title: Hisia

text: Kadiri ya saikolojia zinaweza kuwa za pendo, hamu, furaha, au kinyume chake za chuki, woga, hasira, huzuni na nyingine nyingi tu.


title: Hisia

text: Zinaitwa pia maono.


title: Fikira

text: Fikira au Fikra (kutoka neno la Kiarabu) ni ujumbe uliotumwa kutoka akilini kwa ajili ya viumbe hai ili kujua kutenda jambo bila kukosea.


title: Fikira

text: Fikra husaidia na maamuzi: wanyama mara nyingi huishi bila ya kufikiri, yaani kujua nini kesho atafanya, lakini wanadamu hutumia fikra na kufikiria na kuvumbua vitu ambavyo vinahitajika. Bila fikra za mawazo, dunia isingeendelea sana.


title: Ukomunisti

text: Ukomunisti ni njia ya kisiasa ya kufikiri na dhana ya jinsi gani jamii inapaswa kufanya kazi na kupanga mambo yake.


title: Ukomunisti

text: Ukomunisti ni aina ya ushoshalisti ambao unasema haipaswi kuwa na tofauti za matabaka katika jamii.


title: Ukomunisti

text: Ukomunisti unasema watu wa kila sehemu ya dunia wanapaswa kumiliki zana, viwanda, na mashamba ambayo yanatumiwa kuzalishia bidhaa na vyakula. Mchakato huu wa kijamii hujulikana kama umiliki wa kawaida. Katika jumuia ya wakomunisti, hakuna mali binafsi.


title: Ukomunisti

text: Kwa mujibu wa waandishi na wafikiri wa Ukomunisti, lengo la Ukomunisti ni wafanyakazi kuchukua udhibiti wa viwanda na biashara na kusimamia uchumi kidemokrasia.


title: Ukomunisti

text: Baada ya wafanyakazi wa serikali kuimarisha maslahi yao wangeweza polepole kuleta zana zote za uzalishaji chini ya udhibiti wao, mpaka hapo mfumo wa bila matabaka na hali ya kutokuwa na serikali katika jamii imeumbwa.


title: Ukomunisti

text: Hili ni wazo la kizamani, lakini limeanza kuwa maarufu baada ya Mapinduzi ya Ufaransa na harakati nyingine maarufu za huko Ulaya mwanzoni mwa miaka ya 1800.


title: Ukomunisti

text: Pamoja na hoja ya kufikia hali ya usawa bila utawala kati ya wanadamu wanaitikadi wa ukomunsti waliona ni lazima kuwa na kipindi cha udikteta ambako wakomunisti wanashika utawala na kukandamiza upinzani dhidi ya mabadiliko waliyoona ya lazima kufikia shabaha yao.


title: Ukomunisti

text: Vladimir Lenin alipanua nadharia ya ukomunisti akidai lazima kuwa na chama cha kikomunisti kinachopanga mapinduzi na kushika utawala katika kipindi alichoita "udikteta wa wafanyakazi".


title: Diplomasia

text: Diplomasia (kutoka neno la Kigiriki δίπλωμα, diploma, yaani "hati rasmi inayotoa fadhili fulani") ni taratibu zinazoratibu mahusiano katika ngazi ya kimataifa kati ya nchi na nchi au nafsi za kisheria nyingine zenye hadhi ya kimataifa.


title: Diplomasia

text: Diplomasia inaratibu majadiliano baina ya nchi moja au nchi zaidi ya moja na nchi nyingine. Diplomasia hutokea sana pale nchi mbili au zaidi zikipigana. Diplomasia inasaidia kusimamisha vita. Lakini pamoja na kipindi mazungumzo haya yanapohusu masuala ya haki na amani, siku hizi diplomasia hutumika kwa masuala ya biashara, uchumi na utamaduni pale nchi zikisainiana mikataba.


title: Diplomasia

text: Diplomasia inamdai mhusika awe na utaalamu hasa upande wa sheria, pamoja na ustaarabu na sifa nyingine zinazorahisisha mafungamano.


title: Demokrasia

text: Demokrasia (kutoka neno la Kigiriki δημοκρατία, "dēmokratía", maana yake "utawala wa watu": δῆμος, dêmos, maana yake "watu" na κράτος, krátos, maana yake "utawala") ni aina ya serikali.


title: Demokrasia

text: Neno hilo lilitumika kuanzia karne ya 5 KK kuelezea mtindo wa utawala uliotumika katika Athene na miji mingine kadhaa ya Ugiriki, kinyume cha ἀριστοκρατία, aristokratía, "utawala wa masharifu".


title: Demokrasia

text: Kwenye demokrasia watu fulani wa jamii wanamchagua kiongozi wao.


title: Demokrasia

text: Kuna njia nyingi za kufanya hivi, lakini mchakato kamili kwa kawaida huitwa "kushikilia uchaguzi".


title: Demokrasia

text: Vyama vya siasa huhusika na masuala ya siasa. Yaonekana kwamba yaweza kuwa rahisi kuwa na chama cha kisiasa. Chama kitakachoshinda uchaguzi kitamchagua kiongozi kinayemtaka.


title: Demokrasia

text: Demokrasia ni mfumo wa serikali ambapo wananchi wote ni sawa mbele ya sheria na wanashiriki katika kufanya maamuzi ya kitaifa juu ya masuala ya umma. Wakati mwingine wananchi hushiriki moja kwa moja - hii ina maana kwamba wao hupiga kura moja kwa moja kwenye masuala kama vile sheria na katika chaguzi. Wakati mwingine huwakilishwa na viongozi wao waliowachagua.


title: Demokrasia

text: Ni utawala wa watu, na watawala hutawala kwa ridhaa ya watu.


title: Demokrasia

text: Kwa hiyo kwa kifupi Demokrasia ni mfumo unatoa fursa ya madaraka kwa umma moja kwa moja au kutokana na uwakilishi.


title: Demokrasia

text: Abraham Lincoln, Rais wa 16 wa Marekani, alisema Demokrasia ni serikali ya watu/mfumo wa utawala wa watu, kwa ajili ya watu na unaotokana na watu. Watu wanaunda serikali.


title: Diskografia

text: Diskografia (kutoka Kiing.: Discography) ni utafiti na uorodheshaji wa rekodi za nyimbo. Neno linatokana na neno "diski", ambayo ilikuwa ikitumika sana kutajia muundo ambao ulikuwa ukitumika sana kwa jili rekodi za muziki kwenye karne ya 20, na "-graph" kiambishi tamati kinamaanisha kitu kilichoandikwa.


title: Diskografia

text: Kuorodhesha kwa rekodi zote za muziki kwa mwanamuziki au mwimbaji kikawaida huitwa "diskografia".


title: Tuxtla Gutiérrez, Chiapas

text: Tuxtla Gutiérrez ni mji mkuu na mji mkubwa katika jimbo la Chiapas. Kuna wakazi 503,320 (2005), na pamoja na rundika la mji ni 1,097,524. Eneo lake ni 412,40 km². Mji upo m 600 kutoka juu ya usawa wa bahari.


title: Tuxtla Gutiérrez, Chiapas

text: Mji ulianzishwa mwaka 1560.


title: Shoro (Locustellidae)

text: Shoro ni ndege wadogo wa familia Locustellidae. Spishi za familia Acrocephalidae zinaitwa shoro pia. Shoro wa Locustellidae wana mkia mrefu kuliko wale wa Acrocephalidae. Rangi zao ni sawa lakini spishi nyingi zina michirizi myeusi mizito. Takriban spishi zote zinatokea maeneo ya tropiki na nusutropiki ya Afrika na Asia; spishi chache zinatokea maeneo baridi ya Ulaya na Asia na hizi huhamia Afrika na kusi ya Asia wakati wa majira ya baridi. Ndege hawa hupatikana sehemu za manyasi na vichaka, pengine misituni. Hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe au kikapu kwa majani na pengine vijiti. Jike huyataga mayai 2-6.


title: Shoro

text: Shoro ni jina la:


title: Urekebisho wa Kikatoliki

text: Urekebisho wa Kikatoliki ulikuwa kipaumbele cha Wakristo wengi wa Kanisa Katoliki hasa katika karne XV na XVI.


title: Urekebisho wa Kikatoliki

text: Juhudi hizo zilikuwa na upana mkubwa na kuhusu kwa namna ya pekee mambo matano yafuatayo:Juhudi hizo zilipata nguvu mpya baada ya Matengenezo ya Kiprotestanti (yaliyoanzishwa na Martin Luther mwaka 1517) kupamba Ulaya Kaskazini kuanzia Ujerumani. Kwa sababu hiyo ukaja kuitwa (1776) 'Counter-Reformation'. Ukweli ni kwamba urekebisho wa Kikatoliki ulianza kabla ya Uprotestanti, hasa Italia, ukaendelea sambamba nao.


title: Urekebisho wa Kikatoliki

text: Pamoja na hayo ni kwamba, baada ya Uprotestanti kuanza, juhudi zilielekea pia kuzuia uenezi wake na kuurudisha nyuma katika maeneo mbalimbali, k.mf. Polandi.


title: Urekebisho wa Kikatoliki

text: Juhudi hizo zilipitishwa na Mtaguso wa Trento, ambao ndio mtaguso mkuu wa Kanisa Katoliki uliodumu muda mrefu zaidi (1545–1563) na kutoa mafundisho na maagizo mengi zaidi.


title: Urekebisho wa Kikatoliki

text: Katika hayo upande mmoja ilionekana nia ya kupokea baadhi ya hoja za Waprotestanti, ambao kwa wakati huo walikuwa wameshagawanyika makundimakundi, upande mwingine ilionekana nia ya kutetea imani sahihi ya mapokeo ya mitume pale ambapo msimamo wa Waprotestanti ulitazamwa kuwa uzushi, kwa mfano kuhusu sakramenti.


title: Utandawazi

text: Utandawazi (kwa Kiingereza "Globalization") ni neno lililoanza kutumika miaka ya 1990, likimaanisha kukifanya kitu kuwa katika kiwango cha kimataifa, na kukihamisha nje ya mipaka na kukifanya kuwa cha wazi na kikafanywa na watu wa aina yote duniani.


title: Utandawazi

text: Utandawazi ni njia ambayo wenyeji au taifa hufanya mambo kuwa ya kimataifa, kufanya mambo pamoja duniani. Inahusu suala zima la uchumi au biashara, teknolojia, siasa na utamaduni vilevile.


title: Utandawazi

text: Utandawazi pia una maana ya jambo linalolenga umiliki wa kifikra na wa kiutamaduni juu ya tamaduni nyingine zilizo dhaifu, kwa ajili ya kusaidiana na kuungana yaani kuwa kitu kimoja, kuondoa mipaka na masafa kati ya nchi na nchi, kukusanyika pamoja na kuleta kitu kinachoitwa "kijiji-ulimwengu"


title: Utandawazi

text: Watu wana msimamo tofauti sana kuhusu suala hilo la utandawazi: baadhi wanahisi kwamba unasaidia kila mtu, wakati kuna wengine wanafikiria kwamba unaumiza baadhi ya watu.


title: The Fugees

text: The Fugees ni kundi la muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani. Kundi liliamza kupata umaarufu wake kunako miaka ya 1990, ambao wanapiga muziki wenye elementi ya Hip hop, soul na muziki wa Kikaribi, hasa reggae. Wanachama wa kundi hili ni rapa/mwimbaji/mtayarishaji Wyclef Jean, rapa/mwimbaji/mtayarishaji Lauryn Hill, na rapa Pras Michel.


title: The Fugees

text: Jina lao linatokana na istilahi ya refugees, yaani, wakimbizi. Jean na Michel ni Wahaiti-Waaerika, wakati Hill ni Mwafrika-Mwamerika. Kundi limerekodi alabamu mbili— moja kati ya hizo ni "The Score" (1996), ilitapa kutunukiwa maplatinum-mengi na pia imepata kushinda Tuzo ya Grammy — kabla ya kuua kundi mnamo 1997.


title: The Fugees

text: Hill na Jean kila mmoja amekwenda kuapata mafanikio makubwa sana wakiwa kama wasanii wa wakujitegemea; Michel akajikita kwenye masuala ya kurekodi vibwagizo vya filamu na uigizaji, ingawaje alipata mafanikio makubwa kabisa baada ya kutoa wimbo wake wa "Ghetto Supastar". Mnamo 2007, MTV wamepandishi nafasi ya 9 wakiwa kama kundi bora la Hip-hop la muda wote


title: The Fugees

text: Zilizoshika kwenye chati za "Billboard" Bubbling Under Hot 100 Singles.


title: Rita Dominic

text: Rita Uchenna Nkem Dominic Waturuocha (amezaliwa tar. 12 Julai 1975 mjini Mbaise, Imo State, Nigeria) ni mwigizaji filamu kutoka nchini Nigeria.


title: Rita Dominic

text: Rita Dominic ni mmoja kati ya wanachama wa Famili ya Kifalme ya Waturuocha ya Aborh Mbaise huko Imo State. Yeye ni mdogo kuzaliwa katika familia ya ndugu wanne. Wazazi wake baadaye wakawa jishughulisha na masuala ya tiba; baba yake alikuwa daktari na mama yake ofisa wa uuguzi. Dominic alimaliza elimu yake ya msingi na sekondari huko mjini Abia State, Nigeria, kabla ya kuelekea zake katika Chuo Kikuu cha Port Harcourt, ambapo alikuja kupata digrii (BA) ya masuala ya Sanaa na Uigizaji mnamo mwaka 1999.


title: Rita Dominic

text: Dominic alianza kucheza filamu tangu akiwa mdogo, ameonekana katika michezo ya shule na vipindi vya televisheni ya watoto huko mjini Imo. Kunako mwaka wa 1998, ameonekana kwenye filamu kwa mara ya kwanza ilikuwa "A time to kill". Akabahatika kujishindia tuzo ya City People Awards mnamo 2004 akiwa kama Mwigizaji Bora w Filamu wa Kike. Ameonekana katika filamu zaidi ya 100 zilizotayarishwa na Nollywood.


title: Omotola Jalade Ekeinde

text: Omotola Jalade Ekeinde ni mwigizaji wa filamu wa Nollywood huko nchini Nigeria. Ameolewa na Capt. Matthew Ekeinde na ana watoto 4. Mbali ya kuwa miongoni mwa waigizaji filamu wenye mafanikio makubwa kabisa wa Nollywood, pia ni mwimbaji na hujishughulisha na masuala ya kihisani huko nchini mwake huko Nigeria.


title: Nollywood

text: Nollywood ni jina la kutaja filamu zinatengenezwa, kusambazwa, na kuigizwa na watu wa Nigeria. Soko hili la filamu za Nigeria lilianza kukua kwa haraka zaidi kunako miaka ya 1990 na 2000 na kuifanya iwe nchi ya pili duniani kwa ukubwa wa soko la filamu, kwa matokeo ya idadi ya filamu zinazozalishwa kwa mwaka. Hii ni kabla ya soko la filamu la Marekani na India. Kwa mujibu wa Hala Gorani na Jeff Koinange wafanyakazi wa zamani wa CNN, soko la filamu la Nigeria lina dola za Kimarekani takribn milioni 250, wakichanganya baadihi ya video 200 ambazo zilimetengenezwa kwa ajili ya soko la ndani kila mwezi. Kwa kufuatiwa matangazo yalirushwa na kipindi cha Kimarekani kinachotangazwa na Oprah Winfrey, alitangaza kwamba soko la filamu la Nigeria limepita thamani ya bilioni 2.3 za Kimarekani kwa mwaka wa 2008.


title: Nollywood

text: Filamu nyingi za Nollywood zina mandhari ambayo yanahusu maadili na hali ya utata unaowakumba Waafrika wa sasa. Kuna baadhi ya filamu zinapromoti imani za Ukristo au Uislamu, na kuna baadhi ya filamu, yaani, hazifichi kitu zinataja dhahili masuala ya injili. Nyinginezo, lakini, hushughulikia maswali ya utofauti wa kidini, kama vile ile filamu maarufu ya "One God One Nation", inahusu mwanaume wa Kiislamu na mwanamke wa Kikristo ambao wanataka kuoana lakini wanapitia vikwazo vingi sana.


title: Orodha ya Marais wa Bolivia

text: Orodha hii inataja marais wa nchi ya Bolivia.


title: Hilarión Daza

text: Hilarión Daza Groselle (14 Januari 1840 - 27 Februari 1894) alikuwa Rais wa Bolivia kuanzia tarehe 4 Mei 1876 hadi 28 Desemba 1879 alipofukuzwa kutoka utawala na kufuatwa na Narciso Campero. Daza mwenyewe alihamia Ufaransa, na alipojaribu kurudi Bolivia mwaka wa 1894 akauawa kwenye kituo cha treni mjini Uyuni moja kwa moja.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text:
Maria Fransiska wa Madonda Matano aliishi Napoli (Italia) tangu azaliwe tarehe 25 Machi 1715 hadi kufa tarehe 6 Oktoba 1791.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu bikira kila tarehe 6 Oktoba.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text: Anaombwa hasa na wanawake tasa wanaotamani kupata mtoto.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text: Anna Maria Rosa Gallo alizaliwa na Francesco Gallo na Barbara Basinsi katika mitaa ya jiji la Napoli. Tangu utotoni alionyesha imani kubwa, hata wakaanza kumuita "mtoto mtakatifu" kwa jinsi alivyofuata maisha ya sala na alivyovumilia ukali wa baba yake.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text: Wakati huo alianza kupata uongozi wa kiroho kwa padri Yohane Yosefu wa Msalaba, ambaye ni mtakatifu wa kwanza kutoka Italia wa urekebisho wa Ndugu Wadogo walioitwa Pekupeku. Yeye alitabiri kuwa binti huyo atakuwa mtakatifu kweli.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text: Alipofikia umri wa miaka 16, aliomba ruhusa ya kujiunga na Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko wa Asizi lakini akakataliwa, kwa sababu baba alikuwa amemuahidia kijana tajiri kwamba atamuoza kwake. Hata hivyo mnamo Septemba 1731 alimruhusu.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text: Anna Maria alipoweka ahadi yake ya kitawa tarehe 8 Septemba 1731, alijitwalia jina la "Maria Fransiska wa Madonda Matano", kutokana na heshima yake kwa Mateso ya Yesu Kristo, Fransisko wa Asizi na Bikira Maria. Ingawa alivaa kanzu ya Kifransisko, aliendelea kuishi nyumbani kwa baba na kutendewa naye vibaya.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text: Alipofikia umri wa miaka 38 alikwenda pamoja na Mfransisko mwingine wa kike kuishi karibu na kiongozi wake wa kiroho, padri Giovanni Pessiri, alipobaki kwa miaka 38 hadi alipokufa akiwa na miaka 76 tarehe 6 Oktoba 1791.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text: Watu wa Napoli walimheshimu hasa kutokana na maisha yake ya sala na upendo kwa maskini wa mitaa ya matabaka ya chini.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text: Kutokana na sifa zake, kisha kukusanya ushahidi wa maadili yake ya kishujaa na wa miujiza iliyozidi kutokea kwa maombezi yake, tarehe 12 Novemba 1843 alitangazwa na Papa Gregori XVI kuwa mwenye heri na tarehe 29 Juni 1867 alitangazwa na Papa Pius IX kuwa mtakatifu.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text: Alikuwa na karama ya unabii, akitabiri mambo mbalimbali yaliyokuja kutokea kweli baadaye.


title: Maria Fransiska wa Madonda Matano

text: Pia alijaliwa madonda matakatifu na kupatwa na mateso makali kila Ijumaa na siku zote za Kwaresima.


title: Muhammad Ali

text: Muhammad Ali (jina la awali: Cassius Marcellus Clay Jr.; mnamo 17 Januari 1942 - 3 Juni 2016) alikuwa mwanamasumbwi kutoka nchini Marekani. Alipata kuwa bingwa wa uzito wa juu mara tatu. Katika mchezo wa ngumi anatazamwa kama mmoja wa wanamasumbwi bora wa uzito wa juu wa muda wote.


title: Muhammad Ali

text: Wakati akiwa mwanamasumbwi wa ndondi za ridhaa, alishinda medali ya dhahabu ya uzito wa chini kwenye mashindano ya Olimpiki ya mwaka wa 1960 yaliyofanyika mjini Roma, Italia.


title: Muhammad Ali

text: Baada ya kuwa mwanamasumbwi wa kulipwa, alikwenda kuwa mwanandondi wa kwanza kushinda mara tatu daraja la lineal. Mnamo mwaka wa 1999, Ali alipewa taji la "Mwanamichezo wa Karne" na "Sports Illustrated" na "Mwanamichezo Mashuhuri wa Karne" na BBC.


title: Muhammad Ali

text: Anafahamika sana kwa staili ya upiganaji wake, ambapo aliielezea staili yake kuwa ni "napaa kama kipepeo, nauma kama nyuki".


title: Muhammad Ali

text: Awali alijulikana kama Cassius Clay, lakini alibadilisha jina lake baada ya kujiunga na jumuia ya Kiislamu ya Nation of Islam mnamo mwaka wa 1964. Baadaye akabadilisha dini na kuwa Mwislamu kunako mwaka wa 1975.


title: Muhammad Ali

text: Mnamo mwaka wa 1967, Ali alikataa kuwekwa katika orodha ya majeshi ya Marekani kutokana na imani ya kidini na kupinga vita dhidi ya Vietnam. Alikamatwa na kupatikana na hatia juu ya rasimu ya ukwepaji mashtaka, wakamvua taji lake la uanamasumbwi, na leseni yake ya uanamasumbwi ikazuiliwa. Hakufungwa, lakini hakupambana kwa takriban miaka minne mpaka hapo rufaa yake ilipofanyiwa kazi na Mahakama Kuu ya Marekani, ambapo akaja kushinda.


title: Orson Welles

text: George Orson Welles (6 Mei 1915 - 10 Oktoba 1985), anafahamika kama Orson Welles, alikuwa mwongozaji wa filamu wa Marekani, mwandishi, mwigizaji na mtayarishaji, ambaye alifanya kazi sana katika filamu, maonyesho, televisheni na redio. Welles alikuwa pia ni mchawi aliyetimia, nyota katika vikosi mbalimbali vya usalama katika miaka ya vita.


title: Manzanillo, Colima

text: Manzanillo ni mji mwenye bandari muhimu katika jimbo la colima. Upande wa magharibi ni maji wa Pasifiki. Mwaka 2005 ilikuwa na wakazi 110,728 mjini, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 137,842.


title: Manzanillo, Colima

text:
Uneo lake ni 1,578.4 km².
Mji ulianzishwa mwaka 1948.


title: Marcus Stephen

text: Marcus Stephen (amezaliwa 1 Oktoba 1969) ni rais wa Nauru tangu tarehe 19 Desemba 2007. Kabla ya kuwa mwanasiasa, alikuwa mwanariadha upande wa mchezo wa kuinua vitu vizito na kuhudhuria Michezo ya Olimpiki miaka ya 1992, 1996 an 2000.


title: Orodha ya marais wa Nauru

text: Orodha hii inataja marais wa nchi ya Nauru tangu uhuru wa nchi mwaka wa 1968.


title: The Rescuers

text: The Rescuers (kwa Kiswahili: Waokoaji) ni filamu ya katuni ya mwaka wa 1977. Ilitayarishwa na Walt Disney Productions na kutolewa kwa mara ya kwanza tarehe 22 Juni 1977. Hii ni filamu ya ishirini na tatu kutolewa katika mfululizo wa Walt Disney Animated Classics.


title: The Rescuers

text: Filamu inahusu Huduma ya Uokoaji kwa Jamii, shirika la panya la kimataifa, lenye makao makuu yake mjini New York na kuungana na Umoja wa Mataifa, waliojitolea kusaidia waathirika na utekajinyara duniani. Panya wawili, cha-uwoga Bernard (Bob Newhart) na mwenyekufaa Miss Bianca (Eva Gabor), waliokaa pamoja ili kumwokoa Penny (Michelle Stacy), msichana alitekwa, ambaye ameshikiriwa kinyume na matakwa yake na mloo wa mali Madame Medusa (Geraldine Page).


title: The Rescuers

text: Filamu inatokana na riwaya ya watoto ya Margery Sharp "The Rescuers", inajulikana sana, The Rescuers (1959) na Miss Bianca (1962). Ikafuatiwa filamu, "The Rescuers Down Under", ilitolewa tarehe 16 Novemba 1990.


title: Kuchanyika

text: Kuchanyika ni ndege wadogo wa familia Cettiidae. Spishi za "Erythrocercus" zinaitwa ndwindwi au dwidwi. Ndege hawa wanafanana na shoro, kucha na kuchamsitu, na zamani wote waliainishwa pamoja katika familia Sylviidae. Spishi nyingine za kuchanyika zina mkia mrefu, nyingine zina mkia mfupi sana. Zina rangi ya kahawia au kijivu mgongoni na nyeupe au njano chini; spishi kadhaa zina rangi kali ("Tesia" k.m.). Spishi za "Cettia" tu zinatokea Ulaya, nyingine zinatokea misitu ya Afrika na Asia. Hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe au kikapu kwa kigoga, nyuzinyuzi, mizizi na/au majani. Jike huyataga mayai 2-6.


title: Walt Disney Animated Classics

text: Walt Disney Animated Classics ni mfululizo uliohusu filamu zilizotayarishwa na Walt Disney Animation Studios (zamani iliitwa Walt Disney Feature Animation) tangu 1937.


title: Kanisa la Armenia

text: Kanisa la Armenia linaweza kumaanisha:


title: Home on the Range (filamu ya 2004)

text: Home on the Range ni filamu ya katuni-muziki ya Kimarekani ya mwaka wa 2004 iliyotayarishwa na Walt Disney Feature Animation na kutolewa na Walt Disney Pictures mnamo tar. 2 Aprili 2004, na ilipewa jina la wimbo wa muziki wa country maarufu kama "Home on the Range". Hii ni filamu ya 45 kutolewa kutoka katika mfululizo wa filamu za Walt Disney Animated Classics, na ilikuwa ya mwisho kutolewa na Disney kwa upande katuni hadi hapo ilipofika mwaka wa 2009 alipotoa filamu ya "The Princess and the Frog", na hii filamu ya katuni ya mwisho ya Disney kutolewa kwenye VHS.


title: Home on the Range (filamu ya 2004)

text: Nyota wa filamu hii waliotia sauti zao ni pamoja na Roseanne Barr, Judi Dench, Jennifer Tilly, Steve Buscemi, G.W. Bailey, Cuba Gooding, Jr. na Randy Quaid.


title: Antonio José de Sucre

text: Antonio José de Sucre (3 Februari 1795 - 4 Juni 1830) alikuwa mwanajeshi na mwanasiasa wa Amerika Kusini akipigania uhuru wa nchi mbalimbali pamoja na rafiki yake wa karibu Simon Bolivar. Alikuwa Rais wa sita wa Peru kuanzia tarehe 23 Juni hadi 17 Julai, mwaka wa 1823. Tena alimfuata Simon Bolivar kuwa Rais wa pili wa Bolivia kuanzia tarehe 29 Desemba 1825 hadi 18 Aprili 1828. Alijiuzulu na kuhamia mjini Quito. Aliuawa kwa kupigwa risasi aliposafiri karibu na mji wa Pasto nchini Colombia.


title: One Hundred and One Dalmatians

text: One Hundred and One Dalmatians (Kiswahili: Mijibwa Mia Moja na Moja) ni filamu ya katuni ya mwaka wa 1961 -liotayarishwa na Walt Disney na inatokana na kitabu cha Dodie Smith chenye jina sawa na hili la filamu hii. Hii ni filamu ya kumi na saba kutolewa katika mfululizo wa filamu za Disney almaarufu kama Walt Disney Animated Classics. Filamu ilitolewa kwa mara ya kwanza mnamo tar. 25 Januari 1961.


title: Blunted on Reality

text: Blunted on Reality ni albamu ya kwanza ya kundi la muziki wa hip hop la Marekani, The Fugees. Ingawa albamu ilimaliziwa kunako 1992, ikawa inarejeshwa kwa mara kadhaa hadi hapo ilipokuja kutolewa rasmi mwanzoni mwa mwaka wa 1994. Baada ya kupata maslahi ya kimataifa kwa albamu yao iliyofuatia mwaka 1996, "The Score", albamu hii ikaja kuuza kopi zaidi ya milioni nne kwa hesabu ya dunia nzima.


title: The Score

text: The Score ni jina la albamu mshindi wa Tuzo za Grammy ikiwa kama albamu bora ya R&B na hip hop iliotolewa na kundi la Fugees. Albamu imetolewa dunia nzima mnamo tar. 13 Februari 1996, imeifuata toleo lao la kwanza la mwaka wa 1994, "Blunted on Reality". Tangu kutolewa kwa albamu, imepokea sifa nzuri sana kutoka katika vyombo vya habari vya muziki, na leo hii; imekuwa miongoni mwa albamu bora za Hip-hop zilizouza vizuri kwa muda wote kwa kuwa na mauzo zaidi ya milioni 18.


title: The Score

text: Albamu ina mambo mengi, yaani, muziki umekuwa mbadala, hasa mabadiliko ya muziki wa hip hop mwishoni mwa miaka ya 1990. Miongoni mwa mabadiliko hayo ni pamoja na kuchanganya athira za muziki wa reggae na soul ndani yake, sauti za kike na mistari ya kujijua inalenga matatizo ya kijamii hasa. Suala zima la utayarishaji lilikuwa likishughulikiwa na Fugees wenyewe na Jerry "Wonder" Duplessis, kwa msaada wa Salaam Remi, John Forté, Shawn King, na Diamond D. Mwimbaji mwalikwa kwenye albamu hii ni wale wanachama wa kundi la Outsidaz' Rah Digga, Young Zee na Pacewon na vilevile Omega, John Forté, na Diamond D.


title: Bertram Brockhouse

text: Bertram Brockhouse (15 Julai 1918 - 13 Oktoba 2003) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Kanada. Hasa alichunguza sehemu za atomu. Mwaka wa 1994, pamoja na Clifford Shull alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Clifford Shull

text: Clifford Shull (23 Septemba 1915 - 31 Machi 2001) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza sehemu za atomu. Mwaka wa 1994, pamoja na Bertram Brockhouse alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Martin Perl

text: Martin Lewis Perl (amezaliwa 24 Juni 1927) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa kugundua leptoni ya tau. Mwaka wa 1995, pamoja na Frederick Reines alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Frederick Reines

text: Frederick Reines (16 Machi 1918 - 26 Agosti 1998) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa kugundua nyutrino. Mwaka wa 1995, pamoja na Martin Lewis Perl alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: David Lee

text: David Morris Lee (amezaliwa 20 Januari 1931) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza elementi ya helium. Mwaka wa 1996, pamoja na Doug Osheroff na Robert Richardson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Doug Osheroff

text: Douglas Dean Osheroff (amezaliwa 1 Agosti 1945) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza elementi ya heli. Mwaka wa 1996, pamoja na David Lee na Robert Richardson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Robert Richardson

text: Robert Coleman Richardson (amezaliwa 26 Juni 1937) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza elementi ya heli. Mwaka wa 1996, pamoja na David Lee na Doug Osheroff alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Steven Chu

text: Steven Chu (amezaliwa 28 Februari 1948) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani akiwa na asili ya Kichina. Hasa alichunguza atomu kupitia kwa mionzi ya leza. Mwaka wa 1997, pamoja na Claude Cohen-Tannoudji na William Phillips alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Tarehe 21 Januari 2009 ameteuliwa kuwa Waziri wa Nishati katika serikali ya Rais Barack Obama.


title: Claude Cohen-Tannoudji

text: Claude Cohen-Tannoudji (amezaliwa 1 Aprili 1933) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ufaransa akiwa amezaliwa nchini Algeria. Hasa alichunguza nadharia ya kwanta. Mwaka wa 1997, pamoja na Steven Chu na William Phillips alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: William Phillips

text: William Daniel Phillips (amezaliwa 5 Novemba 1948) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza atomu kupitia kwa mionzi ya leza. Mwaka wa 1997, pamoja na Steven Chu na Claude Cohen-Tannoudji alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Robert Laughlin

text: Robert Betts Laughlin (amezaliwa 1 Novemba 1950) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza fizikia ya nyota. Mwaka wa 1998, pamoja na Horst Störmer na Daniel Tsui alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Horst Störmer

text: Horst Ludwig Störmer (amezaliwa 6 Aprili 1949) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani akiwa ni profesa nchini Marekani. Hasa anajulikana kwa kugundua kanuni fulani ya kifizikia (kwa Kiingereza: "quantum Hall effect"). Mwaka wa 1998, pamoja na Robert Laughlin na Daniel Tsui alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Daniel Tsui

text: Daniel Chee Tsui (amezaliwa 28 Februari 1939) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani akiwa amezaliwa nchini China. Hasa anajulikana kwa kugundua kanuni fulani ya kifizikia (kwa Kiingereza: "quantum Hall effect"). Mwaka wa 1998, pamoja na Robert Laughlin na Horst Störmer alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Greatest Love Of All

text: "Greatest Love of All" ni wimbo wa wahyi uliotungwa na Michael Masser na Linda Creed, awali ulirekidiwa na George Benson kwa ajili ya filamu ya Muhammad Ali ya mwaka wa 1977, "The Greatest". Rekodi ya awali ilikuwa kibao kikali kwa Benson, kwa kufikia #2 kwenye cha R&B za "Billboard" na kufanya 40 bora kote kwenye "Billboard" Hot 100 na adult contemporary chart.


title: Greatest Love Of All

text: Ilhali Creed ametunga mashairi haya, alikuwa katikati ya mapambano yake pamoja na kansa ya matiti. Maneno yanaelezea hisia zake za kukabiliana na ugonjwa huku akiitwa mama ilhali yunguli mdogo. Hatimaye Linda akajakufa na ugonjwa huo mnamo mwezi wa Aprili katika mwaka wa 1986 (alikufa akiwa na umri wa miaka 37).


title: Greatest Love Of All

text: Wimbo huu ulikuwa wa nne na wa mwisho kutolewa kutoka katika albamu ya Whitney Houston yenye jina sawa na la kwake, "Whitney Houston". Ilitolewa mnamo mwezi wa Aprili 1986, nakwa bahati toleo la Houston lilitamba kwa takriban majuma matatu kwenye chati za "Billboard" Hot 100 mnamo mwezi wa Mei katika mwaka huo.


title: Greatest Love Of All

text: Muziki wa video wa toleo la Houston, limepigwa kwenye Harlem Apollo Theater mnamo 1986, imemuhusisha Cissy Houston aliocheza kama yeye, akimwamasisha na kumsaidia Whitney wakati yungali bwana mdogo huku akiwa na umaarufu wake.


title: Greatest Love Of All

text: US Vinyl, 7", Single


title: Saving All My Love for You

text: "Saving All My Love for You" ni kibao kikali cha pili cha mwimbaji mahili wa muziki wa pop na R&B Bi. Whitney Houston. Kibao hiki kinatoka katika albamu yake yenye jina sawa na yeye, Whitney Houston. Kibao hiki chenye mandhari ya jazz na ballad (kilitolewa Agosti 1985) kinahusu mambo ya mapenzi na mume wa mtu, na mwimbaji huo "anatoa mapenzi yake yote kwa bwana huyo". Wimbo huu umetungwa na Michael Masser na Gerry Goffin. Wimbo ulipangwa na Gene Page.


title: Saving All My Love for You

text: US Vinyl, 7", Single


title: Saving All My Love for You

text: Germany Vinyl 7"


title: Saving All My Love for You

text: UK Vinyl, 12"


title: Saving All My Love for You

text: Germany Vinyl, 7"


title: Whitney Houston (albamu)

text: Whitney Houston ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya mwimbaji wa muziki wa pop na R&B wa Kimarekani Bi. Whitney Houston. Albamu ilitolewa mnamo tar. 4 Februari 1985 kwenye studio ya Arista Records. Awali albamu ilikuwa na matokeo madogo ya kibiashara, lakini imeanza kukusanya mafanikio yake kunako 1986 kwa msaada wa vikali vikali vitatu vilivyoingia kwenye chati za "Billboard" Hot 100 vikiwa nafasi ya kwanza. Albamu inabaki kuwa kama albamu iliouza vizuri kwa upande Houston mpaka leo hii, kwa kuuza kopi zaidi ya milioni 25 kwa dunia nzima, na pia ni miongoni mwa albamu zilizouza vizuri nchini Marekani na pande zingine za dunia kwa muda wote. "Whitney Houston"


title: Benedikto wa Nursia

text: Benedikto wa Nursia (480-547) alikuwa mmonaki wa Italia aliyeandika kanuni ya utawa iliyoenea katika monasteri nyingi za Kanisa la Kilatini na hata nje yake. Wanaoifuata wanaitwa Wabenedikto.


title: Benedikto wa Nursia

text: Anaheshimiwa tangu zamani kama mtakatifu abati.


title: Benedikto wa Nursia

text: Wabenedikto wanaadhimisha sikukuu yake tarehe ya kufa, lakini kalenda ya Kanisa la Roma inaiadhimisha tarehe 11 Julai tangu Papa Paulo VI alipomtangaza msimamizi mkuu wa Ulaya tarehe 24 Oktoba 1964. Waorthodoksi wanamuadhimisha tarehe 14 Machi.


title: Benedikto wa Nursia

text: Benedikto da Nursia, ndugu pacha wa Mtakatifu Skolastika, alizaliwa tarehe 12 Septemba 480, katika familia tajiri ya Roma. Baba yake, Eutropius Anicius, alikuwa kapteni mkuu wa Warumi katika eneo la Nursia, wakati mama yake alikuwa Claudia Abondantia Reguardati, malkia mdogo wa kijiji hicho.


title: Benedikto wa Nursia

text:
Aliishi miaka ya utoto kijijini Nursia, akiathiriwa na wahamiaji kutoka Dola la Roma Mashariki ambao katika karne III walikimbia dhuluma wakashika maisha ya kiroho katika mapango waliyojichimbia mwambani kandokando ya kanisa dogo.
Alipofikia umri wa miaka 12 hivi mapacha walitumwa Roma kwa masomo, lakini walichukizwa na anasa za jiji hilo, alivyosimulia Papa Gregori I katika kitabu cha pili cha "Majadiliano". Hivyo akaacha masomo, nyumba na mali ili avae kanzu ya kimonaki akampendeze Mungu tu.


title: Benedikto wa Nursia

text: Alipofikia miaka 17 alitawa kwenye bonde la mto Aniene karibu na Eufide (leo Affile), halafu alielekea Subiaco, alipokutana na mmonaki wa monasteri ya jirani ambayo abati yake Adeodatus alimvika kitawa akamuonyesha pango kwenye mlima Taleo.


title: Benedikto wa Nursia

text: Huko aliishi miaka 3 kama mkaapweke hadi Pasaka ya mwaka 500. Halafu akakubali kuongoza wamonaki wengine karibu na Vicovaro, lakini, baada ya kunusurika kuuawa kwa sumu, akarudi Subiaco, alipobaki karibu miaka 30, akihubiri neno la Mungu na kupokea wanafunzi wengi zaidi na zaidi, hata akawa anaongoza monasteri 13, kila mojawapoi kiwa na wamonaki 12 na abati.


title: Benedikto wa Nursia

text: Karibu na mwaka 529 baada ya upinzani mkali wa padri jirani aliyejaribu kumuua na kupotosha wafuasi wake, aliamua kuhama akaelekea Cassino ambapo, juu ya mlima alianzisha monasteri ya Montecassino juu ya mabaki ya mahekalu ya Wapagani.


title: Benedikto wa Nursia

text: Huko Montecassino Benedikto alitunga kanuni yake mwaka 540 hivi. Akifaidika na zile zilizotangulia, hasa Regula Magistri iliyoandikwa na mmonaki asiyejulikana, lakini pia ya Basili Mkuu, Yohane Kasiano, Pakomi na Sesari, aliunganisha nidhamu na heshima kwa mtawa na vipawa vyake, ili kuunda "shule ya utumishi wa Bwana" ambapo kauli-mbiu ni "ora et labora" ("sali na kufanya kazi").


title: Benedikto wa Nursia

text: Hadi kifo chake aliishi Montecassino, akitembelewa na waamini na watu maarufu kama Totila mfalme wa Ostrogoti. Alifariki tarehe 21 Machi 547, siku arubaini hivi baada ya Skolastica ambaye akazikwa pamoja naye katika kaburi moja.


title: Benedikto wa Nursia

text:
Baba, utupe hekima tukutambue, akili tukuelewe, bidii tukutafute,
subira tukungojee, macho tukuzingatie, moyo tukutafakari
na maisha tukutangaze kwa uwezo wa Roho wa Bwana wetu Yesu Kristo.


title: Kenichi Fukui

text: Kenichi Fukui (4 Oktoba 1918 – 9 Januari 1998) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Japani. Hasa alichunguza mizunguko ya sehemu za atomu katika athari za kikemia. Mwaka wa 1981, pamoja na Roald Hoffman alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Roald Hoffmann

text: Roald Hoffmann (amezaliwa 18 Julai 1937) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani akiwa amezaliwa nchini Poland. Hasa alichunguza utaratibu wa athari za kikemia. Mwaka wa 1981, pamoja na Kenichi Fukui alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Aaron Klug

text: Aaron Klug (amezaliwa 11 Agosti 1926) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza akiwa amezaliwa nchini Lithuania. Hasa anajulikana kwa kubuni hadubini kwa ajili ya kuchunguza fuwele. Mwaka wa 1982 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Henry Taube

text: Henry Taube (30 Novemba 1915 – 16 Novemba 2005) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Kanada. Baadaye alipewa uraia wa Marekani. Hasa alichunguza elektroni za atomu. Mwaka wa 1983 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Robert Merrifield

text: Robert Bruce Merrifield (15 Julai 1921 – 14 Mei 2006) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza usanisi wa pepsini. Mwaka wa 1984 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Herbert Hauptman

text: Herbert Aaron Hauptman (amezaliwa 14 Februari 1917) alikuwa mwanahisabati kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza elimu ya fuwele. Mwaka wa 1985, pamoja na Jerome Karle alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Jerome Karle

text: Jerome Karle (amezaliwa 18 Juni 1918) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza elimu ya fuwele. Mwaka wa 1985, pamoja na Herbert Hauptman alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Dudley Herschbach

text: Dudley Robert Herschbach (amezaliwa 18 Juni 1932) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza utaratibu wa athari za kikemia. Mwaka wa 1986, pamoja na Yuan Lee na John Polanyi alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Yuan Lee

text: Yuan Tseh Lee (amezaliwa 19 Novemba 1936) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Taiwan. Hasa alichunguza utaratibu wa athari za kikemia. Mwaka wa 1986, pamoja na Dudley Herschbach na John Polanyi alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Katerina wa Siena

text: Katerina Benincasa wa Siena (Siena, Italia, 25 Machi 1347 - Roma, Italia, 29 Aprili 1380) alikuwa mwanamke mwenye vipaji na karama za pekee aliyemfuata tangu ujanani Yesu Kristo katika familia ya kiroho iliyoanzishwa na Dominiko Guzman.


title: Katerina wa Siena

text: Ingawa hakusoma, alishika nafasi muhimu katika historia ya Kanisa, akisababisha wongofu na urekebisho, na katika historia ya Italia, akileta amani wakati wa vita na fujo nyingi za siasa.


title: Katerina wa Siena

text: Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu bikira na mwalimu wa Kanisa.


title: Katerina wa Siena

text: Kutokana na umuhimu wake katika historia ya Kanisa na ya jamii ni msimamizi (pamoja na wengine) wa Italia (kwa uamuzi wa Papa Pius XII mwaka 1939) na wa Ulaya (kwa uamuzi wa Papa Yohane Paulo II mwaka 1999).


title: Katerina wa Siena

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 29 Aprili.


title: Katerina wa Siena

text: Katerina alizaliwa Siena (Italia) kama mtoto wa 24 kati ya 25 wa Jacopo Benincasa na Lapa Piagenti (au Piacenti). Pacha wake Giovanna (kitindamimba) aliishi miezi tu.


title: Katerina wa Siena

text: Mwaka uliofuata (1348) Siena na Ulaya kwa jumla zilipatwa na tauni iliyopunguza sana idadi ya watu.


title: Katerina wa Siena

text: Alisimulia kwamba alipokuwa na miaka sita alianza kupata njozi na akiwa na miaka saba aliweka nadhiri ya ubikira akianza safari ya toba yenye saumu na malipizi mengine.


title: Katerina wa Siena

text: Kwenye umri wa miaka 12 wazazi, wasiojua nadhiri yake, walianza kufikiria wamuoze. Katerina aliitikia kinyume, hata kwa kunyoa kipara na kujifungia nyumbani. Ili kumshurutisha wazazi walimuagiza kazi nzito nyingi, lakini bure. Siku moja baba alimkuta akisali ana njiwa akielea kichwani pake. Hapo alikubali kumuacha huru ajichagulie maisha.


title: Katerina wa Siena

text: Alipokuwa na miaka 16, baada ya kutokewa na Dominiko Guzman, alijiunga na Utawa wa Tatu wa Mt. Dominiko, ambao wanachama wanawake walijulikana kama “Mantellate” kwa sababu ya kuvaa joho maalumu. Hapo alirudia nadhiri yake ya ubikira na kushika maisha magumu ya sala, malipizi na huduma za huruma, hasa kwa wagonjwa, bila kuhama nyumbani.


title: Katerina wa Siena

text: Sifa ya kuwa mtakatifu ilienea hata kandokando yake walikusanyika marafiki wengi kama kundi la wanafunzi wake wa kiroho, wakiwemo watu wa kila aina, hata masharifu, wanasiasa na wasanii, mbali ya watawa wa kiume na wa kike.


title: Katerina wa Siena

text: Hao walimuita “mama” kwa kuwa aliwalisha kiroho kwa mamlaka iliyotokana na ubora wa maisha yake na iliyothibitishwa na majaliwa ya pekee waliyoyashuhudia, kama vile kutoka kwake nje ya nafsi mara nyingi. Naye aliwaelekea kama watoto, akiwaandikia k.mf. mapadri watawa: “Mpendwa sana na wa thamani kwangu ndugu na mwana katika Kristo Yesu mtamu”. “Kwa vile nilikuzaa kwa sala za kudumu na hamu mbele ya Mungu, kama mama anavyozaa mtoto”..


title: Katerina wa Siena

text: Alijaribu kusoma vitabu vitakatifu bila kufundishwa, mpaka akajaliwa kipawa cha kusoma. Baadaye tena akajaliwa kuandika, lakini maandishi yake mengi aliyaandikisha tu.


title: Katerina wa Siena

text: Kati yake, muhimu zaidi ni “Maongezi ya Maongozi ya Mungu”. Humo tunakuta mafundisho ya hali ya juu, iliyojaa matunda ya sala yake ya dhati. Pia tuna mikusanyo ya barua na sala zake.


title: Katerina wa Siena

text: Katika kipindi hicho cha vurugu tele, alisafiri sana na kutuma mara nyingi ujumbe wake wa amani kwa miji na makundi yaliyogombana, akilenga daima upendo na umoja.


title: Katerina wa Siena

text: Alisimulia kwamba kabla ya Kwaresima ya mwaka 1367 alitokewa na Yesu akiwa pamoja na Bikira Maria na watakatifu wengine ili kumuoa kiimani, akimvika pete yenye rubi aliyoweza kuiona yeye tu.


title: Katerina wa Siena

text: “Mimi, Muumba na Mwokozi wako, nakuoa katika imani, uweze kubaki safi hata utakapoadhimisha arusi yako ya milele na mimi mbinguni”.


title: Katerina wa Siena

text: Kwake Kristo alikuwa bwanaarusi ambaye aishi naye kwa umoja na uaminifu wa dhati, naye alimpenda kweli kuliko yeyote na chochote.


title: Katerina wa Siena

text: Muungano huo unaangazwa na tukio lingine la pekee ambalo Katerina alimshirikisha muungamishi wake: mabadilishano ya mioyo. Yesu alimtokea “akishika katika mikono yake mitakatifu moyo wa mtu mwekundu sana tena angavu”, akafungua kifua cha Katerina na kumtia moyo huo akisema, “Binti mpenzi kabisa, kama vile majuzi nilikuondolea moyo wako, tazama, nakupa wa kwangu uweze kuendelea kuishi nao milele”.


title: Katerina wa Siena

text: Karama nyingine ya Katerina ilikuwa kutokwa na machozi, yaliyodhihirisha wema wake uliokuwa tayari kuguswa na kuhurumia kama vile Yesu mbele ya kaburi la Lazaro wa Bethania. Kwa maelezo yake, machozi ya watakatifu yamechanganyikana na damu ya Kristo, ambayo aliizungumzia kwa maneno motomoto na mifano miangavu: “Umkumbuke Kristo msulubiwa, Mungu na mtu pamoja… Umlenge Kristo msulubiwa, fichama katika madonda ya Kristo msulubiwa na zama katika damu ya Kristo msulubiwa”.


title: Katerina wa Siena

text: Kwa ubunifu wa pekee Katerina alimfananisha Yesu na daraja linalounganisha mbingu na dunia ambalo lina ngazi tatu: miguu, ubavu na kinywa cha Yesu. Kupitia ngazi hizo roho inapiga hatua tatu za kuelekea utakatifu: kubandukana na dhambi, kutekeleza maadili na upendo, muungano mtamu wa upendo na Mungu.


title: Katerina wa Siena

text: Mwishoni mwa sura hiyo, aliandika: “Kwa huruma umetuosha katika damu hiyo, kwa huruma umetamani kuongea na viumbe. Kichaa kwa upendo! Haikukutosha utwae mwili, bali ulitamani kufa pia! Lo, huruma! Moyo wangu unazama katika kukufikiria: kwa sababu kila ninapogeuka niwaze, naona huruma tu”.


title: Katerina wa Siena

text: Katerina hakuogopa watu wakubwa bali aliwaelekea uso kwa uso bila unyonge. Pamoja na kwamba aliheshimu daima mamlaka ya viongozi vya Kanisa, hasa ya Papa, aliyemuita “Kristo mtamu aliyepo duniani”, mwaka 1372 hivi alimueleza balozi wa Papa huko Italia, Pietro d'Estraing, haja ya kurekebisha maadili ya wakleri, ya kumrudisha Papa toka Avignone (watangulizi wake na yeye walipokaa tangu mwaka 1309) hadi Roma na ya kuendesha vita vya msalaba dhidi ya wasioamini.


title: Katerina wa Siena

text: Pamoja na hayo, ilimbidi ateseke sana, kwa sababu wengi hawakumuamini.


title: Katerina wa Siena

text: Viongozi wa juu wa Kanisa, wakichukizwa na ushujaa wa mwanamke huyo asiye na elimu, walimuita mwaka 1374 huko Firenze mbele ya mkutano mkuu wa Wadominiko. Shirika lao lilitambua usahihi wa imani yake na kumkabidhi kwa uongozi wa kiroho wa Raimondo wa Capua (1330-1399) padri msomi na mnyenyekevu ambaye baadaye alikuwa wa kwanza kuandika maisha yake.


title: Katerina wa Siena

text: Inasemekana kuwa tarehe 1 Aprili 1375 huko Pisa alijaliwa madonda matakatifu yasiyoonekana hadi kifo chake.


title: Katerina wa Siena

text: Baada ya majaribio mengi, hatimaye alifaulu katika juhudi kuu ya maisha yake: tarehe 17 Januari 1377 Papa Gregori XI alihamia Roma bila kujali upinzani wowote.


title: Katerina wa Siena

text: Mwanzoni mwa mwaka 1378 aliagizwa kupatanisha Ukulu mtakatifu na mji wa Firenze.


title: Katerina wa Siena

text: Lakini tarehe 20 Septemba wa mwaka huohuo, huko Fondi, lilianza Farakano la Magharibi ambalo lilimsikitisha sana likadumu miaka 40 kwa madhara makubwa.


title: Katerina wa Siena

text: Alifariki Roma, Italia, tarehe 29 Aprili 1380, akiwa na miaka 33 tu, baada ya kushindwa muda mrefu kula na kunywa chochote isipokuwa Ekaristi kutokana na njozi ya Yesu Kristo aliyemjalia kufyonza damu ubavuni mwake.


title: Katerina wa Siena

text: Kabla hajafa alisema, “Katika kuhama mwili wangu, kweli nimemaliza na kutoa maisha yangu ndani ya Kanisa na kwa ajili ya Kanisa takatifu”.


title: Katerina wa Siena

text:
Katerina alitangazwa na Papa Pius II kuwa mtakatifu mwaka 1461.
Papa Paulo VI alimtangaza mwalimu wa Kanisa tarehe 4 Oktoba 1970.


title: Katerina wa Siena

text: Mfano wake unafundisha kwamba urekebisho wa hali iliyopo unatakiwa kuletwa na upendo, si uasi. Upande wa Kanisa unatakiwa kutokana na juhudi ya kutekeleza ufalme wa Mungu na kuelekea utimilifu wake.


title: Katerina wa Siena

text:
Mungu wa milele, Utatu wa milele,
umefanya damu ya Kristo iwe azizi kabisa kwa kushiriki umungu wako.


title: Katerina wa Siena

text:
Wewe ni fumbo la kina kuliko bahari;
kadiri ninavyotafuta naona; na kadiri ninavyoona nakutafuta.


title: Katerina wa Siena

text: Siwezi kamwe kushiba; ninachopokea kitanifanya daima nitamani zaidi.


title: Katerina wa Siena

text: Unapojaza roho yangu nazidi kuonea njaa na shauku mwanga wako.


title: Katerina wa Siena

text: Hasa natamani kukuona wewe, mwanga halisi, jinsi ulivyo.


title: Katerina wa Siena

text: Ndiwe muumba wangu, Utatu wa milele, nami ni kiumbe chako.


title: Katerina wa Siena

text:
Umenifanya kiumbe kipya katika damu ya Mwanao,
nami najua unavutwa na uzuri wa kiumbe chako kutokana na upendo.
Bwana wangu, elekeza jicho la huruma yako juu ya taifa lako
na juu ya mwili wa fumbo wa Kanisa takatifu.


title: Katerina wa Siena

text:
Wewe utatukuzwa zaidi sana kwa kusamehe na kuwaangazia akili wengi,
kuliko kwa kupokea heshima toka kwa kiumbe mmoja duni,
kama nilivyo mimi, ambaye nilikukosea sana
na kuwa sababu na chombo cha maovu mengi.


title: Katerina wa Siena

text: Ingenitokea nini kama ningeona mimi ni hai, na watu wako wamekufa?


title: Katerina wa Siena

text:
Ingekuwaje kama ningeliona gizani,
kutokana na dhambi zangu na za viumbe wengine,
Kanisa lako, Bibiarusi wako mpenzi, lililozaliwa liwe mwanga?


title: Katerina wa Siena

text:
Basi, nakuomba huruma kwa taifa lako
kwa ajili ya ya upendo usioumbwa uliokusukuma wewe
umuumbe mtu kwa sura na mfano wako.


title: Katerina wa Siena

text: Sababu gani ilikufanya umweke mtu katika heshima kubwa hivyo?


title: Katerina wa Siena

text:
Bila ya shaka ni upendo ule usiothaminika ambao
ulimuangalia kiumbe chako ndani mwako ukachanganyikiwa naye.


title: Katerina wa Siena

text: Lakini baadaye kwa dhambi aliyoitenda akapoteza ukuu huo uliomuinulia.


title: Katerina wa Siena

text:
Ukisukumwa na moto huohuo ambao ulituumba,
ulipenda kuwatolea binadamu njia ya kupatanishwa nawe.


title: Katerina wa Siena

text: Ndiyo sababu umetupatia Neno, Mwanao pekee.


title: Katerina wa Siena

text:
Amekuwa mshenga kati yako na sisi,
amekuwa haki yetu aliyeadhibu ndani mwake maovu yetu.


title: Katerina wa Siena

text: Alitii agizo ambalo wewe, Baba wa milele, ulimpa ulipomvika utu wetu.


title: Katerina wa Siena

text:
Lo, kilindi cha upendo! Moyo upi hautajaa mhemko kwa kuona ukuu huo
kushukia unyonge mkubwa kama huu, yaani ubinadamu wetu?


title: Katerina wa Siena

text:
Sisi ni mfano wako, nawe mfano wetu
kutokana na muungano uliouanzisha kati yako na binadamu,
ukifunika umungu wa milele
kwa wingu maskini la utu ulioharibika wa Adamu.


title: Katerina wa Siena

text: Kwa sababu gani? Bila ya shaka kwa upendo.


title: Katerina wa Siena

text:
Kwa upendo huo usiosemeka nakuomba na kukuhimiza
uwawie huruma viumbe wako.Tafsiri za Kiingereza za Maongezi:


title: Katerina wa Siena

text: Tafsiri za Kiingereza za barua:


title: Katerina wa Siena

text: Tafsiri ya Kiingereza za Sala:


title: Katerina wa Siena

text: Tafsiri ya Kiingereza ya Maisha yaliyoandikwa na Raymond wa Capua:


title: John Polanyi

text: John Charles Polanyi (amezaliwa 23 Januari 1929) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Kanada akiwa na asili ya Kihungaria. Hasa alichunguza utaratibu wa athari za kikemia. Mwaka wa 1986, pamoja na Dudley Herschbach na Yuan Lee alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Atanasi wa Aleksandria anayeitwa Mkuu (Aleksandria, Misri, 295 hivi - Aleksandria, 2 Mei 373) alikuwa Patriarki wa Kanisa Katoliki la madhehebu ya Misri kati ya mitaguso mikuu miwili ya kwanza.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Maisha yote ya Atanasi yalihusika na juhudi kubwa za Kanisa kwa ajili ya kufafanua na kutetea imani sahihi juu ya Yesu na juu ya Utatu hata akaitwa mapema “nguzo ya Kanisa” (Gregori wa Nazianzo).


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Kwa mafundisho yake na kwa upendo wake motomoto kwa Kristo, tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu na mmojawapo kati ya mababu wa Kanisa walio muhimu zaidi. Anakumbukwa pia katika kalenda ya Waanglikana na Walutheri.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Mwaka 1568 Papa Pius V alimuongezea sifa ya mwalimu wa Kanisa.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Wote wanaadhimisha sikukuu yake kila mwaka tarehe 2 Mei.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Atanasi alizaliwa Aleksandria wa Misri mwishoni mwa karne III, wakati dhuluma za Dola la Roma dhidi ya Wakristo zilipozuwa zikielekea kilele na kikomo chake.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Alikulia katika jiji hilo, ambalo wakati huo lilikuwa likiongoza kimataifa upande wa biashara, ustaarabu na elimu.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Alipata elimu na malezi mazuri na tangu ujanani alihusiana na wamonaki wa jangwa la Tebais, halafu miaka 356-362 aliishi monasterini.


title: Atanasi wa Aleksandria

text:
Upande wa dini, baada ya dhuluma za serikali ya Dola la Roma kwisha, Wakristo wa Misri walikuwa na chuo muhimu cha katekesi, lakini kulikuwa pia na maelekeo ya hatari, hasa wafuasi wengi wa Gnosi, mbali na wale wa dini za jadi zilizoabudu miungu mingi.
Mwaka 319 askofu Aleksanda wa Aleksandria alimpa daraja takatifu ya ushemasi na kumfanya katibu wake. Akiwa bado shemasi, mwaka 325 alimsindikiza na kumsaidia kwenye Mtaguso I wa Nisea mwaka 325 ulioitishwa na Kaisari Konstantino Mkuu hasa kwa lengo la kujadili mafundisho ya padri wa Aleksandria, jina lake Ario, kuhusu dhati ya Yesu Kristo.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Huyo alisema Neno wa Mungu si Mwanae halisi, bali kiumbe tu, ingawa cha Kimungu kwa namna fulani. Hivyo alikataa uwezekano wa binadamu kushiriki umungu kwa njia ya Kristo.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Dhidi ya Ario, aliyefuatwa mapema na watawala na maaskofu wengi, huo Mtaguso mkuu wa kwanza ulitunga kanuni ya imani ambamo ulitumia neno la Kigiriki ὁμοούσιος ("homoousios", yaani "wa dhati ileile" ya Baba), ili kukiri kwa namna wazi usawa kamili wa Mungu Baba na Mwana aliyezaliwa naye bila kuumbwa.


title: Atanasi wa Aleksandria

text:
Atanasi akishikilia moja kwa moja msimamo huo, pengine kwa ukali, dhidi ya waliopinga uteuzi wake na dhidi ya waliokataa ungamo hilo alijivutia chuki ya Waario wa aina zote na dhuluma ya serikali iliyodai maelewano ili umoja wa dola usivunjike.
Mara baada ya kushika nafasi ya marehemu askofu Aleksanda, Atanasi alionyesha hatakubali maelewano tofauti na imani iliyoungamwa na umati wa maaskofu huko Nisea. Ushindani wake na serikali ulifikia kilele alipokataa agizo la Konstantino la kumrudisha Ario kwenye ushirika.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Atanasi alipaswa kustahimili dhuluma za serikali, hata akafukuzwa katika jimbo lake walau mara tano na kupelekwa uhamishoni tangu miaka michache baada ya kuchaguliwa Patriarki wa Aleksandria na wa Misri yote mwaka 328 (alipokuwa na umri wa miaka 30 tu) hadi mwaka 366, ambapo Kaisari alilazimishwa na umati amrudishe Aleksandria. Katika miaka 30, aliishi miaka 17 uhamishoni akiteseka kwa ajili ya imani.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Kumbe, akiwa mbali na Aleksandria, alitetea na kueneza hata Trier (leo nchini Ujerumani) na Roma (Italia) imani ya Nisea pamoja na umonaki. Ushindani wake na serikali ulifikia kilele alipokataa agizo la Konstantino la kumrudisha Ario kwenye ushirika.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Baada ya kurudishwa Aleksandria, aliendelea kuleta upatanisho ndani ya Kanisa na kulipanga upya.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Katika mapambano yake aliungwa mkono na Sinodi ya Roma ya mwaka 341 na ile ya Sardica ya mwaka 343.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Hatimaye aliona ushindi wa moja kwa moja wa imani ya kweli.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Pamoja na kupatwa na vurugu nyingi maishani, Atanasi aliandika sana: hotuba na barua, lakini pia vitabu juu ya imani, historia, ufafanuzi wa Biblia, pamoja na maisha ya Kiroho. Kitabu chake maarufu kimojawapo kinahusu umwilisho wa Neno; humo aliandika kuwa Neno wa Mungu “alifanyika mtu ili sisi tuweze kufanywa Mungu”.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Lakini kitabu ambacho kilienea na kuathiri zaidi maisha ya Kanisa labda ni "Maisha ya Antoni" ambacho kilieneza umonaki haraka mashariki na vilevile magharibi.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Atanasi hakuwa mtu wa nadharia tu, bali hasa mchungaji aliyeona mapema hatari iliyofichika katika uzushi wa Ario, yaani kurudia Upagani wa Kigiriki. Hamu yake ilikuwa kulinda kikamilifu “mapokeo, mafundisho na imani ya Kanisa Katoliki ambayo Bwana aliitoa, Mitume waliihubiri na mababu waliitunza”.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Hivyo alitetea uwepo wa Utatu “kikwelikweli” na kusisitiza kwamba Neno hakuumbwa bali alizaliwa na kuwa na umungu uleule wa Baba. Mwana ana utimilifu wa umungu na ni Mungu kamili. Baba na Mwana wana hali ileile ya milele. Hiyo ni muhimu kuhusu ukombozi, kwa sababu tusingeweza kuokolewa bila Mungu kujifanya mtu. Ndiyo sababu Bikira Maria anaweza kuitwa Mama wa Mungu. Roho Mtakatifu hawezi kuwa kiumbe ndani ya Utatu, bali ni Mungu yule yule.


title: Hilari wa Poitiers

text: Hilari wa Poitiers (315 hivi - 367), askofu wa mji huo (kwa Kilatini Pictavium), Galia, leo Ufaransa), mwanateolojia, mwanafalsafa na mwandishi.


title: Hilari wa Poitiers

text: Alichangia teolojia, k. mf. kuhusu Ufunuo, akiunganisha mitazamo ya Kikristo ya mashariki na ya magharibi.


title: Hilari wa Poitiers

text: Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi, halafu na Waanglikana kama mtakatifu na babu wa Kanisa.


title: Hilari wa Poitiers

text: Wakatoliki wanamheshimu pia kama mwalimu wa Kanisa tangu mwaka 1851, alipotangazwa na Papa Pius IX.


title: Hilari wa Poitiers

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 13 Januari.


title: Hilari wa Poitiers

text: Hilari akizaliwa mwaka 315 hivi katika familia ya kisharifu, lakini si ya Kikristo.


title: Hilari wa Poitiers

text: Maandishi yake yanaonesha alipata elimu nzuri kuhusu fasihi, akavutiwa mapema na falsafa na kutafuta ukweli.


title: Hilari wa Poitiers

text: Akitafakari hatima ya binadamu na kusoma Biblia, hatimaye aliongokea Ukristo akabatizwa mwaka 345 hivi.


title: Hilari wa Poitiers

text: Alikuwa baba wa nyumbani alipochaguliwa askofu wa Poitiers mwaka 353.


title: Hilari wa Poitiers

text: Mwaka 354 tu alikuja kujua Kanuni ya Imani ya Nisea, akaanza kuitetea katika sinodi na mitaguso dhidi ya uzushi wa Ario.


title: Hilari wa Poitiers

text: Kwa ajili hiyo mwaka 356 kwa ombi la maaskofu Waario alipelekwa na Kaisari Kostanzo II uhamishoni Frigia (leo katika Uturuki).


title: Hilari wa Poitiers

text: Akiishi huko miaka mitano iliyofuata alipata nafasi ya kuchimba mafundisho ya mababu wa Kanisa wa mashariki, hata akaanza kuandika juu ya Utatu ("De Trinitate").


title: Hilari wa Poitiers

text: Humo anasimulia safari yake kuelekea imani ambayo aliiungama katika ubatizo akiwa tayari kuishika daima na hata kuifia. Hilari anajenga teolojia yake juu ya maneno ya kubatizia yaliyoagizwa na Yesu, akisisitiza ukweli wa majina “Baba” na “Mwana” yanayomaanisha kuwa dhati yao ni moja.


title: Hilari wa Poitiers

text: Anajitahidi kuonyesha sehemu mbalimbali za Agano la Kale ambazo pia zinadokeza umungu wa Mwana na usawa wake na Baba. Kuhusu sehemu za Agano Jipya zinazoweza kuleta utata, anafundisha kutofautisha zile zinazosema juu ya Yesu kama Mungu na zile zinazosema juu yake kama mtu.


title: Hilari wa Poitiers

text: Aliandika: “Mungu hajui kuwa chochote ila upendo, hajui kuwa yeyote ila Baba. Wenye upendo hawana kijicho, na yule ambaye ni Baba ni hivyo kikamilifu”. Kwa sababu hiyo Mwana ni Mungu kweli pasipo upungufu wowote. “Yule anayetokana na aliye mkamilifu ni mkamilifu vilevile kwa sababu yeye ana yote, ametoa yote”.


title: Hilari wa Poitiers

text: Binadamu wanapata wokovu kwa Kristo tu, Mwana wa Mungu na Mwana wa Adamu, ambaye kwa kujifanya mtu ameunganika na watu wote. “Kwa kuhusiana na mwili wake, wote wanaweza kumfikia Kristo, mradi wavue nafsi yao ya awali kwa kuipigilia msalabani; mradi tunaachana na maisha yetu ya kwanza na kuongoka ili tuzikwe pamoja naye katika ubatizo wake tukitarajia uzima”.


title: Hilari wa Poitiers

text: Huko uhamishoni aliandika pia Kitabu cha Sinodi ambamo kwa faida ya maaskofu wenzake wa Galia, alikusanya na kufafanua maungamo ya imani na hati nyingine za sinodi za mashariki za wakati ule.


title: Hilari wa Poitiers

text: Kabla na baada ya vitabu hivyo, aliandika ufafanuzi wa Zaburi na sehemu nyingine za Biblia kuanzia Injili ya Mathayo, mbali ya tenzi za dini na vitabu vya historia. Kati ya maandishi yake yote, mengi yametufikia.


title: Hilari wa Poitiers

text: Kuhusu Zaburi, alizifafanua kwa mtazamo huu: “Bila shaka mambo yote yanayosemwa katika Zaburi yanatakiwa kueleweka kadiri ya tangazo la Injili, hivi kwamba, haidhuru roho ya unabii imesema kwa sauti gani, yote yaweze kuhusianishwa na ujuzi wa ujio wa Bwana wetu Yesu Kristo, wa umwilisho, mateso na ufalme, na uwezo na utukufu wa ufufuko wake”. Hivyo katika Zaburi zote aliona fumbo la Kristo na la mwili wake, yaani Kanisa.


title: Hilari wa Poitiers

text: Aliporuhusiwa kurudi kwao aliwajibika tena katika uchungaji wa jimbo lake, lakini aliathiri Kanisa hata nje ya mipaka yake hasa kwa mafundisho yake; hivyo alikuwa mhusika mkuu wa Mtaguso wa Paris (361) uliotumia misamiati ya Mtaguso I wa Nisea, na kwa kutumia nguvu na busara pamoja, alifaulu kurudisha Waario wengi katika Kanisa na kueneza Ukristo.


title: Hilari wa Poitiers

text: Kutokana na juhudi zake aliitwa “Atanasi wa magharibi”.


title: Hilari wa Poitiers

text: Kati ya wanafunzi wake muhimu zaidi, yupo Mt. Martin wa Tours, aliyeanzisha monasteri karibu na Poitiers halafu akawa askofu mmonaki wa kwanza katika Kanisa la Magharibi.


title: Hilari wa Poitiers

text: Alifariki mwaka 367.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Mungu, Baba Mwenyezi, najua vema kuwa
huduma kuu inayonipasa kwako katika maisha yangu ni kwamba
kila neno na wazo langu liseme juu yako.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Kipawa cha kusema ulichonijalia hakiwezi kunipa furaha kubwa
kuliko ile ya kukutumikia kwa kuhubiri
na kuonyesha kwa ulimwengu usiokujua, au kwa mzushi anayekukanusha,
jinsi ulivyo, yaani Baba, Baba ambaye Mwanae pekee ni Mungu.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Lakini kwa kusema haya, nasema tu ninachotaka kufanya.
Ili niweze kukifanya kweli nahitaji kuomba msaada wako na huruma yako,
kuomba ujaze upepo tanga nilizozipandisha kwa ajili yako
na uzisukume mbele katika mwendo wangu,
yaani umvuvie Roho wako katika imani yangu na katika kuiungama,
na uniwezeshe kuendelea mahubiri niliyoyaanza…


title: Hilari wa Poitiers

text:
Acha niseme nawe, Mwenyezi Mungu, ingawa ni mavumbi na majivu tu,
acha niseme kwa uhuru kwa kuwa nimefungamana nawe
kwa vifungo vya upendo.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Kabla sijakufahamu nilikuwa si kitu.
Nilikuwa na bahati mbaya ya kutojua maana ya maisha,
nilikuwa sijielewi, nilikuwa tofauti kabisa na jinsi nilivyo.
Huruma yako ndiyo iliyonipa uhai…


title: Hilari wa Poitiers

text:
Muda wote ambao nitaishi na kupumua kwa pumzi uliyonipa,
Baba Mtakatifu, Mwenyezi Mungu, nitakiri kwamba tangu milele yote
wewe si Mungu tu, bali Baba pia.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Sitakuwa kamwe na kichaa na uovu wa kujifanya hakimu
wa uwezo wako usio na mipaka, wala wa mafumbo yako,
hata nipendelee wazo langu maskini kuliko yale ambayo
dini inakiri juu ya ukuu wako usio na mipaka
au imani inafundisha kuhusu umilele wake…


title: Hilari wa Poitiers

text:
Nakuomba, utunze salama imani hiyo uliyonijalia,
na kunifadhilia kwamba muda wote wa maisha yangu niweze tu
kuzingatia yale ambayo dhamiri yangu inasema juu yake.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Niweze daima kushika imani niliyoiungama nilipozaliwa upya,
Nishike ungamo lake nililolitamka nilipobatizwa
kwa jina la Baba, na la Mwana na la Roho Mtakatifu.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Niweze kukuabudu wewe, Baba yetu,
na kumuabudu Mwanao pamoja nawe;
niweze kuwa jinsi Roho wako Mtakatifu anavyotaka niwe,
yeye atokaye kwako kwa njia ya Mwanao pekee.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Gregori wa Nazianzo (Arianzo, leo Güzelyurt nchini Uturuki, 329 - Arianzo, 25 Januari 390) alikuwa askofu, mwanateolojia na mwanashairi maarufu kutoka katikati ya nchi ambayo leo inaitwa Uturuki.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi, halafu na Waanglikana kama mtakatifu na mmojawapo kati ya mababu wa Kanisa muhimu zaidi.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Kwa Wakatoliki ni pia (tangu 1568, alipotangazwa na Papa Pius V) mwalimu wa Kanisa.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Sikukuu yake inaadhimishwa mwezi Januari tarehe 2, 25 au 30, kadiri ya madhehebu.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Alizaliwa mwaka 329 huko Arianzo, kijiji karibu na Nazianzo, mkoani Kapadokia, katika familia ya kisharifu ya watakatifu. Baba yake aliitwa Gregori mzee na mama yake Nonna.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Baba, aliyekuwa Myahudi, aliongokea Ukristo kwa msaada wa mke wake na hatimaye akawa askofu wa Nazianzo.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Gregori, aliyezaliwa miaka 4 baada ya Mtaguso wa kwanza wa Nisea (325) uliolaani uzushi wa Ario, aliathiriwa na mapambano hayo ya kiimani maisha yake yote.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Mwenye akili kali na ubunifu mkubwa, alielekea sana upweke na maisha ya sala, lakini wema na ari yake, pamoja na ufasaha wa ajabu wa mahubiri yake vilimrudisha kati ya watu. Ila alipokabiliana na upinzani mkali, moyo wake mpole na mwepesi kuguswa ulimfanya akimbilie tena upwekeni.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Kuhusu mwelekeo huo aliandika: “Sioni kitu kikuu kuliko hiki: kunyamazisha hisi zangu, kuinuka juu ya mwili wa ulimwengu, kujifungia ndani mwangu, kutoshughulikia tena mambo ya kibinadamu isipokuwa ya lazima kabisa; kuongea na nafsi yangu na Mungu, kuendesha maisha yanayopita vitu vinavyoonekana, kubeba rohoni taswira za Kimungu, safi daima, zisizochanganyikana na maumbo ya kidunia au madanganyifu, kuwa kweli kioo kamili cha Mungu na cha mambo yake, tena kuwa hivyo zaidi na zaidi, kwa kuchota mwanga kutoka mwanga… kufurahia kwa tumaini la sasa mema yajayo na kuongea na malaika, kuwa nimeacha tayari dunia ingawa naishi bado juu yake, nikiinuliwa na roho”.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Alisoma kwanza huko Kaisarea wa Kapadokia, alipofunga urafiki wa kudumu na Basili Mkuu, halafu katika vyuo bora vya wakati ule: Kaisarea ya Palestina, Aleksandria ya Misri, Konstantinopoli na hatimaye (350 - 357) huko Athens, Ugiriki.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Aliporudi kwao tu, ndipo alipobatizwa, ingawa mama yake alikuwa amemtoa kwa Mungu siku ileile ya kuzaliwa.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Baada ya kujiunga na Basili (358) kwenye monasteri ya Annisoi, katika mkoa wa Ponto, na kumsaidia kutunga Filokalia, alirudi nyumbani alipotarajia kuishi upwekeni zaidi. Kumbe mwaka 361 baba yake aliamua kumpa upadrisho. Kwanza alikimbia, lakini baadaye alikubali kufuata maongozi ya Mungu yaliyozidi kumpeleka asikotaka mwenyewe, na akishinda silika yake ya aibu alitumia vipawa vyake kama mwandishi na mhubiri mahiri kwa ajili ya Kanisa.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Alisema, “Kama mtumishi wa Neno, nawajibika katika huduma ya Neno; nisikubali kamwe kuzembea katika jema hilo. Nathamini wito huo na kushukuru kwa ajili yake; unanipa furaha kuliko mambo mengine yote pamoja”..


title: Gregori wa Nazianzo

text: Mwaka 372 Basili, akiwa askofu mkuu wa Kaisarea wa Kapadokia, alimteua kuwa askofu wa Sasima. Kutokana na upinzani wa Kaisari, Gregori hakuweza kwenda kamwe, akatawa huko Seleukia, lakini alipofiwa baba yake alirudi Nazianzo, aongoze Kanisa la huko.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Mwaka 379 aliitwa aongoze Wakristo wachache wa Konstantinopoli walioshika Kanuni ya imani ya Nisea. Majengo yote yalikuwa yanamilikiwa na Waario walioungwa mkono na serikali. Lakini Theodosius I alipotawazwa kama Kaisari mwaka 380 aliyatoa kwa hao Waorthodoksi.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Jijini huko dhidi ya upinzani uliomzunguka, alitetea na kufafanua imani katika Utatu Mtakatifu kwa hotuba tano zilizomstahilia jina la "Mwanateolojia". Mwenyewe alieleza kuwa "teolojia" si "teknolojia", yaani haitegemei hoja za binadamu, bali inatokana na maisha ya sala na utakatifu.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Udhati wa mafundisho pamoja na uzuri wa namna yalivyotolewa zinafanya hotuba hizo zituvutie hata leo.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Theodosius I alimtawaza Patriarki wa Konstantinopoli na kuhakikisha kwamba atambuliwe hivyo na Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli mnamo Mei 381.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Majadiliano katika huo mtaguso mkuu yalikuwa makali hata dhidi yake, kwa sababu alitetea kwa nguvu umungu wa Yesu Kristo na wa Roho Mtakatifu, kwa hiyo pia dogma ya Utatu mtakatifu.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Alionja kwa mara nyingine alichokuwa amekilaumu kama mpenzi wa amani: “Tumemgawa Kristo, sisi tuliowapenda hivi Mungu na Kristo! Tumeambiana uongo kwa sababu ya Ukweli, tumefuga hisia za chuki kwa sababu ya Upendo, tumetengana kati yetu”.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Hatimaye, akikiri hawezi kusuluhisha, aliacha mtaguso aliokuwa anauendesha akaaga waamini katika kanisa kuu lililokuwa limejaa kabisa.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Mwishoni mwa mwaka 382 akawa askofu wa Nazianzo lakini, baada ya mwaka mmoja, alirudi upwekeni Arianzo, alipofariki tarehe 25 Januari mwaka 389 au 390.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Ni katika miaka hiyo ya mwisho, aliyoitumia katika masomo na maisha ya kiroho, kwamba aliandika sehemu kubwa ya mashairi yake, na hasa maisha yake mwenyewe, akipitia safari yake ya kiutu na ya Kikristo kama mtu wa Mungu aliyeonja mateso mengi katika ulimwengu uliojaa mabishano.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Mafundisho yake kuhusu Kristo, yanayotetea pia usahihi wa jina “Mama wa Mungu” kwa Bikira Maria, yalikuja kupitishwa na Mtaguso wa Efeso (431) na Mtaguso wa Kalsedonia (451).


title: Gregori wa Nazianzo

text: Kama mwanashairi na mwanafasihi alitoa maandishi bora kuhusu imani. Zimetufikia hotuba 45, mbali ya tenzi (karibu beti 18,000!) na barua nyingi sana.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Gregori alihimiza kwanza sala, akisema, “Ni lazima tumkumbuke Mungu mara nyingi kuliko tunavyopumua”, kwa kuwa sala ni mkutano wa kiu ya Mungu na kiu yetu: yeye ana kiu ya kutuona tuna kiu naye. Katika sala tunapaswa kuelekeza mioyo yetu kwake, kujiaminisha kwake kama sadaka ya kutakaswa na kugeuzwa. Katika sala tunaona vyote katika mwanga wa Kristo, tunaacha vinyago tunavyojifunika vianguke na tunazama katika ukweli na katika kumsikiliza Mungu, tukichochea moto wa upendo.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Pia alisisitiza ukamilifu wa utu wa Yesu, ukiwa pamoja na roho ya kibinadamu, kama sharti la wokovu wetu: “Kisichowahi kutwaliwa hakijaponywa”. Kama yeye “asingekuwa na akili inayoweza kufikiri, angekuwaje mtu?” Kumbe, kwa kujifanya kweli mtu, ametuwezesha kuwa kama yeye: “Tujitahidi kuwa kama Kristo, kwa sababu Kristo naye amekuwa kama sisi: kugeuka miungu kwa njia yake, kwa sababu mwenyewe amekuwa mtu kwa njia yetu. Alijitwalia yaliyo duni zaidi ili atuzawadie yaliyo bora”.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Bikira Maria, aliyempa Kristo umbile la mtu, ni kweli Mama wa Mungu; na kwa ajili ya kazi hiyo muhimu sana “alitakaswa kabla ya wakati". Yeye ni kielelezo na msaidizi wa kumkimbilia katika shida.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Kama binadamu, tunapaswa kushikamana: “Sisi sote ni kitu kimoja katika Bwana, matajiri na mafukara, watumwa na watu huru, wenye afya na wagonjwa pia; na mmoja ndiye kichwa kinachotegemewa na vyote: Yesu Kristo. Ni kama vile kwa viungo vya mwili mmoja, kila kimoja kinashughulikia kingine, na vyote kwa vyote. Huu ndio wokovu pekee kwa mwili wetu na roho yetu: kuwatendea kwa upendo… Ukiwa mzima na tajiri, punguza shida za yeyote aliye mgonjwa na fukara; kama hujaanguka, nenda kumsaidia yeyote ambaye ameanguka na anaishi kwa mateso; ukiwa na furaha, umfariji yeyote mwenye huzuni; ukiwa na hali njema, umsaidie yeyote aliyepigwa na mabaya. Umthibitishie Mungu shukrani yako kwa kuwa unaweza kusaidia, si mtu wa kuhitaji msaada… Uwe tajiri si kwa mali tu, bali pia kwa huruma; si kwa dhahabu tu bali pia kwa uadilifu, au afadhali kwa uadilifu tu. Zidi sifa ya jirani yako kwa kujionyesha mkarimu kuliko wote; ujifanye Mungu kwa wenye mashaka, ukiiga huruma ya Mungu”.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Ee Bwana, umpokee mikononi mwako kaka yangu aliyetuacha.


title: Gregori wa Nazianzo

text:
Kwa wakati wake utupokee sisi pia,
kisha kutuongoza katika hija ya duniani hadi lengo ulilotupangia.


title: Gregori wa Nazianzo

text:
Utujalie tuje kwako tukiwa tayari na watulivu kweli,
si tumevurugwa na hofu, si katika hali ya uadui nawe,
walau siku ya mwisho, siku ya kufariki kwetu.


title: Gregori wa Nazianzo

text:
Utujalie tusijisikie tunaondolewa na kung’olewa kwa nguvu
katika ulimwengu na maisha,
wala kwa hiyo tusifunge safari shingo upande.


title: Gregori wa Nazianzo

text:
Bali utujalie tuje kwa utulivu na utayari mzuri,
kama watu wanaoondoka kuendea uzima wa heri usio na mwisho,
uzima ule ulioma katika Kristo Yesu, Bwana wetu,
ambaye apate utukufu milele na milele. Amina.


title: Jeromu

text: Jeromu au Yeronimo (Strido, leo nchini Korasya 347 - Bethlehemu, Israeli, 420) alikuwa mmonaki, padri na mtaalamu wa Biblia, aliyemudu vizuri lugha zote za kitabu hicho pamoja na Kilatini hata akawa mwandishi bora wa lugha hiyo kati ya mababu wa Kanisa.


title: Jeromu

text: Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu na babu wa Kanisa.


title: Jeromu

text: Mwaka 1298 Papa Bonifasi VIII alimuongezea sifa ya mwalimu wa Kanisa.


title: Jeromu

text: Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 30 Septemba.


title: Jeromu

text: Alizaliwa mwaka 347 huko Strido, sehemu za Dalmatia.


title: Jeromu

text: Alisomea hata Roma miaka ya 360 - 367, akijipatia elimu ya hali ya juu, aliyoiendeleza maisha yake yote, pia kwa safari nyingi magharibi na mashariki zilizomwezesha kufahamiana na watu wengi maarufu.


title: Jeromu

text: Katika ujana alivutiwa na maisha ya kidunia, lakini mvuto wa Ukristo ulishinda. Maisha yake yote alijilaumu sana kwa makosa yake ya ujanani, akazidi kutambua jinsi mtazamo wa Kipagani unavyopingana na maisha ya Kikristo.


title: Jeromu

text: Alibatizwa huko Roma akiwa na umri wa miaka 19, akaenda Aquileia kujiunga na jumuia ya askofu Valeriani akaendelea moja kwa moja kupambana kiume na tabia yake ngumu iliyochanganya ukali na wepesi wa kulia machozi, unyofu na elekeo la kinyongo, maisha magumu na hisia kali, uadilifu na hamaki, hisani na uchungu wa maneno.


title: Jeromu

text: Miaka 375 - 377 akiishi kama mkaa pweke katika jangwa la Kalchis, kusini kwa Alepo, Siria, pamoja na kunaliki vitabu, aliendeleza ujuzi wake wa Kigiriki na kuanza kufundishwa Kiebrania na Myahudi aliyeongokea Ukristo.


title: Jeromu

text: Mwaka 379, kisha kupewa upadri na askofu Paulino wa Antiokia alikwenda Konstantinopoli alipokamilisha ujuzi wake wa lugha ya Kigiriki chini ya Gregori wa Nazianzo.


title: Jeromu

text: Baada ya kuishi kama mmonaki miaka 3 akarudi Roma (382) na kuanza kutafsiri vitabu vya Origene, mpaka alipoteuliwa na Papa Damaso I kuwa karani na mshauri wake kutokana na sifa aliyokuwanayo kama mtawa na msomi.


title: Jeromu

text: Wakati huo alikamilisha ujuzi wake wa Kiebrania kwa msaada wa mwalimu wa dini ya Kiyahudi, na baada yake akazidi kutegemea elimu ya Kibiblia ya dini hiyo badala ya mbinu za Origene.


title: Jeromu

text: kishika kazi, saumu, sala na makesha, alivuta wengi kumfuata Kristo kwa karibu zaidi hasa wanawake wa koo bora za Roma waliojifunza pia Kigiriki na Kiebrania ili wazidi kuelewa na kutekeleza Neno la Mungu chini yake.


title: Jeromu

text: Ndiyo sababu alikataa vitabu vya Deuterokanoni.


title: Jeromu

text: Baada ya Papa huyo kufa (385), upinzani dhidi yake mjini ulizidi, hivyo akahamia Mashariki ya Kati, ambapo alihiji Nchi Takatifu na kutembelea wamonaki wa Misri.


title: Jeromu

text: Hatimaye alianzisha na kuongoza monasteri kadhaa za kike na za kiume zenye elimu ya hali ya juu, akaishi katika mojawapo huko Bethlehemu, kuanzia mwaka 386 mpaka kufa kwake, akitafsiri na kufafanua Biblia hadi dakika yake ya mwisho (420).


title: Jeromu

text: Alimuandikia Mt. Paulino wa Nola mwongozo wa maisha yake: “Jitahidi kujua duniani kweli zile zitakazodumu milele mbinguni… Je, tangu hapa duniani mtu hajisikii kukaa katika ufalme wa mbinguni anapoishi na maandiko hayo, anapoyatafakari bila kujua wala kutafuta kingine chochote?”


title: Jeromu

text: Aliandika pia, “Mtu angewezaje kuishi bila kujua Maandiko, ambayo kwa njia yake anajifunza kumfahamu Kristo mwenyewe, aliye uzima wa waamini?” Kwa njia ya Biblia “Mungu anasema kila siku na waamini”. “Ukisali, unasema na Bwanaarusi; ukisoma, ni yeye anayesema nawe”.


title: Jeromu

text: Alimuandikia padri Neposyani: “Soma mara nyingi Maandiko ya Kimungu; tena, afadhali mikono yako isitue kamwe Kitabu kitakatifu. Jifunze humo unachotakiwa kufundisha… Usibandukane hata kidogo na mafundisho ya mapokeo uliyofundishwa, hivi kwamba uweze kuhubiri kadiri ya imani sahihi na kupinga wanaoikanusha… Matendo yako yasiachane kamwe na maneno yako, isije ikatokea kwamba unapohubiri kanisani mtu aweze kujisemea, ‘Mbona basi mwenyewe hafanyi hivyo?’ Angewezaje kujadili mfungo mwalimu aliyeshiba? Hata mwizi anaweza kulaumu uroho; lakini katika padri wa Kristo, akili na maneno vinatakiwa kulingana”.


title: Jeromu

text: Pia aliandika kwamba kila mmoja anatakiwa kuwa na ushirika na “ukulu wa Mt. Petro. Najua kwamba Kanisa linajengwa juu ya mwamba huo”. “Mimi nipo pamoja na yeyote aliyeunganika na mafundisho ya Mt. Petro”.


title: Jeromu

text: Pamoja na hayo, “katika ufafanuzi wa Maandiko matakatifu tunahitaji daima msaada wa Roho Mtakatifu”.


title: Jeromu

text: “Tumpende Yesu Kristo, tukilenga daima kuungana naye: hapo hata yaliyo magumu yataonekana rahisi kwetu”.


title: Jeromu

text: Kuhusu makanisa, aliandika: “Inafaa nini kupamba kuta kwa vito ikiwa Kristo anakufa kwa njaa katika nafsi ya fukara?” Tena, “Tumvike Kristo katika fukara, tumtembelee katika mtu anayeteseka, tumlishe katika mtu mwenye njaa, tumkaribishe katika yule asiye na nyumba”.


title: Jeromu

text: Alimshauri hivi mama mmoja kuhusu malezi ya binti yake: “Hakikisha kwamba kila siku asome sehemu fulani ya Maandiko… Baada ya sala, lifuate somo, na baada ya somo, ifuate sala… Badala ya vito na mavazi ya hariri, apende Vitabu vya Kimungu… Kumbuka kwamba utaweza kumlea kwa mfano wako kuliko kwa maneno”.


title: Jeromu

text: Mashauri yake mengine yalikuwa haya: “Uyapende Maandiko matakatifu, na hekima itakupenda wewe; uyapende kwa dhati, nayo yatakulinda; uyaheshimu, nayo yatakubembeleza. Yawe kwako kama ushanga wako na hereni zako”. “Upende elimu ya Maandiko, nawe hutapenda tamaa za mwili”.


title: Jeromu

text: Vulgata, tafsiri ya kwanza ya Biblia ya Kikristo nzima katika Kilatini ndiyo kazi yake muhimu zaidi. Aliianza kwa agizo la papa Damaso I mwaka 382, akaiendeleza kwa miaka 23. Tafsiri hiyo ilipitishwa rasmi na mtaguso wa Trento kwa tamko la kuwa haipotoshi kamwe imani, nayo ilitumika kama msingi wa tafsiri nyingine nyingi hadi karne XX, ikiathiri sana ustaarabu wote wa Magharibi. Hata hivyo tangu mwanzo ilikosolewa sana kwa kufuata mno msimamo wa Uyahudi. Ndiyo sababu Jeromu alitaka kukataa vitabu vya Deuterokanoni.


title: Jeromu

text: Pia alitafsiri vitabu vingine, alitunga hotuba, barua pamoja na vitabu juu ya maisha ya Wakristo watunzi maarufu zaidi ya 100 (yeye akiwa mmojawao) na ya wamonaki mbalimbali, akilinganisha safari zao za kiroho na vitabu vya kutetea imani kwa kupinga mafundisho ya wazushi.


title: Jeromu

text: Vilevile alihimiza wamonaki kuelekea ukamilifu, akafundisha vijana elimu ya kiutu na ya Kikristo na kupokea katika hoteli maalumu waliohiji Nchi Takatifu ili wasikose mapokezi kama ilivyowatokea Yosefu na Bikira Maria.


title: Jeromu

text:
Ee Bwana, umetupatia Neno lako kama nuru ambayo iangazie njia yetu;
utujalie tulitafakari Neno lako na kufuata mafundisho yake
hivi kwamba tuone hiyo nuru inazidi kuangaza hadi adhuhuri,
kwa njia ya Kristo Bwana wetu.


title: Yohane Krisostomo

text: Yohane Krisostomo, kwa Kigiriki χρυσόστομος, "khrysóstomos", yaani «Mdomo wa dhahabu» alivyoitwa kutokana na ubora wa mahubiri yake, (Antiokia wa Siria, leo Antakya,nchini Uturuki, 347 hivi - Comana Pontica, Uturuki, 14 Septemba 407) alikuwa Patriarki wa Konstantinopoli.


title: Yohane Krisostomo

text: Ari yake ilisababisha apendwe na vilevile achukiwe sana. Hatimaye alifukuzwa na Kaisari na kufa uhamishoni.


title: Yohane Krisostomo

text: Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu na babu wa Kanisa.


title: Yohane Krisostomo

text: Mwaka 1568 Papa Pius V alimuongezea sifa ya mwalimu wa Kanisa.


title: Yohane Krisostomo

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 14 Septemba.


title: Yohane Krisostomo

text: Yohane alizaliwa Antiokia wa Siria katika familia tajiri ya Kikristo mwaka 347 hivi. Wakati huo mji huo ulikuwa unamfuata Konstantinopoli na Aleksandria tu kwa umuhimu upande wa mashariki wa Dola la Roma.


title: Yohane Krisostomo

text: Katika karne IV huko zilitokea vurugu nyingi kwa msingi wa dini. Mjini kulikuwa na maaskofu wawili walioshindana: Melesyo na Paulino. Yohane aliishi ujana wake katika mazingira hayo, akikosa utulivu, akipenda vyakula na maigizo.


title: Yohane Krisostomo

text: Baba yake, Sekundo, aliyekuwa askari kiongozi, alifariki mapema na kumuacha mtoto mdogo pamoja na dada yake kwa mama yao, Anthusa, mwenye umri wa miaka 22 tu ambaye alimlea vizuri sana upande wa utu na wa imani vilevile.


title: Yohane Krisostomo

text: Baada ya masomo yote, alifundishwa tena na Libanio, mhubiri maarufu kuliko wote wa wakati ule ingawa Mpagani, ambaye alisema juu yake, «Angekuwa kati ya wanafunzi wangu bora, kama Kanisa lisingeniibia». Kumbe Yohane akaja kumzidi, ila upande wa kuhubiri Neno la Mungu.


title: Yohane Krisostomo

text: Alipofikia miaka 18 anni alikutana na askofu Melesyo akamuomba ubatizo (alioupata mwaka 368) akaanza kufuata kozi za Diodoro wa Tarso, maarufu kwa ufafanuzi wa maneno yenyewe ya Biblia usiofuata sana maana ya kiroho.


title: Yohane Krisostomo

text: Alipomaliza masomo hayo (367-372) na kupewa daraja ndogo akajifungia upwekeni miaka minne akasoma teolojia, hasa Injili na Nyaraka za Mtume Paulo. Katika pango alimoishi miaka miwili tena, afya yake ikawa mbovu ikamrudisha Antiokia kwenye wito wake halisi: uchungaji. Uzoefu wa kutafakari Neno la Mungu upwekeni ulikuwa umestawisha ndani yake msukumo mkubwa wa kushirikisha wengine kwa kuhubiri Injili.


title: Yohane Krisostomo

text: Alitunga kitabu juu ya upadri kilichoathiriwa sana na Gregori wa Nazianzo. Humo alieleza kuwa umonaki si njia pekee ya kulenga ukamilifu; bali kutoa huduma za kipadri kwa faida ya waamini kati ya vishawishi vingi vya ulimwengu ndiyo njia bora ya kumtumikia Mungu. Aliandika kwamba angetakiwa kuchagua kati ya matatizo ya kuongoza Kanisa na utulivu wa maisha ya kimonaki angechagua mara elfu huduma ya kichungaji.


title: Yohane Krisostomo

text: Miezi ya baridi kati ya miaka 380–381 alipewa na Melesyo daraja ya ushemasi mwaka 386 na miaka michache baadaye akawa kasisi na msaidizi mkuu wa askofu Flaviano, akihubiri katika kanisa muhimu zaidi la Antiokia.


title: Yohane Krisostomo

text: Wakati huo alisema, “Anatosha mtu mmoja mwenye ari kwa kubadilisha mwenendo wa umati”. Maneno hayo yakawa kaulimbiu yake kama mchungaji na kiongozi wa kiroho wa watu wake akiwatia moyo kufuata maadili.


title: Yohane Krisostomo

text: Sifa yake kama mhubiri iliongezeka, hasa Antiokia ilipokabili ghadhabu ya Kaisari kwa uasi wa mwaka 387, hata wasikilizaji wakaanza kujiandikia kumbukumbu za maneno yake.


title: Yohane Krisostomo

text: Pamoja na hayo mwenyewe aliendelea kutunga vitabu mbalimbali.


title: Yohane Krisostomo

text: Mwaka 397 Patriarki Nektario alipofariki, kulikuwa na ushindani mkubwa kwa kushika nafasi yake, mpaka Kaisari Arcadio, kinyume cha matarajio ya wote, alipomchagua Yohane, ambaye hakuwa na hamu hiyo.


title: Yohane Krisostomo

text: Alihamia huko kwa kutumiwa tu nguvu na udanganyifu, bila kujua namna ya kuhusiana na vigogo.


title: Yohane Krisostomo

text: Huko Konstantinopoli aliongoza Kanisa kwa bidii nyingi ili kulirekebisha, akishambulia ufisadi na anasa ya viongozi, akijipatia hivyo maadui wengi kwenye ikulu. Hivyo maisha yake hayakuwa na amani, tofauti na hamu ya moyo wake mpole.


title: Yohane Krisostomo

text: Mwenyewe aliishi kwa usahili, unyenyekevu na uchangamfu kama kielelezo kwa wote, akitumikia watu na kutumia mali zake kwa ajili ya mafukara na wagonjwa.


title: Yohane Krisostomo

text: Aliendelea kushika maisha magumu na kudai wasaidizi wake pia wafanye vilevile. Kwa usimamizi wake mzuri alianzisha na kuendesha miundo mbalimbali ya misaada, hata akaitwa “Mtoasadaka”.


title: Yohane Krisostomo

text: Isitoshe, katika mahubiri yake alipendekeza Kanisa la Konstantinopoli lifuate kielelezo cha lile la kwanza la Yerusalemu na hivyo lichangie ujenzi wa jamii mpya ambapo wote waishi kama ndugu: hakuna wa kuachwa nyuma, kwa kuwa kila mmoja ni muhimu, si jamii tu. Hivyo alichangia sana mafundisho ya Kanisa kuhusu masuala ya jamii.


title: Yohane Krisostomo

text: Kama mchungaji halisi, aliwatendea wote kwa wema, akiheshimu wanawake kwa namna ya pekee na kuwajibika kwa ustawi wa ndoa na familia.


title: Yohane Krisostomo

text: Alihimiza waamini washiriki katika liturujia, aliyoipamba kwa ubunifu izidi kupendeza.


title: Yohane Krisostomo

text: Alipambana kwa nguvu na uzushi na kuleta nidhamu katika majimbo yaliyo chini yake, akiwafukuza mapadri wengi wasiofaa, na hata askofu wa Efeso na wengine watano waliopata madaraka kwa dhambi ya usimoni. Kwa hilo alilaumiwa kuwa alitumia mamlaka nje ya mipaka yake.


title: Yohane Krisostomo

text: Pia alilazimisha wamonaki wazururaji warudi katika monasteri zao, ila alipokea wengine kutoka Misri waliokuwa wametengwa na Kanisa kwa uamuzi wa Patriarki Teofilo wa Aleksandria, ambaye alichukia hilo pia.


title: Yohane Krisostomo

text: Mwanzoni alitegemezwa na ikulu, lakini baada ya kumlaumu malkia Eudoksia kwa kujipatia mali ya mjane na kuishi kwa anasa, uhusiano uliharibika, akazidi kusingiziwa na kutukanwa.


title: Yohane Krisostomo

text: Mwaka 402 maadui wake wengi, wakiwemo maaskofu, waliomba msaada wa patriarki Teofilo wa Aleksandria, ambaye Kanisa lake lilikuwa na ushindani na yale ya Konstantinopoli na Antiokia. Teofilo mwenyewe alikuwa amelazimika kujitetea katika sinodi iliyoongozwa na Yohane kuhusu mashtaka ya wamonaki dhidi yake.


title: Yohane Krisostomo

text: Basi, mwaka 203 katika sinodi ya Mwaloni, karibu na Kalsedonia, Teofilo alifika pamoja na maaskofu saba wa Misri na wengine 29 waliokuwa wote upande wake, akamfanya Yohane afukuzwe na Kaisari, ila kesho yake malkia alimrudisha baada ya umati kudai hivyo kwa nguvu.


title: Yohane Krisostomo

text: Miezi miwili baadaye uhusiano wa Yohane na Eudoksia ulichafuka tena, askofu alipolaumu ujenzi wa sanamu ya malkia karibu na kanisa, hata alisema maadhimisho kwa ajili yake yalikuwa ya kipagani akamfananisha na Herodia mwenye hamu na kichwa cha Yohane Mbatizaji.


title: Yohane Krisostomo

text: Hivyo masingizio na njama viliendelea hata aliomba msaada wa Papa Inosenti I na maaskofu wengine muhimu wa magharibi, lakini huo haukuweza kuwahi: mtaguso, uliotakiwa na Kanisa la Roma ili kupatanisha pande mbili za Dola na makanisa yake yote, haukuweza kufanyika.


title: Yohane Krisostomo

text: Basi, tarehe 9 Juni 404 Yohane alifukuzwa jimboni moja kwa moja. Kwa miaka mitatu aliishi Kukuso, kwenye milima ya Armenia, akitenda kazi kubwa hata kwa kuandika barua nyingi ili kuwatia moyo wafuasi wake waliodhulumiwa vilevile.


title: Yohane Krisostomo

text: Halafu mwaka 407, kutokana na wingi wa watu waliomtembelea, alihamishwa tena aende mahali pagumu zaidi, huko Pitiunte, mashariki kabisa kwa Bahari Nyeusi, lakini tarehe 14 Septemba 407 alifariki huko Comana Pontica akiwa njiani.


title: Yohane Krisostomo

text: Maneno yake ya mwisho yalikuwa: "Utukufu kwa Mungu kwa yote. (Doxa to Theo pantôn eneke)."


title: Yohane Krisostomo

text: Mwaka 438 Kaisari mwingine, Theodosi II alirudisha masalia yake Konstantinopoli ambako yalipokewa na umati kwa shangwe.


title: Yohane Krisostomo

text: Maandishi yake ni mengi sana, kuliko ya mababu wengine wote wa Kigiriki. Sehemu kubwa ni mahubiri (zaidi ya 700) aliyoyatoa kwa kawaida wakati wa liturujia, vitabu vya ufafanuzi wa Biblia, vya teoloja n.k. mbali ya barua 241 zilizotufikia.


title: Yohane Krisostomo

text: Kama alivyopendekeza mwenyewe kwa waamini wake baada ya yeye kupelekwa uhamishoni, tunaweza kujilisha maandishi yake badala ya kumsikia akihubiri.


title: Yohane Krisostomo

text: Kwa jumla hakuwa mwanateolojia mwenye mwelekeo wa nadharia, bali wa kichungaji, akilenga daima maisha yaendane na mawazo na maneno. Ndiyo mada kuu ya katekesi zake bora kwa waliojiandaa kubatizwa. Akikaribia kifo, aliandika kwamba thamani ya binadamu inategemea “ujuzi sahihi wa mafundisho ya kweli na unyofu wa maisha”: hayo mawili yanatakiwa kuendana.


title: Yohane Krisostomo

text: Aliendeleza mapokeo ya Kanisa na kutoa mafundisho ya kuaminika wakati wa fujo kuhusu imani.


title: Yohane Krisostomo

text: Alifundisha “kujua viumbe kuanzia Muumba”, ili viwe kama ngazi ya kumfikia. Zaidi ya hayo, kwa kuwa kwetu ni vigumu kufanya hivyo, Mungu mwenyewe alijishusha akatupa Maandiko matakatifu kama barua inayokamilisha ujuzi wetu juu yake. Isitoshe, alitwaa mwili akawa kweli “Mungu pamoja nasi”, ndugu yetu hata kifo chake msalabani. Hatimaye yeye anaingia maisha yetu kwa njia ya Roho Mtakatifu ili kutugeuza kwa ndani.


title: Yohane Krisostomo

text: Kuhusu Kristo, Yohane alimkiri Mwana kuwa na hali moja na Baba. Pia kwamba alizaliwa na Maria, bikira kabla ya kujifungua, wakati wa kujifungua na baada ya kujifungua.


title: Yohane Krisostomo

text: Anaitwa pia “Mwalimu wa Ekaristi” kutokana na upana na utajiri wa mafundisho yake kuhusu sakramenti ya Mwili na Damu ya Kristo.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sirili wa Aleksandria (Theodosios, Misri, 370 hivi - Aleksandria wa Misri, 444) alikuwa Patriarki wa Aleksandria, Misri (kuanzia tarehe 18 Oktoba 412 hadi kifo chake) na mwanateolojia.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Alishiriki mabishano ya karne ya 4 kuhusu imani juu ya Yesu Kristo akitetea dogma ya umoja wa Nafsi yake ya Kimungu kwa kutegemea daima mapokeo ya Kanisa na mamlaka ya mababu waliomtangulia, hasa Atanasi. Kwa ajili hiyo aliitwa “mlinzi wa usahihi” (wa imani).


title: Sirili wa Aleksandria

text: Mtu wa hamaki na mwenye uwezo wa kufanikisha mambo yoyote, ni maarufu hasa kwa kumkomesha Nestori wa Konstantinopoli katika Mtaguso wa Efeso (431) uliomtangaza Bikira Maria kuwa Mama wa Mungu. Vilevile alikuwa mkali dhidi ya wazushi wengine, Wayahudi na Wapagani, na hata dhidi ya Yohane Krisostomo.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Kwa kweli ulikuwa wakati mgumu ambapo ukweli uliweza kushinda uzushi kutokana tu na wachungaji wenye msimamo mkali katika kulinda kundi la waamini walilokabidhiwa.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu na babu wa Kanisa.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Mwaka 1883 Papa Leo XIII alimuongezea sifa ya mwalimu wa Kanisa.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 27 Juni.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sirili alizaliwa katika kijiji cha Theodosios, Misri, karibu na El-Mahalla El-Kubra ya leo, mwaka 370 hivi.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Miaka michache baadaye mjomba wake Theofilo wa Aleksandria alipata kuwa Patriarki wa Aleksandria. Mama yake alibaki karibu na kaka yake, hivyo mtoto alipata malezi mazuri na elimu sanifu ya wakati ule: lugha (390-392), fasihi (393-397) hatimaye teolojia na Biblia (398-402).


title: Sirili wa Aleksandria

text: Mwaka 403 alitumwa Konstantinopoli kushiriki “Sinodi ya Mwaloni” iliyomuondosha Patriarki wa mji huo, Yohane Krisostomo, na kulipatia Kanisa la Aleksandria kwa mpigo mmoja ushindi dhidi ya wapinzani wake wote wawili, Antiokia na Konstantinopoli.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Theofilos alipofariki tarehe 15 Oktoba 412, kisha kuongoza Kanisa la Misri kwa nguvu sana miaka 27, Sirili alichaguliwa Patriarki wa Aleksandria baada ya siku tatu.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Akitumia mamlaka yake katika jiji hilo lenye ushindani na fujo, alifaulu kufunga makanisa ya Wanovasyani na kufukuza Wayahudi wengi.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Pia alitetea kwa nguvu msimamo wa teolojia ya Shule ya Aleksandria dhidi ya ile ya Antiokia na haki ya Kanisa la Aleksandria kuwa la pili duniani (baada ya Kanisa la Roma) na la kwanza Mashariki kote dhidi ya Kanisa la Konstantinopoli lililopendelewa na Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (381). Hata hivyo mwaka 417 au 418 alikubali kurudhisha ushirika nalo ulilovunjika mwaka 406, Yohane Krisostomo alipofukuzwa moja kwa moja.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Ushindani huo ulikomaa tena mwaka 428 alipochaguliwa kuwa Patriarki wa Konstantinopoli mmonaki mkali Nestori, mwenyeji wa Antiokia kama Yohane huyo.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sirili alipata nguvu dhidi yake pale ambapo padri wa Antiokia alianza kuhubiri huko Konstantinopoli kwamba Bikira Maria hastahili kuitwa "Mama wa Mungu," ila “Mama wa Kristo". Waamini walipomshtaki kwa Nestori, huyo akamtetea kwa msingi wa teolojia ya Antiokia iliyosisitiza ukweli wa ubinadamu wa Yesu.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Kwenye Pasaka 429, Sirili aliwaandikia wamonaki barua dhidi ya Nestori ikitetea teolojia ya Aleksandria iliyosisitiza ukweli wa umungu wa Yesu. Nakala ilipofika Konstantinopoli, Nestori alihubiri dhidi yake. Ndio mwanzo wa mawasiliano makali kwa njia ya barua yaliyozidisha ushindani kati ya wanateolojia wa miji hiyo miwili.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Hali hiyo iliwafanya wote wawili wamuombe Papa Selestini I aingilie kati. Hapo sinodi iliyofanyika Roma mwaka 430 ilikubali hoja za Sirili dhidi ya Nestori.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Ili kumaliza mabishano hayo ya hatari, Kaisari Theodosius II aliitisha mtaguso mkuu huko Efeso, palipokuwa upande wa Sirili, ambaye alifungua na kufunga Mtaguso wa Efeso (431) kabla Nestori na wafuasi wake hawajafika; hivyo, mtaguso uliagiza Nestori aondoshwe madarakani na kupelekwa uhamishoni.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Lakini Yohane wa Antiokia na wengine wa upande wa Nestori walipofika Efeso siku nne baadaye, walifanya mtaguso wa kwao wakimhukumu Sirili kuwa mzushi, wakidai aondoshwe madarakani.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Hapo Theodosius II aliamua kuwaondosha na kuwafunga wote wawili; hivyo alimkamata Sirili, lakini huyo alikimbilia Misri akaleta fujo hadi kwenye ikulu, hata Kaisari alikubali kumfukuza Nestori arudi monasterini Antiokia.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Matukio hayo ndiyo chanzo cha farakano la Waashuru linalodumu hadi leo.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Ili azidi kudhoofisha uzushi huo, Sirili alipata itolewe hukumu dhidi ya Teodori wa Mopsuestia, aliyewahi kuwa mwalimu wa Nestori, lakini baadaye mwenyewe akailaumu hukumu hiyo.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Hivyo, mwaka 433 alikubali kuafikiana na wafuasi wa teolojia ya Antiokia na kupatana nao.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sirili aliandika sana: kwanza dhidi ya Waario, ila baada ya mwaka 428 alilenga Unestori. Aliandika vitabu mbalimbali vya ufafanuzi wa Agano la Kale (Torati nzima, Kitabu cha Isaya na Zaburi) na Agano Jipya (Injili ya Yohane na ile ya Luka) na vya teolojia, pamoja na nyaraka rasmi kwa ajili ya Pasaka, hotuba na barua. Vitabu hivyo vilienea mapema wakati wa maisha yake hata katika tafsiri mbalimbali.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Katika kutetea msimamo wake, pamoja na shuhuda za Biblia, alitumia kuliko wote waliomtangulia zile za mababu wa Kanisa, na hata hoja za akili.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Pamoja na hayo, aliona imani ya Taifa la Mungu, yaani waamini wa kawaida, kama tokeo la mapokeo na hakika ya mafundisho sahihi: “Ni lazima tufafanue kwa watu mafundisho na maelezo ya imani namna isiyolaumika kabisa, na tukumbuke kwamba anayekwaza hata mmoja tu kati ya wadogo wanaomuamini Kristo atapatwa na adhabu isiyovumilika”.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Mwanzoni alifundisha juu ya Yesu kwa kumuiga Atanasi, lakini alipozidi kubishana na Nestori alilazimika kutumia misamiati mipya iliyoelekea kukiri uwemo wa hali mbili ndani ya Kristo. Kwa hiyo katika barua yake ya pili kwa Nestori, iliyokuja kupitishwa na Mtaguso wa Kalsedonia (451), aliweka wazi: “Hivyo sisi tunatamka kwamba hali zilizounganika katika umoja wa kweli ni tofauti, bali kutoka zote mbili amepatikana Kristo na Mwana mmoja tu; si kwa sababu tofauti za hali hizo zimefutwa na umoja wake, bali kwa sababu umungu na ubinadamu, vilivyounganika katika umoja usiosemeka wala kufafanulika, vimetupatia Bwana, Kristo na Mwana mmoja”.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Katika barua nyingine aliandika, “Mwana ni mmoja tu, Bwana Yesu Kristo ni mmoja tu, kabla ya umwilisho wake na baada ya umwilisho vilevile. Kwa kuwa Neno aliyezaliwa na Mungu Baba hakuwa Mwana mmoja na aliyezaliwa na Bikira Maria mwingine; bali tunasadiki kwamba yuleyule aliyezaliwa kabla ya nyakati ndiye aliyezaliwa pia kimwili na mwanamke”.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sirili alifariki Aleksandria mwaka 444 hivi, lakini mashindano yaliendelea hadi Mtaguso wa Kalsedonia na mbele zaidi.


title: Mtaguso wa Efeso

text: Mtaguso wa Efeso (431) unahesabiwa na Wakristo walio wengi kama mtaguso mkuu wa tatu. Ulifanyika Efeso katika mkoa wa Asia Ndogo, kwa amri ya kaisari Theodosius II; Papa Selestini I (422-432) alimteua Sirili wa Aleksandria kuuendesha; washiriki walikuwa zaidi ya 150 na kujadili vikali hasa uzushi wa Nestori wa Konstantinopoli.


title: Mtaguso wa Efeso

text: Patriarki Nestori alikuwa anasisitiza ubinadamu wa Yesu Kristo kuliko umungu wake, akisema Bikira Maria alimzaa mtu Yesu, si Mungu, wala si Neno wa Mungu aliyehifadhiwa ndani ya nafsi ya Kristo kama hekaluni. Kwa hiyo Kristo alikuwa "Theophoros", yaani "mbeba Mungu", na Maria "Christotokos", "Mama wa Kristo" si "Theotokos", "Mama wa Mungu".


title: Mtaguso wa Efeso

text: Mtaguso huo ulilaani haraka mafundisho hayo ukikiri kwamba nafsi ya Yesu Kristo ni moja tu, ile ya milele ya Mwana wa Mungu, na kwamba nafsi hiyo ilitwaa ubinadamu kamili wenye mwili na roho. Hivyo Maria ni "Theotokos" kwa kuwa alimzaa Mungu kama binadamu.


title: Mtaguso wa Efeso

text: Wajumbe wa Papa walipofika walithibitisha uamuzi huo, lakini maaskofu kutoka Antiokia hawakuridhika, na uzushi huo uliendelea Mesopotami na kuenea hata Asia mashariki.


title: Mtaguso wa Efeso

text: Mtaguso ulitangaza kuwa Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli ni kamili ukakataza isibadilishwe kwa namna yoyote.


title: Mtaguso wa Efeso

text: Pia ulilaani Upelaji, uzushi kutoka Ulaya magharibi kuhusu uwezo wa binadamu kutenda mema bila ya kusaidiwa na neema ya Mungu.


title: Efeso

text: Efeso (kwa Kigiriki "Έφεσος") uliwahi kuwa moja kati ya majiji ya dunia, lakini kwa sasa halina wakazi.


title: Efeso

text: Lilianzishwa na Wayunani huko Lidia kwenye mto Kaistro unapoishia katika Bahari ya Kati, kwenye pwani ya Uturuki wa leo.


title: Efeso

text: Lilikuwa kituo kikubwa cha biashara na magofu yake ni kati ya mahali muhimu pa akiolojia.


title: Efeso

text: Mtume Paulo aliishi huko miaka mitatu akawaandikia Wakristo wake barua muhimu.


title: Efeso

text: Baadaye alihamia huko Mtume Yohane ambaye pia katika Kitabu cha Ufunuo aliandika barua kwa malaika wa Kanisa hilo pamoja na nyingine sita kwa malaika (maaskofu) wa Makanisa ya kandokando.


title: Aroni

text: Aroni (au Harun) alikuwa kaka wa Musa. Dada yao alikuwa Mariamu.


title: Aroni

text: Walikuwa watoto wa Amram na wa shangazi yake Jokebed, wote wa kabila la Lawi, taifa la Israeli.


title: Aroni

text: Ndiye aliyekuwa kuhani mkuu wa kwanza wa dini yao, na makuhani wote waliofuata walitakiwa kuwa wanaume waliotokana naye kwa kuzaliwa upande wa baba.


title: Aroni

text: Wanae waliitwa Nadabu, Abihu, Eleazari na Ithamari.


title: Mariamu (dada wa Musa)

text: Mariamu alikuwa dada wa Aroni na Musa, wana wa Amram na Yokebed. Aliishi katika karne ya 13 K.K..


title: Mariamu (dada wa Musa)

text: Anatajwa katika vitabu vitatu vya Biblia (Kutoka, Hesabu na Mika).


title: Mariamu (dada wa Musa)

text: Mariamu ni mwanamke wa kwanza kuitwa "nabii" na ndiye aliyeongoza mashangilio baada ya Mungu kuangamiza Wamisri katika maji ya Bahari ya Shamu (Kutoka 15:20-21).


title: Mariamu (dada wa Musa)

text: Wimbo wake ni kati ya maandiko matakatifu ya kale zaidi.


title: Mariamu (dada wa Musa)

text: Katika Kurani Bikira Mariamu anatajwa kama binti Amram.


title: Doris Lessing

text:
Doris May Lessing (amezaliwa 22 Oktoba 1919) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Uingereza akiwa amezaliwa nchini Uajemi. Aliandika pia chini ya lakabu ya Jane Somers. Mwaka wa 2007 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.
Lessing amezaliwa kwa jina la Doris May Tayler nchini Uajemi tarehe 22 Oktoba, 1919. Wazazi wake walikuwa Alfred Tayler aliyefanya kazi huko Uajemi kwa "Benki ya Ufalme wa Uajemi" ("Imperial Bank of Persia") na Emily Maude Tayler. Mwaka wa 1925, familia walihamia nchi ya Zimbabwe (au Rodesia Kaskazini ilivyoitwa wakati huo). Baada ya kuhitimu shule, Lessing alihamia mji wa Salisbury kufanya kazi kama opereta wa simu. Aliolewa mara ya kwanza na Frank Wisdom na kuzaa watoto wawili. Wakapeana talaka mwaka wa 1943. Ndoa ya pili, Lessing aliifunga na Gottfried Lessing; walikuwa na mtoto mmoja kabla ya kutengana tena mwaka wa 1949. Alikuwa ameanza kuandika, hasa kuhusu mambo ya kisiasa dhidi ya ubaguzi wa rangi. Kwa hiyo alikataliwa kuishi Zimbabwe, akalazimishwa kuhama. Tangu mwaka wa 1949 ameishi mjini London, Uingereza.


title: Tizimín, Yucatán

text: Tizimín ndiyo mji jimboni la Yucatán. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 69,553 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 17 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 4,132.37


title: Tizimín, Yucatán

text: Mji ulianzishwa na Wahispania mwaka 1544.


title: Tizimín, Yucatán

text: Jina la Tizimín ni ya Kimaya, maana yake ni "tapir".


title: Ushikiliaji Ukale

text: Ushikiliaji Ukale ni wazo la kisiasa. Wafuasi wa ushikiliaje ukale, wanaushikilia ukale, kama jinsi mambo yalivyo kwa sasa, au kama jinsi mambo yalivyokuwa hapo awali. Washikiliaje ukale wanaitaka serikali kutenda aidha kulinda jinsi maisha ya sasa yalivyo, au kurejea katika hali nzuri ya maisha tulivyokuwa tukiishi na kuifurahia. Kifupifupi hawataki mabadiliko mapya na maisha haya tunayoishi, bali yale ya kale.


title: Itikadi

text: Itikadi ni mkusanyiko wa imani unaoshirikiwa na kikundo cha watu fulani.


title: Itikadi

text: Kuna aina kuu mbili za itikadi: "itikadi za kisiasa", na "itikadi za kiepistemolojia" (ni sehemu ya falsafa ambayo inahusu utafiti wa jinsi tunavyojua mambo). Itikadi ya kisiasa ni upangiliaji unaohusu mawazo ya kimaadili na vipi nchi itaendeshwa. Itikadi za kiepistemolojia ni upangiliaji unaohusu mawazo ya kifalsafa, ulimwengu, na jinsi gani watu wanapaswa kufanya maamuzi.