగా గుర్తిపు పొందిన " రం బార్బంకోర్ట్ " హైతిలో తయారు చేయబడుతుంది.


title: హైతి

text:
1982 లో హైతి లోని శాంస్- సౌసి ప్యాలెస్ " మరియు " సిటాడెల్లె లాఫరియరె " ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తించబడ్డాయి.హైతీ నేషనల్ పార్కులలో ఒకటైన " నార్తెన్ మాసిఫ్ డూ నార్డ్ " 19వ శతాబ్ధం ఆరంభంలో స్థాపించబడింది.
హైతి ఫ్రాంస్ నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందాక మొదటిసారిగా నిర్మించబడిన భవనాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. ఉత్తర హైతిలో అమెరికా ఖండాలలో అతిపెద్ద కోటగా గుర్తించబడుతున్న " సిటాడెల్లె లాఫర్రియరె " కోట ఉంది. ఇది 1805 మరియు 1820 మద్యకాలంలో నిర్మించబడింది. ప్రస్తుతం ఈ కోటను హైతియన్లు 8వ ప్రపంచవింతగా అభివర్ణిస్తుంటారు.కాలనీ పాలనలో స్థాపించబడిన " జాక్మెల్ " నగరం ప్రపంచవారసత్వ సంపదగా గుర్తించబడింది. 2010 హైతి భూకంపం ఈ నగరాన్ని అధికంగా ధ్వంశం చేసింది.


title: హైతి

text: " ది యాంకర్ ఆఫ్ క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ " అతి పెద్ద నౌక శాంటా మరియా " ప్రస్తుతం పోర్ట్ ఓ ప్రింస్‌లో ఉన్న " మౌసీ డూ పాంతియాన్ నేషనల్ హైతియన్ " లో ప్రదర్శించబడుతుంది.


title: హైతి

text:
హైతి జానపదసాహిత్యానికి ప్రఖ్యాతి గడించింది.
హతియన్ వోడౌ సంప్రదాయానికి సంబంధిత కథనాలు హైతీలో ప్రచారంలో ఉన్నాయి.


title: హైతి

text: ఫిబ్రవరిలో కార్నివాల్ హైతిలో అత్యంత ఉత్సాహంగా జరుపుకునే పండుగ (హైతియన్ క్రియోల్ లేదా మార్డి గ్రాస్లో కనావాల్ గా పిలువబడుతుంది).


title: హైతి

text:
హైతీలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడ అసోసియేషన్ ఫుట్‌బాల్. వందల కొద్దీ చిన్న ఫుట్‌బాల్ క్లబ్బులు స్థానిక స్థాయిలో పోటీపడుతున్నాయి. బాస్కెట్బాల్ ప్రజాదరణ పెరుగుతోంది.పోర్ట్-ఓ-ప్రింస్‌లో ఉన్న బహుళ-ప్రయోజన క్రీడామైదానంలోని స్టేడ్ సిల్వియో కేటర్ అసోసియేట్ ఫుట్‌బాల్ క్రీడల కొరకు ఉపయోగించబడుతుంది.ఈ క్రీడామైదానం 10,000 మంది ప్రజల కూర్చుని క్రీడను తిలకించే సామర్ధ్యం కలిగి ఉంది.
1974 లో హైతీ కరీబియన్ ద్వీపాలలో రెండవ దేశంగా జాతీయ ఫుట్బాల్ జట్టు ప్రపంచ కప్ క్రీడలలో పాల్గొన్నది.ఈ క్రీడలలో పాల్గొన్న మొదటి కరీబియన్ దేశంగా 1938 లో క్యూబా పాల్గొన్నది. ఓపెనింగ్ క్వాలిఫైయింగ్ దశలలో వారు ఫుట్%బాల్ వరల్డ్ కప్ చాంపియన్లైన ఇటలీ,పోలాండ్ మరియు అర్జెంటీనాపోటీపడి ఓడిపోయింది జాతీయ జట్టు 2007 కరేబియన్ నేషన్స్ కప్‌ను గెలుచుకుంది.హైతీ 1900 నుండి ఒలంపిక్ క్రీడలలో పాల్గొని మరియు అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది. 1950 ఎఫ్.ఐ.ఎఫ్.ఎ.ప్రపంచ కప్‌లో హైతీ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు జో గేట్జెన్స్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ జాతీయ జట్టు కొరకు ఆడాడు. ఇంగ్లండ్ 1-0లో ఆడిన ఆటలో గెలిచిన గోల్ సాధించాడు.


title: ఆరేసుకోబోయి పారేసుకున్నాను

text: ఆరేసుకోబోయి పారేసుకున్నాను హరీ హరీ హరీ హరీ... కోకెత్తు కెళ్ళింది కొండ గాలీ... నువ్వు కొంటె చూపు చూస్తుంటే చలీ చలీ అనే పాట ఎన్. టి. రామారావు మరియు జయప్రద నటించిన అడవిరాముడు సినిమా లోనిది.


title: రొద్దం రాజారావు

text: రొద్దం రాజారావు (1901 - 1950) ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు.


title: రొద్దం రాజారావు

text: 1901 లో హిందూపురం లో జన్మించాడు.


title: రొద్దం రాజారావు

text: పెనుగొండలో ప్రాథమిక విద్య పూర్తిచేసిన రాజారావు, బెంగుళూరు, అనంతపురంలలో కళాశాల విద్యను చదివాడు. కొంతకాలం పెనుగొండలోని ఉన్నత పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడుగా పనిచేసి, చెన్నపట్నం, తిరువనంతపురంలో చదివి న్యాయశాస్త్ర పట్టా పొందాడు. 1927లో పెనుగొండలో తండ్రితో కలిసి న్యాయవాదిగా పనిచేశాడు. ఆ తరువాత హిందూపురంలో స్థిరనివాసమేర్పరచుకొని న్యాయవాదిగా పనిచేశాడు.


title: రొద్దం రాజారావు

text: 1940లో హిందూపురం లో ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్తు నాటకోత్సవాలు నిర్వహించాడు. 1946లో ఏలూరులో జరిగిన ఆంధ్ర నాటక కళాపరిషత్తు సభలకు అధ్యక్షత వహించాడు. హిందూపురంలో రాయలసీమ కళా పరిషత్తు స్థాపించి గడియారం వేంకట శేషశాస్త్రి, రాజశేఖర శతావధాని వంటి పండితకవులనెందరినో సత్కరించాడు.నాటకరంగ అభివృద్ధి కోసం విశేష కృషిచేసిన రాజారావు 1950 లో మరణించాడు.


title: కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకం

text: కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టు ను జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా మహదేవ్‌పూర్ మండలంలోని కన్నేపల్లి గ్రామం వద్ద గోదావరి నదిపై నిర్మిస్తున్నారు. దీని ఆయకట్టు 45,000 ఎకరాలు. సుమారు 235 టీఎంసీల నీటిని ఎత్తిపోయడమే దీని లక్ష్యం. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత చేపట్టిన అతిపెద్ద ప్రాజెక్టు ఇది.


title: కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకం

text: కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టును దాదాపు రూ.80,500 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో చేపడుతున్నారు. తెలంగాణలోని దాదాపు 13 జిల్లాలకు ప్రయోజనం చేకూర్చనుంది. గోదావరి నది నుంచి 90 రోజులపాటు రోజూ రెండు టీఎంసీల నీటి చొప్పున 180 టీఎంసీలు మళ్లించడం ఈ పథకం ఉద్దేశం. వందల కిలోమీటర్ల దూరం కాలువలు, సొరంగ మార్గాల నిర్మాణం, దేశంలోనే అతి పెద్ద లిఫ్టులు, ఆసియాలోనే అతి పెద్ద సర్జ్‌పూల్ ఏర్పాటు, భూగర్భంలోనే పంప్‌హౌస్‌లు, గోదావరి నదిపై వరుసగా బ్యారేజీల నిర్మాణం.మొత్తం 12 బ్లాక్లుగా ప్రాజెక్టును విభజించారు.


title: తుమ్మిడిహట్టి ప్రాజెక్టు

text:
ప్రాణహిత నదిపై ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మిస్తున్నారు.
-నిల్వ సామర్థ్యం 1.8 టీఎంలు. సిర్పూర్, కాగజ్‌నగర్, ఆసిఫాబాద్, చెన్నూర్, బెల్లంపల్లి నియోజకవర్గాల్లో రెండు లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించనున్నారు.


title: సరస్వతి కాలువ

text: "సరస్వతి కాలువ" నిర్మల్ జిల్లాలోని నిర్మల్ మండలం పాకపట్ట శివారు గ్రామం గాంధీనగర్ వద్ద ఈ కాలువ ప్రారంభమవుతుంది. ఆయకట్టు 35,735 ఎకరాలు. నిర్మల్, లక్ష్మణ్‌చాందా, ఖానాపూర్, కడెం మండలాల్లోని 64 గ్రామాలకు సాగునీరు అందుతుంది.


title: గడ్డెన్న వాగు

text: "గడ్డెన్న వాగు" నిర్మల్ జిల్లా భైంసా పట్టణానికి సమీపంలో సుద్దవాగుపై గడ్డెన్నవాగు ప్రాజెక్టును నిర్మించారు. 14 వేల ఎకరాల్లో సాగునీరుతోపాటు భైంసా నగర పంచాయతీతో సహా 19 గ్రామాలకు తాగునీరు అందించాలని ప్రాజెక్టు నిర్మించారు.


title: బీఎన్‌గుప్తా (తులారం) ప్రాజెక్టు

text: "బీఎన్‌గుప్తా (తులారం) ప్రాజెక్టు" మహబూబాబాద్ జిల్లా బయ్యారం మండలం వినోబానగర్ సమీపంలో ఈ ప్రాజెక్టు ఉన్నది.


title: బయ్యారం చెరువు

text: "బయ్యారం చెరువు" మహబూబాబాద్ జిల్లాలో ఉన్నది. ఈ చెరువును కాకతీయ చక్రవర్తి గణపతి దేవుని సోదరి మైలాంబ నిర్మించారు.


title: గుండ్లవాగు ప్రాజెక్టు

text: "గుండ్లవాగు ప్రాజెక్టు" జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా వాజేడు మండలంలోని ప్రగలపల్లి గ్రామం వద్ద 1976-77లో నిర్మించారు. దీనిద్వారా 2580 ఎకరాలకు సాగునీరందుతుంది.


title: బొగ్గులవాగు ప్రాజెక్టు

text: "బొగ్గులవాగు ప్రాజెక్టు" ను జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా మల్వర్‌రావు మండంలోని రుద్రారం గ్రామం వద్ద నిర్మించారు. దీన్ని 1976-77లో ప్రారంభించి 1987లో పూర్తిచేశారు. దీనిద్వారా 5150 ఎకరాలకు సాగునీరందుతుంది.


title: అంబేద్కర్ ప్రాణహిత-చేవెళ్ల ప్రాజెక్టు

text: "అంబేద్కర్ ప్రాణహిత-చేవెళ్ల ప్రాజె"క్టు ఏడు జిల్లాలకు 180 టీఎంసీల గోదావరి నీటిని వినియోగించే లక్ష్యంతో దీన్ని నిర్మించనున్నారు. దీనిద్వారా 16.40 లక్షల ఎకరాలు సాగులోకి రానుంది.


title: భక్త రామదాసు ఎత్తిపోతల పథకం

text: "భక్త రామదాసు ఎత్తిపోతల పథకం" ఖమ్మం జిల్లా తిరుమలాయపాలెంలో ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మించారు. 2016, ఫిబ్రవరి 16న సీఎం కేసీఆర్ దీనికి శంకుస్థాపన చేశారు. ఈ ప్రాజెక్టు పాలేరు నియోజకవర్గంలోని 27 గ్రామాల పరిధిలో 60,000 ఎకరాలకు సాగునీరు అందిస్తుంది.


title: నక్కలగండి ప్రాజెక్టు

text: "నక్కలగండి ప్రాజెక్టు" శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు నుంచి తవ్వుతున్న లెఫ్ట్‌బ్యాంక్ కాలువ సొరంగం నుంచి 30 టీఎంసీల నీటిని వినియోగించుకోవడం కోసం ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మిస్తున్నారు. దీనిద్వారా నల్లగొండ, మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాల్లోని సుమారు 3.41 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందనున్నది.


title: గూడెం ఎత్తిపోతల పథకం

text: "గూడెం ఎత్తిపోతల పథకం" ఆదిలాబాద్ జిల్లా దండేపల్లి మండలంలో ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మించనున్నారు. దీనికి 2015, జూలై 5న సీఎం కేసీఆర్ శంకుస్థాపన చేశారు. ఈ ప్రాజెక్టు సామర్థ్యం 3 టీఎంసీలు.


title: గూడెం ఎత్తిపోతల పథకం

text: 2009లో శ్రీపాద ఎల్లం పల్లి ప్రాజెక్టులో భాగంగా గూడెం ఎత్తిపోతల పథకం మంజూరయ్యింది. కడెం ప్రాజెక్టు ఆయకట్టు చివరి ప్రాంతమైన మంచిర్యాల, లక్షెట్టిపేట, దం డేపల్లి మండలాల్లోని పంట పొలాలకు పూర్తి స్థాయి లో నీరందించడానికి ఈ ఎత్తిపోతల పథకాన్ని రూపొందించారు.


title: గూడెం ఎత్తిపోతల పథకం

text:
రూ.160.45 కోట్ల వ్యయంతో 30 వేల ఎకరాలకు సాగు నీరందించడానికి జనవరి 27,2009న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి శంకుస్థాపన చేశారు. ఈ పథకం ద్వారా మూ డు టీఎంసీల నీటిని కడెం ఆయకట్టులోని ప్రధాన కాలువ 57.90 కిలోమీటర్ వరకు మళ్లించాలని నిర్ణయించారు. రెండేళ్లలో పూర్తి కావాల్సిన ఎత్తిపోత ల పథకం కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి.
గూడెం ఎత్తిపోతల పథకం ద్వారా దండేపల్లి, లక్షెట్టిపేట, మంచిర్యాల మండలాల్లో 30 వేల ఎకరాలకు సాగు నీరు అందుతుంది. దండేపల్లి మండలంలో 13 గ్రామాలు, 11,202 ఎకరాలు, లక్షెట్టిపేట మండలంలో 22 గ్రామాలు, 12,498 ఎకరాలు, మంచిర్యాల మండలంలో 13గ్రామాలు, 6,300 ఎకరాలకు సాగు నీరు అందించాల్సి ఉంటుంది.


title: పాలమూరు-రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టు

text: "పాలమూరు-రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టు" మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా భూత్పూర్ మండలంలోని కరివెన వద్ద ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మిస్తున్నారు. దీనికి 2015, జూన్ 11న సీఎం కేసీఆర్ శంకుస్థాపన చేశారు. జూరాల ప్రాజెక్టు వద్ద కృష్ణానది నుంచి 70 టీఎంసీల వరద నీటిని ఎత్తిపోయడం ఈ ప్రాజెక్టు లక్ష్యం. దీని ద్వారా మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలో 7 లక్షల ఎకరాలకు, రంగారెడ్డి జిల్లాలో 2.7 లక్షల ఎకరాలకు, నల్లగొండ జిల్లాలో 0.3 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరందనున్నది.


title: సీతారామా లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్

text: "సీతారామా లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్" ప్రాజెక్టును భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా టేకులపల్లి మండంలోని రాళ్లపాడు వద్ద నిర్మించనున్నారు. దీన్ని 2016, ఫిబ్రవరి 16న సీఎం కేసీఆర్ ప్రారంభించారు. 50 టీఎంసీల గోదావరి నీటిని ఎత్తిపోయడమే ఈ ప్రాజెక్టు లక్ష్యం.


title: కంతానపల్లి సుజల స్రవంతి ప్రాజెక్టు

text: "కంతానపల్లి సుజల స్రవంతి ప్రాజెక్టు"ను జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా కంతానపల్లిలో గోదావరి నదిపై నిర్మిస్తున్నారు.


title: వట్టివాగు ప్రాజెక్టు

text: "వట్టివాగు ప్రాజెక్టు" కుమ్రం భీం ఆసిఫాబాద్ మండలంలోని పహాడీబండ గ్రామం సమీపంలో వట్టివాగుపై 1976లో ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మించారు.


title: బుల్లెట్ రైలు ప్రాజెక్టు (ఇండియా)

text: బుల్లెట్ రైలు ప్రాజెక్టు ముంబాయి- అహ్మదాబాద్ నగరాల మధ్య 508 కిలోమీటర్ల బుల్లెట్ రైలు మార్గం నిర్మాణానికి సెప్టెంబరు 14, 2017 భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, జపాన్ ప్రధాని "షింజో అబే" శంకుస్థాపన చేశారు. దేశంలో బుల్లెట్ రైళ్ల యుగానికి ఇది పునాది కాబోతోంది. జపాన్ సహయంతో ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మిస్తుంది. బుల్లెట్ రైలు ప్రాజెక్టు వ్యయం రూ.1.10 లక్షల కోట్లు. ఈ నిర్మాణం 2023 నాటికి పూర్తవుతుందని అంచనా.


title: కొమ్ము పాపయ్య

text: కొమ్ము పాపయ్య తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన మాజీ మంత్రి, శాసనసభ్యుడు. 1978, 1983లో రామన్నపేట నియోజకవర్గం నుంచి భారతీయ జాతీయ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి గెలుపొందడమేకాకుండా, 1983లో అంజయ్య మంత్రివర్గంలో విద్యుత్తు శాఖ మంత్రిగా నెల రోజులు పనిచేశాడు.


title: కొమ్ము పాపయ్య

text: పాపయ్య యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా అడ్డగూడూర్ మండలం బొడ్డుగూడెం లోని కొమ్ము రామయ్య, రామక్కలకు జన్మించాడు. బొడ్డుగూడెం ఉన్నత పాఠశాలలో 10వ తరగతి వరకు చదువుకున్న పాపయ్య, భువనగిరి లో పీయూసీ, హైదరాబాద్ లోని నిజాం కళాశాల లో డిగ్రీ పూర్తిచేశాడు. అనంతరం ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం లో న్యాయశాస్త్రం చదివాడు


title: కొమ్ము పాపయ్య

text: పాపయ్య యాదవ్‌కు భార్య భారతమ్మ, కుమారులు వాసు నారాయణ, జగన్మోహన్, కూతురు ప్రభావతి ఉన్నారు. చిన్నకుమారుడు జగన్మోహన్ అమెరికాలో సాప్గ్‌వేర్ ఉద్యోగం చేస్తుండగా, పెద్దకుమారుడు హైద్రాబాద్‌లో వ్యాపారం చేస్తున్నారు.


title: కొమ్ము పాపయ్య

text:
చిన్నప్పటి నుండి నాయకత్వ లక్షణాలు కలిగిన పాపయ్య కాంగ్రెస్ పార్టీ కార్యక్రమాలలో చురుగ్గా పాల్గొనేవాడు. దాంతో కాంగ్రెస్ పార్టీ 1978 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పాపయ్యను రామన్నపేట నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా బరిలోకి దించింది. ఆ ఎన్నికల్లో సీపీఐ అభ్యర్థి గుర్రం యదగిరిరెడ్డి పై విజయం సాధించాడు. 1983లో అదే నియోజకవర్గం నుండి సీపీఐ అభ్యర్థి కె. సుశీలదేవి పై గెలుపొంది, అప్పటి ముఖ్యమంత్రి టి. అంజయ్య మంత్రివర్గంలో విద్యుత్తు శాఖ మంత్రిగా నెలరోజులు పనిచేసాడు.
ఇందిరాగాంధీ అనుచరుడిగా ఉన్న పాపయ్య, హకా కార్పొరేషన్ ఛైర్మెన్ గా, నేషనల్ సీడ్ కార్పొరేషన్ డైరెక్టర్ గా పనిచేసాడు.


title: కొమ్ము పాపయ్య

text: ఆరు నెలలుగా అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న పాపయ్య హైదరాబాద్ లోని  నాగోల్ లోగల తన స్వగృహంలో 2017, సెప్టెంబర్ 6 న మరణించాడు.


title: కె.వీరరాఘవరావు

text: కె.వీరరాఘవయ్య మదురై జిల్లా కలెక్టర్.


title: కె.వీరరాఘవరావు

text: గుంటూరు జిల్లా తొట్టెంపూడి గ్రామం. నాన్న కె.వెంకటేశ్వర్లు, అగ్రికల్చరల్ మార్కెటింగ్ కార్యదర్శిగా రిటైరయ్యారు. అమ్మ ధనలక్ష్మి.గుంటూరు జిల్లా మద్దిరాల లో జవహర్ విద్యాలయంలో 6 నుంచి 10వ తరగతి వరకు చదివారు.విజయవాడ వీఆర్ సిద్ధార్థ కాలేజీలో బీటెక్ కంప్యూటర్‌సైన్స్ 2001లో పూర్తి చేశారు.నాలుగో ప్రయత్నంలో ఐఏఎస్‌కు ఎంపికయ్యారు.తొలి పోస్టింగ్ మదురై అసిస్టెంట్ కలెక్టర్ ట్రైనీ. తర్వాత తిరునల్వేలి సబ్ కలెక్టర్‌గా, కడలూరు అడిషనల్ కలెక్టర్‌గా, తిరుచ్చి నగర కమిషనర్‌గా, కడలూరు, విల్లుపురం జిల్లాల్లో సైక్లోన్ బాధితుల పునరావాస ప్రాజెక్టు డైరెక్టర్‌గా, తిరువళ్లూరు జిల్లా కలెక్టర్‌గా పని చేశారు. జల్లికట్టు వివాదాన్ని సామరస్యంగా పరిష్కరించిన అధికారి.బడుగుల దేవుడిగా చెప్పుకునే కలెక్టర్.కనీస సదుపాయాల కోసం ప్రజలు తన వద్దకు రావడం కాదు, అవి తెలుసుకోవడం కోసం, వాటిని పరిష్కరించడం కోసం తనే వారి దగ్గరికి వెళ్తానంటారు. గంటల తరబడి క్యూలో నిలబెట్టి ప్రజలకు సమస్యను సృష్టించకుండా సత్వరం ఆ సమస్యను తేల్చేస్తారు.ఎక్కడ పని చేసినా ఏ స్కూలుకెళ్లినా, కార్యాలయానికి వెళ్లినా అవి పరిశుభ్రంగా వున్నాయా లేదా, అక్కడ మొక్కలు వున్నాయా లేదా అని పరిశీలిస్తుంటారు.


title: జతీంద్ర నాథ్ దాస్

text: జతిన్ దాస్ గా సుపరిచితుడైన జతీంద్రనాథ్ దాస్ ( (27 అక్టోబర్ 1904 – 13 సెప్టెంబర్ 1929), ఒక స్వాతంత్ర్య సమయోధుడు మరియు విప్లవ వీరుడు. ఇతడు లాహోరు జైలులో 64 రోజుల కఠోర నిరాహారదీక్ష తరువాత మరణించాడు.


title: జతీంద్ర నాథ్ దాస్

text: జతీంద్రనాథ్ దాస్ కలకత్తాలో 1904లో జన్మించాడు. ఇతడు చిన్నవయసులోనే బెంగాల్లోని అనుశీలన్ సమితి అనే విప్లవసంస్థలో చేరాడు. మహాత్మా గాంధీ నడిపిన సహాయ నిరాకరణోద్యమంలో కూడా పాల్గొన్నాడు.


title: జతీంద్ర నాథ్ దాస్

text: ఇతడు కలకత్తాలోని విద్యాసాగర్ కాలేజిలో బి.ఎ.చదివే సమయంలో 1925 నవంబర్లో ఇతడి రాజకీయ కార్యకలాపాల కారణంగా అరెస్ట్ అయ్యి జైలులో ఉన్నాడు. అక్కడ రాజకీయ ఖైదీలపట్ల చూపుతున్న దురుసు ప్రవర్తనకు నిరసనగా నిరాహారదీక్ష చేపట్టాడు. 20రోజుల నిరాహారదీక్ష తరువాత జైలు సూపరింటెండెంట్ క్షమాపణ కోరడంతో ఇతడు దీక్ష విరమించాడు. దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలనుండి విప్లవకారులు బాంబుల తయారీకి ఇతడిని సంప్రదించేవారు. సచీంద్రనాథ్ సన్యాల్ వద్ద ఇతడు బాంబులను తయారు చేయడం నేర్చుకున్నాడు.. భగత్ సింగ్, మరికొందరు విప్లవవీరులకు ఇతడు బాంబులను తయారుచేశాడు. ఇతని విప్లవ కార్యకలాపాల కారణంగా ఇతడిని 1929 జూన్ 14న అరెస్ట్ చేసి లాహోర్ జైలులో పెట్టారు.


title: జతీంద్ర నాథ్ దాస్

text: లాహోర్ జైలులో భారతీయ ఖైదీల పరిస్థితి చాలా దుర్భరంగా ఉండేది. వారు అనేక రోజులపాటు ఉతకని, మాసిన దుస్తులను ధరించవలసి వచ్చేది. వంటశాలలో బొద్దింకలు, ఎలుకలు తిరుగుతూ ఆహార పదార్థాలను తినడానికి హానికరంగా మార్చేవి. భారతీయ ఖైదీలకు వార్తాపత్రికలను, వ్రాసుకోవడానికి కాగితాలు ఇచ్చేవారు కాదు. కానీ అదే జైలులో బ్రిటిష్ ఖైదీల పరిస్థితి దీనికి భిన్నంగా ఉండేది. జతీంద్రనాథ్ దాస్ ఈ పరిస్థితులను గమనించి యూరోపియన్ ఖైదీలకు సమానంగా భారతీయ ఖైదీలకు సదుపాయాలను కల్పించాలని కోరుతూ మరికొందరు విప్లవకారులతో కలిసి ఆమరణ నిరాహారదీక్షను చేపట్టాడు.


title: జతీంద్ర నాథ్ దాస్

text: ఇతని దీక్ష 1929 జూలై 13 న ప్రారంభమై 63 రోజులపాటు కొనసాగింది. జైలు అధికారులు బలవంతంగా ఇతడి దీక్షను ఇతరుల దీక్షను భగ్నం చేయడానికి ప్రయత్నించారు. చివరకు జైలు కమిటీ ఇతడిని బేషరతుగా విడుదల చేయాలని సిఫారసు చేసింది. కానీ ప్రభుత్వం దానిని త్రోసి పుచ్చుతూ బెయిల్ మీద విడుదల కావచ్చని సూచించింది.


title: జతీంద్ర నాథ్ దాస్

text: ఇతడు 1929, సెప్టెంబరు 13వ తేదీన తుది శ్వాస విడిచాడు. విప్లవ వనిత దుర్గావతి దేవి నేతృత్వంలో ఇతని అంతిమయాత్ర లాహోర్ నుండి కలకత్తా వరకు రైలులో కొనసాగింది. వేలాదిమంది ఇతడికి శ్రద్ధాంజలి ఘటించడానికి రైల్వే స్టేషన్లకు తరలివచ్చారు. హౌరా రైల్వే స్టేషన్‌లో శవపేటికను సుభాష్ చంద్రబోస్ స్వీకరించి శవయాత్రకు నేతృత్వం వహించాడు. కలకత్తాలో రెండుమైళ్ళ పొడుగున ప్రజలు బారులు తీరి ఇతడికి తుది వీడ్కోలు చెప్పారు. జతిన్ దాస్ నిరాహారదీక్ష అక్రమ నిర్బంధాలపై ప్రతిఘటనలో ఒక కీలకఘట్టంగా నిలిచింది.


title: జతీంద్ర నాథ్ దాస్

text: దేశంలోని దాదాపు అందరు నాయకులు ఇతడి బలిదానానికి శ్రద్ధాంజలి ఘటించారు. సుభాష్ చంద్రబోస్ ఇతడిని"భారతదేశపు యువ దధీచి"గా అభివర్ణించాడు.


title: పతంజలి ఆయుర్వేద సంస్థ

text:
"పతంజలి ఆయుర్వేద సంస్థ" అతి తక్కువ కాలంలో రూ.10వేల కోట్ల టర్నోవర్ సాధించిన భారతీయ ఎఫ్‌ఎమ్‌సీజీ రంగ సంస్థగా ఈ ఏడాది పతంజలి రికార్డు సృష్టించింది. దశాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన సంస్థల్ని వెనక్కి నెట్టి అత్యంత ప్రభావశీల సంస్థల జాబితాలో గూగుల్, మైక్రోసాఫ్ట్, ఫేస్‌బుక్‌ల తరవాత నాలుగో స్థానంలో నిలిచింది. రాబోయే రోజుల్లో దేశంలోనే అతిపెద్ద ఎఫ్‌ఎమ్‌సీజీ సంస్థగా అవతరించే దిశగా "పతంజలి" అడుగులేస్తోంది.
పతంజలి ఆయుర్వేద సంస్థను 1995లో హరిద్వార్‌లోని కన్‌కల్ ప్రాంతంలో స్నేహితుడు బాలకృష్ణతో కలిసి . దివ్య ఫార్మసీ అనే చిన్న ఔషధ దుకాణంతో రామ్‌దేవ్ ప్రారంభించారు. యోగా, ఆయుర్వేదం... ఈ రెండు రంగాల అభివృద్ధికి సాయపడటాన్ని గురువు బల్‌దేవ్ తనపైన పెట్టిన బాధ్యతగా రామ్‌దేవ్ భావించేవారు. యోగా గురువుగా అప్పటికే స్థానికంగా రామ్‌దేవ్‌కు మంచి పేరొచ్చింది. ఆయన స్నేహితుడు బాలకృష్ణకు ఆయుర్వేదంపైన తిరుగులేని పట్టుంది. ఇద్దరూ చిన్నప్పుడు ఒకే ఆశ్రమంలో పెరిగారు. తరవాత హిమాలయాలకూ కలిసే ప్రయాణమయ్యారు. అక్కడ రామ్‌దేవ్ యోగా సాధనలో నిమగ్నమైతే, బాలకృష్ణ ఆయుర్వేదంలో నైపుణ్యం సాధించారు.


title: పతంజలి ఆయుర్వేద సంస్థ

text: సబ్బులూ, షాంపులూ, పేస్టులూ, టాయిలెట్ క్లీనర్లూ, నిత్యావసరాలూ, పిల్లల ఆహారం. ఇలా ఐదేళ్లలో యాభై నుంచి ఏకంగా వెయ్యికి పైగా ఉత్పత్తులను తీసుకొచ్చే స్థాయికి పతంజలి విస్తరించింది. ప్రత్యేక స్టోర్లు ఉండటంతో ఒక వస్తువు కొనడానికి వచ్చేవాళ్లు నాలుగైదు వస్తువుల్ని కొనుగోలు చేసే అవకాశం ఉండేది. తమ నూడుల్స్ పూర్తిగా సహజ సిద్ధ పదార్థాలతో తయారయ్యాయని విస్తృతంగా ప్రచారం చేస్తూ "‘పతంజలి నూడుల్స్’" ని విడుదల చేసి వేగంగా వినియోగదార్ల ఆదరణ పొందడంలో సఫలమైంది. ప్రత్యేక స్టోర్లూ, అతి వేగంగా దూసుకొస్తున్న ఉత్పత్తుల సంఖ్యా, సందర్భానికి తగ్గ మార్కెటింగ్ వ్యూహాలూ. సంస్థ ఎదుగుదలకు కారణాలు.


title: పతంజలి ఆయుర్వేద సంస్థ

text: ఆచార్య బాలకృష్ణ ‘పతంజలి’లో 94శాతం వాటా ఆయనదే. సంస్థ ముఖచిత్రం రామ్‌దేవ్ అయితే, దాని చోదక శక్తి బాలకృష్ణ. ముప్ఫయ్యేళ్లుగా రామ్‌దేవ్‌కి సన్నిహితుడిగా ఉంటున్న బాలకృష్ణకి ఆయుర్వేద విద్యలో అద్భుతమైన నైపుణ్యం ఉంది. కాలక్రమంలో మరుగునపడిన ఎన్నో ఆయుర్వేద సూత్రాలను ఆయన వెలికి తీసి వాటి ఆధారంగా తిరిగి ఆ ఔషధాలను తయారు చేశారన్న పేరుంది. తొలిదశలో సంస్థ తీసుకొచ్చిన ఔషధాలూ, ఉత్పత్తులన్నీ ఆయన సృష్టే. ప్రచారం చేసేది రామ్‌దేవ్ అయినా దాని వెనకుండే వ్యూహకర్త బాలకృష్ణే. ప్రయోగశాల నుంచి బయటికొచ్చిన ప్రొడక్ట్‌ని ఆమోదించి, దాన్ని ప్యాక్ చేసి మార్కెట్‌కి తరలించేవరకూ ప్రతి పనీ ఆయన కనుసన్నల్లోనే జరుగుతుంది. ‘పతంజలి ఆయుర్వేద్’కు ఎండీగా ఉన్న ఆయన, మరో 34 అనుబంధ సంస్థలకూ అధినేత.


title: పతంజలి ఆయుర్వేద సంస్థ

text: రాబోయే 5-10ఏళ్ల కాలానికి లక్ష కోట్లు అమ్మకాలు రామ్‌దేవ్, బాలకృష్ణలు పెట్టుకున్న లక్ష్యమిది. మొత్తంగా దేశంలో ఏటా అమ్ముడయ్యే ‘ప్యాకేజ్డ్ ప్రొడక్ట్స్’ విలువలో ఇది మూడో వంతు.


title: డి.వి. రమణమూర్తి

text: డి.వి. రమణమూర్తి తెలుగు రంగస్థల హాస్యనాటక రచయిత.


title: డి.వి. రమణమూర్తి

text: రమణమూర్తి 1930, ఆగస్టు 23న విజయనగరం లో జన్మించాడు. కొంతకాలం ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశాడు. 1955లో దక్షిణ మధ్య రైల్వే ఉద్యోగంలో చేరి, విరమణ పొందాక కాకినాడ లో ఉంటున్నారు.


title: డి.వి. రమణమూర్తి

text: రమణమార్తి చక్కటి కుటంబ హాస్యాన్ని సృష్టిస్తాడు. కరుణ రసాన్ని కూడా రాసేవాడు. మాటల కూర్పులో పొందిక, చమత్కారం, సంక్షిప్తత, సున్నిత హాస్యం ప్రేక్షకులను గిలిగింతలు పెడతాయి. రేడియో, టీవిలకు అనేక నాటకాలు రాసి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు.


title: డి.వి. రమణమూర్తి

text: రచించిన నాటికలు:


title: రజాకార్లు

text: రజాకార్లు హైదరాబాద్ చివరి నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ ప్రైవేట్ ఆర్మీ రజాకార్లు.. హైదరాబాద్ రాజ్యంలో సయ్యద్ ఖాసిమ్ రజ్వి నాయకత్వంలోని రజాకార్లు అనేక దురాగతాలకు పాల్పడ్డారు. వారు చేయని దుష్టకృత్యం లేదు. రజాకార్లంటే శాంతిని వాంచించే స్వచ్ఛంద సేవకులు అని అర్థం. కాని వీరు శాంతిని నాశనం చేసి మానవ రక్తాన్ని తాగిన రాకాసి మూకలుగా ఉండేవారు.


title: రజాకార్లు

text: 1910 భారతదేశానికి, బ్రిటిషుకీ మద్య జరిగిన సుదీర్ఘ స్వాతంత్ర్య సమరం ఫలితంగా మనకు స్వతంత్రం బ్రిటిషు వారు ఎప్పుడైన ఇవ్వవచ్చు అనే మాట ఊహాగాణాలు వినిపిస్తూన్న రోజుల్లో 1919 బ్రిటీష్ పాలన ప్రజా సంక్షేమం మరిచి ప్రజల్ని పిండి పిప్పిచేసి ఇక భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం మంజూరు చేసే ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది మరి వినిపిస్తూన్న రోజుల్లో 1920 వరకు హైదరాబాద్లో ఎలాంటి రాజకీయ సంస్థ లేదు.ఆంధ్ర జన సంఘం (ఆంధ్ర మహాసభ పేరు మార్చబడింది) అని పిలవబడే ఒక సంస్థ నవంబరు 1921 లో స్థాపించబడింది, భారతదేశంలో ఉన్న రాష్ట్రాలలో రాచరిక ప్రభుత్వలు "భారతదేశం యొక్క అంతర్భాగమైనవి" అని ప్రకటించాయి మరియు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పరిపూర్ణంగా ఆ తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది,హైదరాబాదుకు స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి కావాలని ఆశిస్తూ, దాన్ని ప్రత్యేక దేశంగా గుర్తించాలని నిజాం ఆలోచనలతో హైదరాబాద్ రాష్ట్ర జనాభాలో 80% కంటే ఎక్కువ మంది హిందూలు అయినప్పటికీ, నిజాం యొక్క అధికారం, ముస్లింలు ఆధిపత్యం వహించాయి.హైదరాబాద్ స్టేట్ యొక్క రాచరికపు విశ్రాంతిత ఉద్యోగి అయిన నవాబ్ మహ్మూద్ నవాజ్ ఖాన్ ఖైల్లార్చే మజ్లిస్-ఇ-ఇతిహాదుల్ ముస్లైమేన్ తో MIM సంస్ధను 1927 నవంబరు 12 స్థాపించబడింది. భారతదేశంతో ఏకీకరణ కంటే "ముస్లింల రాజ్యంగా" . 1938 లో, బహదూర్ యార్ జంగ్ MIM యొక్క "ప్రెసిడెంట్"గా ఎన్నికయ్యారు,ఇతడే రజాకార్ అనే పదం ఉపయోగిచారు, రజాకార్లంటే శాంతిని వాంచించే స్వచ్ఛంద సేవకులు అని అర్థం ఇది "సాంస్కృతిక" మరియు మతపరమైన మానిఫెస్టో కలిగి ఉంది. ఇది ముస్లిం లీగ్తో పాటు, బ్రిటీష్-ఆక్రమిత భారత దళాధిపతుల సహచరులుగా ఉండేది. 1944 లో బహదూర్ యార్ జంగ్ మరణించిన తరువాత, సయ్యద్ ఖాసిమ్ రజ్వి నాయకుడిగా ఎన్నికయ్యారు.


title: రజాకార్లు

text: సయ్యద్ ఖాసిమ్ రజ్వి నేతృత్వంలోని రజాకార్ల, హింసాత్మక, "స్వయంసేవకుల" సంస్థ, MIM కోసం "తుఫాను దళాల"గా పనిచేశారు.


title: రజాకార్లు

text: మాజీ హైదరాబాద్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగి మొహమ్మద్ హైదర్ కథనం ప్రకారం మజ్లిస్-ఇ-ఇతిహాడుల్ ముస్లైమీన్ (ఇత్తెహాద్) లో చేరిన తరువాత, రజ్వి తన ఆస్తి మొత్తాన్ని పార్టీకి విరాళంగా ఇచ్చినట్లు చెబుతారు, ఇది అతనిని ప్రముఖంగా చేసింది మరియు అతనిని సిద్దిక్-ఎ-డెక్కన్ పేరుతో సంపాదించింది.1944 లో నవాబ్ బహదూర్ యార్ జంగ్ యొక్క అకాల మరణం తరువాత, ఇతిహాడ్ పార్టీ వినాశకరమైన తీవ్రవాదానికి గురైంది. ఇతిహాద్ సభ్యత్వానికి వారు సానుకూలంగా లేనప్పటికీ, రాజకీయ సంస్కరణలను సమర్ధించడం ద్వారా రజ్వి తన వైవిధ్యతను స్థాపించడానికి ప్రయత్నించారు. అప్పుడు లాతూర్లో తన సొంత సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు, మజ్లిస్-ఎ-ఇస్లా నజ్మ్-ఓ-నస్క్ అనే పేరు పెట్టారు, సంస్కరణలను తీసుకురావటానికి, పార్టీ యొక్క ప్రధాన స్రవంతి నుండి తన సొంత స్వతంత్రాన్ని స్థాపించటానికి ఎక్కువ అవకాశం ఉంది.


title: రజాకార్లు

text: ఫిబ్రవరి 1946 లో, అబ్దుర్ రెహమాన్ రాయ్స్ నాయకత్వంలోని పార్టీలో తీవ్రవాదులు ఒక మసీదు పునర్నిర్మాణం మీద హింసాత్మక నిరసన ప్రదర్శించారు, ఛత్రా యొక్క ప్రధాన మంత్రి నవాబ్ మరియు సర్ విల్ఫ్రిడ్ గ్రిగ్సన్, రెవిన్యూ మరియు పోలీసుల మంత్రి. సంఘటన ఇథిహాడ్ నాయకుడు రాజీనామాకు దారితీసింది. నూతన అధ్యక్షుడి కోసం జరిగిన పోటీలో కాసిమ్ రజ్వి రైట్ను ఇతిహాడ్ నాయకుడిగా వెలుగులోకి తెచ్చాడు. అతని తీవ్రవాదం రైస్ మరియు పార్టీలో ఉన్న మితవాదులు రెండూ అభ్యర్థుల నుండి దూరమయ్యాయి. నిజాం పాలన కొనసాగింపు మరియు పాకిస్థాన్కు వెళ్లడానికి నిజాంని ఒప్పిస్తున్నట్లు ముస్లిం వేర్పాటువాదులు ఉన్నారు.రజ్వి కఠినంగా ఉన్న దృక్పధాన్ని తీసుకోవటానికి నిజామ్ను ప్రోత్సహించాడు మరియు కొత్తగా ఏర్పడిన భారతదేశ ప్రభుత్వానికి హైదరాబాద్ లో ప్రవేశపెట్టడానికి రజకర్లను ఆదేశించాడు.రజ్వి యొక్క రాజాకర్లను ఖండిస్తూ మరియు భారతదేశంతో విలీనం చేయమని వాదించిన షూబూల్లా ఖాన్ వంటి దేశభక్తి ముస్లింల హత్యలో అతను కూడా చిక్కుకున్నాడు. రజ్వి హిందూ జనాభాపై క్రిమినల్ దాడులను ప్రారంభించాడు, భారతదేశానికి పోలీస్ యాక్షన్కు దారితీసింది.ఆపరేషన్ పోలో తర్వాత, భారత సైన్యం రజకర్లను ఓడించి, భారత దేశంలో హైదరాబాద్ను స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత, రజ్వీని గృహ నిర్బంధంలో ఉంచారు మరియు భారతీయ చట్టాలపై తిరుగుబాటు కార్యకలాపాలకు ప్రయత్నించారు మరియు మత హింసను ప్రేరేపించారు. అతనికి 1948 నుండి 1957 వరకు జైలు శిక్ష విధించబడింది.1957 సెప్టెంబరు 11న జైలు నుంచి విడుదలయ్యాక ఖాసిం రజ్వీ పాకిస్తాన్కి వెళ్లిపోయాడు. సరిగ్గా హైదరాబాద్ సంస్థానానికి విమోచనం లభించిన రోజునే రజ్వీ పాకిస్తాన్కి వెళ్లడం మరో విషయం. అతను 1970 లో అనాధాలా మరణించాడు. హైదరాబాద్ నుండి వెళ్లి, 1949 లో నుంచి అతని కుటుంబం పాకిస్తాన్ కు వెళ్లి అక్కడ నివసిస్తున్నది.


title: రజాకార్లు

text: నిజాం కుటుంబ పరిపాలనకు తనే చివరి రాజునని 1921 లో అనే వచ్చినా తెలంగాణ పరిపాలనలో అభివృద్ధి తన మార్కు ఉండాలని ముందు బావించాడు,ఎన్నో మంచి నిర్మాణాలు చేశాడు. ఆ తరువాత పరిస్ధితి చెయ్యిదాటి పోతుంటే హైదరాబాదుకు స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి కావాలని ఆశిస్తూ జాగ్రత పడ్డాడు, చివరి రెండు సంవత్సరాలు 1946 - 1948 అనిచివేత మార్గంగా కాసిం రిజ్వీ తప్పుడు సలహాలతో భారత సైన్యం రజకర్లను ఓడించి, భారత దేశంలో హైదరాబాద్ను స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత, నిజంగానే చివరి రాజుగానే మిగిలిపోయాడు. అతను అలా కాక అతని కంటే ముందు నిజాం రాజుల్లా పాలించి ఉంటే నేపాల్, బూటాన్ లాగ స్వతంత్ర దేశం లా ఉండేదేమో ...1881లో మొదటి సాలార్‌జంగ్ ప్రభువు (నిజాం) హాయాంలో పావిన్స్) ప్రాంతాల విభజన చేపట్టాడు. అప్పుడే జిల్లాల ఏర్పాటు కావించబడినవి. నిజాం పరిపాలనలో తెలంగాణ మరట్వాడ, కర్ణాటక మూడు ప్రాంతాలుగా ఉండేవి. కర్నూలు ప్రాంతంగా కిషన్‌సింగ్, కమతం వెంకట్‌డ్డి, గడియారం రామకృష్ణశర్మ, గొట్టిముక్కుల కృష్ణమూర్తి తదితరులు రజాకార్లకు వ్యతిరేకంగా పనిచేశారు. కొందుర్గు ప్రధాన వీధుల్లో ప్రతి నిత్యం రజాకార్ల కవాతును. పరిగి కేంద్రంలో ప్రతి నిత్యం తల్వార్లు, కత్తి తుపాకులు బరిసెలు, లాఠీలు చేత పట్టుకున్న రజాకర్లు కవాతు నిర్వహించి ప్రజలు తమకు ఎదురు తిరగడానికి కూడా సాహసించని పరిస్థితిని కల్పించేవారు.


title: రజాకార్లు

text:
హైదరాబాద్ సైన్యం 1946 - 1948ల మధ్య హైదరాబాదు రాజ్యంలో నెలకొన్న పరిస్థితులు అత్యంత ఉద్రిక్తమైనవి. హైదరాబాదుకు స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి కావాలని ఆశిస్తూ, దాన్ని ప్రత్యేక దేశంగా గుర్తించాలని నిజాం ప్రతిపాదించాడు. ఇత్తెహాదుల్‌ముస్లిమీన్ సైనిక విభాగమైన రజాకార్లకు చెందిన ఖాసిం రజ్వి రంగంలోకి దిగడం దానివల్లనే జరిగింది.
1938లో హైద్రాబాద్‌లో ఆర్యసమాజ్ వారు హిందూవుల ఏకీకరణకై ఉద్యమాలు ప్రారంభించారు. అదే సమయంలో స్టేట్ కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడైన రామానంద తీర్థ ఆధ్వర్యంలో కూడా జనజాగృతి ఉద్యమాలు సాగాయి. తెలంగాణలో రజాకార్లు బహదూర్ యార్‌జంగ్ (జాగీర్ధార్) అప్పటికీ మజ్లిస్ ఇత్తిహదుల్‌ముస్లిమిన్ పార్టీని స్థాపించి తద్వారా నిజాంకు ప్రభుత్వానికి సమాంతరంగా తెలంగాణలో తమ ఆధిపత్యం కోస గ్రామాలపై పడి ప్రజలను భయవూభాంతుల్ని చేసేవారు.రజాకార్ల ఆగడాలు మితిమీరిపోయాయి. మరోవైపు కమ్యూనిస్టుల తెలంగాణా సాయుధ పోరాటం సాగుతోంది


title: రజాకార్లు

text: బైరాన్‌పల్లి గ్రామంలో 1946లో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆధ్వర్యంలో ప్రజలు సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. సాయుధ దళాలు ఆ సంఘ సభ్యులకు సాయుధ శిక్షణ కార్యక్రమాలు నిర్వహించేది. ఈ తరుణంలో ఖాసీం రజ్వీ నాయకత్వంలోని రజాకార్ల దోపిడీ, దౌర్జన్యాలు జనగామ పరిసర గ్రామాల్లో విచ్ఛలవిడిగా పెరిగిపోయాయి. బైరాన్‌పల్లిలో ఇమ్మడి రాజిరెడ్డి, దుబ్బూరి రామిరెడ్డి, మోటం రామయ్య తదితర యువకులు గ్రామరక్షణ దళాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నారు.


title: రజాకార్లు

text:
గ్రామంలో గ్రామరక్షక దళం సంఘం ఏర్పడి ప్రభుత్వానికి పన్నులు కట్టడం మానేశారు. రాజాకార్లు పోలీస్ క్యాంప్‌ల కోసం ప్రతి గ్రామానికి జరిమానా విధించి వసూలు చేసేవారు. బైరాన్‌పల్లి రైతులను సైతం రకరకాల పన్నులు చెల్లించాలని రజాకార్లు ఆజ్ఞలు జారీచేశారు. వారి ఆదేశాలపై ధిక్కార స్వరం వినిపించి గ్రామమంతా ఒకేతాటిపై నిలిచింది.
రజాకార్లు పొరుగు గ్రామమైన లింగాపూర్ (మద్దూర్)పై దాడిచేసి ధాన్యాన్ని ఎత్తుకెళుతున్న క్రమంలో బైరాన్‌పల్లి గ్రామరక్షక దళం నాయకులు ఇమ్మడి రాజిరెడ్డి, మోటం రామయ్య, వంగాల అనంతరామిరెడ్డితోపాటు దూల్మిట్టకు చెందిన ముకుందారెడ్డి, మురళీధర్‌రావు దళాలు, గ్రామస్తులంతా ఏకమై గొడ్డళ్లు, బరిసెలు, ఒడిసెలతో ఎదురుదాడికి దిగారు. బండ్లలో దోచుకొని వెళుతున్న ధాన్యాన్ని రజాకార్లు వదిలేయడంతో ధాన్యాన్ని గ్రామస్తులకు అప్పజెప్పారు.


title: రజాకార్లు

text: దీంతో కక్షగట్టిన రజాకార్లు బైరాన్‌పల్లిని ఏ విధంగానైనా విధ్వంసం చేయాలని నిజాం రాజుకు కబురుపెట్టారు. 1948 మే నెలలో 60 మంది రజాకార్లు తుపాకులతో బైరాన్‌పల్లిపై దాడికి ప్రయత్నించగా వీరి రాకను అబేధ్యమైన బురుజుపై నుంచి పసిగట్టిన దాసరి నాగయ్య, శ్రీరామోజు బ్రహ్మయ్యలు నగారా మోగించారు. దీంతో బురుజుపై నుంచి రజాకార్లపై దాడి కోసం సిద్ధంగా ఉంచుకున్న జెజ్జాయి (సీసం, ఇనుము, గంధకం పోసి నింపిన ఒక పెద్ద గొట్టం)ని పేల్చారు. గ్రామానికి చెందిన దళనాయకుడు ఇమ్మడి రాజిరెడ్డి ఓ పోలీస్ అధికారి కొడుకును గురిచూసి కాల్చేశాడు. ఈ ఘటనలో ఐదుగురు రజాకార్లు హతమవడంతో తక్కినవారు ప్రాణభయంతో పారిపోయారు.


title: రజాకార్లు

text: రెండోసారి రజాకార్లు 150 మందితో గ్రామంపై దాడికి దిగారు. ప్రజలు వారిని ఎదురించి వడిసెల్లో రాళ్లు పోసి కొట్టి 20 మంది రాజాకార్లను చంపారు. ఈ ఘటనలో ఐదుగురు గ్రామస్థులు చనిపోయారు. రెండుసార్లు విఫలమైన రజాకార్లు గ్రామంపై ప్రతీకారాన్ని పెంచుకున్నారు. గ్రామ ప్రజల్లో మాత్రం రజాకార్లను ఎదురించగలమనే ధైర్యం, విశ్వాసం పెరిగింది. గ్రామస్థులు మాత్రం రాత్రింబవళ్లు నిద్రపోకుండా పహారా కాస్తు రజాకారుల, ముష్కర మూకల నుంచి కాపాడుకుంటూ వచ్చారు.


title: రజాకార్లు

text: బైరాన్‌పల్లికి ఆగస్టు 27 చీకటిదినం: రెండుసార్లు రజాకార్లను తరిమికొట్టిన ధీమాతో ఏ క్షణమైనా తమపై ఎదురుదాడికి రజాకార్లు పాల్పడవచ్చని, దీనికి సిద్ధంగా ఉండాలని గ్రామ యువకులు నిశ్చయించుకున్నారు. రాత్రి ఎప్పటిలాగానే గెరిల్లా దళం గ్రామస్తులకు ధైర్యం చెప్పి వెళ్లింది. జనం నిద్రలోకి జారుకున్నారు. 1948 ఆగస్టు 27న ఉదయం 3 గంటలకు 1200 మంది పోలీసులు, రజాకార్లు నలుదిక్కుల నుంచి గ్రామాన్ని చుట్టుముట్టారు. కాలకృత్యాల కోసం ఊరిబయటికి వచ్చి రజాకార్లకు పట్టుబడి తప్పించుకున్న ఉల్లెంగల వెంకటనర్సయ్య రజాకార్లు వచ్చారంటూ వేసిన కేకలకు బురుజుపై యుద్ధనగారా మోగడంతో గ్రామరక్షణ దళంతోపాటు జనమంతా అప్రమత్తమయ్యారు. కాల్పులు జరుపుతూ మిల్ట్రీ గ్రామానికి చేరుకుంది.


title: రజాకార్లు

text: బురుజుపై ఉన్న గ్రామరక్షక దళం సభ్యులు జెజ్జాయితో కాల్పులు జరుపుతూనే ఉన్నారు. రజాకార్లు ఫిరంగితో రెండు తోపుబాంబులు వేయగా అవికాస్త గురితప్పాయి. మూడో గుండు బురుజుపై పడటంతో మోటం రామయ్య, మోటం పోశయ్య, బలిజె భూమయ్యతోపాటు మరికొందరు అక్కడికక్కడే ప్రాణాలు వదిలారు. ప్రధాన రక్షణ కేంద్రం ఎదురుదాడిలో దెబ్బతినడంతో సైనికులు గ్రామంలోకి చొరబడ్డారు. పారిపోవడానికి ప్రయత్నించిన ప్రజలందరిపై విచక్షణారహితంగా కాల్పులు జరిపారు. బురుజుపైన, ఇళ్లల్లో దొరికిన వారిని దొరికినట్లుగా లెంకలు కట్టి ఆడమగ తేడా లేకుండా వరుసగా నిలబెట్టి కాల్పులు జరపడంతో గ్రామంలోని వాడలన్నీ శవాలతో నిండిపోయి శ్మశానాన్ని తలపించాయి.


title: రజాకార్లు

text:
ఊరిలోని గడ్డివాములు, ఇళ్లు తగలబడటమే కాకుండా మహిళలపై రజాకార్లు అత్యాచారాలకు పాల్పడ్డారు. మహిళలను నగ్నంగా బతుకమ్మ ఆడించి రజాకార్లు తమ పైశాచిక ఆనందాన్ని నిరూపించుకున్నారు. ఈ హింసకాండతో గ్రామంలో భయానక వాతావరణం నెలకొంది. ఈ పాశవిక సంఘటన జలియన్‌వాలా బాగ్ ఉదంతాన్ని మరిపించేలా ఉందని చరిత్రకారులు తెలిపారు. రజాకార్ల దుర్నీతి, దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా పోరాడిన బైరాన్‌పల్లికి చెందిన 100 మందిని రజాకార్లు నిర్ధాక్షిణ్యంగా పొట్టనపెట్టుకున్నారు. బైరాన్‌పల్లి పోరాటాన్ని స్ఫూర్తిగా తీసుకొని సమీప గ్రామమైన కూటిగల్ గ్రామప్రజలు సైతం రజాకార్లపై తిరుగుబాటు చేశారు.
అదేరోజు నిజాం ప్రభుత్వం 200 మంది మిల్ట్రీతో కూటిగల్ పై దాడికి దిగి 20 మందిని గ్రామశివారులోని మర్రిచెట్టు కింద ఊచకోత కోశారు.


title: రజాకార్లు

text:
ఇనుగుర్తిలో రజాకార్ల దాడులు
1922 ఆగస్టు 22న అప్పటి నిజాం ప్రభుత్వం హయంలో ఓరుగల్లుకు గ్రామంగా ఉన్న కేసముద్రం మండలం ఇనుగుర్తిలోనే ముద్రించారు. తెనుగు పత్రికలో నిజాం ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా వస్తున్న వార్తలకు మండిపడ్డ రజాకార్లు ఇనుగుర్తి గ్రామానికి చేరుకుని దాడులకు దిగారు. ఒద్దిరాజు సోదరులకు చెందిన గ్రంథాలను, ముద్రణ మిషన్‌లను ధ్వంసం చేసి తగుల బెట్టారు. ఈ క్రమంలో స్నేహితుల సహకారంతో పత్రిక నిర్వహణను జిల్లా కేంద్రానికి మార్చారు. తర్వాత కొద్ది నెలలకు పలు కారణాల వల్ల పత్రిక ప్రచురణ నలిచిపోయిం ది. మొత్తం మీద తెనుగు పత్రిక ఆరు సంవత్సరాల పాటు విజయవంతంగా ప్రచురితమైంది.
'గోలకొండ పత్రిక
తెనుగు పత్రిక తర్వాత పుట్టిన గోలకొండ పత్రిక కూడా స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. హైదరాబాద్ దక్కన్ కేంద్రంగా ప్రతీ సోమ, గురువారాల్లో వెలువడిన ఈ పత్రికలో సురవరం ప్రతాపరెడ్డి. పత్రికా సంపాదకుడు. 1926లో గోలకొండ పత్రికను ప్రారంభించారు.


title: రజాకార్లు

text:
ఇమ్రోజ్
ఇమ్రోజ్ పత్రిక ద్వారా నిరంకుశ నిజాం పాలనను షోయబ్ ఉల్లాఖాన్ వ్యతిరేకంగా రాసినందుకు, నిజాం వ్యతిరేక ప్రజాపోరాటాలను బలపర్చినందుకు మత దురహంకారులు 1948, ఆగస్టు 22 న రజాకార్లు పత్రికా కార్యాలయం నుంచి ఇంటికి వెళుతున్న సమయంలో అతిక్రూరంగా కాల్చిచంపారు.


title: రజాకార్లు

text:
విలీన సందర్భం ఆపరేషన్ పోలో-1948
ఇక్ యావత్ భారతదేశానికి 1947 ఆగస్టు 15న బ్రిటిషు పాలకుల నుంచి స్వాతంత్య్రం సిద్ధించింది. కానీ, అటు పాకిస్థాన్‌లో కానీ హైదరాబాద్ రాష్ట్రాన్ని భారత్‌లో కలపడానికి నిజాం పాలకులు సిద్ధంగా లేకపోవడంతో అసలు సమస్య మొదలైంది.
నిజాం కూడా.‘బ్రిటిష్ కామన్ ఆఫ్ నేషన్స్’ నుండి ‘రాజ్యాంగ బద్ధమైన ఒక స్వతంత్ర దేశం’గా హైదరాబాద్‌కు ప్రత్యేక గుర్తింపు నివ్వాలంటూ ప్రభువు బ్రిటిషు ప్రభుత్వాన్ని మొదట్లోనే సంప్రదించారు. ఆ విజ్ఞప్తిని వారు తిరస్కరించారు. కనీసం ఒక అధికార పత్రం (దస్తావేజు)పై సంతకం చేయాలని అప్పటి ఇండియన్ హోం మంత్రి సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ హైద్రాబాద్ ప్రభుత్వాన్ని కోరారు. ‘అదేమీ కుదరదంటూ’ భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చిన రోజే (15.8.1947) ‘హైదరాబాద్ స్వతంత్ర రాజ్యం’గా ఉంటుందని ప్రకటించారు, ‘కనీసం హైదరాబాద్ రాష్ట్రాన్ని పాకిస్థాన్‌లో చేర్చబోమని’ హామీ ఇవ్వాలని, అలా చేస్తే యధాస్థితిని కొనసాగించడానికి తమకెలాంటి అభ్యంతరం లేదని భారతీయ ప్రభుత్వం నిజాం రాజును కోరినా, ‘దానికీ ససేమిరా’ అన్నారు. ‘తన రాష్ట్రానికి పూర్తి స్వేచ్ఛ కావాలని, అది కూడా ‘బ్రిటిష్ కామన్ సామంత దేశపు హోదాను మాత్రమే ఇవ్వాలని’ ఆయన డిమాండ్ చేశారు. ఏకంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికాకు చెందిన అధ్యక్షుడు హేరీ ఎస్ ట్రూమన్‌తోనూ మధ్యవర్తిత్వం నెరిపించడానికి విఫలయత్నం చేశారు. ఏదైతేనేం, నిజాం జరగకూడదని అనుకున్నారో చివరకు అదే జరిగింది. ఈ రాజకీయ పరిణామాలన్నీ ఒకవైపు, రజాకార్ల దుర్మార్గాలు మరోవైపు హైదరాబాద్ ప్రజలను తీవ్ర అశాంతిలోకి నెట్టివేశాయి.


title: రజాకార్లు

text: ‘ఆపరేషనే’ ప్రత్యామ్నాయం


title: రజాకార్లు

text: ‘ఒకవేళ భారత్ మాపై దాడి చేస్తే నేను భారత్ అంతటా అల్లకల్లోలం సృష్టించి తీరతాను’ అన్నది ఖాసిం రజ్వీ శపథం. ‘భారత్ కనుక హైదరాబాద్‌పై దాడి చేస్తే రజాకార్లు హిందువులపై నరమేధం సృష్టిస్తారు. ఫలితంగా దేశవ్యాప్తంగా ముస్లిమ్‌లపై ప్రతీకార దాడులు జరుగుతాయి’ అని ‘టైమ్’ మేగజైన్ అప్పట్లో రిపోర్ట్ చేసింది.


title: రజాకార్లు

text: అది 1948 సెప్టెంబరు 13. ఆపరేషనే మొదలైంది తొలి యుద్ధం ‘షోలాపూర్-సికింవూదాబాద్ రహదారిపైగల నాల్‌దుర్గ్ వద్ద మొదలైంది.1948 ఆగష్టు 9వ తేదీన టైమ్స్ ఆఫ్లండన్లో వచ్చిన వార్త ప్రకారం హైదరాబాద్ 40,000 సైన్యాన్ని, ఆయుధాలను సమకూర్చుకుంది. భారత ప్రభుత్వాన్ని ఎదుర్కోవడానికి లక్ష మందితో సైన్యం సిద్ధంగా ఉందని, బొంబాయిపై బాంబులు వెయ్యడానికి సౌదీ అరేబియా కూడా సిద్ధంగా ఉందని హైదరాబాదు ప్రధాన మంత్రి లాయిక్ఆలీ అన్నాడు. హైదరాబాద్ నగరానికి 300 కిలోమీటర్ల దూరంలోని షోలాపూర్ నుంచి బయలుదేరిన భారత సైన్యం నల్దుర్గ్ కోటను స్వాధీనం చేసుకుని తల్ముడి, తుల్జాపూర్ మీదుగా హైదరాబాద్ దిశగా సాగింది. మేజర్ జనరల్ డిఎస్ బ్రార్ ముంబై నుంచి, ఆపరేషన్ కమాండర్ మేజర్ జనరల్ ఎఎ రుద్రా మద్రాసు వైపు నుంచి, బ్రిగేడియర్ శివదత్త బేరార్ నుంచి బయలుదేరారు. మొదటి హైదరాబాద్ నిజాం సైన్యం భారతీయ 7వ బ్రిగేడ్‌ను ఎదుర్కొంది. రెండవ రోజు (14 సెప్టెంబర్) రాజసూర్ పట్టణానికి 48 కి.మీ. దూరంలోని ఉమార్గ్‌వద్ద ఇరు సైన్యాలు తలపడ్డాయి. మూడోరోజు (15వ తేదీ) నాటికి భారతసైన్యం సూర్యాపేట పట్టణం చేరింది. ఇదే రోజు మరో సంఘటనలో నార్కట్‌పల్లి వద్ద భారత సైనికులు రజాకార్ల సమూహాన్ని ఓడించారు.16వ తేదీకల్లా నిజాం ఓటమి సుస్పష్టమై పోయింది. లెఫ్టెనెంట్ కల్నల్ రామ్‌సింగ్ నేతృత్వంలో భారత సైన్యం జహీరాబాద్ వైపు వచ్చింది. అయితే, ఇక్కడ రజాకార్లు ఆకస్మిక దాడులకు పాల్పడ్డారు. భారత సైన్యం 75 ఎంఎం గన్స్ వాడేదాకా వారు అలా రెచ్చిపోతూనే ఉన్నారు. హైదరాబాద్ రాష్ట్రం యొక్క "స్వాతంత్ర్యం" కోసం "150,000 రజాకార్లు " సైనికులు "భారతీయ యూనియన్కు వ్యతిరేకంగా పోరాడటానికి" ఉద్దేశపూర్వకంగా "సమీకరించారు.పోరాట చివరి దశ నాటికి రజాకార్లలో ఐదు రకాల రజాకార్లు పనిచేసిండ్రు. ముస్లిం రజాకార్లు, హిందూ రజాకార్లు, పోలీసు రజాకార్లు, కమ్యూనిస్టు రజాకార్లు, కాంగ్రెస్ రజాకార్లు.అధికారిక లెక్కల ప్రకారం 1373 మంది రజాకార్లు హతమయ్యారు. హైదరాబాద్ రాజ్యం... నిజాం ఏలుబడిలో హైదరాబాద్ రాజ్యం ఇలా ఉండేది. భారత యూనియన్ సైనిక చర్యలోమరో 1911 మంది బందీలుగా పట్టుబడ్డారు. హైదరాబాదు సైన్యంలో 807 మంది చనిపోగా, 1647 మంది పట్టుబడ్డారు.అనదికారిక లెక్కల ప్రకారం పారిపోయిన వారి సంఖ్య చాలా యెక్కువ...అందులో కొందరు చాలామంది పాకిస్తాన్ కి పారిపోయారు.. ఇక్కడే మిగిలిపోయినవాళ్లు మాత్రం గెడ్డాలు తీసేసి.. మామూలు పౌరుల్లో జనజీవన స్రవంతిలో కలిసిపోయి ప్రాణాలు దక్కించుకున్నారు.. పలురకాల ఊచకోతల్లోను రజాకార్లు చాలా యెక్కువ మంది మరణించారు.


title: ఉంగరాల రాంబాబు

text:
ఉంగరాల రాంబాబు 2017 సెప్టెంబరు 15న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. సునీల్ ,మియా జార్జ్, పోసాని కృష్ణమురళి, ప్రకాష్ రాజ్ , ఆలీ మరియు ఇతర నటులు ఈ చిత్రంలో నటించారు.
కోటీశ్వరుడైన రాంబాబు (సునీల్) తన తాత మరణంతో ఆస్తులన్ని కోల్పోయిన రోడ్డున పాడతాడు. ఏం చేయాలో పాలుపోని స్థితిలో ఉన్న రాంబాబుకు జనాల్ని మోసం చేస్తూ బతికే దొంగ బాబా బాదం బాబా(పోసాని కృష్ణమురళి) ఆశ్రమం కనిపిస్తుంది. రాంబాబు ను చూసిన బాదం బాబా నేను చెప్పినట్టు చేస్తే నీ డబ్బు నీకు తిరిగొస్తుందని చెబుతాడు. అలా బాదం బాబా చెప్పిన పనికి వెళ్లిన రాంబాబు కు భారీగా బంగారం దొరుకుతుంది. దీంతో బాబా మీద నమ్మకం మరింత పెరుగుతుంది. జాతకాల మీద విపరీతమైన నమ్మకంతో రాంబాబు.. ఉంగరాల రాంబాబుగా మారిపోతాడు.


title: ఉంగరాల రాంబాబు

text: అయితే తిరిగి కోటీశ్వరుడైన రాంబాబుకు వ్యాపారంలో ఇబ్బందులు ఎదురవుతాయి. ఆ ఇబ్బందుల నుంచి బయటపడేసే జాతకం ఉన్న అమ్మాయిని పెళ్లి చేసుకోవాలని బాబా చెప్తాడు. దీంతో బాబా చెప్పిన జాతకం కలిగిన సావిత్రి (మియా జార్జ్)ను ప్రేమిస్తాడు. అలా డబ్బు కోసం ప్రేమలో పడ్డ రాంబాబు అనుకున్నది సాధించాడా.? సావిత్రిది నిజంగా బాబా చెప్పిన జాతకమేనా..? వారి ప్రేమ గెలిచిందా..? అన్న విషయాలు ప్రధానంగా కథ సాగుతుంది.


title: పావని పరమేశ్వరరావు

text: "పవని పరమేశ్వరరావు" (జూలై 1 1933 - సెప్టెంబర్ 13 2017) రాజ్యాంగ నిపుణుడు, సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ న్యాయవాది, పద్మభూషణ్ పురస్కార గ్రహీత..


title: పావని పరమేశ్వరరావు

text: పావని పరమేశ్వరరావు జూలై 1 1933 న ప్రకాశం జిల్లా లింగసముద్రం మండలం మొగిలిచెర్ల గ్రామంలో జన్మించారు. నెల్లూరులోని వీఆర్ కాలేజీలో బీఏ పూర్తి చేసి ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ నుంచి ఎల్‌ఎల్‌బీ, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ నుంచి ఎల్‌ఎల్‌ఎం పట్టాను పొందారు.


title: పావని పరమేశ్వరరావు

text: 1961లో ఢిల్లీ యూనివర్సిటీలో న్యాయశాస్త్ర అధ్యాపకుడిగా చేశారు. 1967 నుంచి సుప్రీం కోర్టులో న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీసు చేశారు. 1976లో సీనియర్ న్యాయవాదిగా, 1991లో సుప్రీం కోర్టు బార్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. సుప్రీంకోర్టులో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ న్యాయవాదిగా పనిచేశారు. కేశవానంద భారతి, ఎస్‌ఆర్ బొమ్మై, పీవీ నరసింహారావు, బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత, బెస్ట్ బేకరీ వంటి కీలక కేసుల్లో వాదించారు. న్యాయ రంగంలో ఆయన చేసిన సేవలను గుర్తించిన భారత ప్రభుత్వం 2006లో పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో సత్కరించింది.


title: పావని పరమేశ్వరరావు

text: ఢిల్లీలోని ఓ ప్రైవేటు ఆస్పత్రిలో గుండెపోటుతో మరణించారు.


title: నిజాం పాలనలో భూమి పన్ను విధానాలు

text: నిజాం భూమి పన్ను : ప్రభుత్వ ఖజానాకు ఎక్కువ మొత్తంలో ఆదాయాన్ని రాబట్టుకోవడంకోసం భూమి పన్నును నిర్ణయిస్తారు. ఈ పన్నులకు సంబంధించి అనేక సమస్యలు ఉండడంవల్ల పటేలు, పట్వారి మరియు అధికారుల దయాదాక్షిణ్యాలతో రైతులు ఈ పన్నులు చెల్లించేవారు.


title: నిజాం పాలనలో భూమి పన్ను విధానాలు

text: ఈ మెట్టభూమికి పన్ను దాదాపు ఒకే విధంగా ఉంటుంది. సారవంతమైన నేలకు ఎక్కువగా, సారహీనమైన నేలకు తక్కువగా పన్నులు నిర్ణయిస్తారు. నల్లరేగడి భూములకు ఎక్కువ పన్ను వసూలుచేయడమే కాకుండా కొన్నిసార్లు సారహీనమైన నేలను సారవంతమైన నేలగా లెక్కగట్టి కూడా ఎక్కువ పన్నులను వసూలు చేస్తారు.


title: 973

text: 973 జూలియన్ కేలెండర్ యొక్క సాధారణ సంవత్సరము.


title: బెల్లి లలిత

text: బెల్లి లలిత (26 ఏప్రిల్ 1974 - 26 మే 1999) ప్రముఖ ఉద్యమ పాటల గాయని, తెలంగాణ కళాసమితి వ్యవస్థాపకురాలు. ఈమె 'తెలంగాణ గాన కోకిల' గా పేరుగాంచింది. ఆమె తెలంగాణలోని భువనగిరిలో 1999 మే 26న హత్య గావించబడింది.


title: బెల్లి లలిత

text: బెల్లి లలిత నిరుపేద కుటుంబంలో పుట్టిన ముద్దుల ఆడబిడ్డ. ఒక అన్న బెల్లి కృష్ణకు, తోబుట్టువుల్లో లలిత నడిపి చెల్లె. ఇక్కడ బెల్లి లలిత కుటుంబం గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి. అంతా ఉమ్మడి కుటుంబంగా ఉంటూ.. సందడి సందడిగా.. ఉండేది. కొత్తగా చూసి న వారికి ఓ పండుగలా ఉండేది. ప్రాథమిక విద్యకూడా పూర్తికాకుండానే ఆగిపోయిన చదువుతో.. కుటుంబ భారాన్ని మోయడానికి లలిత చిన్నప్పటి నుంచి భువనగిరి దగ్గరలోని ఒక స్పిన్నింగ్‌మిల్లులో కార్మికురాలిగా చేరింది. జీవన పోరాటంలో కార్మికురాలుగా.. పనిచేస్తూనే.. తన చుట్టూ ఉన్న సమాజాన్ని చదివింది. 28 ఏళ్లు నిండకుండానే ఇద్దరు పిల్లల తల్లి అయింది.


title: బెల్లి లలిత

text: తనదైన జీవితంనుంచి నేర్చుకున్న అనుభవాలు, ఫ్యాక్టరీలోని కార్మిక సంఘం ఇచ్చిన చైతన్యం అన్నీ కలిసి ఆమెను చైతన్యపు దీప్తిగా తీర్చి దిద్దాయి. సరిగ్గా అప్పుడే.. భువనగిరిలో సాహితీ మిత్రమండలి తన కార్యక్రమాలతో ప్రత్యామ్నాయ సాహిత్య, రాజకీయ కృషిని ప్రారంభించింది. ప్రతి బుధవారం అధ్యయన తరగతులు, సాహిత్యసభలతో ప్రజల్లో చైతన్యాన్ని నింపేందుకు కార్యాచరణను చేపట్టింది. సీఐటీయూ రివిజనిస్టు రాజకీయాల డొల్లతనాన్ని త్వరగానే తెలుసుకున్న బెల్లి లలిత.. నిజమైన ఉద్యమ కార్యాచరణను ఎన్నుకున్నది. ఆ క్రమంలో.. భువనగిరిలో ఓ నిత్యచైతన్య జ్వాలయై వెలిగింది. భువనగిరిలోని బస్తిల్లోని సమస్యల పరిష్కారానికి, ముఖ్యంగా నీటి సమస్యను పరిష్కరించేందుకు ఉద్యమం చేపట్టిం ది. మహిళలను చైతన్య పరిచి, సంఘటితం చేసేందుకు ‘మహిళా స్రవంతి’ని ఏర్పాటుచేసింది. మహిళల హక్కుల కోసం, యువతలో పెరిగిపోయిన గుట్కా, పాన్‌పరాగ్, సారా లాంటి వ్యసనాలకు వ్యతిరేకంగా పాటలు కట్టి ఊరూరా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది. యువతలో చైతన్యం పెంచి సంఘటితం చేసి ఉద్యమానికి బాటలు వేసింది. భువనగిరిలో వ్యభిచార నిర్మూలన కమిటీ ఏర్పాటు చేసి పడుపువృత్తికి వ్యతిరేకంగా పెద్ద ఉద్యమాన్ని నడిపింది. వ్యభిచార నరక కూపంలో మగ్గిపోతున్న యాదమ్మ అనే అమ్మాయిని రక్షించి తల్లిదంవూడుల చెంతకు చేర్చింది. ఎక్కడ ఏ సమస్య కోసం ప్రజలు పోరాడుతున్నా. అక్కడ ప్రత్యక్షమై తనదైన పాటలతో, మాటలతో ప్రజలను చైతన్యం చేసేందుకు జీవితకాలాన్నంతా వెచ్చించింది.


title: బెల్లి లలిత

text: 1997 మార్చిలో జరిగిన మొట్టమొదటి ‘దగాపడ్డ తెలంగాణ’ సభను విజయవంతం చేయడంలో బెల్లి లలిత ముఖ్యపాత్ర పోషించింది.రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా తెలంగాణ నినాదం గురించి చాటుమాటుగా, గుసగుసగా చర్చించుకుంటున్న సందర్భంలో మొట్టమొదటి బహిరంగ సభ ద్వారా తెలంగాణ నినాదానికి జీవం పోసిన కృషిలో బెల్లి లలిత పాత్ర ఎనలేనిది. భువనగిరి సభ మొదలు..నాటి నుంచీ.. మెదక్, మహబూబ్‌నగర్, వరంగల్ జిల్లాల్లో తెలంగాణ పాటకు పర్యాయ పదంగా మారింది బెల్లి లలిత. తెలంగాణ జనసభ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటూనే.. తెలంగాణ కళామండలి రాష్ట్ర కో-కన్వీనర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించి తెలంగాణ పాటే జీవితంగా ఎంచుకున్నది. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే..తెలంగాణ ఉద్యమానికి జవ జీవాలు పోసింది బెల్లి లలిత.


title: బెల్లి లలిత

text: తన చుట్టూ ఉన్న సమాజంలోని సకల చెడులు, దురలవాట్లను ఆమె పాటై నిరసించింది. ప్రాంతీయ అసమానతలను ప్రశ్నిస్తూ.. పాలకులను నిలదీసిందామె. మొత్తంగా తనలాంటి శ్రామిక ప్రజలు, జాతి జనుల విముక్తి గీతాన్ని ఆమె గొంతెత్తి పాడింది. ఇది పాలకులకు కంటగింపు అయ్యింది. రాజ్యం కక్ష గట్టి కత్తి నూరింది. విముక్తి పాటను పాడిన గొంతును తెగ నరికింది. కాలికి గజ్జె కట్టి ఆటఆడి పాట పాడినందుకు.. ఆడిపాడిన ఆ అవయవాలను ఖండఖండాలుగా 17 ముక్కలుగా నరికిందీ రాక్షస రాజ్యం. 1999 మే 26 సాయంత్రం ఎప్పటిలాగే తాను పనిచేస్తున్న స్పిన్నింగ్‌మిల్లు నుంచి ఇంటికి వచ్చి సాయంత్రం మరో గంటలో తిరిగి వస్తనని బయటకి వెళ్లింది. అంతే.. రోజులు గడుస్తున్నా ఆచూకీ లేదు. నాడున్న ప్రభుత్వ నిర్బంధం, భువనగిరిలో ఉన్న ప్రత్యేక పరిస్థితుల నేపథ్యంలో తెలంగాణ గానకోకిల బెల్లి లలితకు రాజ్యం ఏదైనా అపాయం తలపెట్టవచ్చని రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అందరూ భయపడ్డారు. అరెస్టు చేస్తే ఆచూకీ తెలపాలని అన్ని ప్రజాసంఘాలు, హక్కుల సంఘాలు ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్ చేశాయి. అందరినీ పలకరిస్తూ.. నిత్యం తమ కళ్లముందు తిరిగే బెల్లిలలిత ఏమైందో తెలపాలని భువనగిరి ప్రజలు ఆబాలగోపాలం రోడ్లపైకి వచ్చి పాలకులను నిలదీశారు. బెల్లి లలిత అన్న బెల్లి కృష్ణ తనకున్న అనుమానాలతో.. కొందరి ప్రమేయముందని వారి కుట్రకు బలయ్యే ప్రమాదముందని వెంటనే తన చెల్లెలిని రక్షించాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరాడు. తెలంగాణ జిల్లాల్లో బెల్లి లలిత ఆచూకీ తెలపాలని ప్రజలు పెద్ద ఎత్తున కదిలి ప్రదర్శనలు చేశారు. ధర్నా, రాస్తారోకోలతో ప్రభుత్వ దమన నీతి ని ఖండించారు. ఆందోళనలు జరుగుతుండగానే ప్రజలను తప్పు దోవ పట్టించేందుకు ఓ నకిలీ లేఖను సృష్టించారు. దానిలో ఆకుకు అందని, పోకకు పొందని కాకమ్మ కథలు రాశారు. ఆ లేఖ సారాంశం మొత్తం లలిత వ్యక్తిత్వాన్ని కించపరిచే విధంగానే ఉండటంతో.. అది నకిలీ లేఖ అని ప్రజలు మరింత ఆగ్రహం వ్యక్తంచేశారు. పోలీసుల తీరును అనుమానించారు. ఇంతలో నాలుగోరోజు భువనగిరి తూర్పుభాగాన ఉన్న దర్గా సమీపంలో ఉన్న వ్యవసాయబావులలో ఏవో మానవ శరీర భాగాలు నీటిపై తేలియాడుతున్నాయని ప్రచారం జరిగింది. అంతే.. ఒక్కసారిగా భువనగిరి ఉలిక్కిపడింది. అనుమానించినంత ఘోరం జరిగిందని భువనగిరి విలవిల లాడింది. లలితను కుట్రపూరితంగా ప్రభుత్వమే హత్య చేయించిందని ప్రజలంతా ఆరోపించారు. అయినా.. ప్రభుత్వం శరీర భాగాలను ప్రజలకు చూపకుండా.. బెల్లి లలితవి కావని బుకాయించింది. లలిత ఎక్కడికో నక్సలైట్ పార్టీ దళాల్లోకి వెళ్లి ఉంటుందని ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టించే ప్రయత్నం చేసింది. ‘బెల్లి లలితను అలా ముక్క లు ముక్కలుగా నరికి చంపాల్సిన అవసరం తమకు లేదని, చంపితే అన్నింటిలాగే బహిరంగంగా ఎన్‌కౌంటర్ చేస్తాం గదా’ అని అప్పటి జిల్లా పోలీస్ అధికారి ప్రకటించారు. అసలు శరీర భాగాలు ఎవరివో తేలాల్సి ఉందని చెప్పుకొచ్చారు. ప్రజలనుంచి వస్తున్న ఒత్తిడి, నిందితులకు ప్రభుత్వం కొమ్ము కాస్తున్నదని విమర్శలు రావడంతో.. చివరికి ఇద్దరు అనుమానితులను తెరమీదికి తెచ్చారు. ఆ ఇద్దరి చేత అనేక అసత్యాలు చెప్పించారు. ఈ మొత్తం వ్యవహారంలో.. బెల్లి లలిత వ్యక్తిత్వానికి మసి పూసేందుకు ప్రభుత్వం, అప్పటి హోంమంత్రి మాధవడ్డి కూడా ప్రయత్నించాడు. అక్రమ సంబంధాలు, ప్రేమ వ్యవహారాల నేపథ్యంలోనే బెల్లి లలితను వ్యక్తిగత కక్షలతోనే ఆమె విరోధులు చంపారని చెప్పడానికి ప్రభుత్వం పడరాని పాట్లు పడింది. అయితే.. బెల్లి లలిత జీవితం, వ్యక్తిత్వం తెలిసిన వారెవ్వరూ ప్రభుత్వ దుర్మార్గ ప్రచారాన్ని నమ్మలేదు. నమ్మకపోగా ఒక ఆడ కూతురును రాక్షసంగా ముక్కలు ముక్కలుగా నరికిచంపి, పైగా అపనిందలు వేస్తున్నారని ప్రజలంతా ఈసడించుకున్నారు. బెల్లి లలితను హత్య చేసి తెలంగాణ నినాదాన్ని, వాదాన్ని రూపు మాపవచ్చని పాలకులు కుట్రపూరితంగా హత్యచేశారు. ఈ దుర్మార్గాన్నంతా కొంతమంది వ్యక్తులపై నెట్టేసి తన చేతుల రక్తపు మరకలను దాచుకునేందుకు ప్రభుత్వం ప్రయ త్నం చేసింది. కొంత మంది అమాయకంగా ఇదినిజమేనని నమ్మారు కూడా. కానీ.. ఇది పచ్చి అబద్ధం. ఇది రాజ్యం చేసిన హత్య. రాజ్యం కొంతమందిని ఆయుధాలుగా వాడుకుని తప్పించుకున్నదిపజలు నెమ్మదిగా నైనా నిజాన్ని గుర్తించారు. పాలకుల కుట్రలను ఓడించారు. బెల్లిలలిత గొంతును తెగనరికి తెలంగాణ పాటను ఆపామని కలగన్న పాలకులకు కోట్ల గొంతులలో తెలంగాణ పాట హోరెత్తుతున్నది. వలసపాలకులు పారిపోక తప్పని పరిస్థితి తెస్తున్నది. ఇదంతా.. బెల్లి లలిత త్యాగాల్లోంచి వచ్చిన వారసత్వమే. బెల్లి లలిత జీవితం, త్యాగం ఒక ఎత్తు అయితే ఆ కుటుంబంపై జరిగిన దాడి, హింస భయంకరమైనది. బెల్లి లలిత చెల్లె భర్త ముక్క కరుణాకర్, అక్క భర్త శ్రీరాములును ఈ రాజ్యమే దుర్మార్గంగా హత్యచేసింది. ఒకే ఇంట్లో ముగ్గురిని బలితీసుకున్న రాజ్యం రక్తదాహానికి పచ్చని గూడు కకావికలమైంది.


title: సోమరాజు సదారాం

text:
"సోమరాజు సదారాం" తెలంగాణ రాష్ట్ర సమాచార హక్కు చట్టం ప్రధాన కమిషనర్.
సోమరాజు సదారాం ఆగస్టు 25 1955 వరంగల్ జిల్లా లోని గిర్మాజీపేటకు జన్మించారు. ఈయన న్యాయశాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ, పీహెచ్‌డీ చేశారు.
1979లో శాసనసభలో చేరి వివిధ హోదాల్లో పనిచేశారు. 2009లో శాసనసభ కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. తెలంగాణ ఆవిర్భావం తర్వాత 2014 జనవరి రెండో తేదీ నుంచి సెప్టెంబర్ 14 2017 వరకు తెలంగాణ శాసనసభ కార్యదర్శిగా ఉన్నారు. మొత్తం 41 ఏండ్లు వివిధ హోదాల్లో అసెంబ్లీలో పనిచేశారు. ఐక్యరాజ్యసమితి ఏజెన్సీ సహకారంతో సామాజిక అంశాలపై అనేక కార్యక్రమాలను నిర్వహించారు.


title: బుద్దా మురళి

text:
"బుద్దా మురళి" తెలంగాణ రాష్ట్ర సమాచార హక్కు చట్టం కమిషనర్ మరియు సీనియర్ జర్నలిస్టు.
బుద్దా మురళి 1964 ఏప్రిల్ 2 వ తేదీన యాదాద్రి జిల్లా తుర్కపల్లిలో జన్మించారు. ఎం.ఏ. రాజనీతి శాస్త్రం అభ్యసించారు.
ఆంధ్రభూమి దినపత్రికలో జర్నలిస్టుగా పనిచేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం చీఫ్ రిపోర్టర్ హోదాలో ఉన్నారు. "జనాంతికం", "ఓటమే గురువు" అనే పుస్తకాలను రచించారు. మాసపత్రికలో "వర్తమానం శీర్షిక" తో కాలం రాస్తున్నారు. అరడజను పైగా కథలు రాశారు.


title: శక క్యాలెండర్

text: గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి (లేక శాలివాహనుడు) (క్రీ.పూ. 78-102) శాతవాహన రాజులలో 23వ వాడు. అతని తండ్రి తరువాత శాతకర్ణి రాజయ్యెను.


title: శక క్యాలెండర్

text: శాతవాహన రాజులందరిలోకి గొప్పవాడిగా పేరొందాడు. అతడి తండ్రి శాతవాహనుడు అశ్వమేధ యాగం చేసి రాజ్యాన్ని విస్తరించెను. అతని తరువాత శాలివాహనుడు రాజయ్యెను. అప్పటికి రాజ్యమైతే విస్తరించబడ్డది కానీ శత్రుదేశాలనుండి ప్రత్యేకంగా శకులు, యవనుల వల్ల రాజ్యానికి ముప్పు కలిగే అవకాశం ఉండినది. శాలివాహనుడు శకులను, యవనులను, పహ్లవులను ఓడించి రాజ్యానికి పూర్వవైభవం తెచ్చాడు. శాలివాహనుడు భారత దేశాన్నంతా పరిపాలించిన తెలుగు చక్రవర్తి. . భారతీయ పంచాంగం (కాలండరు) శాలివాహనుని పేరు మీదే ఈనాటికీ చలామణీ అవుతోంది. ఈయన నహపాణున్ని ఓడించి పెద్ద మొత్తములో లభ్యమవుతున్న జోగళ్‌తంబి నాణకశాల వర్గానికి చెందిన క్షహరతనాణేలపై తిరిగి ముద్రింపజేశాడు.


title: శక క్యాలెండర్

text: నాసిక్ లో లభ్యమైన అరుదైన గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి నాణెం


title: శక క్యాలెండర్

text: నాసిక్ ప్రశస్తి గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణిని అప్రాంత, అనూప, సౌరాష్ట్ర, కుకుర, అకార మరియు అవంతి ప్రాంతాల పాలకునిగా పేర్కొన్నది. ఈ ప్రాంతాలను ఈయన నహపాణుని నుండి హస్తగతం చేసుకొని ఉండవచ్చు. ఈయన తన పూర్వీకుల పాలనలో కోల్పోయిన మధ్య దక్కను ప్రాంతాలు కూడా తిరిగి సంపాదించాడు. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి కాలములో శాతవాహన ప్రాబల్యం దక్షిణాన కంచి వరకు వ్యాపించింది. ఈయన ఆనంద గోత్రీయుల నుండి దక్షిణ మహారాష్ట్రలోని కొల్హాపూర్ ప్రాంతాలను జయించినాడని ప్రతీతి. శాలివాహనుడు బనవాసి ప్రాంతాన్ని తన రాజ్యములో కలుపుకొని కర్ణాటకలోని కొంతభాగముపై అధికారము సాధించాడు. ఈయన తరువాత క్రీ.శ.130 ప్రాంతములో ఈయన కుమారుడు వాశిష్ఠీపుత్ర శ్రీ పులోమావి రాజ్యం చేపట్టాడు.


title: శక క్యాలెండర్

text: గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి, శక చక్రవర్తియైన విక్రమాదిత్యుని ఓడించి శాలివాహన శకానికి నాంది పలికాడు. మరాఠులు, ఆంధ్రులు, కన్నడిగులు నేటికీ శాలివాహన శకాన్ని పంచాంగాలలో ఉపయోగిస్తున్నారు. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి ధరించిన బిరుదులు


title: నిజాం పాలనలో పరిశ్రమలు

text: నిజాం పాలనలో భూస్వామ్య వ్యవస్థ ఉన్నప్పటికీ రవాణా సౌకర్యాలు, పరిశ్రమలు కూడా ఆభివృద్ధి చెందాయి. నిజాం సంస్థానాన్ని స్వతంత్ర్య రాజ్యంగా చూపడానికి కరెన్సీ, కస్టమ్స్, పోస్టులాంటి శాఖలపై నిజాం ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించడేకాకుండా, అవసరమైన పరిశ్రమలను ఏర్పాటుచేయడానికి బ్రిటీషువారు ముందుకువచ్చారు.


title: ఖిల్లా రామాలయం

text:
ఖిల్లా రామాలయం నిజామాబాద్ జిల్లాలో ‘ఇందూరు ఖజూరహో’ దేవాలయంగా పేరుగాంచింది.
సమర్ధ రామదాస్ అభివృద్ధి చేసిన ఖిల్లా రఘునాథ ఆలయం నిజామబాదు నగరానికి తలమానికంగా నిలిచింది. ఇది నిజామాబాద్ జిల్లా కేంద్రానికి హైదరాబాదుకు వెళ్ళే దారిలో 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇది 16 వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడినట్లు చరిత్ర చెబుతోంది. ఇది కొండపైన కోటలో వున్నది. ఈ ఆలయానికి 108 మెట్లు ఉన్నాయి. దీనిని ఛత్రపతి శివాజీ గురువైన సమర్థ రామదాసు కట్టినట్లుగా చారిత్రిక కథనం.
ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించినా ఏ విగ్రహమూ ఏర్పాటు చేయలేదు. జూలై 15 1949 లో గజవాడ చిన్నయ్య గుప్త నేతృత్వంలో గ్రామస్థులు జైపూర్ నుండి సీతారాముల పాలరాతి విగ్రహాలను తెప్పించి ప్రతిష్టించారు. ఇక్కడ ప్రతీ యేటా ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. శ్రీరామనవమికి, మాఘ శుద్ధ ఏకాదశి నుంచి ఏడు రోజులు బ్రహ్మోత్సవాలు, పౌర్ణమినాడు రథోత్సవం నిర్వహిస్తారు. ఇక ఆలయం చుట్టూ పచ్చని ఉద్యానవనం ఏర్పాటు చేశారు. ఆలయంపైన ఉన్న శిల్ప సంపద ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.


title: ఖిల్లా రామాలయం

text: నిజామాబాదు కు 17 కి.మీ. దూరంలో గల డిచ్‌పల్లిని "దక్షిణ భారత దేశ ఖజురహో" అని అభివర్ణిస్తారు చరిత్రకారులు. డిచ్ పల్లి లో రామాలయం ప్రసిద్ది చెందినది. దీనినే 'ఇందూరు ఖజురహో' గా కూడా పిలుస్తారు. దేవాలయ శిల్ప సంపద అచ్చం ఖజురహో ను పోలి ఉంటుంది. ఖిల్లా రామాలయం, డిచ్ పల్లి చూడటానికి చిన్నదే అయినప్పటికీ శిల్ప, వాస్తు కళలు అద్భుతంగా ఉంటాయి. ఆలయ గోడలు, పై కప్పు, ద్వారాలు చూపరులను ఆకట్టుకుంటాయి. నిర్మాణ దశలో ఉన్నప్పుడు ఆలయం పై తురుష్కులు దాడి చేశారు. శిల్ప సంపద ను ధ్వంసం చేశారు. ఆలయం అసంపూర్తిగానే మిగిలింది. దాంతో ఈ గుడి కి రావాల్సిన ప్రాముఖ్యత రాలేదు. తురుష్కుల దండయాత్ర తరువాత అంత వరకు గుడిలో ఎటువంటి విగ్రహాలు ఉండేవి కావు.


title: మద్దాల రామారావు

text:
మద్దాల రామారావు ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు.
ఆయన స్వస్థలం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని తాడేపల్లి గూడెం. పౌరాణిక నాటకాల్లో ఆయనకు మంచి గుర్తింపు ఉండేది. ఆయనకు తెలుగు రాష్ట్రాలలోనే కాక ఖరగ్‌పూర్, రాయపూర్ వంటి తెలుగేతర ప్రాంతాల్లోనూ ఆయనకు విశేషంగా అభిమానులు ఉన్నారు. మైరావణ, రావణ, దుర్యోధన వంటి పాత్రలకు ఆయన రంగస్థలంపై జీవం పోశారు. ఆయనకు నలుగురు కుమార్తెలు, ముగ్గురు కుమారులు ఉన్నారు. ఆయన జూలై 31 2017 న తన 90వ యేట మరణించారు.


title: వేమూరి నరసింహారెడ్డి

text: వేమూరి నరసింహారెడ్డి ప్రసిద్ధ తెలుగు సాహితీవేత్త.


title: వేమూరి నరసింహారెడ్డి

text: 1939లో వరంగల్ జిల్లాలోని పల్లగుట్ట గ్రామంలో జన్మించారు.


title: వేమూరి నరసింహారెడ్డి

text: వరంగల్ కళాశాలలో ఆంధ్రోపన్యాసకులుగా పనిచేశారు. 1962, 65లలో చైనా, పాకిస్తాన్‌ల దండయాత్రల సందర్భంగా పలువురు కవుల రచనలతో సమరగీతి, సమరభారతి అను కవితా సంకలనలను ప్రచురించారు.


title: వేమూరి నరసింహారెడ్డి

text: చేతనావర్తం మొదటి సంపుటిలో ఈయన రచించిన జన్మష్టమి ప్రతీకాత్మకంగా సాగిన కవిత. కృష్ణుని ఉద్దేశించి ఇలా రాశారు.


title: వేమూరి నరసింహారెడ్డి

text:
"నువ్వు పుట్టడం మాత్రమే కటకటాలలో/
నేను పుట్టింది మొదలు కటకటాలలోనే/
ఈ ఇక్కట్ల ఉక్కు చువ్వల నడుమ/
చిక్కుల చీకట్ల కట్ల నడుమ/
తడబడే అడుగులతో వెతుకున్నారు/
నీ కోసం-నీ అడుగు జాడల కోసం"


title: వేమూరి నరసింహారెడ్డి

text: ఇలా శ్రీకృష్ణు జన్మష్టమికి, ఆధునిక జీవితంలో ఎదురయ్యే అష్టకష్టాలకు భేదం లేదని తెలియజేయడం కనిపిస్తుంది.


title: వేమూరి నరసింహారెడ్డి

text: అదేవిధంగా ఆయన రచించిన కవిత్వమే నా ఊపిరి, నీ కాళ్ల మీద నువ్వు, పిరికిగా చావకు, కాలాన్ని కత్తిరించి చూడకు మొదలైన కవితల్లో మహత్తర సందేశం ఉంది


title: నిజాం పాలనలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతి

text: నిజాం పాలకులు తెలంగాణ ప్రాంతంలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతులపై తమ ఆధిపత్యాన్ని ప్రదర్శించారు. పాలకులు తెలుగు భాష, తెలుగు సంస్కృతులను అణగద్రొక్కారు.


title: నిజాం పాలనలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతి

text: హైదరాబాద్ లోని పాఠశాలలను, కళాశాలలను హైదరాబాద్ ప్రభుత్వమే నడిపించేది. విద్యావ్యవస్థపై ప్రభుత్వ గుత్తాధికారం ఉండడమేకాకుండా, ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థల్లో విద్యాభివృద్ధి చాలా తక్కువగా ఉండేది. ప్రైవేట్ విద్యాసంస్థలకు ప్రభుత్వ అనుమతి లభించకపోవడంతో చాలా తక్కువగా ప్రైవేట్ విద్యాసంస్థలు నడుపబడుతుండేవి.


title: నిజాం పాలనలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతి

text: అంతకుముందున్న పాఠశాలల్లో చినబాలశిక్ష, పెద్ద బాలశిక్ష, ఉత్తరాలు చదువు నేర్పే పాతకాలపు ప్రాథమిక శిక్షణ చాలాభాగం నడిచింది. శతకాల్లోని భాగవతంలోని పద్యాలను నేర్పటం ఈ శిక్షణలో భాగంగా ఉంటుంది. బడి పుస్తకాలు ఉన్నప్పటికీ సామాన్యులు కోరే ఈ శిక్షణను ప్రాథమిక పాఠశాల ఉపాధ్యాయలు కాదనలేకపోయారు.


title: నిజాం పాలనలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతి

text: ప్రారంభంలో ఉర్దూలో విద్యాభ్యాసం ఉండేది. అయితే, కింది తరగతులలో తెలుగు పాఠాలనే బోధించారు. కొన్నిరోజుల తరువాత క్రమంగా మొదటి తరగతి నుంచే ఉర్దూలో విద్యాభ్యాసం మొదలుపెట్టారు. తెలుగును రెండవ భాషగా మార్చారు. మొదట్లో ఉర్దూ పాఠ్యపుస్తకాలు ఉత్తర హిందూస్థాన్ నుండి తెప్పించేవారు. కానీ, ఇందులో ఉపయోగించిన భాష కఠినంగా ఉండడంవల్ల తెలుగు విద్యార్థులకు పాఠాలు అర్థం చేసుకోవటం అతికష్టంగా ఉండేది. దాంతో నిజాం సంస్థానంలోనే సులువైన ఉర్దూ భాషలో పాఠ్య పుస్తకాలను తయారుచేయడం ప్రారంభించారు.


title: నిజాం పాలనలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతి

text: ముస్లిం చక్రవర్తుల రాజుల, వారి ప్రధానుల, వారి దర్బారుల్లోని విద్యావంతుల వర్ణనలే ఎక్కువగా ఉండేవి. ముస్లిం రాజులు హిందూ రాజులపై విజయాలు సాధించి వారిని ఓడించిన ఘట్టాలను సవివరంగా రాయడంతోపాటు ఇస్లాం మతాన్ని బోధించే పాఠాలు ఉండేవి. కాని తెలుగువారి రాజ్యాలను, జీవిత వరిస్థితులను గురించి ఎక్కడా రాసేవారుకాదు. ప్రాథమిక, మాధ్యమిక పాఠశాల తరగతుల్లో "దక్కను చరిత్ర"ను చెప్పేవారు. ఇది ప్రధానంగా నిజాం నవాబు, అతని పూర్వీకుల చరిత్రరూపంలో ఉండేది. హైదరాబాదు సంస్థానపు "భూగోళం" బోధనాంశంగా ఉండేది. సామాన్య గణితం, సైన్సు వంటి కోర్సుల తరగతులు ఉర్దూ భాషలోనే బోధించబడేవి.


title: నిజాం పాలనలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతి

text: హైస్కూలు, కాలేజీ పాఠ్య పుస్తకాలన్నీంటిని (చరిత్ర, తత్వశాస్త్రం, సైన్సు, గణితశాస్త్రం) తర్జమా చేయించారు. వీటిల్లో వాడిన ఉర్దూ భాష పార్శీ, అరబ్బీమయంగా ఉండడంతో విద్యార్థులకు వాటిలోని విషయంతోపాటు భాషను కూడా అర్థంచేసుకోవటం కష్టంగా ఉండేది. వాటి ఇంగ్లీష్ మూల గ్రంథాలు సులభంగా అర్థమయ్యేవి. ఇంగ్లీషు భాషకు సంబంధించిన పుస్తకాలను ఇతర రాష్ట్రాలనుంచి దిగుమతి చేసుకునేవారు. ఉర్దూ భారతదేశపు అధికారిక భాషల్లో ఒకటి. బ్రిటిషువారి తోడ్పాటుతో నిజాం ప్రభుత్వం ఉర్దూను విశ్వవిద్యాలయ స్థాయివరకు బోధనాభాషగా చేసి అమలు జరిపింది.


title: నిజాం పాలనలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతి

text: సంస్థాన ప్రజల మాతృభాషలు తెలుగు, మరాఠీ, కన్నడ భాషలు అయినప్పటికీ వీటికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఉర్దూను ప్రవేశపెట్టిన నిజాం ప్రభుత్వం పరాయి భాషాధిపత్యాన్ని ప్రజలపై రుద్దింది. దీని ఫలితంగా తెలుగువారిలో విద్యావ్యాప్తి తగ్గిపోయింది. పేద మధ్యతరగతి రైతుబిడ్డలు స్కూళ్ళల్లో చదవడమే అరుదుగా ఉండేది. సమాజంలోని అసమానతతోపాటు పేదరికం కూడా వారి చదువుకు అడ్డువచ్చేది. ధనిక రైతు కుటుంబాల విద్యార్థలు తమ గ్రామంలోని స్కూల్లో రెండవ తరగతి నుంచి నాల్గవ తరగతి వరకు చదివి తరువాత వ్యవసాయ వృత్తిలో ప్రవేశించేవారు. భూస్వాముల బిడ్డలు బస్తీలకు వెళ్ళి మిడిల్ స్కూళ్ళలో, హైస్కూళ్ళలో చదివేవారు. అక్కడక్కడా గ్రామీణ రైతుకుటుంబాల నుంచి వ్యక్తులు స్కూళ్ళలో చేరి చదువుకునేవారు. పట్టణాల్లోని అన్ని తరగతులవారూ తమ బిడ్డలను స్కూళ్ళకు పంపించి తమ శక్తికొలదీ చదివించేవారు. ఈమేరకు భూస్వాములు, ధనవంతులకే గాక మధ్యతరగతి వారికి కూడా చదువు అందుబాటులో ఉండేది. ఉద్యోగాలు చేసుకొనేవారంతా తమ బిడ్డలను చదివించేవారు, సంపన్నులకు ఇబ్బంది ఉండేదికాదు.


title: నిజాం పాలనలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతి

text: స్కూల్లో, కాలేజీలో చేరిననాటినుండి ఉద్యోగంలో ప్రవేశించే రోజుకోసం నిరీక్షించేవారు ఉండడంతో ఉద్యమాలు అభివృద్ధి కాలేదు. తమతమ భాషా సంస్కృతులను అభిమానిస్తే దానిని ప్రభుత్వ వ్యతిరేకతగా పరిగణించే రోజులవి. ఆయినా భాషాభిమానంగల విద్యార్థలు తమ విద్యను పూర్తి చేసుకొని ఉద్యోగులయ్యారు. 1940 వరకు ఇది కొనసాగింది.


title: నిజాం పాలనలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతి

text: ఆంధ్ర ఉద్యమం మొదలవ్వకముందే తెలుగు భాషాభిమానులు హైదరాబాదు లో శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషానిలయం (1901), హనుమకొండలో రాజరాజ నరేంద్ర ఆంధ్ర భాషానిలయం (1904) లను స్థాపించారు. ఆప్పటినుంచి వివిధ జిల్లా తాలూకా, ముఖ్య గ్రామ కేంద్రాల్లో గ్రంథాలయాలు ప్రారంభించబడ్డాయి. వీటికి రాజుల, మహారాజుల పేర్ల పెట్టటమేగాక ఆనాటి జమీందారులు, సంస్థానాధీశులు, జాగీర్దారులు ఆర్థికసాయం చేశారు.


title: నిజాం పాలనలో విద్య-విజ్ఞానం-సంస్కృతి

text: తెలుగు పత్రికల సంఖ్య చాలా తక్కువగా ఉండేవి.