title: తూముకుంట

text: తూముకుంట పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితాను ఇక్కడ ఇచ్చారు.


title: గొల్లపురం

text:
గొల్లాపురం, అనంతపురం జిల్లా, హిందూపురం మండలానికి చెందిన గ్రామము
ఇది మండల కేంద్రమైన హిందూపురం నుండి 15 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 621 ఇళ్లతో, 2625 జనాభాతో 1249 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1355, ఆడవారి సంఖ్య 1270. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 657 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 102. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595567.పిన్ కోడ్: 515221.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. బాలబడి కిరికెరలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల సంతబిదనూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కిరికెరలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు హిందూపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల అనంతపురంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు హిందూపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల హిందూపురంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు సేవామందిర్లోనూ ఉన్నాయి.
గొల్లాపురంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టరు ఒకరు, డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
గొల్లాపురంలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 20 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
గొల్లాపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
గొల్లాపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
గొల్లాపురంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వేరుశనగ, మొక్కజొన్న, వరి
శివాలయం, ఆంజనేయ మందిరం, శనిమహత్మ దేవాలయం
మొక్క జొన్న, రాగి, పత్తి.
వ్యవసాయం, చెనేత పరిష్రమ, దిన రిత్య కూలి.


title: ఒంటరి పోరాటం

text: ఒంటరి పోరాటం కె. రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వంలో 1989 లో విడుదలైన సినిమా. ఇందులో వెంకటేష్, శ్వేత, రూపిణి ప్రధాన పాత్రలలో నటించారు. చక్రవర్తి సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు.


title: ఒంటరి పోరాటం

text: రాజా నిరక్షరాస్యుడైన ఓ కూలీ. ధనవంతుడైన సుదర్శన్ రావు కూతురు ప్రియాంక ధనగర్వంతో విర్రవీగుతుంటుంది. లెక్చరర్ అయిన రాజేశ్వరి దేవి ప్రియాంకను ఎప్పుడూ రెచ్చగొడుతూ ఉంటుంది. ప్రియాంక ఇంటికి ఎదురుగా ఓ గదిలో నిరుద్యోగియైన ఇందు తన స్నేహితులైన ఓ సైంటిస్టు, ఇంజనీరుతో కలిసి నివసిస్తూ ఉంటుంది. రాజాతో కలిసి వీరందరూ మంచి స్నేహితులవుతారు. రాజా, ప్రియాంక ఇద్దరూ ఎప్పుడు ఒకరితో ఒకరు చిన్న చిన్న గొడవలు పడుతూ ఉంటారు.


title: ఒంటరి పోరాటం

text: ఒకరోజు రాజేశ్వరి దేవి ఒక షాపింగ్ కాంప్లెక్స్ సమస్యను పరిష్కరించమని ప్రియాంకకు సవాల్ విసురుతుంది. ప్రియాంక ఇందు సహాయం కోరుతుంది. అదే సమయంలో రాజా తన స్నేహితుడైన సిద్ధప్ప తల్లి చికిత్స కోసం డబ్బు కోసం ప్రయత్నిస్తుంటాడు. ప్రియాంక ఆ సమస్యను పరిష్కరిస్తే డబ్బులు ఇస్తానని చెబుతుంది. రాజా తన తెలివితేటలతో ఆ సమస్యను పరిష్కరిస్తాడు. కానీ ప్రియాంక డబ్బు ఇవ్వకపోవడంతో స్నేహితుడి తల్లి మరణిస్తుంది. రాజా ఆవేశంలో ప్రియాంకను అవమాన పరచాలని అందరి ముందు ముద్దు పెట్టుకుంటాడు. దాంతో సుదర్శన్ రావు, ప్రియాంక కలిసి అతన్ని కొడతారు. దాంతో రాజా అవమానంతో తాను సుదర్శన్ రావు కంటే ఎక్కువ డబ్బులు సంపాదిస్తానని చాలెంజ్ చేస్తాడు. అలా చేస్తే ప్రియాంకనిచ్చి పెళ్ళి చేయాలని పందెం విసురుతాడు. సుదర్శన్ రావు కూడా అందుకు అంగీకరిస్తాడు. ఇదంతా ఓ పక్క నుంచి రాజేశ్వరి దేవి గమనిస్తూ ఉంటుంది.


title: ఒంటరి పోరాటం

text: రాజేశ్వరి దేవి రాజాకు చదువు చెప్పించి తన చాలెంజ్ లో నెగ్గేలా చేస్తానని మాటిస్తుంది. ఆమె చెప్పినట్లే రాజా చదువుకుని వ్యాపారంలో ప్రవేశించి అనతి కాలంలోనే తన తెలివితేటలతో సుదర్శన్ రావుకు పోటీగా ఎదుగుతాడు. అప్పుడే సుదర్శన్ రావుకు రాజా విజయం వెనుక రాజేశ్వరి దేవి ఉన్నదని తెలుస్తుంది. అప్పుడే వారిద్దరికి పూర్వం ఉన్న వైరం గురించి తెలుస్తుంది. అంతేకాకుండా సుదర్శన్ రావు రాజా తల్లియైన భాగ్యలక్ష్మికి స్వయానా అన్న అనీ అతను తన చెల్లెల్లి దారుణంగా అవమానించిన సంగతి కూడా తెలుస్తుంది. ఈ క్రమంలో ప్రియాంకకు కూడా రాజా మంచితనం గురించి తెలుసుకుని అతన్ని ఆరాధించడం మొదలుపెడుతుంది. మరో వైపు రాజా సుదర్శన్ రావు అక్రమ వ్యాపారాలను బయటపెడుతూ అతన్ని ఊపిరి సలపనీకుండా చేస్తుంటాడు. సుదర్శన్ రావు సివంగి శివరామకృష్ణ అనే వ్యక్తిని రాజేశ్వరిదేవి భర్తగా పరిచయం చేసి అందరి ముందు అవమానిస్తాడు. రాజా ప్రశ్నించడంతో రాజేశ్వరి దేవి గతంలో తాను కళాశాలలో అధ్యాపకురాలిగా పనిచేస్తున్నప్పుడు ఛైర్మన్ గా ఉన్నపుడు సుదర్శన్ అక్రమాలను బయటపెట్టి ఎలా బయటకు పంపించిందీ, అందుకు అతను సివంగి శివరామకృష్ణ ను పావుగా వాడుకుని తన్ను ఎలా అవమానించిందీ వివరిస్తుంది. వారికి సరైన గుణపాఠం చెప్పి తన గురుదక్షిణగా ఇమ్మంటుంది. రాజా సుదర్శన్ రావు అక్రమ వ్యాపారాలన్నింటినీ బయటపెట్టి అతన్ని జైలు పాలు చేస్తాడు. చివరికి సుదర్శన్ రావు రాజేశ్వరి దేవిని, ఇందును బంధించడంతో వారిని విడిపించడంతో కథ సుఖాంతమవుతుంది.


title: ఒసేయ్ రాములమ్మా

text: ఒసేయ్ రాములమ్మా 1997లో దాసరి నారాయణ రావు దర్శకత్వంలో వచ్చిన ఒక విప్లవ చిత్రం. ఇందులో విజయశాంతి, దాసరి, రామిరెడ్డి ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. భూస్వాముల ఆగడాలకు వ్యతిరేకంగా అన్యాయానికి గురైన ఒక దళిత మహిళ చేసిన పోరాటమే ఈ చిత్రం. వందేమాతరం శ్రీనివాస్ సంగీతాన్నందించడమే కాక దాదాపు అన్ని పాటలు ఆయనే పాడాడు. ఇందులో పాటలన్నీ దాదాపు ప్రజా కవులు రాసినవే. సంగీత పరంగా కూడా ఈ చిత్రం మంచి విజయం సాధించింది.


title: పచ్చని సంసారం

text: పచ్చని సంసారం పేరుతో ఈ క్రింది సినిమాలు ఉన్నాయి:


title: పదహారేళ్ళ వయసు

text: తెలుగు చిత్రసీమలో శ్రీదేవిని తారగా నిలిపిన చిత్రమిది. 1978 ఆగస్టు 31 న విడుదలైన ఈ సినిమా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రేక్షకుల్ని బాగా ఆకట్టుకొంది. అందాల మల్లిగా శ్రీదేవి, అమాయకుడైన చంద్రంగా చంద్రమోహన్, పల్లెటూరి పోకిరిగా మోహన్ బాబు నటించారు.


title: పదహారేళ్ళ వయసు

text: ఈ చిత్రానికి మాతృక పదునారు వయనదిలే అనే తమిళ చిత్రం. భారతీరాజా దర్శకత్వం వహించారు. అక్కడ కూడా నాయిక శ్రీదేవే. అమాయకుడిగా కమల్ హాసన్, పోకిరిగా రజనీకాంత్ నటించారు. ఈ సినిమా వెనుక ఒక తమాషా సంఘటన ఉంది. ఈ చిత్రానికి ఎస్.ఎ.రాజకన్ను నిర్మాత. ఈయన ఒక సొంత లారీ ఉన్న డ్రైవర్. సినిమా పిచ్చి. కొంత సొమ్ము సంపాదించాక భారతీరాజాను కలిసి సినిమా తీస్తాను అంటే ఈ కథ చెప్పారు. 4.5 లక్షల రూపాయల్లో పూర్తవుతుందని చెప్పారు. సినిమా మొదలయ్యాక 1.5 లక్షలు బడ్జెట్ పెరిగింది. అందుకోసం లారీ, కొన్ని వస్తువులు కూడా అమ్మేశాడు రాజకన్ను. ఆరు ప్రింట్లతో తమిళనాడులో విడుదలైంది. ఓ మాదిరి చిత్రం అన్నారు. నాలుగు వారాల తరువాత ఈ సినిమాకు ఎక్కడలేని క్రేజ్ వచ్చింది. ఎక్కడచూసినా ఇళయరాజా బాణీలు, శ్రీదేవి-కమల్-రజనీ ల నటన గురించే చర్చ. పూర్తి చేసేందుకు లారీ అమ్ముకున్న రాజకన్ను, ఆదాయపు పన్ను వారి నుంచీ, రీమేక్ ల కోసం వస్తున్న ఒత్తిళ్ళ నుంచి తప్పించుకొనేందుకు దాక్కోవలసి వచ్చింది. విశ్రాంతి కోసం మైలాపూర్ లోని దేవకీ ఆస్పత్రిలో చేరిపోయారు. ఆ ఆచూకీ తెలుసుకొని తెలుగు నిర్మాత మిద్దే రామారావు అక్కడికి వెళ్ళి 1.25 లక్షల రూపాయలిచ్చి రీమేక్ హక్కులు పొందారు. అప్పట్లో రీమేక్ హక్కులకు 40 వేల రూపాయలకు మించి ఇచ్చేవారు కాదు.


title: పదహారేళ్ళ వయసు

text: మిద్దే రామారావుతో అంగర సత్యం, అంగర లక్ష్మణ రావు కలిసి తెలుగులో ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించారు. దర్శకుడిగా రాఘవేంద్రరావు అయితేనే దీనికి న్యాయం చేస్తాడని నిర్మాతలు భావించారు. అప్పటికే ఆయన అడవి రాముడు విజయంతో అగ్ర దర్శకుల జాబితాలో చేరిపోయాడు. రీమేక్ ని ఒప్పుకుంటాడా లేదా అన్న సందేహంతో నిర్మాతలు ఆయన్ను సంప్రదించారు. అప్పటికీ తమిళ చిత్రం చూసిన ఆయన సినిమా పై ఆసక్తి చూపించి చేశారు. శ్రీదేవినే నాయికగా తీసుకున్నారు. ఆమె 50,000 రూపాయలు పారితోషికం అడిగితే 35,000 రూపాయలు ఇచ్చారు నిర్మాతలు. చంద్రమోహన్ కి 17,000 మోహన్ బాబుకి 10,000 రూపాయలు ఇచ్చారు. సంగీత దర్శకుడు చక్రవర్తి మాతృక నుంచి ఒక్క బాణీనే తీసుకున్నాడు. అదే "సిరిమల్లె పువ్వా" అనే పాట. దీనిని జానకి గానం చేశారు. అప్పట్లో ఈ పాట అత్యంత ప్రజాదరణ పొందింది.


title: పదహారేళ్ళ వయసు

text: చిత్రం ప్రారంభం కాకమునుపే ఈ సినిమా వైపు పలువురు ఆసక్తి చూపించారు. తమిళ చిత్రం చూసి కమల్ చేసిన పాత్రపై శోభన్ బాబు కూడా మోజు పెంచుకున్నారు. అయితే గోచీ పెట్టుకుని, డీ గ్లామరస్ గా శోభన్ బాబు కనిపిస్తే బాగుండదని సినీ ప్రముఖులు చెప్పడంతో వెనక్కి తగ్గారు. అలాగే రజనీకాంత్ తెలుగులోనూ తానే నటించేందుకు ముందుకొచ్చారు. అయితే దర్శక నిర్మాతలు మాత్రం మోహన్ బాబును తీసుకున్నారు. ఈ సినిమా చేసే సమయానికి శ్రీదేవి వయసు 15 సంవత్సరాలు. దీనికి ముందు ఆమె అనురాగాలు అనే చిత్రంలో నటించింది. అది అంతగా ఆడలేదు. పదహారేళ్ళ వయసు సినిమాను ఎన్టీఆర్ కోసం ప్రత్యేకంగా ప్రదర్శించారు. పూర్తయ్యాక శ్రీదేవిని తమ తదుపరి చిత్రం వేటగాడు కోసం ఎంపిక చేశారు. హిందీలో ఈ సినిమాకి భారతీరాజా దర్శకత్వం వహించారు. అక్కడా నాయిక శ్రీదేవే. అమాయకుడిగా అమోల్ పాలేకర్ నటించారు. అయితే ఇది అక్కడ అంతగా ప్రజాధరణ పొందలేదు.


title: పదహారేళ్ళ వయసు

text:
పల్లవి :
సిరిమల్లె పువ్వా చిన్నారి చిలకమ్మా
నా వాడు ఎవరే నా తోడు ఎవరే...ఎన్నాళ్ళకొస్తాడే
చరణం :
తెల్లారబోతుంటీ నా కల్లోకి వస్తాడే
కళ్ళరా చూదామంటే నా కళ్ళు మూస్తాడే
ఆ అందగాడు నా ఈడు జోడు ఏడే
ఈ సందె కాడ నా చందమామ రాడే
చుక్కల్లారా దిక్కులుదాటి వాడెన్నాళ్ళకొస్తాడో


title: పదహారేళ్ళ వయసు

text:
కొండల్లో కోనల్లో కూ యన్న ఓ కోయిలా
ఈ పూల వానల్లో ఝుమ్మన్న ఓ తుమ్మెదా
వయసంతా వలపై మనసే మైమరపై ఊగేనే
పగలంతా దిగులు రేయంతా వగలు రేగేనే
చుక్కల్లారా దిక్కులుదాటి వాడెన్నాళ్ళకొస్తాడో...


title: పడమటి సంధ్యారాగం

text: హాస్యకథా చిత్రాలకు పెట్టింది పేరైన దర్శక రచయిత జంధ్యాల పూర్తిగా అమెరికా నేపథ్యంలో తీసిన సినిమా పడమటి సంధ్యారాగం. విజయశాంతి, గుమ్మలూరి శాస్త్రి, థామస్ జేన్, శివమణి ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ చిత్రం 1987లో విడుదలై విజయం సాధించింది.


title: పడమటి సంధ్యారాగం

text:
తండ్రి అంత్యక్రియలు నిర్వర్తించడానికి విజయశాంతి అమెరికన్ అయిన తన భర్తతో కలిసి భారతదేశానికి రావడంతో సినిమా ప్రారంభమౌతుంది. వాళ్ళను విమానాశ్రయం నుంచి తీసుకువెళ్ళడానికి వారి కూతురు అనిత వస్తుంది. కానీ వాళ్ళంటే అసహ్యించుకుంటూ ఉంటుంది. ఆమె తాత (విజయశాంతి తండ్రి) పెంపకంలో పెరగడం వలన, విదేశీయుడిని ప్రేమించి పెళ్ళిచేసుకున్నందుకు వాళ్ళ మీద కోపంగా ఉంటుంది. తాము అమెరికాకు ఎలా వెళ్ళిందీ, ఎలా పరిచయమయ్యి ప్రేమలో పడిందీ, పెళ్ళి చేసుకున్నదీ విజయశాంతి తన కూతురితో చెప్పడమే సినిమాలో ప్రధాన భాగం. మొదట్లో సంధ్య (విజయశాంతి) కుంటుంబం వాళ్ళ అమెరికాలో ఉన్న వాళ్ళ బాబాయి రాము ప్రోద్భలంతో అక్కడికి వెళుతుంది. కానీ విజయశాంతి తండ్రి మాత్రం పాతకాలం అలవాట్లున్న సంప్రదాయాలను కచ్చితంగా పాటించే మనిషి. అమెరికాకు వచ్చినా తన పద్ధతులు మార్చుకోకుండా అందరినీ విసిగిస్తుంటాడు. విజయశాంతి తన ఎదురింట్లో ఉన్న టామ్ తో ప్రేమలో పడుతుంది. ఆ తర్వాత కథ ఏ మలుపులు తిరిగిందనేది మిగతా కథ.
చిత్రమంతా దాదాపుగా అమెరికాలో జరిగింది. సినిమా చిత్రీకరణకు సహకరించిన అమెరికా జంట కొడుకుపై ఓ పాటను చిత్రీకరించాలనుకున్నారు జంధ్యాల. ఆ తెల్లవాళ్ళ పిల్లాడికి బాలకృష్ణుడి వేషం వేసి ఓ పాటను చిత్రీకరిద్దామనుకున్నారు. అయితే చిత్రీకరణ ప్రారంభమయ్యాకా ఆ పిల్లాడు ఏమాత్రం సహకరించలేదు. కొంటెతనం, చిన్నతనంతో చేతికి ఫ్లూటు ఇస్తే సరిగ్గా చిత్రీకరించే సమయానికి విరిచి పారేయడం, నవ్వుతూ మొహం పెట్టమంటే కెమెరా వైపుకు తిరిగి వెక్కరించడం, కెమెరా చిత్రీకరించే ఫీల్డ్‌లోంచి పారిపోవడం, నడవమంటే దొర్లడం లాంటివి చేశాడు. చివరకు వందల అడుగుల రీల్ ఎక్స్‌పోజ్ అయింది. చివరకు చేద్దామనుకున్న పాట చేయలేకపోయినా జంధ్యాల వదల్లేదు. ఇలా చిత్రీకరణ అయినదంతా తెలివిగా, సృజనాత్మకంగా ఎడిట్ చేసి, దానికి బాలకృష్ణుని వర్ణించే అన్నమాచార్య కీర్తన "ముద్దుగారే యశోద" జతచేశారు. సినిమాలో సరిగ్గా హీరోయిన్ తెల్లజాతికి చెందిన టాం, నల్లజాతికి చెందిన శివమణిల్లో తన మనసుకు టాం నచ్చాడని భావించే సందర్భంలో ఆ విషయాన్ని నేరుగా చెప్పకుండా ఈ పాట ద్వారా సూచించేలా చేర్చారు. ఇప్పుడు సినిమాలో ఆ సన్నివేశాన్ని చూసినవారు కావాలని తెల్లపిల్లాడితో బాలకృష్ణుని అల్లరి సన్నివేశాలు చిత్రించారనుకుంటారు తప్ప ఇదంతా ఊహించలేరు.


title: పదండి ముందుకు (1962 సినిమా)

text: పదండి ముందుకు వి.మదుసూధనరావు దర్శకత్వంలో తుమ్మల కృష్ణమూర్తి నిర్మాణంలో జగ్గయ్య, జమున ప్రధానపాత్రల్లో నటించిన 1962నాటి తెలుగు చలనచిత్రం. తర్వాతికాలంలో సూపర్ స్టార్ గా పేరుపొందిన కృష్ణ తొలిగా ఈ సినిమాలోనే చిన్నపాత్రతో పరిచయమయ్యారు.


title: పదండి ముందుకు (1962 సినిమా)

text: ఎల్వీ ప్రసాద్ తీయబోయిన కొడుకులు కోడళ్ళు సినిమా ఆగిపోవడంతో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న ఘట్టమనేని కృష్ణని ఈ సినిమాలో చిన్న పాత్రకు తీసుకున్నారు. అనంతరకాలంలో సూపర్ స్టార్ అయిన కృష్ణకు తొలి చిత్రం ఇదే.


title: పాడిపంటలు

text: ఇది 1976లో విడుదలైన ఒక తెలుగు సినిమా. 'భరత్' మనోజ్ కుమార్ హిందీ చిత్రం 'ఉప్ కార్' ఆధారంగా తీయబడింది. హిందీ చిత్రం లోని ఉత్తర భారత దేశపు ప్రాంతీయతను, తెలుగు నేటివిటీగా మార్చి అమోదయోగ్యమైన చిత్రంగా మలచారు. ఐతే ఇంతకు ముందు వచ్చిన, ఎన్. టి. ఆర్ కథానాయకునిగా వచ్చిన రైతుబిడ్డ కూడా ఇదేవిధమైన కథతో ఉంటుంది.


title: పసిడి మొగ్గలు

text: భూషణం ఒక వూరి పెత్తందారు. కిరాతకుడు. తేనె పూసిన కత్తిలాంటి వాడు.


title: పగ సాధిస్తా (1970 సినిమా)

text: తను స్నేహితుడిగా నమ్మి అతని కోసం చెయ్యని నేరాన్ని తనమీద వేసుకుని జైలుకు వెళతాడు నాయకుడు. కానీ ఆ స్నేహితుడే అతనిని మోసం చేసి, అతని కుటుంబం నాశనం కావడానికి కారకుడౌతాడు. నాయకుడు జైలు నుండి బయటకు వచ్చే సరికి ఆ స్నేహితుడు సంఘంలో చాలా పెద్ద వ్యక్తి అయిపోతాడు. పరిస్థితులను ఎదుర్కొని అతని మీద పగ ఎలా సాధిస్తాడు అనేది ఈ చిత్ర కథాంశం.


title: పక్కయింటి అమ్మాయి

text: నవరసాల్లో హాస్యానికి సముచిత స్థానంలో ఉంచిన తెలుగు సినిమా పక్కయింటి అమ్మాయి. బెంగాలీలో సుధీర్ ముఖర్జీ దర్శకత్వంలో రూపొందిన 'పాషేర్ బరీ' ఈ చిత్రానికి ఆధారం. తరువాత' పడో'సన్ పేరుతో హిందీలో నిర్మించారు. తరువాత తెలుగులో కె.వాసు దర్శకత్వంలో పక్కింటి అమ్మాయి (1981) ని మళ్ళీ నిర్మించారు.


title: పక్కయింటి అమ్మాయి

text: అనగనగా ఒక చదువురాని ఓ బడుద్దాయి, పేరు సుబ్బారాయుడు (రేలంగి). అతని ఇంటిపక్కనే వుంటుంది కథానాయిక (అంజలీదేవి). ఆమెకు నాట్యం అంటే వల్లమాలిన అభిమానం. ఆమె నృత్యరీతుల కనువుగా సంగీతాన్ని చెప్పే మాస్టార్ని (అడ్డాల నారాయణరావు) పెట్టుకుంటుంది. పక్కింట్లో నివసించే సుబ్బారాయుడు చేష్టలు ఆమెకు నచ్చవు. ఆమెపై మనసు పారేసుకొన్న సుబ్బారాయుడు తన మిత్రబృందం సభ్యుల సలహామేరకు తనకు సంగీతం వచ్చినట్లు ఫోజు పెడతాడు. ఆమె తన గురువును సుబ్బారాయుడి మీదకు ఉసిగొల్పుతుంది. సుబ్బారాయుడు తన గురువు సలహమేరకు మరో మిత్రుడు (ఏ.యం.రాజా) పాట పాడుతుంటే దానికి తగ్గట్టు పెదాలు కదుపుతూ సుబ్బారాయుడు అద్భుతంగా అభినయిస్తాడు. దాంతో కథానాయిక కూడా సుబ్బారాయున్ని ప్రేమించేదాకా వస్తుంది. అయితే అసలు గాయకుదు రాజా అని, సుబ్బారాయుడు కాదని తెలుసుకున్న నాయిక తన మనసు మార్చుకుంటుంది. సుబ్బారాయున్ని రక్షించుకోవడానికై మిత్రులు పన్నిన వ్యూహంలో భాగంగా సుబ్బారాయుడు చచ్చినట్లు నటిస్తాడు. కథానాయిక మనసు మార్చుకొని సుబ్బారాయుడి ప్రేమకు గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇస్తుంది.


title: పల్లెసీమ

text: రావు గోపాలరావు గ్రామంలో అకృత్యాలు చేస్తుంటాడు. శ్రీధర్ ఊరిలో ఉంటూ రావు గోపాలరావు ని ఎదిరిస్తుంటాడు. అతని చెల్లెలు ఊరికి వచ్చిన ఓ వుద్యోగస్తుని చేతిలో బలైందని నమ్మి బయటవారిని ద్వేషిస్తుంటాడు. రంగనాథ్ ఉద్యోగ నిమిత్తం గ్రామానికి వస్తాడు. శరత్ బాబు రావు గోపాలరావు మేనల్లుడు.


title: పల్లెటూరి చిన్నోడు

text:
పల్లెటూరి చిన్నోడు బి. విఠలాచార్య దర్శకత్వంలో 1974లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. ఇందులో ఎన్. టి. రామారావు, మంజుల, ఎస్. వి. రంగారావు, విజయలలిత ప్రధాన పాత్రధారులు. దిలీప్ కుమార్ నటించిన హిందీ చిత్రం 'గోపి' కి తెలుగు రూపం ఈ చిత్రం.
ఇందులో ఏడు పాటలున్నాయి.
01. ఏం పట్టు పట్టావు బ్రహ్మచారి ఓహొ బ్రహ్మచారి నాకెంతొ హాయిగా ఉంది - పి.సుశీల


title: పల్లెటూరి చిన్నోడు

text: 02. ఓ దయకర నీలనీరద శరీర (పద్యాలు) - సుశీల, ఘంటసాల - రచన: చిల్లర భావనారాయణ


title: పల్లెటూరి చిన్నోడు

text: 03. కత్తిరంటి కళ్ళుండే చిన్నదాన్నిరా రా రా మెత్తనైన మనసుతోటి - ఎల్. ఆర్. ఈశ్వరి


title: పల్లెటూరి చిన్నోడు

text: 04. నీనామ మొకటే నిత్యమురా నీరూపమొకటే సత్యమురా - ఘంటసాల - రచన: డా॥ సినారె


title: పల్లెటూరి చిన్నోడు

text: 05. నీళ్ళేమంటున్నాయి ఓ వదినా చన్నీళ్ళేమంటున్నాయి - ఎల్. ఆర్. ఈశ్వరి, సుశీల


title: పల్లెటూరి చిన్నోడు

text: 06. పల్లెటూరి చిన్నవాడు పట్నానికి చేరుకున్నాడు - రామకృష్ణ, సుశీల బృందం - రచన: డా॥ సినారె


title: పల్లెటూరి చిన్నోడు

text: 07. పాడితే రామయ్య పాటలే పాడాలే వేడితే ఆ అయ్యనే - ఘంటసాల - రచన: డా॥ సినారె


title: పల్లెటూరి పిడుగు

text: పల్లెటూరి పిడుగు 1983 లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.


title: పల్నాటి యుద్ధం (1966 సినిమా)

text: పల్నాటి యుద్థం 1966,ఫిబవరి 18న విడుదలైన చలన చిత్రం.


title: పండంటి జీవితం

text:
ఈ సినిమా 1981 జనవరి 1న విడుదలయింది. శోభన్‌బాబు ఈ సినిమాలో తండ్రి కొడుకులుగా ద్విపాత్రాభినయం చేశాడు.
పోస్ట్ గ్రాడ్యుయెట్ అయిన శేఖర్ ట్యూషన్లు చెపుతూ ఉంటాడు. చెల్లెలు జ్యోతి అతడికి ఆరోప్రాణం. కోటీశ్వరుడైన పురుషోత్తమరావు కూతురు, పిడివాదపు మనిషి అయిన సంధ్య విదేశాలనుండి తిరిగివచ్చి కారులో షికారుకెళ్తూ శేఖర్ సైకిల్‌కు డాష్ ఇస్తుంది. దానితో ఇద్దరి మధ్య వాగ్వివాదం ప్రారంభమై తర్వాత అది ప్రేమకు, పెళ్ళికి దారితీస్తుంది. సంధ్య దూరపు చుట్టం సూరమ్మ ఇంట్లో నగానట్రా కాజేసి జ్యోతి మీద నేరం మోపుతుంది. సంధ్యకూడా తొందరపాటుతో జ్యోతినే నిందిస్తుంది. జ్యోతి, తన తాతగారితో కలిసి పాత ఇంటికి వెళ్లిపోతుంది. జ్యోతి పెళ్ళికోసం శేఖర్ స్వంత ఇంటిని తాకట్టుపెట్టి డబ్బు తెచ్చి సంధ్యకిచ్చి బొంబాయి వెడతాడు. పెళ్ళి సమయంలో డబ్బు పెట్టెలో తెల్లకాగితాలు ప్రత్యక్షమవుతాయి. దానితో పెళ్ళి చెడుతుంది. జ్యోతి ఆత్మహత్య చేసుకుంటుంది. బొంబాయి నుండి తిరిగి వచ్చిన శేఖర్ సంధ్యతో ఘర్షణ పడతాడు. పసిబిడ్డను తీసుకుని వేరే వెళ్లిపోతాడు. ఆ బిడ్డ పెరిగి పెద్దవాడయి ఎస్.ఐ. అవుతాడు. శేఖర్ ఈలోగా ప్రొఫెసర్ అవుతాడు. బడిపిల్లల్ని రక్షించిన ఎస్.ఐ. శ్యాంకు బహుమతి అందజేసిన జస్టిస్ సంధ్యను చూసి శేఖర్, శేఖర్‌ని చూసి సంధ్య నిశ్చేష్టులవుతారు.


title: పండంటి కాపురానికి 12 సూత్రాలు

text: పండంటి కాపురానికి 12 సూత్రాలు 1983 లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.


title: పాండవ వనవాసం

text: పాండవ వనవాసం 1965లో నిర్మించబడిన పౌరాణిక తెలుగు సినిమా. ఈ చిత్రరాజాన్ని మాధవీ ప్రొడక్షన్స్ అధినేత ఎ.ఎస్.ఆర్.ఆంజనేయులు, "పౌరాణిక బ్రహ్మ"గా ప్రసిద్ధిచెందిన కమలాకర కామేశ్వరరావు దర్శకులుగా తెరకెక్కించారు. మహాభారతం లోని పాండవులు మాయాజూదంలో ఓడి వనవాస కాలంలో జరిగిన విశేషాల్ని సముద్రాల రాఘవాచార్య రచించారు.


title: పాండవ వనవాసం

text: పౌరాణికాలు తెలుగువారి సొత్తు. అలాగే పౌరాణిక పాత్రలను సమర్ధవంతంగా పోషించగల నటులు మన దగ్గరే ఉండటం నిజంగా మనకు గర్వ కారణమే. ఎన్ టి ఆర్ వంటి మహా నటుడు తెలుగువాడు కావడం జాతి చేసుకున్న అదృష్టమైతే, అనితరసాధ్యమైన రీతిలో ఆయన పౌరాణికాలను పోషించి తెలుగువారి స్థాయిని పెంచారు. అందుకే పౌరాణిక చిత్రం అనగానే అందులో ఎన్ టి ఆర్ ఉన్నారా అని ప్రశ్నించేవారు సగటు ప్రేక్షకులు. తన నటనతో పౌరణిక పాత్రలకు అంత ప్రతిష్ట తీసుకొచ్చారు ఎన్ టి ఆర్. ఆయన నటించిన పాండవ వనవాసం చిత్రం పౌరాణికాలలో తలమానికం అని చెప్పవచ్చు. తెలుగువారు మాత్రమే ఇలాంటి పౌరాణికాలను గొప్పగా తీయగలరు అనే భావనను చూసిన ప్రతీసారీ కలిగించే ఆ చిత్ర విశేషాలు:-


title: పాండవ వనవాసం

text: మహా భారతంలోని అజ్ణాతవాస ఘట్టంతో నర్తనశాల చిత్రం రూపు దిద్దుకోగా (11-10-1963 విడుదల), వనవాస వృత్తాంతంతో (కొంత వరకూ సభా పర్వం కలిపి) పాండవ వనవాసం సినిమా తయారైంది. ఈ రెండు చిత్రాలకూ కమలాకర కామేశ్వర రావు గారు దర్శకులు కావడం గమనార్హం. ఆ సినిమాలో విజయుడిగా నటించిన ఎన్ టి ఆర్ ఇందులో భీమసేనుడిగా నటించారు. అంతకుముందు అనేక పౌరాఇక పాత్రలను పోషించిన ఎన్ టి ఆర్ ఈ సినిమాలో తన అభినయంతో భీముని పాత్రకు వన్నె  చేకూర్చి పాండవ వనవాసం చిత్రం తెలుగు చలనచిత్ర చరిత్రలో నిలిచిపోవడానికి కారకులయ్యారు. అన్నమాట జవదాటని అనుంగు సోదరుడిగా నడకలో, చేతల్లో, మాటల్లో వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తూ అనితర సాధ్యమైన రీతిలో నటించారు ఎన్ టి ఆర్. ముఖ్యంగా మాయా జూద సన్నివేశం, ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం సన్నివేశాల్లో ఎన్ టి ఆర్ రౌద్ర రసాన్ని అభినయించిన తీరు అభినందనీయం.


title: పాండవ వనవాసం

text: ఈ చిత్రంలో ప్రధాన పాత్ర భీముడిదే. అంతకుముందు రాముడు భీముడు  (21-05-1964 విడుదల) చిత్రంలో ఒక అంతర్నాటకం లో భీముడి పాత్రలో కనిపించి ప్రేక్షకుల మెప్పు పొందారు. ఈ చిత్రంలో ఫుల్ లెంత్ గా అదే పాత్ర ధరించి తన ముచ్చటను తీర్చుకోగలిగారు. వీర, రౌద్ర, శృంగార రసాల సమ్మేళనంగా సీనియర్ సముద్రాల రూపకల్పన చేసిన భీమసేనుని పాత్రలో  ఎన్ టి ఆర్ చక్కగా ఒదిగి పోయారు. ఆయన శరీర విగ్రహం ఈ పాత్రకి బాగా నప్పింది. హావ భావ ప్రకటన విషయంలో రంగస్థల నటనను ఒజ్జ బంతిగా గ్రహిస్తూ, కొంత మేరకి స్టైలైజ్ చేశారు ఎన్ టి ఆర్. ద్రౌపదిని నిండు సభలో దుర్యోధనుడు తన తొడల మీద కూచోమని సైగ చేసినప్పుడు భీముడొక్కడే ఆమె అవమానానికి స్పందిస్తూ ప్రతిజ్ణ చేస్తాడు. ఈ సన్నివేశం లో ఎన్ టి ఆర్ నటన అపూర్వం.


title: పాండవ వనవాసం

text: అంతవరకూ పెద్ద పెద్ద వస్తాదులే భీముడి పాత్ర వేస్తూ వచ్చారు. కానీ భీముడి పాత్రకు కూడా ఓ సున్నిత స్పందనని తీసుకు రావడం ఎన్ టి ఆర్ గొప్పదనమే.


title: పాండవ వనవాసం

text: భీమసేనుడు పాత్రలో ఎన్ టి ఆర్ ప్రళయకార రుద్రుడిలా చెలరేగిపోయారు. భీకరాకారుడయిన భీముని పాత్రకోసం వజ్రకఠిన సదృశంగా తన శరీరాన్ని మార్చుకున్న ఎన్ టి ఆర్ కృషిని, అంకిత భావాన్ని ఎంతైనా అభినందించి తీరాలి. ద్రౌపదిని సభకు ఈడ్చుకు వచ్చిన సందర్భంలో ఆమెకు దాపురించిన నికృష్ట పరిస్థితికి చలించి గద్గద స్వరంతో ద్రౌపదిని గురించి ఎన్ టి ఆర్ చెప్పే సంబాషణలు అనితర సాధ్యాలు.


title: పాండవ వనవాసం

text: ఆ సందర్భంలో ధర్మరాజు పై నిష్టుర వాక్యాలతో ఆగ్రహాన్ని ప్రదర్శించినప్పటి ఎన్ టి ఆర్ చర్య అనన్యసామాన్యం. అడ్డు చెప్పవచ్చిన అర్జునుని చూచి నిర్లక్ష్య ధోరణితో చేతిని అలవోకగా కదిలించడం ఎన్ టి ఆర్ మాత్రమే చేయగల నట విన్యాసం.


title: పాండవ వనవాసం

text: ధారుణి రాజ్య  సంపద, కురు వృద్ధుల్ అంటూ అక్కడ ప్రతిజ్ణలు చేసిన రెండు పద్యాలకూ ఎన్ టి ఆర్ చేసిన రౌద్రాభినయం వంద ఏళ్ళ తర్వాత కూడా ఎవ్వరూ చేయలేని అపురూపాభినయం. ఘోషయాత్ర సందర్భంలో గంధర్వునికి బంధీగా చిక్కిన దుర్యోధనుని విడిపించమని ప్రక్కనే ఉన్న భీమసేనునితో చెబుతూ అన్న ధర్మజుడు అనునయంగా భీముని తాకబోగా ఆ చేతికి అందక అలవోకగా ప్రక్కకు ఒరుగుతాడు ఎన్ టి ఆర్. భీమసేనుని మనస్థత్వాన్ని తెలియచేసే ఆ చర్య ఓ అద్భుతం. పాత్రలో ఒదిగిపోయే ఆ తీరు మహాద్భుతం.


title: పాండవ వనవాసం

text: దుర్యోధనుని విడిపించిన తర్వాత బంధీగా ఉన్న కురు రాజును చూచి ఎన్ టి ఆర్ చెప్పిన డైలాగులు దుర్యోధనుడే కాదు, చూసిన ప్రేక్షకులు సైతం ఇప్పటికీ మరచిపోలేక పోతున్నారంటే ఆ ప్రాభవం ఎన్ టి ఆర్ స్వంతం. దుర్యోధనుని బంధనాలను విడువమని ధర్మరాజు ఆజ్ణాపించినప్పుడు ఇష్టం లేని బెట్టుతనం మొహంలో ప్రతిఫలింపచేసిన వైనం నయనానందకరం. అడవిలో భీముడు కిమ్మీరుని వధించటం, ఆంజనేయుడు భీముని పరీక్షించే సమయంలో ఆంజనేయుని ప్రసన్నం చేసుకునే స్తోత్రాభినయం, భార్యను అవమానించిన సైంధవుని పరాభవించిన సందర్భంలోనూ, అలాగే పతాక సన్నివేశాల్లోనూ మహోదృతంగా సాగే నదిలా ఎన్ టి ఆర్ నటన పరవళ్ళు త్రొక్కింది. భీమసేనుడి పాత్రలో ఎన్ టి ఆర్ చేసిన పరకాయ ప్రవేశం చరిత్ర మరువని అపురూప స్మృతి చిహ్నం. చిత్రం ఆసాంతం ఎన్ టి ఆర్ అభినయంతో ప్రేక్షకులు ఓ విధమయిన ఉద్వేగానికి లోనయిపోవడం జరిగింది. కమలాకర కామేశ్వర రావుగారు సైతం ఆ ట్రాన్స్ లోంచి చాలాకాలం బయటపడలేక పోయారు.


title: పాండవ వనవాసం

text: అలాగే సంగీత దర్శకుడు ఘంటసాల రీ రికార్డింగులో ఎన్ టి ఆర్ కు ప్రత్యేకంగ మ్యూజిక్ బిట్ కంపోజ్ చేశారు. ఎన్ టి ఆర్ కనిపించినప్పుడల్లా ఆ బిట్ ప్లే చేశారు ఘంటసాల.


title: పాండవ వనవాసం

text: హావభావ ప్రదర్శనలో, డైలాగ్ మాడ్యులేషన్లో ఎన్ టి ఆర్ కు ధీటుగా నిలిచి దుర్యోధనుడి పాత్రను ఎస్ వి ఆర్ పోషించారు.


title: పాండవ వనవాసం

text: కురు సభలో ఎన్ టి ఆర్, ఎస్ వి ఆర్ పోటీపడి నటిస్తూ పాడిన పద్యాలకు తమ గాత్రాలతో మరింత గంభీరత్వాన్ని తీసుకొచ్చారు ఘంటసాల, మాధవపెద్ది.


title: పాండవ వనవాసం

text: ఎన్ టి ఆర్ ఎంత ఆవేశంతో నటించారో, ధారుణి రాజ్య సంపద మదంబున, కురు వృద్ధుల్ గురు వృద్ధ బాంధవులనేకుల్ అన్న పద్యాలను అంత ఆవేశం తోనూ పాడి సన్నివేశ ప్రాధాన్యం పెంచారు ఘంటసాల.


title: పాండవ వనవాసం

text: అంతవరకూ వచ్చిన పౌరాణిక చిత్రాల్లో భీముడి పాత్ర ఎంతవరకూ ఉండాలో అంతవరకూ ఉండేది. అయితే ఆ పాత్రను ఎన్ టి ఆర్ పోషించడంతో దానికి హీరోయిజం వచ్చేసింది. ఇక ద్రౌపది పాత్రను సావిత్రి చేస్తుండటం సినిమాకు మరో ప్లస్ పోయింట్ అయింది. వీరిద్దరికీ ఒక యుగళ గీతం పెట్టాలనే ఆలోచన మొదట దర్శక నిర్మాతలకు లేదు. అయితే ఎన్ టి ఆర్, సావిత్రి వంటి పోప్యులర్ జంటను పెట్టుకుని దుఎత్ లేకపోతే ఎలా అని విజయాధినేతల్లో ఒకరైన చక్రపాణి  అనడంతో అప్పటికప్పుడు పాట రాయించి చిత్రీకరించారు. అదే హిమగిరి సొగసులు, మురిపించెను మనసులు పాట. ఈ పాట ఎంత పోప్యులర్ అయ్యిందో చెప్పనక్కరలేదు. హిమగిరి అన్న ఏకవచన ప్రయోగానికి బదులు చలిమల సొగసులు అని ఉంటే బాగుండేదని ఆ సినిమా విడుదలైన తొలి రోజుల్లో ఒక విమర్శకుడి అభిప్రాయం.  ద్రౌపదీ, భీమసేనుడు ఇరువురూ వనవాస నియమాలకు లోబడి ఉన్నారు. వీరిద్దరినీ ఎక్కడికి తీసుకు వెళ్ళి ప్రణయాంకురం చేస్తూ పల్లవి వ్రాయాలి. సాహితీ సముద్రాలని మధించిన సముద్రాల అపార ప్రజ్ణ ఇక్కడ ఒక్కసారిగా హిమోన్నత స్థాయికి ఎదిగింది. అనుకోకుండా దొరికిన ఏకాంత విడిదిని మనసులు మురిపించే స్థాయిలో పల్లవించి అందులోంచి ప్రణయ మానస భావ వీచికలు చల్లగా తాకేలా పాట సాగుతుంది. ద్రౌపది ఉమా మహేశ్వరులను గుర్తు చేస్తూ క్షేత్ర మహిమలను ప్రస్తావిస్తూ ఉంటే భీముడు రతీ మన్మధుల ప్రస్తావన తెస్తూ అక్కడికి వచ్చిన పనిలోని అంతరార్ధాన్ని శృంగార భావాల్ని గుర్తు చేసేలా పాట సాగుతుంది. విరహానికీ వియోగానంతర ఏకాంత కలయికల సమయంలో ఖమాస్, కాఫీ, భాగేశ్వరి, రాగేశ్వరి రాగాలు వాడతారు. ఘంటసాల జయ జయావంతీ రాగం లో వీక్షకుల్ని మెప్పించారు.


title: పాండవ వనవాసం

text: ఈ చిత్రంలో ద్రౌపది పాత్రకు ముందు భానుమతిని సంప్రదించారు నిర్మాత. ఆమె తన సహజ ధోరణిలో " ఐదుగురు భర్తలకు భార్య, అందులో శోక పాత్ర జనాలు చూడరు, నేను వేస్తే అసలు చూడరు" అని చలోక్తి విసిరి విరమించుకున్నారు. అప్పుడు సావిత్రిని ఆ పాత్రకు తీసుకున్నారు. నర్తనశాలలో ద్రౌపదిగా ప్రేక్షకుల హృదయాలపై ప్రగాఢ ముద్ర వేసిన సావిత్రి ఈ సినిమాలో మరోమారు తాను ద్రౌపది పాత్ర పోషణలో సిద్ధ హస్థురాలని నిరూపించుకున్నారు. నిండు సభలో పరాభవం జరిగినప్పుడు భీష్మ ద్రోణాది కురు వృద్ధులను చూసే చూపులో, పాండవుల్ని చూసే చూపులో వైవిధ్యాన్ని ఏక కాలంలో ప్రదర్శించిన మహా నటి ఆమె. ఆమె ఐదుగురు పాండవుల్ని ఐదు రకాల చూపులతో చూడటం కూడా మనం ఈ చిత్రం లో గమనించ వచ్చు.  కురు సభలో కురు వృద్ధులను చూస్తూ నా భర్త నన్నోడి తన్నోడెనా, తన్నోడి నన్నోడెనా, నేను ధర్మ విజితనా, అధర్మ విజితనా అనే ధర్మ సందేహాన్ని వ్యక్తం చేశే సన్నివేశంలో ఆమె నటించిన తీరు అద్భుతం. మరో విషయమేమిటంటే ఇమేజ్ కలిగిన నటి సావిత్రి. అటువంటి నటి మీద వస్త్రాపహరణ సన్నివేశం చిత్రీకరించడం నిజంగా కత్తిమీద సామే. అయినా ఎంతో హుందాగా, అసభ్యానికి తావు లేనివిధంగా ఆ సన్నివేశాన్ని చిత్రీకరించి అందరినీ ఆకట్టుకున్నారు కామేశ్వర రావు.


title: పాండవ వనవాసం

text: అఖిల భారత స్థాయిలో డ్రీం గర్ల్ గా పేరు తెచ్చుకున్న హేమ మాలిని తెలుగులో రెండు చిత్రాలలో నటించగా అవి రెండూ ఎన్ టి ఆర్ చిత్రాలే కావడం గమనార్హం. అంతే కాదు ఆమె నటించిన తొలి సినిమా పాండవ వనవాసం కావడం విశేషం. ఇందులో దుర్యోధనుడు ఘోష యాత్రకోసం అడవికి వచ్చినప్పుడు వచ్చే నృత్య సన్నివేశంలో మొగలిరేకుల సిగ దానా, మురిడీ గొలుసుల చినదానా అనే పాటలో నృత్య దర్శకుడు కె ఎస్ రెడ్డి తో నటించారు హేమమాలిని. ఎన్ టి ఆర్ కాంబినేషన్ లో ఆమె నటించిన మరో చిత్రం శ్రీ కృష్ణ విజయం. ఈ సినిమాలో రంగుల్లో చిత్రీకరించిన జోహారు శిఖిపించమౌళి పాటలో ఆమె పాల్గొన్నారు. 2017 సంవత్సరం బాల కృష్ణ నటించిన గౌతమీ పుత్ర శాత కర్ణి లో గౌతమిగా నటించారు. తేనె మనసులు చిత్రం లో నాయిక పాత్ర కోసం ఆమె దరఖాస్తు చేసుకుంటే ఆదుర్తి తీసుకోలేదు, కాని కమలాకర కామేశ్వర రావు చలన చిత్ర రంగానికి ఆమెను పరిచయం చేసిన ఘనతను సముపార్జించూకోగలిగారు.


title: పాండవ వనవాసం

text: శశిరేఖ, అభిమన్యుల ప్రణయ గాధతో రూపు దిద్దుకున్న మాయా బజార్ చిత్రాన్ని తెలుగువారెవరూ మరిచిపోలేరు. అంత గొప్పగా ఆ చిత్రాన్ని తీర్చి దిద్దారు కె వి రెడ్డి. అదే కధను ఈ సినిమా ద్వితీయార్ధంగా ఎన్నుకోవడం ఒక సాహసమే. అయినా కె వి రెడ్డి స్కూల్ విధ్యార్ధే కనుక ఎలాంటి లోటూ లేకుండా చిత్రీకరించారు కామేశ్వర రావు. ఇందులో శశిరేఖగా ఎల్ విజయ లక్ష్మి, అభిమన్యుడుగా హరనాధ్, లక్ష్మణకుమారుడిగా పద్మనాభం, ఘటోత్కచుడిగా సత్య నారాయణ నటించారు. శశిరేఖ, అభిమన్యులపై చిత్రీకరించిన రాగాలు మేళవింప, నా చందమామ పాటలు కూడా ఆకట్టుకున్నాయి.


title: పాండవ వనవాసం

text:
ఈ సినిమాలో దుర్యోధనుడిగా ఎస్ వి ఆర్, శకునిగా లింగమూర్తి, ధర్మరాజు గా గుమ్మడి, భీముడిగా ఎన్ టి ఆర్,  అర్జునుడిగా బాలయ్య, ద్రౌపదిగా సావిత్రి, దుశ్శాసనుడిగా మిక్కిలినేని, ఆంజనేయుడిగా అజిత్ సింగ్, కృష్ణుడిగా కాంతారావు, చిత్రసేనుడిగా ధూళిపాళ, కర్ణుడిగా ప్రభాకర రెడ్డి, దూర్వాసుడిగా ముక్కామల, అభిమన్యుడిగా హరనాధ్, శశి రేఖగా ఎల్ విజయ లక్ష్మి, ఘటోత్కచుడిగా సత్యనారాయణ, సత్య భామగా వాణిశ్రీ, కిమ్మీరుడిగా నెల్లూరు కాంతారావు, సైంధవుడిగా రాజనాల, బ్రహ్మాండం గా రమణా రెడ్డి, అండం గా అల్లు రామ లింగయ్య, పిండం గా సీతారాం, విదురునిగా నాగయ్య, భానుమతిగా సంధ్య
, లక్ష్మణ కుమారుడిగా పద్మనాభం ఇంకా ఇతర పాత్రలలో రాజ సులోచన, ఋష్యేంద్రమణి నటించారు.


title: పాండవ వనవాసం

text: తెలుగులో ఘన విజయం సాధించిన ఈ చిత్రాన్ని పాండబేర్ బనవాస్ పేరుతో బెంగాలీలోకి అనువదించబడిన తొలి తెలుగు చిత్రం ఇదే. చిత్ర నిర్మాత ఏ ఎస్ ఆర్ ఆంజనేయులు, నవ శక్తి గంగాధర రావు ఈ సినిమాని అనువదించారు. గంగాధరరావు సోదరుడు పర్వతనేని సాంబశివరావు డబ్బింగ్ బాధ్యతలు స్వీకరించారు. రెండు నెలలు కలకత్తాలో ఉండి డబ్బింగ్ చేశారాయన. ఒక తెలుగు చిత్రం డబ్బింగ్ జరుగుతోందని విని సత్యజిత్ రే, ఉత్తమ కుమార్ వంటి ప్రముఖులు డబ్బింగ్ థియేటర్ కు రావడం విశేషం. అంతవరకూ బెంగాళీ పాద ధూళి కధలు తెలుగు లో సాంఘికాలుగా కొన్ని వచ్చాయి. పాండవ వనవాసం తెలుగునుండి బెంగాళీకి అనువదించబడిన తొలి తెలుగు చిత్రం.


title: పాండవ వనవాసం

text: ఈ చిత్రానికి సి నాగేశ్వర రావు కెమెరా పనితనం మనకి కురు సభలో స్పష్టం గా కనిపిస్తుంది. సెట్టింగ్ విశాలం గా లేకపోయినా, తన షాట్ డివిజన్ ప్రతిభతో ఆయన భీష్మ, ద్రోణ, విదుర, వికర్ణాది కురు వీరులనూ, వారి హావ భావాలనూ ఎంతో విపులం గా చూపించగలిగారు. ఇలాంటి దృశ్యాల చిత్రీకరణ సందర్భంలో మరొక కెమెరా మేన్ అయితే ట్రాలీ షాట్లను విరివిగా ఉపయోగిస్తారు. కాని సి నాగేశ్వర రావు ఆ పని చేయలేదు. ఆ మాటకొస్తే కెమెరాను ఎక్కడ ఏ పొజిషన్ లో పెట్టారో కూడా మనం కనిపెట్టలేనివిధంగా ఆయన ఈ దృశ్యాలను చిత్రీకరించారు.


title: పాండవ వనవాసం

text: ఘంటసాల సంగీత దర్శకత్వంలో పాటలు, పద్యాలు అన్నీ సుమధురంగా రూపొంది ఈ చిత్రాన్ని అజరామరం చేశాయి.


title: పాండవ వనవాసం

text: కవిత్రయం పద్యాలు కేవలం ఘంటసాల ఆలాపన వల్లే ఈనాటికీ సంగీత కచేరీల్లో రాణిస్తున్నాయి. ఎంతోమంది గాయనీ గాయకులకు నర్తనశాల, పాండవ వనవాసం చిత్రాల్లోని పద్యాలు బ్రతుకుతెరువును కల్పించాయండంలో అసత్యం లేదు. భీమసేనుని శౌర్య ప్రతాపాలను, దుర్యోధనుడి అసూయ ఈర్ష్యలను చక్కగా చేస్తాయా పద్యాలు. దుర్యోధనుడి పద్యాలు మాధవపెద్ది, భీముడి పద్యాలను ఘంటసాల రసోచితం గా పోటీలు పడి ఆలపించారు. పి లీల గారు పాడిన దేవా దీన బాంధవా మనసును ద్రవింప చేసే శోక గీతం. భీం ప్లాస్ రాగం లో అతి దీనం గా, మధురం గా ఉంటుందీ పాట. ఇది వింటుంటే పాంచాలి పరాభవ దృశ్యం కన్నులముందు ప్రత్యక్షమై కన్నీటి పర్యంతమౌతాము. పి లీల గారి గాత్రంలో జాలి, ఆవేదన, నిస్సహాయతా మిళితమై వ్యధాభరిత జలపాతంలా ప్రవహిస్తుంటాయి. ఈ పాటలో గజేంద్ర మోక్షం, ప్రహ్లాద రక్షణ గాధల్ని సముచితంగా ప్రస్తావించడం ఎంతో సముచితం గా ఉంటుంది.


title: పాండవ వనవాసం

text: పాండవ వనవాసం సంక్రాంతి కానుకగా 14-01-1965 న 23 కేంద్రాలలో విడుదలయ్యి, విడుదలైన అన్ని కేంద్రాలలో శత దినోత్సవాలు జరుపుకుంది. రెండు కేంద్రాలలో రజతోత్సవాలు జరుపుకుంది. బెంగాళీ బాషలోకి డబ్ అయితే అక్కడ కూడా రజతోత్సవం జరుపుకుంది. ఈ చిత్రానికి 1970 ప్రాంతాలలో ఎం ఎస్ రెడ్డి (మల్లె మాల) పంపిణీ హక్కులు తీసుకున్నారు. అప్పటికి ఆర్ధికంగా ఇబ్బందుల్లో ఉన్న ఆయనను మళ్ళీ పరిశ్రమలో నిలబెట్టిన చిత్రమిది. కొమ్మినేని వేంకటేశ్వర రావు గారు 1990 ప్రాంతాలలో ఈ చిత్రం మళ్ళీ విడుదల చేశారు. ఆ సందర్భంగా ఈ చిత్రం పోస్టర్లను రంగుల్లో డిజైన్ చేయించారు. శాటిలైట్ ప్రదర్శనల్లో కూడా ఈ చిత్రం ఆర్ధిక విజయాన్ని సాధించింది. ఈ చిత్ర నిర్మాతలు తమ తదుపరి చిత్రంగా అక్కినేని, జమునలతో బంధిపోటు దొంగలు చిత్రం తీశారు.


title: పాండవ వనవాసం

text: మయ సభలో దుర్యోధనునికి జరిగిన పరాభవం, తాము పొందిన ప్రశంసలను గుర్తుకు తెచ్చుకొని శ్రీకృష్ణుని సహాయానికి కృతజ్ఞత తెలుపుతారు పాండవులు. జరిగిన పరాభవాన్ని తలచుకొని కృంగిపోతున్న దుర్యోధనునికి ధైర్యం చెప్పి మాయా జూదంలో పాండవుల సంపదను హరిస్తానని చెబుతాడు శకుని. ధృతరాష్ట్రుని ఆహ్వానంపై వచ్చిన ధర్మరాజు జూదములో పాల్గొని సర్వస్వం వోడిపోయి చివరకు అరణ్యవాసం, అజ్ఞాతవాసం చేయవలసి వస్తుంది.


title: పాండవ వనవాసం

text: అరణ్యవాస సమయంలో పాండవుల్ని దూర్వాసుడు పరీక్షించడం, ద్రౌపది కోరికపై భీమసేనుడు సౌగంధికా కమలాలను సాధించి తేవడం, ఘోషయాత్రకు వచ్చిన దుర్యోధనుడు చిత్రసేనుని చేతిలో పరాభవం పొందటం, పాండవుల ధాతృత్వంతో ప్రాణాలు దక్కించుకున్న సుయోధనుని ఆత్మహత్యా ప్రయత్నం, శశిరేఖ వివాహ సమయంలో లక్ష్మణ కుమారుని పరాభవం, అభిమన్యునితో వివాహం మొదలైన సంఘటనలన్నీ రసవత్తరంగా కూర్చి ఈ చిత్ర కథను రూపొందించారు.


title: పాండురంగ మహత్యం

text: పాండురంగ మహాత్మ్యం 1957 నవంబరు 28న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. కమలాకర కామేశ్వరరావు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో నందమూరి తారక రామారావు, అంజలీదేవి ,బి.సరోజాదేవి, నాగయ్య, కస్తూరి శివరావు, పద్మనాభం, ఋష్యేంద్రమణి, ఛాయాదేవి, పేకేటి శివరాం తదితరులు నటించారు.


title: పాండురంగ మహత్యం

text: జీవన సంధ్యలో ఉన్న కన్నవారిని వదిలేసి... కాసుల వేటలోనో, మరో వ్యాపకంతోనో సరిహద్దులు దాటేసే కొడుకుల్ని చూస్తూనే ఉన్నాం. ఇక చెంతనే అమ్మా నాన్నలున్నా- వారి ఆలనాపాలనా చూడని బిడ్డలూ కనిపిస్తున్నారు. ఎంత సంపాదించినా... ఎన్ని పూజలు చేసినా... 'మాతాపితరుల సేవను మించిన మాధవ సేవ' లేదని చాటిన చిత్ర రాజం 'పాండురంగ మహాత్మ్యం'. 1957 నవంబరు 28న విడుదలైన ఈ ఆపాత మధురం నాటి ప్రేక్షక లోకాన్ని తన్మయత్వంలో ముంచెత్తింది. తరాలు మారుతున్నా తెలుగు సినీలోకంలో ఉత్తమ చిత్రంగా సుస్థిర స్థానాన్ని దక్కించుకుంది. కథాంశమే కాదు - 'హే కృష్ణా ముకుందా మురారి', 'అమ్మా అని అరచినా', 'తరం తరం నిరంతరం ఈ అందం' లాంటి గీతాలు నేటికీ వినిపిస్తూనే ఉన్నాయి. ఎన్టీ రామారావు నట వైదుష్యాన్ని చాటిన చిత్రాల్లో ఇదీ ఒకటి.


title: పాండురంగ మహత్యం

text: పండరీపురం క్షేత్ర మహాత్మ్యం కథను పలు సినిమాల్లో అప్పటికే చిత్రీకరించారు. తమిళ చిత్రం 'హరిదాసు' 1946లో విడుదలైంది. త్యాగరాజ భాగవతార్, వసుంధరాదేవి నటించారు. ఈ భక్తిరస చిత్రం అప్పట్లో ఘన విజయం సాధించింది. ఈ సినిమా మళ్లీ 1955-56ల్లో విడుదలైంది. మద్రాసులోని ఓ థియేటర్లో ప్రదర్శితమవుతోందంటే ఎన్టీఆర్, ఆయన సోదరుడు త్రివిక్రమరావు, మరి కొందరు మిత్రులు వెళ్లి చూశారు. కథాంశం ఎన్టీఆర్‌ను విశేషంగా ఆకట్టుకుంది. ఈ భక్తి కథకు మరిన్ని మెరుగులు దిద్దుకుంటే తెలుగువాళ్లని మెప్పించవచ్చన్నది ఆయన ఆలోచన.


title: పాండురంగ మహత్యం

text: తమ నేషనల్ ఆర్ట్ థియేటర్స్ (ఎన్‌ఏటీ) ద్వారానే 'హరిదాసు' కథను 'పాండురంగ మహాత్మ్యం'గా నిర్మించాలని ఆయన సంకల్పించారు. పండరీపురం  క్షేత్ర వైభవాన్ని మరింత శోధించి ఈ చిత్ర కథను తయారుచేసుకున్నారు. కమలాకర కామేశ్వరరావును దర్శకుడిగా ఎంచుకున్నారు. ఎన్టీఆర్, త్రివిక్రమరావు (చిత్ర నిర్మాత)లకు 'ఆయన్నెందుకండీ... మరొకర్ని తీసుకోండి' అని సన్నిహితులు సలహా ఇచ్చారు. ఎందుకంటే కమలాకర అంతకు ముందు తీసిన 'చంద్రహారం', 'పెంకి పెళ్లాం' సినిమాలు ఘోర పరాజయం పాలయ్యాయి. ఈ రెంటిలోనూ ఎన్టీఆరే హీరో. అయినా దర్శకుడి మీద నమ్మకంతో చిత్రానికి శ్రీకారం చుట్టారు ఎన్టీఆర్.


title: పాండురంగ మహత్యం

text: సినిమాకు మాటల రచయితగా సముద్రాల జూనియర్ ని నియమించుకున్నారు. అప్పటికి పాటల రచయితగానే పేరొందిన ఆయనకు ఇది మాటల రచయితగా తొలిచిత్రం.


title: పాండురంగ మహత్యం

text: స్థూలంగా చూస్తే ఇది మహారాష్ట్రలోని పండరీపురం క్షేత్ర వైభవాన్ని చాటే కథ. కానీ యాభయ్యేళ్లకు పూర్వం ఉన్న సనాతన సంప్రదాయాల్నీ, నాటి సామాజిక పరిస్థితుల్నీ, భావితరాల కోసం అభ్యుదయ భావాల్నీ ఎన్టీఆర్ ఇందులో జోడించారు. కథానాయకుడు పుండరీకుడిని శోత్రియ కుటుంబంలోంచి వచ్చిన వ్యక్తిగా చూపించారు. ఆ పాత్రను జల్సారాయుడిగా తీర్చిదిద్దారు. ఆ వ్యసనాలు ఎంతటి దురవస్థల పాల్జేస్తాయో చూపించారు. అంతిమంగా నాటి జనానికే కాదు - భావితరాలకు సైతం సందేశాన్నిస్తూ - కన్నవారికి సేవ చేసుకోవడం ద్వారానే ముక్తి దొరుకుతుందని చెప్పారు. పుండరీకుడు భగవంతుడిలో ఐక్యమయ్యే ఘట్టంలో తమిళ, హిందీ, మరాఠీ, కన్నడ భాషల గీతాలు వినిపిస్తాయి. తరాల అంతరం లేని కథా వస్తువుని చిరంజీవిని చేసేలా సంగీతాన్ని సమకూర్చారు టి.వి. రాజు. ఇందులో ఘంటసాల  ఆలపించిన 'హే కృష్ణా ముకుందా మురారి' గీతం నిడివి 15 నిమిషాలుంటుంది.


title: పంతాలు పట్టింపులు

text: పంతాలు-పట్టింపులు యార్లగడ్డ లక్ష్మీనారాయణ, శంభూ ఫిలిమ్స్ బేనర్‌పై, 1968లో నిర్మించిన చిత్రం. కె.బి.తిలక్ ఈ చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించాడు. ఒక విజయవంతమైన మరాఠీ చిత్ర కథను ఆధారం చేసుకుని ఈ చిత్రం రూపొందింది. ఆ చిత్రంలో ‘తమాషా’ నృత్య సన్నివేశాలలో నటించిన నటి ‘లీలాగాంధీ’నే ఈ చిత్రంలోనూ నటించింది.కళల పట్ల మక్కువగల మురళి (శోభన్‌బాబు), తన వూరు వదిలి వచ్చి పట్నంలో కళారంజని (లీలాగాంధి), అనే నర్తకిని తీర్చిదిద్ది, తాను మృదంగం వాయిస్తూ, ప్రదర్శనలిప్పిస్తుంటాడు. ఒక నాటి నృత్య ప్రదర్శనలో, తన నృత్యానికంటే, అతని మృదంగ విన్యాసానికి ప్రశంసలు రావటంతో కళారంజని అతన్ని నిందించి, అవమానిస్తుంది. ఆమెతో పంతంపట్టి, ఆమెను మించిన నర్తకి తయారుచేస్తానని మురళి, తన వూరు వెళతాడు తల్లి సరస్వతమ్మ(మాలతి) చెల్లెలు వాణి (రమాప్రభ), బావ హార్మోనిష్టు రమణారెడ్డిలను కలుసుకుంటాడు. తన ఆశయసాధనకు తగిన వారుగా ఊరి చివర దొమ్మరి యువతులు జిమ్మి (వాణిశ్రీ), సోనీ (గీతాంజలి)లను ఎన్నుకొని, వారి తండ్రి తాగుబోతు మల్లయ్య (గుమ్మడి) అనుమతితో, వారికి ఆటపాటలు నేర్పించి నృత్య కళాకారిణిలుగా తీర్చిదిద్దుతాడు. వూరివారి చెప్పుడు మాటలు నమ్మిన మల్లయ్య, మురళి పట్నంలో జిమ్మి, సోనీల ప్రదర్శన ఏర్పాటుచేసిన మురళిని అవమానిస్తాడు. కూతుళ్ళను తనతో తీసికెళ్ళిపోతాడు. కాని, మురళిపై నమ్మకంగల జిమ్మి, సోనీలు తండ్రికి చెప్పకుండా మురళితో, వారి బావతో పట్నం చేరి, ప్రదర్శన ఇచ్చి కళారంజనిని ఓడిస్తారు. మరో పదిరోజుల్లో చివరి పోటీ కళారంజనితో వుండగా, జిమ్మికీ సోనీకి, వారిరువూరు మురళినే ప్రేమిస్తున్న కారణంగా విబేధం కలుగుతుంది. సోనీ అక్కపై కోపంతో, కళారంజని, చెప్పుడు మాటలు విని, ఆమెవద్దకు చేరుతుంది. చివరి పోటీలో, కళారంజనితో జిమ్మి ఒక్కతే పోటీపడి ఆమెను ఓడించగా, అక్కతో పోటీకి సోనీ సిద్ధపడి వారిరువురూ నృత్యం చేస్తుండగా, మురళిని అంతం చేయాలని వచ్చిన మల్లయ్య విసిరిన కత్తి తగిలి, సోనీ మరణించటం, మల్లయ్యను పోలీసులు అరెస్ట్‌చేయగా, జిమ్మితో తన వూరిలో మురళికి వివాహం జరగటంతో చిత్రం శుభంగా ముగుస్తుంది.


title: పంతాలు పట్టింపులు

text: సంగీత దర్శకుడు పెండ్యాలకు అఖిల భారత స్థాయిలో అవార్డును ఈ సినిమా ద్వారా లభించటం విశేషం. మొదట ఈ చిత్రంలో మురళి పాత్రకు ‘కృష్ణ’ను అనుకున్నారు. కారణాంతరాలవల్ల శోభన్‌బాబును తీసుకున్నారు.


title: పంతులమ్మ (1978 సినిమా)

text: బి.ఎ. చదివిన శారద ఉద్యోగాన్వేషణలో కాకతాళీయంగా తన అన్న స్నేహితుడైన రాజేష్ కుమారునికి పంతులమ్మగా కుదురుతుంది. తల్లి లేని ఆ బాలుడి పట్ల అనురాగం పెంచుకుని, అతడి ఆలనా పాలనా చూస్తూ, అతడిని క్రమశిక్షణతో పెంచుతున్న పంతులమ్మ శారద అంటే రాజేష్‌కు కూడా అభిమానం ఏర్పడుతుంది. సినీకళాకారుడైన రాజేష్ నిర్విరామంగా షూటింగులలో పాల్గొంటూ నెలలో ఏవారం రోజులు మాత్రమే ఇంటిపట్టున ఉండగలగడం వల్ల తన కుమారుని మంచి చెడ్డలు సరిగా చూడలేక పోతున్నానన్న తపన, లోగడ తన మనస్తాపానికి కారణం కాగా, పంతులమ్మ అతని ఇంటికి వచ్చి అతని కుమారుని విషయంలో అతని ఆందోళన పోగొట్టడమే కాక భార్య సీతను పోగొట్టుకుని అనురాగం, ఆప్యాయత కరువై నిస్సారమైన జీవితం గడుపుతున్న రాజేష్ జీవితంలో మళ్లీ చైతన్యం కలుగజేస్తుంది. రాజేష్, శారదల పరిచయం క్రమంగా పెరుగుతుంది. శారద ప్రతి కదలికా రాజేష్‌కు తన భార్య సీతను గుర్తుకు తెప్పిస్తుంది. శారదలేని ఆ ఇంటిని ఊహించడానికి భయపడే స్థితికి చేరుకుంటాడు రాజేష్. ఇది ఇలా ఉండగా దీర్ఘవ్యాధి పీడితురాలైన రాజేష్ అక్కకు చికిత్స కోసం ఆ ఇంటికి రోజూ వచ్చే డాక్టర్ కన్ను పంతులమ్మ శారదపై పడుతుంది. ఒక రోజు డాక్టర్ శారదను బలాత్కారం చేయబోగా ఆ సమయానికి రాజేష్ వచ్చి ఆ డాక్టర్‌ను తన్ని తరిమివేస్తాడు. రాజేష్‌పై పగబట్టిన డాక్టర్ అతనిపై కక్ష తీర్చుకోవడానికి పన్నాగం పన్నుతాడు. తాను, రాజేష్ భార్య సీతతో కలిసి తీయించుకున్నట్టు ఒక ఫోటో స్థానిక పత్రికలో ప్రకటింపజేసి రాజేష్‌ను అపఖ్యాతి పాలు చేస్తాడు. అనురాగవతి అయిన తన భార్యను కళంకితురాలిగా చూడలేక ఆత్మవిశ్వాసం కోల్పోయి మానసిక వ్యధను అనుభవిస్తున్న రాజేష్‌కు శారద ధైర్యం చెబుతుంది. ఆ ఫోటో వెనుక రహస్యాన్ని కనుక్కోవడానికి పూనుకుంటుంది. లోగడ సీతవద్ద ఉండే ఆయా వద్దకు వెళ్లి సీత గురించి తెలుసుకుని ఆమె నిప్పులాంటిదన్న విషయాన్ని గ్రహిస్తుంది. సీత ఆయాకు ఇచ్చిన డైరీని తీసుకువస్తుంది. ఆ డైరీని బట్టి సీతను డాక్టర్ ఒకరోజు మంచి మాటలతో తన ఇంటికి తీసుకువెళ్లి బలాత్కారం చేయబోయాడని, ఆ సమయంలో ఫోటో తీయబడిందన్న విషయం తెలుస్తుంది. ఆ ఫోటోను చూపి డాక్టర్ సీతను బ్లాక్ మెయిల్ చేస్తాడన్న భయంతో ఆమె ఆత్మహత్య చేసుకుందని కూడా ఆ డైరీ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఆ డైరీని శారద రాజేష్‌కు చూపుతుంది. ఈ విషయాలు తెలిసి రాజేష్ కుమిలిపోతాడు. డాక్టర్‌పై ప్రతీకారం తీర్చుకోవడానికి వెడతాడు. ఈ లోగా పోలీసులు వచ్చి రాజేష్‌ను అరెస్ట్ చేస్తారు. పంతులమ్మ శారద రాజేష్ భాగస్వామిని అవుతుంది.


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: ఈ చిత్రం 1966 ఏప్రిల్ 7 లో విడుదలైయింది.


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 01. అక్కట కన్నుగానక మధాంధుడనై ప్రియురాలి (పద్యం) - ఘంటసాల - రచన: సదాశివబ్రహ్మం


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 02. ఇదిగో వచ్చితి రతిరాజా మధువే తెచ్చితి మహారాజా రాజా - ఎస్. జానకి


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 03. ఎనలేని ఆనందమీ రేయి మనకింక రాబోదు ఈ హాయి - ఎస్. జానకి, ఘంటసాల - రచన: సదాశివబ్రహ్మం


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 04. ఓ మహదేవ నీ పదసేవ భవతరణానికి నావా ఓ మహదేవా ఓ మహదేవా - పి.సుశీల


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 05. ఓం శివాయ నమహ: ఓం శివలింగాయ నమహ: ఓం జ్వలాయనమహ: - ఘంటసాల


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 06. ఓం నిధనపతయె నమహ: ఓం నిధనపాంతతికాయ నమహ: - ఘంటసాల బృందం


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 07. ఓం నమశ్శివాయ నమశ్శివాయ నమో నమేస్తే ఓం ఓం ఓం - బృందగీతం


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 08. కామినీ మదన రారా నీ కరణకోరి నిలిచేరా కామినీ మదన రారా - ఘంటసాల, పి. లీల - రచన: సముద్రాల రాఘవాచార్య


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 09. నాలోని రాగమీవే నడయాడు తీగవీవే పవళించె లోన బంగారు వీణ పలికించ నీవు రావే - పి.సుశీల, ఘంటసాల - రచన: డా. సి. నారాయణ రెడ్డి


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 10. నవనవోజ్వలమగు యవ్వనంబు నీదు మధుర ( పద్యం) - ఘంటసాల - రచన: సదాశివబ్రహ్మం


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 11. పరమగురుడు చెప్పిన వాడు పెద్ద మనిషి కాడురా - జె.వి.రాఘవులు, అప్పారావు, పిఠాపురం నాగేశ్వరరావు


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 12. మౌనివరేణ్య శాపమున (పద్యం) - పి.సుశీల


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 13. వనిత తనంతట తానే వలచిన ఇంత నిరాదరణా ఓ రమణ - పి.లీల, ఎ.పి.కోమల (పోటీ నృత్యం)


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 14. వందే శంభుముమాపతిం సురగురుం వందే జగత్కారణం (సాంప్రదాయ శ్లోకం) - ఘంటసాల


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 15. శంకరస్య చరితాకథామృతం చంద్రశేఖర గణాను కీర్తనం (సాంప్రదాయ శ్లోకం) - ఘంటసాల


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 16. శోకముతో నే మానితినై ఈ లొకములోన మనగలనా .. ఓ మహదేవా నీ పదసేవ - పి.సుశీల


title: పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా)

text: 17. సర్వమంగళ మాంగల్యే శివే సర్వార్ధసాధకే శరణ్యేత్రయంబకే (సాంప్రదాయ శ్లోకం) - ఘంటసాల


title: పారిపోయిన ఖైదీలు

text: నటులు:జనార్ధన్ వి, ప్రాణ్ (ముఖ్య ప్రాణ మూర్తి హుండి), సుధాకర్ (బావగారు బాగున్నారా కమెడియను), రాజా (సీతారామయ్య గారి మనుమరాలు ఫేం.)


title: పారిజాతం

text:
పారిజాతం ఒక మంచి సువాసనగల తెల్లని పువ్వుల చెట్టు. ఇది అక్టోబరు, నవంబరు, డిసెంబరు మాసాలలో విరివిగా పుష్పించును. ఈ పువ్వులు రాత్రి యందు వికసించి, ఉదయమునకు రాలిపోయి చెట్టు క్రింద తెల్లని తివాచి పరచినట్లు కనిపించును. ఈ పూలనుంచి సుగంధ తైలమును తయారుచేయుదురు. తాజా ఆకుల రసమును పిల్లలకు భేదిమందుగా వాడెదరు.
శ్రీకృష్ణుడు పారిజాత పుష్పాన్ని స్వర్గలోకము నుండి దొంగలించడానికి ప్రయత్నించి కష్టాలలో పడతాడు. దీని ఆధారంగా పారిజాతాపహరణం కథ నడిచింది.


title: పారిజాతం

text: శ్రీకృష్ణుడు పరమాత్మ ఇంద్రలోకం నుంచి తెచ్చి సత్యభామకి బహూకరించిన పారిజాత వృక్షం ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో బారబంకి జిల్లాలో లోని కింటూర్ గ్రామంలో ఉంది . ప్రపంచంలోకెల్ల విలక్షణమైన వృక్షంగా శాస్త్రజ్ఞులు దీనిని అభివర్ణించారు. ఇది శాఖ ముక్కల నుండి పునరుత్పత్తి గాని, పండ్లు గాని ఉత్పత్తి చేయదు. అందుకే ఈ వృక్షం ఒక ప్రత్యేక వర్గంలో ఉంచబడింది. ప్రపంచంలోని ఏ ఇతర చెట్టుకు లేని ప్రత్యేకత ఈ వృక్షం స్వంతం. దిగువ భాగంలో ఈ చెట్టు ఆకులు, చేతి ఐదు వేళ్ళను పోలి ఉంటాయి. పై భాగాన ఆకులు ఏడు భాగాలుగా ఉంటాయి. వీటి పుష్పాలు కూడా చాలా అందంగా బంగారు రంగు మరియు తెలుపు రంగులో కలిసిన ఒక ఆహ్లదకరమైన రంగులో ఉంటాయి. పుష్పాలు ఐదు రేకులు కలిగి ఉంటాయి. చాలా అరుదుగా ఈ వృక్షం వికసిస్తుంది. అదీ జూన్ / జూలై నెలలో మాత్రమే. ఈ పుష్పాల సువాసన చాలా దూరం వరకు వ్యాపిస్తుంది. ఈ వృక్షం యొక్క వయస్సు సుమారు 1000 నుంచి 5000 సంవత్సరాలుగా చెప్పబడుతుంది. ఈ వృక్ష కాండము చుట్టుకొలత 50 అడుగులుగాను, ఎత్తు 45 అడుగుల గాను చెప్పబడింది. ఈ వృక్షం యొక్క మరొక గొప్పతనం దీని శాఖలు గాని ఆకులు గాని కుంచించుకుపోయి కాండంలో కలిసిపోవటమే కాని ఎండిపోయి రాలిపోవటం జరగదు. ఇప్పుడు నిపుణులు ఈ వృక్షం మనుగడ గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text:
జనతా ప్రొడక్షన్స్ వారి పరివర్తన చిత్రం సెప్టెంబరు 1, 1954లో విడుదలయ్యింది.
ఆనందరావు (ఎన్.టి.రామారావు) చంద్రశేఖరం గారి దత్తపుత్రుడు. లక్షాధికారియైన చంద్రశేఖరం గారు చనిపోతూ పసివాడైన ఆనందరావును తన దివాన్ రామయ్య (దొరస్వామి)కు అప్పగించి, ఆస్తిని జాగ్రత్తగా కాపాడే బాధ్యత కూడా అప్పగిస్తాడు. రామయ్య స్వతహాగా మంచివాడవడం చేత, దానధర్మాలు చేస్తూ, విరాళాలిస్తూ, పనివారికి ఏటా బోనసులిస్తూ మంచివాడనిపిచుకోవడమే కాక రెండు లక్షల ఆస్తిని ఎనిమిది లక్షలు చేస్తాడు. ఆనందరావు పెరిగి పెద్దవాడై ఇంటికి తిరిగి వస్తాడు. రామయ్య అతని ఆస్తిని అతనికి అప్పగిస్తాడు. ఆనందరావు స్వతహాగా తొందరపాటు కలవాడు. అందులో ఒక్కసారిగా ఆస్తి చేజిక్కడంతో అధికార గర్వం ఎక్కువౌతుంది. మొదట్లో రామయ్యపై అతనికి సదభిప్రాయం ఉన్నప్పటికీ, ప్రతివాళ్ళూ రామయ్య మంచి తనాన్నే నిరంతరమూ కీర్తిస్తూ ఉండడం సహించలేకపోతాడు. అతనికి చలపతి (రమణారెడ్డి), పిచ్చయ్య (కుటుంబరావు) సలహాదార్లుగా చేరి రామయ్య మీద లేనిపోనివన్నీ చెబుతుంటారు. దీనికి తోడు రామయ్య ఏటా మామూలుగా పనివారికి ఇస్తున్న బోనసులు ఆనందరావుతో చెప్పకుండా ఇస్తాడు. ఆనందరావు ఇక మీద ఇవేవీ సాగవని చెప్పి రామయ్యను అవమానిస్తాడు. రామయ్య దివాన్గిరీకి రాజీనామా ఇచ్చి వెళ్ళిపోతాడు.


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: రామయ్యకు సత్యం (నాగేశ్వరరావు), శివం (జూనియర్ నాగేశ్వరరావు) అనే ఇద్దరు కొడుకులు, సుందరమ్మ (సావిత్రి) అనే కూతురు ఉన్నారు. సత్యం ఇంటర్ ఫస్టుక్లాసులో ప్యాసై పై చదువుకి వెళ్ళడానికి చూస్తూ ఉంటాడు. తండ్రికి ఉద్యోగం పోయినందున డబ్బులేదు. రామయ్య తానిదివరకు సహాయం చేసిన షావుకార్ల దగ్గరకి వెళ్లి అప్పు అడుగుతాడు. కానీ వారెవ్వరూ సహాయం చేయరు. చివరకు చేసేది లేక సత్యం తన చదువుకు ఇదివరలో ఆనందరావు సహాయం చేస్తానన్నాడు కనుక అతని వద్దకు వెళ్లి అర్థిస్తాడు. ఆనందరావు అవమానించి పంపిస్తాడు. ఈ కష్టాలు భరించలేక రామయ్య మరణిస్తాడు. చెల్లీ తమ్ముల పోషణార్థమై సత్యం బస్సు కండక్టరుగా పనిచేస్తుంటాడు. అతనిమీద కక్షగట్టిన ఆనందరావు ఆ బస్సురూట్ కొనివేసి సత్యాన్ని డిస్మిస్ చేస్తాడు.


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: ఆ తరువాత ఆనందరావు దగ్గర చేరిన దుష్టగ్రహాల్లో ఒకడైన చలపతి సుందరమ్మతో వెకిలి చేష్టలు చేస్తాడు. దీన్ని సహించలేక సత్యం చలపతిని బజార్లో పట్టుకుని తంతాడు. ఆనందరావు పోలీసులకు రిపోర్టు చేసి సత్యాన్ని జైల్లో పెట్టిస్తాడు. ఆ తరువాత సుందరమ్మను, శివంను ఇంట్లో నుంచి వెళ్లగొడతాడు. వీధులు పట్టిన సుందరమ్మ, శివం చెరొకదారీ అయిపోతారు. సుందరమ్మను అన్నదాన సమాజం నడిపే సంజీవయ్య (మిక్కిలినేని) చేరదీసి ఆదరిస్తాడు. అక్కను కనుక్కోలేకపోయిన శివాన్ని బజార్లో బొమ్మలు అమ్ముకుంటూ తిరిగే తాత (రామకోటి) చేరదీస్తాడు.


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: ఈ లోగా, ఆనందరావు ఆస్తిపై కన్నువేసిన సాంబయ్య (కోడూరి) అనే వారసుడు చలపతినీ, పిచ్చయ్యను వశపరచుకుని, వారికి డబ్బిస్తానని ఆశచూపి, వారి సహాయంతో చంద్రశేఖరం గారు ఆనందరావును పెంచుకున్నప్పుడు వ్రాసిన దత్తత డాక్యుమెంటును అపహరించి కోర్టులో ఆనందరావు ఆస్తికి వారసుడు కాదనీ, తానే వారసుణ్ణనీ కేసుపెట్టి గెలుస్తాడు. ఆనందరావు బికారిగా మారి, రౌడీల చేత తన్నులు తిని, జ్వరంతో బాధపడుతూ అన్నదాన సమాజానికి చేరుకుంటాడు. సమాజం నడిపే సంజీవయ్య తనకిదివరలో విరాళమిమ్మని అడిగినప్పుడు ఆనందరావు నిరాకరించినప్పటికీ అతన్ని ఆదరిస్తాడు. అక్కడే ఉన్న సుందరమ్మ ఆనందరావుకు పరిచర్యలు చేస్తుంది.


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: ఈలోగా సత్యం జైలునుండి విడుదలై సమాజంలో తన చెల్లెలుందని విని అక్కడికి వస్తాడు. మొదట తమ విరోధి అయిన ఆనందరావుకు చెల్లెలు పరిచర్య చేయడం చూసి ఆగ్రహించినప్పటికీ, అతనికి పశ్చాత్తాపం కలిగిందని గ్రహించి, క్షమిస్తాడు. తరువాత పోయిన డాక్యుమెంటును సంపాదించడానికి ఆనందరావూ, సత్యం ఆ రాత్రి పిచ్చయ్య ఇంటికి రహస్యంగా వస్తారు. అక్కడ తన తరఫున కొంతమంది రౌడీలతో సాంబయ్య, మరికొంత మంది రౌడీలతో చలపతి, పిచ్చయ్యా ఉంటారు. వారిదగ్గర నుండి డాక్యుమెంటు తస్కరించి ఆనందరావూ, సత్యం పారిపోతూవుండగా రౌడీలు వెంటబది పట్టుకుంటారు. గలభా జరుగుతుండగా పోలీసులు వచ్చి సాంబయ్య, చలపతి, పిచ్చయ్య, ఇతర రౌడీలను అరెస్టు చేస్తారు. డాక్యుమెంటు ఆనందరావుకే దక్కుతుంది. పోయిన ఆస్తి తిరిగి వస్తుంది. దాన్ని అనుభవించే అర్హత తనకు లేదని ఆస్తిని తనకు ఆశ్రయమిచ్చిన అన్నదాన సమాజానికి రాసిస్తాడు. చనిపోయిన చంద్రశేఖరం, రామయ్యల పరస్పర వాగ్దానాలను చెల్లించడానికి సుందరమ్మను ఆనందరావు వివాహం చేసుకుంటాడు. కథ సుఖాంతమవుతుంది.


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: 01. అవునంటారా కాదంటారా ఏమంటారు మీరేమంటారు - ఆర్. బాలసరస్వతిదేవి


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: 02. అమ్మా అమ్మా అవనీమాతా అనంతచరితా అమృతమూర్తి - మాధవపెద్ది,పి.లీల బృందం


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: 03. ఆవేదనే బ్రతుకును ఆవరించేనా.. వెలుగు నీడల బాటరా ఇది - ఘంటసాల కోరస్ - రచన: అనిసెట్టి


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: 04. ఏదేశమేగినా ఎందుకాలిడినా ఏ పీఠమెక్కిన ఎవ్వరెదురైన - ( బృందం వివరాలు లేవు)


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: 05. ఇంత చల్లని వేళ వింత తలపులివేలా ఝల్లని తనువే పులకరించే - జిక్కి


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: 06. కలికాలంరా కలికాలం ఇది ఆకలి కాలంరా భాయీ ఆకలి - ఘంటసాల బృందం - రచన: అనిసెట్టి


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: 07. నందారే లోకమెంతో చిత్రమురా భళి నందారే చిత్రమురా - మాధవపెద్ది బృందం


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: 08. రాజు వెడలె చూడరే సభకు ( వీధి భాగవతం ) - ఘంటసాల, మాధవపెద్ది,స్వర్ణలత - రచన: అనిసెట్టి


title: పరివర్తన (1954 సినిమా)

text: 09. రండోయి రండి పిల్లలు చూడండోయి తమ్ములు రంగు రంగుల బొమ్మలు - పిఠాపురం


title: పరోపకారం

text: ఇది ఘంటసాల నిర్మించిన తొలిచిత్రం. పరాజయం పొందిన ఈ చిత్రం గురించి "పరులకు ఉపకారం చేయటం కోసమే పరోపకారం తీసాను" అని ఘంటసాల అనేవాడు.


title: పరువు ప్రతిష్ఠ (1963 సినిమా)

text: పరువు ప్రతిష్ఠ మానాపురం అప్పారావు దర్శకత్వంలో జూపూడి వెంకటేశ్వరరావు నిర్మాతగా ఎన్టీ రామారావు, అంజలీదేవి ప్రధానపాత్రల్లో నటించిన 1963నాటి తెలుగు చలన చిత్రం.


title: పరువు ప్రతిష్ఠ (1963 సినిమా)

text: తర్వాతికాలంలో సూపర్ స్టార్ గా ప్రఖ్యాతిపొందిన ఘట్టమనేని కృష్ణకు నటునిగా ఇది మూడవ చిత్రం. పరువు ప్రతిష్ఠలో ఆయన చిన్న పాత్ర పోషించారు.


title: పసివాడి ప్రాణం

text: మాట్లాడలేని, వినపడని ఒక పిల్లాడి (బేబి సుజిత) తల్లిదండ్రులను వేణు (రఘువరన్) అతని స్నేహితుడు కలసి హత్య చేస్తారు. మూగసాక్షి అయిన ఆ పిల్లాడిని కూడా అంతం చేయాలనుకొన్న వారి నుండి ఆ బాలుడు తప్పించుకు పారిపోతాడు. పెళ్ళి జరిగిన రోజునే ప్రేయసి (సుమలత)ని కోల్పోయిన పెయింటర్ మధు (చిరంజీవి) తాగుబోతుగా మారతాడు. రోడ్డుపై నిద్రపోతున్న ఆ బాలుడిని చేరదీసి రాజాగా పిలుచుకొంటుంటాడు. ఆ బాలుడి ద్వారా మధుకి గీత (విజయశాంతి) అనే యువతి పరిచయం అవుతుంది. మధుని ప్రేమిస్తూ ఉంటుంది.


title: పసివాడి ప్రాణం

text: రాజాని వెదుకుతూ మధు ఇంటికి వచ్చి బాబుని చంపాలని చుస్తాడు వేణు స్నేహితుడు. తప్పతాగి మైకంలో పడి ఉన్న మధు చివరి నిముషంలో బాబుని రక్షించుకొంటాడు. బాబుని చంపటానికి వచ్చినతని చిత్రం గీసి బాబు నుండి నిజాలను రాబట్టే ప్రయత్నం చేస్తూంటాడు మధు. జంట హత్యల, బాలుడి అపహరణ కేసుని మధు పై మోపుతాడు ఆ కేసుల్ని విచారిస్తున్న పోలీసు ఇన్స్ పెక్టర్ (కన్నడ ప్రభాకర్). రాజా తన అక్క కొడుకే అని తెలుసుకొంటుంది గీత. ద్రోహులని మధు ఎలా కనిపెట్టాడన్నదే చిత్రం లోని తరువాయి కథ.వనరులు : పసివాడి ప్రాణం


title: పసివాడి ప్రాణం

text: చిరంజీవి నటించిన సినిమాల జాబితా


title: పట్నం వచ్చిన పతివ్రతలు

text: పట్నం వచ్చిన పతివ్రతలు 1982 లో మౌళి దర్శకత్వంలో వచ్చిన సినిమా. చిరంజీవి, మోహన్ బాబు, రాధిక, గీత ఇందులో ప్రధాన పాత్రధారులు.


title: పట్టుకుంటే లక్ష

text: ఈ సినిమాకు మూలకథ ఆధారం: కొమ్మూరి సాంబశివరావు అపరాధ పరిశోధక నవల - పట్టుకుంటే లక్ష


title: పవిత్ర బంధం (1996 సినిమా)

text: వెంకటేష్, సౌందర్య జంటగా ముత్యాల సుబ్బయ్య దర్శకత్వంలో రూపొందిన పవిత్ర బంధం చిత్రం 1996 లో విడుదలై ఘనవిజయం సాధించింది,ఈ చిత్రంలో పెళ్ళి- పెళ్ళి యొక్క విశిష్ఠ్తతను, ముఖ్యంగా మన తెలుగు సమాజం లో ఎలా ఉంటుందో మరియు దాని గొప్పతనాన్ని సున్నితంగా, హృద్యంగా చిత్రీకరించారు.


title: పేదరాసి పెద్దమ్మ కథ

text: పేదరాశి పెద్దమ్మ లేదా పేదరాశి పెద్దమ్మ (కథ) 1968లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఇందులో నిర్మలమ్మ (నిర్మల) పేదరాసి పెద్దమ్మగా నటించింది. చందమామలో ఉండే ముసలమ్మ కథగా చిత్రం కథ సాగుతుంది. కాంతారావుతో పాటు జి.రామకృష్ణ రెండవ హీరోగా నటించారు. రామకృష్ణ నిర్మాణంలో కూడా పాలు పంచుకున్నారు.


title: పేదరాసి పెద్దమ్మ కథ

text: ప్రభాకరరెడ్డి మానవలోకానికి మహారాజు. అతనికి సంతానం లేదు. దంపతులు సంతానం కోసం పూజలు చేస్తుంటే పార్వతి పరమశివునితో వారికి సంతానం అనుగ్రహించమంటుంది. ఐతే సంతానం కలిగితే వారు కష్టాలపాలౌతారని చెప్పి, పార్వతి కోరిక మేరకు సంతానం కలుగజేయ సంకల్పంచి జంగమ దేవర రూపంలో రాజమందిరానికి వెళతాడు. రాజుకూ ఒక ఫలం, పిల్లలు లేని మంత్రికి రెండు ఫలాలు ఇస్తాడు. రాజనాల ఒక మాంత్రికుడు. అతని సహాయకుడు పొట్టి వీరయ్య. తను పుజించే భైరవికి తన తల సమర్పించి, తనకు చావు లేని విధంగా వరమడుగుతాడు. మానవలోక మహారాజు సంతానం ద్వారా తప్ప వేరెవరి చేతిలోనూ మరణం లేని విధంగా వరం పొందుతాడు. మహారాణి గర్భవతి అని తెలుసుకుని మాంత్రికుడు రాజసులోచనను రాజు దగ్గరకు పంపుతాడు. రాజసులోచనను రాజు పెళ్ళి చేసుకుని రాజ్యానికి తీసుకొస్తాడు. మహామంత్రి (మిక్కిలినేని) కి కొత్తరాణి మీద అనుమానం కలుగుతుంది. రాజసులోచన మహారాణి పైన, మంత్రి పైన రాజుకు అనుమానం కలిగించి రాణి కన్నులు తీయించేలా చేస్తుంది. రాజు తమ్ముని వలలో వేసుకుని రాజును కూడా ఖైదు చేయిస్తుంది. ఖైదులోఉన్న రాణి ప్రసవించినపుడు, మంత్రి తనకు పుట్టిన ఇద్దరు పిల్లలలో ఒకరిని రాణి దగ్గర ఉంచి రాకుమారుడ్ని రక్షిస్తాడు. రాకుమారుడు (కాంతారావు), మంత్రి మిగిలిన కుమారుడు విద్యాపతి (రామకృష్ణ) పెరిగి పెద్దవారౌతారు. గతం తెలుసుకున్న ఇద్దరు రాజును రాజ్యాన్ని కాపాడతానికి పూనుకుంటారు. నాగమణిని సాధించేందుకు బయలు దేరిన ఇద్దరు దారిలో విడిపోతారు. ఒక దేవకన్యను ముసలి రూపంలో ఉన్న రక్కసి బారినుండి కాపాడి ఆమె సహాయంతో కాంతారావు నాగలోకానికి వెళతాడు. నాగకుమారి (కృష్ణకుమారి) తో ప్రేమలో పడతాడు. నాగలోకాన్ని పక్షి రాక్షసుని బారినుండి కాపాడి నాగమణితో భూలోకానికి వస్తాడు. ఈ లోగా విద్యాపతి పేదరాసి పెద్దమ్మ కూతురు విజయలలితను వృక్షరాక్షసుని బారినంది రక్షించి ఆమెను ప్రేమిస్తాడు. కాంతారావు కోసం వెతుకుతున్న రామకృష్ణ బంగారు వీణ రుపంలో ఉన్న యక్షకన్యకు నిజరూపం రప్పిస్తాడు. యక్షకన్యల వరం పొందుతాడు. రామకృష్ణ కోసం వెదుకుతూ విజయలలిత ముని శాపానికి గురౌతుంది. పగలు ముదుసలిగా రాత్రులు నిజరూపంలో గడుపుతూ మాంత్రికుచే అపహరంపబడుతుంది. మాంత్రికుడు నాగకన్యను కూడా అపహరించి చిలుకగా మార్చివేస్తాడు. రాకుమారుడు వీరిని రక్షించి, మాంత్రికుని సంహరించి, రాజును రాజ్యాన్ని కాపాడటం మిగతాకథ.


title: పెదరాయుడు

text: పెదరాయుడు రవిరాజా పినిశెట్టి దర్శకత్వంలో 1995లో విడుదలైన ఒక విజయవంతమైన సినిమా. ఇందులో మోహన్ బాబు, సౌందర్య, భానుప్రియ ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. ఇది "నాట్టమై" అనే విజయవంతమైన తమిళ సినిమాకు పునర్నిర్మాణం. ఇందులో రజనీకాంత్ పాపారాయుడిగా ఒక అతిథి పాత్రలో నటించాడు. కోటి సంగీత దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాలో పాటలు ప్రజాదరణ పొందాయి.


title: పెదరాయుడు

text: పెదరాయుడు (మోహన్ బాబు) గ్రామ పెద్ద. క్రమశిక్షణ కలిగిన జీవితం గడుపుతుంటాడు. తన వంశపారంపర్యంగా వచ్చిన ఆసనం మీద కూర్చుని గ్రామంలో ఏదైనా సమస్యలు ఎదురైతే ధర్మాన్ని అనుసరించి తీర్పులు ఇవ్వడంలో నేర్పరి. అతని భార్య లక్ష్మి (భానుప్రియ) తన భర్తను ఎంతో గౌరవిస్తుంటుంది. అతని తమ్ముళ్ళు రాజా (మోహన్ బాబు), రవీంద్ర (రాజా రవీంద్ర) లకు కూడా తమ అన్నయ్య అంటే భక్తి ప్రపత్తులతో ఉంటారు. వారిని తన స్వంత బిడ్డల్లా చూసుకుంటుంటాడు పెదరాయుడు. రాజా ఓ పారిశ్రామికవేత్త (సత్యనారాయణ) కూతురైన భారతి (సౌందర్య) ను వివాహం చేసుకుంటాడు. భారతికి తన భర్త అన్నకు అణిగి మణిగి ఉండటం నచ్చదు. అలాగే పెదరాయుడంటే లెక్కచేయకుండా ఉంటదు. కొన్ని సంఘటనల కారణంగా అతని గొప్పతనాన్ని తెలుసుకుని గౌరవించడం మొదలు పెడుతుంది.


title: పెద్దరికాలు

text: పెద్దరికాలు సారథీ ఫిల్మ్‌స్ బ్యానర్‌పై 1957, ఏప్రిల్ 25న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం.


title: పెద్దరికాలు

text: భద్రయ్య తను కోడలికి పెట్టిన నగలను తాకట్టు పెట్టిన వియ్యంకుడి మీద కోపంతో కొడుకునీ, కోడలినీ కాకుండా చేస్తాడు. కోడల్నీ, ఆమె కన్నబిడ్డనీ కూడా వేరు చేస్తాడు. నగలు లేకుండా ఇల్లు గడప త్రొక్కడానికి వీలులేదని వెళ్ళగొడతాడు. భద్రయ్య పెద్దరికపు చెలాయింపుకు తగ్గట్టే అతని కొడుకు నోట మాటరానితనం ఈ రెండు రకాల మనుషుల వల్ల ఇంటి కోడలు సుశీల నలిగిపోతుంది. ఆమెను చూసి ఆమె తండ్రి శేషయ్య కుమిలిపోతాడు. మనోవ్యాధితో మరణిస్తాడు. దాదాపు ఆ సమయానికే భద్రయ్య ఇల్లాలు, కూతురు, కొడుకు ఇంటి పెద్దను ఎదిరించి ఇల్లువదలి వెళ్లిపోతారు. కుమారుడు సరాసరి అత్తగారింటికి వస్తాడు భార్యకు క్షమాపణ చెప్పి తీసుకువెళదామని. కాని అప్పటికే నరహరి అనే దుర్మార్గుడు సుశీలను మోసగించి లేవదీసుకు పోయి ఉంటాడు. భద్రయ్య చిట్టచివరికి పశ్చాత్తపపడతాడు. పతాక సన్నివేశంలో నరహరి తన పన్నాగం సుశీల భర్తకు వివరంగా చెప్పి సుశీల పతివ్రత అనే సంగతిని గట్టిగా చెప్పడంతో కథ సుఖాంతమౌతుంది.


title: పెద్దరికం

text: పెద్దరికం 1992లో ఎ. ఎం. రత్నం దర్శకత్వంలో విడుదలై ఘనవిజయం సాధించిన తెలుగు చిత్రము. ఇందులో జగపతి బాబు, సుకన్య నాయకా నాయికలుగా నటించారు. రాజ్ కోటి సంగీత దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలోని పాటలు ప్రేక్షకాదరణ పొందాయి.


title: పెద్దరికం

text: అడుసుమిల్లి బసవపున్నమ్మ (భానుమతీ రామకృష్ణ) మరియు పర్వతనేని పరశురామయ్య (ఎన్. ఎన్. పిళ్ళై) కుటుంబాల మధ్య వైరం ఉంటుంది. బసవపున్నమ్మ మనవరాలు జానకి (సుకన్య) పెళ్ళి పరశురామయ్య కుటుంబం కారణంగా చెడిపోతుంది. దాంతో బసవపున్నమ్మ వారి మీద పగ తీర్చుకోవడానికి జానకిని పరశురామయ్య చిన్న కొడుకు కృష్ణమోహన్ (జగపతి బాబు) ను ప్రేమించినట్లు నాటకమాడుతుంది. ఒకర్నొకరు అవమానించుకోవడానికి ప్రయత్నించి వారు నిజంగానే ప్రేమించుకుంటారు. దాంతో వారి రెండు కుటుంబాల మధ్య మళ్ళీ గొడవలు చెలరేగుతాయి. ఆ గొడవలను అంతా సర్దుబాటు చేసి ఆ రెండు కుటుంబాలు ఎలా కలిశాయో తెలిపేదే మిగతా కథ.


title: పేకాట పాపారావు

text: పేకాట పాపారావు 1994 లో వై. నాగేశ్వరరావు దర్శకత్వంలో వచ్చిన హాస్యభరిత చిత్రం. ఇందులో రాజేంద్ర ప్రసాద్, ఖుష్బూ ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు.


title: పెళ్ళానికి ప్రేమలేఖ ప్రియురాలికి శుభలేఖ

text: రాజేంద్ర ప్రసాద్, శృతి, వందన మీనన్, బ్రహ్మానందం, గుండు హనుమంత రావు, బాబు మోహన్ మరియు నందిని ముఖ్యపాత్రాలలో నటించారు.


title: పెళ్ళి (సినిమా)

text: పెళ్ళి కోడి రామకృష్ణ దర్శకత్వంలో 1997 లో విడుదలైన ఒక సినిమా. ఇందులో వడ్డే నవీన్, మహేశ్వరి, పృథ్వీ రాజ్ ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు.


title: పెళ్ళి కాని పిల్లలు (1961 సినిమా)

text: స్టిల్ ఫొటోగ్రాఫర్‌గా రాణించిన పి.గంగాధరరావు నిర్మాతగామారి హైదరాబాద్ మూవీస్ పతాకంపై 1961లో నిర్మించిన సినిమా పెళ్ళి కాని పిల్లలు. వన్ థౌజండ్ బెడ్ రూమ్స్ -అనే ఇంగ్లీషు నవల ఆధారంగా 1960లో మరాఠీ భాషలో రూపొందిన అవగాచిసంసార్ సినిమా దీనికి మాతృక. సంపన్నుడు, భూస్వామి గోపాలరావు (గుమ్మడి). అతని భార్య కాంతమ్మ (హేమలత). వారి దత్తపుత్రుడు వేణు (జగ్గయ్య), సొంత కుమారుడు శేఖర్ (కాంతారావు). వేణు (జగ్గయ్య) బుద్ధిమంతుడు. పట్నంలో బిఏ చదువుతుంటాడు. శేఖర్ చదువుమాని దురలవాట్లకు, వ్యసనాలకు బానిసై ధనం నాశనం చేస్తూ, తండ్రి పరువు తీస్తుంటాడు. ఆ బెంగతో జబ్బుపడిన గోపాలరావు మరణిస్తూ, తన ఆస్తినంతా దత్తపుత్రుడు వేణు పేరిట వ్రాస్తాడు. తన స్నేహితుడు కుటుంబరావు (రమణారెడ్డి) తీసుకున్న అప్పు తాలూకు నోటు అతనికి ఇచ్చివేయమని భార్యకు చెబుతాడు. ఆస్తి మొత్తం అన్న వేణు పేరవుందని మండిపడుతున్న శేఖర్‌కు ఆస్తిని అప్పగించేసి, వేణు పట్నం వెళ్లిపోతాడు. తన స్నేహితుడు హరి (పద్మనాభం) ఫొటో స్టూడియోలో పని చేస్తుంటాడు. దారిలో కలిసిన రాధ (జమున)ను ప్రేమిస్తాడు. కుటుంబరావు, సంతాన లక్ష్మి (సూర్యాకాంతం)ల 5వ కుమార్తె రాధ. ఆమెకు నలుగురు అక్కలు. పెద్దమ్మాయి రమాదేవి (సూర్యకళ), రెండో అమ్మాయి ఉమాసుందరి (పద్మిని ప్రియదర్శిని), సంగీత సరస్వతి అయిన 3వది వాణి (పార్వతి), క్రీడల్లో చాంపియన్ అయిన 4వది తార (కృష్ణవేణి). వారి కోర్కెలకు తగిన వరులను కుదర్చలేక కుటుంబరావు ఇబ్బంది పడుతుంటాడు. రాధను ప్రేమించిన వేణు, వారికి తగ్గ వరులను కుదురుస్తానని మాట ఇస్తాడు. కుటుంబరావు సలహా, సాయంతో చిన్న తమాషా నాటకం ఆడతాడు. మంచివారు, సమర్ధులైన తన స్నేహితులు శంకరం (రామకృష్ణ), బ్రహ్మం (హరనాథ్), గిరి (చలం), హరిలతో వారికి పెళ్లిళ్లు చేయించేస్తాడు. శేఖర్ అంతకుముందు సీత (రాజశ్రీ)ని మోసంతో పెళ్లాడి విడిచి వచ్చేస్తాడు. ఆమె అతనింటికి వచ్చినా ఛీదరిస్తాడు. రాధను చూసి మోజుపడి, ఆమె తండ్రిని అప్పుకోసం వత్తిడితెస్తాడు. రాధను బెదిరించి, తల్లిని, వేణును బంధించి పెళ్లికి సిద్ధపడతాడు. ముహూర్తం సమయానికి కాంతమ్మ, వేణు, సీతలతో వచ్చి అందరికీ నిజం వెల్లడించి శేఖర్‌ను నిందించటంతో, అతనిలో పరివర్తన వస్తుంది. వేణు, రాధలతోపాటు, నలుగురు జంటలకు వివాహం జరగుతుంది. శేఖర్, సీతను ఆదరించటంతో చిత్రం సుఖాంతమవుతుంది.


title: పెళ్ళి పీటలు

text:
పెళ్ళి పీటలు 1998 లో ఎస్. వి. కృష్ణారెడ్డి దర్శకత్వంలో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. ఇందులో జగపతి బాబు, సౌందర్య ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు.
గోపి ఎవరి దగ్గర పనిచేయడానికి ఇష్టపడక తానే స్వంతంగా గడియారాలను మరమ్మత్తు చేసే దుకాణం నడుపుతుంటాడు. అదే ఊర్లో అంజలి సంగీతం బోధించే మాస్టారి మూడో కూతురు. ఆమెకు ఇద్దరు అక్కలు. పెద్దక్క అశ్విని మాట్లాడలేదు. రెండో అక్క అరుణ. బామ్మ తో కలిసి నివాసం ఉంటుంటారు. వీరితో బాటుగా సవతి తమ్ముడు రఘు కూడా ఉంటాడు. రఘు వీళ్ళను ఏదో కారణంతో ఇబ్బందులు పెడుతూ ఉంటాడు. అంజలి పక్కనే ఉన్న నగరంలో ఓ దుకాణంలో పనిచేస్తూ ఖాళీగా ఉన్నప్పుడల్లా తన స్వంత ఊరు వస్తూ ఉంటుంది. అంజలి, గోపి ఒకరికొకరు తారసపడి నెమ్మదిగా ప్రేమలో పడతారు.ఈ చిత్రానికి దర్శకుడు ఎస్. వి. కృష్ణారెడ్డి నే సంగీతం కూడా అందించాడు.


title: పెళ్ళి పుస్తకం

text: పెళ్ళి పుస్తకం (ఆంగ్లం: Book of Marriage) 1991 లో విడుదలయిన ఒక తెలుగు చలనచిత్రం. ప్రముఖ దర్శకుడు బాపు ద్వారా రూపుదిద్దుకున్న ఈ చిత్రం సత్సంప్రదాయ భారతీయ దాంపత్య జీవితపు ఔన్నత్యాన్ని, వైశిష్ట్యాన్ని కుటుంబ విలువలను చాటిచెప్పే ఒక మనోరంజకమైన సకుటుంబ కథా చిత్రం.


title: పెళ్ళి పుస్తకం

text: కొత్తగా పెళ్ళి చేసుకున్న కృష్ణమూర్తి (రాజేంద్ర ప్రసాద్) ముంబైలోని ఒక సంస్థలో కళా దర్శకుడుగా పనిచేస్తుంటాడు. అతని భార్య సత్యభామ (దివ్యవాణి) కేరళలో స్టెనోగ్రాఫర్ గా పనిచేస్తుంది. వీరిద్దరికీ ఆర్థిక ఇబ్బందులను తొలగించుకునేందుకు ఒక పెద్ద సంస్థలో చేరడాని కోసం అవివాహితులమని గుమ్మడికి అబద్ధం చేబుతారు. అక్కడ చేరిన తర్వాత వారెదుర్కొనే సమస్యలు చిత్రంలోని ప్రధానాంశం.


title: ఊరికి మొనగాడు (1981 సినిమా)

text:
ఇది 1981లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. చాలా తెలుగు సినిమాలలాంటి కథే అయినా కథనంలో ఉన్న పట్టు వల్ల సినిమా బాగా విజయవంతమయ్యింది. ఒక ఇంజినీరు (కృష్ణ) పల్లెటూళ్ళో ప్రాజెక్టు కట్టడానికి వచ్చి ఒక కామందు (రావుగోపాలరావు) ఇంటితో పరిచయం ఏర్పరచుకొంటాడు. ఇంతకూ ఆ కామందు ఆ ఇంజినీరు మేనమామే. మేనమామ కూతురు (జయప్రద)తో ఇంజినీరు ప్రేమలో పడతాడు. తరువాత పతాక సన్నివేశాలలో మామకు బుద్ధి చెప్పి, అతను తన కుటుంబానికి చేసిన అన్యాయాన్ని ఒప్పిస్తాడు. మధ్యలో కథానాయకుడు వరద బాధితులకు సహాయం చేసే సన్నివేశాలలో అంతకు కొద్ది కాలం క్రితమే ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో వచ్చిన వరదల నుండి నిజమైన సన్నివేశాలు చూపించారు.
మంచి హుషారుగా సాగే "ఇదిగో తెల్లచీర ఇవిగో మల్లెపూలు" పాటలో కృష్ణ, జయ ప్రద స్టెప్పులు అచ్చం స్కూలులో డ్రిల్లు చేస్తున్నట్లుగా ఉంటాయి. కృష్ణ నటనను, డాన్సును మిమిక్రీ చేసే కళాకారులు ఎన్నుకొనే సీనులలో ఈ పాటకు చెందిన స్టెప్పులు తరచు ఉంటుంటాయి.


title: పంచభూతాలు (1979 సినిమా)

text: నాగరిక ప్రపంచానికి దూరంగా ఒక పల్లెటూరు. ఆ వూరి ప్రెసిడెంటు రంగారావు, అతని మేనల్లుడు ప్రసాద్, గుడి పూజారి శాస్త్రి, నగలు తయారు చేసే బ్రహ్మం, భూతవైద్యుడు భుజంగం ఈ ఐదుగురు ఆ వూరిలో ఆడింది ఆట పాడింది పాట. ఈ దుర్మార్గపు ముఠావలన ఎందరో కన్నెపిల్లల జీవితాలు నాశనమయ్యాయి. గుళ్లో నగలను దొంగిలిస్తారు. ప్రసాద్ ప్రియురాలు సుబ్బులును దెయ్యం వేషంలో రాత్రిపూట తిప్పిస్తూ వూళ్లో జరిగిన ఘాతుకాలను అమ్మవారే దెయ్యమై చేస్తున్నదని భ్రమింపజేస్తారు. గుడిలో దొరికిన ఒక రహస్య పత్రం ద్వారా గుప్తనిధి ఒకటి ఉన్నదని తెలుసుకొని దాని కోసం ప్రయత్నాలు చేస్తుంటారు. రాము అనే యువకుడు ఊరందరికీ తలలో నాలుకలా మసులతూ, ఎవరింట్లో ఏ పని చెప్పినా కాదనకుండా సహాయపడుతుంటాడు. ఇంతలో ఆ వూరికి జానకి అనే టీచర్ వస్తుంది. రాము అమాయకత్వాన్ని, మంచితనాన్ని గుర్తించిన జానకి అనుకోని పరిస్థితులలో రాముని వివాహమాడుతుంది. రాము చేత వ్యాపారం పెట్టిద్దామనే ఉద్దేశంతో డబ్బిచ్చి, సరుకులు కొనుక్కురమ్మని రామును పట్నం పంపిస్తుంది జానకి. ఆ రాత్రే దుర్మార్గపు ముఠా జానకిని తీసుకుని పోయి బలాత్కారం చేయబోతారు. వూళ్లో జరిగిన ఘోరాలకు ఈ ముఠాయే కారణమని గ్రహిస్తుంది జానకి. ఆమె వారికి లొంగక, చచ్చి పగసాధిస్తానని శపథం చేసి ఆత్మహత్య చేసుకుంటుంది. ఆమె శపథం ఎలా నెరవేరిందనేది మిగిలిన కథ.


title: చెరబండరాజు

text: ప్రపంచ పురోగతి సాంతం శ్రమజీవి నెత్తుటి బొట్టులోనే ఇమిడివుందని గాఢంగా నమ్మిన చెరబండరాజూ (1944 - జూలై 2, 1982), ' ఆలోచన, అక్షరం, ఆచరణ ఏక రూపం దాల్చిన విప్లవ కవి ' ఈ కలం యోధుడికి ఆది విప్లవకవి, ' మహాకవి శ్రీశ్రీ తన ' మరో ప్రస్థానం ' కావ్యాన్ని అంకితమిచ్చాడు.


title: చెరబండరాజు

text: చెరబండరాజు అసలు పేరు బద్దం భాస్కరరెడ్డి. హైదరాబాదు జిల్లా అంకుషాపూర్ లోని ఒక పేద రైతు కుటుంబంలో 1944లో పుట్టాడు. హైదరాబాదులో ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశాడు. ఆరుగురు దిగంబరకవులలో ఒకడు. నన్నెక్కనివ్వండి బోను ' అనే కవితతో కవితాలోకంలో సూర్యుడిలా ఉదయించాడు. దిగంబర కవిత్వంలో గొప్ప కవితగా చెరబండరాజు " వందేమాతరం ' గేయం పలువురి ప్రశంసలు పొందింది. విరసం వ్యవస్థాపక కార్యవర్గ సభ్యుడు, కార్యదర్శిగా 1971-1972 లో పనిచేసాడు. దిగంబరకవి నుండి విప్లవకవిగా మారాక విప్లవ సాహిత్యానికి పాట అవసరాన్ని గుర్తించి విరివిగా పాటలు రాశాడు. 1975 ఏప్రియల్‌లో ప్రపంచ తెలుగు మహా సభలను బహిష్కరించిన సందర్భంలో మహాకవి శ్రీశ్రీతో పాటు అరెస్టు అయ్యాడు.


title: చెరబండరాజు

text:
1971 నుండి 1977 మధ్యకాలములో మూడేళ్ల పాటు జైళ్లో గడపడమువలన ఈయన ఆరోగ్యము క్షీణించింది. జైళ్లో మొదలైన తీవ్ర తలనొప్పి మెదడు క్యాన్సర్ గా పరిణమించింది. 1977 నుండి 1981 మధ్యలో ఈయనకు మూడుసార్లు ఆపరేషన్ చేయాల్సి వచ్చింది. ఈయన అనారోగ్యముతో ఉండగానే ప్రభుత్వము ఉద్యోగము నుండి తొలగించింది. అయితే ప్రజాందోళన వల్ల తిరిగి చేర్చుకోవలసి వచ్చింది.
అనారోగ్య బాధితుణ్నే అయితేనేం యోధుణ్నే పోరాటం డైరెక్షన్  పాట నాకు అక్సిజన్
అంటూ కలవరిస్తూ, పలవరిస్తూ కన్నుమూసిన చెరబండరాజు నిబద్దతకు మరోపేరు.


title: చెరబండరాజు

text:
అనారోగ్యానికి గురైన చెరబండరాజు మెదడు కాన్సర్‌తో 1982 జూలై 2న మరణించాడు.
ఏరోజైనా  ప్రజాపోరాటాల విజయాల్ని రచించకపోతే  ఆరోజు జీవించినట్టుండదు
అని చెప్పుకున్న చెరబండరాజు చరిత్ర తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ఎర్ర అక్షరాలతో లిఖించబడింది.
వందే మాతరం
ఓ నా ప్రియమైన మాతృదేశమా
తల్లివి తండ్రివి దైవానివి నీవేనమ్మా
దుండగులతో పక్కమీద కులుకుతున్న శీలం నీది
అంతర్జాతీయ విపణిలో అంగాంగం తాకట్టుపెట్టిన అందం నీది
సంపన్నుల చేతుల్లో మైమరిచి నిద్రిస్తున్న యవ్వనం నీది
ఊసినా దుమ్మెత్తిపోసినా చలనంలేని మైకం నీది
కోతకొచ్చిన చేనులో కలుగులు తవ్వుతున్న
ఎలకల్నీ పందికొక్కుల్నీ భరిస్తూ నుంచున్న 'భారతి' వమ్మా
నోటికందని సస్యశ్యామల సీమవమ్మా
వందే మాతరం వందే మాతరం
ఒంటిమీది గుడ్డలతో జండాలు కుట్టించి
వివస్త్రవై ఊరేగుతున్న దైన్యం నీది
అప్పుతెచ్చి లేపిన మిద్దెల్లో
కాలుగాలిన పిల్లిలా తిరుగుతున్న దీనత్వం నీది
ఎండిన స్తనాలమీదికి ఎగబడ్డ బిడ్డల్ని
ఓదార్చలేని శోకం నీది
ఆకలికి ఎండి ఎండి ఎరువు సొమ్ములతో వీధినబడ్డ సింగారం నీది
అమ్మా భారతీ నీ గమ్యం ఏమిటి తల్లీ
వందే మాతరం వందే మాతరంనల్లకోట్లు నీలిరంగు నోట్లతో
ఒక దేశం ఒక కోర్టులో
ఫైసలా అయ్యే కేసు కాదు నాది
నన్నెక్కనివ్వండి బోను
నలుగురి నమ్మికతో 'అమ్మా ' అని పిలవడం తప్ప
నవమోసాలు మోసిందెవరో
ఎవరికైనా ఏమి తెలుసంటున్నాను
సృష్టికర్తనే వెక్కిరిస్తోన్న పాపిష్టిని
మీలో మిమ్మల్ని ప్రశ్నించుకొమ్మంటున్నాను
అంటున్నాను అంటాను
అనుకుంటూనే వస్తున్నాను
మనిషిమీద నమ్మకం పోగొడుతున్న మీరు
దేవుడిమీద ప్రమాణం చేయమంటారెందుకు?
దోషికి నిర్దోషికి ఒకటే సూత్రం
వల్లించిందే వల్లించి వాదిస్తారు
ఫీజు కుడితి కుండలో
న్యాయాన్ని ఎలుకలా ముంచేస్తారు
మీ ఉద్యోగాలకు ప్రమాణాలేమిటి?
ఎక్కనివ్వండి నన్ను బోను
కలాలు కాగితాలు సర్దుకోండి
లా బుక్కుల్లో నా సందేహాలు వ్రాసుకోండి
న్యాయానికి దేశాలేమిటి? యెల్లలేమిటి?
మనిషీ, రక్తం ప్రాణం ముఖ్యం
లింగ భేదాలు వాదాలు తప్పితే
మందిర్, మస్జిద్, చర్చి,
మతాధికారుల మతాలు యెందుకు?
ఆకలి, కామం, కలలూ, కన్నీళ్లు
మనిషిలోని మర్మజ్ఞానమంతా ఒక్కటే
దేశమేదైతేనేం? మట్టంతా ఒక్కటే
అమ్మ యెవరైతేనేం? చనుబాల తీపంతా ఒక్కటే
బిక్కముఖాలతో చూస్తారేం?
పిచ్చివాణ్ణిగా కేసు పుటప్ చెయ్యండి
నన్నెక్కనివ్వండి బోను
తిన్నయింటి మర్యాదెంచని నాకు
బుద్ధుల్లో పెద్దల సహజాతాలేమై యుంటాయ్?
మంచి మనసు పరిమళాలు
విశ్వవ్యాప్తి కాకపోవు
భావితరం గుర్తించకపోదు
జగత్ప్రళయ కావ్యంలో
తపనాగ్ని జ్వాల నిలుస్తోంది
అణువణువున అగ్ని కణం
చల్లారక రగులుతోంది
నన్నెక్కనివ్వండి బోను
తీర్పు మీది జైలు మీది
భయపడతారెందుకు
మీ మనస్సౌధాల నిండా
తరగని తరతరాల బూజు
అనుక్షణం చచ్చే ప్రియత్వం
కాపురాల గోపురాలలో తిరిగే పావురాళ్ళారా!
నరుక్కోరెందుకు తలలు
గది నాల్గు గోడలు కూల్చివేసి
దిశలు నాల్గుగా మార్చుకోండి
ప్రపంచ పౌరులు కారెందుకు అప్పుడు?
నాకు తెలుసు
మీ రాత్రి చొక్కాలు పగళ్ళు నిలవవు
పగటి చొక్కాలు రాత్రుళ్లుండవు
మీ పెళ్ళాలు పిచ్చివాళ్ళు
పాతికచీరతో స్వర్గాన్ని కప్పుకొని
వంటగది ఆలోచనలకు
ఎసర్లు పెడుతున్న వాళ్ళు
మీ వాగ్దానాలు పుచ్చుగింజలు
మీ బిడ్డలు కృత్రిమ నాగరికత షో లో
మోడల్‌గా పనికొస్తున్న వాళ్లు
ఛీ, ఛీ యెవరు మీరు?
నవ్వుతా రెందుకు?
నీవు నేను కలిసి యెదుటివాని పిలుపుకు
'మీరు ' గాక ఏమౌతాం?
నీ గుండెలు, నా గుండెలు
మూతబడిన కొండగుహలు
ఎక్కనివ్వండి నన్ను బోను


title: చెరబండరాజు

text:
ఈ సువిశాలప్రపంచ జీవశాలలో
సిసలైన న్యాయస్థానం ఎక్కడైనా వుంటే
నన్నెక్కనివ్వండి బోను
నా గుండెలు పిండుకునే
కొండల్లాంటి సందేహాలు...
విశ్వశాంతి మన ధ్యేయం
యుద్ధాలకు పరిమితమా?
అబద్ధమా యీ వేదన?
మాంసం ముద్దలుగా మనుషులు
శిశువులుగా జన్మించుట ఏ దేశంలో లేదు
ఏ దేశంలో నైతేనేమి?
అర్ధరాత్రి పడగ్గదుల
అంతరార్థమొకటే గద!
ప్రపంచ మొక నగ్నశిలా
ఫలకము వలె కనిపిస్తున్నది
భగవంతుడి అసలు పేరు నగ్నప్రియుడంటాను
అంటాను అంటున్నాను
అనుకుంటూనే వస్తున్నాను
అందుకే నన్నెక్కనివ్వండి బోను
నపుంసక మానసిక అంటువ్యాధి
ముందు తరాలకు అంటకుండా
తలవంచుక వెళ్ళిపోదామనే తార్పుల
అగ్ని కీలలలో తలకిందులుగా నిలెయ్యమంటున్నా
ఈ అవ్యవస్థ వ్యవస్థాపకుల్ని
ఇంకా ఇంకా బజార్ల కీడ్చి
చౌరస్తాలోకి వీలుగా చేరెయ్యమంటున్నా
పొద్దుపొడుపుతో మోసగించి మతాలు
గానుగెద్దులుగా మార్చిన రాజకీయాలు
పశుత్వం మిగిల్చిన జాతిద్వేషాలు
దుర్గంధం కక్కిన సిద్ధాంతాలు
నిన్నూ నన్నూ ఇన్నాళ్లూ కమ్ముకున్నాయ్
వ్యవస్థేదీ మిగల్లేదు
అందుకే
ఈ కుంటి జీవచ్ఛవాన్ని నిలబడిన చోటే
గొయ్యి తవ్వి పాతెయ్యమంటున్నా
మూఢనమ్మకాల ఉక్కు కౌగిళ్లలో
నంగనాచి నాయకుల దొంగ వేషాల్లో
నలిగే కృంగే జనం కళ్లగంతలు చించుకొని బయటికి రావాలి
మహావ్యవస్థ రూపొందించని నాయకులు
జనాన్ని జేజమ్మలుగా వాజమ్మలుగా
పురుగులుగా వెధవలుగా
ఎట్లా దిగజార్చారో
ఒక్కసారి వెన్నుతట్టి కళ్ళారా చూపించాలి


title: చెరబండరాజు

text:
యాభై కోట్ల కంఠాలు
తిరుగుబాటు మంటలుగా మారాలి
పల్లకీలలో తప్ప ప్రయాణం చేయరు
ధనవంతుల మేడల్లోతప్ప పూరిగుడిశెల ఊసెత్తరు
కాళ్లుండీ కుంటివాళ్లు
మనుషుల భుజాల్ని తప్ప యింకేమీ ఎక్కరు
కాషాయాంబరాలు మానరు
ఆధ్యాత్మిక చింత పేర
నవీన పతివ్రతల్ని పావనం చెయ్యందే వదలరుఎవరయ్యా ఎవరీ రసరాట్టులు
బతుకంతా మోసంతో గతికి గతికి
జనాన్నీ జాతి నరనరాన్నీ మతమౌఢ్యానికి తీర్చితీర్చి
వయసులో నానాపాయసాలూ మరిగి మరిగి
కొవ్వెక్కిన పిట్టగూళ్ళ తలబుట్టల బాబాలే
చక్రవర్తుల్లా ఊరేగే జగద్గురు సాముల్లారే
ఈ కుష్ఠు వ్యవస్థకు మూలవిరాట్టులుచీకటి బజారు జలగల్ని
రాజకీయ బొద్దింకల్ని
పదవీ మదాంధుల్ని
సాహిత్య వందిమాగధుల్ని
అభయహస్తంతో కాపాడే కంకణం కత్తుకున్నారు
నిర్వీర్యాన్ని దేశం నలుమూలలా
కాలవలనిండా పారిస్తున్నారు
భయంకర కుష్ఠు సంస్కృతిని దేశమంతా పంచుతున్నారు
నమ్మకు ఈ మతాల సుఖరోగుల్ని
వర్ణాశ్రమధర్మ ద్వేషాలు రేపే అడ్డగాడిదల్ని
బహిరంగంగా సభల్లో వ్యభిచరించే ఆబోతుల్ని
రంకూ బొంకూ పురాణాల బంకును
వేదికలెక్కి కుక్కల్లా కక్కే వెధవల్ని
మన్నించకు
మనిషిని ఏనాడో మరచిపోయి
మంచితనాన్ని అంటరానితనంగా ఎంచే తుచ్ఛులకు
చిలకజోస్యాల పిలకగుళ్ళు
వంటింటి కుందేళ్ళు
పట్టెనామాల పొట్టేళ్ళు
బిళ్ళగోచీ బల్లులు
జందెంపోగుల పందులు
బ్రహ్మరథం పడుతుంటే
కళ్ళుండీ కంటూనే
చెవులు పోటెక్కేట్టు వింటూనే
కదలకుండా మౌనంగా నిలబడకు.దేవుళ్ల దేవులాటలో
మహామహా మాయల నాయాళ్ళ సన్నాసుల
జోగుల మోజుల్లో
పడిపోయిన దేశాన్ని
భవిష్యత్కాలాన్ని
కాపాడడానికి నడుంకట్టు


title: చెరబండరాజు

text:
పాతిపెట్టు
మైలురాయివేకాదు
మంచికి పతాకాన్నెత్తే మనిషినని
మరోసారి రుజువు చెయ్యి"దేశమంటే మట్టి కాదోయ్ దేశమంటే మనుషులోయ్ "*


title: చెరబండరాజు

text:
ప్రజా జీవనాడి స్పందన పసిగట్టలేని
సమన్వయ మేధావుల అంచనాల వంచనలో
నిలువల్లా మునిగిన దేశం


title: చెరబండరాజు

text:
ప్రణాళికల తాటిచెట్ల నీడల్లో
పడిగాపులుగాచే ప్రజల దేశం
స్వదేశీమార్కు విదేశీయ మార్కెట్టు
మనస్తత్వపు మంది దేశం
కట్టుకో గుడ్డలేని దేశం
దేశి సరుకు ధాన్యానికైనా నోచుకోని దేశం
రెండు దశాబ్దాలు దాటినా
కోట్లాది ప్రజల నోటికందని దేశం
నాదేశం నా ప్రాణం అంటూ
గర్వించే రేబవళ్లు శ్రమించే
శ్రమజీవుల భవిష్యత్తు యావత్తూ
అప్పుల్లో కుక్కబడ్డ దేశం
పిడికెడు సుఖరోగుల చెప్పుచేతల్లో
పడిపోయిన ప్రజాస్వామ్య దేశం
చమటోడ్చి పాటుపడే శ్రమజీవికి
కడుపునిండ తిండెక్కడ కండెక్కడ
పెంచిన మంచి కొన్ని సంచుల్లోకెళ్ళుతోంది
తలపెట్టిన మేలుకు తలలే తాకట్టు పడ్డాయ్


title: చెరబండరాజు

text:
డబ్బు తెచ్చే కీర్తిసంపదల
దోపిడి కిరీటాల తురాయీలోద్దు


title: చెరబండరాజు

text:
కలహాల కారణాలు వెతకని
చరిత్ర పరిణామం యెరుగని ఘనులకు
కత్తివైరాన్ని నిరసించే హక్కు లేదు


title: చెరబండరాజు

text:
ఒరుల మేలుకు సంతసించమనే
కుహనా ఆదర్శవాద ఐకమత్యాని కర్థం లేదు
వొట్టి కడుపులతో మలమల మాడే
అస్థిపంజరాల ఐకమత్యపు సత్యం వేరు


title: చెరబండరాజు

text:
పరులెవరో
కలిమివాళ్ల కెక్కడిదో యోచించక
దు:ఖం అసూయ చిహ్నమనే
సామాన్యులు పాపులనే
సాహసాలు చాలు చాలు


title: చెరబండరాజు

text:
చిక్కని పాలవంటి దేశాన్ని
కొల్లగొట్టే మేలి బతుగ్గాళ్ల మేలును
నా మేలని యెంచే నిర్వీర్యపు నేర్పరితనం
నా ఛాయలకే వద్దు


title: చెరబండరాజు

text:
లాభాల్లో వాటాలు పెంచుకునే
వ్యాపారసరళి దేశభక్తి అక్కర్లేదు
శ్రమఫలితం కాజేసే
పొరుగువాడికి తోడు పడే
వర్గసామరస్య మార్గం వద్దు


title: చెరబండరాజు

text:
మహోన్నత మానవత్వపు సూర్యోదయాన్ని
ఆదిలోనే అడ్డుకొనే
మానవ చరిత్రనిండా మారణహోమాలు రేపిన
మనిషి మనిషిని క్రూరంగా విడదీసిన
హేతురహిత అశాస్త్రీయ
జాతిమతాల్నొప్పుకునే
విషపానీయ సేవ్యం వద్దు
అక్కడ అన్నదమ్ముల ప్రసక్తి వద్దు


title: చెరబండరాజు

text:
సంఘానికి దూరంగా అణగిమణగి
వర్తమానం గుర్తించక
రుతుచక్రం మలుపుల్లో గొంతెత్తే
కోయిల కవితలోద్దు రచనలోద్దు


title: చెరబండరాజు

text:
ఆస్తిహక్కు రక్షణకై తపనపడే
నక్కల తోడేళ్ల కెదురుతిరిగి
ప్రాణాలను మానాలను అర్పించే
హెచ్చు తగ్గులసలులేని
దేశభక్తి నిర్వచనం
రక్తతర్పణాలతో
రచిస్తోంది నా తరం
మరోసారి ఈ దేశం మోసపోగూడదు
మరోసారి ఈ దేశం మోసపోగూడదు
మరోసారి ఈ దేశం మోసపోగూడదు
బిర్లాభవనంలో వైభవంగా ప్రార్థనలు జరుపుకునే
హరేరాం బికారులు మళ్లీ పుట్టగూడదు
గీతాధ్యయన నేతలు ఈ జాతికి ఇంకా అక్కర్లేదు
బుద్ధుని యిమిటేషన్ ప్రబుద్ధుని సంతతి
పలికే ప్రగల్భాలతోనే
ఇరవై రెండేళ్లూ నీరుగారిపోయాయ్
శాంతిసహనాలతో ఇన్నాళ్లూ మిన్నకున్నందుకు
చరిత్రలో నా తరం చాలాచాలా పోగొట్టుకుంది
సామాన్యుడు సంఘబహిష్కృతుడిగా
సంక్షేమరాజ్యంలో రోజూ చస్తూనే వున్నాడు
పెంకుటిండ్లు పూరిండ్లై
పూరిండ్లు నేలమట్టమవుతుంటే
ఉన్నవాడు దేశాన్ని పిండిపిండి మరింత ఉన్నతంగా
ఆకాశాన్నందుకుంటున్నాడు
గ్రామాలు కుళ్ళి కుళ్ళి అజ్ఞాన తమస్సులో
కుళ్ళుచూళ్ళేనంత దుర్భర దారిద్ర్యంతో
పగిలి పగిలి ఏడుస్తున్నాయ్
ఇవాళ
శిష్యుల గొప్పతనంగురించి వివరంగా చెబితే
హంతకునిలా నేరస్థునిలా
తలవంచుకుని నించున్నాడు అస్థిపంజరాల బోనులో
అన్నార్తుల కన్నుల్లో ఆశాకిరణం ఎడారిదారిలా చీలిపోయింది
విశ్వాసపు గుడారాలెగి రెగిరి గాలిలో
ఏనాడో శిథిలమయ్యాయి
సహనం చచ్చిన కంకాళాలు కలిసికట్టుగా
గండ్రగొడ్డళ్ళతో ఈటెలతో ఈ చీకటి వృక్షాన్ని
పెల్లగించక తప్పదింక
అరచి అరచి ఇరవైరెండేళ్ల చరిత్ర అలసిపోయింది
అతడు పీడితుల మనిషికాడని చెప్పకనే చెబుతోంది
వర్గచైతన్యం గుండెలో మెత్తమెత్తగా బాకులుదూసి
పోరాటశక్తిని నాశనం చేసిన
పచ్చి సామరస్యవాది ప్రపంచానికిచ్చిందేమిటి?
అధికారానికి అంగరక్షకుడిలా
లంచగొండి ప్రభుత్వానికి కవచంగా
మనమధ్య మనుగడ సాగించడమేమిటి?
ఖద్దరు బట్ట తప్ప దేశానికి మిగిల్చిందేమిటి?
అమాయక ప్రజల భుజాలనెక్కి
భగవద్గీత పారాయణ అభయహస్తంతో
మతమౌఢ్యపు పిచ్చికుక్కలకి
ఎద్దుముఖం పెద్దపులులకి
దేశాన్ని బలియిచ్చినవాడికి
ఈ నేలమీద ఇంకా నామరూపాలుండడమేమిటి?
ప్రజాస్వామ్యపు బ్రోతల్ హౌసులో
ఈ రాజకీయాల రానికి కథలు
అతని బిక్షగాక మరేమిటి?
అతని పేరెత్తిన [లేక 'పేరెత్తని ' యా?] నాయకుడు ఏడి?
అతని విగ్రహం లేని వీధులు ఏవి?
ఈ అస్తవ్యస్తపు మస్తిష్కపు మహాత్ముడికి
ఆరాధనేమిటి ఆర్భాటాలేమిటి?
తారలేమిటి రాగాల భోగాలేమిటి?
పర్వతాలేమిటి? పూజామందిరాలేమిటి?
ఇదంతా మన అజ్ఞానానికి చిహ్నం కాదా!
సబర్మతీ ఆశ్రమవాసి
సన్యాసీ కాదు సంసారీ కాదు
విజ్ఞానదాత కాదు విద్యావేత్త కాదు
రాజకీయవేత్త కాదు రాజూ కాదు
వేదాంతి కాదు వెర్రివాడూ కాదు
ప్రజల్ని పట్టించుకున్నదీ లేదు పట్టించుకోనిదీ లేదు
అన్నీ తానేగా
తానే అన్నీగా పెరిగి
భ్రమల సాలెగూళ్ళలోకి నినాదాల గాలిలోకీ
పుక్కిటిపురాణాల ఆదిమసంస్కృతిలోకి మనుషుల్ని తోసి
నిజావగాహనలేని ప్రజాద్రోహిగా మోసం చేసి
దూదిపింజల్లాంటి సిద్ధాంతాలు వల్లించి
నా తరానికి సున్నాలు చుట్టి వెళ్ళిపోయాడు
మరోసారి ఈ దేశం మోసపోగూడదుప్రజారక్త వ్యాపారులు లిప్తపాటులో
మండి మసి అయిపోయే తరుణం ఇదే
పదవుల పోరాటపు
కుటిలనీతి మంతనాల మంత్రుల్నీ అంతరాత్మల్నీ
సజీవంగా శ్మశానానికి పంపే సమయమూ ఇదే
డబ్బు రాజ్యాన్ని కూలద్రోసి
కోట్లాది ప్రజల కూడుగుడ్డకోసం
అడుగడుగునా అధికారపు నడ్డి విరగదన్నాల్సిందే
ఒకటికి పది సున్నాలు చేరుస్తూ
ఉన్నవాడు ఉన్నతుడై
సంఘానికి న్యాయాలయమై
సామాన్యుల శాసించే
ధర్మానికి తలవొగ్గక
ఆ వర్గపు కంచుకోట కొల్లగొట్టి
ప్రజాధనం అందరి కందుబాటులో ఉంచాల్సిందే


title: చెరబండరాజు

text:
ఏ దేశపు సంపదైనా
పుట్టిన పుట్టబోయే బిడ్డల జన్మహక్కుగా
సమ సమానంగా వితరణ చెందాల్సిందే
ఒక్కొక్కడూ ఒక్కో మృగరాజై
నక్కల తోడేళ్ళ డొక్కలు చీల్చి రక్తంలో
త్రివర్ణపతాకం ఆసాంతం ముంచి రంగు మార్చాల్సిందే
కొలిమంటుకున్నాది
కొలిమంటుకున్నాది
తిత్తినిండా గాలి
పొత్తంగ ఉన్నాది
నిప్పారి పోనీకు - రామన్నా
పొద్దెక్కి పోనీకు - లేవన్నా
నీ పక్క పొలమోడు
దుక్కి సాగిండన్న
కాల్జాపి కూకోకు – రామన్నా
కార్తె పోతే రాదు - యినుమన్నా
ఎరువు కావాలింక
గుడిసేసుకోవాల
నీ బండి పట్టాలు – రామన్నా
కొత్తయే కావాల - యినుమన్నా
ఉత్తరానురిమింది
రోజు మొగులవుతూంది
ఎర్ర మెరుపూ సూడు – రామన్నా
కర్రు పారా సాన - రామన్నా
కంచాన గంజికీ
గద్దలూ కాకులూ
వడిసేల పేనుకో – రామన్నా
వడి వడిగ రాళ్లేసి - కొట్టన్నా
ఇనుపముక్కలు కొడుకు [కుడుకు?]
లుండి ఫలమేముంది
పగటి నిద్రలు మాని – రామన్నా
పనిముట్లు చేసుకో - వేలన్నా [మేలన్నా?]
ఓటుకెదిగిన బిడ్డ
పెళ్ళి లేకున్నాది
కూలో నాలో చేసి – రామన్నా
కూడబెట్టిందేమి - లేదన్నా
చట్టాలు అన్నారు
పట్టాలు అన్నారు
పొలములో కాలిడితె – రామన్నా
పోలీసులొచ్చేరు - ఏలన్నా
కౌలు కిచ్చీనోడు
కన్నెర్ర సేసేడు
అప్పులిచ్చీనోడు
ఆలినే సూసేడు
దయగల్ల సర్కారు
దాదాలె అయ్యేరు
నీ దారి గోదారి – రామన్నా
కానీన కదనాన - నిలువన్నా
కొలిమంటుకున్నాది
తిత్తినిండా గాలి
పొత్తంగ ఉన్నాది
నిప్పారి పోనీకు – రామన్నా
సందేల కానీకు – లేవన్నా
కర్రు పారా సాన – బెట్టన్నా
బతుకు యుద్ధములోన - నిలుమన్నా
మాలోని మనిషివే
పోలీసు పాట
మాలోని మనిషివే మా మనిషివే నీవు
పొట్టకూటికి నీవు పోలీసువైనావు
ప్రాణాలు బలిపెట్టి పోరాడు సోదరుల
గుండెలకు తూటాలు గురిపెట్టినావేమి


title: చెరబండరాజు

text:
మాలోని మనిషివే మా మనిషివే నీవు
పొట్టకూటికి నీవు పోలీసువైనావు
అన్నన్న ఆ బతుకు బతుకు బతుకే గాదు


title: చెరబండరాజు

text:
కాటికీ కాల్జాపి కూర్చున్న కన్నోళ్లు
రాళ్లుమోసే చిన్న తమ్ముళ్లు చెల్లెళ్లు
పేగు లెండుకుపోయి చచ్చిపోయినగాని
దేశానికే అసువు లర్పించు సోదరుల
గుండెలకు తూటాలు గురిపెట్టినావేమి //మాలోని //


title: చెరబండరాజు

text:
భోగాలు ఆనందయోగాలు కొందరివి
రోగాలు నొప్పులూ కోట్లాది ప్రజలవీ
అందుకే పేదోళ్లు తిరగబడుతున్నారు
నిన్నుగూడా తోడు ఉండ మంటున్నారు //మాలోని //


title: చెరబండరాజు

text:
మనిషన్న కాడికీ మనసంటు ఉంటాది
పల్లెత్తి ఒక మాట పలకనీ నీ కొలువు
చావనా బతకనా సత్తెమాలోచించు
దొంగసర్కారులో పాలు పంచూకోకు //మాలోని //


title: చెరబండరాజు

text:
రాకాసిమూకలు రాజ్యమేలే నేడు
నీ గుండె చెరువయ్యె కరువులో బతుకుతూ
ఇల్లు ముంగిలి లేక తల్లడిల్లే నీవు
నిరుపేదవేగాని మరబొమ్మవై పోకు
నీవాళ్ల ప్రాణాలు తీయకో తీయకో //మాలోని //


title: చెరబండరాజు

text:
దీన బంధువులంత అడవిపాలైనారు
రాబందు లందరూ గద్దెలెక్కీనారు
బందూకు నీచేత పట్టించి నోళ్లంత
ప్రజల శత్రువులన్న మాట మరిచీ పోకు //మాలోని //


title: చెరబండరాజు

text:
9. రాయిరప్పకు సెప్పనా...
రాయిరప్పకు సెప్పనా...
కూలికోసం తాను
ఎదురు తిరిగీతేను
నక్సలైటూవని
సంపేసిపోనారు


title: చెరబండరాజు

text:
రాయిరప్పకు సెప్పనా - నా గోడు
నేనె రాయైపోదునా


title: చెరబండరాజు

text:
సదువుకుంటే బతుకు
బాగవుతదంటారు
బడికెల్లితే కొడుకు
కూడెవడు పెడతాడు


title: చెరబండరాజు

text:
ఇంటిల్లిపాదిమీ
రెక్కలిరుచూకున్న
ఏపూట కా పూట
గంజి కరువేనాయె


title: చెరబండరాజు

text:
అప్పు ముప్పంటారు
తప్పు తప్పంటారు
అప్పు సేయకపోతె
పొద్దు పొడవాదాయె


title: చెరబండరాజు

text:
ఆనకాలం వస్తే
ఇల్లు చెరువై పాయె
కప్పలూ పాములూ
మా పక్కలో నాయె


title: చెరబండరాజు

text:
పెద్దమనిషై బిడ్డ
ఇంట్ల ఉన్నాదంటె
ఊరిపెద్ద చీర
రైకలిస్తాననె


title: చెరబండరాజు

text:
చెరువులో దూకనా
చెరువయ్యి పోదునా
ఉరిపోసుకుందునా
ఉరితాడు అవుదునా


title: చెరబండరాజు

text:
రాయిరప్పకు సెప్పనా - నా గోడు
నేనె రాయైపోదునా
1-3-1972.


title: చెరబండరాజు

text: 10. మరణానికి మారుపేరు


title: చెరబండరాజు

text: 11. అశోకచిహ్నం


title: చెరబండరాజు

text: 12. వినండి వినిపించండి


title: చెరబండరాజు

text: 13. "సకలార్థ సాధకు లెవరు "


title: చెరబండరాజు

text: 14. విష వృక్షం


title: చెరబండరాజు

text: 15. నిలయ విద్వాంసులారా


title: చెరబండరాజు

text: 16. కుగ్రామం


title: చెరబండరాజు

text: 17. మళ్లీ వస్తున్నాయి మన ఊరికి


title: చెరబండరాజు

text: 18. అరుణ తరం


title: చెరబండరాజు

text: 19. ఎత్తండి చేతులు


title: చెరబండరాజు

text: 20. సాధన


title: చెరబండరాజు

text: 21. ముట్టడి


title: చెరబండరాజు

text: 22. ప్రజ


title: చెరబండరాజు

text: 23. సరికొత్త రజాకార్లు


title: చెరబండరాజు

text: 24. కాలజ్ఞానం


title: చెరబండరాజు

text: 25. అగ్నిపుత్రులు


title: చెరబండరాజు

text: 26. ఈ తరానికి తీరం


title: చెరబండరాజు

text: 27. బాంగ్లా ప్రజలకు బహిరంగ లేఖ


title: చెరబండరాజు

text: 28. అంకితం


title: చెరబండరాజు

text:
అంకితం
ప్రపంచం నాకివ్వాళ
మా పల్లెటూరి కన్నా చిన్నదిగా
నా షెల్ఫులోని పుస్తకాల్లా
నా చేతి వేళ్లలా
మరీ మరీ దగ్గరై కనిపిస్తున్నది


title: చెరబండరాజు

text:
భూగోళం మీది ప్రతి అంగుళం
అందని నక్షత్ర సముద్రంలా లేదు
నా చేర్చిన ఓనమాలలా
నా కంఠంలో వేలాడుతున్నది
పిలిస్తే పలుకుతున్నది


title: చెరబండరాజు

text:
నన్నీ దృష్టికి నడిపించినవాళ్లు
ఎక్కడోలేరు
ఎవరో కారు
వాళ్లు చరిత్ర రహస్యాల్ని
ఛేదించిన వీరులు నా గురువులు నావాళ్లు


title: చెరబండరాజు

text:
అహం చచ్చిపోతున్నది
ఆడంబరాలమీది మోజు
మంచులా కరిగిపోతున్నది
స్వీయసుఖాలంటూ
మధురపానీయాలంటూ
ఏమీ నాకోసం లేదంటూ
వుండాలనుకోవడమే
అన్ని అనర్థాలకు తిరోగమనవాదాలకూ భయాలకూ
ప్రత్యేకించి సాహిత్యోపజీవి ప్రత్యేకతలంటూ
పడిచచ్చే ముడిపడని జ్ఞానం అంతా శూన్యం అంటూ
చెపుతున్న వాళ్లు
ఎక్కడో లేరు
ఎవరో కారు
వాళ్లు చరిత్రకు యవ్వనం ప్రసాదించిన వైద్యులు
నా పంచప్రాణాలు నావాళ్ళు


title: చెరబండరాజు

text:
ఇష్టానిష్టాలు క్రుంగిపోతున్నవి
ప్రేమవాత్సల్యాలతో హృదయం
అద్దంలా రూపుదిద్దుకుంటోంది


title: చెరబండరాజు

text:
దేశాలమధ్య సరిహద్దులు
మనిషి కో ధర్మం వద్దంటూ
నాకు శాసించే విలపించే హక్కు లేదంటూ
శ్రమశక్తికి రచనాశక్తిని
విముక్తికోసం జోడించమని
పుస్తకాలు వదిలి వాస్తవ జీవితాల్ని
నగరాల గాయాల్ని పల్లెల్లోని ముళ్ళబాటల్ని
శాస్త్రీయ దృక్పథంతో ఆవాహన చెయ్యమని


title: చెరబండరాజు

text:
నాకు పాఠాలు చెపుతున్నవాళ్ళు
ఎక్కడో లేరు
ఎవరోకారు
వాళ్లు దొంగల చరిత్రనుండి నిజాన్ని
కైజారులా వెలికి లాగినవాళ్లు
నిత్యచైతన్యమూర్తులు ఆర్తులు
నాకు నేతృత్వం వహిస్తున్న నేతలు


title: చెరబండరాజు

text:
దూరభారాలు నశిస్తున్నవి
మనసుమీంచి నిరాశా నిస్పృహల గూళ్ళు
ధూళిలా ఎగిరిపోతున్నవి


title: చెరబండరాజు

text:
దాతలకోసం చేతులు చాచినంతకాలం
మాన్వజాతికి మంచిరోజులు రానేరావంటూ
ఈ చేతులు అగాధాల్ని పూడ్చడంలో
రక్తాలు కారి చితికినా చింతే లేదని
ఈ కాళ్లు అన్యాయాల్ని అణగద్రొక్కడంలో
కీళ్ళు సళ్ళినా విరిగినా ఆగేదే లేదని
ఈ కంఠాలు గంటల్లా మోగుతూ
నిజాన్ని నిప్పులా మండిస్తూ
శత్రుదుర్గాల్లో ఉరికంబాలెక్కినా
వెనక్కి తిరిగేదిలేదని
సమున్నత సమతా సమాజ నిర్మాణానికి
నాకు ఊపిరి పోస్తున్న వాళ్ళు
ఎక్కడో లేరు
ఎవరో కారు
వాళ్లు చరిత్ర శరీరంలో స్పందిస్తున్న ఎదలు
నడుస్తున్న సముద్రాలు నలగని కాంతిదీపాలు వాళ్ళు


title: చెరబండరాజు

text:
దోపిడీ శిఖరాలు కూలుతున్నవి
నేలనేలంతా ఎరుపెక్కుతుంది
ప్రపంచంలో ఏమూల పూరిగుడిసెలో చూసినా
త్యాగానికి కొదువ లేదు
ఆయుధాల భయం లేదు
రక్తనాళాలు జ్వలిస్తూ పురోగమిస్తూనే వున్నై


title: చెరబండరాజు

text:
మేల్కొన్నవాడిదే భవిష్యత్తు అంటూ
లోకంలో వేకువలెన్నో
గళాలెత్తి పిలుస్తున్నై
త్వరపడండని అమరవాణిని వినిపిస్తున్నవాళ్లు


title: చెరబండరాజు

text:
ఎక్కడో లేరు
ఎవరో కారు


title: చెరబండరాజు

text:
వాళ్ళు పోరాటాలకు పర్యాయపదాలు
కాలం ప్రాణవాయువులు
వర్గదృష్టి నిశితంకానిదే కనబడనివాళ్లు
అహం చంపుకుంటేకాని అర్థంకానివాళ్లు


title: చెరబండరాజు

text: నేను నా గీతం వాళ్లకే అంకితం


title: చెరబండరాజు

text:
11-2-1972.
గమ్యం
చెరబండరాజు
ప్రథమ ముద్రణ, సెప్టెంబర్ 1973


title: చెరబండరాజు

text:
చాటండి గళమెత్తి
చారూ మజుందారు
చచ్చి పోలేదనీ
చంపబడ్డాడనీ


title: చెరబండరాజు

text:
ఇరవైయారేళ్లకే నూరేళ్లు నిండి
మార్గమధ్యంలో మమ్మల్ని వీడిపోయిన
ఎన్. ఎస్. ప్రకాశరావుకు అంకితం.


title: చెరబండరాజు

text:
1. నేను భారత విప్లవాన్ని
నేను భారత విప్లవాన్ని
చిగురుటాకూ
చెప్పు నాకూ
గాయపడి నీ
చెంత చేరిన
వీరపుత్రుని
కెంత గాలీ
దాచకుండా
వీచగలవూ
మబ్బుతునకా
చెప్పు చెప్పూ
నాలుకెండిన
నేలబిడ్డల
ఏడ్పు మాన్పుట
కెంత నీరూ
నేరుగా కరు
ణించ గలవూ
శత్రు దాడికి
జాడలివ్వక
అడవి అన్నల
గుహల చేర్చుము
చందమామా
చెప్పు తండ్రీ
రైతుబిడ్డలు
జతలు కట్టగ
పరుగు పందెం
కర్ర సాముల
కెన్ని గంటలు
విడిది చేసేవ్
పొదలు మీరూ
పలక రేమీ
మీరె కవచాల్
మీరె డాళ్లూ
ఎర్ర సేనల
గుర్తు లడిగీ
నరికినా మొల
కెత్తి రండీ
పిల్ల బాటా
మాట మార్చకు
ఏటి దాకా
కాకి దుస్తుల
తోలు కొచ్చీ
నీట ముంచీ
కుక్క జాతిని
తిప్పి కొట్టుము
జింక తల్లీ
ఒక్క మాట
వేటగాడికి
దొరికె కన్నా
వీరయోధుని
వింట నారిగ
అమర జీవిగ
రాలి పొమ్మూ
బతుకు దోపిడి
గాళ్ల నుండి
పోరు సలుపుతు
దారి నున్నా
కష్ట జీవుల
స్వర్గ సీమను
నేను భారత
విప్లవాన్ని
అదను ఇదే
సాయుధంగా
ఆదుకోండి
ఆదుకోండి
2. నిప్పురవ్వలు నిద్రపోవు


title: చెరబండరాజు

text: 3. పేదవాళ్ళం


title: చెరబండరాజు

text: 4. 'నేడు ' అస్తమించాలి


title: చెరబండరాజు

text: 5. పాలేరు పాట


title: చెరబండరాజు

text: 6. అమెరికా ప్రజలకు


title: చెరబండరాజు

text: 7. కొరియర్


title: చెరబండరాజు

text: 8. మారలేదన్నా


title: చెరబండరాజు

text: 9. చెట్లు


title: చెరబండరాజు

text: 10. అటుగాదు ఇటు నడు...


title: చెరబండరాజు

text: 11. దీప సందేశం


title: చెరబండరాజు

text: 12. ఏకైక మార్గం


title: చెరబండరాజు

text: 13. అందుకోండి ఆయుధాలు


title: చెరబండరాజు

text: 14. ఒక మిత్రుని ఉత్తరం


title: చెరబండరాజు

text: 15. ఏమిటి?


title: చెరబండరాజు

text: 16. గడ్డిపోచలు గర్జించాలి


title: చెరబండరాజు

text: 17. 47 లో నా వయస్సు 25


title: చెరబండరాజు

text:
18. వధ్యశిల
వధ్యశిల
వధ్యశిల రజతోత్సవమ్మట
బందిఖానలు ప్రజల సొమ్మట
న్యాయమే వర్ధిల్లుతుందట
నాయకుల ఆరాధనాలట
పూలుగోయర తమ్ముడా
మాల గట్టవె చెల్లెలా
కొత్త సంకెళ్లేమి లేవట
తెల్లదొరలను దించినారట
దేశదేశములోన భారతి
బిచ్చ మెత్తుట మాన్పినారట
గర్వపడరా తమ్ముడా
పరవశింపవె చెల్లెలా
ఆనకట్టలు కట్టినారట
భూమి పేదల కిచ్చినారట
ఆకలెత్తిన ఆయుధాలను
అణచి మేల్ సమకూర్చినారట
భయము లేదుర తమ్ముడా
శీలవతివే చెల్లెలా
గ్రామ పంచాయతులు పెట్టి
పేదలకు నిధి పంచినారట
పల్లెనుండి ఢిల్లి దాకా
సోషలిజమే పారుతుందట
వంత పాడర తమ్ముడా
గొంతు కలపవె చెల్లెలా
పదవికయినా కొలువుకయినా
తెలివి ఒక్కటె గీటురాయట
కులమతాలను చంపినారట
రామరాజ్యము తెచ్చినారట
అందుకొనరా తమ్ముడా
ఆడిపాడవె చెల్లెలా
అధిక ధరలను ఆపినారట
దోచువారికి జైలుశిక్షట
మంత్రులైనా తప్పుకోరట
ధర్మచక్రము తిప్పుతారట
పాడు జనగణ తమ్ముడా
పల్లవెత్తవె చెల్లెలా
పాఠశాలలు పెంచినారట
జ్ఞాన జ్యోతులు పంచినారట
దేవళమ్ములు నిలిపినారట
ముక్తిమార్గం చూపినారట
పూజ సలపర తమ్ముడా
పున్నె మొచ్చునె చెల్లెలా
ప్రణాళికల పరిమళాలట
ప్రతి గృహానికి పాకినాయట
నిరుద్యోగమ పొమ్ము పొమ్మని
కొత్తగొంతుక విప్పుతారట
సహనముంచర తమ్ముడా
ఆలకించవె చెల్లెలా
ఎవరి ప్రాణము తీయలేదట
పౌరహక్కుల గాచినారట
పార్లమెంట్లో అడిగినారట
ప్రజాస్వామ్యం నిలిపినారట
విప్లవించకు తమ్ముడా
విన్నవించవె చెల్లెలా 26-7-1972
19. గమ్యం
గమ్యం
నేనొక్కణ్నే ఇక్కడ
రెక్కలు తెగిన పక్షినికాను
దాని పయనం గగనం గమనార్హం
నేనొక్కడ ఇక్కడ
దాహంగొన్న ఒంటెనుగాను
ఒయాసిస్సుకై తపస్సు చేయను
నేనొక్కణ్నే ఇక్కడ
రాత్రికై నిరీక్షించే నక్షత్రాన్ని కాను
నెలరాజు వెలుగులో వెలవెలాబోను
నేనొక్కడ ఇక్కడ
విరిగిన చుక్కాని పడవను కాను
ఓ సాగర తీరం చేర్చమని ప్రార్థించను
అయితే నేనెవరిని
పేరేమిటి ఊరేమిటి
ఊపిరేమిటి ఉనికేమిటి
నా పేరు ఆకలి
సాయుధం నా శరీరం
ఆక్రమణ నా ఉనికి
ఉద్యమం నా ఊపిరి
విప్లవం మా ఊరు
20. జన సంగీతం


title: చెరబండరాజు

text: 21. ప్రత్యేక తెలంగాణా/ఆంధ్రలో ప్రజారాజ్యం


title: చెరబండరాజు

text: 22. విప్లవ గ్రామం


title: చెరబండరాజు

text: 23. ఎర్రగడ్డ


title: చెరబండరాజు

text: 24. అగ్ని వర్షం


title: చెరబండరాజు

text:
25. ప్రభుకంఠం - ప్రజాకంఠం
26. కార్మికుడు
27. నిర్జిస్తూ - ఓడిస్తూ
28. ఊపిరి
ఊపిరి
కష్టజీవుల నెత్తురెరుపూ
కమ్యూనిస్టు జెండ ఎరుపూ
దోపిడీ లేనట్టి బతుకుల
కెవడు ఆయుధమెత్తినాడో
వాడి మాటలు ఎరుపు ఎరుపూ
వాడి చేతలు ఎరుపు ఎరుపూ
ఎరుపుబాటల నడిచి మనమూ
ఎర్రరాజ్యము నిలుపుదామూ
కాదు తమ్ముడు కాదు చెల్లెల
బొంగరాల ఆట గాదూ
చేరడేసీ మొగ్గగాదూ
వొట్టిమాటల మూటగాదూ
ఫ్యాక్టరీలూ పంటపొలములు
సొంతమయ్యేదాక మనము
ఎర్రజెండా విడువకుండా
ఆయుధాలు దించకుండా
ప్రజా గర్జన జేసుకుంటూ
ఎరుపు పాటలు పాడుకుంటూ
ఏరులెన్నో దాటుకుంటూ
పార్టికోసం ప్రాణమిచ్చీ
గుండె చెదరక గుండ్లకదరక
వర్గశత్రువు నెత్తుటేర్లతో
వసంతాలే ఆడుకుంటూ
ఊళ్ల కూళ్లే గెలుచుకుంటూ
చైన వోలె భారతావని
శాంతి ఖండము అయ్యెదాక
పోరు ఊపిరి జేసుకుందాం
రండి సోదరులార రండి
ఎర్రజండా విడువకండి
ఆయుధాలూ దించకండి 31-8-1973


title: చెరబండరాజు

text:
కాంతి యుద్ధం
చెరబండరాజు
ప్రథమ ముద్రణ
డిసెంబరు 1973
"అన్నం వండిపెట్టి
ఏ పూట కా పూట
నా నోట ఈ పాటలు పాడించుకొని
నన్ను సవరించిన
జైల్లోని తోడి ఖైదీలకు"
[ఇందులోని "చెట్టూ నీ పేరు చెప్పి... " అనేది తప్ప మిగిలినవి హైదరాబాదు సెంట్రల్ జైల్లో రాశాను" అని చెరబండరాజు తన "ఒక మాట"లో చెప్పాడు.]


title: చెరబండరాజు

text:
1. ఊరు మేలుకుంది
ఊరు మేలుకుంది
ఊరు మేలు కొన్నదీ
ఏరు మేలు కొన్నదీ
ఊరులోని కూలిజనం
చుక్కపొద్దు లేచినదీ
సూర్యునితో నడిచినదీ
ఊరు మేలు కొన్నదీ
ఏరు మేలు కొన్నదీ
ఏటిలోని కోటి అలలు
గల గల గల నవ్వినవీ
పాపలవలె నడిచినవీ
ఊరు మేలు కొన్నదీ
ఏరు మేలు కొన్నదీ
పసులు దొడ్లు వీడినవీ
అడవి దారి పట్టినవీ
చెట్లు గట్లు విడిచినవీ
పక్షులెటకొ పోయినవీ
దినవెచ్చము కొరకుగదా
జీవరాశి కదిలినదీ
ఊరు మేలు కొన్నదీ
ఏరు మేలు కొన్నదీ
ఏటిలోని కోటి అలలు
కిలకిలకిల నవ్వినవి
గలగలగల పారినవి
నవ్వుల నురుగుళ్లు చిమ్మి
పరుగులెత్తి మురిసినవి
గుండె పొంగి ఆడినవి
కొత్త పాట పాడినవి
ఊరు మేలు కొన్నదీ
ఏరు మేలు కొన్నదీ
[చాల పెద్ద పాట గనుక కొన్ని చరణాలే ఇక్కడ యిచ్చాము]


title: చెరబండరాజు

text:
2. చెట్టూ నీ పేరు చెప్పి ……
3. పాపా!
4. కాంతి యుద్ధం
కాంతి యుద్ధం
ఆ రాత్రి:
నగరం నడిగడ్డ మీద
రోడ్డు చివర చౌరాస్తాలో
దశదిశలా నిశికమ్మిన
పోలీసుల పహరాలో
అటచేరిన కార్మికులూ
ఆ రాత్రిని ఛేదిస్తూ
మంటలతో మంటలవలె
నినాదాలు మండిస్తూ
నిషేధాజ్ఞ లన్నింటినీ
చుక్కలవలె ధిక్కరించి
మసక మసక వెల్తురులో
మరణించిన కార్మికవీరుని
శవజాగరణ చేస్తున్నరు
……………………….
మన బతుకుల లోతేమిటొ
" మాతృభూమి " కథ వినండి
ఇంటింట చీకటే ప్రతికంట కన్నీరె
రాజ్యమెవరికి వచ్చెనో – రాజన్న
సుఖములెవరికి దక్కెనో
వొళ్ళొంచి కష్టించి రాజనాల్ పండించ
కరువులెందుకు వచ్చెనో – కనకయ్య
గరిసె లెవరివి నిండెనో
పాతికేండ్లైపాయె భారతీయుని బ్రతుకు
అంగట్ల సరుకాయెనో – రంగయ్య
అట్లెందుకైపాయెనో
ఓట్లేసి గెలిపించి పట్నాని కంపితే
సీట్ల కుక్కాలాయిరో – కోటయ్య
కొలువు లెందుకు దొరకవో
పేర్లేమొ పెద్దలవి వేసేవి గుడిశెలు
లక్షలేమైపాయెనో – అచ్చయ్య
లెక్కలెవరికి చెప్పిరో
ఉన్నోడు ఉన్నతికి లేనోడు కాటికి
దేశోన్నతిదె అందురో – మైసయ్య
పేదదేశంబందురో
ఆసేతు హిమగిరీ పోలీసు కాపలా
దేశమే జైలాయెనో – జానయ్య
నాజీల పాలాయెనో
నోరెత్తితే ప్రజలు చట్టాల జేజేలు
పిచ్చి పట్టిందెవరికో – మంకయ్య
మందు వుందని తెలియరో
కూడడిగితే జైళ్లు, జైళ్లలో కాల్పులు
ఇది ప్రజాస్వామ్యమగునో – సాంబయ్య
పోలీసుస్వామ్యమగునో
గిరిజనులు హరిజనులు ఏ రోజు కా రోజు
బలిపశువు లెట్లయ్యిరో – పాపయ్య
బందూ కెందుకు పట్టిరో
పాలుతాపిన తల్లి ప్రతి మనిషి కున్నట్లు
పోరాట స్థలం తల్లీవంటిదో – సత్తెయ్య
శ్రీకాకుళం ప్రజలతల్లి మనకందరికిరో
మనమొక్కరమే లేము
నలుదిక్కుల బిగిపిడికిళ్ళే
తెల్లవారెను తూర్పుదిక్కున
అరుణకాంతులు ప్రాకసాగెను
మేలుకొనరా కార్మికా
మేలుకొనరా కర్షకా
మేలు కొండయ్యా
కొత్త ఉదయం కాంతి యుద్ధం
మేదినోత్సవ శుభం పూసెను
మేలుకొనరా కార్మికా
మేలుకొనరా కర్షకా
మేలు కొండయ్యా
"ప్రపంచ కార్మికులారా ఏకం కండి"
ఆకాశం మార్మ్రోగింది
"విప్లవం వర్ధిల్లాలి"
ధరణి ప్రతిధ్వనించింది
ఒక కామ్రేడ్ గొంతెత్తీ
విశ్వగీతి పాడినాడు
"ఆకలిమంటల మలమలలాడే
అనాథులందరు లేవండోయ్
హింసారతినీ సహించగలేక
ఈసడించినది ఎల్ల ధర్మమూ
మంచిదినాలూ రానున్నాయీ
మనకందరకును లేవండోయ్"
కొత్త ఉదయం కాంతియుద్ధం
రక్తకేతన మెత్తవలెరా
అమరవీరుల ఆశయాన్ని కొనసాగిద్దాం
ఐక్యం కావాలి మనం
చీలి రాలి పోవద్దు
ప్రపంచ కార్మికులారా ఏకం కండి
ఆచరించు మార్క్సిజం
కాదుకాదు రివిజనిజం
వర్ధిల్లును వర్ధిల్లును నక్సల్‌బరి పోరాటం
నిష్కాపట్యంగా నిర్మలంగా సాగుదాం
రైతాంగ సాయుధ పోరాటం వర్ధిల్లాలి
కుట్రలు కూహకాలు వద్దు
ప్రజాయుద్ధ పంథా వర్ధిల్లాలి
వర్ధిల్లాలి వర్ధిల్లాలి
విప్లవం వర్ధిల్లాలి
వర్ధిల్లాలి వర్ధిల్లాలి
విప్లవం వర్ధిల్లాలి
5. ఓ నేస్తగాడా!


title: చెరబండరాజు

text:
గౌరమ్మ కలలు
చెరబండరాజు


title: చెరబండరాజు

text:
ప్రథమ ముద్రణ
మార్చి 1973


title: చెరబండరాజు

text:
అంకితం:
"జనాభాలో సగం మంది
మహిళ లున్న సమాజంలో
స్త్రీలోకం ముందురాక
జనవిముక్తి జరగదనీ"
పోరాడుతున్న చెల్లెళ్లకు ...
చెరబండరాజు పాటలు
జన్మహక్కు
ప్రథమ ముద్రణ: ఏప్రిల్ 1978
ప్రగతి ఆర్ట్ ప్రింటర్స్, హైదరాబాదు.
[అంకితం:] ప్రాణంలో ప్రాణమైన "జన నాట్య మండలి" [కి]
1. కొండలు పగలేసినం
కొండలు పగలేసినం
కొండలు పగిలేసినం, బండలనూ పిండినం
మా నెత్తురు కంకరగా ప్రాజెక్టులు గట్టినం
శ్రమ ఎవడిదిరో, సిరి ఎవడిదిరో
బంజర్లను నరికినం, పొలాలనూ దున్నినం
మా చెమటలు ఏరులుగా పంటలు పండించినం
గింజెవడిదిరో, గంజెవడిదిరో
మగ్గాలను పెట్టినం, పోగు పోగు వడికినం
మా నరాలె దారాలుగ గుడ్డలెన్నొ నేసినం
ఉడుకెవడిదిరో, వణుకెవడిదిరో
యంత్రాలను తిప్పినం, ఉత్పత్తులు పెంచినం
మా శక్తే విద్యుత్తుగ ఫ్యాక్టరీలు నడిపినం
మేడెవడిదిరో గుడిసెవడిదిరో
కారణాలు తెలిసినం, ఆయుధాలు పట్టినం
మా యుద్ధం ఆపకుండ విప్లవాలు నడిపెదం
చావు మీదిరో, గెలుపు మాదిరో
2. రాజుల సంస్కృతి
3. లాల్ సలాం
లాల్ సలాం
కమ్యూనిస్టు కిష్ట గౌడ కామ్రేడా భూమయ్యా
అందుకొండి పేదప్రజల
ఆరాటపు లాల్ సలాం
పోరాటపు లాల్ సలాం
గుండె గుండె లాల్ సలాం, కొండ కొండ లాల్ సలాం


title: చెరబండరాజు

text:
వీరగెరిల్లాలు మీరు చారు దారి పోరినారు
అందుకొండి నవయువకుల
భయంలేని లాల్ సలాం
బందూకుల లాల్ సలాం
పసి పాపల లాల్ సలాం పంట చేల లాల్ సలాం


title: చెరబండరాజు

text:
ఎర్ర జెండ విడువ లేదు వర్గపోరు మరవలేదు
అందుకొండి రైతాంగపు
అన్నయ్యల లాల్ సలాం
చెల్లెమ్మల లాల్ సలాం
తెలుగునేల కూలి రైతు గెరిల్లాల లాల్ సలాం


title: చెరబండరాజు

text:
జైలుగోడ నీడలకు చిరునవ్వులు నేర్పినారు
అందుకొండి విద్యార్థుల
మొక్కవోని లాల్ సలాం
బిగిపిడికిలి లాల్ సలాం
అడుగడుగున లాల్ సలాం అడవిపూల లాల్ సలాం


title: చెరబండరాజు

text:
మీ ప్రాణం తియ్యలేక వణుకుతుంది ఉరికంబం
అందుకొండి అన్నలార
పల్లె పల్లె లాల్ సలాం
ప్రజాయుద్ధ లాల్ సలాం
నక్సల్‌బరి శ్రీకాకుళ తెలంగాణ లాల్ సలాం
ఎర్రజెండ లాల్ సలాం!
4. ఓ భారత కార్మికుడా
5. మతపిచ్చి
6. ఊరూ మీది...
7. మొదనష్టపు సంఘంలో
8. చైనా గీతం
9. నియంతృత్వం
10. ప్రజాస్వామ్య బండి
11. మా పల్లె
12. మతమేదైనా
13. కష్టజీవి
14. సారూ! మనమూ!
సారూ! మనమూ!
సారూ! మనమూ
పొలలకెళ్దాం
శ్రమజీవులతో
స్నేహం చేద్దాం //సారూ//
కూలిపిల్లలతొ
చేతులు కలిపీ
చెమటతొ నేలను
తడి తడి చేద్దాం //సారూ//
పరుగుతొ నీటికి
స్వచ్ఛత వలెనే
పనితో మా చై
తన్యం పెరుగును //సారూ//
భట్టీయంతొ
బండలమవుతాం
పనితో తెలివీ
తెలివితొ పనులూ //సారూ//
ఈ రోజుతొ ఈ
పాఠాలోద్దూ
మార్కుల చదువులు
మా కసలోద్దూ //సారూ//
15. వారసులం
వారసులం
బోల్షివిక్కు వారసులం
నక్సల్‌బరి బిడ్డలం
జనచైనా వెలుగులలో
నడుస్తున్న వారలం
పీడితజన ముక్తికొరకు
పోరుతున్న పేదలం
శ్రీకాకుళ రైతాంగం
చేతిలోని కత్తులం
అమరజీవి పాణిగ్రాహి
అన్నయ్యకు తమ్ములం
ప్రజాయుద్ధ పల్లవిని
పాడుతున్న రచయితలం
పాలకవర్గాలబట్టి
సాయుధంగ గూల్చెదం
విప్లవాన్ని కుట్ర అనే
శత్రుగోరి కట్టెదం (1974 అండర్‌ట్రయల్ కాలంలో)
16. విప్లవాల యుగం మనది
విప్లవాల యుగం మనది
విప్లవాల యుగం మనది
విప్లవిస్తె జయం మనదె //విప్లవాల//
కష్టజీవులార మీరు
కనలి కనలి చావకండి
సాయుధ పోరాట ప్రజా
సైనికులై కదలిరండి //విప్లవాల//
ప్రజాయుద్ధ జలపాతం
దోపిడిపై విరుచుకుపడి
బూర్జువాల రాజ్యాంగం
మట్టిపాలు కానున్నది //విప్లవాల//
త్యాగాలకు వెనుదీయని
వాడే మన సహచరుడు
శత్రువుపై జాలిలేని
వాడే మన స్నేహితుడు //విప్లవాల//
పోలీసుల రాజ్యంలో
పౌరహక్కు లడుగంటెను
కోర్టులలో జనన్యాయం
గొంతునులిమి చంపబడెను //విప్లవాల//
చెరసాలలు ఉరికొయ్యలు
వెలుగును బంధించలేవు
ప్రతి నిమిషం పోరాడే
ప్రజలను భయపెట్టలేవు //విప్లవాల//
రాక్షస సామ్రాజ్యవాద
పర్వతాలె కూలుతుంటె
శ్రమజీవుల శక్తిముందు
ఏ శక్తులు నిలువ గలవు //విప్లవాల//
17. జన్మహక్కు
18. అన్నరారా…
19. ఓ గులాబి
20. శ్రామికవర్గం
21. పాడుతాం
పాడుతాం
పాడుతాం పాడుతాం
ప్రజలే మా నేతలనీ
ప్రజాశక్తి గెలుచుననీ
పాడుతాం పాడుతాం //పా//
నక్సల్‌బరి విరచించిన
జనవిముక్తి గీతాలను
ప్రతికంఠం నినదించగ
పాడుతాం పాడుతాం //పా//
జనపదాల విషాదాల
తొలగించే నిప్పురవ్వ
పెనుమంటలు రగిలించగ
పాడుతాం పాడుతాం //పా//
దోపిడిపై ధ్వజమెత్తిన
భూమిలేని నిరుపేదల
బాధలింక వుండవనీ
పాడుతాం పాడుతాం //పా//
పీడనలో పడినలిగిన
జనజీవన శ్రమఫలాలు
శ్రామికులకె చెందాలని
పాడుతాం పాడుతాం //పా//
ఈ దొంగల రాజ్యాంగం
రచనే ఒక కుట్ర అనీ
శ్రమజీవుల శ్వాసలతో
పాడుతాం పాడుతాం //పా//
గజం గజం నడిచైనా
ప్రజాసేన వడివడిగా
కెరటాలుగ పొంగుననీ
పాడుతాం పాడుతాం //పా//
శ్రీకాకుళ మెగరేసిన
సాయుధపోరాట జండ
చిరకాలం ఎగురుననీ
పాడుతాం పాడుతాం //పా//
మృతవీరులు చిందించిన
రక్తంలో ప్రభవించిన
అగ్నిజ్వాల లారవనీ
పాడుతాం పాడుతాం //పా//
22. ఇది నూతన…
23. చందమామా
24. ఏరూ - పడవ
25. ఏమిటుద్ధరిస్తారండీ...
26. ముంచుకొచ్చింది...
27. అన్నా అన్నా
28. వియత్నాం
29. జాతరోళ్లొస్తుండ్రు
30. మానండర్రో
31. ఓట్ల చెట్లు
32. ఓరయో నారయో...
33. మార్క్సిస్టు - లెనినిస్టు
34. నిన్న మనం
35. ఎర్రెర్రని తెలంగాణ
ఎర్రెర్రని తెలంగాణ
ఇదేనండి ఇదేనండి ఎర్రెర్రని తెలంగాణ
కమ్యూనిస్టు గుండెకాయ కష్టజీవి కలలకోన //ఇదే//
ఆనాడూ నైజామును మెడలు పట్టి విరచినట్టి
కాంగిరేసు సర్కారును గడగడలాడించినట్టి
రైతుకూలి పేదజనం చీమలవలె కదిలొచ్చిన //ఇదే//
లక్షలాది ఎకరాలను హస్తగతం చేసుకొనీ
మూడువేల గ్రామాలలో ఎర్రజెండ నెగురవేసి
పీడితులను నిద్రలేపి యుద్ధానికి నడిపించిన //ఇదే//
బయటపడ్డ పేగులనూ పైపంచెతో అదిమికట్టి
పగతురపై పగబట్టీ ప్రాణాలను దీసినట్టి
గొటిముకుల గోపాలరెడ్డి జన్మించిన జీవగడ్డ //ఇదే//
చెయ్యం మేం చెయ్యమనీ చిన్న పెద్ద ఒక్కటయ్యి
సంఘాన్నే నమ్ముకొనీ దొరల చావగొట్టి వెట్టి
చాకిరులను విడిచిపెట్టి కత్తిపట్టి పోరినట్టి //ఇదే//
ఏ ఇంట్లో ఏ బిడ్డడు ఎందుకొరకు చచ్చెననీ
అడగండీ ప్రతి పల్లెను ప్రతి చెట్టును ప్రతి గుట్టను
ఆత్మకథలు చెప్పునవీ దోపిడింక పోలేదని //ఇదే//
పోరాటం నడిపించిన పుచ్చలపలి సుందరయ్య
కంటనిప్పులను చెరిగిన చండ్ర రాజేశ్వరయ్య
ఎన్నికలని కొంపార్చిరి ఇంకెప్పుడు నమ్మకండి //ఇదే//
నాటి తెలంగాణ నుండి శ్రీకాకుళ గిరిజనుడు
శ్రీకాకుళ పోరునుండి తెలంగాణ రైతు నేడు
భూమి భుక్తి ముక్తి కొరకు విప్లవించారు చూడు //ఇదే//
కొమరన్నకు వారసులూ కోరన్నలు మంగన్నలు
మేలుకొనే ఉన్నారు తెలంగాణ పల్లెల్లో
కోయంటే కోయంటరు సైయంటే సైయంటరు //ఇదే//
చల్లబడదు చల్లబడదు తెలంగాణ విప్లవాగ్ని
మళ్ళీ చెలరేగుతుంది ఆగకుండ పోరుతుంది
నక్సల్‌బరి అడుగులోన అడుగువేసి నడుస్తోంది //ఇదే//
36. ఏ కులమబ్బీ
ఏ కులమబ్బీ
ఏ కులమబ్బీ మాదే మతమబ్బీ //ఏ//
మట్టిపిసికి ఇటుకచేసి
ఇల్లుకట్టి పెట్టినపుడు
డొక్కలెండి కొండ్రలేసి
ధాన్యరాసు లెత్తినప్పుడు //ఏ//
పొగగొట్టాలై పేగులు
కొలిమిసెగలు చిమ్మినపుడు
దగ్గులతో క్షీణిస్తూ
బొగ్గుట్టలు త్రవ్వినపుడు //ఏ//
మాడుచెక్కలే తింటూ
మాగాణం దున్నినపుడు
ఎండలలో బండలపై
విగ్రహాలు చెక్కినపుడు //ఏ//
పూజకు అందిచ్చు పూల
బుట్టలల్లి ఇచ్చినపుడు
రామకోటి రాసుకునే
కాగితాలు చేసినపుడు //ఏ//
పశువుగొంతు కోసి మీకు
చెప్పులు కుట్టిచ్చినపుడు
కూటికింత కూడులేక
కుండలు జేసిచ్చినప్పుడు //ఏ//
సన్యాసుళ్లై వస్తే
క్షవరాలు చేసినపుడు
మురికిగుడ్డ లుతికి మల్లె
పూలు చేసి ఇచ్చినపుడు //ఏ//
చెల్లవు మీ కల్లబొల్లి
కబుర్లని చెదలుపట్టె
సాగదు మీ పాతరోత
రథం విరిగిపోయినది //ఏ//
కులాలనీ కులంలోని
శాఖలనీ వేరుజేస్తే
చెమటోడ్చే మనుషులమూ
చేయికలిపి నిలబడితే //ఏ//
37. పునర్జన్మ
38. ఆపలేరు
27. ఆపలేరు
ఆపలేరు ఆపలేరు
ఇంకమీరు ఆపలేరు
ఈ మట్టిని తొలుచుకొనీ విప్లవాలు లేస్తున్నై
ఎరుపెక్కిన ఈ మట్టికి మా నెత్తుటి స్వాగతాలు //ఆపలేరు//
మీ చీకటికొట్టానికి నిప్పులంటుకుంటున్నై
మా ఊపిరితిత్తులతో ఊది ఊది మండిస్తాం //ఆపలేరు//
బంధనాలు తెంచుకొనీ పల్లెలు వడిలేస్తున్నై
మేలుకొన్న నిరుపేదకు మా నెత్తుటి అభివాదం //ఆపలేరు//
విముక్తికై శ్రమశక్తులు రక్తార్పణ జేస్తున్నై
పోరాడే యోధులకు మా నెత్తుటి జేజేలు //ఆపలేరు//
భూమిమీద సామ్యవాద బావుటాలు లేస్తున్నై
ఎదురుతిరుగు మానవుడికి మా నెత్తుటి లాల్ సలాం //ఆపలేరు//
పల్లవి
చెరబండరాజు
అంకితం "నేలతల్లికి "
ఈ మట్టి నాకు
పట్టెడన్నం పెట్టి పాలు తాపింది


title: చెరబండరాజు

text:
1. యువతరమా...
2. దీపం
3. పల్లవి
4. నడవాలి నడవాలి
5. ఒకే చెట్టుకొమ్మలు
6. ఎండావానలలోన
7. ప్రవాహం
8. కత్తిపాట
9. చరిత్రపుష్పం
చరిత్ర పుష్పం
పనిచేయని పైతరగతి
పద్మాసనం వేసుక్కూర్చున్న ప్రభు సంతతి
అదే పనిగా జనం పేరు జపిస్తోంది
గరీబీ హఠావో అంటోంది
శూన్య కమండలం ఒయ్యారంగా వొంచి
గాలిని చిలకరించి
అది రాజనీతి విభూతి పెట్టకమానదు
అవసరాన్నిబట్టి కన్నీరూ పెట్టుకుంటుంది
మంగముళ్ల మార్గాలేవో
మొసళ్ల మోసాలేవో
కనిపెట్టి మసలుకోవడం
కళ్లున్న వాళ్లు చేసే పని
ఇంటింటికీ మట్టిపోయ్యే అనే నానుడి
మరీ పాతది నిన్నటిదీ నిజంలేనిది
గ్యాస్ స్టౌ లొచ్చేసాయి
ఆ తరగతి వాళ్లు
ఒక మెట్టు పైనున్న వాళ్లు
ఎక్కిన నిచ్చెన తన్నేసిన వాళ్లు
మాటల్తో కోటలు దాటే సమాజంలో
వొట్టి గ్యాస్ కొట్టేవాడే సామ్రాట్టు
పద్మాసనం కొంగజపం పనివాడికి అన్నం పెట్టదు
వాడు రెక్కల్ని నమ్ముకొని అమ్ముకుంటాడు
పనివ్వండి పనికి తగిన ప్రతిఫలమివ్వండనీ
ఉగ్రుడవుతాడు ఉద్యమిస్తాడు
వాడి పొట్ట గొట్టినవాడు
అట్టడుగు వర్గాల కోపాగ్నిజ్వాలల్లో
భగ్గున మండి బుగ్గి అవుతాడు
కాలంతో కష్టజీవి
చరిత్ర సారథి వాడే
వాడికెపుడు తిరుగులేదు
10. పోనీ
11. ఆరో ప్రాణం
12. చెట్టుతో
13. తనూ - నేను
14. దుర్గం
15. అలలు
16. మా పాప మాట్లాడుతోంది
17. ప్రభాతం
18. హక్కు
హక్కు
చెట్లలో ప్రాణం వుందని నరకొద్దనను
ప్రకృతి కందమని ఆకులు కొయ్యొద్దనను
కొమ్మలు చెట్లచేతులని విరవొద్దనను
ఎందుకంటే
నాకు గుడిసె కావాలి
19. గుడిసె బిడ్డ
20. ఏమిటది?
21. ఓ నా మేకా !
22. జూన్ 26
23. ప్రవేశం
24. వెయ్యి పూలు
వెయ్యి పూలు
ఉదయాస్తమయాలలో
ఖైదీల కన్నీటితో పూసిన
ఎర్రగన్నేరు పూలు నిర్మలంగా మెరుస్తున్నాయి
తెంచకండి
ఎందరు నిరపరాధుల జీవితాలు
ఈ బంధిఖానాలో సమాధి చేయబడ్డాయో
మల్లెలు పరిమళాల అంజలి ఘటిస్తూ
తెల్లగా విచ్చుకుంటున్నాయి
మలిన పరచకండి
సమతాస్వాతంత్ర్యాల కోసం
పోరాడిన వీరులు
ఎందరిక్కడ నరకబడ్డారో
పిరికితనంతో రాజీపడకండి
వీరవారసత్వాన్ని నిలపండి
నేరవ్యవస్థ మీద తీవ్రంగా
ప్రతి ఖైదీ హృదయం
ప్రతీకారం పునాదిగా
జ్వాలాపుష్పమై విప్పారుతోంది
అనుమానించకండి
వెయ్యిపూలు వికసించనీండి
వెయ్యి ఆలోచనల ఘర్షణ పడనీండి
25. నేతి బీరకాయ నేస్తం
26. హమాలన్నా - కూలన్నా
27. అర్జీ
28. గోదావరి పొరలుతుంది


title: ఆరుద్ర

text: తెలంగాణా పోరాట ఇతివృత్తంతో రాసిన త్వమేవాహం (1949) కావ్యం చదివి ఇక నేను పద్యాలు రాయక పోయినా పరవాలేదు అని మహాకవి శ్రీశ్రీ ప్రశంస పొందిన ఆరుద్ర ( ఆగస్టు 31, 1925 - జూన్ 4, 1998) పూర్తిపేరు భాగవతుల సదాశివశంకర శాస్త్రి . శ్రీశ్రీ తర్వాత యువతరంపై ఎక్కువ ముద్ర పడిన కవిగా పేరు పొందిన ఆరుద్ర అభ్యుదయకవి, పండితుడు, పరిశోధకుడు, నాటక కర్త మరియు విమర్శకుడు. ఈయన భార్య కె.రామలక్ష్మి కూడా ప్రముఖ తెలుగు రచయిత్రి.


title: ఆరుద్ర

text: ఆరుద్ర 1925, ఆగస్టు 31న విశాఖపట్నంలో జన్మించాడు. విశాఖపట్నం ఎ.వి.యన్. కాలేజీ ఉన్నత పాఠశాల లో, తర్వాత విజయనగరంలో యం.ఆర్.కళాశాలలో ఆరుద్ర విద్యాభ్యాసం చేశాడు. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమ కాలంలో చదువుకు స్వస్తి పలికి 1943-47 మధ్యకాలంలో రాయల్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్‍లో గుమ్మస్తాగా పనిచేశాడు. ఆ తర్వాత కొంతకాలం సంగీతంపై దృష్టిని నిలిపాడు. 1947-48 లో చెనై నుంచి వెలువడే ప్రముఖ వారపత్రిక ' ఆనందవాణి 'కి సంపాదకుడిగా ఉన్నాడు. ఈ పత్రికలో శ్రీశ్రీ, chittooru balaji ఆరుద్ర వ్రాసిన కవితలు అప్పట్లో తీవ్ర సంచలనం సృష్టించాయి. అభ్యుదయ రచయితల సంఘం (అరసం) వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకడైన ఆరుద్ర ఆ సంస్థ అభివృద్ధికి ఎంతో కృషి చేశాడు. ఆరుద్ర మహాకవి శ్రీశ్రీకి వేలువిడిచిన మేనల్లుడు. ప్రముఖ రచయిత చాగంటి సోమయాజులు (చాసో) మార్కిస్టు భావాలను నూరిపోశాడని, ఆరుద్ర కవితాధోరణిలో శ్రీశ్రీ ప్రభావం కొంతవరకూ ఉందని సాహితీ విమర్శకులు అంటారు.


title: ఆరుద్ర

text: 1946 లో చెన్నై వచ్చిన ఆరుద్ర కొంతకాలం పాటు చాలా కష్టాలు అనుభవించాడు. తినడానికి తిండిలేక పానగల్ పార్కులో నీళ్ళు త్రాగి కడుపు నింపుకోవల్సి వచ్చిన సందర్భాలున్నాయని ఆరుద్ర చెప్పుకున్నాడు. అయితే ఈ ఇక్కట్లు ఏవీ సాహిత్య సేవకు అడ్డం రాలేదని ఆయన అన్నాడు. నెలకొకటి చొప్పున వ్రాస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసి డిటెక్టివ్ నవలలనుంచి మళ్ళీ అదే ప్రతిజ్ఞతో సమగ్ర ఆంధ్ర సాహిత్యం సంపుటాలవరకు ఆరుద్ర " దోహదం"తో పల్లవించని సాహితీ శాఖలేదు. త్వమేవాహంతో మొదలుపెట్టి వందలాదిగా గేయాలు, గేయ నాటికలు, కథలు, నవలలు, సాహిత్య పరిశోధక వ్యాసాలు, వ్యంగ వ్యాసాలు, పుస్తకాలకు పీఠికలు, పుస్తకాలపై విమర్శలు ఇవన్నీ కాక తన అసలు వృత్తి సినీ గీత రచన... ఇంత వైవిధ్యంగల సాహిత్యోత్పత్తి చేసిన ఆధునికుడు మరొకడు కనబడడు.


title: ఆరుద్ర

text:
తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచానికి ప్రాపంచిక దృష్టితోపాటు భౌతిక దృక్పథాన్ని పరిచయం చేసిన సాహితీ ఉద్యమం అభ్యుదయ సాహిత్యం . అభ్యుదయ సాహిత్యంలో పరిచయం అవసరం లేని సాహితీ మూర్తుల్లో ఆరుద్ర ఒకడు. వివిధ రంగాల్లోనే కాక వివిధ ప్రక్రియల్లో ఆరితేరిన అరుదైన వ్యక్తి ఆరుద్ర. త్వమేవాహం, సినీవాలి, కూనలమ్మ పదాలు, ఇంటింటి పద్యాలు వంటి అనేక కావ్యాలతో పాటు వెన్నెల- వేసవి, దక్షిణవేదం, జైలుగీతాలు వంటి అనువాద రచనలు రాదారి బంగళా, శ్రీకృష్ణదేవరాయ, కాటమరాజు కథ వంటి అనేక రూపకాలుతో పాటు కొన్నికథలనూ, నవలలనూ కూడా రచించాడు. సమగ్ర ఆంధ్ర సాహిత్యం ( 14 సంపుటాలు) ఆరుద్ర పరిశోధనాదృష్టికి పరాకాష్ఠ. దీనికోసం మేధస్సునే కాకుండా, ఆరోగ్యాన్ని కూడా ఖర్చుపెట్టాడు. వేమన వేదం, మన వేమన, వ్యాస పీఠం, గురజాడ గురుపీఠం, ప్రజాకళలో ప్రగతివాదులు వంటివి ఆరుద్ర సాహిత్య విమర్శనా గ్రంథాలు. రాముడికి సీత ఏమౌతుంది?,గుడిలో సెక్స్ వంటి రచనలు ఆరుద్ర పరిశీలనా దృష్టికి అద్దంపడతాయి. సంగీతం పైనా, నాట్యం మీద రచించిన అనేక వ్యాసాలు ఇతర కళల్లో ఆరుద్ర అభినివేశాన్ని పట్టి చూపిస్తాయి. చదరంగం పైనకొన్ని దశాబ్ధాలకు పూర్వమే ఒక గ్రంథాన్ని ప్రకటించడం ఆరుద్రలోని మరో ప్రత్యేకత. ఇలా పలు రచనా ప్రక్రియలలో చేపట్టి, కవిత్వం- పరిశోధనా రెంటినీ వినియోగిస్తూ కవి పరిశోధకుడిగా నవ్యత కోసం పరితపించిన నిత్య శోధకుడు హేతువాది ఆరుద్ర.
1949లో బీదల పాట్లు అన్న చిత్రంలో .. " ఓ చిలుకరాజా నీ పెళ్లెప్పుడు ' అనే గీతంతో మొదలుపెట్టి దాదాపు నాలుగువేల సినిమా పాటలు వ్రాసాడు. వీటి సంకలనాలు ఆరుద్ర సినీ గీతాలుఅన్న పేరుతో ప్రచురితమయ్యాయి.
మొదలగు సినిమా పాటలు వ్రాసి పాటకు ఒక అర్థాన్ని పరమార్థాన్ని ప్రసాదించి ప్రతిపాటలో తన ముద్రను కనిపింపచేశాడు.


title: ఆరుద్ర

text: సంగీతం, నాట్యం, చదరంగం, ఇంద్రజాలం, మొదలగు అంశాలపై గ్రంథాలు, వ్యాసాలు.


title: పెద్దన్నయ్య (1997 సినిమా)

text:
పెద్దన్నయ్య 1997లో విడుదలై ఘనవిజయం సాధించిన తెలుగు చిత్రం. ఇందులో నటుడు నందమూరి బాలకృష్ణ ద్విపాత్రాభినయం చేశాడు. ఈ చిత్ర సంగీతం మంచి విజయం సాధించింది.
ఈ చిత్ర సంగీతాన్ని కోటి అందించారు.


title: పెద్దమనుషులు (1954 సినిమా)

text: పెద్దమనుషులు 1954 లో కె. వి. రెడ్డి దర్శకత్వంలో హెన్రిక్ ఇబ్సెన్ (Henrik Ibsen) రచించిన "ది పిల్లర్స్ ఆఫ్ సొసైటీ" (The Pillars of Society) అనే నాటకం ఆధారంగా నిర్మితమైన తెలుగు చిత్రం. ఇది తర్వాత అనేక తెలుగు సినిమాలకు ఆధారమైనది. పల్లెటూరు, అక్కడి రాజకీయాలు, రాజకీయం చాటున పెద్దమనుషుల దోపిడీ, అది ఎదుర్కునే వారి అడ్డు తొలగింపులు చిత్ర కథాశం. రేలంగి తను ధరించిన పాత్రలలో ఉత్తమమైనదిగా ఈ చిత్రంలోని పాత్ర గురించి చెప్పారు.


title: పెద్దమనుషులు (1954 సినిమా)

text: ఆదికేశవపురం అనే ఊరికి ఛైర్మన్ అయిన ధర్మారావు, కాంట్రాక్టరు నాగోజీ, ప్రముఖ వ్యాపారియైన చింతపులుసు శేషావతారం, దేవాలయ పూజారి సిద్ధాంతి ఊర్లో పెద్ద మనుషులుగా చెలామణీ అవుతుంటారు. కానీ ఎవరికీ తెలియకుండా ప్రజాధనం దోపిడీ చేస్తుంటారు. ధర్మారావు తమ్ముడు శంకరం. చెల్లెలు సుందరమ్మ విధవరాలు. ధర్మారావు పుట్టిల్లు చేరిన సుందరమ్మ ఆస్తిని కాజేయడంతో పాటు తమ్ముడి ఆస్తిని కూడా కాజేయడానికి శంకరానికి పిచ్చి అని ప్రచారం చేస్తుంటాడు. శంకరం నిజానికి పిచ్చివాడు కాకపోయినా అలా నటిస్తూ అన్న మోసాలన్నీ గమనిస్తూ ఉంటాడు. వీరితో పాటు నిజాయితీపరుడైన రామదాసు ప్రజాసేవ అనే పేరుతో ఒక పత్రిక నడుపుతూ ఉంటాడు. దాంతో పాటు అనాథ పిల్లలకోసం ఒక శరణాలయం కూడా నిర్వహిస్తుంటాడు. రామాదాసు ధర్మారావును గుడ్డిగా నమ్ముతుంటాడు. శంకరం తన అన్న నిజస్వరూపాన్ని రామదాసు దగ్గర బయటపెట్ట బోతే అతన్ని తీవ్రంగా మందలిస్తాడు. శంకరం ఎప్పుడూ కొంతమంది పిల్లల్ని వెంటేసుకుని తత్వాలు, భజన పాటలు పాడుతూ పెద్ద మనుషుల కుట్రలను ప్రజలకు వెల్లడిస్తుంటాడు. ఇది గిట్టని సిద్ధాంతి, నాగోజీ తదితరులు శంకరం మీద అతని అన్నకు లేనిపోని చాడీలు చెప్పి అతనికి చీవాట్లు పెట్టిస్తారు. ప్రతిగా శంకరం కూడా సిద్ధాంతికి దేహశుద్ధి చేస్తాడు.