title: Vietnam

text: Vietnam iligawiwa katika Vietnam Kaskazini na Vietnam Kusini. Jeshi na watawala wa kikoloni wa Ufaransa waliondoka kabisa. Wavietnam wengi wa kaskazini, hasa Wakristo, walioogopa serikali ya kikomunisti walikimbilia kusini.


title: Vietnam

text: Lakini uchaguzi huru uliokubaliwa huko Geneva haukutekelezwa kwa sababu serikali za kidikteta za kusini zilikataa.


title: Vietnam

text: Vita ya wenyewe kwa wenyewe ilianzishwa na wakomunisti wa kaskazini waliosaidiwa na China na Umoja wa Kisovyeti dhidi ya serikali ya kusini iliyopata msaada wa Marekani.


title: Vietnam

text: Katika vita ya Vietnam majeshi ya Marekani na Vietnam Kusini yalishindwa.


title: Vietnam

text: Tarehe 30 Aprili 1975 jeshi la Vietnam Kaskazini ilitwaa mji wa Saigon. Nchi yote iliunganishwa kama Jamhuri ya Kijamaa ya Vietnam tarehe 2 Julai 1976.


title: Vietnam

text: Kwa jumla kuna wakazi milioni 86.5 million.


title: Vietnam

text: Wengi (85.7%) ni Waviet. Wengine ni wa makabila madogomadogo 54 ambayo hakuna linalofikia 2%.


title: Vietnam

text: Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiviet.


title: Vietnam

text: Upande wa dini, siasa ya ukomunisti inabana uhuru. Kadiri yake 18.2% tu za wakazi wamejiandikisha kufuata dini fulani, wakiwemo Wabuddha (7.9%), Wakatoliki (6.6%), waumini wa Hòa Hảo (1.7%), Wakaoda (0.9%) na Waprotestanti (0.9%), kumbe wengine wote hawamuamini Mungu.


title: Vietnam

text: Lakini utafiti kutoka nje unataja namba tofauti, hasa kwa dini za jadi, kwamba zinafuata na 45.3% za wakazi wote, na kwamba wasio na dini yoyote ni 29.6%.


title: Vietnam

text: Kulingana na katiba ya nchi ya Vietnam, kipengele cha nnne, chama cha siasa kinachotambulika ni Communist Party of Vietnam ambacho kina mamlaka juu ya majeshi, vyombo vya mawasiliano na nchi yote kwa ujumla. Vyama au makundi ya watu wanaotaka kuwa katika uchaguzi lazima yawe yameambatanishwa na chama hicho cha Kikomunisti. Kwa kawaida, watu na vyombo vya habari katika nchi hii hukiita chama hiki Đảng yaani 'chama chetu'.


title: Vietnam

text: Bunge la nchi hii ina wabunge 498. Bunge hii ina nguvu juu ya serikali na mahakama. Mawaziri wa nchi huchaguliwa kutoka kwa hili bunge. Bunge huongozwa na mwenyekiti


title: Vietnam

text: Mfumo wa mahakama wa Vietnam waongozwa na The Supreme People's Court of Vietnam na huongozwa na jaji mkuu. Hata hivyo, mfumo huo wa mahakama huwa chini ya bunge. Mahakama ya rufaa ndiyo kubwa sana nchini humo, chini yake kuna mahakama za jimbo na mahakama nyingine nyingi za mitaani. Mahakama ya kijeshi huwa na nguvu wakati nchi ilipo matatani.


title: Vietnam

text: Vietnam bado inakubali adhabu ya kifo na kulingana na makala ya Washington Post, mwaka 2014, watu mia sababu walikuwa wauliwe kwa makosa mbalimbali.


title: Vietnam

text: Rais wa Vietnam huwa ni mkuu wa nchi, kamanda mkuu wa jeshi na mwenyekiti wa baraza la Supreme Defense and Security. Waziri mkuu (Prime Minister ) wa Vietnam huwa mkuu wa baraza la mawaziri na tume zote za nchi.


title: Vietnam

text: Kati ya miaka 1940 na 1975 Vietnam ilikuwa na kipindi kirefu cha vita ikaonekana kama nchi maskini sana.


title: Vietnam

text: Tangu miaka ya 1980 uchumi umesonga mbeleː sasa ni kati ya nchi kwenye njia ya maendeleo zenye uchumi imara sana unaokua haraka.


title: Vietnam

text: Utalii ni mojawapo ya nyanja ambazo zinachangia uchumi wa Vietnam. Tangu mwaka 2014, mji wa Hanoi umekuwa ukisifika na kupewa taji na tovuti ya Trip Advisor kuwa kati ya miji mizuri zaidi ya kusafiri duniani.


title: Vietnam

text: Vita vya Vietnam pia huchangia katika kufanya nchi hii inoge na kupata watalii wengi. Kuna mahala kama First Indochina War na Second Indochina War ambayo huonekana kama kivutio murua cha Vietnam. Pia The Imperial Citadel of Hue ni kivutio kingine cha watalii wanaotaka kuona kwenye vita za Vietnam zilifanyika.


title: Vietnam

text:
Usafiri wa Vietnam, Vietnam tours huwa sanasana kwa ndege ambapo serikali imejenga nyanja za ndege. Pia kumekuwa na usafiri kwa kutumia pikipiki ambayo yafana sana.
Nyanja za ndege za kimataifa ni:


title: Mfumo wa chama kimoja

text: Mfumo wa chama kimoja ni utaratibu wa kisiasa unaoruhusu chama cha kisiasa kimoja tu.


title: Mfumo wa chama kimoja

text: Mara nyingi mfumo huo umeanzishwa kwa kupiga marufuku vyama vyote vingine. Kuna pia nchi ambako vyama mbalimbali viko, lakini havina nafasi ya kushiriki katika uchaguzi au vinazuiwa kushindana na chama tawala.


title: Mfumo wa chama kimoja

text: Kihistoria mifumo hii ilitokea katika mazingira ya Ukomunisti, Ujamaa au Ufashisti. Mfumo huu ni karibu na udikteta.


title: Mfumo wa chama kimoja

text: Afrika ilikuwa na kipindi kirefu cha utawala wa chama kimoja baada ya mwisho wa ukoloni. Nchi nyingi zilizorithi katiba za vyama vingi vilibadilisha katiba na kuwa na mfumo wa chama kimoja.


title: Mfumo wa chama kimoja

text: Sababu yake ilikuwa hasa ya kwamba vyama vya kisiasa vilikuwa vya kikabila, si ya kitaifa. Athira ya mfano wa Umoja wa Kisovyeti na China ilikuwa muhimu pia.


title: Mfumo wa chama kimoja

text: Tangu miaka ya 1990 ilionekana ya kwamba kwa jumla nchi zilizofuata mfumo huu zilibaki nyuma na karibu nchi zote za Afrika - isipokuwa Eritrea - ziliruhusu tena vyama vya upinzani angalau kwa jina.


title: Uzbekistan

text: Uzbekistan ni nchi ya Asia ya Kati.


title: Uzbekistan

text: Imepakana na Afghanistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan na Turkmenistan.


title: Uzbekistan

text: Mji mkuu na pia mji mkubwa ni Tashkent.


title: Uzbekistan

text: Uzbekistan ni nchi yenye historia ndefu. Ferghana, Tashkent, Bukhara, Khwarezm na Samarkand zilikuwa vitovu vya utamaduni wa binadamu tangu milenia ya 2 KK.


title: Uzbekistan

text: Katika karne kabla na baada ya Kristo eneo lilijulikana kama Sogdiana na Baktria. Miji yake ilikuwa na utajiri kutokana na biashara ya misafara kwenye barabara ya hariri kati ya China na Mashariki ya Kati.


title: Uzbekistan

text: Baadaye ilitawaliwa na milki mbalimbali za nje kama Uajemi.


title: Uzbekistan

text: Kuanzia uenezi wa Uislamu watu ba Uzbekistan waligeukia dini hiyo mpya.


title: Uzbekistan

text: Katika karne ya 14 jemadari Timur alijenga milki kubwa na kuharibu nchi za magharibi hadi Uturuki. Alipamba mji mkuu wake Samarkand kwa majengo mazuri.


title: Uzbekistan

text: Baada ya Timur milki yake iliporomoka na Uzbekistan ilitawaliwa na madola mbalimbali ya kieneo yaliyokuwa hasa eneo la mji muhimu.


title: Uzbekistan

text: Katika karne ya 19 Urusi ulieneza athira yake kuelekea kusini na kuunganisha madola ya Uzbekistan na milki yake.


title: Uzbekistan

text: Baada ya mapinduzi ya Urusi ya mwaka 1917 Uzbekistan ikawa sehemu ya Umoja wa Kisovyeti hadi kuporomoka kwake mwaka 1991. Ilijulikana kwa jina la "Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiuzbeki" hadi 1991.


title: Uzbekistan

text: Kuna wakazi 31,025,500 (2015).


title: Uzbekistan

text: Walio wengi (zaidi ya 70%) hutumia lugha ya Kiuzbeki ambacho ni kati ya lugha za Kiturki na ndiyo lugha rasmi. Angalia pia orodha ya lugha za Uzbekistan.


title: Uzbekistan

text: Kuna makundi mengi vidogo zaidi vya utamaduni tofauti kama vile Warusi (5,5%), Watajiki (5,1%), Wakazakhi (4,2%), Watartari (2%), Wakarakalpaki (2%), Wakorea (1,1%) na mengine.


title: Uzbekistan

text: Upande wa dini, zaidi ya 79% ni Waislamu, lakini wengi wao hawana madhehebu maalumu; Wasuni ni 18% na Washia 1%. Wakristo ni 9%, wengi wakiwa Warusi Waorthodoksi; Waprotestanti na Wakatoliki hawafikii 3%. Pamoja na hayo, serikali inawadhulumu.


title: Hosjoe, Falun

text: Hosjoe (Kiswidi: Hosjö /'huːɧø/) ni pambizo wa parokia ya Falun, Uswidi.


title: Manila

text: Manila ni mji mkuu wa Ufilipino kwenye kisiwa cha Luzon kando la kidaka cha Manila. Pamoja na miji 16 mingine ni sehemu ya mkoa wa jiji la Metro Manila. Mji una wakazi milioni 1.6 na rundiko la mji wote takriban milioni 15.


title: Kirgizia

text: Kirgizia (pia "Kirgizstan", "Kirigizistani" au "Kigistani"; kwa Kikirgizi: Кыргызстан "(Kyrghyzstan)"; kwa Kirusi: Киргизия "(Kirgizia)") ni nchi ya Asia ya Kati.


title: Kirgizia

text: Imepakana na Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan na China.


title: Kirgizia

text: Neno "Kyrgyztan" linamaanisha "nchi ya makabila 40" kwa lugha ya Kikirgizi. Ukweli ni kwamba kwa sasa yako 80 na zaidi.


title: Kirgizia

text: Hadi mwaka 1991 Kirgizia ilikuwa sehemu ya Umoja wa Kisovyet, ikijulikana kwa jina la "Jamhuri ya Kisovyeti ya Kikirgizi".


title: Kirgizia

text: Ilipata uhuru wake katika mwendo wa kuporomoka kwa Umoja wa Kisovyeti.


title: Kirgizia

text: Kabla ya uhuru yalitokea mabadiliko katika uongozi wa chama cha kikomunisti. Viongozi wapya waliotafuta njia bila udikteta mkali walishika uongozi na rais Askar Akayev alirudishwa madarakani katika uchaguzi wa kwanza na wa pili.


title: Kirgizia

text: Lakini uchaguzi wa mwaka 2005 ulionekana haukuwa huru, hivyo hasira ya wananchi ikalipuka katika mapinduzi. Uchaguzi mpya ukamteua mpinzani wa awali Kurmanbek Bakiyev aliye rais kwa sasa.


title: Kirgizia

text: Hii ni orodha ya mikoa ya Kirgizia pamoja na makao makuu yake:


title: Kirgizia

text: Idadi ya wakazi ilihesabiwa 2005 kuwa watu 5,264,000. Takriban 72.6 % kati yao ni Wakirgizi wenyewe, ambao ni jamii ya Waturuki halafu kuna Wauzbeki (14.4 %) hasa kusini na Warusi (6.4 %) hasa kaskazini, mbali na makundi madogo zaidi.


title: Kirgizia

text: Lugha ya kawaida ni Kikirgizi, ambacho ni lugha rasmi pamoja na Kirusi. Angalia pia orodha ya lugha za Kirgizia.


title: Kirgizia

text: Takriban 64% ni Waislamu, lakini kuna uhuru wa dini. Wakristo wako hasa katika ya wakazi wenye asili ya Ulaya, wakiwemo kwanza Waorthodoksi, halafu Waprotestanti na Wakatoliki wachache.


title: Bishkek

text: Bishkek (Bichkiek) ni mji mkuu wa Kirgizia. Ina wakazi 900,000 (2005).


title: Bishkek

text: Mji ulianzishwa kama kituo cha misafara kwenye barabara ya hariri kati ya China na Mashariki ya Kati. Khan wa Kokand alitengeneza hapa boma lililotwaliwa na jeshi la Urusi 1862 wakati wa uenezaji wa Urusi katika Asia ya Kati.


title: Bishkek

text: 1878 Warusi walijenga mahali palepale kituo cha kijeshi kwa jina la "Pishpek" (Пишпек). Kituo kikakua haraka kuwa mji kwa sababu wakulima Warusi walipewa mashamba katika eneo hili.


title: Bishkek

text: Baada ya mapinduzi ya Urusi ya 1917 mji ulibadilishwa jina ukaitwa "Frunze" (Frunzie) kwa heshima ya jemadari mkomunisti Mikhail Frunze.


title: Bishkek

text: Tangu kuporomoka kwa Umoja wa Kisovyeti mwaka 1991 mji ukawa mji mkuu wa nchi mpya ya Kirgizia ikarudishwa jina la kale kwa umbo la "Bishkek".


title: Barabara ya hariri

text: Barabara ya hariri ilikuwa njia muhimu ya biashara kati ya China kwa upande moja na Mashariki ya Kati halafu Ulaya kwa upande mwingine. Biashara hii iliendelea tangu karne kabla ya Kristo. Jina la "barabara ya hariri" limetokana na hariri ambayo ilitengenezwa katika China pekee kwa muda mrefu ikawa kati ya bidhaa zilizotafutwa sana duniani kwa bei ya juu.


title: Barabara ya hariri

text: Barabara ya hariri haikuwa njia moja tu bali jumla ya njia za misafara kati ya China na nchi za Magharibi zilizopita katika Asia ya Kati.


title: Barabara ya hariri

text: Palikuwa na njia za kando hasa baharini kati ya China na Uhindi halafu kutoka Uhindi hadi Irak au Misri. Njia za bahari zilikuwa muhimu kama njia ya nchi kavu ilikatika wakati wa vita au ukosefu wa usalama. Kuna vipindi vichache ambako eneo lote la barabara ya hariri lilikuwa na usalama hasa wakati wa utawala wa Wamongolia. Menginevyo safari zilikuwa za hatari zikachukua muda mrefu. Bidhaa zilipita mkononi mwa wanafanyabiashara mbalimbali zikaongezeka bei njiani.


title: Barabara ya hariri

text:
Si bidhaa tu zilizosafiri kwneye barabara ya hariri. Wasafiri, mawazo, mafundisho, dini na magonjwa vilipita pia kwa njia hiyo.
Teknolojia kama kutengenezwa kwa karatasi au kuchapishwa kwa vitabu zilipita njia hii kutoka China hadi Asia ya Magharibi na kutoka hapa hadi Ulaya.


title: Barabara ya hariri

text: Uenezaji wa Ubuddha kwenda Mongolia na China katika karne ya 4 BK, wa Ukristo kufika China katika karne ya 3 BK na wa Uislamu kuelekea mashariki katika karne ya 8 ulifuata barabara hii.


title: Barabara ya hariri

text: Magonjwa yalipita njia hiyohiyo. kwa mfano tauni ilianza katika miaka ya 1330 katika China kwenye jimbo la Yunnan. Ugonjwa huu unategemea viroboto kama kituo cha virusi yake. Farasi za jeshi la Mongolia na biashara ya ngozi ilipeleka viroboto vile hadi Bahari Nyeusi. Mwaka 1348 wafanyabiashara Waitalia kutoka Bahari Nyeusi waliingiza ugonjwa Ulaya penyewe ulipoua robo ya wakazi wote.


title: Kirusi

text: Kirusi (русский язык "russkii yazik") ni moja kati ya lugha za Kislavoni cha Mashariki yenye wasemaji wengi kati ya lugha zote za Kislavoni. Kirusi huandikwa kwa alfabeti ya Kikyrili.


title: Kirusi

text: Kirusi ni lugha rasmi katika Urusi na pia katika nchi jirani za Belarus, Kazakhstan na Kirgizia. Wasemaji wa Kirusi wako katika nchi zote zilizokuwa sehemu ya Umoja wa Kisovyeti hadi 1991. Kuna pia Warusi katika nchi za magharibi kwa sababu wakati wa Ukomunisti kulikuwa na wakimbizi waliotoka nje ya Urusi kwa sababu za kisiasa.


title: Kirusi

text: Watu wengi duniani wamejifunza Kirusi kwa sababu ilikuwa lugha ya kimataifa kati ya nchi zilizoshikamana na Umoja wa Kisovyeti. Wanafunzi wengi kutoka nchi mbalimbali za Afrika walipata elimu ya juu kwenye vyuo vikuu vya Umoja wa Kisovyeti kwa lugha ya Kirusi.


title: Riwaya

text: Riwaya (kutoka neno la Kiarabu رواية "riwaya" ) ni kazi andishi ya fasihi ambayo kwa kawaida ni ndefu kuliko hadithi fupi. Urefu wa riwaya, maana yake ni kwamba msuko simulizi umejengeka vizuri, kuna wahusika wengi, unaenea muda mrefu, na mada zake ni nzito na pana kiasi.


title: Riwaya

text: Mifano mizuri ya riwaya kwa lugha ya Kiswahili ni "Nagona" au "Mzingile", zilizoandikwa na mwandishi Euphrase Kezilahabi.


title: Riwaya

text: Kamusi ya Fasihi iliyotolewa na K. W. Wamitila inataja aina nyingi tofauti za riwaya, k.m. riwaya sahili, riwaya changamano, riwaya kiambo, riwaya ya kibarua na nyingine nyingi.


title: ISO 4217

text: ISO 4217 ni kifupisho sanifu cha pesa za nchi zote. Kimewekwa na Shirika la Kimataifa la Usanifishaji (kwa Kiingereza "International Organization for Standardization (ISO)").


title: ISO 4217

text: ISO 4217 ni orodha ya alama za vifupisho vya pesa. Kila kifupisha kina herufi tatu. Herufi mbili zinarejea nchi, na herufi ya tatu inarejea jina la pesa la nchi husika.


title: ISO 4217

text: Kwa mfano,


title: Ufalme wa Kikatiba

text: Ufalme wa Kikatiba ni muundo wa serikali ambako kaisari, sultani, mfalme, malkia au mtemi ni mkuu wa nchi chini ya katiba yake. Hii inamaanisha ya kwamba madaraka ya mfalme yana mipaka yao katika masharti za katiba na sheria za nchi. Pale ambako hakuna katiba ya kimaandishi inayoratibu mambo mengi kuna kawaida inayoweka mipaka kwa madaraka ya mfalme jinsi ilivyo Uingereza.


title: Ufalme wa Kikatiba

text: Madaraka ya mfalme katika muundo huu yanatofautiana sana.


title: Ufalme wa Kikatiba

text: Zamani wafalme walikuwa mara nyingi viongozi wenye madaraka yote wasiobanwa na bunge au sheria. Aina hii ya ufalme umebaki mahali pachache tu kwa mfano Saudia.


title: Ufalme wa Kikatiba

text:
Katika nchi kama Uingereza au Uswidi shughuli zote za serikali zinaendeshwa kwa jina la mfalme lakini mamlaka yapo mkononi mwa serikali inayochaguliwa na bunge ambalo limetoke katika kura ya wananchi wote. Hapo mfalme hana athira kubwa katika siasa. Nafasi yake iko hasa pale ambako vikundi vikundi ndani ya bunge havikubaliani kuhusu serikali mpya na hakuna upande mwenye kura nyingi kabisa. Hapo ni mfalme anayemteua mwanasiasa atakayejaribu kukusanya kura za kutosha kwa ajili ya serikali mpya. Kama chama fulani kina wabunge wa kutosha kitamtaja kiongozi wake na mfalme hana cha kufanya ila tu kumpa huyu wito wa kuunda serikali.
Katika nchi kadhaa nafasi ya mfalme inafanana na maraisi watendaji. Kwa mfano katika nchi kama Moroko au Yordani mfalme anaamua kama bunge linavunjwa au la na kumteua kiongozi wa serikali kwa hiari yake.


title: Israel

text: "Kwa maana mbalimbali za jina Israeli katika Biblia tazama Israeli (maana)"


title: Israel

text: Israel (kwa Kiebrania: מדינת ישראל - "Medinat Yisra'el"; kwa Kiarabu: دَوْلَةْ إِسْرَائِيل - "dawlat Isrā'īl") ni nchi ya Mashariki ya Kati kwenye mwambao wa mashariki wa Mediteranea.


title: Israel

text: Imepakana na Lebanon, Syria, Yordani, Misri na maeneo yaliyo chini ya mamlaka ya serikali ya Palestina.


title: Israel

text: Nchi ya kisasa ilianzishwa tarehe 14 Mei 1948 lakini nyuma kuna historia ndefu, ambayo kwa sehemu muhimu inasimulia na Biblia kama kiini cha historia ya wokovu.


title: Israel

text: Mji mkuu umekuwa Yerusalemu tangu mwaka 1950 lakini nchi nyingi hazikubali kuwa hivyo kwa sababu hali yake kadiri ya Sheria ya kimataifa haieleweki.


title: Israel

text: Takriban 74.9% za wakazi ni Wayahudi ambao wengi wao wanafuata dini ya Uyahudi, na 20.7 % ni Waarabu ambao wengi ni Waislamu (16%) lakini pia Wakristo (2% za raia wote: kati ya Wakristo hao karibu 80% ni Waarabu). Wahamiaji wengi wasiopata uraia ni Wakristo.


title: Israel

text: Lugha rasmi ni Kiebrania na Kiarabu. Lugha nyingine zinazotumika sana nyumbani ni Kirusi, Kifaransa na Kiamhari, mbali ya Kiingereza.


title: An Spidéal

text: An Spidéal (Kiingereza: "Spiddal") ni parokia ya County Galway, Ireland.


title: Macau

text: Macau "(tamka: Makau;" kwa Kichina: 澳門; pinyin: Àomén; Jyutping: Ou3 Mun4) ni eneo dogo la Jamhuri ya Watu wa China lenye utawala wa pekee kwenye pwani ya Bahari ya Kusini ya China.


title: Macau

text: Hali halisi eneo ni rasi ya Macau pamoja na visiwa viwili vidogo, jumla ni km² 30.3 na kuna wakazi 642,900 (mwaka 2015). Tarehe 23 Oktoba 2018 rais wa China Xi Jinping alizindua rasmi daraja la baharini refu kuliko yote duniani (kilometa 55) linalounganisha Hong Kong, Macau na China bara (mji wa Zhuhai).


title: Macau

text: Msongamano wa Macau wenye watu 17,310 kwa kilomita ya mraba ndio msongamano mkubwa kabisa duniani kote.


title: Macau

text: Macau ilikuwa kituo cha Ureno tangu karne ya 16 na Wareno wakaikodi tangu mwaka 1670.


title: Macau

text: Macau kama koloni ilithibitishwa katika Mkataba wa Beijing wa mwaka 1887 kati ya China na Ureno.


title: Macau

text: Mwaka 1999 ilirudishwa mikononi mwa serikali ya China lakini kwa hali ya pekee inayofanana na ile ya eneo la jirani la Hong Kong.


title: Macau

text: Hivyo Macau inaendendelea kuratibu yenyewe mambo yake kwa ndani, lakini madaraka kuhusu usalama, jeshi na siasa ya nje yako Beijing.


title: Macau

text: Wakazi wengi (95%) ni Wachina asilia, 2% ni Wareno. Kwa kuzaa uzazi ni mdogo sana, kuna wahamiaji wengi.


title: Macau

text: Lugha rasmi ni Kichina na Kireno. Katika matumizi ya kawaida, Kichina cha Canton kinaongoza (85.7%), na Kiingereza kina waongeaji wengi (1.5%) kuliko Kireno (0.6%).


title: Macau

text: Upande wa dini, 30% wanafuata dini za jadi za Kichina (mchanganyiko wa Ukonfusio na Utao), 10% ni Wabuddha au Watao, 5% ni Wakristo.


title: Macau

text: Uchumi wa Macau hutegemea utalii na hasa michezo ya kamari. Kuna pia viwanda vya nguo.


title: Bahari ya Kusini ya China

text:
Bahari ya Kusini ya China ni bahari ya kando ya Pasifiki mbele ya pwani la kusini ya China.
Imepanuka kati ya Taiwan upande wa kaskazini na Singapur upande wa kusini. Upande wa mashariki hupakanwa na visiwa vya Indonesia na Ufilipino, upande wa magharibi na Asia bara.


title: Bahari ya Kusini ya China

text: Nchi zinazopakana na Bahari ya Kusini ya China ni: China, Macau, Hong Kong, Taiwan, Ufilipino, Malaysia, Brunei, Indonesia, Singapur, Uthai, Kambodia na Vietnam.


title: Bahari ya Kusini ya China

text: Mito mikubwa inayomwaga maji yao baharini ni pamoja na Mto Lulu, Min, Jiulong, Mto Mwekundu, Mekong, Pahang na Pasig.


title: Bahari ya Kusini ya China

text: Kati ya nchi jirani kuna uvutano kuhusu mipaka na hasa haki juu ya visiwa vidogo vya Spratley na Paracelsus visivyo na wakazi lakini vina dalili za kuwa na maliasili kama mafuta ya petroli.


title: Bahari ya Kusini ya China

text: Visiwa hivyi vyote vina pia umuhimu wa kijeshi na kisaisa kwa sababu njia za maji zinazotumiwa zaidi dunaini zinapita humo. Kila ugomvi au vita inaweza kuhatarisha mawasilano na uchumi wa nchi zinazotegemea usafiri huu.


title: 1304

text: Makala hii inahusu mwaka 1304 BK (Baada ya Kristo).


title: Mto Mwekundu

text:
Mto Mwekundu ni mto mkubwa wa Vietnam ya Kaskazini. Inaanzia katika jimbo la Yunnan la China na kupita sehemu ya kaskazini ya Vietnam hadi kuishia katika Bahari ya Kusini ya China. Urefu wake ni km 1149.
Tawimto kubwa ni Mto Mweusi.


title: Mto Mwekundu

text: Hanoi mji mkuu wa Vietnam iko kando la Mto Mwekundu. Maji yake huwezesha kilimo cha mpunga katika tambarare za Vietnam ya Kaskazini.


title: Mekong (mto)

text: Mto Mekong ni kati ya mito mikubwa ya dunia na mto mkubwa wa tatu wa bara la Asia. Mkondo wake ni mkondo mkubwa wa kumi duniani.


title: Mekong (mto)

text: Chanzo chake ni katika nyanda za juu za Tibet kwenye kimo cha zaidi ya mita 5,000. Mwendo wake una urefu wa zaidi ya km 4000 na beseni ina eneo la kilomita za mraba 795,000.


title: Mekong (mto)

text: Kutoka chanzo katika milima ya Himalaya (Tibet) mto unapita jimbo la Yunnan (China) ukijulikana kama Meigong kwa Kichina. Halafu unakuwa mpaka wa Myanmar na Laos. Baada ya km 200 unakutana na tawimto Ruak kwenye eneo linaloitwa "pembetatu ya dhahabu". Kuanzia hapa mto ni mpaka kati ya Uthai na Laos. Hapa unaitwa "Maè Nam Khong" katika nchi zote mbili. Kuanzia mji wa Luang Prabang unatumika kwa usafiri wa maboti na meli ndogo. Baada ya kupita mji Vientiane Mekong iko ndani ya eneo la Laos kwa kilomita chache. Kabla ya kuingia Kambodia mto unapita maporomoko ya Khone yanayozuia usafiri kwa meli kati sehemu za juu na chini za mto.


title: Mekong (mto)

text: Nchini Kambodia Mekong inapita kwenye mji mkuu Pnomh Penh. Baadaye inajigawa katika mikono miwili: Mekong yenyewe na mkono unaoitwa Bassac.


title: Mekong (mto)

text: Delta ya Mekong inaendelea katika kusini ya Vietnam hadi kuishia baharini.


title: Tibet

text: Tibet ni nchi katika milima ya Himalaya ya Asia.


title: Tibet

text: Mji mkuu ni Lhasa.


title: Tibet

text: Upande wa dini, Watibet walio wengi ni Wabuddha.


title: Tibet

text: Tibet imekuwa sehemu ya Jamhuri ya Watu wa China tangu miaka ya 1950.


title: Tibet

text: Ni kwamba mwaka 1951 China ilishambulia jeshi la Tibet ikalazimisha serikali ya Tibet kukubali ya kwamba ni sehemu ya China kwa ahadi ya kwamba mambo ya ndani yataendelea jinsi yalivyokuwa awali.


title: Tibet

text: Lakini mnamo 1958 maafisa wa China walianza kumtendea Dalai Lama (kiongozi wa Tibet) kwa dharau. Dalai Lama alikimbilia Uhindi na jeshi la China likakandamiza harakati ya watu ya kurudisha uhuru wa nchi.


title: Tibet

text: Tangu mwaka 1959 kuna Watibet wengi wanaokaa Nepal na Uhindi kama wakimbizi. Ndani ya Tibet idadi ya walowezi Wachina iliongezeka.


title: Asia ya Kaskazini

text: Asia ya Kaskazini ni kanda ya kaskazini ya bara la Asia. Kuna maelezo ya kutofautiana lakini kwa jumla ni sehemu kubwa ya Siberia au sehemu ya Kiasia ya Urusi.


title: Asia ya Kaskazini

text: Wengine wanahesabu Mongolia humo.


title: Wikimedia Commons

text: Wikimedia Commons (pia huitwa "Wikicommons") ni hazina ya kuhifadhia na kutumia faili za picha, za sauti na nyinginezo.


title: Wikimedia Commons

text: Utumiaji wa faili hizo ni huru kwa wikipedia za lugha zote; tena si lazima kuzipakia kwenye wikipedia mojamoja kwa vile zinapatikana kutoka wikipedia zote.


title: Wikimedia Commons

text: Wikimedia Commons ni mradi wa Wikimedia Foundation.


title: Karne ya 14

text: Karne ya 14 ilikuwa kipindi cha miaka mia moja kati ya 1301 hadi 1400. Kikamilifu kilianza tar. 1 Januari 1301 na kuishia 31 Desemba 1400. Namba zake zinafuata hesabu ya miaka "baada ya Kristo".


title: Karne ya 14

text: Kama kila "karne" ni kipindi kinachohesabiwa kwa hiari ya kibinadamu kwa sababu ni mgawanyo wa kalenda tu - hali halisi maendeleo na mabadiiliko makubwa hayafuati migawanyo ya kalenda ya kibinadamu.


title: Karne ya 14

text: Kuna mambo mengi yaliyotokea wakati wa karne hii.


title: Karne ya 14

text: Labda badiliko kubwa lilikuwa uenezi wa saa za kimekanika kwenye minara ya miji ya Ulaya. Tofauti na saa za jua au saa za maji ziliwaonyesha watu wengi wakati tena bila ya kutegemea hali ya hewa. Wataalamu wengi huamini ya kwamba hakuna mitambo mingine iliyobadilisha utamaduni wa binadamu kuliko saa.


title: Karne ya 14

text:
Ulaya iliathiriwa mara ya kwanza na ugonjwa wa kuambukiza wa tauni. Tauni iliua wakulima wengi ikasababisha njaa kali; zote pamoja zikaua zaidi ya theluthi ya wakazi wote wa Ulaya.
Vifo vingi vilisababisha hofu kubwa kati ya watu. Wayahudi walishtakiwa kuwa sababu ya maradhi na vifo wakauawa na kudhulumiwa katika nchi nyingi za Ulaya.


title: Karne ya 14

text: Udhaifu wa Ulaya katika karne hii ilisaidia uenezaji wa milki ya Waturuki Waosmani kutoka Anatolia kujiandaa kuingia nchi za Balkani (Ulaya ya Kusini-Mashariki). Hivyo utawala wa Kiislamu ulielekea kuenea hata katika mashariki ya Ulaya utakaokuwepo kwa karne tano zilizofuata. Baadaye athira yake ilifikia pwani za Uswahilini na Uganda.


title: Karne ya 14

text: Katika Afrika ya Magharibi Wahaussa wanaunda milki zao za kwanza. Mali inapanuka. Majengo makubwa ya Zimbabwe Kuu yanaanzishwa.


title: Kimaasai

text: Kimaasai (au "Kimaa") ni lugha ya Kiniloti inayozungumzwa na Wamaasai nchini Kenya na Tanzania.


title: Kimaasai

text: Lugha hiyo huandikwa kwa herufi za Alfabeti ya Kilatini.Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Asia ya Kusini-Mashariki

text: Asia ya Kusini-Mashariki ni kanda la bara la Asia lenye nchi zifuatazo:Maeneo ya kibara -bila visiwa- yanajulikana pia kwa jina la Indochina.


title: Asia ya Kusini

text: Asia ya Kusini ni sehemu ya Asia yenye nchi zifuatazo:halafu nchi za visiwani


title: Asia ya Kusini

text: Umoja wa Mataifa umehesabu pia Afghanistan na Uajemi katika kanda hili.


title: Asia ya Kusini

text: Asia ya Kusini jinsi ilivyoelezwa hapo juu (bila Uajemi na Afghanistan) ni karibu sawa na Bara Hindi. Tofauti ni ya kwamba Asia ya Kusini hujumuisha nchi zinazotajwa ilhali Bara Hindi ni eneo linalokaa ju ya bamba la Uhindi. Kuna sehemu hasa za Pakistan yasiyo juu ya bambala Uhindi bali kwenye mitelemko ya nyanda za juu za Uajemi.


title: Asia ya Kusini

text: Asia ya Kusini imetengwa na maeneo mengine ya Asia kwa safu za milima mikubwa.


title: Asia ya Kusini

text: Eneo lake ni takriban kilomita za mraba milioni 4,5 au 10 % za bara lote la Asia. Takriban 20 % za wakazi wa dunia huishi hapo.


title: Bamba la Ulaya-Asia

text: Bamba la Ulaya-Asia ni bamba la gandunia kubwa katika ganda la dunia. Inabeba sehemu kubwa za bara za Ulaya na Asia isipokuwa Bara Hindi na mashariki ya Siberia si sehemu zake. Kwa lugha nyingine inawezekana kusema inabeba Eurasia.


title: Bamba la Ulaya-Asia

text: Limepakana na bamba la Amerika Kaskazini, bamba la Australia, bamba la Uhindi, bamba la Uarabuni na bamba la Afrika.


title: Ganda la dunia

text: Ganda la dunia (pia: gamba la dunia) ni tabaka ya juu ya sayari yetu. Sehemu yake ya juu kabisa ni uso wa dunia. Ni sehemu ya tabakamwamba.


title: Ganda la dunia

text:
Dunia yetu hutazamiwa na sayansi kuwa na tabaka mbalimbali kama kitunguu. Tabaka ya nje ni imara yaitwa "ganda la nje la dunia".
Chini yake ni tabaka inayoitwa "koti ya dunia" iko chini ya ganda hili la juu. Tabaka hii -inayoitwa "tabakamwamba"- inakaa juu ya tabaka moto na laini ya ndani zaidi.


title: Ganda la dunia

text: Ganda la dunia si imara kabisa kama kama kipande kimoja lakini limevunika lina vipande mbalimbali. Vipande hiyi vyaitwa mabamba. Ganda ni jumla la mabamba yanayosukumwa na nguvu ya shindikizo kutoka kitovu cha dunia. Mabamba hugusana kila upande; mara yanasukumana mara bamba moja lasukumwa chini ya bamba lingine.


title: Ganda la dunia

text: Mwamba wa ganda hutokea pale ambako magma (yaani mwamba moto wa kiowevu) inapanda juu penye migongo ya kati kwenye sakafu ya bahari kama Mgongo kati wa Atlantiki inapopoa na kuganda. Nguvu ya kupanda kwa magma husukuma mabamba ya ganda.


title: Ganda la dunia

text: Kinyume chake sehemu za ganda la dunia huzama chini pale ambako bamba moja linajisukuma chini ya bamba lingine na kuyeyuka katika magma ya koti ya dunia.


title: Ganda la dunia

text: Tawi la sayansi linalochunguza dunia yetu kwa ndani hasa tabia za tabaka zake huitwa gandunia.


title: Kuala Lumpur

text: Kuala Lumpur (Jawi:كوالا لمڤور) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Malaysia. Eneo lake ni km² 243.65 na idadi ya wakazi 1,453,978 "(mwaka 2005)".


title: Kuala Lumpur

text: Kuala Lumpur iko km 35 kutoka pwani la magharibi la rasi ya Malay mahali panapoungana mito ya Gombak na Klang kwenye 3° 09' 35" N 101° 42' 12" O3° 09' 35" N 101° 42' 12" O.


title: Jeddah

text: Jeddah (kar.: جدّة jiddah "huandikwa pia Jedda, Jiddah, Jidda") ni mji mkubwa wa pili nchini Saudia na bandari kwenye mwambao wa Bahari ya Shamu (21.50° N 39.1667° E).


title: Jeddah

text: Kuna wakazi milioni 3.4.


title: Jeddah

text: Jeddah ni kitovu cha uchumi na biashara cha Saudia.


title: Jeddah

text: Waislamu wengi hupita humo wakati wa hajj wakitumia uwanja wa ndege wa Jeddah kwenda kuhiji Makka na Madina.


title: Jeddah

text: Mji wa Jeddah una miji wenzake 23 (kwa Kiingereza "twin towns"):


title: Riyad

text: Riyad (Kar.: الرياض "ar-riyāḍ") ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Ufalme wa Uarabuni wa Saudia.


title: Riyad

text: Iko katikati ya Bara Arabu kwenye nyanda za juu za eneo la Najd. Kuna wakazi milioni 4.3 ambao ni karibu 20 % za watu wote katika Saudia.


title: Riyad

text:
Mazingira ya Riyad ni jangwa lakini mahali penyewe pamekuwa na visima vya maji tangu karne nyingi kuna pia mvua kidogo. Siku hizi maji hupelekwa hasa kwa mabomba kutoka pwani penye vituo vya kuondoa chumvi kwenye maji ya baharini.
Nyanda za juu hupokea kiasi cha mvua hasa wakati wa Aprili.


title: Riyad

text: Miji na vijiji vya mabonde yenye visima ya eneo la Riyad vilikuwa chanzo cha Saudia ya kisasa. Familia ya Saud ilitawala hapa tangu karne ya 18 na kujiunga na harakati ya Wahabiyya. Utawala huu ulivunjwa na Dola la Uturuki katika karne ya 19 lakini Wasaud walirudi mwaka 1902 na kutwaa boma la Riyad.


title: Riyad

text: Abd al Azis Ibn Saud (1880-1953) alieneza himaya yake kutoka hapo baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia (iliyoondoa Waturuki katika Uarabuni) kwa kushambulia na kutwaa maeneo mengine ya Bara Arabu na mwishowe Makka.


title: Astana

text: Astana (Kikazakhi: Астана, Kiajemi: آستانه) ni mji mkuu wa Kazakhstan. Kuna wakazi 600,000 (mwaka 2004).


title: Astana

text: Mji uliitwa kwa jina "Akmola" ukateuliwa mwaka 1997 kuwa mji mkuu badala ya Almaty. Jina jipya la "Astana" lamaanisha "mji mkuu". Uhamisho wa mji mkuu umesababishwa na nia ya kupeleka makao makuu ya serikali katika moyo wa nchi ilhali Almaty iko kando kabisa mpakani wa Kirgizia.


title: Almaty

text: Almaty (Kikazakhi: Алматы/- Almaty ; hadi 1994 Alma-Ata) ni mji mkubwa wa Kazakhstan na kitovu chake cha uchumi, elimu na utamaduni. Idadi ya wakazi ni milioni 2. Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi 1996 lakini tangu 1997 serikali ilihamia Astana.


title: Almaty

text: Eneo la mji lilikaliwa na watu tangu milenia kabla ya Kristo.


title: Almaty

text: Tangu karne ya 10 BK lilikua hapa mji wa Almatu. Jina lake limepatikana kutokana na sarafu ya Dirham ya mwaka 684 BH (1285 BK). Mji ulistawi kutokana na biashara kwenye barabara ya hariri hadi kuharibiwa kwa biashara hii katika karne ya 14.


title: Almaty

text: Mwaka wanajeshi Warusi walijenga boma karibu na maghofu ya Almatu wakati Urusi ulipoeneza himaya yake katika Asia ya Kati. Mji mpya ulianzishwa kwa jina Verny ((Верный)) ukaitwa hivyo hadi 1921. Baada ya mapinduzi wa kibolsheviki jina likabadilishwa kuwa Alma-Ata. Mji ukawa mji mkuu wa Jamhuri ya Kisovyeti ya Kikazakh ndani ya Umoja wa Kisovyeti.


title: Almaty

text: Tangu 1991 Alma-Ata ilikuwa mji mkuu wa nchi huru mpya Kazakhstan ikabadilishwa jina kuwa Almaty. Serikali iliamua kuhamisha makao makuu ya serikali kwenda katika kitovu cha kijiografia ya nchi na tangu 1997 Almaty si mji mkuu tena.


title: Almaty

text: Lakini makampuni makubwa, vyuo na taasisi za utamaduni vimebaki Almaty.


title: Makka

text: Makka (rasmi: Makkah al-Mukarramah; Kar.: مكة المكرمة) ni mji wa Ufalme wa Uarabuni wa Saudia. Ina wakazi 1,294,167 "(mwaka 2004)". Mji uko kwenye bonde la Ibrahimu mnamo km 80 kutoka pwani la Bahari ya Shamu na bandari ya Jeddah. Mazingira ya mji ni jangwa mahali penyewe kuna visima vilivyowezesha kuwepo kwa mji tangu kale.


title: Makka

text: Makka ni mji mtakatifu wa Uislamu. Kila mwaka mamilioni wa Waislamu wanahiji kwenda Makka. Wakati huu wa hajj wanajaribu kufuata nyayo za mtume Muhammad. Makka ni mji uliofungwa kwa wasio Waislamu.


title: Makka

text: Kwa Waislamu Makka ni mji wa kuzaliwa kwake mtume Muhammad pia mahali alipokaa alipoanza kupokea aya za Kurani. Mjini kuna pia jengo la Kaaba linaloaminiwa ni msikiti iliyojengwa na Adamu na kutengenezwa upya na Ibrahimu (Abrahamu).


title: Makka

text: Hajj ya kwenda Makka ni moja kati ya nguzo tano za Uislamu.


title: Usultani

text: Usultani ni nchi au eneo chini ya mamlaka ya Sultani. Katika mazingira ya Kiislamu jina limelingana mara nyingi na "Ufalme" ingawa limetumiwa pia na watawala wa ngazi za chini.


title: Sultani

text: Sultan (kar. سلطان sultân:) ni cheo cha kiislamu cha mtawala wa nchi anayerithi nafasi yake kama mfalme.


title: Sultani

text: Neno lenyewe lamaanisha "nguvu", "mamlaka" au "utawala" likawa baadaye kama cheo cha mtawala wa kiislamu mwenye kujitegemea bila kuwa na mwingine juu yake.


title: Sultani

text: Kiasili cheo cha Sultan ilikuwa ngazi moja chini ya Khalifa. Lakini watawala wa Milki ya Osmani waliendelea kujiita "sultani" hata baada ya kupokea cheo cha khalifa pia.


title: Sultani

text: Baadaye cheo cha sultani kilitumiwa katika nch mbalimbali na watawala wa ngazi mbalimbali.


title: Sultani

text: Katika historia ya Uswahilini "sultani" ilikuwa mara nyingi neno lingine kwa chifu mkubwa kama yeye alikuwa Mwislamu.


title: Sultani

text: Katika historia sehemu ya watawala wa Kiislamu walipendelea cheo cha mfalme (kar.: malik) au Emir / Amir ("mwenye amri").


title: Sultani

text: Leo hii kuna nchi mbili zinazotawaliwa na mfalme mwenye cheo cha Sultani ni Omani na Brunei.


title: Sultani

text: Masultani wengine wenye madaraka ni watawala wa majimbo tisa ya shirikisho la Malaysia (Johor, Kedah, Kelantan, Pahang, Perak, Selangor na Terengganu).


title: Sultani

text: Kuna watawala wa jadi katika nchi mbalimbali wanaoendelea kutumia cheo lakini hawana madaraka tena.


title: Sultani

text: Watawala wa nchi Moroko (tangu 1956), Uarabuni wa Saudia, Yordani (tangu 1946) wanatumia cheo cha mfalme (malik). Nchi za Libya, Misri, Irak na Yemeni zilikuwa na wafalme.


title: Sultani

text: Nchi kama Kuwait na falme za Kiarabu hutawaliwa na watawala wanaorithi cheo lakini wanatumia cheo cha "amiri".


title: Uswahilini

text: Uswahilini ni jina la nchi ya "Waswahili" yaani eneo kwenye pwani la Afrika ya Mashariki ambako lugha ya Kiswahili inatumiwa na desturi pia utamaduni ya watu vinaonyesha tabia jinsi zilivyo kawaida kati ya Waswahili.


title: Tashkent

text: Tashkent (Тошкент kwa Kiuzbeki -"Toshkent"-, Ташкент kwa Kirusi; maana yake ni "mji wa mawe") ni mji mkuu wa Uzbekistan. Mwaka 1999 ilikuwa na wakazi 2,142,700.


title: Tashkent

text: Tashkent imekuwa na makazi ya kibindadamu tangu angalau miaka 1,500. Mji ulistawi kwa biashara kwenye barabara ya hariri. Baada ya kutawaliwa na Waarabu na Wamongolia mji ulitwaliwa na Urusi mwaka 1865 ukawa makao makuu ya jimbo la Turkestan.


title: Tashkent

text: Baada ya mapinduzi ya kibolsheviki Tashkent ilifikishwa katika Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiuzbeki ingawa mazingira yake upande wa kaskazini yakawa sehemu ya Kazakhstan. 1930 imekuwa mji mkuu wa jamhuri.


title: Tashkent

text: Tangu 31 Agosti 1991 mji umekuwa mji mkuu wa Uzbekistan huria.


title: Kikazakhi

text: Kikazakhi ni moja ya lugha za Kiturki za magharibi nchini Kazakhstan, Uchina, Uajemi, Mongolia, Uturuki na Uzbekistan inayozungumzwa na Wakazakh.


title: Kikazakhi

text: Kwa lugha yenyewe kuna majina "Қазақ Тілі "(kasak tili)", Қазақша "(kazaksha)" kwa mwandiko wa kikirili; Qazaq tili, Qazaqşa kwa mwandiko wa Kilatini, au قازاق ڌﻳل "(kazak tili)" kwa mwandiko wa Kiarabu.


title: Kikazakhi

text: Kikazakhi ni lugha rasmi katika nchi za Kazakhstan, Uchina na Urusi.


title: Kikazakhi

text: Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikazakh nchini Kazakhstan imehesabiwa kuwa watu karibu milioni kumi. Pia kuna wasemaji 1,250,000 nchini Uchina (2000), 500,000 nchini Urusi (2002), 992,000 nchini Uzbekistan (2010), 7700 nchini Uturuki (2014), 3000 nchini Uajemi (1982), na kuna Wakazakh 106,000 nchini Mongolia (2010) ambao wengi wao huongea Kimongolia ya Halh lakini.


title: Kikazakhi

text: Kihistoria Kikazakhi kiliwahi kuandikwa kwa herufi za asili ya Kiaramu. Katika karne zilizopita alfabeti za Kikirili, Kiarabu na Kilatini zilitumiwa.


title: Kikazakhi

text: Katika Kazakhstan na Mongolia lugha inandikwa kwa herufi za Kikirili. Huko China wasemaji wa kikazakhi hutumia alfabeti ya Kiarabu.


title: Kikazakhi

text: Mwaka 2006 serikali ilipeleka mapendekeazo ya kutumia herufi za Kilatini.


title: Bukhara

text: Buckara (Kiuzbeki Buxoro; Kiajemi: بُخارا "bukhārā", Kirusi "Бухара"/"Buchara") ni kati ya miji muhimu ya Uzbekistan. Idadi ya wakazi ilikuwa 237,900" (mwaka 1999)".


title: Bukhara

text: Bukhara ni kati ya miji ya kihistoria iliyostawi tangu miaka elfu mbili mia tano kwenye barabara ya hariri kati ya China na nchi za magharibi. Bukhara ilikuwa hasa sehemu ya milki za Uajemi na kwa muda wa karne mbili mji mkuu wa milki ya Samaniya waliokuwa Wajemi. Tangu mapigano ya Talas mwaka 751 Bukhara pamoja na Asia ya Kati iliingizwa katika himaya ya Uislamu.


title: Bukhara

text:
Baadaye mji ulikuwa mkononi mwa Wamongolia lakini tabia ya Kiajemi (au kwa lugha nyingine: Kitajiki) ya wakazi wake imebaki hadi leo.
Katika karne za 16 na 17 Bukhara ikawa tena mji mkuu wa milki ikapambwa na misikiti, madarasa na majengo mengine mazuri.


title: Bukhara

text: Wakati wa upanuzi wa Urusi katika Asia ya Kati dola la Bukhara likawa nchi lindwa chini na jirani mkubwa lakini ilibaki na madaraka kwa ndani hadi kufika kwa jeshi la mapinduzi ya Kibolsheviki katika Uzbekistan mwaka 1920. Bukhara ikatangazwa kuwa jamhuri na 1924 ikaingizwa katika Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiuzbeki na hivyo katika Umoja wa Kisovyeti.


title: Bukhara

text: Kuna majengo mazuri ambayo ni sababu ya kuandikishwa kwa Bukhara katika orodha la urithi wa dunia la UNESCO.


title: Bukhara

text: Wakazi walio wengi wanatumia lugha ya Kitajiki.


title: Kiuzbeki

text: Kiuzbeki ni moja ya lugha za Kiturki za mashariki na lugha ya Kiturki yenye wasemaji wengi katika Asia ya Kati.


title: Kiuzbeki

text: Kwa lugha yenyewe kuna majina "O‘zbek tili" kwa mwandiko wa Kilatini, "Ўзбек тили" (uzbek tili) kwa mwandiko wa kikirili; au "ئۇزبېك تىلى" (o'zbek tili) kwa mwandiko wa Kiarabu.


title: Kiuzbeki

text: Kiuzbeki ni lugha rasmi nchini Uzbekistan ambako kuna wasemaji milioni 21.


title: Kiuzbeki

text: Wasemaji wengine wa lugha hii wako Tajikistan (milioni 1.2), Afghanistan (milioni 1), Kyrgyzstan (550,096), Kazakhstan (332,017) na Turkmenistan (317,333).


title: Kiuzbeki

text: Tangu uenezaji wa Uislamu Kiuzbeki iliandikwa kwa herufi za Kiarabu.


title: Kiuzbeki

text: Mapinduzi ya kibolsheviki yalileta mwandiko wa Kilatini kati ya 1929 na 1940 kwa kuiga mfano wa Uturuki. Lakini tangu 1940 siasa ikabadilika tena na lugha ikahamishwa kwa mwandiko wa kikirili kama Kirusi.


title: Kiuzbeki

text: Tangu uhuru wa mwaka 1991 mipango ilijadiliwa kurudi kwa mwandiko wa Kilatini. Azimio lilifanywa 1995 kutumia alfabeti ya Kilatini. Lakini hadi sasa mwandiko wa Kikirili bado unapatikana. Waislamu wengine wameendelea kutumia herufi za Kiarabu.


title: Kiuzbeki

text: Shule zinatakiwa kufundisha miandiko yote mitatu ili vijana waweze kuendelea kusoma maandishi ya miaka ya nyuma.


title: Orhan Pamuk

text: Ferit Orhan Pamuk (amezaliwa 7 Juni 1952) ni mwandishi kutoka nchi ya Uturuki. Katika hadithi zake anajaribu kuunganisha riwaya ya Ulaya ya kisasa na mapokezi ya nchi za Mashariki. Mwaka wa 2006 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Montenegro

text: Montenegro (yaani "Mlima mweusi" kwa lugha ya Kiitalia; kwa Kimontenegro: Црна Гора au Crna Gora) ni nchi ndogo ya Ulaya kwenye rasi ya Balkani.


title: Montenegro

text: Ina pwani ya Mediteranea na inapakana na Albania, Kosovo, Kroatia, Serbia, Bosnia na Herzegovina na Masedonia.


title: Montenegro

text: Mji mkuu ni Podgorica


title: Montenegro

text: Nchi ni mwanachama wa Umoja wa Mataifa na inatarajia kujiunga na Umoja wa Ulaya.


title: Montenegro

text: Tangu karne za kati maeneo ya Montenegro yalikaliwa na watu ambao walitumia lahaja ya lugha ya Kiserbokroatia na kufuata Ukristo wa Kiorthodoksi.


title: Montenegro

text: Katika eneo lenye milima mingi makabila yao yalifaulu kutunza kiwango cha uhuru chini ya himaya mbalimbali.


title: Montenegro

text: Tangu mwaka 1500 Milki ya Osmani ilivamia sehemu kubwa ya Balkani yaani nchi za Ulaya kusini-mashariki. Lakini Waosmani walishindwa kutawala mabonde ya Montenegro.


title: Montenegro

text: Makabila yake yaliunganika chini ya maaskofu wa Cetinje walioshika nafasi kama viongozi wa kiroho na wa kisiasa hadi karne ya 19 wakitumia cheo cha "Vladika". Jinsi ilivyo kwa maaskofu wa Kiorthodoksi hawakuruhusiwa kuoa, hivyo ilikuwa kawaida ya kwamba mpwa wa askofu mtawala aliandaliwa kumfuata na kuwa vladika mpya.


title: Montenegro

text: Baada ya kupata msaada wa kidiplomasia kutoka Urusi, sultani wa Milki ya Osmani alipaswa kutambua uhuru wa Montenegro.


title: Montenegro

text: Mwaka 1851 askofu na vladika Danilo II aliamua kuoa akajiuzulu cheo chake cha Kikanisa na kuendelea kutawala kama mtemi wa Montenegro.


title: Montenegro

text: Nikola I alikuwa mtemi kuanzia mwaka 1860. Wakati wake uhuru wa Montenegro ulitambuliwa na mataifa ya Ulaya. Milki ya Osmani ilipaswa kukubali polepole uhuru ya mataifa mbalimbali ya Balkani kama Waserbia, Wabulgaria na Waromania na katika mchakato wa kupanga mipaka mipya eneo la Montenegro liliongezeka pia.


title: Montenegro

text: Mwaka 1910 kwenye sherehe ya miaka 50 ya utawala wake, Nikola alipokea cheo cha "mfalme wa Montenegro".


title: Montenegro

text: Nchi hii ndogo iliingia katika Vita Kuu ya Kwanza upande wa Serbia ikavamiwa na jeshi la Austria-Hungaria mwaka 1915 na mfalme alipaswa kukimbilia Ufaransa.


title: Montenegro

text: Baada ya vita mkutano wa kimapinduzi ulitangaza kuunganishwa kwa Montenegro na Serbia. Wakati wa kuporomoka kwa Austria-Hungaria lilitangazwa dola jipya la Ufalme wa Yugoslavia lililojumuisha Serbia - Montenegro, Kroatia, Slovenia pamoja na maeneo ya Bosnia-Herzegovina. Montenegro ilikuwa sasa mkoa mmojawapo ndani ya Yugoslavia.


title: Montenegro

text: Ufalme huo ulivamiwa na Italia na Ujerumani wakati wa Vita Kuu ya Pili na kugawiwa kwa muda.


title: Montenegro

text: Baada ya vita wanamgambo Wakomunisti chini ya Josip Broz Tito walishinda wapinzani wote na kuanzisha Shirikisho la Jamhuri ya Watu wa Yugoslavia na katika katiba yake Montenegro ilikuwa tena moja kati ya jamhuri sita zilizounda shirikisho hili.


title: Montenegro

text: Baada ya kifo cha Tito umoja wa Yugoslavia ulidhoofika. Mashindano kati ya mataifa ndani ya nchi yaliongezeka. Mwaka 1991 Kroatia, Slovenia na Masedonia zilichukua hatua ya kutoka nje ya shirikisho na kujitangaza kuwa nchi huru za pekee. Mwaka 1992 jimbo la Bosnia na Herzegovina likafuata na kutoka nje.


title: Montenegro

text: Tangu hapo "Yugoslavia" ilikuwa jina la umoja wa Serbia na Montenegro pekee. Mwaka 2003 jina la Yugoslavia lilifutwa. Mwaka 2006 hata umoja uliobaki kati ya Serbia na Montenegro ulifutwa na kila nchi imeendelea peke yake.


title: Montenegro

text: Hivyo Montenegro ni tena nchi ya kujitegemea.


title: Montenegro

text: Wananchi ni mchanganyiko mkubwa upande wa kabila na lugha, ingawa wengi wana asili ya Kislavoni.


title: Montenegro

text: Upande wa dini wengi ni Waorthodoksi (72.07%), wakifuatwa na Waislamu (19.11%) na Wakatoliki (3.44%).


title: Serbia

text: Serbia (kwa Kiserbia: Република Србија au Republika Srbija) ni nchi ya Ulaya kwenye rasi ya Balkani.


title: Serbia

text: Imepakana na Hungaria, Bulgaria, Romania, Masedonia, Kosovo (au Albania), Montenegro, Bosnia na Herzegovina na Kroatia.


title: Serbia

text: Mji mkuu ni Belgrad, wenye watu milioni 1,2.


title: Serbia

text: Nchi ni mwanachama wa Umoja wa Mataifa na inatarajia kujiunga na Umoja wa Ulaya.


title: Serbia

text: Waslavi walihamia Balkani baada ya karne ya 6.


title: Serbia

text: Kati yao, Waserbia waliunda falme mbalimbali mwanzoni mwa Karne za Kati.


title: Serbia

text:
Mwaka 1217 Ufalme wa Serbia ulitambuliwa na Roma na Bizanti
na mwaka 1346 ulifikia kilele cha ustawi wake kama Dola la Serbia.


title: Serbia

text: Hali hiyo haikudumu muda mrefu, tena katikati ya karne ya 16 eneo lote la Serbia ya leo lilitekwa na Waosmani, ingawa pengine sehemu yake ilitawaliwa na Dola la Wahabsburg.


title: Serbia

text: Mwanzoni mwa karne ya 19, mapinduzi ya Serbia ilileta ufalme wa kikatiba wa kwanza katika Balkani.


title: Serbia

text: Ufalme huo ulizidi kuenea na baada ya vita vikuu vya kwanza vilivyosababisha vifo vingi vya raia zake, Serbia iliungana na makabila kuanzisha Yugoslavia iliyodumu hadi miaka ya 1990 iliposambaratika kwa vita vya wenyewe kwa wenyewe.


title: Serbia

text: Mwaka 2006 hata Montenegro ilitengana na Serbia, ila kwa amani.


title: Serbia

text: Mwaka 2008 bunge la jimbo la Kosovo lilijitangazia uhuru.


title: Serbia

text: Nchi, ukiondoa Kosovo, ina wakazi 7,186,862 kwenye eneo la km² 88.361. Wengi wao wana asili ya Kislavoni.


title: Serbia

text: Upande wa dini 85% ni Waorthodoksi, 5% Wakatoliki, 3% Waislamu, 1% Waprotestanti.


title: Serbia na Montenegro

text: Serbia na Montenegro (Kiserbia Србија и Црна Гора / Srbija i Crna Gora) ilikuwa nchi ya Ulaya kwenye rasi ya Balkani kati ya 2003 hadi 2006.


title: Serbia na Montenegro

text: Ilikuwa aina ya shirikisho la madola ya Serbia na Montenegro. Shirikisho hili lilikuwa yote yaliyobaki ya Yugoslavia ya awali. Serbia na Montenegro ziliwahi kuwa jamhuri za Yugoslavia zikabaki baada ya kuondoka kwa jamhuri zote nyingine kama vile Kroatia, Slovenia, Masedonia na Bosnia-Herzegovina hadi mwaka 1992.


title: Serbia na Montenegro

text: Tangu 1992 Serbia na Montenego ziliendela kushikamana kwa jina la Shirikisho la Jamhuri ya Yugoslavia. Mwaka 2003 zilipatana kuunda jumuiya mpya ya madola yao kwa jina la "Serbia na Montenegro" iliyokuwa ushirikiano wa nchi mbili zilizojitegemea.


title: Serbia na Montenegro

text: Kila nchi ilikuwa na pesa yake.


title: Serbia na Montenegro

text: Mwaka 2006 wananchi wa Montenegro walipiga kura kuondoka katika umoja huu na kuwa nchi ya pekee kabisa.


Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiarmenia Kiarmenia: Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետություն, "Hajkakan Sowetakan Sozialistakan Hanrapetut'jun"; Kirusi Армянская Социалистическая Советская Республика, "Armjanskaja Sozialistitscheskaja Sowjetskaja Respublika) ilikuwa jina la Armenia ya leo ilipokuwa sehemu ya Umoja wa Kisovyeti kati ya 1922 hadi 1991.


title: Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiarmenia

text: Kabla ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Armenia ilkuwa eneo kubwa zaidi kushinda leo lakini hapakuwa na dola la Armenia. Eneo la Waarmenia liligawiwa kati ya Uturuki na Urusi. Walio wengi waliishi upande wa Uturuki. Sehemu za mashariki za Armenia zilikuwa upande wa Urusi. Wakati wa vita kulitokea mauaji ya Waarmenia milioni 1.5 upande wa Uturuki. Wakimbizi wengi walijaribu kukimbilia pande za Kirusi za Armenia.


text: Mwisho wa vita Milki ya Urusi iliporomoka kutokana na mapinduzi ya kibolsheviki na nchi za Kaukazi ya Kirusi zilitangaza uhuru pamoja na Armenia ya Kirusi tarehe 28 Mei 1918.


text: Jamhuri ya Kidemokrasia ya Armenia ikajikuta kati ya pande mbili: kwa upande moja ilikuwa katika hali ya vita na Uturuki ambako Waarmenia wengi walichinjwa na kufukuzwa na kwa upande mwingine jeshi la mapinduziya kibolsheviki lililojaribu kurudisha nutawala wake katika Kaukazi. Nchi yenyewe ilijaa wakimbizi ikapambana na matatizo ya vita, njaa na magonjwa. Armenia ya magharibi ilipotea wakati ule hakuna Waarmenia waliobaki upande wa Uturuki.


text: Mwaka 1920 Jamhuri ikaingiliwa na Wabolsheviki waliopindua serikali na kuchukua utawala.


text: Mwaka 1922 serikali ya Kibolsheviki ikaingiza Armenia katika Umoja wa Kisovyeti. Jamhuri ya Armenia ikaungwa pamoja na Georgia na Azerbaijan katika "Shirikisho la Jamhuri ya Ng'ambo ya Kaukazi" lililokuwa sehemu ya Umoja wa Kisovyeti. Shirikisho hili likaondolewa tena 1936 na kila sehemu kuwa jamhuri iliyopo moja kwa moja chini ya Umoja wa Kisovyeti.


text: Chini ya udikteta wa Josef Stalin Waarmenia wliteswa kama watu wengine katiia Umoja wa Kisovyeti. Wabolsheviki walijaribu kuharibu kanisa. Katholikos (askofu mkuu) Choren I wa Erivan aliuawa usiku wa 5 Aprili 1938. Kati ya mapadre 1115 waliowahi kuwepo mwaka 1920 walibaki 12 pekee. Kati ya makanisa 850 yote yalifungwa isipokuwa 4.


text: Wasomi wengi waliuawa au kupelekwa katika makambi ya GULAG huko Siberia.


text: Waarmenia kama wengine walifaidika na kulegea kwa ukali wa udikteta baada ya Stalin. Lakini siasa ya kuitolea kipaumbele lugha ya Kirusi iliacha alama zake katikautamaduni wa kila siku na lugha ya Kiarmenia yenyewe.


text: Kuporomoka kwa utawala wa kikomunisti tangu 1990 kuliwezesha uchaguzi huru katika mwezi wa Mei. Wapanzani walishinda. Harakati ya kudai uhuru wa nchi ikapewa mkasi. Bunge liliamua 23 Agosti 1991 kubadilisha jina la nchi kuwa "Jamhuri ya Armenia" (Հայաստանի Հանրապետություն - "Hajastani Hanrapetut'jun").


text:
Katika kura walimoshiriki 95% za wananchi wote kulitokea azimo la kujitenga na Umoja wa Kisovyeti (94,39% kura za "ndiyo").
Uhuri ikatangazwa tar. 30 Agosti 1991.


title: Eire

text:
Eire (pia: Ireland, Ayalandi; kwa Kiingereza mara nyingi Republic of Ireland) ni nchi ya kisiwani katika funguvisiwa ya Britania ya Ulaya.
Eire ilitawaliwa na Uingereza hadi mwaka 1922. Sehemu ya kaskazini ya kisiwa imebaki kama sehemu ya Ufalme wa Muungano (Uingereza).


title: Eire

text: Mji mkuu ni Dublin.


title: Eire

text: Kijiografia Eire ni kisiwa kilichogawiwa kati ya Jamhuri ya Eire inayokalia sehemu kubwa ya kisiwa na Northern Ireland ambayo ni jimbo la Ufalme wa Maungano. Kisiwa chote kina eneo la km² 84,421 na 83% zake ni Jamhuri ya Eire.


title: Eire

text: Upande wa magharibi kuna Bahari ya Atlantiki, upande wa mashariki Bahari ya Eire inayokitenga na kisiwa cha Britannia.


title: Eire

text: Kitovu cha kisiwa kuna tambarare inayozungukwa nje upande wa pwani na vilima.


title: Eire

text: Mlima mrefu zaidi ni Carrauntoohil wenye kimo cha mita 1,038.


title: Eire

text: Mto mkubwa ni Shannon ambao kutoka kaskazini unaelekea kusini. Kwenye tambarare ya katikati kuna maziwa kadhaa.


title: Eire

text: Hali ya hewa inaathiriwa na Atlantiki: ni ya wastani, hakuna baridi kali wala joto kali.


title: Eire

text: Bahari inaleta mvua nyingi na hivyo Eire huitwa "Kisiwa cha Kijani".


title: Eire

text: Miji mikubwa ni Dublin (wakazi milioni 1), Cork (watu 190,000), Limerick (90,000), Galway (72,000) na Waterford (49,000).


title: Eire

text: Kwa karne kadhaa Eire ilitawaliwa na Uingereza.


title: Eire

text: Sheria ya mwaka 1800 iliunganisha Ufalme wa Britania Kuu na Ufalme wa Eire na hivyo kuunda Ufalme wa Muungano (United Kingdom of Great Britan and Ireland).


title: Eire

text: Baada ya Vita vya uhuru vya Eire bunge la London kwa sheria ya mwaka 1920 (Government of Ireland Act 1920) liligawa Ireland katika sehemu mbili za Northern Ireland na Southern Ireland.


title: Eire

text: Wabunge waliochaguliwa katika Ireland ya Kusini walijitangaza kuwa bunge la Eire na kwa mapatano ya mwaka 1922 uhuru wa Eire ulitambuliwa. Nchi mpya ilijiita tangu 1937 "Jamhuri ya Eire" na kuendelea kama nchi ya pekee.


title: Eire

text: Baada ya uhuru wa sehemu kubwa ya kisiwa hicho, ile ya kaskazini-mashariki imebaki kama sehemu ya Ufalme wa Muungano.


title: Eire

text: Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kiingereza lakini lugha ya Kieire ni lugha ya kwanza ya taifa. Kinazungumzwa katika maeneo kadhaa ya vijijini na hufundishwa shuleni.


title: Eire

text: Upande wa dini, 74.2% ni Wakatoliki na 4.6% ni Wakristo wa madhehebu mengine. Ushiriki wa ibada ni wa juu sana.


title: Vatikani

text: Mji wa Vatikani ni dola-mji lenye eneo la kilomita za mraba 0,44 tu. Hivyo ni nchi ndogo kuliko zote duniani. Pande zote inazungukwa na Italia.


title: Vatikani

text: Idadi ya wakazi ni 791; raia ni 565 tu (mnamo Oktoba 2008).


title: Vatikani

text: Ni nchi ya Papa ambaye ni askofu wa Roma na mkuu wa Kanisa Katoliki duniani kote.


title: Vatikani

text: Jina limetokana na kilima cha Vatikani "(kwa Kilatini: Mons Vaticanus)" ndani ya jiji la Roma, upande wa magharibi wa mto Tiber.


title: Vatikani

text: Pamoja na Basilika la Mt. Petro, jengo la kanisa kubwa kuliko yote duniani, Vatikani ina makanisa mengine saba, jumba la Vatikani, ofisi za utawala wa Kanisa Katoliki, mabustani, stesheni ya treni, nyumba za kuishi, hosteli kwa ajili ya mafukara na makumbusho yenye hazina kubwa za sanaa kiasi kwamba nchi nzima inahesabiwa na UNESCO kuwa Urithi wa dunia (tangu mwaka 1984).


title: Vatikani

text: Mji wa Vatikani ni mabaki ya Dola la Papa lililotawala sehemu kubwa ya Italia ya Kati kwa karne nyingi hadi 1870.


title: Vatikani

text: Tangu 1860 baadhi ya maeneo hayo yalitwaliwa na Ufalme mpya wa Italia uliolenga kuunganisha sehemu zote za peninsula ya Italia.


title: Vatikani

text: Utawala wa Papa juu ya mji na mkoa wa Roma ulilindwa na Ufaransa hadi 1870.


title: Vatikani

text: Vita ya 1870 kati ya Ujerumani na Ufaransa ililazimisha Ufaransa kuondoa jeshi lake Roma, ambao hivyo ulitekwa na jeshi la Italia tarehe 20 Septemba 1870.


title: Vatikani

text: Wakati huo serikali ya Italia ilitaka kumuachia Papa Pius IX sehemu ya mji wa Roma kama eneo lake lakini Papa alikataa akitumaini Wakatoliki wa Italia na nchi nyingine duniani watalazimisha serikali ya Italia kumrudishia mji wote.


title: Vatikani

text: Kwa miaka 57 Mapapa walijifungia ndani ya jumba la Vatikani.


title: Vatikani

text: Mwaka 1929 serikali ya Benito Mussolini ilitafuta amani na Papa Pius XI aliyekuwa tayari kukubali mabadiliko.


title: Vatikani

text: Mkataba wa Laterani wa 11 Februari 1929 ukampa Papa mamlaka na madaraka ya nchi huru juu ya basilika la Mt. Petro pamoja na maeneo mengine.


title: Vatikani

text: Mkuu wa Dola ni Papa mwenyewe, kwa sasa Papa Fransisko (Jorge Mario Bergoglio). Nafasi yake ni kama mfalme wa kuchaguliwa asiyebanwa na katiba au masharti yoyote. Mambo ya utawala yako mkononi mwa gavana anayeteuliwa na Papa pia.


title: Vatikani

text: Vatikani ina uhusiano wa kibalozi na nchi 180 duniani kote kupitia Ukulu mtakatifu.


title: Vatikani

text: Vatikani ina jeshi dogo kabisa lakini lenye historia ndefu kabisa duniani. Ni kikosi cha Walinzi Waswisi ambacho kipo tangu mwaka 1506 na chenye wanajeshi 100 hivi. Wote ni Wakatoliki raia wa Uswisi kwa kuzaliwa.


title: Vatikani

text: Vatikani ina Posta pia, ikitoa stempu na hata sarafu za euro.


title: Budapest

text: Budapest ni mji mkuu wa Hungaria pia mji wake mkubwa mwenye wakazi milioni 1.7. Mto Danubi unamwaga maji kupitia Budapest. Mji wa leo ulianzishwa 1873 kwa kuunganisha miji mitatu ya jirani ya Buda, Obuda na Pest.


title: Budapest

text: Bupapest iko mahali ambako mto Danubi umetoka katika milima ya Hungaria ya Kati na kuingia katika tambarare. Mahali pa juu mjini ni mlima wa Janos wenye kimo cha m 527.


title: Cotonou

text: Cotonou ni mji mkubwa wa Benin na kitovu chake cha kiuchumi. Rasmi si mji mkuu wa nchi ambao kisheria ni mji wa Porto Novo. Lakini hali halisi wizara nyinga zina ofisi zao hapa siyo Porto Novo.


title: Cotonou

text: Mji una wakazi zaidi ya milioni moja. Uko katika kusini ya nchi kati ya pwani la Atlantiki na ziwa Nokoue kwenye 6°22'N 2°26'E.


title: Cotonou

text: Mji una pia banadari kuu ya Benin.


title: Lobamba

text: Lobamba ni moja kati ya miji mikuu miwili ya Uswazi. Lobamba ni mji mkuu wa mfalme na pia makao ya bunge la nchi. Serikali inakaa Mbabane.


title: Lobamba

text: Lobamba inaona sherehe kubwa ya kitaifa kila mwaka ni ngoma ya Umhlanga au ngoma ya mafunjo ambako wasichana wanachukua mafunjo na kuzipeleka kwa ikulu ya ntombi (mama wa mfalme). Ni kawaida ya kwamba mfalme anaweza kumteua mke mpya kati ya wasichana hawa wakicheza.


title: Lobamba

text: Majengo maalumu ni pamoja na ikulu, boma la kifalme, jumba la mama wa mfalme, Makumbusho wa Kitaifa ya Uswazi, Bunge na makumbusho kwa mfalme Sobhuza II wa Uswazi.


title: Antigua na Barbuda

text: Antigua na Barbuda ni nchi ya visiwani ya Amerika ya Kati kwenye bahari ya Karibi.


title: Antigua na Barbuda

text: Inaundwa na visiwa viwili vya Antigua na Barbuda vinavyokaliwa na watu pamoja na kisiwa kidogo cha Redonda kisicho na wakazi.


title: Antigua na Barbuda

text: Antigua na Barbuda ni sehemu ya funguvisiwa vya Antili Ndogo pamoja na Guadeloupe, Dominica, Martinique, Saint Lucia, Saint Vincent na Grenadini, Barbados, Grenada, Trinidad na Tobago upande wa kusini halafu Montserrat, Saint Kitts na Nevis, Saint Barthélemy, Saint Martin na Anguilla upande wa magharibi.


title: Antigua na Barbuda

text: Idadi ya wakazi ni watu 91,295. Wengi wao hukaa Antigua. Barbuda ina watu 1,638 tu.


title: Antigua na Barbuda

text: Walio wengi sana (89 %) wametokana na watumwa kutoka Afrika waliopelekwa hapa wakati wa ukoloni, lakini kuna mchanganyiko mkubwa wa damu.


title: Antigua na Barbuda

text: Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wengi wanazungumza Krioli na 10,000 hivi Kihispania, hasa wahamiaji.


title: Antigua na Barbuda

text: Upande wa dini, 74% ni Wakristo, hasa Waanglikana (44%), wakifuatwa na Wabaptisti, Wakalvini na Wakatoliki.


title: Antigua na Barbuda

text: Nchi hufuata utaratibu wa ufalme wa Kikatiba. Mkuu wa dola ni malkia Elizabeth II wa Uingereza anayewakilishwa na Gavana Mkuu.


title: Antigua na Barbuda

text: Serikali imo mikononi mwa waziri mkuu anayetegemea kura za bunge.


title: Antigua na Barbuda

text: Ni nchi mwanachama wa Jumuiya ya Madola.


title: St. John's (Antigua na Barbuda)

text:
St John's ni mji mkuu wa Antigua na Barbuda katika Antili Ndogo za Bahari ya Karibi (Amerika ya Kati).
Mji uko kwenye kisiwa cha Antigua. Kuna wakazi 24,226 (mwaka 2000) hivyo ni pia mji mkubwa kabisa wa nchi ndogo.


title: Yerevan

text: Yerevan ("pia: Erevan, Erivan;" Kiarmenia: Երեւան au Երևան) ni mji mkuu na pia mji mkubwa wa Armenia.


title: Yerevan

text: Idadi ya wakazi ni juu ya milioni moja (mwaka 2004).


title: Yerevan

text: Iko kando ya mto Hrazdan na kutazama mlima Ararat ambao ni mlima mtakatifu wa Waarmenia.


title: Yerevan

text: Mji ni wa kale: ulianzishwa kama boma la Erevuni katika milki ya Urartu mnamo 782 KK.


title: Tirana

text: Tirana (Kialbania: "Tiranë" au "Tirana") ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Albania. Idadi ya wakazi imekadiriwa kuwa kati ya 350,000 "(kadirio rasmi ya mwaka 2003)" na milioni moja.


title: Tirana

text: Mji uko karibu na mlima Dajti (m 1611 juu ya UB) takriban km 30 kutoka mwabao wa Adria.


title: Tirana

text: Kihistoria Tirana ilikuwa kasa mji wa Kiislamu wakati wa utawala wa Waturuki Waosmani. Kuna pia maaskofu wa kikristo wa kanisa orthodoksi na kanisa katoliki. Siku hizi kuna madhehebu yote kutokana na uhamiaji ndani ya nchi. Dini zote zilipigwa marufuku katika Albania wakati wa utawala wa ukomunisti hadi 1990. Maisha ya kidini imejengwa upya tangu kurudi wa uhuru huu. Tirana ni pia makao makuu ya jumuiya ya kiislamu ya Bektashi.


title: Tirana

text: Tirana ilianzishwa na Waosmani Waturuki mnamo 1614. Ikawa mji mkuu baada ya uhuru wa Albania mwaka 1920.


title: Adria

text: Bahari ya Adria au kwa kifupi "Adria" ni ghuba ya Mediteranea kati ya Rasi ya Italia na Rasi ya Balkani. i


title: Adria

text: Nchi zinazopakana nayo ni Italia, Slovenia, Kroatia, Bosnia na Herzegovina, Montenegro na Albania.


title: Adria

text: Adria huelekea kaskazini magharibi kutoka 40°N hadi 45° 45' N.. Urefu wake ni km 770 km na upana waka kwa wastani ni km 160. Sehemu nyembamba ni mlango wa Ortranto mwenye upana wa km 85. Eeno lake ni mnamo km² 160,000.


title: Adria

text: Mwambao wa kaskazini una visiwa vingi hasa mbele ya pwani la Kroatia.


title: Ulaya ya Mashariki

text: Ulaya ya Mashariki ni sehemu ya mashariki ya bara la Ulaya lakini hakuna maelewano juu ya mipaka yake hasa upande wa magharibi.


title: Ulaya ya Mashariki

text: Umoja wa Mataifa hujumuisha nchi zifuatazo humo:Orodha hii imejumlisha nchi zote za Ulaya zilizokuwa sehemu za Umoja wa Kisovyeti au zilizoshikamana nao kisiasa hadi mwaka 1989 (isipokuwa Ujerumani ya Mashariki). Tatizo lake ni ya kwamba watu wa Poland, Hungaria, Ucheki na Slovakia zinajihesabu kuwa sehemu za Ulaya ya Kati.


title: Ulaya ya Mashariki

text: Kijiografia mara zinatajwa humo nyingi nchi za Ukraine, Belarus, Moldova na sehemu ya Ulaya wa Urusi. Isipokuwa sehemu za kaskazini za Urusi huhesabiwa mara nyingi upande wa Ulaya ya Kaskazini.


title: Ulaya ya Mashariki

text: Mara nyingi nchi zinazokaliwa na watu wenye lugha za Kislavoni huhesabiwa humo. Lakini kwa njia hii Romania na Hungaria si nchi za Ulaya ya Mashariki lakini Ucheki, Slovenia na Kroatia zimo. Kihistoria hata sehemu za Ujerumani zilikaliwa na Waslavoni, na Wasorbi katika mashariki bado hutumia lugha yao.


title: Ulaya ya Mashariki

text: Hivyo kuna nji ya pili inayosema: Nchi zote zenye lugha za Kislavoni zilizoguswa hasa na Kanisa la Kiorthodoksi kama vile Urusi, Ukraine, Belarus.


title: Nchi za visiwa

text: Nchi za visiwa ni nchi zilizopo kabisa kwenye eneo la kisiwa au visiwa mbalimbali bila kuwa na eneo barani. Kuna nchi 47 za aina hii duniani ambazo ni robo za nchi zote za dunia. Nchi nyingi za aina hii ni ndogo sana. Kuna nchi za aina hii zilizopo kwenye kisiwa kimoja tu kama Kupro; nyingine zina visiwa vingi kama Indonesia.


title: Nchi za visiwa

text: Nchi kwenye visiwa vikubwa vinafanana katika mengi na nchi za barani. Eneo linatosha kwa kilimo kinacholisha idadi kubwa ya wakazi. Mifano yake nio nchi kama Japani, Sri Lanka, Ufilipino, Kuba, Uingereza, Iceland na Madagaska. Nchi kubwa kabisa ya visiwani ni Indonesia.


title: Nchi za visiwa

text: Nchi ndogo za visiwani hasa kama ni ndogo sana zina tabia za pekee. Mara nyingi ardhi haitoshi kulisha watu wengi hivyo idadi ya wakazi ni ndogo na wengi wamehamia nje. Siku hizi nchi nyingi za aina hii zimetegemea hasa utalii. Mifano yake ni Komori, Bahamas, Tonga na Maldivi.


title: Kupro

text: Kupro (pia: Kuprosi, Kipro, Saiprasi, Cyprus) ni nchi ya kisiwani upande wa mashariki wa bahari ya Mediteranea.


title: Kupro

text: Kijiografia ni sehemu ya Asia, lakini kiutamaduni na kisiasa ni sehemu ya Ulaya.


title: Kupro

text: Mji mkuu ni Nikosia.


title: Kupro

text: Watu waliishi kisiwani huko walau kuanzia milenia ya 10 KK.


title: Kupro

text: Zamani za Kale kisiwa kilikuwa chanzo cha shaba nyingi iliyopatikana katika eneo la Mediteranea ya mashariki. Jina la kikemia la shaba "kupri" linatokana na jina la kisiwa.


title: Kupro

text: Kisiwa kinazungumziwa na Biblia ya Kikristo, kwa namna ya pekee kuhusiana na umisionari wa Mtume Barnaba na wenzie Mtume Paulo na Marko Mwinjili kisiwani huko.


title: Kupro

text: Kuanzia mwaka 649 Kupro ilishambuliwa na pengine kutawaliwa na Waarabu walioua wakazi wengi na kubomoa makanisa na miji mizima.


title: Kupro

text: Baada ya Wakristo kujirudishia kisiwa hicho muhimu, Waturuki Waosmani walikiteka mwaka 1570 na kuingiza Uislamu bila kufaulu kufuta dini ya wenyeji.


title: Kupro

text: Mwaka 1878 Uingereza ulianza kutawala Kupro bila kuitenga rasmi na Dola la Waosmani hadi mwaka 1914.


title: Kupro

text:
Tarehe 16 Agosti 1960 Kupro ilijipatia uhuru ingawa kulikuwa na utata kati ya kubaki peke yake, kuungana na Ugiriki au kugawiwa kati ya
kaskazini (Waturuki) na kusini (Wagiriki).


title: Kupro

text: Tangu vita vya Kupro, 1974 kisiwa kimegawiwa, huku maeneo ya kaskazini yakiwa yanatawaliwa na Jamhuri ya Kituruki ya Cyprus ya Kaskazini isiyotambulika kimataifa.


title: Kupro

text: Pamoja na hayo, Kupro imefaulu kujiunga na Umoja wa Ulaya tarehe 1 Mei 2004.


title: Kupro

text: Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kigiriki, wengine Kituruki, ambazo zote mbili ni lugha rasmi.


title: Kupro

text: Kwa jumla hao wa kwanza ni Wakristo Waorthodoksi (78% za wakazi wote), hao wa pili ni Waislamu (20%).


title: Kupro

text: Wakristo wengine ni Wakatoliki, Waarmenia na Waanglikana.


title: Kupro

text: Dini ina nafasi kubwa katika maisha ya wananchi.


title: Palestina

text: Palestina (kwa Kiarabu: فلسطين filasṭīn, falasṭīn; kutoka Kilatini: Palaestina; kwa Kiebrania: פלשתינה Palestina) ni jina la eneo lililoko upande wa Mashariki wa Bahari ya Mediteranea kati ya mkingo wa bahari hiyo na mto Yordani.


title: Palestina

text: Asili ya jina ilikuwa nchi ya Wafilisti iliyokuwa kanda nyembamba ya ardhi karibu na pwani ya bahari. Waroma wa kale walitumia jina hilo kwa jumla ya jimbo lao katika sehemu hizi.


title: Palestina

text: Baada ya uvamizi wa Waarabu Waislamu jina liliendelea kutumiwa kwa umbo la Kiarabu "Filastin" na kutazamwa kama sehemu ya Shamu au Syria.


title: Palestina

text: Tangu mwaka 1516 eneo lilitawaliwa na Milki ya Osmani. Kwa muda mrefu maeneo ya Palestina yalikuwa sehemu ya kusini ya jimbo la Dameski, na katika karne ya 19 jimbo la pekee la Yerusalemu liliundwa.


title: Palestina

text: Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Uingereza ulitawala eneo hili kama eneo la kukabidhiwa la Shirikisho la Mataifa, na eneo hili lilikuwa pamoja na sehemu kubwa upande wa mashariki wa mto Yordani. Waingereza waligawa eneo katika sehemu mbili upande wa magharibi (Palestina yenyewe) na upande wa mashariki wa mto Yordani uliokuwa baadaye milki ya Yordani.


title: Palestina

text: Kwenye sehemu ya magharibi iliyokuwa Palestina yenyewe kulikuwa na uhamiaji wa Wayahudi kutoka nchi za Ulaya ulioweka msingi kwa mapambano kati ya Israeli na Palestina ya baadaye.


title: Palestina

text: Mwaka 1947 Umoja wa Mataifa uliamua kugawa Palestina katika sehemu tatu zilizopangwa kama Dola la Kiyahudi, Dola la Kiarabu na Yerusalemu kama mji wa kimataifa. Lakini Wayahudi walitangaza uhuru wa Dola la Israeli. Wenyeji Waarabu walipinga azimio hili na vita ilitokea. Baada ya mkataba wa kusalimisha amri Israeli mpya ilikuwa na sehemu ya Palestina kubwa kuliko awali. Asilimia kubwa ya wakazi Waarabu wa sehemu zilizokuwa chini ya Israeli mpya walikimbia au walifukuzwa nje. Ukanda wa Gaza ulishikwa na Misri na Ukingo wa Magharibi wa Yordani ulitawaliwa na milki ya Yordani.


title: Palestina

text: Kati ya wakimbizi Waarabu waliokaa katika makambi huko Lebanoni, Syria, Yordani na Gaza kulikuwa na harakati ya kujielewa kama taifa la Wapalestina wakaunda vyama mbalimbali vya kupigania kurudi kwao lakini hii ilishindikana. Baada ya Vita ya siku 6 mwaka 1967 Gaza na Ukingo wa Magharibi wa Yordani zilitwaliwa na jeshi la Israeli.


title: Palestina

text: Harakati ya Wapalestina Waarabu iliendelea kupigania uhuru. Mapigano haya yalipata namna ya usuluhisho kwa muda na katika mapatano ya Oslo mwaka 1993 yalianzishwa Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina yaliyotangaza Dola la Palestina.


title: Palestina

text: Kwa sasa Palestina ni nchi katika mwendo wa kupata uhuru kamili lakini hakuna uhakika mwendo huu utakamilishwa lini.


title: Palestina

text: Maeneo ya Palestina yanatengwa kati ya sehemu chini ya serikali ya Palestina na maeneo yanayosimamiwa na Israeli.


title: Palestina

text: Maeneo haya yako kati ya mto Yordani na pwani ya Mediteranea: ni hasa Ukingo wa Magharibi wa Yordani na Ukanda wa Gaza.


title: Palestina

text: Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina ina kiwango fulani cha madaraka ya kiserikali katika baadhi ya maeneo haya.


title: Palestina

text: Mamlaka hayo hutambuliwa na nchi nyingi za Waarabu kama serikali halisi. Jumuia ya kimataifa kwa ujumla imetambua mamlaka kwa viwango mbalimbali lakini si kama serikali kamili ya nchi huru. Hivyo Mamlaka ina kiti cha mtazamaji kwenye Umoja wa Mataifa.


title: Palestina

text:
Maeneo ya Palestina ya sasa yamepakana na Israel, Yordani na Misri. Kanda la Gaza lina pwani kwenye Mediteranea.
Serikali


title: Palestina

text: Israeli na Mamlaka ya Palestina


title: Gaza

text: Gaza (Kiarabu: غزة; Kiebrania: עזה azzah) ni mji mkubwa wa Ukanda wa Gaza ambao ni sehemu ya maeneo chini ya mamlaka ya Palestina mwenye wakazi 400,000. Ni makao ya ofisi nyingi za serikali ya Palestina.


title: Ramallah

text: Ramallah (kwa Kiarabu رام الله اﷲ, yaani "mlima wa Mungu") ni mji wa Palestina katika eneo la magharibi ya Yordani.


title: Ramallah

text: Mji uko kilometa 10 kaskazini kwa Yerusalemu.


title: Ramallah

text: Idadi ya wakazi ni 57,000 hivi, wengi wao wakiwa Waislamu na asilimia 25 Wakristo.


title: Ramallah

text: Mjini kuna ofisi za serikali ya Mamlaka ya Palestina pamoja na moja kati ya ikulu mbili za Rais, Mahammod Abbas.


title: Yerusalemu

text: Yerusalemu (mara kwa mara pia Kudisi) (kwa Kiebrania ירושלים, "Yerushalayim", kwa Kiarabu: القدس, "al-Quds") ni mji wa Mashariki ya Kati wenye pande mbili. Kwa upande mmoja ni mji mkuu wa Israel. Kwa upande mwingine Yerusalemu ya mashariki inatazamiwa kuwa mji mkuu wa Palestina, ingawa imetawaliwa na Israel pia tangu 1967. Israel imetangaza tangu mwaka 1980 Yerusalemu yote kuwa mji wake mkuu wa milele, lakini nchi nyingi za dunia hazikubali azimio hilo, hivyo balozi za nchi za kigeni katika Israel ziko nje ya Yerusalemu.


title: Yerusalemu

text: Yerusalemu ina historia ndefu sana.


title: Yerusalemu

text: Ni mji muhimu katika dini tatu zinazofuata imani ya Abrahamu, yaani Uyahudi, Ukristo na Uislamu.


title: Yerusalemu

text: Serikali


title: Yerusalemu

text: Historia


title: Yerusalemu

text: Elimu


title: Yerusalemu

text: Ramani


title: Yerusalemu

text: Dini


title: Tuul (mto)

text: Tuul (Kimongolia: Туул гол) ni mto muhimu wa Mongolia. Mto una urefu wa km 704 na beseni ya km² 49,840.


title: Tuul (mto)

text: Chanzo chake ni ambapo tawimito ya Namiya na Nergui inaungana kwenye mtelemko wa mlima Khentei. Tuul inapeleka maji yake kwenda ziwa Baikal kupitia mto Selenge. Inapita katika mji mkuu Ulanbaatar.


title: Tuul (mto)

text: Beseni ya Tuul ni asilimia 3.19 za eneo la Mongolia tu lakini zaidi ya nusu ya wakazi wa nchi huishi humo.


title: Tuul (mto)

text: Kuhusu beseni ya Tuul


title: Yerusalemu ya Mashariki

text: Yerusalemu ya Mashariki ni ile sehemu ya mji wa Yerusalemu iliyotawaliwa na Yordani kati ya 1948 na 1967 halafu kutwaliwa na Israel wakati wa vita ya siku sita ya 1967. Sehemu hii ni pamoja na "mji wa kale" na mahali patakatifu pa dini tatu za Uyahudi, Ukristo na Uislamu.


title: Yerusalemu ya Mashariki

text: Baada ya vita ya Kiarabu-Kisraeli ya 1948 Yerusalemu iligawiwa kwa pande mbili:


title: Yerusalemu ya Mashariki

text: Wayahudi waliokaa upande wa mashariki (mtaa wa Kiyahudi katika mji wa Daudi) walipaswa kuondoka, vivyo hivyo wakazi Waarabu waliokaa upande wa magharibi.


title: Yerusalemu ya Mashariki

text: Mji ulikua sana upande wa Israel ukawa mji mkuu wa nchi. Sehemu ya mashariki haikuona maendeleo makubwa kama mji mmojawapo wa Yordani.


title: Yerusalemu ya Mashariki

text: Baada ya vita ya 1967 Israeli iliingiza sehemu ya mashariki katika manisipaa yake ya Yerusalemu ya Israel, kwa jumla 6.4 km² ya Yerusalemu ya Yordani na 64 km² za vijiji vya eneo la magharibi ya Yordani. Wakazi wa mji wa mashariki hawakuulizwa na jumuiya ya kimataifa haikubali hatua hiyo.


title: Yerusalemu ya Mashariki

text: Mamlaka ya Palestina inatumaini ya kwamba siku moja sehemu ya mashariki ya Yerusalemu itakuwa mji mkuu wa Palestina. Israel inasimama imara ya kwamba mji hutagawiwa tena.


title: Baku

text: Baku (Kiazeri: Bakı) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Azerbaijan. Iko kando la Bahari Kaspi kwenye rasi ya Apsheron kwa 40°23′N 49°52′E. Rundiko la mji lina wakazi milioni tatu pamoja na wakimbizi wengi kutokana na vita katika Kaukazi.


title: Baku

text: Mji una pande tatu:


title: Baku

text: Mji wa kale umezungukwa na ukuta kama boma. Sehemu hii iliingizwa na UNESCO katika orodha la urithi wa dunia.


title: Baku

text: Tangu 1872 Baku ilikuwa mahali pa maendeleo ya haraka sana kutokana na upatikanaji wa mafuta ya petroli. Kabla ya vita kuu ya kwanza ya dunia nusu ya mafuta yaliyopatikana duniani yalitokea Baku.


title: Orodha ya Marais wa Misri

text: Orodha hii inataja marais wa Misri tangu kutangaza jamhuri tarehe 18 Juni 1953:


title: Manama

text: Manama ni mji mkuu wa Bahrain pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 150.000. Iko katika kaskazini ya nchi ambako kuna ardhi yenye rutba kiasi tofauti na jangwa tupu katika kusini.


title: Manama

text: Manama imejulikana tangu karne ya 14 ilipotajwa katika maandiko. Ilitawaliwa na Ureno katii ya 1521 hadi 1602, na Uajemi kati ya 1602 hadi 1783. Baadaye imekuwa makao ya familia ya kifalme ya Al-Khalifa inayotawala nchi. Tangu 1971 imekuwa mji mkuu wa Bahrain.


title: Dhaka

text: Dhaka ni mji mkuu wa Bangladesh pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 12,560,000 "(mwaka 2005)". Iko kando la mto Dhaleswari inayoendelea kuleta mafurko mara kwa mara wakati wa mvua za monsuni.


title: Dhaka

text:
Miji ilipatikana katika eneo la Dhaka tangu karne ya 7 BK. Kabla ya kuja kwa Uislamu utamaduni wa eneo lilikuwa la Kihindu na Kibuddha.
Wakati wa utawala wa Wamoghul idadi ya Waislamu iliongezeka. Dhaka ilikuwa na mchanganyiko wa dini hadi mgawanyo wa Uhindi wa 1947 wakati ambapo Wahindu walikimbia au kufukuzwa katika sehemu hii ya nchi si wengi tena waliobaki.


title: Dhaka

text: 1947 Dhaka ilikuwa mji mkuu wa sehemu ya mashariki ya Pakistan. Baada ya uasi wa Pakistan ya Mashariki ikawa mji mkuu wa nchi mpya ya Bangladesh.


title: Andorra la Vella

text: Andorra la Vella (Kikatalani: Andorra ya Kizee) ni mji mkuu pia mji mkubwa nchini Andorra yenye wakazi 22,035.


title: Andorra la Vella

text: Iko katika bonde la milima ya Pirenei kwa kimo cha m 1409. Uchumi unategemea sana utalii hasa ski miezi ya baridi.


title: Andorra la Vella

text: Andorra la Vella hana uwanja wa ndege wala kituo cha treni lakini kuna huduma ya basi kwenda nje ya nchi.


title: Gibraltar

text: Gibraltar ni eneo la ng'ambo la Uingereza ambayo ni rasi katika Mediteranea kwenye ncha ya kusini ya rasi ya Iberia katika Ulaya ya Kusini. Imapakana na Hispania.


title: Gibraltar

text: Gibraltar imekuwa mahali muhimu tangu karne nyingi kwa sababu rasi hii iko kwenye Mlango wa Gibraltar ambako kuna km 14 za maji tu kati ya Afrika na Ulaya. Mwenye kutawala Gibraltar aliweza kutawala mwendo wa jahazi na meli kati ya Atlantiki na Mediteranea wakati wa vita. Hii ni sababu ya kwamba Uingereza ilitwaa rasi hii na kuitetea tangu mwaka 1704.


title: Gibraltar

text: Jina la Gibraltar limetokana na uvamizi wa Waarabu wakati wa upanuzi wa Uislamu. Mwaka 711 jemadari Tariq ibn-Ziyad aliongoza jeshi lake kushambulia Hispania. Rasi inayoitwa leo "Gibraltar" ilipewa jina la "jabal at-Tariq" (mlima wa Tariq) lililokuwa baadaye "Gibraltar". Kabla ya kuja kwa Waarabu mataifa ya kale yaliita mlango huu "Nguzo za Herakles" wakitaja milima midogo ya Gibraltar na Ceuta kwa jina hili.


title: Gibraltar

text: Gibraltar ilikuwa sehemu ya Hispania kati ya 1501 na 1704. Mwaka 1704 wakati wa vita kati ya Hispania na Uingereza ilitwaliwa na Waingereza na Waholanzi. Mwaka 1713 Hispania ilikubali kwa nafasi ya amani ya Utrecht kuwa rasi itakuwa chini ya mamlaka ya Uingereza.


title: Gibraltar

text: Hispania imedai mara nyingi kurudishwa kwa eneo ikishtaki Uingereza kuwa na koloni ya mwisho katika Ulaya. Lakini wakazi wenyewe walipigia kura mwaka 2002 hoja la kubaki upande wa Uingereza badala ya Hispania na zaidi ya 98% wakakubali.


title: Gibraltar

text: Wakazi wa Gibraltar ni takriban 28,000 walio wengi huwasiliana kwa lahaja ya Kihispania lakini wote wajua Kiingereza.


title: Gibraltar

text: Mwamba wa Gibraltar mwenye kimo cha 426 m ni mahali pa pekee Ulaya penye nyani huru.


title: Nchi ya kimabara

text: Nchi ya kimabara ni nchi yenye eneo kwenye bara mbili au zaidi.


title: Nchi ya kimabara

text: Mifano yake ni:


title: Nchi ya kimabara

text: Nchi kadhaa yana maeneo ya ng'ambo kama urithi wa uenezi wa kikoloni, hasa kama wakazi wa maeneo yasiyopewa uhuru wamezoea au kukubali kabisa kuendelea kama raia wa nchi iliyokuwa mkoloni zamani.


title: Orodha ya Marais wa Algeria

text: Orodha hii inataja marais wa Algeria:


title: Sarayevo

text: Sarayevo (Kikroatia: Sarajevo; kikirili: Сарајево; Kituruki: Saraybosna) ni mji mkuu wa Bosnia na Herzegovina . Mwaka 2003 ilikuwa na wakazi lakhi tatu.


title: Sarayevo

text: Mji uko kando la mto Miljacka kwenye bonde la milima ya Dinari. Sarayevo ina sifa ya ushirikiano mwena wa watu wa dini na madhehebu mbalimbali ndani yake kwa karne nyingi. Kuna misikiti ya Kiislamu, makanisa ya katoliki na Kiorthodoksi pamoja na sinagogi.


title: Sarayevo

text: Lakini mwisho wa karne ya 20 Bosnia iliingia katika vita iliyosababishawa na kuporomoka kwa Yugoslavia na swali la mipaka ya Serbia.


title: Sarayevo

text: Sehemu za Sarayevo ziliharibiwa na kujengwa upya.


title: Sarayevo

text: Bosnia ilikuwa mahali ambako mauaji ya mfalme mteule wa Austria-Hungaria tarehe 28 Juni 1914 yalisababisa Vita Kuu ya Kwnaza ya Dunia.


title: Sarayevo

text: Michezo ya Olympiki ya 1984 ilifanywa Sarayevo.


title: Orodha ya Marais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo

text: Orodha hii inataja marais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo:


title: Sofia

text: Sofia (Kibulgaria: София) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Bulgaria mwenye wakazi 1,246,791.


title: Sofia

text:
Mji uko upande wa magharibi wa Bulgaria kando la mto Iskar mbele ya milima ya Vitosha inayofikia kimo cha mita 2286 .
Ni kitovu cha kisiasa, kiuchumi na kiutamaduni wa nchi.


title: Sofia

text: Sofia ni mji wa kale mianzo yake ni katika karne ya 7 KK. Wakati wa Dola la Roma ilijulikana kwa jina "Serdica" au "Sardica".


title: Sofia

text: Tangu mwaka 809 BK ilikuwa sehemu ya milki ya Bulgaria ikaitwa "Sredec". Jina la Sofia limetumiwa tangu 1329. Asili yake ni katika kanisa la Mt. Sofia (yaani: Hekima takatifu ya Mungu).


title: Sofia

text: Mji ulirudi nyuma chini ya utawala wa milki ya Osmani ulipotwaliwa na jeshi la Kirusi mwaka 1878 ulikuwa na wakazi 20,000 pekee.


title: Sofia

text: Bunge la kwanza la Bulgaria tar. 22 Machi 1879 likatangaza Sofia kuwa mji mkuu wa Bulgaria. Mji ikakua ikafikia lakhi mwaka 1910 na lakhi tatu mwaka 1939.


title: Sofia

text: Baada ya vita kuu ya pili ya dunia idadi ya wakazi ikaendelea kupanda hadi kupita milioni mnamo 1975.


title: Sofia

text: Wakazi walio wengi ni Wakristo Waorthodoksi. Kuna pia Waislamu na Wayahudi.


title: Orodha ya Marais wa Burundi

text: Orodha hii inataja marais wa Burundi:


title: Amsterdam

text: Amsterdam ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Uholanzi. Inajulikana kama mji wa mifereji mingi wenye wakazi 800,000, vyuo vikuu viwili na uwanja wa ndege wa kimataifa mkubwa wa "Schiphol".


title: Den Haag

text: Den Haag (Kiholanzi pia: 's-Gravenhage) mji mkubwa wa tatu wa Uholanzi baada ya Amsterdam na Rotterdam. Kuna wakazi 472,087 (1 Januari 2005) kwenye eneo la 100 km². Iko upande wa magharibi ya nchi katika jimbo la Uholanzi ya Kusini pia ni ,akao makuu ya jimbo hilo.


title: Den Haag

text: Hali halisi Den Haag ina nafasi na wajibu nyingi za mji mkuu hata kama cheo hiki kimetengwa kwa Amsterdam. Lakini Den Haag ni makao ya serikali, makao ya bunge, makao ya mahakama kuu pia makao ya mfalme au malkia tangu 1831. Balozi zote za nje ziko hapa pia.


title: Den Haag

text: Den Haag ni makao ya taasisi 150 za kimataifa. Hii ni tokeo la siasa ya Uholanzi ya miaka mingi ya kutoshikamana na upande wowote.


title: Den Haag

text: Kati ya taasisi zinazojulikana zaidi ni:


title: Dublin

text: Dublin (Kieire pia: Baile Átha Cliath = "Kijiji kwenye kivuko kwa mafunjo") ni mji mkuu wa Jamhuri ya Eire pia mji mkuu kwenye kisiwa cha Eire mwenye wakazi milioni 1.6 kwenye rundiko la jiji.


title: Dublin

text: Dublin iko kando la mdomo wa mto Liffey unapoishia katika Atlantiki kwenye pwani la mashariki la Eire.


title: Dublin

text: Wataalamu kadhaa hujaribu kuona uhusiano kati ya mji wa "Ebalana" uliotajwa na katika maandiko ya Ptolemeo mnamo 140 BK lakini hakuna uhakika kuhusu mahali pake.


title: Dublin

text: Mji wa leo ulianzishwa kama kiji cha wavuvi kwa jina la „Áth Cliath“ na kando lake Wavikingi walijenga kijiji cha jirani cha „Dubh Linn“ ("matope mweusi"). Vijiji vikaungana na kuwa mji tangu 1172 kwa sababu Wanormandi baada ya kuvamia Eire kutoka Uingereza walianzisha makao makuu yao hapa. Katika kipindi hadi karne ya 16 Dublin ilikuwa kitovu cha eneo lililokuwa chini ya wafalme wa Uingereza kisiwani na tangu 1541 mji mkuu wa Ufalme wa Eire uliotawaliwa na mfalme wa Uingereza.


title: Dublin

text: Baada ya muungano wa Uingereza na Eire katika Ufalme wa Muungano Dublin ilikuwa makao ya gavana mwingereza.


title: Dublin

text:
Uhuru wa Eire ulianza 1916 mjini Dublin kwenye uasi wa Pasaka. Kwenye Vita ya Uhuru ya Eire nyumba nyingi ziliharibiwa.
Tangu uhuru wa 1922 Dublin ikawa mji mkuu.


title: Dublin

text:
Baada ya kujiunga kwa Eire na Umoja wa Ulaya Dublin imeendelea kukua na kuwa jiji ya Kiulaya.
1998 Dublin ilisheherekea sikukuu ya kumaliza miaka 1000.


title: Reykjavík

text: Reykjavík "(tamka: reykyavik)" ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Iceland mwenye wakazi 113,387. Ni mjii mkuu wa dunia ulio kaskazini zaidi kushinda miji mikuu ya nchi zote huria.


title: Reykjavík

text: Iko kwenye pwani la kusini la Iceland mwabaoni wa hori ya Faxaflói.


title: Reykjavík

text: Reykjavik inafaidika na kukaa kwenye mahali pa kukutana kwa mabamba ya gandunia ya Ulaya na Amerika ya Kaskazini. Magma ya koti ya dunia iko karibu na uso wa nchi inasababisha maji kwenye ardhi kuwa moto. Maji ya moto haya hutumiwa kwa kupasha moto nyumba za kukalia watu pia bustani za mabandani. Nishati inapatika kwa rahisi kiasi cha kwamba katika mazingira ya barafu kuna hata mavuno ya ndizi kwenye bustani za mabandani zinazopashwa moto kwa maji yale ya chini ya ardhi.


title: Reykjavík

text: Inaaminiwa ya kwamba Reykjavík ilikuwa mahali pa makazi ya kwanza ya watu walioanza kufika kisiwani mnamo mwaka 870. Mwanzilishaji wa makazi alikuwa Mnorway Ingólfur Arnarson. Hadi karne ya 18 hapakuwa na mji bali rundiko la nyumba za wakulima tu.


title: Reykjavík

text: Mji mwenyewe ulianzishwa hapa mwaka 1786 kama kituo cha biashara ikaendelea kukua.


title: Reykjavík

text: Leo hii ni mji wa kisasa kabisa na kitovu cha uchumi, utamaduni na siasa wa Isilandi.


title: Reykjavík

text: Kutokana na mahali pake karibu na ncha ya kaskazini Reykjavik haioni giza ya usiku kabisa wakati wa miezi Mei - Julai lakini wakati wa Novemba - Januari kuna massa manne tu za mwanga wakati wa machana.


title: Tallinn

text: Tallinn ni mji mkuu na pia mji mkubwa wa Estonia mwenye wakazi 410,000. Iko mwambaoni wa Ghuba ya Ufini ya Baltiki na bandari yake ni bandari kuu ya nchi.


title: Tallinn

text: Tallinn inajulikana kwa mji wa kale ulioingizwa na UNESCO kastika orodha la urithi wa dunia.


title: Tallinn

text: Historia yake ni ya karne nyingi. Kwa Zama za Kati ilikuwa mji mwanachama wa shirikisho la Hanse ijatajirika kutukana na biashara kati ya Urusi, Skandinavia na Ujerumani.


title: Tallinn

text: Tangu 1918 Tallinn imekuwa mji mkuu wa Estonia huria.


title: Tallinn

text: 1940 mji pamoja na nchi yote vilivamiwa na jeshi la Kisovyeti ikawa mji mkuu wa Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiestonia hadi 1991 halafu tena mji mkuu wa Estonia huria.


title: Riga

text: Riga ni mi mkuu wa Latvia pia mji mkubwa mwenye wakazi 731.672 (mwaka 2005).


title: Riga

text: Mji uko kando la mto Dunava karibu na pwani la Baltiki.


title: Thabo Mbeki

text: Thabo Mvuyelwa Mbeki (amezaliwa 18 Juni 1942) alikuwa Rais wa nchi ya Afrika Kusini tangu 14 Juni 1999 hadi 24 Septemba 2008. Alimfuata Nelson Mandela.


title: Thabo Mbeki

text: Mbeki alilelewa katika familia ya Waxhosa katika jimbo la Rasi Mashariki. Wazazi walikuwa walimu wa shule na wanachama wa ANC.


title: Thabo Mbeki

text: Thabo alishiriki katika shughuli za chama hiki wakati alipokuwa mwanafunzi. Baada ya kukamatwa kwa Nelson Mandelea na viongozi wengine wa ANC alitoka nchini akapelekwa Uingereza aliposoma elimu ya uchumi kwenye chuo kikuu cha Sussex. Baada ya masomo akajiunga na utumishi wa ANC na tangu 1971 alichaguliwa katika kamati kuu akawa mwakilishi wa ANC katika nchi mbalimbali za Afrika.


title: Thabo Mbeki

text: Tangu 1989 Mbeki alikuwa katibu wa chama mambo ya nje akahudhuria katika majadilioano kati ya serikali ya Afrika Kusini na ANC kuhusu namna za kumaliza sera ya Apartheid.


title: Thabo Mbeki

text: Baada ya uchaguzi huru wa kwanza nchini Afrika Kusini mwaka 1994 alikuwa makamu wa rais chini ya Nelson Mandela. Mwaka 1997 akawa mwenyekiti wa ANC badala ya Mandela. 16 Juni 1999 akaapishwa kama rais wa Afrika Kusini akarudishwa katika uchagizi wa Aprili 2004.


title: Thabo Mbeki

text: Katika Desemba 2007 Mbeki aligombea tena nafasi ya mwenyekiti wa ANC lakini alishindwa na Jacob Zuma. Zuma pia alimfuata Mbeki kama Rais wa Afrika Kusini baada ya uchaguzi wa 2009.


title: Thabo Mbeki

text: BBC kuhusu Thabo Mbeki


title: Abdelaziz Bouteflika

text: Abdelaziz Bouteflika (amezaliwa 2 Machi 1937) ni Rais wa nchi ya Algeria tangu 27 Aprili 1999.


title: José Eduardo dos Santos

text: José Eduardo dos Santos (amezaliwa 28 Agosti 1942) ni Rais wa nchi ya Angola tangu 10 Septemba 1979.


title: Yayi Boni

text: Yayi Boni (amezaliwa 1952) ni Rais wa nchi ya Benin tangu 6 Aprili 2006.


title: Festus Gontebanye Mogae

text: Festus Gontebanye Mogae (amezaliwa 21 Agosti 1939) ni Rais wa nchi ya Botswana tangu 1 Aprili 1998. Alimfuata Quett Masire.


title: Blaise Compaoré

text: Blaise Compaoré (alizaliwa 3 Februari 1951) alikuwa Rais wa nchi ya Burkina Faso kutoka 15 Oktoba 1987 hadi 31 Oktoba 2014. Alimfuata Thomas Sankara.


title: Girma Wolde-Giorgis

text: Girma Wolde-Giorgis (amezaliwa mwezi wa Desemba, 1924 katika jiji la Addis Ababa) ni Rais wa nchi ya Ethiopia tangu 8 Oktoba 2001. Alimfuata Negasso Gidada.


title: Kiev

text: Kiev (pia:Kyiv - Kiukraine: Київ) ni mji mkuu wa Ukraine na pia mji mkubwa wa nchi hii wenye wakazi milioni mbili. Iko kando la mto Dnepr kwa 50°27′00″N, 30°31′24″E.


title: Kiev

text: Kiev inaaminiwa iliundwa mnamo ya karne ya 6 BK. Iliendelea kuwa mji mkuu wa Rus iliyokuwa milki kubwa ya kwanza ya Waslavoni ya mashariki. Mtemi Mkuu Vladimir I aliamua kupokea Ukristo akaamuru wakazi wote kubatizwa mtoni mara moja. Katika kumbukumbu la Ukraine na Urusi hii ilikuwa chanzo cha utamaduni wa kiorthodoksi wa Waslavoni ya mashariki. Hivyo Kiev inaitwa "mji mama wa miji yote ya Urusi".


title: Kiev

text: Tar. 6 Desemba 1240 Kiev ilitekwa na jeshi la Wamongolia na kuchomwa moto. Mji ukafufuka tena lakini ukaendelea kuwa mji mdogo na makao makuu ya jimbo la Ukraine chini ya nchi mbalimbali zilizotawala yehemu hiyo kama Poland au Urusi.


title: Kiev

text: Kiev ikaanza kukua na kuwa mji mkubwa wa tatu wa Milki ya Urusi katika mapinduzi ya viwandani ya karne ya 19. Baada ya mapinduzi ya Kibolsheviki ikawa mji mkuu wa Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiukraine ndani ya Umoja wa Kisovyeti. Kiev iliharibiwa vibaya wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia ikajengwa upya na kukua. Ajali ya kinyuklia ya Chernobyl ilitokeea karibu na mji lakini haikuuathiri sana kwa sababu upepo ulipeleka mavumbi ya sumu upande mwingine. Tangu uhuru wa Ukraine mwaka 1991 mji mkuu wa nchi hii.


title: Kirumanj

text: Kirumanj (kwa lugha yenyewe Rumantsch, Romansch au Romanche) ni moja kati ya lugha za Kirumi na kati ya lugha nne za kitaifa nchini Uswisi pamoja na Kijerumani, Kifaransa na Kiitalia.


title: Kirumanj

text: Kirumanj hufanana na Kiitalia.


title: Kirumanj

text: Idadi ya wasemaji ni takriban watu 50,000 katika jimbo la Graubunden. Wasemaji wako hasa vijijini katika milima ya Alps.


title: Bern

text: Bern (pia: Berne, Berna) ni mji wa shirikisho wa Uswisi na mji mkubwa wa nne katika nchi. Bern ni pia mji mkuu wa jimbo la Bern. Iko kando la mto Aar. Hivyo ina nafasi ya mji mkuu ingawa shirikisho la Uswisi halina mji mkuu kikatiba.


title: Bern

text: Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kijerumani kwa lahaja ya Bern.


title: Bern

text: Mji uliundwa mwaka 1191 ukapokea jina kutokana jina la Kijerumani la dubu ("Bär").


title: Bern

text: Mkazi mashuhuri wa Bern alikuwa Mjerumani Albert Einstein aliyeunda nadharia zake za fizikia ya kisasa alipofanya kazi mjini Bern


title: Omar Bongo

text:
El Hadj Omar Bongo Ondimba (30 Desemba 1935 – 8 Juni 2009) alikuwa Rais wa nchi ya Gabon tangu mwaka wa 1967. Baadhi ya marais barani Afrika, Bongo ameshika urais kwa muda mrefu kabisa. Alimfuata Leon M'ba akiwa na umri wa miaka 31 tu, na wakati ule alikuwa rais kijana kabisa duniani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Albert-Bernard Bongo.
Kiongozi huyo mwanzoni alitambulika kama Albert Benard Bongo kabla ya baadae kusilimu na kuitwa Omari Bongo. baada ya kumaliza masomo yake ya awali na sekondari mjini Brazzaville, Bongo alianza kazi katika shirika la umma lililokuwa likishughulika na masuala ya posta na simu lakini baadae aliingia kwenye mafunzo ya kijeshi na taratibu ukawa mwanzo wa kujikita kwenye siasa.


title: Omar Bongo

text:
Kiongozi huyo amevunja rekodi ya kuwa Rais aliyekaa muda mrefu marakani kuliko Rais yeyote barani Afrika. Rais huyo amefariki dunia akiwa na umri wa miaka 73, ambapo ameiongoza Gabon kwa miaka 42.
Bongo alijiunga na serikali ya Gabon mwaka 1965 na mwaka 1967 akawa makamu wa Rais ambapo mwaka huo huo akashika hatamu ya kuwa Rais wa nchi hiyo kufuatia cha kifo cha ghafla cha Rais Leon Mba.
Bongo alipoingia madarakani alijenga utawala imara ambao ulinufaika zaidi baada ya kugunduliwa kwa mafuta nchini Gabon ingawa utajiri wake ulinufaisha idadi ndogo ya watu wanaokadiriwa kuwa milioni 1.5. kitu kilicholeta lawama kubwa kwa kiongozi huyo.
Rais huyo amefariki dunia wakati akipata tiba ya saratani jijini Barcelona nchini Hispania.
Rais Bongo ameaga dunia takribani miezi mitatu baada ya kifo cha mkewe, Edith Lucie Bongo Ondimba (45) aliyefariki dunia 14 Machi mwaka huu wakati akipata tiba mjini Rabat nchini Morocco.
Bongo na Edith walifunga ndoa mwaka 1990. Edith aliuguzwa kwa miezi kadhaa nchini Morocco, na umma haukutangaziwa sababu za kifo chake. Edith alikuwa binti wa Rais wa Congo, Denis Sassou Nguessou. Mwanaharakati huyo wa mapambano dhidi ya Ukimwi alikuwa mke wa pili kwa Bongo, mke wa kwanza wa Rais huyo alikuwa, Josephine Nkama.


title: Omar Bongo

text:
Habari za kifo cha Rais huyo wa Gabon zilikuja wiki chache baada ya mahakama nchini Ufaransa kutaka kufanyiwa uchunguzi juu ya mali ya Rais Bongo nchini Ufaranasa. Uchunguzi kama huo pia utafanyiwa mali ya rais wa Kongo Brazzaville Dennis Sassou Nguesso na rais wa Guinea ya Ikweta Teodoro Obiang` Nguema.
Shirika la kupambana na rushwa "Transparency International", tawi la Ufaransa linawalaumu viongozi hao kwa kutumia fedha za umma, kununua nyumba katika nchi za nje na pia kwa kununua magari ya kifahari, madai ambayo viongozi hao wameyakanusha.
Ripoti iliyotolewa na serikali ya Gabon ilisema kuwa, ilithibitisha kuwa rais Bongo alikuwa amelazwa katika zahanati moja nchini Uhispania lakini haikutaja chochote kuhusiana na maradhi ya saratani, baada ya madai kuwa rais Bongo alikuwa akiugua saratani ya utumbo.
Pia ripoti hiyo ilisema kuwa kiongozi huyo hajafanyiwa upasuaji wowote na kuvilaumu vyombo vya habari kwa kueneza uvumi wenye lengo la kuivuruga Gabon.


title: Omar Bongo

text:
Akiwa ziarani nchini Cameroon waziri mkuu wa Ufaransa Francois Fillon alisema kuwa rais Bongo alikuwa katika hali nzuri hadi kufikia mapema hapo jana.
Mnamo tarehe sita mwezi huu rais Bongo anayeitawala Gabon kwa miaka arobaini na moja sasa, alisema kuwa angesitisha kwa muda shughuli zake ili kupumzika na pia kuomboleza kifo cha mkewe aliyeaga dunia mwezi machi mwaka huu.
Mkewe Edith Lucie Bongo ambaye ni mtoto wa rais wa kongo Brazzaville Denis Sassou Ngueso, aliaga dunia nchini morrocco akiwa na umri wa miaka arobaini na tano, baada ya kuugua kwa muda mrefu.
Habari kutoka afisi ya rais zilisema kuwa, rais Bongo alipatwa na mshutuko baada ya kifo cha mkewe.


title: Kishineu

text: Kishineu (kwa Kiromania Chişinău (matamshi kama mbele); kwa mwandiko wa kikirili Кишинэу, kwa Kirusi Кишинёв ""kishinyev"") ni mji mkuu, pia mji mkubwa wa Moldova wenye wakazi 600,000.


title: Kishineu

text: Mji uko kwa 47°0′N 28°55′E kando ya mto Bich (Bîc) ambao ni tawimto la Dnestr. Eneo la mji ni km² 120. Kishineu iko katikati ya nchi ya Moldova.


title: Kishineu

text: Kuna vyuo vingi pamoja na shule, makumbusho na nyumba za maigizo. Mji una viwanda vingi.


title: Kishineu

text: Kati ya wakazi kuna vikundi vifuatayo kufuatana na lugha:


title: Podgorica

text: Podgorica (Kiserbia: Подгорица "tamka pod-go-ri-tsa")ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Montenegro mwenye wakazi 140,000. Iko kwa 42°28′12″N, 19°16′48″E pale ambako mito ya Ribnica na Morača inapokutana. Mji uliitwa Titograd kati ya 1946 hadi 1992.


title: Podgorica

text: Mji umejulikana tangu 1326 ulikuwa sehemu ya ufalme wa Serbia. Tangu 1466 ilitawaliwa na Waosmani hadi 1878 wakati Montenegro ilipopata uhuru wake.


title: Podgorica

text: Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia mji ukawa mji mkuu wa jamhuri ya Montenegro ndani ya shirikisho la Yugoslavia. Umeendelea kuwa mji mkuu tangu uhuru wa nchi mwaka 2006.


title: Kolomna

text: Kolomna (Kirusi: Kolomna) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 148,000. Iko katika mkoa wa Moscow Oblast.


title: Kolomna

text: Iko katika sehemu ya kiulaya ya Urusi km 110 kusini ya Moscow kwa 55°05'N na 38°47'E pale ambako mito ya Moskva na Okra inakutana.


title: Kolomna

text: Mji ulianzishwa mwaka mnamo 1177.


title: Kolomna

text: Mji umejulikana nchini Urusi kwa sababuya kiwanda kikubwa cha injini za reli.


title: Luxemburg (mji)

text: Luxemburg (Kiluxemburg: Lëtzebuerg, Kifaransa:Luxembourg; Kijerumani: Luxemburg) ni mji mkuu wa Utemi wa Luxemburg katika Ulaya ya Kati.


title: Luxemburg (mji)

text: Mji ulikuwa na wakazi 76,420 mnamo mwaka 2005. Iko katika kusini ya nchi ambako mito ya Alzette na Pétrusse inaungana.


title: Luxemburg (mji)

text: Mji wa Luxemburg ni kati ya miji tajiri za Ulaya. Uchumi umekua sana upande wa benki na biashara. Luxemburg ni pia moja kati ya miji mikuu ya Umoja wa Ulaya pamoja na Brussels na Strasburg. Mahakama Kuu ya Ulaya ina makao makuu hapa pia Mamlaka Kuu ya Ukaguzi wa Ulaya na Benki ya Uwekezaji ya Ulaya.


title: Luxemburg (mji)

text: Mji wa Kale ya Luxemburg iliingizwa na UNESCO katika orodha la urithi wa dunia.


title: Oslo

text: Oslo ni mji mkuu wa Norwei pia mji mkubwa nchini mwenye wakazi 590,041(1.403.268) 2010). Rundiko la mji lina wakazi zaidi ya milioni.


title: Oslo

text: Olso iko kwenye mwisho wa kaskazini wa fyord ya Oslo (fyord ni jina la hori ndefu na nyembamba za pwani la Norwei). Visiwa 40 ni sehemu ya eneo la mji. Mahali pa juu ni mlima wa Kirkeberget mwenye kimo cha mita 629. Kuna misitu mingi ndani ya eneo la mji huu.


title: Oslo

text: Kumbukumbu za Norwei ziandai ya kwamba mji uliundwa na mfalme Harald III manmo mwaka 1048 lakini wataalamu wa akiolojia wamekuta makaburi ya kikristo yanayotangulia tarehe hii.


title: Oslo

text: Jengo mashuhuri la mji ni boma la Akershus lililojengwa kuanzia mwaka 1290.


title: Oslo

text: Mji ulichomwa na moto mnamo 1624. Ulipojengwa upya kwa amri wa mfalme Christian IV ikapewa jina la "Kristiana" (Mji wa Christian). 1925 jina la Oslo likarudishwa.


title: Warshawa

text:
"Warshawa"' (Kipoland: "Warszawa", ing. "Warsaw") ni mji mkuu wa Poland pia mji mkubwa mwenye wakazi milioni mbili (1,7 mln - 2014).
Warshawa iko katikati ya nchi kando la mto Vistula (Kipoland:(polnisch Wisła) takriban 350 km kutoka Bahari Baltiki.


title: Warshawa

text:
Warshawa imekuwa mji tangu karne ya 15 ikawa mji mkuu wa Poland mwaka 1596.
Iliharibiwa mara nyingi katika historia yake hasa wakati wa vita kuu ya pili ya dunia. Wapoland walijaribu kuasi dhidi ya Wajerumani waloshika mji kati ya 1939 na 1944; pamoja na vofo vingi asilimia 90% za nyumba zote ziliharibiwa.


title: Warshawa

text: Baada ya vita mji ulijengwa upya mara nyingi kwa kurudisha nyumba zinazofanana na nyumba za kale.


title: Warshawa

text: Kuna vyuo 66 pamoja na Chuo Kikuu cha Warshawa, vyuo vikuu vingine, nyumba za maigizo, opera na makumbusho mbalimbali.


title: Warshawa

text: Warshawa ni mji wa viwanda vingi vya kutengenezea chuma, mashine, motokaa na mengi mengine.


title: Vistula (mto)

text: Vistula (Kipoland: Wisła "tamka: viswa") ni mto mkubwa nchini Poland mwenye urefu wa 1047 km.


title: Vistula (mto)

text: Chanzo chake ni katika milima ya Beskidi inaishia katika Bahari Baltiki. Inapita kwenye miji mikubwa ya Krakov na Warshawa.


title: Jan Mayen

text: Jan Mayen ni kisiwa cha Norwei katika eneo ambapo Bahari ya Aktika na Atlantiki ya Kaskazini zinakutana. Eneo lake ni km² 373, urefu ni km 54 na upana km 2.5-15. Kisiwa kipo katikati ya Norwei, Isilandi na Greenland.


title: Jan Mayen

text: Hakuna wakazi wa kudumu isipokuwa wafanyakazi 14 wa vituo viwili vya serikali ya Norwei. Moja ni kituo cha redio kinachohudumia usafiri kwa ndege katika sehemu hii ya dunia. Nyingine ni kituo cha wataalamu wanaopima hali ya hewa.


title: Jan Mayen

text: Jan Mayen kilitangazwa kuwa sehemu ya Norwei 27 Februari 1930. Kiutawala kiko chini ya gavana wa Spitzbergen.


title: Svalbard

text: Svalbard ni jina la funguvisiwa la Norwei katika Bahari ya Aktika.


title: Svalbard

text: Iko katikati ya Norwei na ncha ya kaskazini.


title: Svalbard

text: Kuna wakazi 2,756 kwenye visiwa vitatu vya Spitsbergen, Bjørnøya na Hopen. Makao makuu ni kijiji cha Longyearbyen.


title: Svalbard

text: Mkataba wa kimataifa wa Svalbard umekubali ya kwamba funguvisiwa liko chini ya Norwei lakini kuna masharti fulani. Raia wa nchi zote 40 zilizotia sahihi mkataba huo wana haki ya kuingia na kufanya shughuli zao. Hivyo kuna kijiji cha Kirusi wa Barentsburg ambako Warusi wanachimba madini.


title: Longyearbyen

text: Longyearbyen ni makao makuu ya utawala wa Norwei kwenye visiwa vya Svalbard. Mji huu mdogo uko kwenye kisiwa cha Spitsbergen.


title: Longyearbyen

text: Longyearbyen ni kati ya makazi ya kibinadamu ya kaskazini kabisa duniani. Kwa jumla kuna wakazi 1,800 wengi wao Wanorwei na wengine Warusi.


title: Longyearbyen

text: Mji ulianzishwa mnamo 1906 kama makazi ya wafanyakazi wa migodi ya makaa mawe.


title: Belgrad

text: Belgrad (Kiserbia: Београд - "beograd "mji mweupe"") ni mji mkuu wa Serbia. Iko kando la mto Danube mahali ambako mto Sava unapoishia humo. Ni pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 1,710,000 (mwaka 2002).


title: Belgrad

text: Mji umejulikana tangu zamani za Dola la Roma kwa jina Singidun ulipokuwa mji wa kikelti. Waroma walijenga mji wa kiroma palepale kwa jina la Singidunum. Tangu kufika kwa Waslavoni mji ulipata jina "mji mweupe" au "boma nyeupe" kwa lugha mbalimbali.