title: సుందర కాండ

text: సుందరకాండ పారాయణా విధానం, ఒక్కొక్క భాగానికి లభించే ఫలసిద్ధి గురించి పెక్కు విశ్వాసాలు, ఆధ్యాత్మ గ్రంథాలు ఉన్నాయి. గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ తన "షోడశి - రామాయణ రహస్యాలలో తెలిపిన కొన్ని విశేషాలు "ఆంధ్ర వాల్మీకి", "వాసుదాస స్వామి" అనే బిరుదులతో ప్రసిద్ధుడైన వావిలికొలను సుబ్బారావు తన మందరము అనబడే శ్రీ మదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణము సుందరకాండలో తెలిపిన మరికొన్ని విశేషాలు ఆపదల నివారణ కోసం, అభీష్ట సిద్ధి, సంకల్ప జయం కోసం సాంప్రదాయికంగా సుందరకాండను పారాయణం చేసే ఆచారం ఉంది. భక్తులు తమ ఇష్టానుసారం, వీలునుబట్టి పారాయణ చేస్తారు. అంతే కాకుండా "ఉమా సంహిత", "తత్వ సంగ్రహం", "బ్రహ్మాండ పురాణం", "పారాశర్య ఉపపురాణం" వంటి గ్రంథాలలో పారాయణకు కొన్ని ప్రత్యేక విధానాలు చెప్పబడ్డాయి. ఏయే తిథి, వార, నక్షత్రాలలో ఏయే శ్లోకాలు, సర్గలు పారాయణం చేయాలో కూడా వివరింపబడింది. ఈ పారాయణంలో "సామాన్య పద్ధతి", "సంపుటీకరణ పద్ధతి" అనే రెండు విధానాలున్నాయి. చైత్ర, వైశాఖ, జ్యేష్ట, శ్రావణ, ఆశ్వయుజ, కార్తీక, మార్గశీర్ష, మాఘ ఫల్గుణ మాసములలోను; విదియ, తదియ, పంచమి, సప్తమి, దశమి, ఏకాదశి, త్రయోదశి తిథులయందును; ఆది, బుధ, గురు, శుక్ర వారములలోను ఈ పారాయణ ప్రాంభించుట మంచిదని - నదీ సాగర తీరములందును, పవిత్ర తీర్ధ క్షేత్రములందును, దేవాలయములలోను, భక్తుల సన్నిధియందును, స్వగృహ దైవ ప్రారంధనా మందిరాలలోను, తులసి కోట చెంతను ఈ పారాయణము ఆచరించుట శుభ ప్రథమని సంప్రదాయ విశ్వాసము. మొత్తం కాండం పారాయణం మాత్రమే కాకుండా ఒక్కొక్క దుఃఖ నివారణకు లేదా ఫల సిద్ధికి కొన్ని కొన్ని శ్లోకములు కూడా పారాయణకు ఉత్తమములని చెబుతారు. "సప్తసర్గ పారాయణ" అనే క్రమం కూడా ఆచరణలో ఉంది.


title: సుందర కాండ

text: సాధారణంగా పారాయణానికి ముందు పూజాది కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. అనంతరం అంగన్యాస కరన్యాసాదులు నిర్వహిస్తారు. ఒక విధానం ప్రకారం పారాయణం ఈ క్రమంలో ఉంటుంది.


title: సుందర కాండ

text: పారాయణానంతరం తిరిగి పూజ, నైవేద్యం, మంగళ హారతి, నమస్కారం నివేదిస్తారు.


title: సుందర కాండ

text: భగవదారాధనకు కేవలం శ్రద్ధ, భక్తి ఉంటే చాలునని దేశకాల నిమిత్తములు లేవని, వీలును బట్టి ఎంత వీలయితే అంత చదువుకొనవచ్చునని కూడా విశ్వాసం ఉంది.


title: సుందర కాండ

text:
వాల్మీకి రామాయణ శ్లోకములు, అందుకు శ్రీమదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణం (వావిలికొలను సుబ్బారావు రచన) లోని తెలుగు పద్యములు ఇవ్వబడినవి.
తతో రావణీతాయా స్సీతాయా శ్శత్రుకర్షనః
ఇయేష పదమన్వేష్టుం చారణా చరిత పథే


title: సుందర కాండ

text:
హంసో యథా రాజత పంజరస్థః
సింహోయథా మందర కందరస్థః
వీరో యథా గర్విత కుంజరస్థః
చంద్రోపి బభ్రాజ తథాంబరస్థః


title: సుందర కాండ

text:
నమోస్తు రామాయ సలక్ష్మణాయ
దేవ్యైచ తస్యై జనకాత్మజాయై
నమోస్తు రుద్రేంద్ర యమానిలేభ్యో
నమోస్తు చంద్రార్క మరుద్గణేభ్యః


title: సుందర కాండ

text:
తదున్నసమ్ పాండురదంత మవ్రణమ్
శుచిస్మితమ్ పద్మ పలాశ లోచనమ్
ద్రక్ష్యే తదార్యా వదనమ్ కదాన్వహమ్
ప్రసన్న తారాధిపతుల్య దర్శనమ్


title: సుందర కాండ

text:
నత్వేవ సీతాం పరమాభిజాతామ్
పథి స్థితే రాజకులే ప్రజాతామ్
లతాం ప్రపూల్లామివ సాధుజాతాం
దదర్శ తన్వీం మనసాభిజాతామ్
తాం స్మృతీమివ సందిగ్దామ్ బుద్ధిం నిపతితామివ
విహతామివ చ శ్రద్ధామ్ ఆశాం ప్రతిహతామివ
సోపసర్గాం యథా సిద్ధిం బుద్ధిం సకలుషామివ
అభూతేవాపవాదేన కీర్తిం నిపతితామివ


title: సుందర కాండ

text:
ఇయం కనక వర్ణాంగీ రామస్య మహిషీ ప్రియా
ప్రణష్టాపి సతీ యాస్య మనసో న ప్రణస్యతి
అస్యా దేవ్యా యథా రూపమ్ అంగప్రత్యంగ సౌష్టవమ్
రామస్య చ యథా రూపం తస్యేయమసితేక్షణా


title: సుందర కాండ

text:
ఉవాచ వచనం కాలే త్రిజటా స్వప్న సంశ్రితమ్
గజదంతమయీం దివ్యాం శిబికామంతరిక్షగామ్
యుక్తాం హంస సహస్రేణ స్వయమాస్థాయ రాఘవః
శుక్లమాల్యాంబరధరో లక్ష్మణేన సహాగతః
స్వప్నే చాద్య మయా దృష్టా సీతా శుక్లాంబరావృతా
సాగరేణ పరిక్షిప్తం శ్వేతం పర్వతమాస్థితా
రామేణ సంగతా సీతా భాస్కరేణ ప్రభా యథా
రాఘవశ్చ మయా దృష్టః చతుర్దంతం మహాగజమ్
ఆరూఢః శైల సంకాశం చచార సహ లక్ష్మణః
తతస్తౌ నరశార్దూలౌ దీప్యమానౌ స్వతేజసా
శుక్లమాల్యాంబరధరౌ జానకీం పర్యుపస్థితౌ
తతస్తస్య నగస్యాగ్రే హ్యాకాశస్థస్య దంతినః


title: సుందర కాండ

text:
రామః కమల పత్రాక్షః సర్వసత్వ మనోహరః
రూప దాక్షిణ్య సంపన్నః ప్రసూతో జనకాత్మజే
తేజసా ఆదిత్య సంకాశః క్షమయా పృథివీ సమః
బృహస్పతి సమో బుద్ధ్యా యశసా వాసవో సమః
రక్షితా జీవలోకస్య స్వజనస్యాభిరక్షితా
రక్షితాస్వస్య వృత్తస్య ధర్మస్య చ పరంతపః
రామో భామిని లోకస్య చాతుర్వర్ణస్య రక్షితా
మర్యాదానాం చ లోకస్య కర్తా కారయితా చ సః


title: సుందర కాండ

text:
భ్రాతా చ తస్య ద్వైమాత్ర స్సౌమిత్రి రపరాజితః
అనురాగేణ రూపేణ గుణైశ్చైవ తథవిధః


title: సుందర కాండ

text:
వానరోహం మహాభాగే దూతో రామస్య ధీమతః
రామనామాంకితం చేదం ప్రశ్య దేవ్యంగుళీయయకమ్


title: సుందర కాండ

text:
జయత్యతిబలో రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః
రాజా జయతి సుగ్రీవో రాఘవేణాభిపాలితః


title: సుందర కాండ

text:
దాసోహం కోసలేంద్రస్య రామస్యాక్లిష్ట కర్మణః
హనుమాన్ శత్రుసైన్యానాం నిహన్తా మారుతాత్మజః
న రావణ సహస్రం మే యుద్ధే ప్రతిబలం భవేత్
శిలాభిస్తు ప్రహరతః పాదపైశ్చ సహస్రశః


title: సుందర కాండ

text:
అర్ధయిత్వా పురీం లంకాం అభివాద్య చ మైథిలీమ్
సమృద్ధార్ధో గమిష్యామి మిషతాం సర్వరక్షసామ్మహాబల సంపన్నుడైన శ్రీరామునకు జయము. మిక్కిలి పరాక్రమశాలియైన లక్ష్మణస్వామికి జయము. శ్రీరామునకు విధేయుడు, కిష్కింధకు ప్రభువు అయిన సుగ్రీవునకు జయము. అసహాయ శూరుడు, కోసల దేశపు ప్రభువు అయిన శ్రీరామునకు నేను దాసుడను. వాయుపుత్రుడను. నా పేరు హనుమంతుడు. శత్రుసైన్యములను రూపుమాపువాడను. వేయి మంది రావణులైనా గాని యుద్ధ రంగమున నన్నెదిరించి నిలువలేరు. వేలకొలది శిలలతోడను, వృక్షములతోడను సకల రాక్షసులను, లంకాపురిని నాశనం చేస్తాను. రాక్షసులందరూ ఏమీ చేయలేక చూస్తూ ఉండెదరు గాక. నేను వచ్చిన పనిని ముగించుకొని, సీతాదేవికి నమస్కరించి వెళతాను.


title: సుందర కాండ

text: తెలుగులో అనేక రామాయణాలు వెలువడినాయి. వాటిలో భాగంగా సుందరకాండ కూడా ఉంది. ఇవే కాకుండా ప్రత్యేకంగా సుందరకాండకు సంబంధించిన అనేక రచనలు వెలువడినాయి. వాటిలో కొన్ని -


title: యుద్ధకాండ

text:
యుద్ధకాండ లేదా యుద్ధ కాండము రామాయణం కావ్యంలో ఆరవ విభాగము. భారతీయ వాఙ్మయములో రామాయణము ఆదికావ్యముగాను, దానిని సంస్కృతములో రచించిన వాల్మీకిమహాముని ఆదికవిగాను సుప్రసిధ్ధము. చాలా భారతీయ భాషలలోను, ప్రాంతాలలోను ఈ కావ్యము ఎంతో ఆదరణీయము, పూజనీయము. భారతీయుల సంస్కృతి, సాహిత్యము, ఆలోచనా సరళి, సంప్రదాయాలలో రామాయణం ఎంతో ప్రభావం కలిగి ఉంది. రామాయణంలోని విభాగాలను "కాండములు" అంటారు. ఒకో కాండము మరల కొన్ని "సర్గ"లుగా విభజింపబడింది. వీటిలో యుద్ధ కాండ ఆరవ కాండము. ఇందులో 131 సర్గలు ఉన్నాయి.
సుందర కాండలో హనుమంతుడు సీత జాడ తెలిసికొని రామునికి చెప్పిన ఘట్టం తరువాత యుద్ధకాండ మొదలవుతుంది. ఇందులో ప్రధాన ఘట్టాలు - రాముడు హనుమంతుని ఆలింగనము చేసుకొనుట, వానర భల్లూక సేనలతో రామలక్ష్మణులు యుద్ధానికి సన్నద్ధులగుట, సాగరమునకు వారధి నిర్మించుట, యుద్ధము, రావణ సంహారము, సీత అగ్ని ప్రవేశము, అయోధ్యకు రాక, పట్టాభిషేకము.


title: యుద్ధకాండ

text: హనుమంతుడు సీతాన్వేషణానంతరం "చూశాను సీతను" అని తన సాగర లంఘనం, లంకా ప్రవేశం, సీతాన్వేషణ, సీతను ఓదార్చుట, రావణునితో సంభాషించుట, లంకను దహనం చేయుట గురించి రామ లక్ష్మణ సుగ్రీవాదులకు వివరించాడు. ఒక్క నెల లోపు రాముని చూడకున్న తాను బ్రతుకనని సీత చెప్పినదన్నాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: హనుమంతుడు చేసిన మహోపకారానికి రాముడు "ఇంతటి క్లిష్టకార్యమును మరెవ్వరు సాధింపలేరు. మా అందరి ప్రాణములను నిలిపిన ఆప్తుడవు నీవు. నీవంటి దూత మరొకరు లేరు. గాఢాలింగనము కంటె నీకు నేనేమి బహుమానము ఇవ్వగలను" అని హనుమను కౌగిలించుకొన్నాడు. విచారిస్తున్న రాముని సుగ్రీవుడు ధైర్యం చెప్పి ఓదార్చాడు. రాముని జయం తప్పదన్నాడు. హనుమంతుడు లంకా నగరం రక్షణా వ్వవస్థను విశదంగా తెలిపాడు. తరువాత అందరూ తర్కించి యుద్ధమునకు నిశ్చయించారు.


title: యుద్ధకాండ

text: సరైన సమయము చూసి, నీలుని నాయకత్వములో బ్రహ్మాండమైన కపిసేన కోలాహలంగా దక్షిణమునకు పయనమైంది. రాముని ఆజ్ఞపై ఆ వానర సేన జనావాసాలమీద పడకుండా అడవులు, కొండలు, గుట్టలు, నదులు, సరస్సుల మీదుగా నడచింది. రాముని ఆజ్ఞలో నడచిన ఆ సేనకు నీలుడు సేనా నాయకుడు. సుగ్రీవుడు పాలకుడు. హనుమంతుని భుజాలపైన రాముడు, అంగదుని భుజాలపైన లక్ష్మణుడు అధిరోహించారు. జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, వేగదర్శి, శతబలి, కేసరి, పనసుడు, గజుడు, అర్కుడు, వలీముఖుడు, ప్రజంఘుడు, జంభుడు, రభసుడు వంటి ఎందరో మహా వీరులు ఆ వానర భల్లూక సైన్యాన్ని ఉత్సాహపరుస్తూ ముందుకు సాగారు. రామకార్యం సాధించడానికి విక్రమోజ్వలులై ఉల్లాసంగా సాగరతీరము చేరుకొన్న ఆ సేన మరొక సాగరంలా ఉంది. వానర వీరులు ఒక చోట, గోలాంగూల వీరులు ఒకచోట, భల్లూకవీరులు మరొక చోట - ఇలా మూడు భాగాలుగా విడిది చేశారు.


title: యుద్ధకాండ

text: అక్కడ లంకలో రావణుడు యుద్ధము విషయమై తనవారితో మంత్రాంగం నెరప సాగాడు. పుర భద్రత కట్టుదిట్టంగా ఉండాలని ఆనతిచ్చాడు. రాక్షస వీరులు రావణుని ప్రతాపాన్ని, తమ శక్తి సామర్ధ్యాలను కీర్తించుకొని, నిర్భయంగా ఉండమన్నారు. ఒక్కొక్కరు తానే రామలక్ష్మణులను కడతేర్చగలమన్నారు. కాని రావణుని తమ్ముడైన విభీషణుడు రావణునితో విభేదించాడు. రామలక్ష్మణుల క్రోధాగ్నికి లంక భస్మమవ్వడం తథ్యమని, రావణుడు అనాలోచితంగా సీత అనే కాలనాగును తన మెడకు చుట్టుకొన్నాడని నచ్చచెప్పడానికి యత్నించాడు. సీతను రామునకప్పగించి చేసిన తప్పిదాన్ని సరిదిద్దుకోమన్నాడు. మళ్ళీ రావణుని సౌధానికి వెళ్ళి లంకలో అశుభ నిమిత్తాలనేకం ముప్పిరిగొన్నాయని, రానున్న విపత్తునుండి రాక్షసజాతిని కాపాడమని ప్రార్థించాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: మరునాడు రావణుడు మంత్రగృహంలో కొలువుతీరినపుడు సకల అమాత్య బంధుగణంతో పాటు కుంభకర్ణుడు కూడా ఉన్నాడు. రావణుడు పొరపాటు చేశాడని, అయినా తాను విజృంభించి అతని కార్యం సిద్ధింపజేస్తానని కుంభకర్ణుడు అన్నాడు. మళ్ళీ విభీషణుడు హితవు చెప్పబోగా ఇంద్రజిత్తు, రావణుడు అతనిని నిందించారు. తనకు ఆప్తులైన నలుగురు రాక్షసులతోకలిసి విభీషణుడు అన్నగారి సెలవు తీసికొని ఆకాశానికి ఎగిరి, సాగరముదాటి, రాముని శరణు జొచ్చాడు. అతనిని నమ్మవద్దని కపివీరులన్నారు. విభీషణుడు సౌమ్యుడని, నమ్మదగినవాడని హనుమంతుడు చెప్పాడు. శరణుకోరిన సకల భూతాలకు అభయం ఇవ్వడం తన వ్రతమని చెప్పి రాముడు విభీషణునకు ఆశ్రయమిచ్చాడు. రావణుడు, కుంభకర్ణుడు, ఇంద్రజిత్తు, ప్రహస్తుడు వంటి మహాయోధుల పరాక్రమాన్ని, లంకా నగరం పటిష్ఠతను విభీషణుడు వివరించాడు. సపుత్ర బాంధవంగా రావణుడిని చంపిగాని తాను అయోధ్యకు మరలనని రాముడు తన తమ్ములు ముగ్గురిమీదా ఒట్టుపెట్టి చెప్పాడు. కానున్న లంకాధిపతిగా విభీషణునికి సాగరజలాలతో అభిషిక్తుని చేయించాడు రాముడు.


title: యుద్ధకాండ

text:
తమ మధ్య వైరం ఏమీ లేదు గనుక రామునికి సాయం చేయవద్దని రావణుడు సుగ్రీవునికి శుకుడనే దూత ద్వారా దౌత్యం పంపాడు. అందుకు సుగ్రీవుడు - "రావణా! నాకు నువ్వు చేసిన సాయం లేదుగనుక నాకు ప్రియుడవు కావు. రామునికి విరోధివి గనుక నాకు కూడా విరోధివే. రాముని కోపానికి గురైనందున నిన్ను రక్షించే శక్తి ముల్లోకాలలోనూ లేదు" అని సమాధానం పంపాడు. సముద్ర తరణానికి మార్గం ఏమిటని హనుమంతుడు, సుగ్రీవుడు విభీషణుని అడిగారు. రాముడు సముద్రుని సాయం కోసం అర్ధించాలని విభీషణుడు సలహా ఇచ్చాడు. సముద్రుని సహాయం కోరి రాముడు మూడు రాత్రులు నియమంగా దీక్ష వహించినా సముద్రుడు ప్రత్యక్షం కాలేదు. కోపించి రాముడు సముద్రాన్ని ఎండగట్టేస్తానని ధనుస్సు ఎక్కుపెట్టాడు. సముద్రుడు వచ్చి, వినయంగా నమస్కరించి, తన స్వభావాన్ని త్యజింపలేనని మనవి చేశాడు. విశ్వకర్మ కొడుకైన నలుని ప్రజ్ఞతో వారధిని నిర్మింపవచ్చునని తెలిపాడు. సముద్రుని కోరికపై రాముడు తన అస్త్రాన్ని ద్రుమకుల్యంలోని దస్యులపై విడిచిపెట్టాడు.
ఇక సాగరమును దాటుటకు అద్భుతమైన వారధి నిర్మాణము నలుని పర్యవేక్షణలో ప్రారంభమైనది. మొదటి రోజు 14 ఆమడలు, రెండవ రోజు 20 ఆమడలు, మూడవ రోజు 21 ఆమడలు, నాలుగవ రోజు 22 ఆమడలు, ఆయిదవరోజు 23 ఆమడలు - ఇలా అయిదు దినములలో 100 యోజనముల పొడవు, 10 యోజనముల వెడల్పు గల వారధి నిర్మించారు. విభీషణుడు ఒక ప్రక్క వారధికి రక్షణగా నిలిచాడు. వానర భల్లూకసేనల, రామలక్ష్మణులు వారధి దాటి లంకను చేరారు. నీలుని నాయకత్వంలో ఆ సేన మరో సాగరంలా ఉండి, రామకార్యానికి సన్నద్ధమై ఉంది. దుంపలు, ఫలాలు, జలం పుష్కలంగా ఉన్నచోట విడిది చేశారు.


title: యుద్ధకాండ

text: త్రికూట పర్వతం పైన లంకా పట్టణం సంకల్పమాత్రాన విశ్వకర్మ నిర్మించినట్లు వైభనంగా ఉంది. ఆ శోభను గమనించి రాముడు ఆశ్చర్య పోయాడు. భూమి రక్తంతో తడిసిపోయేంత యుద్ధం నిశ్చయమని రామునికి శకునాలు తోచాయి. తన సేనను జాగరూకతతో ఉండమని వ్యూహనిర్దేశనం చేశాడు. తరువాత తమకు బందీగా ఉన్న శుకుడు అనే దూతను విడుదల చేయించాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: రావణుడి చారులైన శుక సారణులు రామ, లక్ష్మణ, సుగ్రీవ, జాంబవంత, హనుమంతాది వీరుల పరాక్రమాన్ని రావణునికి వివరించారు. వానరసేన ఎంత ఉందో లెక్కపెట్టడం అసాధ్యమన్నారు. సీతను రామునకప్పగించడం మంచిదని తమకు తోచిందన్నారు. ప్రాసాదం పైకి తీసుకెళ్ళి వానరవీరుల సేనానాయకులలోని ముఖ్యులను చూపించారు -


title: యుద్ధకాండ

text:
వేనవేల సేనాధిపతులతో కలిసి సింహనాదం చేస్తున్నవాడు సకల వానర సైన్యాధిపతి నీలుడు. అంగదుడు తనతండ్రితో సమానుడైన వాడు మరియు రాముని విజయంకోసం కృతనిశ్చయుడు. సముద్రం మీద సేతువును నిర్మించిన ఘనుడు నలుడు. త్రిలోకాలలోనూ ప్రఖ్యాతుడైన శ్వేతుడు వెండిలా మెరిసిపోతున్నాడు. యుద్ధం అంటే అతిప్రీతి కలిగిన కుముదుడు గోమతీతీరం నుండి వచ్చాడు. కపిలవర్ణుడై న రంభుడు వింధ్య పర్వతాలనుండి వచ్చాడు. చెవులు రిక్కించిన శరభుడు మృత్యుభీతి లేనివాడు. పర్వతంలాంటి పనసుడు పారియాత్రంనుండి, వినతుడు కృష్ణవేణీ తీరంనుండి లక్షలాది సేనతో వచ్చారు. అత్యంత బలశాలి క్రోధుడు 60 లక్షల సైన్యంతోను, గైరిక వర్ణంలో ఉన్న మహాదేహుడు గవయుడు 70 లక్షల సైన్యంతోను వచ్చారు. కోట్లాది అనుచరులతో వచ్చిన హరుడు అనే సేనానాయకుడు మహాఘోరంగా యుద్ధం చేస్తాడు.
కాటుక కొండలలాంటి లెక్కలేనన్ని భల్లూకాలతో నర్మదా నదీతీరపు ఋక్షవంతం నుండి వచ్చిన నాయకుడు ధూమ్రుడు చాలా భయంకరుడు. ధూమ్రుని తమ్ముడు జాంబవంతుడు దేవాసుర యుద్ధంలో దేవేంద్రునకు సాయపడ్డాడు. వానర యోధులలో ప్రఖ్యాతుడు దంభుడు చాలా బలశాలి. కొండలాంటి రూపం కలిగిన వానర పితామహుడు సంనాదుడు కలియబడితే ఒకసారి దేవేంద్రుడే తగ్గిపోయాడు. పదికోట్ల వీరులతో హిమవద్గిరినుండి వచ్చిన క్రధనుడు పరాజయం ఎరుగనివాడు. ఏనుగులను దండించడం వినోదంగా భావించే ప్రమాధి, అతని అనుచరులు లంకపై పడడానికి ఉవ్విళ్ళురుతున్నారు. గవాక్షునివెంట ఇంకా కోట్లకొలది వానరులు సేతువును దాటి వస్తూనే ఉన్నారు. మేరుపర్వతం నుండి వచ్చిన వానరుల అధిపతి కేసరి. కాలసర్పాలలా ఘోర భీకరమైన వానరుల నాయకుడు శతబలి కాంచనపర్వత ప్రాంతంనుండి వచ్చాడు. గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, నలుడు, నీలుడు - వీరి వద్దనున్న వానరుల సంఖ్యాబలం చెప్పనలవి కానిది. సుగ్రీవుని ఆజ్ఞను జవదాటని వానరవీరులు మహా బలవంతులు, దుర్జయులు, కామరూపులు. మైందుడు, ద్వివిధుడు అనే సోదరులు బ్రహ్మ దేవుని అనుగ్రహం సంపాదించి అమృతపానం చేశారు. సుముఖుడు, దుర్ధరుడు అనే సోదరులు మృత్యుదేవత కొడుకులు.


title: యుద్ధకాండ

text:
కేసరి నందనుడు, వాతాత్మజుడు అనబడే హనుమంతునికి ముల్లోకాలలోను ఎదురులేదు. అతనికి కోపం వస్తే సముద్రాన్ని కలచివేయగలడు. వేదవేదాంగాలు నేర్చినవాడు, ధర్మం తప్పని వాడు, నీలమేఘ శ్యాముడు, పద్మనేత్రుడు అయిన రాముని క్రోధం మృత్యువుతో సమం. బుద్ధిమంతుడు, పట్టరాని కోపంగలవాడు, అన్నకోసం జీవితాన్ని విడిచిపెట్టేవాడు, గురి తప్పని బాణం కలవాడు లక్ష్మణుడు. రాముని ప్రక్కనున్న నీ తమ్ముడు విభీషణుని లంకాధిపతిగా రాముడు పట్టాభిషిక్తుని చేశాడు. సర్వశాఖామృగాధిపతి సుగ్రీవుడు కిష్కింధనేలుతున్నాడు. హిమవత్పర్వతంలా వానరులనందరినీ మించినవాడు. సీతారాములను కలపడానికి దీక్షాబద్ధుడు. ఇలా మహా బృందాలు, మహౌఘాల సంఖ్యలో వానరులు లంకపై దండెత్తి వచ్చారు.
రావణుడు పంపిన మరొక చారుడు శార్దూలుడు కూడా ఇదే విషయాన్ని ధృవీకరించాడు. వానర భల్లూక వీరుల పరాక్రమం గురించి మరిన్ని విషయాలు చెప్పాడు. ఋక్షరజసుని కొడుకు సుగ్రీవుడు - గద్గదుని కొడుకులు ధూమ్రుడు, జాంబవంతుడు - బృహస్పతి కొడుకు కేసరి - వరుణుని కొడుకు సుషేణుడు - చంద్రుని కొడుకు దధిముఖుడు - కృంతాంతుని అంశలలాంటి సుముఖుడు, దుర్ముఖుడు, వేగదర్శి - పావకుని పుత్రుడు నీలుడు - వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు - పురుహూతుని పౌత్రుడు అంగదుడు - అశ్వనీ దేవతల అంశలతో పుట్టినవారు మైందుడు, ద్వివిధుడు - సమవర్తి సుతులలాంటి గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, గంధమాదనుడు, శరభుడు - భాస్కర సుతులు శ్వేతుడు, జ్యోతిర్ముఖుడు - వరుణుని ఆత్మజుడు హేమకూటుడు - దేవశిల్పి కుమారుడు నలుడు - వసుపుత్రుడు దుర్ధరుడు - అందరూ దేవతాంశ సంభూతులు, యుద్ధం కోసం ఎదురు చూస్తున్నవారు. ఖరదూషణాది రాక్షసులను 14 వేలమందిని ఒక్కుమ్మడిగా చంపినవాడు రాముడు. అతనికి దీటైన తమ్ముడు లక్ష్మణుడు. రాక్షసులలో వివేకవంతుడు విభీషణుడు. - ఇలా మొహరించిన సేననెదుర్కొని విజయమో వీర స్వర్గమో పొదడం రావణుని చేతిలో ఉంది.


title: యుద్ధకాండ

text: రావణుడు విద్యుజ్జిహ్వుడనే మాయలమారి రాక్షసుని పిలిపించి రాముని శిరస్సును పోలిన ఒక మాయా శిరస్సును, ధనుర్బాణాలను చేయించాడు. యుద్ధంలో రామలక్ష్మణులు, వానర సైన్యం నశించారని సీతతో చెప్పి ఆ మాయా శిరస్సును, ధనుర్బాణాలను చూపాడు. సీత కన్నీరు మున్నీరుగా విలపించసాగింది. రావణుడు వెళ్ళిపోయాక విభీషణుని భార్య, సరమ అనే సాధ్వి సీతను ఓదార్చి అది మాయ అని, రహస్యంగా తాను అంతా విన్నానని చెప్పింది. యుద్ధానికి భల్లూక వానర సమేతంగా రాముడు సిద్ధంగా ఉన్నాడని, సీతకు శుభ సౌభాగ్య సమయం ఆసన్నమయందని అనునయించింది. రావణుని వినాశనం అనివార్యమంది.


title: యుద్ధకాండ

text: రావణుని తల్లికి పినతండ్రి అయిన మాల్యవంతుడనే వృద్ధుడు రావణునికి యుద్ధం మానమని హితవుపలుకబోయాడు. అతనిని రావణుడు కఠినంగా దూషించాడు. వానర సేనా, రామలక్ష్మణులూ అజేయులు, అసమానులు అని రావణుడు విన్నాడు కాని కాని ప్రహస్తుని నాయకత్వములోని రావణ సేనాబలం కూడా పరాజయం ఎరుగనిది. ముఖ్యంగా ప్రహస్తుడూ, ఇంద్రజిత్తూ, నికుంభుడూ - వీరిలో ఎవరైనా తప్పక రామలక్ష్మణులను కడతేర్చగలరనీ, కనుక ఇక ఇంద్రుని వజ్రాయుధాన్ని గడ్డిపోచలా తలిచే కుంభకర్ణుడూ, తనూ యుద్ధానికి రావలసిన అవుసరమే రాదనీ రావణుడి విశ్వాసం.


title: యుద్ధకాండ

text: సైన్యాన్ని సమాయత్తపరచి అన్ని యెడలా రక్షణకు పటిష్ఠమైన ఏర్పాట్లు చేయించాడు రావణుడు. తూర్ప ద్వారంలో ప్రహస్తుడు, దక్షిణాన మహాపార్శ్వ మహోదరులు, పశ్చిమాన ఇంద్రజిత్తు, ఉత్తరాన శుక సారణులు అప్రమత్తులై యున్నారు. విరూపాక్షుడు లంకానగరం మధ్యనున్నాడు. రావణుడు స్వయంగా ఇతర స్థలాలతో పాటు ఉత్తర ద్వారాన్ని పర్యవేక్షిస్తానని చెప్పాడు. ఇవన్నీ విభీషణుని చారుల ద్వారా రాముడు తెలుసుకొన్నాడు. తూర్పు ద్వారం వైపు నీలుడు, దక్షిణానికి అంగదుడు, పశ్చిమం ప్రక్కకు హనుమంతుడు తమ సైన్యాలతో దండు వెళ్ళేలాగా నియమించాడు. తాను స్వయంగా ఉత్తర ద్వారం వైపు విజయం చేస్తానన్నాడు. సుగ్రీవుడూ, జాంబవంతుడూ, విభీషణుడూ సైన్యం మధ్యలో ఉండి అంతా చక్కబెడతారు. ఇలా నియమించి, సువేల శిఖరంపైకి ముఖ్య నాయకులతో వెళ్ళి రాముడు లంకానగరాన్ని పర్యవేక్షించాడు. దూరాన ఒక గోపురాగ్రాన రావణుడు కనిపించాడు. అతనిని చూడగానే క్రోధంతో సుగ్రీవుడు ఎగిరి వెళ్ళి భీకరమైన మల్లయుద్ధం చేశాడు. రావణుడు మాయలు ప్రయోగించడానికి సన్నద్ధమయ్యేసరికి ఒక్కగెంతున తిరిగి వచ్చేశాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: రాముని పంపున అంగదుడు దూతగా వెళ్ళి చివరిసారిగా రావణునికి రాముని సందేశాన్ని వినిపించాడు. సీతనిచ్చి శరణు కోరితే రాముడు క్షమించి వదిలి వేస్తాడని చెప్పాడు. అంగదుని రావణుడు తృణీకరించాడు. అంగదుడు రావణుని గోపుర శిఖరాన్ని కాలితో తన్ని పడగొట్టి తిరిగి వచ్చాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: అంటూ వానరసేన లంకను ముట్టడించింది. ముందుగా మట్టితోను, బండరాళ్ళతోను, చెట్లతోను అగడ్తను పూడ్చివేసి ప్రాకరాలు ఆక్రమించారు. గోపురాలు, ప్రాకార తోరణాలు పడగొట్టేశారు. వీరబాహువు, సుబాహుడు, నలుడు ప్రాకారాలు భేదించ సాగారు. కుముద, ప్రఘన, పనసులు తూర్పున, శతవలి దక్షిణాన, సుషేణుడు పడమర, మహాకాయ గవాక్ష ధూమ్రులు ఉత్తరాన ద్వారాలు బ్రద్దలుకొట్టసాగారు. ప్రళయకాల సముద్రంలాగా కాల మేఘాల్లాంటి రాక్షససేన సింహనాదాలతో, దుందుభి ధ్వానాలతో వానరులను ఎదుర్కొంది. మహాయద్ధంతో భునభోంతరాళాలు కంపిస్తున్నాయి. ఒక్క క్షణంలో యుద్ధం భీకరం అయి భూమి అంతా రక్త మాంసాలతో నిండిపోయింది.


title: యుద్ధకాండ

text: వానర రాక్షస ప్రముఖుల మధ్య ద్వంద్వ యుద్ధాలు ఆరంభమయ్యాయి. అంగదుడు ఇంద్రజిత్తుతోను - (విభీషణుని సచివుడు) సంపాతి ప్రజంఘునితోను - హనుమంతుడు జంబుమాలితోను - విభీషణుడు శత్రుఘ్నునితోను - గజుడు తపనునితోను - నీలుడు నికుంభునితోను - సుగ్రీవుడు ప్రఘసునితోను - లక్ష్మణుడు విరూపాక్షునితోను - మైందుడు వజ్రముష్ఠితోను - ద్వివిధుడు అశనిప్రభునితోను - నలుడు ప్రతపనునితోను - సుషేణుడు విద్యున్మాలితోను - తలపడ్డారు. అగ్నికేతువు, రశ్మికేతువు, సుప్తఘ్నుడు, మధ్యకోపుడు అనే రాక్షసులు రాముని చుట్టుముట్టి, అతని చేత మరణించారు. రాత్రి అయినా కొనసాగుతున్న యుద్ధం వల్ల రక్తం నదులుగా ప్రవహించింది. అది లోకక్షయమైన కాలరాత్రిగా మారింది.


title: యుద్ధకాండ

text: అంగదుని చేత పరాభవం పొందిన ఇంద్రజిత్తు ఒక్కసారిగా మాయమైపోయాడు. మాయాయుద్ధమారంభించి నాగాస్త్రంతో రామలక్ష్మణులను వివశులను చేసి శతృసైన్యాన్ని భయకంపితులను చేశాడు. రామలక్ష్మణుల దేహంపై ప్రతి అంగుళం బాణాలతో నిండిపోయింది. వానరసేన సిగ్గువిడిచి పరుగులు తీసింది. అందరు వానర సైన్యాధిపతులూ ఇంద్రజిత్తు బాణాలతో గాయపడినవారే. ఆ నాగాస్త్ర బంధాలనుండి తప్పుకోవడం ఎవరివల్లా కాదని విజయ గర్వంతో ఇంద్రజిత్తు తండ్రివద్దకు వెళ్ళి తాను రామలక్ష్మణులను చంపి వానరసేనను నిర్వీర్యం చేసేశానని చెప్పాడు. రావణుడు ఆనందించి, ఆ రాఘవుల మృతదేహాలను సీతకు చూపమని ఆదేశించాడు. పుష్పకంపై సీతను తెచ్చి ఆ దృశ్యం చూపగా ఆమె విలపించ సాగింది. రామలక్ష్మణులు కేవలం వివశులయ్యారని, త్వరలో కోలుకొంటారని చెప్పి, త్రిజట సీతను ఊరడించింది.


title: యుద్ధకాండ

text: భయభీతులైన వానరులంతా రాఘవుల చుట్టూ కూర్చుని దుఃఖించసాగారు. మళ్ళీ రాక్షసులు వస్తారేమోనని కంగారుపడసాగారు. కొద్దిగా సృహ వచ్చిన రాముడు లక్ష్మణుని చూచి వ్యాకులపడి, తన ప్రతిజ్ఞలన్నీ మిధ్యలయ్యాయని వగచి, ప్రాయోపవేశానికి సిద్ధనయ్యాడు. తనకు చేసిన సాయానికి కృతజ్ఞతలు తెలిపి వానరులను తిరిగి వెళ్ళిపొమ్మన్నాడు. వారు శక్తి వంచన లేకుండా మిత్ర కార్యం నిర్వహించారని, అయినా ఈశ్వరాజ్ఞ ఉల్లంఘించరానిదని చెప్పాడు. వానరులందరూ కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకొన్నారు. శరతల్పగతులైన రామలక్ష్మణులను చూచి విభీషణుడు హతాశుడయ్యాడు. సుగ్రీవుడు మాత్రం విభీషణుడిని ఓదార్చి అతనికి లంకాధిపత్యం నిశ్చయమన్నాడు. రామలక్ష్మణులను తీసికొని కిష్కింధకు వెళ్ళమని తన మామ సుషేణుడికి ఆనతిచ్చాడు. తాను రావణుడిని సపుత్ర బాంధవంగా నాశనం చేసి సీతమ్మను తీసుకొని వస్తానన్నాడు. సంపాతి, పనసుడు, హనుమంతుడు వెళ్ళి దివ్యౌషధాలను తెస్తే ప్రయోజనం ఉంటుందని సుషేణుడన్నాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: అంతా విషణ్ణులైన సమయానికి పెద్ద సుడిగాలి వీచి సముద్రం కల్లోలమయ్యింది. గరుత్మంతుడు మహాప్రభంజనంలా వచ్చాడు. అతని రాకతో శరరూపంలో రామ సౌమిత్రులను పట్టుకొని ఉన్న సర్పాలన్నీ పారిపోయాయి. గరుడుడు తన రెండు చేతులతోను రామలక్ష్మణుల సర్వావయవాలను నిమిరాడు. వెంటనే వారి గాయాలు మాయమై వారికి మునుపటికంటె ఎక్కువ తేజస్సు, బల వీర్య పరాక్రమాలు సమకూరాయి. వారిని కౌగలించుకొని గరుడుడు - "మీరు జాగరూకతతో ఉండండి. నేను మీకు స్నేహితుడనెలా అయ్యానో తరువాత తెలుస్తుంది. రామా! నువ్వు లంకను నాశనం చేసి రావణుని చంపి సీతను పొదడం తథ్యం" - అని చెప్పి, రామలక్ష్మణులకు ప్రదక్షిణం చేసి ఆకాశానికి ఎగిరి పోయాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: రామలక్ష్మణులు స్వస్థులవ్వడంతో వానరులు కుప్పిగంతులు వేస్తూ, సింహనాదాలు చేస్తూ, పరవళ్ళు తొక్కుతూ చెట్లు పీకి యుద్ధానికి సన్నద్ధులయ్యారు. తెల్లబోయిన రావణుడు ధూమ్రాక్షుని యుద్ధానికి పంపాడు. ధూమ్రాక్షుడు పెద్ద సైన్యాన్ని వెంటబెట్టుకొని దక్షిణద్వారానికి వెళ్ళి వానరులను చెండాడసాగాడు. ప్రతి వానరవీరుడూ తన పేరు చెప్పుకొంటూ రాక్షసులను చావబాదసాగాడు. హనుమంతుడు విసిరి వేసిన పెద్ద గిరిశిఖరం క్రింద పడి ధూమ్రాక్షుడు పచ్చడి అయిపోయాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: ధూమ్రక్షుని మరణంతో నిట్టూర్చిన రావణుడు గొప్ప శూరుడు, వీరుడు, మాయావి అయిన వజ్ర దంష్ట్రుడిని యుద్ధానికి వెళ్ళమన్నాడు. వజ్ర దంష్ట్రుని సేన పర్వతాలే నడచి వచ్చినట్లు దక్షిణ ద్వారంవైపు నడచింది. అప్పుడు జరిగిన సంకుల సమరం వల్ల మృత కళేబరాలతోను, అవయవాలతోను, శస్త్రాస్త్రాలతోను, అవయవాలతోను, ఆభరణాలతోను యుద్ధభూమి నిండిపోయింది. రక్తంలో తేలుతున్న శరీరావయవాలను గ్రద్దలు, రాబందులు, నక్కలు పీక్కుతినసాగాయి. అంగదుని ధాటికి రాక్షసులు కంపించిపోయారు. అంగదుడు, వజ్రదంష్ట్రుడు ఘోరంగా ముష్టియుద్ధం చేశారు. చివరకు అంగదుడు వజ్రదంష్ట్రుని తల నరికేశాడు. రాక్షసులు లంకలోకి పరుగులు పెట్టారు.


title: యుద్ధకాండ

text: పిదప మహావీరుడైన అకంపనుడు యుద్ధోత్సాహంతో, సముద్రంలాంటి తన సేనను వెంటబెట్టుకొని బయలుదేరాడు. వానరులు, రాక్షసులు ఒకరికొకరు తీసిపోకుండా భీకరమైన పోరు సాగించారు. ముందుగా రేగిన దుమారంలాంటి దుమ్ము తరువాత రక్తపుటేరుల కారణంగా అణగిపోయింది. ఉత్సాహంగా రాక్షసులను చుట్టుముట్టిన వానరులను అకంపనుడు తన బాణవర్షంతో వాశనం చేయసాగాడు. హనుమంతుడు అతనిని నిలువరించాడు. హనుమ పాదతాడనంతో భూమి కంపించింది. ఒక మహావృక్షాన్ని పెరికి దానితో అకంపనుని చూర్ణం చేసేశాడు. రాక్షసులు ఒక్కుమ్మడిగా ఒకరినొకరు తోసుకుంటూ, తొక్కుకుంటూ నగరంలోకి పారిపోయారు.ఇప్పుడేమి చేయాలని రావణుడు ప్రహస్తుని అడిగాడు. ప్రహస్తుడు రావణుని సేనానాయకుడు. శస్త్రాస్త్రవేది. మహావీరుడు. అంతకుముందు మంత్రాంగ సమయంలో సీతను ఇచ్చివేయడమే క్షేమమని హితవు చెప్పినవాడు. రావణుని ఆదరానికి బదులు తీర్చుకోవడమే తన బ్రతుకుకు లక్ష్యమని చెప్పి, ప్రహస్తుడు హోమాదికాలు పూర్తి చేసుకొని, సర్ప ధ్వజంతో కూడిన గొప్ప రథం పూన్చి, శత్రుభీకరమైన మహోన్నత సేనను సమకూర్చుకొని తూర్పు ద్వారంవైపు యుద్ధానికి బయలుదేరాడు. అతనివెంట నరాంతకుడు, కుంభహనువు, మహానాధుడు, సమున్నతుడు అనే సమర్ధులైన అనుచరులున్నారు. రాక్షస వానర వీరులు జబ్బలు చరిచి యుద్ధానికి తలపడ్డారు. ఇరుపక్షాల సింహనాదాలు, రోదనలతో నింగీ నేలా దద్దరిల్లాయి.


title: యుద్ధకాండ

text: ద్వివిధుడు పర్వత శిఖరంతో కొట్టి నరాంతకుడిని చంపేశాడు. దుర్ముఖుడు పెద్ద చెట్టుతో బాది సమున్నతుడిని కూల్చేశాడు. జాంబవంతుడు పెద్దరాతితో మహావాదుడిని పచ్చడి చేసేశాడు. తారుడు పెద్ద చెట్టుతో బాది కుంభహనువును మట్టిలో కలిపాడు. ప్రహస్తుడు ఎందరో వానరవీరులను ఒకేసారి సంహరించాడు. వానరుల కళేబరాలతోను, రాక్షసుల కళేబరాలతోను యుద్ధభూమి ఎర్రని పర్వతాల మయమైపోయింది. వాటిమధ్య రక్తం నదులుగా పారుతోంది. మేఘంపైకి సుడిగాలిలాగా నీలుడు ప్రహస్తుని మీదకురికాడు. ఇద్దరూ మదపుటేనుగుల్లాగా కలియబడ్డారు. ఒక పెద్ద బండరాతితో నీలుడు ప్రహస్తుని తల బద్దలుకొట్టి చంపేశాడు. రాక్షససేన కట్టతెగిన నదీప్రవాహంలాగా లంకలోకి పారిపోయింది.


title: యుద్ధకాండ

text: ఇక లాభం లేదనుకొని రావణుడు స్వయంగా మహావీరులైన రాక్షసగణాలను వెంటబెట్టుకొని దివ్యరథంపై యుద్ధానికి వెడలాడు. అతనివెంట రాక్షససేన కదలి వచ్చే కాటుక కొండలలాగా ఉంది. ఆ సైన్యం అగ్ర భాగాన ముందు సూర్యబింబంలా ప్రజ్వలించే అకంపనుడు, గొప్ప ధనుసును ధరించిన ఇంద్రజిత్తు, వింధ్యపర్వత సదృశ దేహుడైన మహోదరుడు, పిడుగులాంటి పిశాచుడు, మెరుపులాంటి శూలం పట్టుకొన్న త్రిశిరుడు, సర్ప ధ్వజుడైన కుంభుడు, వజ్రాలు పొదిగిన పరిఘను పట్టుకొన్న నికుంభుడు, అగ్నిలాంటి రథం అధిరోహించిన నరాంతకుడు రణోత్సాహులై ఉన్నారు. వారి మధ్య శ్వేతఛత్ర ధారియై రావణుడు ప్రచండ భానునిలా మెరిసిపోతున్నాడు. రావణుని తేజస్సును చూసి రాముడు ఆశ్చర్యపోయాడు. సీతను అపహరించిన పాపానికి రావణునికి అంత్యకాలం సమీపించిందని చెబుతూ రాముడు ధనుస్సు ఎక్కుపెట్టాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: లంకా నగర రక్షణార్ధమై తక్కిన రాక్షస నాయకులను రావణుడు వెనుకకు పంపేశాడు. కాలనాగులవంటి తన బణాలతో వానర సైన్యాన్ని చిందరవందర చేయసాగాడు. సుగ్రీవుడు మూర్ఛపోయాడు. గవాక్షుడు, ఋషభుడు, గవయుడు, జ్యోతిర్ముఖుడు, నలుడు వేసిన పర్వత శిఖరాలను రావణుడు పిండి పిండి చేసేశాడు. హనుమంతుని అరచేతి చరుపుకు రావణుడు, రావణుని పిడికిలి పోటుకు హనుమంతుడు కంపించిపోయారు. నీలుడు అంగుష్ఠమాతృడై రావణుని చికాకు పరచాడు. నీలుడు అగ్ని పుత్రుడు గనుక రావణుని ఆగ్నేయాస్త్రం నీలుని సంహరించలేకపోయింది. లక్ష్మణుడి బాణాలతో రావణుడి ధనుసు విరిగిపోయింది. రావణుడి శక్తితో లక్ష్మణుడు తెలివి తప్పాడు. అతనిని రావణుడు ఎత్తలేకపోయడు. హనుమంతుడు లక్ష్మణుని ఎత్తి రామునివద్ద పడుకోబెట్టాడు. హనుమంతుని గుద్దుకు రావణుడు నెత్తురు కక్కి మూర్ఛిల్లాడు. తెలివి తెచ్చుకొని మళ్ళీ శరాఘాతం ప్రాంభించాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: హనుమంతుని భుజాలపై అధిరోహించి రాముడు రావణునిపై పోరు సాగించాడు. రావణుని వాడి బాణాలకు ఆంజనేయుడు జంకలేదు. అప్పుడు జరిగిన భీకరసంగ్రామంలో రావణుని రథం, గుర్రాలు, ఛత్రం, ధ్వజం ధ్వంసమయ్యాయి. కిరీటము నేలబడింది. ధనుసు చేజారింది. విశ్రాంతి తీసికొని మరునాడు యుద్ధానికి రమ్మని రాముడు రావణునికి చెప్పాడు. సిగ్గుతో రావణుడు లంకలోకి వెళ్ళిపోయాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: అవమాన భారంతో కృంగిన రావణుడు తన సోదరుడైన కుంభకర్ణుని నిదురలేపమని మంత్రులను పంపాడు. భేరీ భాంకారాలు చేసి, శూలాలతో పొడిచి, ముసలాలతో మోది, ఏనుగులతో త్రొక్కించి, ఏనుగులతో త్రొక్కించి వారు కుంభకర్ణుని నిదురనుండి లేపారు. లేవగానే కుంభకర్ణుడు మాంసరాసులను సుష్ఠుగా తిని, కుండలతో రక్తం త్రాగి, త్రేవ్చాడు. విషయం తెలుసుకొని, స్నానం చేసి, సర్వాభరణాలు ధరించి, బలకరమైన మద్యం భాండాలతో త్రాగి రావణుని చెంతకు వెళ్ళాడు. అతను నగరంలో నడుస్తుంటేనే భయంతో వానరసేనలు కకావికలమయ్యాయి. అంత వీరుడు రాక్షసులలో మరొకరు లేరని విభీషణుడు చెప్పాడు. అది ఒక యంత్రమని, రాక్షసుడు కాదని, వారు చెప్పి వానర సేనను స్థిమిత పరచారు.


title: యుద్ధకాండ

text:
రావణుడు కుంభకర్ణుడికి జరిగిన విషయం వివరించాడు. అనాలోచితంగా రావణుడు చేసిన చెడ్డపనులను సోదర ప్రేమతో నిందించాడు కుంభకర్ణుడు. కపటంతో సీతను మోసపుచ్చాలన్న మహోదరుని సూచన కూడా కుంభకర్ణునికి రుచించలేదు. తాను రామలక్ష్మణులను, సకల వానర సేనను భక్షించి పరిస్థితిని చక్కదిదద్దుతానని, రావణుడికి మాట యిచ్చి, అగ్నిలా వెలిగిపోతూ, కాలపాశ సదృశమైన పరిఘను పట్టుకొని, కోట గోడను ఒక్క అడుగులో దాటి యుద్ధానికి బయలుదేరాడు. ఆరు వందల ధనువుల యెత్తూ, వంద అడుగుల కైవారం ఉన్న ఆ మహాకాయుని చూస్తూనే వానర సేనలు పారిపోసాగాయి. ధైర్యం చెప్పి వారిని అతికష్టంమీద అంగదుడు నిలువరించాడు.
కుంభకర్ణుడు వానరులను కరకర నమలి మ్రింగుతూ, ఎండు అడవిని అగ్ని కాల్చినట్లుగా వానరసేనను నాశనం చేయసాగాడు. అంగదుడు, ఋషభుడు, శరభుడు, మైందుడు, నీలుడు వంటివారు విసిరిన కొండలు కుంభకర్ణుని వంటికి తగిలి పొడి అయిపోయాయి. వందలాది వానరులను వాడు కరకర నమిలి మ్రింగ సాగాడు. హనుమంతుని దెబ్బకు కుంభకర్ణుడు రక్తం కక్కాడు. కుంభకర్ణుడి శూలం పోటుకు హనుమంతుడు రక్తం కక్కాడు. ఆ రాక్షసునికి ఎదురు పడిన అంగదాది వీరులు వాడి విదిలింపులకే సృహ తప్పి పడిపోయారు. సుగ్రీవుడు కుంభకర్ణుడి శూలాన్ని తన మోకాటికి అడ్డంగా పెట్టుకొని విరిచేశాడు. అప్పుడు కుంభకర్ణుడు విసిరిన పర్వత శిఖరం తగిలి సుగ్రీవుడు తెలివి తప్పాడు. మూర్ఛపోయిన సుగ్రీవుడిని పట్టుకొని లంకవైపు వెళ్ళాడు కుంభకర్ణుడు. తెలివి తెచ్చుకొన్న సుగ్రీవుడు ఒక్కసారి విదిలించుకొని, రాక్షసుని ముక్కు, చెవులు కొరికివేసి ఒక్కగెంతులో వానర సైన్యం మధ్యకు వచ్చిపడ్డాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: తిరిగి వచ్చిన కుంభకర్ణుడు మత్తిల్లినవాడై అందరినీ ఎడా పెడా మట్టుపెట్ట సాగాడు. వాలిని చంపిన రాముని బాణం కుంభకర్ణుని పట్ల నిష్ప్రయోజనమైంది. కడకు రామ లక్ష్మణుల బాణాలు కుంభకర్ణుని ఆయుధ విహీనుని చేశాయి. . రాముడు వాయువ్యాస్త్రంతోను, ఐంద్రాస్త్రంతోను వాడి చేతులు నరికేశాడు. రెండు మహిమాన్విత బాణాలతో తొడలు కూడా నరికేశాడు. ఐనా నోరు తెరుచుకొని రాహువులా వస్తున్న ఆ వీరుని ఐంద్రాస్త్రంతో చంపేశాడు. వాడు పర్వతంలా క్రిందపడ్డాడు. వాడి క్రింద పడి ఎందరో వానరులు, రాక్షసులు కూడా నశించారు.


title: యుద్ధకాండ

text: శోకిస్తున్న రావణుడిని ఊరడించి మరునాడు దేవాంతక, నరాంతక, అతికాయ, త్రిశిరులనే రావణ నందనులు, మత్తుడు ఉన్మత్తుడు అనే రావణ సోదరులు - అందరూ మహా శూరులు- యుద్ధానికి పయనమయ్యారు. వారికి తోడుగా మహోదరుడు, మహాపార్శ్వుడు కూడా వెళ్ళారు. వానర రాక్షస వీరుల మధ్య యుద్ధం మళ్ళీ భీకరంగా సాగింది. నరాంతకుని వీరవిహారానికి రణరంగం వానర కళేబరాలతో నిండిపోయింది. సుగ్రీవుని ఆజ్ఞపై అంగదుడు నరాంతకునిపైకురికాడు. అంగదుని పిడకిలిపోటుకు నరాంతకుడు నెత్తురు కక్కి విలవిల తన్నుకొని మరణించాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: నరాంతకుడి మరణంతో దేవాంతకుడు, త్రిశిరుడు, మహోదరుడు దుఃఖంతో అంగదుని మీదికి ఉరికారు. తగ్గకుండా అంగదుడూ ముగ్గురిపైనా పోరు సాగించాడు. అది చూసి హనుమంతుడు, నీలుడు అంగదునికి తోడు వచ్చారు. హనుమంతుడి పిడికిలి దెబ్బకు దేవాంతకుడి శిరస్సు వ్రక్కలై మరణించాడు. నీలుడు ఒక మహాపర్వతంతో కొట్టి మహోదరుని చంపేశాడు. త్రిశిరుడు వేసిన మహాశక్తిని హనుమంతుడు పెళ్ళున విరిచి వేశాడు. త్రిశిరుని మూడు తలలను వాడి కత్తితోనే ఒక్క వేటుతో నరికేశాడు. మహా పార్శ్వుడి గదను లాగుకొని వృషభుడు దానితోనే వాడి తలను పగులగొట్టాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: పినతండ్రులు, సోదరుల మరణం చూసి మహా తేశ్శాలి అయిన అతికాయుడు మరొక కుంభకర్ణుడిలా యుద్ధంలోకి దూకాడు. వానర నాయకులు విసిరిన చెట్లు, పర్వతాలు, బండరాళ్ళూ పిండి చేసేశాడు. లక్ష్మణుడు, అతికాయుడు ఒకరికి తీసిపోకుండా ఒకరు మెరుపులలాంటి శస్త్రాస్త్రాలతో యుద్ధం చేశారు. చివరకు వాయుదేవుని సలహాపై సౌమిత్రి బ్రహ్మాస్త్రాన్ని సంధించి అతికాయుని తల తెగనరికాడు. భయభ్రాంతులై రాక్షస సేన అంతా లంకలోకి పరుగులు తీశారు.


title: యుద్ధకాండ

text: పుత్రుల, సోదరుల మరణానికి చింతాక్రాంతుడై యున్న రావణునికి ధైర్యం చెప్పి ఇంద్రజిత్తు యుద్ధరంగానికి వెళ్ళాడు. హోమం చేసి అస్త్రాలను అభిమంత్రించి అదృశ్యరూపుడై వానర సేనను నిశిత శరాలతో చీల్చి చెండాడ సాగాడు. వానర వీరులంతా సంజ్ఞా విహీనులై పోయారు. ఇక ఇంద్రజిత్తు బ్రహ్మాస్త్రాన్ని సంధించాడు. దానితో అందరూ మూర్ఛిల్లారు. రామ లక్ష్మణ హనుమంతులు కూడా బ్రహ్మాస్త్రాన్ని మన్నించక తప్పలేదు. అందరూ మరణించారనుకొని సింహనాదం చేసి ఇంద్రజిత్తు విజయోత్సాహంతో లంకలోకి వెళ్ళాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: మృత ప్రాయులై ఉన్నవారిలో బ్రతికినవారికోసం విభీషణుడు, హనుమంతుడు వెదుకసాగారు. అప్పుడు జాంబవంతుడు కొద్దిగా తెలివి తెచ్చుకొని "అంజనాకుమారుడు ఆంజనేయుడు చిరంజీవిగానే ఉన్నాడు గదా?" అని అడిగాడు. అలా అడిగినందుకు విభీషణుడు ఆశ్చర్యపడగా జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు "హనుమంతుడు సజీవుడుగా ఉంటే వానరసేన చచ్చినా బతికి తీరుతుందన్నమాటే. దీనికి వ్యతిరేకంగా జరిగితే మేము బ్రతికియున్నా మృతులమే! వేగంలో వాయువుతోనూ, పరాక్రమములో అగ్నితోనూ సరిసమానుడయిన హనుమంతుడుంటేనే మాకు ప్రాణాలపై ఆశ ఉంటుంది" అని జాంబవంతుడు హిమాలయపర్వతం మధ్యలో ఉన్న ఓషధీ పర్వతము మీది మృత సంజీవని, విశల్యకరణి, సౌవర్ణకరణి, సంధాన కరణి అనే ఔషధాలను తీసుకు రమ్మని హనుమను కోరాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: జాంబవంతుని కోరికపై హనుమంతుడు రామ చంద్రునికీ, సాగరునికీ నమస్కరించి, తానే ఒక పర్వతంలా పెరిగి సుదర్శనంలా ఆకాశంలోకి దూసుకుపోయాడు. ఆకాశమార్గాన సంజీవని పర్వతం మీదికి వెళ్లి ఓషధులకోసం వెదకసాగాడు. ఓషధులు కనిపించనందున హనుమ ఆ పర్వతాన్నే సమూలంగా ఎత్తిపట్టుకొని, నింగిలో మరో సూర్యునిలా, యుద్ధరంగానికి వచ్చాడు. రామ లక్ష్మణులూ, వానరులూ సృహలోకి వచ్చారు. విగతులైన వానరులు కూడా పునరుజ్జీవితులైనారు. అయితే ఎప్పటికప్పుడు మరణించిన రాక్షసులను సముద్రంలో త్రోసివేయమని రావణుడు ఆజ్ఞనిచ్చినందువలన రాక్షసులకు ఏమీ ప్రయోజనం లేకుండా పోయింది. తరువాత మళ్ళీ పర్వతాన్ని తీసికొని వెళ్ళి హనుమంతుడు యథాస్థానంలో ఉంచి వచ్చాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: సుగ్రీవాజ్ఞ ప్రకారం కొరకంచులు చేతబట్టి వానరులు లంకానగరంలోకి ప్రవేశించి నగరాన్ని తగులబెట్టారు.


title: యుద్ధకాండ

text: మండిపడిన రావణుడు కుంభకర్ణుడి కొడుకులైన కుంభుణ్ణీ, నికుంభుణ్ణీ యుద్ధానికి బయలుదేరారు. వారివెంట యూపాక్షుడు, శోణితాక్షుడు, ప్రజంఘుడు, కంపనుడు కూడా వెళ్ళారు. వీరంతా మహాయోధులు. వారిని వానరసేన చుట్టుముట్టింది. అంగదుడు విసిరిన పర్వత శిఖరం క్రింద పడి కంపనుడు పిండి పిండి అయి చనిపోయాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: శోణితాక్షుడు, యూపాక్షుడూ, ప్రజంఘుడూ అంగదునిపైకి దుమికారు. అంగదునికి బాసటగా మైందుడు, ద్వివిధుడు నిలిచారు. వారి ఆరుగురి మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. ప్రజంఘుని కత్తితోనే అంగదుడు వాడి తల ఎగురగొట్టాడు. ద్వివిధుడు శోణితాక్షుడి మొహం అంతా రక్కేసి నేలబెట్టి రాసేశాడు. మైందుడు యూపాక్షుడిని నేలకు తొక్కిపట్టి పీక పిసికేశాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: కుంభుడు రెట్టించిన రోషంతో వాడి బాణాలు వేసి మైందుడిని, ద్వివిధుడిని మూర్ఛపోగొట్టాడు. తన మేనమామలు పడిపోవడం చూసి అంగదుడు కుంభునిపై లంఘించాడు. కుంభుని గుద్దుకు అంగదుడు కూడా సొమ్మసిల్లాడు. దానితో సుగ్రీవుడు యుద్ధానికి వచ్చి చాలాసేపు భీకరమైన బాహు యుద్ధం చేశారు. చివరకు సుగ్రీవుడి పిడిగుద్దులతో కుంభుడు మరణించాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: నికుంభుడు పెద్దపరిఘతో వానరులమీదికొచ్చాడు. హనుమంతుని వక్షస్థలానికి తగిలి ఆ పరిఘ ముక్కలయ్యింది. హనుమంతున గుద్దుకు నికుంభుని కవచం పగిలింది. ఇద్దరూ ఒకరినొకరు గుద్దుకున్నారు. చివరకు హనుమంతుడు నికుంభుని తల పట్టుకొని, మెడలు మెలిపెట్టి విరిచేశాడు. వానరులు సంతోషంతో గెంతులు వేశారు. రాక్షసులు భయభ్రాంతులయ్యారు.


title: యుద్ధకాండ

text: కుంభ నికుంభుల మరణవార్త విని రావణుడు మూర్ఛితుడయ్యాడు. తేరుకొని, ఖరుని కొడుకైన మకరాక్షుని యుద్ధానికి పంపాడు. అతనితో కామరూపులైన అనేక రాక్షసుల సేన ఉంది. తన తండ్రిని దండకారణ్యంలో చాంపిన రామునిపై పగ తీర్చుకోవాలని మకరాక్షుని సంకల్పం. మళ్ళీ తరుచర నిశాచరులకు సంకుల సమరం ప్రారంభమయ్యింది. రాముడి పావకాస్త్రంతో మకరాక్షుడు భస్మమైపోయాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: కుంభ నికుంభులు, మకరాక్షుడు కూలిపోయారని వినగానే రావణుని శోక రోష భయాలు ముప్పిరిగొన్నాయి. ఆ నరవానరులను చంపివేసి తన మనస్తాపాన్ని తీర్చవలసిందిగా ఇంద్రజిత్తును ఆశీర్వదించి యుద్ధరంగానికి పంపాడు. హోమం చేసి, శస్త్రాస్త్రాలు ధరించి యుద్ధరంగానికి వచ్చి అదృశ్యరూపంలో వానరసేనను, రామలక్ష్మణులను కలచివేయసాగాడు. లక్ష్మణుడు బ్రహ్మాస్త్రం వేయాలంటే రాముడు అతనిని వారించాడు. ఇంతలో దృశ్యరూపుడై మాయాసీత తలను అందరి యెదుటా తెగనరికాడు. అది చూసి అంతా శోకంలో మునిగిపోయారు. రావణుని తత్వం తెలిసిన విభీషణుడు అది కేవలం మాయ అని వారికి నచ్చచెప్పాడు. ఇంద్రజిత్తు నికుంభిలా యాగం చేయడానికి వెళ్ళాడు. అతని చుట్టూ రాక్షసులు వ్యూహం తీరి కవచంలా ఉన్నారు.


title: యుద్ధకాండ

text: యాగం చేయడడానికి ఇంద్రజిత్తు నికుంభిలకు వెళ్ళకుండా ఎవరు ఆపగలరో వారిచేతులోనే ఇంద్రజిత్తు చావు రాసిపెట్టి ఉందని విభీషణుడు చెప్పాడు. రాముని అనుజ్ఞ తీసుకొని, లక్ష్మణుడు ఆయుధ ధారియై, హనుమంతుని భుజాలపై ఆసీనుడై, జాంబవంత, విభీషణ, అంగదాది వీరులతో కూడి నికుంభిలవైపు కదిలాడు. భయానక సంగ్రామానంతరం చుట్టూరా ఉన్న రాక్షసులను ఛేదించి ఇంద్రజిత్తును ఎదుర్కొన్నారు. హోమం ఆపి, బంధుద్రోహియైన విభీషణుని నిందిస్తూ, కాలాంతకరూపుడై ఇంద్రజిత్తు సౌమిత్రితో యుద్ధానికి తలపడ్డాడు. విశ్వామిత్రుని శిష్యుడు లక్ష్మణుడు తగువిధంగా సమాధానం చెప్పాడు. ఆ భీకర సమరంలో ఆకాశాన్ని బాణాలు కప్పివేశాయి. సౌమిత్రి మహేశ్వరాస్త్రాన్ని సంధించి "ఇక్ష్వాకు వంశీయుడు రాముడు ధర్మస్వరూపుడూ, సత్యవ్రతుడూ అయితే ఈ మహేశ్వరాస్త్రం ఇంద్రజిత్తును వధించుగాక" అని సమంత్రకంగా అస్త్రాన్ని విడచాడు. ఇంద్రజిత్తు తల తెగిపడింది. రాక్షసులు పారిపోయారు. వానరులు లక్ష్మణస్వామికి జయం పలుకుతూ చిందులు వేస్తూ రామునికడకు చేరుకొన్నారు.


title: యుద్ధకాండ

text: ఇంద్రజిత్తు మరణంతో రావణుడు తెలివితప్పి పడిపోయాడు. లేచి, కోపంతో సీతను చంప బోయాడు. సుపార్శ్వుడు అనే బుద్ధిమంతుడైన అమాత్యుడు అతనిని వారించి, వీరోచితంగా యుద్ధంచేసి విజయుడవు కమ్మని చెప్పాడు. ఇక రావణుడు అన్నింటికీ తెగించి మహోదరుడు, మహాపార్శ్వుడు, విరూపాక్షుడు వంటి మహావీరులతోను, సైన్యంతోను ఉత్తర ద్వారంగుండా యుద్ధరంగంలో అడుగుపెట్టాడు. "శ్రీరామచంద్రునికి జయం", "లక్ష్మణునికి జయం", "సుగ్రీవునికి జయం", "ఆంజనేయునికి జయం", "అంగదునికి జయం", "జాంబవంతునికి జయం" అని పేరుపేరునా జయజయ ధ్వానాలు చేస్తూ, ఉత్సాహంతో పరవళ్ళు తొక్కుతూ వానర వీరులు రాక్షసులనెదుర్కోవడానికి ముందుకు దూకారు.


title: యుద్ధకాండ

text: రావణుని మహోగ్రశరధాటికివానర సైన్యము ఛిన్నాభిన్నమైంది. అతనికితోడు విరూపాక్షుడు కూడా విజృంభించాడు. రావణుడు రామునిపైకి ఉరికాడు. విరూపాక్షుడు వానరులను నాశనం చేయసాగాడు. సుగ్రీవుడు ప్రళయకాల ప్రభంజనంలా విజృంభించి, పర్వతాలకు పర్వతాలే విసిరేసి, అనేక రాక్షసవీరులను ఛిన్నాభిన్నం చేశాడు. అడ్డుకొన్న విరూపాక్షుని ముఖంపై సుగ్రీవుడు ఒక్క చరుపు చరిచేసరికి విరూపాక్షుడు రక్తంకక్కుకొని చచ్చిపోయాడు. దావితో మహోదరుడు అద్భుత పరాక్రమంతో వానరులను కూల్చసాగాడు. అతనిని నిలువరించిన సుగ్రీవునికి, మహోదరునికి దారుణమైన మల్లయుద్ధం జరిగింది. సుగ్రీవుడి దెబ్బకు మహోదరుని తల వ్రక్కలయ్యింది. మహాపార్శ్వుడు తన ఖడ్గంతో బీభత్సంగా వానరులను చీల్చేయసాగాడు. అతనిని అంగదుడు ఒక ఇనుప పరిఘతో ఎదుర్కొన్నాడు. జాంబవంతుడు, గవాక్షుడు కలిసి మహాపార్శ్వుని రథాన్ని విరిచేసి గుర్రాలను చంపేశారు. అంగదుడి దెబ్బకు మహాపార్శ్వుడు మరణించాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: రావణుడు తన వాడి బాణాలతో రామలక్ష్మణాదులను వేధించ సాగాడు. లక్ష్మణుడు రావణుని సారథి తల యెగురగొట్టాడు. ధనస్సు విరిచేశాడు. మనుష్యశీర్షం చిత్రించి ఉన్న రావణ పతాకాన్ని ముక్కలు చేశాడు. విభీషణుడు రావణుని గుర్రాలను చావగొట్టాడు. విభీషణునిపై రావణుడు వేసిన అస్త్రాలను, శక్తిని లక్ష్మణుడు నిర్వీర్యం చేసేశాడు. వానరులు జయజయధ్వానాలు చేశారు.


title: యుద్ధకాండ

text: రావణుడు విసిరేసిన శక్తి వక్షస్థలానికి తగిలి లక్ష్మణుడు మూర్ఛపోయాడు. సోదరుని అవస్థకు పరితపిస్తూనే ప్రళయాగ్నిలా రాముడు రావణునిపై బాణవర్షం కరిపించసాగాడు. కొంత సేపటికి శక్తి లక్ష్మణుని విడచిపెట్టింది. అప్పుడు రాముడు తనవారిని ఉద్దేశించి - "మీరు సౌమిత్రిని రక్షిస్తూ, యుద్ధం చూస్తూ ఉండండి. నేను రాముడంటే ఏమిటో చూపిస్తాను. జగత్తు అరావణం కానాలి" అన్నాడు. రామ రావణ సంగ్రామం చెలరేగింది. ఎంతో సమయం యుద్ధం చేసిన రావణుడు గాలిలోకి ఎగిరి మేఘంలోకి దూరిపోయి లంకలోకి వెళ్ళిపోయాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: యుద్ధభూమిలో అచేతనంగా పడిఉన్న లక్ష్మణుని చూసి రాముడు విలపించసాగాడు. లక్ష్మణుడు కేవలం మూర్ఛిల్లాడని ధైర్యం చెప్పి సుషేణుడు మరల హనుమను మరల గిరిశిఖరానికి వెళ్ళమన్నాడు. హనుమంతుడు గరుడగమనంతో వెళ్ళాడు. మూలికలను గుర్తించలేక పర్వతాన్నే పెకలించుకొని ఓషధులతో సహా తెచ్చేశాడు. సుషేణుడు మూలికలను ఏరి రసం తీసి లక్ష్మణుని నాలుకపై పోశాడు. తెలివి వచ్చిన లక్ష్మణుని కౌగలించుకొని రాముడు బావురుమన్నాడు. లక్ష్మణుడు లేచి నిలబడి, "అన్నా! ముందు నువ్వు ప్రతిజ్ఞ చెల్లించుకో. నీ కంట పడ్డాక శత్రువు బతికి ఉండగలడా? ఈ సాయంసంధ్యలో సూర్యుడు అస్తమించకుండానే రావణుడు కడతేరాలి" అన్నాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: అదే సమయంలో ఇంద్రుడు పంపగా మాతలి దివ్యమైన రథంతో సారథిగా వచ్చాడు. అగ్ని సమానమైన కవచం, ఐంద్రచాపం, సూర్య సంకాశాలైన శరాలు, తీక్ష్ణమైన శక్తి కూడా ఆ రథంలో ఉన్నాయి. రాముడు సంతోషించి ప్రదక్షిణం చేసి రథం యెక్కాడు. రావణుడు వజ్రసదృశమైన శూలాన్ని చేతబట్టి మళ్ళీ యుద్ధానికి వచ్చాడు. రావణుడు విసిరేసిన శూలం ఎదురుపడి రాముని బాణాలు కాలిపోయాయి. అప్పుడు రాముడు మాతలి తెచ్చిన ఇంద్రశక్తిని విసిరేశాడు. అది రావణుని శూలాన్ని నిర్మూలించింది. రావణుడు కూడా శరపరంపరతో రాముని ముంచెత్తాడు. రాముడు విడచిన తీవ్ర బాణాలతో రావణుడి శరీరం రక్తసిక్తమయ్యింది. చివరకు అస్త్రవిహీనుడైన రావణుని పరిస్థితి గమనించి అతని సారథి రథాన్ని దూరంగా తీసుకుపోయాడు.


title: యుద్ధకాండ

text:
అగస్త్యుడు అక్కడికి వచ్చి యుద్ధ పరిశ్రాంతుడై యున్న రామునకు సనాతనము, పరమ రహస్యము అయిన "ఆదిత్య హృదయము"ను ఉపదేశించాడు. సమస్త లోక సాక్షి అయిన సూర్యుని స్తుతించే ఆ మంత్రం జయావహం. అక్షయం. పరమ మంగళకరం. సర్వపాప ప్రణాశనం. చింతా శోకప్రశమనం. ఆయుర్వర్ధనం. సమస్త ఆపదాపహరణం. రాముడు ఆచమించి ఆ మంత్రరాజాన్ని మూడు మార్లు జపించాడు. జ్యోతిర్గణాధిపతి, దినకరుడు, జయభద్రుడు, సహస్రాంశుడు, తమోఘ్నుడు, శత్రుఘ్నుడు అయిన ఆదిత్యునకు నమస్కరించాడు. ధనుస్సు ధరించి యుద్ధానికి సిద్ధపడ్డాడు. రావణ సంహారానికి దీక్ష పూనాడు.
రావణుని సారధి మళ్ళీ రధాన్ని రాముని ముందుకు తెచ్చాడు. సకలాయుధ సంపన్నమై, ఒక గంధర్వ నగరంలా ఉన్న ఆ రథం అప్రదక్షిణంగా వచ్చింది. ఇక రావణుని మరణం తప్పదని గ్రహించిన రాముడు తమ రధాన్ని ప్రదక్షిణ మార్గంలో పోనిమ్మని మాతలికి చెప్పాడు. సర్వ శక్తులనూ ఒడ్డి రాముడు, రావణుడు శరవర్షాన్ని కురిపింప సాగారు. వారి బాణాలు ఆకాశాన్ని కప్పేశాయి. "రామరావణ యుద్ధం రామరావణ యోరివ" - వారి యుద్ధానికి మరొకటి పోలిక లేదు - అని దేవగణాలు ఘోషిస్తున్నాయి. వారి రథాలు యుద్ధరంగమంతా కలియదిరిగాయి. రాముని బాణాలకు రావణుని పతాకం కూలింది. గుర్రాలు తొలగిపోయాయి.


title: యుద్ధకాండ

text: మహా సర్పాలవంటి రాముని బాణాలకు రావణుని తల తెగిపడింది. కాని వెంటనే మరొకటి మొలిచి ఉంది. ఇలా నూటొక్కసార్లు రావణుని తలలు తెగగొట్టినా మరల మరల మొలుస్తూనే ఉన్నాయి. "రామా! ఇలా కాదు. బ్రహ్మాస్త్రాన్ని సంధించు" అని మాతలి అన్నాడు. అప్పుడు రాముడు తనకు అగస్త్యుడిచ్చిన బ్రహ్మాస్త్రాన్ని తీశాడు. అది బుసలు కొడుతున్న సర్పంలా ప్రకాశిస్తున్నది. దాని వేగ సాధనములైన రెక్కలలో వాయువు, ములికిలో అగ్ని సూర్యులు, బరువులో మేరు మందర పర్వతాలు అధిష్టాన దేవతలుగా ఉన్నారు. దాని శరీరం బ్రహ్మమయం. రాముడు ఆ దివ్యాస్త్రాన్ని వేదోక్తంగా అభిమంత్రించి, ధనుస్సును బాగుగా లాగి సావధాన చిత్తుడై విడచాడు. వజ్ర సంకల్పంతో, రాముని వజ్ర హస్తాలనుండి విడువడిన వజ్రసమానమైన బ్రహ్మాస్త్రం నిప్పులు చిమ్ముతూ రావణుని గుండెను చీల్చి, అతని రక్తంతో పూయబడినదై, ఉపశమనం కోసం భూమిలో ప్రవేశించి, సావధావంగా తిరిగి వచ్చి రాముని అమ్ముల పొదిలో చేరింది. రాముడు ఎరుపెక్కిన కన్నులతో, శరదళితదేహంతో, కోటి సూర్యుల ప్రకాశంతో, ధనుస్సును నేలకానించి, మరో చేత బాణాన్ని త్రిప్పుతూ వీరశ్రీబంధురాంగుడై త్రిదశపతినుతుడై శోభిల్లాడు. సకలదేవతలు రామునకు అంజలి ఘటించారు. సుగ్రీవ విభీషణ అంగదాదులు, లక్ష్మణుడు, ఇతర సహమిత్రులు విజయోత్సాహంతో రణాభిరాముడైన రాముని యధావిధిగా పూజించారు.


title: యుద్ధకాండ

text: భీకరంగా జరిగిన యుద్ధంలో రావణుడు కడతేరాడు. రాముని ఆనతిపై విభీషణుడు రావణునికి అంత్య క్రియలు చేశాడు. పిదప విభీషణుడు పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు. విభీషణుని అనుజ్ఞతో హనుమ లంకలోనికి వెళ్ళి, విజయవార్తను సీతకు నివేదించాడు. విభీషణుని అంతఃపుర పరివారం సీతకు మంగళ స్నానం చేయించి, పల్లకీలో రాముని వద్దకు తీసికొనివచ్చారు.


title: యుద్ధకాండ

text: రాముడు "సీతా, ఇక్ష్వాకుకుల ప్రతిష్ఠకోసం నేనీ యుద్ధం చేశాను. రావణుడు నిన్ను దుష్టదృష్టితో చూశాడు గనుక నేను నిన్ను స్వీకరించలేను. కలక బారిన కనులకు దీపం వలె నీవు నాకు చాలా బాధాకరంగా కనుపిస్తున్నావు. నువ్వు యధేచ్ఛగా ఎక్కడికైనా వెళ్ళవచ్చును." అని కఠినంగా మాట్లాడాడు. సీత దుఃఖంతో బావురుమంది. "ఆర్యపుత్రా, వీరాధివీరా, నీవు పామరునివలె మాట్లాడుతున్నావు. రావణుడు నన్ను తాకిన దోషం నాది కాదు. దైవానిది. నా హృదయం నీమీదే లగ్నం అయి ఉన్నది. నేను జనకుని పెంపుడు కూతురిని. భూమి సుతను. నా భక్తినీ శీలాన్నీ విశ్వసించలేక పోతున్నావా?" అని విలపించింది.


title: యుద్ధకాండ

text: సీత లక్ష్మణునివైపు తిరిగి "లక్ష్మణా, కళంకిని అనిపించుకొని నేనింక బ్రతుకలేను. నా సుగుణాలని కీర్తించని నా భర్త నలుగురిముందు నన్ననరాని మాటలన్నాడు. అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేయి" అన్నది. సీత అవనత శిరస్కయై రామునకు, దేవతలకు, దిక్పాలురకు మ్రొక్కి "నా హృదయం సదా రామచంద్రుడినే పూజిస్తున్నట్లయితే సర్వభక్షకుడైన అగ్ని నన్ను పునీతురాలిని చేయాలి" అని పలికి మంటలలోనికి నడచింది. అందరూ హాహాకారాలు చేశారు. అప్పుడు బ్రహ్మ రాముని సమక్షంలో నిలిచి "రామా నువ్వు లోక కర్తవు. ఉత్తమ జ్ఞానివి. అలా చూస్తూ ఊరుకుంటావేం? ప్రాకృతునిలా సీతను ఉపేక్షిస్తావేమీ" అన్నాడు. నీవు విష్ణువు అవతారానివని చెప్పాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: అగ్ని సీతను వెంటబెట్టుకొని రాముని వద్దకు వచ్చాడు. సీత అప్పుడు ఉదయసూర్యబింబంలా ఉంది. "రామా! ఇదిగో నీ సీత. ఈమె పునీత. పాపహీన. నిన్నే కోరిన సాధ్వి. ఈమెను అవశ్యం పరిగ్రహించు. నాకడ్డు చెప్పవద్దు. నిన్ను ఆజ్ఞాపిస్తున్నాను" అని చెప్పాడు. రాముడు "సీత పరమపవిత్రురాలని నేనెరుగుదును. కాని దశరధ పుత్రుడనైన నేను కామాతురుని వలె ప్రవర్తింప జాలను. ఈమె మహిమను లోకం గుర్తించాలని అగ్ని ప్రవేశాన్ని మౌనంగా వీక్షించాను. నా పట్ల వాత్సల్యం కలవారు గనుక మీరు చెప్పినట్లే చేస్తాను" అని తన దక్షిణ హస్తాన్ని చాచి సీత చేతినందుకొన్నాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: రాముని కోరికపై ఇంద్రుడు చనిపోయిన వానరులందరినీ బ్రతికించాడు. సైన్యమంతా సంబరాలలో మునిగిపోయింది. అయోధ్య చేరాలన్న ఆతురతలో ఉన్న రాముడు విభీషణుని సత్కారాలను తిరస్కరించాడు. విభీషణుడు రాముని అనుజ్ఞతో వానరులను సత్కరించాడు. విభీషణుడు, వానరులు తోడు రాగా పుష్పక విమానంపై సీతారామలక్ష్మణులు అయోధ్యకు తిరుగు ప్రయాణమయ్యారు. దారిలో తమ లంకా యుద్ధ, సీతాపహరణ, వనవాస ప్రదేశాలను చూసుకొంటూ కిష్కింధను, గోదావరిని, యమునను, గంగను దాటి భరద్వాజ ముని ఆశ్రమం చేరుకొన్నారు. వానరుల సంతోషం కోసం అకాలంలో కూడా వృక్షాలన్నీ తియ్యటి పళ్ళతో విరగబూసేటట్లుగా రాముని కోరికపై భరద్వాజ ముని వరమిచ్చాడు.


title: యుద్ధకాండ

text: ముందుగా హనుమంతుడు నందిగ్రామం చేరుకొని హనుమంతుడు భరతునికి సీతారామలక్ష్మణుల పునరాగమన సందేశాన్ని అందించాడు. ఆనందంతో భరతుడు అయోధ్యను అలంకరింపమని ఆనతిచ్చాడు. రాముని పాదుకలు శిరస్సుపై ధరించి పరివారసహితుడై ఎదురేగి రామునికి, సీతకు, లక్ష్మణునికి ప్రణమిల్లాడు. సుగ్రీవాది వీరులను ఆలింగనం చేసుకొన్నాడు. సౌహార్దంవల్ల తమకు సుగ్రీవుడు ఐదవ సోదరుడని పలికాడు. రాముని పేరుతో తాను రాజ్య సంరక్షణ చేస్తున్నానని, రాజ్యభారాన్ని తిరిగి చేకొనమని శ్రీరాముని ప్రార్థించాడు. గోశాలలు, ధాన్యశాలలు, ధనాగారం, సైన్యాలను పరీక్షించుకోమని కోరాడు. భరతుడే సారథ్యం వహించగా, శత్రుఘ్నుడు శ్వేతచ్ఛత్రం పట్టగా, లక్ష్మణ విభీషణులు వింజామరలు వీయగా, వానరవీరులు వెంటరాగా సీతారాములు పరివార సమేతులై శంఖభేరీ భాంకారాలతోఅయోధ్యలోనికి ప్రవేశించారు. తల్లులకు, పెద్దలకు, గురువులకు మ్రొక్కారు. వనవాస విశేషాలు, సీతాపహరణం, కిష్కింధలో సుగ్రీవుని మైత్రి, హనుమంతుని అసమాన కార్య సాధన, విభీషణ శరణాగతి, లంకాయుద్ధాది వివరాలు విని అయోధ్యాపౌరులు అత్యాశ్చర్యభరితులయ్యారు.


title: యుద్ధకాండ

text: శ్రీరామ పట్టాభిషేకానికి ముహూర్తం నిశ్చయమయ్యింది. సుగ్రీవాజ్ఞతో జాంబవంతుడు, హనుమంతుడు, వేగదర్శి, ఋషభుడు సుషేణుడు, గవయుడు, నలుడు నదీనద సముద్ర జలాలు తెచ్చారు. వసిష్ఠ మహర్షి ఋత్విక్కులతో కలిసి సీతారాములను రత్న సింహాసనంపై కూర్చుండబెట్టారు. వసిష్ఠుడు, వామదేవుడు, జాబాలి, కాశ్యపుడు, కాత్యాయనుడు, సుయజ్ఞుడు, గౌతముడు, విజయుడు, తరువాత ఋత్విక్కులు, బ్రాహ్నణులు, కన్యలు, యోధులు వారిని అభిషేకించారు. వారితోబాటే లోకపాలకులు, దేవతలు శ్రీరామచంద్రుడిని అభిషేకించారు. వాయుదేవుడు స్వయంగా బంగారు తామరపూల మాలికను రాముని మెడలో వేశాడు. ఆ సమయాన వసుధ సకల సస్యాలతోనూ రాణించింది. రాముడు బ్రాహ్మణులకు అనేక దానాలు చేశాడు. సుగ్రీవ, విభీషణ, జాంబవంతాది మహావీరులకు అనేక బహుమతులిచ్చి సత్కరించాడు. శ్రీరాముడు సీతకొక నవరత్నాలూ పొదిగిన ముత్యాల దండను ఇచ్చాడు. అప్పుడు సీత శ్రీరామచంద్రుని ఇంగితం గుర్తించి ఒకజత గొప్ప విలువైన వస్త్రాలూ, గొప్ప ఆభరణాలూ హనుమంతునకిచ్చింది. అంతటితో తృప్తి తీరక ఆమె తన మెడలో ఉన్న ముత్యాల హారం తీసి చేతబట్టుకొని ఒకసారి రాముడినీ, మరొకసారి వానరుల్నీ చూడసాగింది. సీత మనసు తెలిసికొన్న శ్రీ రాముడు "జానకీ! బలమూ, పరాక్రమమూ, బుద్ధీ ఉండి, నీకు అమితానందం కలిగించినవారికి ఆ ముత్యాలసరం ఇమ్ము" అన్నాడు. అన్న మరుక్షణంలోనే దాన్ని సీతమ్మతల్లి హనుమంతుని చేతిలో పెట్టింది. హారంతో హనుమంతుడు చంద్రకాంతి తగిలిన తెల్ల మబ్బులా ప్రకాశించాడు. రాముని సెలవు తీసికొని విభీషణుడు లంకకు, వానరులు కిష్కింధకు తరలిపోయారు.


title: యుద్ధకాండ

text: యువరాజుగా ఉండడానికి లక్ష్మణుడు సమ్మతించలేదు. భరతునకు యౌవరాజ్యాభిషేకం చేశాడు రాముడు. తరువాత శ్రీరాముడు అశ్వమేధం, పౌండరీకం, మరెన్నో క్రతువులు చేశాడు. లక్ష్మణుడు తనకు సాయపడుతూ ఉండగా పదకొండువేల సంవత్సరాలు రాజ్యపాలవం చేశాడు. శ్రీరాముని రాజ్యంలో జనులు సుఖసంతోషాలతో ఉన్నారు. స్త్రీలు వైధవ్యం ఎరుగరు. వృద్ధులు జీవించియుండగా పిన్నవాళ్ళు మరణించలేదు. మేఘాలు కాలానుగుణంగా వర్షించేవి. ధరణి సస్యశ్యామలంగా ఉండేది. ప్రజలు కులవృత్తులను నిర్వహిస్తూ ధర్మపరాయణులై ఉండేవారు.


title: యుద్ధకాండ

text: వాల్మీకి రచించిన ఈ రామకథను చదివినవారు, విన్నవారు కూడా పాపవిముక్తులై ధనధాన్యసంపదలను పొందుతారు. వారికి కీర్తి, విజయం, చిరాయువు లభిస్తాయి. కష్టాలను అధిగమిస్తారు. పరదేశాలపాలయినవాళ్ళు క్షేమంగా ఇంటికి చేరుకొంటారు. సత్సంతానాన్ని పొందుతారు. దీర్ఘాయుష్మంతులౌతారు. ఈ రామాయణం శ్రద్ధగా చదివేవారియందు, వినేవారియందు శ్రీరాముడు దయాపరుడై యుంటాడు. ఈ సీతా చరితాన్ని వింటే స్త్రీలు స్వకుటుంబ వృద్ధితోబాటు సకల శుభాలూ పొందుతారు.


title: యుద్ధకాండ

text:
విభీషణునికి శరణు ఇచ్చేముందు రాముడు అన్న మాటలు
యుద్ధం ఆరంభిస్తూ వానరసేన చేసిన జయఘోష
రాముడు ధర్మపరుడూ, సత్యసంధుడూ, ఎదురులేని వీరుడూ అయితే ఈ బాణంతో ఇంద్రజిత్తు నేల కూలుతాడు - అంటూ లక్ష్మణుడు బాణం విడచాడు.
"ఇవ్వాళ రాముడంటే ఏమిటో చూపిస్తాను" అని రాముడు రావణునితో యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.
ఆకాశాన్ని పోల్చడానికి ఆకాశమే సరి. సముద్రాన్ని సముద్రంతోనే పోల్చగలం. అలాగే రామ రావణుల యుద్ధాన్ని మరి దేనితోను పోల్చడానికి వీలు లేదట.
ఆధ్యాత్మ రామాయణంలో రావణ వధానంతరం శ్రీరాముని వర్ణన ఇలా ఉంది.మూడు లోకాలకు కంటకుడైన రావణుని సంహరించిన రాముడు ఎడమ చేత చాపము భూమిపై ఆనించి ఉన్నాడు. రెండవ చేత ఒక బాణాన్ని త్రిప్పుతున్నాడు. కనులు ఎర్రబడి ఉన్నాయి. శరీరం బాణాలతో గాయపడి కోటి సూర్యులవలె వెలుగుతున్నది. వీరశ్రీబంధురమై ఉంది. ముప్పది దిశల అధిపతులచే కీర్తింపబడుచున్న అట్టి శ్రీరాముడు నన్ను కాపాడుగాక.


title: యుద్ధకాండ

text: ఈ కాండములో అనేక భాగాలు - ముఖ్యంగా నాగపాశ విమోచన, హనుమ ఓషధి పర్వతాన్ని తీసుకు రావడం, ఆదిత్య హృదయం, రావణ సంహారం, శ్రీరామ పట్టాభిషేకం వంటిభాగాలు పారాయణ చేస్తే సత్ఫలితాలు కలుగుతాయని నమ్మకం ఉంది. సుందరకాండ పారాయణా క్రమంలో వీటిని కూడా పారాయణ చేస్తారు.


title: కాంచన

text: కాంచన ఒక తెలుగు సినిమా నటీమణి.


title: కాంచన

text: ప్రకాశం జిల్లా కరవది గ్రామంలో సంపన్న కుటుంబములో జన్మించిన ఈమె చిన్న తనములోనే భరత నాట్యము మరియు సంగీతములో శిక్షణ పొందినది. ఇవే ఆమె పెద్దయ్యాక నటిగా రాణించడానికి దోహదపడ్డాయి. ఈమె బ్రహ్మచారిణిగా జీవితాన్ని గడిపింది. కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితి తారుమారు కావడంతో కాంచన చదువు ఆపి ఎయిర్ హోస్టెస్ గా జీవితాన్ని ప్రారంభించింది.


title: కాంచన

text: 1970వ దశకములో ప్రసిద్ధి చెందిన దర్శకుడు శ్రీధర్ ఈమెను చూసి ప్రేమించి చూడు సినిమాలో హీరోయిన్ అయ్యే అవకాశము ఇచ్చాడు. 1965 సంవత్సరం మధుసూధనరావు గారి వీరాభిమన్యులో కథానాయిక ఉత్తరగా నటించడం ఆమె జీవితానికి బంగారుబాట వేసింది. తర్వాత కె.విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో ఆత్మ గౌరవంలో పోషించిన నాయిక పాత్రలో గ్లామర్ తో పాటు కొంత హెవీనెస్ కూడా ఉండటంతో ఆమె నటనకు మంచి మార్కులు లభించాయి. హీరో కృష్ణతో నటించిన అవే కళ్ళు, నేనంటే నేనే చిత్రాల్లో గ్లామరస్ పాత్రలు ధరించగా, స్విమ్మింగ్ డ్రస్ లో గ్లామరస్ స్టార్ గా కనిపించి ఓ రకమైన క్రేజ్ క్రియేట్ చేశారు. కాంచన సాంఘిక చిత్రాలే కాదు దేవకన్య, అందం కోసం పందెం, శ్రీకృష్ణావతారం వంటి జానపద, పౌరాణిక చిత్రాలలో మంచి నటనను ప్రదర్శించారు.


title: కాంచన

text: మనుషులు మారాలి, మంచి కుటుంబం చిత్రాల్లో కథకు కీలకమయిన పాత్రలు పోషించిన కాంచన నట జీవితానికి మిగిలిపోయే పాత్రను కళ్యాణ మండపంలో పొషించారు. ఈ చిత్రానికి మాతృక కన్నడంలో వచ్చిన 'గజ్జె పూజ'. ఒక వేశ్య కూతురుగా సంఘంలో గౌరవం పొందటం కోసం తండ్రి కాని తండ్రిని చూసి ఆనందం, ఆశ్చర్యం, తన్మయం, తృప్తి, అవ్యక్త మధురానుభూతితో మథనపడుతూ కాంచన పోషించిన నటనకు ప్రేక్షకుల కళ్ళు చమర్చాయి. హీరోయిన్ గా రిటైరైన తర్వాత ఆనంద భైరవి చిత్రంలో మంచి పాత్ర పోషించారు.


title: ముత్యమంత ముద్దు

text:
ముత్యమంత ముద్దు 1989 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. దీనికి యండమూరి వీరేంద్రనాధ్ రచించిన ముత్యమంత ముద్దు నవల ఆధారం. ప్రేమ కంటే పెద్ద స్వార్ధం లేదని బలంగా నమ్మే విద్యాధరి మరియు ప్రేమ కన్నా గొప్ప శక్తి లేదని నిరూపించడానికి తపస్సు చేసిన అనుదీప్. ఇలాంటి ఇద్దరు గొప్ప వ్యక్తిత్వాలు కలిగిన వ్యక్తుల మధ్య ప్రేమకి, ప్రేమ రాహిత్యానికి జరిగిన సంఘర్షణే సినిమా కథాంశం.
విద్యాధరి (సీత) చిన్నతనంలో తన తండ్రి తల్లిని హింసించటం చూసి మగవాళ్ళ ప్రేమను నమ్మకూడదనే భావంతో ఉంటుంది. ప్రస్తుతం తను నివసించే ఇంటి యజమాని (గొల్లపూడి మారుతీరావు) మరియు అతని కొడుకు (నారాయణరావు) ప్రవర్తన కూడా తనకి మగవాళ్ళ ప్రేమ పై నమ్మకం సన్నగిల్లుతుంది. దీనికితోడు విద్యాధరి పనిచేసే ఆఫీసు యజమాని బేతా సుధాకర్ తనకు పెళ్ళి అయిన విషయం దాచి విద్యాధరిని పెళ్ళికి ప్రతిపాదిస్తాడు. ముందే యజమాని పెళ్ళి గురించి తెలిసిన విద్యాధరి సుదాకర్ను నిరాకరిస్తుంది. దేనితో బేతా సుధాకర్ విద్యాదరి పై కోపం పెంచుకుంటాడు.
ఈ పరిస్థితులలో అనుదీప్ (రాజేంద్ర ప్రసాద్) అనే అపరిచితుడు విద్యదరికి బేతా సుధాకర్ పన్నిన కుట్ర నుండి సహాయం చేస్తాడు. అనుదీప్ విద్యాధరిని 7 సంవత్సరాల ముందు చూసి ప్రేమించానని, తన ప్రేమను గురుంచి పూర్తిగా తెలుసుకోవటం కోసం 7 సంవత్సరాలు వింధ్య పర్వతాలపై తపస్సు చేసానని, తద్వారా తనకి ప్రత్యేక శక్తులున్నాయని చెబుతాడు. విద్యాదరి ఈ మాటలు నమ్మదు. అనేక సందర్భాలలో అనుదీప్ తన ప్రేమ నిజమైనదని ఋజువు చేస్తాడు. అయితే విద్యదరి తన శ్రేయోభిలాషి అయిన పోలిస్ ఆఫీసర్ రంగనాథ్ మాటలతో ఏకీభవించి ఈ శక్తులన్నీ "మెస్మరిజం" అని నమ్మదు. చివరికి అనుదీప్ ఈ శక్తులు తనకు అవసరంలేదని శక్తులను వదులుకుంటాడు.
తన యజమాని బేతా సుధాకర్ మరియు అతని వ్యాపార భాగస్వామి చేసే మోసాలు భయపెట్టడానికి పోలీసు ఆఫీసర్ రంగనాథ్కు సహాయంచేయటం కోసం బేతా సుధాకర్ ఇంటికివెళ్ళి ప్రమాదంలో పడుతుంది. ఈ పరిస్తులలో బేతా సుధాకర్ మరణిస్తాడు మరియు పొలిసు కస్టడీలో ఉంటుంది. అయితే అనుదీప్ పొలిసు ఆఫీసర్ కు విద్యాదరి నిర్దోషి అని చెబుతాడు. బేతా సుధాకర్ను చంపిన అతని వ్యాపార భాగస్వామి ప్రసాద్ బాబు విద్యాదరిని కూడా చంపడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. విద్యాదరిని కాపాడే క్రమంలో అనుదీప్ తీవ్రగాయాలతో ఆసుపత్రి పాలవుతాడు. అయితే విషయం తెలుసుకున్న విద్యాదరి అనుదీప్ ప్రేమ నిజమని గ్రహించి అప్పుడే మరణించాడు అనుకున్న అనుదీప్ కి ఏడుస్తూ "ఐ లవ్ యు" చెప్పి ముత్యమంత ముద్దు ఇవ్వటంతో అనుదీప్ కళ్ళు తెరుస్తాడు.


title: ముత్యమంత ముద్దు

text: ముత్యమంత ముద్దు పూర్తి సినిమా యుట్యూబ్ లో


title: ముఠా మేస్త్రి

text: ముఠా మేస్త్రి 1993 లో ఎ. కోదండరామిరెడ్డి దర్శకత్వంలో విడుదలైన చిత్రం. చిరంజీవి, రోజా, మీనా ఇందులో ప్రధాన పాత్రధారులు.


title: ముఠా మేస్త్రి

text: బోసు (చిరంజీవి) ఒక దేశభక్తి గలవాడు. కూరగాయల మార్కెట్ లో కూలివారికి అన్యాయం జరగకుండా కాపాడుతుంటాడు. ఆత్మా (శరత్ సక్సేనా) ఆ ప్రాంతంలో ఒక ముఠా నాయకుడు. బోసు అతనికి వ్యతిరేకంగా పోరాడుతుంటాడు. బోసు దేశభక్తిని, అన్యాయాలపై స్పందించే తీరును చూసి ముఖ్యమంత్రి (గుమ్మడి వెంకటేశ్వర రావు) అతన్ని ఎమ్మెల్యేగా నిలబడమంటాడు. బోసు ఎమ్మెల్యే అయి మంత్రిగా అనేక దౌర్జన్యాలను ఎదుర్కొంటాడు. ప్రత్యర్థులు అతని చెల్లెల్ని దొంగతనంగా వ్యభిచారం కేసులో ఇరికించి ఆమె కోర్టు మెట్ల మీదనే ఆత్మహత్య చేసుకునేలా చేస్తారు. బోసు తన రాజకీయ పదవులన్నింటికీ రాజీనామా చేసి తన చెల్లెలి చావుకు కారణమైన వారిని చట్టానికి పట్టించి మళ్ళీ మామూలు కూలీగానే జీవితం గడపాలనుకుంటాడు.


title: మువ్వగోపాలుడు

text: తమిళచిత్రం 'వెన్నెర్ అడై' ఆధారంగా తెలుగు లో నిర్మించబడింది. అమాయకుడైన బావమరిది(బాలకృష్ణ), దుష్టుడైన బావగారు(రావుగోపాలరావు), అసహయరాలైన అక్క(జయచిత్ర), అమాయకురాలైన మేనకోడలు(శోభన), క్రిష్టియన్ సిస్టర్ (విజయశాంతి) ముఖ్యపాత్రలు. మహదేవన్ సంగీతంలో "ముత్యాల పందిరిలో', ఆకుచాటున, హే గుమ్మా గుమ్మాలమ్మా' వంటి హిట్ సాంగ్స్ ఉన్నాయి.


title: నా చెల్లెలు

text: నా చెల్లెలు, 1953లో విడుదలైన ఒక తెలుగు సినిమా. తమిళంలో బాగా విజయనంతమైన "ఎన్ తంగై" అనే సినిమాను "నా చెల్లెలు" పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించారు. రేవతి స్టూడియోస్‌లో ఈ సినిమా నిర్మాణం జరిగింది. ఇందులో ఆదర్శవంతురాలైన గృహిణిగా వరలక్ష్మి, ఆమెకు కోపదారి భర్తగా రామశర్మ, అతని తమ్ముడుగా అమరనాధ్ నటించారు. కవితా కళానిధి బలిజేపల్లి కూడా ఈ సినిమాలో ఒక వేషం వేశారు.


title: నా ఇల్లు

text: నాగయ్య,లింగమూర్తి,రామశర్మ,దొరస్వామి,రాజకుమారి,విద్య,గిరిజ


title: నా మొగుడు బ్రహ్మచారి

text:
నా మొగుడు బ్రహ్మచారి 1981లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. ఎం.ఎస్.కోటారెడ్డి దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో చంద్రమోహన్, జయచిత్ర, రావు గోపాలరావు నటించగా, కె. చక్రవర్తి సంగీతం అందించారు.
ఆడవారిపై మగవారి పెత్తనాన్ని ద్వేషించే గీతకు, భర్త ఇచ్చే స్వేచ్ఛను, గౌరవాన్ని భార్య సద్వినియోగం చేసుకోవాలనే శంకర్‌కు పోటీ పడుతుంది. నీలాంటి వాడిని చస్తే పెళ్లాడనని గీత అంటుంది. నిన్నే పెళ్లాడి తగిన బుద్ధి చెబుతానని అంటాడు శంకర్. దానితో పట్నం అబ్బాయిని ససేమిరా పెళ్లాడనని అంటుంది గీత. వరుడి కోసం పల్లెటూరు వెడుతుంది. ఇది తెలిసి శంకర్ అదే వూరిలో కాశీ అనే అమాయక పల్లె యువకునిగా ప్రత్యక్షమయి గీత అభిమానాన్ని చూరగొంటాడు. గీత కాశీని పెళ్లి చేసుకుని ఇంటికి తీసుకువస్తుంది.


title: నాదీ ఆడజన్మే

text:
మనిషికి బాహ్యసౌందర్యం కంటే అంతఃసౌందర్యం ప్రధానమైనది అనే ఇతివృతంతో రూపొందిన చిత్రం నాదీ ఆడజన్మే.నందమూరి తారక రామారావు, సావిత్రి , హరనాధ్ మరియు జమున నటించిన ఈ సినిమా 1964 లో విడుదల అయ్యింది.
ఈ చిత్రానికి మూలం నానుమ్ ఒరుపెణ్ అనే విజయవంతమైన తమిళ చిత్రం. శ్రీశైలేష్ డే రచించిన బెంగాలీ కథను ఆధారంగా చేసుకుని ఈ తమిళ చిత్రం నిర్మితం అయి మంచి విజయాన్ని సాధించింది. తమిళంలో ఏవియం బేనర్లో ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించిన మెయ్యప్పన్ చెట్టియార్‌ను ఆ చిత్రాన్ని తెలుగులో రీమేక్ చేయమని విజయా పిక్చర్స్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సంస్థ అధినేత పూర్ణచంద్రరావు వంటి వారు కోరినా ఆయన అంగీకరించలేదు. తమిళ మాతృకలో జమీందారు పాత్రను ధరించి ప్రశంసలు పొందిన ఎస్.వి.రంగారావు తెలుగులో కూడా ఈ చిత్రం నిర్మితం కావాలని, తాను తెలుగులో అదే పాత్ర ధరించాలని కోరిక వుండి తనకు చెట్టియార్‌తో ఉన్న చనువును పురస్కరించుకుని రీమేక్ హక్కుల్ని తనకివ్వమని కోరారు. చెట్టియార్ రంగారావును ఆశ్చర్యపరుస్తూ "హక్కులు ఇవ్వడం ఎందుకు? ఇద్దరం భాగస్వాములుగా నిర్మిద్దామని" ప్రతిపాదించారు. అంతటి నిర్మాత తనవంటి కొత్తగా నిర్మాత అయినవాడితో సినిమా తీద్దామనే సరికి ఆశ్చర్యానందాలతో అంగీకరించారు. అలా సినిమా తెలుగులో రీమేక్ చేయడం ప్రారంభమైంది.


title: నాదీ ఆడజన్మే

text: చిల్లరకొట్టు వ్యాపారి సింహాద్రి అప్పన్నకు ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు. పెద్ద చెల్లెలు కళ్యాణి, చిన్న చెల్లెలు మాలతి. ఇద్దరూ సుగుణవతులే అయినా కళ్యాణి చదువుకోలేదు, నల్లగా వుంటుంది. ఆ గ్రామ జమీందారు విజయ రాజేంద్రప్రసాద్ నిత్యం మరణించిన భార్య జ్ఞాపకాలు నెమరువేసుకుంటూ జీవిస్తూంటాడు. ఆయన పెద్దకుమారుడు భాస్కర్, చిన్నకుమారుడు చంద్రం. సింహాద్రి అప్పన్న, జమీందారు బావమరిది దశరథరామయ్యతో కుట్ర చేసి పెళ్ళిచూపుల్లో భాస్కర్‌కి మాలతిని చూపించి అనుకోని స్థితిగతుల్లో కళ్యాణికి తాళికట్టాల్సివచ్చేట్టు చేస్తారు. కళ్యాణి నల్లనిదని కొన్నిరోజులు గిజాటులాడినా ఆమె మంచితనం, సుగుణాలను చూసి జమీందారు చల్లపడతాడు. కానీ వారందరూ సంతోషంగా గడపడం నచ్చని దశరథరామయ్య కుట్రజేసి కళ్యాణికి, ఆమె మరిది చంద్రానికి అక్రమసంబంధాన్ని అంటగట్టి, నిష్కల్మషమైన ఆమెపై చెడ్డ ఆరోపణలు చేసి జమీందారు మనసును విషతుల్యం చేసి ఇంటినుంచి కళ్యాణిని, కొడుకులిద్దరినీ ఇంటినుంచి గెంటిస్తాడు. ఆపైన అనేకమైన మలుపులు జరిగి, కళ్యాణి నిష్కల్మషాన్ని, కొడుకుల మంచితనాన్ని, బావమరిది కుట్రలను జమీందారు అర్థం చేసుకుని అందరూ కలవడంతో సినిమా ముగుస్తుంది. ఈ సినిమా "బాహ్య సౌందర్యం కన్నా అంత:సౌందర్యమే మిన్న" అన్న సందేశాన్నిస్తుంది.


title: నాదీ ఆడజన్మే

text: తమిళంలో ఈ చిత్రమాతృకను నిర్మించిన చెట్టియార్, ప్రముఖ చలన చిత్ర నటుడు ఎస్.వి. రంగారావు కలిసి ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించారు. త్రిలోక్ చందర్ సినిమాకు దర్శకత్వం వహించగా తమిళ చిత్రంలోని సన్నివేశాలను, పాటలకు బాణీలను అనుసరించి తెలుగు చిత్రాన్ని తీశారు.


title: నాదీ ఆడజన్మే

text: తమిళంలో జమీందారు విజయ రాజేంద్రప్రసాద్ పాత్రను పోషించిన ఎస్వీ రంగారావు తెలుగులోనూ అదే పాత్రను పోషించారు. నిజానికి ఆ పాత్రపైన అభిమానంతోనే ఈ సినిమాను నిర్మించారు. ఆయన సినిమా అంతటికీ ప్రాణమైన జమీందారు పాత్రను ఒకపక్క అమాయకత్వం, మరొకవైపు చెప్పుడుమాటలు వినే గుణం వంటివి తనకే ప్రత్యేకమైన శైలిలో పరిపోషించారు. ప్రధానమైన పాత్రను పోషిస్తూ సావిత్రి కరుణ రసాత్మక నటనతో గొప్పగా మెప్పించారు.


title: నాలాగ ఎందరో

text:
అనుభవాలకు ఆదికావ్యం ఆడదాని జీవితం (ఆచార్య ఆత్రేయ)
కళ్యాణిని కనులున్న మనసుకు కనిపించు రూపాన్ని (ఆచార్య ఆత్రేయ)


title: నామాల తాతయ్య

text: శ్రీనివాసరావు, పద్మావతి అన్యోన్య దంపతులు. పద్మావతి ఆడపిల్లను ప్రసవించి మరణిస్తుంది. శ్రీనివాసరావు తన పాపకి జ్యోతి అని పేరుపెట్టి పెంచుతూ వుంటాడు. మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకోవడానికి ఇష్టపడడు. అమ్మ కావాలని మారాం చేస్తున్న జ్యోతికి అమ్మ తిరుమల కొండపై ఉన్న నామాల తాతయ్య దగ్గర వుందని నౌకరు వెంకన్న చెబుతాడు. అప్పటి నుండి జ్యోతికి నామాల తాతయ్య స్మరణ ఎక్కువ అవుతుంది. ఒకసారి జ్యోతి నామాల తాతయ్యకు తన అమ్మని త్వరగా పంపించమని ఉత్తరం రాస్తుంది. ఆ లేఖను చూచి మనసు ద్రవించి పోస్టు మాస్టరు కుమార్తె చిన్నమ్మ నామాల తాతయ్య పేరుతో జవాబు పంపుతుంది. జ్యోతిని కలుసుకుని ఎన్నో కథలు చెబుతుంది. శ్రీనివాసరావు చిన్నమ్మను మందలిస్తాడు. తన ఆస్తిపై కన్ను వేసిందని ఆరోపిస్తాడు. దానితో జ్యోతికి ఉత్తరాలు బంద్ అవుతాయి. జ్యోతి బెంగతో మంచం పడుతుంది. ఏడుకొండలవాడు చిన్నమ్మ రూపంలో వచ్చి జ్యోతికి స్వస్థత చేకూరుస్తాడు. జ్యోతిని చంపి శ్రీనివాసరావు ఆస్తిని కాజేయాలని కుట్ర పన్నిన శ్రీనివాసరావు మేనత్త వేసిన ఎత్తులన్నింటినీ ఏడుకొండలవాడు చిత్తు చేస్తాడు. నామాల తాతయ్య జ్యోతికి కలలో కనిపించి "తిరుమల కొండకు రా, అమ్మను చూపిస్తాను" అని చెబుతాడు. జ్యోతి ఒంటరిగా కొండకు ప్రయాణమవుతుంది. జ్యోతికి అమ్మ ఎలా దొరికింది అన్నది చిత్రంలో పతాక సన్నివేశం.


title: నాంది

text: నాంది 1999లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. ఇ.నివాస్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో మనోజ్ బాజ్‌పాయ్, రవీనా టాండన్ నటించారు.


title: నడమంత్రపు సిరి

text: నడమంత్రపు సిరి 1968లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. టి.రామారావు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో హరనాధ్, విజయ నిర్మల నటించగా, టి.చలపతిరావు సంగీతం అందించారు.


title: నాడు –నేడు

text: నాడు – నేడు 1976 జూన్ 3న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. చేతనా ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై పి. శేఖర్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రానికి సత్యం సంగీతం అందించారు.


title: నాగ దేవత (1963 సినిమా)

text: నిర్మాణ సంస్థ : హైదరాబాద్ మూవీస్


title: నాగమ్మ

text: నిళలగల్ రవి,సితార


title: నాగమోహిని (1959 సినిమా)

text: ఇదొక తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా.


title: నాగమోహిని (1959 సినిమా)

text: నిరూపా రాయ్, కమ్మో, లలితాపవర్, ఉమాదత్తా, బేబి ఉమ, మనోహర్ దేశాయి, సప్రూ, సుందర్


title: నాగమోహిని (1959 సినిమా)

text:
దర్శకుడు : వినోద్ దేశాయ్
సంగీత దర్శకుడు : యం. రంగారావు
నిర్మాణ సంస్థ : లలితా మూవీస్
విడుదల: 1959.


title: నగ్నసత్యం

text:
నగ్నసత్యం 1979లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. యు.విశ్వేశ్వర రావు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో రాంప్రసాద్, మహేశ్వరి నటించగా, కె. చక్రవర్తి సంగీతం అందించారు.
పుష్ప బాగా చదువుకున్న యువతి. పరిస్థితుల ప్రభావం వల్ల జోగారావు చేతిలో పడుతుంది. జోగారావు ఆమెతో వ్యాపారం చేస్తుంటాడు. విషవలయంలో నుండి బయట పడటానికి, నూతన జీవితం ప్రారంభించడానికి రిక్షా రాములు, గోవిందం బాబు సహాయంతో ఏర్పాట్లు చేస్తాడు. పుష్ప కొత్త జీవితం ప్రారంభించడం ఇష్టం లేని పోలీసు ఎస్.ఐ, కానిస్టేబుళ్లు ఆమెను పోలీసు స్టేషన్‌కు తీసుకుపోయి దొంగకేసు బనాయించి ఒకరి తరువాత ఒకరు ఆమెను రాక్షసుల్లా చెరుస్తారు. ఇది అన్యాయం అన్నందుకు రాములును చితకబాదుతారు. రాములు మరణిస్తాడు. గోవిందం బాబు రాములు శవాన్ని పోలీసు స్టేషనుకు తీసుకువెడతాడు.


title: నాగు

text: చిరంజీవి,రాధహరనాథ్ నటించిన చివరి చిత్రం.


title: నాగులమ్మ

text: నాగులమ్మ 2000లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం.


title: నలదమయంతి

text: 01. అరుభూమపధంబు తరణిమీరిన భోగి వంటలవాడగుచు (పద్యం) - మాధవపెద్ది


title: నలదమయంతి

text: 02. అదిరెన్ నా కుడికన్ను నా కుడి భుజంభు అత్యంత (పద్యం) - పి. భానుమతి


title: నలదమయంతి

text: 03. అతివా దాపగనేల నన్ వలచి నీకత్యంత సంతాప దుస్ధితి (పద్యం ) - ఘంటసాల


title: నలదమయంతి

text: 04. అకటకటా దినమ్మును శతాధికతైర్దికఅర్దిక కోటికిన్ (పద్యం ) - ఘంటసాల


title: నలదమయంతి

text: 05. అరయరానీ హరీ మాయ ఎరుగనెవరీ తరమయా - ఘంటసాల


title: నలదమయంతి

text: 06. ఇంతి మా దమయంతి శ్రీమంతమిపుడు సంతోషమే పార - ఎన్.ఎల్.గానసరస్వతి బృందం


title: నలదమయంతి

text: 07. ఇంతగలమా అహో ఇంతగలమా ఓహో ఇంతగలమా చెంచలా లతికరుహా - బి.గోపాలం, టి.కనకం


title: నలదమయంతి

text: 08. ఈ వంతతోనే అంతమయేనా రవ్వంతే శాంతి - పి.భానుమతి


title: నలదమయంతి

text: 09. ఈ వనిలో దయమాలినను ఎడబాయెనిల మనసాయెనయా ఇటు - పి. భానుమతి


title: నలదమయంతి

text: 10. ఈ పాదదాసి మననేరదు మీ పదముల ఎడబాసి స్వామి - పి. భానుమతి


title: నలదమయంతి

text: 11 ఓహొ మోహన మాననమా విహరించు విహగమై వినువీధుల - పి. భానుమతి


title: నలదమయంతి

text: 12. కనులు కాయలు కాయ కాచేవు వనిలోన కనికారమే లేని నను తలంచి (పద్యం ) - ఘంటసాల


title: నలదమయంతి

text: 13. కలహంసి పలికిన అమరసందేశమేదో అనురాగపు అలలేవొ చెలరేగే - పి.భానుమతి


title: నలదమయంతి

text: 14. ఘోరంభైన దవాగ్నికీలకెరయై ఘోషించు (పద్యం) - నాగయ్య


title: నలదమయంతి

text: 15. చెలియరో నీ జీవితేశుని వలచి గొనుకొను సమయమే తొలగి నిలువక - పి. లీల, ఎన్.ఎల్.గానసరస్వతి


title: నలదమయంతి

text: 16. చిన్నా సింగన్నా కునుకే రాదన్నా నిన్నే నమ్ముకున్నా నన్ను చూడుమన్నా- జిక్కి


title: నలదమయంతి

text: 17. జాలి చూపవదేలరా ఈ బాల తాళగలేదు జాలి చూపవదేలరా - ఎం. ఎల్. వసంతకుమారి


title: నలదమయంతి

text: 18. జీవనమే ఈ నవ జీవనమే హాయిలే పూవులును తావివలే కూరిమి మనేవారి - ఘంటసాల, పి. భానుమతి


title: నలదమయంతి

text: 19. తారకావళీ తమ గతుల్ తప్పుగాక పొడుచుగావుట సూర్యుడు పడమటి (పద్యం ) - ఘంటసాల


title: నలదమయంతి

text: 20. దెబ్బమీద దెబ్బ కడు దబ్బున ఏయి సుబ్బి - పిఠాపురం, ఎ.పి. కోమల


title: నలదమయంతి

text: 21. నిత్యనావిచ్చితామర నీరజాక్షి బిరబిరా దిగిరా (పద్యం) - పిఠాపురం


title: నలదమయంతి

text: 22. ప్రభో హే ప్రభో దరికొని దహియించు దావాగ్నికీలల కాలక నిలుచునే (పద్యం) - ఘంటసాల


title: నలదమయంతి

text: 23. భువనైకమాతా గైకొమ్ము నాదు తుది నమస్కారము (పద్యం) - పి.భానుమతి


title: నలదమయంతి

text: 24. భళిరే కంటిన్‌కంటి సప్తజలధిప్రావేష్టితా (పద్యం) - మాధవపెద్ది


title: నలదమయంతి

text: 25. విచిత్రమే విధి లీల బలీయము కలి విలాసము - ఘంటసాల బృందం


title: నలదమయంతి

text: 26. వీడా ప్రభూ బాహుకుడనువాడను నలుకొలుచు చుండువాడను (పద్యం ) - ఘంటసాల


title: నలదమయంతి

text: 27. వరుణాలయ నివాసి కరుణా (పద్యం ) - ఘంటసాల


title: నలదమయంతి

text: 28. వరుణది దేవుల వరియింపనను నాటి వలపైన తలపోయవా వనితా (పద్యం ) - ఘంటసాల


title: నలదమయంతి

text: 29. హే గోవిందా హే ముకుందా శ్రీ వైకుంఠా నివాస సనాతనా జీవనమాల భూషణా - బి. గోపాలం


title: నలదమయంతి

text: 30. హే భవానీ దయామయీ ఈ అపూర్వరూప (పద్యం) - పి. భానుమతి


title: నలదమయంతి

text: 31. హే అగ్నిదేవా అమేయా కృపాపూరా పంచభూతా (పద్యం ) - ఘంటసాల


title: నలదమయంతి

text: 32. హే మహేంద్రా శశినాధా ప్రేమసామ్రాజ్యా త్రిజగధభినాధ (పద్యం ) - ఘంటసాల


title: నాలుగు స్తంభాలాట (సినిమా)

text: నాలుగు స్తంభాలాట జంధ్యాల దర్శకత్వంలో, నరేష్, ప్రదీప్, పూర్ణిమ, తులసి ముఖ్యపాత్రల్లో నటించగా నవతా కృష్ణంరాజు నిర్మించిన 1982 నాటి చలనచిత్రం. నలుగురు యువతీయువకుల జీవితంతో ప్రేమ, పెళ్ళిళ్ళతో జీవితం ఆడుకున్న ఆటగా ఈ కథను రాసుకున్నారు జంధ్యాల. భారమైన ప్రేమకథలో సినిమాల్లో అంతగా అనుభవం లేని హీరోహీరోయిన్లతో నటింపజేసి జంధ్యాల విజయం సాధించారు. హిందీలో ఈ సినిమాను సంజయ్ దత్, అశోక్ కుమార్, పద్మినీ కొల్హాపురి ముఖ్యపాత్రల్లో బేకరార్ అన్న పేరుతో పునర్నిర్మించారు. ఈ సినిమాలో సుత్తి వీరభద్రరావు, సుత్తి వేలు చేసే హాస్యం చాలా ప్రాచుర్యం పొంది, సుత్తి అన్న పదాన్ని తెలుగు నాట ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకువచ్చింది. ఆ సినిమా నుంచి వేలు, వీరభద్రరావుల పేర్లకు సుత్తి అనేది ఇంటిపేరు అయ్యింది.


title: నాలుగు స్తంభాలాట (సినిమా)

text:
నరేష్ (విజయ నరేష్), ప్రదీప్ (ప్రదీప్) ప్రాణస్నేహితులు. నరేష్ ధనవంతుడు కాగా, ప్రదీప్ ది మధ్యతరగతి కుటుంబం. ప్రదీప్ ఇంట్లో అద్దెకుంటున్న కుటుంబంలోని అమ్మాయి శారద (పూర్ణిమ)ని నరేష్ ప్రేమిస్తాడు. నరేష్, శారదలు కలవడానికి ప్రదీప్ రాయబారిగా సహాయం చేస్తాడు. ఈ క్రమంలో ప్రదీప్, శారదల మధ్య కనిపించిన సాన్నిహిత్యాన్ని అపార్థం చేసుకున్న వాళ్ళ పెద్దలు వాళ్ళిద్దరికీ పెళ్ళి నిశ్చయిస్తారు. అనుకోకుండా ఒకనాడు నరేష్, శారదలు శారీరికంగా దగ్గరవుతారు. నరేష్ మేనమరదలు కమల (తులసి)కి అతనంటే విపరీతమైన ఇష్టం. శారదని పెళ్ళిచేసుకుంటే, చచ్చిపోతానంటూ నరేష్ అన్న బెదిరిస్తాడు. తప్పనిసరి పరిస్థితుల్లో నరేష్, కమలని పెళ్ళిచేసుకుంటాడు. శారద గర్భవతి అయిందని తెలిసిన ప్రదీప్ ఆమె పరువు నిలబెట్టేందుకు తానే పెళ్ళిచేసుకుంటాడు. అయితే లోకం ముందు భార్యాభర్తలైనా, ఏకాంతంలో చెల్లెలిలా చూసుకుంటానని మాటిచ్చి పెళ్ళాడతాడు. ఆ మాటను నిలబెట్టుకుని ఆమెను అభిమానంగా చూసుకుని పెద్దమనసుతో వ్యవహరిస్తాడు. శారద ఆడపిల్లని కంటుంది, ఆ పాపకి నరేష్ తల్లి మహాలక్ష్మి పేరుపెడతాడు ప్రదీప్. తిరుపతి వెళ్ళేదారిలో రెండు జంటలు కలుస్తాయి. కమల మానసికంగా అనుభవించే క్షోభ చూసి నిద్రమాత్రలు మింగి చివరకు శారద ఆత్మహత్య చేసుకుంటుంది.
బాల నటుడిగా తెలుగులో పండంటి కాపురం, దేవదాసు, సంతానం - సౌభాగ్యం, మలయాళంలో కవిత వంటి సినిమాల్లో నటించిన నరేష్ కి హీరోగా ఇది తొలి చిత్రం. నరేష్ తల్లి, ప్రముఖ నటి, దర్శకురాలు, నిర్మాత విజయనిర్మల స్వంత బ్యానర్ మీద ప్రేమ సంకెళ్ళు హీరోగా నరేష్ తొలిచిత్రంగా తీద్దామనకున్నారు. అయితే ఒక డ్యాన్స్ స్కూలుకి కె.విశ్వనాథ్తో కలిసి వెళ్ళిన జంధ్యాలకు నరేష్ ని చూడగా, అతని గురించి వాకబు చేసి తెలుసుకున్నారు. ఆపైన విజయనిర్మలను కలిసి తను తీయబోయే తదుపరి చిత్రంలో హీరోగా చేయడం గురించి అడిగారు. బయటి బ్యానర్లో, వేరే దర్శకుని ద్వారా నరేష్ హీరోగా పరిచయమైతేనే బావుంటుందని ఆమెకూ అనిపించడంతో ప్రేమసంకెళ్ళు ప్రాజెక్టును అప్పటికి పక్కనపెట్టారు. అంతకుముందు నుంచే విజయనిర్మలకీ, జంధ్యాలకీ సన్నిహితుడైన సంగీత దర్శకుడు రమేష్ నాయుడు నరేష్ తో జంధ్యాల సినిమా తీస్తే బావుంటుందనుకుని ప్రోత్సహించారు. ముద్దమందారంలోనే నరేష్ హీరో అయితే బావుంటుందనుకున్నా, చివరికి నాలుగు స్తంభాలాటలో కుదరడంతో ఆయన చాలా సంతోషించారు. అలా నరేష్ సినిమాలో హీరోగా చేశారు. తన తొలిచిత్రం ముద్ద మందారంలో హీరోహీరోయిన్లుగా పరిచయం చేసిన ప్రదీప్, పూర్ణిమలకు రెండో సినిమా మల్లెపందిరిలో అతిథి పాత్రలను ఇచ్చిన జంధ్యాల ఇందులో మళ్ళీ హీరోహీరోయిన్ పాత్రలకు తీసుకున్నారు.
ఈ సినిమాకు రెండేళ్ళ క్రితం జాతర అనే చిత్రంలో తొలిసారి వెండితెరపై కనిపించిన సుత్తి వీరభద్రరావు, అంతకుముందే జంధ్యాల తొలిచిత్రంలో చిన్నవేషం వేస్తూ నటునిగా ప్రయత్నాలు చేస్తున్న సుత్తి వేలుకూ ఈ సినిమాలో హాస్యం పండించే పాత్రలు వచ్చాయి. ఈ సినిమాలో సుత్తి ట్రాక్ విషయంలో కామెడీ పండించిన వాళ్ళిద్దరికీ స్క్రీన్ నేమ్స్ గా సుత్తి స్థిరపడే స్థాయిలో ఈ సినిమాలో హాస్యం విజయవంతమైంది. నిజానికి సినిమాలో మొదటి సుత్తి మీద ట్రాక్ కానీ, వీరభద్రం (సుత్తి వీరభద్రరావు) పాత్రకు గుమస్తా (సుత్తివేలు) పాత్ర కానీ లేవు. అయితే సుత్తి మీద ఓ చిన్న డైలాగుని స్పాట్లో ఉన్న యూనిట్ బాగా ఆస్వాదించడంతో దాన్ని 15 సీన్లకు పెంచారు, అలానే వీరభద్రం ఇంట్లో వంటవాడి పాత్రను సత్తిబాబు అనే నటుడితో చేయించాలని అనుకున్నారు. అయితే వంటవాడి పాత్ర కథాగమనానికి అడ్డుపడుతోందని భావించి దాన్ని తొలగించి, గుమస్తా పాత్రను సృష్టించారు. అప్పటికే జరుగుతున్న ఈ చిత్ర షూటింగ్ సమయంలో స్నేహితుల ప్రోద్బలంతో తనను కలిసిన వేలుకు ఆ పాత్రని ఇచ్చే ఉద్దేశంతో ఓ నాలుగైదు రోజులు సెలవుపెట్టగలరా అని జంధ్యాల అడిగారు. చాలా అదృష్టంగా భావించిన వేలు సెలవుపెట్టి సినిమాలో భాగమయ్యారు.


title: నాలుగు స్తంభాలాట (సినిమా)

text:
నాలుగు స్తంభాలాట చిత్రీకరణను జంధ్యాల తనకు ఇష్టమైన విశాఖపట్నం పరిసరాల్లోనే చేశారు. విశాఖ, అరకులోయ, భీమిలి, యారాడ మొదలైన ప్రాంతాల్లో చిత్రీకరణ జరిగింది. సినిమా షూటింగ్ కోసం జంధ్యాల తొలిచిత్రం సినిమా ముద్ద మందారం సినిమా కోసం తీసుకున్నట్టే విశాఖపట్నానికి చెందిన ఎం.వి.పి.కాలనీలో ఇళ్ళు అద్దెకి తీసుకుని యూనిట్ ఉండి చిత్రీకరణ జరుపుకున్నారు. చిత్రీకరణలో జంధ్యాల ప్రత్యేకమైన శైలిని అవలంబించేవారు. సీన్ విభజన, స్క్రిప్టులపై మంచి పట్టు ఉన్న జంధ్యాల సంభాషణలు మాత్రం ఎంచుకున్న లొకేషన్లను బట్టి రాసుకునేవారు. ఈ సినిమాలోని చినుకులా రాలి పాటను ముప్పై రోజుల పాటు కొద్ది కొద్దిగా తీశారు. కారులో లొకేషన్లు చూసుకుంటూ వెళ్ళి నప్పినచోట షూటింగ్ చేసే జంధ్యాల, రోజూ ముందుగా కొన్ని కొన్ని షాట్లు చినుకులా రాలి పాటకు తీసి, తర్వాత మిగిలిన సన్నివేశాలు తీసుకునేవారు. అంతేకాక కొన్ని సన్నివేశాలు, షాట్లు ఎందుకు తీస్తున్నారో, ఏం తీస్తున్నారో యూనిట్ కీ, స్క్రిప్టు పూర్తిగా తెలిసిన నిర్మాత వంటి కీలకమైనవారికీ కూడా అర్థమయ్యేది కాదు.
అప్పటికి సీనియర్ నిర్మాతగానే కాక సినిమా రంగంపై మంచి అభిరుచి ఉన్న వ్యక్తిగా పేరున్న నిర్మాత నవతా కృష్ణంరాజు పరాజయాల్లో ఉండడంతో ఈ సినిమాపైనే అన్ని ఆశలూ పెట్టుకుని నిర్మించారు. ఆయనకు జంధ్యాల సినిమా తీసే ధోరణి అర్థంకాక కొన్నాళ్ళు గొడవపడ్డారు. అయితే సినిమా పూర్తయ్యేకొద్దీ జంధ్యాల సినిమాపై మంచి కమాండ్ ఉన్న వ్యక్తి అని, అది ఆయన సినిమా తీసే శైలి అనీ అర్థమయింది కృష్ణంరాజుకు.
ఈ సినిమా పాటల చిత్రీకరణలో వినూత్నమైన ప్రయత్నాలు చేశారు. నరేష్ మొదటిసినిమాగా చేద్దామనుకున్న ప్రేమ సంకెళ్ళు సినిమా మేకప్ టెస్ట్ కోసం నరేష్ కొన్ని మోటార్ సైకిల్ జంప్స్ చేశారు. దాన్ని చూసిన జంధ్యాల రాగమో, అనురాగమో పాట కోసం అతనితో ఫీట్స్ చేయించారు. కొండల్లో ఆరు అడుగుల ఎత్తు మీంచి మోటార్ సైకిల్ నడుపుతూ దూకేయమంటే హీరోహోండా సిబి 100 బండితో నరేష్ అలానే దూకేశారు. దూకిన ప్రదేశం జంపింగ్ కి అనుకూలంగా లేకపోయినా బైక్ మాత్రం సరిగానే దిగింది. అలానే చాలానే రిస్కీ ఫైట్లు ఆ ధైర్యంతో జంధ్యాల నరేష్ తో చేయించారు. గోదావరిలో కూడా సినిమాకోసం నరేష్ దూకారు. ఈ సాహసాల్లోనే భాగంగా విశాఖలోని ఎర్రకొండల్లో భూమి రబ్బర్ లా కిందకూ మీదకూ కదులుతూంటే తమాషాగా ఉందని అక్కడ నరేష్, పూర్ణిమలను నిలబెట్టి కొన్ని షాట్లు తీసుకున్నారు. ఇంతలో అక్కడివారు పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి- అది ఊబి.. దిగబడితే మళ్ళీ బతికి బయటపడరని చెప్పడంతో పెద్ద ప్రమాదం తప్పిపోయింది.
సినిమా నిర్మాణానికి రూ.12 లక్షలు ఖర్చయింది, సుమారుగా 50 రోజుల పాటు సినిమా చిత్రీకరణ జరుపుకుంది.


title: నాలుగు స్తంభాలాట (సినిమా)

text: సినిమా 1982లో విడుదలై మంచి విజయాన్ని సాధించింది. సినిమాలోని చినుకులా రాలి పాట చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. సినిమాలోని సుత్తి హాస్యం అద్భుతమైన విజయం సాధించింది. సుత్తి వీరభద్రరావు, సుత్తి వేలు ఆ సన్నివేశాల్లో నటించినందుకు వారిద్దరి పేర్లకు ముందు సుత్తి ఇంటిపేరుగా స్థిరపడి, వారిద్దరికీ సుత్తి జంటగా పేరొచ్చింది. సుత్తి అన్న పదం అర్థంపర్థం లేకుండా, అవతలివారికి ఆసక్తి లేకున్నా మాట్లాడుతూపోవడాన్ని సూచిస్తూ ఇప్పటికీ తెలుగువారి నుడికారంలో చేరిపోయింది.


title: నమస్తే అన్న

text: నమస్తే అన్న 1994లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. కె.రంగారావు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో సురేష్, రంభ, బ్రహ్మానందం, కోట శ్రీనివాసరావు నటించగా, రాజ్ - కోటి సంగీతం అందించారు.


title: నమ్మిన బంటు

text: నమ్మిన బంటు అనేది 1960 ల నాటి తెలుగు చిత్రం, శంభు ఫిల్మ్స్ పతాకంపై యర్లగడ్డ వెంకన్న చౌదరి నిర్మించింది. ఈ సినిమాకు ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శకత్వం వహించింది. అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, సావిత్రి ప్రధాన పాత్రలలో నటించారు. సంగీతం సాలూరి రాజేశ్వరరావు, మాస్టర్ వేణు సంయుక్తంగా సమకూర్చారు. తమిళ చిత్రం పట్టాళిన్ వెట్రి, తెలుగు సినిమా రెండు సినిమాలు ఇదే బ్యానర్లో ఒకే సమయంలో తయారు చేయబడినందున ఈ చిత్రం పునర్నిర్మాణం జరిగింది. కొన్ని సీన్లు, కళాకారులుతో రెండు వెర్షన్లు ఒకరే దర్శకత్వం వహించాడు. విడుదలైన తర్వాత ఈ చిత్రం విమర్శకుల ప్రశంసలను అందుకుంది. శాన్ సెబాస్టియన్ ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్లో ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది. ఈ సినిమా తెలుగులో ఉత్తమ చలన చిత్రంగా నేషనల్ ఫిల్మ్ అవార్డ్ గెలుచుకుంది.


title: నమ్మిన బంటు

text:
భుజంగరావు (గుమ్మడి) క్రూరమైన భూస్వామి, తన మామిడి తోటలలో చంద్రయ్య (ఎస్. రంగారావు) ను ఉద్యోగిగా నియమిస్తాడు. విజయవంతంగా సాగుతున్న తరువాత, వాగ్దానం చేయబడిన సారవంతమైన భూమికి బదులుగా, అతను చంద్రయ్యకు ఒక బంజరు భాగాన్ని ఇచ్చాడు. చంద్రయ్య కుమార్తె లక్ష్మీ (సావిత్రి) భుజంగరావు యొక్క విశ్వసనీయ సేవకుడు ప్రసాద్ (అక్కినేని నాగేశ్వరరావు), ఎద్దుల పందెంలో ఇతనిని ఓడిస్తుంది. బహుమతి డబ్బు ఒక బోర్ తీయడానికి ఉపయోగిస్తారు. భుజంగరావు విసుగు చెంది, రాముడు, భీముడు అనే ఎద్దులకు విషమివ్వమని ప్రసాద్‌ను అడుగుతాడు, అందుకు ప్రసాద్ తిరిస్కరిస్తాడు. తదుపరి, ప్రసాద్ తను చేస్తున్న భుజంగరావు వద్ద పని మానివేసి, పేద రైతులు బంజరు భూమిని పండించడం కోసం, చంద్రయ్య దగ్గర చేరడానికి నిర్ణయించుకుంటాడు. పేద రైతులును భుజంగరావు కుమార్తె సరళ (గిరిజా) మరియు మేనల్లుడు దేవయ్య (రేలాంగి) సహకార వ్యవసాయ సహకారాన్ని సమర్థిస్తున్నారు అని భూస్వామికి తెలుసుకుంటాడు. అతను వారి ప్లాట్లు అడ్డుకునేందుకు అనేక ప్లాన్లు వేస్తాడు,
కానీ మురికిలో దిగిపోతాడు మరియు మరణిస్తాడు.


title: నమ్మిన బంటు

text:
ఎస్. రాజేశ్వరరావు, మాస్టర్ వేణు సంగీతం స్వరపరచగా, సాహిత్యం కొసరాజు వ్రాసినది. సంగీతం ఆడియో కంపెనీలో విడుదలయినది.
యర్లగడ్డ వెంకన్న చౌదరి తనకు తానుగా భూస్వామిగా, తన తొలి చిత్రం కోసం సోషలిస్ట్ రచయిత సుంకర సత్యనారాయణ వ్రాసిన భూస్వాములు రైతులకు దోపిడీ చేయడంపై ఆధారపడిన చిత్రం నిర్మించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఈ చిత్రానికి సుంకర మరియు తాపీ ధర్మరావు డైలాగ్స్ వ్రాయడం వల్ల ఆదూర్తి సుబ్బారావు దర్శకత్వం వహించేందుకు సంతకం చేసాడు. బి.ఎస్. జగిర్దార్ సినిమాటోగ్రాఫర్, అక్కినేని సంజీవి ఎడిటర్‌గా పనిచేశారు. ఈ చిత్రం తమిళంలో పట్టాళిన్ వెట్రీగాను ఒకేసారి తయారు చేయబడింది.


title: నమ్మిన బంటు

text:
నాగేశ్వరరావు మరియు సావిత్రిలు ప్రధాన జంటగా చిత్రీకరించటానికి ఎంపికయ్యారు. ఎస్.వి.రంగరావును మొదటిసారిగా భూస్వామి పాత్రకు ఎన్నుకున్నారు.
కానీ రంగరావు, అది చాల తక్కువగా ఉన్న పాత్ర అని, చంద్రయ్య పాత్ర చేసేందుకు ఇష్టపడటం జరిగింది. తెలుగు సినిమాలో ప్రముఖ నిర్మాతగా మారిన దగ్గుబాటి రామానాయుడు ఈ చిత్రంలో భాగస్వాములలో ఒకరిగా పనిచేశాడు. ఈ చిత్రం నటుడిగా తన తొలి చిత్రం అవడం కూడా జరిగింది. నాగేశ్వరరావు కోసం సుదీర్ఘ షాట్ సన్నివేశాలలో బుల్లక్ బండిని నడుపుతూ, జిల్లా కలెక్టర్ పాత్రను పోషించినందుకు అతను డబుల్ రోల్‌గా వ్యవహరించాడు.


title: నమ్మిన బంటు

text: 1959: తెలుగులో ఉత్తమ చలన చిత్రం కోసం రాష్ట్రపతి యొక్క సిల్వర్ పతకం.


title: నర్తనశాల

text: నర్తనశాల (ఆంగ్లం: NarthanaSala) మహాభారతంలోని విరాట పర్వం కథాంశం ఇతివృత్తంగా నిర్మితమై 1963 సంవత్సరములో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. పౌరాణిక ఇతివృత్తాలను తెరకెక్కించడంలో దర్శకులకున్న ప్రతిభను ఈ సినిమా మరొక్కసారి ఋజువు చేసింది. నటులు, దర్శకుడు, రచయిత, గీత రచయిత, సంగీత కళాదర్శకులు - ఇలా అందరి ప్రతిభనూ కూడగట్టుకొని ఈ సినిమా తెలుగు చలన చిత్ర చరిత్రలో ఒక విశిష్టమైన స్థానాన్ని సంపాదించింది. ఈ సినిమా రాష్ట్రపతి బహుమానాన్ని, నంది అవార్డును గెలుచుకొంది. 1964లో ఇండొనీషియా రాజధాని, జకార్తాలో జరిగిన మూడవ ఆఫ్రో ఆసియన్ చిత్రోత్సవంలో ఉత్తమ నటుడు (ఎస్. వి. రంగారావు), ఉత్తమ కళాదర్శకుడు బహుమతులు గెలుచుకొంది.


title: నర్తనశాల

text: మహాభారతంలోని 'విరాట పర్వం'లో జరిగిన పాండవుల అజ్ఞాతవాస గాథ ఈ చిత్రానికి ఇతివృత్తం. జూదంలోని షరతుల ప్రకారం రాజ్యభ్రష్టులైన పాండవులు 12 ఏళ్ళ అరణ్యవాసం ముగించుకొన్న తరువాత ఒక సంవత్సరం అజ్ఞాతవాసం చేయవలసిన సమయం ఆసన్నమైంది. అజ్ఞాతవాసం మధ్యలో భంగపడితే వనవాసం పునరావృతమౌతుంది.


title: నర్తనశాల

text: శ్రీకృష్ణుని సలహా ప్రకారం పాండవులు తమ ఆయుధాలను ఒక జమ్మిచెట్టుపై ఉంచి, గొప్ప గోసంపద గల విరాటరాజు కొలువులో తలదాచుకొంటారు. ధర్మరాజు "కంకుభట్టు"గాను, భీముడు వంటలవాడు "వలలుని" గాను చేరుతారు. 'పేడివి కమ్ము' అని ఊర్వశి ఇచ్చిన శాపాన్ని అజ్ఞాతవాసములో వరంగా వినియోగించుకొని అర్జునుడు "బృహన్నల"గా విరాటరాజు కుమార్తె ఉత్తరకు 'నర్తనశాల'లో నాట్యాచార్యుడౌతాడు. నకులుడు "ధామగ్రంథి" అనే పేరుతో అశ్వపాలకుడిగాను, సహదేవుడు "తంత్రిపాలుడు" అనే పేరుతో గోసంరక్షకుడిగానూ చేరుతారు. ద్రౌపది "సైరంధ్రి"గా విరాటరాజు భార్య సుధేష్ణాదేవి పరిచారిక అవుతుంది.


title: నర్తనశాల

text: పాండవుల అజ్ఞాతవాసాన్ని ఎలాగైనా భంగం చేయాలని కౌరవులు చారులను పంపి ప్రయత్నాలు సాగిస్తారు. పాండవులు ఈ విధంగా అజ్ఞాత వాసం వెలుబుచ్చుండగా ఒకరోజు విరాటరాజు బావ, ఆ రాజ్యానికి రక్షకుడు, మహా బలవంతుడు అయిన కీచకుని కన్ను ద్రౌపదిపై పడుతుంది. ఉపాయంగా కీచకుని రాత్రివేళ నర్తనశాలకు పిలిపించి భీముడు, అతడిని హతం చేస్తాడు.


title: నర్తనశాల

text: కీచకుని మరణం సంగతి విని, అక్కడ పాండవు లుండవచ్చునని అనుమానించిన కౌరవులు, వారి ఉనికిని బయట పెట్టేందుకు సుశర్మ సాయంతో దక్షిణ గోగణాలను బలవంతంగా తీసుకుపోతారు. వారిని ఎదుర్కోవడానికి విరాటుడు సకల సైన్యాలతో యుద్ధానికి వెళతాడు. ఇక కలుగులో ఎలుకలను లాగడానికి కౌరవులు, భీష్మ, ద్రోణ, కర్ణాది మహావీరులతో ఉత్తరగోగణాలను తోలుకుపోవడానికి వస్తారు.


title: నర్తనశాల

text: "అంతఃపుర పరివారం తప్ప అంతా యుద్ధానికి వెళ్ళారే! అయినా ఫరవాలేదు. నేను కౌరవ సేనను వీరోచితంగా జయిస్తాన"ని పలికి విరాటుని కొడుకు ఉత్తర కుమారుడు యుద్ధానికి బయలుదేరుతాడు. అతనికి సారథిగా బృహన్నల వెళతాడు. కాని కౌరవసేనను చూచి ఉత్తరునికి వణుకు మొదలై పారిపోజూస్తాడు. బృహన్నల అతనికి నచ్చచెప్పి, తన నిజ రూపం తెలిపి అర్జునుడుగా యుద్ధానికి వెళ్ళి, కౌరవసేనను సమ్మోహనాస్త్రంతో జయించి, గోవులను మళ్ళించుకు వస్తాడు. శుభప్రదంగా పాండవుల అజ్ఞాతవాసం ముగుస్తుంది. ఇదీ కథ.


title: నాటకాల రాయుడు

text: నాటకాల రాయుడు 1969లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఇది హిందీ చిత్రం 'ఆల్బెలా' (Albela, 1951) (భగవాన్ కథానాయకునిగా) ఆధారంగా నిర్మించబడింది. ఈ సినిమాలో గాయని పి.సుశీల పాడిన 'నీలాల కన్నుల్లో మెలమెల్లగా' పాట జనరంజకమైనది. (హిందీలో సి.రామచంద్ర స్వరకల్పనలో తయారైన పాట ఆధారంగా)


title: నాటకాల రాయుడు

text: బుజ్జిబాబు (నాగభుషణం) కు నాటకాల పిచ్చి. తండ్రి ఉద్యోగాలు వేయిస్తుంటే ఆ నాటకాల పిచ్చి మూలంగా అన్నింటిని పోగొట్టుకుంటాడు. చివరికి కోపం వచ్చి తండ్రి ఆదిశేషయ్య (నాగయ్య) బుజ్జిబాబును ఇంటి నుండి గెంటివేస్తాడు. అయినా తల్లి (హేమలత) మాత్రం మహానటుడు కమ్మని దీవిస్తుంది. తండ్రి కూతురి పెళ్ళి కోసం అప్పులు చేస్తాడు. అన్నయ్య రామారావు (సత్యనారాయణ) చెల్లి పెళ్ళి కోసం భార్య నగలు అమ్మేస్తాడు. అయితే ఆ డబ్బంతా దొంగలు ఎత్తుకు పోతారు. ఆత్మహత్య చేసుకోవాలనుకున్న కూతుర్ని తల్లి చేరదీస్తుంది. ఇల్లు వదిలి చాలా కష్టాలు పడి చివరికి రంగమార్తాండ నాటక సంస్థ యజమాని గీతాదేవి (కాంచన) ఇంట్లో పనివాడుగా చేరి ఆమె అభిమానాన్ని సంపాదిస్తాడు. ఆ కంపెనీ మేనేజర్ రాజశేఖర్ (పద్మనాభం) మరియు హీరో ప్రేమ్ కుమార్ (ప్రభాకర రెడ్డి) లు ఎంతగా ప్రతిఘటించినా చివరికి మంచి నటుడిగా ఎదిగి పేరుతెచ్చుకుంటాడు.


title: నవరాత్రి (సినిమా)

text:
నవరాత్రి ఏప్రిల్ 22, 1966లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. తాతినేని రామారావు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, సావిత్రి ప్రధానపాత్రల్లో నటించగా, తాతినేని చలపతిరావు సంగీతం అందించారు. తమిళంలో సంచలన విజయం సాధించిన "నవరాత్రి" (நவராத்திரி, 1964) దీనికి మాతృక. తమిళచిత్రంలో హీరోగా వేసిన శివాజీ గణేశన్ ఈ ఒకే చిత్రంలో 9 పాత్రలు పోషించి సంచలనం సృష్టించారు.దర్శకత్వం: తాతినేని రామారావు
నిర్మాణం: అనుమోలు వెంకట సుబ్బారావు
రచన: ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ
సంగీతం: తాతినేని చలపతిరావు
నేపథ్య గానం: ఘంటసాల, పి. సుశీల, జమునారాణి
ఛాయాగ్రహణం: పి.ఎన్. సెల్వరాజ్
నిర్మాణ సంస్థ: ప్రసాద్ ఆర్ట్ పిక్చర్స్


title: నవయుగం

text: నవయుగం టి.కృష్ణ మెమోరియల్ పిక్చర్స్ బ్యానర్‌పై ఎం.నాగేశ్వరరావు నిర్మించిన సినిమా. 1991లో విడుదలైన ఈ సినిమాకు ఆదిత్య దర్శకుడు.


title: నాయకుడు – వినాయకుడు

text: నాయకుడు – వినాయకుడు 1980లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.


title: నాయకురాలు

text: నాయకత్వం వహించిన నారీమణికి నాయకురాలుగా వ్యవహరించవచ్చును. భారతదేశంలో ఇలాంటి నాయకురాళ్ళకు కొదువ లేదు. వీరిలో కొందరు ముఖ్యులు


title: నాయుడుగారి అబ్బాయి

text:
నాయుడు గారబ్బాయి దాసరి నారాయణరావు కథ, స్క్రీన్ ప్లే, మాటలు సమకూర్చగా, బి. వి. ప్రసాద్ దర్శకత్వంలో కృష్ణ, రావు గోపాలరావు, అంబిక, కవిత ప్రధాన పాత్రల్లో నటించగా ఎన్. రామలింగేశ్వరరావు, బి. వి. ఆర్. ఎ. గోపీనాథ్ నిర్మించిన 1981 నాటి తెలుగు చలన చిత్రం. చక్రవర్తి సంగీత దర్శకత్వం వహించగా, లక్ష్మణ్ గోరె సినిమాటోగ్రాఫర్ గా వ్యవహరించారు.
సంపన్నుడైన రాఘవనాయుడిని అతని వద్ద పనిచేసే కుటుంబరావు బావమరిది నాగరాజు మోసం చేసి చంపి, అతని కొడుకు రాజశేఖరాన్ని బావిలో పడేసి తన మేనల్లుడు సూరిబాబును ఆ స్థానంలో ప్రవేశపెడతాడు. నాటకాల గుంపు నాయకుడి పెంపకంలో చంద్రంగా రాజశేఖర్ పెరిగి మాధవి అనే అమ్మాయిని ప్రేమిస్తాడు. అదే మాధవి గురించి రాజశేఖరంగా పెరుగుతున్న సూరిబాబుతో గొడవ కాగా, చంద్రం సన్నిహితురాలైన గౌరిని రాజశేఖరం అత్యాచారం చేస్తాడు. అనేక మలుపుల తర్వాత చంద్రం తానే రాజశేఖరాన్ని అని తెలుసుకుని, తన స్థానం తీసుకుని, గౌరికి సూరిబాబుతో పెళ్ళి చేసి, తాను మాధవిని పెళ్ళి చేసుకోవడంతో కథ ముగుస్తుంది.
రాఘవనాయుడు (కాంతారావు) ధనవంతుడు, మంచివాడు. ఆయన కుమారుడు రాజశేఖర్. తనవద్ద పనిచేసే కుటుంబరావు (అల్లు రామలింగయ్య), అతని భార్య తాయారమ్మ (సూర్యకాంతం)లను తన వద్దే ఉంచి చూసుకుంటూ, వారి పిల్లాడు సూరిబాబునూ తన కొడుకుతో సమానంగా చూసుకునేంత మంచి మనిషి. తాయారమ్మ తమ్ముడు, జైలుపక్షి నాగరాజు (రావు గోపాలరావు) ఆ ఇంటికి వచ్చి సంపద చూసి, తన అక్కకి నూరిపోసి రాఘవనాయుణ్ణి ఎవరికీ తెలియకుండా చంపేస్తారు.
చనిపోయిన నాయుడు గారి అస్థికలు పుణ్యనదుల్లో కలపడానికి అంటూ తీర్థయాత్రకు బయలుదేరి, నాయుడు గారి అబ్బాయి రాజశేఖర్ ని శ్రీశైలం దగ్గర పాడుబడ్డ బావిలో పడేసి, తన అల్లుడు సూరిబాబు చనిపోయినట్టు, బ్రతికివున్న సూరిబాబే రాజశేఖరమైనట్టు జనాన్ని నమ్మిస్తాడు. రాజశేఖరాన్ని నాటకాలు ఆడే శరభయ్య కాపాడి చంద్రం అన్న పేరుతో పెంచుకుంటాడు.
పెరిగి పెద్దవాడైన చంద్రం (కృష్ణ) నాటకాల కంపెనీకి నాయకుడై మంచి పేరు తెచ్చుకుంటాడు. అతని వెంట బావా అంటూ గౌరీ అనే పిల్ల తిరుగుతూంటుంది. అనుకోని విధంగా పరిచయం అయిన మాధవి అనే డబ్బున్న అమ్మాయితో చంద్రానికి సాన్నిహిత్యం ఏర్పడుతుంది.
విదేశాల్లో ఉన్నత విద్య పూర్తిచేసుకున్న సూరిబాబు (రంగనాథ్) నాయుడి గారి వారసుడు రాజశేఖరంగా తిరిగివస్తాడు. మాధవి తల్లి నందివర్ధనం ఏదోలా రాజశేఖరానికి తన కుమార్తెనిచ్చి పెళ్ళి చేసే ప్రయత్నం చేస్తూంటుంది. రాజశేఖరం వచ్చిన సందర్భంగా ఏర్పాటైన వేడుకల్లో చంద్రం బృందం నాట్యప్రదర్శన చేస్తారు. ఓ పార్టీలో మాధవిని రాజశేఖర్ అత్యాచారం చేయబోగా చంద్రం అడ్డుకుని, తన్ని ఆమెను కాపాడతాడు. ఆ క్రమంలో నందివర్ధనం అతన్ని అవమానించినా, మాధవి, చంద్రం ఒకరినొకరు ప్రేమించుకుంటారు.
రాజశేఖరాన్ని మాధవికిచ్చి చేసేందుకు ఏర్పాటైన పెళ్ళిచూపుల్లో చంద్రం, మాధవి తాగుబోతుల్లా నర్తించి పాడుచేస్తారు. చంద్రం చేసిన అవమానానికి కక్ష తీర్చుకునేందుకు అంటూ రాజశేఖర్ గౌరిపై అత్యాచారం చేస్తాడు. ఈ సంగతి తెలుసుకున్న చంద్రం ఆవేశంతో వెళ్ళి అతనితోనే గౌరికి తాళి కట్టిస్తానని ఛాలెంజ్ చేస్తాడు.
రాజశేఖర్ ఆటకట్టించేందుకు మాధవి-చంద్రంల పెళ్ళి గౌరి చేయబోగా నాగరాజు అంతకుముందే చంద్రంకు పెళ్ళయిందన్న దొంగసాక్ష్యంతో చెడగొడతాడు. మందు లేకపోబట్టి మతిపోయి రోడ్డుమీద పడిపోయిన కుటుంబరావును నందివర్ధనం భర్త కాపాడి తీసుకువెళ్తాడు. అతని ద్వారా తనే నాయుడుగారబ్బాయి రాజశేఖరాన్ని అన్న సంగతి తెలుసుకుంటాడు చంద్రం. చంద్రం మారువేషంలో సూరిబాబును అంటూ వచ్చి రాజశేఖరానికి మాధవిని ఇచ్చి పెళ్ళిచేయిస్తానని అతని వద్ద చేరతాడు. మరోవైపు మాధవిని పెళ్ళికి ఒప్పుకొమ్మని చివరకు తానే అదే ముహూర్తానికి చేసుకుంటానని చెప్పి ఒప్పిస్తాడు సూరిబాబు. మరోవైపు ఇతను మారువేషంలో ఉన్న చంద్రం అని కనిపెట్టిన నాగరాజు దొంగదెబ్బ తీసి బంధిస్తాడు. తన గుర్రం సాయంతో తప్పించుకుని రాజశేఖర్ ఆటకట్టించి, తానే అసలు రాజశేఖరాన్ని అని బయటపెట్టి తన పెళ్ళి మాధవితో, రాజశేఖరంగా చెలామణి అవుతున్న సూరిబాబు పెళ్ళి గౌరితో చేయించడంతో కథ సుఖాంతం అవుతుంది.సినిమా సాంకేతిక వర్గం ఇలా ఉంది:


title: నీడ

text: నీడ లేదా ఛాయ (Shadow) కోసం మనం గొడుగులు వాడతాము. రహదారికి ఇరువైపులా ఎక్కువగా నీడనిచ్చే పెద్ద వృక్షాలను పెంచుతాము. ఇవి వేసవికాలంలో మనల్ని సూర్యరశ్మి నుండి రక్షిస్తాయి.


title: నీడ

text: పురాతన కాలం నుండి గడియారం అవసరం లేకుండా సూర్యుని నీడల నుపయోగించి సమయాన్ని కనుగొనేవారు.


title: నీడ

text: తోలుబొమ్మలాటలో బొమ్మల నీడలను ఉపయోగించి జనరంజకంగా ప్రదర్శించే సాంప్రదాయం చాలా దేశాలలో ఉంది.


title: నీడ

text: ఖగోళంలో ఒక గ్రహం యొక్క నీడ మరొక గ్రహం మీద పడినప్పుడు గ్రహణాలు ఏర్పడతాయి. ఉదాహరణకు చంద్ర గ్రహణంలో భూమి నీడ చంద్రునిపై పడి చంద్రుడు మనకు కనిపించడు.


title: నీడలేని ఆడది

text: 1974లో విడుదలైన ఈ సినిమా నరసింహరాజుకు, ప్రభకు మరియు నూతన్ ప్రసాద్, కల్పనా రాయ్ ల యొక్క తొలి చిత్రం. అందరూ నూతన నటీనటులు నటించిన ఈ చిత్రంలో నటులందరికీ పరీక్ష పెట్టి ఎంపిక చేసుకున్నారు.


title: నీ కోసం

text:
నీ కోసం 1999లో విడుదలై విజయవంతమైన తెలుగు చిత్రం. దర్శకుడు శ్రీను వైట్లకు తెలుగులో దర్శకుడిగా ఇది మొదటి చిత్రం.
శ్రీను వైట్ల దర్శకుడిగా ప్రయత్నిస్తున్నాడని ఇతడితో బాటు పనిచేసిన కెమేరామేన్ ఇతడి గురించి కొత్తగా సినిమా తీద్దామనుకుంటున్న బాల్రెడ్డి మిత్రబృందానికి చెప్పడంతో వాళ్ళే ఇతడి దగ్గరికి సినిమా తీద్దామని రావడం, నీకోసం మొదలు పెట్టడం జరిగింది. రవితేజ, మహేశ్వరి కాంబినేషన్ సినిమా మొదలైతే ఐంది కానీ ఆది నుంచీ అన్నీ కష్టాలే. నిర్మాతలు తలా ఒక రెండు, మూడు లక్షలు వేసుకుని ప్రోజెక్టు మొదలెట్టారు, కానీ మధ్యలో బడ్జెట్ ఐపోవడం.. మళ్ళా ఇతడే ఎలానో మరికొంత పెట్టుబడి పెట్టడం.అలా అష్ట కష్టాలూ పడి సినిమాని పూర్తిచేశాడు. 38 లక్షల్లో 28 వర్కింగ్ డేస్లో తీసిన సినిమా పూర్తి కావడానికి మొత్తం సంవత్సరంన్నర పట్టింది.
ఆ సినిమా ప్రివ్యూ చూసిన నాగార్డున గారు ఇతడికి దర్శకుడిగా అవకాశం ఇస్తానన్నారు. అలానే ఆ సినిమా చూసిన రామోజీ రావు మొత్తం ఆంధ్రాకి దాన్ని కొనుగోలుచేసి విడుదల చేశారు. 1999 డిసెంబరు 3న రిలీజైంది. సినిమా బ్రహ్మాండమైన హిట్ కాకపోయినా కోటిరూపాయలు వసూలు చేసి కమ్మర్షియల్గా సక్సెస్ అవడమే కాకుండా డైరెక్టర్గా ఇతడికి మంచి పేరు తీసుకొచ్చింది. అదే సంవత్సరం 7 నంది అవార్డుల్ని కూడా గెలుచుకుంది. ఉత్తమ కొత్త దర్శకుడిగా ఇతడికి, ఉత్తమ స్కీన్ప్లే కీ, ద్వితీయ ఉత్తమ చిత్రంగా సినిమాకీ కూడా నంది పురస్కారాలు వచ్చాయి. ఆ విధంగా ఇతడి దర్శకత్వంలో విడులైన మొదటి సినిమా 'నీకోసం'.
ఆ సినిమా విజయంతో ఇతడి మీద నమ్మకంతో రామోజీ రావు ఇతడికి ఆనందం సినిమాకి అవకాశం ఇచ్చారు.
చిత్రానికి సంగీతాన్ని ఆర్. పి. పట్నాయక్ అందించారు.


title: నీకు 16 నాకు 18

text: నీకు 16 నాకు 18 1994లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. వంశీ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో శరత్‌బాబు నటించగా, ఎం.ఎస్. విశ్వనాధన్ సంగీతం అందించారు.


title: నాలుగిళ్ళ చావడి

text: నాలుగిళ్ళ చావడి 1988లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం.


title: నీలి మేఘాలు

text: నీలి మేఘాలు 1998లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం.


title: నీతి నిజాయితి

text:
నీతి నిజాయితి సినిమా 1972లో విడుదలైన సాంఘిక చిత్రం. ఈ సినిమా ప్రముఖ దర్శకుడు సింగీతం శ్రీనివాసరావు దర్శకత్వం వహించిన మొదటి చిత్రం. చిత్రంలో ప్రధానపాత్రలను సతీష్ ఆరోరా , కాంచన , గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు తదితరులు పోషించారు.
ప్రముఖ దర్శకుడు కె.వి.రెడ్డి వద్ద దర్శకత్వశాఖలో సింగీతం శ్రీనివాసరావు చాన్నాళ్ళు పనిచేశారు. బళ్ళారికి చెందిన పారిశ్రామికవేత్తలు హెచ్.వి.సంజీవరెడ్డి, ఎం.లక్ష్మీకాంతరెడ్డి సింగీతం శ్రీనివాసరావును కలిసి సింగీతం దర్శకత్వంలో, కె.వి.రెడ్డి దర్శకత్వ పర్యవేక్షణలో ఓ సినిమా నిర్మిస్తామని అవకాశం ఇచ్చారు. అయితే ఆ విషయాన్ని కె.వి.రెడ్డికి చెప్పిచూడమని సింగీతం వారికి చెప్పారు. అప్పటికే సినిమాల్లో పరాజయాల పాలై సినిమా అవకాశాలు లేని స్థితిలో ఉన్న కె.వి.రెడ్డి, వారితో మీ రెండవ సినిమా సింగీతంతో చేద్దురుగాని, మొదటి సినిమా నన్ను దర్శకునిగా పెట్టుకుని తీయమన్నారు. పరాజయాల్లో ఉన్న దర్శకుడు కావడంతో కె.వి.రెడ్డికి దర్శకత్వం ఇవ్వలేక వారు ఆ సినిమా సంగతి వదిలేశారు.
కె.వి.రెడ్డి స్థితి చూసి ఎన్.టి.రామారావు తన స్వంత బ్యానర్లో నిర్మిస్తున్న శ్రీకృష్ణసత్య సినిమాకు కె.వి.రెడ్డిని దర్శకునిగా పెట్టుకున్నారు. కె.వి.రెడ్డి దర్శకత్వం వహిస్తున్నారు కదా మరి మీరూ మా సినిమా చేసిపెట్టండి అంటూ సంజీవరెడ్డి, లక్ష్మీకాంతరెడ్డి మళ్ళీ సింగీతం శ్రీనివాసరావును సంప్రదించారు. దాంతో సినిమా ప్రారంభమైంది.


title: నీతి నిజాయితి

text: నీతి నిజాయితీ సినిమా 1972లో విడుదలైంది. సినిమా పాటలు విజయవంతమయ్యాయి. అయితే సినిమా పరాజయం పాలైంది.


title: నెలవంక (1983 సినిమా)

text: నెలవంక జంధ్యాల దర్శకత్వం వహించగా, గుమ్మడి, జె.వి.సోమయాజులు ముఖ్యపాత్రల్లో నటించగా 1983లో విడుదలైన తెలుగు సాంఘిక చిత్రం. సినిమా హిందూ-ముస్లిం వివాదాలు, ఐక్యత నేపథ్యంలో తీసిన సందేశాత్మక చిత్రమిది. జమీందారీ గ్రామం నేపథ్యంలోని ఈ సినిమాని జమీందారీ గ్రామమైన ముక్త్యాలలో చిత్రీకరించారు. సినిమా ఆర్థికంగా పరాజయం మూటకట్టుకోవడమే కాక పురస్కారాలను కూడా దక్కించుకోలేక నిరాశపరిచింది.


title: నెలవంక (1983 సినిమా)

text:
శ్రీరామరాజు (గుమ్మడి) ఛాందసుడైన క్షత్రియుడు, జమీందారు. దానధర్మాలకు ఆస్తి కరిగిపోయినా హోదా, భవంతి మాత్రం మిగిలిపోయాయి. ఆయనకు ఇద్దరు కూతుళ్ళు. పెద్ద కుమార్తె సావిత్రి (రాజ్యలక్ష్మి) మూగ అమ్మాయి, చిన్న కుమార్తె లలిత (తులసి) చాలా చురుకైనది. రహీం (జె.వి.సోమయాజులు) ముస్లిం, ఖురాన్ తో పాటుగా పురాణాలు కూడా చదివిన వ్యక్తి. జమీందారు టాంగా తోలడం ఆయన వృత్తి. వాళ్ళిద్దరూ మంచి స్నేహితులు. పక్కన వేరెవరూ లేకుంటే ఏరా ఒరే అంటూ పిలుచుకునేంత సాన్నిహిత్యం ఉన్నవారు. అంతటి సన్నిహితుల మధ్య చెలరేగిన గొడవలు, చివరకు ఆ గ్రామంలో హిందూ ముస్లిం మతకల్లోలాలుగా మారతాయి. చివరకు మానవత్వాన్ని మించిన మతం లేదని, వ్యతిరేక శక్తులను ఎదిరించి మతసామరస్యాన్ని తిరిగి నెలకొల్పడం ముగింపు.
సినిమాలో జమీందారు పాత్ర, ఆయన దగ్గర పనిచేసే రహీం పాత్ర ప్రధానమైనవి. వాటిలో జమీందారుగా క్యారెక్టర్ నటునిగా దశాబ్దాల పాటు వెలిగిన గుమ్మడి నటించగా, రహీం పాత్రను శంకరాభరణం శంకరశాస్త్రిగా ప్రసిద్ధికెక్కిన జె.వి.సోమయాజులు నటించారు. అప్పటివరకూ శంకరాభరణం ప్రభావంతో బ్రాహ్మణ పాత్రలనే ధరించాల్సివస్తూన్న జె.వి.సోమయాజులుకు నెలవంకలో అందుకు భిన్నంగా ముస్లింగా రహీం పాత్ర లభించింది. దీనికి న్యాయం చేసేందుకు సోమయాజులు సినిమా పర్యంతం నిజంగా గడ్డం పెంచారు. అప్పటికే పూర్తైన పెళ్ళీడుపిల్లలు సినిమాకి ప్యాచ్ వర్క్ కోసం పనిచేయాల్సి వచ్చింది, అయితే సోమయాజులు అందులో నటించిన పాత్రను బట్టి గడ్డాన్ని తీసేయాల్సివచ్చింది. దాంతో గడ్డం మళ్ళీ పెరిగేంతవరకూ వారంరోజుల పాటు సినిమా చిత్రీకరణ ఆపేశారు.
కథానాయకునిగా పనిచేసిన అమర్ నాథ్ కుమారుడు రాజేశ్, రాజమండ్రికి చెందిన కిరణ్ ఈ సినిమా ద్వారా తొలిగా పరిచయమయ్యారు. అమర్ నాథ్ కీ, ఈ సినిమా ఛాయాగ్రాహకుడు ఎస్. గోపాలరెడ్డికీ మంచి స్నేహం ఉండడంతో నెలవంక కథ వినగానే అమర్ నాథ్ కొడుకు రాజేశ్ ని సినిమాలో హీరో పాత్రకి సూచించారాయన. మరో ముఖ్యపాత్ర రాజ్యలక్ష్మి (శంకరాభరణం ఫేం) తల్లి, ఒకనాడు నాటకాల్లో ప్రముఖ నటి సభారంజనికి లభించింది.


title: నెలవంక (1983 సినిమా)

text: నెలవంక అనే పేరును సినిమాకి సంకేతాత్మకంగా పెట్టారు. దర్శకుడు జంధ్యాల ఈ విషయాన్ని వివరిస్తూ శివుని జటాజూటంలో ఉన్నదీ, ముస్లిముల జండాపై ఉన్నదీ ఒకే నెలవంక అనీ, అందుకే నెలవంక అన్ని మతాలూ ఒక్కటే అనే సందేశానికి రూపమని పేర్కొన్నారు. సినిమాలోని ఒక పాటలోనూ - శివుని జటను వెలసినది, మా జండా నిలిపినది ఒకటే నెలవంక, ఇక మన చూపులేల నేలవంక అన్న చరణం ఉంది. అలాగే రంజాన్ ఉపవాసాలు ముగిసి ముస్లిములకు అత్యంత ముఖ్యమైన రంజాన్ పండుగ రావడానికి కూడా నెలవంక కనిపించడమే ముఖ్యమైన గుర్తు కావడమూ ప్రస్తావనార్హం.


title: నెలవంక (1983 సినిమా)

text:
నెలవంక సినిమా చిత్రీకరణ ముక్త్యాలలో జరుపుకుంది. సినిమాలో మతసామరస్యం, జమీందారీ నేపథ్యం ప్రముఖంగా ఉంటాయి. అలానే ముక్త్యాల జమీందారీ గ్రామం, అంతేకాక ముక్త్యాలలో హిందూ ముస్లింలు చాలా సామరస్యంతో జీవిస్తూంటారు. మొహర్రం, వైకుంఠఏకాదశి ఒకేరోజు వచ్చినప్పుడు ముస్లిములు పీర్ల ఊరేగింపుతోనూ, హిందువులు పొన్నవాహనం ఊరేగింపుతోనూ ఎదురై ఒకరినొకరు అభినందించుకుంటారు. ఈ పోలికలతో పాటుగా ముక్త్యాల రాజా వారి రథసారథిగా ఓ ముస్లిం ఉండేవారు, ఆ సినిమా తీసేనాటికి గ్రామమంతా మతసామరస్యం వెల్లివిరిసవుండడంతో ముక్త్యాలనే నేపథ్యంగా తీసుకోవడమే కాక అక్కడే సినిమా అంతా తీశారు.
సినిమా చిత్రీకరణ జూన్ 23, 1983లో వేదాద్రిలో నెలవంక కనిపించిన నెలపొడుపు రోజున నెలవంక సినిమాని ప్రారంభించారు. ఆగస్టు 5, 1983 వరకూ ముక్త్యాలలోనే 43 రోజులపాటు జరిగిన సింగిల్ షెడ్యూల్లో సినిమా చిత్రీకరణ జరుపుకుంది. సినిమాలో జమీందారు నివాసంగా జరిగిన సన్నివేశాలన్నీ ముక్త్యాల రాజా వారి కోటలోనే తీశారు.


title: నెలవంక (1983 సినిమా)

text: సినిమా 1983లో విడుదలైంది. బాక్సాఫీస్ వద్ద సినిమా విజయం సాధించలేదు. అయితే సినిమాకు రాష్ట్ర స్థాయిలోనూ, జాతీయ స్థాయిలోనూ పురస్కారాలు లభిస్తాయని విమర్శకులు, చిత్రబృందం ఊహించారు. కానీ ఆ ఊహలు కూడా ఫలించలేదు. ఈ సినిమాలోని ఏది మతం పాటకు జాతీయ అవార్డు వస్తుందని రమేష్ నాయుడు ఆశించారని, అయితే అవార్డుల పరిశీలనకు పంపే సమయానికి ప్రింట్ మిస్సవడంతో ఆ అవకాశం చేజారిపోయిందని సినిమాకు పాటలు రాసిన ఇంద్రగంటి శ్రీకాంత శర్మ పేర్కొన్నారు. తను ఇష్టపడి, కష్టపడి తీసిన మంచి సందేశాత్మకమైన చిత్రం ప్రేక్షకాదరణ పొందకపోవడంతో జంధ్యాల చాన్నాళ్ళు బాధపడ్డారు.


title: నేనంటే నేనే

text: పి.మల్లిఖార్జునరావు 1968లో సుజాత ఫిలిమ్స్ బేనర్‌పై నిర్మించిన చిత్రము ‘నేనంటే నేనే’. ఓరుగంటి రామచంద్రరావు ఈ సినిమా దర్శకుడు. ఈ సినిమా 1967లో విడుదలైన ‘’ అనే తమిళ చిత్రం ఆధారంగా రూపొందించబడింది.రంగాపురం రాజా రఘునాథరావు (జూనియర్ సుబ్బారావు) కొడుకు కుమార్‌రాజా. అతని పుట్టినరోజు పార్టీకి పిలిచిన స్నేహితులను తండ్రి వెళ్ళగొడతాడు. దాంతో తండ్రిపై కోపంతో కుమార్ ఎస్టేటు విడిచి వెళ్లిపోతాడు. రంగూన్‌లో కామాక్షమ్మ (జూ.శ్రీరంజని)వద్ద పెరిగి పెద్దవాడవుతాడు. ఆమె సొంత కొడుకు ఆనంద్ (కృష్ణంరాజు)కంటే కుమార్ (చంద్రమోహన్)ను ఎక్కువగా అభిమానిస్తుంది. బంగ్లా నుంచి కుమార్ వెళ్లిపోయాక రాజా రఘునాథరావుకు ఒక కుమార్తె జన్మిస్తుంది. అనంతర కాలంలో రాణీ మరణించటం, కుమార్ ఎంత కాలానికీ ఇంటికి తిరిగి రాకపోవటంతో రాజా రఘునాథరావు బెంగ పెట్టుకుంటాడు. తన ఆస్తిని నమ్మకమైన ముగ్గురు ట్రస్టీలు ఉద్దండం (వి రామచంద్రరావు), సుకుమారి (సూర్యకాంతం), బాజాలు (కెవి చలం), దివాన్ (రావికొండలరావు)కు అప్పగిస్తూ కుమార్ వివరాలు అందచేస్తాడు. కుమార్ ఆచూకీ తెలుసుకుని ఆస్తిని, చెల్లెలిని అప్పగించమని కోరతాడు. అలాగే దివాన్ కుమార్తె గీత (కాంచన)తో కుమార్‌కు వివాహం జరిపించమని కోరుతూ మరణిస్తాడు. రఘునాథరావు మరణించటంతో తానే రాజ్‌కుమార్ అంటూ ఆనంద్ (కృష్ణంరాజు), శేఖరం (కృష్ణ), భూషణం, అతని భార్య మోహిని (నాగభూషణం, రాధాకుమారి) బంగళాకు వస్తారు. వీరికితోడు భూపతి (నెల్లూరి కాంతారావు)అనే పెద్ద గుండా తన ముఠాతో ఆనంద్‌కు అండగా వుండి ఆస్తి కాజేయాలని కుట్రలు పన్నుతాడు. ఆ క్రమంలో కుమార్ (చంద్రమోహన్)ను బంధించటం జరుగుతుంది. దాంతో కథ పలు మలుపులు తిరిగి శేఖర్, భూషణం కారణంగా నిజం తెలుస్తుంది. అసలైన కుమార్ చంద్రమోహన్ అని, ఆస్తికి వారసుడుగా అతనిని నిర్ణయించటంతో చిత్రం సుఖాంతమవుతుంది.


title: నేనంటే నేనే

text: ఈ చిత్రాన్ని నిర్మాత వాసూమీనన్, వాసు స్టూడియోస్ బేనర్‌పై, టి రామన్న దర్శకత్వంలో హిందీలో ‘’ పేరుతో నిర్మించాడు. జితేంద్ర, హేమమాలిని జంటగా నటించగా, ప్రేమ్‌చోప్రా, తెలుగులో కృష్ణంరాజు పాత్రను ధరించారు. సంగీతం ఆర్‌డి బర్మన్ సమకూర్చిన ‘వారిస్’ హిందీ చిత్రం 12-12-1969న విడుదలై విజయం సాధించింది. 3 భాషల్లోనూ చిత్రం విజయవంతం కావటం కథాబలాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది.


title: నేనే మొనగాణ్ణి

text:
నేనే మొనగాణ్ణి 1968, అక్టోబర్ 4న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఎస్.డి.లాల్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో ఎన్.టి. రామారావు, షీలా, రాజనాల కాళేశ్వరరావు,
ధూళిపాళ, కైకాల సత్యనారాయణ, శాంతకుమారి, జ్యోతిలక్ష్మి తదితరులు నటించారు.


title: నేనే మొనగాణ్ణి

text: బందిపోటు భద్రయ్య (రాజనాల) కొడుకు నానీ. భద్రయ్య దోపిడీలు చేస్తూ జీవిస్తాడు. పోలీస్ అధికారి నందనరావు (కైకాల సత్యనారాయణ) భద్రయ్యను బంధించడానికి ప్రయత్నిస్తుంటాడు. ఈతని భార్య యశోద (శాంతకుమారి). ఒకసారి భద్రయ్యను పట్టించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు నందనరావును చంపేస్తాడు. అతను తప్పించుకోడానికి ప్రయత్నిస్తుండగా ధూళిపాల అతడిని కాలుస్తాడు. ప్రాణ భయంతో పారిపోతూ పిల్లవాడిని వదిలేస్తాడు. నానీ పోలీసులకు చిక్కుతాడు. నందనరావు భార్య యశోద (శాంతకుమారి), నానీని ఇంటికి తీసుకొచ్చి పెంచి పెద్దచేస్తుంది. వంశీధర్ (ఎన్టీ రామారావు)గా పెరిగి పెద్దవాడయిన నానీ.. యశోద, నందనరావులనే తల్లిదండ్రులుగా భావిస్తుంటాడు. ఉత్తమ వ్యక్తిగా మన్ననలు పొందుతూ, మేనమామ (యశోద తమ్ముడు) ముత్యాలరావు కుమార్తె నీల (షీల) ప్రేమలో పడతాడు. ఈ ప్రేమను ఇష్టపడని ముత్యాలరావు, వంశీధర్‌ను దొంగ కొడుకుగానే పరిగణిస్తుంటాడు. వంశీధర్ నందనరావు కొడుకేనని, తన కొడుకు నానీ పోలీసు కాల్పుల్లో మరణించాడన్న భ్రమతో, వంశీధర్‌ను అంతం చేసేందుకు బందిపోటు భద్రయ్య ప్రయత్నాలు చేస్తుంటాడు. మరోవైపువిదేశీ శక్తులతో చేతులు కలిపి దేశంలో అనేక మారణకాండలు జరిపిస్తుంటాడు. వంశీధర్ వీటినన్నిటినీ చాకచక్యంగా ఎదుర్కొంటుంటాడు. వేలమంది జనానికి ప్రాణాధారమైన ప్రాజెక్టును ధ్వంసం చేయబోయిన దుండగులను అడ్డుకుని, భద్రయ్య ప్రయత్నాలను భంగం చేస్తాడు. ఆ కాల్పుల్లో భద్రయ్య మరణిస్తూ వంశీధరే తన కుమారుడని నిజం గ్రహించడం, వంశీధర్‌లోని నిజాయితీ, మంచితనం గుర్తించిన ముత్యాలరావు నీలతో పెళ్లి నిశ్చయించటం, వంశీధర్‌కు పోలీస్ ఆఫీసర్‌గా పోస్టింగ్ రావటంతో చిత్రం శుభంగా ముగుస్తుంది.


title: నేనూ మనిషినే

text:
నేనూ మనిషినే మోడరన్ థియేటర్స్ నిర్మాణంలో కృష్ణ, కాంచన, గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు ప్రధాన తారాగణంగా జి.వి.ఆర్.శేషగిరిరావు దర్శకత్వం వహించిన 1971 నాటి తెలుగు చలన చిత్రం. 1969లో విడుదలైన దో భాయి అన్న హిందీ సినిమాని నేనూ మనిషినేగా తెలుగులో పునర్నిర్మించారు. విమర్శకులు దీన్ని నోయిర్ పద్ధతికి చెందిన సినిమాగా గుర్తిస్తున్నారు.
1969లో అశోక్ కుమార్, జీతేంద్ర ప్రధాన పాత్రలుగా వచ్చిన "దో భాయి" అన్న హిందీ సినిమాని "నేనూ మనిషినే"గా తెలుగులో పునర్నిర్మించారు. ఇదే సినిమాను తమిళంలో "జస్టిస్ విశ్వనాథం"గా, కన్నడంలో "ప్రేమద కనికె"గా రీమేక్ చేశారు.విమర్శకుడు ఎం.సికందర్ నేనూ మనిషినే సినిమా కథాపరంగా నోయర్ జాన్రాకు చెందుతుందని వర్గీకరించారు. గుమ్మడి పాత్ర, శైలి, జడ్జిగా ఉండి హత్య చేయడం వంటి అంశాలు దీనికి తోడ్పడుతున్నాయని పేర్కొన్నారు.


title: నేరం నాది కాదు

text: నేరం నాది కాదు 1989లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. కోడి రామకృష్ణ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో సుమన్, రాధ, రజని, అల్లు రామలింగయ్య, సాక్షి రంగారావు, సుధాకర్, చలపతి రావు, పి.ఎల్. నారాయణ, రజిత, పి.జె.శర్మ ముఖ్యపాత్రలలో నటించగా, హంసలేఖ సంగీతం అందించారు.


title: నేటి భారతం

text: నేటి భారతం టి. కృష్ణ దర్శకత్వంలో 1983 లో విడుదలైన సినిమా.


title: నేటి దౌర్జన్యం

text: నేటి దౌర్జన్యం 1990లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. టి.భరద్వాజ్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో వినోద్ కుమార్, వాణీ విశ్వనాధ్, భానుచందర్, నాజర్, నిర్మలమ్మ, రాజేష్ ముఖ్యపాత్రలలో నటించగా, సత్యం సంగీతం అందించారు.


title: నేటి సావిత్రి

text: నేటి సావిత్రి 1996లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రము.


title: నేటి స్వతంత్రం

text: నేటి స్వతంత్రం 1989లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం.


title: నిధి

text: నిధి 1998లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. ఎస్.వి.బి. వరప్రసాదు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో శ్రీకాంత్, సాక్షి శివానంద్ నటించారు.


title: నిజం చెబితే నమ్మరు

text: నిజం చెబితే నమ్మరు 1973, అక్టోబర్ 23న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. రాజేష్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఈ చిత్రంలో హరనాథ్, దేవిక, ప్రమీల, విజయశ్రీ, శ్రీవిద్య నటించగా, సి. రామచంద్ర సంగీతం అందించారు.


title: నిజరూపాలు

text:
నిజరూపాలు 1974లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. దీనిలో ఎస్.వి.రంగారావు ద్విపాత్రాభినయం చేశాడు.
జమీందారు కేశవవర్మ ఆస్తికి ఎసరు పెట్టడానికి ఎందరెందరో ఎన్నో రకాలుగా పన్నాగాలు పన్నుతుంటారు. ఆత్మీయులనుకొన్న వాళ్ళు శత్రువులవుతారు. అయినవాడు అనుకొన్న పెద్ద కొడుకు ప్రసాదవర్మ ప్రేమించిన వనిత కోసం ఇల్లు వదలి వెళ్ళిపోతాడు. ఆ అదను చూసి జమీందారును ఎవరో హత్యచేస్తారు. ఆ నేరం ప్రసాదవర్మపై పడింది. కళాప్రియుడు, సరళుడు, ధర్మాత్ముడు అయిన కేశవవర్మను పొట్టనపెట్టుకున్న నేరస్థుల కోసం పరిశోధన మొదలు పెడతారు ప్రసాదవర్మ, అతని భార్య అరుణ. వారి పరిశోధన పర్యవసానమేమిటనేది మిగిలిన కథ.


title: నిండు మనిషి

text: ఈ సినిమా కోసం ఆరుద్ర రెండు పాటలను రచించారు.


title: నిండు సంసారం

text: 'నిండు సంసారం' సినిమా చిత్రీకరణలో నటి డబ్బింగ్ జానకి చెట్టు మీద నుంచి నీళ్లలో దూకాలి. అసలే ఈవిడకు నీళ్లంటే భయం. దర్శకుడు చెప్పినప్పుడు కాకుండా ముందుగానే దూకడంతో డూప్ ఆర్టిస్టు ఈవిడను పట్టుకోలేదు. నీళ్లలో పడిపోయింది. తరవాత యూనిట్ సభ్యులు కాపాడారు కానీ నీళ్లు బాగా మింగడంతో స్పృహ కోల్పోయింది. ప్రాణం పోతుందేమోనని చాలామంది భయపడిపోయారు.


title: నిండు సంసారం

text: డిగ్రీ చదివిన నిరుద్యోగి భాస్కర్ (ఎన్టీ రామారావు). అతని తండ్రి బ్రహ్మయ్య (నాగయ్య) చూపులేనివాడు. అతని తల్లి సరస్వతమ్మ (హేమలత). అన్నా వదినలు రంగనాధం (ప్రభాకరరెడ్డి), తులసమ్మ (ఎస్ వరలక్ష్మి), వారి కుమారుడు శంకరం. భాస్కర్ చెల్లెలు శాంత (అనిత) కాలు అవిటిది. నిజం నిక్కచ్చిగా మాట్లాడే భాస్కర్ పలుచోట్ల ఉద్యోగాలు చేసి వాటిని వదులుకుంటాడు. అతని నిజాయితీ మెచ్చిన సుబ్బారాయుడు (జగ్గారావు), అతని చెల్లెలు సీత (డబ్బింగ్ జానకి) ఇంట్లో అతనికి ఓ డ్రైవర్ ఉద్యోగంతోపాటు ఆశ్రయం కల్పిస్తాడు. అన్న రంగనాథం మెతకతనం, వదిన తులసమ్మ గయ్యాళితనంతో ఇబ్బందులు పడుతున్న తల్లిదండ్రులు, చెల్లెలిని భాస్కర్ తనతో తీసుకొచ్చి బ్రహ్మయ్య స్నేహితుడు సోమయ్య (రమణారెడ్డి) ఇంట్లో అద్దెకు దిగుతాడు. అనుకోకుండా పరిచయమైన ఆ ఊరి ధనవంతుడు, వ్యాపారి ఉమాకాంతరావు (రేలంగి) కుమార్తె జ్యోతి (కృష్ణకుమారి) భాస్కర్ మంచితనం గుర్తించి తన తండ్రి ఆఫీసులో లారీ డ్రైవర్‌గా ఉద్యోగం ఇప్పిస్తుంది. అన్న రంగనాథం అదే ఆఫీసులో మేనేజర్‌గా పని చేస్తుంటాడు. తులసమ్మ తమ్ముడు, మోసగాడైన ఎస్ మయ్యా (పద్మనాభం) జ్యోతిని పెళ్లాడి, ఆస్తి కాజేయాలని పలు ప్రయత్నాలు చేస్తాడు. ఈక్రమంలో భాస్కర్‌పై దొంగతనం నేరంమోపి అతని ఉద్యోగం పోయేలా చేస్తాడు. ఉమాకాంతారావు అతని చెల్లెలు పెళ్లి ఆపటానికి బాకీకోసం సోమయ్య ఇంటిని స్వాధీనం చేసుకునే యత్నాలు చేయిస్తాడు. మయ్యా అంతకుముందే సీతను పెళ్లాడి వదిలేశాడని ఋజువవుతుంది. కారు రేసులో గెలిచి 10వేలు తెచ్చి సోమయ్య బాకీ తీర్చాలని భాస్కర్ ప్రయత్నిస్తాడు. అతన్ని చంపించటానికి తులశమ్మ రౌడీలను ప్రయోగిస్తుంది. నిజం తెలిసిన రంగనాథం భార్యను దండించి, భాస్కర్‌ను కాపాడే యత్నంలో గాయపడతాడు. చివరకు తులశమ్మలో పరివర్తన కలిగి జ్యోతి, భాస్కర్; శాంత, మోహన్ (జయకృష్ణ)కు వివాహాలు జరగటంతో చిత్రం శుభంగా ముగుస్తుంది.


title: నిన్నే పెళ్ళాడుతా (1968 సినిమా)

text:
నిన్నే పెళ్ళాడుతా ఎన్.టి.రామారావు, భారతి, సూర్యకాంతం తదితరులు ముఖ్యపాత్రల్లో నటించగా బి.విఠలాచార్య రచన దర్శకత్వం వహించిన 1968 నాటి తెలుగు చలన చిత్రం.
భారతి శ్రీమంతుల యింటిపిల్ల. షికార్లు తిరుగుతూ అర్థరాత్రి వేళకైనా ఇంటికి చేరకపోగా, ఇదేమిటని అడిగిన తండ్రిని లెక్కించదు. భారతి తండ్రి (రావి కొండలరావు) ఇదంతా చూస్తూ చాలా బాధపడుతూంటాడు, తల్లి (సూర్యకాంతం) మాత్రం ఆమె ప్రవర్తననే సమర్థిస్తూంటుంది. భార్యకు ఎదురాడలేక అతను మారు మాట్లాడలేక పోతాడు. అతని కొడుకు, కథనాయిక అన్న (కాకరాల) కూడా తండ్రిలాగే నోరూవాయీ లేని మనిషి. వాళ్ళింటి గుమాస్తా (రమణారెడ్డి) ఈ పరిస్థితి చూస్తూ బాధపడుతూంటారు. బయట కూతురునే వెనకేసుకువచ్చిన తల్లి కూడా ఏకాంతంలో ఆమెకు నచ్చచెప్పబోతుంది. పెళ్ళైనా ఇలాగే ఉంటావా అని అడిగితే పెళ్ళి అంటేనే బానిసత్వం, నేను పెళ్ళే చేసుకోను అని చెప్పి బాధపెడుతుంది.


title: నిన్నే పెళ్ళాడుతా (1968 సినిమా)

text: కథానాయకుడు (ఎన్టీ రామారావు) గుమాస్తా అన్న కుమారుడు. మంచి చురుకైనవాడు, మొడివాడు. పెళ్ళంటే ఆసక్తి లేదంటాడు. అయితే బాబాయి తన యజమానుల కుమార్తె అందం గురించి చెప్పడంతో, ఆమెను నాటకాలాడైనా పెళ్ళి చేసుకుంటానని మాట ఇస్తాడు. సంగీతం మాస్టారిగా కథానాయిక ఇంట్లో చేరి ఆమెను రెచ్చగొడతాడు. ఆడది తలచుకుంటే మగాణ్ణి మైనపుముద్ద చేసేస్తుందంటే, నేను కరగనని పెళ్ళే చేసుకోనని అంటాడు. ఎలాగైనా కథానాయకుణ్ణి పెళ్ళికి ఒప్పించి పందెం గెలవాలని అనుకుంటాడు. ఈ క్రమంలో అతణ్ణి ఉచ్చులోకి లాగబోయి తానే ప్రేమలో పడుతుంది.


title: నిన్నే పెళ్ళాడుతా (1968 సినిమా)

text: 1957లో విఠలాచార్య దర్శకత్వంలోనే, ఇదే విఠల్ కంబైన్స్ బ్యానర్ పై వద్దంటే పెళ్ళి సినిమా వచ్చింది. ఆ సినిమాకు ప్రముఖ ఆంగ్ల నాటకకర్త విలియం షేక్‌స్పియర్ రాసిన టేమింగ్ ఆఫ్ ద ష్రూ నాటకం మూలం. ఈ నిన్నే పెళ్ళాడుతా సినిమాను వద్దంటే పెళ్ళి సినిమా ఇతివృత్తాన్ని ఆధారం చేసుకుని తీశారు.


title: నిన్నే ప్రేమిస్తా

text:
నిన్నే ప్రేమిస్తా 2000 సెప్టెంబరు 14 న విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. ఈ చిత్ర సంగీతం ఘనవిజయం సాధించింది. ఎస్. ఎ. రాజ్‌కుమార్ అందించిన సంగీతం చిత్ర విజయంలో ప్రధనపాత్ర పోషించింది. "నీ వరువవై ఎన" అనే తమిళ సినిమా ఈ సినిమాకు మాతృక. ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు కె. చక్రవర్తి ఈ చిత్రంలో కథానాయిక నాన్న పాత్ర పోషించారు.
కల్యాణ్ తన పెళ్ళి గురించి, కాబోయే భార్య గురించి కలలు కంటూ ఉంటాడు. అతనికి బ్యాంకు మేనేజరుగా పదోన్నతి వచ్చి పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలోని పట్టిసీమలో ఉద్యోగం వస్తుంది. కానీ దారిలో అతను వెళుతున్న బస్సుకు ప్రమాదం జరిగి అతని రెండు కళ్ళు కనిపించకుండా పోతాయి. మూడు నెలల తర్వాత కల్యాణ్ మళ్ళీ తన బావ రమేష్ తో కలిసి ఆ పల్లెటూరికి వస్తాడు. అక్కడ వారింటికి దగ్గర్లో ఉన్న మేఘమాల (సౌందర్య) వీరికి అన్ని రకాలుగా సహాయపడుతూ ఉంటుంది. వీరిని అభిమానంగా చూస్తుంటుంది. దీన్ని వాళ్ళిద్దరూ ప్రేమగా భావించి అతని తల్లి దండ్రులను (చంద్రమోహన్, సంగీత) పెళ్ళి సంబంధం మాట్లాడటానికి పిలిపిస్తాడు. కానీ మేఘమాల మాత్రం ఆ సంబంధం తనకిష్టం లేదని నేరుగా చెప్పేస్తుంది. శ్రీకాంత్ ఆమెను కారణం అడగ్గా తన గతం గురించి వివరిస్తుంది.


title: నిన్నే ప్రేమిస్తా

text:
గతంలో మేఘమాలకు శ్రీనివాస్ తో సంబంధం నిశ్చయమై ఉంటుంది. మేఘమాల అతన్ని మనసారా అభిమానిస్తుంటుంది. కానీ ప్రమాదవశాత్తూ అతను బస్సు ప్రమాదంలో మరణిస్తాడు. అతని కళ్ళను శ్రీకాంత్ కు దానం చేస్తారు. తన ప్రియుడు కళ్ళ కోసమే వారిని అభిమానించానని చెబుతుంది.
ఎస్. ఎ. రాజ్ కుమార్ సంగీత దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలోని పాటలు మంచి ప్రేక్షకాదరణ పొందాయి. సినిమా విజయంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి.


title: నిప్పులాంటి మనిషి (1974 సినిమా)

text:
నిప్పులాంటి మనిషి 1974లో ఎస్. డి. లాల్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. హిందీ చిత్రం "జంజీర్" ఆధారంగా నిర్మితమయ్యింది. అమితాబ్ కు యాంగ్రీ యంగ్ మాన్ ఇమేజి తీసుకువచ్చిన జంజీర్, రామారావు రెండవ ఇన్నింగ్స్ కు మార్గం సుగమం చేసింది. హిందీలో అజిత్ పోషించిన పాత్రను తెలుగులో ప్రభాకరరెడ్డి పోషించాడు. ప్రాణ్ పాత్ర (షేర్ ఖాన్) సత్యనారాయణకు మంచి పేరు తెచ్చింది. మన్నాడె పాట "యారి హై ఈమాన్ మెరి" తెలుగులో స్నేహమే నా జీవీతంగా వచ్చి హిట్ పాటగా నిలిచింది. ఈ చిత్రం హిట్ ఐన తరువాత రామారావు అనేక రిమేక్ చిత్రాలలో నటించారు. (నేరం నాది కాదు ఆకలిది, మగాడు, అన్నదమ్ముల అనుబంధం, లాయర్ విశ్వనాథ్, యుగంధర్ మొదలైనవి)
విజయ్ (రామారావు) చిన్నతనంలోనే తండ్రిని కోల్పోతాడు. చేతికి పురుగెత్తే గుర్రం బొమ్మ ఉన్న బ్రేస్లెట్ ధరించి ఉన్న వ్యక్తి తండ్రిని కాల్చి చంపడం రామారావుకు గుర్తు ఉంటుంది. పెద్దయ్యాక రామారావు పోలీసు ఆఫీసరు ఔతాడు. జగదీష్ ప్రసాద్ (ప్రభాకరరెడ్డి) చేసే దొంగ వ్యాపారాలకు అడ్డుఅవుతాడు. లక్ష్మి (లత) కత్తులకు సాన పెట్టే వృత్తితో జీవిస్తుంటే, రామారావు ఆసరా ఇస్తాడు. అతని వదిన (దేవిక) లక్ష్మికి విద్యాబుద్ధులు నేర్పించి వారితోనే ఉంచుకుంటుంది. వృత్తి పరంగా షేర్ఖాన్ (సత్యనారాయణ) తో గొడవపడి తర్వాత స్నేహితుడౌతాడు. మధ్యలో ప్రభాకరరెడ్డి కుట్రతో ఉద్యోగం నుండి సస్పెండ్ ఔతాడు. తండ్రిని చంపిన వ్యక్తిని కనిపెట్టి పగ తీర్చుకోవటం మిగతా కథ. అతనికి తన ముగ్గురు కొడుకుల్నీ కోల్పోయిన డేవిడ్ (రేలంగి) సహాయపడతాడు.


title: నిప్పుతో చెలగాటం

text: నిప్పుతో చెలగాటం 1982లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. కె. శేషగిరిరావు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలోకృష్ణంరాజు , శారద , జయసుధ ముఖ్యపాత్రలలో నటించగా, సత్యం సంగీతం అందించారు.


title: నిరీక్షణ

text:
నిరీక్షణ 1981లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.ప్రముఖ తమిళ దర్శకుడు బాలూ మహేంద్ర దర్శకత్వంలో భాను చందర్, అర్చన నాయకా నాయికలుగా నటించారు. ఈ చిత్రానికి ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు ఇళయరాజా అత్యత్భతమైన సంగీతాన్ని మరియి నేపథ్య సంగీతాన్ని అందించారు. ఈ చిత్రంలోని అన్ని పాటలు జనాదరణ పొందాయి.
విహార యాత్రనుండి వస్తున్న ఒక పాఠశాల బస్సును మాసిన గడ్డం, చిరిగిన దుస్తులు ధరించిన ఒక వ్యక్తి (భానుచందర్) ఆపి తన గమ్యస్థానానిని చేర్చమని సహాయం కోరడంతో చిత్రం మొదలవుతుంది. అతని వేషధారణ చూసి మొదట సందేహించినా ఆ బస్సు లోని ఒక పెద్దాయన (అల్లు రామలింగయ్య) అతనిని బస్సులోకి అనుమతిస్తాడు. అతని గురించి మరిన్ని వివరాలు తెలుసుకోవాలనుకొన్న కుతూహలం ఆ పెద్దాయనకు కలుగుతుంది. అతని దగ్గరకు వెళ్ళి అలాగే అడగ్గా, తాను జీవిత ఖైదు కారాగార వాసము నుండి ఇప్పుడే విడుదలై వస్తున్నానని ఆ వ్యక్తి (భాను చందర్) చెబుతాడు. అది విన్న బస్సులోని అందరూ భయకంపితులౌతారు. భయపడవద్దని చెప్పిన ఆవ్యక్తి తన గత జీవితం గురించి చెప్పనారంభిస్తాడు.