title: Neverland Ranch

text: Umaarufu wake hasa ni kama mahali pa kufariki kwa Michael Jackson (1958-).


title: Kikiwai-Kaskazini-Mashariki

text: Kikiwai-Kaskazini-Mashariki ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakiwai. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikiwai-Kaskazini-Mashariki imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikiwai-Kaskazini-Mashariki iko katika kundi la Kikiwaian.


title: Kikiwai-Kusini

text: Kikiwai-Kusini ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakiwai. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikiwai-Kusini imekadiriwa kuwa zaidi ya 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikiwai-Kusini iko katika kundi la Kikiwaian.


title: Kikobol

text: Kikobol ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakobol. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikobol imehesabiwa kuwa watu 720. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikobol iko katika kundi la Kipihom.


title: Kikobon

text: Kikobon ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakobon. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikobon imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikobon iko katika kundi la Kimadang.


title: Kikoiari ya Milimani

text: Kikoiari ya Milimani ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakoiari. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikoiari ya Milimani imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikoiari ya Milimani iko katika kundi la Kikoiarian.


title: Kikoiari ya Malishoni

text: Kikoiari ya Malishoni ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakoiari. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikoiari ya Malishoni imehesabiwa kuwa watu 1700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikoiari ya Malishoni iko katika kundi la Kikoiarian.


title: Kikoitabu

text: Kikoitabu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakoitabu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikoitabu imehesabiwa kuwa watu 2700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikoitabu iko katika kundi la Kikoiarian.


title: Kikomba

text: Kikomba ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakomba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikomba imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikomba iko katika kundi la Kihuon.


title: Kikonai

text: Kikonai ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakonai. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kikonai imehesabiwa kuwa watu 600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikonai iko katika kundi la “East Strickland”.


title: Kikorafe-Yegha

text: Kikorafe-Yegha ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakorafe-Yegha. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikorafe-Yegha imehesabiwa kuwa watu 3630. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikorafe-Yegha iko katika kundi la Kibinanderean.


title: Kikorak

text: Kikorak ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakorak. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikorak imehesabiwa kuwa watu 510. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikorak iko katika kundi la Kimadang.


title: Kikosena

text: Kikosena ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakosena. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kikosena imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikosena iko katika kundi la Kikainantu.


title: Kikovai

text: Kikovai ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakovai. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikovai imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikovai iko katika kundi la Kihuon.


title: Kikowaki

text: Kikowaki ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakowaki. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikowaki imehesabiwa kuwa watu 25 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikowaki iko katika kundi la Kipihom.


title: Kikube

text: Kikube ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakube. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikube imehesabiwa kuwa watu 7500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikube iko katika kundi la Kihuon.


title: Kikubo

text: Kikubo ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakubo. Idadi ya wasemaji wa Kikubo imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikubo iko katika kundi la “East Strickland”.


title: Kikuman

text: Kikuman ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakuman. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikuman imehesabiwa kuwa watu 115,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikuman iko katika kundi la Kichimbu.


title: Kikumukio

text: Kikumukio ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakumukio. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikumukio imehesabiwa kuwa watu 1050. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikumukio iko katika kundi la Kihuon.


title: Kikuni-Boazi

text: Kikuni-Boazi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakuni-Boazi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikuni-Boazi imehesabiwa kuwa watu 4500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikuni-Boazi iko katika kundi la Kimarind.


title: Kikunimaipa

text: Kikunimaipa ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakunimaipa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikunimaipa imehesabiwa kuwa watu 8200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikunimaipa iko katika kundi la Kigoilalan.


title: Kikutong

text: Kikutong (pia Kisakam) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakutong. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikutong imehesabiwa kuwa watu 1300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikutong iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kikyaka

text: Kikyaka ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakyaka. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kikyaka imehesabiwa kuwa watu 15,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikyaka iko katika kundi la Kiengan.


title: Kilaua

text: Kilaua ilikuwa lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya iliyozungumzwa na Walaua. Siku hizi hakuna wasemaji wa Kilaua, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilaua iko katika kundi la Kimailuan.


title: Kilembena

text: Kilembena ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Walembena. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kilembena imehesabiwa kuwa watu 1760. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilembena iko katika kundi la Kiengan.


title: Kilemio

text: Kilemio ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Walemio. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kilemio imehesabiwa kuwa watu 270. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilemio iko katika kundi la Kimadang.


title: Kima (Papua)

text: Kima (au Kimebu) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wama. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kima imehesabiwa kuwa watu 570. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kima iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kima-Manda

text: Kima-Manda (pia Kisauk) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wama-Manda. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kima-Manda imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kima-Manda iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kimadi

text: Kimadi (au Kigira) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamadi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimadi imehesabiwa kuwa watu 380, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimadi iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kimagiyi

text: Kimagiyi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamagiyi. Idadi ya wasemaji wa Kimagiyi haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimagiyi iko katika kundi la Kimadang.


title: Kimaia

text: Kimaia ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamaia. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimaia imehesabiwa kuwa watu 4350. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaia iko katika kundi la Kipihom.


title: Kimaiani

text: Kimaiani ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamaiani. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimaiani imehesabiwa kuwa watu 3040. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaiani iko katika kundi la Kipihom.


title: Kimailu

text: Kimailu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamailu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimailu imehesabiwa kuwa watu 8500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimailu iko katika kundi lake lenyewe la Kimailuan.


title: Kimaiwa (Papua)

text: Kimaiwa ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamaiwa. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kimaiwa imehesabiwa kuwa watu 1400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaiwa iko katika kundi la Kidagan.


title: Kimakayam

text: Kimakayam ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamakayam. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimakayam imehesabiwa kuwa watu 1300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimakayam iko katika kundi la Kitirio.


title: Kimala (Papua)

text: Kimala ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamala. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimala imehesabiwa kuwa watu 1390. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimala iko katika kundi la Kipihom.


title: Kimalas

text: Kimalas ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamalas. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimalas imehesabiwa kuwa watu 650. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalas iko katika kundi la Kimadang.


title: Kimale (Papua)

text: Kimale ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamale. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimale imehesabiwa kuwa watu 970. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimale iko katika kundi la Kimadang.


title: Kimamaa

text: Kimamaa ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamamaa. Mwaka wa 1978 idadi ya wasemaji wa Kimamaa imehesabiwa kuwa watu 200, na inawezekana lugha imetoweka kabisa tangu pale. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimamaa iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kimape

text: Kimape ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamape. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimape imehesabiwa kuwa watu 1700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimape iko katika kundi la Kihuon.


title: Kimapena

text: Kimapena ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamapena. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kimapena imehesabiwa kuwa watu 270. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimapena iko katika kundi la Kidagan.


title: Kimaria (Papua)

text: Kimaria ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamaria. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimaria imehesabiwa kuwa watu 1350. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaria iko katika kundi la Kimanubaran.


title: Kimaring

text: Kimaring ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamaring. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kimaring imehesabiwa kuwa watu 11,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaring iko katika kundi la Kijimi.


title: Kimatepi

text: Kimatepi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamatepi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimatepi imehesabiwa kuwa watu 280. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimatepi iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kimauwake

text: Kimauwake ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamauwake. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimauwake imehesabiwa kuwa watu 2390. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimauwake iko katika kundi la Kipihom.


title: Kimawak

text: Kimawak ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamawak. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimawak imehesabiwa kuwa watu 25 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimawak iko katika kundi la Kipihom.


title: Kimawan

text: Kimawan ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamawan. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimawan imehesabiwa kuwa watu 470. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimawan iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kimelpa

text: Kimelpa ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamelpa. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kimelpa imehesabiwa kuwa watu 130,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimelpa iko katika kundi la Kihagen.


title: Kimenya

text: Kimenya ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamenya. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kimenya imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimenya iko katika kundi la Kiangan.


title: Kimesem

text: Kimesem (au Kimese) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamesem. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kimesem imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimesem iko katika kundi la Kihuon.


title: Kimian

text: Kimian ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamian. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimian imehesabiwa kuwa watu 1400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimian iko katika kundi la Kiok.


title: Kimiani

text: Kimiani ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamiani. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kimiani imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimiani iko katika kundi la Kipihom.


title: Kimigabac

text: Kimigabac ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamigabac. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kimigabac imehesabiwa kuwa watu 2600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimigabac iko katika kundi la Kihuon.


title: Kimigum

text: Kimigum (au Kikolom) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamigum. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimigum imehesabiwa kuwa watu 470. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimigum iko katika kundi la Kimadang.


title: Kiminanibai

text: Kiminanibai ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waminanibai. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kiminanibai imehesabiwa kuwa watu 300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiminanibai iko katika kundi lake lenyewe la Kiminanibai.


title: Kimoere

text: Kimoere ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamoere. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimoere imehesabiwa kuwa watu 50 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimoere iko katika kundi la Kipihom.


title: Kimoikodi

text: Kimoikodi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamoikodi. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kimoikodi imehesabiwa kuwa watu 570. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimoikodi iko katika kundi la Kiyareban.


title: Kimomare

text: Kimomare ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamomare. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kimomare imehesabiwa kuwa watu kumi tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimomare iko katika kundi la Kihuon.


title: Kimorawa

text: Kimorawa ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamorawa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimorawa imehesabiwa kuwa watu 1100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimorawa iko katika kundi la Kimailuan.


title: Kimoresada

text: Kimoresada ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamoresada. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kimoresada imehesabiwa kuwa watu 200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimoresada iko katika kundi la Kimadang.


title: Kimorigi

text: Kimorigi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamorigi. Mwaka wa 1975 idadi ya wasemaji wa Kimorigi imehesabiwa kuwa watu 700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimorigi iko katika kundi la Kikiwaian.


title: Kimosimo

text: Kimosimo ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamosimo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimosimo imehesabiwa kuwa watu 50 tu, na lugha iko hatarini kwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimosimo iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kimouwase

text: Kimouwase ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamouwase. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kimouwase imehesabiwa kuwa watu 450. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimouwase iko katika kundi la Kikaser.


title: Kimubami

text: Kimubami ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamubami. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimubami imehesabiwa kuwa watu 1730. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimubami iko katika kundi la Kiminanibai.


title: Kimulaha

text: Kimulaha ilikuwa lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya iliyozungumzwa na Wamulaha. Imekadiriwa kuwa hakuna wasemaji wa Kimulaha tangu miaka ya 1950, yaani lugh imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimulaha iko katika kundi la Kikwalean.


title: Kimum

text: Kimum ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamum. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kimum imehesabiwa kuwa watu 3290. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimum iko katika kundi la Kimadang.


title: Kimungkip

text: Kimungkip ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamungkip. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimungkip imehesabiwa kuwa watu 12 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimungkip iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kimunit

text: Kimunit ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamunit. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimunit imehesabiwa kuwa watu 910. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimunit iko katika kundi la Kikokon.


title: Kimuratayak

text: Kimuratayak ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamuratayak. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimuratayak imehesabiwa kuwa watu 810. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimuratayak iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kimurupi

text: Kimurupi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamurupi. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kimurupi imehesabiwa kuwa watu 300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimurupi iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kimusak

text: Kimusak ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamusak. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kimusak imehesabiwa kuwa watu 360. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimusak iko katika kundi la Kiemuan.


title: Kimusar

text: Kimusar ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamusar. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kimusar imehesabiwa kuwa watu 680. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimusar iko katika kundi la Kipihom.


title: Kinabak

text: Kinabak ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanabak. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kinabak imehesabiwa kuwa watu 16,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinabak iko katika kundi la Kihuon.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Mfumo wa upumuaji "(kwa Kiingereza respiratory system)" ni jumla ya viungo vyote mwilini vinavyohusika na upumuo. Kazi yake ni kupeleka oksijeni ndani ya sehemu zote za mwili na kuondoa dioksidi kabonia nje.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Binadamu pamoja na wanyama wa kundi la vetebrata wanaoishi kwenye nchi kavu na kupumua hewa wanachukua hatua tatu ya upumuaji:Sehemu za mfumo wa upumuaji ni pamoja na


title: Mfumo wa upumuaji

text: Baada ya kupitia puani au mdomoni, koromeo na bomba la pumzi hewa inaingia kwenye mapafu. Hewa inagawiwa kwenye mabomba makubwa ya hewa na kutoka hewa kwenye mabomba madogo na madogo zaidi yanaoishia katika viputo vya mapafu. Viputo hivi huwa na ngozi nyembamba sana ambako gesi inaweza kuvuka na kuingia katika mishipa ya damu aina ya arteri inayopakana na viputo. Kila kiputo kinapakana na vena na arteri ndogo. Wakati huohuo gesi ya cabonidayoksaidi inapokelewa kutoka vena na kutoka kwenye mapafu kwa njia ya kutoa pumzi.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Wanyama wengi wanaoishi ndani ya maji wanahitaji oksijeni pia wakitumia oksijeni iliyopo ndani ya maji. Hii ni tofauti kwa spishi chache za wanyama wa maji wenye mapafu, lakini wengi wanapokea oksijeni kupitia matamvua.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Hapa nafasi ya kudumisha uhai inategemea na halijoto ya maji. Maji baridi huwa na oksijeni zaidi ndani yake kuliko maji ya vuguvugu. Maana maji baridi yenye sentigredi 0 °C yanashika miligramu 14.6 za oksijeni ndani ya kila lita ya maji matamu, lakini kwenye sentigredi 20 ni 9.1 mg/l na kwenye 30 °C ni 7.6 mg/l pekee. Katika maji ya chumvi kiwango ya oksijeni iko chini kwa sababu chumvi imechukua tayari sehemu ya uwezo wa maji ya kushika ndani yake dutu nyingine iliyoyeyushwa.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Kwa hiyo samaki wengi wanapatikana pale ambako kuna maji baridi zaidi; wanyama wa maji wanaozoea maji baridi hawawezi kustawi katika maji ya moto zaidi maana wanakosa oksijeni waliozoea. Vituo vya umeme vinayoacha maji ya kupoza katika magimba ya maji ni hatari kwa sehemu kubwa ya uhai katika maji.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Samaki kwa kawaida huwa na matamvua. Matamvua ni kama majani ya ngozi. Maji hupitishwa kati yao na oksijeni ndani ya maji inapokelewa na vyombo vya damu kupitia ngozi ya matamvua ambayo ni nyembamba sana. Moluski kama konokono, koa, kombe, pweza au ngisi hutumia mbinu huohuo.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Kaa na arithropodi wengine wa maji mara nyingi huwa pia na aina za matamvua. Wengine wanaweza kupumua pia hewa ya nje ya maji kwa kutumia mabomba ya pumzi yanayotoka nje ya uso wa maji.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Kundi moja ni mamalia kama nyangumi, nguva au walarasi na pinnipedia wengine. Wanapumua kama mamalia wote hata kama maisha yao yote au karibu yote yako majini.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Amfibia kama chura ni wanyama wanaoanza maisha yao katika maji na baadaye spishi nyingi zinahamahama baina ya maji na nchi kavu lakini kwa jumla wanahitaji mazingira penye maji. Wakipita kwenye ngazi za metamofosi wanaanza maisha kama viluwiluwi (ndubwi) wakipumia kupitia mwamvua. Wakati wa kutoka kwenye ngazi ya kiluwiluwi wanapata mapafu.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Amfibia hutumia pia ngozi ya nje ya mwili kwa upumuaji. Kupumua kupitia ngozi husaidia hasa chini ya maji.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Wadudu hawana mapafu lakini nafasi ndogo za wazi katika khitini iliyo kwao kiunzi nje na kutoka hapa kuna mabomba madogo "(ing. trachea)" yanayoingia ndani ya mwili yanayowezesha hewa kufikia mwilini.


title: Mfumo wa upumuaji

text: Wadudu kadhaa wanakaza mwili kwa musuli za tumboni kusudi la kubadilisha hewa ndani ya trachea lakini wengine hutegemea hewa kuingia peke yake. Hii inamaanisha ya kwamba mwili wa wadudu hupokea kiasi kidogo cha hewa tu na hii inasababisha wadudu kuwa na miili midogo maana mtindo huu usingeweza kuridhisha mahitaji ya mwili mkubwa zaidi.


title: Kiherero

text: Kiherero ni lugha ya Kibantu nchini Namibia na Botswana inayozungumzwa na Waherero. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kiherero imehesabiwa kuwa watu 206,000 nchini Namibia na watu 31,000 nchini Botswana. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiherero iko katika kundi la R30.


title: Kikwambi

text: Kikwambi ni lugha ya Kibantu nchini Namibia inayozungumzwa na Wakwambi. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikwambi imehesabiwa kuwa watu 32,700. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikwambi iko katika kundi la R20.


title: Kimbalanhu

text: Kimbalanhu ni lugha ya Kibantu nchini Namibia inayozungumzwa na Wambalanhu. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimbalanhu imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbalanhu iko katika kundi la R20.


title: Kiyeyi

text: Kiyeyi ni lugha ya Kibantu nchini Namibia na Botswana inayozungumzwa na Wayeyi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiyeyi imehesabiwa kuwa watu 35,000 nchini Namibia na watu 20,000 nchini Botswana. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiyeyi iko katika kundi la R40.


title: Kihaiǁom

text: Kihaiǁom (pia Kiheikom) ni lugha ya Khoisan nchini Namibia inayozungumzwa na Wahaiǁom. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kihaiǁom nchini Namibia imehesabiwa kuwa watu 18,400. Hata hivyo kuna Wahaiǁom 30,000 nje ya Namibia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihaiǁom kiko katika kundi la Kikhoekhoe.


title: Kituo cha umeme

text: Kituo cha umeme ni kiwanda ambako umeme unatengenezwa. Kwa kawaida kina idadi ya majenereta yanayotumia teknolojia ya sumakuumeme. Mara nyingi nguvu ya kuzungusha jenereta inapatikana kwa kutumia mvuke wa maji yaani mwendo wa mvuka huzungusha rafadha inayoendesha jenerata.


title: Kituo cha umeme

text: Mvuke huu hutengenezwa kwa moja ya njia zifuatazo:


title: Kituo cha umeme

text: Vituo vingine vinatumia miendo asilia kama vile


title: Kituo cha umeme

text: Injini ya mwako ndani inaweza pia kuendesha majenereta.


title: Kituo cha umeme

text: Katika miaka iliyopita vituo vikubwa vya umemenuru vimejengwa na vimekuwa vyanzo muhimu vya umeme katika nchi mbalimbali.


title: Kijuǀ’hoan

text: Kijuǀ’hoan ni lugha ya Khoisan nchini Namibia na Botswana inayozungumzwa na Wajuǀ’hoan. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kijuǀ’hoan nchini Namibia imehesabiwa kuwa watu 28,600. Pia kuna wasemaji 5000 nchini Botswana (2002). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijuǀ’hoan kiko katika kundi la Kikx'a.


title: Kikung-Ekoka

text: Kikung-Ekoka ni lugha ya Khoisan nchini Namibia na Angola inayozungumzwa na Wakung-Ekoka. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikung-Ekoka nchini Angola imehesabiwa kuwa watu 3400. Pia kuna wasemaji 1760 nchini Namibia (2000). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikung-Ekoka kiko katika kundi la Kikx'a.


title: Kinaro

text: Kinaro (au Kinharo) ni lugha ya Khoisan nchini Namibia na Botswana inayozungumzwa na Wanaro. Mwaka wa 2014 idadi ya wasemaji wa Kinaro nchini Botswana imehesabiwa kuwa watu 8000. Pia kuna wasemaji 4000 nchini Namibia (1998). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinaro kiko katika kundi la Kikhoe.


title: Kisekele

text: Kisekele (pamoja na Kimaligo na Ki!o!ung, pia Ki!kung ya Kaskazini) ni lugha ya Khoisan nchini Namibia na Angola inayozungumzwa na Wasekele. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisekele nchini Angola imehesabiwa kuwa watu 5630. Pia kuna wasemaji 61,300 nchini Namibia (2006), wengi wao wakimbizi kutoka Angola wakati wa vita nchini pale. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisekele kiko katika kundi la Kikx'a.


title: Khitini

text: Khitini (ing. "chitin", kutoka gir. χιτών "khiton" "ganda, kinga") ni dutu ngumu nusu angavu inayofanya kiunzi nje ya wadudu na arithropodi wengine.


title: Khitini

text: Inapatikana pia katika kuta ya seli za fungi.


title: Khitini

text: Kikemia ni aina ya polisakaridi yaani molekuli ndefu ya kabohidrati ya (CHON).


title: Shahawa

text: Shahawa "(ing. sperm, spermatozoon)" ni mbegu za mwanaume zinazozalishwa katika korodani. Kila shahawa ni seli inayoweza kutembea nje ya mwili.


title: Shahawa

text: Kazi yake ni kubeba kromosomu zenye habari za jenetiki (yaani tabia za mwili inakotoka) na kupitia kwenye uterasi ya kiumbe cha kike na kuingia ndani ya ovidakti ( mirija ya uzazi ya kike)huko ndani ya yai. Kuingia kwa shahawa ndani ya yai kunasababisha maungano ya DNA za yai na shahawa na ugawaji wa yai ambao ni chanzo cha kiumbe kipya.


title: Shahawa

text: Mfumo wa shahawa ni "kichwa" kidogo kinachobeba DNA na mkia mrefu ambao mwendo wake unasogeza shahawa mbele. Umbo hili linafanana na kiluwiluwi mdogo lakini ni seli 1 tu.


title: Shahawa

text: Shahawa ya kibinadamu huzalishwa katika korodani ya mwanaume. Kila seli ya shahawa ina kromosomu 23. Binadamu huwa na kromosomu 46 kwa hiyo shahawa inabeba nusu ya habari zinazohitajika kwa kuanzisha kiumbe kipya. Nusu nyingine inapatikana katika yai ya kike ambako shahawa inaelekea kuingia.


title: Shahawa

text:
Wakati wa tendo la ngono shahawa inafyatuliwa nje ya mboo. Kama hii inatokea ndani ya kuma ya mwanamke shahawa inasambaa na kuenea ndani ya kuma. Ilhali idadi ya seli za shahawa ni kubwa sana ni seli zaidi ya millioni mia nne.( 400000000 seli) uwezekano ni mkubwa ya kwamba seli kadhaa za shahawa zinafika hadi ovidakti na kukuta yai iliyo tayari. Si zaidi ya seli 100 kati ya milioni zilizotoka ambazo zinafika kwenye yai.
Yai iliyo tayari inapokea seli 1 ya shahawa tu. Hapa kromosomu 23 ndani ya yai zinaunganishwa na kromosomu 23 za shahawa na hapa kuna jumla ya 46 zinazotosha kuanzisha kiumbe kipya.


title: Pembe kali

text:
Pembe kali "(ing. acute angle)" ni pembe ambayo kiwango chake ni kubwa kuliko nyuzi 0° lakini pungufu ya nyuzi 90°.
Acute angles on math-is-fun


title: Pembe butu

text: Pembe butu "(ing. obtuse angle)" ni pembe ambayo ni kubwa kuliko pembe mraba (=nyuzi 90°) na ndogo kuliko nyuzi 180°.


title: Pembe butu

text: Obtuse angles on math-is-fun


title: Pembe nyoofu

text: Pembe nyoofu "(ing. straight angle)" ni pembe ambayo kiwango chake ni nyuzi 180° kamili.


title: Pembe nyoofu

text:
Kama hujui ni pembe inaonekana kama mstari nyoofu.
Straight angles on math-is-fun


title: Pembe kuu

text:
Pembe kuu "(ing. reflex angle)" ni pembe ambayo kiwango chake ni kubwa kuliko nyuzi 180° lakini pungufu ya nyuzi 360°.
Reflex angles on math-is-fun


title: Maigizo

text: Maigizo ni mpangilio wa maneno unaombatana na utendaji wa wahusika. Wahusika huwa wanaiga mambo ambayo yanafanywa na jamii husika na kuyaonesha mbele ya hadhira. Pia maneno yanayosemwa na wahusika yanalingana na yale ya jamii husika.


title: Maigizo

text: Hivyo basi katika sanaa hii hutumika vitendo, misegeo/mijongeo ya mwili na miondoko mbalimbali kwa umbo lenye kuvutia hadhira. Wakati mwingine maigizo huambatana na nyimbo. Utanzu wa maigizo hujumuisha vipera kama vile: matambiko, majigambo, ngonjera, ngoma, vichekesho, michezo ya jukwaani na kadhalika.


title: Vigano

text: Vigano ni hadithi fupifupi zinazosimuliwa kwa lengo la kueleza makosa au maovu ya watu fulani ili kutoa maadili mema yanayofaa kwa wanajamii.


title: Vigano

text: Masimulizi ya vigano mara nyingi hutumia methali kama msingi wake wa maadili. Methali hiyo ndiyo hujengewa masimulizi yanayolenga kumwonya mwanajamii anayetenda kinyume na maadili ya jamii yake.


title: Vigano

text: Kwa kawaida vigano hujengwa juu ya tukio (kisa kimoja) moja ambalo hutumiwa kuelezea maisha halisi ya jamii husika.


title: Trigonometria

text: Trigonometria (gir. "trigonon" = pembetatu na "metron" = kipimo, upimaji) ni sehemu ya jiometria hivyo ni tawi la hisabati.


title: Trigonometria

text: Inatazama habari za pembetatu na uhusiano kati ya pande na pembe. Uhusiano kati ya urefu wa pande na ukubwa wa pembe hufuata kanuni fulani na kwa kujua kanuni hizi inawezekana kukadiria umbali wa kitu au ukubwa kwa eneo kwa kujua habari chache tu.


title: Trigonometria

text: Elimu hii ilitokea wakati wa utamaduni wa Ugiriki ya Kale wakati wataalamu walifanya utafiti wa nyota na kukadiria umbali wa nyota na dunia. Walitambua kanuni za trigonometria kwa mfano wa pembetatu mraba. Ilhali kila pembetatu inaweza kugawiwa kwa pembetatu mraba mbili elimu hii inatosha kujibu maswali mengi.


title: Trigonometria

text: Kwa kawaida trigonometria inatazama maumbo bapa lakini kuna pia trigonometria ya tufe, yaani kuangalia pembetatu zilizopo usoni wa tufe au mpira.


title: Trigonometria

text: Trigonometria inafuata hasa kanuni za pembetatu mraba, yaani pembetatu ambako pembe moja ina nyuzi 90°.


title: Trigonometria

text: Jumla ya pembe 3 za pembetatu daima ni nyuzi 180°. Kwa hiyo kama pembe moja ni pembemraba (=90°) zile mbili nyingine ni pembe kali ambazo kwa jumla zina pia nyuzi 90 maana ni vikamilisho pembemraba.


title: Trigonometria

text: Kwa hiyo kama pembe moja ya pembetatu ina nyuzi 90° na moja nyingine kati ya pembe tatu inajulikana basi hata ukubwa wa pembe ya tatu si siri tena.


title: Trigonometria

text: Mara viwango vya pembe vinajulikana tunaweza pia kujua uhusiano wa urefu baina ya pande. Kwa hiyo kama urefu wa upande mmoja unajulikana inawezekana kutaja urefu wa pande nyingine pia.


title: Trigonometria

text:
Majina yafuatayo hutumiwa katika trigonometria kwenye pembetatu mraba:
Kuna fomula husisho "(ing. functions)" tatu kwa pembetatu mraba katika trigonometria. Pamoja na husisho kinyume (ing. reciprocals) kuna sita kwa jumla.


title: Trigonometria

text: Sini "(ing. sine, sinus, kifupi sin)" - Sini ya pembe ni sawa na formula_1


title: Trigonometria

text: Kosini "(ing. cosine, cosinus, kifupi cos)" - Kosine ya pembe ni sawa na formula_2


title: Trigonometria

text: Tanjenti "(ing. tangent, kifupi tan)" -Tanjenti ya pembe ni sawa na formula_3


title: Trigonometria

text: Husisho kinyume za husihso hizi ni:


title: Trigonometria

text: Kosekanti (ing. cosecant, kifupi csc) - Kosekanti ya pembe ni sawa na formula_4


title: Trigonometria

text: Sekanti "(ing. secant, kifupi sec)" - Sekanti ya pembe ni sawa na formula_5


title: Trigonometria

text: Kotangenti "(ing. cotangent, kifupi cot)" - Kotangenti ya pembe ni sawa na formula_6


title: Visakale

text:
Visakale (vilevile: tarihi) ni hadithi fupifupi zinazosimulia matukio ya maalumu ya kihistoria. Matukio haya yanaweza kuwa ya kweli au ya kubuni. Tarihi inaweza kuhusu historia ya wafalme, koo za utawala, kumbukumbu za kutokea kwa koo fulani, magonjwa, vita, njaa na kadhalika. Hivyo basi wahusika wake mara nyingi huwa ni binadamu ambao hupewa uwezo mkubwa au mdogo mno kulingana na matukio yanayosimuliwa.
Dhima ya tarihi ni kuikumbusha au kuitahadharisha jamii juu ya tukio fulani ili lieziwe au likomeshwe. Kama ilivyo ngano, tarihi, pia huanza kwa "Paukwa... pakawa"...


title: Takwimu

text: Takwimu "(kutoka Kiarabu; kwa Kiingereza: statistics)" ni elimu ya data.


title: Takwimu

text: Data ni habari juu ya watu, nchi, uchumi, matukio au hali ya vitu mbalimbali. Takwimu inakusanya na kuangalia habari nyingi za aina hiyo ikijaribu kuzitafsiri katika namba zinazoweza kulinganishwa.


title: Takwimu

text: Baadaye takwimu inajaribu kutambua utaratibu ndani ya namba hizo ambazo mara zinadokeza sababu gani namba ni vile zilivyo.


title: Takwimu

text: Kwa mfano, inawezekana kukusanya habari juu ya tiba ya ugonjwa kwa kutumia dawa fulani. Inawezekana kuuliza ndugu na majirani watakaosema kama wamesikia nafuu baada ya kutumia dawa hii au nyingine. Mara nyingi maoni yatatofautiana. Kwa kukusanya habari za watu wengi wanaotumia dawa mbalimbali inawezekana kupata picha ni dawa gani yenye uwezo zaidi.


title: Takwimu

text: Kwa njia hii imeonekana ya kwamba madawa ya uchawi hayana uwezo wa kutibu UKIMWI. Inawezekana pia kuona tofauti kati ya madawa yanayouzwa madukani. Inaonekana pia kwamba dawa fulani ya mitishamba ina matokeo mazuri tofauti na nyingine, na hapa mara nyingi utafiti wa kisayansi wa undani zaidi hufuata.


title: Takwimu

text: Kukusanya data kuhusu matumizi ya madawa, kuzipanga na kufanya tathmini ni mfano wa kazi ya takwimu.


title: Takwimu

text: Kwa hiyo takwimu ni elimu ya kukusanya data, kuzipanga, kuzitathmini na kutoa maelezo juu yake.


title: Takwimu

text: Takwimu zinafanywa kuhusu mambo mengi. Mifano michache ni pamoja na:Vyanzo vya takwimu vilitokea pale ambako watu fulani walikuwa na mali zaidi, jinsi walivyoweza kukumbuka wakiagiza kuorodhesha mali hii. Orodha za aina hiyo zilikuwa muhimu kwa watawala wa madola ya kale walioshika kumbukumbu ya mavuno katika sehemu mbalimbali ya milki ili kuwa na msingi kwa madai ya kodi kutoka kwa wananchi wa sehemu fulani.


title: Takwimu

text: Takwimu yenyewe ilianza na sensa yaani hesabu ya watu katika milki au mji. Sensa za kwanza zinajulikana kutoka Misri ya Kale (mnamo mwaka 2700 KK), China ya Kale (mnamo mwaka 2000 KK), mji wa Mari katika Mesopotamia (mnamo 1700 KK).


title: Takwimu

text: Mji wa Athens katika Ugiriki ya Kale ilihesabu wananchi, ilishika orodha ya watu waliohamia mjini na kuondoka pamoja na orodha ya bidhaa zilizoingizwa katika eneo la mji.


title: Takwimu

text: Roma ya Kale ilikuwa na cheo cha censor aliyechaguliwa na wananchi na kazi yake ilikuwa kutunga na kutunza orodha za wakazi pamoja na mali yao na kuamulia kiwango cha kodi ambacho kila mmoja alidaiwa. Hesabu hizo zilikuwa pia muhimu kwa mipango ya kijeshi watawala walipotaka kujua kuna wanaume wangapi kati ya wananchi wanaofaa kuitwa jeshini wakati wa vita.


title: Takwimu

text: Kati ya sensa mashuhuri duniani ni sensa katika Dola la Roma wakati wa Kaisari Augusto inayotajwa katika Injili ya Luka kwenye Agano Jipya la Biblia ya Kikristo


title: Takwimu

text: Juhudi za kuhesabu idadi ya watu, mali na bidhaa ziliendelea katika sehemu nyingi za dunia. Lakini sensa ya aina hii katika eneo kubwa daima ni kazi kubwa pia yenye gharama inayohitaji mfumo imara wa serikali katika eneo husika.


title: Takwimu

text: Mwanzo wa takwimu ya kisasa unatazamwa kutokea wakati wanahisabati walianza makadirio kutokana na namba zilizoweza kukusanywa kirahisi zaidi na kuzirejea kwa wananchi kwa jumla.


title: Takwimu

text: Hapa mara nyingi makadirio ya Mwingereza John Graunt yanatajwa kama hatua ya kwanza aliyetumia orodha ya vifo mjini London kukadiria idadi ya wakazi wa mji huu mnamo mwaka 1662. Alijua ya kwamba kila mwaka mjini London kulikuwa na takriban mazishi 13,000. Kutokana na orodha hizi aliona ya kwamba kila mwaka kulikuwa na vifo 3 kati ya familia 11. Alichungulia vitabu vya ubatizo na mazishi ya makanisa ya London akaona kila familia kwa wastani ilikuwa na watu 8. Kutokana na namba hizi alikadiria jumla ya wakazi wa London kuwa takriban 384,000 wakati wake.


title: Takwimu

text: Wanahisabati wengine katika Ulaya walivutwa na makadirio yake Graunt na wataalamu kama Blaise Pascal na Christiaan Huygens waliweka misingi ya nadharia ya welekeo inayoruhusu kupanga idadi kubwa ya data na kutoa tathmini kutoka hapa.


title: Mari

text: Mari (leo hii Tell Hariri nchini Syria) ilikuwa dola-mji wa ustaarabu wa Mesopotamia baina ya miaka 2900 - 1760 hivi KK.


title: Mari

text: Mji huo ulikuwa kando ya mto Frati, takriban katikati ya kitovu cha Mesopotamia na pwani ya Mediteranea na hivyo kitovu muhimu cha biashara ya kimataifa ya wakati ule.


title: Mari

text: Ulikuwa pia kitovu muhimu cha utamaduni na sanaa na kwa vipindi kadhaa ulitawala milki kubwa, ukishindana hasa na Ebla.


title: Mari

text: Katika mabaki yake yamepatikana maandishi mengi katika vigae.


title: Kinakame

text: Kinakame (au Kinakama) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanakame. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kinakame imehesabiwa kuwa watu 980. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinakame iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kinake

text: Kinake ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanake. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kinake imehesabiwa kuwa watu 170. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinake iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kinamiae

text: Kinamiae ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanamiae. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinamiae imehesabiwa kuwa watu 1200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinamiae iko katika kundi la Kibaraiki.


title: Kinankina

text: Kinankina ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanankina. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kinankina imehesabiwa kuwa watu 2500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinankina iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kinarak

text: Kinarak ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanarak. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinarak imehesabiwa kuwa watu 6220. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinarak iko katika kundi la Kijimi.


title: Kinawaru

text: Kinawaru ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanawaru. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kinawaru imehesabiwa kuwa watu 190. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinawaru iko katika kundi la Kiyareban.


title: Oscar Fanuel Joshua

text: Oscar Fanuel Joshua (amezaliwa 6 Aprili 1986) ni mchezaji wa kandanda kutoka Tanzania akicheza nafasi ya beki wa kushoto. Pia anaichezea klabu mashuhuri nchini Tanzania Yanga F.C.


title: Oscar Fanuel Joshua

text: Oscar amewahi itwa katika kikosi cha timu ya Taifa ya Tanzania huku akicheza michezo 14 ya Timu ya taifa ya Taifa stars mchezo wa mwisho kucheza Oscar wa timu ya Taifa ulikuwa ni mchezo kati ya Taifa Stars dhidi ya Misri Taifa stars ikifungwa 3 bila mchezo huo


title: Neva

text: Neva (kutoka Kilatini "nervus" kupitia Kiingereza "nerve", asili kutoka Kigiriki "νεῦρον, nevron" inayomaanisha "uzi", "kamba"), pia mishipa ya fahamu, ni kundi la seli za pekee mwilini zenye kazi ya kuwasilisha habari kati ya ubongo na sehemu za mwili.


title: Neva

text: Tukigusa kitu cha moto kwa kidole, tunaondoa mkono mara moja, wakati mwingine hata kabla ya kusikia bado maumivu makali na bila kutafakari muda mrefu. Sababu yake ni nini? Seli za kuhisi mkononi zimetambua joto kubwa ambalo ni hatari kwa ngozi, zimeashiria habari hii kwa seli za neva zinaounganishwa nazo na hizi zimepeleka habari ya hatari hadi ubongo.


title: Neva

text: Ubongo unafanya tathmini ya haraka na kuamuru musuli za mkono kusogeza kidole mbali na joto. Amri kutoka ubongo unapita tena seli za aina zilizoashiria habari kuhusu hatari ya joto hadi ubongo.


title: Neva

text: Seli hizi za pekee zenye uwezo wa kuwasilisha habari na amri kati ya ubongo na sehemu za mwili huitwa neva au mishipa ya fahamu.


title: Neva

text: Kitovu cha mfumo wa neva ni ubongo, hapo linatoka fungu kuu la neva ambayo ni ugwemgongo na fungu hilo linaendelea kwenye nafasi iliyopo ndani ya mifupa ya uti wa mgongo inayokinga seli za neva hizo. Kutoka hapo fungu dogo zaidi zinatoka na kuelekea pande zote za mwili kama matawi au mizizi ya mti. Ubongo wenyewe umejengwa kwa seli za neva.


title: Neva

text: Neva zinapitia mwili mzima kwa umbo la nyuzi ndefu.


title: Neva

text: Katika mfumo wa neva kuna aina mbili za seli hasa:


title: Neva

text: Neuroni mara nyingi zina sehemu zinayotoka nje ya mwili wa seli yenyewe, hasa mihimili ya seli "(ing. axon)" inayoweza kuwa mirefu (baina ya 1 mm hadi 1 m kwa binadamu).


title: Neva

text: Halafu kuna matawi inayotoka kwenye mwili wa neuroni.


title: Neva

text: Mwishoni kuna vidole vinavyofikia kwenye vidole vya seli nyingine. Seli haziunganishwi moja kwa moja: kuna mapengo madogo kati ya seli zinazoitwa sinapsi.


title: Neva

text: Ndani ya seli misukumo ya habari inawasilishwa kwa mishtuko hafifu ya umeme hadi vidole vya matawi au mhimili. Kutoka hapa hadi vidole vya seli nyingine mbali ni ndogo sana na hapo alama za ahbari zinawasilishwa kwa njia ya kikemia; mara nyingi mawasiliano yanatokea kutoka mhimili kwenda matawi lakini kuna pia seli ambazo zinawasiliana mhimili-mhimili au tawi-tawi. Kwa misukumo ya kikemmia kwenye sinapsi kuna madawa yaliyo tayari kwenye vidole hivi ambavyo vinaachisha ioni kuelekea upande mwingine ya sinapsi zinazopokelewa pale na kusababisha mshtuko wa umeme unaopita ndani ya neuroni jirani. Kwa njia misukumo ya habari inapita haraka sana mwilini baina ubongo na sehemu za mwili.


title: Neva

text: Kati ya madawa muhimu yanayotumiwa na neuroni nyingi iko kolini asetili ("acetylcholine", ACh), pia kuna mengine. Kwa jumla madawa haya huitwa neurotransmita "(ing. neurotransmitter)".


title: Neva

text: Neva zinaweza kuathiriwa na maradhi. Kuna maradhi mbalimbali pamoja na


title: Kinek

text: Kinek ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanek. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kinek imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinek iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kinekgini

text: Kinekgini ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanekgini. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kinekgini imehesabiwa kuwa watu 430. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinekgini iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kineko

text: Kineko ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waneko. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kineko imehesabiwa kuwa watu 640. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kineko iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kinend

text: Kinend ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanend. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kinend imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinend iko katika kundi la Kimadang.


title: Kinete

text: Kinete ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanete. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinete imehesabiwa kuwa watu 750. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinete iko katika kundi la Kiengan.


title: Kiǃxóõ

text: Ki!xóõ (au Kitsasi) ni lugha ya Khoisan nchini Namibia na Botswana inayozungumzwa na Wa!xóõ. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Ki!xóõ nchini Botswana imehesabiwa kuwa watu 2000. Pia kuna wasemaji 500 nchini Namibia (2014). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Ki!xóõ kiko katika kundi la Kituu.


title: Kiseroa

text: Kiseroa ilikuwa lugha ya Khoisan nchini Afrika Kusini iliyozungumzwa na Waseroa. Siku hizi hakuna wasemaji wa Kiseroa tena, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiseroa kiko katika kundi la Kituu.


title: Kixam

text: Kixam ilikuwa lugha ya Khoisan nchini Afrika Kusini iliyozungumzwa na Waxam. Siku hizi hakuna wasemaji wa Kixam tena, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kixam kiko katika kundi la Kituu.


title: Kixegwi

text: Kixegwi ilikuwa lugha ya Khoisan nchini Afrika Kusini iliyozungumzwa na Waxegwi. Siku hizi hakuna wasemaji wa Kixegwi tena, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kixegwi kiko katika kundi la Kituu.


title: Kixiri

text: Kixiri ni lugha ya Khoisan nchini Afrika Kusini inayozungumzwa na Waxiri. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kixiri imehesabiwa kuwa watu 87 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kixiri kiko katika kundi la Kikhoekhoe.


title: Historia andishi

text: Historia andishi ni kipindi cha historia ya binadamu kuanzia walipobuni uandishi miaka 3,300 hivi KK huko Mesopotamia.


title: Historia andishi

text: Hatua hiyo imewezesha kutunza kumbukumbu kwa makusudi na hivyo kuchangia sana maendeleo ya fani ya historia.


title: King's African Rifles

text: King's African Rifles (kifupi KAR, pia huitwa Askari Kea) ilikuwa jeshi la kikoloni la Uingereza katika Afrika ya Mashariki kati ya mwaka 1902 hadi uhuru wa mataifa ya Kiafrika. Vikosi vyake vilianzishwa Kenya na kupanuka baadaye hadi koloni kwenye maeneo ya Uganda, Tanzania, na Malawi ya leo.


title: King's African Rifles

text:
Baada ya uhuru vikosi vya KAR katika kila koloni vilikuwa jeshi la nchi huru vikaendelea mwanzoni kwa majina kama Uganda Rifles, Kenya Rifles. Tanganyika Rifles na Malawi Rifles.
Lilianzishwa mnamo 1902 kutoka vikosi vya askari Waafrika kwenye utumishi wa kikoloni katika Afrika ya Mashariki ya Kiingereza (baadaye Kenya), Uganda na Unyasa (leo Malawi). Shabaha ilikuwa kusanifisha mafunzo na kazi ya askari hao na kuweka msingi kwa ushirikiano wao. Vikosi vya KRA vilifanywa na askari Waafrika chini ya amri ya maafisa Wazungu.


title: King's African Rifles

text: Mwanzoni kulikuwa na batalioni 6


title: King's African Rifles

text: Batalioni katika Unyasa ziliitwa pia vikosi vya Afrika ya Kati (Central African Battalions)Jumla walikuwa mwaka 1902 Wazungu 104 na Waafrika 4,579. Idadi ya vikosi ilipungukiwa baadaye kwa sababu walowezi Waingereza katika Kenya walipinga kuwepo kwa jeshi kubwa la Waafrika wenye elimu ya kutumia silaha za kisasa.


title: King's African Rifles

text: Mnamo mwaka 1914 KAR ilikuwa na batalioni 3 zilizogawiwa kwa kombania ndogo 21. Jumla walikuwepo maafisa Waingereza 70 na askari Waafrika 2335. Waafrika waliweza kupanda cheo hadi sajanti meja.


title: King's African Rifles

text: Katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia idadi ya askari wa KAR iliongezeka hadi kufikia Waafrika 30,658 na maafisa Wazungu 2,700. Mwanzoni wa vita Uingereza ilitegemea zaidi askari Wahindi walioshindwa mara kadhaa na Jeshi la Ulinzi la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani lililotegemea zaidi askari Waafrika. Baada ya kubadilisha mfumo kwa kutumia askari Wazungu kutoka Afrika Kusini maendeleo hayakuridhisha dhidi jeshi la Kijerumani hadi Waingereza waliamua kutumia hasa Waafrika wa KAR waliofaulu kuwalazimisha upande wa Kijerumani kukimbia Msumbiji.


title: King's African Rifles

text: Baada ya Vita Kuu ya Kwanza idadi ya askari ilipunguzwa tena na kwa jumla walipangwa kwa brigedi mbili za kaskazini na kusini. Eneolao lilijumlisha sasa pia Tanganyika jinsi eneo la Kijerumani la awali likaitwa sasa.


title: King's African Rifles

text: Baada ya kuanzishwa kwa Vita Kuu ya Pili ya Dunia koloni ya Uingereza ilipakana na eneo la adui iliyokuwa Italia katika Somalia na Ethiopia. Idadi ya askari iliongezeka tena na mnamo 1940 walifikia Waafrika 20,000 na Wazungu mnamo 2450, kati yao maafisa 883.


title: King's African Rifles

text:
Vikosi vya KAR vilipigania Waitalia katika Somalia na Ethiopia, dhidi jeshi la Ufaransa- Vichy huko Madagaska na la Japani katika Burma.
Baada ya vita vikosi vya KAR vilipunguzwa tena maana pasipo na vita jeshi hili liligharamiwa kutokana na mapato ya kila koloni. Upande wa Tanganyika vilibaki vikosi viwili tu, kimoja kwenye kambi la Kolito (Colito Barracks) mjini Dar es Salaam na nyingine kwenye kambi la Kalewa (Kalewa Barracks) huko Tabora. Jina la "Colito" lilitunza kumbukubu ya ushindi wa kikosi kutoka Tanganyika juu ya Waitalia katika mapigano ya Alaba Kulito pale Ethiopia tarehe 19 Mei 1941. Jina la "Kalewa" ni makumbusho ya mapigano ya Kalewa huko Burma kwenye Desemba 1944 ambako vikosi kutoka Afrika ya Mashariki vilivuka mto Chindwin katika vita dhidi ya Japani.


title: King's African Rifles

text: Askari Waafrika waliona sehemu kubwa za dunia. Hasa huko Kenya askari wa awali wa KAR walijiunga baadaye na harakati ya Mau Mau na kutumia elimu yao ya vita dhidi ya wakoloni na Waafrika wenzao walioshirikiana na Waingereza.


title: King's African Rifles

text: Baada ya Vita Kuu KAR ilitumiwa na Uingereza kupigania vita za wenyewe kwa wenyewe huko Kenya dhidi wapiganaji wa Mau Mau na pia katika Shirikisho la Malay (leo: Malaysia).


title: King's African Rifles

text: Kuanzia 1961 nchi za Afrika ya Mashariki zilianza kupata uhuru. KAR ilivunjika kieneo na kuwa chanzo cha jeshi za kitaifa katika kila nchi:


title: King's African Rifles

text: Tanganyika rifles zilivunjwa baada ya uasi wa mwaka 1964. Huko Kenya na Malawi majina ya "Kenya Rifles" na "Malawi Rifles" hutumiwa hadi leo kwa sehemu za jeshi la kitaifa.


title: Uandishi

text: Uandishi ni njia ya mawasiliano kati ya watu inayowakilisha lugha na hisia kwa alama na ishara zilizorekodiwa.


title: Uandishi

text: Katika lugha nyingi, uandishi unakamilisha mawasiliano ya sauti, ukitumia miundo yake, kama vile maneno, sarufi na semantiki.


title: Uandishi

text: Uandishi si lugha ya pekee, bali aina ya teknolojia iliyostawi pamoja na vifaa wilivyotengenezwa katika jamii fulani.


title: Uandishi

text: Kilichopatikana kwa njia ya uandishi kinaitwa "matini", na anayeyapokea anaitwa msomaji.


title: Uandishi

text: Sababu za kuandika zinajumuisha barua, hadithi, shajara na kutoa vitabu.


title: Uandishi

text: Uandishi umewezesha kutunza kumbukumbu za historia, kudumisha utamaduni, kusambaza ujuzi na kuunda mifumo ya sheria.


title: Uandishi

text: Pia ni muhimu katika kumwezesha mtu kutokeza ya kwake, kama wanavyofanya washairi na watunzi wengine.


title: Uandishi

text: Kadiri jamii zilivyostawi, zilihitaji mabadilishano ya taarifa, utunzaji wa kumbukumbu mbalimbali (k.mf. hesabu, sheria na mikataba).


title: Uandishi

text: Kufikia milenia ya 4 KK, biashara na utawala huko Mesopotamia vilizidi uwezo wa kumbukumbu ya binadamu na kuhitaji maandishi; vilevile katika Misri ya Kale na Amerika ya Kati.


title: Kingaing

text: Kingaing ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wangaing. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kingaing imehesabiwa kuwa watu 2020. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingaing iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kingalum

text: Kingalum ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia na Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wangalum. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kingalum nchini Indonesia imehesabiwa kuwa watu 10,000. Pia kuna wasemaji 8000 nchini Papua Guinea Mpya (1981). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingalum iko katika kundi la Kiok.


title: Kinii

text: Kinii ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanii. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kinii imehesabiwa kuwa watu 12,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinii iko katika kundi la Kiwahgi.


title: Kinimi

text: Kinimi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanimi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinimi imehesabiwa kuwa watu 1700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinimi iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kininggerum

text: Kininggerum ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya na Indonesia inayozungumzwa na Waninggerum. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kininggerum imehesabiwa kuwa watu 5150. Pia kuna wasemaji 1000 nchini Indonesia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kininggerum iko katika kundi la Kiok.


title: Moluska

text: Moluska ni wanyama wasio na mifupa ambao wanaishi zaidi majini, ambamo ni asilimia 23 za wanyama wote walioainishwa. Lakini wengine wanaishi katika nchi kavu, kama vile konokono wengi.


title: Moluska

text: Siku hizi kuna spishi 85,000 za wanyama hao, nazo ni tofauti sana. Spishi nyingine zimekoma.


title: Moluska

text: Jina lilienea kuanzia Kifaransa "mollusque", kutoka neno la Kilatini "molluscus", ambalo mzizi wake ni mollis, yaani laini. Aristotle aliwahi kutumia neno la Kigiriki "τα μαλακά", ta malaka, "vitu laini", kwa aina ya mnyama wa baharini wa jamii ya pweza.


title: Usoshalisti

text: Usoshalisti ni nadharia ambayo inahusu siasa na uchumi na kutaka njia kuu za uchumi ziwe na manufaa kwa jamii nzima; ili kuhakikisha hilo, inataka zimilikiwe na umma, dola au taifa.


title: Usoshalisti

text: Chanzo cha nadharia hiyo ni karne ya 18 kutokana na Vita vya uhuru wa Marekani na hasa Mapinduzi ya Kifaransa.


title: Usoshalisti

text: Zilitokea aina nyingi za usoshalisti, kila moja ikiwa ya namna yake. Muhimu zaidi ni ile ya Karl Marx (1818-1883) aliyedai ukomunisti kuwa njia pekee ya kuleta haki na usawa.


title: Usoshalisti

text: Upande wa Afrika, mojawapo ni "Ujamaa" ambao ulipendekezwa na Julius Kambarage Nyerere (1922-1999), rais wa kwanza wa Tanzania, na ulipitishwa katika Tamko la Arusha.


title: Orodha ya wakuu wa nchi wa Guinea

text: Ifuatayo ni orodha ya wakuu wa nchi wa Guinea tangu nchi imekuwa huru kutoka kwa Ufaransa mnamo 1958.


title: Orodha ya wakuu wa nchi wa Guinea

text: Kwa Viongzo wa Kikoloni kabla ya uhuru, "tazama: "Viongo wa Kikoloni wa Guinea


title: Ahmed Sékou Touré

text: Ahmed Sékou Touré (au Ahmed Sheku Turay; 9 Januari 1922 – 26 Machi 1984) alikuwa kiongozi wa kisiasa; mkuu wa PDG kutoka nchini Guinea.


title: Ahmed Sékou Touré

text: Alichaguliwa kama Rais wa kwanza wa Guinea akatumikia kuanzia mwaka 1958 hadi kifo chake 1984. Touré alikuwa miongoni mwa wazalendo wa awali wa Guinea waliojishughulisha katika harakati za kupigania uhuru wa nchi kutoka mikononi mwa Wafaransa.


title: Ahmed Sékou Touré

text: Mwaka wa 1960, alitangaza chama chake cha Parti démocratique de Guinée (PDG) kuwa chama halali pekee nchini humo na kuongoza tangu hapo kwa utawala wa kiimla. Alichaguliwa kwa maneno tu kwa vipindi saba vya miaka saba, lakini Guinea haikuwa na chama kingine cha kisiasa, na aliwafunga au kuwafukuza nchini viongozi wakubwa wa upinzani dhidi yake .


title: Muungano wa Madola ya Afrika

text: Muungano wa Madola ya Afrika ni wazo lililopendekezwa kwa ajili ya shirikisho la baadhi ya nchi zote huru 54 za katika bara la Afrika.


title: Muungano wa Madola ya Afrika

text: Wazo hili linatokana na shairi la Marcus Garvey la mwaka wa 1924, "Hail, United States of Africa".


title: Muungano wa Madola ya Afrika

text:
Kiongozi wa zamani wa Libya Muammar al-Gaddafi, ambaye 2009 alikuwa mwenyekiti wa Umoja wa Afrika (UA), aliendeleza wazo la Muungano wa Madola ya Afrika katika mikutano mwili ya kanda ya Afrika: wa kwanza mwezi Juni 2007 mjini Conakry, Guinea, halafu tena mnamo mwezi wa Februari mwaka 2009 mjini Addis Ababa, Ethiopia. Gaddafi awali alisukuma kuanzishwa kwa suala hili katika mkutano uliofanyika mwaka 2000 mjini Lomé, Togo, aliealeza UA kama kushindwa kwa baadhi ya mambo; Gaddafi alidai ya kwamba muungano wa kweli pekee ndiyo unaweza kutupatia uthabiti na utajiri kwa Afrika yetu.
Baadhi ya viongozi wakuu wa UA walikubaliana na shirikisho lililopendekezwa, wakiamini ya kwamba ingeliweza kuleta amani katika Afrika mpya. Alpha Oumar Konaré, Rais wa zamani wa Mali na mwenyekiti wa zamani wa Tume ya Umoja wa Afrika, alizungumzia wazo hili katika sherehe za Siku ya Afrika, mnamo Mei 25, 2006.


title: Mwenyekiti wa Tume ya Umoja wa Afrika

text: Mwenyekiti wa Tume ya Umoja wa Afrika ni mkuu wa Tume ya Umoja wa Afrika.


title: Kinobonob

text: Kinobonob ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanobonob. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kinobonob imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinobonob iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kinomane

text: Kinomane ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanomane. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinomane imehesabiwa kuwa watu 6700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinomane iko katika kundi la Kichimbu.


title: Kinomu

text: Kinomu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanomu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinomu imehesabiwa kuwa watu 400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinomu iko katika kundi la Kihuon.


title: Kinuk

text: Kinuk ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanuk. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinuk imehesabiwa kuwa watu 900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinuk iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kinukna

text: Kinukna ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanukna. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kinukna imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinukna iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kinumanggang

text: Kinumanggang ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanumanggang. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinumanggang imehesabiwa kuwa watu 2300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinumanggang iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kiodoodee

text: Kiodoodee ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waodoodee. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiodoodee imehesabiwa kuwa watu 490. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiodoodee iko katika kundi la “East Strickland”.


title: Benedictus

text: Benedictus ni neno la Kilatini lenye maana ya "Asifiwe". Ni maarufu kama jina la wimbo wa Kiinjili unaotumika kila siku katika Masifu ya asubuhi ya madhehebu mbalimbali ya Ukristo.


title: Benedictus

text: Jina hilo linatokana na kwamba ndilo neno la kwanza katika tafsiri ya Kilatini ya wimbo huo ambao, kadiri ya Lk 1:68-79, Zakaria aliutunga siku ya kumtahiri ya mtoto wake, Yohane Mbatizaji. Katika nafasi hiyo alifungua tena kinywa chake na kutoa unabii.


title: Benedictus

text: Kabla ya hapo, kwa zaidi ya miezi tisa Zakaria alikuwa bubu na kiziwi kama adhabu ya kutosadiki mara maneno ya Malaika Gabrieli aliyetumwa na Mungu kumpasha habari ya kwamba sala zake na za mke wake Elisabeti zimekubalika, hivyo watazaa mtoto wa kiume, ingawa wote wawili ni wakongwe na Elisabeti ni tasa.


title: Magnificat

text: Magnificat (neno la Kilatini lenye maana ya: "Inatukuza") ni jina la utenzi unaotumika sana katika liturujia ya madhehebu mbalimbali ya Ukristo, hasa katika Masifu ya jioni. Jina hilo linatokana na neno la kwanza la wimbo huo katika tafsiri ya Kilatini.


title: Magnificat

text: Wimbo huo ni maarufu pia kama Wimbo wa Maria, kutokana na mtunzi wake kadiri ya Injili ya Luka 1:46-55.


title: Magnificat

text: Ni mmojawapo kati ya nyimbo nne zinazopatikana katika Injili hiyo.


title: Magnificat

text: Humo tunasoma kwamba Bikira Maria alitoa moyoni maneno hayo ya sifa kwa Mwenyezi Mungu akiwa na mimba ndogo ya Yesu baada ya kumshangiliwa na jamaa yake Elisabeti aliyeangazwa na Roho Mtakatifu kuhusu hali yake ya ujauzito na kuhusu ukuu wa mtoto huyo hata akamuita "Mama wa Bwana wangu". Elisabeti alimpongeza Maria kwa baraka hiyo aliyoipata, kubwa kuliko ile ya wanawake wengine wote. Pia alimpa heri kwa imani yake.


title: Nunc dimittis

text:
Nunc dimittis (kwa Kilatini "Sasa ruhusu") ni maneno ya kwanza ya wimbo wa mzee Simeoni (Lk 2:29-32) katika tafsiri ya Kilatini.
Ndiyo sababu yanatumika kama jina la wimbo huo, mmojawapo kati ya zile nne zinazopatikana mwanzoni mwa Injili ya Luka.


title: Nunc dimittis

text: Nafasi asili ya wimbo huo ni kwamba Yosefu na Bikira Maria walikwenda hekaluni Yerusalemu kwa ajili ya utakaso uliotakiwa na sheria ya Musa kwa kila mwanamke aliyejifungua.


title: Nunc dimittis

text: Ilikuwa siku 40 baada ya Maria kumzaa Yesu na kwa kuwa mtoto huyo alikuwa wa kiume na wa kwanza kwa mama yake ilibidi atolewe kwa Mungu halafu kukombolewa kwa sadaka ya kondoo au, kwa mafukara, njiwa wawili (Kut 13:12-15; Law 12:1-8).


title: Nunc dimittis

text: Kumbe, walipoingia hekaluni, mzee Simeoni, akiongozwa na Roho Mtakatifu, aliwalaki, akamtambua mtoto kuwa ndiye Masiya aliyetarajiwa, akampakata ili kumbariki, akamuomba kwa furaha Mungu amruhusu afe, mradi amemuona aliye wokovu wa mataifa yote.


title: Nunc dimittis

text: Maneno yake yalivyoripotiwa na Luka mwinjili ndiyo yanayotumika katika liturujia ya madhehebu mbalimbali ya Ukristo, hasa katika Sala ya mwisho kabla ya kwenda kulala.


title: Gloria

text: Gloria (kwa Kilatini "Utukufu"; kirefu ni Gloria in excelsis Deo, yaani "Utukufu kwa Mungu juu kabisa") ni mwanzo wa wimbo maarufu wa Misa ambao unatokana na kunyambua ule wa malaika ambao, kadiri ya Injili ya Luka (2:14), waliwapasha wachungaji habari njema ya kuzaliwa Yesu katika zizi la Bethlehemu.


title: Gloria

text: Inasemekana kwamba wimbo huo ulitafsiriwa na Hilari wa Poitiers kutoka Kigiriki.


title: Gloria

text: Kwa sasa maneno yake ni haya:


title: Etimolojia

text: Etimolojia "(kutoka gir. ἐτυμολογία etimología, kupitia ing. etymology)" ni elimu ya maana ya maneno na asili zao.


title: Etimolojia

text: Maneno pamoja na matamshi na tahajia hubadilika polepole. Yanaweza kuunganishwa au kufupishwa. Maneno huhamia kutoka lugha moja hadi nyingine na hapo yanaweza kubadilisha maana. Maneno mapya yanabuniwa kwa vitu vipya visivyojulikana awali.


title: Etimolojia

text:
Kiswahili ni lugha ya Kibantu na hapo asili ya maneno mengi inaweza kutambuliwa kwa kulinganisha lugha mbalimbali ya Kibantu. Lakini Kiswahili ni pia lugha iliyopokea maneno mengi kutoka nje, hasa kutoka Kiarabu, baadaye kutoka Kireno na lugha za Kihindi na siku hizi kutoka Kiingereza. Ilhali lugha hizi zimepokea pia maneno kutoka asili nyingine wakati mwingine historia ya neno ni kama safari katika historia ya kibinadamu.
Kwa lugha nyingi kuna kamusi za pekee zinazoonyesha etimolojia ya maneno. Kati ya Kamusi za Kiswahili hadi sasa hakuna kamusi ya etimolojia hasa.


title: Masifu ya jioni

text: Masifu ya jioni ni kipindi muhimu zaidi cha Sala ya Kanisa katika madhehebu mbalimbali ya Ukristo.


title: Masifu ya jioni

text: Ni sala rasmi inayofanyika wakati wa jua kuelekea kutua ili kumshukuru Mungu kwa siku inayokaribia kwisha.


title: Masifu ya jioni

text: Katika utaratibu wa Kanisa la Roma, unaofuatwa na majimbo karibu yote ya Kanisa Katoliki la Kilatini, sehemu kuu za sala hiyo, kati ya utangulizi na baraka ya mwisho, ni utenzi, zaburi mbili (au moja ndefu iliyogawiwa pande mbili), wimbo kutoka Nyaraka za Mitume au kitabu cha Ufunuo, somo fupi au refu kutoka Agano Jipya, kiitikizano, wimbo wa Bikira Maria, maombezi, Baba Yetu na sala ya kumalizia.


title: Masifu ya jioni

text: Kati ya sehemu hizo, kilele ni maneno ya Injili (wimbo wa Bikira Maria na Baba Yetu).


title: Masifu ya asubuhi

text: Masifu ya asubuhi ni kipindi muhimu cha Sala ya Kanisa katika madhehebu mbalimbali ya Ukristo, kwa kuwa kinaonyesha kwamba sala ndiyo kazi ya kwanza ya binadamu siku yoyote.


title: Masifu ya asubuhi

text: Ni sala rasmi inayofanyika wakati wa jua kupambazuka ili kumtolea Mungu sifa kwa siku mpya inayoanza, ambayo inadokeza pia ufufuko wa Yesu.


title: Masifu ya asubuhi

text: Katika utaratibu wa Kanisa la Roma, unaofuatwa na majimbo karibu yote ya Kanisa Katoliki la Kilatini, sehemu kuu za sala hiyo, kati ya utangulizi na baraka ya mwisho, ni utenzi, zaburi moja (au kipande chake) inayotaja asubuhi, wimbo kutoka Agano la Kale, zaburi nyingine ambayo daima ni ya kusifu Mungu, somo fupi au refu kutoka Biblia ya Kikristo, kiitikizano, wimbo wa Zakaria, maombi, Baba Yetu na sala ya kumalizia.


title: Masifu ya asubuhi

text: Kati ya sehemu hizo, kilele ni maneno ya Injili (wimbo wa Zakaria na Baba Yetu).


title: Lemma

text: Lemma "(gir. λῆμμα, lemma)", pia kidahizo, ni neno la kutaja umbo la kimsingi la neno. Latumija hasa kwa majina au vichwa vya makala za kamusi ambako maneno hupangwa kufuatana na a-b-c kwa umbo la kimsingi yaani lemma.


title: Lemma

text: Kwa hiyo mtungaji wa kamusi anahitaji kuamua ni nini umbo la neno ambalo litapatikana :


title: Lemma

text:
angry "adj" 1 -enye hasira, -enye
chuki, -enye hamaki "be ~" kasirika. 2 "(of a cut, wound)"
-enye kupwita. 3 "(sea, sky, clouds)" -a kutisha,
iliochafuka. angrily "adv" kwa hasira/ghadhabu
chuki.


title: Lemma

text: Hapo lemma ni "angry" na inaonyeshwa kwa maana tofautitofauti kulingana matumizi tofauti. Umbo la "angrily" limeongezwa kama lemma ndogo.


title: Lemma

text: Katika wikipedia "lemma" ni sawa na jina la makala. Lemma ya makala hii unayosoma ni "Lemma" jinsi inavyoonekana katika kichwa.


title: Lemma

text: Ni muhimu kuangalia tahajia ya lemma au jina. Maana ukianzisha makala kwa jina fulani unaunda lemma katika mkusanyiko wa data wa wikimedia. Umbo hili ni muhimu baadaye maana wakati mtu anaweka kiunganishi kwa makala ulioyoanzisha anahitaji kurudia lemma hivihivi bila tofauti. Kama lemma "Julius Nyerere" imeanzishwa lazima utumie tahajia hii si "Julius nyerere" ambayo haitambuliwi katika kiunganishi. Hata hovyo inawezekana kuandaa maumba mbadala kwa njia ya vielekezo ("redirect") na kuzihifadhi kama makala za pekee, mfano Mwalimu Nyerere, Mwalimu Julius Nyerere, Julius Kambarage Nyerere ambazo zote zimeandaliwa kuelekeza kwa "Julius Nyerere" iliyoundwa kama lemma.


title: Kiogea

text: Kiogea ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waogea. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiogea imehesabiwa kuwa watu 2210. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiogea iko katika kundi la Kimadang.


title: Kioksapmin

text: Kioksapmin ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waoksapmin. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kioksapmin imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kioksapmin iko katika kundi lake lenyewe la Kioksapmin.


title: Kiömie

text: Kiomie ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waomie. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiomie imehesabiwa kuwa watu 800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiomie iko katika kundi la Kikoiarian.


title: Kionjob

text: Kionjob ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waonjob. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kionjob imehesabiwa kuwa watu 150, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kionjob iko katika kundi la Kidagan.


title: Kiono

text: Kiono ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waono. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kiono imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiono iko katika kundi la Kihuon.


title: Kionobasulu

text: Kionobasulu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waonobasulu. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kionobasulu imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kionobasulu iko katika kundi la Kibosavi.


title: Kiontenu

text: Kiontenu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waontenu. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kiontenu imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiontenu iko katika kundi la Kikainantu.


title: Kiopao

text: Kiopao ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waopao. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kiopao imehesabiwa kuwa watu 1120. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiopao iko katika kundi la Kieleman.


title: Kiorokaiva

text: Kiorokaiva ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waorokaiva. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiorokaiva imehesabiwa kuwa watu 35,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiorokaiva iko katika kundi la Kibinanderean.


title: Kiorokolo

text: Kiorokolo ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waorokolo. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kiorokolo imehesabiwa kuwa watu 13,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiorokolo iko katika kundi la Kieleman.


title: Kiowenia

text: Kiowenia ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waowenia. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kiowenia imehesabiwa kuwa watu 350. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiowenia iko katika kundi la Kikainantu.


title: Kipal

text: Kipal ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wapal. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kipal imehesabiwa kuwa watu 1160. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipal iko katika kundi la Kipihom.


title: Kipamosu

text: Kipamosu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wapamosu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kipamosu imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipamosu iko katika kundi la Kipihom.


title: Kipanim

text: Kipanim ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wapanim. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kipanim imehesabiwa kuwa watu 420. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipanim iko katika kundi la Kigum.


title: Kiparawen

text: Kiparawen ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waparawen. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kiparawen imehesabiwa kuwa watu 430. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiparawen iko katika kundi la Kipihom.


title: Kipare (Papua)

text: Kipare ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wapare. Isichanganywe na lugha ya Kipare izungumzwayo nchini Tanzania. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kipare imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipare iko katika kundi la Kiawin-Pare.


title: Kipawaia

text: Kipawaia ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wapawaia. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kipawaia imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipawaia iko katika kundi lake lenyewe la Kipawaia.


title: Kipaynamar

text: Kipaynamar ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wapaynamar. Mwaka wa 1975 idadi ya wasemaji wa Kipaynamar imehesabiwa kuwa watu 150. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipaynamar iko katika kundi la Kimadang.


title: Kirapting

text: Kirapting ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Warapting. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kirapting imehesabiwa kuwa watu 330. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kirapting iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kipurari

text: Kipurari ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wapurari. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kipurari imehesabiwa kuwa watu 7000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipurari iko katika kundi la Kieleman.


title: Kipulabu

text: Kipulabu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wapulabu. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kipulabu imehesabiwa kuwa watu 120. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipulabu iko katika kundi la Kimadang.


title: Roboti

text: Roboti ni mashine inayotekeleza shughuli peke yake bila kuendeshwa na binadamu. Kuna tofauti kati ya nchi na nchi kuhusu kiwango na ugumu wa shughuli zinazotekelezwa ili mashine iweze kuitwa "roboti".


title: Roboti

text: Asili ya jina roboti ni lugha ya Kicheki na maana yake ni "mfanyakazi". Kwa Kicheki, kama lugha za Kislavoni nyingine, "robota" inamaanisha kazi.


title: Roboti

text: Mwandishi Josef Čapek mnamo 1920 aliandika tamthilia inayosimulia hadithi za viumbe wanaotengenezwa kama wafanyakazi. Alitafuta jina kwao, mwanzoni alitumia "labori" kwa kutumia neno la Kilatini, lakini kaka alimshauri kutumia neno lenye maana hiyohiyo ya Kicheki ikawa "roboti".


title: Roboti

text: Tangu karne nyingi kuna watu waliowaza uundaji wa viumbe ambavyo vitengenezwe na binadamu na kutekeleza kazi zake. Kuna hadithi za Wayahudi wa Ulaya ya kati ambako uundaji wa kiumbe cha "Golem" unasimuliwa na kazi yake ilikuwa kumsaidia rabi wa mji wa Praha mwenye vipaji vya kutenda miujiza.


title: Roboti

text: Wakati wa karne ya 19 mhandisi Zadoc P. Dederick alitengeneza mashine ya mvuke iliyoiga umbile la binadamu aliyokusudia kwa kuvuta magari mjini. Ilitengenezwa mara moja tu na haikuendelezwa lakini ilikuwa chanzo cha hadithi ya mwandishi Edward S. Ellis "The Steam Man of the Prairies" alikowaza shughuli za mashine jitu yenye umbo la kibinadamu. Hadithi hizi za awali hazikutumia bado neno "robot" bali "automaton".


title: Roboti

text: Katika karne ya 20 msanii Mcheki Karel Čapek alitumia neno "robot" katika tamthilia aliyotunga mjini Praha kwa watu bandia waliotengenezwa kuwafanyia binadamu kazi.


title: Roboti

text: Baadaye ni hasa Isaac Asimov mwandishi wa Science Fiction aliyepanua hadithi juu ya mashine ya "roboti" zinazoweza kutekeleza shughuli peke zao, kutafakari, kuongea na hata kupewa umbo linalofanana na binadamu.


title: Roboti

text: Kutokana na fasihi hii iliyotungwa kabla ya kuwepo kwa uwezo hali halisi ya teknolojia wanasayansi na wahandisi walivutwa kupeleleza mbinu mbalimbali za kuelekea pale ambako ndoto za fasihi zimeshafika.


title: Roboti

text: Mfano sahili wa mashine inayotekeleza shughuli yake bila kuguswa na mtu ni kifaa kinachozima maji katika tangi ya choo. Ni valvu ya maji inayounganishwa na mkono wa waya yenye mpira au plastiki nyepesi kwenye ncha ya nje na mpira huu unaelea juu ya maji. Wakati huohuo unashika valvu katika hali ya "kufungwa". Wakati wa kububujika maji katika tangi hutelemka na mkono wa valvu unatelemka pia. Kwa kutelemka unasogeza valvu katika hali ya "kufungua". Maji kutoka bomba yanatiririka katika tangi, maji ndani ya tangi hupanda juu na kuinisha mpira kwenye ncha ya mkono wa valvu. Wakati tangi inajaa mpira unasukumwa juu na valvu inafungwa.


title: Roboti

text: Mashine za roboti zimekuwa muhimu sana katika uzalishaji bidhaa viwandani.


title: Roboti

text: Kwa mfano sehemu kubwa ya kazi ya kutambuza motokaa kiwandani inatekelezwa na roboti zinazopokea vipande vya bodi ya gari vilivyoundwa tayari na kufika kwa mkanda wa kuchukulia. Roboti ya utambuzaji inapokea vipande, kuwiveka kandokando mahali pake, na kupiga moto ya kutambuza kwenye sehemu zilizopangwa. Kutoka roboti hii bodi iliyoundwa tayari bila binadamu kuigusa inatoka kwenda vituo vingine ambako injini, ekseli na kadhalika zinaungwa.


title: Roboti

text: Roboti za viwandani mara nyingi hufungwa ama mahali pamoja (na kazi inafikishwa kwao) au juu ya mfumo wa reli inayoruhusu kiasi cha mwendo katika nafasi iliyopangwa awali. Kwa kawaida huwa na mikonoinayoweza kushika kitu kinachofanyiwa kazi au zana zinazopelekwa pale ambako kazi kama kutambuza inatekelezwa.


title: Roboti

text: Ni lazima ya kwamba shughuli zinazotekelezwa na roboti zinasanifishwa kabisa. Ni sharti ya kwamba vipande vyote vina vipimo kamili na vinafikishwa mahali panapotakiwa. Mara nyingi roboti "hazioni" wanachofanya bali zimepangwa kutekeleza kazi fulani mahali kamili si milimita kadhaa upande. Kwa maendeleo ya teknolojia inawezekana pia kuunganisha vifaa vya kuangalia na kupima vifaa ndani ya roboto na hivyo zinaweza kurekebisha makosa madogo yanayojulikana.


title: Roboti

text: Kuna roboti mbalimbali zilizobuniwa kwa shughuli sahili katika nyumba za watu. Mifano ni kivuta vumbi, mashine ya kukata nyasi, roboti ya kusafisha bwawa la kuogelea na mengine. Hizi zimepangwa kwa kutekeleza kazi moja kama kuvuta vumbi, kusafisha sakafu au kukata nyasi penye eneo tambarare na wazi bila vizuizi vingi.


title: Roboti

text: Roboti nyingine zimebuniwa zinazotoa chakula cha wanyama wa nyumba kama vile mbwa au paka wakati wenyeji hawako au wako safarini.


title: Roboti

text: Roboti za usalama vimeanza kutumiwa ambavyo vinaweza kuzunguka ndani ya majengo makubwa au nje, kutambua mwendo na kulinganisha na kumbuumbu ya kompyuta kama mwendo kwenye mahali fulani na wakati fulani ni jambo la kawaida au la, kupiga picha na filamu, na kutoa taarifa kwa njia ya simu au Wifi.


title: Roboti

text:
Faida ya mashine ya aina hii juu ya mfumo wa kawaida unaounganisha kamera kadhaa pamoja na kigunduzi mwendo na kompyuta inategemea na mahali na mazingira. Kama kuna vizuizi kwa upeo wa kamera ni afadhali kuwa na kamera inayoweza kubadilisha mahali; roboti inaweza kubeba vigunduzi vingine mahali panapotakiwa. Vilevile kuna matumaini ya kwamba roboti inaweza kutisha wizi walioingia katika eneo au jengo ingawa modeli zilizopo hazina silaha.
Mashine mbalimbali zimegunduliwa zinazosaidia kutekeleza shughuli za kijeshi. Kwa jumla si roboti zinazotekeleza shughuli pekee zao lakini zinaongozwa na binadamu kwa njia ya simu kutoka umbali.


title: Roboti

text: Kati ya watangulizi walikuwa mabomu ya kuendeshwa yaliyotumiwa na Ujerumani wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Yaliitwa Goliath yakionekana kama faru ndogo na kubeba kilogramu 50 za barui. Zililengwa kwa kutumia waya.


title: Roboti

text: Mashine zinazofanana na Goliath lakini zenye uwezo zaidi zimebuniwa na kutumiwa leo hii. Kati ya nusu-roboti zinazotumiwa sana ni PackBot ambayo ni gari dogo la kulengwa kwa mbali na kutemeba kwa minyororo. Inaweza kubeba vifaa mbalimbali hasa mkono wa kushikilia vitu na kamera. Matumizi yake ni hasa kutambua, kuondoa au kulipuza mabomu ya kutegwa, na kufanya upelelezi katika mazingira hatari ikitangulia wanajeshi na kuwaonyesha kwa kamera zake kuna nini katika mtaa ufuatao au nyuma ya ukuta na kadhalika. Packbot ilitumiwa pia kwa upelelezi katika mazingira hatari baada ya ajali ya nyuklia ya Fukushima; majengo ya tanuri la nyuklia hayakuweza kuingiliwa na wanadamu kwa sababu ya kiwango kikubwa cha unururifu. Hapo habari juu ya hali ya majengo zilipatikana kwa matumizi ya PackBot zenye kamera na vifaa vya kupima halijoto na unururifu.


title: Roboti

text: Nusu-Roboti nyingine iliyotumiwa sana na jeshi la Marekani huko Afghanistan na Iraki ni TALON; ni nzito kuliko PackBot inaimbia haraka zaidi na inapatikana pia na silaha kama bombomu.


title: Roboti

text: Ilhali hadi sasa roboti za kijeshi bado zinalengwa na binadamu kwa mbali lakini kuna majaribio mengi ya kukamilisha mifumo ya kitetezi inayoendeshwa na kompyuta tu. Hapo ni hasa swali jinsi gani kukinga vifaru dhidi ya makombora madogo; kuongeza kinga ya feleji kunaonekana vigumu kutokana na uzito mkubwa wa kinga hili. Hapa suluhisho linatafutwa kwa kupunguza kinga ya feleji na badala yake kuwa na mfumo wa kujitetea ambako rada na kompyuta zinatambua risasi kubwa na kombora zinazokaribia na kuziharibu. Maazimio haya hayawezi kufanywa na binadamu kutokana na muda mfupi mno na hapo ni kompyuta katika mtambo inayochukua hatua kulingana na programu yake.


title: Roboti

text: Roboti zinapendwa sana kama kichezeo cha watoto na watu wazima. Mifano mashuhuri mnmo mwaka 2ß14 ilikuwa roboti mbwa Aibo wa kampuni ya Sony na vichezeo vya kampuni ya LEGO vinavyoitwa "Lego-Mindstorms".


title: Roboti

text: Kati ya vichezeo kuna maumbo yenye mifano ya mwanasesere ya platiki yenye ubo la roboti jinsi inavyojulikana kutokana na filamu na hadithi hadi roboti za kweli zenye nafasi ya kuhifadhi amri kwenye kompyuta ya ndani.


title: Roboti

text: Roboti vya vichezeo havitumiwi kama vichezeo pekee lakini vinatumiwa pia katika mafundisho ya sayansi kwenye ngazi ya vyuoni na pia kwa ajili ya utafiti wa kisayansi. Vichezeo vya Lego Mindstorms vilibuniwa kama kazi ya pamoja ya kampuni ya LEGO na Massachusetts Institute of Technology.


title: Roboti

text: Roboti za Aibo zimekuwa chanzo cha jumuiya kubwa ya mpira wa miguu wa roboti. Kila mwaka watengenezaji wa roboti hukutana kwa mashindano ya Robocup.


title: Roboti

text: Jina la roboti hutumiwa kwa programu za komyuta zinazotekeleza shughuli nyingi kwenye wavuti wa walimwengu. Kwa kifupi cha Kiingereza zinajulikana kaam "bot". Programu hizi zinapita wavuti na kukusanya habari za tovuti kwa haraka sana zikirudiarudia kufungua kurasa nyingi iwezekanavyo, kukusanya habari kama jina la tovuti na inatunza habari juu ya nini. Kila tovuti ya kutafuta habari kwenye intaneti kama google inatumia "bot" hizi. Kama mtumiaji anaingiza neno katika dirisha la "Tafuta" na baadaye kuona maelfu ya anwani za intaneti, hii imewezekana kwa sababu bot za google (sawa na makampuni mengine) zimeshafikia tovuti zinazotajwa na kushika kumbukumbu ya kwamba jambo linalotafutwa liko kwenye tovuti ile.


title: Kirawa

text: Kirawa ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Warawa na Wakaro. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kirawa imehesabiwa kuwa watu 11,500, yaani Warawa 7000 na Wakaro 4500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kirawa iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kirempi

text: Kirempi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Warempi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kirempi imehesabiwa kuwa watu 1590. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kirempi iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kirerau

text: Kirerau ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Warerau. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kirerau imehesabiwa kuwa watu 590. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kirerau iko katika kundi la Kimadang.


title: Kirumu

text: Kirumu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Warumu. Mwaka wa 1985 idadi ya wasemaji wa Kirumu imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kirumu iko katika kundi la Kikairi.


title: Kisaep

text: Kisaep ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasaep. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisaep imehesabiwa kuwa watu 550. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisaep iko katika kundi la Kimadang.


title: Kisafeyoka

text: Kisafeyoka ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasafeyoka. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kisafeyoka imehesabiwa kuwa watu 2390. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisafeyoka iko katika kundi la Kiangan.


title: Kisalt-Yui

text: Kisalt-Yui ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasalt-Yui. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kisalt-Yui imehesabiwa kuwa watu 6500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisalt-Yui iko katika kundi la Kichimbu.


title: Kisam

text: Kisam ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasam. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisam imehesabiwa kuwa watu 780. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisam iko katika kundi la Kimadang.


title: Kisamberigi

text: Kisamberigi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasamberigi. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kisamberigi imehesabiwa kuwa watu 3130. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisamberigi iko katika kundi la Kiengan.


title: Kisamo

text: Kisamo ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasamo. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kisamo imehesabiwa kuwa watu 900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisamo iko katika kundi la “East Strickland”.


title: Kisamosa

text: Kisamosa ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasamosa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisamosa imehesabiwa kuwa watu 90 tu, na lugha iko hatarini kutoweka punde. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisamosa iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kisaruga

text: Kisaruga ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasaruga. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kisaruga imehesabiwa kuwa watu 130. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisaruga iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kisausi

text: Kisausi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasausi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kisausi imehesabiwa kuwa watu 93 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisausi iko katika kundi la Kimadang.


title: Lego

text: Lego ni jina la kampuni nchini Denmark inayotengeneza vichezeo mashuhuri ya "Lego". Kampuni ni mtengezaji mkubwa wa vichezeo duniani.


title: Lego

text: Lego ni hasa matofali madogo ya plastiki yanayoweza kuunganishwa kuunda mifano ya kila kitu.


title: Lego

text: Kiasili kampuni ilitengeneza michemraba ya ubao na tangu mwaka 1949 mtindo huu ulipanuliwa kwa kutumia plastiki.


title: Lego

text: Baada ya kufaulu, chaguo la vipande vya kuunganishwa liliongezeka kuwa pamoja na mwanaserere ndogo zenye kichwa, mwili wa juu na mwili wa chini pekee, hivyo zinaweza kutenganishwa na kuunganishwa upya, na magurudumu na vipande vingine kwa kuunda gari. Kuna pia mikusanyo ya vipande vya nyongeza vinavyoruhusu kuunda mifano ya miji, anga la nje, jahazi na meli, maboma, masauri, na mengine mengi.


title: Lego

text: Tangu mwaka 1977 Lego ilipanuliwa tena kwa vipande vya Lego Technic iliyoongeza injini za umeme, kompresa na pampu za hewa zilizoruhusu kuunda mifano ya trekta au mashine nyingine.


title: Lego

text: Mtindo huu umepanuliwa katika karne ya 21 kwa vipande vya "Lego Mindstorm" vinavyoruhusu kutengeneza roboti. Kiini chake ni tofali lenye chipu ndani yake inayopokea amri kupitia kompyuta ya nyumbani na amri zinatekelezwa kwa kutumia injini ya umeme na vigunduzi mbalimbali vya nuru, sauti na mgusano.


title: Lego

text: Kampuni ilianzisha pia miradi ya kitalii ya Legoland ambako mifano ya majengo mashuhuri ya dunia yanaonyeshwa ambayo yameundwa kwa matofali ya Lego.


title: Kiselepet

text: Kiselepet ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waselepet. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kiselepet imehesabiwa kuwa watu 7000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiselepet iko katika kundi la Kihuon.


title: Kisene

text: Kisene ilikuwa lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya iliyozungumzwa na Wasene. Siku hizi hakuna wasemaji wa Kisene tena, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisene iko katika kundi la Kihuon.


title: Kisetaman

text: Kisetaman ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasetaman. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisetaman imehesabiwa kuwa watu 280. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisetaman iko katika kundi la Kiok.


title: Kisialum

text: Kisialum ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasialum. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisialum imehesabiwa kuwa watu 400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisialum iko katika kundi la Kihuon.


title: Kisiane

text: Kisiane ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasiane. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisiane imehesabiwa kuwa watu 29,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisiane iko katika kundi la Kigorokan.


title: Kisihan

text: Kisihan ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasihan. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisihan imehesabiwa kuwa watu 570. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisihan iko katika kundi la Kigum.


title: Kisileibi

text: Kisileibi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasileibi. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kisileibi imehesabiwa kuwa watu 260. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisileibi iko katika kundi la Kimadang.


title: Kisilopi

text: Kisilopi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasilopi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisilopi imehesabiwa kuwa watu 180. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisilopi iko katika kundi la Kihanseman.


title: Kisimbari

text: Kisimbari ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasimbari. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kisimbari imehesabiwa kuwa watu 3040. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisimbari iko katika kundi la Kiangan.


title: Kisinasina

text: Kisinasina ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasinasina. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kisinasina imehesabiwa kuwa watu 50,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisinasina iko katika kundi la Kichimbu.


title: Kisinsauru

text: Kisinsauru ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasinsauru. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisinsauru imehesabiwa kuwa watu 500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisinsauru iko katika kundi la Kimadang.


title: Kisiroi

text: Kisiroi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasiroi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisiroi imehesabiwa kuwa watu 1310. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisiroi iko katika kundi la Kimadang.


title: Kisom

text: Kisom ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasom. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisom imehesabiwa kuwa watu 80 tu, na lugha iko hatarini mwa kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisom iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kisomba-Siawari

text: Kisomba-Siawari (pia Kiburum au Kimindik) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasomba na Wasiawari. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisomba-Siawari imehesabiwa kuwa watu 9000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisomba-Siawari iko katika kundi la Kihuon.


title: Kisonia

text: Kisonia ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasonia. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kisonia imehesabiwa kuwa watu 400, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisonia iko katika kundi la Kibosavi.


title: Kisop

text: Kisop ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasop. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisop imehesabiwa kuwa watu 2250. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisop iko katika kundi la Kimadang.


title: Kisuena

text: Kisuena ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasuena. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisuena imehesabiwa kuwa watu 3600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisuena iko katika kundi la Kibinanderean.


title: Kisuganga

text: Kisuganga ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasuganga. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisuganga imehesabiwa kuwa watu 350. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisuganga iko katika kundi la Kiok.


title: Kisuki

text: Kisuki ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasuki. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisuki imehesabiwa kuwa watu 3510. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisuki iko katika kundi lake lenyewe la Kisuki.


title: Kisumau

text: Kisumau ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasumau. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisumau imehesabiwa kuwa watu 2580. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisumau iko katika kundi la Kimadang.


title: Kisusuami

text: Kisusuami ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasusuami. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisusuami imehesabiwa kuwa watu kumi tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisusuami iko katika kundi la Kiangan.


title: Kitai (Papua)

text: Kitai ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watai. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kitai imehesabiwa kuwa watu 900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitai iko katika kundi la Kimadang.


title: Kitainae

text: Kitainae ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watainae. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kitainae imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitainae iko katika kundi la Kiangan.


title: Kitairora-Kaskazini

text: Kitairora-Kaskazini ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watairora. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kitairora-Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitairora-Kaskazini iko katika kundi la Kikainantu.


title: Kitairora-Kusini

text: Kitairora-Kusini ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watairora. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kitairora-Kusini imehesabiwa kuwa watu 7000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitairora-Kusini iko katika kundi la Kikainantu.


title: Kitairuma

text: Kitairuma ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watairuma. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kitairuma imehesabiwa kuwa watu 4500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitairuma iko katika kundi la Kieleman.


title: Kitauade

text: Kitauade ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watauade. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kitauade imehesabiwa kuwa watu 7000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitauade iko katika kundi la Kigiolalan.


title: Kitauya

text: Kitauya ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watauya. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kitauya imehesabiwa kuwa watu 350. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitauya iko katika kundi la Kimadang.


title: Kitelefol

text: Kitelefol ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watelefol. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kitelefol imehesabiwa kuwa watu 5400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitelefol iko katika kundi la Kiok.


title: Kitifal

text: Kitifal ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watifal. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kitifal imehesabiwa kuwa watu 3600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitifal iko katika kundi la Kiok.


title: Kitimbe

text: Kitimbe ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watimbe. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kitimbe imehesabiwa kuwa watu 11,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitimbe iko katika kundi la Kihuon.


title: Kitoaripi

text: Kitoaripi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Watoaripi. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kitoaripi imehesabiwa kuwa watu 23,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitoaripi iko katika kundi la Kieleman.


title: Ruby band

text: RUBY BENDI ni bendi ya muziki wa kizazi kipya tanzania inayopatikana katika jiji la dar es salaam.band hii ya vijana wadogo wenye vipaji ni muungano wa wasanii wanne ISMAIL YAHYA(SUMALAY),KHALID WAZIRI(KWEAPIPA),LAWRENCE CLEMENT(MAYA) NA SUNDAY MTOLE(C-MINOR).


title: Ruby band

text: Jina hili la Ruby Band linatokana na mmiliki wake Ruby Yusuph ambaye anamiliki kampuni ya Ruby International yenye studio ya RUBY RECODS na RUBY VIDEOS inayoshughulika na kurekodi nyimbo pamoja na kufanya video za nyimbo mbalimbali na filamu za kitanzania.


title: Ruby band

text: Mwezi june mwaka 2014 bendi hii iliachia wimbo wao wa kwanza(audio) ulioitwa KISEBUSEBU wakimshirikisha msanii mwingine HANS WA LEO ambaye alikuwa akifanya kazi chini ya Ruby Records.