title: Tarakilishikuu

text:
Kwa kupingana na hili, ukokotozi ujazo moja kwa moja unafikirika kutumia nguvu ya Tarakilishi yenye athari madhubuti za gharama kwa ajili ya kutatua kiwango kidogo cha matatizo makubwa au kiwango kikubwa cha matatizo madogomadogo. Kwa mfano, maombi ya watumiaji wengi kwenye databezi au nywila. Miundo ya mashine zitumikazo kusaidia watumiaji wengi kama utaratibu wa kazi za kila siku zinaweza kuwa na ukubwa mwingi lakini hazifikiriwi moja kwa moja kama Tarakilishikuu, ikichukuliwa kwamba hazitatui tatizo moja kubwa na gumu sana.
Kwa ujumla, kasi za Tarakilishikuu zinapimwa na kuwekwa alama teule kwa FLOPS (Floating Point Operations Per Second), na si kwa mbadala wa MIPS; ni kwamba, hii ni “Instructions per second” kama inavyohusika na Tarakilishi za madhumuni-ya-jumla. Vipimo hivi kwa kawaida vinatumika kwa pamoja na viambishi awali vya SI kama vile Tera-, ikiunganishwa katika kifupisho “TFLOPS” (1012 FLOPS, inatamkwa teraflops), au peta-, ikiunganishwa kwenye kifupisho “PFLOPS” (1015 FLOPS, inatamkwa petaflops). Kwa “Kipimopeta” Tarakilishikuu zinaweza kuchakata kwadrilioni moja (milioni kwa kipawa cha nne (Uingereza) au milioni kwa kipawa cha tano (Marekani)) (1015) (1000 trilioni) FLOPS. “Kipimoexa” ni kuwa ukokotozi tendaji upo kwenye nafasi ya exaflops. Exaflop ni kwintilioni moja (1018) FLOPS (teraflops milioni moja).


title: Tarakilishikuu

text: Si namba moja inayoweza kutoa picha ya utendaji mzima wa mifumo ya Tarakilishi, hata hivyo lengo la alama teule ya Linpark ni kukadiria ni kwa kasi ipi Tarakilishi inaweza kutatua matatizo ya namba na hii inatumika kwa mapana zaidi katika tasinia. Vipimo vya FLOPS ni eidha vimedondolewa kulingana na nadharia ya utendaji wa kiwango mbadiliko cha prosesa (kizalishwacho kutoka ainisho la mtengenezaji wa prosesa na kuonyeshwa kama “Rpeak” katika orodha ya TOP500) ambacho kiujumla hakipatikani wakati wa kufanya kazi halisi, au uelewa patikanifu, uzalishwao kutokana na alama teule za LINPARK na kuonyeshwa kama “Rmax” katika orodha ya TOP500. Alama teule za LINPARK hasa hasa zinatekeleza changanuzi za LU ya solo kubwa. Utendaji wa LINPARK unatoa ishara kiasi ya utendaji kwa baadhi ya matatizo ya dunia halisi, lakini si lazima ifananie na masharti ya utendaji kazi ya Tarakilishikuu nyingi nyinginezo, ambapo kwa mfano zinaweza kuhitaji zaidi kiwango kikubwa cha uwezo wa vizio vya kutunzia kumbukumbu, au zinaweza kuhitaji utendaji bora wa ukokotozi wa namba kamili, au zinaweza kutaka utendaji wa juu wa mifumo ya I/O ili kupata viwango vya juu vya utendaji.


title: Tarakilishikuu

text: Tangu mwaka 1993, Tarakilishikuu zenye kasi kubwa zimekuwa zikiwekewa safu katika orodha iitwayo TOP500.


title: Tarakilishikuu

text: Orodha hii inaonyesha Tarakilishikuu yenye kasi iliyopo katika muda wowote unaotakiwa.


title: Tarakilishikuu

text: Orodha ya TOP500 inaonyesha Tarakilishikuu yenye kasi iliyopo ni ile ambayo nchi nyingi duniani kote zinashiriki kuitumia.


title: Tarakilishikuu

text: Mradi wa TOP500 unaweka safu na maelezo ya mifumo ya Tarakilishi 500 zenye nguvu zaidi duniani.


title: Tarakilishikuu

text: Mradi ulianzishwa mwaka 1993 na unachapisha orodha iliyokuwa ya kisasa ya Tarakilishikuu mara mbili kwa mwaka.


title: Tarakilishikuu

text: Orodha ya kwanza ya kisasa mara zote inatukia na Mkutano wa Kimataifa wa Ukokotozimkuu mwezi Juni. Na ya pili huwakilishwa mwezi Novemba katika Mkutano wa Ukokotozimkuu wa ACM/IEEE. Mradi huu umelenga kutoa msingi wa kutumainiwa wa ufuatiliaji na ugunduaji mielekeo ya ukokotozi wa kasi ya juu na kuweka safu katika misingi ya HPL. Ni utekelezaji unaowezekanika wa utendaji wa hali ya juu wa alama teule ya LINPARK ulioandikwa kwenye fortran ya Tarakilishi za distributed-memory.


title: Tarakilishikuu

text: Orodha ya TOP500 inakusanywa na Jack Dongara wa Chuo kikuu cha Tennessee, knoxville, Erich Strohmaier na Horst Simon wa Maabara ya Kitaifa ya NERSC/Lawrence Berkeley (na, kutoka 1993 mpaka kifo chake mwaka 2014, Hans Meuer wa Chuo kikuu cha Mannheim, Ujerumani.)


title: Tarakilishikuu

text: Ifuatayo ni orodha ya hivi karibuni ya Tarakilishi ambayo inapatikana juu kabisa ya orodha ya TOP500, na “kasi ya juu” inapatikana kama makadirio ya “Rmax”


title: Tarakilishikuu

text: Tarakilishi Blue Gene/P ya IBM imekua ikitumika kuigiza seli neva bandia katika ulinganifu wa makadirio ya asilimia moja ya tabaka la nje ya ubongo wa binadamu.


title: Tarakilishikuu

text: Utabiri wa hali ya hewa wa kisasa pia unategemea Tarakilishikuu. Idara ya Taifa ya Usimamiaji maswala ya Bahari na Hewa wanatumia Tarakilishikuu kuchakacha mamia ya mamilioni ya chunguzi kusaidia kufanya tabiri za hali ya hewa ziwe sahihi zaidi.


title: Tarakilishikuu

text: Mwaka 2011, changamoto na magumu katika kusukuma mgubiko wa matumizi ya Tarakilishikuu viliwekewa msisitizo na kampuni ya IBM kutelekeza mradi wake wa Tarakilishi Blue Waters ya kipimopeta.


title: Kimandarin

text: Kimandarin ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wachina. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimandarin nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu milioni 840. Pia kuna wasemaji katika nchi zifuatazo: 10,600 nchini Brunei (2006), 60,900 ndani ya Hong Kong (2006), 24,320,000 nchini Taiwan (1993), 460,000 nchini Indonesia (1982), wengi nchini Malaysia ambapo ni lugha ya taifa (lakini bila idadi rasmi ya wasemaji), 35,000 nchini Mongolia (1993), 500,000 nchini Myanmar (1994), 500 nchini Ufilipino (1990), 1,210,000 nchini Singapuri (2010), na 5880 nchini Uthai (1984). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimandarin iko katika kundi la Kichina.


title: Kimindong

text: Kimin-Dong ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wahan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimin-Dong nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu milioni 8.8. Pia kuna wasemaji katika nchi zifuatazo: 7060 nchini Brunei (2006), wachache tu nchini Indonesia (bila mwaka), 252,000 nchini Malaysia (2004), 34,200 nchini Singapuri (2000), na wengi nchini Uthai (bila takwimu). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimin-Dong iko katika kundi la Kichina.


title: Kimin-Nan

text: Kimin-Nan ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wahan. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimin-Nan nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu milioni 25.7. Pia kuna wasemaji katika nchi zifuatazo: 13,100 nchini Brunei (2006), 77,600 ndani ya Hong Kong (2006), milioni 15 nchini Taiwan (1997), 700,000 nchini Indonesia (1982), 2,660,000 nchini Malaysia (2000), 592,000 nchini Ufilipino (1982), 333,000 nchini Singapuri (2010), na 1,080,000 nchini Uthai (1984). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimin-Nan iko katika kundi la Kichina.


title: Kiyue

text: Kiyue (pia Kicantonese) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayue. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kiyue nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu milioni 52. Pia kuna wasemaji katika nchi zifuatazo: 6250 nchini Brunei (2006), 6,030,000 ndani ya Hong Kong (2006), 180,000 nchini Indonesia (1982), 1,070,000 nchini Malaysia (2000), 9780 nchini Ufilipino (2000), 121,000 nchini Singapuri (2010), 29,400 nchini Uthai (1984), na 862,000 nchini Vietnam (1999). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiyue iko katika kundi la Kichina.


title: Kimin-Bei

text: Kimin-Bei ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wahan. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kimin-Bei nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu milioni 10.3. Pia kuna wasemaji 4000 nchini Singapuri (1985). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimin-Bei iko katika kundi la Kichina.


title: Kipu-Xian

text: Kipu-Xian ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wahan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kipu-Xian nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 2,520,000. Pia kuna wasemaji 24,700 nchini Malaysia (2006) na 14,100 nchini Singapuri (2000). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipu-Xian iko katika kundi la Kichina.


title: Kijarai

text: Kijarai ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vietnam na Kamboja inayozungumzwa na Wajarai. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kijarai nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 242,000. Pia kuna wasemaji 20,800 nchini Kamboja (2008). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijarai iko katika kundi la Kichamiki.


title: Bernadeta Soubirous

text: "Bernadeta" (Marie-Bernarde) Soubirous (Lourdes, Hautes-Pyrénées, Ufaransa, 7 Januari 1844 - Nevers, Nièvre, 16 Aprili 1879) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki.


title: Bernadeta Soubirous

text:
Tarehe 14 Juni 1925 Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri
na tarehe 8 Desemba 1933 mwenyewe alimtangaza mtakatifu bikira.


title: Bernadeta Soubirous

text: Sikukuu yake imepangwa tarehe 18 Februari, siku ambapo Bikira Maria alimuahidiwa kumpatia heri, ingawa si katika maisha ya duniani.


title: Bernadeta Soubirous

text: Anajulikana hasa kwa njozi za Bikira Maria alizojaliwa kwenye pango la Massabielle kati ya tarehe 11 Februari na 16 Julai 1858. Hatimaye Maria alijitambulisha kama Kukingiwa Dhambi ya Asili, sifa yake iliyotangazwa na Papa Pius IX kuwa dogma ya imani Katoliki miaka 4 ya nyuma.


title: Bernadeta Soubirous

text: Ingawa viongozi wa Kanisa walikuwa na shaka kwanza, utafiti uliwafanya wakubali ukweli wa tukio hata inaanzishwa adhimisho la Bikira Maria wa Lourdes na patakatifu palipojengwa mahali pake pamekuwa mahali pa hija panapofikiwa na watu zaidi ya milioni 5 kwa mwaka.


title: Bernadeta Soubirous

text: Baada ya kustahimili mengi upande wa mwili (kipindupindu, pumu kali, kifua kikuu n.k.) na wa nafsi (dhuluma kutoka kwa watu wasioamini njozi zake au waliomuonea kijicho kwa hizo), alifariki akiwa na umri wa miaka 35 tu.


title: Kikaco'

text: Kikaco' ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Kamboja inayozungumzwa na Wakaco'. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikaco' imehesabiwa kuwa watu 3370. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikaco' iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kikavet

text: Kikavet ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Kamboja inayozungumzwa na Wakavet. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kikavet imehesabiwa kuwa watu 6220. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikavet iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kikraol

text: Kikraol ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Kamboja inayozungumzwa na Wakraol. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kikraol imehesabiwa kuwa watu 6220. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikraol iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kipear

text: Kipear ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Kamboja inayozungumzwa na Wapear. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kipear imehesabiwa kuwa watu 1670. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipear iko katika kundi la Kipeariki.


title: Kisamre

text: Kisamre ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Kamboja inayozungumzwa na Wasamre. Mwaka wa 2000 idadi ya Wasamre imehesabiwa kuwa watu 200 lakini hakuna miongoni mwao waliweza kuongea Kisamre, yaani lugha imesahauliwa. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kisamre iko katika kundi la Kipeariki.


title: Kisa'och

text: Kisa'och ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Kamboja inayozungumzwa na Wasa'och. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kisa'och imehesabiwa kuwa watu kumi tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kisa'och iko katika kundi la Kipeariki.


title: Kisomray

text: Kisomray ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Kamboja inayozungumzwa na Wasomray. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kisomray imehesabiwa kuwa watu 4100. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kisomray iko katika kundi la Kipeariki.


title: Kisuoy

text: Kisuoy ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Kamboja inayozungumzwa na Wasuoy. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kisuoy imehesabiwa kuwa watu 860. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kisuoy iko katika kundi la Kipeariki.


title: Lourdes

text: Lourdes (matamshi: [luʀd]) ni mji mdogo (wakazi 15,000) chini ya milima ya Pirenei nchini Ufaransa.


title: Lourdes

text: Inatembelewa na watu zaidi ya milioni 5 kwa mwaka kutoka na njozi za mwaka 1858, ambazo Kanisa Katoliki limethibitisha kwamba kweli Bikira Maria alimtokea msichana Bernadeta Soubirous.


title: Lourdes

text: Kanisa hilo limethibitisha pia miujiza 70 iliyotokana na maombezi ya Bikira Maria kuwa haielezeki kisayansi.


title: Khadija Kopa

text:
Khadija Omar Abdallah Kopa (amezaliwa 1963 huko Zanzibar) ni mwimbaji wa muziki wa Taarab, mtunzi wa nyimbo na mfanyabiashara kutoka nchini Tanzania. Anafahamika zaidi kwa ushirikiano wake mkubwa na bendi ya TOT. Ameanza kuimba Taarab tangu 1990 na bendi ya kwanza kujiunga nayo ilikuwa Culture Musical Club.
Khadija Kopa alizaliwa mwaka 1963 kisiwani Zanzibar na ni mtoto wa kipekee katika familia ya Kopa. Ameolewa na ana watoto wanne na wajukuu wawili. Kazi ya sanaa alianza mwaka 1990 katika Kikundi cha Culture Musical Club.
Mbali ya muziki, Kopa ni mama wa nyumbani, mfanyabiashara na pia mwanaharakati wa kisiasa nchini Tanzania. Khadija alikuwa akipenda kuimba tangu akiwa mdogo, akisomea madrasa Zanzibar. Akiwa chuoni (madrasa) alikuwa msomaji mzuri wa qaswida, halafu vilevile alipokuwa Young Pioneer, alikuwa kwenye kikundi cha kwaya.
Halkadhalika Shuleni alikuwa kwenye mambo ya ngoma, mambo ya utamaduni na kwaya. Shule yao ilikuwa bingwa kwa kwaya Zanzibar. Aliendelea hivyo hadi katika shule ya upili.


title: Khadija Kopa

text:
Siku moja alikuwa amekaa huku akiiga wimbo. Akapita babu yake aliye katika kikundi cha Culture Musical Club cha Zanzibar. Akamsifia ya kwamba anajua kuimba. Basi akachukua hatua ya kuandika barua kwa niaba yake bila ya kumshauri, akaipeleka Culture Musical Club kuomba ajiunge nao.
Khadija pia amepata kushirikiana na waimbaji wengine wa kike kama vile Mwanamtama Amir, marehemu Leila Khatib na wanaume kama akina Abdul Misambano na Ali Star, waliporomosha nyimbo ambazo zilitamba miaka hiyo katika ulimwengu wa Taarab.


title: Kichrau

text: Kichrau ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wachrau. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kichrau imehesabiwa kuwa watu 7000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichrau iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kicua

text: Kicua ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wacua. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kicua imehesabiwa kuwa watu 12,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kicua iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kiharoi

text: Kiharoi ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vietnam inayozungumzwa na Waharoi. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kiharoi imehesabiwa kuwa watu 35,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiharoi iko katika kundi la Kichamiki.


title: Kihre

text: Kihre ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wahre. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kihre imehesabiwa kuwa watu 94,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihre iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kikatua

text: Kikatua ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wakatua. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikatua imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikatua iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kikayong

text: Kikayong ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wakayong. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikayong imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikayong iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kikhang

text: Kikháng ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wakháng. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikháng imehesabiwa kuwa watu 13,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikháng iko katika kundi la Kikhmuiki.


title: Kikhao

text: Kikhao ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wakhao. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kikhao imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikhao iko katika kundi la Kikhmuiki.


title: Kimaa (Vietnam)

text: Kimaa ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wamaa. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kimaa imehesabiwa kuwa watu 33,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimaa iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kimonom

text: Kimonom ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wamonom. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimonom imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimonom iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kimuong

text: Kimuong ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wamuong. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kimuong imehesabiwa kuwa watu milioni 1.14. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimuong iko katika kundi lake lenyewe la Kimuong.


title: Kinguon

text: Kinguôn ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wanguôn. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kinguôn imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinguôn iko katika kundi la Kimuong.


title: Kiphuong

text: Kiphuong ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Waphuong. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiphuong imehesabiwa kuwa watu 15,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiphuong iko katika kundi la Kikatuiki.


title: Kirengao

text: Kirengao ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Warengao. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kirengao imehesabiwa kuwa watu 18,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kirengao iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kiroglai-Cacgia

text: Kiroglai ya Cacgia ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vietnam inayozungumzwa na Waroglai. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiroglai ya Cacgia imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiroglai ya Cacgia iko katika kundi la Kichamiki.


title: Kiroglai-Kaskazini

text: Kiroglai ya Kaskazini ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vietnam inayozungumzwa na Waroglai. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiroglai ya Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 52,900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiroglai ya Kaskazini iko katika kundi la Kichamiki.


title: Kiroglai-Kusini

text: Kiroglai ya Kusini ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vietnam inayozungumzwa na Waroglai. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kiroglai ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 41,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiroglai ya Kusini iko katika kundi la Kichamiki.


title: Kiromam

text: Kiromam ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Waromam. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kiromam imehesabiwa kuwa watu 200. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiromam iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kitakua

text: Kitakua ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Watakua. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kitakua imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitakua iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kitho

text: Kitho ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Watho. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kitho imehesabiwa kuwa watu 68,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitho iko katika kundi la Kicuoi.


title: Kitodrah

text: Kitodrah ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Watodrah. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kitodrah imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitodrah iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kitrieng

text: Kitrieng ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Watrieng. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitrieng imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitrieng iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kiakha

text: Kiakha ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar, Uchina, Laos na Uthai inayozungumzwa na Waakha. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kiakha imehesabiwa kuwa watu 200,000 nchini Myanmar, 240,000 nchini Uchina, 66,100 nchini Laos na 56,600 nchini Uthai. Pia kuna wasemaji 1260 nchini Vietnam (1995). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiakha iko katika kundi la Kichina.


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Mbinu ya rediokaboni (pia: mbinu ya C; kwa Kiingereza: "radiocarbon dating", "carbon-14 dating") ni njia ya kisayansi ya kutambua umri wa mata ogania.


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Msingi wa mbinu hii ni uwepo wa kaboni katika kila kiumbe; na kupungua kwa idadi ya isotopi za kaboni aina za C kwa sababu idadi za atomi nururifu inapungua kadiri ya mbunguo nyuklia. Kutokana na asilimia za kaboni nururifu ya C iliyobaki katika mata ogania inawezekana kukadiria umri wake.


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Mbinu ya rediokaboni ni muhimu hasa kwa fani ya akiolojia. Mbinu hii inamruhusu mtaalamu kujua umri wa ubao, mifupa na mabaki mengine yanayotokana na viumbe wa kale.


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Hata hivyo mbinu hii inahitaji kuwepo kwa mata ogania, yaani haiwezi kutambua umri wa vitu kama dhahabu, chuma, mwamba.


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Vilevile haiwezi kuleta matokeo kwa viumbe wenye umri mkubwa kushinda miaka 60,000.


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Mbinu hii ya upimaji iligunduliwa mnamo 1946 na mtaalamu Mmarekani Willard Frank Libby aliyepokea tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka 1960. Libby aliweza kuonyesha usahihi wa mbinu yake kwa kutambua umri wa mbao za jeneza na za boti ya Misri ya Kale. Jeneza na boti zilihifadhiwa katika makaburi ya Misri ambako vitu vingi vimekaa tangu miaka elfu kadhaa bila kuoza kutokana na hewa kame ya nchi hiyo. Hali nzuri ya yaliyomo katika makaburi ya Misri imetunza pia maandiko juu ya vitu hivyo ambayo mara nyingi pia hutaja mwaka wa kifo cha mhusika wa kaburi, na hivyo kutaja umri wa kaburi. Upimaji wa Libby ulilingana na umri uliojulikana tayari, hivyo kuthibitisha uwezo wa mbinu yake.


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Kaboni hupatikana hewani kwa kawaida kwa umbo thabiti la C. Lakini asilimia ndogo sana ya kaboni iliyoko hewani inapigwa na mnururisho wa jua na kubadilika kuwa isotopi nururifu ya C. Atomi hizi nururifu huitwa isotopi. Kwenye hewa ya kawaida kuna uhusiano kati ya C na C ambayo ni kati ya atomi 1,000,000,000 za C kuna atomi 1 ya C pekee.


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Isotopi za kaboni zinajiunga kirahisi katika muungo kemia na oksijeni hivyo kuunda molekuli za dioksidi kabonia (CO). Hii CO nururifu ni sehemu asilia ya angahewa ya dunia. Hivyo kila mmea duniani unapokea kiwango kidogo cha mata hii tena kila siku sawa jinsi inavyopokea CO ya kawaida.


title: Mbinu ya rediokaboni

text:
Sawa na atomi nururifu zote isotopi hizi si thabiti zinayeyuka na kurudi katika hali thabiti, lakini si zote mara moja. Sayansi imegundua kipimo cha „nusumaisha“ kwa kila elementi. Nusumaisha inataja muda ambako nusu ya atomi nururifu inabadilika na kuwa elementi thabiti tena. Kwa kaboni C nusumaisha ni takriban miaka 5,730.
Hata isotopi za C hewani zinayeyuka lakini kiwango kinachopotea kinaundwa upya mfululizo kwa hiyi kuna daima kiwango fulani cha C na hivyo pia dioksidi kabonia nururifu hewani.


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Mimea inapokea kila siku CO pamoja na aina nururifu na kuiingiza katika miili yao. Wanyama wala majani wanapokea ile kaboni (isiyo nururifu na pia nururifu) kwa njia ya kula majani, na wanyama wala nyama wanaipokea kupitia nyama ya wanyama wengine wanaoliwa.


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Wakati mmea au mnyama anakufa hapumui tena. Maana yake kiwango cha kaboni hakiongezeki tena lakini C iliyoingia mwilini hadi kifo inayeyuka kama kawaida. Kwa hiyo kama ubao, mifupa au meno vinahifadhiwa kwa miaka mielfu bado kuna kiasi kidogo zaidi cha C ndani yao na inawezekana kukipima. Sasa kiasi hiki kinalinganishwa na kiasi cha kaboni ya kawaida yaani C katika mata hii. Kwa kawaida kuna atomi 1 ya C katika bilioni moja ya atomi za C. Kiasi jinsi gani idadi ya C imepungua kulingana na C kinaonyesha ni muda gani ubao au mfupa uliacha kupokea CO (ya aina zote mbili yaani ya kawaida na nururifu).


title: Mbinu ya rediokaboni

text: Mbinu huu wa rediokaboni unaweza kutambua umri hadi miaka 50-60,000 hivi. Kama sampuli ina miaka zaidi ya hii haiwezekani kwa sababu kiasi cha C kimeshapungua mno kutokana na mchakato wa kuyeyuka („mbunguo nyuklia“). Kama kiwango cha mata ni kidogo mno hata nii ni tatizo. Kwa hiyo mbinu wa C haileti matokeo kwa swali, je umri wa chokaa mawe ni upi? kwa sababu umri huo ni miaka milioni kadhaa.


title: Dawa ya famasia

text: Dawa ya famasia (kwa Kiingereza pharmaceutical, medicament au drug) ni dawa inayotumika kwa upimaji, tiba na kinga ya maradhi.


title: Dawa ya famasia

text: Namna ya kutumia dawa (kwa Kiingereza [[pharmacotherapy]]) ni sehemu muhimu ya [[uganga]] wa [[sayansi|kisayansi]] na inategemea fani ya utengenezaji wa dawa ([[pharmacology]]) kwa ajili ya ustawi wa mfululizo na inategemea [[ufamasia]] kwa matumizi ya kufaa.


title: Dawa ya famasia

text: Dawa hizo zinaainishwa namna mbalimbali, kama vile kulingana na [[mtaalamu]] gani anaweza kuziagiza kwa [[mgonjwa]], au kulingana na asili ya dawa, au kulingana na lengo la tiba. [[Shirika la Afya Duniani]] lina orodha ya [[dawa muhimu]] zinazotarajiwa kupatikana kokote.


title: Dawa ya famasia

text: Utengenezaji wa dawa unahitaji [[kazi]] na [[gharama]] kubwa ambazo kwa kawaida ni juu ya [[wanasayansi]] na [[kampuni za kifamasia]]. Kwa kawaida [[serikali]] inaratibu [[biashara]] ya dawa. [[Category:Tiba]]


title: 1378 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1378 KK (kabla ya Kristo).


title: 1376 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1376 KK (kabla ya Kristo).


title: 1377 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1377 KK (kabla ya Kristo).


title: 1379 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1379 KK (kabla ya Kristo).


title: 1360 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1360 KK (kabla ya Kristo).


title: 1361 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1361 KK (kabla ya Kristo).


title: 1362 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1362 KK (kabla ya Kristo).


title: 1363 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1363 KK (kabla ya Kristo).


title: 1364 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1364 KK (kabla ya Kristo).


title: 1365 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1365 KK (kabla ya Kristo).


title: 1366 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1366 KK (kabla ya Kristo).


title: 1367 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1367 KK (kabla ya Kristo).


title: 1368 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1368 KK (kabla ya Kristo).


title: 1369 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1369 KK (kabla ya Kristo).


title: 1350 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1350 KK (kabla ya Kristo).


title: 1351 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1351 KK (kabla ya Kristo).


title: 1352 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1352 KK (kabla ya Kristo).


title: 1353 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1353 KK (kabla ya Kristo).


title: 1354 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1354 KK (kabla ya Kristo).


title: 1355 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1355 KK (kabla ya Kristo).


title: 1356 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1356 KK (kabla ya Kristo).


title: 1490 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1490 KK (kabla ya Kristo).


title: 1357 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1357 KK (kabla ya Kristo).


title: 1358 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1358 KK (kabla ya Kristo).


title: 1359 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1359 KK (kabla ya Kristo).


title: 1340 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1340 KK (kabla ya Kristo).


title: 1341 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1341 KK (kabla ya Kristo).


title: 1300 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1300 KK (kabla ya Kristo).


title: 1342 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1342 KK (kabla ya Kristo).


title: 1343 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1343 KK (kabla ya Kristo).


title: 1344 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1344 KK (kabla ya Kristo).


title: 1345 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1345 KK (kabla ya Kristo).


title: 1346 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1346 KK (kabla ya Kristo).


title: 1347 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1347 KK (kabla ya Kristo).


title: 1348 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1348 KK (kabla ya Kristo).


title: 1349 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1349 KK (kabla ya Kristo).


title: 1330 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1330 KK (kabla ya Kristo).


title: 1331 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1331 KK (kabla ya Kristo).


title: 1332 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1332 KK (kabla ya Kristo).


title: 1333 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1333 KK (kabla ya Kristo).


title: 1334 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1334 KK (kabla ya Kristo).


title: 1335 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1335 KK (kabla ya Kristo).


title: 1336 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1336 KK (kabla ya Kristo).


title: 1337 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1337 KK (kabla ya Kristo).


title: 1338 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1338 KK (kabla ya Kristo).


title: 1339 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1339 KK (kabla ya Kristo).


title: 1320 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1320 KK (kabla ya Kristo).


title: 1321 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1321 KK (kabla ya Kristo).


title: 1322 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1322 KK (kabla ya Kristo).


title: 1323 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1323 KK (kabla ya Kristo).


title: 1324 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1324 KK (kabla ya Kristo).


title: 1325 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1325 KK (kabla ya Kristo).


title: 1326 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1326 KK (kabla ya Kristo).


title: 1327 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1327 KK (kabla ya Kristo).


title: 1328 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1328 KK (kabla ya Kristo).


title: 1329 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1329 KK (kabla ya Kristo).


title: 1310 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1310 KK (kabla ya Kristo).


title: 1311 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1311 KK (kabla ya Kristo).


title: 1312 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1312 KK (kabla ya Kristo).


title: 1313 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1313 KK (kabla ya Kristo).


title: 1314 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1314 KK (kabla ya Kristo).


title: 1315 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1315 KK (kabla ya Kristo).


title: 1316 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1316 KK (kabla ya Kristo).


title: 1317 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1317 KK (kabla ya Kristo).


title: 1318 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1318 KK (kabla ya Kristo).


title: 1319 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1319 KK (kabla ya Kristo).


title: 1301 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1301 KK (kabla ya Kristo).


title: 1302 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1302 KK (kabla ya Kristo).


title: 1303 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1303 KK (kabla ya Kristo).


title: 1304 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1304 KK (kabla ya Kristo).


title: 1305 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1305 KK (kabla ya Kristo).


title: 1306 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1306 KK (kabla ya Kristo).


title: 1307 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1307 KK (kabla ya Kristo).


title: 1308 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1308 KK (kabla ya Kristo).


title: 1309 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1309 KK (kabla ya Kristo).


title: Mahimbi

text:
Mahimbi ni aina ya chakula chenye kufanana na magimbi.
Zao hili hulimwa katika maeneo yenye maji, hasa karibu na mito au majaruba, kwani zao hili hupendelea sana maji pamoja na hali ya hewa ya ubaridi.
Chakula hiki hupendelewa kuliwa zaidi na Waluguru hasa waishio milimani yaani maeneo ya kuanzia Mgeta, Nyandira pamoja na Tchenzema.


title: Mahimbi

text: Chakula hiki, ambacho huliwa zaidi kipindi cha kuanzia mwezi wa tatu na kuendelea, hutakiwa kupikwa kwa umakini mkubwa sana, kwani kisipoiva vizuri kinaweza kuleta madhara kwa mlaji, kama kuwashwa kooni na mdomoni au kuvimba mdomo.


title: Mahimbi

text: Katika Tanzania zao hili hulimwa pia katika maeneo ya Kilimanjaro, Manyara na Tanga.


title: 1491 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1491 KK (kabla ya Kristo).


title: 1492 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1492 KK (kabla ya Kristo).


title: 1493 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1493 KK (kabla ya Kristo).


title: 1494 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1494 KK (kabla ya Kristo).


title: 1495 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1495 KK (kabla ya Kristo).


title: 1496 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1496 KK (kabla ya Kristo).


title: 1497 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1497 KK (kabla ya Kristo).


title: 1498 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1498 KK (kabla ya Kristo).


title: 1499 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1499 KK (kabla ya Kristo).


title: 1480 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1480 KK (kabla ya Kristo).


title: 1481 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1481 KK (kabla ya Kristo).


title: 1482 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1482 KK (kabla ya Kristo).


title: 1483 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1483 KK (kabla ya Kristo).


title: 1484 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1484 KK (kabla ya Kristo).


title: 1485 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1485 KK (kabla ya Kristo).


title: 1486 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1486 KK (kabla ya Kristo).


title: 1487 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1487 KK (kabla ya Kristo).


title: 1488 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1488 KK (kabla ya Kristo).


title: 1489 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1489 KK (kabla ya Kristo).


title: 1470 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1470 KK (kabla ya Kristo).


title: 1400 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1400 KK (kabla ya Kristo).


title: 1401 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1401 KK (kabla ya Kristo).


title: 1471 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1471 KK (kabla ya Kristo).


title: 1402 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1402 KK (kabla ya Kristo).


title: 1472 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1472 KK (kabla ya Kristo).


title: 1403 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1403 KK (kabla ya Kristo).


title: 1473 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1473 KK (kabla ya Kristo).


title: 1404 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1404 KK (kabla ya Kristo).


title: 1405 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1405 KK (kabla ya Kristo).


title: 1474 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1474 KK (kabla ya Kristo).


title: 1475 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1475 KK (kabla ya Kristo).


title: 1406 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1406 KK (kabla ya Kristo).


title: 1476 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1476 KK (kabla ya Kristo).


title: 1407 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1407 KK (kabla ya Kristo).


title: 1477 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1477 KK (kabla ya Kristo).


title: 1478 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1478 KK (kabla ya Kristo).


title: 1408 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1408 KK (kabla ya Kristo).


title: 1409 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1409 KK (kabla ya Kristo).


title: 1479 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1479 KK (kabla ya Kristo).


title: 1410 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1410 KK (kabla ya Kristo).


title: 1460 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1460 KK (kabla ya Kristo).


title: 1419 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1419 KK (kabla ya Kristo).


title: 1461 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1461 KK (kabla ya Kristo).


title: 1418 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1418 KK (kabla ya Kristo).


title: 1462 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1462 KK (kabla ya Kristo).


title: 1417 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1417 KK (kabla ya Kristo).


title: 1463 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1463 KK (kabla ya Kristo).


title: 1464 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1464 KK (kabla ya Kristo).


title: 1416 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1416 KK (kabla ya Kristo).


title: 1415 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1415 KK (kabla ya Kristo).


title: 1465 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1465 KK (kabla ya Kristo).


title: 1466 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1466 KK (kabla ya Kristo).


title: 1467 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1467 KK (kabla ya Kristo).


title: 1414 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1414 KK (kabla ya Kristo).


title: 1468 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1468 KK (kabla ya Kristo).


title: 1469 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1469 KK (kabla ya Kristo).


title: 1450 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1450 KK (kabla ya Kristo).


title: Kibru ya Mashariki

text: Kibru ya Mashariki ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Laos na Vietnam inayozungumzwa na Wabru. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kibru ya Mashariki nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 55,600. Pia kuna wasemaji 26,700 nchini Laos (2005). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibru ya Mashariki iko katika kundi la Kikatuiki.


title: Kichut

text: Kichut ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Laos na Vietnam inayozungumzwa na Wachut. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kichut imehesabiwa kuwa watu 1050 nchini Vietnam na 200 nchini Laos. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichut iko katika kundi la Kiviet-Muong.


title: Kihalang

text: Kihalang ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Laos na Vietnam inayozungumzwa na Wahalang. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihalang imehesabiwa kuwa watu 13,500 nchini Vietnam na 4000 nchini Laos. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihalang iko katika kundi la Kibahnariki.


title: Kihalang-Doan

text: Kihalang-Doan ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Laos na Vietnam inayozungumzwa na Wahalang-Doan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihalang-Doan imehesabiwa kuwa watu 2350 nchini Laos. Pia kulikuwa na wasemaji 2000 nchini Vietnam mwaka wa 1981. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihalang-Doan iko katika kundi la Kibahnariki.


title: 1451 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1451 KK (kabla ya Kristo).


title: 1452 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1452 KK (kabla ya Kristo).


title: 1453 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1453 KK (kabla ya Kristo).


title: 1454 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1454 KK (kabla ya Kristo).


title: 1455 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1455 KK (kabla ya Kristo).


title: 1456 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1456 KK (kabla ya Kristo).


title: 1457 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1457 KK (kabla ya Kristo).


title: 1458 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1458 KK (kabla ya Kristo).


title: 1459 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1459 KK (kabla ya Kristo).


title: 1440 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1440 KK (kabla ya Kristo).


title: 1441 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1441 KK (kabla ya Kristo).


title: 1442 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1442 KK (kabla ya Kristo).


title: 1443 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1443 KK (kabla ya Kristo).


title: 1444 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1444 KK (kabla ya Kristo).


title: 1445 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1445 KK (kabla ya Kristo).


title: 1446 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1446 KK (kabla ya Kristo).


title: 1447 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1447 KK (kabla ya Kristo).


title: 1448 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1448 KK (kabla ya Kristo).


title: 1449 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1449 KK (kabla ya Kristo).


title: 1430 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1430 KK (kabla ya Kristo).


title: 1431 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1431 KK (kabla ya Kristo).


title: 1432 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1432 KK (kabla ya Kristo).


title: 1433 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1433 KK (kabla ya Kristo).


title: 1434 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1434 KK (kabla ya Kristo).


title: 1435 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1435 KK (kabla ya Kristo).


title: 1436 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1436 KK (kabla ya Kristo).


title: 1437 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1437 KK (kabla ya Kristo).


title: 1438 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1438 KK (kabla ya Kristo).


title: 1439 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1439 KK (kabla ya Kristo).


title: 1420 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1420 KK (kabla ya Kristo).


title: 1421 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1421 KK (kabla ya Kristo).


title: 1422 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1422 KK (kabla ya Kristo).


title: 1423 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1423 KK (kabla ya Kristo).


title: 1424 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1424 KK (kabla ya Kristo).


title: 1425 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1425 KK (kabla ya Kristo).


title: 1426 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1426 KK (kabla ya Kristo).


title: 1427 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1427 KK (kabla ya Kristo).


title: 1428 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1428 KK (kabla ya Kristo).


title: 1429 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1429 KK (kabla ya Kristo).


title: 1411 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1411 KK (kabla ya Kristo).


title: 1412 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1412 KK (kabla ya Kristo).


title: 1413 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1413 KK (kabla ya Kristo).


title: 1590 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1590 KK (kabla ya Kristo).


title: 1591 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1591 KK (kabla ya Kristo).


title: 1592 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1592 KK (kabla ya Kristo).


title: 1593 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1593 KK (kabla ya Kristo).


title: 1594 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1494 KK (kabla ya Kristo).


title: 1595 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1595 KK (kabla ya Kristo).


title: Chekechea

text: Chekechea, maana yake ni kitu kidogo, hivyo pia watoto wadogo.


title: Chekechea

text: Neno hilohilo linatumika pia kwa vituo vya kuwalea (kwa Kiingereza "kindergarten", yaani "bustani ya watoto"). Ndiyo hatua ya kwanza kuelekea elimu rasmi.


title: Chekechea

text: Watoto katika vituo hivyo wanajifunza kupitia michezo mbalimbali.


title: Chekechea

text: Umri wao kwa kawaida ni kati ya miaka 3 na 7.


title: 1596 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1596 KK (kabla ya Kristo).


title: 1597 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1597 KK (kabla ya Kristo).


title: 1598 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1598 KK (kabla ya Kristo).


title: 1599 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1599 KK (kabla ya Kristo).


title: 1580 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1580 KK (kabla ya Kristo).


title: 1581 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1581 KK (kabla ya Kristo).


title: 1582 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1582 KK (kabla ya Kristo).


title: Umri

text: Umri ni hesabu ya miaka iliyopita tangu kiumbehai alipoanza kuwepo. Kwa binadamu ni kawaida kuihesabu tangu azaliwe, si tangu atungwe mimba.


title: Umri

text: Ukuaji (halafu uzeekaji) wa kiumbehai unaendelea moja kwa moja, lakini wataalamu wanatofautisha hatua muhimu kama vile: utoto, ubalehe, ujana, utu uzima, uzee, ukongwe.


title: Umri

text: Kila hatua ina sifa zake na matatizo yake maalumu.


title: 1583 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1583 KK (kabla ya Kristo).


title: Kicoong

text: Kicôông ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Vietnam inayozungumzwa na Wacôông. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kicôông imehesabiwa kuwa watu 2030. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kicôông iko katika kundi la Kingwi.


title: Kikatu-Mashariki

text: Kikatu ya Mashariki ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wakatu. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kikatu ya Mashariki imehesabiwa kuwa watu 50,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikatu ya Mashariki iko katika kundi la Kikatuiki.


title: Kilaghuu

text: Kilaghuu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Vietnam inayozungumzwa na Walaghuu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kilaghuu imehesabiwa kuwa watu 300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilaghuu iko katika kundi la Kingwi.


title: Kimantsi

text: Kimantsi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Vietnam inayozungumzwa na Wamantsi. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimantsi imehesabiwa kuwa watu 1100. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimantsi iko katika kundi la Kingwi.


title: Kiaer

text: Kiaer ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Waaer. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kiaer imehesabiwa kuwa watu 100 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiaer iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kibadeshi

text: Kibadeshi ilikuwa lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan iliyozungumzwa na Wabadeshi. Mwaka wa 2000 idadi ya Wabadeshi imehesabiwa kuwa watu 2830 lakini kwa vizazi vitatu na zaidi hawakuzungumza lugha yao ya asili, bali wanatumia lugha za Kitorwali, Kipashto au Kiushojo, yaani lugha ya Kibadeshi imesahauliwa. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibadeshi iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kibhaya

text: Kibhaya ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wabhaya. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kibhaya imehesabiwa kuwa watu 70 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibhaya iko katika kundi la Kiaryan. Wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kimalvi.


title: Kichilisso

text: Kichilisso ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wachilisso. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kichilisso imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichilisso iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kidameli

text: Kidameli ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wadameli. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kidameli imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidameli iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kidehwari

text: Kidehwari ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wadehwari. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kidehwari imehesabiwa kuwa watu 13,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidehwari iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kidomaaki

text: Kidomaaki ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wadomaaki. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kidomaaki imehesabiwa kuwa watu 340 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidomaaki iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kighera

text: Kighera ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Waghera. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kighera imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kighera iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kigoaria

text: Kigoaria ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wagoaria. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kigoaria imehesabiwa kuwa watu 25,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigoaria iko katika kundi la Kiaryan. Wengine huiangalia kama lahaja ya Kisadri nchini Uhindi.


title: Kigowro

text: Kigowro ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wagowro. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kigowro imehesabiwa kuwa watu 200. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigowro iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kigurgula

text: Kigurgula ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wagurgula. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kigurgula imehesabiwa kuwa watu 35,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigurgula iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kihindko cha Kaskazini

text: Kihindko cha Kaskazini ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wahindko. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kihindko cha Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 1,880,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihindko cha Kaskazini iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kihindko cha Kusini

text: Kihindko cha Kusini ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wahindko. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kihindko cha Kusini imehesabiwa kuwa watu 625,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihindko cha Kusini iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kijandavra

text: Kijandavra ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wajandavra. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kijandavra imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kijandavra iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kikabutra

text: Kikabutra ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wakabutra. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kikabutra imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikabutra iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kikalami

text: Kikalami ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wakalami. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikalami imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikalami iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kikalasha

text: Kikalasha ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wakalasha. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikalasha imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikalasha iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kikalkoti

text: Kikalkoti ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wakalkoti. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikalkoti imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikalkoti iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kikhetrani

text: Kikhetrani ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wakhetrani. Idadi ya wasemaji wa Kikhetrani imehesabiwa kuwa watu 4000 (mwaka wa uhesabu haujulikani). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikhetrani iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kikohistani ya Indus

text: Kikohistani ya Indus ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wakohistani. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kikohistani ya Indus imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikohistani ya Indus iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kikoli ya Parkari

text: Kikoli-Parkari ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wakoli. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikoli-Parkari imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikoli-Parkari iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kicao-Lan

text: Kicao-Lan ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Wacao-Lan. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kicao-Lan imehesabiwa kuwa watu 169,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kicao-Lan iko katika kundi la Kitai ya Kati.


title: Kicham-Mashariki

text: Kicham ya Mashariki ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vietnam inayozungumzwa na Wacham. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kicham ya Mashariki imehesabiwa kuwa watu 72,900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicham ya Mashariki iko katika kundi la Kichamiki.


title: Kichru

text: Kichru ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vietnam inayozungumzwa na Wachru. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kichru imehesabiwa kuwa watu 19,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kichru iko katika kundi la Kichamiki.


title: Kien

text: Kien ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Waen. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kien imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kien iko katika kundi la Kikra.


title: Kigelao cha Kijani

text: Kigelao ya Kijani (pia Kihagei) ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Wagelao. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kigelao ya Kijani imehesabiwa kuwa watu 300 tu. Pia kuna wasemaji wachache nchini Uchina. Lugha ya Kigelao ya Kijani imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigelao ya Kijani iko katika kundi la Kikra.


title: Kigelao Nyekundu

text: Kigelao Nyekundu ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Wagelao. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kigelao Nyekundu imehesabiwa kuwa watu 20 tu. Pia kuna wasemaji wachache nchini Uchina. Lugha ya Kigelao Nyekundu imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigelao Nyekundu iko katika kundi la Kikra.


title: Kigelao Nyeupe

text: Kigelao Nyeupe (pia Kiduoluo) ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina na Vietnam inayozungumzwa na Wagelao. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kigelao Nyeupe nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 1200. Pia kuna wasemaji 20 tu nchini Vietnam (2002). Lugha ya Kigelao Nyeupe imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigelao Nyeupe iko katika kundi la Kikra.


title: Kibouyei

text: Kibouyei (nchini Vietnam pia Kigiay) ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina na Vietnam inayozungumzwa na Wabouyei. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibouyei nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu milioni 2.6. Pia kuna wasemaji 49,100 nchini Vietnam (1999). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibouyei iko katika kundi la Kitai ya Kaskazini.


title: Kihani

text: Kihani ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina, Laos na Vietnam inayozungumzwa na Wahani. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kihani nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 740,000. Pia kuna wasemaji 17,500 nchini Vietnam (1999) na wasemaji 1120 nchini Laos (1995). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihani iko katika kundi la Kingwi.


title: Lugha za Kihmong-Mien

text: Lugha za Kihmong-Mien ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa katika Asia ya Kusini-Mashariki, hasa nchini Uchina, Vietnam na Laos. Idadi ya lugha katika familia hiyo ni 20 takriban. Zamani lugha za Kihmong-Mien zilifikiriwa kuwa tawi la lugha za Kisino-Tibeti lakini siku hizi zinaaminiwa kuwa familia tofauti yenyewe.


title: Mapinduzi

text: Mapinduzi (kutoka kitenzi "kupindua" juu chini) ni mabadiliko ya haraka upande wa siasa na miundo yanayotokana na shinikizo la wananchi, linalotumia mara nyingi nguvu.


title: Mapinduzi

text: Katika historia ya binadamu mapinduzi yalitokea mara nyingi kwa sababu, mbinu, muda na malengo mbalimbali.


title: Mapinduzi

text: Hayo yalifuatwa na athari kubwa juu ya utamaduni na uchumi wa jamii husika.


title: Mapinduzi

text: Pengine mabadiliko hayo ya mwisho pia yanaitwa mapinduzi hata yasiposababisha serikali ianguke.


title: Kikanisa cha Sisto IV

text: Kikanisa cha Sisto IV (kwa Kiitalia Cappella Sistina) ni kikanisa kikubwa nchini Vatikani, ambayo ndiko anakoishi Papa wa Kanisa Katoliki lote duniani.


title: Kikanisa cha Sisto IV

text: Kikanisa hicho kilijengwa miaka 1473-1481 na Giovanni dei Dolci kwa ajili ya Papa Sisto IV.


title: Kikanisa cha Sisto IV

text: Kikanisa hicho kinatumika mara chache kwa ibada muhimu sana, na hasa kwa uchaguzi wa Papa mpya unaofanywa na makardinali wote wasiozidi umri wa miaka 80.


title: Kikanisa cha Sisto IV

text: Kwa kawaida zaidi ni mahali pa utalii kutokana na sanaa zilizochorwa kutani na darini hasa na Michelangelo, mchoraji wa Renaissance miaka 1505-1541.


title: Mchoro wa ukutani

text: Mchoro wa ukutani (kwa Kiingereza "Fresco", kutoka neno la Kiitalia linalomaanisha "fresh") ni mchoro ambao unafanywa moja kwa moja ukutani, si unatundikwa juu yake.


title: Orodha ya lugha za Myanmar

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Myanmar:


title: Kichin ya Anu-Hkongso

text: Kichin ya Anu-Hkongso (pia Kianu-Hkongso) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Waanu na Wakhongso. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Anu-Hkongso imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Anu-Hkongso iko katika kundi la Kimru.


title: Kichin ya Asho

text: Kichin ya Asho (pia Kiasho) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar na Bangladesh inayozungumzwa na Waasho. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Asho imehesabiwa kuwa watu 30,000 nchini Myanmar na 4000 nchini Bangladesh. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Asho iko katika kundi la Kisal.


title: Kichin ya Bualkhaw

text: Kichin ya Bualkhaw (pia Kibualkhaw) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wabualkhaw. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Bualkhaw imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Bualkhaw iko katika kundi la Kisal.


title: Kichin ya Chinbon

text: Kichin ya Chinbon (pia Kichinbon) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wachinbon. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Chinbon imehesabiwa kuwa watu 19,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Chinbon iko katika kundi la Kisal.


title: Kichin ya Daai

text: Kichin ya Daai (pia Kidaai) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wadaai. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Daai imehesabiwa kuwa watu 37,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Daai iko katika kundi la Kisal.


title: Kichin ya Kaang

text: Kichin ya Kaang (pia Kikaang) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wakaang. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Kaang imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Kaang iko katika kundi la Kisal.


title: Kichin ya Laitu

text: Kichin ya Laitu (pia Kilaitu) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Walaitu. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Laitu imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Laitu iko katika kundi la Kisal.


title: Kichin ya Lautu

text: Kichin ya Lautu (pia Kilautu) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Walautu. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Lautu imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Lautu iko katika kundi la Kisal.


title: Kichin ya Mro-Khimi

text: Kichin ya Mro-Khimi (pia Kimro-Khimi) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wamro-Khimi. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Mro-Khimi imehesabiwa kuwa watu 75,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Mro-Khimi iko katika kundi la Kisal.


title: Orodha ya lugha za China

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Uchina:


title: Orodha ya lugha za Uajemi

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Uajemi:


title: Kilari

text: Jina la Kilari hurejea lugha mbili toauti, yaani


title: Orodha ya lugha za Afghanistan

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Afghanistan:


title: Moïse Katumbi

text: Moïse Katumbi Chapwe (alizaliwa 28 Desemba 1964) ni mwanasiasa na mfanyabiashara wa Kongo.


title: Moïse Katumbi

text: Alikuwa Gavana wa Mkoa wa Katanga, eneo la kusini mwa Jamhuri ya Demokrasia ya Kongo, kuanzia 2007 hadi Septemba 2015.


title: Moïse Katumbi

text: Alikuwa pia mwanachama wa Chama cha Watu cha Mageuzi na Demokrasia (PPRD) hadi 29 Septemba 2015.


title: Moïse Katumbi

text: Ametajwa kama "labda mtu wa pili mwenye mamlaka zaidi katika Jamhuri ya Demokrasia ya Kongo baada ya rais, Joseph Kabila" na alipewa na Jeune Afrique jina "African Personality of 2015".


title: Moïse Katumbi

text: Moïse Katumbi alizaliwa na mama Mkongo na baba Mgiriki, Nissim Soriano, aliyetorokea Rhodes kati ya vita viwili vya dunia ilipotawaliwa na Fascist Italy. Alihamia Katanga, karibu na Ziwa Moero.


title: Moïse Katumbi

text: Moïse Katumbi amemwoa Carine Katumbi na kupata watoto ambao ni Ariel, Nissin, Lael, Ishmael, Jonathan na Champion.


title: Moïse Katumbi

text: Moïse Katumbi alisomea shule ya Kiwele huko Lubumbashi na misheni ya Kapolowe alipopata stashahada (diploma) ya Jimbo, na kuhitimu katika saikolojia.


title: Moïse Katumbi

text: Wakati alipokuwa akisimamia biashara ya kaka yake na kuanzisha shughuli nyingine nchini Zambia, alijifunza Kiingereza na kuhudhuria madarasa ya usimamizi.


title: Moïse Katumbi

text: Moïse Katumbi alianza kazi yake ya biashara kwa kuuza samaki shuleni akipata faida ya kwanza ya dola 40 katika umri wa miaka 13. Kisha alistawi katika biashara ya uvuvi katika Ziwa Moero akisambazia kampuni ya madini inayomilikiwa na serikali, Gécamines.


title: Moïse Katumbi

text: Ameanzisha shughuli na kubadilisha kwa kasi kwenye sekta nyingine: usafiri, biashara, usambazaji wa vyakula. Kutoka kwenye mfumo wa mtandao mkubwa wa barabara yenye maelfu ya kilomita hadi usambazaji umeme vijijini na mijini, utengenezaji na ukarabati wa shule na hospitali, Katumbi ameacha nyayo zake katika Mkoa mzima wa Katanga.


title: Moïse Katumbi

text: Mwaka wa 1987, alifanya Etablissement Katumbi kujumuisha shughuli zake zote kuwa sehemu za madini, usafiri na usambazaji wa vyakula.


title: Moïse Katumbi

text: Miaka kumi baadaye, baada ya kipindi cha mabadiliko, aliunda MCK (Kampuni ya Madini ya Katanga), ambayo ilirejesha shughuli za kuchimba madini ya shaba na kobalti kwa 80% Gécamines. Novemba 9, 2015, kampuni ya Ufaransa Necotrans ilinunua MCK kwa kiasi cha pesa ambacho hakikutajwa.


title: Moïse Katumbi

text: Tangu 1997, Moïse Katumbi pia ni Mwenyekiti wa timu ya kandanda TP Mazembe mjini Lubumbashi. Timu imeshinda mara tano Ligi ya Mabingwa ya CAF pamoja na mafanikio ya mwisho mwaka wa 2009, 2010, na 2015. Pia imecheza fainali ya Kombe la Dunia la Vilabu ya FIFA mwaka wa 2010 huko Abu Dhabi. na 2015 jijini Tokyo.


title: Moïse Katumbi

text: Kilabu kiliandikisha historia kwa kuwa kilabu cha kwanza kutoka Afrika kwa kupita ngome ya Ulaya na Amerika Kusini, kufika finali ya Kombe la Dunia ya Vilabu ya FIFA, ambapo kilishindwa na Inter Milan.


title: Moïse Katumbi

text: Moise Katumbi pia alianzisha kandanda kama mpango wa jamii ili kushirikisha na kufunza vijana katika mkoa wa Katanga. (Zaidi ya wanachama 2'000 kufikia sasa) Katumbi pia alikamilisha uwanja wa TP Mazembe mwaka wa 2011 kwa gharama ya dola milioni 35.


title: Moïse Katumbi

text: Tangu Januari 2, 2012, alichaguliwa kwenye tume ya Mikakati ya FIFA.


title: Moïse Katumbi

text: Mwaka wa 2006 na 2011, Moïse Katumbi alisaidia kampeni za Joseph Kabilakuwania Urais wa Jamhuri ya Demokrasia ya Kongo. Hata hivyo, kama wengine wengi, Katumbi alijitenga hadharani na Kabila mwaka wa 2015.


title: Moïse Katumbi

text: Katika makala ya Reuters yaliyochapishwa Novemba 13, 2015, Moïse Katumbi alipendekeza kinga dhidi ya kushtakiwa kwa Kabila baada ya kuondoka afisini "kama jaribio la kumshawishi Kabila kuondoka afisini wakati ambapo muhula wake wa pili na wa mwisho kuchaguliwa kukamilika mwaka unaofuatia". Moise aliongeza kuwa Kabila kuondoka kwa mujibu wa muda wa katiba kutamfanya kuwa "baba wa demokrasia ya Kongo" na rais wa kushukuriwa na Wakongo.


title: Moïse Katumbi

text: Mwaka wa 2006, alichaguliwa kuwa Makamu katika Bunge la Taifa kabla ya kuchaguliwa Gavana wa Mkoa wa Katanga Januari 2007, kwa kupokea kura 94 kati ya 102.


title: Moïse Katumbi

text: Muda mfupi baada ya kuchukua madaraka akiwa Gavana wa Katanga, Moïse Katumbi alitekeleza marufuku ya uhamishaji wa madini ghafi, hivyo kulazimisha kampuni kubwa za kuchimba madini kujenga mageuzi katika mkoa. Aliongeza ushuru wa ndani kutoka dola bilioni 3 kwa kupambana na ufisadi na kuongeza uuzaji wa nje wa shaba. Mapato haya alitumiwa kujenga shule, barabara, hospitali, na kulea maji safi (kutoka asilimia 3 hadi 67 ya ufikiaji wa maji safi) kwa watu wengi maskini.


title: Moïse Katumbi

text: Kufuatia data ya madini ya Chamber, Moise Katumbi aliongeza uzalishaji wa shaba kutoka tani 8'000 mwaka wa 2006 hadi zaidi ya tani milioni 1 mwaka wa 2014. Utawala wake pia umejenga zaidi wa barabara zenye urefu wa kilomita 1'000 na kupunguza bei ya unga wa mahindi kutoka dola 45 hadi dola 10 kwa kila gunia.


title: Moïse Katumbi

text: Mwaka wa 2013, kufuatia Katiba ya Jimbo la nchi yake, Moïse Katumbi alitangaza kuwa asingegombea kwa muhula wa pili akiwa Gavana. Kwa uchaguzi wa urais wa mwaka wa 2016, wachunguzi wengi wa taifa na kimataifa wanamwona kama mgombea mwenye nafasi na mrithi wa Joseph Kabila.


title: Moïse Katumbi

text: Mnamo 29 Septemba 2015 alijiuzulu kuwa Gavana, baada ya viongozi wa vyama saba vya siasa walipofurushwa kutoka kwenye Upande wa Wengi wa Urais kwa kuandika barua kwa Kabila ambapo waliuliza nia yake ya kujiondoa mwisho wa muhula wake wa pili mwaka wa 2016. Katumbi aliongeza kuwa kujiuzulu kwake kutoka kwenye People's Party for Reconstruction and Democracy kungalimruhusu kuangazia majaribio ya serikali ya taifa kukiuka katiba na kuchelewesha uchaguzi na pia kupata uhuru wake wa kuongea na kuchukua hatua. Katika azimio lilo hilo, alitangaza kuwa ushauri muhimu miongoni mwa wanachama wa mashirika ya raia ungalifanyika ili kuunda vuguvugu la jamhuri na demokrasia nchini. Mnamo 19 Desemba 2015, Moïse Katumbi alijiunga na watu wengine mashuhuri wa Kongo katika muungano ulioitwa "Front Citoyen 2016". Chombo hiki kinajishughulisha na kulinda Katiba na kuhakikisha kuwa uchaguzi wa mwaka wa 2016 unafanyika.


title: Moïse Katumbi

text: Mnamo Desemba 15, 2012, Wakfu wa Millenium Excellence ulimtuza Katumbi tuzo ya « Black Star of Africa 2012 » jijini Nairobi, Kenya. Tuzo ilitambua mafanikio yake na wajibu wake kama bingwa katika uongozi bora wa Afrika.


title: Moïse Katumbi

text: Januari 2015, Moise Katumbi pia alipokea tuzo ya « Kiongozi wa Kandanda wa Mwaka » kutoka Shirikisho la Kandanda la Afrika.


title: Moïse Katumbi

text: Mnamo Desemba 22, 2015, Moïse Katumbi alipewa jina « African Personality of 2015 » na Jeune Afrique, jarida kubwa la Afrika.


title: Kiache

text: Kiache ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiache imehesabiwa kuwa watu 35,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiache iko katika kundi la Kingwi.


title: Kialugu

text: Kialugu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kialugu imehesabiwa kuwa watu 3500. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kialugu iko katika kundi la Kingwi.


title: Kialuo

text: Kialuo ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kialuo imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kialuo iko katika kundi la Kingwi.


title: Kiawu

text: Kiawu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiawu imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiawu iko katika kundi la Kingwi.


title: Kiaxi

text: Kiaxi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kiaxi imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiaxi iko katika kundi la Kingwi.


title: Kiayizi

text: Kiayizi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kiayizi imehesabiwa kuwa watu 50 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiayizi iko katika kundi la Kingwi.


title: Kiazha

text: Kiazha ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kiazha imehesabiwa kuwa watu 53,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiazha iko katika kundi la Kingwi.


title: Kiazhe

text: Kiazhe ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kiazhe imehesabiwa kuwa watu 54,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiazhe iko katika kundi la Kingwi.


title: Mfumo wa mzunguko wa damu

text: Mfumo wa mzunguko wa damu (ing. "circulatory system") ni jumla ya mishipa ya damu mwilini pamoja na moyo. Ni sehemu muhimu ya uhai wa viumbe wengi (lakini si wanyama wote).


title: Mfumo wa mzunguko wa damu

text: Mzunguko wa damu unafikisha mwilini mwote virutubishi, oksijeni, homoni na seli za damu ili kulisha, kukinga dhidi ya maradhi, pamoja na kudhibiti halijoto na uwiano kwa jumla.


title: Mfumo wa mzunguko wa damu

text: Damu ni chombo cha kusafirisha mahitaji ya seli kama vile virutubishi na oksijeni pale panapohitajika, halafu inapokea dutu zisizohitajika tena kutoka seli na kuzipeleka kwa viungo zinapoondolewa mwilini.


title: Mfumo wa mzunguko wa damu

text: Moyo ni ogani inayosukuma damu katika mishipa yake ambayo husafirisha damu kwenda sehemu zote za mwili ili ziweze kutenda kazi.


title: Mfumo wa mzunguko wa damu

text: Ateri huwa nyembamba zaidi kadri zisivyofika mbali na moyo. Mwishoni ni nyembamba sana huitwa aterioli na kuingia katika kapilari ambazo ni vyombo vya damu vyembamba mno zinazolisha seli za mwili moja kwa moja.


title: Mfumo wa mzunguko wa damu

text:
Vivyo hivyo vena zinaanza kwa umbo neymbamba upande wa kinyume cha kapilari zikiitwa venuli. Zinaongezeka unene kadri zinavyokuwa karibu zaidi na moyo.
Kwa hiyo mwendo au mzunguko wa damu ni moyo - ateri - aterioli - kapilari - venuli - vena - moyo.


title: Mfumo wa mzunguko wa damu

text: Kwa mamalia pamoja na binadamu mfumo wa mzunguko wa damu kwa jumla huwa na pande mbili:Pande hizi mbili za mzunguko zinashughulikiwa na pande mbili za moyo:


title: Upembuzi

text: Upembuzi ni njia ya kuelekea ukweli katika falsafa kwa kuzingatia hoja mbalimbali zinazopingana ili kuona kila moja inasaidia vipi kufikia lengo.


title: Upembuzi

text: Tofauti na mihadhara, ambapo mara nyingi wasemaji wanapambana kwa hisia kali ili kushinda, wanaofuata upembuzi wanashirikiana kuelewa mada kwa dhati.


title: Upembuzi

text: Mbinu hiyo ilistawishwa na Sokrates katika shule ya Athene kwa jina la διαλεκτική, dialektikḗ, yaani "mbinu ya kujadili".


title: Upembuzi

text: Mwanafunzi wake Plato aliieneza kwa vitabu vyake vilivyoitwa "Majadiliano".


title: Upembuzi

text: Pengine upembuzi unafanywa na mtu mmoja tu akipima mwenyewe hoja zinazopingana.


title: Igamba (Dodoma)

text: Igamba ni jina la kijiji kilichopo katika kata ya Dabalo, wilaya ya Dodoma vijijini.


title: Igamba (Dodoma)

text: Mradi wa umeme wa TANESCO umeingia mwaka 2013 na mwaka huo viongozi waliwaahidia wanakijiji wa Igamba kuwa umeme utawaka miaka ya hivi karibuni.


title: Igamba (Dodoma)

text: Mnamo Septemba 2013 wakaja wafanyakazi wa Tanesco na kupima sehemu zinazohitaji kuchimbia nguzo za umeme na kuweka vigingi.


title: Igamba (Dodoma)

text: Mnamo Februari 2014 likaja lori aina ya SCANIA na kushusha nguzo kijijini Igamba.


title: Igamba (Dodoma)

text: Kijiji cha Igamba kilikuwa hakina maendeleo lakini sasa ni moto wa kuota mbali, pia kilikuwa hakina mawasiliano ya kutumia simu za mkononi: ilikuwa hadi mtu apande juu ya mti, tena baadhi ya sehemu, lakini sasa wanakijiji wa Igamba wanatumia mawasiliano ya Halotel (Viettel).


title: Shtuko la moyo

text: Shtuko la moyo (kwa Kiingereza acute myocardial infarction au heart attack) linatokea pale ambapo ghafla mshipa wa damu ndani ya moyo unaziba. Mishipa ya namna hiyo inasafirisha damu na oksijeni. Mshipa mmojawapo moyoni ukiziba, damu haiwezi tena kufikia sehemu ya moyo, na hivyo sehemu hiyo inakuja kukosa oksijeni. Tukio hilo linaitwa iskemia (kwa Kiingerez: ischaemia), nalo mara nyingi linasababisha maumivu kifuani (angina pectoris). Ikiwa iskemia inadumu kirefu, msuli wa moyo unakufa kwa kukosa oksijeni (infarction).


title: Shtuko la moyo

text: Shtuko la moyo ni hatari kubwa inayodai msaada wa daktari, lakini dakika za kwanza ndizo muhimu zaidi kwa kuokoa uhai wa mgonjwa wa namna hiyo. Kumbe wengi wanasubiri masaa.


title: Shtuko la moyo

text: Baadhi ya madhara yanayotokana na shtuko hilo yanaweza kurekebishwa ikiwa mhusika anatibiwa saa za kwanzakwanza.


title: 1584 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1584 KK (kabla ya Kristo).


title: 1585 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1585 KK (kabla ya Kristo).


title: 1586 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1586 KK (kabla ya Kristo).


title: 1587 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1587 KK (kabla ya Kristo).


title: 1588 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1588 KK (kabla ya Kristo).


title: 1589 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1589 KK (kabla ya Kristo).


title: 1570 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1570 KK (kabla ya Kristo).


title: 1571 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1571 KK (kabla ya Kristo).


title: 1572 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1572 KK (kabla ya Kristo).


title: 1573 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1573 KK (kabla ya Kristo).


title: 1574 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1574 KK (kabla ya Kristo).


title: 1575 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1575 KK (kabla ya Kristo).


title: 1576 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1576 KK (kabla ya Kristo).


title: 1577 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1577 KK (kabla ya Kristo).


title: 1578 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1578 KK (kabla ya Kristo).


title: 1579 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1579 KK (kabla ya Kristo).


title: 1560 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1560 KK (kabla ya Kristo).


title: 1561 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1561 KK (kabla ya Kristo).


title: 1562 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1562 KK (kabla ya Kristo).


title: 1563 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1563 KK (kabla ya Kristo).


title: 1564 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1564 KK (kabla ya Kristo).


title: 1565 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1565 KK (kabla ya Kristo).


title: 1566 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1566 KK (kabla ya Kristo).


title: 1567 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1567 KK (kabla ya Kristo).


title: 1568 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1568 KK (kabla ya Kristo).


title: 1569 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1569 KK (kabla ya Kristo).


title: Maumivu ya kichwa

text: Maumivu ya kichwa (kwa Kiingereza "headache") ni maumivu ya aina 220 tofauti yanayotokea sehemu za kichwa bila hicho kugongwa kwa nje.


title: Maumivu ya kichwa

text: Sababu za ndani za maumivu hayo ni kama vile:


title: Maumivu ya kichwa

text: Maumivi mengi yanapozwa na dawa, k.mf. aspirini.


title: 1550 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1550 KK (kabla ya Kristo).


title: 1551 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1551 KK (kabla ya Kristo).


title: 1552 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1552 KK (kabla ya Kristo).


title: 1553 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1553 KK (kabla ya Kristo).


title: 1554 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1554 KK (kabla ya Kristo).


title: 1555 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1555 KK (kabla ya Kristo).


title: 1556 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1556 KK (kabla ya Kristo).


title: 1557 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1557 KK (kabla ya Kristo).


title: 1558 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1558 KK (kabla ya Kristo).


title: 1559 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1559 KK (kabla ya Kristo).


title: 1500 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1500 KK (kabla ya Kristo).


title: 1501 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1501 KK (kabla ya Kristo).


title: 1540 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1540 KK (kabla ya Kristo).


title: 1502 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1502 KK (kabla ya Kristo).


title: 1503 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1503 KK (kabla ya Kristo).


title: 1541 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1541 KK (kabla ya Kristo).


title: 1504 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1504 KK (kabla ya Kristo).


title: 1542 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1542 KK (kabla ya Kristo).


title: 1505 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1505 KK (kabla ya Kristo).


title: 1506 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1506 KK (kabla ya Kristo).


title: 1543 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1543 KK (kabla ya Kristo).


title: Mfumo wa kingamaradhi

text: Mfumo wa kingamaradhi (kwa Kiingereza "immune system") ni seti ya tishu za mwili zinazofanya kazi pamoja ili kukwepa ugonjwa.


title: Mfumo wa kingamaradhi

text: Mfumo huo unasaidia kiumbehai kutambua na kuzuia hatari kutoka nje kwa afya yake, kama vile virusi, bakteria na vidusia mbalimbali.


title: Mfumo wa kingamaradhi

text: Kumbe pengine mfumo wenyewe umeathiriwa na kwa sababu hiyo unashindwa kufanya kazi. Mfano mmojawapo wa ukosefu huo ni UKIMWI unaosababishwa na VVU.


title: Mfumo wa kingamaradhi

text: Mfumo huo ni wa zamani sana, kiasi kwamba uliweza kuwepo katika eukaryota wa seli moja tu, kabla ya wanyama na mimea kutofautiana.


title: Mfumo wa kingamaradhi

text: Fani muhimu ya sayansi inayochunguza mfumo huo inaitwa imunolojia.


title: 1507 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1507 KK (kabla ya Kristo).


title: 1544 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1544 KK (kabla ya Kristo).


title: 1508 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1508 KK (kabla ya Kristo).


title: 1509 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1509 KK (kabla ya Kristo).


title: 1545 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1545 KK (kabla ya Kristo).


title: 1510 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1510 KK (kabla ya Kristo).


title: 1511 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1511 KK (kabla ya Kristo).


title: 1512 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1512 KK (kabla ya Kristo).


title: 1513 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1513 KK (kabla ya Kristo).


title: 1514 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1514 KK (kabla ya Kristo).


title: 1546 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1546 KK (kabla ya Kristo).


title: 1547 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1547 KK (kabla ya Kristo).


title: 1548 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1548 KK (kabla ya Kristo).


title: Ushonaji

text: Sanaa ya ushonaji ni ufundi unaotumika tangu zamani sana kutengeneza vitu mbalimbali kwa kutumia vifaa maalumu au mikono. Mfano wa vitu hivyo ni nguo, mapazia n.k.


title: Ushonaji

text: Ushonaji unasaidia kuongeza ujuzi wa kubuni; pia ushonaji unamsaidia binadamu kukidhi mahitaji yake ya kila siku na unaingiza pato kwa taifa.


title: 1549 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1549 KK (kabla ya Kristo).


title: 1530 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1530 KK (kabla ya Kristo).


title: 1531 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1531 KK (kabla ya Kristo).


title: 1532 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1532 KK (kabla ya Kristo).


title: 1533 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1533 KK (kabla ya Kristo).


title: 1534 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1534 KK (kabla ya Kristo).


title: 1535 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1535 KK (kabla ya Kristo).


title: 1536 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1536 KK (kabla ya Kristo).


title: 1537 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1537 KK (kabla ya Kristo).


title: 1538 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1538 KK (kabla ya Kristo).


title: 1539 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1539 KK (kabla ya Kristo).


title: Dawa

text: Dawa (kwa Kiingereza "drug") ni dutu lolote -kama si chakula- ambalo linabadilisha hali ya mwili au ya roho ya mtu baada ya kuingizwa mwilini mwake.


title: Dawa

text: Njia za kuingiza dawa mwilini ni pamoja na mdomo, pua, ngozi au sindano.


title: Dawa

text: Kuna madawa asilia yanayoundwa kutokana na mimea na mengine sintetiki (yaani yaliyotengenezwa kwa njia ya kikemia).


title: Dawa

text: Mara nyingi dawa hutumiwa na binadamu kwa makusudi. Yanamezwa, kupakiwa au kudungwa kwa sindano. Kuna pia madawa yanayoweza kuathiri watu yakiwafikia bila kukusudi, mfano kwa kuliwa bila kujua au kutokana na usambazaji wa dawa hewani au kwenye maji kwa mfano baada ya moto mkubwa au ajali.


Miaka ya 1390 KK


title: Miaka ya 1390 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1399 - 1390 KK.


Miaka ya 1380 KK


title: Miaka ya 1380 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1389 - 1380 KK.


Miaka ya 1370 KK


title: Miaka ya 1370 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1379 - 1370 KK.


Miaka ya 1360 KK


title: Miaka ya 1360 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1369 - 1360 KK.


Miaka ya 1350 KK


title: Miaka ya 1350 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1359 - 1350 KK.


Miaka ya 1340 KK


title: Miaka ya 1340 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1349 - 1340 KK.


Miaka ya 1330 KK


title: Miaka ya 1330 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1339 - 1330 KK.


Miaka ya 1320 KK


title: Miaka ya 1320 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1329 - 1320 KK.


Miaka ya 1310 KK


title: Miaka ya 1310 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1319 - 1310 KK.


Miaka ya 1300 KK


title: Miaka ya 1300 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1309 - 1300 KK.


Miaka ya 1490 KK


title: Miaka ya 1490 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1499 - 1490 KK.


Miaka ya 1480 KK


title: Miaka ya 1480 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1489 - 1480 KK.


Miaka ya 1470 KK


title: Miaka ya 1470 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1479 - 1470 KK.


Miaka ya 1460 KK


title: Miaka ya 1460 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1469 - 1460 KK.


Miaka ya 1450 KK


title: Miaka ya 1450 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1459 - 1450 KK.


Miaka ya 1440 KK


title: Miaka ya 1440 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1449 - 1440 KK.


Miaka ya 1430 KK


title: Miaka ya 1430 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1439 - 1430 KK.


Miaka ya 1420 KK


title: Miaka ya 1420 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1429 - 1420 KK.


Miaka ya 1410 KK


title: Miaka ya 1410 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1419 - 1410 KK.


Miaka ya 1400 KK


title: Miaka ya 1400 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1409 - 1400 KK.


title: Kafeini

text: Kafeini (kutoka Kiingereza "caffeine") ni dutu ya alkaloidi katika mimea mbalimbali hasa mbuni na mchai. Inaathiri neva za mwanadamu ikiondoa uchovu na kuamsha ubongo.


title: Kafeini

text: Matumizi yake ni hasa katika vinywaji vya kahawa, chai na kinywaji cha mate ya Amerika Kusini, lakini pia katika madawa ya tiba na vinywaji nishati ("energy drinks").


title: Kafeini

text: Kafeini katika hali safi ni unga wa fuwele nyeupe wenye ladha chungu. Fomula yake ya kikemia ni CHNO. Inajengwa ndani ya mimea kama kinga dhidi ya wadudu maana kwao ni kama sumu.


title: Kafeini

text: Wanadamu wanatumia sana kafeini kwa kusudi la kuondoa uchovu, lakini inaweza pia kusababisha matatizo ya afya. Inaongeza shinikizo la damu na kasi ya pigo la moyo.


title: Kafeini

text: Huduma ya afya nchini Kanada inapendekeza matumizi yasizidi miligramu 2.5 kwa kila kilogramu ya uzito wa mwili. Watu waliozoea wanaweza kustahimili zaidi, lakini kiasi chote kisizidi miligramu 400.


title: Kafeini

text: Taasisi ya afya ya Waverly nchini Marekani inaona vikombe vikubwa 3 vya robo lita kuwa matumizi ya wastani ya kahawa kwa mtu mzima kwa siku moja. Hii inalingana na miligramu 250 za kafeini. Kunywa vikombe 10 vya ukubwa huo kunatazamwa kuwa nyingi mno.


title: Kafeini

text:
Watu wanaoitumia mno wanaweza kupata uraibu yaani mwili uananza kutegemea kafeini na kukosa raha kama haupati dawa hii tena.
Watu wenye matatizo ya usingizi au moyo dhaifu wanashauriwa kuepukana na kafeini. Kuzidi kwa kafeini mwilini kunaweza kusababisha hali inayofanana kiasi na ulevi. Kutokana na athira hii kunywa kahawa kuliwahi kukataliwa na wataalamu kadhaa wa Uislamu (lakini leo hii inakubaliwa kama inanyewa kwa kiasi) na inatazamwa kuwa marufuku kati ya wafuasi wengi wa Wasabato na Wamormoni.


title: Kafeini

text: Zamani ni watu waliokunywa kahawa nyingi mno walioweza kupata matatizo ya kiafya kutokana na kafeini. Tangu kupatikana kwa vinywaji nishati kama Red Bull hatari imeongezeka hasa upande wa vijana kwa sababu vinywaji hivi vina kiasi cha kafeini sawa na kahawa kali.


title: Kafeini

text: Kinyume chake kuna dalili ya kwamba matumizi ya wastani ina faida kwa afya.


title: Kafeini

text: Bidhaa zenye kafeini ni kahawa, chai, vinywaji vya soda ("cola"), vinywaji nishati, chokoleti, vidonge vya kafeini.


title: 1520 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1520 KK (kabla ya Kristo).


title: 1521 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1521 KK (kabla ya Kristo).


title: 1522 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1522 KK (kabla ya Kristo).


title: 1523 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1523 KK (kabla ya Kristo).


title: 1524 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1524 KK (kabla ya Kristo).


title: 1525 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1525 KK (kabla ya Kristo).


title: 1526 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1526 KK (kabla ya Kristo).


title: 1527 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1527 KK (kabla ya Kristo).


title: 1528 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1528 KK (kabla ya Kristo).


title: 1529 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1529 KK (kabla ya Kristo).


title: 1515 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1515 KK (kabla ya Kristo).


title: 1516 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1516 KK (kabla ya Kristo).


title: 1517 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1517 KK (kabla ya Kristo).


title: 1518 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1518 KK (kabla ya Kristo).


title: 1519 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1519 KK (kabla ya Kristo).


title: 1690 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1690 KK (kabla ya Kristo).


title: 1691 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1691 KK (kabla ya Kristo).


title: 1692 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1692 KK (kabla ya Kristo).


title: 1693 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1693 KK (kabla ya Kristo).


title: 1694 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1694 KK (kabla ya Kristo).


title: 1695 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1695 KK (kabla ya Kristo).


title: 1696 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1696 KK (kabla ya Kristo).


title: 1697 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1697 KK (kabla ya Kristo).


title: 1698 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1698 KK (kabla ya Kristo).


title: 1699 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1699 KK (kabla ya Kristo).


title: 1680 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1680 KK (kabla ya Kristo).


title: 1681 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1681 KK (kabla ya Kristo).


title: 1683 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1683 KK (kabla ya Kristo).


title: 1684 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1684 KK (kabla ya Kristo).


title: 1682 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1682 KK (kabla ya Kristo).


title: 1685 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1685 KK (kabla ya Kristo).


title: 1686 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1686 KK (kabla ya Kristo).


title: 1687 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1687 KK (kabla ya Kristo).


title: 1688 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1688 KK (kabla ya Kristo).


title: 1689 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1689 KK (kabla ya Kristo).


title: 1670 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1670 KK (kabla ya Kristo).


title: 1671 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1671 KK (kabla ya Kristo).


title: 1672 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1672 KK (kabla ya Kristo).


title: 1673 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1673 KK (kabla ya Kristo).


title: 1674 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1674 KK (kabla ya Kristo).


title: 1675 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1675 KK (kabla ya Kristo).


title: 1676 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1676 KK (kabla ya Kristo).


title: 1677 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1677 KK (kabla ya Kristo).


title: 1678 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1678 KK (kabla ya Kristo).


title: 1679 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1679 KK (kabla ya Kristo).


title: 1660 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1660 KK (kabla ya Kristo).


title: 1661 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1661 KK (kabla ya Kristo).


title: 1662 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1662 KK (kabla ya Kristo).


title: 1663 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1663 KK (kabla ya Kristo).


Miaka ya 1590 KK


title: Miaka ya 1590 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1599 - 1590 KK.


Miaka ya 1580 KK


title: Miaka ya 1580 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1589 - 1580 KK.


Miaka ya 1570 KK


title: Miaka ya 1570 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1579 - 1570 KK.


Miaka ya 1560 KK


title: Miaka ya 1560 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1569 - 1560 KK.


title: 1664 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1664 KK (kabla ya Kristo).


Miaka ya 1550 KK


title: Miaka ya 1550 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1559 - 1550 KK.


Miaka ya 1540 KK


title: Miaka ya 1540 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1549 - 1540 KK.


Miaka ya 1690 KK


title: Miaka ya 1690 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1699 - 1690 KK.


Miaka ya 1530 KK


title: Miaka ya 1530 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1539 - 1530 KK.


Miaka ya 1680 KK


title: Miaka ya 1680 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1689 - 1680 KK.


Miaka ya 1520 KK


title: Miaka ya 1520 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1529 - 1520 KK.


Miaka ya 1510 KK


title: Miaka ya 1510 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1519 - 1510 KK.


Miaka ya 1670 KK


title: Miaka ya 1670 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1679 - 1670 KK.


Miaka ya 1500 KK


title: Miaka ya 1500 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1509 - 1500 KK.


Miaka ya 1660 KK


title: Miaka ya 1660 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1669 - 1660 KK.


title: 1665 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1665 KK (kabla ya Kristo).


Miaka ya 1650 KK


title: Miaka ya 1650 KK

text: Makala hii inahusu muongo ya miaka 1659 - 1650 KK.


Miaka ya 1640 KK


title: Miaka ya 1640 KK

text: Makala hii inahusu muongo wa miaka 1649 - 1640 KK.


Miaka ya 1630 KK


title: Miaka ya 1630 KK

text: Makala hii inahusu muongo wa miaka 1639 - 1630 KK.


Miaka ya 1620 KK


title: Miaka ya 1620 KK

text: Makala hii inahusu muongo wa miaka 1629 - 1620 KK.


title: 1666 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1666 KK (kabla ya Kristo).


title: 1667 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1667 KK (kabla ya Kristo).


title: 1668 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1668 KK (kabla ya Kristo).


Miaka ya 1610 KK


title: Miaka ya 1610 KK

text: Makala hii inahusu muongo wa miaka 1619 - 1610 KK.


Miaka ya 1600 KK


title: Miaka ya 1600 KK

text: Makala hii inahusu muongo wa miaka 1609 - 1600 KK.


title: 1669 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1669 KK (kabla ya Kristo).


title: 1650 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1650 KK (kabla ya Kristo).


title: 1651 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1651 KK (kabla ya Kristo).


title: 1652 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1652 KK (kabla ya Kristo).


title: 1653 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1653 KK (kabla ya Kristo).


title: 1654 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1654 KK (kabla ya Kristo).


title: 1655 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1655 KK (kabla ya Kristo).


title: 1656 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1656 KK (kabla ya Kristo).


title: 1657 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1657 KK (kabla ya Kristo).


title: Krete

text: Krete (kwa Kigiriki Κρήτη, "Kríti", matamshi ya kale, "Krḗtē") ni kisiwa kikuu na chenye watu wengi zaidi cha Ugiriki, na ni cha tano katika Bahari ya Kati, baada ya Sicily, Sardinia, Cyprus na Corsica.


title: Krete

text: Pamoja na visiwa vya jirani vya bahari ya Aegean kinaunda mkoa wa Krete (Περιφέρεια Κρήτης), mmoja kati ya 13 ya nchi nzima. Mwaka 2011, mkoa huo ulikuwa na wakazi 623,065.


title: Krete

text: Mji mkuu na mji mkubwa ni Heraklion.


title: Krete

text: Krete ni sehemu muhimu ya ustaarabu na uchumi wa Ugiriki ukidumisha upekee wake katika utamaduni (kwa mfano upande wa ushairi na muziki).


title: Krete

text: Zamani (2700–1420 KK hivi) Krete ilikuwa kiini cha ustaarabu wa Minoa, wa kwanza kustawi huko Ulaya.


title: Krete

text: Inatajwa na Biblia pamoja na tabia za wakazi wake.


title: Krete

text: Katika miaka ya 60 Mtume Paulo alimuacha huko askofu Tito ili aweke wakfu mapadri katika kila mji. Halafu alimuandikia barua maarufu.


title: 1658 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1658 KK (kabla ya Kristo).


title: 1659 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1659 KK (kabla ya Kristo).


title: 1640 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1640 KK (kabla ya Kristo).


title: Baraza la mawaziri Tanganyika 1961

text: Baraza la mawaziri Tanganyika 1961 lilikuwa la kwanza baada ya Tanganyika kupata uhuru kamili kutoka hali ya nchi lindwa chini ya Waingereza iliyokuwa nayo hadi tarehe 9 Desemba 1961.


title: Baraza la mawaziri Tanganyika 1961

text: Baada ya kupata uhuru mwaka 1961, Tanganyika ilikuwa na Baraza la mawaziri lenye mawaziri 11 tu, idadi ndogo kuliko serikali zote zilizofuata.


title: Baraza la mawaziri Tanganyika 1961

text: Mawaziri ni wafuatao:


title: 1641 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1641 KK (kabla ya Kristo).


title: 1642 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1652 KK (kabla ya Kristo).


title: 1643 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1643 KK (kabla ya Kristo).


title: 1644 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1644 KK (kabla ya Kristo).


title: 1645 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1645 KK (kabla ya Kristo).


title: 1646 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1646 KK (kabla ya Kristo).


title: 1647 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1647 KK (kabla ya Kristo).


title: Kihmong-Daw

text: Kihmong-Daw ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Vietnam, Uchina, Uthai na Laos inayozungumzwa na Wahmong. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kihmong-Daw nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 1,068,000. Pia kuna wasemaji 233,000 nchini Uchina (2004), 170,000 nchini Laos (1995) na 32,400 nchini Uthai (2000). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihmong-Daw iko katika kundi la Kichuanqiandian.


title: 1648 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1648 KK (kabla ya Kristo).


title: 1649 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1649 KK (kabla ya Kristo).


title: 1630 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1630 KK (kabla ya Kristo).


title: 1631 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1631 KK (kabla ya Kristo).


title: 1632 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1632 KK (kabla ya Kristo).


title: 1633 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1633 KK (kabla ya Kristo).


title: 1634 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1634 KK (kabla ya Kristo).


title: 1635 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1635 KK (kabla ya Kristo).


title: 1636 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1636 KK (kabla ya Kristo).


title: 1637 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1637 KK (kabla ya Kristo).


title: Kihmong-Dô

text: Kihmong-Dô ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Vietnam inayozungumzwa na Wahmong. Idadi ya wasemaji wa Kihmong-Dô haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihmong-Dô iko katika kundi la Kichuanqiandian. Wengine huianglia kama lahaja ya Kihmong-Daw.


title: 1600 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1600 KK (kabla ya Kristo).


title: 1638 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1638 KK (kabla ya Kristo).


title: 1639 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1639 KK (kabla ya Kristo).


title: 1601 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1601 KK (kabla ya Kristo).


title: 1602 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1602 KK (kabla ya Kristo).


title: 1603 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1603 KK (kabla ya Kristo).


title: Kihmong-Don

text: Kihmong-Don ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Vietnam inayozungumzwa na Wahmong. Idadi ya wasemaji wa Kihmong-Don haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihmong-Don iko katika kundi la Kichuanqiandian. Wengine huianglia kama lahaja ya Kihmong-Daw.


title: 1604 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1604 KK (kabla ya Kristo).


title: 1605 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1605 KK (kabla ya Kristo).


title: 1620 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1620 KK (kabla ya Kristo).


title: 1606 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1606 KK (kabla ya Kristo).


title: 1607 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1607 KK (kabla ya Kristo).


title: 1621 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1621 KK (kabla ya Kristo).


title: 1608 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1608 KK (kabla ya Kristo).


title: 1609 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1609 KK (kabla ya Kristo).


title: 1622 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1622 KK (kabla ya Kristo).


title: 1623 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1623 KK (kabla ya Kristo).


title: 1626 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1626 KK (kabla ya Kristo).


title: Kihmong-Njua

text: Kihmong-Njua ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Vietnam, Myanmar, Uchina, Uthai na Laos inayozungumzwa na Wahmong. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihmong-Njua imehesabiwa kuwa watu 100,000 nchini Laos, 40,000 nchini Uchina, 60,000 nchini Uthai na 10,000 nchini Myanmar. Idadi ya wasemaji nchini Vietnam haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihmong-Njua iko katika kundi la Kichuanqiandian.


title: 1624 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1624 KK (kabla ya Kristo).


title: 1627 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1627 KK (kabla ya Kristo).


title: 1625 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1625 KK (kabla ya Kristo).


title: 1628 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1628 KK (kabla ya Kristo).


title: 1629 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1629 KK (kabla ya Kristo).


title: 1610 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1610 KK (kabla ya Kristo).


title: 1611 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1611 KK (kabla ya Kristo).


title: 1612 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1612 KK (kabla ya Kristo).


title: 1613 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1613 KK (kabla ya Kristo).


title: 1614 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1614 KK (kabla ya Kristo).


title: 1615 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1615 KK (kabla ya Kristo).


title: 1616 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1616 KK (kabla ya Kristo).


title: 1617 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1617 KK (kabla ya Kristo).


title: 1618 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1618 KK (kabla ya Kristo).


title: 1619 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1619 KK (kabla ya Kristo).


title: 1790 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1790 KK (kabla ya Kristo).


title: 1791 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1791 KK (kabla ya Kristo).


title: 1700 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1700 KK (kabla ya Kristo).


Miaka ya 1790 KK


title: Miaka ya 1790 KK

text: Makala hii inahusu muongo wa miaka 1799 - 1790 KK.


title: 1739 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1739 KK (kabla ya Kristo).


title: 1792 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1792 KK (kabla ya Kristo).


title: 1701 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1701 KK (kabla ya Kristo).


Miaka ya 1780 KK


title: Miaka ya 1780 KK

text: Makala hii inahusu muongo wa miaka 1789 - 1780 KK.


title: 1793 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1793 KK (kabla ya Kristo).


title: 1794 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1794 KK (kabla ya Kristo).


title: 1702 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1702 KK (kabla ya Kristo).


Miaka ya 1770 KK


title: Miaka ya 1770 KK

text: Makala hii inahusu muongo wa miaka 1779 - 1770 KK.


title: 1795 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1795 KK (kabla ya Kristo).


title: 1703 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1703 KK (kabla ya Kristo).


title: 1796 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1796 KK (kabla ya Kristo).


title: 1704 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1704 KK (kabla ya Kristo).


title: 1705 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1705 KK (kabla ya Kristo).


title: 1706 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1706 KK (kabla ya Kristo).


title: 1707 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1707 KK (kabla ya Kristo).


title: 1708 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1708 KK (kabla ya Kristo).


title: 1709 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1709 KK (kabla ya Kristo).


title: 1710 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1710 KK (kabla ya Kristo).


title: Tezi

text: Tezi ni ogani za mwili zinazotoa dutu za pekee ambazo ni muhimu kwa kazi ya mwili kwa jumla na hasa kwa ogani nyingine. Zinapatikana katika wanyama pamoja na wanadamu na pia katika mimea.


title: Tezi

text: Kimsingi kuna aina mbili za tezi:


title: Ogani

text: Ogani ni sehemu ya mwili au mmea inayofanya kazi maalumu. Inafanywa na seli maalumu zilizipo kwa kazi ya pekee ya ogani husika.


title: Ogani

text: Mifano ya ogani za binadamu (pamoja na wanyama wengi kwa jumla) ni moyo, mapafu, ini na kadhalika.


title: Ogani

text: "Idadi zinatajwa kwa binadamu mwenye umri wa miaka 20-30, ukubwa wa sentimita 170, uzani wa kilogramu 70."


title: Mfumo wa homoni

text: Mfumo wa homoni (kwa Kiingereza "endocrine system") ni jumla ya tezi za mwili zinazomwaga homoni kwenye mzunguko wa damu pamoja na ogani zilizo tayari kupokea homoni hizo. Mfumo kwa jumla unaendesha kazi ya ogani za mwili.


title: Mfumo wa homoni

text: Homoni ni kemikali yaani molekuli za pekee zinazowasilisha ujumbe kwa ogani za mwili na kushawishi utekelezaji wa shughuli mbalimbali katika mwili wa binadamu.


title: Mfumo wa homoni

text: Mfumo kwa jumla unafanywa hasa na tezi za kumwaga homoni katika mzunguko wa damu lakini pia na seli kadhaa za pekee zinazotoa homoni kupitia kuta za seli kwa ogani husika moja kwa moja, kwa mfano kwa moyo, ini, utumbo na nyingine.


title: Mfumo wa homoni

text: Mfumo wa homoni kwa lugha ya kitaalamu unaitwa "endokrini", yaani "mfumo unaomwaga ndani" kwa maana ya ndani ya mzunguko wa damu. Hii ni tofauti na tezi "exokrini" ("kumwaga nje") zinazotoa homoni au kiowevu cha pekee nje yake kupitia kichirizi hadi pale kinapotakiwa, kwa mfano tezi za jasho (kwenda ngozi ya nje).


title: Mfumo wa homoni

text: Utaalamu wa mfumo wa homoni huitwa "endocrinology" ambayo ni tawi la elimu ya tiba ya ndani. Mfumo wote husimamiwa na kuongozwa na sehemu ya ubongo inayoitwa hypothalamus.


title: Pandemia

text: Pandemia (kutoka Kigiriki παν "pan" -ote + δήμος "demos" watu) inamaanisha uenezi wa ugonjwa wa kuambukiza katika eneo kubwa, kwa mfano bara au hata duniani kote.


title: Pandemia

text: Kwa kawaida uenezi wa ugonjwa huitwa "epidemia": neno hili lamaanisha kuongezeka kwa wagonjwa kwenye eneo au kikundi, tena katika kipindi fulani. Kama epidemia inapanuka kimataifa inafikia ngazi ya "pandemia".