title: Historia ya Kanisa

text: Muda uleule Mhispania kwa jina Dominiko Guzman (1170-1221) aliunda shirika la watawa. Kusudi lake lilikuwa kuhubiri. Akiwa padri aliguswa na uenezi wa uzushi akajitahidi kutatua tatizo hilo. Ili akubaliwe na watu wote kama mhubiri halisi wa Injili alishika ufukara wa Yesu na mitume wake: kwenda wawiliwawili, kwa miguu, bila ya kuchukua chochote kwa safari. Hivyo aliliandalia Kanisa kundi la watu wanaofanya kazi ya kuhubiri, ambayo awali ilikuwa maalumu ya maaskofu. Kwa lengo hilo utawa wake ulipunguza miundo ya kimonaki na urefu wa liturujia ili kuacha nafasi ya kusoma na kusali zaidi mmojammoja: hivyo ndugu wahubiri watajipatia ukweli ambao wawashirikishe wengine kwa kuhubiri na kufundisha. Ndio utume unaolingana zaidi na maisha ya sala na kusoma.


title: Historia ya Kanisa

text: Wafransisko na Wadominiko walinyosha kiasi kasoro za kukosa mahubiri katika Misa ya kawaida. Walifanya kazi muhimu sana ya kuwafundisha watu wadogo waliokuwa maskini na bila elimu wala uwezo wa kusoma. Baadaye Wadominiko waliogopwa pia kwa kazi ya kutafuta na kushtaki walioitwa "wazushi".


title: Historia ya Kanisa

text: Watawa wa kike hawakuweza kufuata mtindo uleule: waliishi kimonaki lakini kwa kuzingatia ufukara na udugu wa Kifransisko na kwa kuombea utume wa hao ndugu wadogo. Klara wa Asizi (1193-1253), “mche mdogo” wa Fransisko, ndiye mwanamke wa kwanza kutunga kanuni ya kitawa. Tapo hilo ni maarufu kwa marekebisho yaliyofuatana hadi leo kuhusu ufukara.


title: Historia ya Kanisa

text: Tangu karne XII wanawake wengine pia walichangia sana ustawi wa utawa, wa maisha ya Kiroho na wa Kanisa kwa jumla hata kwa maandishi yao. Kati yao Katerina wa Siena (1347-1380), wa utawa wa tatu wa Mt. Dominiko, ametangazwa kuwa mwalimu wa Kanisa.


title: Historia ya Kanisa

text: Kuanzia karne XIII zilijitokeza pia jumuia nyingine ambazo pengine zinahusiana na mashirika ya kitawa (yaani za Utawa wa Tatu), lakini hazina nadhiri au si za hadhara. Kwa kuenea, zikaja kuwa na muundo kama wa mashirika (1401), ingawa kwa kawaida ya kwao yalikuwa na jumuia za kiume na za kike ndani yake.


title: Historia ya Kanisa

text: Baada ya upinzani mwingi, wanawake wakaja kukubaliwa wafanye utume na kuanzisha mashirika yasiyobanwa na ugo. Kwa namna ya pekee Anjela Merici (1474-1540) alitaka wafuasi wake waishi na kutumikia kati ya watu; baada ya karne nne shirika lake likakubaliwa kutambulika kuwa la kilimwengu.


title: Historia ya Kanisa

text: Upande wa wanaume Filipo Neri (1515-1595) ndiye maarufu zaidi kati ya walioanzisha jumuia ambapo watu wanaishi pamoja ili kujipatia malezi na kufanya utume fulani, lakini bila ya kuwekwa wakfu.


title: Historia ya Kanisa

text: Wengi wanaona karne ya 13 kuwa kilele cha matunda wa Kanisa Katoliki katika kulea upya Ulaya magharibi kwa kuzaa hasa mashirika ya ombaomba ya Fransisko wa Asizi na Dominiko Guzman, mitindo mipya ya sanaa, pamoja na vyuo vikuu walipostawi walimu wa Kanisa kama Thoma wa Akwino na Bonaventura.


title: Historia ya Kanisa

text: Lakini utaifa, uliotokea Ulaya magharibi kuanzia ufalme wa Ufaransa katika karne ya 14, ulivuruga umoja wa Kanisa na matatizo yalionekana mpaka ngazi ya Upapa. Mara nyingi Papa mpya (Askofu wa Roma) alichaguliwa kufuatana na ukoo au sifa za kisiasa tu. Cheo cha Papa kiliingizwa katika siasa kubwa kati ya wafalme wa Ujerumani, Uingereza na Ufaransa.


title: Historia ya Kanisa

text: Mwaka 1300 Papa Bonifas VIII alidai kuwa na madaraka juu ya wafalme wote. Mfalme wa Ufaransa alikasirika akataka kulipiza kisasi.


title: Historia ya Kanisa

text: Migongano hii ilisababisha tatizo la Mapapa kwenda kukaa miaka 68 (1309-1377) huko Avinyon (leo nchini Ufaransa) badala ya kuongoza mjini Roma. Aliyefaulu kumrudisha Papa katika jimbo lake hilo ni Katerina wa Siena, bikira mwenye karama ya unabii.


title: Historia ya Kanisa

text: Lakini baada ya muda mfupi makardinali waliofanya uchaguzi wa Papa mpya walisababisha farakano ndani ya Kanisa lililoendelea kwa muda wa karibu miaka 40 (1378-1417). Katika hilo Farakano la Kanisa la Magharibi, baadhi ya maaskofu na waamini wengine walimfuata Papa wa Roma na baadhi Antipapa wa Avignon wakidhani ndiye Papa wa kweli.


title: Historia ya Kanisa

text: Hali ilizidi kuwa mbaya: mwaka 1409 walikuwepo watu watatu waliojiita "Papa" na kukubaliwa na sehemu ya maaskofu. Maaskofu na Wakristo walichoka sana farakano hilo. Mwaka 1417 Mtaguso mkuu wa Konstanz (Ujerumani) ulifaulu kuwaondoa wote watatu na kumchagua Papa mpya, Martin V.


title: Historia ya Kanisa

text: Farakano la magharibi liliisha kwa Mtaguso wa Konstanz. Viongozi mbalimbali wakajitahidi kufuta maovu ndani ya Kanisa lakini hawakufaulu sana. Walikuwepo watu wakubwa wengi mno waliofaidika na hali halisi.


title: Historia ya Kanisa

text: Nyumba za wamonaki zilienea sana, pia kwa sababu ilikuwa kawaida kupeleka utawani watoto wasioweza kurithi.


title: Historia ya Kanisa

text: Cheo cha uaskofu kilikuwa nafasi iliyotafutwa sana na familia za makabaila kwa ajili ya wanao wasioweza kurithi cheo cha baba. Uaskofu ulipatikana mara nyingi kwa njia ya kuwahonga wenye haki ya kumchagua au kumthibitisha askofu. Viongozi wa Kanisa katika eneo fulani walipokea hela kabla ya kumchagua askofu mpya. Papa wa Roma alidai hela kabla ya kumthibitisha askofu yeyote aliyechaguliwa. Mfalme alidai hela kabla ya kumkabidhi askofu madaraka ya kiserikali katika eneo lake.


title: Historia ya Kanisa

text: Lakini malipo hayo yote yalifidiwa tena na watu wa kawaida, wakulima na wafanyabiashara wa eneo hilo waliopaswa kumlipa askofu kodi zao kila mwaka.


title: Historia ya Kanisa

text: Maaskofu wengine walianguka kabisa wakitumia hela zao katika vita dhidi ya majirani wao, kwa ujenzi wa maboma na makanisa uliopita uwezo wao, au kwa maisha ya ulevi na uasherati. Askofu alikataliwa kuoa lakini wengi walikuwa na wapenzi wao na kuwajengea nyumba kubwa pamoja na watoto wao.


title: Historia ya Kanisa

text: Wakristo wengi wakasikitika juu ya hali hii. Mapapa mbalimbali walijaribu kusimamisha maovu hayo lakini bila mafanikio makubwa.


title: Historia ya Kanisa

text: Padri Yohane Hus alikuwa mwalimu wa teolojia kwenye Chuo Kikuu. Mwaka 1412 alihubiri kwa nguvu sana kule Praha (leo mji mkuu wa Ucheki), akafundisha ya kwamba mamlaka kuu Kanisani ni katika Biblia si katika maamuzi ya maaskofu au Papa.


title: Historia ya Kanisa

text: Maaskofu wakamtangaza kuwa mzushi. Alishtakiwa mbele ya mfalme lakini wengi walimfuata. Akahifadhiwa na kufichwa na kabaila katika boma lake.


title: Historia ya Kanisa

text: Miaka 1414-1418 kulikuwa na Mtaguso mkuu wa Kanisa Katoliki kule Konstanz, Ujerumani. Hus akaitwa kujitetea mbele ya mkutano huo, akaahidiwa ulinzi wa mfalme, yaani kwamba ataweza kurudi tena hata akionekana kuwa mzushi. Lakini kinyume cha ahadi alikamatwa akahukumiwa kuwa mwasi na mzushi, akachomwa moto akiwa hai.


title: Historia ya Kanisa

text: Wafuasi wake katika mikoa ya Bohemia na Moravia (leo Ucheki) wakasikitika mno. Wengine wakachukua silaha wakataka kutenga nchi yao kutoka uongozi wa Kanisa.


title: Historia ya Kanisa

text: Vita vya miaka mingi vilianza kati ya Wahus na askari wa mfalme na maaskofu. Alama ya Wahus ilikuwa kikombe cha Ekaristi kwani Hus alifundisha ya kwamba Wakristo wote wanapaswa kupokea kikombe kanisani (katika karne XII Kanisa Katoliki lilianza desturi ya kutoa kikombe kwa mapadri tu).


title: Historia ya Kanisa

text: Mwishoni Ukristo wa Bohemia na Moravia uligawanyika. Wahus wakali waliojaribu kuunda utaratibu wa kisiasa juu ya mahubiri ya Yesu na kuwalazimisha wote kuufuata kwa silaha wakashindwa. Wengine wakafuata Wahus wasio wakali waliopatana na wakubwa wa nchi. Wengine wakabaki ndani ya Kanisa Katoliki, wakaruhusiwa kuwa na ibada ya Misa (chakula cha Bwana) wakipokea sakramenti katika maumbo ya mkate na divai.


title: Historia ya Kanisa

text: Mwaka 1457 kikundi kidogo cha wafuasi wa Hus waliochoka uuaji na vita vya kidini walianzisha jumuiya ya Kikristo iliyoitwa "Umoja wa Ndugu", wakajaribu kuishi kama ndugu wakikaa pamoja, kufanya kazi na kusali pamoja. Mwanzoni hawakupokea matajiri waliotaka kujiunga nao.


title: Historia ya Kanisa

text: Mbinu hii ilifanana na watawa aina ya Wafransisko lakini walikuwa jumuiya ya watu wenye ndoa na watoto. Waliona muhimu wasiwe na taratibu za utawala katika Kanisa, lakini viongozi wawe kama ndugu na watumishi wa wengine. Hawakutaka kumlazimisha yeyote katika mambo ya imani kama ilivyokuwa katika maeneo ya Wakatoliki na ya Wahus wengine.


title: Historia ya Kanisa

text: Mwanzoni walihudumiwa kiroho na mapadri wa Kanisa Katoliki, lakini mwaka 1467 waliamua kuchagua watumishi wao wenyewe, wakiwemo mpaka leo mashemasi, makasisi na maaskofu. Umoja huo ulienea Bohemia na Moravia ukawa chanzo cha madhehebu ambayo yalistawi upya kuanzia mwaka 1722 na yanaitwa ya "Wamoravia" (leo wengi wao wanaishi nchini Tanzania).


title: Historia ya Kanisa

text: Karne za 15 na 16 zilikuwa muhimu katika historia ya Ukristo.


title: Historia ya Kanisa

text: Huko Asia ya Kati jeshi la Wamongolia Waislamu chini ya kiongozi Timur liliteka na kuharibu nchi nyingi. Makanisa yalichomwa moto popote Asia ya Kati na Uajemi mpaka Palestina. (Wakaharibu vilevile nyumba za dini nyingine kama Wabuddha au Wahindu).


title: Historia ya Kanisa

text: Mwaka 1453 mji mkubwa wa Bizanti ukatekwa na jeshi la Waturuki Waislamu. Ulikuwa mwisho wa Dola la Roma lilivyoendelea katika eneo la mashariki. Tangu muda ule Wakristo wote wa Mashariki ya Kati wameishi chini ya Waislamu.


title: Historia ya Kanisa

text: Waturuki wakaendelea kuingia Ulaya ya Kusini-Mashariki. Kwa muda wakatawala eneo la nchi za Ugiriki, Bulgaria, Romania, Masedonia, Serbia, Albania, Montenegro na Hungaria za leo. Ukristo wa Kiorthodoksi ulibaki huru katika nchi za Urusi na Ethiopia tu.


title: Historia ya Kanisa

text: Lakini Hispania wafalme Wakatoliki walifaulu kuwafukuza Waarabu kutoka rasi ile. Tangu mwaka 711 hadi 1491 sehemu za Hispania na Ureno zilikuwa chini ya Waarabu Waislamu. Baadhi ya wenyeji walisilimu.


title: Historia ya Kanisa

text: Kumbe 1491 mji wa mwisho uliotawaliwa na Waarabu ulitekwa, na mfalme wake akakimbilia Moroko. Wakristo wa nchi hizo walichukua nafasi ya kulipiza kisasi kwa mateso yote ya nyuma. Waislamu waliobaki walilazimishwa kubatizwa, wengine waliuawa.


title: Historia ya Kanisa

text: Ingawa uhusiano kati ya mataifa ya Waislamu na ya Wakristo ulikuwa mgumu yaliendelea kufanya biashara. Kwa jumla Waarabu walikuwa na ujuzi zaidi katika mambo ya elimu na ufundi. Vilevile walifaulu sana katika biashara. Ni Waarabu walionunua bidhaa kule India na kuzipeleka mpaka Italia.


title: Historia ya Kanisa

text: Wazungu walisikitikia sana bei kubwa ya bidhaa hizo na hasa faida kubwa ya wafanyabiashara Waislamu lakini wakazinunua kwani wenyewe walishindwa kuzitengeneza.


title: Historia ya Kanisa

text: Katika kipindi kilekile mawazo mapya yalienea duniani. Anguko la Bizanti mwaka 1453 lilisababisha wasomi wengi wa mashariki kukimbilia Ulaya Magharibi wakileta vitabu vyao. Wataalamu walianza kusoma tena vitabu vya Wagiriki na Waroma wa kale. Elimu ilisonga mbele. Hasa mijini shule ziliundwa.


title: Historia ya Kanisa

text: Mjerumani kwa jina Gutenberg alitengeneza mashine ya kwanza ya kupiga chapa vitabu. Hivyo vitabu vilianza kupatikana kwa urahisi. Habari zikazunguka haraka kati ya nchi na nchi, hali isiyojulikana karne nyingi tangu anguko la Dola la Roma.


title: Historia ya Kanisa

text: Yakaanza kusambaa tena mafundisho ya kale kuwa dunia si tambarare lakini mviringo kama chungwa. Alijitokeza nahodha Mwitalia kwa jina Kristoforo Kolombo aliyetaka kujaribisha mafundisho hayo. Ikiwa dunia kweli ina umbo la chungwa inawezekana kuelekea magharibi kutoka Hispania na kufika mashariki katika Bara Hindi. Kwa njia hiyo inawezekana kufanya biashara moja kwa moja na nchi tajiri za mashariki bila kuwapa faida wafanyabiashara Waarabu. Mfalme wa Hispania akampa Kolombo fedha za kuandaa meli tatu.


title: Historia ya Kanisa

text: Mwaka 1492 Kolombo akaondoka Hispania akakuta bara jipya magharibi lililoitwa baadaye Amerika. (Mwenyewe alifikiri amefika Bara Hindi, hivyo akawaita wenyeji "Wahindi" na visiwa alipofika mwanzoni mpaka leo huitwa "West Indies" = India Magharibi).


title: Historia ya Kanisa

text: Wahispania walipora utajiri wa mataifa ya Amerika yaliyokosa silaha za kushindana nao. Utajiri huo mpya ulisaidia maendeleo ya Ulaya kupiku yale ya mataifa ya Waislamu na ya Asia.


title: Historia ya Kanisa

text: Umoja halisi wa Kanisa unaweza kupatikana tu katika ukweli wa Injili ya Yesu Kristo. Ni habari mbaya kwamba katika karne ya 16 kuupigania ukweli huo kulivunja umoja wa Ukristo wa magharibi. Haiwezekani kushangilia mafarakano ya wafuasi wa Yesu.


title: Historia ya Kanisa

text: Yale ya karne hiyo yalitokana na kuelewa tofauti kweli za imani ya Kikristo na yalikuwa na ukali kwa sababu pande zote zilisadiki kwamba kushikilia kwa usahihi ufunuo wa Mungu ni suala la wokovu wa milele. Kwa mfano, Martin Luther aliandika, «Sikubali mafundisho yangu yahukumiwe na yeyote, hata kama ni malaika. Asiyekubali mafundisho yangu hawezi kufikia wokovu».


title: Historia ya Kanisa

text: Pamoja na hayo, mambo mengi yalichangia farakano, si teolojia tu, bali siasa, uchumi, jamii na utamaduni. Wakati huo mara nyingi hoja za imani na malengo ya kisiasa vilichanganyikana: wanasiasa wengi walitumia hoja hizo ili kufikia malengo ya kiutawala, na vilevile wanateolojia walitumia siasa kutetea mafundisho yao ili kuvuta watu. Ndiyo sababu Luther alichorwa kama shujaa wa taifa la Ujerumani.


title: Historia ya Kanisa

text: Mara nyingi pande zote zilipotosha maana ya wapinzani na kuwachora vibaya wakivunja amri ya nane inayokataza uongo dhidi ya jirani. Hata waliojitahidi kusema ukweli tu juu ya wengine kwa kawaida hawakujitahidi vya kutosha kuelewa msimamo wao na kuona kwamba pengine si mbaya zaidi. Kila mmoja alitaka ushindi akachangia ugomvi uliorithishwa kwa vizazi vilivyofuata.


title: Historia ya Kanisa

text: Hivyo, kilichosababisha zaidi farakano si masuala ya imani yaliyojadiliwa na Waprotestanti, bali lawama zao dhidi ya hali mbaya ya Kanisa la wakati huo iliyokuwa inakera wengi na kuwaelekeza kuunga mkono urekebisho.


title: Historia ya Kanisa

text: Hapo kale neno hilo (kwa Kilatini "reformatio") lilihusu badiliko la hali mbaya iliyopo ili kurudia hali nzuri zaidi ya awali. Katika Karne za Kati lilitumika mara nyingi kwa marekebisho ya umonaki.


title: Historia ya Kanisa

text: Katika karne ya 15 haja ya urekebisho ilionekana wazi si tu kwa mashirika ya kitawa bali kwa Kanisa lote. Hasa Mtaguso wa Konstanz (1414-1418) ulidai kabisa ufanyike «katika kichwa na katika viungo». Lakini kwa jumla mitaguso yote ya Karne za Kati na mikutano mingi ya Bunge la Dola la Ujerumani ililenga urekebisho wa Kanisa.


title: Historia ya Kanisa

text: Kwa kweli Karne za Kati zilikuwa na mchanganyiko wa mambo yaliyopingana: ibada za nje tu na za dhati kabisa; teolojia iliyoelekeza kutenda kwa msingi wa "nipe nikupe" na hakika ya kwamba binadamu anategemea kabisa neema ya Mungu; kutojali wajibu hata upande wa viongozi wa Kanisa na marekebisho safi ya mashirika ya kitawa.


title: Historia ya Kanisa

text: Karne XV ilikuwa kipindi cha umotomoto wa pekee katika Kanisa, ambapo walei wengi zaidi na zaidi walipata elimu nzuri, hivyo walitamani hotuba bora na mafundisho ya kuwasaidia kuishi Kikristo zaidi. Luther aliitikia haja hizo zilizomgusa sana kama mtu wa wakati wake.


title: Historia ya Kanisa

text: Mwenyewe alitumia kwa nadra neno urekebisho, lakini likaja kuwa jina la kawaida la matukio yale mengi ya miaka 1517 - 1555, yaani kuanzia uenezi wa hoja 95 za Martin Luther hadi amani ya Augsburg. Kati yake mabishano ya Kikanisa yaliyosababishwa na teolojia ya Luther, yalichanganyikana mapema na siasa, uchumi na utamaduni, kutokana na hali halisi ya wakati huo, mbali kuliko mwenyewe alivyofikiri.


title: Historia ya Kanisa

text: Viongozi Wakatoliki, yaani Papa na Mfalme mkuu wa Ujerumani, waliona kwa masikitiko kutokea kwa mafarakano lakini mawazo yao yalitekwa na shughuli nyingi za siasa na vita hata wakatumia nguvu zao kushindana kati yao.


title: Historia ya Kanisa

text: Mwanzoni walimwona Luther kuwa padri mdogo tu apaswaye kurudishwa kwenye njia iliyo halali. Papa Leo X hakuona umuhimu mkubwa katika habari zake: mwaka 1521 akamtenga Luther katika Kanisa, halafu akapokea habari za Bunge la Ujerumani lililomhukumu Luther kuwa mzushi na adui wa taifa.


title: Historia ya Kanisa

text: Miaka 1522/1523 akafuata Papa Adriano VI: akiona uenezaji wa haraka wa mafundisho ya Luther kila mahali akakiri Kanisa lilikuwa na makosa. Lakini uongozi wake ulidumu muda mfupi mno.


title: Historia ya Kanisa

text: Papa Klementi VII aliyefuata hakuwa na mawazo ya kiroho, akashughulikia zaidi siasa akipigana vita na Mfalme juu ya kutawala mikoa mbalimbali ya Italia.


title: Historia ya Kanisa

text: Mwaka 1527 jeshi la Mfalme liliteka Roma, Papa akakimbia. Walipatana mwaka 1529 lakini mwaka uleule Waturuki Waislamu walifika mbele ya mji mkuu wa mfalme, Vienna. Kwa shida tu jeshi la Wakristo liliwashinda.


title: Historia ya Kanisa

text: Mfalme Karolo V wa Ujerumani alikuwa pia Mfalme wa Hispania. Mwaka 1521 jeshi la Wahispania liliteka Meksiko, baadaye Peru katika Amerika Kusini. Dhahabu na fedha za huko zilianza kuletwa Hispania. Mfalme hakuwa na muda wala nguvu kushindana na sehemu kubwa ya makabaila wa Ujerumani waliomuunga mkono Luther.


title: Historia ya Kanisa

text: Kivulini mwa matokeo hayo mafundisho ya Waprotestanti yalienea haraka pande nyingi za Ulaya. Kuanzia mwaka 1530 ilikuwa wazi kwamba farakano limetokea, likitenga na Papa sehemu kubwa ya Ulaya Kaskazini pamoja na matengenezo yenyewe kuvunjikavunjika katika madhehebu mbalimbali.


title: Historia ya Kanisa

text: Sasa sauti ya wale waliodai urekebisho ndani ya Kanisa Katoliki ilisikika zaidi. Papa Paulo III akachukua hatua mbili: kwanza aliandaa mtaguso wa maaskofu wote halafu aliimarisha Baraza la Ulinzi wa Imani. Ofisi hiyo ilikuwa na kazi ya kufuatilia habari zote za upinzani dhidi ya Kanisa Katoliki na kuomba serikali zilizokuwa mikononi mwa Wakatoliki kugandamiza wote waliotaka kufuata mafundisho ya Luther na wenzake.


title: Historia ya Kanisa

text: Baraza hilo lilikuwa na nguvu sana: kwa jumla lilifaulu kufuta vikundi vyote vya Wainjili katika nchi kama Italia, Ureno na Hispania. Lakini ugandamizaji huo uliongeza uchungu kati ya madhehebu ukasababisha ugandamizaji wa Wakatoliki katika maeneo ya Walutheri na ya Wareformati.


title: Historia ya Kanisa

text: Chombo kingine kilikuwa "Orodha ya vitabu vilivyopigwa marufuku" kwa kila Mkatoliki asivisome, navyo havikuruhusiwa katika nchi katoliki. Orodha hiyo ilifutwa rasmi na Papa Paulo VI mwaka 1965.


title: Historia ya Kanisa

text:
Chombo kingine muhimu zaidi cha urekebisho wa Kikatoliki kilikuwa Shirika la Yesu, jumuia ya mapadri iliyoongozwa na "Jenerali" wake akitumia nidhamu ya kijeshi.
Mwanzilishi wake ni Ignas wa Loyola, Mhispania ambaye alikuwa mwanajeshi. Mwaka 1521 alijeruhiwa vibaya vitani. Alipokaa hospitalini muda mrefu akasikia wito wa Mungu uliobadilisha maisha yake.


title: Historia ya Kanisa

text: Kisha kuacha jeshi, akamtolea Bikira Maria upanga wake akawa "Mwanajeshi wa Kiroho". Alifuata kwa juhudi zote maisha ya kiroho na kutunga Mazoezi ya Kiroho ili kuongoza watu wamfuate Yesu Kristo.


title: Historia ya Kanisa

text: Mwaka 1534, Ignas alikusanya vijana sita wakaweka nadhiri za ufukara, useja mtakatifu na utiifu, halafu ile ya kumtii daima Papa.


title: Historia ya Kanisa

text: Kisha kusoma teolojia akapadrishwa. Akakusanya kikundi cha marafiki akiwaongoza kujenga maisha ya kiroho kwa njia ya mazoezi ya pekee. Wote walifuata utaratibu uleule. Kila mwaka walikutana kwa kipindi cha sala, kutafakari na kusoma kilichofuata hatua au mbinu maalumu. Wengi walianza kumfuata na chama chake kikakubaliwa na Papa mwaka 1540.


title: Historia ya Kanisa

text: Shabaha kuu ilikuwa kutetea Kanisa chini ya Papa.


title: Historia ya Kanisa

text: Kila mwanachama alitakiwa kuwa na elimu ya juu. Hivyo Kanisa Katoliki liliimarika katika teolojia, jambo lililowahi kukazwa zaidi na Waprotestanti.


title: Historia ya Kanisa

text: Mapadri Wajesuiti walifanya hasa kazi ya ualimu wakiunda shule na kufundisha vijana elimu pamoja na upendo kwa Kanisa Katoliki.


title: Historia ya Kanisa

text: Mkazo mwingine ulikuwa kufufua utaratibu wa maungamo. Popote Ulaya Wajesuiti walikuwa washauri hasa wa watawala Wakatoliki. Waliposikiliza ungamo la dhambi zao walipata nafasi nzuri ya kuwapa mawazo na kusababisha hatua za serikali dhidi ya Waprotestanti.


title: Historia ya Kanisa

text: Hivyo kwa athari ya Wajesuiti polepole Uprotestanti ulirudi nyuma katika nchi za Ulaya ambako wakazi wengi walikuwa wameanza kufuata mafundisho ya Martin Luther na Calvin lakini watawala walikuwa bado Wakatoliki.


title: Historia ya Kanisa

text: Mbali nao, mashirika mengine yalifanya kazi kubwa ya kuzuia uenezi wa Uprotestanti, kuanzia Wafransisko waliowahi kutambua hatari kabla ya viongozi wa Kanisa. Baadaye ulikuwa hasa urekebisho wa Wakapuchini uliorudisha wengi katika Kanisa Katoliki kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa.


title: Historia ya Kanisa

text: Miaka 1545-1563 maaskofu wa Kanisa Katoliki walikutana Trento, Italia kaskazini, wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya Kanisa, wakachukua hatua za kuondoa matatizo na kuimarisha imani. Maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya 20:


title: Historia ya Kanisa

text: Kwa jumla Mtaguso wa Trento ulishindwa kuwavuta Wainjili warudi, lakini uliendeleza urekebisho wa Kanisa Katoliki. Katika nchi zilizobaki chini ya Roma Kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali. Hata hivyo haikuwezekana kufuta farakano lililotokea tayari.


title: Historia ya Kanisa

text: Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma, aliendesha Vita vya Schmalkald (1546-1547) dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.


title: Historia ya Kanisa

text: Lengo lake lilikuwa kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote.


title: Historia ya Kanisa

text: Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki. Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.


title: Historia ya Kanisa

text: Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria. Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III. Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.


title: Historia ya Kanisa

text: Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg. Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile. Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao. Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao.


title: Historia ya Kanisa

text: Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti.


title: Historia ya Kanisa

text: Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).


title: Historia ya Kanisa

text: Madola ya Ujerumani yalipigana kati yao, na nchi za nje zilishiriki zikiwemo Hispania, Ufaransa, Uswidi, Uholanzi na Denmark, lakini mapigano yake yalitokea hasa katika Ujerumani kwenye eneo la Dola Takatifu la Kiroma.


title: Historia ya Kanisa

text: Ni kwamba uhusiano kati ya madhehebu ya Kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu. Karibu katika kila nchi Wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi, ama Ukatoliki ama Ulutheri. Ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya Luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata Ulutheri au kuhama nchi. Vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti, mapadri wakarudi na wachungaji wa Kiinjili wakafukuzwa.


title: Historia ya Kanisa

text: Raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini, isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia. Lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja.


title: Historia ya Kanisa

text: Mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni.


title: Historia ya Kanisa

text: Uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa Luther na Wareformati. Katekisimu zao zilitumika kama bendera. Walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani.


title: Historia ya Kanisa

text: Kilichofuata ni kipindi cha vita vya kidini kule Ulaya. Kilele kilikuwa Vita vya Miaka 30 ambavyo vilianza kule Bohemia na Moravia kwa sababu watawala wadogo waliokuwa karibu na Umoja wa Ndugu walijaribu kumpindua Mfalme Mkatoliki.


title: Historia ya Kanisa

text: Vita hivyo vilianza kama mapigano ya kidini kati ya madhehebu tofauti ya dola moja la Ujerumani, lakini viliendelea kuwa vita vya Ulaya nzima ambako nchi ya Wakatoliki kama Ufaransa ilishikamana na Uswidi ya Kiprotestanti dhidi ya Kaisari Mkatoliki.


title: Historia ya Kanisa

text: Vita hivyo vilileta uharibifu mkubwa mno katika Ujerumani. Kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji, njaa na magonjwa. Katika maeneo ya Ujerumani ya Kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea.


title: Historia ya Kanisa

text:
Wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka.
Uchovu ulileta majadiliano juu ya amani. Mwaka 1648 wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya Westfalia kuhusu kanuni za amani.


title: Historia ya Kanisa

text: Kumbe mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule Ulaya yenye maeneo ya Wakatoliki, Walutheri au Wareformati watupu. Jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache. Hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika Ulaya.


title: Historia ya Kanisa

text: Wakati ule nafasi mpya ilitokea: Mfalme wa Uingereza alikuwa na makoloni Marekani lakini alikosa watu. Akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini. Hivyo watu kutoka nchi nyingi za Ulaya walianza kuhamia Marekani, hasa wale waliokosa uhuru huo. Mpaka leo nchi mbalimbali za Ulaya zinafuata hasa madhehebu moja, na Marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi Ulaya, k.mf. Wabatisti.


title: Historia ya Kanisa

text: Wakati wa matengenezo na mafarakano ulikuwa pia kipindi kilicholeta habari za nchi mpya kwa watu wa Ulaya. Mataifa ya Wahispania na Wareno yalijenga aina mpya za meli zilizoweza kusafiri kote duniani hata kuvuka bahari kubwa.


title: Historia ya Kanisa

text: Wafanyabiashara na wanajeshi wao walizunguka pande zote za dunia wakiambatana na mapadri wao. Hao walikutana na wenyeji wengi wa nchi mbalimbali wasio Wakristo, au walikuwa Wakristo lakini si washiriki wa Kanisa Katoliki (kama Waethiopia au Wahindi wa Kusini).


title: Historia ya Kanisa

text: Wakaanza kuwaeleza imani, wakahubiri mbele ya Mfalme wa China, mbele ya Negus Negesti wa Ethiopia na mbele ya watawala wa Amerika Kusini.


title: Historia ya Kanisa

text: Tatizo la misheni hizo lilikuwa kwamba liliambatana na uenezaji wa kijeshi wa Hispania na Ureno. Hasa Amerika wamisionari walijikuta kati ya mahitaji ya walowezi, waliotaka kuhudumiwa kiroho, na mahitaji ya wazalendo, waliogandamizwa vibaya na walowezi walewale.


title: Historia ya Kanisa

text: Serikali ya kikoloni ilikuwa vilevile serikali ya mfalme Mkatoliki. Haikuwa rahisi kwa wamisionari kutofautisha kati ya pande hizo mbili. Mara nyingi Kanisa lilibariki tu utawala wa kikoloni uliogandamiza wenyeji.


title: Historia ya Kanisa

text: Lakini mara kwa mara walijitokeza Wakristo wengine waliopinga unyama na kuleta taarifa za kweli kule Ulaya. Mmojawao alikuwa Askofu Bartolomeo Las Casas aliyewashtaki walowezi Wahispania kwa sababu waliua wenyeji wengi wakiwalazimisha kufanya kazi zao migodini na mashambani bila kujali afya zao. Akafaulu kuleta sheria zilizolinda Waamerika na kupunguza ukali dhidi ya watumwa, lakini walowezi walijaribu kumwua.


title: Historia ya Kanisa

text: Zaidi tena Wajesuiti walijaribu kuwalinda Waindio wa Paraguay wakiwakusanya katika vijiji vya ujamaa vilivyojitegemea kiuchumi na hata kisiasa. Lakini walishtakiwa na walowezi majirani waliotaka kuwinda watumwa, ati wanadhoofisha utawala wa kikoloni. Mwishoni Wajesuiti walifukuzwa na serikali, na vijiji vya Wakristo wenyeji waliharibiwa na wawindaji wa watumwa.


title: Historia ya Kanisa

text: Kule Asia mapadri wa Shirika la Yesu walifaulu kupanda mbegu ya Injili mpaka Japani na China. Walijitahidi kupatanisha Injili na utamaduni wa nchi hizo ambao ni tofauti na desturi za Ulaya. Lakini uongozi wa Kanisa kule Roma uliwakataza wasitumie mbinu hizo. Hivyo Wakristo wa Japan walionekana kufuata dini ya kigeni. Kwa sababu hiyo waligandamizwa, ila wachache walishika imani yao kwa siri mpaka kutokea kwa uhuru wa dini katika karne ya 19.


title: Historia ya Kanisa

text: Kati ya wote anakumbukwa hasa Fransisko Saveri (Francisco de Jasso y Azpilicueta) (Javier, Navarra, leo nchini Hispania, 7 Aprili 1506 - kisiwa cha Shangchuan, China, 3 Desemba 1552), padri wa Shirika la Yesu, ambalo alichangia kulianzisha pamoja na Ignas wa Loyola.


title: Historia ya Kanisa

text: Baadaye alitangaza Injili katika nchi nyingi za Ulaya, Afrika na Asia hata akawa kati ya wamisionari maarufu zaidi ya historia ya Kanisa.


title: Historia ya Kanisa

text: Kati ya miaka 1500 na 1850 wamisionari Wakatoliki walihubiri kwenye pwani ya Afrika, hata Afrika Mashariki. Walifuata uenezi wa Wareno waliojaribu kutawala pwani hiyo kama vituo vya biashara kati ya Ulaya na Bara Hindi. Ustawi wa pekee ulipatikana katika ufalme wa Kongo (kusini kwa mto huo) ambapo Wakristo walifikia kuwa 50% za wakazi wote, na kati yao alipatikana askofu Mwafrika wa kwanza kutoka Kusini kwa Sahara, Dom Enrique.


title: Historia ya Kanisa

text: Kutoka kwa makao yao ya Sofala na Msumbiji walijaribu pia kutawala biashara ya dhahabu iliyochimbwa katika eneo la Mwene Mtapa (Zimbabwe).


title: Historia ya Kanisa

text: Kati ya matunda bora ya uinjilishaji huo wanakumbukwa "Mashahidi wa Mombasa" waliomfia Yesu mwaka 1631.


title: Historia ya Kanisa

text: Mizizi ya Kanisa Afrika ilikauka tena mnamo karne za 16-18 kwa sababu ya kuingiliana kwa hotuba ya Injili na siasa ya ukoloni. Udhaifu wa kibinadamu uliongezea ugumu wa mazingira na hali ya hewa kwa ajili ya wamisionari kutoka Ulaya.


title: Historia ya Kanisa

text: Upietisti (kwa Kiingereza Pietism, kutoka neno la Kilatini pietas, yaani heshima kwa Mungu, kwa wazazi, kwa ndugu na kwa nchi asili) ulikuwa tapo lenye athari kubwa kati ya Walutheri, lakini pia kwa madhehebu mengine ya Uprotestanti, na hata kwa Wakatoliki huko Ulaya na Amerika Kaskazini tangu mwishoni mwa karne ya 17.


title: Historia ya Kanisa

text: Uliunganisha mikazo ya Kilutheri kuhusu mafundisho ya Biblia ya Kikristo na mikazo ya Kikalvini kuhusu maadili imara.


title: Historia ya Kanisa

text: Asili yake ni Ujerumani ya leo na kazi ya Philipp Jakob Spener, mwanateolojia Mlutheri aliyesisitiza mabadiliko ya Mkristo kwa aina ya kuzaliwa upya. Ingawa yeye hakudai wafuasi wake wajitenge na Wakristo wenzao, mahimizo yake yalielekea huko.


title: Historia ya Kanisa

text: Upietisti ulienea kwanza Uswisi na nchi nyingine za lugha ya Kijerumani barani Ulaya, halafu Skandinavia na Baltiki (ulipoathiri zaidi tena utamaduni wa Kikristo kupitia watu kama Hans Nielsen Hauge huko Norway, Carl Olof Rosenius huko Sweden, Katarina Asplund huko Finland na Barbara von Krüdener katika nchi za Baltiki), na hatimaye Ulaya nzima.


title: Historia ya Kanisa

text: Kutoka huko ulipelekwa Amerika Kaskazini, hasa kwa njia ya wahamiaji kutoka Ujerumani na Skandinavia, ukaathiri Waprotestanti wenye asili tofauti ukachangia katika karne ya 18 mwanzo wa Ukristo wa Kiinjilisti, ambao leo una waumini milioni mia tatu.


title: Historia ya Kanisa

text: Tapo la Upietisti ndani ya Ulutheri lilifikia kilele chake katikati ya karne ya 18, lilififia kati karne ya 19 na kutoweka Amerika mwishoni mwa karne ya 20.


title: Historia ya Kanisa

text: Hata hivyo, baadhi ya misimamo yake iliathiri Uprotestanti kwa jumla, ikimchochea kasisi Mwanglikana John Wesley kuanzisha tapo la Wamethodisti, na vilevile Alexander Mack kuanzisha tapo la Schwarzenau Brethren kati ya Waanabaptisti.


title: Historia ya Kanisa

text: Huko Marekani, Upietisti ulitawala pia kati ya Quakers, Wakalvini, Wabaptisti, Waanglikana n.k.


title: Historia ya Kanisa

text: Tumeshaona kwamba tangu mwaka 1500 wamisionari Wakatoliki walienda sehemu mbalimbali za dunia. Katika karne ya 17 Waprotestanti walienea nje ya Ulaya, lakini bila kumtangaza Kristo kwa wenyeji, kwa mfano katika makoloni ya Marekani mashariki ya leo. Kumbe katika 18 walianza kuiga mifano ya wamisionari Wakatoliki.


title: Historia ya Kanisa

text: Uenezaji wa Ukristo wa Kiprotestanti ulianzishwa na Wakristo kutoka nchi za Ulaya zilizoendelea kama Uingereza, Ufaransa na Ujerumani. Mapinduzi ya viwandani yaliongeza sana uwezo wa kiuchumi wa mataifa hayo.


title: Historia ya Kanisa

text: Biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana. Vyombo vya usafiri kama vile meli, reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia. Watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule.


title: Historia ya Kanisa

text: Wakristo wa nchi za Ulaya walitumia mawasiliano hayo. Labda tunaweza kulinganisha hali hiyo na sera za mitume ambao walitumia njia zilizofunguliwa na biashara ya Kiroma katika karne za kwanza. Wengine waliona uwezo wao kama wito wa Mungu kwa Wakristo wa Ulaya katika karne ile hasa.


title: Historia ya Kanisa

text: Mahali pengi Ulaya Wakristo hawakuridhika tena na hali ya Kanisa. Ukristo ulikwisha kuwa sehemu ya utamaduni na jambo la kawaida. Bila kutafakari sana, mtoto alibatizwa, akafundishwa na kupewa Kipaimara, akafunga ndoa kanisani, akawabatiza watoto wake halafu akazikwa kwa ibada.


title: Historia ya Kanisa

text: Kanisa lilikuwa kama idara ya serikali iliyosaidia taifa kuweka utaratibu wa kidini kwa manufaa ya maadili ya umma. Serikali zilihimiza watu washiriki na kuhudhuria ibada. Wasipofika kanisani waliweza kutozwa faini.


title: Historia ya Kanisa

text: Lakini mazingira na hali ya maisha vilibadilika. Watu walianza kuhamia mijini, jumuiya za vijiji zilianza kulegea na kuvunjika.


title: Historia ya Kanisa

text: Mahali pengi watumishi wa makanisa hawakujua kujibu maswali mapya ila tu kukumbusha mazoea ya kale na mila nzuri za zamani.


title: Historia ya Kanisa

text: Ndiyo asili ya matapo ya uamsho yaliyotokea kwa nguvu sana. Wasioridhika na hali hiyo walikutana nje ya makanisa. Katika maeneo ya Kiprotestanti hali ilitegemea. Penye uongozi wenye busara walipewa nafasi zao shirikani. Watu waliguswa upya na neno la Mungu na Roho wake, walitafuta njia mpya za kuishi na kuonyesha imani yao. Hivyo vilijitokeza vyama vya kusaidia wagonjwa, wajane, mayatima na maskini.


title: Historia ya Kanisa

text: Penye uongozi mkali uliokataa njia na mbinu mpya Wakristo walikutana na kusali katika nyumba za watu. Wengine walianzisha jumuiya na madhehebu ya pekee. Lakini sehemu kubwa ya Wakristo wa uamsho walielewa kazi yao ya kutengeneza upya makanisa yao badala ya kuunda vikanisa vipya.


title: Historia ya Kanisa

text: Katika maeneo ya Wakatoliki matapo yaliyofanana na uamsho yalisababisha mara nyingi kutokea kwa shirika jipya la watawa au la walei. Muundo wa Kanisa Katoliki unasaidia kuwapa watu wenye wito au vipawa vya pekee nafasi zao katika mashirika hayo.


title: Historia ya Kanisa

text: Kanisa la Anglikana liliunda kamati ya kupeleka Injili katika nchi za ng'ambo lakini ilishughulikia hasa Waingereza waliohamia makoloni. Polepole wazalendo wachache walianza kuwaendea pia, jambo lililokuwa gumu kutokana na hali ya ukoloni wenyewe.


title: Historia ya Kanisa

text: Kanisa la kwanza la Kiprotestanti lililotuma wamisionari hasa kwa watu wasiomjua Kristo lilikuwa ni la Ndugu wa Herrnhut (Wamoravia).


title: Historia ya Kanisa

text: Katika kijiji hicho kidogo cha Ujerumani waliishi wakimbizi kutoka Moravia waliopewa ustahimilivu kuanzisha upya ushirika wa Umoja wa Ndugu kufuatana na urithi wao kutoka Ucheki. Walikuwa watu wa kawaida kama wakulima na mafundi.


title: Historia ya Kanisa

text: Siku moja katika mwaka 1732 walikutana na mgeni, kwa jina Antoni, mtumishi wa Mdenmark aliyemtembelea Mkuu wa Herrnhut, Ludwig von Zinzendorf. Antoni alikuwa mtumwa mwenye asili ya Afrika aliyenunuliwa na bwana wake katika Visiwa vya Karibi. Baadaye akapewa uhuru wake akasafiri pamoja na bwana wake hadi Denmark.


title: Historia ya Kanisa

text: Kwa Antoni Ndugu wa Herrnhut wakasikia kwa mara ya kwanza habari za hali mbaya ya watumwa Waafrika kule Karibi, na jinsi walivyozuiwa kusikia neno la Mungu pamoja na mateso yao mengine. Usiku ule ndugu wawili wakasali pamoja na asubuhi yake wakamwendea Mkuu wa Herrnhut wakamwomba ruhusa ya kusafiri hadi Karibi ili wawahubirie wale watumwa. Katika sala hiyo ya maseremala wawili ilianza kazi ya misheni ya Umoja wa Ndugu (Wamoravia).


title: Historia ya Kanisa

text: Baadaye Ndugu Wamoravia waliendelea kuhubiri kule Greenland, Urusi, Nikaragua, Afrika Kusini na kati ya Waindio wa Amerika. Mawasiliano mapya yakaleta habari hiyo katika kila pembe ya dunia zisizosikika zamani kwa watu wengi.


title: Historia ya Kanisa

text: Wamoravia walihubiri mahali pengi Ulaya kati ya Wakristo wa madhehebu yote bila kuwashawishi wajiunge nao lakini walieneza sana habari za misheni.


title: Historia ya Kanisa

text:
Wakiitikia mfano wa Ndugu wa Herrnhut Wakristo kutoka vikundi mbalimbali vya uamsho walianza kuelewa wajibu wao wa kueneza Injili kote duniani.
Mnamo mwaka 1800 Wakristo Waingereza waliunda vyama mbalimbali vya misheni, kama Wabatisti mwaka 1792, Chama cha Misheni cha London mwaka 1795 na Chama cha Misheni cha Kanisa (la Kianglikana = Church Missionary Society/CMS) mwaka 1799. Waprotestanti wa nchi nyingine za Ulaya walifuata.


title: Historia ya Kanisa

text: Mara nyingi wakati ule si viongozi wa madhehebu ya Kiprotestanti (isipokuwa kwa kiasi Waanglikana) walioendesha kazi ya misheni, kwa kuwa walijali maeneo yao tu wakikosa mtazamo wa dunia nzima kama wenzao Wakatoliki.


title: Historia ya Kanisa

text: Kumbe walikuwa walei na wachungaji wa kawaida waliounda vyama vya misheni, kuiombea kazi hiyo, kutafuta habari za nchi nyingine na kuchanga pesa wakiandaa vijana watakaokuwa tayari kuacha ndugu zao wakielekea nchi za mbali zisizojulikana nao.


title: Historia ya Kanisa

text: Wakati Ukristo ulipozidi kuenea na kuchangamka katika bara lote la Amerika, huko Ulaya Kanisa Katoliki lilipitia kipindi cha udhaifu, hasa kutokana na mashambulizi ya falsafa ya Mwangaza dhidi yake.


title: Historia ya Kanisa

text: Falsafa hiyo ilienea katika matabaka ya juu ya nchi nyingi na kufuatwa na serikali zake, ambazo zilianza kulibana kwa njia nyingi, hasa kwa kuzuia mashirika ya kitawa.


title: Historia ya Kanisa

text: Mambo yalizidi kuwa magumu Mapinduzi ya Ufaransa yalipopiga vita dini, kuanzia Ukatoliki. Akili ilisimikwa kama mungu mpya. Kalenda mpya ilitengenezwa ili kufuta wiki na Jumapili pamoja na sikukuu za Kikristo. Monasteri zote zilibomolewa, wengi waliuawa au kufukuzwa nchini kwa sababu ya imani yao. Mali za Kanisa zilitaifishwa na mapadri walidaiwa kula kiapo cha kufuata serikali badala ya Papa. Mnamo 1799 Papa Pius VI alitekwa hadi Ufaransa na hatimaye kufa kifungoni.


title: Historia ya Kanisa

text: Kiongozi wa Ufaransa, Napoleon Bonaparte, alizidi kueneza misimamo mipya katika sehemu kubwa ya Ulaya aliyoiteka.


title: Historia ya Kanisa

text: Hata Waorthodoksi walipata shida za namna hiyo hasa Urusi, ambapo mwaka 1721 Kaisari Petro I alifuta Upatriarki nchini na kuweka Kanisa moja kwa moja chini ya serikali.


title: Historia ya Kanisa

text: Baada ya Ufaransa wa Napoleon kushindwa (1815), nchi za Ulaya zilikubaliana kurudisha hali ilivyokuwa kabla ya mapinduzi, lakini haikuwa rahisi. Umati wa watu ulizidi kusogea mbali na dini.


title: Historia ya Kanisa

text: Baada ya mateso yao, Papa na Kanisa Katoliki walipewa tena heshima, lakini siasa iliendelea kuwa dhidi yao.


title: Historia ya Kanisa

text: Kilele chake ni Kulturkampf (kwa Kijerumani: vita vya utamaduni) iliyotangazwa na Chansela Bismarck ili kuzuia umoja wa Wakatoliki wa Ujerumani na Papa. Majimbo na parokia nyingi vilibaki bila mchungaji, mapadri wengi walifungwa n.k.


title: Historia ya Kanisa

text: Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".


title: Historia ya Kanisa

text: Mtaguso ulikatishwa na jeshi la Italia lililovamia Roma na kuuteka moja kwa moja, likikomesha Dola la Papa (1870). Tukio hilo lilimkomboa Papa kutoka majukumu ya kisiasa na kumwezesha kuimarisha mamlaka yake ya kiroho duniani kote dhidi ya utaifa uliotesa Kanisa kwa karne kadhaa.


title: Historia ya Kanisa

text: Karne ya 19 iliona pia Wakatoliki kuchangamkia tena umisionari, kuanzia Wafaransa.


title: Historia ya Kanisa

text: Jambo lingine la pekee katika Kanisa Katoliki la karne hiyo ni uundaji wa mashirika ya kitawa ya kike na ya kiume zaidi ya 2000 yaliyolenga huduma maalumu, k.mf. kuhubiri vijijini, kulea vijana, kufundisha mafukara, kuuguza wagonjwa, kuanzisha misheni, kushughulikia upashanaji habari. Mara nyingi mashirika hayo yanafanana ingawa yalianzishwa wakati na mahali tofauti, kwa kawaida chini ya askofu wa jimbo, baada ya mashirika ya zamani kuzuiwa na serikali.


title: Historia ya Kanisa

text: Kati ya waanzilishi muhimu zaidi wakumbukwe Karolo Yosefu Mazenod (1782-1861), Vinsenti Pallotti (1795-1850), Antoni Maria Claret (1807-1870), Yohane Bosco (1815-1888), Daniele Comboni (1831-1881), Arnold Janssen (1837-1909). Kati ya wanawake, Yoana Antida Thouret (1765-1826), Magdalena wa Canossa (1774-1835), Visensya Gerosa (1784-1847) pamoja na Bartolomea Capitanio (1807-1833), Fransiska Saveri Cabrini (1850-1917).


title: Historia ya Kanisa

text: Uprotestanti uliendelea kufaidika na uamsho, ingawa huko Marekani walifikia hatua ya kuanzisha madhehebu mengi ya aina mpya, yaliyojaribu kuanza kila kitu upya kwa msingi wa Biblia, yakidharau historia yote ya Kanisa kama upotoshaji wa imani.


title: Historia ya Kanisa

text: Miaka ya mwisho ya karne ya 19 iliona ustawi wa elimu ya Biblia iliyoongozwa na mawazo mapya kabisa yaliyoyumbisha imani ya wengi kwa kukanusha mambo yapitayo maumbile (teolojia ya Usasa).


title: Historia ya Kanisa

text: Wakati Ulaya ulipozidi kuachana na dini, Ukristo ulienea kwa kasi ya ajabu katika bara la Afrika, na kwa kiasi tofauti katika maeneo mengine yasiyokuwa na mapokeo hayo.


title: Historia ya Kanisa

text: Mang'amuzi ya kimisionari yalifanya Wakristo watambue upya haja ya umoja kati yao. Walianza Waprotestanti (Kongamano la Edinburgh, 1910), halafu Waorthodoksi na Wakatoliki.


title: Historia ya Kanisa

text: Masomo ya liturujia na uchungaji pamoja na uchunguzi wa maandishi ya mababu wa Kanisa vilileta pumzi mpya katika madhehebu mbalimbali.


title: Historia ya Kanisa

text: Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.


title: Historia ya Kanisa

text: Lakini karne ya 20 inakumbukwa hasa kwa dhuluma za kidini zisizowahi kutokea: hasa Ukomunisti, ulioteka Urusi ukaenea polepole hadi kutawala theluthi moja ya binadamu wote, ulipiga vita dini kwa namna zote na kuua mamilioni ya waamini, hasa Waorthodoksi.


title: Historia ya Kanisa

text: Hatimaye, chini ya Papa Yohane Paulo II, wa kwanza kutoka mataifa ya Kislavi, Wapolandi walifaulu kuangusha serikali ya Kikomunisti, wakifuata na wenzao wa nchi zote za Ulaya Mashariki.


title: Historia ya Kanisa

text: Baada ya hapo, Ukristo uliamka upya katika nchi hizo.


title: Love, Peace & Nappiness

text: Love, Peace & Nappiness ni jina la kutaja albamu ya pili kundi la muziki wa hip hop kutoka mjini Queens, New York - Lost Boyz. Albamu hii haijakubalika sana kama jinsi ilivyokulika ile albamu yao ya kwanza, Legal Drug Money, lakini bado iliweza kuuza nakala zaidi ya 500,000. "Me & My Crazy World" kilikuwa kibao mahiri kwenye chati za Billboard Hot 100 mnamo mwaka wa 1997.


title: Love, Peace & Nappiness

text: Albamu ilitunukiwa Dhahabu na RIAA mnamo tar. 17 Septemba 1997.


title: LB IV Life

text: LB IV Life ni jina la kutaja albamu ya mwisho kutolewa na kundi zima la muziki wa hip hop la Lost Boyz. Mwanachama mwenzao Freaky Tah aliuawa miezi sita kamili kabla ya kutolewa kwa albamu, lakini amefanya mionekano kadhaa kwenye albamu. Albamu imeanguka kibiashara na hata kitahakiki, imeshindwa kufikia kiwango cha Dhahabu, pia imeshindwa kutengeneza kibao kikali cha albamu. Hiyo imepelekea MC Mkuu Mr. Cheeks kuendeleza kazi za kujitegemea baada ya kutoka.


title: Lost Boyz Forever

text: Lost Boyz Forever ni albamu ya vibao mchanganyiko kutoka kwa kundi zima la muziki wa hip hop la The Lost Boyz. Mwanachama mmoja wa kundi aliuawa mnamo wa 1999 (Freaky Tah), na wanachama watatu waliobakia wakapagaranyika baada ya kutoka albamu yao ya "LB IV Life". DJ Spigg Nice alihukumiwa kifungo baada ya kukutanika na kosa la kushiriki ujambazi wa benki, na kuwaacha Mr. Cheeks na Pretty Lou pekee.


title: Lost Boyz Forever

text: Albamu hii imekusanya vibao vikali kadhaa vya albamu za awali, ikiwa ni pamoja na kibao kama vile ""Jeeps, Lex Coups, Bimaz & Benz"" na ""Renee"".


title: Antanifotsy

text: Antanifotsy ni mji mkuu wa wilaya ya Antanifotsy, Vakinankaratra nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 70,000.


title: Ambovombe

text: Ambovombe (au "Ambovombe-Androy") ni mji mkuu wa mkoa wa Androy nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 66,818.


title: Sambava

text: Sambava ni mji mkuu wa Sava nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 40,000.


title: Tôlanaro

text: Tôlanaro ni mji mkuu wa mkoa wa Anosy nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 46,000.


title: Morondava

text: Morondava ni mji mkuu wa mkoa wa Menabe nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 39,895.


title: Orodha ya miji ya Zambia

text: Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Zambia yenye angalau idadi ya wakazi 10,000 (2007).


title: Surprise, Arizona

text: Surprise "(Kiswahili:mshangao)" ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 93,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 358 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 180.0 km².


title: Mikoa ya Zambia

text: Hii ni orodha ya Mikoa ("Kiingereza: provinces") ya Zambia:


title: Glendale, Arizona

text: Glendale ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 250,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 351 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 144.4 km².


title: Mkoa wa Copperbelt

text: Mkoa wa Copperbelt ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,581,221 kwenye eneo la 31,328 km². Mji mkuu ni Ndola.


title: Mkoa wa Copperbelt

text: Miji mikubwa ni pamoja na Kitwe na Chingola.


title: Mkoa wa Copperbelt

text: Luswishi na Kafue ni mito muhimu zaidi.


title: Mkoa wa Kaskazini (Zambia)

text: Mkoa wa Kaskazini ("Northern Province") ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,258,696 kwenye eneo la 147,826 km². Mji mkuu ni Kasama.


title: Mkoa wa Kaskazini (Zambia)

text: Miji mikubwa ni pamoja na Kasama na Chilubi.


title: Mkoa wa Kaskazini (Zambia)

text: Chambeshi na Luangwa ni mito muhimu zaidi.


title: Mkoa wa Kaskazini-Magharibi (Zambia)

text: Mkoa wa Kaskazini-Magharibi ("North-Western Province") ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 583,350 kwenye eneo la 125,827 km². Mji mkuu ni Solwezi.


title: Mkoa wa Kaskazini-Magharibi (Zambia)

text: Miji mikubwa ni pamoja na Solwezi na Mwinilunga.


title: Mkoa wa Kaskazini-Magharibi (Zambia)

text: Kabompo na Zambezi ni mito muhimu zaidi.


title: Mkoa wa Kati (Zambia)

text: Mkoa wa Kati ("Central Province") ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,012,257 kwenye eneo la 94,395 km². Mji mkuu ni Kabwe.


title: Mkoa wa Kati (Zambia)

text: Miji mikubwa ni pamoja na Kabwe na Mumbwa.


title: Mkoa wa Kati (Zambia)

text: Lunsemfwa na Kafue ni mito muhimu zaidi.


title: Mkoa wa Kusini (Zambia)

text: Mkoa wa Kusini ("Southern Province") ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,212,124 kwenye eneo la 85,283 km². Mji mkuu ni Livingstone.


title: Mkoa wa Kusini (Zambia)

text: Miji mikubwa ni pamoja na Livingstone na Kalomo.


title: Mkoa wa Kusini (Zambia)

text: Kafue na Zambezi ni mito muhimu zaidi.


title: Mkoa wa Luapula

text: Mkoa wa Luapula ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 775,353 kwenye eneo la 50,567 km². Mji mkuu ni Mansa.


title: Mkoa wa Luapula

text: Miji mikubwa ni pamoja na Mansa na Nchelenge.


title: Mkoa wa Luapula

text: Luapula na Chambeshi ni mito muhimu zaidi.


title: Mkoa wa Lusaka

text: Mkoa wa Lusaka ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,391,329 kwenye eneo la 21,898 km². Mji mkuu ni Lusaka.


title: Mkoa wa Lusaka

text: Miji mikubwa ni pamoja na Lusaka na Luangwa.


title: Mkoa wa Lusaka

text: Zambezi na Luangwa ni mito muhimu zaidi.


title: Mkoa wa Magharibi (Zambia)

text: Mkoa wa Magharibi ("Western Province") ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 765,088 kwenye eneo la 126,386 km². Mji mkuu ni Mongu.


title: Mkoa wa Magharibi (Zambia)

text: Miji mikubwa ni pamoja na Mongu, Sesheke na Senanga.


title: Mkoa wa Magharibi (Zambia)

text: Zambezi na Lungwebungu ni mito muhimu zaidi.


title: Mkoa wa Mashariki (Zambia)

text: Mkoa wa Masharikii ("Eastern Province") ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,306,173 kwenye eneo la 69,106 km². Mji mkuu ni Chipata.


title: Mkoa wa Mashariki (Zambia)

text: Miji mikubwa ni pamoja na Chipata, Petauke na Lundazi.


title: Mkoa wa Mashariki (Zambia)

text: Lunsemfwa na Luangwa ni mito muhimu zaidi.


title: Sigtuna

text: Sigtuna ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 20,204 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 980 .


title: Sigtuna

text: Eneo lake ni 3.95 km². Iko kando ya Ziwa Mälaren. Umbali na Jiji la Stockholm ni 40 km.


title: Upplands Väsby

text: Upplands Väsby ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 35,977 (mwaka 2005).


title: Upplands Väsby

text: Eneo lake ni 14.02 km². Umbali na Jiji la Stockholm ni 20 km.


title: Telšiai

text: Telšiai (Kisamogitian: "Telšē") ni mji nchini Lituanya. Ni pia mji wa viwanda. Kuna wakazi 31,460 (mwaka 2001). Mji ulianzishwa 1791.


title: Telšiai

text: Iko kando ya Ziwa Mastis.


title: Liège

text: Liège (kwa Kiwallonia Lîdje, Kiholanzi Luik, Kijerumani Lüttich) ni mji mkubwa wa jimbo la Wallonia katika nchi ya Ubelgiji. Kuna wakazi 194,000 na wengi wao ni wasemaji wa lugha ya Kifaransa. Kuanzia 972 hadi 1795 ilikuwa mji mkuu wa utemi ndani ya Dola Takatifu la Kiroma uliotawaliwa na maaskofu wa Liege.


title: Mvumo wa Afrika

text: Mvumo wa Afrika (pia mvumo peke yake), mtapa au mchapa ("Borassus aethiopum") ni mti mrefu wa familia Arecaceae ambao matunda yake (mavumo) yalika. Jani lake huitwa tapa na hutumika kama mwavuli.


title: Timotheo

text: Timotheo (labda Listra, 17 hivi - Efeso, 97) ni mfuasi mpendwa wa Mtume Paulo, halafu mwandamizi wake.


title: Timotheo

text: Anaheshimiwa kama askofu mtakatifu na Kanisa Katoliki hasa tarehe 26 Januari na Waorthodoksi tarehe 22 Januari.


title: Timotheo

text: Paulo alimuandikia barua mbili zilizopokewa katika Biblia. Habari zake tunazipata humo na katika Matendo ya Mitume


title: Chandler, Arizona

text: Chandler ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 250,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 370 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 150.2 km².


title: Peoria

text: Peoria ni jina la:


title: Peoria, Arizona

text: Peoria ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 150,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 348 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 366.9 km².


title: Gilbert

text: Gilbert ni jina la:Jiografia:


title: Trakai

text: Trakai ni mji wa kihistoriai nchini Lituanya. Kuna wakazi 5,357 (mwaka 2009). Mji ulianzishwa 1409. Kuna boma katika kisiwa: " Trakų salos pilis" (Boma la kisima cha Trakai)


title: Trakai

text: Iko kando ya Galvė.


title: Gilbert, Arizona

text: Gilbert ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 207,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 377 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 121.6 km².


title: Avondale, Arizona

text: Avondale ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 81,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 297 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 107.0 km².


title: Yuma, Arizona

text: Yuma ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 90,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 43 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 276.4 km².


title: Wamuawiya

text: Wamuawiya (Kar. الأمويون "al-umawiyyūn") ni jina la nasaba ya makhalifa waliotawala milki kubwa ya Kiislamu kati ya 661 bis 750 BK. Mfululizo huo ulianzishwa na Muawiya ibn Abu Sufyan aliyekuwa gavana Mwislamu mjini Dameski alipoasi dhidi ya khalifa Ali ibn Abi Talib mnamo mwaka 660. Wamuawiya walikuwa nasaba ya kwanza ya Kiislamu ya kutawala. Waliwafuata makhalifa wanne wa kwanza wakafuatwa na nasaba ya Waabbasi. Mkono mmoja wa familia hii iliendelea kutawala huko Hispania hata baada ya mwaka 750.


title: Wamuawiya

text: Mji mkuu wa Wamuawiya ulikuwa Dameski katika Shamu.


title: Wamuawiya

text: Familia ya Wamuawiya walikuwa sehemu ya kabila ya Waquraishi wa Makka sawa na Mtume Muhamad aliyezaliwa katika familia ya Wahashemi lakini si ndugu wa karibu na mtume. Jina la Wamuawiya lilianzishwa na Muawiya babau yake Muawiya ibn Abu Sufyan.


title: Wamuawiya

text: Wamuawiya na Wahashemi walishindana kati yao The Umayyads and the Hashimites were bitter rivals. Sababu yake ilikuwa upinzani wa Abu Sufyan (baba wa khalifa wa kwanza wa Wamuawiya) dhidi ya Uislamu na Mahamad. Baadaye Abu Sufyan na wanawe walijiunga na imani mpya na Muawiya alikuwa karani ya mtume.


title: Wamuawiya

text: Khalifa wa kwanza kutoka familia ya Muawiya alikuwa Uthman ibn Affan aliyewchaguliwa kama khalifa wa tatu. Lakini huyu hakuanzisha nasaba maana hajuamteua mrithi wowote.


title: Wamuawiya

text: Chanzo cha nasaba kiko katika fitina kuhusu kifo cha Uthman mwaka 656. Aliuawa Makka na waasi Waislamu kutoka Misri. Baada ya kifo chake Ali ibn Abi Talib (aliyekuwa Mhashemi) aliteuliwa kuwa khalifa wa nne. Ukoo wa Uthman ulidai utafiti mkali kuhusu kuuawa kwake wakamshtaki Ali ya kwamba alikataa kuwaadhibu wauaji wengine walimshtaki kuwa alihusika katika uuaji.


title: Wamuawiya

text: Muawiya ibn Abu Sufyan alikuwa gavana Mwislamu wa Shamu huko Dameski. Alikuwa mkuu wa jeshi kubwa na baada ya kusikia habari kutoka Makka alikataa kumkubali Ali kama khalifa mpya akadai haki kwa kifo cha Uthman.


title: Wamuawiya

text: Mwaka 657 jeshi lake lilikutana na jeshi la Ali kwenye mapigano ya Siffin. Hapo Ali alisita kummaliza Muawiya akakubali kusimamisha mapigano na kuondoa fitina kwa njia ya majadiliano. Majadiliano hayakutekelezwa kwa hiyo Muawiya alibaki katika nafasi yake kama mkuu wa Shamu hadi kifo cha Ali mwaka 661.


title: Wamuawiya

text: Hapo alikuwa mwenye nguvu kati ya wote waliotafuta ukhalifa akajitangaza khalifa na wapinzani walimkubali. Hata Hasan ibn Ali mwana wa Ali alikubali mapatano naye.


title: Wamuawiya

text:
Muawiya aliendelea kukaa Dameski iliyokuwa sasa mji mkuu wa ukhalifa. Kipaumbele wa Madina kilikwisha. Muawiya mwenyewe aliweza kuimarisha utawala wake juu ya maeneo yote yaliyotawaliwa na Waislamu. Aliteua watu aliowasadiki kama magavana wa Misri na Iraq. Alitumia muundo wa utawala wa Bizanti na Uajemi uliokuwepo katika sehemu mbalimbali zilizotwaliwa na Waislamu kutoka milki hizi akawapa pia Wakristo vyeo katika idara mbalimbali za utawala wake; wanaojulikana hasa ni familia ya mwalimu Mkristo Yohane wa Dameski.
Muawiya alifaulu kukubaliwa kwa mwanawe Yazid kuwa mfuasi wake katika ukhalifa ingawa kwa kumtangaza alivunja mapatano yake na Hasan ibn Ali.


title: Wamuawiya

text: Chini ya serikali ya Muawiya eneo la Waislamu likaendlea kupanuliwa katika Maghreb na pia Uajemi ya Mashariki. Lakini alishindwa kuteka Bizanti ingawa jeshi lake lilishambulia Konstantinopoli mara mbili.


title: Wamuawiya

text: Muawiya I aliaga dunia mjini Dameski tarehe 18 Aprili 680.


title: Maghrib

text: Maghrib (المغرب العربي al-maġrib al-ʿarabī; pia: Maghreb) ni sehemu ya kaskazini-magharibi ya Afrika. Siku hizi neno lataja nchi za Moroko, Algeria na Tunisia, wakati mwingine pia Mauretania.


title: Maghrib

text: Zamani "Maghrib" ilimaanisha pekee maeneo kati ya pwani la Bahari Mediteranea na vilele vya Milima ya Atlas pamoja na sehemu za Rasi ya Iberia (Hispania, Ureno kusini), Malta na Sisilia zilizotawaliwa na Waislamu.


title: Muawiya ibn Abu Sufyan

text: Muawiya ibn Abu Sufyan au Mu'awiya I (602 - 6 Mei 680) alikuwa khalifa au mtawala wa dunia ya Uislamu kati ya 661 na 680 na mwanzilishaji wa nasaba ya Wamuawiya.


title: Muawiya ibn Abu Sufyan

text: Alizaliwa mjini Maka kama mwana wa Abu Sufyan kiongozi wa Waquraish na mpinzani wa mtume Muhamad. Baada ya ushindi wa Waislamu juu ya Maka alikuwa mfuasi wa Uislamu na kiongozi wa kijeshi muhimu wa Waislamu.


title: Muawiya ibn Abu Sufyan

text: Wakati wa kifo cha khalifa Uthman alikuwa gavana wa Shamu akikaa mjini Dameski. Alikataa kumkubali Ali ibn Abu Talib kama mfuasi wa Uthman na khalifa wa nne.


title: Muawiya ibn Abu Sufyan


title: Muawiya ibn Abu Sufyan

text: Hapo alikuwa mwenye nguvu kushinda viongozi weote wengine wa Waislamu akajitangaza khalifa na wapinzani walimkubali. Hata Hasan ibn Ali mwana wa Ali alikubali mapatano naye.


title: Muawiya ibn Abu Sufyan

text: Muawiya aliendelea kukaa Dameski iliyokuwa sasa mji mkuu wa ukhalifa. Kipaumbele wa Madina kilikwisha. Muawiya mwenyewe aliweza kuimarisha utawala wake juu ya maeneo yote yaliyotawaliwa na Waislamu. Aliteua watu aliowasadiki kama magavana wa Misri na Iraq. Alitumia muundo wa utawala wa Bizanti na Uajemi uliokuwepo katika sehemu mbalimbali zilizotwaliwa na Waislamu kutoka milki hizi akawapa pia Wakristo vyeo katika idara mbalimbali za utawala wake; wanaojulikana hasa ni familia ya mwalimu Mkristo Yohane wa Dameski.


title: Muawiya ibn Abu Sufyan

text: Muawiya alifaulu kukubaliwa kwa mwanawe Yazid kuwa mfuasi wake katika ukhalifa ingawa kwa kumtangaza alivunja mapatano yake na Hasan ibn Ali.


title: Muawiya ibn Abu Sufyan


title: Muawiya ibn Abu Sufyan


title: Muawiya

text: Muawiya (pia: Umayyad, Omayyad) ni jina la Kiarabu. Linaweza kumaanisha


title: Mafuriko

text: Mafuriko ni hali ya kuwa na maji mengi yanayofunika nchi kavu isiyo na maji kwa kawaida.


title: Mafuriko

text: Mafuriko yanaweza kutokea


title: Mafuriko

text: Mafuriko mara nyingi ni hatari kwa binadamu, huleta hatari kwa uhai, mali na nyumba.


title: Mafuriko

text: Njia za kujiokoa ni pamoja na kuhama haraka sehemu za mabondeni kwenda penye miinuko au nchi ya juu zaidi. Watu waliozoea mafuriko wana mbinu za pekee kama vile kujenga vizuizi vya maji kupanda juu, kuchimba mifereji inayopeleka maji mbali au kujenga nyumba juu ya vilima wakijua hakuna njia ya kuzuia mafuriko.


title: Mafuriko

text: Inafaa kuweka nyumbani kwako vifaa vinavyoweza kuhitajika katika kipindi cha dharura. Kwa kiasi, vifaa hivi vinafaa kuwa:


title: Mafuriko

text: Usikose kutii amri ya kuhama. Mamlaka zitakuamrisha utoke iwapo uko katika eneo lililo chini, au katika sehemu yenye uwezekano mkubwa wa maji kupanda. Iwapo onyo ya mafuriko itatolewa katika eneo lako au uamrishwa na mamlaka kuhama:Kujitunza katika mvua kubwa kwa njia salama zaidi:Maji ya mvua au ya mafuriko yanapoingia kwenye jengo lako, chukua hatua kuzuia ukuaji wa kuvu. Safisha na ukaushe vitu vilivyoloa katika saa 48 hadi 72. Hakikisha hewa safi inapita vizuri kwenye sehemu zilizoloa. Tupa vitu vilivyoloa ambavyo haviwezi kukarabatiwa. Ukiona au kunusa kuvu, ioshe kwa mmumunyo wa kikombe 1 cha dawa ya klorini ya nyumbani kwa galoni 1 ya maji.


title: Mafuriko

text: Hiki ni kidokezo kuhusu kutoa kuvu. Unaweza kusafisha kiasi kidogo cha kuvu wewe mwenyewe. Tumia mmumunyo wa kikombe 1 cha dawa ya klorini kwa galoni 1 ya maji. Yaani kikombe 1 cha dawa ya klorini – kwa galoni 1 ya maji.


title: Mafuriko

text: Kumbuka, usichanganye dawa ya klorini au bidhaa zilizo na dawa ya klorini -- na amonia -- au bidhaa zilizo na amonia. Soma kitambulisho kwenye bidhaa yoyote ili uone kilicho ndani.


title: Mafuriko

text: Iwapo ni lazima utumie msumeno wa mnyororo, fuata maagizo ili uwe salama. Vaa kofia ngumu, miwani ya kujikinga, vizibo vya sikio, glavu nzito za kazi, na buti. Kila wakati shika msumeno katika kiwango cha kiuno au chini, na uhakikishe wengine wako mbali. Ukijikata, bana kidonda ili kukomesha kutoka kwa damu na upate usaidizi wa kimatibabu haraka iwezekanavyo.


title: Mafuriko

text: Baada ya mvua kubwa, maji chafu yanaweza kukufanya wewe na familia yako kuwa wagonjwa. Kumbuka kunawa mikono yako kwa sabuni na maji safi! Nawa mikono yako mara kwa mara, hasa kabla ya kutayarisha chakula, kabla ya kula, baada ya kutumia choo, na baada ya kusafisha. Kunawa mikono yako ndiyo njia bora zaidi ya kuzuia maradhi.


title: Mafuriko

text: Kuzimika kwa umeme na mafuriko vinaweza kusababisha hatari za kielectriki. Usiguze waya ya umeme iliyo chini au chochote kilichoguzana nayo. Waya ya umeme ikiangukia gari lako, kaa ndani isipokuwa gari lishike moto au mamlaka ikushauri utoke nje. Usiguze mtu aliyeuawa na stima bila kuhakikisha kuwa mtu huyo hajaguzana na chanzo cha stima hiyo.


title: Mafuriko

text: Baada ya tufani, kaa mbali na majengo yaliyoharibiwa hadi wakaguzi wa majengo watakaposeme yako salama kuingia. Inapokuwa salama, ingia tu wakati wa mchana ili uweze kuona hatari. Vaa mavazi ya kujizuia wakati wa kusafisha, na uepuke kupitia kwenye maji ili kupunguza majeraha. Toka mara moja unaposikia sauti zisizo za kawaida


title: Mafuriko

text: Unaposafisha baada ya mkasa, kuwa mwangalifu kwa mikato na vidonda. Kuzuia maambukizi, ikiwa ni pamoja na tetanasi, safisha mikato na majeraha yote kwa sabuni na maji safi, tumia lihamu ya antibiotiki na ufunike. Kidonda kikivimba au kutoa kioevu, tafuta matibabu mara moja


title: Mafuriko

text: Ingia katika majengo yaliyoharibiwa wakati wa mchana ili uweze kuona hatari zozote. Vaa mavazi ya kujikinga kama glavu, miwani ya kujizuia na buti wakati wa kusafisha. Funika pua na mdomo ili uepuke kuvuta vumbi. Kuwa mwangalifu unaposongesha nyenzo na kifusi-- vitu vinaweza kusonga au kuanguka na kukujeruhi. Toka kwenye jengo hilo mara moja unaposikia sauti zisizo za kawaida. Vidokezo hivi vinaweza kuokoa maisha...Kuwa salama.


title: Mafuriko

text: Moto wa nyumbani ni tishio baada ya mkasa wa asilia. Huenda malori ya kuzima moto yasiweze kulifikia boma lako kwa urahisi. Iwapo boma lako limefurika, tafuta ishara zinazoonyesha kuwa vifaa vyako vimeloa na uvitupe ili kujikinga dhidi ya mshtuko au moto. Tafuta mtaaluum achunguze boma lako na abadilishe vidhibiti gesi, vipima umeme na fyuzi zilizoloa wakati wa mafuriko.


title: Mafuriko

text: Baada ya mvua kubwa au mkasa, ni muhimu kula chakula salama tu. Tupa vyakula vinavyoharibika haraka, kama nyama, kuku, samaki, mayai na mabaki yaliyohifadhiwa kwa zaidi ya digrii 40 kwa saa 2 au zaidi. Tupa chakula kilicho na harufu, rangi, au sura isiyo ya kawaida. Tupa chakula ambacho labda kimeguzana na maji ya mafuriko, kikiwemo chakula katika mikebe iliyofura, iliyoboka na iliyoharibika. Unapokuwa na shaka, kitupe


title: Mafuriko

text: Baada ya mvua kubwa sana au mkasa asilia, ni muhimu kuhakikisha chakula chako kiko salama. Safisha mikono yako, na vyombo vinnavyotumiwa kutayarisha na kupakua chakula kwa maji kutoka katika vyanzo salama


title: Mafuriko

text: Usile chochote ambacho kimeguzana na maji ya mafuriko. Tupa vyombo vilivyo na vifuniko vya parafujo, vifuniko vya kupinda, vifuniko vya kugeuza, chakula cha mkebe cha nyumbani au chupa za soda za kiasilia za nyumbani zenye vifuniko vya kusokota iwapo maji ya mafuriko yaliguzana navyo. Usile chakula kilichowekwa au kufungwa na plastiki, kadibodi, kitambaa au vitu vingine kama hivyo au vyombo vilivyoguzana na maji ya mafuriko


title: Mafuriko

text: Baada ya mafuriko, vitu vingine vya kula na kunywa si salama na lazima vitupwe. Lakini vyakula ambavyo havijaharibiwa vya kutayarisha vilivyo kwenye mikebe ya chuma vinaweza kufanywa salama. Toa vitambulisho, safisha kabisa, suuza, na uue vimelea kwenye vyombo hivyo kwa mmumunyo wa kusafisha wa kikombe kimoja cha dawa ya klorini kwa galoni moja ya maji. Weka vitambulisho tena na pia tarehe ya mwisho kutumika.


title: Mafuriko

text: Bidhaa za dawa zilizotangamana na maji ya mafuriko au maji yoyote chafu zinaweza kuchafuliwa na zinapaswa kutupwa. Chunguza kwa makini dawa zako zote kama zimechafuliwa na maji zikiwemo dawa zilizotolewa katika pakiti zake za kawaida na kuwekwa katika viandalizi vya tembe au vyombo vingine. Tupa dawa zozote ambazo huenda zimechafuliwa, zikiwemo tembe, vimiminiko, dawa za sidano, vivutia hewa, na dawa za ngozi.


title: Mafuriko

text: Badilisha dawa zote za kuokoa uhai unazofikiri zimeharibika katika mkasa haraka iwezekanavyo. Katika dharura, unaweza kutumia dawa za kuokoa maisha zilizowekwa vizuri katika vyombo vyao iwapo zinaonekana za kawaida na kavu. Kumbuka kuacha kuzitumia mara tu dawa za kubadilisha zinapopatikana. Tupa tembe zozote zinazoonekana zimeloa au kuonekana na kunuka tofauti.


title: Mafuriko

text: Mchakato wa kusafisha unapoanza baada ya mkasa asilia, kunaweza kuwa na sehemu za kufurika. Wachunge watoto wako kila wakati ili wasichezee ndani au karibu na maji. Haichukui muda mrefu wala maji mengi kwa watoto wadogo kuzama. Katika visa vingi, watoto waliozama walikuwa hawaonekani zaidi ya dakika tano na walikuwa chini ya utunzaji wa mzazi mmoja au wote wakati huo.


title: Mafuriko

text: Blista kwa miguu hutokea miguu ikiloa kwa muda mrefu. Blista husababisha kuuma, kuvimba na uzito kwenye miguu. Kinga miguu yako — osha na ukaushe miguu yako; vaa soksi safi, kavu; lowanisha miguu iliyoathiriwa katika maji vuguvugu kwa dakika 5. Inua miguu unapolala. Tafuta matibabu mara moja unaposhuku mtu ana blista kwa miguu.


title: Mafuriko

text: Kusimama au kufanyia kazi ndani ya maji baridi husababisha kupoteza joto la mwili haraka, na matokeo yake ni hipothemia. Punguza hatari ya hipothemia — vaa buti za mpira, hakikisha mavazi na buti zimehami vizuri, epuka kufanya kazi pekee yako, pumzika mara kwa mara nje ya maji, na ubadilishe uvae nguo kavu inapowezekana. Tafuta matibabu mara moja unaposhuku hipothemia.


title: Mafuriko

text: Mbwa wanaweza kuhofia na kufadhaika baada ya mkasa wa asilia na wanaweza kuuma au kukwaruza kwa urahisi. Usikaribie mbwa usiyemjua, na usisonge mbwa yeyote anapokukaribia. Epuka kuangaliana ana kwa ana, na usisumbue mbwa anayelala, anayekula, au anayetunza watoto wake. Watoto wasicheze na mbwa bila idhini ya mwenyewe na uangalizi wa mtu mzima.


title: Mafuriko

text: Baada ya mkasa asilia, wanyama wagugunaji walionusurika kama vile panya huhamia sehemu mpya kutafuta chakula, maji, na makazi. Panya wanaweza kueneza magonjwa, kuchafua chakula, na kuharibu mali. Weka chakula katika vyombo vilivyofunikwa vilivyo na vifuniko vinavyoshika kabisa. Weka chakula, maji na vitu ambapo wanyama wagugunaji wanaweza kujificha mbali na wanyama hao.


title: Mafuriko

text: Baada ya mvua kubwa, barabara nyingi zinaweza kufurika. Epuka kuendesha gari kwenye maeneo haya, hasa maji yanapopita kwa kasi. Kuzama kunaweza kutokana na kuendesha gari kwenye maji. Kwa kweli, maji kidogo kama inchi sita yanaweza kukufanya upoteze udhibiti wa gari lako, na maji kidogo futi mbili yatabeba mengi ya magari madogo.


title: Mafuriko

text: Baada ya mkasa asilia, ni kawaida kuhisi masikitiko, mwenye wazimu au hatia—huenda umepoteza vitu vingi sana. Iwapo unahisi kukata tamaa kabisa au mwenye mawazo ya kujiua, tafuta usaidizi. Kuwa katika mawasiliano ya mara kwa mara na jamaa na marafiki, tafuta mfumo wa usaidizi, na uongee na mshauri. Kuwa na karibu na wengine kunaweza kusaidia


title: Mafuriko

text: Hapo ni orodha ya mafuriko yanayojulikana kuleta maafa mengi.


title: Chechele (Monarchidae)

text: Chechele ni ndege wa familia Monarchidae. Kuna chechele wengine katika familia Stenostiridae. Zamani walikuwamo katika Monarchidae, lakini uchunguzi wa ADN umeonyesha kwamba hawana mnasaba na ndege hawa na wamepewa familia yao.


title: Chechele (Monarchidae)

text: Chechele wa Monarchidae wana rangi kali, buluu na nyekundu hasa lakini njano pia; wengine ni weusi na weupe tu. Dume la spishi nyingi ana mkia mrefu sana. Wanatokea Afrika, Asia, Australia na visiwa vya Pasifiki. Spishi nyingi sana zinaishi msituni au katika maeneo yenye miti mingi, spishi chache katika savana kavu. Chechele hula wadudu ambao hukamata kama shore. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe mtini. Mara nyingi huweka kuvumwani katika tago. Jike huyataga mayai 2-4.


title: Kėdainiai

text: Kėdainiai ni mji nchini Lituanya. Kuna wakazi 30,214 (mwaka 2008). Mji ulianzishwa 1590.


title: Kėdainiai

text: Eneo lake ni 25 km².


title: Lerum

text: Lerum ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 15,819 (mwaka 2005).


title: Lerum

text: Eneo lake ni 13.98 km². Umbali na Jiji la Göteborg ni 20 km.


title: Lidköping

text: Lidköping ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 24,941 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 1446.


title: Lidköping

text: Eneo lake ni 14.95 km². Umbali na Jiji la Göteborg ni 130 km.


title: Chechele (Stenostiridae)

text:
Chechele ni ndege wa familia Monarchidae na Stenostiridae. Zamani wale wa Stenostiridae waliainishwa katika familia Muscicapidae ("Culicicapa"), Monarchidae ("Elminia"), Sylviidae ("Stenostira") na Rhipiduridae ("Chelidorhynx"), lakini uchunguzi wa ADN umeonyesha kwamba wana mnasaba na kwa hivyo wamepewa familia yao.
Wana rangi ya buluu ("Elminia"), ya kijivu ("Stenostira") au ya manjano ("Chelidorhynx" na "Culicicapa"). Wanatokea misituni au porini kwa vichaka katika Afrika na Asia ("Culicicapa"). Hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe katika panda ya matawi. Jike huyataga mayai 2.


title: Almere

text: Almere ni mji na manispaa ya mkoa wa Flevoland, nchini Uholanzi. Mji umepakana na Lelystad na Zeewolde. Ndani ya manispaa ya Almere kuna wilaya ya Almere Stad, Almere Haven, Almere Buiten, Almere Hout, Almere Poort (bado inajengwa) na Almere Pampus (ipo katika hatua ya usanifu).


title: Almere

text:
Almere ni mji mdogo nchini Uholanzi: nyumba ya kwanza ilimalizika mnamo 1976, na Almere ikawa manispaa mnamo 1984. Ni manispaa kubwa sana katika Flevoland ikiwa na idadi ya wakazi takriban
184,405 (7 Julai 2008), na mji wa 8 kwa ukubwa nchini Uholanzi. Mnamo mwezi wa Oktoba 2007, halmashauri ya jiji ya Almere imekubaliana na serikali kupanua mji na kufikia kuwa na wakazi wapatao 350,000 hadi ifikapo mwaka wa 2030.


title: Almere

text: Mipango ya awali ya IJsselmeerpolders aliona ardhi ikitumika kwa ajili ya kilimo. Hata hivyo, baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia ujenzi wa majumba ulihitajika kwa ukuzaji haraka wa idadi ya watu mjini Amsterdam na miji miwili ilipangwa katika sehemu za ardhi ya Oostelijk Flevoland na Zuidelijk Flevoland. Mji katika eneo la Oostelijk Flevoland likawa Lelystad. Mji katika eneo la Zuidelijk Flevoland uliendelea kuita "Zuidweststad" (Kiswahili: Mji wa Kusini Magharibi) katika hatua za mwanzoni, lakini katika miaka ya 1970 mji ukawa "Almere", umepewa jina baada ya jina la zama za kati la Zuiderzee. Nyumba ya kwanza mjini Almere ilimalizwa mnamo 1976. Kwa kipind hicho mji bado ulikuwa ukimilikiwa na "Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders" (Z.IJ.P.), ikiwa na Landdrost. Mnamo mwaka wa 1984 Almere ikapata kuwa manispaa rasmi. Awali, Almere ulitazamiwa kama mji wenye vituo kedekede. Wazo hili lilitelekezwa hapo baadaye kwa hisani ya kuwaruhusu majirani kama vile Tussen de Vaarten kujenga makazi yao mjini hapa. Pia kuna tofauti kadhaa katika mtindo wa ujenzi wa majumba ya sasa na yale ya zamani katika baadhi ya maeneo ya mji huu. Mpango wa ujenzi wa majumba ya mjini Almere kunako miaka ya 1970s ulikuwa wa pamoja na uliangalia sana hadhi ya usawa kijamii. Hata hivyo, kuanzia miaka ya 1990 majumba ya hali ya juu yalijengwa huku yakipishana na mfumo wa ujenzi (mfano kwenye "Regenboogbuurt").


title: Krefeld

text: Krefeld ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Rhine. Idadi ya wakazi wake ni takriban 235,414. Mji ulianzishwa 1105.


title: Neuss

text: Neuss ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Rhine. Idadi ya wakazi wake ni takriban 151,280. Mji ulianzishwa 16 KK.


title: Mönchengladbach

text: Mönchengladbach ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 258,251. Mji ulianzishwa 974.


title: Gelsenkirchen

text: Gelsenkirchen ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 259,744. Mji ulianzishwa 1150.


title: Oberhausen

text: Oberhausen ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 214,024. Mji ulianzishwa 1150.


title: Recklinghausen

text: Recklinghausen ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 119,050. Mji ulianzishwa 1017.


title: Hagen

text: Hagen ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 190,121.


title: Mülheim an der Ruhr

text: Mülheim an der Ruhr (Mülheim a. d. Ruhr) ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Ruhr. Idadi ya wakazi wake ni takriban 167,471. Mji ulianzishwa 1093.


title: Hamm

text: Hamm ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 181,741. Mji ulianzishwa 1226.


title: Chemnitz

text: Chemnitz (1953 - 1990: "Karl-Marx-Stadt") ni mji wa Saksonia nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 243,089. Mji ulianzishwa 1143.


title: Solingen

text: Solingen ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 160,992. Mji ulianzishwa 1067.


title: Trier

text: Trier (Kilatini: "Augusta Treverorum") ni mji wa Rhine-Palatino nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Mosel. Idadi ya wakazi wake ni takriban 104,587. Mji ulianzishwa 16 KK.


title: Tatata

text: Tatata ni ndege wadogo wa jenasi "Batis" katika familia Platysteiridae wanaotokea Afrika chini ya Sahara. Zamani waliainishwa katika familia Muscicapidae. Takriban spishi zote zina kinyago cheusi, utosi kijivu, mgongo kijivu au mweusi, tumbo jeupe na kidari chenye mlia mweusi au kahawiachekundu. Dume ana nyeusi zaidi na jike ana nyekundu zaidi. Hula wadudu na hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe katika mti au kichaka. Jike huyataga mayai 1-4.


title: Bwiru

text: Bwiru ni ndege wadogo wa jenasi "Platysteira" katika familia Platysteiridae wanaotokea Afrika chini ya Sahara. Zamani waliainishwa katika familia Muscicapidae. Ndege hawa wana ngozi tupu nyekundu au buluu juu ya au pande zote za macho. Kwa kawaida ni weusi juu na weupe chini na wana mlia mweusi kidarini. Mara nyingi dume ana koo jeupe na jike koo jeusi au kahawia. Hula wadudu na hulijenga tago lao kwa uvumwani na utando wa buibui kwa umbo wa kikombe katika mti au kichaka. Jike huyataga mayai 2-4.


title: Guru Granth Sahib

text: Guru Granth Sahib (kwa Kipunjabi: ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ "gurū granth sāhib") au Adi Granth ni jina la kitabu kitakatifu cha dini ya Kalasinga (Usikhi).


title: Guru Granth Sahib

text: Adi Granth inamaanisha "kitabu asilia". Guru Granth Sahib ni jina linaloeleza heshima kwa maandiko haya kama kiongozi wa kiroho: "Guru" ni cheo cha kiongozi wa kiroho, "Granth" ni "kitabu", na "Sahib" ni namna ya kumwita mkubwa kama "Bwana". Kwa hiyo kitabu hiki huheshimiwa kama kiongozi mkuu wa dini hii.


title: Guru Granth Sahib

text: Yaliyomo ya kitabu ni ayat za nyimbo, sala na mafundisho yaliyotokana na maguru watano wa kwanza wa Kalasinga. Guru wa tano alikusanya ayat hizo na kuzipanga kama kitabu.


title: Guru Granth Sahib

text: Guru wa kumi alithibitisha mkusanyo huu na kama mfuasi wake aliutangaza kuwa kiongozi wa jumuiya yote tarehe 7 Oktoba 1708.


title: Guru Granth Sahib

text: Ayat zapangwa kwenye kurasa 1430.


Guru


title: Guru

text: Guru (Kisanskrit गुरु "guru" - "mzito, mkubwa") ni neno la lugha ya Kisanskrit amabalo katika dini zenye asili ya Uhindi kama Ubuddha na Uhindu lamaanisha mwalimu wa kiroho.


title: Guru

text: Katika utamaduni wa Kihindi mwenye kutafuta ukweli au mwangaza wa kiroho anamtegemea kiongozi au mwalimu atakayemwongoza kwenye njia ya kiroho. Huyu anajulikana kwa cheo cha "guru".


title: Guru

text: Katika dini ya Kalasinga "Guru" ni cheo cha viongozi 10 wa kwanza walioanzisha na kuongoza imani hii. Tangu mwaka 1708 hakuna guru wa kibinadamu tena kati ya Kalasinga na kitabu kitakatifu chao kinaheshimiwa kama guru kwa jina la Guru Granth Sahib.


title: Xanten

text: Xanten ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Rhine. Idadi ya wakazi wake ni takriban 21,536. Mji ulianzishwa 12/13 KK.


title: Remscheid

text: Remscheid ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Wupper. Idadi ya wakazi wake ni takriban 111,422. Mji ulianzishwa 1173.


title: Iserlohn

text: Iserlohn ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Ruhr. Idadi ya wakazi wake ni takriban 95,232. Mji ulianzishwa 1150.


title: Neumünster

text: Neumünster ni mji wa Schleswig-Holstein nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 77,100. Mji ulianzishwa 1127.


title: Lübeck

text: Lübeck ni mji wa Schleswig-Holstein nchini Ujerumani. Mji uko kando la mto Trave karibu na pwani la Baltiki. Idadi ya wakazi wake ni takriban 210,892. Mji ulianzishwa 1143.


title: Flensburg

text: Flensburg ni mji wa Schleswig-Holstein nchini Ujerumani. Mji uko kando la ghuba ya Flensburg karibu na pwani la Baltiki. Idadi ya wakazi wake ni takriban 88,718.


title: Augsburg

text: Augsburg ni mji wa Bavaria nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Lech. Idadi ya wakazi wake ni takriban 263,646. Mji ulianzishwa 15 KK.


title: Ingolstadt

text: Ingolstadt ni mji wa Bavaria nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Danubi. Idadi ya wakazi wake ni takriban 124,387. Mji ulianzishwa 806.


title: Ingolstadt

text:
Ingolstadt (Kijerumani matamshi: [ɪŋɡɔl ˌ ʃtat]; ndani ya nchi [ɪŋl̩ʃtɔ ː d]) ni mji katika jimbo la Free State wa Bavaria, katika Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani. Hiyo iko kando ya benki ya Mto Danube, katika kituo cha Bavaria. Kama katika 31 Machi 2011, Ingolstadt alikuwa na wananchi 125,407. Ni sehemu ya Area Munich Metropolitan, ambayo ina jumla ya wakazi zaidi ya milioni 5.
Illuminati, Bavaria siri jamii, ilianzishwa mwaka Ingolstadt mwishoni mwa karne ya 18.
Ingolstadt ni kuweka katika Frankenstein riwaya na Mary Shelley, ambapo mwanasayansi Victor Frankenstein inajenga monster wake.
Ni tovuti ya makao makuu ya watengenezaji wa Ujerumani magari Audi, ulinzi ndege mtengenezaji Cassidian Air Systems (zamani EADS DS) na maduka ya elektroniki Media Markt na Saturn.
Ingolstadt Stesheni Kuu imekuwa kushikamana na Nuremberg na kiungo high-speed reli tangu Mei 2006. Ingolstadt pia ina pili abiria kituo cha saa Ingolstadt Nord.
Ingolstadt ni watani wa Luftwaffe Ace Josef Priller, na alikuwa kwa muda mrefu wa nyumbani wa sifa mbaya Kiholanzi vita uhalifu, Klaas Carel Faber, ambaye alikuwa kuwajibika kwa mauaji ya zaidi ya 22 wakati wa Vita ya Pili ya Dunia. Kabla ya kifo chake mwaka 2012, [2] alikuwa vita wengi walitaka jinai duniani kote
Kufunika eneo la miji ya 133.35 km2 (51.49 sq mi), Ingolstadt kijiografia Bavaria ya nne kwa ukubwa mji baada ya Munich, Nuremberg na Augsburg. Katika hatua yake ya mji mkubwa ni juu ya 18 km (11 mi) kutoka mashariki na magharibi na kutoka kaskazini na kusini juu ya 15 km (9 mi). mipaka ya mji ina urefu wa kilomita 70 (43 mi).
mipaka ya mji ni karibu kilomita 14 (9 mi) mbali na kituo cha kijiografia wa Bavaria katika Kipfenberg. mji wa zamani ni takriban 374 mita juu ya usawa wa bahari na hatua ya juu, ziko katika wilaya ya Pettenhofen, ni 410.87 km (255.30 mi). kumweka chini ya ushabiki Schutter na Danube ni saa 362 m (1188 ft) juu ya usawa wa bahari. Ingolstadt anatumia za Ulaya ya Kati kama katika Ujerumani; wastani wa muda bakia ni 14 dakika.
mji ni kupanua katika benki ya kaskazini na kusini ya Danube katika bakuli pana gorofa. Bonde Ingolstadt mipaka ya vilima Jura, iko kusini na ni kaskazini ya Donau-Isar-Hügelland. Katika kusini magharibi ni Donaumoos wakati katika mashariki misitu ya tambarare ya Danube kufikia katika maeneo ya mijini. Ni ya pili kwa ukubwa ngumu mafuriko ya Danube. Sandrach, aliyekuwa Southern kuu tawi la Danube, sehemu hutengeneza Kusini mwa mji wa mpakani. Katika kaskazini, Schutter unapita kutoka magharibi kufikia Danube karibu na Altstadt.


title: Ingolstadt

text:
Ingolstadt mara ya kwanza zilizotajwa katika hati ya Charlemagne tarehe 6 Februari 806 kama "Ingoldes stat", mahali pa Ingold. Circa 1250, Ingolstadt ilipewa hadhi ya mji.
Ingolstadt ilikuwa mji mkuu wa Bavaria duchy-Ingolstadt kati ya 1392 na 1447. Ingolstadt alikuwa kisha umoja na Bavaria-Landshut. Louis VII, Duke wa Bavaria kuamuru jengo la New Castle, ambaye fomu alikuwa kusukumwa na usanifu Kifaransa Gothic. Katika 1472 Louis IX, Duke wa Bavaria ilianzishwa Ludwig-Maximilians-Chuo Kikuu katika Ingolstadt. Mwaka 1800 ni wakiongozwa na Landshut na hatimaye kwa Munich.
Tarehe 30 Aprili 1632, shamba Ujerumani marshal Johann Tserclaes, Count ya Tilly alikufa saa Ingolstadt wakati wa kuzingirwa Swedish ya mji. Field Marshal alikuwa vibaya waliojeruhiwa katika ushiriki uliopita na Swedes chini ya mfalme Gustavus Adolphus. Ingolstadt imeonekana kuwa ngome ya kwanza nchini Ujerumani kwamba uliofanyika nje kwa urefu mzima wa kuzingirwa Sweden, na Swedes hatimaye akaondoka.
bado wa farasi Gustavus Adolphus 'unaweza kuonekana katika Makumbusho ya mji. farasi mara risasi kutoka chini ya mfalme na mojawapo ya mizinga ndani ya ngome, kanuni inayojulikana kama "Mtini". Wakati Swedes aliondoka, mji kuhifadhiwa mabaki ya farasi wa mfalme, hatimaye kuweka fomu juu ya kuonyesha. Ni imebakia hivyo kwa karibu miaka 400.


title: Ingolstadt

text:
Awali mji ngome, Ingolstadt ni iliyoambatanishwa na ukuta medieval kujihami. Ngome ya Bavaria (1537-1930) kwa sasa anashikilia makumbusho ya jeshi Bavaria. Wakati wa Vita Kuu ya Dunia, baadaye rais wa Ufaransa Charles de Gaulle alikuwa kizuizini huko kama mfungwa wa vita. drill sappers 'ardhi liko karibu na mto, na mbili kali hewa kijeshi ziko karibu, mmoja kutumika kwa ajili ya kupima ndege. muda mrefu mapokeo ya kijeshi ya mji ni yalijitokeza katika maisha ya leo kiraia na kiutamaduni. Zamani "off-kikomo" maeneo ya mafunzo ya kijeshi kuwa waongofu katika mbuga vizuri-kutumika umma.
Ingolstadt ilikuwa mji ambapo William IV, Duke wa Bavaria aliandika na saini Reinheitsgebot Bavaria katika 1516. Katika 1748, Weishaupt Adamu, mwanzilishi wa Amri ya Illuminati, alizaliwa katika Ingolstadt.
Adolf SCHERZER linajumuisha "Bayerischen Defiliermarsch". Frankenstein Mary Shelley ya ilianzishwa katika Ingolstädter Alte Anatomie (Old Anatomy Jengo), sasa makumbusho kwa ajili ya historia ya matibabu. mwandishi maarufu Marieluise Fleißer aliandika Pioniere katika Ingolstadt mwaka 1928.
Kama moja ya makazi tano ducal wa Bavaria medieval - badala Landshut, Munich, Straubing na Burghausen - mji wa Ingolstadt makala majengo mengi ya Gothic, kama vile Herzogskasten (Old ducal ngome; ca 1255.) Na New Castle, ambayo ilijengwa kutoka 1418 na kuendelea. kanisa kubwa ni Gothic ukumbi, Kanisa ya Mama yetu, ambayo ilikuwa imeanza katika 1425. Pia kutoka kwa makanisa ya Mtakatifu Maurice (1235) na ya Gnadenthal na Franciscans wat'awa tarehe kutoka zama Gothic. Kreuztor (1385) ni moja ya milango iliyobaki ya ukuta wa zamani mji. Gothic Old City Hall ilijengwa katika karne ya 14, na baadaye ilibadilika mara kadhaa.
Zama Baroque ni kuwakilishwa na Jengo la Kale Anatomy ya chuo kikuu (1723-1736, iliyoundwa na Gabriel de Gabrieli) na kanisa St Maria de Victoria, ambayo ilijengwa na ndugu ASAM (1732-1736). kanisa la Augustinians ya Johann Michael Fischer (1736) ilikuwa kabisa katika Vita Kuu ya II.
Majengo mengi ya urutubishaji mamboleo classical ya Leo von Klenze wamehifadhiwa, kama vile Tilly Reduit na Baur minara na Triva.
Pamoja na kuwa nyumba ya makao makuu ya mtengenezaji gari Audi, mji pia ni nyumbani kwa Makumbusho Audi ambayo ni ya wazi kwa maonyesho ya umma na zawadi ya kihistoria na inatoa tours kuongozwa.


title: Erlangen

text: Erlangen ni mji wa Bavaria nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Regnitz. Idadi ya wakazi wake ni takriban 105,554. Mji ulianzishwa 1002.


title: Michezo

text: Michezo ni amali au mazoezi ya kimwili ambayo mara nyingi yana ushindani ndani yake. Yanatendeka kufuatana na kawaida na taratibu maalumu zilizokubaliwa kati ya wachezaji au katika jamii.


title: Michezo

text:
Michezo ni ya aina nyingi ikiwemo michezo ya juu angani, majini, kwenye nchi kavu na pia kwenye barafu. Watu hushiriki kwenye michezo kushindania zawadi, kama aina ya mazoezi au kujiburudisha tu.
Mifano maarufu ya michezo ni mpira wa miguu, mpira wa kikapu, mpira wa mikono, mpira wa magongo, aina za mbio, mashindano ya kuogelea na kadhalika.


title: Michezo

text: Watu wengi hupenda kutazama mashindano ya michezo. Tabia hii imekuwa msingi kwa wachezaji wanaotekeleza michezo yao si kwa kujiburudisha, bali kikazi na kwa malipo, pengine makubwa ajabu.


title: Michezo

text: Tangu kale watu wamekutana kwa mashindano makubwa ya michezo kati ya jamii, makabila au mataifa. Kati ya mashindano mashuhuri hasa ni Michezo ya Olimpiki iliyofanyika awali Ugiriki wa Kale na sasa inafanyika kwa ushiriki wa mataifa yote duniani kila baada ya miaka minne.


title: Michezo

text: Kwa nchi ya Tanzania michezo inayopendwa sana ni: mpira wa miguu, riadha, mpira wa pete, mpira wa wavu; pia kuna hamasa kubwa kwa watu kusoma magazeti kuhusu michezo ili kupata dondoo na habari muhimu kuhusu michezo mbalimbali inayoendelea huko viwanjani.


title: Düren

text: Düren ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 92,906.


title: Siegen

text: Siegen ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Sieg. Idadi ya wakazi wake ni takriban 103,984. Mji ulianzishwa 1079.


title: Yosefu Mukasa Balikuddembe

text: Yosefu Mukasa Balikuddembe († Nakivubo, 15 Novemba 1885), ni mfiadini wa kwanza kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Yosefu Mukasa Balikuddembe

text: Hao walikuwa wahudumu wa ikulu ya kabaka wa Buganda Mwanga II (1884 - 1903) ambao waliuawa kati ya tarehe 15 Novemba 1885 na tarehe 27 Januari 1887 kwa sababu ya kumwamini Yesu Kristo baada ya kuhubiriwa Injili na Wamisionari wa Afrika walioandaliwa na kardinali Charles Lavigerie.


title: Yosefu Mukasa Balikuddembe

text: Ndio wafiadini wa kwanza wa kusini kwa Sahara kuheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu.


title: Andrea Kaggwa

text: Andrea Kaggwa (1856 hadi 26 Mei 1886, Munyonyo) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Andrea Kaggwa


title: Andrea Kaggwa


title: Andrea Kaggwa

text: Kabla ya kuuawa alikuwa mtu wa ukoo wa mfalme na kiongozi wa wanamuziki wake.


title: Ponsyano Ngondwe

text: Ponsyano Ngondwe ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Ponsyano Ngondwe


title: Ponsyano Ngondwe


title: Dionisi Ssebuggwawo

text: Dionisi Ssebugwawo (1870 hadi 26 Mei 1886, Munyonyo) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Dionisi Ssebuggwawo

text: Wafiadini hao walikuwa wahudumu wa ikulu ya KabakaMwanga II (1884 - 1903) wa Buganda ambao waliuawa kati ya tarehe 15 Novemba 1885 na tarehe 27 Januari 1887 kwa sababu ya kumwamini Yesu Kristo baada ya kuhubiriwa Injili na Wamisionari wa Afrika walioandaliwa na Kardinali Charles Lavigerie.


title: Dionisi Ssebuggwawo

text: Hawa ndio wafiadini wa kwanza wa Kusini mwa Sahara kuheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu.


title: Atanasi Bazzekuketta

text: Atanasi Bazzekuketta (+ Nakivubo 27 Mei 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Atanasi Bazzekuketta


title: Atanasi Bazzekuketta


title: Gonzaga Gonza

text: Gonzaga Gonza (+ Lubowa 27 Mei 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Gonzaga Gonza


title: Gonzaga Gonza


title: Matias Mulumba Kalemba

text: Matias Mulumba Kalemba (1836 hadi 27 Mei 1886, Kampala) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Matias Mulumba Kalemba


title: Matias Mulumba Kalemba


title: Noe Mawaggali

text: Noe Mawaggali (+ Mityana 31 Mei 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Noe Mawaggali


title: Noe Mawaggali


title: Luka Banabakintu

text: Luka Banabakintu (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Luka Banabakintu


title: Luka Banabakintu


title: Yakobo Buzabaliawo

text: Yakobo Buzabaliawo (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Yakobo Buzabaliawo


title: Yakobo Buzabaliawo


title: Gyavira Musoke

text: Gyavira Musoke (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Gyavira Musoke


title: Gyavira Musoke


title: Ambrosio Kibuuka

text: Ambrosi Kibuka (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Ambrosio Kibuuka


title: Ambrosio Kibuuka


title: Anatoli Kiriggwajjo

text: Anatoli Kiriggwajjo (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Anatoli Kiriggwajjo

text: Hao walikuwa wahudumu wa ikulu ya kabaka wa Buganda Mwanga II (1884 - 1903) ambao waliuawa kati ya tarehe 15 Novemba 1885 na tarehe 27 Januari 1887 kwa sababu ya kumwamini Yesu Kristo baada ya kuhubiriwa Injili na Wamisionari wa Afrika walioandaliwa na kardinali Charles Lavigerie.


title: Anatoli Kiriggwajjo

text: Ndio wafiadini wa kwanza wa kusini kwa Sahara kuheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu.


title: Mukasa Kiriwawanvu

text: Mukasa Kiriwawanvu (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Mukasa Kiriwawanvu


title: Mukasa Kiriwawanvu


title: Achile Kiwanuka

text: Achile Kiwanuka (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Achile Kiwanuka


title: Achile Kiwanuka


title: Adolfo Mukasa Ludigo

text: Adolfo Mukasa Ludigo (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Adolfo Mukasa Ludigo


title: Adolfo Mukasa Ludigo


title: Mugagga Lubowa

text: Mugagga Lubowa (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Mugagga Lubowa


title: Mugagga Lubowa


title: Bruno Sserunkuma

text: Bruno Sserunkuma (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Bruno Sserunkuma


title: Bruno Sserunkuma


title: Mbaga Tuzinde

text: Mbaga Tuzinde (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.


title: Mbaga Tuzinde


title: Mbaga Tuzinde


title: Orodha ya Marais wa Austria

text: Ukarasa huu una orodha ya marais wa Austria (kwa Kijerumani: "Bundespräsident", katika fasihi: "rais wa shirikisho"):


title: Orodha ya Machansela wa Austria

text: Ukarasa huu una orodha ya machansela wa Austria (kwa Kijerumani: "Bundeskanzler", katika fasihi: "chansela wa shirikisho"):


title: Cherimiyo

text: Cherimiyo ni ndege wadogo wa jenasi "Bias" na "Megabyas" katika familia Platysteiridae wanaotokea Afrika chini ya Sahara. Zamani waliainishwa katika familia Muscicapidae. Labda "Bias" ina mnasaba zaidi na milali (Prionopidae).


title: Cherimiyo

text: Kila jenasi ina spishi moja tu. Dume la spishi zote mbili ni mweusi juu na mweupe chini, lakini cherimiyo-mbwigu ana kishungi na koo lake ni jeusi. Jike ni kahawia au kahawiachekundu. Cherimiyo hula wadudu na hulijenga tago lao kwa majani, uvumwani na utando wa buibui na kwa umbo wa kikombe katika mti au kichaka. Jike huyataga mayai 2-4.


title: Chechele

text: Chechele inaweza kumaanisha:


title: Alter ego

text: Alter ego (kutoka Kilatini, "mwingine wake") ni kama nafsi nyingine ya pili ndani ya mtu mwenyewe.


title: Alter ego

text: Kwa mfano, kwenye "The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde", Mr. Hyde alikuwa alter ego mwovu wa Dr. Jekyll (walikuwa mtu yuleyule, lakini wenye tofauti ya hali za kinafsi).


title: Alter ego

text: Istilahi hii pia hutumika kwenye bunilizi maarufu, kama vile vitabu vya hadithi za picha na vitendo, sura au umbo la siri la shujaa wa ajabu, sungusungu au mpinga uhalifu:Pia wakati mwingine msanii anatumia alter ego, kama:


title: Ali Larter

text: Alison Elizabeth "Ali" Larter (amezaliwa tar. 28 Februari 1976) ni mwigizaji wa fiamu na mwanamitindo wa zamani kutoka nchini Marekani. Ameanza kazi za uigizaji ni baada ya kuonekana kidogokidogo kwenye vipipindi kadhaa vya televisheni kunako miaka ya 1990. Kuanzia 2006 hadi 2010, Larter amecheza nyusika za Niki Sanders halafu ndugu wa kashinde wake-waliopoteana muda mrefu Tracy Strauss kwenye mfululizo wa TV wa ubunifu wa kisayansi wa kwenye NBC, "Heroes".


title: Ali Larter

text: Larter ameanza kazi kama mwanamitindo lakini baada ya muda mfupi akajiingiza kwenye masuala ya uigizaji. Ameanza kujipatia umaarufu wa hali ya juu baada ya kushiriki kwenye filamu ya mwaka wa 1999, "Varsity Blues". Hii ilifuatiwa na filamu ya kutisha ya "House on Haunted Hill" (1999), "Final Destination" (2000), na "Legally Blonde" (2001). Tangu hapo, akaanza kucheza kwenye nyusika za juu tena ikiwa ni pamoja na kurudia uhusika wake kwenye "Final Destination 2" (2003), amecheza kama muhusika wa jina tu kwenye filamu ya Bollywood ya "Marigold" (2007) na kucheza kama muhusika wa mchezo wa video Claire Redfield kwenye . Hivi karibuni, amecheza kwenye picha ya kusisimua ya mwaka wa 2009, "Obsessed".


title: Ali Larter

text: Larter amepewa jina kwenye orodha ya "Wanawake Wazuri Walio-Hai". Ameolewa na bwana wake aliyedumu naye kwa muda wa miaka mitatu, Hayes MacArthur, kwa sherehe ndogo tu huko mjini Maine mnamo tar. 1 Agosti 2009.


title: Ali Larter

text: Larter alizaliwa mjini Cherry Hill, New Jersey. Ana ndugu yake wa kike mkubwa aitwaye Kirsten, ambaye ni mwalimu. Yeye ni binti wa Bi. Margaret, mama wa nyumbani, na Danforth Larter, mkurugenzi wa usafiri w magari makubwa. Alihitimu katika shule ya Carusi Middle School na Cherry Hill High School West. Larter ameanza kazi zake za uanamitindo akiwa na umri wa 14 wakati skauti wa uanamitindo amegundua kipaji chake mtaani kwao. Ameombwa kushiriki kwenye matangazo ya biashara ya "Phillies" na baadaye kutia saini mkataba wa kiuanamitindo na Ford Modeling Agency mjini New York. Larter baadaye karuka mwaka wake mkuu na kwenda kufanya uanamitindo nchini Japan na Australia. Akiwa na umri wa miaka 17, Larter akatulia kidogo nchini Japan. Baadaye, mnamo 1995, kamsindikiza bwana'ke katika safari yake ya kuhamia mjini Los Angeles, California.


title: Niki Sanders

text: Nicole "Niki" Sanders ni jina la kutaja uhusika uliochezwa na mwigizaji Ali Larter kwenye mfululizo wa televisheni wa "Heroes". Niki ni mke wa D. L. Hawkins (Leonard Roberts) na ni mama wa Micah Sanders (Noah Gray-Cabey). Niki, anasumbuliwa na matatizo ya uwili-uwili, anaonekana kuwa na nguvu zaidi ya mwanadamu wa kawaida, kwa kuwa na uwezo wa kujigawa kuwa watu wawili. Awali, alikuwa na uwezo kutumia nguvu hizi wakati alter ego wake ("Jessica") akishika hatamu.


title: Niki Sanders

text: Tim Kring, mtunzi wa kipindi, alieleza ya kwamba awali alimuumba Niki akiwa na nguvu ya kuwa sehemu mbili kwa wakati mmoja, ambayo imetokana na maisha yake akiwa mama mlezi pekee. Niki pia awali alitungwa awe kama msichana wa onyesho. Hata hivyo, Ali Larter hakuwa na umbo la kuweza kucheza uhusika wa msichana wa onyesho, hivyo basi uhusika ukabadilishwa na akawa kahaba wa mtandaoni. Kwa mujibu wa watunzi Joe Pokaski na Aron Coleite, Niki alitolewa kwenye mfululizo na badala yake kawekwa Tracy Strauss hivyo Larter anaweza kucheza nyusika tofauti-tofauti, pindi walipogundua ya kwamba hawawezi kuendelea zaidi na uhusika wa Niki. Badiliko hilo lilipelekea kuweza kujua hadithi ya chimbuko lao, ambapo muhusika anagundua kwamba ana ngungu.


title: Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Uholanzi

text: Ukarasa huu una orodha ya Mawaziri Wakuu wa Uholanzi (kwa Kiholanzi: "Minister-president"):


title: Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Slovenia

text: Ukarasa huu una orodha ya Mawaziri Wakuu wa Slovenia (kwa Kisloveni: "Predsednik vlade"):


title: Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Ureno

text: Ukarasa huu una orodha ya Mawaziri Wakuu wa Ureno (kwa Kireno: "Primeiro-ministro"):


title: Orodha ya Marais wa Ufaransa

text: Ukarasa huu una orodha ya marais wa Ufaransa (kwa Kifaransa: "Président"):