title: Dini nchini Eritrea

text: Imani na madhehebu mengine yote yanatakiwa kufuata mchakato wa usajili; lakini yale ambayo yanajulikana kama ni madhehebu ya kawaida na yapo duniani, basi hayana haja ya kujisajili.


title: Dini nchini Eritrea

text: Miongoni mwa mambo mengine ni pamoja na muundo wa serikali kutaka kuwasilisha nyaraka binafsi za wanachama wa kikundi cha dini ili waruhusiwe kuabudu.


title: Ufalme wa Italia

text: Ufalme wa Italia (kwa Kiitaliaː Regno d'Italia) ni jina rasmi la nchi ya Italia miaka 1861-1946, yaani tangu rasi hiyo ilipounganishwa kwa kiasi kikubwa chini ya ukoo wa Savoia hadi wananchi walipopiga kura na kuamua iwe jamhuri.


title: Ufalme wa Italia

text: Miaka hiyo Italia ilishiriki vita mbalimbali ili kukamilisha umoja wa rasi na kuteka maeneo mengine.


title: Ufalme wa Italia

text: Baada ya kufaulu kwanza, vita vikuu vya pili vilimalizika kwa Italia kushindwa na kunyang'anywa maeneo mengi, hata ya rasi yake.


title: Moscow City

text: Moscow City (kwa Kirusi: Московский международный деловой центр «Москва-Сити»), ni mradi wa kiuchumi katika jiji la Moscow nchini Urusi.


title: Moscow City

text: Kwenye eneo la takriban hektari 60 lililopo kwenze ukingo wa kushoto la mto Moskva, takriban kilomita 4-5 kutoka uwanja mwekundu na Kremlin, kuna maghorofa 6 yenye urefu wa mita 300 au zaidi, kati yao maghorofa makubwa ya Ulaya. Pamoja na majengo mengine mradi huu unalenga kuunganisha maeneo ya ofisi, makazi na burudani kwa watu 250,000 – 300,000.


title: Uislamu nchini Gabon

text: Uislamu nchini Gabon unategemea hasa wahamiaji kutoka nchi nyingineː unakadiriwa kuwa asilimia 12 ya idadi ya wakazi wote wa Gabon ni waumini wa Kiislamu, ambao kati yao asilimia 80 hadi 90 ni wageni.


title: Uislamu nchini Gabon

text: Uislamu, Kanisa Katoliki, na madhehebu ya Uprotestanti yanaendesha shule za msingi na sekondari nchini Gabon. Shule hizi zinahitaji kujisajili kwa Wizara ya Elimu, ambapo hutozwa ili zifikie viwango vinavyohitajika kutoa huduma kama shule za umma. Serikali haichangii wala kutoa ruzuku kwa shule za binafsi, haijalishi ni ya kilimwengu au ya kidini.


title: Bwawa la Malebo

text:
Bwawa la Malebo (far. Pool Malebo, majina mengine Malebo Pool, zamani Stanley Pool, pia Ziwa Ngobila au Ziwa Nkunda) ni sehemu ya mwendo wa mto Kongo ambako mto unapanuka sana kwa urefu wa kilomita 35 ukifikia upana wa kilomita 23.
Jina la Malebo latokana na jina la kienyeji "lilebo (uwingi malebo)" kwa miti ya aina mchapa (Borassus flabellifer) inayopatikana kwa wingi hapo.


title: Bwawa la Malebo

text: Jina la zamani Stanley Pool latokana na Henry Morton Stanley aliyefika hapa mwaka 1877 akaanzisha kituo cha Léopoldville , kitangulizi cha mji wa Kinshasa.


title: Bwawa la Malebo

text: Miji mikuu ya Kinshasa na Brazzaville iko kando la bwawa hili ikitazamana.


title: Bwawa la Malebo

text: Sehemu ya mto Kongo inayopitika kwa meli ndogo za mtoni kwenda hadi Mbandaka, Kisangani na Bangui inaanza hapa. Chini ya bwawa kuna maporomoko ya Livingstone yanayozuia usafiri kwa maji hadi bahari.


title: Chambeshi (mto)

text: Chambeshi (pia Chambezi) ni tawimto mkubwa wa mto Lualaba na ilhali chanzo chake ni chanzo cha mbali katika ya tawimito ya beseni ya Kongo kinatazamiwa pia kama chanzo cha mto Kongo mwenyewe.


title: Chambeshi (mto)

text: Chanzo hiki kipo nchini Zambia karibu na Ziwa Tanganyika kwenye kimo cha mita 1,760 juu ya UB.


title: Uislamu nchini Gambia

text: Uislamu ni dini yenye wafuasi wengi nchini Gambia, ikiwa na asilimia 95.3 za idadi ya wakazi wote wa nchi hiyo. Sehemu kubwa ya Waislamu wa Gambia ni wa dhehebu la Sunni wanaofuata mwongozo wa Maliki, wenye athira pia ya Usufi. Vilevile kuna nyendo za Wahmadiyya.


title: Uislamu nchini Gambia

text: Uislamu nchini humo unasifika kwa kushirikiana na makundi mengine ya dini. Baadhi ya makundi hayo ni pamoja na Kanisa Katoliki, Uprotestanti na Dini asilia za Kiafrika.


title: Hati ya Thesalonike

text: Hati ya Thesalonike (maarufu pia kwa jina la Cunctos populos) ilitolewa tarehe 27 Februari 380 BK. Iliagiza raia wote wa Dola la Roma kukiri imani ya maaskofu wa Roma na Aleksandria, ikifanya Ukristo wa Kikatoliki kuwa dini rasmi ya dola hilo.


title: Hati ya Thesalonike

text: Kaisari Konstantino I aliongokea Ukristo mwaka 312.


title: Hati ya Thesalonike

text: KUfikia mwaka 325 uzushi wa padri Ario kuhusu Yesu Kristo ulikuwa umeshaenea kiasi cha kuvuruga Kanisa na hata jamii nzima.


title: Hati ya Thesalonike

text: Ili kurudisha amani katika dola, Konstantino aliitisha Mtaguso wa kwanza wa Nisea ili uamue imani sahihi ni ipi. Mtaguso mkuu huo ulitoa Kanuni ya imani ya Nisea iliyokanusha Uario kwa kumkiri Kristo kuwa "Mungu kweli" mwenye "hali moja na Baba".


title: Hati ya Thesalonike

text: Hata hivyo mabishano hayakuisha, hivyo Konstantino alidhani amekosea kuunga mkono imani ya Nisea akasimama upande wa Waario akivuta wengi upande huo. Hatimaye, alipobatizwa (337), alimchagua askofu wa Kiario Eusebio wa Nikomedia kumbatiza.


title: Hati ya Thesalonike

text: Mrithi wake upande wa mashariki, mwanae Constantius II, alikuwa vilevile mtetezi wa Uario akawa anafukuza maaskofu Wakatoliki.


title: Hati ya Thesalonike

text: Mwandamizi wake Kaisari Juliani aliasi kabisa Ukristo na kurudia Upagani wa Ugiriki, pamoja na kulinda dini na madhehebu yoyote.


title: Hati ya Thesalonike

text: Aliyemfuata, Kaisari Joviano, alitawala miezi 8 tu, akafuatwa na Kaisari Valens, muumini wa Uario.


title: Hati ya Thesalonike

text: Mwaka 379, Valens aliporithiwa na Theodosius I, Uario ulikuwa umeenea sana mashariki, lakini si magharibi. Theodosius, aliyezaliwa Hispania, alikuwa na imani kubwa katika mafundisho ya Nisea. Mnamo Agosti, Gratian, mtawala wa magharibi, alianza kudhulumu wazushi.


title: Hati ya Thesalonike

text: Makaisari Theodosius I, Gratian na Valentinian II kwa pamoja tarehe 27 Februari 380 walitoa hati hii:


title: Hati ya Thesalonike

text: Hati ilitolewa kwa athira ya Acholius, na hivyo ya Pope Damasus I aliyemteua. Ilisisitiza imani moja tu kuwa halali katika dola la Roma, ile "katholiki" (yaani, isiyo ya sehemu) na "orthodoksi" (yaani, sahihi).


title: Hati ya Thesalonike

text: Tangu hapo, Theodosius alitumia nguvu nyingi kuzima aina zote za Ukristo tofauti na hiyo, hasa Uario.


title: Hati ya Thesalonike

text: Hati ilifuatwa mwaka 381 na Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli, uliothibitisha na kuongezea ungamo la Nisea katika Kanuni ya imani ya Nisea-Konstantinopoli.


title: Hati ya Thesalonike

text: Mwaka 383, Kaisari alidai madhehebu mengine yote yampatie maungamo yao ya imani, akayachambua na kuyachoma yote isipokuwa ya Wanovasyani. Hivyo madhehebu hayo hawakuruhusiwa tena kukutana, kuweka mapadri wala kueneza mafundisho yao. Theodosius alikataza wazushi wasiishi tena Konstantinopoli, na miaka 392-394 alitaifisha maabadi yao.


title: Sitini na moja

text: Sitini na moja ni namba inayoandikwa 61 kwa tarakimu za kawaida na LXI kwa zile za Kirumi.


title: Sitini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 60 na kutangulia 62.


title: Sitini na moja

text: 61 ni namba tasa.


title: Uislamu nchini Ghana

text: Uislamu ulikuwa moja kati ya dini zenye wafuasi wengi sana nchini Ghana. Uwepo wake umeanza tangu mnamo karne ya 10 ambapo pia uliendana sawa na ufaji wa Dola la Ghana.


title: Uislamu nchini Ghana

text:
Leo hii idadi ya Waislamu nchini humo ni takriban asilimia 30 za wakazi wa nchi nzima ya Ghana.
Sehemu kubwa ya Waislamu wa nchini Ghana wanafuata Sunni, huku kukiwa na makadirio ya kwamba asilimia 16 ni wafuasi wa Ahmadiyya na asilimia karibia 8 ni wafuasi wa Shia.


title: Nkuhungu

text: Nkuhungu ni kata iliyopo katika wilaya ya Dodoma mjini yenye postikodi namba 41117. Jina Nkuhungu linatokana na lile la jamii mojawapo ya kabila la Wagogo.


title: Afeli

text: Afeli (ing. "aphelion") ni mahali katika njiamzingo ya sayari au magimba mengine ya angani ambako ni mbali zaidi na jua. Jina linatokana na kigiriki από na Ήλιο "apo" (mbali) na "helio" (jua).


title: Afeli

text: Kinyume chake ni periheli inayomaanisha sehemu ya njiamzingo iliyo karibu kabisa na jua.


title: Afeli

text: Majina haya hutumiwa kama njiamzingo ina umbo la duaradufu, yasingekuwa na maana kama njiamzingo ingekuwa duara kamili lakini hii haitokei hali halisi.


title: Periheli

text: Periheli (ing. "perihelion") ni mahali katika obiti ya sayari au magimba mengine ya angani ambako ni karibu zaidi na jua. Jina linatokana na kigiriki Περι "peri (karibu)" na Ήλιο "helio" (jua).


title: Periheli

text: Kinyume chake ni afeli inayomaanisha sehemu ya obiti iliyo mbali kabisa na jua. Obiti ni jina la njia ya gimba kuzunguka jua.


title: Periheli

text: Majina haya hutumiwa kwa sababu obiti huwa na umbo la duaradufu na kwenye mzingo wa duaradufu kuna sehemu za karibu na sehemu za mbali na kitovu. Yasingekuwa na maana kama obiti ingekuwa duara kamili kwa sababi kwenye mzingo wa duara kila nukta ina umbali sawa na kitovu. Lakini obiti zenye umbo la duara kamili hazitokei hali halisi.


title: Sayari ya Tisa

text: Sayari ya Tisa (pia Sayari Tisa, kwa Kiingereza "") ni jina la muda kwa sayari isiyojulikana bado lakini inayoaminiwa kuwepo kwenye sehemu za nje kabisa za mfumo wa jua letu.


title: Sayari ya Tisa

text: Hadi sasa Sayari Tisa haijaonekana moja kwa moja, hivyo ni sayari ya kinadharia tete.


title: Sayari ya Tisa

text: Kuwepo kwa sayari hii imependekezwa na wataalamu wa astronomia baada ya kutazama miendo ya ajabu katika kundi la magimba yaliyopo kwenye mpaka wa nje wa ukanda wa Kuiper; magimba hayo ni asteroidi na angalau sayari kibete moja. Hadi sasa magimba sita yametambuliwa ambayo obiti zake za kuzunguka jua hazifuati njia inayolingana na magimba mengine.


title: Sayari ya Tisa

text: Walipotafuta kwa nini obiti hizo si za kawaida, wataalamu walianza kuwaza ya kwamba kuna kitu chenye masi kubwa kinachoathiri magimba hayo na kubadilisha njia zake. Awali mawazo yalitofautiana kama ni kitu kimoja au labda vitu viwili huko nje.Kufuatana na makadirio ya Konstantin Batygin na Michael E. Brown wa California Institute of Technology (Caltech) ya mwaka 2016, uwezekano wa kuwepo kwa Sayari ya Tisa ni mkubwa. Waliingiza data zote za obiti katika vielelezo vya kompyuta, wakafikia suluhisho la kwamba, kuwepo kwa sayari kubwa inayozunguka jua katika umbali mkubwa nje ya ukanda wa Kuiper kunaweza kueleza mambo yasiyo ya kawaida ya obiti zilizochunguliwa. New evidence suggests a ninth planet lurking at the edge of the solar system, The Washington Post 2016-01-20, iliangaliwa 2016-01-21


title: Sayari ya Tisa

text:
Katika hesabu yao Sayari ya Tisa ingekuwa sayari jito ya gesi yenye masi takriban mara kumi kuliko dunia. Brown anawaza ya kwamba sayari itagunduliwa katika miaka mitano ijayo. Kama ina masi hii na kama muundo wake unafanana na Uranus na Neptun, ni lazima sayari hii iwe na kipenyo mara 3.7 za dunia (km 46,600) na halijoto usoni ya K 47 (−226°C).
Katika kielelezo obiti ya Sayari ya Tisa ingekuwa kabisa nje ya obiti ya Neptun.


title: Sayari ya Tisa

text: Uwepo wa Sayari ya Tisa haujakubaliwa na wanaastronomia wote. Kuna nadharia mbadala. Zote zinakubali kuna kitu nje ambacho kutokana na graviti yake kinasumbua obiti za magimba zilizopimwa.


title: Sayari ya Tisa

text: Ann-Marie Madigan na Michael McCourt wameangalia uwezekano wa kuwepo kwa ukanda wenye masi kubwa kushinda ukanda wa Kuiper huko nje ambao haujatambuliwa bado.


title: Sayari ya Tisa

text: Matthew J. Holman na Matthew J. Payne kwenye Harvard–Smithsonian Center for Astrophysics walichungulia obiti ya Pluto wakaona mikengeuko mikubwa kushinda utabiri wa Batygin na Brown. Waliona njia tatu za kueleza tofauti hizo


title: Sayari ya Tisa

text: Uhakiki wa nadharia unahitaji kutambua Sayari ya Tisa au magimba mengine kwa vipimo. Hii haitakuwa rahisi. Sayari zinaonekana kwa sababu zinaakisia nuru ya jua. Katika umbali mkubwa vile ni nuru ndogo sana inayofika kutoka jua na kiasi kidogo zaidi kinachoweza kuakisiwa tena. Kwa hiyo ingeonekana kama nukta hafifu sana kwa darubini za astronomia. Njia ya pekee inategemea tabia ya sayari inayobadilisha mahali pake angani hata kama ni polepole, tofauti na nyota zinazokaa mahali pamoja. Hapa watazamaji wanapiga picha nyingi za maeneo wanayochungulia wanapoona mamilioni ya nyota. Sasa wanalinganisha kwa kompyuta kama kuna nukta za nuru zinazobadili mahali. Katika chaguo la sehemu wanapochungulia wanategemea utabiri zinazowezekana kutegemeana na vielelezo.


title: Sayari ya Tisa

text: Uwezekano utategemea pia mahali pa Sayari ya Tisa kenye obiti yake - kama iko karibu na periheli yake itakuwa rahisi zaidi; kama iko karibu na afeli yake itakuwa vigumu zaidi.


title: Uislamu nchini Guinea

text: Uislamu nchini Guinea ni dini yenye wafuasi wengi nchini humo, kukiwa na makadirio ya asilimia 85 ya wakazi wote wa Guinea kuwa ni Waislamu, hasa kwa mujibu wa takwimu yao ya mwaka wa 2005.


title: Uislamu nchini Guinea

text: Wengi wao ni wafuasi wa dhehebu la Sunni wanaofuata mafunzo ya Maliki na mila zake pamoja na Qadiria na Tijani katika miongozo ya Sufi. Vilevile kuna nyendo za Ahmadiyya nchini humo.


title: Uislamu nchini Guinea

text: Ijapokuwa Wafaransa walianzisha koloni lao mnamo mwaka wa 1891, udhibiti wao dhidi ya kanda ulikuwa dhaifu mno.


title: Uislamu nchini Guinea

text: Baada ya uhuru mnamo mwaka 1958, kiongozi Muislamu mwenye kufuata sera za Umarksi, Rais Sékou Touré hakupenda suala la kuendeleza Uislamu; hadi hapo uongozi na sifa ilivyoanza kwenda kombo kwenye miaka ya 1970 Touré ndipo akaomba taasisi za Kiislamu zirudishe uhusiano wake na serikali ili kuhalalisha utawala wake.


title: Uislamu nchini Guinea

text: Tangu kifo cha Touré mnamo 1984, ushirikiano baina ya jumuia za Kiislamu na serikali uliendelea.


title: Uislamu nchini Guinea-Bissau

text: Uislamu nchini Guinea-Bissau ni moja kati ya dini kubwa nchini humo, imekadiriwa kufikia asilimia 50 za wakazi wake ambapo kwa harakaharaka ni kama milioni 1.4  ya raia wa huko ni wafuasi wa dini ya Kiislamu.


title: Uislamu nchini Guinea-Bissau

text: Sehemu kubwa ya Waislamu wa Bissau ni dhehebu la Sunni wanaofuata mafunzo ya Maliki, yenye athira ya Usufi. Imekadiriwa asilimia 6 kuwa ni Shia na asilimia 2 ni Ahmadiyya nao pia wamo.


title: Uislamu nchini Kenya

text: Uislamu nchini Kenya unakadiriwa kufikia asilimia 11.1 ya wakazi wote wa Kenya, au makadirio ya milioni 4.3 ya watu.


title: Uislamu nchini Kenya

text: Sehemu kubwa ya pwani ya Kenya imejawa na wakazi wengi wa Kiislamu, lakini Nairobi pia ina misikiti kadhaa na Waislamu kadhaa maarufu.


title: Uislamu nchini Kenya

text: Sehemu kubwa ya Waislamu wa Kenya ni wafuasi wa dhehebu la Sunni wanaofuata mafundisho ya Shafi. Vilevile kuna kiasi kadhaa cha Waislamu wanaoafuata dhehebu la Shia na Ahmadiyya. Katika sehemu kubwa, Shia ni Waismailia waliotokana au wenye athira kutokana na wafanyabiashara wa majini/bahari kutoka Mashariki ya Kati na India. Hao Washia ni pamoja na Dawoodi Bohra, ambao wanakadiriwa kuwa kati ya 6,000-8,000 nchini humo.


title: Robert Huth

text: Robert Huth (alizaliwa Biesdorf, mashariki mwa Berlin, Ujerumani, tarehe 18 Agosti 1984) ni mchezaji wa mpira.


title: Robert Huth

text: Utotoni alichezea soka katika timu ya mtaani Vfb Forfuna Biesdorf, kisha Feunion Berlin.


title: Robert Huth

text: Alichezea timu za Chelsea, pia Bayern Munich walimtaka lakini hawakufanikiwa, akaenda Middlesbrough.


title: Robert Huth

text: Baada ya miaka miwili akaenda Stoke City aliichezea mechi ya 100 katika ligi kuu ya Uingereza dhidi ya Evarton mnamo 4 Oktoba 2009.


title: Robert Huth

text: Msimu wa 2010/2011 aliisaidia Stoke City kucheza fainali za FA na kufungwa na Manchester City goli 1-0 na Huth alitangazwa kuwa mchezaji bora wa Stoke City.


title: Robert Huth

text: Mwaka 2013 aliumia na kufanyiwa operesheni ambazo zilimweka nje msimu mzima na mwanzoni mwa 2014/2015 akaumia tena na kukaa nje kwa miezi miwili ambapo alirudi 9 Desemba 2014 akacheza dhidi ya Arsenal.


title: Robert Huth

text: Kwa misimu 6 alikuwa amechezea mechi 188.


title: Robert Huth

text: Tarehe 2 Februari 2015 hult alitua Leicester City kwa mkopo mpaka mwishoni mwa msimu: kuwasili kwa Huth kulisababisha washinde mechi 9 za mwisho na kubaki ligi kuu.


title: Robert Huth

text: Baada ya kusajiliwa na Leicester tarehe 24 Juni 2015, Huth amekuwa tegemeo kubwa kwenye kikosi hadi kukiwezesha kuchukua ubingwa wa ligi kuu ya Uingereza mwaka 2016.


title: Sitini na mbili

text: Sitini na mbili ni namba inayoandikwa 62 kwa tarakimu za kawaida na LXII kwa zile za Kirumi.


title: Sitini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 61 na kutangulia 63.


title: Sitini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 31.


title: Sitini na tatu

text: Sitini na tatu ni namba inayoandikwa 63 kwa tarakimu za kawaida na LXIII kwa zile za Kirumi.


title: Sitini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 62 na kutangulia 64.


title: Sitini na tatu

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 7.


title: Sitini na nne

text: Sitini na nne (pia: arubasitini kutoka Kiarabu) ni namba inayoandikwa 64 kwa tarakimu za kawaida na LXIV kwa zile za Kirumi.


title: Sitini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 63 na kutangulia 65.


title: Sitini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 (au 2).


title: Sitini na tano

text: Sitini na tano ni namba inayoandikwa 65 kwa tarakimu za kawaida na LXV kwa zile za Kirumi.


title: Sitini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 64 na kutangulia 66.


title: Sitini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 13.


title: Sitini na sita

text: Sitini na sita (au sita na sitini) ni namba inayoandikwa 66 kwa tarakimu za kawaida na LXVI kwa zile za Kirumi.


title: Sitini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 65 na kutangulia 67.


title: Sitini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 11.


title: Sitini na saba

text: Sitini na saba ni namba inayoandikwa 67 kwa tarakimu za kawaida na LXVII kwa zile za Kirumi.


title: Sitini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 66 na kutangulia 68.


title: Sitini na saba

text: 67 ni namba tasa.


title: Sitini na nane

text: Sitini na nane ni namba inayoandikwa 68 kwa tarakimu za kawaida na LXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Sitini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 67 na kutangulia 69.


title: Sitini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 17.


title: Sitini na tisa

text: Sitini na tisa (au tisa na sitini) ni namba inayoandikwa 69 kwa tarakimu za kawaida na LXIX kwa zile za Kirumi.


title: Sitini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 68 na kutangulia 70.


title: Sitini na tisa

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 23.


title: Sabini

text: Sabini (kutoka neno la Kiarabu سبعون) ni namba inayoandikwa 70 kwa tarakimu za kawaida na LXX kwa zile za Kirumi.


title: Sabini

text: Ni namba asilia inayofuata 69 na kutangulia 71.


title: Sabini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 7.


title: Sabini na moja

text: Sabini na moja ni namba inayoandikwa 71 kwa tarakimu za kawaida na LXXI kwa zile za Kirumi.


title: Sabini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 70 na kutangulia 72.


title: Sabini na moja

text: 71 ni namba tasa.


title: Pambo

text: Pambo ni zana zinazotumika katika ujenzi na sanaa ya mapambo kutia nakshi eneo au kitu fulani ili kuongeza uzuri wake.


title: Pambo

text: Mapambo kwa ajili ya majengo huchongwa kutoka kwenye mawe, mbao au vito vya thamani, udongo, au pia mengine huchorwa juu yake, k.mf. juu ya kitambaa.


title: Pambo

text: Tangu zamani za kale binadamu ameonyesha kipaji chake cha usanii kwa kupamba vitu mbalimbali, hasa vile vinavyomhusu zaidi, kama vile mavazi yake na mwili wake mwenyewe.


title: Pambo

text: Mitindo mbalimbali ya mapambo imegunduliwa kupitia sanaa na ujenzi, ikiwemo ya ufinyanzi, samani na kazi za uhunzi pia. Kwenye nguo, kuta na vitu vingine ambapo mapambo yaweza kuwa kitu pekee kinachosaidia kuwepo kwake, michoro na miundo pia hutumika zaidi.


title: Pambo

text: Miundo mbalimbali inayotumika katika michoro ya mapambo hutolewa katika maumbo ya kijiometri, na maumbo ya mimea na wanyama pia.


title: Pambo

text: Binadamu, haswa mwanamke, anapenda sana kujitia nakshi kwa mapambo yaliyotengenezwa kwa vito au hata plastiki za rangi. Mapambo hayo ni kama vile:


title: Pambo

text: Herini zinazovaliwa sikioni


title: Pambo

text: Mkufu unaovaliwa shingoni


title: Pambo

text: Kikuba kinachovaliwa nyweleni


title: Pambo

text: Kipini kinachovaliwa puani


title: Pambo

text: Bangili inayovaliwa mkononi


title: Nakshi

text: Nakshi ni kitu chochote kinachotumika kuongeza mvuto wa uzuri wa kitu fulani.


title: Nakshi

text: Toka zamani za kale binadamu ameonyesha kipaji chake cha usanii kwa kutia nakshi vitu mbalimbali alivyotengeneza au alivyotumia.


title: Nakshi

text: Nakshi zilitumika kwa namna ya pekee upande wa dini, katika maabadi na katika vifaa vya ibada, kama vile mavazi.


title: Sabini na mbili

text: sabini na mbili ni namba inayoandikwa 72 kwa tarakimu za kawaida na LXXII kwa zile za Kirumi.


title: Sabini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 71 na kutangulia 73.


title: Sabini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 3.


title: Sabini na tatu

text: Sabini na tatu ni namba inayoandikwa 73 kwa tarakimu za kawaida na LXXIII kwa zile za Kirumi.


title: Sabini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 72 na kutangulia 74.


title: Sabini na tatu

text: 73 ni namba tasa.


title: Sabini na nne

text: Sabini na nne ni namba inayoandikwa 74 kwa tarakimu za kawaida na LXXIV kwa zile za Kirumi.


title: Sabini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 73 na kutangulia 75.


title: Sabini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 37.


title: Sabini na tano

text: sabini na tano ni namba inayoandikwa 75 kwa tarakimu za kawaida na LXXV kwa zile za Kirumi.


title: Sabini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 74 na kutangulia 76.


title: Sabini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 5.


title: Sabini na sita

text: Sabini na sita (au sita na sabini) ni namba inayoandikwa 76 kwa tarakimu za kawaida na LXXVI kwa zile za Kirumi.


title: Sabini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 75 na kutangulia 77.


title: Sabini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 19.


title: Sabini na saba

text: Sabini na saba (au saba na sabini) ni namba inayoandikwa 77 kwa tarakimu za kawaida na LXXVII kwa zile za Kirumi.


title: Sabini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 76 na kutangulia 78.


title: Sabini na saba

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 11.


title: Sabini na nane

text: Sabini na nane ni namba inayoandikwa 78 kwa tarakimu za kawaida na LXXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Sabini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 77 na kutangulia 79.


title: Sabini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 13.


title: Kipaji

text: Kipaji ni sehemu ya uwezo wa kufanya jambo fulani kwa ngazi ya juu. Kipaji kinaweza kuwa cha kimwili au cha kiakili.


title: Kipaji

text: Kipaji ni uwezo wa kuzaliwa nao wa kufanya kazi fulani lakini kinaweza kikandelezwa au kutoendelezwa.


title: Kipaji

text: Ni uwezo, ujuzi ulioendelezwa, maarifa au uhodari na mtazamo alionao mtu.


title: Kipaji

text: Asili ya ndani ya kipaji ni kuonyesha ujuzi na mafanikio, ambayo huwakilisha maarifa au uwezo unaopatikana kupitia kujifunza.


title: Ziwa Ladoga

text: Ziwa Ladoga (Kirusi:Ладожское озеро, "Ladozhskoe ozero," yaani, "Ziwa Ladozhskoe;") ni ziwa huko nchinia Urusi. Liko baina ya mkoa wa Leningrad Oblast na Karelia. Lina ukubwa wa kilomita za mraba zipatazo 17,870.


title: Orodha ya milima ya Urusi

text: Hii ni orodha ya milima ya Urusi yenye kimo cha zaidi ya mita 5,000.


title: Bahari ya Azov

text: Bahari ya Azov ni bahari ya pembeni ya Bahari Nyeuri. Iko kati ya Ukraine, Urusi, Krim na Bahari Nyeusi. Eneo lake ni 39 000 км²


title: Bahari ya Barents

text: Bahari ya Barents ni tawi la Bahari ya Aktiki, kaskazini kwa Urusi, Norwei na Svalbard. Eneo la 1 424 000 км²


title: Bahari Nyeupe

text: Bahari Nyeupe ni bahari ya pembeni ya Bahari Aktiki upande wa kaskazini ya Urusi ya kiulaya ikipakana na mikoa ya Murmansk Oblast, Karelia na Arhangelsk Oblast. Inazungukwa na nchi kavu pande tatu hivo ni kama ghuba kubwa la Bahari ya Barents. Eneo lake ni 90,800 km².


title: Bahari Nyeupe

text: Bandari muhimu ni Arkhangelsk. Kupitia mito na mifereji kuna njia za maji hadi Bahari Baltiki na Bahari Nyeusi.


title: Bahari ya Chukchi

text: Bahari ya Chukchi ni bahari ya pembeni ya Bahari ya Aktiki, kaskazini kwa Urusi na Alaska. Eneo lake ni 589.600 км²


title: Uislamu nchini Lesotho

text: Uislamu nchini Lesotho katika mwaka wa 2013 ulikadiriwa kuwa na wafuasi 3,000 kati ya wakazi milioni 2 nchi nzima.


title: Uislamu nchini Lesotho

text: Sehemu kubwa ya jamii ya Kiislamu nchini humo ni kutoka Asia ya Kusini (India, Pakistan, Bangladesh, na Sri Lanka), lakini pia kuna idadi kubwa ya wakazi kutoka Mashariki ya Kati, kama vile Afghanistan.


title: Uislamu nchini Lesotho

text: Waislamu wenye asili ya Asia Kusini, wamekuwa mashuhuri mno hasa kwa kuweza kuanzisha jumuia na taasisi za Kiislamu kadha wa kadha na kufanya biashara vilevile.


title: Uislamu nchini Liberia

text: Uislamu nchini Liberia unakadiriwa kufuatwa na watu karibia asilimia 12.2 ya idadi ya wakazi wote wa nchini humo.


title: Uislamu nchini Liberia

text: Sehemu kubwa ya Waislamu wa Liberia ni wale wanaofuata mafundisho ya Maliki dhehebu la Sunni, kukiwa na idadi kiasi ya Shia na Ahmadiyya. Kundi kubwa la Waislamu nchini humo ni la kabila la Wavai na Mandingo lakini pia Wagbandi, Kpelle na jamii zingine ndogondogo.


title: Uislamu nchini Libya

text: Uislamu nchini Libya ndio dini inayongoza kwa wingi wa wafuasi.


title: Uislamu nchini Libya

text: Sehemu kubwa ya waumini wa Libya ni wale wanaofuata dhehebu la Sunni, ambapo hutoa mafunzo ya kidini na mwongozo wa sera za utawala wa nchi na serikali kwa ujumla. Ni vigumu kubagusha dhana hii kwani hata kwa wale ambao hawakuamini Uislamu kikamilifu nao wamekuwa wafuasi wa utaratibu huu nchini humo.


title: Uislamu nchini Libya

text: Libya, wameweka vipaumbele juu ya thamani ya Uislamu na mafunzo yake, yaani, kuanzia utamaduni, mafunzo ya Qurani kwa kiwango cha juu mno, kiasi kwamba nchi hufuata miongozo ya sharia za Kiislamu.


title: Uislamu nchini Libya

text: Libya ina sehemu ndogo sana ya wafuasi wa Ahmadiyya na Shia hasa inahusisha wahamiaji kutoka Pakistani, kupitia majimbo yasiyojulikana nchini nzima.


title: Uislamu nchini Madagascar

text: Uislamu umeanzishwa vyema katika nchi ya leo ijulikanayo kama Madagaska. Kwa karne na karne na leo hadi leo hii Waislamu nchini humo wanawakilisha karibia asilimia 7 ya jumla ya wakazi wote wa nchini humo.


title: Uislamu nchini Madagascar

text: Karibia Waislamu wote wa Madagascar wanafuata dhehebu la Sunni katika mafundisho ya [Imamu]] Shafi, huku kukiwa na idadi ndogo ya wafuasi wa Ahmadiyya ambao walianza kuingia kwenye miaka ya 1980.


title: Mwanasheria Mkuu

text: Mwanasheria Mkuu ni mtaalamu wa sheria mwenye kazi ya kushauri serikali au mahakama katika utekelezaji wa majukumu yake.


title: Mwanasheria Mkuu

text: Nafasi hii inapatikana katika nchi mbalimbali hasa kama zinazothiriwa na haki ya Uingereza yaani katika koloni zake za zamani.


title: Mwanasheria Mkuu

text: Anaweza kuchaguliwa na bunge, na rais au kamati za pekee.


title: Mwanasheria Mkuu

text: Nchini Tanzania mwanasheria mkuu anashiriki katika mikutano ya baraza la mawaziri, kazi yake ni kuwa mshauri mkuu wa serikali katika masuala ya kisheria, kuwakilisha na kutetea serikali mahakamani au hata kutoa shauri la kisheria kwa mahakimu.


title: Mwanasheria Mkuu

text: Mwanasheria mkuu wa Tanzania anateuliwa na rais tu. Anaweza kuwa mbunge kutokana na wahifadhi wake na atashika madaraka yake mpaka uteuzi wake utakapofutwa na rais au mara tu kabla ya rais mteule kushika madaraka.


title: Jimbo Kuu la Juba

text: Jimbo Kuu la Juba (kwa Kilatini Archidioecesis Iubaensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.


title: Jimbo Kuu la Juba

text: Chini yake kuna kanda ya Kanisa yenye majimbo yafuatayo: Malakal, Rumbek, Tombura-Yambio, Torit, Wau na Yei.


title: Jimbo Kuu la Juba

text: Askofu mkuu wake ni Paulino Lukudu Loro, M.C.C.I..Viongozi wote wa jimbo mpaka leo wamepatikana katika shirika la Wamisionari la mtakatifu Daniel Comboni.


title: Jimbo Kuu la Juba

text: Eneo la jimbo lina kilometa mraba 25,137, ambapo kati ya wakazi 945,000 (2013) Wakatoliki ni 745,000 (sawa na 78.8%). Parokia ziko 12, mapadri ni 60 na watawa 76,


title: Jimbo Katoliki la Malakal

text: Jimbo la Malakal (kwa Kilatini Dioecesis Malakalensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.


title: Jimbo Katoliki la Malakal

text: Yote yanaunda kanda ya Kanisa yenye makao makuu katika Jimbo Kuu la Juba.


title: Jimbo Katoliki la Malakal

text: Askofu wake wa mwisho (hadi 2009) alikuwa Vincent Mojwok Nyiker, lakini kwa sasa hakuna mwingine.


title: Jimbo Katoliki la Malakal

text: Eneo la jimbo lina kilometa mraba 238,000, ambapo kati ya wakazi 4,562,000 (2013) Wakatoliki ni 898,000 (sawa na 19.7%). Parokia ziko 16, mapadri ni 22 na watawa 27,


title: Jimbo Katoliki la Rumbek

text: Jimbo la Rumbek (kwa Kilatini Dioecesis Rumbekensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.


title: Jimbo Katoliki la Rumbek


title: Jimbo Katoliki la Rumbek

text: Askofu wake wa mwisho alifariki mwaka 2011 na tangu hapo hakuna mwingine.


title: Jimbo Katoliki la Rumbek

text: Eneo la jimbo lina kilometa mraba 60,000, ambapo kati ya wakazi 4,697,000 (2012) Wakatoliki ni 150,000 (sawa na 3.2%). Parokia ziko 24, mapadri ni 33 na watawa 58,


title: Jimbo Katoliki la Tombura-Yambio

text: Jimbo la Tombura-Yambio (kwa Kilatini Dioecesis Tomburaënsis-Yambioensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.


title: Jimbo Katoliki la Tombura-Yambio


title: Jimbo Katoliki la Tombura-Yambio

text: Askofu wake ni Edward Iiboro Kussala (tangu mwaka 2008).


title: Jimbo Katoliki la Tombura-Yambio

text: Eneo la jimbo lina kilometa mraba 81,321, ambapo kati ya wakazi 1,691,000 (2014) Wakatoliki ni 1,072,000 (sawa na 63.4%). Parokia ziko 12, mapadri ni 32 na watawa 37,


title: Kabuku Ndani

text: Kabuku Ndani ni jina la kata ya Wilaya ya Handeni Vijijini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 15551 waishio humo.


title: Kwachaga

text: Kwachaga ni jina la kata ya Wilaya ya Handeni katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 10438 waishio humo.


title: Kwamgwe

text: Kwamgwe ni jina la kata ya Wilaya ya Handeni Vijijini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 7970 waishio humo.


title: Kwankonje

text: Kwankonje ni jina la kata ya Wilaya ya Handeni Vijijini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 10671 waishio humo.


title: Mazingara (Handeni)

text: Mazingara ni jina la kata ya Wilaya ya Handeni Vijijini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 15854 waishio humo.


title: Uislamu nchini Malawi

text: Uislamu nchini Malawi ni dini ya pili kwa ukubwa baada ya Ukristo.


title: Uislamu nchini Malawi

text: Karibia Waislamu wote wa Malawi ni wafuasi wa dhehebu la Sunni.Japokuwa ni vigumu kukadiria, kwa mujibu wa CIA Factbook, mnamo mwaka wa 2008 karibia asimilia 12.8 ya idadi ya wakazi nchini humo ni Waislamu; kiasi kidogo kama hicho kimekataliwa na jumuia za Kiislamu nchini humo, ambao wamelalamikia ya kwamba kiasi halisi ni asilimia 30-35 (ambacho kilielezewa kama "fikra za kujitakia").


title: Uislamu nchini Malawi

text: Kwa mujibu wa Mradi wa Dini wa Malawi unaoendeshwa na Chuo Kikuu cha Pennsylvania, mnamo 2010 makadirio ya idadi ya Waislamu ilikuwa asilimia 25, imetazamiwa hasa katika maeneo ya Kanda ya Kusini.


title: Jimbo Katoliki la Torit

text: Jimbo la Torit (kwa Kilatini Dioecesis Toritensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.


title: Jimbo Katoliki la Torit

text: Yote yanaunda kanda ya Kanisa yenye makao makuu katika Jimbo Kuu la Juba.


title: Jimbo Katoliki la Torit

text: Askofu wake wa mwisho amefariki mwaka 2013 na tangu hapo jimbo halina mwingine. .


title: Jimbo Katoliki la Torit

text: Eneo la jimbo lina kilometa mraba 76,000, ambapo kati ya wakazi 891,000 (2010) Wakatoliki ni 682,000 (sawa na 76.5%). Parokia ziko 19, mapadri ni 54 na watawa 43,


title: Jimbo Katoliki la Wau

text: Jimbo la Wau (kwa Kilatini Dioecesis Vavensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.


title: Jimbo Katoliki la Wau


title: Jimbo Katoliki la Wau

text: Askofu wake ni Rudolf Deng Majak (tangu mwaka 1995).


title: Jimbo Katoliki la Wau

text: Eneo la jimbo lina kilometa mraba 134,572, ambapo kati ya wakazi 4,000,000 (2013) Wakatoliki ni 2,800,000 (sawa na 70%). Parokia ziko 19, mapadri ni 43 na watawa 62,


title: Jimbo Katoliki la Yei

text: Jimbo la Yei (kwa Kilatini Dioecesis Yeiensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.


title: Jimbo Katoliki la Yei


title: Jimbo Katoliki la Yei

text: Askofu wake ni Erkolano Lodu Tombe (tangu mwaka 1985).


title: Jimbo Katoliki la Yei

text: Eneo la jimbo lina kilometa mraba 46,000, ambapo kati ya wakazi 740,250 (2012) Wakatoliki ni 348,620 (sawa na 47.1%). Parokia ziko 7, mapadri ni 18 na watawa 11.


title: Uislamu nchini Mali

text: Uislamu nchini Mali ndiyo dini inayoongoza. Waislamu kwa sasa wanakadiriwa kuwa asilimia 90 ya jumla ya wakazi wote wa nchini Mali.


title: Uislamu nchini Mali

text: Sehemu kubwa ya Waislamu wa Mali ni wale wa dhehebu la Sunni wanaofuata mafundisho ya Imamu Maliki, wenye athira ya Usufii.Matawi ya Ahmadiyya na Shia nayo yapo.


title: Uislamu nchini Mauritania

text: Uislamu nchini Mauritania ndiyo dini inayoongoza. Kwa ujumla watu wa Mauritania wote ni Waislamu wa dhehebu la Sunni wanaofuata mafundisho ya Maliki.


title: Uislamu nchini Mauritania

text: Tangu uhuru mnamo 1960, Mauritania imekuwa jamhuri ya Kiislamu.


title: Uislamu nchini Mauritania

text: Toleo la Katiba la 1985 linataja kuwa ni nchi ya Kiislamu na wanafuata sharia za Kiislamu katika kuongoza serikali.


title: Uislamu nchini Mauritius

text: Uislamu nchini Mauritius na taasisi zake unakadiriwa kuwa asilimia 17.3 ya idadi yote ya wakazi nchini humo.


title: Uislamu nchini Mauritius

text: Waislamu wengi wa Mauritius ni wale wenye asili ya India; hata hivyo, kuna idadi kubwa inayoongezeka hasa ya wale wanaobadili dini na kwenda Uislamu katika idadi ya jamii ijulikanayo kama Kreole na wengine kutoka Sino vilevile wale wenye asili ya Kichina. Ubadilishaji huu umesukuma jumuia za Kiislamu na kupanua wigo wa utamaduni wake.


title: Uislamu nchini Moroko

text: Uislamu nchini Moroko ni dini kubwa sana, ikiwa inachukua asilimia zaidi ya 99 ya jumla ya wakazi wote nchini.


title: Uislamu nchini Moroko

text: Sehemu kubwa ya Waislamu wa Moroko ni wale wa dhehebu la Sunni wanaofuta mafundisho ya imamu Maliki.


title: Uislamu nchini Mozambique

text: Uislamu nchini Mozambique ni dini inayokadiriwa kuwa na wafuasi wakifikiao asilimia 17.9 ya wakazi wote wa nchini humo.


title: Uislamu nchini Mozambique

text:
Sehemu kubwa ya Waislamu wa Mozambique ni wale wa dhehebu la Sunni wanaofuata mafundisho ya imamu Shafi, japokuwa kuna Waislamu wachache wa dhehebu la Shia ambao pia wamejisajili.
Waislamu nchini wanajumuishwa na Wamozambique wenyewe, raia wenye asili ya Asia Kusini (Wahindi na Wapakistani), na idadi ndogo kabisa ya wahamiaji wa Afrika Kaskazini na Mashariki ya Kati.


title: Uislamu nchini Namibia

text: Uislamu nchini Namibia ni dini ya tatu kwa ukubwa baada ya Ukristo na dini za jadi za wenyeji.


title: Uislamu nchini Namibia

text: Idadi kamili ya Waislamu nchini humo ina mgogoro kidogo; makadirio yanaonesha kuna asilimia chini ya 1 hadi 3 ya wakazi wote wa nchini humo.


title: Uislamu nchini Namibia

text: Karibia Waislamu wote wa Namibia ni wa dhehebu la Sunni.


title: Dead Can Dance

text: Dead Can Dance ni bendi ya muziki kutoka Melbourne, Australia iliyoanzishwa mwaka 1981.


title: Kideleko

text: Kideleko ni jina la kata ya Handeni mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 5,414 waishio humo.


title: Konje (Handeni)

text: Konje ni jina la kata ya Handeni mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 3,057 waishio humo.


title: Kwamagome

text: Kwamagome ni jina la kata ya Handeni mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 9,188 waishio humo.


title: Kwediyamba

text:
Kwediyamba ni jina la kata ya Handeni mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi zaidi ya 5000 waishio humo.
Kata ya kwediyamba inapatikana kusini magharibi mwa mji wa chanika.
Ni eneo ambapo mnada wa Nderema ambao ni gulio kubwa la mifugo hufanyika siku ya Jumamosi.
Kata hii ipo ipo chini ya uongozi wa Salehe Sebo ambae ndie diwani Tangu 2015.


title: Kwenjugo

text: Kwenjugo ni jina la kata ya Handeni mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 7,115 waishio humo.


title: Mabanda

text: Mabanda ni jina la kata ya Handeni mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 5,86 waishio humo.


title: Malezi (Handeni)

text: Malezi ni jina la kata ya Handeni mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 8,077 waishio humo.


title: Mdoe

text: Mdoe ni jina la kata ya Handeni mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 9,541 waishio humo.


title: Mlimani (Handeni)

text: Mlimani ni jina la kata ya Handeni mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 5,252 waishio humo.


title: Msasa

text: Msasa ni jina la kata ya Handeni mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 4,328 waishio humo.


title: Dule "B"

text: "B"


title: Dule "B"

text: ‘‘‘Dule "B" ni jina la kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 7,971 waishio humo.


title: Dule "M"

text: "M"


title: Dule "M"

text: Dule "M" ni jina la kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 8,834 waishio humo.


title: Kilole (Lushoto)

text: Kilole ni jina la kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 6,460 waishio humo.


title: Kwekanga

text: ‘‘‘Kwekanga ni jina la kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 11,858 waishio humo.


title: Kwemashai

text:
Kwemashai ni jina la kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 5,649 waishio humo.
Kata ya Kwemashai inapatikana kilomita nne mashariki kwa Lushoto mjini baada ya safu ya mlima Kwemsani wenye minara ya simu. Upande wa kaskazini inapakana na msitu mnene wa magamba, upande wa mashariki imepakana na kata ya Gare na upande wa kusini imepakana na kata ya Ubiri.


title: Kwemashai

text: Historia ya jina "Kwemashai" imetokana na kata hiyo kuwa na miti mingi aina ya Mishai, hivyo enzi za uundwaji wa vijiji watumiaji wa jina hilo waliita Kwemishai, lakini miti ya mishai ikiwa mikubwa sana huitwa mashai hivyo jina Kwemishai lilibadilika na kuwa Kwemashai.


title: Kwemashai

text: Kata ya Kwemashai imetokana na uendelezaji wa kijiji cha Kwemashai ambacho kilikuwa sehemu ya kata ya Ubiri kujitegemea yenyewe.


title: Kwemashai

text: Hali ya hewa ya Kwemashai ni baridi kali kipindi kirefu cha mwaka kutokana na kuwa nyanda za juu.


title: Kwemashai

text: Wakazi wa kata ya Kwemashai ni Wasambaa ambao ndani yake kuna makabila madogomadogo kama: Wambugu, Wahea, Washee, Wazigua, Wapare. Lugha kubwa ya mawasiliano ni Kisambaa ikifuatiwa na Kiswahili.


title: Kwemashai

text: Wasambaa ni wakarimu na wenye upendo kati yao na kwa wageni, pia ni wachapakazi.


title: Kwemashai

text: Shughuli kubwa za kiuchumi ni kilimo (kahawa, miwati, mbogamboga, viazi, miwa na matunda), ufugaji wa bandani, biashara, uchanaji mbao, utalii, uchomaji mkaa na ufundi.


title: Kwemashai

text: Huduma za kijamii zinapatikana kama shule ya msingi, shule ya sekondari, maduka ya bidhaa za nyumbani, mashine za kusagia nafaka n.k.


title: Kwemashai

text: Miundombinu ni barabara za vumbi zisizopitika kipindi cha mvua, hakuna huduma za afya: wananchi hulazimika kuzifuata hospitali ya wilaya wanapoumwa ambapo ni umbali usiopungua kilomita sita.


title: Kwemashai

text: Njia kuu za usafiri ni: miguu, pikipiki, taksi, daladala.


title: Kwemashai

text: Kata yote imeunganishwa na nguvu ya umeme wa TANESCO mwaka 2013.


title: Kwemashai

text: Kata ya Kwemashai ina taasisi za kitaaluma kama: Shule ya msingi Kwemashai, shule ya msingi Kirangwi, shule ya secondari Kwemashai.


title: Kwemashai

text: Kata bado haina miundombinu ya maji safi na maji taka, wananchi hulazimika kutumia maji ya chemchem ambapo kipindi cha kiangazi baadhi ya maeneo hukumbwa na shida ya maji.


title: Kwemashai

text:
Kata pia ipo mbele kimichezo, ina timu mbili za mpira wa miguu ambazo ni Kahe FC na Mlimani FC ambazo ni maarufu wilaya nzima ya Lushoto na zinatumia kiwanja kimoja cha Kwelugogo. Kuna wachezaji mahiri waliowahi kuichezea Kahe FC kama Sanguue, Rudovick Michael, M'baharia, Mhando, Khalid Kacim, Husein Said, Michael Makamba, Maghuju(Agogo), Juma na wengine wengi.
Kata ya Kwemashai ina vitongoji kama Kwelugogo, Misalai, Magira, Kunguli, M`bambala, Kwegundi, Bara, Tamota, Kirangwi, Makungwi, Mgwagwarai, Kwemlua, Kwendaga, Kizungu, Mheza, Kwetongo, Kizaa.


title: Kwemashai

text: Kwemashai kuna vivutio vya kitalii kama: Kivuga ambao ni mlima mrefu wa jimbo zima la Lushoto, mlima Kwemsani wenye kilele chenye mvuto mzuri, msitu mnene wenye wanyama kama: kima, mbega, fungo, paa, nguruwe mwitu, mwewe n.k.


title: Kwemashai

text: Kuna miti mbalimbali yenye mvuto kwa wageni kama vile: Muomboa, N'kwati, Mvumo, Mkuyu, Muua, Mshihwi, Mnyasa, Bangwe, Ghai, Kulo n.k.


title: Kwemshasha

text: ‘‘‘Kwemshasha ni jina la kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 8,093 waishio humo.


title: Lukozi

text: ‘‘‘Lukozi ni jina la kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 11,998 waishio humo.


title: Maheza Ngulu

text: Maheza Ngulu ni jina la kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 9,006 waishio humo.


title: Manolo

text: Manolo ni jina la kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 23,134 waishio humo.


title: Milingano

text: Milingano ni jina la kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 12,467 waishio humo.


title: Namba asilia

text: Namba asilia (ing. "natural numbers") katika hisabati ni namba zinazotumika kwa kuhesabu (kama hivi "kuna sarafu tatu mezani") na kwa kupanga (kama hivi "huu ni mji wa tatu kwa ukubwa hapa nchini"). Katika lugha za Kizungu, maneno yanayotumika kuhesabia huitwa "namba kadinali".


title: Namba asilia

text: Baadhi ya waandishi huanza kuhesabu namba asilia na 0, wakifuatia na namba kamili zisizo hasi 0, 1, 2, 3..., ambapo wengine huanza na 1, kisha wakifuatia na namba kamili chanya 1, 2, 3... Maandishi yatokanayo na namba asilia yasiyohusisha sifuri mara nyingine humaanisha namba asilia pamoja na namba nzima, lakini katika maandishi mengine, neno hili linatumika badala ya namba nzima (ikiwa ni pamoja na namba nzima hasi).


title: Namba asilia

text: Namba asilia ni msingi ambao katika huo makundi mengine ya namba yameundwa kwa kupitia upanuzi: namba nzima, namba kamili, namba wiano, namba halisi na nyingine nyingi. Minyororo hii ya upanuzi hufanya namba asilia (kutambuliwa) katika mifumo mingine ya namba.


title: Namba asilia

text: Tabia za namba asilia, ni kama kugawanyika na mgawanyiko wa namba tasa, husomwa katika nadharia ya namba.


title: Namba asilia

text: Katika lugha ya kawaida, kwa mfano kwenye shule ya msingi, namba asilia zinaweza kuitwa namba za kuhesabia, kuelezea utofauti ya namba za kuhesabia na mwendelezo wa vipimo, ulioanzishwa na namba halisi.


title: Sabini na tisa

text: Sabini na tisa (au tisa na sabini) ni namba inayoandikwa 79 kwa tarakimu za kawaida na LXXIX kwa zile za Kirumi.


title: Sabini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 78 na kutangulia 80.


title: Sabini na tisa

text: 79 ni namba tasa.


title: Themanini

text: Themanini (kutoka Kiarabu ثمانون) ni namba inayoandikwa 80 kwa tarakimu za kawaida na LXXX kwa zile za Kirumi.


title: Themanini

text: Ni namba asilia inayofuata 79 na kutangulia 81.


title: Themanini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 5.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text:
Anthropolojia ya Kimarekani ni aina ya anthropolojia inayozingatia hasa wazo la utamaduni
ambao ulifafanuliwa kama uwezo wa kiubia wa binadamu wa kuainisha na kusimbika tajiriba zao kiishara na kuwasilisha kiishara tajiriba zilizosimbikwa kijamii.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Anthropolojia ya Kimarekani imepangiliwa katika mawanda manne. Kila mojawapo huchangia sana utafiti wa utamaduni. Mawanda yenyewe ni: anthropolojia ya kibiolojia, isimu, anthropolojia ya kiutamaduni, na akiolojia. Utafiti katika mawanda haya umewaathiri kwa kiwango fulani wanaathropolojia wanaofanya kazi katika nchi zingine.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Majadaliano kuhusu utamaduni miongoni mwa wanaathropolojia wa kibiolojia yanazungukia mijadala miwili. Kwanza, je utamaduni ni wa binadamu pekee au unahusisha binadamu pamoja na viumbehai wengine (hususan nyani)? Hili swali ni muhimu, kwa sababu nadharia ya ukuaji wa viumbe inashikilia ya kwamba binadamu anatokana na nasaba ya nyani. Pili utamaduni miongoni mwa binadamu ulikuwa vipi?


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Gerald Weiss alisema ya kwamba ingawa ufafanuzi mzuri wa Taylor kuhusu utamaduni ulijikita tu upande wa binadamu, wanaanthropolojia wengi hupuuza ufafanuzi kwa kuhusisha utamaduni na tabia yoyote iliyofundishwa au kuigwa. Hili ni tatizo kwa sababu katika miaka iliyotangulia ya primatolojia ya kisasa, baadhi ya wanaprimatolojia walipata mafunzo katika Anthropolojia (hao walielewa kuwa utamaduni unamaanisha tabia iliyofundishwa au kuigwa miongoni mwa binadamu) na wengine hawakupata mafunzo hayo. Wataalamu wasiokuwa wanaanthropolojia kama vile Robert Yerkes na Jane Goodall walisema sokwe wana utamaduni kwa kuwa wanadhihirisha tabia walizojifunza. Siku hizi wanaprimatolojia wa kianthropolojia wamegawanyika, kiasi kwamba kuna wale wanaodai kuwa binadamu wasiofanana na nasaba ya nyani wana utamaduni ilhali wengine wanadai kuwa hawana.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Mjadala huu wa kisayansi unatatizwa na masuala ya kiadili. Wanaozungumziwa katika primatolojia huwa si binadamu na utamaduni ule ambao wanaweza kuwa nao unatishiwa na shughuli za kibinadamu. Baada ya kupitia utafiti kuhusu utamaduni wa nyani, W. C. McGrew alihitimisha “mawanda ya usomi huhitaji wanaozungumziwa (wanaofanyiwa utafiti) na spishi nyingi za nyani hutishiwa maisha yao na binamu zao binadamu. Hatimaye licha ya uzuri wake, ni lazima primatolojia ya kiutamaduni ijikite upande wa kuendelea kuwepo kwa utamaduni (yaani kuendelea kuwepo kwa tamaduni za nyani).


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text:
McGrew anapendekeza ufafanuzi wa utamaduni ambao anauona kuwa wa manufaa kisayansi wakati mtu anaposoma kuhusu utamaduni wa nyani. Anaendelea kusema wanasayansi hawawezi kuyapata kwa urahisi mawazo au maarifa ya kibinafsi kuhusu nyani. Basi, ikiwa utamaduni unaweza kufafanuliwa katika muktadha wa maarifa, inaonekana wanasayansi wamebanwa katika jitihada zao za kuchunguza utamaduni wa nyani. Badala ya kufafanua utamaduni kama aina ya maarifa, McGrew anapendekeza kuwa tuuangalie utamaduni kama mchakato. Yeye orodhesha hatua sita katika mchakato:McGrew anaungama kuwa kigezo hiki cha hatua sita kinaweza kuwa kigumu kutokana na ugumu wa kuchunguza tabia za nyani wakiwa wameghadhabika. Lakini anasisitiza umuhimu wa ufafanuzi wa utamaduni "ulio mpana":
Utamaduni unachukuliwa kuwa tabia ya kikundi fulani mahsusi inayopatikana kutokana na athari za kijamii. Hapa kikundi kinachukuliwa kuwa kipashio halisi cha spishi iwe kikosi cha askari, ukoo, au kijikundi. "Prima facia" Ushahidi hasa wa utamaduni unatoka ndani ya spishi lakini unaweza kutolewa katika kikundi kizima pale tofauti za kitabia zinapodhihirika kwa mfano ikiwa mpangilio ni uleule katika jumuia moja ya sokwe lakini haupo katika jumuia nyingine au wakati ambapo jumuia tofauti zinapotenda aina tofauti za mpangilio mmoja. Pendekezo la utamaduni katika vitendo lina uzito pale tofauti katika kikundi haziwezi kuelezewa na mambo ya kiekolojia ...
kama anavyoelezea Charles Frederick Voegelin, ikiwa “utamaduni” utajikita tu katika ufafanuzi wa “tabia ambazo mja alijifundisha”, basi wanyama wana utamaduni.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Wataalamu wanakubaliana kwamba spishi zote za nyani hudhihirisha stadi sawa za kufikiria: ufahamu wa kudumu wa vitu, mpangilio wa fikira, uwezo wa kuainisha vitu katika kategoria mbalimbali na ubunifu wa kutatua matatizo. Isitoshe spishi zote za nyani hudhihirisha stadi sawa za kijamii: wanaweza kutambua wanachama wa kikundi chao; wanaunda mahusiano ya moja kwa moja kutegemea viwango vya ukoo na cheo; hutambua mahusiano mengine ya kijamii yaliyo mbali; wanabashiri tabia za usoni na hushirikiana katika utatuzi wa matatizo.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Hata hivyo istilahi “utamaduni” inaweza kuwahusu wanyama wasio binadamu ikiwa tutafafanua utamaduni kama tabia zote zilizoigwa au kufundishwa. Katika anthropolojia halisi wasomi hudhania ya kwamba ufafanuzi uliobanwa ndio unaofaa. Watafiti hawa wanajihusisha na namna binadamu walivyokuwa na hata kuwa tofauti na spishi zingine. Ufafanuzi wa uhakika kabisa wa utamaduni ambao unapuuza tabia za kijamii ambazo si za kibinadamu utawaruhusu wanaathropolojia kuchunguza jinsi binadamu walivyokuza uwezo wao wa kipekee wa “utamaduni”.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Sokwe "(Pan troglodytes" na "Pan paniscus)" wana uhusiano wa karibu sana na binadamu "(homo sapiens)": wote hao walitokana na babu mmoja aliyeishi miaka ipatayo milioni tano au sita iliyopita. Huu ndio muda ambao farasi na pundamilia, simba na simba marara, na panya walichukua kutoka kwa babu zao. Ukuaji wa binadamu wa kisasa ni wa haraka sana: "Australopithicenes" walikua miaka milioni nne zilizopita na binadamu mamia kadhaa ya miaka iliyopita. Wakati huu binadamu walikuza sifa tatu bainifu:


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Kulingana na mwanasaikolojia maendeleo Michael Tomasello ni vigumu sana kuelezea "chimbuko la tabia na stadi" hizi. Maadam binadamu wa sasa na sokwe wanatofautiana sana ikilinganishwa na farasi na pundamilia, au panya. Ukuaji wa tofauti hizi umejiri katika muda mfupi, “ni lazima tutafute tofauti ndogo ambazo zitaleta tofauti kubwa - uasilishaji wa kiwango fulani au viwango vidogo vya uasilishaji, ambavyo vimebadili mchakato wa ukuaji wa kifikira wa nyani kwa njia madhubuti sana." Kulingana na Tomasello, jibu kwa swali hili ni lazima liunde msingi kwa ufafanuzi wa kisayansi wa "utamaduni wa binadamu."


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Katika mapitio ya hivi karibuni ya tafiti kubwa juu ya matumizi ya vifaa vya binadamu na nyani, mawasiliano na mbinu za kujifunza; Tomasello anadai kuwa maendeleo makubwa kuhusu nyani (lugha, teknolojia changamano, mipangilio changamano ya kijamii,) yote haya ni matokeo ya binadamu kuweka pamoja rasilimali za akili. Hii inajulikana kama “the ratchet effect” (athari ya ratchet): uvumbuzi unasambaa na kutumika pamoja na kikundi na “kubwiwa na vijana ambao huwawezesha kusalia katika hali yake mpya na bora kikundini hadi mambo bora zaidi yatokee." Hoja muhimu hapa ni kwamba watoto wanazaliwa wakiwa weledi katika aina fulani ya mafunzo ya kijamii, hii huunda mazingira mazuri ya uvumbuzi wa kijamii, ambayo huyafanya yaweze kuhifadhiwa na kupitishwa kwa vizazi vipya kuliko uvumbuzi wa watu binafsi. Kwa mujibu wa Tomasello mafunzo ya kijamii ya binadamu - aina ya mafunzo yanayotofautisha binadamu na nyani na yaliyochangia pakubwa katika ukuaji wa binadamu - unajikita katika elementi mbili: kwanza, kile anachokiita “mafunzo ya kuiga”, (tofauti na mafunzo ya uigaji wa hiari, sifa ya nyani) na pili, kwa kuwa binadamu wanawasilisha tajiriba zao kiishara (na wala siyo kwa njia wazi inayojulikana kama wafanyavyo nyani). Pamoja, elementi hizi huwawezesha binadamu kuwa wabunifu na kuhifadhi uvumbuzi muhimu. Ni mchakato huu unaotoa “the ratchet effect”.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Aina ya mafunzo ambayo yanapatikana miongoni mwa nyani ni yale ya “mafunzo ya uigaji wa hiari” ambayo hujikita kwa matukio husika ya kimazingira - matokeo au mabadiliko ya hali katika mazingira yaliyosababishana na wala siyo vitendo vilivyosababisha matokeo hayo." Tomasello anasisitiza kwamba mafunzo ya uigaji wa hiari ni mbinu ya hali ya juu ya urekebikaji ya jamii ya nyani kwa sababu inajikita kwenye athari za kitendo. Katika maabara ya majaribio, sokwe walikuwa wameonyeshwa njia mbili tofauti za kutumia kifaa kama reki ili kupata chombo-kilicho-mbali. Wote mbinu walikuwa ufanisi, lakini mara moja ufanisi zaidi kuliko nyingine. Sokwe waliiga njia nzuri zaidi.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Mifano ya mafunzo ya uigaji wa hiari miongoni mwa sokwe imetolewa machapisho mengi. Baadhi ya mifano ni ule wa Kijapani wa uoshaji wa viazi wa macaque, matumizi ya vifaa ya masokwe, na mawasiliano ya ishara ya masokwe. Mnamo mwaka wa 1953 kima wa kike wa umri wa miezi kumi na nane kwa jina Macaque alitazamwa akipeleka vipande vya viazi vitamu vilivyomichiwa mchanga mtoni (kima huyu alipewa viazi hivi na watazamaji) (na baadaye alivipeleka baharini) kuosha mchanga kutoka kwenye viazi hivyo. Baada ya miezi mitatu tabia hii ilidhihirishwa na mama yake pamoja na wenzake waliokuwa wakicheza nao na mama zao. Kwa kipindi cha miaka miwili baadaye kima wengine saba wachanga aina ya macaques walitazamwa wakiviosha viazi vyao na kufikia mwishoni mwa mwaka wa tatu, asilimia 40 ya kikosi cha kima ilikuwa imeiga tabia hiyo. Ingawa kisa hiki kimewasilishwa kwa njia inayoonekana kuwa ya moja kwa moja kama mfano wa mafunzo ya kibinadamu, ushahidi unaoonyesha kuwa sivyo. Kima wengi kwa kawaida huosha mchanga kutoka kwa viazi; hii tabia ilikuwa imeshuhudiwa miongoni mwa kikosi cha kima hawa wa macaque kabla ya kuwatazama wakiosha. Isitoshe, kitendo cha kuwatazama kima wakiosha viazi kilishuhudiwa katika kikundi tofauti cha kima wanne wa aina ya macaque, kumaanisha ya kwamba kima walikuwa wamejifunza kuosha mchanga kutoka kwa viazi. Aina nyingine ya kima waliokuwa wamechukuliwa mateka walijifunza haraka kusafisha chakula chao. Mwisho, kusambaa kwa kusoma miongoni mwa macaques wa Kijapani kulifanyika polepole na kiwango cha kujifunza cha wanachama wapya katika kikosi cha kima hakikuwiana na kukua kwa kikosi hicho. Ikiwa mtindo wa kujifunza ni wa kuiga, kiwango cha kujifunza kingekuwa cha haraka. Kuna uwezekano mkubwa kuwa tabia ya kima ya kuosha inatokana na tabia sawa ya kuosha vyakula na kima hutumia muda wao mwingi karibu na maji wakijifunza kuosha badala ya kupanguza chakula. Hii inaelezea kwa nini kima waliandamana na kima muosha wa kwanza ambaye alishinda karibu na maji, vilevile akifikiria jinsi ya kuosha viazi. Hali kadhalika inaelezea kwa nini kiwango cha kusambaa kwa tabia hii ni cha polepole.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Masokwe hudhihirisha matumizi mbalimbali ya kutumia vifaa: uvuvi wa mchwa, kutovua, kutoogelea, kuvunja kokwa, na kuoga kwa kutumia majani. Sokwe wa Gombe huvua mchwa wakitumia vijiti vidogo lakini sokwe wapatikanao Afrika Magharibi hutumia vijiti vikubwa kutoboa mashimo katika vichuguu kisha wakatumia mikono yao kutoa mchwa. Baadhi ya tofauti hizi zinaweza kuwa zinatokana na maumbile ya kimazingira (kuna mvua nyingi Afrika Magharibi, vichuguu viororo ambavyo huweza kupasuka kwa urahisi ukilinganisha na mbuga ya Gombe huko Afrika ya Mashariki. Hata hivyo sokwe wanaonekana kumudu vizuri mafunzo ya kuiga kwa hiari. Watoto wa sokwe wanafahamu vizuri namna ya kubingirisha mashina ya miti na kula wadudu. Watoto wanapowaona mama zao wakibingirisha mashina ya miti ili kula wadudu walio chini yake, wao vilevile hujifunza kufanya hivyo. Njia hii ya kujifunza huimarisha sana mambo ambayo tayari watoto wanafahamu.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Aina ya kujifunza mahususi kwa watoto ni ile ya “kujifunza kwa kuiga”: hii inamaanisha kukirudia tena kitendo kilichoeleweka makusudi." Watoto huanza kudhihirisha namna hii ya kujifunza kati ya umri wa miaka tisa na kumi na mbili. Huu huwa wakati ambapo watoto huweka akili yao kwa kifaa fulani huku wakimtazama mtu mzima anavyofanya mambo ili waige." Kuna machapisho mengi kuhusu hali hii na hujulikana kama “mahusiano ya pamoja” au “makini ya pamoja.” Muhimu kwa hali ni ule uwezo wa watoto kuweza kutambua wengine kama “wakala wa makusudi” yaani watu walio na uwezo wa kudhibiti tabia yao inayojiri kimaumbile na wale walio na malengo na wanafanya maamuzi fulani ya kitabia ili waweze kutimiza malengo hayo."


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Ukuzaji wa stadi katika makini ya pamoja kufikia mwishoni mwa mwaka wa kwanza wa mtoto hutoa msingi wa ukuzaji wa mafunzo ya kuiga katika mwaka wa pili.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Katika utafiti uliohusu watoto wa miezi kumi na minne watoto hao waliuiga mtindo wa mtu mzima wa kuzima taa hata ingawa wangeweza kutumia njia rahisi kutenda kitendo hicho. Na katika utafiti mwingine uliohusisha watoto wa umri wa miezi 16 waliotangamana na watu wazima na kubadilishabadilisha mkururo changamano wa miendo iliyoonekana kuwa ya maksudi ikilinganishwa na ile iliyojiri kiajali; watoto hawa waliiga ile miendo ilioonekana kuwa ya kiajali. Na katika utafiti uliowahusisha watoto wa umri wa miezi 18 ilionekana kuwa watoto waliiga vitendo ambavyo watu wazima walikusudia kufanya ingawa kwa namna moja walishindwa kufanya.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Tomasello anasisitiza kuwa kujifunza huku kwa kuiga ‘kimsingi kunategemea sana tabia ya watoto ya kujitambulisha na watu wazima na uwezo wao wa kutofautisha malengo ya vitendo vya watu wengine na njia zilizotumika kuyafikia malengo hayo." Anakuita kujifunza kwa aina hii kujifunza kwa kitamaduni kwa sababu mtoto hajifunzi tu kuhusu vitu kutoka kwa watu wengine bali anajifunza kupitia kwao - ni lazima afahamu kitu kuhusu mtazamo wa watu wazima kuhusu hali fulani ili aweze kujifunza matumizi ya tendo lilokusudiwa." Anahitimisha kwamba sifa kuu ya kujifunza kwa kitamaduni ni kuwa hufanyika tu wakati ambapo mtu anapowaelewa watu wengine kama mawakala wa makusudi kama wana mtazamo fulani kuhusu ulimwengu unaoweza kufuatwa, kuelekezwa na wa pamoja.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Kujifunza kwa kuiga kwa hiari na kule kujifunza kwa kuiga tu ni uasilisho wa aina mbili tofauti ambao unaweza kupimwa katika mazingira yake mapana na katika mikitadha ya ukuaji. Katika jaribio moja sokwe na watoto wa miaka miwili walitengwa na kukabidhiwa kifaa kilichofanana na reki na kitu kilichokuwa hakifikiki kimasafa. Watu wazima wawili tofauti wakaonyesha njia mbili tofauti za kutumia kifaa hicho, njia moja ni ya kukitumia kifaa hicho vizuri na nyingine, kutokitumia vizuri sana. Sokwe waliweza kukitumia vizuri wakifuata njia zote mbili. Watoto wengi wa binadamu waliiga njia moja tu ambayo ilitumiwa na watu wazima. Kama ulinganishaji ungetumiwa kwa mujibu wa matokeo haya ingehitimishwa kwamba sokwe ni werevu zaidi ya binadmu. Ukizingatia mtazamo wa ukuaji, wote ni werevu na wana aina tofauti za werevu ulioasilishwa katika mazingira tofauti. Mbinu za kujifunza za sokwe zinafaa zaidi katika mazingira thabiti yasiyohitaji sana ushirikiano wa kijamii (ukilinganisha na binadamu). Mbinu za kujifunza kwa binadamu zinafaa zaidi katika mazingira changamano ya kijamii ambamo kuelewa nia za watu wengine huenda kukawa muhimu zaidi kuliko kutimiza majukumu fulani. Tomasello anasema kuwa mkakati huu imefanya inawezekana "ratchet athari" kwamba enabled binadamu na kufuka tata mifumo ya kijamii ambayo enabled binadamu kukabiliana na mazingira karibu kila kimwili juu ya uso wa dunia.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Tomasello anadai zaidi ya kwamba mafunzo ya kitamaduni ni muhimu kwa kujifunza lugha. Watoto wengi katika jamii na wote katika jamii zingine hawajifunzi maneno yote kupitia kwa juhudi za watu wazima. "Kwa jumla watoto hujifunza maneno mengi kupitia kwa mitagusano ya kijamii na wakati mwingine kupitia kwa maongezi ambayo hayaelekezwi kwao." Matokeo haya yamethibitishwa kupitia kwa majaribio mengi ambapo watoto walijifunza maneno mengi hata kama kile kilichokuwa kikirejelewa hakikuwepo, virejelewa vingi viliwezekana na watu wazima hawakuwa wanajaribu kuwafunza watoto maneno moja kwa moja. Tomasello anahitimisha kuwa ishara ya lugha ni kitambulishi cha kumsaidia mtu kuelewa hali ya pamoja.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Mapitio ya utafiti wa mwaka wa 1999 yanayolinganisha mbinu za kujifundisha baina ya binadamu na zile za nyani zinathibitisha madai ya Ralph Holloway ya anthropolojia ya kibayolojia ya mwaka wa 1969 yanadai kuwa aina Fulani ya ujamaa yanayohusishwa sana na uelewaji wa kiishara ndilo wazo kuu katika ukuaji wa kibinadamu. Na ndiyo huunda hali halisi ya “utamaduni”ni vile binadamu hupangilia tajiriba yake ya maisha." Utamaduni ni ""kule kulazimishia hali fulani isiyo na sababu yeyote kwa mazingira."" Jambo hili, Holloway anadai kuwa ndilo msingi wa kuelewa mbinu za kujifunza kwa binadamu, matumizi ya vifaa na lugha. Utengenezaji wa vifaa wa binadamu na lugha huelezea michakato sawa ya fikira na hutoa ushahidi muhimu wa namna binadamu alivyokua.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Kwa maneno mengine, ingawa McGrew anadai kuwa wanaathropolojia lazima wajikite kwa tabia kama vile mawasiliano na matumizi ya vifaa kwa sababu hawawezi kufikia kwenye akili, Holloway kwa upande wake anadai kuwa lugha ya binadamu na matumizi ya vifaa, vikiwemo vifaa vya awali kabisa vya mawe vinaonyesha tofauti za kiakili baina ya binadamu na viumbe wengine. Tofauti hizi za kiakili ndizo huelezea ukuaji wa binadamu. Kulingana na Holloway, suala siyo kama nyani huwasiliana, hujifunza, au hutengeneza vifaa, lakini muhimu ni namna wanavyofanya vitu hivyo. "Kuosha viazi baharini…kutoa majani kwenye miti kutafuta mchwa na mifano mingine ya nyani kutumia vifaa na kujifunza ni viwakilishi na havina thibitisho kutoka katika mazingira kwa mnyama." Vifaa vya binadamu hata hivyo huelezea kujisimamia kutoka kwa hali halisi inayodhihirisha fikira za kiishara. "Katika maadalizi ya kijiti kwa ajili ya kula mchwa, tofauti baina ya bidhaa na malighafi ni viwakilishi tu. Katika kutengeneza vifaa vya mawe ukilinganisha, hakuna uhusiano baina ya bidhaa ya mwisho na malighafi asilia.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Katika mtazamo wa Holloway mababu wa viumbe wasio binadamu kama vile sokwe na nyani, wengine walikuwa na stadi sawa za fahiwa, kutaka kujua, kumbukizi na werevu. "Tofauti labda huwa katika viwango. “Ni wakati sifa zinapowekwa pamoja na ishara, pamoja na hali ya kulazimishiwa ndipo utamaduni wa binadamu hudhihirka.”


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Hii inaweza kulinganishwa na kipengele cha “ratcheting” alichopendekeza Tomasello na wengine kilichowezesha ukuaji wa binadamu kwenda kwa haraka. Holloway anahitimisha kuwa mfano wa kwanza wa mawazo kiishara miongoni mwa binadamu ulitoa mwanzo kwa ukuaji wa akili, uchangamano wa vifaa, muundo wa kijamii, na lugha na matokeo yake kuonekana. "Huu mtagusano baina ya hali ya kubadili mazingira bila mpangilio na kupata hakikisho kutoka kwa mazingira yenyewe hadi kwa kiumbe ni mchakato unaoibuka, mchakato tofauti wa aina yake kutokea hapo kabla."


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Wanaisimu Charles Hockett na R. Ascher wametambua sifa kumi na tatu zizoundwa za lugha, baadhi zinatumiwa pamoja na hali nyingine za mawasiliano ya wanyama. Sifa moja ambayo inatofautisha lugha ya binadamu ni hali yake ya juu ya uzalishi; kwa maneno mengine, wasemaji walio na umilisi mzuri wa lugha wana uwezo kutoa matamko asilia yasiyohesabika. Uzalishaji huu inaelekea unawezekana kupitia sifa chache muhimu sana ambazo hubainika tu katika lugha ya binadamu. Moja ni “uwili wa mabombwe”,hii ni kumaanisha ya kwamba huhusisha utamkaji wa michakato mingi bayana, kila mchakato huwa na sheria zake: kuunganisha fonimu kuunda mofimu, kuunganisha mofimu kuunda maneno na kuunganisha maneno kuunda sentensi. Hii ni kumaanisha ya kwamba mtu anaweza kubwiya ishara na sheria chache kuunda vipashio vingi vya lugha. Elementi nyingine muhimu ni kuwa lugha ya binadamu hutumia ishara: sauti za maneno (au maumbo yao, zinapoandikwa) hazina uhusiano wowote na kile yanacho kiwakilisha. Kwamba maneno yana maana ni suala la ukubalifu. Kwa kuwa maana ya maneno ni ile ambayo haijapangwa. Neno lolote linaweza kuwa na maana nyingi, na kitu fulani kinaweza kurejelewa kwa kutumia maneno mbalimbali. Neno lenyewe linalotumiwa kuelezea kitu hutegemea muktadha, lengo la msemaji, na uwezo wa msikilizaji wa kupima haya kikamilifu. Kama aelezavyo Tomasello,


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Hii ndiyo maana uelewaji wa kiishara na mawasiliano pamoja na kujifunza kwa kuiga unaendana.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Holloway anadai kuwa vifaa vya mawe vinavyohusishwa na "homo" vina sifa sawa na lugha ya binadamu:


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Kama Tomasello alivyodhihirisha, fikira za kiishara zinaweza kutukia tu katika mazingira mahusi ya kijamii:


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Mwanaanthropolojia wa kibiolojia Terrence Deacon katika mkusanyiko wake wa miaka ishirini ya utafiti kuhusu ukuaji wa binadamu, nurolojia ya kibinadamu, na primatolojia anaelezea hii athari ya ratchet kama namna ya ‘ukuaji wa Kibaldwin.” ambao umepata jina kutoka kwa mwanasakolojia, James Baldwin. Hii huelezea hali ambamo tabia ya mnyama inaweza kuwa na matokea ya kiukuaji mnyama anapobadilisha mazingira yake halisi na hivyo nguvu fulani zinazoathiri mnyama huyo.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Kulingana na Deacon, hii ilijiri kati ya miaka milioni 2 na 2.5 iliyopita wakati tulipokuwa na ushahidi wa fosili ya kwanza ya matumizi ya vifaa vya mawe na mwanzo wa kuongezeka katika kimo cha akili. Lakini ni ukuaji wa lugha ya kiishara ambao ni kisababishi - na matokeo - cha mtindo huu. Hakika Deacon anapendekeza kuwa "Australopithecines," kama walivyo nyani wa sasa walitumia vifaa; inawezekana kuwa zaidi ya mamilioni ya miaka ya historia ya "Australopithecine" vikosi kadhaa vilikuza mifumo ya mawasiliano ya kiishara. Kilichokuwa muhimu, mojawapo ya vikundi hivi kilibadilisha mazingira yake hivi kwamba kilianzisha uteuzi wa uwezo tofauti kabisa wa kujifunza kuliko ilivyoathiri spishi zilizotangulia." Kikosi au kikundi hiki kilianzisha mchakato wa Baldwin (athari ya ratchet) uliosababisha ukuaji wake kwa jenasi iitwayo "Homo."


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Swali analolishughulikia Deacon ni, ni tabia na mabadiliko yepi ya kitabia katika mazigira ambayo yamechangia katika kuasilishwa kwa kufikiria kiishara? Hapa anatilia mkazo umuhimu wa kutofautisha binadamu na spishi zingine siyo kwa lengo la kuweka juu werevu wa binadamu bali ni kuonyesha palipo na tatizo. Madaam ukuaji wa "H. sapiens" ulianza na mababu ambao hawakuwa na “utamaduni”, kile kilichowapelekea kuachana na kujifunza kwa kufikiria, mawasiliano, na njia za kutengeneza vifaa ambazo zilikuwepo na zikaendelea kuasilishwa kwa nyani wengi (na wengine wamependekeza, spishi za wanyama)? Mifumo ya ishara ya kujifunzia inachukua muda mwingi kuliko njia zingine za mawasiliano, kwa hivyo mawazo ya kiishara yaliwezesha kuzuka kwa mbinu tofauti ya mawasiliano lakini haikuwa bora zaidi kuliko ya nyani. Hata hivyo iliisaidia sana "H. sapiens" kukua. Deacons anaanza kwa kuangalia mambo mawili makuu katika historia ya ukuaji: kutafuta chakula na mahusiano ya kingono. Anavyotambua, ushindani kwa kupata ngono hubana uwezekano wa kuwepo kwa ushirikiano wa kijamii katika spishi nyingi. Hata hivyo, kulingana na Deacon, kuna mabombwe matatu yanayojitokeza katika uzalishaji wa binadamu ambayo huwatofautisha na spishi zingine:


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Isitoshe, kuna sifa moja ambayo inadhihirka kwa jamii maarufu za binadamu zinazotafuta chakula (binadamu wote kabla ya ya miaka elfu kumi na elfu kumi na tano) na ambazo huwa tofauti na nyani: “matumizi ya nyama. . . . kuonekana kwa vifaa vya kwanza vya mawe vipatavyo miaka milioni 2.5 iliyopita karibu inahusiana na kubadilika kwa ghafla katika tabia ya kutafuta chakula ili kupata nyama." Deacon haamini kuwa fikira ya kiishara ilikuwa muhimu kwa kuwinda au kwa kutengeneza vifaa (ingawa utengenezaji wa vifaa unaweza kuwa kipimo cha kutegemewa fikira kiishara), ilikuwa muhimu kwa ufanisi wa mahusiano bainifu ya kijamii.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Muhimu zaidi ni kwa kuwa wanaume na wanawake wote ni bora katika kutafuta chakula, mama wanaobeba watoto wategemezi huwa si wawindaji wazuri. Ni lazima kwa hivyo wawategemee wanaume. Hii hupendelea mfumo ambapo wanaume wanaweza kujihusisha katika ngono wakati wowote na wanawake na wanawake wanaweza kubashiri wenzao watawatafutia chakula na watoto wao. Katika spishi nyingi za mamalia, matokeo huwa mfumo wa kuorodhesha au ushindani wa kingono ambao huchangia kuwepo kwa kuoa wake wengi au kuwepo kwa mahusiano ya muda mrefu baina ya watu wanaoishi kivyao. Katika mifano yote miwili ukakamavu wa mwanaume ndiwo huchangia sana kudumishwa kwa mahusiano ya kingono. Ni upekee upi unajitokeza miongoni mwa binadamu?


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Upekee ambao unadhihirika kuhusu jamii za binadamu ni kile kilichohitaji fikira za kiishara ambacho husababisha ukuaji wa utamaduni: “vikundi vya kijamii vyenye ushirikiano na jinsia za mseto ambavyo vina wanaume walezi na wanawalisha watoto na yenye mabombwe ya kujitegemea ya uzalishaji.” Mseto huu ni nadra katika spishi zingine, mfumo wao unaweza “kusambaratika kwa urahisi.” Lugha na utamaduni ndiyo huushikanisha pamoja.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Sokwe vilevile mara mojamoja hivi hutafuta nyama. Mara nyingi dume huila nyama hiyo mara moja na mara mojamoja hugawana na jike ambao huwa karibu. Miongoni mwa sokwe uwindaji wa nyama huongezeka vyakula vingine vinapokosekana lakini katika hali hii kugawana chakula hupungua. Namna za mwanzo za kufikiria kiishara ziliwezesha utengenezaji vifaa. Hii ilichangia sana kwanza, uwindaji wa nyama kuwa njia ya kutegemewa sana ya kutafuta riziki ya mababu wetu wasio binadamu na wakati huohuo kuwezesha njia za mawasiliano ya kijamii ambazo ziliwezesha ugawanaji baina ya wanaume na wanawake na hivyo kudidimiza ushindani wa kingono:


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Ishara na kufikiri kiishara inakuwa sifa ya kimsingi ya mahusiano ya kijamii miongoni mwa binadamu: kulipiza wema kwa wema. Wanasayansi ya ukuaji wamebuni ruwaza kuelezea hali ya kulipiza wema kwa wema bila choyo miongoni mwa watu walio na uhusiano. Mfano walidhani hufanya iwezekanavyo distantly kuhusiana usawa kati ya watu binafsi.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Katika akiolojia ya karne ya 19 kulikuwa na nyongeza ya historia na lengo la wanaakiolojia lilikuwa kutambua mabaki kulingana na aina zake pamoja na muundo wa miamba, hivyo kuweza kuwekea alama zinapopatikana na wakati. Franz Boaz alipata akiolojia iwe mojawapo ya mawanda manne ya anthropolojia ya Kimarekani na mijadala miongoni mwa wanaakiolojia mara nyingi imelingana na mijadala miongoni mwa wanaanthropolojia wa kitamaduni. Katika miaka ya 1920 na 1930, mwanaakiolojia wa Kiaustralia-Uingereza V. Gordon Childe na mwanaakiolojia wa Kimarekani W. C. McKern kivyao waliacha mtindo wa kuuliza maswali kuhusu tarehe ya mabaki, watu waliotoa tarehe hiyo - wanaakiolojia hufanya kazi bega kwa bega na wanahistoria, kazi za kihistoria husaidia kujibu maswali haya, lakini pale kazi za kihistoria zinapokosekana, wanaakiolojia hubuni mbinu mpya. Childe na McKern walijikita kupangilia mahusiano miongoni mwa vitu vilivyopatikana kwa pamoja, kazi yao iliweka msingi wa ruwaza iliyo na sura tatu:


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Childe alidai kuwa “kujirudiarudia kwa vijenzi vya mabaki” ni “utamaduni wa kiakiolojia." Childe na wengine waliuona “kila utamaduni wa kiakiolojia kama onyesho la vitu vilivyomilikiwa na kundi maalumu la "watu" ."


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Mnamo 1948 Walter Taylor alipangilia mbinu na dhana ambazo wanaakiolojia walikuwa wamebuni akapendekeza ruwaza ya jumla ya mchango wa akiolojia kwa maarifa ya tamaduni. Alianza kwa kuelewa kama zao la shughuli ya fikira ya binadamu na msisitizo wa Boaz kuhusu maana ya kibinafsi ya vitu kwa kutegemea mikitadha yao ya kitamaduni. Alifafanua utamaduni kama “tukio la kiakili, linalohusisha yaliyomo akilini, siyo vitu au tabia inayoweza kuonekana.” Hatimaye aliweza kuunda ruwaza ya sura tatu inayounganisha anthropolojia na akiolojia ambayo aliita conjunctive archeology (akiolojia unganishi):


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Vifaa vya mabaki vilikuwa ni masalio ya utamaduni na wala siyo utamaduni wenyewe.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Hoja ya Taylor ilikuwa kwamba rekodi za ramani za nyumba zinaweza kuchangia kwa maarifa ya kiaanthropolojia lakini ikiwa wanaakiolojia watabadilisha kazi upya siyo kwa kuchimbua mabaki na kurekodi mahali na wakati zinapopatikana bali kama hitimisho kutoka tabia za mabaki ya vifaa kupitia kwa namna zilivyotolewa na kutumiwa na kuhitimisha kutoka kwa tabia hizi shughuli za kiakili za watu. Ingawa wanaanthropolojia wengi waliungama kuwa utafiti wao ulikwa sehemu ya anthropolojia, mpango wa Taylor haukutekelezwa kikamilifu. Sababu moja ni kwamba ruwaza yake ya sura tatu ya mahitimisho ilihitaji utafiti mwingi wa nyanjani na uchanganuzi wa maabara ndipo iweze kufanya kazi. Isitoshe, maoni yake kuwa mabaki ya vifaa siyo utamaduni; na mara mbili hivi yalitolewa kutoka kwa utamaduni, kuliiifanya akiolojia kuwa mbali na anthropolojia ya utamaduni.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Mwaka 1962 Lewis Bindford, mwanafunzi wa zamani wa Leslie White alipendekeza ruwaza mpya ya akiolojia ya kiaathropolojia ambayo aliita “Akiolojia Mpya” au “Akiolojia ya Mchakato’, hii aliikita kwa ufafanuzi wa White wa utamaduni kama “njia zaidi za mwili na wala siyo akili za kujisilisha kwa kiumbe.” Ufafanuzi huu ulimwezesha Bindford kutambua akiolojia kama uwanda muhimu wa kufuatilia njia ya utafiti iliyotumiwa na Julian Steward katika ekolojia ya utamaduni:


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Kwa maneno mengine Binford alipendekeza akiolojia ambayo ingekuwa msingi wa mradi mkubwa wa wanaanthropolojia wa wakati huo (utamaduni kama uasilisho kwa mazingira usio wa kijenetiki); “akiolojia mpya” ilikuwa anthropolojia ya kitamaduni (katika mtindo wa ekolojia ya kitamaduni au anthropolojia ya kiakolojia) ya kale.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Katika miaka ya 1980 kulikuwa na muungano Uingereza na Ulaya uliopinga mawazo ya akiolojia kama tawi la anthropolojia, ukiunga mkono Radcliffe-Brown ambaye hapo nyuma alikuwa amepinga anthropolojia ya kitamaduni. Ni wakati huu mwanaakiolojia kutoka Cambridge Ian Hodder alibuni “mchakato wa baadaye wa akiolojia” kama njia badala. Kama Binford (na tofauti na Taylor) Hodder anayaona mabaki siyo kama vifaa vya utamaduni bali utamaduni wenyewe. Tofauti na Binford, Hodder hauoni utamaduni kama uasilisho wa kimazingira. Badala yake anajikita kwa wazo la mtiririko mzuri wa kiishara wa utamaduni wa kijadi ambamo vifaa, mabaki, yanashiriki kikamilifu katika uumbaji, uhawilisho, mabadiliko na kufifia kwa ishara changamano." Kitabu chake cha mwaka wa 1982, "Symbols katika Action," kinatukumbusha kuhusu anthropolojia ya kiishara ya Geertz, Schneider na msisitizo wao juu ya maana inayotegemea muktadha na vifaa vya utamaduni kama njia badala za wazo la White na Steward kuhusu utamaduni wa vifaa. Katika kitabu chake cha mwaka wa 1991, "Reading the past: Current Approaches to interpretation in Archeology" Hodder anadai kwamba akiolojia ina uhusiano wa karibu na historia kuliko anthropolojia.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Mwingiliano baina ya utamaduni na lugha umetambuliwa tokea enzi za urasimu na hata kabla ya hapo. Wagiriki wa kale kwa mfano walitofautisha watu waliostaarabika na barbaros “wanaobwabwaja” yaani wale ambao hawasemi lugha inayoeleweka. Kwa kuwa watu wanasema lugha ambazo hazieleweki ni ushahidi kwamba kuna tofauti za kitamaduni kuliko tabia za kitamaduni.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Walimbwende wa Kijerumani wa karne ya 19 kama vile Herder, Wundt na Humbolt aghalabu waliiona lugha si kama mojawapo ya tabia za kitamaduni miongoni mwa nyingi bali tukio la moja kwa moja la tabia za kitaifa za watu, yaani utamaduni kwa njia iliyokolezwa. Herder kwa mfano anapendekeza “Denn jades volk ist volk; es hat seine National Bildung wie seine Sprache” (kwa kuwa kila watu ni watu, wana utamaduni wao wa kitaifa unaoelezewa kupitia lugha yake).


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Franz Boaz, mwasisi wa anthropolojia ya Kimarekani, kama wenzake Wajerumani waliomtangulia, alishikilia kuwa lugha inayotumiwa na watu wote katika jumuia ndiyo hasa hubeba utamaduni wa watu hao. Boaz ndiye aliyekuwa mwanaanthropolojia wa kwanza aliyeona ya kwamba ilikuwa haiyumkiniki kuutafiti utamaduni wa kigeni bila ya kuijua lugha yake. Kulingana na Boaz, kwa kuwa utamaduni wa kiusomi wa watu ulijengeka, kutumiwa pamoja na kudumishwa kupitia lugha, ilimaanisha kuwa kuelewa lugha ya kikundi fulani cha watu lilikuwa jambo muhimu katika kuelewa utamaduni wa kikundi hicho. Wakati huo, Boaz na wanafunzi wake walifahamu kuwa utamaduni na lugha hazitegemeani moja kwa moja. Hivi ni kusema ya kwamba, vikundi vilivyo na utamaduni tofauti vinaweza kuwa na lugha moja, na wasemaji wa lugha ambazo hazifanani wanaweza kuwa na utamaduni amabao unafanana. Wasomi wengi wanapendekeza kuwa kila aina ya lugha huamua aina fulani za utamaduni. Hii ni sawa na dhana ya Isimu amuzi ambayo husema ya kwamba aina ya lugha huamua mawazo ya kibinafsi. Maadamu Boaz alikataa kuwepo kwa kiunganishi sababishi baina ya lugha na utamaduni, wasomi wenzake waliomtangulia walishikilia kuwa wazo la mitindo ya kuzungumza na kufikiria katika lugha fulani inaweza kuathiri utamaduni wa kikundi fulani cha lugha. Imani kama hiyo ina uhusiano na nadharia ya taathira lugha. Boaz kama wafanyavyo wanaanthropolojia wa sasa, hata hivyo, alitaka kuonyesha uhusiano baina ya utamaduni na lugha kwa kuwa chambacho B.L.Whorf, “zote hizi zimekuwa pamoja”.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Waama kwa kweli usuli wa lugha, inavyoeleweka kama uwezo wa kibinadamu wa mawasiliano changamano ya ishara, na usuli wa utamaduni changamano unafikirika kutoka kwa mchakato wa mabadiliko katika binadamu wa kwanza. Wanaisimu na Wanaanthropolojia mabadiliko wanadhani kuwa lugha ilizaliwa wakati binadamu wa kwanza walipoanza kuishi katika jumuia kubwa ambazo zilihitaji matumizi ya mawasiliano changamano kudumisha mshikamano wa kijamii. Lugha na utamaduni kwa hivyo zote ziliibuka kama njia ya kutumia ishara kujenga utambulisho wa kijamii na kudumisha mshikamano katika kikundi kikubwa cha kijamii ambacho hakiwezi kutegemea njia za kujenga jumuia zilizotumika kabla ya binadamu, kwa mfano zile za kukuza. Kwa kuwa lugha na utamaduni zote kimsingi ni mifumo ya kutumia ishara, wananadharia wa karne ya ishirini wametumia njia za kuchanganua lugha zilizobuniwa katika sayansi ya lugha kuchanganua utamaduni. Hasa nadharia ya umuundo ya Ferdinand de Saussure ambayo huiona lugha kama mfumo wa ishara ambao unahusisha ishara (yaani kule kulinganisha umbo fulani na maani fulani).Nadharia hii imetumiwa sana katika kutafiti juu ya utamaduni. Vilevile nadharia za baadaye za umuundo bado zingali zinategemea uhusiano baina ya lugha na utamaduni kama mifumo ya mawasiliano ya kiishara, ambayo yametumiwa katika mawanda ya semiotiki.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Uhusiano baina ya lugha na utamaduni yanaweza kueleweka kama kimuundo ni sawa na uhusiano baina ya ishara lugha, inayohusisha kwa mfano sauti [kau] na maana ya “cow”(ng’ombe), na ishara ya kitamaduni inayohusisha kwa mfano namna moja ya utamaduni ya “kuvaa taji” na maana ya kitamaduni ya “kuwa mfalme”. Katika njia hii inaweza ikasemwa kuwa utamaduni ni aina ya lugha. Kufanana kwingine baina ya utamaduni na mifumo ya lugha ni kwamba yote ni mifumo ya mazoezi, yaani zote ni njia spesheli za kufanya mambo ambazo zimejengeka na kuendelezwa kupitia kwa mitagusano ya kijamii. Watoto kwa mfano hujifunza lugha namna sawa wanavyojifunza mambo ya kimsingi kuhusu kaida za kitamaduni za jamii ambamo wamekulia - kupitia kwa mitagusano na wenzao wa umri mpevu katika kikundi cha kitamaduni.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Hata hivyo, lugha, zinavyoeleweka siku hizi kama seti za kaida za lugha za jumuia fulani, vilevile ni sehemu ya utamaduni mpana wa jumuia inayosema lugha hizo. Binadamu hutumia lugha kama njia ya kuonyesha utambulisho na kikundi kimoja cha utamaduni na tofauti na vingine. Hata miongono mwa wazungumzaji wa lugha moja kuna njia nyingi za kuitumia lugha hiyo na njia hizo hutumiwa kuashiria uhusiano na kikundi fulani kidogo katika utamaduni mpana. Katika isimu, namna mbalimbali za kuitumia lugha moja huitwa “vilugha”. Kwa mfano Kingereza kinazungumzwa tofauti Marekani, Uingereza, na Australia na katika hizo nchi zinazozungumza Kingereza kuna mamia ya lahaja za Kingereza na kila lahaja hutumiwa katika eneo fulani au huwakilisha utamaduni fulani wa utamaduni mpana. Kwa mfano katika Uingereza, lahaja ya cockney huashiria kuwa wasemaji wake hutoka katika tabaka la chini la wafanyakazi wa mashariki mwa London. Tofauti katika vilugha vya lugha moja hudhihirika katika matamshi na msamiati na wakati mwingine katika mifumo ya sarufi na aghalabu katika matumizi ya mitindo mbalimbali (kwa mfano msimu wa cockney wa Rhyming au sajili ya wanasheria). Wanaisimu na Wanaanthropolojia, hasa wanaisimujamii, wanaisimuethnolojia, na wanaisimuanthropolojia wameijkita katika utafiti wa namna usemaji hutofautiana katika jamii tumizi lugha fulani.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Namna mbalimbali za jumuia kuzungumza au kutumia ishara ni sehemu ya utamaduni wa jumuia kama ilivyo mienendo mingine katika jamii. Matumizi ya lugha ni njia ya kuweka na kuonyesha utambulisho wa kikundi fulani. Namna za kuzungumza zina uamilifu siyo tu wa kufanikisha mawasiliano bali wa kutambua hadhi au tabaka la msemaji. Wanaisimu huita namna mbalimbali za kuzungumza “vilugha”, dhana inayohusisha lahaja za kijiografia na kijamii, sajili au mitindo mbalimbali ya utamaduni mdogo. Wanaisimuanthropolojia na wanasosholojia wa lugha hufafanua mtindo wa mawasiliano kama namna ambavyo lugha hutumiwa na kueleweka katika utamaduni fulani.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Tofauti baina ya lugha hazihusishi tofauti katika matamshi, msamiati au sarufi, lakini vilevile katika “tamaduni tofauti za usemaji”. Tamaduni zingine kwa mfano zina mifumo mipana ya “usonde wa kijamii”, mifumo ya kuashiria masafa ya kijamii katika njia za kiisimu. Katika Kingereza, usonde wa kijamii aghalabu huonyeshwa kupitia kwa kutofautisha baina ya kuwaita watu kwa kutumia jina la kwanza na kupitia kuwaita kwa kutumia jina la pili au hata kwa kutumia majina kama vile “Bi”, “kijana”, “Daktari”, “mheshimiwa”. Katika lugha zingine mifumo kama hiyo inaweza kuwa changamano sana na iliyosimbikwa katika sarufi nzima na msamiati wa lugha. Katika lugha nyingi za Asia mashariki, kwa mfano, Thai, Burmese na Javanese, maneno tofauti yanatumiwa kulingana na kama msemaji anazungumza na mtu wa cheo cha juu au cha chini ikilinganishwa na chake katika mfumo wa kuorodhesha. Katika mfumo huu wanyama na watoto huorodheshwa chini na miungu pamoja na jamii ya watawala kuorodheshwa juu. Lugha zingine huweza kutumia njia tofauti za kuzungumza ikiwa unazungumza na watu wa jinsia tofauti au wakwe na kwa upande mwingine lugha nyingi zina namna spesheli za kuzungumza na watoto. Miongoni mwa vikundi vingine, utamaduni wa kuzungumza unaweza kuhusisha "kutozungumza" na watu mahsusi, kwa mfano tamaduni nyingi za kienyeji za Australia zina mwiko wa kutozungumza na wakwe, na katika tamaduni zingine uzungumzi hauelekezewi watoto moja kwa moja. Lugha zingine huhitaji njia tofauti za kuzungumzia matabaka tofauti ya wasemaji na mfumo kama huo hujiegemeza kwa tofauti za kijinsia, mfanao ni Kijapani na Kikoasati.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Uelewaji wa kisasa wa utamaduni wa kiaanthropolojia una usuli wake katika karne ya 19 na na nadharia ya mwanaathropolojia wa Kijerumani Adolf Bastian ya “umoja wa fikira ya binadamu” (psychic unity of mankind) ambayo, akiathiriwa na Herder na von Humboldt, alipinga kutambulishwa kwa “utamaduni” na hali ya maisha ya wasomi wa Ulaya. Aidha alipinga jaribio la mwanaanthropolojia wa Kiingereza Edward Taylor la kufafanua utamaduni kama dhana jumlishi. Taylor, mnamo mwaka wa 1874 alielezea utamaduni katika njia ifuatayo: “Utamaduni au ustaarabu ukichukuliwa kwa upana katika misingi ya kiethinografia ni mfumo mzima unaohusisha kujua, imani, sanaa, sheria, mila na mawezekano mengine pamoja na tabia zingine ambazo amejifunza binadamu kama mwanachama wa jamii’. Ingawa Taylor hakuwa analenga kupendekeza nadharia ya kijumla (alielezea kuelewa kwake kwa utamaduni katika kozi pana ya mjadala kuhusu hali ya dini), wanaanthropolojia wa Kimarekani kwa jumla wamewasilisha fafanuzi zao mbalimbali za utamaduni kama viboresho vya Taylor. Mwanafunzi wa Franz Boas, Alfred Kroeber(1876-1970) aliutambulisha utamaduni na “supaoganiki”, yaani eneo lenye mpanglio wa sheria ambazo hazingeweza kuelezewa au kuhusishwa na bayolojia. Mnamo mwaka wa 1973, Gerald Weiss alipitia fafanuzi kadhaa za utamaduni na mijadala kulingana na uzito wake na akapendekeza ufafanuzi ufuatao wa kisayansi wa "utamaduni":""ni dhana ya kijumla ya vitendo vya binadamu visivyo vya kijenetiki au vitendo vya binadamu ambavyo ni vya kimetabayolojia’"" (italiki ni katika hali yake halisi).


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Franz Boas alianzisha anthropolojia ya kisasa ya Kimarekani pale ilipoanzishwa programu ya kwanza katika anthropolojia chuo kikuu cha Columbia mnamo mwaka wa 1896. Wakati huo nadharia kubwa ya utamaduni ilikuwa ile ya utamaduni ukuaji, ambayo ilielezea kuwa jamii za kibinadamu ziliendelea kupitia hatua za ujahili, ushenzi hadi ustaarabu, hivyo jamii ambazo kwa mfano zimejikita katika kilimo cha mboga na matunda na mfumo wa ujamaa wa froquois ni jamii ambazo hazijakua sana ikilinganishwa na zile zilizojikita katika kilimo na mfumo wa ujamaa wa Eskin. Mojawapo ya ufanisi wa Boaz ni kuonyesha kwa njia ya kuridhisha kuwa nadharia hii kimsingi ina hitilafu, kiujarabati, kaika njia za utafiti na kinadharia. Isitoshe, alidhani ya kwamba ufahamu wetu wa tamaduni tofauti ulikuwa haujakamilika na hujikita kwa utafiti usio na mpangilio wala siyo wa kisayansi. Alisema kwamba ilikuwa muhali kubuni kisayansi nadharia ya kijumla ya tamaduni za binadamu. Badala yake alibuni wazo la utamaduni mabadiliko (cultural relativism) na akawapa wanafunzi wake mafunzo kufanya utafiti husishi wa nyanjani katika jamii tofautitofauti. Boas alielewa uwezo wa utamaduni kuhusisha mawazo kiishara na kujifunza kijamii na alizingatia ukuaji wa uwezo wa utamaduni kwenda sambamba na ukuaji wa nyanja zingine kama bayolojia, sifa zinazoelezea genus Homo. Hata hivyo, alielezea kuwa utamaduni hauwezi kulinganishwa na bayolojia au matamshi mengine ya mawazo ya kiishara kama lugha. Boas na wanafunzi wake walielewa utamaduni kijumlishi na walipinga kubuni ufafanuzi wa kijumla wa utamaduni. Hakika, walipinga kutambulisha utamaduni kama kitu, badala yake utumiwe kama kivumishi badala ya nomino. Boas alielezea kuwa aina au namna za utamaduni huwa katika hali ya kubadilikabadilika. Mwanafunzi wake Alfred Kroeber alielezea kuwa upokezi huria na usimilisho wa utamaduni ulifanya muhali kufikiria tamaduni kama vitu vya kisiri.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Wanafunzi wa Boas walitawala anthropolojia ya kitamaduni kwa kipindi chote cha vita vya II vya dunia na kuendelea kuwa na ushawishi mkubwa miaka ya 1960. Walikuwa na haja sana na mambo mawili: namna mbalimbali utamaduni umepitia duniani, , na njia ambazo watu wameathiriwa na kutenda kiubunifu jinsi inavyojitokeza katika tamaduni zao. Hii iliwapelekea wanafunzi kujikita zaidi kwenye historia ya tabia za kitamaduni: namna zinavyosambaa kutoka katika jamii moja hadi nyingine na vile maana zinavyobadilika muda unavyoenda na maisha ya watu kutoka kwa jamii zingine. Wengine kama vile Ruth Benedict (1887-1948) na Margaret Mead (1901-1978), walitoa kazi za kiusomi na tafiti linganishi zinazochanganua kazi za ubunifu ambazo zilikuwa zinalenga watu fulani katika miktadha mahsusi ya kitamaduni. Muhimu kwa utafiti wao ilikuwa dhana ya “muktadha”: utamaduni ulitoa muktadha ambao ulifanya tabia za binadamu kueleweka; jiografia na historia zilitoa muktadha wa kuelewa tofauti baina ya tamaduni. Ingawa wafuasi wa Boas walikuwa wamejikita sana katika imani, umoja wa mawazo ya binadamu na ubia wa utamaduni, mkazo wao kwa miktadha ya kienyeji na tofauti za tamaduni ziliwaweka mbali na kupendekeza tamaduni za kiubia au nadharia za kiubia za utamaduni.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Kuna sintofahamu katika anthropolojia ya kitamaduni baina ya madai kuwa utamaduni kama kitu chenye ubia (kuwa jamii zote zina utamaduni) na kuwa utamaduni hulenga vitu mahsusi (utamaduni hujitokeza katika namna mbalimbali kote duniani). Baada ya Boas, mijadala miwili imetawala utamaduni wa kianthropolojia. Mjadala wa kwanza ni ule unaohusu njia za kuunda tamaduni fulani. Kumekuwa na mjadala baina ya wanaanthropolojia kama utamaduni unaweza kuelezewa kama mkusanyiko au husishi au vitu vilivyowekwa pamoja au kama sifa ya mkusanyiko wa vitu tofauti, idadi na maana ambavyo hubadilikabadilika. . Mwanafunzi wa Boaz, Ruth Benedict alipendekeza kuwa katika jamii yeyote ile sifa za kitamaduni zinaweza kuwa zaidi au kasoro ya zile ambazo zimewekwa pamoja yaani zile zinazohusisha mpangilio wa vitendo na mawazo ambayo maisha ya binadamu maana na vilevile huwapa msingi wa kutathmini vitendo vipya na mawazo.Ingawa alimaanisha kuwa kuna viwango mbalimbali vya mshikamano.Hata hivyo kuna tamaduni ambazo haziwezi kushikamanishwa. Boas aliendelea kusema kuwa mshikamano kabisa wa tamaduni ni nadra. Tamaduni fulani huonekana kushikamana kwa sababu ya mtazamaji mwenyewe.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Mjadala wa kwanza ulitupiliwa mbali mnamo mwaka wa 1934 wakati Ruth Benedict alipochapisha Patterns of Culture, kazi ambayo imekuwa kwenye matibaa tokea wakati huo. Ingawa kazi hii imekuwa maarufu kwa kusambaza wazo la Boas la Utamaduni rejeshi, lakini miongoni mwa wanaanthropolojia wazo hili lilikuwa muhtasari muhimu wa uvumbuzi wa Boas na vilevile kujitenga na mkazo Boas alitilia kwenye kusambaa kwa tabia mbalimbali za kitamaduni. "Kazi za kiaanthropolojia zimejikita sana kwa uchanganuzi wa tabia za utamaduni”, aliandika Ruth’na wala siyo utafiti wa tamaduni kama zinavyoelezewa kwa ujumla." Akiwa ameathiriwa na mwanaanthropolojia wakijamii kutoka Uingereza lakini mwenye asili ya Poland, Bronislaw Malinowski, Ruth alielezea kuwa, “kitu cha kwanza muhimu, inavyoonekana siku hizi, ni kutafiti utamaduni hai ili kujua tabia zake za mawazo na uamilifu wa asasi zake na njia ya pekee ya kujua kwa undani umuhimu wa tabia teule ni kinyume cha msingi wa matakwa na hisia na maadili ambayo yamekubaliwa na utamaduni huo. Akiwa ameathiriwa na wanahistoria wa kijerumani Wilhelm Dilthey na Oswald Spengler na vilevile saikolojia ya gestalt, alielezea “Kitu jumla ndicho huamua sehemu zake, siyo tu mahusiano yake bali hali yake halisi na vilevile," utamaduni ni zaidi ya ni jumla ya tabia zake. Namna ambavyo lugha zinavyoteua kutoka sauti zitokazo kinywani mwa binadamu (mradi hakina kasoro), alihitimisha kuwa watu wa jamii Fulani kila wakati uendapo na kupitia kwa michakato razini na isiyo razini, ilichagua tabia Fulani za kitamaduni kutoka seti ya tabia lukuki za kitamaduni ambazo huunganishwa na kuunda bombwe la kipekee.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Ingawa Benedict alihisi kuwa takribani tamaduni zote zina mpangilio alielezea kuwa mipangilio hii hubadilika na wakati kufuatia ubunifu wa binadamu na kwa hivyo jamii tofauti kote duniani zina tabia tofauti. "Patterns of Culture" hulinganisha tamaduni za Zuni, Dobu na Kwakiutl kama njia ya kuonyesha namna mbalimbali za kuwa binadamu. Benedict aliona kwamba wakazi wa Magharibi walihisi ya kwamba mtazamo huu uliwalazimisha kutupilia mbali “ndoto ya kudumu na njozi pamoja na ndoto za binadamu za kujitegemea”na kwa wengi hili lilifanya uhai kuwa “mtupu." Alielezea ya kwamba baada ya watu kukubali matokeo ya utafiti wa kisayansi,watu watakuwa na imani halisia,wakikubali kama msingi wa matumaini na kama msingi mpya wa kuvumiliana na kuishi pamoja na mipangilio halali ya maisha ambao binadamu wameumba kutoka kwa malighafi ya kuishi.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Wazo hili la utamaduni limekuwa na athari kubwa nje ya anthropolojia na limetawala anthropolojia ya Kimarekani hadi wakati wa Vita Baridi,wakati wanaanthropolojia kama vile Sidney Mintz na Eric Wolf walipopinga uhalali na thamani ya kuangalia kila utamaduni kama “ulimwengu kivyake” na ulio na uthabiti fulani.". Walihisi kuwa mwelekeo huu ulipuuza athari ya Ubepari, ukoloni, na uchumi wa kibepari wa ulimwengu kwa watu ambao Benedict na wafuasi walitafiti (na hii ilianzisha tena mjadala juu ya uhusiano ya ubia na utamaduni mahususi,kwa njia ya uhusiano baina ya ulimwengu na eneo la kienyeji). Ni wakati huo mabadiliko haya yaliathiri sana umuundo wa Kifaransa na kuwafanya wanaathropolojia wa Kimarekani kuukubali Umuundo-Uamilifu wa Kiingereza.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Mjadala wa pili umehusu uwezo wa kutoa madai ya kiubia kuhusu tamaduni zote. Ingawa Boas alidai kuwa wanaanthropolojia walikuwa hawajakusanya ushahidi wa kutosha kutoka sampuli mbalimbali za jamii madai ya kweli ya jumla au ya kiubia kuhusu utamaduni, lakini kufikia miaka ya 1940 wengine walihisi kuwa walikuwa tayari. Ingawa Kroeber na Benedict walikuwa wamedai kuwa “utamaduni”---ambao ungerejelea maeneo ya kienyeji.kikanda au maeneo yaliyopita kanda---ilikuwa kwa namna fulani imepangiliwa, sasa wanaanthropolojia wengine walihisi kulikuwa na data ya kutosha iliyokusanywa kuthibitisha kuwa utamaduni ulipangika katika miundo fulani. Swali ambalo hawa wanaanthropolojia hawa walijadili lilikuwa, je hizi zilikuwa tarakimu za miundo ya mabakikale au je yalikuwa maonyesho ya ruwaza za kiakili? Mjadala huu ulijitokeza zaidi mwaka wa 1948 kufuatia chapisho la George Murdock la "Social Structure," na Claude Levi-Strauss "Les Structures Elementaires de la Parente" .


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Akimpinga Boas, mwanaanthropolojia wa Yale George Murdock, ambaye alikusanya majalada ya maeneo ya mahusiano ya binadamu. Majalada haya yalisimbika tamaduni mbalimbali zinazopatikana katika jamii tofautitofuti hivyo wananthropolojia wanaweza kutumia njia za kitarakimu kutafiti uhusiano uliopo miongoni mwa mabadiliko hayo ya kitamaduni. Lengo hatimaye la mradi huu lilikuwa kukuza habari jumlishi kuhusu ambazo zinahusu kuongezeka kwa tamaduni binafsi. Baadaye Murdock na Douglas R.White walibuni sampuli ya kistanda inayohusisha tamaduni mbalimbali kama njia ya kuboresha njia hii.


title: Anthropolojia ya Kimarekani

text: Anthropolojia umuundo ya mwanaanthropolojia wa kifaransa iliyaweka pamoja mawazo ya Boas (hasa imani ya Boas kuhusu kugawanyika kwa namna za utamaduni,na imani ya Bastian ya umoja wa kiakili wa binadamu) na mtazamo wa mwanasosholojia wa kifaransa Emile Durkheim juu ya miundo ya kijamii (mahusiano yaliyokubalika miongoni mwa watu na vikundi vya watu). Badala ya kutoa madai ya kijumla yaliyolenga idadi kubwa ya jamii, Levi-Strauss aliamua kuanzia mifano madhubuti kwa kuongeza ruwaza dhahania za hali ya binadamu. Njia yake huanza na kisio kuwa utamaduni hudhihirika kwa njia mbili tofauti:miundo mingi bainifu ambayo ingehitimishwa kutoka kwa kutazama wanajamii wa jamii moja wanavyoingiliana (na ambayo wanajamii hao wenyewe wanafahamu) na miundo dhahania iliyobuniwa kwa kuchanganua mienendo ya pamoja ya watu (kama vile visasili na miviga) wanajamii huwakilisha maisha yao ya kijamii (ambayo wanajamii hao hawafahamu na ambayo hupinga na hufutilia mbali miundo ya kijamii ambayo watu wanaifahamu). Na akatafuta kubuni muundo mmoja wa kiakili wa kiubia ambao ungehitimishwa kupitia kwa kulinganisha miundo Fulani ya kijamii na kitamaduni. Alidai ya kwamba kwa kuwa kuna sheria ambazo zinaweza kuwezesha kuweke pamoja idadi ndogo iliyodhahiri ya elementi za kikemikali ili kuunda vitu kadhaa ambavyo idadi yake haijulikani.Kuna idadi ndogo dhahiri ya elementi za kitamaduni ambazo watu wanaweza kutumia kuunda tamaduni nyingi ambazo wanaanthropolojia wameziangalia. Mlinganisho huu utamwezesha mwanaathropolojia kuunda jedwali la elementi za kitamaduni.Na baada ya jedwali hili kukamilika litamuwezesha mwanaanthropolojia kuchanganua tamaduni Fulani na kuibua ukweli ambao hata wenye tamaduni hizo hawakuwa wanafahamu. Umuundo ulitawala anthropolojia ya kifaransa na katika miaka ya 1960 na 1970 iliathiri sana anthropolojia ya kimarekani na kiingereza.