title: ఖమ్మం జిల్లా

text: సింగరేణి బొగ్గు గనులకు పుట్టినిల్లయిన ఇల్లందు పట్టణం ఖమ్మం జిల్లాలో ఉంది. ఖమ్మం జిల్లా 1953లో పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం ఏర్పరచబడినది, అప్పటి వరకు వరంగల్ జిల్లాలో భాగంగా ఉన్న ఖమ్మం, మధిర, ఇల్లందు, బూర్గంపాడు, పాల్వంచ రెవెన్యూ డివిజన్ లను విడదీసి ఖమ్మం కేంద్రంగా జిల్లాను ఏర్పాటు చేశారు. 1959 లో అప్పటి వరకు తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో ఉన్న భద్ర్రాచలం, అశ్వారావుపేట, వెంకటాపురం రెవెన్యూ డివిజన్ లను విడదీసి ఖమ్మం జిల్లాలో కలిపారు. అయితే 2014 లో తెలంగాణా రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం నిమిత్తం భద్రాచలం పట్టణం మినహా ఆ మండలంలోని గ్రామాలన్నీ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన రంపచోడవరం డివిజన్ లో కలిసినవి.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: కౄరమయిన నైజాం నవాబు పాలనకు వ్యతిరేకంగా కమ్యూనిస్టుల నాయకత్వంలో వీరోచితంగా జరిగిన సాయుధ రైతాంగ పోరాటానికి కాకలు దీరిన యోధులను, నాయకులను అందించిన ప్రాంతంగా ఖమ్మం చరిత్రలో నిలిచిపోయింది. సింగరేణి బొగ్గు గనులతో, పచ్చని అడవులతో, పారే జీవనది గోదావరితో మరియు అధిక సంఖ్యలో గిరిజనులను కలిగియున్న ఈ జిల్లా విప్లవ పోరాటాలకు, ఉద్యమాలకు, రాజకీయ చైతన్యానికి ప్రతీక.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: ఖమ్మం భౌగోళికంగా 16-45 మరియు 18-35 ఉత్తర అక్షాంశాలు మరియు 76-47 మరియు 80-47 తూర్పు రేఖాంశాల మధ్య ఉంది. ఉత్తరాన ఛత్తీస్‌గడ్ రాష్ట్రము, నైరుతి దిశలో నల్గొండ జిల్లా, తూర్పున ఉభయగోదావరి జిల్లాలు, దక్షిణాన కృష్ణా జిల్లా, ఈశాన్యాన ఒడిషా రాష్ట్రము, పశ్చిమాన వరంగల్లు జిల్లా ఎల్లలుగా ఉన్నాయి. ఖమ్మం జిల్లాలో గోదావరి,కిన్నెరసాని, వైరా, పాలేరు, శబరి, మున్నేరు, తాలిపేరు, లంకా సాగరు నదులు ప్రవహిస్తూ ఉన్నాయి.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text:
2006 లో భారతప్రభుత్వం ఖమ్మం జిల్లాను వెనుకబడిన జిల్లాగా ప్రకటించింది. దేశం మొత్తం మీద మొత్తం 640 జిల్లాలలో ఉన్న 250 వెనుకబడిన జిల్లాలలో ఇది ఒకటి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వెనుకబడిన జిల్లాలకు అందించే నిధులను (బి ఆర్ జి ఎఫ్)అందుకుంటున్న 13 జిల్లాలలో ఖమ్మం ఒకటి.
ఖమ్మం జిల్లా భూములు వ్యవసాయానికి యుక్తమైనట్లు ఉంటాయి. వాతావరణం కూడా అనుకూలంగా ఉంటుంది కనుక విస్తృతశ్రేణిలో మిరప, పొగాకు, మామిడి, అరటి, ముంతమామిడి, కొబ్బరి, పామ్ అయిల్, కోకో, వరి, మిరియాలు మొదలైనవి పండిస్తారు. పండ్లు, కూరగాయలు మరియు పూలు వాటి విత్తనాలు ఉత్పత్తి మరియు వితరణ వంటి ప్రధాన కార్యకలాపాలకు తోటపని శాఖ (హార్ట్ కల్చర్ డిపార్ట్‌మెంట్) తోడ్పాటు ఉంది.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: ఖమ్మం జిల్లాలో 4 మధ్య తరహా నీటి పారుదల ప్రాజెక్టులు ఉన్నాయి.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: నూతన జిల్లాలు, రెవెన్యూ డివిజన్లు,మండలాల నిర్మాణం / పునర్వ్యవస్థీకరణ ముందు ఖమ్మం,కొత్తగూడెం,భద్రాచలం రెవెన్యూ డివిజన్లుగా ఉండేవి. పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా కొత్తగూడెం,భద్రాచలం రెవెన్యూ డివిజన్లు భద్రాద్రి జిల్లాలో కలిశాయి.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: ఖమ్మం జిల్లాలో ఒకటి పాత ఖమ్మం రెవెన్యూ డివిజను కాగా రెండవది కొత్తగా ఏర్పాటైన కల్లూరు రెవెన్యూ డివిజను.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: భౌగోళికంగా ఖమ్మం జిల్లాను తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడక ముందు 46 రెవెన్యూ మండలాలుగా విభజించారు..


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: 2014 లో తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తర్వాత పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం నిమిత్తం బూర్గంపాడు (బూర్గం పహాడ్), వేలేరుపాడు, కుక్కునూరు, భద్రాచలం, కూనవరం, చింతూరు, వరరామచంద్రపురం (వి.ఆర్.పురం) మండలాలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్లోని ఉభయ గోదావరి జిల్లాలలో కలిశాయి.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తరువాత మొదటిసారిగా 2016 లో ప్రభుత్వం నూతన జిల్లాలు, రెవెన్యూ డివిజన్లు, మండలాల నిర్మాణం / పునర్వ్యవస్థీకరణ కార్యక్రమము చేపట్టింది. అందులో భాగంగా ఖమ్మం జిల్లాలోని 17 పాత మండలాలు లోగడ రెవెన్యూ డివిజను కేంధ్రంగా ఉన్న కొత్తగూడెం పరిపాలనాకేంధ్రంగా, కొత్తగా ఏర్పాటైన భద్రాద్రి జిల్లా పరిధిలో చేరాయి.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text:
భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా పరిధిలో చేరిన మండలాలు..
వరంగల్ జిల్లా పరిధిలో కొత్తగా ఏర్పడిన మహబూబాబాద్ జిల్లాలో బయ్యారం,గార్ల మండలాలు, జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లాలో వెంకటాపురం, వాజేడు మండలాలు కలిశాయి.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: మండలాలు జాబితా.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: 1981 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఈ జిల్లా జనాభా:17,51,674, స్త్రీ, పురుషుల నిష్పత్తి:952:1000, అక్షరాస్యత: 19.2 శాతం. (మూలం:: ఆంధ్రప్రదేశ్ దర్శిని 1985)


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: 2001 జనాభా గణను అనుసరించి ఖమ్మంజిల్లా జనసంఖ్య 2,798,214. ఇది సుమారుగా జమైకా దేశ జనసంఖ్య లేక అమెరికా లోని ఉటాహ్కు సమానము. భారతదేశ 640 జిల్లాలలో జనసంఖ్యలో ఖమ్మం జిల్లాది 13వ స్థానం. జిల్లా జనసాంద్రత కిలోమీటరుకు 175 మంది. జిల్లా వైశాల్యం 450 చదరపు మైళ్ళు. 2001-2011 వరకు జనసంఖ్య వృద్ధి శాతం 8.5%. స్త్రీ :పురుష నిష్పత్తి 1010:1000. అక్షరాస్యత 65.46%. చదరపు కిలోమీటరు జనసాంద్రత 51 నుండి 160 వరకు వృద్ధి చెందింది. మొత్తం జనాభా 3,60,154లో షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 5,58,958. జిల్లాలో 80% ప్రజలు పల్లెలలో నివసిస్తున్నారు. గ్రామీణ జనంఖ్యలో స్త్రీ:పురుషుల నిష్పత్తి 974:1000.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: 2007-2008 మధ్య అంతర్జాతీయ శాస్త్రీయ జనసాంద్రతా సంస్థ (ఇంటర్‌నేషనల్ ఇన్‌స్టిటిట్యూట్ ఆఫ్ పాపులేషన్ సైన్సెస్ ) 38 గ్రామాలలో 1258 మందిని చేసిన జనాభిప్రాయ సేకరణలో వారు 85.8% మంది ప్రజలు విద్యుత్‌చ్ఛక్తి వసతిని, 92.2% ప్రజలు మంచినీరు వసతిని, 32.1% మరగుదొడ్డి వసతిని, 28.6 % శాశ్వత పక్కా గృహ వసతిని, వివాహ వయసైన 18 సంవత్సరాల కంటే ముందే వివాహమైన ఆడపిల్లల శాతం 33.6% ఉందని ఇంకా 81.7% మంది దారిద్ర్య రేఖకు దిగువ (BPL) కార్డులు కలిగిఉన్నట్లు కనుగొన్నారు.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: ఖమ్మంలో కొండజాతుల వారి సంఖ్య 5,58,958. ఆంధ్రప్రదేశ్ కొండజాతి వారిలో 13.29% ఖమ్మం జిల్లాలలో ఉన్నారు.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: కోయలు అన్న శభ్దానికి అర్థం " కొండలు న దేశం ఒక మంచి వ్యక్తులు " . కోయలు అనబడే గిరిజనుల జనాభా దండకారణ్య అడవులలో నివసిస్తున్న 80%. సాధారణంగా, కోయలు పొట్టిగా సన్నని శరీరాలు కలిగి ఉంటారు. అలాగే కొంత వ్యత్యాసంగా కూడా ఉంటారు. కోయలు మాట్లాడే భాషకు లిపి ఉండదు. కోయలు శాబ్ధరూపంగా మాత్రమే ఉండే కోయ భాష మాట్లాడతారు. కోయ సమాజంలో స్వంత ఆస్తి కలిగి ఉండేవారు తక్కువ. సాధారణంగా కోయలలో నేర ప్రవృత్తి తక్కువ . కోయసమాజంలో మద్యపానం పానం చేయడానికి పురుషులతోపాటు స్త్రీలకు కూడా అనుమతి ఉంది.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: కోయలు సంప్రదాయ గిరిజనులు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ప్రత్యేకంగా గోదావరి లోయ పరిమిత ప్రాంతాలలో అధికంగా ఉన్నారు. అలాగే ఒడిషా రాష్ట్రం జిల్లా మాల్కంగిరి మరియు చత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో ఈ తెగ వారు ఉన్నారు. వారు ఎక్కువగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఖమ్మం జిల్లా భద్రాచలం విభాగం (డివిజన్)లో గుర్తించవచ్చు. వారు మాట్లాడే భాషా యాస ఒక ప్రధాన ద్రావిడ గిరిజన సమూహం గోండ్ భాషలో ఒక మాండలికం గుర్తించారు. ఇది ఇంచుమించు ఆంధ్రుల అధికార భాష అయిన తెలుగు భాషను పోలి ఉంటుంది.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: సాంస్కృతిక కోయలు రాష్ట్రంలోని దేశవాళీ షెడ్యూల్ తెగలలలో ఒకటిగా భావించబడుతున్నారు. వారి స్థానిక భాష కోయి. ఇది అధికంగా తెలుగు నుండి పుట్టి ఉంటుంది లేదా వారు అనేక తెలుగు పదాలను అరువుగా తెచ్చుకొని ఉంటారు. కోయల పాటలు, నృత్యాలు, సంగీతం మరియు క్రీడలు వారి జీవనశైలిని సంస్కృతి ప్రతిబింబిస్తాయి. వారు ఆధ్యాత్మికంగా మాజికో సంబంధమైన నమ్మకాలు అధికంగా కలిగి ఉన్నారు. అలాగే మాజికోను దేవతగా భావిస్తారు. వారు దేవతలు మరియు దేవుళ్ళను దేవరలు అని పిలుస్తారు. అయినా అధికమైన గిరిజన తెగలు చాలా వరకు తమని తాము హిందువులుగా భావిస్తారు అలాగే హిందూమత దేవుళ్ళ మరియు దేవతల ఆరాధన చేస్తారు. వారు సాధారణంగా వారి జాతి కొరకు మరణించిన అమరులకు జాతరలు జరుపుకుంటారు.అమరులను వారు వారి ఆధ్యాత్మిక నాయకులుగా భావించి ఆరాధిస్తారు. సమ్మక్క మరియు సారక్కా వాటిలోఒకటి. వారి జన్మస్థానం ఇది అని భావించడమే వారు ఈ జాతర జరపడానికి కారణం. ఈ జాతరలో నృత్యాలు మరియు గీతాలు ఉంటాయి. కోయ పురుషులు వారి సంప్రదాయ దుస్తులలో తల మీద ఎద్దు లేక దున్నపోతు కొమ్ములను ధరించి పెద్దపెద్ద డోళ్ళను వాయిస్తూ ఈ నృత్యాలలో పాల్గొంటారు. కోయమహిళలు సంప్రదాయ వస్త్రాలు ధరించి చేతులలో అందమైన వలయాలు పట్టుకుని ఒకరి చేతిని ఒకరు పట్టుకుని ఈ నృత్యాలలో పాల్గొంటారు.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text:
వారు సాధారణంగా ప్రబలమైన రేలా పాటలు పాడుతుంటారు. వారు సాధారణంగా రేలా రేలా రేలా రేలా రేలా రేరేరేలా అంటూ ప్రారంభిస్తారు. మరణం లేదా వివాహం మాంసం మరియు ఇంటిలో తయారు మద్యం వినియోగం ఏ వేడుకలో అయినా ఈ నృత్యగీతాలు విస్తృతంగా చలామణిలో ఉన్నాయి. సాధారణంగా కోడి మాంసం లేదా మేక మాంసం వడ్డించబడుతున్నా కాని గొడ్డు మాంసం వినియోగం చాలా ఎక్కువగా ఉంది. కోయపురుషులు కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం నుండి పురుషులు మాత్రమే అనేకంగా ఒక దశాబ్దం కింద నుండి మాత్రమే గోచీ ధరించే వాడుక ఉంది వారు గోచీ తప్ప మరే వ్స్త్రం ధరించరు. స్త్రీలు మాత్రం చీరెలను ధరించినా వారు చీరె ధరించే విధం మాత్రం సాధారణ భారతీయ స్త్రీలు ధరించే విధానికి వ్యత్యాసంగా ఉంటుంది. వయసైన స్త్రీలు మాత్రం ఇంకా వారి సంప్రదాయ దుస్తులను మాత్రమే ధరిస్తున్నా స్త్రీలు మాత్రం అధునిక సమాజాలతో సంబంధాలు ఏర్పడిన తరువాత వారి సంప్రదాయక వస్త్రధారణ నుండి సాధారణ వస్త్రధారణకు మారుతున్నారు. ప్రభుత్వం వారిలో వేగంగా అభివృద్ధి తీసుకురావాలనే చర్యలు తీసుకుంటోంది. ఇతర సమాజాలతో సంబంధబాంధవ్యాలు ఏర్పడిన తరువాత వీరు పాతసంప్రదాయలను వదిలి అనూహ్యంగా జీవినసరళిని మార్చుకుంటున్నారు. ఎన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకున్నప్పటికీ ఇప్పాటికీ వీరిలో పేదవారి శాతం అధికంగానే ఉంది. వీరిలో అక్షరాస్యత శాతం కూడా చాలా స్వల్పంగా ఉంది. వీరిలో కొంత మంది మాత్రమే ఆర్థికాభివృద్ధి సాధించారు. క్రైస్తవ మిషనరీలు చాలా చురుకుగా పనిచేస్తూ వీరినిని మతమార్పిడి చేసారు. బైబుల్‌ను
కూడా కోయ భాషలోకి అనువదించి చదువడం విశేషం.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: కోయప్రజలు అధికంగా వ్యవసాయజీవనం సాగిస్తుంటారు. వారు పొదు అనే (అంటే స్లాష్ మరియు బర్న్ సాంకేతికత) చేయబడిన చింతపండు తయారు చేస్తారు. అందువలన వారు చింతకాయలు, ఉసిరికాయలు, తేనె, పామ్ గింజల సేకరణ మరియు లేత చింతపండు ఆకులు వంటివి చేసి జీవనాఅన్ని సాగిస్తారు. వీటిలో కొన్ని నేటి కాలంలో చూడడం చాలా అదుదై పోయింది. పెద్ద ఎత్తున అటవీ నిర్మూలన ఇందుకు ఒక కారణం. ఇప్పుడు వారు అటవీప్రాంతం ఇప్పటికే చాలావరకు తగ్గిపోవడంతో పొదు తయారీని సాగించడం చాలా వరకు మనారు. ఈ తెగలలో అధికులు కొద్దిపాటి భూములను కలిగి ఉన్నారు. ఇందుకు బద్రాచలం ఇంటిగ్రేటెడ్ ట్రైబల్ డెవలప్మెంట్ ఏజెన్సీ ధన్యవాదాలు చెప్పాలి. కనుక వారు వారి సంప్రదాయక వ్యవసాయం వదిలి ఆధునిక పద్ధతులు అవలంభిస్తున్నారు. స్వంత భూములు ఉన్న వారు హెచ్ వై వి విత్తనాలు, పురుగుమందులు, ఎరువులు మరియు పవర్ స్ప్రేలు ఉపయోగం వంటి వ్యవసాయం ఆధునిక పద్ధతులను పాటిస్తున్నారు. కాలగతిలో ఏర్పడిన మార్పుల కారణంగా వన్యప్రాణి నివాస స్థానాలు ఉడిగి పోవడం మరియు భూమి ఉత్పాదకత క్షీణించడం అటవీ నిర్మూలన మరియు గిరిజన కాని వారు స్థావరాలు ఏర్పరచుకోవడం వంటి పరిణామాలు సంభవించడంతో కారణంగా సంప్రదాయ వ్యవసాయం స్థానంలో అధిక దిగుబడి ఇచ్చే ఆధునిక వ్యవసాయం చోటు చేసుకుంది. ఆధునికీకరణ ప్రక్రియ కారణంగా కోయ ప్రజల జీవనసరళిలో పెనుమార్పులు సంభవించాయి. వారు పందులను, ఎద్దులు, మేకలు, కోళ్ళ వంటి పక్షులు మొదలైన వాటిని పెంపుడు జంతువులుగా పోషిస్తున్నారు. ఈ జంతువులను తినడం ద్వారా ఆహారంలో మాంసకృత్తుల అవసరాన్ని భర్తీ చేసుకుంటారు.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: కోయప్రజల ప్రజల ఇష్టమైన వినోదాలలో వేట ఒకటి. వారు జంతువులు వేటాడేందుకు ప్రాణాంతకమైన విల్లు మరియు బాణాలు ఉపయోగిస్తారు. కానీ ముందే చెప్పినట్లుగా అడవుల విస్త్రీణం క్షీణించడం మరియు అడవి జంతువులను విపరీతంగా చంపి తినడం కారణంగా జంతువుల సంఖ్య మరింతగా క్షీణించింది. కనుక ప్రస్తుతం వీరు సాగించే వేట పూర్తిగా వ్యర్ధమైనదిగా ఉంటుంది. వారు అనుసరిస్తున్న ఆధునిక జీవితం శైలి కారణంగా చలనచిత్రాలను చూడడం వారి ప్రధాన వినోదం మారింది. గిరిజన నివాసాల సమీపంలో ఈత చెట్లుగా పిలువబడుతున్న పామ్ చెట్లు అధికంగా కనపడుతున్నాయి. కోయలు వీటి నుండి కల్లును తీసి త్రాగుతుంటారు. కోయలు విస్తృతంగా వినియోగించుకునే ప్రముఖ మత్తు పానీయాలలో ఇది ఒకటి. ఇదికాక వారు ఇంట్లో తయారుచేసే మద్యంకూడా సేవిస్తుంటారు. ఈ మత్తుపదార్ధాలు ఉపయోగం వారి ఆరోగ్యంపై చాలా ప్రతికూల ప్రభావం చూపిస్తుంది ఫలితంగా వారి జీవితకాలం ప్రత్యేకంగా పురుషులుకు తక్కువగా ఉంటుంది.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: కోయతెగ ప్రజలు కోయి లేదా కోయా అనే ఒక భాష మాట్లాడతారు. కోయసమాజం యొక్క మూలాలు ఇప్పటికీ నిగూఢం అయినప్పటికీ వారు ద్రావిడ కుటుంబ గిరిజన సమూహలలో ఘనమైన గోండ్ సమాజానికి చెందినవారుగా చెబుతారు. కాబట్టి కోయ భాష గోండ్‌భాష యొక్క ఒక మాండలికం పరిగణించబడింది. కోయి భాషలో కూడా కొన్ని రూపాంతరాలు ఉన్నాయి. భద్రాచలం నుండి అంత దూరంకాని చింతూరు అనే చిన్న పట్టణం, కోయి భాష యొక్క భాషా సెంటర్ పరిగణించబడింది . అక్కడి వారు మాట్లాడే భాష కోయీభాష యొక్క అత్యుత్తమ రూపాంతరం పరిగణించబడింది. కోయి భాషకు పరిమిత పదాలను మాత్రమే కలిగి ఉంది. దాని పదనిఘంటువు చాలా పరిమితం. అతి ముఖ్యమైన విశేషం ఏమిటంటే కోయీలు ఆదిమ తెగలలో వేట ప్రధానంగా ఉన్న సమాజాల సమాహారం. వారి దినచర్యలు చాలా పరిమితంగా ఉంటాయి. కనుక వారికి లక్షల పదాలు కలిగిన ఆంగ్లం వంటి భాషాపదాల అవసరం వారికి లేదు. వారి భావవ్యక్తీకరణకు లక్షల పదాల అవసరం లేదు. ఈ తెగల ప్రజలు అనుసరించే చాలా సులభమైన మరియు నిరాడంబర జీవనవిధానం కారణంగా వారికి స్థానిక పదాల అవసరం అతి తక్కువ సంఖ్యలో ఉంటుంది. ఉదాహరణకు వారి భాషకు ఒక లిపి లేదు. తెలుగు భాషకు దగ్గరగా ఉండే ఈ భాషకు తెలుగులిపి కూడా వాడుకలో లేదు. వేట ప్రధాన జీవితంగా జీవనం సాగించే వీరికి చెట్లు, జంతువులు, ఆయుధాలు, ఆహారం మొదలైన వాటితో సంబంధించి ఉంటాయి. చూడండి వారి స్వంత పదాలు కలిగి హంటర్ సంగ్రాహకులు ఉండటం సాధారణంగా ఈ భాష వ్రాయడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఈ భాషకు ప్రత్యేక లిపి లేని కారణంగా కోయభాషను వ్రాయడానికి తెలుగు లిపిని వాడుకుంటారు. రాజీవ్ విద్యా మిషన్ అనే ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని ప్రణాళిక వారి మాతృభాషలో గిరిజన పిల్లలకు విద్యను అందజేయటంతో ఉద్దేశంతో మొదటి తరగతి నుండి ఐదవ తరగతి వరకు కొన్ని పాఠ్యపుస్తకాలు సిద్ధం చేసింది. ఆ పుస్తకాలు అన్ని తెలుగు లిపిలో వ్రాసారు.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: కొండరెడ్లు అధికంగా పర్వతాలు మరియు మందపాటి అడవులలో నివసిస్తున్నారు. వీరు వర రామ చంద్ర పురం మండలంలో కొల్లూరు మరియు గొందూరు గ్రామాల్లో నివసిస్తున్నారు వారు తెలుగు యొక్క పురాతన మాండలికం మాట్లాడుతారు. సాధారణంగా, వారు పరిమితమైన ప్రవర్తన కనబరుస్తారు. సధారణంగా మైదానాల నుండి వచ్చే ప్రజలు మీద విశ్వాసం ఉండదు. వారు చక్కని హస్థకళాకారులు. వారు వెదురుతో రకరకాల వస్తువులను తయారు చేస్తారు.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text:
లంబాడీలను సుగాలీలు లేదా బంజారాలు అని పిలుస్తారు. వారు తరచుగా అద్దం, పూసలు మరియు ఇతర అలంకరణ వస్తువులు నిండి ఉన్న రంగురంగుల దుస్తులను ధరించి ఉంటారు. పురుషులు తల తలపాగాలను దుస్తులు మరియు క్రీడాస్ఫూర్తి కలిగి మందపాటి మీసాలను కలుగి ఉంటారు. కమ్మం జిల్లా మొత్తంలో మంగాపురంలో లంబాడీలు నూరు శాతం కలిగిన గ్రామపంచాయితీలు అధికంగా ఉన్నాయి.
వైద్య విద్య కొరకు మమత మెడికల్ కళాశాల (ప్రైవేటు) ఉంది. సమీకృత గిరిజనాభివృద్ది సంస్థ పర్యవేక్షణలో గిరిజనుల కొరకు ప్రాథమిక పాఠశాలల నుండి కళాశాలల వరకు అనేక విద్య సంస్థలు నడుపబడుచున్నవి.2008 పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత ఖమ్మం జిల్లాలో పది శాసనసభ నియోజకవర్గాలున్నాయి. అవి:110. పినపాక · 111. ఇల్లందు · 112. ఖమ్మం · 113. పాలేరు · 114. మధిర · 115. వైరా · 116. సత్తుపల్లి · 117. కొత్తగూడెం · 118. అశ్వారావుపేట · 119. భద్రాచలం మరియు ఒక లోక్ సభ నియోజకవర్గము ఉంది. అది ఖమ్మం. ఇంతకు ముందు భద్రాచలం కేంద్రంగా గల లోక్ సభ నియోజకవర్గం 2008 పునర్విభజన తరువాత వరంగల్ జిల్లా లోని మహబూబాబాద్ లోక్ సభ నియోజకవర్గంలో కలిసింది.


title: ఖమ్మం జిల్లా

text: ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన ఆదికవి హరిభట్టు. ఇతను విష్ణుపురాణం అను గ్రంథాన్ని రచించాడు. దాశరథి కృష్ణమాచార్యులు, దాశరథి రంగాచార్యులు, కౌముది, రావెళ్ళ వెంకటరామారావు, డాక్టర్ కె. కోదండ రామాచార్యులు, ముదిగొండ శ్రీరామశాస్త్రి, చిమ్మపూడి శ్రీరామమూర్తి, ఉమాదేవి, రాంప్రసాద్, ప్రసాద్‌బాబు తదితరులు


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: సింధు లోయ నాగరికత (క్రీ.పూ6000 - క్రీ.పూ.1750) ప్రస్తుత భారత దేశం మరియు పాకిస్తాన్ లోగల గగ్గర్ హక్రా మరియు సింధు నదుల పరీవాహక ప్రాంతంలో విలసిల్లిన అతి ప్రాచీన నాగరికత. ఇది ప్రాథమికంగా పాకిస్థాన్‌లో గల సింధ్ మరియు పంజాబ్ ప్రావిన్సులలో, పశ్చిమం వైపు బెలూచిస్తాన్ ప్రావిన్సు వైపుకు కేంద్రీకృతమైనట్లు తెలుస్తుంది. ఇంకా ఆఫ్ఘనిస్తాన్, తుర్కమేనిస్తాన్, ఇరాన్ దేశాలలో కూడా ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన శిథిలాలను వెలికి తీయడం జరిగింది. ఈ నాగరికతకు చెందిన హరప్పా నగరము మొదటగా వెలికి తీయుటచే ఇది సింధు లోయ హరప్పా నాగరికత అని పిలువబడుతున్నది. సింధు నాగరికత మెసొపొటేమియా మరియు ప్రాచీన ఈజిప్టు కంచు యుగాలకు సమకాలికమైన అతి ప్రాచీన నాగరికతల్లో ఒకటి. అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన దశగా గుర్తించబడిన నాగరికతను హరప్పా నాగరికతగా పేర్కొంటారు. ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన తవ్వకాలు 1920వ సంవత్సరం నుండి జరుగుతున్నా అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన వివరాలు మాత్రం 1999లోనే వెలువడ్డాయి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఈ నాగరికతనే ఒక్కోసారి సింధు ఘగ్గర్-హక్రా నాగరికత అని లేదా సింధూ-సరస్వతి నాగరికతగా కూడా అభివర్ణిస్తారు. ఋగ్వేదంలో వర్ణించబడిన సరస్వతి నదిని ఘగ్గర్ హక్రా నదిగా గుర్తించడం వల్ల ఇలా పిలవబడుతున్నది. కానీ భాష మరియు ప్రాంతీయతల ఆధారంగా దీనిపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: సాంకేతికంగా బాగా అభివృద్ధి చెందిన పట్టణపు నాగరికత ఈ ప్రాంతంలో విలసిల్లినట్లుగా స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు ఇక్కడి త్రవ్వకాల్లో దొరికాయి. ఇక్కడి మునిసిపల్ టౌన్ ప్లానింగ్ ప్రమాణాలను పరిశీలిస్తే వీరు పట్టణాలను అభివృద్ధి చేయడంలో సిద్ధహస్తులని, పరిశుభ్రతకు అత్యధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చేవారని తెలుస్తోంది. ఈ కాలంలో జీవించిన ప్రజలు పొడవు, ద్రవ్యరాశి, కాలాలను మొదలైన రాశులను చాలావరకు కచ్చితంగా కొలవగలిగినట్లు ఆధారాలున్నాయి. అనేక రకాలైన శిల్పాలు, ముద్రలు, పింగాణీ మరియు మట్టి పాత్రలు, ఆభరణాలు, మానవశరీర శాస్త్రాన్ని వివరంగా విపులీకరించే అనేక టెర్రాకోట బొమ్మలు, ఇత్తడి వస్తువులు మొదలైనవి ఎన్నో త్రవ్వకాలు జరిపిన ప్రదేశంలో లభించాయి. సింధు లోయ ఆహారోత్పత్తిలో స్వయం సంవృద్ధి కలిగి ఉండేదని తెలుస్తోంది. మేర్గర్ ప్రజలు ఆ ప్రాంతంలోనే పండించిన గోధుమలు, బార్లీలు వాడినట్లు ఋజువైంది. 400కి (600 దాకా ఉండవచ్చునని కొద్దిమంది భావన) పైగా గుర్తులు వివిధ ముద్రల్లోనూ, పింగాణీ పాత్రలపైనా, ఇంకా కొన్ని వస్తువుల పైనా కనుగొనబడ్డాయి. ధోలవిరా పట్టణానికి లోగడ ఉన్న కోట ద్వారం వద్ద వేలాడదీసిన పలక మీద కొన్ని గుర్తులు ముద్రించబడి ఉన్నాయి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: క్రీ.పూ 1800 వచ్చేసరికి నెమ్మదిగా ఈ నాగరికత బలహీనపడటం ఆరంభించింది. క్రీ.పూ 1700 శతాబ్దానికల్లా దాదాపు అన్ని నగరాలూ పాడుబడిపోయాయి. కానీ సింధు లోయ నాగరికత ఉన్నట్టుండి మాయమైపోలేదు. దీని ప్రభావాలు తరువాత వచ్చిన నాగరికతల్లో కనిపిస్తూనే ఉన్నాయి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: సుమేరియన్ నాగరికత సుమారు క్రీ.పూ. 6000 నుండి క్రీ.పూ. 2000 వరకు వర్ధిల్లింది. క్రీ.పూ. 3000 ప్రాంతంలో వారు అక్షరాల వ్రాతకు అభివృద్ధి చేసినట్లనిపిస్తుంది. ఆ వ్రాతల రికార్డుల ప్రకారం వారు "మాగన్", "దిల్మన్", "మెలూహా" - అనే మూడు ప్రాంతాలతో వాణిజ్య సంబంధాలు కలిగి ఉండేవారు. వీటిలో మాగన్ అనేది ఈజిప్టు ప్రాంతమని, దిల్మన్ అనేది బహ్రెయిన్, సౌదీ అరేబియా, ఒమన్ ప్రాంతమని చరిత్రకారులు అభిప్రాయం. మూడవది అయిన మెలూహా గురించి ఏకాభిప్రాయం లేదు. ఇది సింధు లోయ నాగరికతను సూచించే ప్రదేశమని ఒక బలమైన అభిప్రాయం ఉంది. "మే-లాహ్-హా" అనే సుమేరియన్ పదానికి, "మెటకమ్" (ఉన్నత స్థానం) అనే ద్రవిడ పదానికి, "మ్లేచ్ఛ" అనే సంస్కృత పదానికి, "మలాహా" (నావికుడు) అనే ఉర్ధు పదానికి సంబంధం ఉన్నదని ఒక అభిప్రాయం. ఇలా చూస్తే ఈ "మెలూహా" అనేది సింధునదీలోయలో వర్ధిల్లిన నాగరికతతో వారికున్న సంబంధాలను బట్టి సుమేరియన్ నాగరికత, సింధు లోయ నాగరికత ఒకే కాలానికి చెందినవి కావచ్చును. అయితే సింధు లోయ నాగరికత అంతమైన తరువాత "మెలూహా" అనే పదం వాడకం కొనసాగింది. ఆ తరువాతి సమయంలో అది ఈజిప్టు, ఆఫ్రికా ప్రాంతాలను సూచించినట్లు అనిపిస్తున్నది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఏలం అనే నాగరికత క్రీ.పూ. 2700 కాలంలో ప్రస్తుత ఇరాన్ నైఋతి భాగంలో వర్ధిల్లింది. ఇది ఇతర నాగరికతలో సంబంధం లేనిదని ఒక అభిప్రాయం. మరొక ప్రతిపాదన ప్రకారం ఏలం-ద్రవిడ నాగరికత అనే విస్తృత నాగరికతలో "ఏలం" నాగరికత ఒక భాగం. ఆ విషయంలో సింధు లోయ నాగరికతను ఏలం నాగరికతతో పోల్చి పరిశీలిస్తున్నారు. (మాతృ) దేవతారాధన మరియు "ఎద్దులతో క్రీడలు" అనే అంశాలలో సారూప్యత పరంగా మినోవన్ క్రీటె నాగరికతతో కూడా సింధు లోయ నాగరికతను పోలుస్తున్నారు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: సింధూనదీలోయ నాగరికతలో అభివృద్ధి చెందిన హరప్పా నాగరికత దశ పురాతన సమీప ప్రాచ్యప్రపంచం కంచుయుగం ఆరంభ దశ నుండి కంచుయుగం మధ్యదశ వరకు సమకాలీనమైన నాగరికతగా అంచనా వేయవచ్చును. దీనికి సమకాలీనమైన నాగరికతలుగా భావించ బడుతున్న ఇతర నాగరికతలు


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: సింధులోయ నాగరికతలో వాడిన భాషను మాత్రం ఇప్పటిదాకా ధ్రువీకరించలేకుండా ఉన్నారు. ఆది ద్రవిడ భాష, ఆది ఇండో ఇరానియన్, ముండా భాష, ఇంకా పురాతన నిహాలీ భాష సంబంధించిన కొన్ని పదాలను వీరు వాడి ఉండవచ్చునని భావిస్తున్నారు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: హరప్పా శిథిలాల గురించి 1842లో మొట్టమొదటగా ఛార్లెస్ మాసన్ అనే యాత్రికుడు బెలూచిస్తాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పంజాబ్‌లలో పర్యటించి అక్కడి స్థానికుల నుంచి సుమారు 13 కోసులు ( 25 మైళ్ళ) దూరం విస్తరించిన ఒక నగరాన్ని గురించి చెప్పారని తన రచనల్లో వర్ణించాడు. కానీ పురాతత్వ శాస్త్రజ్ఞులెవరూ దీనిని ఒక శతాబ్ద కాలంపాటు పట్టించుకోలేదు. 1856లో బ్రిటీష్ ఇంజనీర్లైన జాన్ మరియు విలియం బ్రంటన్ ఈస్ట్ ఇండియన్ రైల్వే కంపెనీ కోసం కరాచీ నుంచి లాహోర్ వరకు పట్టాలు వేస్తున్నారు. జాన్ రైలు మార్గానికి కావల్సిన కంకర కోసం వెతుకుతున్నాడు. ఆ ప్రదేశానికి దగ్గరలో గల కొంత మంది ప్రాంతీయులు శిథిలావస్థలో ఉన్న బ్రహ్మినాబాద్ అనే నగరాన్ని గురించి చెప్పారు. దాన్ని సందర్శించిన జాన్ అందులో బాగా కాలిన దృఢమైన ఇటుకలు కనిపించాయి. రైలు మార్గం వేయడం కోసం కంకర కోసం వచ్చిన వాళ్ళకు శిథిలమైన ఆ నగరంపైనే రైలు మార్గంగా వేయడానికి అనుకూలంగా తోచింది. కొద్ది నెలల తర్వాత ఇంకా ఉత్తరంగా జాన్ సోదరుడైన విలియం బ్రంటన్ వేయవల్సిన రైలు మార్గానికి దగ్గరలో ఇంకొక శిథిలమైన నగరం కనిపించింది. అందులో నుంచి ఇటుకలను తీసి చుట్టుపక్కల గ్రామస్థులు కొద్దిమంది తమ అవసరాలకు వాడుకుని ఉన్నారు. ఆ ఇటుకలే ఇప్పుడు కరాచీ, లాహోర్ రైలు మార్గానికి కంకరగా ఉపయోగపడ్డాయి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: 1872-75 మధ్య కాలంలో అలెగ్జాండర్ కన్నింగ్‌హామ్ మొదటి సారిగా హరప్పాకు సంబంధించిన ముద్రలను ప్రచురించాడు. అయితే వీటిలో లిపిని బ్రాహ్మీ లిపి అక్షరాలు అని (తప్పుగా) భావించాడు. అర్ధ శతాబ్దం తర్వాత 1912 సం.లో జె. ఫ్లీట్ మరికొన్ని హరప్పా ముద్రలను కనుగొన్నాడు. దీన్ని కనుగొన్న ప్రోత్సాహంతో జాన్ మార్షల్ నేతృత్వంలో 1921-22 సం.లో రాయ్ బహదూర్ దయారామ్ సానీ, మాధో సరూప్ వ్యాట్స్ మొదలైన వారు అప్పటి దాకా కనుగొనబడని హరప్పా శిథిలాలను కనుగొన్నారు. అలాగే రాఖల్ దాస్ బెనర్జీ, ఇ.జె.హెచ్ మాకే మరియు జాన్ మార్షల్ మొహంజొదారో శిథిలాలను కనుగొన్నారు. 1931 వచ్చేసరికి చాలావరకు మొహంజోదారో శిథిలాలను వెలికి తీయగలిగారు. కానీ భారతీయ పురాతత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో త్రవ్వకాలు మాత్రం కొనసాగాయి. స్వాతంత్ర్యానికి ముందు (1947 కు ముందు) ఈ పరిశోధనల్లో పాల్గొన్న వారిలో అహ్మద్ హసన్ దనీ, బ్రిజ్ బసీ లాల్, నాని గోపాల్ మజుందార్, సర్ మార్క్ ఔరెల్ స్టీన్ మొదలైన వారు ప్రముఖులు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: స్వాతంత్ర్యానంతరం భారతదేశ విభజన తర్వాత పురాతత్వ శాఖ కనుగొన్న చాలా వస్తువులు అవి కనుగొన్న చోటు ఎక్కువ భాగం పాకిస్థాన్ లో ఉండడం మూలాన పాకిస్తాన్‌కు వారసత్వంగా వెళ్ళి పోయాయి. తర్వాత కూడా పాకిస్థాన్ పురాతత్వ శాఖకు సలహాదారు ఐన సర్ మోర్టిమర్ వీలర్ ఆధ్వర్యంలో 1949 సం.లో త్రవ్వకాలు జరపబడ్డాయి. ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన త్రవ్వకాలు పడమర వైపున బెలూచిస్థాన్ లోగల సుత్కాగన్‌దర్ వరకు, ఉత్తరం వైపున ప్రస్తుతం ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లోగల "అముదార్య" లేదా "ఆక్సస్" నది వరకు జరుపబడ్డాయి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text:
హరప్పా నాగరికత పరిణత దశ క్రీ.పూ. 2600 నుండి క్రీ.పూ. 1900 వరకు కొనసాగింది. ఇంతకు ముందు దశను ఆరంభ హరప్పా దశ అని, తరువాతి దశను అనంతర హరప్పా దశ అని అంటారు. ఇవన్నీ కలిపి చూస్తే సింధు లోయ నాగరికత క్రీ.పూ. 33వ శతాబ్దం నుండి క్రీ.పూ. 14వ శతాబ్దం (అనగా సుమారు 2000 సంవత్సరాలు) కొనసాగిందని చెప్పవచ్చును. సింధులోయ నాగరికతను కాలమానం ప్రకారం విభజించడానికి "దశలు" మరియు "యుగాలు (Eras) అనే రెండు పదాలను వాడుతున్నారు.సింధు లోయ నాగరికత ఎక్కువగా పాకిస్థాన్ భూభాగమైన బెలూచిస్తాన్ నుంచి సింధ్ వరకు, జీలం నదికి తూర్పుగా ఉన్న పంజాబ్ నుంచి సట్లెజ్ నదికి ఎగువన ఉన్న రూపార్ వంటి ప్రదేశాల్లో విలసిల్లింది. ఇటీవలే సింధు నాగరికతకు సంబంధించిన కొన్ని ప్రదేశాలు వాయువ్య పాకిస్థాన్‌లో కూడా బయల్పడినాయి. ఇంకా ఆఫ్ఘనిస్తాన్, తుర్కమేనిస్తాన్, గుజరాత్ లలో కూడా ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన చిన్న చిన్న కాలనీలను కనుగొన్నారు. తీర ప్రాంతాలు పశ్చిమ బెలూచిస్తాన్ లోని సుట్కాగన్ దర్ నుంచి గుజరాత్ లోగల లోథాల్ వరకు వ్యాపించి ఉండేవి.
ఉత్తర ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ఆక్సస్ నది తీరాన షార్టుఘాయివద్ద కూడా సింధు లోయ నాగరికత స్థలాన్ని కనుగొన్నారు.. పాకిస్తాన్ వాయువ్య భాగంలో గోమల్ నది పరిసరాలలో మరొక స్థలం కనిపించింది.. భారతదేశంలో ఇంకొక స్థలం జమ్ములో బియాస్ నది తీరాన ఉంది. మరియు హిందన్ నది వడ్డున ఆలంగీర్‌పూర్ వద్ద (ఢిల్లీకి 28 కి.మీ. దూరంలోనే) కనుగొన్నారు. అధికంగా సింధులోయ నాగరికత స్థలాలు నదీ తీరాలలో కనిపించాయి. కొన్ని సముద్ర తీరాన కూడా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు బాలాకోట్. కొన్ని దీవులలో కూడా - ఉదాహరణకు ధోలావిరా.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text:
పాకిస్తాన్‌లో మధ్య ఎండిపోయిన నది దిబ్బలు మరియు భారతదేశంలో వర్షాలు పడినప్పుడు ప్రవహించే ఘగ్గర్ నది ప్రాంతాలలో అనేక "సింధులోయ" లేదా "హరప్పా" నాగరికతకు చెందిన శిథిలావశేష స్థలాలను కనుగొన్నారు. - రూపార్, సోతి, రాఖీగరి, కాలిబంగన్, గన్వారివాలా వాటిలో కొన్ని స్థలాలు. పాకిస్తాన్ మరియు భారతదేశపు సరిహద్దులలో "ఘగ్గర్ - హక్రా" ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉన్న బాగొర్, హక్రా, కోటి దిజ్ వంటి జాతుల నాగరికత సంకీర్ణమే ఈ హరప్పా నాగరికత అని జె జి షాపెర్ మరియు డిఎ లీచెన్స్టీన్ అభిప్రాయపడ్డారు.
కొద్ది మంది పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయాల ప్రకారం ఎండిపోయిన ఘగ్గర్ హక్రా నది మరియు ఉపనదుల పరీవాహక ప్రాంతాల్లో దాదాపు 500 హరప్పా ప్రదేశాలు బయల్పడినాయి. సింధు మరియు దాని ఉపనదుల తీరం వెంబడి కేవలం 100 ప్రదేశాలు మాత్రమే కనుగొనబడ్డాయి గనుక ఈ నాగరికతను "సింధు-ఘగ్గర్-హక్రా నాగరికత" లేదా "సింధు-సరస్వతి నాగరికత" అని పిలవాలని కొంతమంది పురాతన చరిత్ర పరిశోధకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఈ భావాలలో కొన్ని రాజకీయ ఛాయలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ విధమైన నామకరణం అనవుసరమని, అశాస్త్రీయం కూడానని ఇతర పురాతన చరిత్ర పరిశోధకులు అంటున్నారు. ఒక కారణం: ఘగ్గర్-హక్రా ప్రాంతం ఎడారిమయమైనందున అక్కడి స్థలాలు చెదరకుండా నిలిచాయి. జనసమ్మర్దం ఉన్న సింధులోయలో జనావాసాల వలన, వ్యవసాయం వలన, మెత్తని మన్నువలన చారిత్రిక అవశేషాలు నాశనమైపోయాయి. మరొకటి: ఘగ్గర్-హక్రా ప్రాంతంలో లభించిన శిథిలావశేషాలు అతిశయంగా చెబుతున్నారు. అంతే కాక ఒకవాడు ఘగ్గర్, హక్రానదులు సిధు నదికి ఉపనదులు. కనుక "సింధు లోయ నాగరికత" అనే పదం మొత్తానికి వర్తిస్తుంది. పురాతన శిథిలాల త్రవ్వకాలలో మొదట కనుగొన్న స్థలం పేరుమీద ఆ నాగరికతకు ఆ పేరు పెట్టడం సామాన్యం కనుక "హరప్పా నాగరికత" అనేది సముచితమైన పేరు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text:
సింధులోయ నాగరికతకు దక్షిణ భారత దేశంతో ఉన్న సంబంధాలు తెలిపే అవశేషాలు తాజాగా బయల్పడ్డా యి. కేరళలోని వాయనాడ్ జిల్లా ఎడక్కల్ గుహల్లో హరప్పా నాగరికతకు సంబంధించిన రాతి నగిషీలు లభించాయి. కర్ణాటకలోనూ, తమిళనాడులోనూ సింధులోయ నాగరికతకు సంబంధించిన అవశేషాలు ఎప్పుడో దొరికాయి.
అయి తే. కేరళలో కొత్తగా లభించిన అవశేషాలతో హరప్పా నాగరికత దక్షిణ భారత దేశంలోనూ విలసిల్లిందని చెప్పే ఆధారాలు మరింత బలపడ్డాయని చరిత్రకారుడు ఎం.ఆర్.రాఘవ వరియెర్ చెప్పారు.దీంతో కేరళ చరిత్ర లోహయుగానికి కంటే పురాతనమైనదని చెప్పడానికి ఆధారాలు లభించాయని చెప్పారు. కేరళ పురావస్తు శాఖ ఇటీవల జరిపిన తవ్వకాల్లో ఎడక్కల్ గుహల్లో ప్రస్తుతం పాకిస్థాన్‌లో ఉన్న హరప్పా, మొహంజదారో సంస్కృతికి సంబంధించి న చిహ్నాలు లభించాయి. లభించిన ఆధారాల్లో 429 చిహ్నాలను ఇప్పటికి గుర్తించారు. జాడీని పో లిన కప్పును పట్టుకున్న మనిషి బొమ్మ హర ప్పా సంస్కృతికి ప్రతిబింబంగా భావిస్తారు. ఇదేకాక క్రీస్తు పూర్వం 2300 నుంచి క్రీస్తు పూర్వం 1700 సంవత్సరం వరకూ విలసిల్లిన హరప్పా సంస్కృతికి సంబంధించిన లిపి ఇక్కడ బ యటపడిందని, తవ్వకాలకు నా యకత్వం వహించిన వరియెర్ చెప్పారు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: సింధు లోయ నాగరికత ఎలా ఉధ్బవించిందో తెలిపేందుకు చాలా సిద్ధాంతాలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. మొదటగా దీనిని దక్షిణ ఆసియాను బాగా ప్రభావితం చేసిన, మరియు ఇండో యూరోపియన్ వలసల వల్ల ప్రభావితమైన వేదకాలపు నాగరికతలో మొదటి దశగా భావించారు. కానీ వేద కాలపు నాగరికతకు సంబంధించి ఎటువంటి విషయాలు కనుగొనలేకపోవడంతో దీన్నిశాస్త్రవేత్తలు ఆమోదించలేదు. జంతువుల చిత్ర పటాల్లో వేదాల్లో ప్రముఖంగా ప్రస్తావించిన గుర్రాలు, రథాలు కనిపించకపోవడం మొదలైనవి ఇందులో ప్రధానంగా చెప్పబడినవి. ఎముకలపై చేసిన విస్తృత పరిశోధనల ఆధారంగా గుర్రాలు కేవలం క్రీ.పూ రెండవ సహస్రాబ్దిలోనే ప్రవేశపెట్టబడినవని ఋజువైంది. చివరగా సింధు నాగరికతలో కనిపించే పట్టణ జీవితానికి, వేదాల్లో వర్ణించిన గ్రామీణ జీవితానికి ఎటువంటి పొంతన కుదరలేదు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: మరొక వివరణ "పూర్వ ద్రవిడ సిద్ధాంతం" (ప్రోటో-ద్రవిడియన్ సిద్ధాంతం) ద్రవిడ సంస్కృతిపై ఆధారపడి ఉంది. దీన్ని మొదటి సారిగా రష్యా, మరియు ఫిన్లాండ్కు చెందిన పరిశోధకులు ప్రతిపాదించారు. వీరు ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన చిహ్నాలు ద్రవిడ భాషల నుంచి రాబట్టవచ్చునని కొన్ని ప్రయత్నాలు చేశారు. ప్రస్తుతం ద్రావిడ భాషలు అధికంగా దక్షిణ భారతదేశం మరియు శ్రీలంక ప్రాంతంలో ఉన్నాయి గాని కొద్ది భాషలు లేదా మాండలికాలు భారత దేశం ఇతర ప్రాంతాలలోను, పాకిస్తాన్‌లోను వినియోగంలో ఉన్నాయి. (బ్రహుయి భాష ద్రవిడ భాషా వర్గానికి చెందినది. దీనిని బెలూచిస్తాన్ ప్రాంతలో మాట్లాడుతారు.) కనుక ఈ వాదానికి కొంత బలం చేకూరుతున్నది. ఫిన్నిష్ ఇండాలజిస్ట్ ఆస్కో పర్పోలా అభిప్రాయంలో సింధు లోయ నాగరికతలో వాడిన లిపి అన్ని చోట్లా ఒకే విధంగా ఉంది కనుక ఆ నాగరికత వివిధ భాషల సమ్మేళనం అనడానికి కారణం కనిపించదు. కనుక ద్రావిడ భాషల పురాతన రూపం సింధులోయ జనుల భాష అయి ఉండవచ్చును. ఈ పూర్వ ద్రవిడ సిద్ధాంతాన్ని కూడా ఇదమిత్థంగా ఆమోదించడానికి సరైన ఆధారాలు లభించడంలేదు. ఎందుకంటే పూర్వ ద్రవిడ సిద్ధాంతం ఏక భాషా సంపర్కంపైన ఆధారపడి ఉంది. మరే సాంస్కృతికమైన ఆధారాలు లభించలేదు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఆరంభ హరప్పా-రావి దశ (రావి నది పేరు మీద) సుమారు క్రీ.పూ. 3300 నుండి క్రీ.పూ. 2800 వరకు సాగింది. పశ్చిమాన ఉన్న ఘగ్గర్-హక్రా నదీ ప్రాంతంలోని నాగరికత (హక్రా దశ) ఈ సమయంలోనే వర్ధిల్లింది. ఆ తరువాత క్రీ.పూ. 2800-2600 కాలం నాటి కోట్ డిజి దశ లేదా రెండవ హరప్పన్ నాగరికత దశ అంటారు. పాకిస్తాన్‌లోని సింధ్ ప్రాంతంలో మోహంజొ దారో సమీపంలో కనుగొన్న శిథిలాల స్థలం పేరు మీద ఈ దశకు "కోట్ డిజి దశ" అనే పేరు వచ్చింది. మనకు లభించినవాటిలో అన్నింటికంటె పాతదైన సింధు లిపి సుమారు క్రీ.పూ. 3000 నాటికి చెందినది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: పరిణతి చెందిన హరప్పా నాగరికత అవశేషాలు పాకిస్తాన్‌లోని రహమాన్ ఢేరి మరియు ఆమ్రిల వద్ద లభించాయి. (రెండవ హరప్పన్) లో లభించిన అవశేషాలు పరిణత హరప్పన్ నాగరికతకు నాందిలా అనిపిస్తున్నాయి. ఇక్కడ కనుగొన్న కోట (citadel) ఆనాటి అధికార కేంద్రీకరణను, నగర జీవనా వ్యవస్థను సూచిస్తాయి. ఈ దశకు చెందిన అవశేషాలు కనిపించిన మరొక పట్టణం భారత దేశంలో హక్రానది ప్రాంతంలోని కాలిబంగన్.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఈ నాగరికతలో వివిధ స్థలాల మధ్య వాణిజ్యం సాగింది. ఒకచోట లభించే వస్తువుల ముడి సరుకులు సుదూర ప్రాంతంలోని మరొక స్థలంలోంచి వచ్చినట్లు కనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు పూసల తయారికి అవుసరమైన లపీస్ లజులీ. ఈ దశలో గ్రామీణులు బఠాణి, నువ్వులు, ఖర్జూరం, ప్రత్తి వంటి పంటల వ్యవసాయాన్ని, గేదె వంటి జంతువుల పెంపకాన్ని సాధించారు. అంతకు ముందు చిన్న చిన్న గ్రామాలుగా ఉన్న జనావాసాలు క్రీ.పూ. 2600 నాటికి పెద్ద పట్టణాలుగా మారినట్లున్నాయి. "పరిణత హరప్పా నాగరికత దశ" ఇక్కడినుండి ఆరంభమైంది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఆరంభం దశలో చిన్న చిన్న గ్రామాలలో విస్తరించిన ఈ సమాజం క్రీ.పూ. 2600 నాటికి నగరాలు కేంద్రాలుగా విస్తరించిన నాగరికతగా రూపు దిద్దుకొంది. ఈ నగరాలు సింధునది, దాని ఉపనదుల తీరాలలో అభివృద్ధి చెందాయి. ఇప్పటికి 1,052 నగర, జనావాస స్థలాలను గుర్తించారు. ప్రస్తుత పాకిస్తాన్‌లో ఉన్న హరప్పా, మోహంజొదారో మరియు ప్రస్తుత భారత దేశంలో ఉన్న లోథాల్ పురాతత్వ శాస్త్రజ్ఞులు కనుగొన్న ఇలాంటి నగరాల అవశేషాలు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text:
సాంకేతికంగా బాగా అభివృద్ధి చెందిన పట్టణపు నాగరికత ఈ ప్రాంతంలో విలసిల్లినట్లుగా స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు ఇక్కడి త్రవ్వకాల్లో దొరికాయి. ఇక్కడి మునిసిపల్ టౌన్ ప్లానింగ్ ప్రమాణాలను పరిశీలిస్తే వీరు పట్టణాలను అభివృద్ధి చేయడంలో సిద్ధహస్తులని, పరిశుభ్రతకు అత్యధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చేవారని తెలుస్తోంది.
హరప్పా, మొహంజో-దారోల్లో, ఇటీవలే బయల్పడిన రాఖీగర్ ప్రాంతాల్లో పట్టణ రూపకల్పనను పరిశీలిస్తే ప్రపంచంలో మొట్టమొదటి పరిశుభ్రతా వ్యవస్థ ఇక్కడే ఆరంభమైనట్లు ఋజువౌతుంది. ఒక నగరంలో ఒక్కో ఇల్లు లేదా కొన్ని ఇళ్ళ సమూహం దగ్గర్లో ఉన్న ఒక బావి నుంచి నీళ్ళు పొందేవారు. స్నానాలకోసం కేటాయించబడినదనిపించే ఒక గదినుండి వాడిన నీరు డ్రైనేజి కాలువల గుండా బయటికి వెళితుంది. ఈ డ్రైనేజిలు మూసి ఉంచారు. అవి వీధులవెంట బయటకు వెళుతున్నాయి. ఇళ్ళ వాకిళ్ళు లోపలి నడవాలలోకి లేదా చిన్న సందులలోకి మాత్రమే అభిముఖంగా ఉన్నాయి. కొన్ని గ్రామాలలో గృహ నిర్మాణం హరప్పా నిర్మాణాలను నాగరికతను పోలి ఉంది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: పురాతన సింధులోయ నాగరికతలో నిర్మించిన ఈ మురుగు నీరు, డ్రైనేజి వ్యవస్థ ఆ కాలంలో మధ్య ప్రాచ్యంలో గాని మరెక్కడైనా గాని నిర్మించిన డ్రైనేజి విధానాలకంటే చాలా అభివృద్ధి చెందినది. హరప్పా నాగరికతలో కొట్టవచ్చినట్లు కనిపించే అంశాలు - వారి నౌకాశ్రయాలు, ధాన్యాగారాలు, గోడౌనులు, ఇటుకల అరుగులు, దృఢమైన ఇటుకలతో నిర్మించిన బలమైన గోడలు. వారి కట్టడాలలో పెద్దపెద్ద గోడలు బహుశా వరదలనుండి, దాడులనుండి రక్షణకు ఉపయోగపడి ఉండవచ్చును.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఈ నిర్మాణాలలో కేంద్ర స్థానంగా కనిపించే కోట లేదా ఉన్నత ప్రాసాదం(citadel) లక్ష్యం ఏమిటో స్పష్టంగా తెలియడంలేదు. సమ కాలీన నాగరికతలైన మరియు లలో ఉన్నట్లుగా హరప్పా నాగరికతలలో పెద్ద పెద్ద నిర్మాణాలు ఏవీ కనిపించడం లేదు. రాజ భవనాలు, ఆలయ గోపురాలు, సైన్యాగారాలు, మతసంస్థలు వంటి పెద్ద పెద్ద కట్టడాలు హరప్పా నాగరికతలో కనిపించవు. ఉన్నవాటిలో పెద్ద కట్టడాలు ధాన్యాగారాలు అనిపిస్తున్నాయి. ఒక్కచోట మాత్రం పెద్ద నిర్మాణం పబ్లిక్ స్నానప్రదేశం అనిపిస్తున్నది. ఇక ఈ కోటలకు పెద్ద గోడలు ఉన్నాగాని అవి సైనిక ప్రయోజనాలకు ఉద్దేశించినట్లుగా కనిపించడంలేదు. ఒక వేళ అవి వరద ప్రవాహాలను నిరోధించడానికి కట్టినవి కావచ్చును.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: నగరాలలో జనులు అధికంగా వాణిజ్యం లేదా చేతిపనులపై ఆధారపడినట్లు అనిపిస్తుంది. ఒక విధమైన వృత్తి అవలంబించేవారు ఒక స్థానంలో ఉండినట్లుంది. ముద్రికలు, పూసలు వంటి వస్తువుల తయారీకి వాడిన ముడిసరుకులు స్థానికంగా లభించేవి కాదు. సుదూర ప్రాంతాలనుండి దిగుమతి చేసుకొంటూ ఉండాలి. ఇక్కడ త్రవ్వకాలలో లభించిన వస్తువులలో ఆసక్తికరమైనవి కొన్ని - అందమైన, కొలిమిలో కాల్చిన ఫేయీన్స్ పూసలు - స్టియటైట్ ముద్రలు - ఈ ముద్రలపై జంతువుల, వ్యక్తుల (దేవతల?) బొమ్మలు, వ్రాతలు ఉన్నాయి. ఈ వ్రాత (సింధు లోయ నాగరికత లిపి)ని ఇంతవరకు చదవడం సాధ్యం కాలేదు. ఈ ముద్రికలు వాణిజ్య సామగ్రిపై ముద్రలు వేయడానికో, ఇతరాలకో వాడి ఉండవచ్చును.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: కొద్ది ఇళ్ళు మిగిలిన ఇళ్ళకంటే కాస్త పెద్దవైనా గాని మొత్తానికి సింధులోయ నాగరికతలో ఇళ్ళు దాదాపు సమ స్థాయిలో ఉన్నాయనిపిస్తుంది. అన్ని ఇండ్లకూ సమంగా నీటిపారుదల వ్యవస్థ కలపబడి ఉంది. అప్పటి సమాజంలో సంపద విషయంలో వ్యత్యాసాలు అంతగా లేవనిపిస్తుంది. వ్యక్తులు ధరించే ఆభరణాలు మాత్రం సమాజంలో వారి స్థాయిని సూచిస్తూ ఉండవచ్చును.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: లోతాల్ లేదా లోధాల్ ఇది ఒక పురాత సింధు లోయ నాగరికత యొక్క అత్యంత ప్రముఖ నగరాలలో ఒకటి. దీనిని గుజరాత్ లో 1954 లో కనుగొన్నారు. ఇది ఆకాలపు ప్రముఖ ముఖ్య ఓడరేవు నగరాలలో ప్రముఖమైనది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: లోతాల్ లేదా లోధాల్ అనే గుజరాత్ మాటకు మొహంజోదారో అనే సింధీ మాటకు ఏమిటి అనే అర్ధమో అదె అర్ధం -అంటే 'చచ్చిన వాళ్ళ దిబ్బ' అని అర్ధం. ఈ దిబ్బ అహ్మదాబాద్ కు 75 కిలోమీటర్ల దూరంలో కాంబే సింధుశాఖ మొగలో ఉంది. క్రీ.పూ.2450సం. లనాడు ఇక్కడ ఒక చిన్న గ్రామం ఉండేది. దానిలోనివారు మట్టి మిద్దెలు, మట్టి ఇటుకులతో కట్టిన ఇళ్ళలో నివసించేవారు.తరుచుగా వచ్చే నదీ ప్రవాహం దెబ్బ తగులకుండా పల్లెచుట్టూ మట్టి కట్టకట్టినట్టు కనిపిస్తుంది. గ్రామంలోని ప్రజలు బహుశా వ్యవసాయం, చేపలు పట్టడం, వాటి వ్యాపారం నమ్ముకున్న సరళ స్వభావులయి ఉంటారు. విలువైన రాళ్ళపూసలు తయారు చెసేవారు.అభ్రక మిశ్రమం లాగా మెరిసే ఎర్రటి మట్టితో పాత్రలు సిద్ధపరిచేవారు. పాత్రల నమూనాలు, వాటిపై చిత్రపు పనులు హరప్ప పాత్రల కంటే భిన్నమైనవి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: వ్యాపారం కోసం సముద్రాలపై తిరిగే హరప్పా ప్రజలు లోధాల్ రక్షణగల ఓడరేవు కావడం, దానికి ఆనుకొని ఉన్న భూభాగం పత్తి, గోధుమ, వరి పండే సారవంతమైన భూభాగం కావడం గుర్తించి, సింధు ఉప్పుకయ్యనుంచి లోధాల్కు వచ్చారు.అక్కడనుండి మరికొంత దిగువకు కిం ఉప్పుకయ్య లోని భగత్రావ్ వరకు వచ్చారు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఈనగరానికి వరదల పోటూకు తట్టుకొనుటకు గాను పట్టణాన్ని ఒక వ్యవస్థతో నిర్మించారు. ఉన్నత స్థలం-నిమ్న స్థలం ఈ రెంటినీ విడదీసి పెక్కు విశాలమైన బాటలతో కలిపే ఏర్పాట్లు, ఎత్తైన ప్రహరీ గోడలు నిర్మించారు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఈనగరపు పారిశుధ్యపు పద్ధతులు అద్భుతమైనవి.వీధిలోని మరుగుకాలువులకు ఇండ్ల స్నానాగారాల మరుగు తూములను కలిపారు. ఈమరుగు కాలువలు కొన్ని భూగర్భంలో కప్పిఉండేవి.కొన్ని కప్పకుండాను ఉండేవి.మురికి చెత్తను వడజేసే పెద్దజాడీలను అడపాదడపా పరిశుద్ధంచేసే ఏర్పాట్లు ఉన్నాయి.వాటికి మ్యాంహోల్స్ ఇప్పటి లానే ఏర్పరిచారు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: కెంపులు, స్ఫటికాలు, పచ్చలు రాతిచిప్పలు మొదలయిన రాళ్ళు లోధాల్ నుంచే సుమేరియన్ నగరాలకు ఎగుమతి అయ్యేవి.లోధాల్ దిగువ పట్టణంలో బజార్లలో ఆలి చిప్పల గాజులు, రాగి పాత్రల కార్ఖానలు బహిరంగంగానే ఉన్నట్టు ఆధారాలు దొరికాయి.పట్టణం ఉత్తరపు చివర ఆరు ఇటుకలు పేర్చిన కుండ కొలుములున్న రాగికార్ఖానాలు కనిపించాయి.పలువురు తాంరకారులు ఒకేచోట పని చెసినట్టు తెలియుచున్నది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: లోధాల్ ప్రజలు చేసిన అతిముఖ్యమైన సేవ, ఓడరేవు నిర్మాణం.219 X 37 మీటర్ల స్థలాన్ని తవ్విన తర్వాత చదును చేసి, ఆవంలో కాలిన ఇటుకలతో చుట్టు ఒక మీటర్ ఎత్తయిన గోడ కట్టారు.ప్రవాహం రావడం, మొదలయిన ప్రమాదాలను ఆలోచించి ఈ నిర్మాణం జరిగింది.పెద్ద వరదలు వచ్చినప్పుడు పడవలు ఈరేవులోకి వెళ్ళడానికి ఉత్తరపు గట్టున దాదాపు 13 మీటర్ల వెడల్పు ద్వారమొకటి ఏర్పాటు చేశారు.పడవలు ఒక కాలువ ద్వారా ఈద్వారం చేరుతాయి. రేవులో నీరు ఎక్కువయినప్పుడు చెరువు నీరు మరవసారి వెళ్ళిపోయేటట్టు దక్షిణపు గట్టున మరవ కట్టడం కూడా లోధాల్ వాస్తు శాస్త్రజ్ఞల అపూర్వ ప్రతిభ.ఈవిధంగా నీరు నిలువ చేసే ఏర్పాట్లు జరిగాయి. రేవుగోడలోని రంధ్రాలను బట్టి, లంగరు వసేవని తెలుస్తున్నది. క్రీ.పూ.2000 సం.కు పూర్వం నది ఈరేవును పాడుచేసి, మరొక వైపుగా పారింది. కాని ప్రజలు మరొక కాలువ తవ్వి తూర్పు గట్టున ద్వారం ఏర్పాటు చేసారు.ఇక్కడ నుండి మెసపాటెమియా (ఇరాక్) లోని ఉర్, బ్రాక్, హమ్మా, కిష్, లగష్ మొదలయిన పట్టణాలకు రత్నాలను ఎగుమతి దిగుమతి చెసేవారు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఇక్కడ ఒక పెద్ద కోష్ఠాగారము (ware house) కూడాకలదు.వీటిని కొందరు ధాన్యాగారం నిలువ కొరకు వాడేవారందురు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: లోధాల్ ప్రజలు ఏదో రకపు అగ్నిపూజ జరుపుతున్నట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.దిగువ పట్టణంలోని పెక్కు ఇండ్లలలోని బూడిద ఉన్న ఇటుకల గుంటలు, కొండబొచ్చెలు, త్రికోణాకారమయిన అగ్ని కుండలాలు కనిపించాయి. వీరికి పశువులను బలి ఇచ్చే పద్ధతి ఉన్నట్లు తెలియుచున్నది.ఒకటవ వీధిలోని ఒక ఇంట్లో చెక్కిన ఆవు ఎముకులు, బంగారపు పతకం, రంగువేసిన పెంకు ముక్కలు, మాంసపురంగు పూసలు, బూడిద కనిపించాయి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఇక్కడి ప్రజలు మృతులను పాతిపెట్టేవారు.అయితే వీరు ఇద్దరు ముగ్గురులని కలిపి ఖననం చేసేవారు.సతీ సహగమనం లానే భావించవచ్చును.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: క్రీ.పూ.1900 లో తరచు వరదలు రావటం ఈ నగరం శిథిలం అయినట్లు శాస్త్రకారుల అభిప్రాయము.ఆర్యుల దండయాత్ర వలన అని మరి కొందరి అభిప్రాయము.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఈ కాలంలో జీవించిన ప్రజలు పొడవు, ద్రవ్యరాశి, కాలాలను మొదలైన రాశులను చాలావరకు కచ్చితంగా కొలవగలిగినట్లు ఆధారాలున్నాయి. అయితే సింధు లోయ వివిధ ప్రాంతాలలో విధమైన కొలతలు ఉన్నట్లుగా ఇప్పటికి లభించిన ఆధారాలనుబట్టి అనుకోవచ్చును. లోథాల్‌లో దొరికిన దంతపు కొలబద్ద ప్రకారం వారు కొలిచిన అతి చిన్న కొలత సుమారు 1.704 మి.మీ.కు సరిపోతుంది. కంచు యుగంలో ఇంతకంటే చిన్న కొలమానం ఎక్కడా వాడలేదు. హరప్పా ఇంజినీర్లు తమ కొలతలకు దశాంశ విధానాన్ని వాడినట్లు తెలుస్తున్నది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: బరువులను కొలవడానికి వాడిన కొలమానాలు కూడా దశాంశ విధానాన్నే సూచిస్తున్నాయి. వారు వాడిన బరువులు కచ్చితంగా 4:2:1 నిష్పత్తిలో ఉన్నాయి. 0.05, 0.1, 0.2, 0.5, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, మరియు 500 యూనిట్ల బరువు కొలమానాలు వాడారు. ఒక్కొక్క యూనిట్ సుమారు 28 గ్రాములు బరువుంది. తరువాతి కాలంలో (క్రీ.పూ. 4వ శతాబ్దం) కౌటిల్యునిఅర్ధశాస్త్రంలో చెప్పబడిన కొలమానాలు లోథాల్‌లో లభించిన కొలమానాలకు సరిపోతాయి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: హరప్పా కాలంలో కొన్ని ప్రత్యేకమైన పరికరాలు కనుగొన్నారు. ఉదాహరణకు కనుచూపుమేర కనబడే ప్రదేశాన్నిమరియు నీటి కొలవడానికి వుపయోగించే పరికరం. అంతే కాకుండా తమదైన కొన్ని లోహపు తయారీ ప్రక్రియల ద్వారా రాగి, కంచు, సీసం, తగరం వంటి లోహాలు తయారు చేశారు. హరప్పా ఇంజనీర్ల సాంకేతిక ప్రతిభ ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది. సముద్రపు ఆటుపోట్లను జాగ్రత్తగా అధ్యయనం చేసి నౌకాశ్రయాలను నిర్మించారు. అయితే లోథాల్ వద్ద "నౌకాశ్రయం" అనబడే నిర్మాణం లక్ష్యం ఏమిటో అన్న విషయంపై భిన్నాభిప్రాయాలున్నాయి. వద్ద బంగారం నాణ్యతను తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడే బయల్పడింది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: 2001లో పాకిస్తాన్ ప్రాంతంలో మెహ్రాఘర్ శిథిలాలలో లభించిన రెండు మానవ అవశేషాల పరిశీలన వలన హరప్పా నాగరికతలో ఆది దంతవైద్యానికికి సంబంధించిన విజ్ఞానం ఉండేదని తెలుస్తున్నది. బ్రతికి ఉన్న మానవుల పండ్లలో డ్రిల్ చేయగలగడం అనే పరిజ్ఞానం క్రొత్త రాతియుగం నాగరికతలో ఈ ఒక్కచోటే కనిపిస్తున్నది. 9 మంది వ్యక్తుల (adults) పుర్రెలలో పండ్లపై రంధ్రాలు చేసి దానిపైమూతనుంచినట్లు ( drilled molar crowns) కనిపించాయి. ఈ అవశేషాలు 7,500-9,000 యేళ్ళ క్రితానివని అంచనా వేశారు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: అనేక రకాలైన శిల్పాలు, ముద్రలు, పింగాణీ మరియు మట్టి పాత్రలు, ఆభరణాలు, మానవశరీర శాస్త్రాన్ని వివరంగా విపులీకరించే అనేక టెర్రాకోట బొమ్మలు, ఇత్తడి వస్తువులు మొదలైనవి ఎన్నో త్రవ్వకాలు జరిపిన ప్రదేశంలో లభించాయి. నాట్యం చేస్తున్న నర్తకుల వివిధ భంగిమల స్వర్ణ విగ్రహాలు, టెర్రాకోట ప్రతిమలు, శిలా విగ్రహాలు అప్పటి నృత్య శైలిని సూచిస్తున్నాయి. ఇంకా ఆవులు, ఎలుగుబంట్లు, వానరాలు, శునకాలు మొదలైన టెర్రాకోట బొమ్మలు కూడా లభించాయి. జాన్ మార్షల్ మొట్టమొదటి సారిగా మొహంజో-దారోలో నృత్య భంగిమలో నిల్చున్న ఒక నర్తకి ఇత్తడి విగ్రహాన్ని చూడగానే సంభ్రమాశ్చర్యాలకు గురయ్యాడు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text:
నత్త గుల్లలపై నగిషీలు, పింగాణీ సామానులు, మెరుగులు దిద్దిన స్టీటైట్ పూసలు వంటి చాలా హస్తకళలు హరప్పా నాగరికత అన్ని దశలలోనూ, అనేక స్థలాలలో లభించాయి. వీటిలో కొన్ని పనులు ఇప్పటికీ భారత ఉపఖండంలో చేయబడుతున్నాయి. అప్పుడు దొరికిన కొన్ని అలంకరణ సామగ్రులు (దువ్వెనలాంటివి) యొక్క రూపాంతరాలు ప్రస్తుత భారతదేశంలో కూడా వాడకంలో ఉన్నాయి. క్రీ.పూ. 2800 - 2600 నాటి కొన్ని టెరాకొటా యువతుల బొమ్మలలో తల పాపిడిలో ఎరుపు రంగు గీతలు దిద్ది ఉన్నాయి.
మొహంజొదారోలో లభించిన ముద్రికలలో కొన్నింటిపై పద్మాసనంలో ఉన్న బొమ్మ (పశుపతి?), తల్లక్రిందులుగా ఉన్న మనిషి బొమ్మ ఉన్నాయి. కొన్ని ముద్రలలో చిత్రించబడిన బూర లాంటి పరికరం, లోథాల్ లో లభించిన రెండు శంఖం లాంటి వస్తువులు అప్పట్లో వారు తంత్రీ వాద్యాలను వాడి ఉండవచ్చునని నిరూపిస్తున్నాయి. పాచికలలాంటి అనేక ఆట వస్తువులు, బొమ్మలు వారు వాడినట్లు తెలుస్తున్నది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: వీరి ఆదాయం ఎక్కువగా వ్యాపారం మీదనే ఎక్కువగా ఆధారపడినట్లు తెలుస్తోంది. బాగా అభివృద్ధి చెందిన రవాణా సౌకర్యాలు ఇందుకు బాగా సహకరించేవి. ఇందులో ముఖ్యమైనవి ఎడ్లబండ్లు, పడవలు. ఇవి దక్షిణాసియా దేశాలలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. ఈ పడవలు చిన్నవిగా ఉండి చుక్కాని సహాయంతో నడిచేవి. వీటి అడుగు భాగం సమతలంగా ఉండేది. వీటిని పోలిన పడవలను ఇప్పటికీ సింధు నదిలో గమనించవచ్చు ; కానీ సముద్రాలలో కూడా ఇటువంటి పడవలను నడిపినట్లు ఆధారాలు లభ్యమయ్యాయి. భారతదేశ పశ్చిమ ప్రాంతానికి చెందిన గుజరాత్ రాష్ట్రంలో లోథాల్ అనే తీర పట్టణంలో పడవలను నిలిపేందుకు ఏర్పాటు చేసిదిగా భావిస్తున్న ఒక పెద్ద కాలువను పురాతత్వ శాస్త్రజ్ఞులు కనుగొన్నారు. వ్యవసాయానికి ఉపయోగించబడిన విశాలమైన కాలువల సముదాయాన్ని ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ అనే శాస్త్రజ్ఞుడు కనుగొన్నాడు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: క్రీ.పూ. 4300–3200 నాటి చాల్కోలితిక్ కాలం (రాగి యుగం)లో సింధులోయ నాగరికతలోని పింగాణీ పనులు దక్షిణ తుర్కమేనిస్తాన్ మరియు ఉత్తర ఇరాన్ పనిముట్లతో సారూప్యతను కలిగి ఉండడంవలన ఆ నాగరికతల మధ్య రాకపోకలు, వ్యాపార సంబంధాలు ఉండవచ్చుననే సూచనలు లభిస్తున్నాయి. క్రీ.పూ. 3200–2600 నాటి ఆరంభ దశ హరప్పా నాగరికతకు చెందిన ముద్రికలు, మట్టి పాత్రలు, బొమ్మలు, ఆభరణాల లోని సారూప్యత కారణంగా వారికి మధ్య ఆసియా మరియు ఇరానియన్ పీఠభూమి ప్రాంతాలతో భూమార్గంలో రవాణా, వర్తక సంబంధాలున్నవని అనుకోవచ్చును. అనేక ప్రాంతాలలో లభించిన పనిముట్లు బట్టి వర్తక సంబంధాల ద్వారా మొత్తం సింధులోయ నాగరికత, ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని కొంత భాగం, పర్షియా తీర ప్రాంతం, ఉత్తర, పశ్చిమ భారత దేశం, మెసపొటేమియాల నాగరికతలను ఆర్థికంగా ఏకీకృతం చేశాయనవచ్చును.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: హరప్పా, మెసపుటేమియా నాగరికతల మధ్య విస్తారమైన సముద్రపు వర్తకం ఉండేదనీ, అది అధికంగా "దిల్మన్" (ప్రస్తుత బహ్రయిన్, పర్షియన్ సింధు శాఖ) ప్రాంతానికి చెందిన మధ్యవర్తుల ద్వారా సాగేదనీ తెలుస్తున్నది. దుంగలతో చేసిన తెప్పలపై అమర్చిన తెరచాప పడవల ద్వారా ఈ వర్తకం సాగేది. పాకిస్తాన్‌కు చెందిన అనేక సముద్రపు తీర రేవులు, గుజరాత్‌లోని లోథాల్ వంటి పెద్ద రేవులు ఈ వర్తకానికి కేంద్రాలుగా వర్ధిల్లాయి. సముద్రంలో నదులు కలిసే చోట ఏర్పడిన లోతు తక్కువ రేవులు ఇలాంటి వ్యాపారాలకు ముఖ్యమైన స్థలాలు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: 1980వ దశకం తర్వాత జరిపిన కొన్ని పరిశోధనల ఆధారంగా సింధు లోయ ఆహారోత్పత్తిలో స్వయం సంవృద్ధి కలిగి ఉండేదని తెలుస్తోంది. మేర్గర్ ప్రజలు ఆ ప్రాంతంలోనే పండించిన గోధుమలు, బార్లీలు వాడినట్లు ఋజువైంది. వారు ఎక్కువగా పండించే ధాన్యం బార్లీలే. పురాతత్వ శాస్త్రజ్ఞుడు జిమ్ ష్రాఫర్ మెహ్రాఘర్ గురించి ప్రస్తావిస్తూ ఆహారోత్పత్తి దక్షిణాసియాలో దేశీయంగా ఆవిష్కరించబడిన అద్భుతంగా అభివర్ణించాడు. అప్పటి పట్టణ నాగరికతను, క్లిష్టమైన సామాజిక వ్యవస్థను దేశీయమైన సమాచారం సహాయంతోనే కాక వివిధ సంస్కృతుల ఆధారంగా అంచనా వేశారు. డొరియన్ ఫుల్లర్ లాంటి కొంతమంది మాత్రం మిడిల్ ఈస్ట్ కు చెందిన గోధుమలు దక్షిణాసియా దేశాల వాతావరణానికి అలవాటు పడడానికి సుమారు 2000 సంవత్సరాలు పట్టిఉండవచ్చునని సూచనప్రాయంగా తెలిపాడు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: 400కి (600 దాకా ఉండవచ్చునని కొద్దిమంది భావన )పైగా గుర్తులు వివిధ ముద్రల్లోనూ, పింగాణీ పాత్రలపైనా, ఇంకా కొన్ని వస్తువుల పైనా కనుగొనబడ్డాయి. ధోలవిరా పట్టణానికి లోగడ ఉన్న కోట ద్వారం వద్ద వేలాడదీసిన పలక మీద కొన్ని గుర్తులు ముద్రించబడి ఉన్నాయి. సాధారణంగా ఈ శాసనాలు నాలుగు లేదా ఐదు అక్షరాలకు మించవు. వీటిలో చాలా అక్షరాలు చిన్నవిగా ఉన్నాయి. ఒకే తలం మీద చెక్కిన శాసనాల్లో అన్నింటికన్నా పొడవైనది కేవలం ఒక అంగుళం (2.54 సెం.మీ) పొడవుండి 17 గుర్తులను కలిగి ఉంది. ఒకే ఘనం పై మూడు తలాల మీద చెక్కిన 26 గుర్తులుగల ఒక శాసనం, ఇప్పటిదాకా లభించిన కృతుల్లోకెల్లా అన్నింటికన్నా పొడవైనదిగా గుర్తించబడింది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఈ శాసనాల ఆధారంగా సింధు సమాజం విద్యావంతమైనదిగా భావించినా, నవీన విద్యా విధానంలో వీటికి సమాంతరంగా ఎటువంటి వ్యవస్థా లేకపోవడంతో పలువురు భాషా శాస్త్రవేత్తలు, పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు అనుమానం వ్యక్తం చేశారు. దీన్ని పాక్షికంగా ఆధారం చేసుకుని ఫార్మర్, స్ప్రోట్, విజెల్ రాసిన వివాదాస్పద పత్రం సింధు లిపి భాషను సంకేతీకరించలేదనీ కేవలం ఇతర తూర్పు దేశాల సంకేత లిపిని మాత్రమే పోలి ఉన్నదని వాదించారు . ఇంకా కొద్దిమంది ఈ గుర్తులను కేవలం ఆర్థికపరమైన లావాదేవీలను నిర్వహించడానికి మాత్రమే వాడారని భావిస్తున్నారు. కానీ వీరు అదే గుర్తులు విస్తృతంగా వాడబడిన పూజ సామాగ్రిపై ఎందుకు ఉన్నాయన్న సంగతి మాత్రం వివరించలేక పోయారు. వేరే ఏ నాగరికతలోనూ ఇలా పెద్ద మొత్తంలో ఉత్పత్తి చేయబడిన శాసనాలు లభించలేదు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఇప్పుడు వాడుకలోలేని కొన్ని పురాతన శాసనాల ఛాయాచిత్రాలను పర్పోలా మరియు అతని సహోద్యోగులు సంకలనంచేసిన అనే పుస్తకంలో ప్రచురించబడ్డాయి. ఈ పుస్తకం చివరి భాగమైన మూడవ భాగంలో 1920, 1930 లో కనుగొనబడిన, తస్కరించబడిన కొన్ని వస్తువుల ఛాయాచిత్రాలను పొందుపరచగలరని భావిస్తున్నా దీని విడుదల కొన్ని ఏళ్ళ తరబడి ముద్రణకు నోచుకోకుండా ఉండిపోయింది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: సింధు ప్రజలు ఎక్కువగా అమ్మతల్లిని అంటే శక్తిని ఆరాధించేవారు. పశుపతి అనే పురుష దేవుడిని కూడా కొలిచేవారు. పశుపతిని ముద్రిక ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు. ఒక వేదికపై కూర్చున్న ముఖాల మూర్తి, ఆ వేదికను ఆవరించి ఏనుగు, పులి, ఖడ్గ మృగం, మహిషం ఉండేవి. రావి చెట్టు, స్వస్తిక్ గుర్తు, జంతువులు, చెట్లు, సర్పాలను కూడా పూజించేవారు. మూపురంతో కూడిన ఎద్దు వీరికి ఇష్టమైన జంతువు. లింగపూజ వీరితోనే ప్రారంభమైంది. జంతువులను బలిచ్చేవారు. వీరికి తెలియని జంతువు గుర్రం. వేదాల ఆధారంగా శివారాధన, శక్తి పూజ, లింగారాధన వంటివి సింధు నాగరికత వారసత్వాలుగా చెప్పుకోవచ్చు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text:
ఇక్కడ చాలా వరకు దేవతా విగ్రహాలు కనపడడం వలన హరప్పా ప్రజలు ఫలవంతమైన భూమిని సూచించే అమ్మవారిని పూజించినట్లుగా భావించారు. కానీ ఎస్. క్లార్క్ అనే శాస్త్రజ్ఞుడు ఈ వాదనను వ్యతిరేకించాడు . కొన్ని సింధు లోయ ముద్రలు స్వస్తిక్ గుర్తు కలిగి ఉన్నాయి. ఈ గుర్తు దీని తర్వాత వచ్చిన కొన్ని మతాల్లో,పురాణాల్లో ముఖ్యంగా హిందూ మతంలో ఎక్కువగా ప్రాముఖ్యాన్ని కలిగి ఉంది. హిందూ మతానికి సంబంధించిన కొన్ని ఆధారాలు ప్రాచీన హరప్పా సంస్కృతికి ముందు కూడా ఉన్నాయి..
శివలింగాన్ని పోలిన కొన్ని గుర్తులు కూడా హరప్పా శిథిలాల్లో కనిపించాయి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: వీరి చిహ్నాలు చాలా వరకు జంతువుల్ని కలిగి ఉండేవి. వీటిలో ముఖ్యమైనది పద్మాసనంలో కూర్చున్న ఒక బొమ్మ, మరియు దాని చుట్టూ ఉన్న వివిధ జంతువులు. శివుడి రూపమైన పశుపతి విగ్రహంగా దీన్ని భావిస్తున్నారు..


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: మొదట్లో హరప్పా ప్రజలు చనిపోయిన వారిని ఖననం (పూడ్చడం) చేసేవాళ్ళు. కానీ తరువాతి కాలంలో శవాల్ని దహనం చేసి ఆ బూడిదను పాత్రల్లో పోసి ఉంచేవారు. ఋగ్వేద కాలంలో కూడా చనిపోయినవారిని ఖననం లేదా దహనం చేసేవారు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: క్రీ.పూ 1800 వచ్చేసరికి నెమ్మదిగా ఈ నాగరికత బలహీనపడటం ఆరంభించింది. క్రీ.పూ 1700 శతాబ్దానికల్లా దాదాపు అన్ని నగరాలూ పాడుబడిపోయాయి. కానీ సింధు లోయ నాగరికత ఉన్నట్టుండి మాయమైపోలేదు. దీని ప్రభావాలు తరువాత వచ్చిన నాగరికతల్లో కనిపిస్తూనే ఉన్నాయి. ప్రస్తుతపు పురాతత్వ సమాచారం ప్రకారం, హరప్పా తదనంతర సమాజం కనీసం క్రీ.పూ 1000-900 వరకూ కొనసాగి ఉండవచ్చునని చరిత్రకారుల భావన. ప్రపంచంలో చాలా ప్రాంతాల్లో మాదిరిగానే ఇక్కడ కూడా సంస్కృతులు ఒకదాని వెంబడి మరొకటి కొనసాగినట్లు పురాతత్వ శాస్త్రజ్ఞులు నొక్కి చెబుతున్నారు.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: ఈ నాగరికత బలహీనపడటానికి ప్రధాన కారణం వాతావరణం మార్పే అయి ఉండవచ్చు. క్రీ.పూ 1800 వచ్చేసరికి సింధు లోయ ప్రాంతం చల్లగానూ, తేమ రహితం కావడం ప్రారంభించింది. ఋతుపవనాలు బలహీనపడటం కూడా ఒక కారణం. ఇది కాకుండా ఇంకో ముఖ్యమైన కారణం ఘగ్గర్ హక్రా నదీ వ్యవస్థ అదృశ్యం కావడం. భూమి అంతర్భాగ నిర్మాణంలో జరిగిన కొన్ని మార్పుల మూలంగా ఈ వ్యవస్థ గంగా నదీ లోయ పరీవాహక ప్రాంతానికి కదిలించబడి ఉండవచ్చు. కానీ ఇది ఎప్పుడు జరిగింది అన్నదానికి ఆధారాలు లేవు. ఎందుకంటే ఘగ్గర్-హక్రా నది పరీవాహక ప్రాంతంలో జనావాసాలకు సంబంధించిన తేదీలు అందుబాటులో లేవు. ఇది కేవలం ఊహాగానమే ఐనా అన్ని నాగరికతలు వివిధ కారణాలవల్ల అంతరించిపోయాయన్నది వాస్తవం. హరప్పా నాగరికత అంతరించిపోవడానికి వాతావరణ మార్పులు కారణమా లేక నదీ వ్యవస్థలో మార్పులు కారణమా అని తెలుసుకోవడానికీ, ఈ ప్రాంతంలో 8000 సంవత్సరాల నుంచి నదీ వ్యవస్థ ఎలా మారుతూ వస్తుందో తెలుసుకోవడానికి అబెర్దీన్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన పీటర్ క్లిఫ్ట్ నేతృత్వంలో ఒక కొత్త పరిశోధన జరుగుతున్నది. 2004 లో విడుదలైన ఒక పరిశోధనా పత్రం ప్రకారం ఘగ్గర్ హక్రాకు చెందిన ఐసోటోపులు హిమానీ నదాలనుంచి వచ్చినవి కావనీ, వర్షం వల్ల ఏర్పడ్డవేనని పేర్కొన్నది.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text: సింధు నాగరికత అంతరించిపోయిన తర్వాత దీనిచే ప్రభావితమైన అనేక ప్రాంతీయ నాగరికతలు పుట్టుకొచ్చాయి. హరప్పా శిథిలాలలో సమాధులు కూడా కనుగొనడం జరిగింది. ఈ విధంగా చనిపోయిన వారిని సమాధి చేయడం నేటికీ హిందూమతంలో కొనసాగుతూనే ఉంది. అలాగే రాజస్థాన్ లో కనిపించే కుండలపై చిత్రించే కళకు సంబంధించిన ఆధారాలు కూడా ఇక్కడ లభ్యమయ్యాయి.


title: సింధు లోయ నాగరికత

text:
ప్రాచీన సింధు లోయ నాగరికతకు చెందిన పెద్దనగరాల్లో ఒకటైన మొహంజోదారోలో పర్యాటక, సాంస్కృతి రంగాన్ని ప్రొత్సహించ డానికి పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం పది
కోట్ల రూపాయలను మంజూరు చేసింది. క్రీస్తు పూర్వం 2600 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన ఈ నగరం పాకిస్థాన్ లోని సింధ్ రాష్ట్రంలో ఉంది. సింధు నాగరికత ఈ
ప్రాంతంలో సుమారు 1260000 చదరపు కిలోమీటర్ల ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉంది. 1922 వ సంవత్సరంలో జరిపిన త్రవ్వకాల్లో మొహంజోదారో బయట పడింది.
1980 లో దీన్ని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రాంతంగా యునెస్కో ప్రకటించింది.
మరింత సమాచారం కోసం విద్యార్థులు ఎవరైనా ఈ క్రింది లింకును క్లిక్ చేయండి...


సింధు లోయ నాగరికత


title: మొవ్వ

text: మొవ్వ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామము, మండలము. పిన్ కోడ్ నం. 521 135., యస్.టీ.డీ.కోడ్ = 08671.


title: మొవ్వ

text: ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ద్వారా ఉత్తర్వులు జారీ అయ్యాయి.


title: మొవ్వ

text: విజయవాడ రూరల్ మండలం పరిధితో పాటు, పట్టణ పరిధిలోకి వచ్చే ప్రాంతం. విజయవాడ అర్బన్ మండలం పరిధిలోని మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా కూడా. ఇబ్రహీంపట్నం మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ప్రాంతం, పెనమలూరు మండలం పరిధితో పాటు అర్బన్ ఏరియా, గన్నవరం మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉంగుటూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంకిపాడుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉయ్యూరుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, జి.కొండూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంచికచర్ల మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, వీరుళ్లపాడు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, పెనుగంచిప్రోలు మండల పరిధిలోని కొంతభాగంతో పాటు శనగపాడు గ్రామం ఉన్నాయి.


title: మొవ్వ

text:
మొవ్వ మండలంలోని అయ్యంకి, కూచిపూడి, గుడపాడు, పెదపూడి, పెదశనగలూరు, బార్లపూడి,
భట్లపెనుమర్రు, మొవ్వ, యద్దనపూడి మరియు వేములమాడ గ్రామాలు ఉన్నాయి.


title: మొవ్వ

text: సముద్రమట్టానికి 7 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)


title: మొవ్వ

text: మచిలీపట్నం, గుడివాడ, పెడన, రేపల్లె.


title: మొవ్వ

text: పమిడిముక్కల, ఘంటసాల, పామర్రు, గూడూరు


title: మొవ్వ

text: విజయవాడ నుండి రోడ్దు రవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్ట్ఘేషన్: విజయవాడ 49 కి.మీ


title: మొవ్వ

text:
ఈ కళాశాలలో గణితశాస్త్ర అధ్యాపకులైన శ్రీ వేమూరి శివనాగేశ్వరరావు, గురుపూజోత్సవాన్ని పురస్కరించుకొని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అందించే, రాష్ట్రస్థాయిఉత్తమ అధ్యాపక పురస్కారానికి ఎంపికైనారు. 2014,సెప్టెంబరు-5న గుంటూరులోని పెరేడ్ గ్రౌండ్సులో నిర్వహించే కార్యక్రమంలో రాష్ట్రమంత్రుల నుండి, వీరీ పురస్కారాన్ని, ప్రశంసాపత్రాన్నీ అందుకుంటారు. ఇంతకుముందు వీరు, 2014,ఆగస్టు15, స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం రోజున జిల్లా కలక్టరుగారి చేతులమీదుగా, జిల్లాస్థాయి ఉత్తమ అధ్యాపక పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. వీరు కళాశాలలో 100% ఉత్తీర్ణతకు కృషిచేయడమేగాక, సెలవురోజులలోనూ ప్రత్యేక తరగతులు నిర్వహించుచూ విద్యాభివృధికి కృషిచేస్తున్నారు. [7]
కార్పొరేటు కళాశాలకు దీటుగా విద్యాబోధన జరుచున్న ఈ కళాశాలలో ప్రస్తుతం 550 మంది విద్యార్థులు విద్యనభ్యసించుచున్నారు. గత ఏడు సంవత్సరాలుగా, 4 సార్లు రాష్ట్రస్థాయిలో, మిగిలిన మూడు సంవత్సరాలు జిల్లాస్థాయిలో, ప్రథమస్థానంలో, ఫలితాలు సాధించారు. [11]
ఈ కళాశాల 36వ వార్షికోత్సవం 2017,ఫిబ్రవరి-20న ఘనంగా నిర్వహించారు. [20]


title: మొవ్వ

text: బెంగళూరులోని సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య సైన్స్ మ్యూజియంలో 2016,జనవరి-19 నుండి 23 వరకు నిర్వహించనున్న దక్షిణ భారతదేశ స్థాయి వైద్య,విఙానిక సదస్సులో పాల్గొనడానికి ఈ పాఠశాల విద్యార్థుల బృందం ఎంపికైనది. [13]స్త్రీశక్తి భవనం:- ఈ భవనం మొవ్వ ఎం.పి.డి.ఓ కార్యాల ఆవరణలో ఉన్నది. 2013-జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో శ్రీ తాతినేని పిచ్చేశ్వరరావు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [8]


title: మొవ్వ

text: ఈ గ్రామము లోని ఈ ఆలయము చాలా పురాతనమైనది. ఈ ఊరి స్థలపురాణము ప్రకారం, మౌగల్య మహర్షి చేత ఇసుకతో ఇచటి మువ్వ గోపాల స్వామి విగ్రహం తయారుచేయబడెను. ఆ విగ్రహం ఇప్పటికీ చెక్కుచెదరకుండా ఉండటం విశేషం. అంతే కాక చదువు రాని వరదయ్య, స్వామి కృపతో గొప్పకవి అయ్యాడని ప్రతీతి. వరదయ్య వ్రాసిన శృంగార కవిత్వం ఎంతో ప్రసిద్ధి.


title: మొవ్వ

text: ఈ ఆలయంలో స్వామివారి కళ్యాణబ్రహ్మోత్సవాలు ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి నెలలో, మాఘశుద్ధ త్రయోదశి నుండి పౌర్ణమి వరకు వైభవంగా నిర్వహిచెదరు. త్రయోదశి నాడు ఉదయం విష్వక్సేనపూజ, పుణ్యాహవచనం, పెళ్ళికుమారుని, పెళ్ళికుమార్తెను చేయడం, సాయంత్రం 4 గంటలకు క్షేత్రయ్య ఆరాధనోత్సవం, రాత్రికి అంకురార్పణ, ధ్వజారోహణం వంటి పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు. చతుర్దశినాడు ఉదయం నిత్యహోమం, గ్రామ బలిహరణ, లక్ష్మీనారాయణ సహిత సుదర్శన మహాయఙం, సాయంత్రం నిత్య హోమం, ఎదురుకోలు సంవాదం, రాత్రికి స్వామివారి తిరుకళ్యాణ మహోత్సవం నిర్వహించెదరు. మాఘశుద్ధ పౌర్ణమినాడు ఉదయం నిత్య హోమం, రాత్రికి పవళింపుసేవ కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు. [17]


title: మొవ్వ

text: ఈ ఆలయం విజయవాడ కనకదుర్గ అమ్మవారి దేవాలయానికి దత్తత దేవాలయం. [19]పై ఆలయాలే కాక గ్రామ దేవతల ఆలయాలు మరి కొన్ని ఉన్నాయి. ఈ కారణాన మొవ్వను దేవాలయాల గ్రామం (the village of temples) అని ప్రస్తావించెదరు.


title: మొవ్వ

text:
మొవ్వ ఇంటిపేరుతో ప్రసిద్ధులు:-
మొవ్వా వృషాధ్రిపతి.
గ్రామములో ఈ పథకాన్ని, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పంచాయత్‌రాజ్‌శాఖ మరియు గ్రామీణ ఉపాధి పథకం శాఖల సంయుక్త ఆధ్వర్యంలో, 3.4 లక్షల వ్యయంతో ఏర్పాటు చేసినారు. చెత్త నుండి సంపద సృష్టించాడానికై గ్రామములో ఏర్పాటు చేసిన ఈ ప్రాజెక్టు గ్రామ పంచాయతీకి ఆదాయాన్ని సమకూర్చుచున్నది. జిల్లాలో తొలివిడతగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అనుమతించిన 39 చెత్త నిర్వహణ ప్రాజెక్టులలో, మొవ్వ ప్రాజెక్టు, సేంద్రియ ఎరువుల తయీరీలో ఆదర్శంగా నిలుచుచున్నది. వాతావరణ కాలుష్యాన్ని నిలువరించేటందుకు వ్యర్ధాల నిర్వహణలో ప్రతి ఒక్కరూ భాగస్వామ్యులు కావాలంటూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం స్వచ్ఛ ఆంధ్రప్రదేశ్ పేరుతో వీటిని ప్రతిష్ఠాత్మకంగా చేపట్టినది. [21]


title: మొవ్వ

text: 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మండలంలోని గ్రామాల జనాభా వివరాలు:


title: మొవ్వ

text:
[5] ఈనాడు కృష్ణా; 2013,డిసెంబరు-17; 11వపేజీ.
[6] ఈనాడు విజయవాడ; 2014,ఏప్రిల్.1, 3వపేజీ.
[7] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,సెప్టెంబరు-3; 2వపేజీ.
[8] ఈనాడు అమరావతి; 2015,మే నెల-12వతేదీ; 38వపేజీ.
[9] ఈనాడు అమరావతి; 2015,జూన్-6; 37వపేజీ.
[10] ఈనాడు అమరావతి; 2015,జూన్-19; 38వపేజీ.
[12] ఈనాడు అమరావతి; 2015,ఆగస్టు-26; 23వపేజీ.
[13] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,డిసెంబరు-31; 15వపేజీ.
[14] ఈనాడు అమరావతి; 2016,జనవరి-10; 27వపేజీ.
[15] ఈనాడు అమరావతి; 2016,జనవరి-20; 23వపేజీ.
[16] ఈనాడు అమరావతి; 2016,జనవరి-23; 29వపేజీ.
[17] ఈనాడు అమరావతి; 2016,ఫిబ్రవరి-20; 8వపేజీ.
[18] ఈనాడు అమరావతి; 2016,మే-20; 2వపేజీ.
[19] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2017,ఫిబ్రవరి-8; 1వపేజీ.
[20] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2017,ఫిబ్రవరి-21; 2వపేజీ.
[21] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2017,మార్చి-18; 1వపేజీ.


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: ఘంటసాల, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్ 521133., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08671.


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text:
ఈ గ్రామములో అరుదైన బౌద్ధ స్తూపాలు 1919-20 సంవత్సరాల మధ్య త్రవ్వకాలలో దొరికాయి. ఈ గ్రామము ఒకప్పటి కాలములో భారత-రోమనుల మధ్య వర్తకములో ప్రధాన పాత్ర వహించింది. బౌద్ధ స్తూపాలు మరియు హిందు శిల్పా శిథిలాలు అప్పటి శిల్ప కళను తెలుపుతున్నాయి. క్రీ.పూ. 2-3 శతాబ్దమునకు చెందిన పాలరాతి శిల్పాలు, ఒక రాతి ఇటుక మీద 12 నక్షత్ర మండలాలు చెక్కబడిన శిల్పము మొదలుగు కొన్ని స్తూపాలు ఫ్రాన్సు వంటి దేశాల సంగ్రహాలయాలలో ఉన్నాయి.
ఘంటసాల గ్రామంలోని బౌద్ధమహా స్థూపం వద్ద, 2014,ఏప్రిల్ -15వ తేదీ, మంగళవారం నాడు, మహాచైత్రపౌర్ణమి సందర్భంగా, బౌద్ధభిక్షువు దమ్మతేజ బంతీజీ ఆధ్వర్యంలో, ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించారు. గౌతమబుద్ధుని చిత్రపటానికి ధూప, దీప, ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించారు. [9]
ఈ గ్రామంలో ఇటీవల మట్టి త్రవ్వకాలలో ఒక బుద్ధుడి ముఖ ప్రతిమ లభించింది. దానిని పురావస్తుశాఖ వారికి అందజేసినారు. [13]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: విజయవాడ రూరల్ మండలం పరిధితో పాటు, పట్టణ పరిధిలోకి వచ్చే ప్రాంతం. విజయవాడ అర్బన్ మండలం పరిధిలోని మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా కూడా. ఇబ్రహీంపట్నం మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ప్రాంతం, పెనమలూరు మండలం పరిధితో పాటు అర్బన్ ఏరియా, గన్నవరం మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉంగుటూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంకిపాడుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉయ్యూరుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, జి.కొండూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంచికచర్ల మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, వీరులపాడు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, పెనుగంచిప్రోలు మండల పరిధిలోని కొంతభాగంతో పాటు శనగపాడు గ్రామం ఉన్నాయి.


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: ఘంటసాల మండలం తెలుగురావుపాలెం, కొడాలి, కొత్తపల్లె, చినకళ్ళేపల్లి, చిట్టూర్పు, ఘంటసాల, బొల్లపాడు, దేవరకోట,దాలిపర్రు, తాడేపల్లి, వెల్లిమల్లి, రుద్రవరం, వేములపల్లె మరియు శ్రీకాకుళం గ్రామాలు ఉన్నాయి.


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: సముద్రమట్టానికి 11 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: ఈ గ్రామము మచిలీపట్టణానికి 21 కి.మీ. దూరములో ఉంది.


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: కొత్తపల్లి 1 కి.మీ, చిలకలపూడి 2 కి.మీ, దేవరకోట 3 కి.మీ, చిట్టూర్పు 4 కి.మీ, మల్లంపల్లి 4 కి.మీ


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: మొవ్వ, చల్లపల్లి, పమిడిముక్కల, గూడూరు


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: కొడాలి, మొవ్వ నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: విజయవాడ 54 కి.మీ


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text:
ఘంటసాలలో 1920ల నాటికి రామమోహన గ్రంథాలయం అనే ప్రైవేటు గ్రంథాలయం స్థాపించి చిరకాలం పాటు కొనసాగింది. 1928 నాటికి ధనలేమితో గ్రంథాలయం అసంతృప్తికరంగా పనిచేస్తూండడంతో స్థానిక సహకార పరపతి సంఘం వారు నిర్వహణ బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
వ్యవసాయాధారితమైన ఈ ప్రాంతంలోని ఈ గ్రామములో నూతనంగా మంజూరయిన ఈ కళాశాలను, 2016,నవంబరు-3వతేదీ మద్యాహ్నం 3-30 కి ప్రారంభించెదరు. ఈ కేంద్రం ఆచార్య ఎన్.జి.రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలో నిర్వహింపబడును. [21]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: ఈ పాఠశాల పూర్వవిద్యార్థిని శ్రీమతి వేమూరి ఉషారాణి, ఇపుడు హైదరాబాదులోని రాజేంద్రనగర్ లో కేంద్రప్రభుత్వ వ్యవసాయధికారిణిగా పనిచేస్తున్నారు. [15]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: పెడన మండలం చెన్నూరు గ్రామానికి చెందిన శ్రీమతి మత్తి అరుణ ప్రస్తుతం, ఘంటసాలలోని ఎం.జి. జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాలలో పి.యి.టి.గా పనిచేస్తున్నారు. ఈమె పాఠశాలలో విద్యనేర్చుకుంటున్నప్పటి నుండియే కబడ్డీ మరియు పరుగు పందేలలో శిక్షణ తీసికొన్నారు. అప్పటి నుండి ఈమె పలు రాష్ట్ర, జాతీయస్థాయి పరుగుపందేలలో రాణించుచూ అనేక పతకాలు సాధించారు. ఒక ప్రక్కన ఆమె చిన్నారులకు కబడ్డీ, అథ్లెటిక్స్‌లో నైపుణ్యాలను పెంపొందించుటకు విశేషకృషి చేయుచునే, మరియొక ప్రక్కన తన వ్యక్తిగత పతకాల సాధన దిశగా కృషిచేస్తున్నారు. ఈమె శిక్షణలో విద్యార్థులు, పలు జిల్లా, రాష్ట్రస్థాయి పోటీలకు ఎంపిక కావడం విశేషం. ఈమె క్రీడలలో ప్రదర్శించిన ప్రతిభకుగాను, మన రాష్ట్ర గవర్నర్ శ్రీ నరసింహన్ చేతుల మీదుగా ప్రసంసాపత్రాలను పొందినారు. ఇంకా మన రాష్ట్రమంత్రులు, జిల్లా కలెక్టర్లూ మరియు డి.యి.ఓ ల చేతులమీదుగా గూడా ప్రశంసాపత్రాలూ, గౌరవ సత్కారాలూ పొందినారు. [23]ఈ గ్రామానికి చెందిన విశ్రాంత ఉపాధ్యాయులు శ్రీ దాసరి వెంకటేశ్వర్లు, తన భార్య, దివంగత ఉపాధ్యాయురాలు కీ.శే.దాసరి వెంకటకుమారి ఙాపకార్ధం స్థానిక విశ్వేశ్వరస్వామి కళ్యాణ మండపం ప్రాంగణంలో, మూడు లక్షల రూపాయల నిధులతో, దీనిని నిర్మాణం చేసారు. ఈ వివాహ వేదిక కుల, మతరహితంగా అందరికీ ఆహ్వానం పలుకుచున్నది. [18]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: ఈ గ్రామ పంచాయతీ 1918,ఏప్రిల్-14న ఏర్పడినది. [22]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: ఈ గ్రామ పంచాయతీకి 2013 జూలైలో జరిగిన ఎన్నికలలో కౌతరపు నాగరత్నం సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. ఉపసర్పంచిగా శ్రీ గొర్రెపాటి సురేష్ ఎన్నికైనారు. [1]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: హెచ్చు కన్ను, దిగంబరుడైన అంబరకేశుడు, త్రికాల సంధ్యాస్నానాలకు అనువుగా బంగాళాఖాతం జలధి తీరంలోని ఈ గ్రామంలో, బాలపార్వతీ సమేతంగా జలదీశ్వరునిగా కొలువై ఉన్నాడు. ఈ ఆలయానికి, 2000 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది. చాళుక్యులు, శాతవాహనులు ఈ ఆలయాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. ప్రతి సంవత్సరం మాఘమాసంలో స్వామివారి కళ్యాణాన్ని అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించెదరు. పురాతనమైన ఈ ఆలయంలో గర్భాలయం శిథిలావస్థకు చేరడంతో, దేవాదాయశాఖ రు. 4.8 లక్షలు, దాత స్వాతి వారపత్రిక యజమాని శ్రీ వేమూరి బలరాం, రు. 2.4 లక్షల వితరణతో, మూడు నెలలపాటు ఈ ఆలయంలో మరమ్మత్తు పనులను, అభివృద్ధిపనులను నిర్వహించారు. ఈ పనులు పూర్తి అవగానే, 2014, ఆగష్టు-22, శ్రావణ శుక్రవారం నాడు, ఈ ఆలయంలో, ఆలయ ముఖ మంటపం వద్ద, వాస్తుహోమం, నవగ్రహహోమం, ప్రత్యేకపూజల అనంతరం, నిత్య పూజలను పునఃప్రారంభించారు. [2]&[11]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: ఈ ఆలయానికి దాత సహకారంతో, ఒకటిన్నర లక్షల రూపాయల విలువైన ఒక స్టీలు రథాన్ని తయారుచేయించారు. [14]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: ఘంటసాల, దేవరకోట పరిసర ప్రాంతాల గ్రామాల వారి ఇలవేలుపు అయిన శ్రీ ముతాలమ్మ అమ్మవారి ఆలయ ముఖద్వారా ప్రారంభోత్సవం, అక్టోబరు 18, 2013,శుక్రవారం మధాహ్నం 3-30 గం.కు జరిగింది. దీనికి అయిన వ్యయం రు.4 లక్షలు. ఇదే సమయంలో రు. 2 లక్షలతో నిర్మాణమయిన ఆలయప్రాంగణంలోని సిమెంటు రహదారుల ప్రారంభోత్సవం గూడా జరిగింది. ఈ ఆలయంలో 2014, ఆగష్టు-15, శుక్రవారం నాడు, అమ్మవారి గ్రామోత్సవం, డప్పు వాయిద్యాలతో, శాస్త్రోక్తంగా, భక్తిశ్రద్ధలతో, ఘనంగా నిర్వహించారు. భక్తులు ఆలయం వద్ద, మొక్కుబడులు తీర్చుకున్నారు. [3] & [10]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text:
ఈ గ్రామములోని శ్రీ వల్లీ దేవసేన సమేత సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి 200వ కళ్యాణోత్సవాలు 2013,డిసెంబరు 6 నుండి ప్రారంభమైనవి. ఈ ఉత్సవాలు 4రోజులపాటు జరుగును. [4]
ఈ గ్రామములో పది లక్షల రూపాయలతో, గ్రామస్థులు, దాతల సహకారంతో, నూతనంగా నిర్మించిన రామమందిరంలో, విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమాలు, 2014,మార్చ్-15 నుండి 17 వరకూ నిర్వహించారు. 15న విఘ్నేశ్వర పూజ, దీక్షా బంధన పూజ, జలాధివాసం, క్షీరాధివాసం పూజలు జరిగినవి. 16న లక్షణోధారణ, వాస్తుహోమం, పంచసూక్తిహోమం, పుష్పాధివాసం, శాంతిహోమం, యాగశాల పూజ జరిగినవి. 17న ఉదయం, 07-15 మంటలకు శ్రీ గణపతి పూజ, శ్రీ సీతారామలక్ష్మణ, భక్తాంజనేయస్వామి వారల నూతన విగ్రహ ప్రతిష్ఠాపన పూజాకార్యక్రమాలు, మహాకుంభాభిషేకం, మహా పూర్ణాహుతి, విశేషపూజలు నిర్వహించారు. అదేరోజు భక్తులకు సామూహిక అన్నసమారాధన కార్యక్రమం నిర్వహించారు. [6]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: ఘంటసాల పడమర వీధి శ్రీరామాలయంలో, 2014,ఏప్రిల్-8న శ్రీ సీతా, రామ, లక్ష్మణ, ఆంజనేయ, విఘ్నేశ్వర స్వామివార్ల నూతన విగ్రహాలను భక్తులు ప్రతిష్ఠించారు. వేదపండితులు విశేషపూజలు జరిపినారు. గ్రామానికి చెందిన శ్రీ కె.నారాయణరావు, ఒక లక్ష రూపాయలతో ఆలయ పునర్నిర్మాణం జరిపించారు. విగ్రహదాతలు శ్రీ వేమూరి శ్రీనివాసరావు, వసుంధరాదేవి దంపతులు, ఒక లక్ష రూపాయలతో నూతన నల్లరాతి దేవతా మూర్తుల విగ్రహాలను బహుకరించారు. తరువాత, స్వామివారి కళ్యాణ మహోత్సవాన్ని ఘనంగా నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులకు అన్నసమారాధన నిర్వహించారు. [8]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text:
స్థానిక బాలాజీనగరులో ఉన్న ఈ ఆలయంలో స్వామివారి వార్షిక కళ్యాణోత్సవాలు, ప్రతి సంవత్సరం, వైశాఖమాసంలో, 3 రోజులపాటు, వైభవంగా నిర్వహించెదరు.
ఈ గ్రామములో గత 130 సంవయ్స్తరాలుగా కొలువైయున్న ఈ అమ్మవారికి ధూపదీప నైవేద్యాలతో పూజాకార్యక్రమాలు నిర్వహించేటందుకు అనివార్యకారణాలవలన, ఐదు దశాబ్దాలుగా అమలుచేయలేదు. ప్రస్తుతం వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొన్నందువలన, ఈ ఆలయంలో 2015,ఆగష్టు-30వ తేదీ ఆదివారంనాడు, గ్రామస్థులు అమ్మవారికి ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించి, గ్రామోత్సవాన్ని భారీ యెత్తున నిర్వహించారు. అమ్మవారికి నైవేద్యాలు సమర్పించి అమ్మవారి ఆశీర్వాదం పొందినారు. [16]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: ఈ గ్రామములో 18 అడుగుల ఎత్తయిన బుద్ధ విగ్రహ నిర్మాణానికి, 2016,మే-21వ తేదీ శనివారం, బుద్ధ (వైశాఖ) పౌర్ణమి రోజున భూమిపూజ చేసారు. ఈ గ్రామానికి చెందిన ప్రవాస భారతీయులు శ్రీ గొర్రెపాటి రంగనాధబాబు, ఈ విగ్రహ నిర్మాణానికై రెండున్నర లక్షల రూపాయలను వితరణ చేసారు. ఘంటసాలలోని ప్యాలెస్ మ్యూజియంలో ఉన్న నమూనా ఆధారంగా దీనిని తయారుచేసెదరు. [20]


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: వరి, చెరకు, అపరలు, కాయగూరలు


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text: వ్యవసాయం, వ్యవసాయాదారిత వృత్తులు


title: ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా)

text:
[1] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2013,ఆగష్టు-3; 1వపేజీ.
[2] ఈనాడు జిల్లా ఎడిషన్, 2013,సెప్టెంబరు-16; 15వపేజీ.
[3] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ, 2013,అక్టోబరు-19.
[4] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2013,డిసెంబరు-5; 3వపేజీ.
[5] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,జనవరి-28; 3వపేజీ.
[6] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,మార్చ్-18; 10వపేజీ.
[7] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,మార్చ్-26; 6వపేజీ.
[8] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఏప్రిల్-9; 1వపేజీ.
[9] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఏప్రిల్-16,1వపేజీ.
[10] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఆగష్టు-16; 1వపేజీ.
[11] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఆగష్టు-23; 3వపేజీ.
[12] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,సెప్టెంబరు-23; 9వపేజీ.
[13] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,డిసెంబరు-4; 3వపేజీ.
[14] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,జులై-22; 3వపేజీ.
[15] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,ఆగష్టు-15; 1వపేజీ.
[16] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,ఆగష్టు-31; 3వపేజీ.
[17] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,సెప్టెంబరు-6; 10వపేజీ.
[18] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,సెప్టెంబరు-10; 1వపేజీ.
[19] ఈనాడు అమరావతి; 2016,జనవరి-14; 40వపేజీ.
[20] ఈనాడు అమరావతి; 2016,మే-22; 21వపేజీ.
[21] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2016,నవంబరు-3; 1వపేజీ.
[22] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,ఏప్రిల్-18; 2వపేజీ.
[23] ఈనాడు అమరావతి; 2017,మే-30; 4వపేజీ.


title: చల్లపల్లి

text: చల్లపల్లి (ఆంగ్లం: Challapalli), ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామము మరియు మండలము. పిన్ కోడ్ నం. 521 126., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08671.


title: చల్లపల్లి

text: ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ద్వారా ఉత్తర్వులు జారీ అయ్యాయి.


title: చల్లపల్లి

text: విజయవాడ రూరల్ మండలం పరిధితో పాటు, పట్టణ పరిధిలోకి వచ్చే ప్రాంతం. విజయవాడ అర్బన్ మండలం పరిధిలోని మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా కూడా. ఇబ్రహీంపట్నం మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ప్రాంతం, పెనమలూరు మండలం పరిధితో పాటు అర్బన్ ఏరియా, గన్నవరం మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉంగుటూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంకిపాడుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉయ్యూరుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, జి.కొండూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంచికచర్ల మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, వీరుళ్లపాడు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, పెనుగంచిప్రోలు మండల పరిధిలోని కొంతభాగంతో పాటు శనగపాడు గ్రామం ఉన్నాయి.


title: చల్లపల్లి

text: చల్లపల్లి మండలంలోని చల్లపల్లి, చిడెపూడి, పాగోలు , నడకుదురు, నిమ్మగడ్డ, యార్లగడ్డ, వక్కలగడ్డ, వెలివోలు, పురిటిగడ్డ మరియు లక్ష్మీపురం, గ్రామాలు ఉన్నాయి.


title: చల్లపల్లి

text:
చల్లపల్లి గ్రామానికి 400 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది.
చల్లపల్లిని రాజధానిగా యార్లగడ్డ వంశీకులు దేవరకోట రాజ్యమును కొద్ది కాలము పాలన చేశారు. ఇప్పటికీ ఇక్కడ చల్లపల్లి రాజా కట్టించిన "చల్లపల్లి కోట" అనే భవంతి ఉంది. క్రీ.శ. 1576 లో యార్లగడ్డ గురువారాయడు ఈ రాజ్యమును స్థాపించారని ప్రతీతి. చల్లపల్లి రాజవంశీకులు నేటికీ అక్కడ జీవిస్తున్నారు. వీరిని చల్లపల్లి జమిందారులు అని కూడా అంటారు.
స్వాతంత్ర్యము వచ్చిన పిమ్మట, రాచరిక వ్యవస్థ నిర్మూలనతో, చల్లపల్లి రాజులకు అధికారము పోయింది.


title: చల్లపల్లి

text: పూర్వము ప్రజలకు సమయాన్ని తెలియజేయటానికి కోటలో ప్రతి గంటకు గంటను మోగించేవారు. ఈ సంప్రదాయము నేటికీ కొనసాగుతున్నది. ఈ కోటనుండి విజయవాడ కనకదుర్గమ్మ గుడి కనిపిస్తుందని, కోట నుండి కనకదుర్గ గుడి రహస్య సొరంగము ఉన్నదని స్థానిక ప్రజల నమ్మకము. అలానే, మచిలీపట్నము శివార్లలో వున్న శివగంగ అమ్మవారి గుడికి అయ్యే ఖర్చు రాజావారు భరించేవారని, కోట నుంచి గుడికి సొరంగమార్గము ఉంది అని ప్రతీతి. ఈ కోట రమారమి 200 సంవత్సరాల పూర్వము కట్టించింది. కోటని చూడటానికి, అక్కడ వారిని కలువటానికి బయటి వారికి కుదురుతుంది, కానీ అనుమతి తీసుకోవాలి.


title: చల్లపల్లి

text: సముద్రమట్టానికి 10 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)రేపల్లె, మచిలీపట్నం, పెడన, తెనాలి


title: చల్లపల్లి

text: ఘంటసాల, మోపిదేవి, మొవ్వ, అవనిగడ్డ


title: చల్లపల్లి

text:
కొడాలి, చల్లపల్లి నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: విజయవాడ 59 కి.మీ
విజయవాడ, మచిలీపట్నం, గుంటూరు, హైదరాబాదు, నుండి నేరుగా బస్సు సౌకర్యము ఉంది.


title: చల్లపల్లి

text: విజయ జూనియర్ కాలెజి, సిర్స్ప జూనియర్ కాలేజి, శారదా సన్ ఫ్లవర్ జూనియర్ కాలేజి, శ్రీకృష్ణా జూనియర్ కాలెజి, సెయింట్ ధామస్ ఇంగ్లీష్ మీడియం ఎలిమెంటరీ స్కూల్, చల్లపల్లి ఇంగ్లీష మీడియం హైస్కూల్, ఎ.పి.ఎస్.డబ్ల్యు రెసిడెన్సియల్ స్కూల్, విజయ కాన్వెంట్ హైస్కూల్, వి.ఎస్. సన్ ఫ్లవర్ స్కూల్, చల్లపల్లి


title: చల్లపల్లి

text:
2004లో ఈ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిని 30 పడకలతో నిర్మించారు. ఇది మోపిదేవి, మొవ్వ, చల్లపల్లి, ఘంటశాల మండలాలో పెద్ద ప్రభుత్వ అసుపత్రి.
ఈ వైద్యశాల 28వ వార్షికోత్సవాన్ని 2015,డిసెంబరు-26వ తేదీనాడు ఘనంగా నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా స్వచ్ఛ చల్లపల్లి కార్యకర్తలకు, స్వచ్ఛ చల్లపల్లి రథసారథి డాక్టర్ డి.ఆర్.కె.ప్రసాద్, డాక్టర్ పద్మావతి దంపతులు నూతన వస్త్రాలు బహుకరించారు. [25]


title: చల్లపల్లి

text: అదరణ గృహం, వృద్ధాశ్రమం:- చల్లపల్లిలోని నిమ్మలతోటలో, 2011,జూన్-6వ తేదీనాడు, గుడివాడ మండలం, మోటూరు గ్రామానికి శ్రీ జంజనం రామమోహనరావు, జీసస్ క్రైస్ట్ ఛారిటబుల్ ట్రస్ట్ ఆధ్వర్యంలో ఈ వృద్ధాశ్రమం నెలకొల్పి, కుటుంబాలనుండి బయటకు వెళ్ళిపోతున్న వృద్ధులకు ఆశ్రయం, వసతి సౌకర్యాలు కల్పించారు. 14 మంది నిత్య అన్నదాతలుగా ఉన్న ఈ ఆశ్రమంలో, ప్రస్తుతం 30 మంది అనాథ వృద్ధులు ఆశ్రయం పొందుచున్నారు. ప్రభుత్వ ట్రెజరీ ఉద్యోగి అయిన శ్రీ రామమోహనరావు, ఉదయం 8 గంటల వరకు, ఈ ఆశ్రమంలో పనిచేసి అఫీసుకు వెళ్ళిపోతారు. తిరిగి సాయంత్రం అరు గంటలకు ఇక్కడకు వచ్చి తన సేవలందించుచున్నారు.[22]


title: చల్లపల్లి

text: చల్లపల్లి గ్రామంలోని ఈ పార్కును రెండు దశాబ్దాల క్రితం రెండు ఎకరాల స్థలంలో ఏర్పాటుచేసారు. నారాయణరావునగర్ లో స్థలాలను పేదలకు అందించిన తరుణంలో, ఈ పార్కులో, తెలుగు మాగాణ సమారాధన స్థూపాన్ని ఆవిష్కరించారు. ఈ పార్కు కార్తీకమాస వనసమారాధన లాంటి కార్యక్రమాలకు అనువుగా ఉంది. ఇక్కడ వాకింగ్ ట్రాక్ నుగూడా అభివృద్ధిపరచినరు. ఇటీవల ఈ పార్కును దాతలు, పంచాయతీ సహకారంతో నందనవనంలాగా తీర్చిదిద్దినారు. [23]


title: చల్లపల్లి

text: కె.ఈ.బి.కెనాల్.


title: చల్లపల్లి

text: ఇక్కడ ఒక కమ్యూనిస్టు స్తూపము కూడా ఉంది.కృష్ణా జిల్లా జి.కొండూరు మండలంలోని వెల్లటూరు గ్రామ పొలిమేరలోని అటవీ ప్రాంతంలో వేంచేసియున్న గ్రామదేవతలు చల్లపల్లిమ్మ తల్లి అమ్మవారు, పోతురాజు, నాగేంద్రస్వామి వార్లకు గ్రామస్థులు, 2014,మార్చి-4న ప్రత్యేక పూజలు చేసి అన్నదాన సంతర్పణ చేశారు. అడవిగట్టు వద్ద చల్లపల్లిమ్మ తల్లి పేరుతో వేంచేసియున్న సత్యాలమ్మ తల్లికి కొన్నేళ్ళుగా చుట్టుప్రక్కల గ్రామాల ప్రజలు పూజలు చేస్తున్నారు. [ఈనాడు కృష్ణా/మైలవరం; 2014,మార్చి-5; 2వపేజీ]


title: చల్లపల్లి

text:
కోట దగ్గరలో, సుమారు 7కిమీ దూరములో, ప్రఖ్యాతి గాంచిన మోపిదేవి శ్రీ వల్లీ దేవసేన సమేత సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి (నాగేంద్ర స్వామి) ఆలయం ఉంది. ఇక్కడ శివుని కుమారుడైన కుమారస్వామి నాగేంద్రస్వామి రూపంలో వెలిసారు.
చల్లపల్లి నుండి 3 కిలోమీటర్ల దూరములో, లక్ష్మీపురంలో చల్లపల్లి రాజా కట్టించిన చక్కెర కర్మాగారము ఉంది.


title: చల్లపల్లి

text:
కీ.శే. కంచర్ల రాఘవయ్య, సైకత శిల్పి, బుల్లితెర నటుడు, ఉపాధ్యాయుడు.
చల్లపల్లి గ్రామానికి చెందిన ఈ అక్కాచెల్లెళ్ళు, గత ఐదు సంవత్సరాలుగా ప్రపంచ జ్ఞాపకశక్తి పోటీలలో తిరుగులేని ప్రతిభ చూపుచున్నారు. తాజాగా వీరు హాంగ్ కాంగ్ నగరంలో 2015,ఆగష్టు-22,23 తేదీలలో నిర్వహించిన ఏషియన్, హాంగ్ కాంగ్ మెమొరీ ఓపెన్ ఛాంపియన్ షిప్ పోటీలలో వ్యక్తిగత విభాగంలో పాల్గొని తమ ప్రతిభ చూపినారు. ఈ పోటీలలో శ్రీవైష్ణవి ఏషియన్ ఛాపియన్ షిప్పులో నేంస్ & ఫేసెస్ విభాగంలో స్వర్ణపతకం సాధించింది. హాంగ్ కాంగ్ ఛాంపియన్ షిప్ప్పులోనూ ఇదే విభాగంలో శ్రీవైష్ణవి రజతపతకం సంపాదించింది. రమ్యశ్రీ ఏషియన్ అడల్ట్స్ కేటగిరీలో ఐదవస్థానంలో మిలిచింది. వీరు వందల ఫోన్ నంబర్లను అలవోకగా చెప్పేస్తూ, వేలసంఖ్యలో ముఖాలను గుర్తుపెట్టి పేర్లు చెప్పేస్తారు. [19]
చల్లపల్లిలోని చిల్లల వాగు సమీపంలో ఉన్న స్థలంలో ఈ కేంద్రాన్ని నిర్మించుచున్నారు. [29]చల్లపల్లె, అనంతపురం జిల్లా, సోమందేపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్ : 515 122.,


title: చల్లపల్లి

text: టీ. చల్లపల్లి లేదా ఠానా చల్లపల్లి తూర్పు గోదావరి జిల్లా, ఉప్పలగుప్తం మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్ నం. 533 213., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08856.


title: చల్లపల్లి

text: చల్లపల్లి స్వరూపరాణి , రచయిత్రి:- గుంటూరు జిల్లా, అమృతలూరు మండలం, ప్యాపర్రు గ్రామానికి చెందినవారు.


title: చల్లపల్లి

text:
వికిమాపియాలో చల్లపల్లి
మాగంటివారి స్వీయచరితమయిన చల్లపల్లి జమిందారీలు


title: చల్లపల్లి

text:
[3] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2013,ఆగష్టు-3; 3వపేజీ.
[4] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఫిబ్రవరి-7; 1వపేజీ.
[5] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఫిబ్రవరి-10; 1వ పేజీ & 12వ తేదీ-3వపేజీ.
[6] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,మార్చి-2; 1వపేజీ.
[7] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఏప్రిల్-11; 1వపేజీ.
[8] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,మే-23; 1వపేజీ.
[9] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఆగష్టు-10; 1వపేజీ.
[10] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఆగష్టు-11; 1వపేజీ.
[11] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,ఆగష్టు-11; 3వపేజీ.
[12] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఆగష్టు-25; 2వపేజీ.
[13] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,డిసెంబరు-14; 1వపేజీ.
[14] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,డిసెంబరు-18; 2వపేజీ.
[15] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మార్చి-2; 1వపేజీ.
[16] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,జూన్-6; 10వపేజీ.
[17] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,ఆగష్టు-26; 3వపేజీ.
[18] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,ఆగష్టు-31; 3వపేజీ.
[19] ఈనాడు అమరావతి; 2015,ఆగష్టు-31; 20వపేజీ.
[20] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,సెప్టెంబరు-7; 1వపేజీ.
[21] ఈనాడు అమరావతి; 2015,అక్టోబరు-2; 41వపేజీ.
[22] ఈనాడు అమరావతి; 2015,అక్టోబరు-11; 44వపేజీ.
[23] ఈనాడు అమరావతి; 2015,డిసెంబరు-9; 39వపేజీ.
[24] ఈనాడు అమరావతి; 2015,డిసెంబరు-22; 40వపేజీ.
[25] ఈనాడు అమరావతి; 2015,డిసెంబరు-27; 45వపేజీ.
[26] ఈనాడు అమరావతి; 2016,ఫిబ్రవరి-3; 2వపేజీ.
[27] ఈనాడు అమరావతి; 2017,మార్చి-6; 15వపేజీ.
[28] ఈనాడు కృష్ణా; 2017,మార్చి-8; 16వపేజీ.
[29] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,జులై-16; 3వపేజీ.
[30] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,ఆగష్టు-27; 1వపేజీ.


title: మోపిదేవి

text: మోపిదేవి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామము మరియు మండల కేంద్రము. పిన్ కోడ్ నం. 521 125., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08671.


title: మోపిదేవి

text: సముద్రమట్టానికి 6 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)


title: మోపిదేవి

text: పులిగడ్డ, పెదప్రోలు, నాగాయతిప్ప. పెదకళ్ళేపల్లి.


title: మోపిదేవి

text:
అవనిగడ్డ, చల్లపల్లి,రేపల్లె, ఘంటసాల
రైల్వేస్టేషన్:- విజయవాడ 64 కి.మీ., మచిలీపట్నం 30 కి.మీ.ఈ పాఠశాల స్థానిక ప్రజాశక్తినగర్ లో ఉంది. ఈ పాఠశాల వార్షికోత్సవం, 2015,మార్చి-12వ తేదీ నాడు నిర్వహించెదరు. [8]
(ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ గురుకుల పాఠశాల)


title: మోపిదేవి

text: ఈ కేంద్రాన్ని ఒకటిన్నర లక్షల రూపాయల వ్యయంతో అధునికీకరించి, పూర్తిస్థాయిలో వసతులు, సౌకర్యాలు కల్పించారు. నూతన హంగులు సంతరించుకున్న ఈ భవనాన్ని, 2017,ఏప్రిల్-6న ప్రారంభించారు. [19]


title: మోపిదేవి

text: ఈ కేంద్రానికి, శ్రీ కావూరి రమేష్ బాబు, లక్షలాది రూపాయల విలువైన 20 సెంట్ల స్థలాన్ని, 2003లో వితరణ చేసారు. ప్రభుత్వం నిధులు మంజూరుచేసి, అ స్థలంలో భవనం నిర్మించారు. [13]


title: మోపిదేవి

text:
ఈ గ్రామములోని శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరస్వామివారికి చెందిన ఈ చెరువు, ఏడు ఎకరాలలో విస్తరించియున్నది. ఈ చెరువును పూడికతీత పనులకోసం ఎండగట్టినారు. స్వామివారికి పుష్కరిణి ఏర్పాటుతోపాటు, భవిష్యత్తులో తెప్పోత్సవం నిర్వహించుటకై అనువైన వాతావరణం కల్పించడంతోపాటు, చెరువుగట్లను పటిష్ఠంచేసి, గట్లపై మొక్కలు పెంచడం, చెరువు మధ్యలో అహ్లాదకరంగా ఫౌంటెన్ ఏర్పాటు, తదితర పనులతో సుందరీకరణ చేయబోవుచున్నారు. [19]స్థలపురాణం ప్రకారం సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయంలోని మూలమూర్తి స్వయంభూలింగం. వీరారపు పర్వతాలు అనే కుమ్మరి శివభక్తుని భక్తికి మెచ్చి శివుడు కలలో కనిపించి మోపిదేవి గ్రామంలోని చీమలపుట్టను త్రవ్వి తన లింగాన్ని బయల్పరచమని ఆదేశించాడు. పర్వతాలు తన కల గురించి గ్రామస్థులకు తెలియజేసి కలలో కనిపించిన ప్రదేశంలో చీమలపుట్టను త్రవ్వాడు. ఆశ్చర్యకరంగా బయల్పడిన లింగాన్ని ఆ చీమలపుట్టపైనే ప్రతిష్ఠించి గ్రామస్థులు పూజించడం ప్రారంభించారు. పర్వతాలు గుఱ్ఱము, నంది, కోడి మరియు గరుత్మంతుని విగ్రహాలను బంకమన్నుతో తయారుచేశాడు. మహాఋషుల విగ్రహాలను కూడా బంకమన్నుతో తయారుచేసి బట్టిలో కాల్చి కలకాలం చెక్కుచెదరకుండా తీర్చిదిద్దాడు. సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి చల్లపల్లి జమిందారీ కుటుంబం యొక్క ఇలవేల్పు. ఇప్పటికీ వీరి ఆధ్యర్యంలోనే ఆలయ నిర్వహణ కొనసాగుతున్నది.
ఈ ఆలయ ఆవరణలో, 2014, ఆగష్టు-8, రెండవ శ్రావణ శుక్రవారం నాడు, నాగమల్లి వృక్షం వద్ద, నాగశిల ప్రతిష్ఠ కోసం, గూడపాడుకు చెందిన శ్రీ కోట భాస్కరరావు, రాజారావు, సూర్యప్రకాశరావు దంపతులు, ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. ప్రతిష్ఠించనున్న నాగశిలకు, వేదమంత్రోచ్ఛారణలు, హోమాల మధ్య, అర్చకులు, ఈ దంపతులచే ప్రతిష్ఠకు సంబంధించిన పూజలు చేయించారు. [6]
అసిస్టెంట్ కమిషనర్ & ఎక్జెక్యూటివ్ ఆఫీసర్, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామివారి దేవస్థానం, మోపిదేవి గ్రామము మరియు మండలం. కృష్ణా జిల్లా. pin 521 125.


title: మోపిదేవి

text: వరి, చెరకు, అపరాలు, కాయగూరలు


title: మోపిదేవి

text: వ్యవసాయం, వ్యవసాయాదారిత వృత్తులు


title: మోపిదేవి

text:
[2] ఈనాడు కృష్ణా; 2013,సెప్టెంబరు-26; 2వపేజీ.
[3] ఈనాడు కృష్ణా; 2013,నవంబరు-25; 3వపేజీ.
[4] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,జూన్-1; 2వపేజీ.
[5] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014 ఆగష్టు-4; 2వపేజీ.
[6] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,డిసెంబరు-13; 15వపేజీ.
[7] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,డిసెంబరు-18; 10వపేజీ.
[8] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మార్చి-11; 2వపేజీ.
[9] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మే-23; 2వపేజీ.
[10] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,ఆగష్టు-11; 2వపేజీ.
[11] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,ఆగష్టు-17; 3వపేజీ.
[12] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,ఆగష్టు-26; 15వపేజీ.
[13] ఈనాడు అమరావతి; 2015,అక్టోబరు-28; 39వపేజీ.
[14] ఈనాడు అమరావతి; 2015,నవంబరు-20; 40వపేజీ.
[15] ఈనాడు అమరావతి; 2016,జనవరి-26; 41వపేజీ.
[16] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2016,మే-8; 1వపేజీ
[17] ఈనాడు అమరావతి; 2016,నవంబరు-6; 19వపేజీ.
[18] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,మార్చి-25; 2వపేజీ.
[19] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,ఏప్రిల్-7; 2వపేజీ.
[20] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,జులై-8; 1వపేజీ.
[21] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,జులై-12; 3వపేజీ.


title: అవనిగడ్డ

text:
అవనిగడ్డ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన గ్రామం.
కృష్ణా ముఖద్వార౦ దగ్గర చిన్న రాజ్య౦ అవనిగడ్ద! ఇది దివిసీమకు రాజధాని. దీన్ని అవనిజపుర౦ అని సీతాదేవి పేరుతో పిలుస్తారు. క్రీ.శ.3వ శతాబ్దికి చె౦దిన బృహత్పలాయన ప్రభువులు ఈ దీవిని ఏర్పరచారని చెప్తారు. భట్టిప్రోలులో బుద్ధుని అస్థికలున్న భరిణ మీద కుబీరకుడనే యక్షరాజు పేరు ఉ౦దట! ఈ కుబీరకుడు కృష్ణానదికీ, సముద్రానికీ మధ్యలో దివిసీమ నేర్పరచాడ౦టారు.
ఆనాడు రోము రాజ్యాధీశుని ఆస్థానానికి రాయబారిని ప౦పిన తెలుగు రాజు జయవర్మ గానీ, త్రిలోచన పల్లవుడు గానీ కావచ్చున౦టారు. అమియానస్ వ్రాసిన వ్రాతల్లో “దివి”(దివిసీమ), “శరణ్‘దివి(హ౦సలదీవి)” అనే పేర్లు కనిపిస్తాయి, అలోసైనీ అని ఆరోజుల్లో అవనిగడ్డని పిలిచారు.ఈ గ్రామం చుటూర క్రిష్న నది ప్రవహిస్తూ వుంటుంది, వేల స౦వత్సరాల తెలుగు వారి చరిత్రను తన గర్భ౦లో ఇముడ్చుకుని నిలువెత్తు సాక్షిగా నిలిచిన దివిసీమ ఒక చారిత్రక దివ్యసీమ.
పురాణాలలో అవనిజాపురం'గా ప్రసిద్ధిచెందిన గ్రామమే నేటి "అవనిగడ్డ" అని చరిత్ర చెప్పుచున్నది. శ్రీరామచంద్రుడు తన గురువైన వశిష్టుని ఆశ్రమంలో సీతాదేవికి ధర్మశ్రవణం చేయించారని, అందువలన "అవనిజాపురం"గా పిలిచినట్లు ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలు చెబుచున్నాయి. సీతాదేవి వనవాసం ఉన్నది సీతలంక అనీ, వశిష్టాశ్రమాన్ని వశిష్టమెట్టగా పిలిచేవారు. శాతవాహనుల కాలంలో రేవుకేంద్రంగా, వ్యాపారకేంద్రంగా ఉన్న "అలోషైని" నామంతో ప్రసిద్ధిచెందిన ఓడరేవు ఇది. క్రీ.పూ.3వ శతాబ్దం నుండి క్రీ.శ.13వ శతాబ్ది వరకు, ఈ రేవుద్వారా పెద్ద నావలతో వ్యాపారం జరిగేదనీ,అదే నేటి అవనిగడ్డ గ్రామంగా చరిత్ర చెపుచున్నది. 14వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి "అవనిగడ్డ" గానే పిలుస్తున్నట్లు చరిత్ర పరిశోధకులు వెల్లడించారు. [34]


title: అవనిగడ్డ

text:
సముద్రమట్టానికి 6 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)
మోపిదేవి, నాగాయలంక, రేపల్లె, చల్లపల్లి
అవనిగడ్డ నుండి పలు ప్రాంతాలకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది. అవనిగడ్డ నుండి విజయవాడ, మచిలీపట్నం, గుడివాడ, కోడూరు, నాగాయలంక వంటి పలు ప్రాంతాలకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది. అదే విధంగా దూర ప్రాంతాలైన కె.పి.హెచ్.బి, ఇ.సి.ఐ.ఎల్, జీడిమెట్లకు పలు బస్సులు ఉన్నాయి. ఉదయం 2:30 నిముషాలకు అవనిగడ్డ నుండి విజయవాడకు బస్సు ఉంది. అవనిగడ్డ, మోపిదేవి నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: విజయవాడ 66 కి.మీ


title: అవనిగడ్డ

text:
ఈ గ్రామంలో బాలుర మోడల్ హాస్టల్ మరియూ బాలికల వసతిగృహాలు ఒకే ప్రాంగణంలో ఉన్నాయి. వీటిలో పూలు, పండ్ల మొక్కలు నాటించి ఉద్యానవనాలుగా తీర్చిదిద్దినారు. వేసవిలో గూడా వీటిని పర్యవేక్షించుచూ చెత్తను ఎప్పటికప్పుడు ఏరివేస్తుంటారు. నిత్యం మొక్కలకు నీరు పోస్తూ హరితవనాలుగా తీర్చిదిద్దినారు. జిరాఫీ, జింక, ఏనుగు, ఒంటె, నెమలి మొదలగు జంతువుల బొమ్మలు తయారుచేయించి లోపల ఉంచారు. విద్యార్థులకు కార్పొరేటు స్థాయిలో విద్యాబోధన చేసే ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాల దగ్గరలోనే ఉంది. ఈ వసతి గృహాలు జిల్లాకే ఆదర్శంగా ఉన్నాయి. [16]
ఈ గ్రామములోని వంతెన కూడలిలో, ప్రవాసాంధ్రుల (ఎన్.ఆర్.ఐ) ఆర్థిక సహకారంతో నిర్మించిన ఈ పార్కును, 2015,అక్టోబరు-27వ తేదీనాడు ప్రారంభించారు.
[39]
అవనిగడ్డ మండలంలోని అశ్వరావుపాలెం, మోదుమూడి, వేకనూరు, రామచంద్రాపురం గ్రామాలకు చెందిన ప్రాథమిక వ్యవసాయ సహకార పరపతి సంఘాలను, సుమారు 8 సంవత్సరాల క్రితం, అవనిగడ్డ గ్రామ సంఘంలో విలీనం చేసారు. [40]
అవనిగడ్డ గ్రామములోని అంకమ్మ మాన్యంలో, రెవెన్యూశాఖ సమకూర్చిన స్థలంలో, 8 లక్షల రూపాయల అంచనా వ్యయంతో, ఈ కేంద్రానికి ఒక నూతన భవన నిర్మాణం ప్రారంభమయినది. [41]
సుమారు 50 సంవత్సరాల క్రితం, శ్రీ తంగిరాల వీరరాఘవయ్య వితరణగా అందించిన 10 సెంట్ల స్థలంలో ఈ మందిరాన్ని నిర్మించారు.
ఎత్తిపోతల పథకం.
అవనిగడ్డకు సంబంధించిన రాజకీయ సమాచారం కోసం క్రింద వ్యాసం చూడగలరు.


title: అవనిగడ్డ

text:
అవనిగడ్డ జిల్లా పరిషత్తు అభ్యర్థులుగా పనిచేసిన వారు:-
వరి,మినుము,మొక్కజొన్న
వ్యవసాయం, చేపల చెరువులు


title: అవనిగడ్డ

text: 1977 నవంబరు 19న వచ్చిన దివి సీమ తుఫాన్, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చరిత్రలోని పెద్ద ప్రకృతి ఉత్పాతాలలో ఒకటి. బలమైన గాలులు, 6 అడుగుల ఎత్తు గల ఉప్పెన కారణంగా ఈ ప్రాంతంలో 20,000 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారని ఒక అంచనా. 1977 నవంబరు 23లో వచ్చిన ఒక అమెరికా పత్రిక కథనం ఇలా ఉంది


title: అవనిగడ్డ

text: స్థానిక ఈశ్వర్ అకాడమీకి చెందిన శ్రీ ఎం.చంద్రశేఖర్, ఎస్.ఎన్.పవన్ కుమార్, పి.గౌతంహర్ష అను తైక్వాండో క్రీడాకారులు, జాతీయస్థాయిపోటీలలో పాల్గొనడానికి అర్హత సంపాదించారు. ఇటీవల కర్నూలు జిల్లాలోని శ్రీశైలంలో నిర్వహించిన జూనియర్, సీనియర్ తైక్వాండో పోటీలలో విజయం సాధించి, వీరీ అవకాశాన్ని పొందినారు. [36]


title: అవనిగడ్డ

text: దివిసీమ దివ్వెలు


title: నాగాయలంక

text: నాగాయలంక, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కొడ్ నం. 521 120., ఎస్.టీ.డీ.కోడ్ = 08671.


title: నాగాయలంక

text:
పూర్వము నాగాయలంక ఒక దట్టెమయిన అటవి ప్రదేశం'
నాగయ్య అనే వ్యక్తి ద్వారా గ్రామానికి ఆ పేరు వచ్చింది.


title: నాగాయలంక

text:
సముద్ర మట్టానికి 6 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)
రేపల్లె, మచిలీపట్నం, పొన్నూరు, తెనాలి


title: నాగాయలంక

text: అవనిగడ్డ, మోపిదేవి, రేపల్లె, కోడూరు.


title: నాగాయలంక

text:
నాగాయలంక, కోడూరు నుండి రోడ్డురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్:- గుంటూరు 19 కి.మీ
ఈ పాఠశాల పూర్వ విద్యార్థి శ్రీ తలశిల ప్రభాకరరావు, ఈ పాఠశాలలో చదివే విద్యార్థుల సౌకర్యార్ధమై, పాఠశాల ఆవరణలో ఒక భోజనశాల ఏర్పాటు కొరకు, 40 లక్షల రూపాయలను వితరణగా అందజేసినారు. ఈ భవన నిర్మాణం 2015,జూన్-29వ తేదీ నాడు ప్రారంభించారు. ఈ భోజనశాల (ఆడిటోరియం) లో, ఒకేసారి 1000 మందితో సమావేశం నిర్వహించేటందుకు వీలుగా ఉండును. [11]
ఆంగ్ల మాధ్య పాఠశాల.
ఈ గ్రామములో 15,000 మందికి దాహార్తిని తీర్చే రక్షిత మంచినీటి చెరువు ఉంది.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో సర్పంచిగా శ్రీ శీలి రాము, 111 ఓట్ల ఆధిక్యంతో గెలుపొందారు.
ఈ గ్రామపంచాయతీ కార్యాలయ భవనం శిధిలావస్థకు చేరడంతో, నూతన భవన నిర్మాణానికి 20 లక్షల రూపాయల నిదులు మంజూరయినవి. దీనిలో 13.5 లక్షలు ప్రభుత్వ నిధులు, 1.5 లక్షలు పంచాయతీ నిధులు, మిగతా 5 లక్షలు నియోజకవర్గ అభివృద్ధి నిధులు. ఈ నిధులతో నూతన భవన నిర్మాణం చేపట్టినారు. [22]


title: నాగాయలంక

text:
ఈ గ్రామంలో వేంచేసియున్న తలశిలవారి గంగానమ్మ జాతరమహోత్సవాలు. 2014,మే-25 ఆదివారం, 26 సోమవారం, రెండు రోజులపాటు వైభవంగా నిర్వహించారు. ఆదివారం ఉదయం ఆలయం వద్ద జాతర నిర్వహించి, అనంతరం అమ్మవారి ఘటాలతో గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు. రాత్రి తెల్లవార్లూ, అమ్మవారిని అశ్వవాహనంపై ఊరేగించారు. సోమవారం ఉదయం పోతురాజుస్వామివారికి చద్ది నైవేద్యం, గంగానమ్మ తల్లికి పాలపొంగళ్ళు సమర్పించారు. ఈ కార్యక్రమాలలో రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాలనుండి తరలివచ్చిన తలశిల వంశస్థులు ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నారు. [3]
ఈ ఆలయంలో స్వామివారి వార్షిక జాతర మహోత్సవం, 2014, జూలై-19 శనివారం నాడూ మరియూ 20వ తేదీ ఆదివారం నాడు, ఘనంగా నిర్వహించారు. శనివారం రాత్రి స్వామివారి గ్రామోత్సవం నిర్వహించగా, స్వామివారి ఘటాలకు అడుగడుగునా వార పోయుచూ మహిళలు స్వాగతం పలికినారు. ఆదివారం నాడు ఆలయం వద్ద చద్ది నైవేద్యాలు ఏర్పాటు చేయగా, ఉదయం 9 గంటల నుండి, భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో చద్ది నైవేద్యాలతో ఆలయానికి తరలివచ్చి, స్వామివారికి తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకున్నారు. [4]
ఈ ఆలయంలో స్వామివారి వార్షిక నవరాత్రులు, 58 సంవత్సరాల నుండి, ప్రతి సంవత్సరం 18 నుండి 23 రోజులపాటు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో, నిర్వహించుచున్నారు. ఈ సందర్భంగా ఆలయం వద్ద ఏర్పాటు చేసే నవరాత్రి పందిరిలో, ప్రతి నిత్యం, పలు ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు ఐకమత్యంతో నిర్వహించెదరు. ఈ పందిరి ఎంతోమంది హరికథా భాగవతార్లకు, బుర్రకథ కాళాకారులకూ ప్రోత్సాహానిచ్చుచూ ముందుకు సాగుచున్నది. రాష్ట్రంలోనే ప్రముఖ హరికథా విద్వాంసులైన శ్రీ అమ్ముల విశ్వనాథం, శ్రీ కడలి వీరదాసు, శ్రీమతి ఎం.లలితకుమారి, శ్రీ కోట సచ్చిదానందశాస్త్రి తదితరులు నాగాయలంక పందిరిలో తమ హరికథా గానాన్ని అందించడం గౌరవంగా భావించెదరు. బుల్లితెర, సినిమాల ప్రభావం ఎంత ఉన్నప్పటికీ, నేటికీ ఇక్కడ నిర్వహించే హరికథ, బుర్రకథలకు పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు తరలిరావడం విశేషం. వీటికితోడు, సామూహిక కుంకుమపూజలు, సామూహిక సరస్వతీ వ్రతాలు, అనఘాష్టమి వ్రతాలు మొదలగు ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు పందిరిలో ప్రతి నిత్యం జరగడం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. [5]&[14]
నాగాయలంక లాంచీలరేవద్ద ఉన్న శ్రీ రామపాద క్షేత్రంలోని ఈ పురాతన ఆలయాల పునర్నిర్మాణం కోసం, 50 లక్షల రూపాయల అంచనావ్యయంతో చేపట్టబోవు పనులకు, 2015,నవంబరు-20వ తేదీ శుక్రవారంనాడు, శంకుస్థాపన నిర్వహించారు:- [15]
ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో, శ్రీ ప్రసన్నాంజనేయస్వామివారి జీవ శిల విగ్రహ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవాలు, 2015,జూన్-9వ తేదీ మంగళవారంనాడు ప్రారంభమైనవి. సాయంత్రం 6 గంటలకు వేదపండితుల మంత్రోచ్ఛారణలమధ్య స్వామివారి విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమానికి అంకురార్పణ చెసినారు. ఈ సందర్భంగా, ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటుచేసిన యాగశాలలో, 10 మంది వేదపండితులు, విష్వక్సేనపూజ, పుణ్యాహవచనం, అజస్ర దీపారాధన, రక్షాబంధనం కార్యక్రమాలను వైభవంగా నిర్వహించారు. 10వ తేదీ బుధవారం ఉదయం 7 గంటలకు అగ్నిమథనంతో శాంతిహోమం, ప్రాయశ్చిత్త హోమాలు నిర్వహించారు. మహిళలు స్వామివారిని జాలాధివాసానికి ఊరేగింపుగా తీసుకొనివెళ్ళినారు. 11వ తేదీ గురువారం ఉదయం 8 గంటలకు విగ్రహ ప్రతిష్ఠ
నాగాయలంక మండలపరిధిలోని మర్రిపాలెం-నంగేగడ్డ శివారు, శివనాగపురంలో వేంచేసియున్న ఈ ఆలయ 24వ వార్షికోత్సవాలను పురస్కరించుకొని, 2015,మే నెల-14వ తేదీ గురువారంనాడు, శివపార్వతీ కళ్యాణం, వైభవంగా నిర్వహించారు. అనంతరం విచ్చేసిన భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించారు. [8]
నాగాయలంక గ్రామములోని సబ్బినేనివారి ఇలవేలుపు శ్రీ ఎల్లారమ్మ తల్లి జాతర మహోత్సవాన్ని, 2015,మే-24వ తేదీ ఆదివారంనాడు ఘనంగా నిర్వహించారు. అమ్మవారి పటాలను నాగాయలంకలో గ్రామోత్సవం నిర్వహించి, ఆదివారం రాత్రి, సబ్బినేనివారి గృహాలనుండి, అమ్మవారి సారెలను స్వీకరించారు. ఈ కార్యక్రమంలో గ్రామస్థులు, పలువురు సబ్బినేని కుటుంబీకులు పాల్గొన్నారు. [9]
ఈ ఆలయం స్థానిక లాంచీల రేవు వద్ద ఉంది.
నాగాయలంక గ్రామములో, 2017,జూన్-29న ఏకలవ్యుని విగ్రహం ఆవిష్కరించినారు. [23]


title: నాగాయలంక

text: వరి, అపరాలు, కాయగూరలు


title: నాగాయలంక

text:
నాగాయలంక ప్రజలు ఎక్కువగా వ్యవసాయం, మత్స్య సాగు మీద అధారపడి జీవిస్తున్నారు.2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మండలంలోని గ్రామాల జనాభా వివరాలు:[3] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,మే-27;2వపేజీ.
[4] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,జులై-23; 3వ≤పేజీ.
[5] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఆగస్టు-15; 1వపేజీ.
[6] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,అక్టోబరు-26; 2వపేజీ.
[7] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,ఫిబ్రవరి-24; 16వపేజీ.
[8] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మే-15; 1వపేజీ.
[9] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మే-25; 1వపేజీ.
[10] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,జూన్-10; 2వపేజీ.
[11] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,జూన్-30; 1వపేజీ.
[12] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,జులై-14; 15వపేజీ.
[13] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,ఆగస్టు-16; 3వపేజీ.
[14] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,సెప్టెంబరు-16; 3వపేజీ.
[15] ఈనాడు అమరావతి; 2015,నవంబరు-21; 42వపేజీ.
[16] ఈనాడు అమరావతి; 2016,జనవరి-2; 40వపేజీ.
[18] ఈనాడు అమరావతి; 2016,జనవరి-23; 44వపేజీ.
[19] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2016,మే-22; 2వపేజీ.
[20] ఈనాడు అమరావతి; 2016,నవంబరు-2; 10వపేజీ.
[21] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,మార్చి-27; 2వపేజీ.
[22] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,జూన్-24; 1వపేజీ.
[23] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,జూన్-30; 1వపేజీ.
[24] ఈనాడు అమరావతి; 2017,జులై-21; 8వపేజీ.


title: కోడూరు (కృష్ణా)

text: కోడూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్ నం. 521 328., యస్.టీ.డీ. కోడ్. 08671.


title: కోడూరు (కృష్ణా)

text: కోడూరు అనే గ్రామనామం కోడు అనే పూర్వపదం, ఊరు అనే ఉత్తరపదాల కలయికతో ఏర్పడింది. కోడు అనే పదం జలసూచి కాగా ఊరు అనే పదం జనపదసూచి. కోడుకు అర్థం చిన్న నది లేదా నదియొక్క శాఖ లేదా ఊరి దగ్గర నీటిపల్లం లేదా కొండాకోన.


title: కోడూరు (కృష్ణా)

text: సముద్రమట్టానికి 7 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)


title: కోడూరు (కృష్ణా)

text: రేపల్లె, మచిలీపట్నం,పెడన, గుడివాడ


title: కోడూరు (కృష్ణా)

text: అవనిగడ్డ, మోపిదేవి, నాగాయలంక, చల్లపల్లి


title: కోడూరు (కృష్ణా)

text:
అవనిగడ్డ, మోపిదేవి నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్; గుంటూరు 78 కి.మీ
2013లో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి దాసరి విమల సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. ఉప సర్పంచిగా శ్రీ జరుగు వెంకటేశ్వరరావు ఎన్నికైనారు.
కోడూరు గ్రామ పంచాయతీ 2017,ఫిబ్రవరి-23న 65వ వార్షికోత్సవాన్ని జరుపుకొనుచున్నది.


title: కోడూరు (కృష్ణా)

text:
ఈ ఆలయంలో స్వామివారి 18వ వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు, 2014,జూన్-9, సోమవారం నుండి ప్రారంభమైనవి. ఈ ఉత్సవాల కొరకు ఆలయాన్ని సర్వాంగసుందరంగా తీర్చిదిద్దినారు. సోమవారం ఉదయం స్వామివారికి అష్టోత్తర శతకలశ క్షీరాభిషేకంతో కార్యక్రమాలు ప్రారంభమైనవి. సాయంత్రం 7 గంటలకు బ్రహ్మోత్సవాలు ప్రారంభించారు. ధ్వజారోహణ, అంకురార్పణ కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. 10వ తేదీ మంగళవారం ఉదయం 9 గంటలకు అష్టోత్తర శతకలశ క్షీరాభిషేకం నిర్వహించారు. రాత్రికి కోడూరు గ్రామంలోని వంతెన వద్ద ఉన్న శ్రీ ఆంజనేయస్వామివారి ఆలయం వద్ద ఎదురుకోలు ఉత్సవం నిర్వహించారు. 11వ తేదీ బుధవారం ఉదయం కౌతుకోత్సవం, రాత్రి 7 గంటలకు స్వామివారి కళ్యాణోత్సవం నిర్వహించారు. 12వ తేదీ గురువారం ఉదయం ఆలయంలో గరుడ, శేషవాహనాలకు ప్రత్యేకపూజా కార్యక్రమాలను, భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహించారు. సాయంత్రం, స్వామివారు అమ్మవార్లతో కలిసి, కోడూరులో తిరువీధి ఉత్సవాన్ని ఘనంగా నిర్వహించారు. 13వ తేదీ శుక్రవారం ఉదయం, వసంతోత్సవం (అవభృథస్నానం) కార్యక్రమాన్ని వేదపండితులు, శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించారు. సాయంత్రం స్వామివారికి శేషవాహనంపై ఊరేగింపుగా యర్రారెడ్డిపాలెం, ఇస్మాయిల్ బేగ్ పేట, కృష్ణాపురం గ్రామాలలో తిరువీధి ఉత్సవాన్ని నిర్వహించారు. 14వ తేదీ శనివారం నాడు, ఉదయం స్వామివారి శాంతికల్యాణాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమాలు 15వ తేదీ ఆదివారం వరకు కొనసాగినవి. 16వ తేదీ సోమవారం పది వేల మందికి, అన్నసమారాధన నిర్వహించారు. ఈ బ్రహ్మోత్సవాలను పురస్కరించుకొని, 16 రోజుల పండుగ సందర్భంగా, జూన్-26, గురువారం నాడు, స్వామివారి శాంతికల్యాణం, వేదపండితుల మంత్రోచ్ఛారణలతో శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమమంలో భక్తులు అధికసంఖ్యలో పాల్గొన్నారు. [3], [4], [5] & [6]
కోడూరులోని వీవర్స్ కాలనీలో నెలకొన్న ఈ ఆలయ నిర్మాణం పూర్తి అయి 10 సంవత్సరాలు అయిన సందర్భంగా, ఆలయంలో, 2015,మే నెల-30వ తేదీ శనివారంనాడు, గణపతిపూజతో ఉత్సవాలు ప్రారంభించారు. ఆరోజు సాయంత్రం అఖండస్థాపన, దీక్షాధారణ, ధ్వజారోహణ కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. 31వ తేదీ ఆదివారంనాడు, స్వామివారికి అష్టోత్తర శతకలశములచే విశేష అభిషేకం, రాత్రికి మహా పడిపూజ నిర్వహించారు. జూన్-1వ తేదీ సోమవారంనాడు, ఉదయం 11-00 గంటలకు మహాకుంభాభిషేకం, పూర్ణాహుతి, అన్నసమారాధన కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. సాయంత్రం వసంతోత్సవం, ధ్వజావరోహణ కార్యక్రమాలతో ఉత్సవాలను ముగించారు. []


title: కోడూరు (కృష్ణా)

text: కోడూరు గ్రామములోని వడ్డెర కాలనీలో నూతనంగా నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో పునఃప్రతిష్ఠా మహోత్సవాన్ని, 2016,ఏప్రిల్-2వ తేదీ శనివారంనాడు వైభవంగా నిర్వహించారు. అనంతరం వేదపండితులు శ్రీ సీతారాముల కళ్యాణాన్ని కన్నులపండివగా నిర్వహించారు. మద్యాహ్నం విచ్చేసిన భక్తులకు అన్నప్రసాద వితరణ నిర్వహించారు. [9]


title: కోడూరు (కృష్ణా)

text:
కోడూరు ప్రజలు ఎక్కువగా వ్యవసాయం, మస్త్య్హ సాగు మీద అధారపడి జీవిస్తున్నారు.2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మండలంలోని గ్రామాల జనాభా వివరాలు:
[1] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,మార్చ్-28; 2వపేజీ.
[2] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,జూన్-5, 2వపేజీ.
[3] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,జూన్-9; 2వపేజీ.
[4] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,జూన్-12; 6వపేజీ.
[5] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,జూన్-17; 2వపేజీ
[6] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014, జూన్-27; 3వపేజీ.
[7] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,అక్టోబరు-26; 2వపేజీ.
[8] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,ఫిబ్రవరి-25; 3వపేజీ.
[9] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మార్చ్-20; 1వ పేజీ.
[10] ఈనాడు అమరావతి; 2015,నవంబరు-2; 41వపేజీ.


title: కోడూరు (కృష్ణా)

text:
[3] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,జనవరి-25; 1వపేజీ.
[4] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,ఫిబ్రవరి-13; 1వపేజీ.
[5] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మే-16వతేదీ; 1వపేజీ.
[6] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మే-24వతేదీ; 2వపేజీ.
[7] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మే-28వతేదీ; 1వపేజీ.
[8] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2016,ఫిబ్రవరి-28; 1వపేజీ.
[9] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2016,ఏప్రిల్-2; 1వపేజీ.
[10] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,ఫిబ్రవరి-26; 1వపేజీ.


title: గూడూరు (కృష్ణా)

text: గూడూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామము, మండలము. పిన్ కోడ్: 521 149. ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08672.


title: గూడూరు (కృష్ణా)

text: సముద్రమట్టానికి 6 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)


title: గూడూరు (కృష్ణా)

text: మచిలీపట్నం, గుడివాడ, రేపల్లె. పెడన


title: గూడూరు (కృష్ణా)

text: మచిలీపట్నం, పెడన, గుడ్లవల్లేరు, ఘంటసాల


title: గూడూరు (కృష్ణా)

text: మచిలీపట్నం, పెడన నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం కలరు. రైల్వేస్టేషన్; మచిలీపట్నం, విజయవాడ 66 కి.మీ


title: గూడూరు (కృష్ణా)

text: జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల:- ఈ పాఠశాల 64వ వార్షికోత్సవం, 2016,మార్చ్-1వ తేదీనాడు ఘనంగా నిర్వహించారు. [9]


title: గూడూరు (కృష్ణా)

text: గూడూరు గ్రామములో, దత్త కారుణ్య ట్రస్ట్ ఆధ్వర్యంలో, వరాలసాయి మందిర ఆవరణలో, ఈ ఆసుపత్రి నిర్మించారు. గూడూరుతోపాటు, బందరు, పెడన తదుతర మండలాల ప్రజలకు, అత్యాధునిక కంటిసేవలు అందించుటకై, కోనేరు ప్రసాద్ ఛారిటబుల్ ట్రస్ట్ వారు ఈ ఆసుపత్రికి భూరివిరాళం అందించారు. ఉచితంగా శస్త్ర చికిత్సలతోపాటు, వైద్యసేవలు అందించుటకై దాతలు ఒక కోటి రూపాయలు అందించారు. పాలకొల్లుకు చెందిన రాజమల్లి రాధామోహన్ కంటి ఆసుపత్రి వారు, ఈ ఆసుపత్రికి సాంకేతిక సహకారాన్ని అందించారు. ఈ ఆసుపత్రిని 2015,జూన్-11వ తేదీనాడు ప్రారంభించారు. [8]


title: గూడూరు (కృష్ణా)

text:
గూడూరు గ్రామంలో శ్రీరాం చారిటబుల్ ట్రస్ట్ వారి ఆధ్వర్యంలో ఏర్పాటుచేసిన ఒక నీటిశుద్ధి కర్మాగారాన్ని (R.O.Plant) 2014,జూన్-2న ప్రారంభించారు. [3]
2013,జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో, శ్రీ ఈశ్వరరావు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [10]


title: గూడూరు (కృష్ణా)

text:
గూడూరు గ్రామంలో అనేక దేవాలయలున్నాయి. గుడులు (దేవాలయలు) ఉన్న ఊరు కనుక ఆగ్రామానికి "గూడూరు" అన్నపేరు వచ్చిందని పెద్దలు చెబుతారు. గూడూరు ఉన్న అనేక దేవాలయలలో ముఖ్యమైనవి:- [2] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,మే-15; 5వపేజీ.
[3] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,జూన్-3; 10వపేజీ.
[4] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,అక్టోబరు-21; 5వపేజీ.
[5] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,మార్చ్-4; 4వపేజీ.
[6] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,మార్చ్-7; 5వపేజీ.
[7] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,మే-13; 5వపేజీ.
[8] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,జూన్-10; 5వపేజీ.
[9] ఈనాడు కృష్ణా; 2016,మార్చ్-2; 6వపేజీ.
[10] ఈనాడు కృష్ణా; 2016,డిసెంబరు-2; 5వపేజీ.


title: పామర్రు

text: పామర్రు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్: 521 157., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08674.


title: పామర్రు

text: ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ద్వారా ఉత్తర్వులు జారీ అయ్యాయి.


title: పామర్రు

text: విజయవాడ రూరల్ మండలం పరిధితో పాటు, పట్టణ పరిధిలోకి వచ్చే ప్రాంతం. విజయవాడ అర్బన్ మండలం పరిధిలోని మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా కూడా. ఇబ్రహీంపట్నం మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ప్రాంతం, పెనమలూరు మండలం పరిధితో పాటు అర్బన్ ఏరియా, గన్నవరం మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉంగుటూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంకిపాడుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉయ్యూరుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, జి.కొండూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంచికచర్ల మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, వీరుళ్లపాడు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, పెనుగంచిప్రోలు మండల పరిధిలోని కొంతభాగంతో పాటు శనగపాడు గ్రామం ఉన్నాయి.


title: పామర్రు

text: పామర్రు మండలంలోని అడ్డాడ, ఉరుటూరు, ఐనంపూడి, కనుమూరు, కొండిపర్రు, కురుమద్దాలి, కొమరవోలు, జమిగొల్వేపల్లి, జామిదగ్గుమల్లి, జుజ్ఝవరం, పసుమర్రు, పామర్రు, పెదమద్దాలి, బల్లిపర్రు, రాపర్ల మరియు రిమ్మనపూడి గ్రామాలు ఉన్నాయి.


title: పామర్రు

text: సముద్రమట్టానికి 9 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)


title: పామర్రు

text: గుడివాడ,పెడన, మచిలీపట్నం, హనుమాన్ జంక్షన్


title: పామర్రు

text: పమిడిముక్కల, పెదపారుపూడి, వుయ్యూరు, గుడివాడ


title: పామర్రు

text: పామర్రు, వుయ్యూరు నుండి రోడ్ద్దు రవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్; విజయవాడ 44 కి.మీ


title: పామర్రు

text: ఈ పాఠశాలలో 8వ తరగతి చదువుచున్న మునిపల్లి రజిత అను విద్యార్థిని, జాతీయ ప్రతిభ ఉపకారవేతనం () పొందుటకు ఎంపికైనది. ఈ విద్యార్థినికి ఇంటరు వరకు, ప్రతి సంవత్సరం ఆరువేల రూపాయల ఉపకార వేతనాన్ని అందించెదరు. [13]


title: పామర్రు

text: ఈ ఆశ్రమం, స్థానిక బందరు రహదారిలో ఉంది. ఈ ఆశ్రమ వ్యవస్థాపకులు శ్రీ తాళ్ళూరి వెంకటేశ్వరరావు.ఈ కేంద్రానికి, 13వ ఆర్థికసంఘం నిధులు రు. 68.50 లక్షలతో నూతన భవన నిర్మాణాన్ని, 2013,జులై-3న ప్రారంభించారు. ఈ భవనం నిర్మాణం పూర్తి అయి ప్రారంభానికి సిద్ధంగా ఉంది. [7]


title: పామర్రు

text:
ఈ గ్రామములో వ్యవసాయశాఖ కార్యాలయానికి ఒక నూతన భవన నిర్మాణానికి, 2016,డిసెంబరు-3వతేదీ శుక్రవారంనాడు శంకుస్థాపన నిర్వహించెదరు. [11]ఈ ఆలయంలో, 2015,మే నెల-13వతేదీ బుధవారంనాడు, ఆలయ ప్రతిష్ఠా దినోత్సవం సందర్భంగా, స్వామివారి కళ్యాణం వైభవంగా నిర్వహించారు. [4]
ఈ ఆలయంలో అమ్మవారి ఏకాదశ వార్షిక మహోత్సవాలు 2016,ఫిబ్రవరి-11,12,13 తేదీలలో ఘనంగా నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా ఆలయంలో అమ్మవారికి ప్రత్యేకపూజలు అభిషేకాలు నిర్వహించారు. 13వ తేదీ శనివారంనాదు రాత్రి అమ్మవారి గ్రామోత్సవం కన్నులపండువగా సాగినది. [9]


title: పామర్రు

text: ఈ ఆలయం స్థానిక వెలమపేటలో, శివాలయం రహదారిపై ఉంది. ఈ ఆలయంలో 2017,మార్చి-6వతేదీ సోమవారం నుండి 11వతేదీ శనివారం వరకు అమ్మవారి వార్షిక జాతర మహోత్సవం నిర్వహించెదరు. ఆరవతేదీ సోమవారం తెల్లవారుఝామున అమ్మవారికి 108 బిందెల నీళ్ళతో అభిషేకం చేసి, అనంతరం, పట్టు వస్త్రాలు ధరింపజేసి, పంబలవారు అమ్మవారి చరిత్రను పారాయణ చేసెదరు. పోతురాజు గడను అలంకరించి, మేళతాళాలు, డప్పు వాయిద్యాలతో అమ్మవారు, పోతురాజు, ఘటం కుండలతో గ్రామోత్సవం నిర్వహించెదరు. గ్రామ మునసబు వారసుడు శ్రీ బొమ్మారెడ్డి మధుసూదనరెడ్డి ఇంటి నుండి తొలి నైవేద్యాన్ని స్వీకరించెదరు. గ్రామస్థులు ఊరేగింపుగా బయలుదేరి, పసుపు, కుంకుమలతో ఓలలాడుతూ ఇంటింటికీ తిరిగెదరు. 6వతేదీ నుండి 11వతేదీ రాత్రి వరకు, అమ్మవారు గ్రామములో తిరుగుతూ, భక్తులను అలరింపజేసెదరు. గ్రామ పొలిమేరల వద్ద, క్షుద్రశక్తులు గ్రామంలోనికి రాకుండా, పంబలివారు కట్టడి చేసెదరు. 12వతేదీ ఆదివారంనాడు గ్రామోత్సవం నిర్వహించెదరు. 25 వేల జనాభా ఉండి, ఆరువేల గడప ఉన్న పామర్రు గ్రామములో హిందువులంతా ప్రతి ఇంటి నుండి, గారెలు, బూరెలు, పాయసంతో నైవేద్యాలను, సాయంత్రానికి ఆలయం వద్దకు తీసికొని వచ్చి, అమ్మవారికి సమర్పించెదరు. ఆరోజున సుమారు 75,000 మందికి పైగా భక్తులు అమ్మవారిని దర్శించుకొనెదరని అంచనా. [14]


title: పామర్రు

text:
స్థానిక విజయవాడ రహదారిలోని ఈ ఆలయంలో, 2014, ఆగష్టు-10, ఆదివారం నాడు, శ్రావణపూర్ణిమ సందర్భంగా అమ్మవారికి పంచామృతాభిషేకం, దేవీహోమం నిర్వహించెదరు. అనంతరం మద్యాహ్నం భక్తులకు అన్నసమారాధన నిర్వహించెదరు. [3]
ఈ గ్రామములో 2015,నవంబరు-29వ తేదీ కార్తీకమాసం, ఆదివారంనాడు, భజనలు చేయుచూ, కీర్తనలు పాడుకుంటూ, రాములవారి దీపస్తంభాన్ని గ్రామములో ఊరేగించారు. ఈ సందర్భంగా భక్తులు స్వామివారికి హారతులు, కానుకలు, టెంకాయలు సమర్పించారు. కార్తీకమాసం చివరిరోజు వరకు ఇలా ఊరేగించి, ఆ రోజున సుమారు 4000 మంది భక్తులకు అన్నసమారాధన నిర్వహించి, దీపస్తంభాన్ని విష్ణ్వాలయంలో భద్రపరచెదరు. ఈ కార్యక్రమాన్ని సుమారు 100 సంవత్సరాల నుండి, తమ తాతముత్తాతల కాలం నుండి ఇలా నిర్వహించుచున్నామని గ్రామానికి చెందిన శ్రీ వేణుగోపాల బృందావన భజన సమాజం వారు చెప్పుచున్నారు. [8]


title: పామర్రు

text:
ఈ ఆలయాన్ని 60 లక్షల రూపాయలతో పునర్నిర్మించడానికి అంచనాలు తయారుచేస్తున్నారు. ఇందులో గ్రామస్థుల వాటాగా 20 లక్షల రూపాయలు చెల్లించవలసియున్నది. [10]
ఈ ఆలయంలో 2016,మే-20వ తేదీ వైశాఖ శుద్ధ చతుర్దశినాడు స్వామివారి కల్యాణోత్సవాలను కన్నులపండువగా నిర్వహించారు. 21వ తేదీ శనివారం, వైశాఖపౌర్ణమినాడు, స్వామివారి గ్రామోత్సవం ఘనంగా నిర్వహించారు. [11]
స్థానిక రాళ్ళబండివారి చెరువుకట్టపై స్థిరనివాసి అయిన శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయంలో, 2016,ఫిబ్రవరి-25వ తేదీ గురువారంనాడు శ్రీదేవీ భూదేవీ సమేత శ్రీ కళ్యాణ వేంకటేశ్వరస్వామివారి విగ్రహప్రతిష్ఠా కార్యక్రమం, వైభవంగా నిర్వహించారు. అనంతరం విచ్చేసిన భక్తులందరికీ అన్నప్రసాద వితరణ నిర్వహించారు. [9]
స్థానిక గుడివాడ రహదారిలోని సాయినగరులోని ఈ ఆలయ 21వ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవాన్ని పురస్కరించుకొని, 2015,మే-30వ తేదీ శనివారంనాడు, ఆలయంలో స్వామివారికి ఉదయం ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. అనంతరం పంచామృతసహిత రుద్రాభిషేకం నిర్వహించారు. భక్తులచే సామూహికంగా లక్ష పుష్పార్చన నిర్వహించారు. [5]
ఈ ఆలయం స్థానిక గుడివాడ రహదారిలోని శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉంది. ఈ ఆలయ ప్రథమ వార్షికోత్సవం, 2015,మే-30వ తేదీ శనివారంనాడు, వైభవంగా నిర్వహించారు. స్వామివారికి అమృతాభిషేకం, ఆకుపూజ నిర్వహించారు. అనంతరం హరేరామ సంకీర్తన గానంచేసారు. ఈ సందర్భంగా స్వామివారిని ప్రత్యేకంగా తయారుచేసిన గారెలు, బూరెలదండలతో అలంకరించారు. [5]


title: పామర్రు

text: స్థానిక విజయవాడ రహదారిలో ఉన్న ఈ ఆశ్రమంలో, శ్రీ పర్వతవర్ధనీ సమేత శ్రీ రామలింగేశ్వరస్వామి వారు కొలువైయున్నారు.


title: పామర్రు

text: వరి, చెఱుకు, అపరాలు, కాయగూరలు


title: పామర్రు

text:
వ్యవసాయం వివిధ వృత్తుల వ్యాపారస్థులు కలరుపామర్రు గ్రామాన్ని ఆకర్షణీయ గ్రామం (స్మార్ట్ విలేజ్) గా తీర్చిదిద్దటానికై, ప్రవాసాంధ్రులొకరు, గ్రామాన్ని దత్తత తీసుకున్నారు. [8]
[2] ఈనాడు, కృష్ణా/పామర్రు; 2014,జులై-29; 1వపేజీ.
[3] ఈనాడు విజయవాడ/పెనమలూరు; 2014,ఆగష్టు-10; 2వపేజీ.
[4] ఈనాడు అమరావతి; 2015,మే-14; 38వపేజీ.
[5] ఈనాడు అమరావతి; 2015,మే-31; 34వపేజీ.
[6] ఈనాడు అమరావతి; 2015,జులై-4; 38వపేజీ.
[7] ఈనాడు అమరావతి; 2015,జులై-20; 24వపేజీ.
[8] ఈనాడు అమరావతి; 2015,నవంబరు-30; 23వపేజీ.
[9] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2016,ఫిబ్రవరి-14; 1వపేజీ.
[10] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2016,మే-8; 2వపేజీ.
[11] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2016,డిసెంబరు-2; 1వపేజీ.
[12] ఈనాడు అమరావతి పామర్రు; 2017,జనవరి-26; 2వపేజీ.
[13] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2017,ఫిబ్రవరి-8; 1వపేజీ.
[14] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2017,మార్చి-5; 2వపేజీ.


title: పెదపారుపూడి మండలం

text: పెదపారుపూడి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము.


title: పెదపారుపూడి మండలం

text: సముద్రమట్టానికి 11 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)


title: పెదపారుపూడి మండలం

text: ఈ ఊరు గుడివాడ నుండి 5 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.


title: పెదపారుపూడి మండలం

text: గుడివాడ, పెడన, హనుమాన్ జంక్షన్, విజయవాడ


title: పెదపారుపూడి మండలం

text: గుడివాడ, నందివాడ, పామర్రు, ఉంగుటూరు


title: పెదపారుపూడి మండలం

text: వెంట్రప్రగడ, గుడివాడ నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వే స్టేషన్: 40 కి.మీ


title: పెదపారుపూడి మండలం

text:
గీతాంజలి జూనియర్ కాలేజి, జిల్లాపరిషత్ హైస్కూల్, ఎస్.నవజీవన్ ఉన్నత పాఠశాల, పెదపారుపూడి.
ఈ గ్రామములో 2017,జులై-6న ఈ కొనుగోలు కేంద్రాన్ని, ప్రారంభించారు. ఈ కేంద్రంలో ప్లాస్టిక్ వ్యర్ధాలను కిలో 20 రూపాయల చొప్పున కొనుగోలు చేసెదరు. [9]


title: పెదపారుపూడి మండలం

text: ఈ గ్రామ పంచాయతీ నవంబరు-5,1951 నాడు ఆవిర్భవించింది. [4]


title: పెదపారుపూడి మండలం

text: 2013,జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి గారపాటి లక్ష్మి, సర్పంచ్‌గా ఎన్నికైనారు. [10]


title: పెదపారుపూడి మండలం

text:
వరి, కూరగాయలు,అపరాలు
ఈ గ్రామం వ్యవసాయకంగా బాగా అభివృద్ధి చెందింది. వ్యవసాయంలో నూతన వరవడి రూపొందించిన వరి కోత మిషను వర్కు షాపు ఉంది.
[4] ఈనాడు అమరావతి; 2015,అక్టోబరు-28; 23వపేజీ.
[5] ఈనాడు అమరావతి; 2015,నవంబరు-5; 24వపేజీ.
[6] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2016,ఫిబ్రవరి-14; 1వపేజీ.
[7] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2016,ఫిబ్రవరి-18; 2వపేజీ.
[8] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2016,ఏప్రిల్-8; 1వపేజీ.
[9] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2017,జులై-7; 2వపేజీ.


title: నందివాడ

text:
నందివాడ కృష్ణా జిల్లా, ఇదే పేరుతో ఉన్న మండలం యొక్క కేంద్రము. ఇది సమీప పట్టణమైన గుడివాడ నుండి 8 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 739 ఇళ్లతో, 2450 జనాభాతో 1176 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1221, ఆడవారి సంఖ్య 1229. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 704 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589289.పిన్ కోడ్: 521321 , ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08674.
సముద్రమట్టానికి 11 మీ.ఎత్తు
గుడివాడ, హనుమాన్ జంక్షన్, పెడన, ఏలూరు


title: నందివాడ

text: గుడివాడ, పెదపారుపూడి, ఉంగుటూరు, బాపులపాడు


title: నందివాడ

text:
నందివాడలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.


title: నందివాడ

text: వెంట్రప్రగడ, గుడివాడ నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: 43 కి.మీ దూరంలో ఉంది.