title: Kikenga

text: Kikenga ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wakenga. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kikenga imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikenga iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kikibet

text: Kikibet ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wakibet. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kikibet imehesabiwa kuwa watu 18,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikibet iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kikulfa

text: Kikulfa ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wakulfa. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikulfa imehesabiwa kuwa watu 2200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikulfa iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kimaba (Chad)

text: Kimaba ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wamaba. Isichanganywe na lugha ya Kimaba izungumzwayo nchini Indonesia. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimaba imehesabiwa kuwa watu 296,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaba iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kimango

text: Kimango ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wamango. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimango imehesabiwa kuwa watu 52,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimango iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kimararit

text: Kimararit ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wamararit. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kimararit imehesabiwa kuwa watu 42,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimararit iko katika kundi la Kisudaniki-Mashariki.


title: Kimarfa

text: Kimarfa ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wamarfa. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kimarfa imehesabiwa kuwa watu 7500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimarfa iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kimasalit

text: Kimasalit ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad na Sudan inayozungumzwa na Wamasalit. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimasalit nchini Chad imehesabiwa kuwa watu 60,900. Wengi wao lakini wamekimbia vita nchini Sudan, na idadi ya wasemaji wa Kimasalit nchini Sudan haijulikani kwa uhakika. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimasalit iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kimassalat

text: Kimassalat ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wamassalat. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kimassalat imehesabiwa kuwa watu kumi tu, maana yake lugha imekaribia kutoweka kabisa. Wamassalat wengi hutumia Kiarabu kama lugha yao ya kwanza. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimassalat iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kimorom

text: Kimorom ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wamorom. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimorom imehesabiwa kuwa watu 4500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimorom iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kinaba

text: Kinaba ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wanaba. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinaba imehesabiwa kuwa watu 278,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinaba iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kisar

text: Kisar ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wasar. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kisar imehesabiwa kuwa watu 183,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisar iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kisinyar

text: Kisinyar ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wasinyar. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisinyar nchini Chad imehesabiwa kuwa watu 12,300. Pia kuna Wasinyar nchini Sudan lakini haijulikani kama wameendelea kuongea Kisinyar. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisinyar iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kisurbakhal

text: Kisurbakhal ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wasurbakhal. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisurbakhal imehesabiwa kuwa watu 7890. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisurbakhal iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kizaghawa

text: Kizaghawa ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad na Sudan inayozungumzwa na Wazaghawa. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kizaghawa nchini Chad imehesabiwa kuwa watu 87,000. Pia kuna wasemaji 75,000 nchini Sudan (2000). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kizaghawa iko katika kundi la Kisahara-Mashariki.


title: Kigor

text: Kigor ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wagor. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kigor imehesabiwa kuwa watu 87,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigor iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Metarhizium acridum

text: "Metarhizium acridum" ni jina jipya la kundi la matenganisho ya kuvu ambayo yanajuliwa kuwa na maambukizo dhidi spishi za pekee. Zamani spishi hii ilikuwa na hadhi ya namna katika "Metarhizium anisopliae" (var. "acridum"). Kabla ya hii matenganisho haya yalitambulishwa kama "M. flavoviride" au "Metarhizium sp." Yaunda kundi la matenganisho kutoka panzi na nzige ambayo yanafanana sana.


title: Metarhizium acridum

text: "M. acridum" inaambukiza takriban pekee panzi wa nusuoda Caelifera ya Orthoptera. Makundi kadhaa ya uchunguzi, k.m. mradi wa mataifa LUBILOSA , ambao umeendeleza dawa ya kibiolojia “Green Muscle”, yametambua na yameshughulikia changamoto za kifundi za matumizi ya udhibiti wa visumbufu kwa vijidudu, kujumuisha: uchaguzi wa matenganisho, uzalishaji kwa wingi na njia za matumizi (michanganyiko na mapulizaji). Kwa maneno mengine udhibiti wa wadudu unaegemea vipengele kama namba ya spora ipulizwayo juu ya wadudu, mchanganyiko na hali ya hewa. Michanganyiko katika mafuta inawezesha upulizaji wa spora za kuvu wakati wa hali kavu na inafalia upulizaji kwa mashine za kiwango kidogo sana zinazotumika kwa udhibiti wa nzige.


title: Metarhizium acridum

text: "M. acridum" inaambukiza panzi na nzige tu. Wanasayansi walitaka kujua kwa nini kimelea hiki ni mahususi kwa shabaha yake. Wanafikiri kwamba sababu ni ukosa wa jeni Mest1 katika "M. acridum". Utafiti wa wanasayansi wa Uchina ulijaribu shughuli ya jeni hii. Walikuwa wakitumia aina ya "M. robertsi" isiyo na jeni Mest1 ifanyayo kazi, wanasayansi waliona kwamba kuvu hii iliweza kuambukiza panzi na nzige tu kama "M. acridum" kabisa.


title: Metarhizium acridum

text: Sasa USDA inafikiria kuhusu uachiaji wa "M. acridum" katika MMA ya magharibi ili kudhibiti panzi na nyenje wa kienyeji.


title: Kigula-Iro

text: Kigula-Iro ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Chad inayozungumzwa na Wagula. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kigula-Iro imehesabiwa kuwa watu 3500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigula-Iro iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kikim

text: Kikim ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Chad inayozungumzwa na Wakim. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikim imehesabiwa kuwa watu 15,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikim iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kikoke

text: Kikoke ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Chad inayozungumzwa na Wakoke. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikoke imehesabiwa kuwa watu 600 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikoke iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kikujarge

text: Kikujarge ni lugha nchini Chad inayozungumzwa na Wakujarge. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kikujarge imehesabiwa kuwa watu 1000 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikujarge hakijaainishwa na kimeonekana kuwa lugha ya pekee bila familia ya lugha nyingine zilizobaki duniani.


title: Kilaal

text: Kilaal ni lugha nchini Chad inayozungumzwa na Walaal. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kilaal imehesabiwa kuwa watu 750 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilaal hakijaainishwa na kimeonekana kuwa lugha ya pekee bila familia ya lugha nyingine zilizobaki duniani.


title: Kiniellim

text: Kiniellim ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Chad inayozungumzwa na Waniellim. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiniellim imehesabiwa kuwa watu 5160. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiniellim iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kinoy

text: Kinoy ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Chad inayozungumzwa na Wanoy. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kinoy imehesabiwa kuwa watu 36 tu. Kwa hiyo lugha hii imekaribia kutoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinoy iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kitunia

text: Kitunia ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Chad inayozungumzwa na Watunia. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kitunia imehesabiwa kuwa watu 2260. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitunia iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kizan-Gula

text: Kizan-Gula ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Chad inayozungumzwa na Wagula. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kizan imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kizan iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Vitamini C

text: Vitamini C ni vitamini inayopatikana hasa katika matunda na majani mabichi. Kikemia ni aina ya asidi askobini na binadamu ni kati ya spishi chache ambazo haziwezi kutengeneza asidi hii mwilini. Kwa hiyi watu hutegemea chakula chenye kiwango cha vitamini hii.


title: Vitamini C

text: Vitamini C ina kazhi muhimu katika mchakato wa kupona vidonda mwilini. Uhaba wake kwa muda mrefu unasababisha ugonjwa wa kiseyeseye (au hijabu). Kiseyeseye husababisha ufizi wa meno kuwa na vidonda na pia vidonda vingine mwilini kutopoa. Ugonjwa huu ulijulikana hasa wakati wa safari ndefu za baharini. Zamani haikujulikana chanzo chake kilikuwa nini; meli na jahazi zilibeba tu unga wa mkate au mchele kama chakula kilichoongezwa kwa nyama kavu au samaki kutoka baharini lakini matunda hayakuwa kawaida. Mabaharia wengi waligonjeka na kufa. Katika karne ya 19 mabaharia walitambua ya kwamba akiba ndogo ya malimau inaweza kuokoa watu kama wanakunjwa kijiko cha maji ya limau kila baada ya siku kadhaa.


title: Vitamini C

text: Mwaka 1928 vitamini C iligundiuliwa pia kikemia na tangu 1928 ilithibitishwa kuwa inasmimamisha kiseyeseye.


title: Vitamini C

text: Mahitaji ya mwili hukadiriwa kuwa miligramu 60-100 kwa siku; kiwango hiki kinapatikana kwa njia ya chakula cha kawaida.


title: Vitamini C

text: Matunda kama limau, chungwa na balungi ni vyanzo bora vya vitamini C. Kwa jumla karibu matunda yote yenye ladha ya kichungu ni chanzo chake.


title: Vitamini C

text: Kuna pia aina za nyama na samaki zinazopeleka vitamini C mwilini. Hapo ndipo sababu ya kwamba Waeskimo hawakuwa na kiseyeseye ingawa zamani waliishi bila matunda kwa miezi mingi lakini walikula samaki bichi.


title: Vitamini C

text: Kupika chakula kwa muda mrefu kunaharibu asidi ya vitamini C.


title: Vitamini

text: Vitamini ni kirutubishi kinachohitajika na mwili kwa kujenga afya yake. Kwa lugha nyingine kampaundi ogania zilizo lazima kwa shughuli za mwili lakini haziwezi kutengenezwa na mwili mwenyewe hivyo ni lazima kuzipata kupitia chakula. Vitamini inaitwa mara nyingi kwa herufi kama vitamini A, vitamini B, vitamini C na kadhalika. Vitamini C hupatikana hasa kwenye matunda kama limau au chungwa.


title: Vitamini

text: Vitamini hutofautiana kati ya viumbe maana kama kemikali huitwa "vitamini" inategemea kama kiumbe fulani anaweza kutengeza kemikali hii ndani ya mwili wake au la. Kwa mfano vitamini C ni asidi askobini na wanyama wengi wanaitengeneza ndani ya miili yao; lakini sehemu ya mamalia hasa nyani wakubwa (primates) pamoja na binmadamu hawawezi kuitengeneza hivyo wanahitaji chakula chenye asidi hii.


title: Vitamini

text: Viumbe wanaweza kuishi bila matata wakikosa vitamini kwa muda mfupi lakini uhaba wa muda mrefu unaleta magonjwa.


title: Vitamini

text:
Leo hii vitamini nyingi kwa mahitaji ya binadamu hutengenezwa viwandani na kupatikana kama vidonge.
-->


title: Cassini–Huygens

text: Cassini–Huygens ni chombo cha angani kilichotumwa na NASA na ESA kufanya utafiti wa sayari Zohali (Saturnus) na miezi yake hasa Titan. Chombo kina sehemu mbili:


title: Cassini–Huygens

text: Cassini-Huygens imepewa jina kutokana na wataalamu wawili. Hao ni wanaastronomia Mwitalia Giovanni Domenico Cassini na Mholanzi Christiaan Huygens waliokuwa watu wa kwanza kuifanyia Zohali utafiti katika historia. Chombo kilirushwa angani 15 Oktoba 1997 kikafikia Njia mzingo ya Zohali 1 Julai 2004.


title: Cassini–Huygens

text: Sehemu ya Huygens iliachana na Cassini na kufika usoni wa Titan 14 Januari 2005 ambao iliweza kutuma data kwa dakika 72. Data hizi zilihusu hasa angahewa ya mwezi huu na mchanganyiko wa elementi za kikemia ndani yake, halijoto na halihewa yake.


title: Cassini–Huygens

text: Cassini inaendelea kuzunguka sayari na miezi yake. Mwaka 2012 ilituma picha za kwanza za mito nje ya dunia yetu iliyotambuliwa kwenye mwezi Titan. Maziwa na mito ya Titan ni ya methani na hidrokaboni nyingine zinazotokea duniani kama gesi lakini kwenye baridi ya Titan hupatikana kama kiowevu. Cassini ilipiga picha za mto menye urefu wa kilomita 400.


title: Cassini–Huygens

text: Nishati ya injini ya Cassini inakwisha mwezi wa Septemba 2017. Hapo ilipangiwa kuangusha chomboanga hiki katika angahewa ya Zohali itakapoungua motoni kama kimondo. Kuanzia 26 Aprili 2017 hadi 15 Septemba Cassini inazunguka sayari mara 22 ikipita kwenye pete za Zohali hadi tabaka za juu za angahewa na kukusanya data nyingi iwezekanavyo zinazotumwa duniani.


title: Methani

text: Methani ni kampaundi ya kikemia katika kundi la hidrokaboni yenye fomula CH maanake molekuli yake ina atomi 1 ya kaboni na atomi 4 za hidrojeni. Huhesabiwa kati ya alkani ikiwa ni sehemu kubwa ya mchanganyiko wa kawaida ya gesi asilia. Kwa halijoto ya kawaida duniani inatokea kwa umbo la gesi isiyo na herufi wala rangi. Ina nishati nyingi ndani yake inayotumiwa kwa njia ya mitambo. Asili yake iko katika mchakato wa kuoza kwa mimea na dutu ogania kwa hiyo ni fueli kisukuu.


title: Methani

text: Methani hutazamiwa kati ya gesi za kupandisha halijoto duniani kali zaidi kuliko dioksidi kabonia. Kiwango chake katika angahewa kimezidi upanda tangu upimaji ulianza.


title: Methani

text: Methani inawaka haraka kwa hiyo hutumiwa katika maabara kama chanzo cha joto. Katika viwanda vya kutengeneza umeme huchomwa kwa kusudi la kuendesha rafadha za umeme. Katika miji mikubwa hupelekwa kwa mabomba hadi nyumba za watu kwa upishi na kupasha moto nyumba.


title: Methani

text: Katika miaka ya nyuma kulikuwa pia na majaribio ya kuitumia kama fuele ya kuendesha magari.


title: Methani

text: Kwa kusudi la kuisafirisha na kuitunza mara nyingi inapashwa baridi na kutunzwa kama kiowevu katika vyupa imara vya feleji au tenki kubwa. Katika hali ya kiowevu inachukua nafasi ndogo tu kuliko gesi.


title: Methani

text: Methani hupatikana kwa mbinu mbalimbali za kikemia lakini wka kawaida inatokea wakati wa kuchemsha petroliamu katika kiwanda cha kusafisha mafuta.


title: Titan (Zohali)

text:
Titan (Gir.: "Τῑτάν") ni mmoja ya miezi ya sayari Zohali (Saturnus). Kipenyo chake kwenye ikweta ni kilomita 5,150 km na inatembea kwenye mzingo mwenye umbali wa kilomita 1,221,865 km kutoka Zohali. Titan ilitambuliwa mwaka 1655 na mwanaastronomia Christiaan Huygens kwa kutumia noja ya darubini za kwanza iliyoboreshwa.
Titan ni mwezi mkubwa wa Zohali na mwezi mkubwa wa pili katika mfumo wa jua letu. Hata ni kubwa kuliko sayari Utaridi. Pamoja na dunia yetu ni mahali pa pekee penye angahewa nzito ya gesi. Lakini haifai kwa binadamu kwa sababu ni baridi sana na gesi zake ni nitrojeni pamoja na hidrokaboni kama methani. Pamoja na dunia yeti ni pia mahali pa pekee katika mfumo wa jua letu penye maziwa na mito lakini hii si ya maji bali na methani kiowevu.


title: Titan (Zohali)

text: Zamani Titani ilikadiriwa kuwa mwezi mkubwa katika mfumo wa jua. Lakini safari ya Voyager 1 ilipita Titan mwaka 1979 na vipimo vya kipimaanga hiki vilionyesha ya kwamba uso wa Titan inafichwa chini ya angahewa nzito lenye unene wa kilomita 900 km. Kwa hiyo imejulikana ya kwamba Ganymedi mwezi wa Mshtarii ni mkubwa zaidi.


title: Titan (Zohali)

text: Ikiwa Titani ni kubwa kushinda Utaridi inajulikana ya kwamba masi yake ni ndogo. Kwa hiyo inaaminiwa ya kwamba mwili wake ni hasa barafu ya maji. Hata uso wa mwezi ni hasa barafu ya maji ambayo ni imara kama mwamba kutokana na baridi kali ya 180 C° usoni mwake. Chini ya ganda imara hili kuna uwezekano wa kuwa na bahari ya maji.


title: Titan (Zohali)

text: Kiini cha Titan ni silikati na metali. Graviti ya Titan ni ndogo; mtu anayeweza kuruka mita 1 juu ya udo wa dunia angeweza kuruka mita 7 juu ya uso wa Titan.


title: Titan (Zohali)

text: Titan ina mzingo wa siku 15 na masaa 22 ikizunguka sayari yake Zohali mara moja. Muda huu unalingana na mzuguko wa Zohali kwenye mhimili wake au muda wa siku 1 ya Zohali.


title: Titan (Zohali)

text: Mzingo wa Titan unafanana na duara ingawa si duara kamili.


title: Titan (Zohali)

text: 1 Julai 2004 chombo cha angani Cassini–Huygens iliingia katika mzingo wake kuzunguka Zohali. Sehemu ya Huygens iliachana na Cassini na kufika usoni wa Titan 14 Januari 2005 ambako iliweza kutuma data kwa dakika 72. Data hizi zilihusu hasa angahewa ya mwezi huu na kuwepo kwa viowevu. Cassini inaendelea kuzunguka Tita na Tohali pamoja na miezi mingine ya Zohali. Cassini ilithebisha kuwepo kwa maziwa makubwa ya hidrokaboni karibu na ncha ya kaskazini. Ziwa kubwa lenye eneo kama Bahari ya Kaspi duniani ilipewa jina la Kraken Mare.


title: Christiaan Huygens

text: Christiaan Huygens (14 Aprili 1629 – 8 Julai 1695) alikuwa mtaalamu wa fizikia, hisabati na astronomia kutoka nchini Uholanzi aliyezaliwa mjini Den Haag.


title: Christiaan Huygens

text: Alizaliwa kama mtoto wa Constantijn Huygens aliyekuwa mshairi mashuhuri wa Uholanzi. Hivyo kupitia babake alipata kujua watu maarufu kama vile Rembrandt, Peter Paul Rubens na René Descartes. Alipokuwa mdogo alifundishwa na baba akaendelea kusoma sheria kwenye chuo kikuu cha Leiden baadaye akahamia masomo ya hisabati na sayansi.


title: Christiaan Huygens

text:
Alikuwa kati ya watu wa kwanza waliofikiri ya kwamba nuru ina tabia ya wimbi. Kutokana na nadharia yake juu ya tabia za nuru aliweza kuboresha umbo la lenzi. Mwaka 1655 alitengeneza darubini iliyoboreshwa na kuchungulia sayari ya Zohali (Saturnus). Alitambua mwezi wa Titan na mwaka uliofuata aliweza kutangaza ya kwamba bangili za Zohali zinafanywa kwa miamba.
Alibuni pia saa makini kushinda saa nyingine za wakati wake.


title: Christiaan Huygens

text: Chombo cha angani Cassini–Huygens kimepokea jina lake kwa heshima ya Huygens pamoja na Mwitalia Giovanni Domenico Cassini.


title: Golf

text: Golf ni mchezo ambako mchezaji anapiga mpira mdogo kwenye uwanja mkubwa kwa kutumia mafimbo ya pekee akilenga kufikisha mpira katika mashimo yanayofuatana. Sheria ya kimsingi inasema: "Mchezaji anafikisha mpira kutoka chanzo hadi kufikia shimoni kwa pigo moja au mapigo yanayofuatana."


title: Golf

text: Uwanja wa golf kwa kawaida ni eneo kubwa inayoweza kufikia hektari 60 hadi 80. Sehemu kubwa ya eneo linafunikwa na manyasi na miti. Uwanja kamili huwa na mashimo 18, uwanja mdogo na mashimo 9.


title: Golf

text: Kuanzia chanzo kinachoitwa "tee" mchezaji anaelekea mashimo ya uwanja kwa utaratibu wake; maana anahitaji kufika kwanza shimo na. 1, halafu na. 2 na kadhalika. Lengo ni kufikisha mpira shimoni kwa mapigo machache iwezekanavyo. Idadi ya mapigo inaandikwa na kulinganishwa baadaye kwa kusudi la kumpata mshindi kati ya wachezaji wanaomaliza mashimo yote.


title: Golf

text: Golf huchezwa na mtu pekee yake kwa mazoezi, na wachezaji wawili kati yao au na timu za wachezaji.


title: Golf

text: Kulingana na umbali wa shimo na ugumu wa eneo mchezaji ana chaguo kati ya mafimbo mbalimbali. Kwa pigo la mbali atatumia fimbo lenye kichwa kizito kinachorusha mpira hewani kuelekea shimo. Akikaribia atatumia kichwa chepesi zaidi kinachoitwa "putter" na kusukuma mpira juu ya ardhi au manyasi kuelekea shimoni


title: Golf

text:
Mchezaji anaruhusiwa kutumia mafimbo hadi 14 tofauti kwa mchezo wake. Wanatofautisha "ubao", "chuma" na "putter".
Kuna mashindano kadhaa maarufu na hapo hushiriki hasa wachezaji wanaocheza kikazi. Mashindano haya huitwa "majors".


title: Golf

text: GDO


title: Silabi mwambatano

text: silabi ni kipashio cha utamkaji na mfonimu.


title: Silabi mwambatano

text: silabi ni fungu la sauti/fonimu kinachotamkika kwa pamoja na kwa mara moja. mfano katika neno kaka ni mafungu mawili; ba na ba


title: Slothi

text: Slothi (kutoka Kiing.: sloth) ni mamalia wa ukubwa wa kawaida wa familia Megalonychidae (slothi wenye vidole viwili) na Bradypodidae (slothi wenye vidole vitatu) wanaoainisha katika spishi sita. Wao ni wanachama wa oda Pilosa na kwa hivyo huwa uhusiano na armadilo na wala-sisimizi walio na kucha sawa na za slothi. Slothi wanaoishi sasa huishi mitini mwa misitu mizito ya Amerika ya Kati na Kusini, na hujulikana kwa kusonga polepole, kwa hivyo walipewa jina la slothi ambalo kwa Kiingereza lina maana ya "mvivu".


title: Slothi

text: Nusuoda ya kitaksonomia ya slothi ni Folivora, wakati mwingine anaitwa Phyllophaga. Majina mawili yamaanisha "mla-majani"; kutoka Kilatini na Kigiriki. Majina ya mnyama huyu yanayotumiwa na makabila ya Ekwado ni "ritto", "rit" na "ridette", ambayo humaanisha "kulala", "kula" na "mchafu" kutoka kabila ya Watagaeri wa Huaorani.


title: Slothi

text:
Slothi wanaainishwa kama wala-majani kwa sababu kwa kawaida hula maua na majani. Slothi wengine wenye vidole viwili hula wadudu, watambaazi wadogo na ndege. Majani wanayoyakula hayawatolei nishati nyingi, kwa hivyo, slothi wana matumbo makubwa.
Slothi hawawezi kuishi nje ya misitu ya mvua ya kitropiki ya Amerika Kusini na ya Kati, katika mazingira hayo slothi ni viumbe wanaishi vizuri.


title: Nanyindwa

text: Nanyindwa ni kijiji ambacho kipo kilomita kama kumi hivi kutoka Masasi mjini ukielekea kusini, kaskazini mwa mkoa wa Mtwara, Tanzania.


title: Nanyindwa

text: Kijiji hiki wenyeji wake ni Wamakua japokuwa siku hizi kuna Wamakonde wachache. Wenyeji wa kijiji hiki walikuwa na mamwenye (machifu), Namunlia, Mwenye Nakavina.


title: Nanyindwa

text: Umaarufu wa kijiji hiki unatokana na kuwa na kanisa la kwanza la Anglikana ambalo lilijengwa mwaka 1912. Kasisi wa kwanza alikuwa mzalendo akiitwa Padri Enrico Akuchigombo ambaye alifariki mwaka 1969 katika wilaya ya Tunduru.


title: Nanyindwa

text: Mwaka 2012 mabaki yake yalirejeshwa Nanyindwa na kuzikwa upya kando kidogo na kanisa hilo kongwe ambalo hata hivyo mwaka huo lilikarabatiwa na Mkuvia Maita ambaye ni mzaliwa na mkazi wa kijiji hicho; awali alikuwa akifanya kazi Ofisi ya Rais lakini akawa mchimbaji wa madini.


title: Nanyindwa

text: Kanisa hilo lilifanyiwa ibada ya kutabaruku na Askofu Mkuu wa Anglikana Tanzania, Dk Valentone Mokiwa 14 Septemba ambapo maaskofu wanne walihudhuria. Tarehe hiyo kanisa hilo lilikuwa likitimiza miaka 100 na sherehe kubwa hiyo ilichangiwa na watu mbalimbali.


title: Nanyindwa

text: Kijiji hiki kina shule ya msingi na zahanati. Shule hiyo iliwahi kutoa watu maarufu kama vile aliyewahi kuwa Katibu Mkuu wa Wizara ya kilimo, C.Y. Mpupua, daktari wa kwanza mweusi wilaya ya Nachingwea, Mzee Mpupua au Bwana Makiko.


title: Nanyindwa

text: Kijiji hiki ni maarufu kwa kutoa walimu wengi sana ambao walifundisha sehemu mbalimbali za wilaya ya Masasi, kama Carlo Mpupua, Richard Kandaya, Kamenya, Jacob Chitukoro aliyewahi kuwa msaidizi wa Katibu Mkuu wa CCM, Rashid Kawawa, Julius Savava, Luca Munlia, Walace Chitukuro, Brigita Fransis, Owen Lami na Charles Lami ambao walikuwa mapacha wakaacha kufundisha na kushangaza wengi, Pepetua na wengine wengi.


title: Nanyindwa

text: Lakini pia kijiji hiki kilitoa mapadre wengi kama vile Padri Msamati, Pardi Calo na kadhalika na mashemasi kama vile shemasi George Rashid, Shemasi Munlia na kadhalika.


title: Vladimir Vysotsky

text: Vladimir Semyonovich Vysotsky (25 Januari 1938 – 25 Julai 1980) alikuwa mwimbaji, mwanashairi na mwigizaji katika Umoja wa Kisovyeti. Hakukubaliwa na serikali ya siku zake lakini malipendwa sana na watu na hadi leo ana athiri kubwa juu ya wanasanii nchini Urusi.


title: Vladimir Vysotsky

text: Babake alikuwa mwanajeshi Mrusi wa Kiyahudi, mamake Mrusi. Tangu utoto aliwashangaza watu wengine kwa uwezo wake kutunga shairi mara moja, kufanya maigizo na kuimba.


title: Vladimir Vysotsky

text: Aliimba tofauti na wote wengine wa siku zake na hakukubali kubanwa na mamlaka ya serikali juu ya utamaduni na sanaa. Aligusa pia mada ambazo hazikukubaliwa na mamlaka ya sanaa ingawa zilikuwa matatizo halisi katika jamii kama vile uhaini, chuki dhidi ya Wayahudi na ukahaba.


title: Vladimir Vysotsky

text: Nyimbo nyingi hazikupewa nafasi katika redio au kwenye rekodi za makampuni rasmi kwa hiyo wasikilizaji wake walirekodi wenyewe alipoimba na kusambaza nyimbo kati yao wenyewe kwa njia ya samisdat.


title: Vladimir Vysotsky

text: Alikuwa pia mwigizaji katika filamu nyingi.


title: Kishazi huru

text:
Kishazi huru (alama yake ni: K/Hr) ni tungo inayotawaliwa na kitenzi kinachojitosheleza kimaana. Yaani, ni tungo inayotawaliwa na kitenzi kinachotoa taarifa kamili.
Kitenzi hicho kinaweza kuwa:
Mfano:


title: Kishazi huru

text:
Mfano:
Katika mabano juu kuna TS+(-)+T, yaani, hivi TS = kitenzi kisaidizi, (-) = kipashio cha hiari. Kwanini kiwe cha hiari? Tazama hii: "mama alikuwa anataka kwenda kununua samaki". Neno au kirai "kwenda" si lazima kiwepo ndiyo maana ya hiari. Hata kama ingewekuwa: "mama alikuwa anataka kununua samaki" ingeeleweka tu.


title: Kishazi huru

text: Mfano:


title: Satyajit Ray

text: Satyajit Ray (2 Mei 1921–23 Aprili 1992) alikuwa muongozaji muigizaji filamu kutoka jimbo la Bengal Magharibi nchini Uhindi. Watu wengi humhesabu kati ya waongozaji muhimu sana wa sinema katika karne ya 20.


title: Satyajit Ray

text:
Alizaliwa mjini Kolkata mnamo 1921 katika familia ya wasanii na waandishi wengi. Ray alisoma kwenye shule ya upili ya serikali ya Ballygunge akaendelea kuchukua B.A. ya uchumi kwenye chuo kikuu cha Kolkotta. Akaendelea kusoma sanaa kwenye chuo kikuu cha Visva-Bharati kilichoanzishwa na Rabindranath Tagore. Alisema babadaye ya kwamba alijifunza mengi kutoka wachoraji mashuhuri Nandalal Bose na Benode Behari Mukherjee.
Baada ya chuo alianza kufanya kazi katika kampuni ya matangazo ya kibiashara kama mchoraji msaidizi. Akahamia kampuni ya uchapishaji alipochora picha za vitabu. Mwaka 1947 aliunda klabu ya filamu za Kolkota alipoanza kuangalia filamu nyingi za kigeni.


title: Satyajit Ray

text: Baada ya kufunga ndoa na Bijoya Das alikutana na mwongozaji Mfaransa Jean Renoir akamsaidia kupata mahali pa kupiga picha akaweza kujailiana naye juu ya mipango ya kufanya filamu mwenyewe. 1950 Ray alitumwa London kikazi alipoangalia filamu 99 katika muda wa miezi 3. Alivutwa sana na filamu ya Vittorio de Sica "Ladri di biciclette" (wezi wa baisikeli) (1948); alisema baadaye alipotoka sinema alikata shauri kuwa mwongozaji katika maisha yake.


title: Satyajit Ray

text: 1952 alianza kazi kwa filamu yake ya kwanza Pather Panchali inayofuata riwaya yenye jina hili ikisimulia safari ya kijana Apu anayetoka kijijini kutafuta maisha ya mjini. Alianza filamu kwa pesa kidogo na kuendelea polepole. Akakamilika baada ya miaka 3 na filamu ilikuwa na mafanyikio makubwa pamoja na tuzo kwenye Tamasha la Filamu la Cannes. Akaendelea kutoa filamu mbili nyingine juu ya maisha ya Apu akashinda tuzo la tamasha la filamu la Venisi.


title: Satyajit Ray

text: Filamu za Mahanagar (1963) na Charulata (1964 - hii alitazama kama kazi yake bora) zilipokea tuzo la "dubu fedha" kwenye tamasha la filamu Berlin, kwa Ashani Sanket (1973) alipata hapa "dubu dhahabu". 1978 alipata tuzo kuu la Uhindi Filmfare Award kwa filamu yake Shatranj Ke Khilari (wachezaji wa sataranji; filamu ya pekee aliyofanya kwa Kiurdu/Kihindi na Kiingereza) ambako Richard Attenborough aliigiza.


title: Satyajit Ray

text:
Katika miaka ya 1980 Ray alipaswa kuendelea kutokana na ugonjwa lakini filamu zake za mwisho Shakha Proshakha (1990) na Agantuk (1991) zilöisifiwa tena sana.
Msingi wa filamu zake karibu zote ulikuwa vitabu vya fasihi ya Kibengali. Mafanyikio makubwa ya kiuchumi alipata kwa filamu Goopy Gyne Bagha Byne (1968) kutokana na hadithi kwa watoto ya babu yake mwenyewe Upendrakishore Raychowdhury.


title: Satyajit Ray

text: Mwaka 1992 aliheshimiwa kwa kupewa tuzo la Oscar kwa kazi ya maisha yake. Akademi ya kutoa tuzo ilisema: „In recognition of his rare mastery of the art of motion pictures, and of his profound humanitarian outlook, which has had an indelible influence on filmmakers and audiences throughout the world.“ Hakuweza kusafiri tena kupokea tuzo akaishika kwenye kitanda chake muda mfupi kabla ya kuaga dunia.


title: Satyajit Ray

text: Muongozaji Mjapani Akira Kurosawa alisema juu ya Ray: „Kama hujaona sinema za Ray ni kama kuishi duniani bila kuona jua au mwezi.“


title: Shaha (kete)

text: Shaha ni kete muhimu zaidi katika mchecho wa sataranji. Anaweza kutembea hatua 1 kila upande kwa mraba yoyote jirani. Kifupi chake katika miniti za mchezo ni "K" (kutokana Ing. "king").


title: Shaha (kete)

text: Shabaha ya mchezo wa sataranji ni kumkamata shaha. Kwa hiyo ni muhimu kumlinda na kumtetea. Kama shaha anashambuliwa yaani kutishiwa moja kwa moja anapaswa kuondoka katika mraba wake kwenda mraba mwingine asipotishiwa. Kama hakuna mraba bila tishio ameshindwa na mchezo umekwisha.


title: Shaha (kete)

text:
Kuna mwendo 1 wa pekee kama shaha na ngome hazikutembea bado na kete zote zilizopo kati yao zimeshaondoka. Hapa shaha inaruka miraba 2 kuelekea ngome na ngome inaruka upande mwingine wa shaha.
Masharti ya mwendo huu ni:


title: Shaha (kete)

text: Kama mpinzani anaweza kuitishia kete ya shaha mshambuliwa ana njia tatu:


title: Shaha (kete)

text: Kama hizi njia 3 zinashindikana upande wa shaha anayetishiwa umeshindwa na mchezo unakwisha.


title: Shaha (kete)

text: Mkwamo yaani hali ambako hakuna aliyeshinda unatokea kama mchezaji hana nafasi ya kutembea bila kuweka shaha kwenye mraba penye tishio ilhali haikutishiwa bado.


title: Shaha (kete)

text: Wakati wa kuanza machezo wa sataranji na hadi katikati ya mchezo shaha kwa kawaida hatembei isipokuwa kuruka ngome. Mchezaji atalenga kuhifadhi shaha nyuma ya safu ya vitunda.


title: Shaha (kete)

text: Lakini katika ngazi za mwishomwisho wa mchezo shaha anakuja mbele mara nyingi akishiriki katika mashambulio na katika mpango wa kubadilisha vitunda kuwa kete za nguvu zaidi.


title: Ghuba ya Hudson

text: Ghuba ya Hudson (ing.: Hudson Bay, far.: baie d'Hudson, Kiinuktitut: Kangiqsualuk ilua) ni ghuba kubwa ya Bahari Atlantiki (Bahari ya Labrador) ndani ya ardhi ya Kanada mashariki. Eneo lake ni 819,000 km² (ni kubwa kuliko nchi ya Zambia). Ina umbo kama ziwa la ndani ya nchi kavu ikiunganishwa na bahari ya Labrador kwa njia nyembamba ya mlango wa Hudson yenye upana wa kilomita 64. Kuna mlango mdogo wa pili huu ni mlango wa Fury na Hecla.


title: Ghuba ya Hudson

text: Pwani zakle zinapaka na majimbo ya Nunavut, Manitoba, Ontario na Quebec.


title: Ghuba ya Hudson

text: Ghuba imepokea jina lake kutokana na mpelelezi Mwingereza Henry Hudson aliyekuwa mzungu wa kwanza kufika hapa mwaka 1610 kwa meli yake "Discovery".


title: Ghuba ya Hudson

text: Britannica Online-Hudson Bay


title: Koreshi

text: Koreshi ni jina la kiume lenye asili ya Kiajemi linakopatikana kwa umbo la "کوروش" ("Kurush" au "Kurosh"). Umbo "Koreshi" lililo kawaida katika Kiswahili latokana na כורש ("koresh") umbo la Kiebrania la jina hili katika taarifa za Biblia.


title: Koreshi

text: Kuna maelezo tofauti kuhusu maana asilia ya jina. Inaweza kumaanisha ama "mtawala mshindi mwenye huruma" au "kijana, mtoto".


title: Koreshi

text: Inafahamika hasa kutokana na wafalme wa Uajemi ya Kale hasa Koreshi I na Koreshi Mkuu walioanzisha na kupanusha milki ya kwanza ya Kiajemi.


title: Koreshi

text: Hadi leo ni pia jina la wanaume nchini Uajemi na kwa maumbo mengine kama


title: Koreshi Mkuu

text: Koreshi Mkuu (kwa Kiajemi کوروش بزرگ "kurosh-e bozorg", kwa Kilatini Cyrus, ~ 590 KK au 576 KK — Agosti 530 KK), pia Koreshi II wa Uajemi alikuwa mwanzilishi wa nasaba ya Akhameni katika Uajemi ya Kale.


title: Koreshi Mkuu

text: Aliunganisha kwanza maeneo ya nyanda za juu za Uajemi, akaendelea kutwaa mamlaka juu ya madola yote yaliyokuwepo katika Asia Magharibi, akatawala milki kubwa kuanzia pwani za Ugiriki katika Ulaya hadi mto Indus katika Uhindi na Yerusalemu upande wa kusini.


title: Koreshi Mkuu

text: Habari za Koreshi II zinapatikana katika maandishi ya Wagiriki wa Kale, hasa Herodoti, katika maandishi kwenye majengo yaliyoagizwa na Koreshi na wafuasi wake, katika bao za mwandiko wa kikabari kutoka Babeli na katika taarifa za vitabu vya Biblia kama Isaya, Kitabu cha Ezra, Mambo ya Nyakati II na Danieli.


title: Koreshi Mkuu

text: Habari hizo zinaonyesha tofauti fulanifulani, lakini wataalamu wa historia bado wanapata picha ya maisha na mafanikio yake kwa kulinganisha taarifa mbalimbali.


title: Koreshi Mkuu

text: Nasaba ya Akhameni ilianzishwa na Mwajemi Akhameni aliyekuwa mtawala wa eneo dogo la Uajemi kusini magharibi (ingawa wakati ule hakukuwa na "Uajemi" bado); sehemu kubwa ya nchi ilitawaliwa na Wamedi waliokuwa kabila la Uajemi ya magharibi.


title: Koreshi Mkuu

text: Mwanawe Teispes alipanua eneo hilo hadi kushika Pars ambayo ni kiini cha Uajemi wenyewe.


title: Koreshi Mkuu

text: Mwanawe Koreshi I akafuatwa na Kambisi I aliyekuwa baba wa Koreshi II anayejulikana kama Koreshi Mkuu.


title: Koreshi Mkuu

text: Hadi hapo watawala hao walisimamia maeneo madogo wakipaswa kutii mabwana wao hasa Wamedi.


title: Koreshi Mkuu

text: Koreshi Mkuu alimuasi bwana wake na kutwaa utawala wa milki ya Umedi akaendelea kutwaa nchi jirani.


title: Koreshi Mkuu

text: Mwanahistoria Mgiriki Herodoti anasimulia ya kwamba wazazi wa Koreshi walikuwa Kambisi I na Mandane, binti wa mfalme Astyages wa Umedi. Baadaye mfalme Astyages alikuwa na ndoto iliyomwambia mjukuu wake atakuwa hatari kwake. Kwa hiyo alimtuma jenerali yake Harpagus kumwua mtoto wa binti yake na huyu mtoto alikuwa Koreshi. Lakini jenerali Harpagus hakutaka kumwaga damu ya kifalme akamtwaa mtoto na kumpa mchungaji mmoja wa kondoo aliyemzaa wakati huohuo mtoto aliyekufa mara moja. Mchungaji alimpokea Koreshi akamlea na Hapagus alimwonyesha mfalme maiti ya mtoto mchanga.


title: Koreshi Mkuu

text: Koreshi alipofikia umri wa miaka 10 alitambuliwa kama mtoto wa kifalme. Astyages aliamua kumhurumia sasa, akamtuma kwa wazazi wake. Lakini jenerali Harpagus aliadhibiwa vikali kwa sababu alimwalika kwa chakula katika ikulu lake na kwa siri aliamuru kumwua mtoto wake Harpagus, kumpika, kumkatakata na kumweka mezani ili Harpagus ale. Hivyo jenerali alikuwa adui wa mfalme.


title: Koreshi Mkuu

text: Mwaka 559 KK Koreshi alimfuata babake kama mtawala wa kieneo. Harpagus aliwasiliana naye na kumchochea hadi Koreshi aliasi dhidi ya mfalme Astyages mwaka 553 KK. Baada ya vita vya miaka 3 mfalme alishindwa 550 KK, Koreshi akawa mfalme wa Umedi na Uajemi.


title: Koreshi Mkuu

text:
Koreshi alioa mke kwa jina Kassandane aliyetoka katika kabila lake. Walizaa watoto wanne, kati yao Kambisi II aliyemfuata baba baadaye na binti Atossa aliyekuwa mama wa mjukuu wake Xerxes I. Kassandane alipokufa mapema Koreshi alionyesha huzuni kubwa sana. Kufuatana na taarifa kadhaa alioa baadaye mke kutoka kwa Wamedi.
Wataalamu wa historia wanatofautiana kuhusu taarifa ya Herodoti katika vipengele mbalimbali. Lakini picha inakubaliwa kuwa anguko la mfalme Astyages wa Umedi lilisababishwa na uasi wa sehemu za jeshi lake -labda chini ya Harpagus- pamoja na uasi wa Waajemi walioongozwa na Koreshi.


title: Koreshi Mkuu

text: Baada ya ushindi wake Koreshi alipokea pia cheo cha kifalme cha Umedi lakini rasmi alijiita "mfalme wa Waajemi". Kutokana na mamlaka yake mpya aliweza kudai pia kipaumbele kati ya viongozi wengine katika Uajemi.


title: Koreshi Mkuu

text: Mjomba wake Arsames aliyekuwa mfalme wa mji wa Parsa chini ya Wamedi akawa gavana wa Parsa chini ya Koreshi.


title: Koreshi Mkuu

text: Koreshi aliendelea kutumia Ekbatana, mji mkuu wa Wamedi, kama makao makuu wakati wa miezi ya joto. Kwa majira ya baridi alijenga mji mkuu mpya Pasargadi katika Pars.


title: Koreshi Mkuu

text: Akitumia cheo cha "Mfalme wa Uajemi na Medi" akaendelea kudai utii kutoka wakubwa wote Wamedi.


title: Koreshi Mkuu

text: Lydia ilikuwa milki katika magharibi ya Anatolia iliyokuwa maarufu wakati ule kutokana na utajiri wa mfalme wake Kroiso. Kroiso alikuwa alishiriki na Wamedi dada yake Aryenis alikuwa mke wa mfalme Astyages wa Umedi.


title: Koreshi Mkuu

text: Tangu mwaka 550 KK Kroiso alikuwa na jirani mpya Uajemi. Kufuatana na taarifa ya Herodoti aliona milki ya Koreshi kama tishio.


title: Koreshi Mkuu

text: Alitaka kulipiza kisasi kwa anguko la shemeji wake Astyages, akaona pia nafasi ya kupanua milki yake kwenye maeneo ya Uajemi. Kroiso aliuliza mizimu ya Delfi kuhusu mipango yake. Hapo alipata jibu maarufu "Ukivuka Halys, mto wa mpakani, utaharibu milki kubwa" - kumbe aliona baadaye ya kwamba milki iliyoharibiwa ilikuwa milki yake mwenyewe.


title: Koreshi Mkuu

text: Kabla ya kuondoka vitani alipatana pia na majirani, hasa Sparta katika Ugiriki, Farao Amasis II wa Misri na mfalme Nabonidi wa Babeli. Pamoja na jeshi lake Kroiso alivuka mto Halys mwaka 542 KK akavamia eneo la Koreshi na kutwaa mji wa Pteria; wakazi wote waliuzwa kama watumwa. Sasa alisubiri jeshi la Koreshi.


title: Koreshi Mkuu

text: Waajemi walikaribia mji wa Pteria na kulitokea mapigano makali yasiyokuwa na mshindi. Waajemi walirudi nyuma kidogo na Kroiso hakutegemea tena mapigano kabla ya majira ya baridi hivyo aliagiza wanajeshi warudi kwao kwa majira ya baridi na mwenyewe alielekea mji mkuu wake Sardes. Alipanga kuendelea na vita baada ya miezi ya baridi akatuma nyaraka kwa wafalme walioshirikiana naye wawe tayari baada ya miezi hiyo.


title: Koreshi Mkuu

text: Lakini Koreshi alipeleka jeshi lake haraka hadi Sardes, mji mkuu wa Kroiso. Kroiso alituma vikosi vikubwa vya askari farasi dhidi ya Waajemi. Koreshi aliyekosa askari farasi bora alikuwa ameandaa kikosi cha askari ngamia. Hapa alifuata ushauri wa jenerali Harpagus aliyejua ya kwamba farasi hawapendi harufu ya ngamia, na kweli mashambulio ya askari farasi wa Lydia yalishindikana. Waajemi walizunguka mji mkuu wakaushambulia wiki 2 na mwishowe kuuteka 541 KK.


title: Koreshi Mkuu

text: Taarifa zinatofautiana kama mfalme Kroiso alikufa, aliuawa au kuhurumiwa wakati Waajemi walipoteka mji wake.


title: Koreshi Mkuu

text: Hata hivyo milki ya Koreshi iliendelea sasa hadi pwani za Ugiriki pamoja na miji ya Wagiriki upande wa Anatolia ndani ya milki yake.


title: Koreshi Mkuu

text: Mfalme wa Babeli alikuwa alishirikiana na adui wa Koreshi na mfalme wa wafalme hakusita muda mrefu kumshambulia. Mwaka 540 KK alivamia eneo la Elamu mpakani kwa Babeli.


title: Koreshi Mkuu

text: Koreshi alitumia nafasi ya kwamba sehemu za watu na viongozi wa Babeli hawakuridhika na utawala wa Nabonidi kwa sababu ya mabadiliko katika utaratibu wa ibada, akawasiliana nao na kuwaahidia hali nafuu baada ya kupinduliwa kwa mfalme wao. Nabonidi alitaka kuimarisha msimamo wa watu wake akaanza kukusanya sanamu za miungu muhimu kutoka miji ya milki yake zikapelekwa Babeli.


title: Koreshi Mkuu

text:
Mwaka 539 KK vita viliingia katika Mesopotamia yenyewe. Jeshi la Babeli lilishindwa kwenye mapigano ya Opis iliyopo kando ya mto Hedekeli takriban 160 km kaskazini kwa Babeli; vikosi vya Waajemi walifika siku mbili baadaye mjini Babeli wakaingia bila upinzani na kumkamata mfalme Nabonidi. Tarehe 23 Oktoba Koreshi aliingia Babeli kama mshindi akapokea cheo cha mfalme wa Babeli.
Mwaka uliofuata alimpa mwanawe Kambisi cheo cha mfalme wa Babeli na Koreshi mwenyewe alijiita "Mfalme wa wafalme".


title: Koreshi Mkuu

text: Mara baada ya kushika utawala Koreshi alithibitisha ibada ya mungu Marduk kuwa mungu mkuu wa Babeli; majaribio ya Nabonidi ya kubadilisha ibada hii na kumweka mungu mwingine kwenye nafasi ya kwanza yalikuwa sababu muhimu ya watu wake kutoridhika naye.


title: Koreshi Mkuu

text: Tarehe 21 Machi 538 KK Koreshi alifika mbele ya sanamu ya Marduk katika hekalu kuu akashika mikono ya sanamu na hivyo kupokelewa kama mfalme wa Babeli.


title: Koreshi Mkuu

text:
Aliendelea kuthebitisha viongozi wengi na wakuu wa idara mbalimbali waliowahi kuwepo chini ya mfalme wa kale.
Baada ya ushindi juu ya Babeli Koreshi alitawala Asia Ndogo, Mesopotamia na Shamu hadi Palestina mpakani kwa Misri. Hapo aliangalia mipaka yake upande wa mashariki.


title: Koreshi Mkuu

text: Uajemi inapakana mashariki na nchi za Asia ya Kati zilizokaliwa na makabila ya wahamiaji pamoja na wakazi wa oasisi penye miji au makabila makali ya milimani. Wengi wao walitumia lugha za karibu na Kiajemi. Wahamiaji hao walikuwa hatari kwa milki za nyanda za juu za Uajemi wakati ule na pia kwa milenia baadaye kwa sababu waliondoka mara kwa mara katika maisha magumu ya mapori yao kutafuta utajiri wa milki za nyanda za juu. Koreshi alijaribu kupanua mamlaka yake upande wao kwa kusudi la kuwanyamazisha na kusimamisha mashambulio na uporaji wao katika majimbo ya mpakani.


title: Koreshi Mkuu

text: Mwaka 538 KK alivamia Baktria (Kaskazini mwa Afghanistan ya leo) na kuifanya jimbo la milki yake, akaendelea kuvamia pia Sogdia na Khorezmia. Kupitia Afghanistan ya leo alivuka pia njia ya Khyber hadi bonde la Indus.


title: Koreshi Mkuu

text: Ilhali aliweza kuunganisha sehemu ya maeneo haya na milki yake alishindwa kutawala wahamisahi wa tambarare za kaskazini mashariki. Katika mapigano katika maeneo yale aliuawa vitani mwaka 530 KK. Kaburi lake linaonyeshwa huko Pasargadi.


title: Koreshi Mkuu

text: Katika utawala alifuatwa na mwanawe Kambisi II.


title: Koreshi Mkuu

text: Baada ya kueneza milki yake Koreshi alitawala watu wenye lugha na dini mbalimbali. Wakati wa kutwaa Babeli aliona ya kwamba mfalme adui wake Nabonidi alijitengenezea upinzani kati ya watu wake kutokana na kupuuza ibada ya Marduk, mungu wa Babeli.


title: Koreshi Mkuu

text: Hivyo kushughulikia dini mbalimbali za watu chini yake kulikuwa sehemu muhimu ya siasa yake.


title: Koreshi Mkuu

text: Katika amri ya Koreshi jinsi ilivyoripotiwa katika Kitabu cha Ezra Mungu wa Israeli anaitwa "Bwana, Mungu wa mbingu" aliyempa mfalme huyu falme zote za dunia. Kwa Wayahudi hii ilikuwa kama tamko la imani kwa Mungu wao, hivyo walimsifu Koreshi sana.


title: Koreshi Mkuu

text: Kwa lugha ya kufanana Koreshi alitoa pia sifa za Marduk mbele ya watu wa Babeli: katika tangazo lake baada ya kutwaa Babeli aliandika ya kwamba Marduk alimteua kuwa mfalme juu ya yote na kumbariki kila siku.


title: Koreshi Mkuu

text: Katika tangazo hili Koreshi alijivunia pia kuwa alirudisha sanamu zote za miungu kutoka ufalme wa Babeli zilizokusanywa na Nabonidi katika mji wa Babeli kwenda miji yao ya asili.


title: Koreshi Mkuu

text: Siasa hii katika mambo ya kidini hutazamiwa kama azimio lenye hekima kwa kuonyesha stahamala kwa dini na tamaduni mbalimbali.


title: Koreshi Mkuu

text: Alipovamia Babeli Koreshi alikuta pia jumuiya ya Wayahudi waliopelekwa huko baada ya Yerusalemu kutekwa na mfalme Nebukadreza II wa Babeli mwaka 587 KK. Josephus anatoa taarifa ya kwamba katika miaka yake ya kwanza alifahamiana pia na viongozi Wayahudi. Hatuna taarifa kamili lakini katika mwaka wa tatu baada ya kuteka Babeli Koreshi alitoa amri inayoripotiwa katika kitabu cha Ezra:


title: Koreshi Mkuu

text: Kutokana na amri hii sehemu ya Wayahudi walirudi Yerusalemu ambako mababu wao walifukuzwa zaidi ya miaka 40 iliyopita wakajenga upya hekalu lakini wengine walibaki na kuwa chanzo cha jumuiya muhimu ya Wayahudi wa Mesopotamia na Uajemi.


title: Koreshi Mkuu

text: Kutokana na siasa hii Wayahudi walimheshimu na kumsifu Koreshi kushinda watawala wengine nje ya taifa lao. Koreshi ni mfalme wa mataifa wa pekee anayeitwa na Biblia "Masiya"


title: 550 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 550 KK (kabla ya Kristo).


title: 530 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 530 KK (kabla ya Kristo).


title: Mchani

text: Michani au mikenge ni miti ya jenasi "Albizia" katika nusufamilia Mimosoideae ya familia Fabaceae, lakini spishi nyingine zina majina kama mporojo, mkami na mkalala. Spishi nyingi ni miti midogo, lakini spishi kadhaa ni kubwa sana (k.m. Mchani-mbawe). Majani yao yana sehemu nyingi na maua yana stameni zilizo ndefu kuliko petali. Kwa kawaida stameni ni shaufu na petali hazionekani sana.


title: Umedi

text: Umedi ilikuwa nchi na milki ya kihistoria na sehemu kubwa ya eneo lake lilikuwa ndani ya Uajemi ya magharibi ya leo.


title: Umedi

text: Kiasili ni jina la kujumlisha makabila mbalimbali yaliyofika katika Iran ya leo mnmao mwaka 2500 KK. Mnamo mwaka 600 Wafalme wa Umedi waliweza kupanusha milki yao na kutawala sehemu kubwa za Mashariki ya Kati. Mwaka 539 KK milki yao ilitwaliwa na Koreshi Mkuu na kuendelea kama sehemu ya milki ya Uajemi.


title: Umedi

text: Wafalme wakuu wa Uajemi waliendelea kama "wafalme wa Waajemi na Wamedi" na hivyo jina la Umedi na Wamedi linapatikana mara kadkhaa katika maandiko ya Biblia ya Kiebrania.


title: Umedi

text: Mwanahistoria Strabo wa Ugiriki ya Kale alisema ya kwamba Kimedi na lugha nyingine za Kiajemi zinafanana.


title: Umedi

text: "Jina la "Ariana" linataja maeneo zaidi kuliko Uajemi na Umedi, lakini pia Baktria na Sogdia upande wa kaskazini; maana hao wote huzungumza takriban lugha moja ingawa kuna tofauti ndogo za kieneo."


title: Nabii Hagai

text: Nabii Hagai (kwa Kiebrania חַגַּי, "Ḥaggay" au "Hag-i", yaani "sikukuu yangu"; kwa Kigiriki: Ἀγγαῖος; kwa Kilatini Aggeus) ni mmojawapo kati ya wa manabii wa Israeli, aliyefanya kazi miezi ya mwisho ya mwaka 520 KK tu, akihimiza pamoja na nabii Zekaria ujenzi mpya wa hekalu la Yerusalemu baada ya Wayahudi kurudi toka uhamisho wa Babeli.


title: Nabii Hagai

text: Hatimaye kazi ilikamilika na hekalu likatabarukiwa mwaka 515 KK.


title: Nabii Hagai

text: Kitabu chake ni kati ya Manabii Wadogo 12 wa Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania), kwa hiyo pia kinapatikana katika Agano la Kale, sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.


title: Nabii Hagai

text: Hagai anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe 16 Desemba au 29 Desemba au 31 Julai.


title: Nabii Zekaria

text: Zekaria (kwa Kiebrania זְכַרְיָה, Zekaria, "YHWH amekumbuka"; kwa Kigiriki Ζαχαρίας, "Zakharias"; kwa Kilatini Zacharias; kwa Kiarabu زكريا "Zakariya'" au "Zakkariya") alikuwa kuhani wa Israeli, pianabii wa Mungu mjini Yerusalemu kati ya mwaka 520 KK na 518 KK.


title: Nabii Zekaria

text: Habari zake zinapatikana hasa katika kitabu chake, cha 11 kati ya vile 12 vya Manabii Wadogo katika Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania) na kwa hiyo pia katika Agano la Kale la Biblia ya Kikristo.


title: Nabii Zekaria

text: Humo (Zek 1:1) anajitambulisha kama "mwana wa Berakia, mwana wa Iddo", ingawa kitabu cha Ezra (Ezra 5:1 na 6:14) kinamuita tu "mwana wa Iddo".


title: Nabii Zekaria

text: Kazi ya nabii huyo, iliyoanza wakati uleule alipotabiri nabii Hagai, ni mwanzo wa kipindi cha mwisho cha unabii katika Israeli kabla ya ujio wa Yohane Mbatizaji na Yesu Kristo.


title: Nabii Zekaria

text: Tofauti na Hagai, Zekaria hakuishia upande wa ujenzi mpya wa hekalu la Yerusalemu, bali alisisitiza pia utakaso wa waamini na ibada zao.


title: Nabii Zekaria

text: Kabla ya uhamisho wa Babeli, ujumbe wa manabii ulitishia mara nyingi adhabu ya Mungu kwa uasi wa taifa lake.


title: Nabii Zekaria

text: Wakati wa uhamisho ujumbe ulikuwa wa faraja zaidi.


title: Nabii Zekaria

text: Ule wa Hagai na Zekaria ulilenga ustawi wa Wayahudi ambao walikuwa wamerudi Yerusalemu mwaka 538 K.K. ili kujenga upya hekalu, lakini walichelewa kutekeleza azma yao, kutokana na upinzani na mahangaiko ya kujipatia riziki katika mazingira magumu.


title: Nabii Zekaria

text: Mbaya zaidi, walikaribia kukata tamaa.


title: Nabii Zekaria

text: Kwa changamoto ya manabii wao, gavana Zerubabeli na kuhani mkuu Yoshua waliongoza wananchi kukazania ujenzi huo na kuukamilisha mwaka 515.


title: Nabii Zekaria

text: Kitabu kina sehemu mbili tofauti sana, yaani sura 1-8 halafu 9-14.


title: Nabii Zekaria

text: Sura nane za kwanza zinaleta njozi kadhaa kuhusu mwanzo mpya wa Wayahudi mjini Yerusalemu.


title: Nabii Zekaria

text: Sura nyingine sita zinatokana na mazingira tofauti (ya karne ya 4 K.K.) na kuleta njozi juu ya ujio wa Masiya na siku za mwisho.


title: Nabii Zekaria

text: Sura hizo zina mtindo wa kiapokaliptiko na wataalamu wengi wanasema ni kazi ya nabii mwingine wanayemuita Zekaria wa pili.


title: Nabii Zekaria

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe 8 Februari na tarehe 31 Julai.


title: Marduk

text: Marduk ni jina la mungu mlinzi wa mji wa Babeli (Mesopotamia, leo Iraki). Pamoja na uenezi wa mamlaka ya Babeli katika Mesopotamia ya kale Marduk aliongezewa ibada na heshima na kuitwa mungu mkuu kuliko miungu wote katika dini ya Babeli. Ishara zake zilikuwa joka lake na aina ya jembe.


title: Marduk

text: Kiasili Marduk alikuwa mungu mlinzi wa mji Babeli tu. Mfalme Hammurapi I alifaulu kupanua utawala wake juu ya madola-miji mingine ya Mesopotamia. Hapo alimtangaza Marduk kama mungu mkuu juu ya miungu yote mingine.


title: Marduk

text: Wafalme wote wa Babeli walipaswa kushika mikono ya sanamu ya Marduk wakati wa kusimikwa.


title: Marduk

text: Mfalme wa mwisho wa Babeli hakukubaliwa na makuhani wa Marduk kwa sababu alitaka kubadilisha ibada, lakini mfalme Koreshi II wa Uajemi aliyetwaa mji alishika mikono ya sanamu akapokewa kama mfalme wao.


title: Marduk

text: Katika masimulizi ya "Enūma elish" kuna maelezo yafuatayo juu ya Marduk:


title: Marduk

text: Mungu Ea alimzaa Marduk akampaa tabia za kimungu na bao za maandiko zinazotunza siri zote za wakati ujao.


title: Marduk

text: Miungu wazee walisumbuliwa wakati ule na makelele ya miungu vijana; hivyo Tiamat mama wa miungu na Abzu baba wa miungu wote waliamua kuamgamiza miungu vijana wote. Lakini Ea aliwazuia akamwua Apsu.


title: Marduk

text: Tiamat alizaa majoka mengi kama wasaidizi dhidi ya watoto wake. Hapa kulikuwa na mkutano wa miungu vijana waliomchagua Marduk kama mkuu wao wakamwahidi atakuwa bwana wao akiwaokoa.


title: Marduk

text: Hivyo Marduk alimshambulia Tiamat akampasua pande mbili. Kutokana na nusu zake alianzisha mbingu na nchi. Miungu wengine walimfanya mfalme wao. Marduk alijenga kiti chake cha enzi mjini Babeli ambayo sasa ikawa kitovu cha ulimwengu.


title: Marduk

text: Baada ya kuanzisha dunia Marduk pamoja na babaye Ea walimwumba mwanadamu kwa udongo na damu ya joka.


title: Marduk

text: Wataalamu wanafikiri ya kwamba masimulizi yale yalitungwa na makuhani wa Babeli kwa lengo la kumtangaza Marduk kama mungu mkuu kwa miungu mingi iliyoabudiwa katika miji ya Mesopotamia iliyokuja chini ya mamlaka ya Babeli na kuchukua nafasi ya mitholojia mbalimbali za miji ile


title: Marduk

text: Majina ya miungu mingi katika masimulizi yalijulikana tayari kutoka dini ya Sumeri iliotangulia kutawala Mesopotamia kabla ya Babeli.


title: Tao (usanifu)

text: Tao ni sehemu ya jengo ambako kuna uwazi uliofunikwa juu kwa umbo la upinde.


title: Tao (usanifu)

text: Tao linaweza kuwa na umbo la sehemu ya duara au la kuchongoka.


title: Tao (usanifu)

text: Linatumika sana katika majengo ya dini, lakini asili yake ni tofauti, kwa sababu lilikuwepo tangu zamani sana, hata kabla ya ustaarabu wa Ugiriki wa Kale.


title: January Makamba

text: January Makamba ni Mbunge katika Jamhuri ya Muungano wa Tanzania anayetoka Bumbuli, kata ya wilaya ya Lushoto katika mkoa wa Tanga. Alifaulu katika uchaguzi mkuu wa tarehe 31 mwezi wa kumi, 2010 bila mpinzani alipowakilisha tiketi ya Chama cha Mapinduzi.


title: January Makamba

text: January Makamba alizaliwa January 28 1974, Ni mwanasiasa na mbunge wa Jimbo la Bumbuli kwa tiketi ya Chama Cha Mapinduzi.


title: Mfungo wa Krismasi

text: Mfungo wa Krismasi ni siku za toba zinazozingatiwa na Kanisa la Mashariki katika kuandaa sherehe ya Krismasi.


title: Mfungo wa Krismasi

text: Unafanana na Majilio katika Kanisa la Magharibi, isipokuwa unachukua siku 40 na kukazia utukufu wa umwilisho wa Mwana wa Mungu.


title: Mfungo wa Krismasi

text: Mfungo unaanzia tarehe 15 Novemba na kuendelea hadi tarehe 24 Desemba.


title: Ukristo wa Mashariki

text: Ukristo wa Mashariki ni jina linalojumlisha madhehebu yote ya Ukristo yaliyotokea upande wa mashariki wa Bahari ya Kati na nje ya Dola la Roma yakiwa na mielekeo tofauti na ile ya Kanisa la Magharibi, ambalo ndilo aina ya Ukristo iliyoenea zaidi duniani pamoja na ustaarabu wa magharibi ulioathiriwa nayo.


title: Ukristo wa Mashariki

text: Unajumlisha hasa makanisa ya Waorthodoksi wa Mashariki na Waorthodoksi, ambayo yalitengana na Kanisa la Magharibi hasa katika karne ya 5 na karne ya 11, lakini pia Makanisa Katoliki ya Mashariki ambayo yana ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.


title: Ukristo wa Mashariki

text: Makanisa hayo yanatofautiana sana kwa sababu toka mwanzo yalizingatia utamadunisho wa imani katika jamii husika. Hata hivyo yana sifa nyingi za pamoja katika teolojia, liturujia, maisha ya Kiroho, sheria n.k.


title: Ukristo wa Mashariki

text: Kwa sasa wanajumuisha waamini milioni 300 hivi duniani kote.


title: Ukristo wa Mashariki

text: Yale makubwa zaidi ni Kanisa la Kiorthodoksi la Kirusi na Kanisa la Kiorthodoksi la Ethiopia.


title: Mstafeli

text: Mstafeli ni mti mdogo wa familia Annonaceae. Matunda yake yanayolika huitwa mastafeli. Mti huu una maua madogo njanokijani yenye petali nene. Matunda yana umbo wa yai au figo na rangi ya majani na yana miiba myororo. Nyama ni nyeupe yenye ladha chungu. Mbegu nyeusi ni kubwa kiasi.


title: Kambisi II

text: Kambisi II (Kiajemi: کمبوجيه دوم "kambujie dovom") (*mnamo 558 KK; + Machi 522 KK) alikuwa mfalme wa wafalme wa milki ya Uajemi. Alikuwa mwana wa Koreshi Mkuu aliyeanzisha nasaba ya Akhameni.


title: Kambisi II

text: Kambisi alipanusha milki aliyorithi kutoka babake Koreshi kwa kuvamia Misri na kuiunganisha na dola yake.


title: Kambisi II

text: Kambisi alikuwa mwana wa kwanza wa Koreshi alipokea jina lake kutokana babu yake Kambisi I. Baada ya kutwaa Babeli Koreshi alitaka kumfanya mwanawe kuwa mfalme mdogo juu ya Babeli. Lakini hapa tunasikia kutoka Herodoti ya kwamba mpango huu ulishindikana; wakati alipotaka kushuhudia mara ya kwanza sherehe ya mwaka mpya alifika akivaa sare za kijeshi. Tendo hili lilikasirisha makuhani wa Babeli na Koreshi alimwondoa katika nafasi kama mfalme mdogo. Lakini baadaye alimtangaza rasmi kama mfuasi wake na baada ya kifo cha Koreshi Kambisi alikuwa mfalme wa wafalme mwaka 529.


title: Kambisi II

text: Katika miaka iliyofuata alipanga vita dhidi ya Misri iliyokuwa dola kubwa la mwisho katika sehemu zile za dunia zisizotawaliwa bado na Uajemi. Kabla ya kuanza vita alifanya mapatano na watawala kadhaa Wagiriki waliomsadia jahazi na pia na Waarabu wa Sinai waliompatia maji wakati wa kuvuka jangwa.


title: Kambisi II

text: Mwaka 526 KK ulifuata uvamizi wa Misri. Kambisi alimshinda Farao Psamtik III mnamo mwaka 525 KK katika mapigano ya Pelusium na mji mkuu Memphis ilitwaliwa mara baadaye.


title: Kambisi II

text: Kambisi alikuwa Fara mpya wa Misri akakaa hapa miaka mitatu. Akamwoa binti wa mfalme wa Misri. Alijaribu pia kuvamia Nubia upande wa kusini lakini hakufaulu. Katika kipindi hiki kilitokea uasi dhidi mfalme huko Uajemi na Kambisi aliamua kurudi haraka. Njiani alikufa. Taarifa zinatofautiana ama alijiua aliposikia ya kwamba wapinzani wake wameshinda lakini Herodoti anaandika ya kwamba alijijeruhi kwa ajali na kufa kutokana na homa ya kidonda.


title: Khorezmia

text: Khorezmia (pia: Chorasmia) ni eneo la kihistoria upande wa kusini wa Ziwa Aral. Kiini chake ni oasisi kubwa kwenye delta ya mto Amu Darya unapoingia Ziwa Aral. Upande wa mashariki kuna jangwa la Kyzylkum na upande wa magharibi nyanda za juu za Ustyurt. Leo hii eneo limegawiwa kati ya nchi za Uzbekistan, Kazakhstan na Turkmenistan.


title: Khorezmia

text: Katika historia tangu karne ya sita KK Khorezmia ilikuwa kitovu wa falme mbalimbali. Ni pamoja pa mahali panapotajwa kama sehemu ambako dini ya Uzoroasta ilianzishwa. Msingi wa nguvu yake ilikuwa maji ya mto katika mazingira ya jangwa, rutba ya ardhi na kilimo cha umwagiliaji. Wakazi wakle walikuwa watu wenye lugha karibu na Kiajemi lakini tangu zama za Kati makabila ya kituruki yaliingia hapa hadi Kiajemi kilipotea.


title: Khorezmia

text: Tangu mfalme Koreshi Mkuu ilitawaliwa kama jimbo la Uajemi lakini iliweza kurudisha uhuru wake. Tangu uvamizi wa Waarabu mwaka 712 ilikuwa chini ya utawala wa Kiislamu na polepole watu wake walikuwa Waislamu. Uvamizi wa Wamongolia ulileta uharibifu mwingi.


title: Khorezmia

text: Tangu karne ya 16 Khorezmia ilipata tena kitovu cha kisiasa katika Dola la Khiva lililoendelea hadi mwaka 1920 ilipoingizwa katika Umoja wa Kisovyeti.


title: Pasargadi

text:
Pasargadi (pia: Pasargadae, fa. پاسارگاد "pasargad") ni mahali pa kihistoria katika jimbo la Fars nchini Uajemi (Iran). Hapa ilikuwepo mji mkuu wa Koreshi Mkuu aliyeanza kuijenga mnamno mwaka 546 KK baada ya kuunganisha Umedi na Uajemi.
Wakati ule Koreshi alijiita "Mfalme wa Wamedi na Waajemi" alitaka kuwa na mji mkuu katika kila kati ya sehemu mbili za ufalme wake akitumia Ekbatana kama mji mkuu katika Umedi wakati wa joto na alianzisha Pasargadi kama mji wake katika sehemu ya uajemi kwa ajili ya majira ya baridi.


title: Pasargadi

text: Hadi kifo cha Koreshi ujenzi wa mji haukukamilishwa bado; wafuasi waliendelea lakini mfalme Dario I alianzisha mji mkuu mpya katika Persepolis.


title: Pasargadi

text: Kati ya maghofu kuna kaburi 1 iliyotunzwa vizuri na kuaminiwa ni kaburi la Koreshi Mkuu.


title: Ekbatana

text: Ekbatana (pia Ecbatana; fa. هگمتانه "hagmatane") ni jina la mji wa Kihistoria katika Ujemi. Leo hii iko ndani ya eneo la mji wa Hamadan.


title: Ekbatana

text: Kufuatana na taarifa ya Herodoti ilikuwa mji mkuu wa Astyages mfalme wa mwisho wa Umedi na baada ya uvamizi wa Koreshi Mkuu mmoja kati ya miji mikuu miwili ya huyu mfalme.


title: Baktria

text:
Baktria ilikuwa eneo la kihistoria katika Asia ya Kati. Kitovu chake kilikuwa mji wa Balkh katika kaskazini ya Afghanistan ya leo.
Inaaminiwa ya kwamba dini ya Uzoroasta ilianzishwa hapa.


title: Baktria

text: Koreshi Mkuu alivamia Baktria manmo 538 KK na kuifanya jimbo la Uajemi. Ilikuwa maarufu kwa farasi zake na rutba ya ardhi. Baada ya mwisho wa milki ya Uajemi ya Kale kutokana na vita za Aleksanda Mkuu Baktria ilikuwa sehemu ya milki ya Waseleuki. Mnamo mwaka 240 KK gavana Mgiriki alitangaza uhuru wa eneo lake na kuanzisha Baktria ya Kigiriki iliyopanukahadi kutwala sehemu zote za Afghanistan ya leo hadi bonde la mto Indus. Lakini Wagiriki wachache walishindwa kuendeleza utawala wao walivamiwa na kushindwa na makabila ya Asia Kati.


title: Baktria

text: Baada ya watawala waliobadilikabadilika hadi uvamizi wa Waarabu tangu mwaka 663. Kuanzia sasa eneo la Baktria ilikuwa sehemu ya milki za Waislamu ikaishia kuwa na historia ya pekee.


title: Sogdia

text: Sogdia au Sogdiana (Gir. Σογδιανή) ilikuwa eieno la kihistoria katika Asia ya Kati ng'ambo la mto Oxus pale ambako milima ya Altai inanaza. Eneo lake leo hii limegwanywa kati ya nchi za Uzbekistan na Tajikistan. Tajikistan huwa hadi leo na mkoa wa "Sughd" (Суғд).


title: Sogdia

text: Katika zamani kabla ya Kristo kuzaliwa mara nyingi iliunganishwa na Baktria. kati ya miji yake muhimu kuna Samarkand na Bukhkhara.


title: 538 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 538 KK (kabla ya Kristo).


title: 539 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 539 KK (kabla ya Kristo).


title: 531 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 531 KK (kabla ya Kristo).


title: 532 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 532 KK (kabla ya Kristo).


title: 533 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 533 KK (kabla ya Kristo).


title: 534 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 534 KK (kabla ya Kristo).


title: 535 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 535 KK (kabla ya Kristo).


title: 536 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 536 KK (kabla ya Kristo).


title: 537 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 537 KK (kabla ya Kristo).


title: Pango la Noeli

text: Pango la Noeli (au pango) ni sanaa inayoonyesha jinsi Yesu Kristo alivyozaliwa.


title: Pango la Noeli

text: Hiyo ni kadiri ya desturi za Karne za Kati, ambazo asili yake ni Fransisko wa Asizi (1182-1226).


title: Pango la Noeli

text: Ndiye aliyeandaa pango hai akitumia watu na wanyama hai ili yeye na watu wa Greccio wajisikie zaidi washiriki wa tukio la usiku wa Noeli (1223).


title: Pango la Noeli

text: Kabla yake picha na sanamu za uzazi wa Yesu zilikuwa zinahusu zaidi maadhimisho ya liturujia kuliko uhalisia wa tukio la Bethlehemu.


title: Pango la Noeli

text: Kumbe Fransisko, aliyewahi kuhiji katika Nchi takatifu ya Israeli, alipenda hata wasiofika huko waelewe zaidi hali ilivyokuwa.


title: Pango la Noeli

text: Baada ya kanuni aliyoliandikia shirika lake kuthibitishwa na Papa Honori III tarehe 29 Novemba 1223, Fransisko alikwenda Greccio kujitafutia kimya na upweke. Ndipo alipopata wazo la kuadhimisha Noeli kwa namna mpya ili kuitia maanani zaidi.


title: Pango la Noeli

text: Kwa msaada wa mtawala wa kijiji hicho, kwa ushirikiano wa wananchi na kwa mahudhurio ya ndugu wengi, liliandaliwa pango lenye majani makavu, ng’ombe na punda, halafu ikaadhimishwa Misa ambapo Fransisko, akiwa shemasi, alisoma Injili na kuhubiri kwa utamu mkubwa.


title: Pango la Noeli

text: Lengo lilikuwa kuwafanya Wakatoliki wote wakumbuke jinsi Mwana wa Mungu alivyojishusha duniani, si tu kwa kujifanya mtu, bali pia kwa namna alivyozaliwa na alivyoishi. Chaguo lake la ufukara lilitegemea ukweli wa maisha ya Yesu kama mtu wa mwisho na mtu wa mateso.


title: Pango la Noeli

text: Baada ya miezi michache ufuasi wake huo wa moja kwa moja ukaja kuthibitishwa na madonda matano aliyotiwa kiajabu juu ya mlima La Verna.


title: Pango la Noeli

text: Baada ya hapo mapango yalianza kutengenezwa kwa sanamu (labda Arnolfo wa Cambio alitangulia kufanya hivyo kati ya 1290 na 1292.


title: Cyril Nyembezi

text: Cyril Lincoln Sibusiso Nyembezi (6 Desemba 1919 - 25 Juni 2000) alikuwa mwandishi, mwalimu na mhariri wa Afrika Kusini. Hasa aliandika kwa lugha yake ya Kizulu.


title: Cyril Nyembezi

text: Nyembezi alizaliwa tarehe 6 Desemba 1919 eneo la Babanango nchini Afrika Kusini. Babake alikuwa mchungaji wa kanisa la Methodist. Alisomea Chuo Kikuu cha Witwatersrand mjini Johannesburg akapata shahada ya kwanza mwaka wa 1947 na ya pili mwaka wa 1954. Alimwoa Muriel mwaka wa 1950 wakawa na watoto wanne. Baada ya kufundisha lugha ya Kizulu katika vyuo vikuu vya Johannesburg na Fort Hare, akawa mhariri wa kampuni la Shuter na Shooter mjini Pietermaritzburg kuanzia mwaka wa 1959.


title: Diederik Opperman

text: Diederik (Dirk) Johannes Opperman (29 Septemba 1914 - 22 Septemba 1985) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika mashairi kwa Kiafrikaans.


title: Diederik Opperman

text: Opperman alizaliwa tarehe 29 Septemba 1914 katika wilaya ya Dundee, nchini Afrika Kusini. Alisomea Chuo Kikuu cha Cape Town hadi shahada ya tatu. Alimwoa mwandishi Marié van Reenan wakawa na watoto watatu. Kuanzia 1960 hadi 1979 Opperman alikuwa profesa wa fasihi ya Kiafrikaans katika Chuo Kikuu cha Stellenbosch.


title: Milenia ya 6 KK

text: Makala hii inahusu milenia ya 6 KK (miaka 5999 KK - 5000 KK). Katika sehemu nyingi za dunia tunaona mwanzo wa kilimo.


title: Uajemi ya Kale

text: Uajemi ya Kale ni kipindi katika historia ya Uajemi kilichotokea kabla ya kuingia cha Uislamu nchini hapa na hasa kipindi cha milki kubwa.


title: Uajemi ya Kale

text: Nasaba mbalimbali za watawala ziliunda madola makubwa yaliyounganisha nyanda za juu za Uajemi pamoja na nchi za jirani. Athira ya Uajemi ilikuwa kubwa katika nyakati zile ilikuwa nchi muhimu zaidi katika Asia ya Magharibi kwa karne nyingi.


title: Uajemi ya Kale

text: Kuna dalili za kuwepo kwa watu katika eneo la Uajemi kuanzia zama za mawe. Akiolojia iligundundua vifaa vya Neanderthal na baadaye ya binadamu ya homo sapiens. Kijiji cha kwanza ambako watu walilima ilithebitishwa kwa zamani ya mnamo 7200 KK.


title: Uajemi ya Kale

text: Dola la kwanza linalojulikana katika eneo la Uajemi ilikuwa milki ya Elam katika tambarare ya Khuzestan jirani ya Mesopotamia. Wakazi walitumia lugha ya karibu na Sumer kwenye mto Frati.


title: Uajemi ya Kale

text:
Mnamo mwaka 3000 KK tawi moja la wahamiaji Waarya liliingia kutoka kaskazini na kukalia nyanda za juu za nchi; tawi lingine likaingia Uhindi.
neno "Arya" ni asili ya jina "Iran" jinsi watu wa Uajemi wanaita nchi yao.


title: Uajemi ya Kale

text: Kati ya makabila haya walikuwa Wamedi walioanzisha milki ya Umedi na kutawala theluthi ya magharibi ya uajemi ya leo. Walipaswa kukukabli ubwana wa milki ya Ashuru katika Mesoipotamia. Mnamo mwaka 700 KK makabila ya Wamedi yaliunganishwa mara ya kwanza katika shirikisho wakafaulu kujiweka huru kutoka utawala wa Ashuru wakajenga mji mkuu huko Ekbatana.


title: Uajemi ya Kale

text: Chini ya mfalme Cyaxares Wamedi waliunga mkono na mfalme Nabopolassar wa Babeli wakashambulia pamoja milki ya ahsuru na kuiharibu.


title: Uajemi ya Kale

text: Kati ya makabila chini ya Wamedi walikuwa Waajemi waliojiita wenyewe Wapars. Mnamo mwaka 700 KK kiongozi wa moja kati ya koo za Waajemi alikuwa mfalme wao lakini bado chini ya ubwana wa Umedi.


title: Uajemi ya Kale

text: Mwaka 553 KK mfalme wa 5 katika nasaba ya Akhameni Koreshi II aliasi dhidi ya babu yake Astyages mfalme wa Umedi akafauli kumpindua. Sasa Koreshi alijiita "mfalme wa Wamedi na Waajemi" akaendelea kufanya vita dhidi ya majirani yake akatwaa milki za Lydia, Babeli, Baktria na Sogdia hivyo kuunda milki kubwa iliyojulikana duniani hadi wakati ule.


title: Uajemi ya Kale

text: Mwanawe Koreshi Kambisi II alivamia Misri 525 KK na kuongeza nchi hii katika milki ya Waakhameni.


title: Uajemi ya Kale

text: Mfalme Dareio I aliyefuata alizidi kupanusha eneo hadi kujumlisha Asia Magharibi yote, milima ya Kaukazi, Asia ya Kati pamoja na Afghanistan, sehemu kubwa za Pakistani ya leo, Afrika ya Kaskazini pamoja na Misri, Libia, pwani la Sudani, Eritrea, sehemu za Balkani. Aliingia pia Ugiriki kwa shabaha ya kuadhibu Athens iliyowahi kusaidia miji ya Wagiriki iliyoasi katika Asia Ndogo dhidi ya milki ya Uajemi. Lakini kwenye mapigano ya Marathon mwaka 490 KK Waajemi wakashindwa wakarudi Asia.


title: Uajemi ya Kale

text: Mfalme aliyemfuata Xerxes I alirudi Ugiriki miaka 10 baadaye kwa jeshi kubwa na jahazi za kijeshi. Alijenga daraja la jahazi juu ya mlangobahari wa Bosporus akashinda Wagiriki kwenye mapigano ya Thermopili mnamo 11. Agosti 480 KK ambako askari 300 kutoka Sparta chini ya mfalme Leonidas walifaulu kuwazuia Waajemi kwa siku kadhaa hadi sehemu kubwa ya Wagiriki waliweza kujiokoa. Waajemi waliendelea hadi Athens iliachwa na wakazi wote lakini kwenye mapigano ya baharini ya Salamis jeshi lote la bahari la Kisajemi lilizamishwa na Wagiriki. Mwaka ulikofuata 479 KK Wagiriki walifaulu kushinda jeshi la Waajemi kwenye mapigano ya Plataia. Katika miaka iliyofuata Wagiriki walifaulu kuwalazimisha Waajemi kuondoka katika pwani la Ionia penye miji mingi ya Kigiriki.


title: Uajemi ya Kale

text: Chini ya wafalme wa Kiakhameni waliofuata milki kubwa ilipaswa kushindana na majiribio ya sehemu mbalimbali za milki yao zilizojaribu kuasi na kupata uhuru. Bonde la mto Indus liliondoka katika milki.


title: Uajemi ya Kale

text: Mfalme Xerxes III alifaulu kurudisha Misri katika milki 343 KK na kukandamizi uasi wote.


title: Uajemi ya Kale

text: Dario III alikuwa mfalme wa mwisho wa nasaba hii (330 KK - 336 KK). Mnamo 334 KK Aleksanda Mkuu mfalme wa Makedonia ya Kale alishambulia milki ya Uajemi. Katika mapigano ya Issos 333 KK alishinda jeshi chini ya mfalme dario mara ya kwanza akaendlea kuvamia Misri na kuiteka 332 KK. 331 KK alielekea tena Mesopotamia alipokutana na Dario na jeshi lake kwenye mapigano ya Gaugamela na kumshinda tarehe 1 Oktoba 331 KK. Akaendelea na kuingia Babeli bila mapigano malipojitangaza kuwa "mfalme wa Asia". Katika Januari 330 KK alifika kwenye mji mkuu Persepolis akaendelea kumfuta Dario hadi Baktria. Hapa mfalme wa Uajemi aliuawa na gavana yake; Aleksanda alimwua gavana huyu akarudi na maiti ya mfalme Persepolis alipomzika kwa heshima yote na kujitangaza mtawala mpya wa Uajemi. Hii ilikuwa mwisho wa nasaba ya Akhameni.


title: Pango hai

text: Pango hai ni pango la Noeli linalofanywa kwa kutumia viumbe hai, hususan binadamu na wanyama (hasa ng'ombe na punda).


title: Pango hai

text: Lengo ni kukumbuka jinsi Yesu Kristo alivyozaliwa Bethlehemu hasa wakati wa Krismasi.


title: Pango hai

text: Desturi hiyo ilianzishwa na Fransisko wa Asizi huko Greccio (Italia) usiku wa Noeli mwaka 1223, halafu ikaenea duniani kote, hata nje ya Kanisa Katoliki.


title: Mwana wa Mungu

text: "Mwana wa Mungu" ni jina linalotumiwa katika dini mbalimbali ili kusisitiza uhusiano wa mtu fulani na Mungu au mmojawapo wa miungu. Kwa maana hiyo lilitumika hasa kwa ajili ya watawala.


title: Mwana wa Mungu

text: Pengine linamaanisha viumbe vingine, kama vile malaika.


title: Mwana wa Mungu

text: Katika Biblia ya Kikristo jina hilo linamhusu kwa namna ya pekee sana Yesu, na katika madhehebu karibu yote ya Ukristo linafafanuliwa kumaanisha asili yake ya milele katika Mungu pekee kabla ya kujifanya binadamu kwa uwezo wa Roho Mtakatifu kwa njia ya Bikira Maria.


title: Mwana wa Mungu

text:
Kadiri ya Injili, Yesu Kristo mwenyewe alisisitiza mara nyingi uhusiano wake wa pekee na Baba wa mbinguni kutokana na asili yake toka juu, tofauti na ile ya watu wengine wote.
Kila mmoja kwa namna yake, Mtume Paulo, Wainjili na waandishi wengine wa Agano Jipya walitumia sana jina hilo, hata kuliweka pembeni kidogo jina lingine lililotumiwa sana na Yesu mwenyewe, yaani Mwana wa Adamu.


title: Mwana wa Mungu

text: Jina hilo lilizidi kutafsiriwa kwa namna tofauti kadiri teolojia ilivyostawi, hasa baada ya kaisari Konstantino Mkuu kuruhusu Ukristo katika Dola la Roma (313).


title: Mwana wa Mungu

text: Kutokana na fujo zilizojitoleza hata kuhatarisha amani ya dola, mwenyewe, akishirikiana na Papa Silvesta I, aliitisha mtaguso mkuu wa kwanza uliofanyika mwaka 325 huko Nisea.


title: Mwana wa Mungu

text: Mtaguso huo ulitunga kanuni ya imani iliyokiri kwamba Yesu ni Mwana wa Mungu kwa maana ana hali moja na Mungu Baba, hakuumbwa bali alizaliwa naye tangu milele yote.


title: Mwana wa Mungu

text: Wakristo wanapomkiri Yesu kuwa Mwana pekee wa Mungu maana yake ni kwamba, kabla hajazaliwa kama mtu duniani ni Mungu, sawa na Baba anayemzaa yeye tu tangu milele. “Hapo mwanzo kulikuwako Neno, naye Neno alikuwako kwa Mungu, naye Neno alikuwa Mungu… Naye Neno alifanyika mwili, akakaa kwetu… Amwaminiye yeye hahukumiwi, asiyemwamini amekwisha kuhukumiwa; kwa sababu hakuliamini jina la Mwana pekee wa Mungu” (Yoh 1:1,14; 3:18).


title: Mwana wa Mungu

text: Uislamu unamheshimu Yesu kama nabii mmojawapo, lakini unakanusha kabisa jina hilo na maana yake yoyote ili kusisitiza upekee wa Mungu.


title: Mkonokono

text: Mkonokono ni mti mdogo wa familia Annonaceae. Matunda yake yanayolika huitwa makonokono. Spishi hii ina majina mengi mengine, k.m. mbokwe, mchekwa, mtomoko-mwitu, mtopetope-mwitu na mstafeli-mwitu. Mti huu una maua madogo njanokijani yenye petali nene. Matunda yana umbo wa yai na rangi ya manjano yakiwa yaliyoiva. Nyama ni njano hadi machungwa yenye ladha tamu. Mbegu nyeusi ni kubwa kiasi.


title: Mtopetope

text: Mtopetope ni mti mdogo wa familia Annonaceae. Matunda yake yanayolika huitwa matopetope. Spishi hii huitwa mtomoko pia, lakini tafadhali jina hili litengee kwa "Annona cherimola". Mti huu una maua madogo njanokijani yenye petali nene. Matunda yana umbo wa donge na rangi ya majani hadi manjano yakiwa yaliyoiva. Nyama ni nyeupe yenye ladha tamu. Mbegu nyeusi ni kubwa kiasi.


title: All Hail the Queen

text: All Hail the Queen ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya msanii wa hip hop kutoka nchni Marekani - Queen Latifah. Albamu ilitolewa mnamo tar. 7 Novemba 1989 kupitia studio za Tommy Boy Records. Albamu ilikuwa na mafanikio sio ya kawaida kwa upande wa rekodi za hip hop kwa kipindi hicho, ilichangamshwa na kibao chake kikali cha "Wrath of My Madness". Ule usemi wa kike wa "Ladies First" (akiwa na Monie Love) ulibaki kuwa kama alama kuu katika nyimbo za Latifah.


title: All Hail the Queen

text: "All Hail the Queen" ilishika nafasi ya #6 na #124 kwenye chati za Billboard (Amerika ya Kaskazini) Top Hip Hop/R&B Albums na chati za Billboard 200, kwa pamoja. "Mamma Gave Birth to the Soul Children" ilishika nafasi ya #14 nchini Uingereza. Mnamo 1998, albamu ilichaguliwa ikiwa kama moja kati ya Albamu Bora 100 za The Source. Pia ilipata kuwekwa kwenye orodha ya Robert Dimery 1001 Albums You Must Hear Before You Die.


title: All Hail the Queen

text: Mwaka wa 2008, kibao cha "Ladies First" ulipewa nafasi ya 35 kwenye Nyimbo Kali 100 za Hip Hop za VH1.


title: Nature of a Sista

text: Nature of a Sista ni jina la kutaja albamu ya rapa wa Kimarekani - Queen Latifah. Albamu ilitolewa mnamo tar. 3 Septemba 1991, huko nchini Marekani. Hii ni albamu yake ya mwisho kufanya na studio ya Tommy Boy Records.


title: Al-Ghazali

text: Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad al-Ghazālī (kwa Kiarabu:ابو حامد محمد ابن محمد الغزالی; kwa kifupi Al Ghazali, 1058-1111), alikuwa mwalimu mashuhuri wa dini, falsafa na sheria ya Kiislamu. Anahesabiwa kati ya walimu wa dini muhimu zaidi katika historia ya Uislamu.


title: Al-Ghazali

text: Alizaliwa mjini Tus katika jimbo la Khorasan la Uajemi. Pamoja na mdogo wake Ahmad alilelewa kama mtoto yatima.


title: Al-Ghazali

text: Akiwa kijana alifundishwa sharia ya Kiislamu akaendelea kuwa mwanafunzi wa mwanasheria wa Shafii ʿAbd-al-Malek Jovayni mjini Nishapur aliposoma pamoja na mwalimu Msufi.


title: Al-Ghazali

text: Baada ya kifo cha walimu wake alipata ajira kwenye ikulu ya waziri Nezam-al-Molk aliyewahudumia watawala Waselchuki. Waziri alimfanya profesa wa sharia huko Baghdad alipofundisha kufuatana na madhhab ya Shafii.


title: Al-Ghazali

text: Mnamo mwaka 1095 Al Ghazali alishambuliwa na mashaka makali kutokana na masomo yake katika falsafa ya Kiislamu akaacha nafasi yake ya ualimu. Alikatishwa tamaa pia kutokana na rushwa kati ya walimu wa chuo chake. Wakati ule ilikuwa vigumu kutoka katika utumishi wa mtawala, kwa hiyo aliomba rukhsa kuhiji Makka.


title: Al-Ghazali

text: Miaka 11 iliyofuata hadi mwaka 1106 hakuna habari za hakika kuhusu shughuli zake. Katika kitabu alichoandika juu ya maisha yake mwenyewe Al Ghazali anasimulia jinsi alivyoguswa na nuru kutoka Allah iliyomrudishia hakika ya imani. Katika kitabu hiki anataja kipindi cha kufundisha kwenye madrasa huko Dameski, baadaye safari ya kutembelea kaburi la Abrahamu huko Hebron mnamo 1096. Hapa alitoa kiapo cha kutopokea pesa ya serikali tena, cha kutomhudumia kamwe mtawala yeyote na cha kutoshiriki katika mabishano ya kitaalamu tena.


title: Al-Ghazali

text: Baada ya miaka hiyo ya kuzunguka kwa namna ya Wasufi alianza kufundisha tena kama profesa wa sharia huko Nishapur kwa miaka kadhaa. Baadaye alirudi kwake nyumbani mjini Tus alipokuwa na maisha ya kimya na kufundisha kibinafsi kama walimu Wasufi.


title: Al-Ghazali

text: Al Ghazali alifahamu vizuri sana mapokeo ya falsafa kuanzia Wagiriki wa Kale na ya teolojia ya Kiislamu.


title: Al-Ghazali

text: Kujisomea falsafa ilikuwa imemleta katika kipindi cha mashaka. Katika kipindi cha maisha yake kama Msufi alirudi kwa imani akaandika kitabu cha kueleza mipaka ya falsafa. Alikataza falsafa kama njia ya kufikia ukweli. Akapinga watangulizi wake kama Avicenna na Alfarabi akisema hao waliharibu imani ya Kiislamu kwa kutumia mno matokeo ya Aristoteli na Plato. Alisisitiza ya kwamba mantiki haiwezi kumweleza Mungu aliye mkuu kuliko akili ya binadamu.


title: Al-Ghazali

text: Alipinga pia wenzake waliofundisha ulimwengu kuwa wa milele akitetea dhana ya uumbaji.


title: Al-Ghazali

text: Maandiko yake kuhusu Usufi yalikuwa muhimu kwa kuleta kiwango cha upatanisho kati ya teolojia ya Kiislamu na harakati ya Wasufi. Alionyesha jinsi gani mazoezi ya Wasufi yanaweza kulinganishwa na kanuni za sharia akieleza desturi zao kwa undani. Kwa njia hii aliweza kupunguza uadui ya ulema dhidi ya Wasufi.


title: Musuli

text: Misuli ni sehemu ya mwili wa wanyama na binadamu inayowezesha mwendo wa viungo vyake. misuli inaundwa na tishu ya pekee yenye uwezo wa kujinywea na kulegea. Wakati wa kujinywea huwa mifupi zaidi. Kwa njia hii misuli inayounganishwa na mifupa ya mkono au mguu huleta mwendo wa viungo hivi.


title: Musuli

text: Misuli hutofautishwa kwa namna mbalimbali:


title: Musuli

text: Mara nyingi hutofautishwa namna tatu za misuli:


title: Musuli

text: Misuli ya kiunzi na moyo huitwa pia "misuli milia" kutokana na milia inayoonekana usoni mwao. Milia hii inatokana na muundo wa misuli hii inayofanywa na vinyuzi virefu vya rangi mbili vinavyopangwa taratibu katika misuli na kuonyesha milia meupe na mekundu kwa kubadilishana. Vinyuzi vyekundu ni protini za kiaktini na vinyuzi vyeupe ni protini kimiosi.


title: Musuli

text:
Misuli inaundwa na seli za pekee zenye uwezo wa unyweo. inatekeleza unyweo baada ya kupokea kiamshi kupitia neva. Kiamshi ni mshtuko wa umeme unaopitishwa kutoka seli kwenda seli nyingine.
Seli za misuli huwa na protini za kiaktini na kimiosini.


title: Musuli

text: Wakati misuli inapokea kiamshi kutoka neva nafasi katika utando wake inapitisha kalsi na kalsi inasababisha aina mbili za protini kuingiliana hivyo kufupisha urefu wa misuli.


title: Tabianchi

text:
Tabianchi inamaanisha jumla ya halijoto, unyevuanga, kanieneo ya angahewa, upepo, usimbishaji na tabia nyingine zinazoathiri hali ya hewa katika sehemu fulani ya uso wa dunia kwa muda mrefu. Tabianchi ni tofauti na halihewa ikitazama vipindi virefu lakini halihewa inatazama hali ya sasa au katika muda mfupi. Kwa lugha nyingine tunaweza kusema: Tabianchi ni jumla ya halihewa zote zinazoweza kutokea mahali pamoja duniani katika kipindi kisichopungua miaka 30.
Tabianchi inaathiriwa sana na latitudo yaani umbali na ikweta penye mnururisho mwingi wa jua, uso wa nchi, kimo, kuwa karibu au mbali na magimba ya maji na mikondo ya bahari.


title: Tabianchi

text: Tabianchi huangaliwa hasa katika sayansi za metorolojia na jiografia lakini kuna pia tawi la fizikia linaloichungulia. Kutokana na mitazamo tofauti ya sayansi hizi kuna pia ufafanuzi tofauti kuhusu tabianchi.


title: Tabianchi

text: Kamati ya "Intergovernmental Panel on Climate Change" (IPCC) ilitoa ufafanuzi ufuatao:


title: Tabianchi

text: Tabia nyingi zinazoathiri tabianchi zinadumu muda mrefu kama vile kimo, uhusiano wa eneo la nchi kavu na eneo la maji, umbali na milima na bahari. Tabia hizi zinabadilika polepole sana katika vipindi vya miaka mamilioni kufuatana na michakato ya gandunia


title: Tabianchi

text: Athari nyingine kwa tabianchi zinaweza kubadilika katika vipindi vifupi zaidi:


title: Tabianchi

text:
Athira kuu zinazoamulia tabianchi ni latitudo ya eneo, kina chake juu ya usawa wa bahari na hali ya uso wa ardhi yake, pamoja na kuwepo au kutokuwepo karibu na magimba makubwa ya maji, kama bahari au maziwa.
Tabianchi ya eneo huitwa kwa majina kama vile wastani, yabisi, baridi, tundra, tropiki, kiikweta, kimediterania, na kadhalika.
Mpangilio unaotumiwa sana ni ile iliyoanzishwa na Vladimir Koeppen mwenye kanda tano:


title: Tabianchi

text:
Hizi kanda tano hugawiwa kwa vikundi vya ngazi ya pili kama vile msitu wa mvua, monsuni, savana, nusutropiki, kibara nyevu, kibahari, kimediteranea, nusuaktiki, tundra, barafu ya nchani, jangwa na kadhalika.
Tabianchi ya tropiki huwa na halijoto ya juu wakati wote kwenye uwiano wa bahari na nyanda za chini. Miezi yote hupatikana na kiwango cha wastani ya halijoto ya 18°C au zaidi. Aina hii hugawiwa kwa vikundi:


title: Tabianchi

text: Hapa hewa ni kavu. Kuna kiasi cha mvua lakini kutokana na joto na jua maji mengi zaidi hupotea kuliko mvua unaonyesha. Kwa lugha nyingine uvukizaji ni mkubwa kuliko usimbishaji, kwa hiyo hewa ni kavu.


title: Tabianchi

text: Kama uvukizaji ni kubwa kuliko usimbishaji kwa muda wa miezi 10-12 kila mwaka tabianchi huitwa yabisi. Hapa kiwango cha mvua hakipitii milimita 80 kwa mwaka.


title: Tabianchi

text: Kama uvukizaji ni kubwa kuliko usimbishaji kwa muda wa miezi 6 - 9 kila mwaka tabianchi huitwa nusuyabisi.


title: Tabianchi

text:
Tabia ya kawaida kwa eneo yabisi ni kupotea kwa mito ambayo haishii baharini au katika maziwa makubwa bali hupotea tu njiani au kuishia katika maziwa ya chumvi au jangwa la chumvi. Maziwa ya chumvi hupatikana pale ambako maji hayapotei kabisa lakini hupungukiwa mno na mishale ya jua hivyo kiasi kinachobaki kama ziwa au matope huwa na chumvi nyingi. Au hata ziwa la chumvi linakauka kwa miezi kadhaa ya mwaka na kuacha uwanja mkubwa wa chumvi tu.
Maeneo penye tabianchi yabisi yapo hasa katika sehemu za nusutropiki zisizofikiwa na upepo wa pasati lakini kuna tabianchi yabisi pia penginepo kwa mfano kwenye milima ya juu au karibu na ncha za dunia.
Kanda za tabianchi hii hupatikana kati ya kanda la nusutropiki (lenye halijoto wastani katika mwaka juu ya 20°C) na kanda la baridi (lenye halijoti wastani chini ya 10°C wakati wa mwezi wa joto zaidi).


title: Tabianchi

text: Kwa hiyo kuna halijoto za wastani juu ya 10 °C katika miezi ya joto zaidi (katika nusutufe ya kaskazini Aprili hadi Septemba) na halijoto ya wastani baina ya −3 °C na 18 °C wakati wa mwezi wa baridi zaidi.


title: Tabianchi

text: Uoto asilia katika kanda hizi ni hasa misitu; ndani ya bara kuna pia maeneo ya manyasi na pia nusujangwa. Usimbishaji hutokea miezi yote ila tu ni zaidi karibu na bahari inaweza kupungua mbali na bahari.


title: Tabianchi

text: Hapo kuna maeneo tofauti kama yafuatayo:Mifano ni Cape Town katika Afrika Kusini, Yerusalemu katika Mashariki ya Kati, Los Angeles na San Francisco katika Marekani.


title: Tabianchi

text:
Tabianchi hizi zinatokea zaidi ndani ya mabara. Kuna halijoto ya wastani chini ya -1°C wakati wa mwezi baridi na juu ya 10°C wakati wa mwezi wa joto zaidi. Kwenye nusutufe ya kusini ya dunia tabianachi hutokea mahali pachache tu kwa sababu maeneo ya nchi kavu ni madogo zaidi katika nusutufe ya kusini ya dunia.Hizi tabianchi karibu na ncha za dunia huwa na halijoto wastani chini ya 10 °C mwaka wote.
Mabadiliko ya tabianchi hutokea kieneo au hata duniani kote kila baada ya muda fulani. Mabadiliko hayo yanatazamwa moja kwa moja kutokana na vipimo vya angahewa kwa miongo ya miaka au kwa kufanyia utafiti viini vya mashimo yaliyotobolewa kwenye ardhi au barafu ya Aktiki.


title: Tabianchi

text: Mabadiliko hayo yanaweza kusababishwa na mabadiliko ya kiasi cha nuru ya Jua kinachofika duniani pamoja na mabadiliko katika angahewa ya dunia. Mabadiliko ya tabianchi yaliyojadiliwa sana tangu mwisho wa karne ya 20 yanahusu kuongezeka kwa gesi joto kutokana na shughuli za binadamu, hasa kuchomwa kwa fueli kisukuku.


title: Monsuni

text: Monsuni ni upepo wa majira unaoendelea kwa muda wa miezi kadhaa kuelekea upande mmoja na kubadilika baada ya kipindi hiki kuelekea kinyume.


title: Monsuni

text: Neno hili lilitumiwa mara ya kwanza katika eneo la Bahari Hindi ambako inajirudiarudia kwa nguvu hasa. Inapeleka hewa yenye unyevu mwingi kutoka baharini hivyo kuwa na mvua nzito.


title: Monsuni

text: Sasa neno latumiwa pia kwa pepo zinazofuata utaratibu wa kufanana katika sehemu nyingine za dunia kama vile Asia ya Kusini-Mashariki au Amerika Kusini.


title: Monsuni

text: Monsuni hufuata mfumo wa msingi wa fizikia: nchi kavu hushika joto kutoka kwa jua haraka zaidi kuliko maji. Tofauti ya halijoto kati ya nchi kavu na bahari kwenye pwani unaweza kufikia kiwango cha sentigredi 20°C. Kwa mfano halijoto kwenye nchi kavu huko Uhindi inaweza kufikia mnamo 45°C ilhali maji ya karibu katika Ghuba ya Bengali na Bahari Arabu ina halijoto ya sentigredi 23-25 pekee. Joto la nchi kavu linapashia moto hewa juu yake na hewa joto inapanda juu. Nafasi ya hewa inayopanda juu inachukuliwa na hewa baridi zaidi kutoka juu ya uso wa bahari. Hewa hii inabeba unyevu ndani yake inayoanza kutonesha kama mvua unaojulikana kama monsuni.


title: Monsuni

text: Hewa joto juu ya nchi kavu inaendelea kupanda juu na kusababisha eneo la kanieneo ya hewa duni na hii inasababisha upepo wa kuendelea kutoka baharini kuelekea bara.


title: Monsuni

text:
Usimbishaji unaimarishwa na milima inayolazimisha hewa yenye unyevu kutoka uso wa bahari kupanda juu. and by surface heating.
Wakati wa baridi nchi kavu hupoa haraka kuliko bahari inayoweza kutunza joto vizuri zaidi kwa muda mrefu. Hivyo eneo la kanieneo la hewa juu linatokea barani Uhindi wakati wa baridi na sasa upepo unageuka kupuliza kutoka bara Hindi kwenda baharini na upepo huu ni kavu.


title: Monsuni

text: Upepo wa monsuni unajenga tabianchi ya maeneo yanayoathiriwa nao inayoitwa pia "tabianchi ya monsuni".


title: Monsuni

text: Monsuni inaleta mvua nyingi ambayo mahali pengi ni msingi wa misitu. Mabadiliko ya monsuni yanaweza kuleta ama ukame mbaya au mvua kali zinazosababisha matatizo katika jamii.


title: Monsuni

text: Kwa hiyo monsuni ni muhimu kwa kilimo na maisha ya watu katika maeneo yanayoathiriwa nayo. Hasa katika nchi zinazozunguka Bahari Hindi majira ya monsuni yalikuwa msingi wa biashara kwa njia za bahari na kubadilishana kwa tamaduni kati ya nchi mbalimbali.


title: Monsuni

text: Tangu milenia watu walioishi kando ya Bahari Hindi walitumia upepo wa monsuni kwa safari zao. Monsuni ya kusini -iliyoitwa "kusi" au "upepo wa kusi" na Waswahili- iliwawezesha watu wa pwani kufanya safari ndefu sana za kuvuka bahari kati ya Uhindi, Bara Arabu na Afrika ya Mashariki kwenda upande mmoja hata kwa jahazi nyepesi sana, na badiliko la mwendo wa monsuni liliwawezesha kurudi tena majira yaliyofuata.


title: Paskali

text: Paskali (pia: Pascal; kifupi: Pa) ni kipimo cha SI kwa kanieneo au shinikizo.


title: Paskali

text: Inataja kani au nguvu inayoathiri eneo fulani ikiwa ni sawa na nyutoni kwa mita 1 ya mraba.


title: Paskali

text: Jina lake lilichaguliwa kwa heshima ya mwanafizikia na mwanahisabati Mfaransa Blaise Pascal.


title: Paskali

text: Katika maisha ya kila siku tunasikia habari za paskali katika habari za hali ya hewa ambako kanieneo angahewa inatajwa kila siku kwa hektopaskali yaani paskali 100.


title: Paskali

text: Kipimo kingine kinachotumiwa mara nyingi ni kilopaskali = paskali 1,000 kwa mfano kwa ajili ya shinikizo ya tairi..


title: Paskali

text: Kanieneo angahewa kwenye uwiano wa bahari inalingana takriban na kilopaskali 100.


title: Kanieneo angahewa

text: Kanieneo angahewa ni nguvu inayosukuma dhidi ya uso wa dunia na kila kitu au kiumbe kutokana uzito wa hewa iliyoko katika angahewa ya dunia juu yake.


title: Kanieneo angahewa

text: Juu ya kila mahali duniani kuna uzito wa nguzo ya hewa yenye urefu wa takriban kilomita 500 hadi mwisho wa angahewa. Uzito huu ni mkubwa kwenye pwani la bahari ambako ganda la hewa juu ya mahali ni nene. Lakini uzito huu na hivyo kanieneo ni mdogo zaidi juu ya milima mirefu ambako umbali hadi mwisho wa angahewa ni mdogo zaidi. Kwa wastani uzito wa nguzo ya hewa juu ya mita ya mraba moja kwenye uwiano wa bahari ni tani 10 lakini kipimo hiki kinaonyesha mabadiliko kutokana na mabadiliko ya kanieneo angahewa mahali hapa.


title: Kanieneo angahewa

text: Kipimo cha kanieneo angahewa ni hektopaskali na kanieneo kwenye uwiano wa bahari inalingana takriban na hektopaskali 100. Lakini kuna pia vipimi vingine vilivyo kawaida katika nchi nyingine , kati ya hai ni bar.


title: Kanieneo angahewa

text: Chombo cha kuipimia kinaitwa barometa.


title: Kanieneo angahewa

text:
Viumbe vyote hutegemea kanieneo jinsi ilivyo kawaida kwao. Kimsingi mwili wa binadamu inaweza kuathiriwa kama chupa cha plastiki katika picha hapo upande wa kulia. Tunavumilia kanieneo ya kawaida ya angahewa kwa sababu kiowevu vya seli zetu na damu kina shinikizo ya kulingana.
Kama tunapanda sana juu tuko hatarini ya kulipuka kwa sababu shindikizo ya angahewa inapungua kwa hiyo shindikizo ya ndani ya miili yetu inaweza kupasua ngozi yetu. Lakini hata kabla kufika juu vile kunatokea matatizo kwa sababu uwezo wa damu kushika na kubeba oksijeni inapungua pia na hjii ni sababu ya kwamba ndege kubwa zinazotembea katika kimo cha mita 11.000 au zaidi huwa na chumba ambako kanieneo angahewani inaongezwa kwa njia ya mitambo. Ndege zinazofikia juu zaidi au marubani wa roketi ni lazima watu wawe na nguo zinazotunza shinikizo ndani.


title: Kanieneo angahewa

text: Kinyume chake kuna viumbe wanaoishi chini ya bahari katika kina kubwa penye shinikizo ya juu katika maji na wanyama hao wakifikishwa kwenye uso wa bahari sharti wanakufa kwa sbabau ya tofauti kubwa ya kanieneo.


title: Mtomoko

text: Mtomoko ("Annona cherimola") ni mti mdogo wa familia Annonaceae. Matunda yake yanayolika huitwa matomoko. Spishi hii huitwa mtopetope pia, lakini tafadhali jina hili litengee kwa "Annona squamosa". "Annona reticulata" huitwa mtomoko pia, lakini mti huu ni nadra katika Afrika ya Mashariki. Mtomoko una maua madogo njanokijani yenye petali nene. Matunda yana umbo wa donge au moyo na rangi ya majani hadi kahawa yakiwa yaliyoiva. Nyama ni nyeupe yenye ladha tamu. Mbegu nyeusi ni kubwa kiasi.


title: Tundra

text: Tundra ni eneo ambako miti haiwezi kustawi kutokana na halijoto duni na kipindi kifupi cha kuota kwa majani. Mara nyingi ardhi ya maeneo hayo iko katika hali ya jalidi ya kudumu yaani halijoto ya ardhi chini ya kina cha sentimita 30-200 ina halijoto chini ya sentigredi 0°C muda wote hata wakati wa "joto" katika maeneo hayo.


title: Tundra

text: Kuna aina tatu za tundra:


title: Tundra

text: Uoto wa mimea katika maeneo ya tundra ni hasa majani, kumvumwani na kuvu. Kama miti iko inatokea kwa umbo la vichaka vidogo. Mpaka kati ya maeneo ya tundra na maeneo ya misitu hujulikana kama "mstari wa miti".


title: Tundra

text: Tabianchi katika maeneo ya tundra ni baridi kali na halijoto kidogo juu ya 0°C wakati wa wiki au miezi michache ya majira ya joto ilhali joto halitoshi kuyeyusha ardhi iliyoganda, isipokuwa kwenye sentimita za juu za ardhi.


title: Kaptula la Marx

text: Kaptula la Marx ni tamthiliya iliyotungwa mnamo mwaka 1978 na mwandishi Euphrase Kezilahabi kutoka nchini Tanzania. Ni kejeli kali kuhusu siasa ya Tanzania hasa ya Ujamaa na rais wa wakati ule Julius Nyerere.


title: Kaptula la Marx

text: Kutokana na ukali wa ukosoaji wake, tamthiliya haikuchapishwa hadi mwaka 1999 ingawa ilifanyiwa uigizaji wa kwanza Septemba 1988 huko Bagamoyo kwenye Tamasha la 7 la Sanaa na Utamaduni wa Mtanzania.


title: Kaptula la Marx

text: Tamthiliya ina sehemu 6 ambako mchezo hubadilisha mahali pake kati ya gereza lenye wafungwa 6 pamoja na kiongozi wao "Mwangaza Africanus" na serikali ya nchi isiyotajwa jina chini ya raisi anayeitwa Kapera.


title: Kaptula la Marx

text: Chanzo ni jaribio la wafungwa gerezani kukusanya habari nyingi za "dunia ya nje" iwezekanavyo kwa kuiangalia kupitia shimo dogo ukutani.


title: Kaptula la Marx

text: Wakati huohuo raisi anayeitwa Kapera baada ya kusoma Marx anaamua kubadilisha siasa yake kwa manufaa ya watu wengi. Kwa kusudi hii anaamua kuvaa "kaptula la Marx" na shati ya Mao. Nguo zote mbili ni kubwa mno kwake. Mawaziri wake wanamwitikia na kuvaa vilevile. Pamoja wanaondoka walipo kutafuta nchi ya usawa. Katika sehemu ya 4 wanaondoka kuelekea nchi ya usawa na undugu. Njiani wanakutana na jitu anayeitwa "Korchnoi Brown" na kuwapa maelekezo. Lakini wanashindwa kufika kwa sababu mawaziri hawafai.


title: Kaptula la Marx

text: Wafungwa gerezani wakati huohuo wanafanya maigizo kati yao wakijadili siasa ya nchi. Mwangaza Africanus anasoma ujumbe kwa viongozi wa Afrika anapokataa siasa zao.


title: Kaptula la Marx

text: Mawaziri wanaonyeshwa baadaye jinsi walivyo kama vipofu na kutumia mateso ya wafungwa kama mbinu.


title: Kaptula la Marx

text: Katika sehemu ya mwisho wafungwa wanatoka nje na kupindua serikali ya Kapera anayesalitiwa na mawiziri wake. Kicheko cha Korchnoi Brown kinafunga thamthiliya.


title: Kaptula la Marx

text: Kezilahabi aliandika "Kaputula la Marx" mara baada ya maandamano ya wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam tarehe 5 Machi 1978 na azimio la rais Nyerere kuwafukuza wote chuoni na kupioga marifuku umoja wao DUSO.


title: Kaptula la Marx

text: Kezilahabi aliyekubali hoja za wanafunzi alishtuka sana kutokana na matendo ya viongozi wa chuo na siasa waliokataa kuwasikiliza. Tamthiliya iliandikwa haraka na kusambazwa kwa kopi lakini haikufanyiwa uigizaji wakati ule. Hata hivyo ilisomwa na watu wengi waliipenda. Kampuni ya Tanzania Publishing House ilitaka kuchapisha tamthiliya lakini iliambiwa na serikali kutoendelea.


title: Kaptula la Marx

text: Maelezo ya jitu Korchnoi Brown kwa raisi Kapera na mawaziri waku kuhusu njia ya kufikia nchi ya usawa:


title: Black Reign

text: Black Reign ni jina la kutaja albamu ya tatu ya msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani - Queen Latifah. Albamu ilitolewa mnamo tar. 16 Novemba 1993 huko nchini Marekani. Ukilinganisha na hujudi za albamu zake mbili za awali, "Black Reign" ilikuwa albamu yake yenye mafanikio makubwa kwa hadi muda huu kwa Latifah, kwa kushika nafasu ya sita katika chati za "Billboard" 200 na kwenda hadi katika nishani ya dhahabu kwa RIAA. Albamu pia ilishika nafasi ya kumi na tano katika chati za Top R&B/Hip-Hop Albums.


title: Order in the Court

text: Order in the Court ni jina la kutaja albamu ya nne ya rapa wa muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani - Queen Latifah. Albamu ilitoka mnamo tar. 16 Juni 1998 huko nhcini Marekani kupitia studio za Motown Records. Albamu ipo katika moja ya sehemu ya kuwaenzi Tupac Shakur na The Notorious B.I.G.. Hii ni albamu ya kwanza ya Latifah kuwa na onyo la Parental Advisory juu yake.


title: Viwavi jeshi

text: ni steji ya lava wa vipepeo katika ukuaji wake...wanatabia za kula majani kwa wingi na kukua kwa kasi mno...ni adui wakubwa wa wakulima kwan huaribu mazao ya wakulima


title: We Are the World

text: "We Are the World" ni wimbo wa hisani uliorekodiwa na kundi bab-kubwa la USA for Africa kunako mwaka wa 1985. Wimbo ulitungwa na Michael Jackson na Lionel Richie na kutayarishwa na Quincy Jones na Michael Omartian kwa ajili ya albamu ya "We Are the World". Kwa mauzo yaliyozidi kiasi cha nakala milioni 20, ni moja kati ya single chache mno kuuza nakala milioni 10 (au zaidi) kwa dunia nzima.


title: We Are the World

text: Kufuatia mradi wa Band Aid, "Do They Know It's Christmas?" huko nchini Uingereza, wazo la uanzishaji wa kibao cha kusaidia balaa la njaa barani Afrika linatoka kwa mwanaharakati Harry Belafonte, yeye, akiwa na mchangishaji fedha Ken Kragen, walikuwa chombo kikuu katika kuleta wazo hili katika hali ya ukweli. Wanamuziki kadhaa waliitwa wakiwa wawiliwawili, kabla Jackson na Richie kupewa kazi ya kutunga wimbo.


title: We Are the World

text: Kufuatia miezi kadhaa ya kufanya kazi pamoja, wawili hao walimaliza kabisa kazi ya utunzi wa "We Are the World" usiku mmoja kabla ya hatua ya kwanza ya kurekodi wimbo huo, mwanzoni mwa mwaka wa 1985. Hatua ya mwisho ya kurekodi wimbo huu ulimalizika mnamo tar. 28 Januari 1985. Tukio hili la kihistoria limewaleta pamoja baadhi ya wasanii mashughuli katika tasnia ya muziki kwa kipindi hicho.


title: We Are the World

text: Wimbo ulitolewa kunako tar. 7 Machi 1985, ikiwa kama single pekee kutoka katika albamu. Mafanikio kedekede duniani kote, imeshika chati za juu katika nchi kibao duniani na kuufanya uwe wimbo pekee wa pop kuuzika haraka sana katika historia ya muziki huo kwa nchini Marekani. Single ya kwanza kutunukiwa maplatinamu kedekede, "We Are the World" imepokea platinamu nne mfululizo kutoka kwa Recording Industry Association of America.


title: We Are the World

text: Hata hivyo, wimbo umepokea tahakiki mchanganyiko kutoka kwa waandishi wa habari, wataalamu wa muziki, na jamii kwa ujumla. Mashabiki wamefurahi kusikia muziki ulioimbwa pampoja na watu wa rangi tofauti katika wimbo mmoja, na kujisikia raha kununua "We Are the World", wakitambua ya kwamba pesa zinaenda katika jambo la hisani. Wengineo, wakiwemo wasemaje wa vyombo ya habari, walikatishwa tamaa eti kwamba wimbo haujatoa sababu kwa wasikilizaji kwanini njaa imetokea mwanzoni kabisa, na mashairi yalionekana kama vile ya kujipatia umaarufu tu.


title: We Are the World

text: Wimbo umezawadiwa tuzo kadhaa ikiwa ni pamoja na Grammy Awards tatu, moja American Music Award, na People's Choice Award—wimbo ulipandishwa na upokeaji wa tahakiki za haja za video yake, video za nyumbani, na matoleo ya vijarida, na matangazo kibaokibao ya redio, TV, na kadhalika, vitabu, mabango, na fulana. Promosheni yake imesadia mafanikio ya "We Are the World" na kuchangisha kiasi cha pesa zaidi ya Dola za Kimarekami Milioni 63 kwa ajili ya shughuli kusadia watu barani Afrika na Marekani.


title: We Are the World

text:
Kufuatia uharibifu mkubwa uliosababishwa na tetemeko la ardhi lenye ukubwa wa magnitude 7.0 M huko nchini Haiti mnamo tar. 12 Januari 2010, toleo lingine la wimbo huu na mastaa wengine lilitolewa na -rekodiwa mnamo 1 Februari 2010. Wimbo uliitwa jina la "We Are the World 25 for Haiti", ulitolewa kama single mnamo tar. 12 Februari 2010, na mapato kutoka katika rekodi hiyo ilisaidia walioponyeka katika nchi iliyopatwa na balaa hilo.Vinyl Single:
VHS Video Event 1:
VHS Video Event Special Edition:


title: We Are the World

text: !scope="row"| Japan (RIAJ)


title: We Are the World

text: !scope="row"| Total certified sales:


title: Afya na mwonekano wa Michael Jackson

text: Michael Jackson (29 Agosti 1958 – 25 Juni 2009) alikuwa mwanamuziki na mburudishaji wa Kimarekani ambaye ametumia zaidi ya miaka arobaini katika jicho la umma, kwanza akiwa kama nyota mtoto akiwa na kundi zima la The Jackson 5, kishaa badaaye kama msanii wa kujitegemea. Kuanzia katikati mwa miaka ya 1980 imekuwa wazi kwamba mwonekano wa Jackson ulikuwa unabadilika bila kificho. Ngozi ya mwili wake imeanza kupauka, pua na umbo la sura yake imebadilika, na kapoteza uzito.


title: Afya na mwonekano wa Michael Jackson

text: Ile hali ya mpauko wa ngozi awali ulisababishwa na vitiligo na — ambao Jackson alijaribu kuutibia kunako mwaka wa 1986—na matumizi yake ya vipodozi mbalimbali ili kuficha madoa yake ya mwilini. Baadhi ya madaktari wa upasuaji wamekisia ya kwamba pia alifanya "rhinoplasty" (upasuaji wa pua), kuinua paji la uso, upasuaji na usawazishaji wa kidevu, na kabadilisha vilevile midomo yake. Hayo yote ya karibu yanakadiliwa kufanywa na mwimbaji huyo kunako miaka ya 1990, amepitia karibia michakato kumi ya kubadili umbo lake.


title: Afya na mwonekano wa Michael Jackson

text: Jackson na baadhi ya ndugu zake walisema ya kwamba walikuwa wakinyanyasika sana kimwili na kihisia na baba yao, na mwaka wa 2003, alikubali kwamba alikuwa akimchapa viboko sana Jackson wakati yu mtoto. Jackson hapendi kabisa kulizungumzia hili, lakini pindi tu anapolisema, anakuwa na huzuni sana na kusema ya kwamba angetapika kabla ya kukutana na baba'ke. Madaktari wanasema alikuwa na matatizo ya maumivu ya mwili. Deepak Chopra, daktari na rafiki wa karibu Jackson kwa karibia miaka 20, amesema: "Kilichokuwa shurutisho kwake ni hali ya kufanya upasuaji uliokuwa a hali ya kujibalisha mwenyewe, hali ambayo dhahiri ni kutojiheshimu au kujikubali wewe kama wewe."