title: Rutherfordi

text: Jinsi ilivyo na elementi transurania sintetiki kiasi cha elementi kinachotengenezwa ni kidogo mno hivyo hakuna uhakika kuhusu tabia za kikemia. Transurania zote ni nururifu na nusumaisha ya elementi hizi ni fupi mno. Isotopi ya Ruthergordi yenye nusumaisha marefu ina nusumaisha ya masaa 13 tu.


title: Democratic Party (Kenya)

text: Democratic Party (DP) au Chama cha Demokrasia ni chama cha kisiasa nchini Kenya. Kilianzishwa 1991 na Mwai Kibaki baada ya kuondoka kwake katika chama tawala cha KANU.


title: Democratic Party (Kenya)

text: Chama kilikuwa na athira na uwezo hasa katika maeneo ya Wakikuyu. Kiliteua Kibaki kama mgombea wa uraisi mara mbili 1992 na 1998 bila kufaulu.


title: Democratic Party (Kenya)

text: Mwaka 2002 DP iliingia katika maungano ya National Alliance Party of Kenya iliyoungana baadaye na LDP kuwa NARC iliyoshinda uchaguzi wa 2002. DP ilikuwa na wabunge 36 kati ya 126 wa NARC.


title: Democratic Party (Kenya)

text: Kwa sasa hali yake haieleweki kwa sababu ilitangazwa mwaka 2006 kuwa sehemu ya chama kipya cha Kibaki yaani Party of National Unity.


title: Democratic Party (Kenya)

text: Jinsi ilivyo na vyama vingi vya Kenya hakina muundo imara haijulikani ni watu wangapi wanoshiriki hali halisi katika mikutano yake kama iko.


title: William Lipscomb

text: William Nunn Lipscomb (amezaliwa 9 Desemba 1919) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mfumo wa misombo mbalimbali. Mwaka wa 1976 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Ilya Prigogine

text: Ilya Prigogine (25 Januari 1917 – 28 Mei 2003) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ubelgiji, ila alizaliwa nchini Urusi. Hasa alichunguza jinsi mfumo wa ulimwengu ukwepavyo hali ya kupoteza nishati. Mwaka wa 1977 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Peter Mitchell

text: Peter Dennis Mitchell (29 Septemba 1920 – 10 Aprili 1992) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza nishati ndani ya chembe hai. Mwaka wa 1978 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Georg Wittig

text: Georg Wittig (16 Juni 1897 – 26 Agosti 1987) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza misombo mbalimbali. Mwaka wa 1979, pamoja na Herbert Brown alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Herbert Brown

text: Herbert Brown (22 Mei 1912 – 19 Desemba 2004) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa nchini Ukraine kwa jina la Herbert Brovarnik. Hasa alichunguza misombo mbalimbali. Mwaka wa 1979, pamoja na Georg Wittig alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Paul Berg

text: Paul Berg (amezaliwa 30 Juni 1926) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa uchunguzi wake wa DNA. Mwaka wa 1980, pamoja na Walter Gilbert na Frederick Sanger alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Walter Gilbert

text: Walter Gilbert (amezaliwa 31 Machi 1932) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza jeni. Mwaka wa 1980, pamoja na Paul Berg na Frederick Sanger alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Hesse

text: Hesse ("Kijerumani:Hessen") ni moja ya majimbo 16 ya kujitawala ya Ujerumani lenye wakazi milioni 6,1 kwenye eneo la 21 114 km². Mji mkuu ni Wiesbaden. Waziri mkuu ni Volker Bouffier (CDU).


title: Hesse

text: Hesse imepakana na majimbo ya Ujerumani ya Rhine Kaskazini - Westfalia, Saksonia ya chini, Thuringia, Rhine-Palatino, Baden-Württemberg na Bavaria.


title: Hesse

text: Miji mikubwa ni pamoja na Frankfurt am Main, Wiesbaden, Kassel, Darmstadt, Offenbach, Marburg, Fulda, Gießen, Wetzlar, Hanau na Bad Homburg. (Angalia Orodha ya miji ya Hesse.)


title: Hesse

text: Rhine, Lahn na Main ni mito muhimu zaidi.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Dola Takatifu la Kiroma (Kijerumani: Heiliges Römisches Reich, Kilatini: Sacrum Romanum Imperium) lilikuwa jina la Ujerumani kati ya takriban mwaka 1000 na 1806. Lakini dola hilo, licha ya Ujerumani, lilikuwa pia na maeneo makubwa, yakiwa ni pamoja na Austria, Italia ya Kaskazini, Ubelgiji, Uholanzi na Ucheki wa leo.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Mipaka yake yalibadilika mara kadhaa katika karne nyingi za kuwako kwake.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Maeneo hayo yote yaliunganishwa chini ya Kaisari aliyekuwa pia mfalme wa Wajerumani.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Maeneo hayo yalikuwa na kiwango kikubwa cha kujitegemea yakitawaliwa na makabaila wa ngazi mbalimbali na maaskofu wa Kanisa Katoliki au yakiwa miji huru.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Halikuwa dola la kisasa, kwa kuwa vyombo vya dola vilikuwa vichache. Kaisari alitegemea hasa mali yake binafsi pamoja na haki ya kuthibitisha watu waliopokea vyeo mbalimbali.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Tangu 1438 hadi 1806 cheo cha Kaisari kilibaki katika familia ya Habsburg waliotawala Austria.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Asili ya dola lilikuwa milki ya Karolo Mkuu aliyefaulu kuunganisha Ujerumani, Ufaransa na Italia chini yake. Mwaka 800 alipokea cheo cha Kaisari wa Roma kutoka mikono ya Papa Leo III.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Hatua hii ilichukuliwa kama kuendelezwa kwa Dola la Roma la Kale katika magharibi ya Ulaya hata kama hali halisi ilikuwa kwamba milki ya Karolo ilikuwa milki ya Wafranki na Wagermanik wengine na taasisi zote za Roma ya Kale zilikuwa zimeshakwisha kabisa katika magharibi ya Ulaya.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Yaliyobaki ya Roma ya Kale yaliendelea Ulaya mashariki kwa umbo la Milki ya Bizanti.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Lakini makaisari walijenga hoja la "translatio imperii" (kwa Kilatini: ukabidhi wa mamlaka) la kuwa mamlaka ya Kaisari yaliyokuwa na Waroma wa Kale na sasa yalikabidhiwa kwa Wajerumani.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Karolo aligawa urithi wake kati ya wanae na hii ilikuwa chanzo cha Ufaransa upande wa magharibi na Ujerumani upande wa mashariki. Cheo cha Kaisari kiliendelea upande wa mashariki. Hivyo Ufaransa iliendelea kuwa ufalme wa nchi moja lakini upande wa mashariki Wajerumani waliunganishwa pamoja na watu jirani chini ya Kaisari aliyekuwa pia mkuu wa Italia ya Kaskazini, Bohemia (Ucheki) na sehemu mbalimbali ambazo leo hii ni ama Ufaransa au Ubelgiji na Uholanzi.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Mjerumani wa kwanza aliyepokea ukaisari kutoka kwa Papa wa Roma alikuwa Otto I mwaka 962.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Dola likaendelea hadi 1806 wakati Napoleon alipolifuta.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Jina la "Dola Takatifu la Kiroma" lilianza kutumiwa tangu 1100 likaitwa baadaye pia "Dola Takatifu la Kiroma la Wajerumani".


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Hadi karne ya 13 dola lilikuwa na nguvu. Baadaye maeneo ndani yake yalijiongezea kiwango cha kujitawala. Kila Kaisari alichaguliwa na kamati ya makabaila na watemi wakuu. Kabla ya uchaguzi Makaisari walipaswa kuahidi ya kwamba wataheshimu haki ya makabaila juu ya maeneo yao. Mwishoni maeneo yalikuwa kama nchi huru kabisa yaliyoendelea kujitawala, kuendesha vita dhidi ya majirani kufuata siasa zao.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Mwishoni dola lilikuwa za zaidi ya maeneo 300 ya kujitegemea; mengine makubwa kama Austria na Prussia, mengine madogo mno yenye eneo la mji mmoja tu.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Tangu karne ya 16 dola halikuwa na uwezo tena wa kufuata siasa ya nje kwa pamoja isipokuwa dhidi ya Waturuki Waosmani walioshambulia mara mbili Vienna, mji mkuu wa makaisari (1529 na 1683).


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Lakini vita vya kuwasukuma Waturuki watoke katika maeneo ya Ulaya ya kusini-mashariki waliyowahi kuvamia viliendeshwa na Kaisari kama mkuu wa Austria bila ya msaada wa dola takatifu.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Dola lilifaulu kwa kiasi fulani kutunza amani au angalau kuepuka vita kati ya maeneo yake. Isipokuwa Vita ya Miaka 30 kati ya 1618 na 1648 ilionyesha uwezo mdogo wa dola na karibu theluthi moja ya wakazi wa Ujerumani walikufa.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Tangu karne ya 17 majirani kama Ufaransa na Sweden walijiingiza zaidi na zaidi katika siasa ya Ujerumani na maeneo makubwa kama Prussia hayakujali tena maazimio ya Kaisari. Dola Takatifu likaendelea kudhoofika.


title: Dola Takatifu la Kiroma

text: Vita vya Napoleon vilimaliza mabaki yake.


title: Enrique Iglesias

text: Enrique Miguel Iglesias Preysler (amezaliwa tar. 8 Mei 1975, mjini Madrid, Hispania) ni mwimbaji wa muziki aina ya pop, mtunzi na mwigizaji wa filamu kutoka nchi ya Hispania. Ni mtoto wa mwimbaji wa muziki bwana Julio Iglesias na mwandishi wa habari, mwanamitindo na mtangazaji wa vipindi vya telesheni wa Kifilipino Bi. Isabel Preysler.


title: Enrique Iglesias

text: Enrique alianza shughuli za muziki na studio moja iitwayo Fonovisa Records ambayo ndio iliomsadia kuwa miongoni mwa wanamuziki maarufu huko Latin Amerika na katika soko la muziki wa Kilatin huko Marekani, na kuuza albamu nyingi za Kihispania kuliko msanii yoyote yule wa Kihispania, kwa muda wote.


title: Bismuthi

text:
Bismuthi ni elementi nururifu yenye namba atomia ya 82 kwenye mfumo radidia na uzani atomia ni 209.980.
Jina latokana katika lugha ya Kijerumani lakini maana hayajulikani tena.


title: Bismuthi

text: Ni metali nzito na kechu yenye rangi nyeupe-nyekundu lakini inaonekana kwa rangi mbalimbali. Tabia zake hufanana na antimoni na asenia lakini si sumu vile.


title: Bismuthi

text: Mwaka 2003 imetambuliwa kuwa Bismuthi ni nurufifu kidogo. Lakini nusumaisha yake ni takriban miaka trilioni 19 hivyo haina hatari kwa binadamu.


title: Bismuthi

text: Hutumiwa kwa madawa ya vipodozi na madawa ya kiganga. Bismuthi imechukua nafasi ya metali ya risasi katika madawa kwa sababu si sumu. Kuna pia matumizi katika teknolojia mbalimbali.


title: Marilyn Monroe

text: Marilyn Monroe (alizaliwa tar. 1 Juni 1926 – 5 Agosti , 1962) alikuwa mwigizaji wa filamu, mwimbaji na mwanamitindo kutoka nchini Marekani. Alikuwa miongoni mwa nyota wa filamu maarufu kati ya mwaka 1950 na 1960.


title: LDP (Kenya)

text: Liberal Democratic Party (LDP) ni chama cha kisiasa nchini Kenya. Ilikuwa na wabunge 59 baada ya uchaguzi wa Kenya wa 2002 ikiwa sehemu ya NARC yaani maungano ya kisiasa tawala katika Kenya baada ya 2002. Haikugombea bunge kwa jina lake katika uchaguzi wa 2007 bali wanachama wake walishiriki katika Orange Democratic Movement.


title: LDP (Kenya)

text: LDP ilikuwa chama kidogo sana bila maana yoyote hadi 2002. Mwaka ule kulikuwa na farakano katika chama tawala cha KANU. Raila Odinga aliyewahi kujiunga katika KANU 2001 pamoja na wenzake wa chama cha NDP aliondoka tena baada ya rais Daniel arap Moi kumtangaza Uhuru Kenyatta kuwa mgombea wa KANU kwa ajili ya uchaguzi wa 2002. Wanasiasa wengine wa KANU kama vile Kalonzo Musyoka, George Saitoti na wengine waliosikitika hatua hii ya Moi walienda pamoja na Odinga wakajiita harakati ya pinde (Rainbow Movement). Kwa kusudi la kuingia katika uchaguzi walihitaji kuwa haraka na chama kilichoandikishwa. Wakaogopa kuandikisha Rainbow kwa sababu hawakuwa na uhakika kama serikali ya Moi ingewazuia au la. Hapa walijiunga wote na LDP kwa sababu ilikuwa imeandikishwa tayari.


title: LDP (Kenya)

text: Punde baada ya kuingia LDP viongozi walianza majadiliano na maungano wa upinzani National Alliance of Kenya (NAK) yaliyounganisha chama cha DP chini ya Mwai Kibaki na vyama vidogo vingine kama NPK ya Charity Ngilu na FORD-Kenya ya Michael Wamalwa. NAK na LDP walipatana kugombea uchaguzi pamoja kwa jina la National Rainbow Coalition (NARC). Kibaki aliteuliwa kuwa mgombea wa urais na Odinga aliahidiwa atakuwa waziri mkuu baada ya sahihisho la Katiba.


title: LDP (Kenya)

text: NARC ilishinda na LDP ilikuwa na wabunge wengi kati ya vyama vya NARC. Lakini Kibaki hakutekeleza azimio la pamoja katika Memorandum of Understanding kupatia LDP nusu ya mawaziri wala kuwezesha mabadiliko ya katiba ya kumpa Odinga nafasi ya waziri mkuu.


title: LDP (Kenya)

text: LDP iliendelea kudai mapatano yafuatwe ikakataliwa na polpole kuelekea upande wa upinzani hata kama bado ilikuwa sehemu ya serikali.


title: LDP (Kenya)

text: Mwaka 2005 Kibaki alijaribu kupitisha katiba mpya isiyopungua sana madaraka yake. Hapa sehemu kubwa ya LDP pamoja na KANU wakiungana kwa harakati ya machungwa (ODM) walipinga pendekezo la katiba katika kura maalumu ya wananchi na pendekezo likakataliwa na wananchi.


title: LDP (Kenya)

text: Kibaki alijibu kwa kufuta serikali akiwaachisha mawaziri wote. Serikali mpya ilikuwa bila wawakilishi wa LDP tena.


title: LDP (Kenya)

text: LDP ikaunda harakati ya ODM kama chama cha Orange Democratic Movement pamoja na KANU na kuandaa uchaguzi wa 2007. KANU ikajiondoa baadaye katika ODM lakini sehemu ya wanasiasa wake walibaki upande wa ODM.


title: LDP (Kenya)

text: Katika uchaguzi wa bunge wa 2007 LDP haukupeleka tena wagombea kwa jina lake ila tu kupitia ODM.


title: Orange Democratic Movement

text: Orange Democratic Movement (ODM) (jina kamili: Orange Democratic Movement Party of Kenya ni chama cha kisiasa nchini Kenya. Kilianzishwa mwaka 2006 katika maandalizi ya uchaguzi wa bunge la Kenya wa mwaka 2007, lakini asili yake ni harakati za kura juu ya katiba mpya nchini Kenya ambayo ilianzishwa mwaka 2005 kwa ajili ya kura ya maoni ya katiba ya Kenya.


title: Orange Democratic Movement

text: ODM ilianzishwa na chama cha Uhuru Kenyatta, KANU na chama cha Raila Odinga, LDP, lakini chama cha KANU kiliweza kujiondoa, na waliobaki waligawanyika katika makundi haya mawili yanayoongozwa na Raila Odinga (ODM; ndio wengi zaidi) na Kalonzo Musyoka (ODM-Kenya). Sababu ya farakano ilikuwa suala la nani atakuwa mgombea wa urais upande wa ODM.


title: Orange Democratic Movement

text: Asili ya jina "chungwa" ni kutoka kadi ya kura katika kura ya maoni, ambapo kura ya kukubaliana ('Yes') iliwakilishwa na ndizi na kura ya kutokubaliana ('No') ilikuwa chungwa. Kwa hivyo wenye kudai chama ni wale ambao hawakuunga mkono maoni wakati huo.


title: Orange Democratic Movement

text: Chanzo cha ODM ilikuwa kura maalumu ya wananchi ya 2005 kuhusu katiba mpya. Katiba ilipendekezwa na rais Mwai Kibaki na wafuasi wake. Wabunge wa LDP walipinga pendekezo la katiba pamoja na chama cha upinzani cha KANU chini ya Uhuru Kenyatta. Pande mbili katika kura hii zilipewa alama za ndizi (kambi ya "ndiyo") na chungwa (kambi ya "hapana").


title: Orange Democratic Movement

text: LDP na KANU zilishirikiana pamoja na vyama vingine kama NPK ya Charity Ngilu katika kambi ya chungwa. Baada ya katiba kukataliwa na wananchi katika kura maalumu Kibaki aliondoa wafuasi wote wa kambi la chungwa katika serikali yake.


title: Orange Democratic Movement

text: Kura ya kutokubaliana'No' ambayo chama cha ODM kilifanyia kiampeni ilishida kwa asilimia 58.12%ya Wakenya waliopiga kura na kuweka chini katiba iliyopendekezwa, na kupatia Chungwa ushindi. Baada ya katiba kukataliwa Rais Mwai Kibaki aliwaodoa mawaziri. Wanachanma wa ODM walisema kwamba hii ilikuwa ni hatua katika mwelekeo sahihi, lakini kukawa na wito wa haraka wa uchaguzi mkuu katika serikali nzima Kenya, wakidai kuwa serikali ya Kibaki imepoteza mamlaka yake kwa sababu ya matokeo ya kura ya maoni ambayo serkali hii iliunga mkono. Serkali ya Kibaki ilipinga uchaguzi huu na haukufanyika mpaka wiki ya mwisho ya miaka mitano ya mamlaka aliyopewa Kibaki. Hata hivyo, ODM imeibuka kama chama cha upinzani mkubwa pamoja na KANU, imepanga mikutano kadhaa ya kampeni kota nchini ikidai uchaguzi na katiba mpya miongoni mwa madai mengine. Pia,chama cha ODM kilipinga mawaziri wapya wa rais Kibaki. Chama chaLiberal Democratic Party (LDP), ambacho kilipinga katiba mpya, kilishushwa nje ya mawaziri.


title: Orange Democratic Movement

text: Hapa waliamua kuandaa chama kipya pamoja na KANU kwa ajili ya uchaguzi wa 2007. Chama kiliundwa kwa jina la ODM-Kenya kwa sababu wakili Mugambi Imanyara asiyekuwa na uhusiano wowote na harakati aliwahi mwaka 2005 kuandikisha kisiri chama kwa jina la ODM pamoja na nembo la chungwa. Hatua hii ilitazamiwa kama jaribio la kuzuia kwa kuandikisha chama kipya chenyewe.


title: Orange Democratic Movement

text: KANU ilijiondoa kabla ya uchaguzi na kuhamia upande wa rais Kibaki lakini viongozi kadhaa kama vile Musalia Mudavadi na William Ruto walibaki upande wa machungwa.


title: Orange Democratic Movement

text: Swali la kumteua mgombea wa urais liligawa ODM-Kenya kwa sababu viongozi mbalimbali walitaka kushika nafasi hii. Hii ilileta farakano kati makundi ya Raila Odinga na ya Kalonzo Musyoka.


title: Orange Democratic Movement

text: Baada ya farakano kutokea suala la jina likajitokeza. Kundi la Raila likawa kubwa zaidi. Lakini ofisi ya Msajili Mkuu wa Kenya ilidai kuwa haijapokea habari za wenye cheo waliochaguliwa hivyo jina la ODM-Kenya likabaki mkononi wa watu waliokuwa upande wa Musyoka. Hapa kundi la Raila likaanza majadiliano na wakili Imanyara aliyekabidhi jina la "ODM" kwao.. Inasemekana ya kwamba kambi la Odinga lililipa mamilioni kadhaa kwa jina hili..


title: Orange Democratic Movement

text: Baada ya uchaguzi wa mwaka wa 2002 chama cha KANU kilishindwa na kuwa wapinzani, wakati LDP ilikuwa ni mshirika katika muungano tawala wa chama cha NARC, mpaka ilikuwa mateke nje baada ya kura ya maoni ya 2005. Chama cha LDP hakikuwa na kura yoyote katika kura ya maoni, na hivyo kuwa dhidi ya Rais Kibaki.


title: Orange Democratic Movement

text: Kufuatia umoja wao katika kura ya maoni na mjadala wa kukabiliana na tisho kutoka kwa chama kipya cha NARC-Kenya, viongozi wa KANU, LDP na baadhi ya vyama vidogo waliamua kuungana hadi kwa uchaguzi mkuu ujao wa 2007 ,na kutengeneza chama cha Orange Democratic Movement, ambalo jina lake lilitokana na alama ya chungwa iliyowakilisha kutokubaliana "No" katika kura ya maoni ya katiba. Hata hivyo, wakili Mugambi Imanyara aliweza kusajili ODM kama chama kabla ya muungano , na kulazimisha wao kutumia bendera ODM-Kenya.


title: Orange Democratic Movement

text: Katika mwaka wa 2007 muungano huu ulianza kutokuwa imara, ambapo makundi mengine yalijiondoa. Chama cha Uhuru Kenyatta KANU ndicho kwanza, kujiondoa mwezi wa Julai mwaka wa 2007 na kuunga kuchaguliwa tena kwa Rais Kibaki , ingawa baadhi ya wanasiasa binafsi kutoka KANU walibaki katika ODM. kutokana nakutoelewana kati ya Kalonzo Musyoka na Raila Odinga, chama cha ODM kiligawanyika katika makundi mawili katika katikati mwa mwezi wa August2007.. Kundi la Raila, ambayo pia ni pamoja naMusalia Mudavadi, William Ruto, Joseph Nyagah na Najib Balala walijiondoa kayika ODM Kenya kuchukua chama cha ODM ambacho kilisajiliwa na Mugambi Imanyara, wakati huo kundi la Kalonzo, likiongozwa na yeye mwenyewe na Dr Julia Ojiambo llibakia katika asili ODM - Kenya.


title: Orange Democratic Movement

text: Makundi mawili yalifanya uchaguzi wamgombea urais siku mfululizo katika jumba la michezo Kasarani mjini Nairobi. Tarehe 31 Agosti 2007, Kalonzo Musyoka alishinda Julia Ojiambo ili kuwaania urais na tiketi ya ODM-Kenya,na tarehe 1 Septemba Raila Odinga alishinda Ruto, Mudavadi, Balala na Nyagah. Kulikuwa na madai kuwa baadhi ya wajumbe walihudhuria na kupiga kura katika uteuzi wa pande zote na kusababisha tatizo la uanachama wa vyama nchini Kenya. Raila na Kalonzo kisha walikabiliana na rais Kibaki katika uchaguzi mkuu. Kibaki alitangazwa kama mshindi wa uchaguzi katika mazingira ambayo yalikuwa yalifafanuliwa kama "questionable" kwa waangalizi mbalimbali. Raila Odinga na wafuasi wake hawakukubali matokeo gombana, na hii yalisababisha mgogoro vurugu kuenea nchini kote, kwa ujumla aidha kati ya wafuasi wa chama.


title: Orange Democratic Movement

text: Katika uchaguzi wa rais Raila Odinga alitangazwa kuwa ameshindwa na rais Kibaki kwa kura 230,000. Lakini watazamaji wengi waliona kasoro katika hesabu ya kura na ODM ilidai kuwa Odinga ni mshindi halali. ODM ilifaulu vizuri upande wa viti vya bunge la Kenya. Ilipata karibu nusu ya wabunge wote yaani 99 kati ya 120 ikawa kubwa katika bunge baada ya uchaguzi wa Desemba 2007 na 99 wajumbe wa bunge na akaenda mbele kwa kushinda 3 nje ya tano kwa-uchaguzi mapema mwaka 2008. Hata hivyo inaonekana kwamba hali ya kupoteza Wabunge bado imekabili chama hili ambapo kumekuwana uchaguzi mara mbili katika majimbo ya wabunge ambao ODM wawili waliuawa katika mwanzo wa mwaka zaidi kuliko wabunge wawili walikufa baada ya kuanguka na ndege.


title: Orange Democratic Movement

text: Kufuatia kupitishwa kwa sheria ya vyama vya siasa. Chama cha ODM, kilifanya uchaguzi wa ndani yake mwishoni mwa Desemba 2008 pamoja na Waziri Mkuu Raila Odinga anayeibukia kama kiongozi wa chama, na Waziri wa viwanda Henry Kosgey kama mwenyekiti wa chama. Hata hivyo kutokana na fadhaa juu ya kikanda na uwakilishi wa jinsia, baadhi ya vyeo vya chama viliundwa si kuhiyo.


title: Charity Ngilu

text: Charity Kaluki Ngilu (* 1952) ni mwanasiasa Mkenya aliyekuwa waziri wa afya katika serikali ya rais Mwai Kibaki kuanzia 2002 hadi 2007.


title: Charity Ngilu

text: Ngilu alizaliwa katika Ukambani wilaya ya Makueni mwaka 1952. Alifanya kazi na Benki Kuu ya Kenya hadi kuanzisha kampuni yake ya vifaa vya plastiki. Aliolewa na Michael Mwendwa Ngilu aliyeaga dunia mwaka 2006. Amezaa watoto watatu.


title: Charity Ngilu

text: Aliingia katika siasa ya upinzani mwaka 1991 aligombea na kushindi kiti cha mbunge wa Kitui Kati kwa chama cha Democratic Party (DP) cha Mwai KIbaki.


title: Charity Ngilu

text: 1997 aliondoka katika DP akiandaa kugombea urais yeye mwenyewe akiwa mwanamke wa kwanza nchini wa kugombea urais. Akajiunga na chama cha SDP akamaliza nafasi ya tano.


title: Charity Ngilu

text: Baadaye akajiunga na National Party of Kenya akashiriki katika maungano ya upinzani ya NAK kwa uchaguzi wa 2002. NAK iliunga mkono na LDP ya Raila Odinga kuwa NARC.


title: Charity Ngilu

text: Ngilu alikuwa mwenyekiti wa chama kipya cha National Alliance of Rainbow NARC akajipatia jina la "Mama Rainbow".


title: Charity Ngilu

text: Katika serikali ya KIbaki alikuwa waziri wa afya.


title: Charity Ngilu

text: Oktoba 2007 alitangaza kusimama upnade wa ODM akaachishwa katika serikali.


title: Charity Ngilu

text: Alirudishwa bungeni mwaka 2007 kwa tiketi ya NARC.


title: Istanbul

text: Istanbul (kwa Kituruki unatajwa İstanbul) ni mji mkubwa zaidi katika nchi ya Uturuki, ukiwa na wakazi wanaokadiriwa kuwa kati ya milioni 11 na milioni 15, ambao wanaufanya kuwa miongoni mwa miji mikubwa ya dunia. Huu ndio mji mkuu wa Mkoa wa İstanbul.


title: Istanbul

text: Eneo la Istanbul linaelekea pande zote mbili za mlangobahari wa Bosporus unaotenganisha Ulaya na Asia. Hivyo ni mji pekee duniani uliopo katika mabara mawili.


title: Istanbul

text: Kiini cha kihistoria kipo upande wa Ulaya kwenye sehemu yenye umbo la rasi baina ya Bahari ya Marmara na Pembe la Dhahabu ambayo ni mkono wa bahari unaoingia ndani ya nchi na hivyo mahali pa mji ulikingwa na bahari pande tatu.


title: Istanbul

text: Mji huu umebadilishiwa jina mara kadhaa katika historia yake ya zaidi ya miaka 2,600. Awali jiji hilo liliundwa na Wagiriki mnamo mwaka 660 KK kwa jina la Bizanti. Mnamo mwaka 330 BK Kaisari Konstantino Mkuu aliufanya kuwa mji mkuu wa Dola la Roma akaupanua ukajulikana kama Konstantinopoli (yaani mji wa Konstantino).


title: Istanbul

text: Konstantinopoli uliendelea kama mji mkuu wa Dola la Roma na baadaye Roma ya Mashariki uliojulikana pia kama Milki ya Bizanti hadi mwaka 1453 ambapo mji ulitwaliwa na Waturuki. Tangu mwaka ule uliendelea kama mji mkuu wa Milki ya Osmani hadi mwaka 1923. Baadaye serikali ya Uturuki ilihamia Ankara.


title: Istanbul

text: Wakati wa Waosmani majina mbalimbali yalitumiwa: Konstantinopoli au kwa kifupi "Konstantiniye", halafu tangu karne ya 18 pia "Istanbul". Tangu mwaka 1873 jina rasmi kwa Kituruki limekuwa "Istanbul".


title: Istanbul

text: Kuwepo kwa bandari kumepelekea mji huo kuwa kitovu cha biashara katika Uturuki.


title: Istanbul

text: Katika Ukristo ni muhimu kama makao ya Askofu wa pili kwa heshima kati ya Maaskofu wote duniani, kadiri ya orodha iliyotolewa na mitaguso mikuu ya karne ya 4.


title: Istanbul

text: Hadi vita vya kwanza vya dunia Istanbul ilikuwa na wakazi wengi Wakristo, hasa Wagiriki na Waarmenia, lakini wakati ule Waarmenia waliteswa wakapungua na baada ya vita Wakristo walibaguliwa kwa jumla, hivyo wengi walihamia Ugiriki. Leo hii Wagiriki waliobaki ni 2000 - 3000 pekee na Waarmenia ni takriban 50,000.


title: Istanbul

text: Istanbul huwa na majengo mengi ya kihistoria kama vile


title: Istanbul

text: Mjini Istanbul kuna vyuo vikuu mbalimbali, kati yake:


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Party of National Unity (kifupi: PNU) au Chama cha Umoja wa Kitaifa ni muungano wa vyama vya kisiasa nchini Kenya ulioanzishwa tarehe 16 Septemba 2007 kabla ya uchaguzi mkuu wa rais na bunge. Kusudi lake lilikuwa kuunganisha vikundi vyote vilivyosimama upande wa rais Mwai Kibaki aliyejiandaa kugombea urais mara ya pili dhidi ya upinzani wa Orange Democratic Movement (ODM).


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Rais Mwai Kibaki wa Kenya alitangaza muungano huo mpya na akasema kuwa angeweza kugombea kiti cha urais na chama hicho katika uchaguzi wa Kenya wa Desemba 2007 lakini tangu kimekuwa chama cha kisiasa katika haki yake yenyewe, kufuatia masharti yaliyowekwa na kielezo cha Vyama vya Siasa kilichopitishwa Kenya mwaka 2008.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: PNU ilianzia kama muungano wa vyama kadhaa, vikiwemo: KANU, NARC-Kenya, Ford-Kenya, FORD-People, Democratic Party, Shirikisho na vingine. Rais Mwai Kibaki tu ndiye angekuwa mhusika binafsi wa PNU kando ya ushiriki wa vyama vyote husika.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: PNU iliundwa muda mfupi kabla ya uchaguzi wa mwezi Desemba 2007. Hadi mwanzo wa Septemba haikuwa wazi ni tiketi ya chama gani rais angetumia katika uchaguzi. Katika uchaguzi wa mwaka 2002, Kibaki alikuwa mgombea wa National Rainbow Coalition (NARC), ambayo ilikuwa tangu imetengana. NARC ya hapo awali ilikuwa kisheria katika mikono ya Charity Ngilu ambaye hakutaka kujiunga na kibaki kwa jitihada jipya. Washirika wa kibaki walikuwa wameshajitoa NARC na kuunda NARC-Kenya ambayo haikuwafurahisha wanasiasa kadhaa wa muhimu katika Serikali ya Muungano ya Kibaki ambayo ilikuwa imewachukuwa wanasiasa waliokuwa wa upinzani hapo awali na bado walivishikilia vyama vyao kama KANU au Ford-Kenya..


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Vyama vifuatavyo vilitangazwa kuwa vimeunga mkono katika PNU :


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Vyama vingine ambavyo havikutajwa kwenye tovuti rasmi vilishiriki pia kama, kwa mfano, Ford-Asili, FORD-People na vingine vidogo.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Wakati ilianzishwa, mwaka 2007, chama kilikuwa na Mwai Kibaki kama mwanachama wa kibinafsi, na vyama vyote vingine husika vilijiunga kama shirika binafsi. Hata hivyo, katikati ya 2008 chama hiki kilianza kuwa na uchaguzi ndogo ndogo ili waweze kuwa na miungo halisi ili iwe chama katika haki yake yenyewe. Ingawa majaribio ya kufanya vyama-husika vijiunge na PNU yalishindwa.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: muundo wa uongozi wa chama una ya kiongozi wa chama, Mwenyekiti wa Taifa, Katibu Mkuu, na Wenyeviti wa Mikoa.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: PNU iliundwa haraka inaonekana bila maandalizi mazuri. Hadi mwanzo wa Septemba 2007 haikueleweka Kibaki atagombea urais kupitia chama gani. Chama cha NARC kilichokuwa chombo cha Kibaki mwaka 2002 ilikuwa mkononi mwa mwenyekiti wake Charity Ngilu asiyeonyesha dalili la kumwunga Kibako mkono. Wanasiasa wengi wa upande wa Kibaki waliwahi kuacha NARC na kujenga badala yake NARC-Kenya lakini kikundi hiki hakikujenga uhusiano mzuri na wanasiasa wa serikali ya umoja wa kitaifa walionekana kuwa muhimu kwa Kibaki kama vile Simon Nyachae wa FORD-Kenya au Njenga Karume wa KANU.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Hivyo PNU iliundwa katika muda mfupi. Mipango ya awali ilikuwa kumpigania Kibaki kama rais na kuwa na wagombea wa pamoja kwa bunge na ngazi ya miji na tarafa. KANU ilikubaliwa kuwa na wagombea wake wa pekee kwa ajili ya bunge.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Lakini baadaye vyama vingine vilisisitiza pia kuwa na wabunge wao kwa jina la chama. Kwa hiyo FORD-Kenya, Mazingira, Sisi kwa Sisi na NARC-Kenya vilipeleka wagombea wao mahali pengi pamoja na wagombe katika jina la PNU. Kwa hiyo palikuwa na mashindano mahali mbalimbali kati ya vyama vilivyokubaliana kuwa PNU.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Maandalizi duni ya chama hiki yalijitokeza katika harakati za uteuzi wa viti vya bunge. Awali, wanachama wa PNU walikubali wagombea wa viti vya bunge wajisajili chini ya PNU, isipokuwa KANU, ambayo iliruhusiwa kusajili wanachama wake pekee. Hata hivyo, mkataba huu haukusonga mbele. Kama matokeo, baadhi ya wagombea-hasa kutoka chama cha Kibaki cha awali cha Democratic Party-walitumia tiketi ya PNU na wengine walitumia tiketi za vyama husika. Katika majimbo kadhaa wanachama-husika wa PNU walijipata wakigombea kiti kimoja


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Kwa jumla PNU haikufaulu kupata viti vingi bungeni kadiri ya matokeo yaliyopatikana hadi 3 Januari 2008. Vilukuwa 43 kati ya 210 kulingana na 99 vya wapinzani wao wakuu, ODM na 15 kwa ODM-K. Viongozi wengi hasa mawaziri wa serikali ya umoja wa kitaifa walishindwa kushika viti bungeni.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Pamoja na vyama vingine vilivyoungana mkono kumpigania Kibaki idadi iliweza kufikia wabunge kama 78.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Tarehe 28 Februari 2008 kupitia timu ya upatanishi iliyoongozwa na Katibu Mkuu wa zamani wa Umoja wa Mataifa Kofi Annan, serikali ya PNU ilifikia mkataba na ODM ya Raila Odinga kugawana madaraka. Mpango wa kugawana madaraka ulikuwa wa kwanza wa aina yake barani Afrika.


title: Party of National Unity (Kenya)

text: Tangu uchaguzi wa 2007, PNU imejiandikisha kama chama halisi cha kisiasa ikiwa na George Saitoti kama mwenyekiti na Mwai Kibaki kama kiongozi wa chama, kitu kilichowafadhaisha wanachama wengi.


title: Captain Planet

text: Captain Planet ni mfululizo wa vikatuni vya mwaka 1990. Viliundwa na Ted Turner. Sababu zilizompelekea Ted Turner kuunda mfululizo huu wa vikatuni vya CP, ilikuwa ni kuburudisha na kutaka kuwa weka watu kuwa makini na hatari dhidi ya mazingira yao. Sauti ya CP iliigizwa na David Coburn, lakini awali aliyeniuwa kuigiza sauti hiyo alikuwa Tom Cruise.


title: FORD-Kenya

text: FORD-Kenya (pia: FORD-K) ni chama cha kisisasa nchini Kenya. Jina ni kifupi cha Forum for the Restauration of Democracy-Kenya. FORD-Kenya ilianzishwa 1992 baada ya farakano ya harakati ya FORD ya pamoja.


title: FORD-Kenya

text: FORD (Forum for the Restauration of Democracy) ilikuwa harakati ya kisiasa tangu 1991 iliyopigania kuruhusiwa kwa vyama vingi na demokrasia wakati wa mfumo wa chama kimoja na utawala wa KANU nchini Kenya. Rais Daniel arap Moi alilazimishwa na nchi za nje kukubali uchaguzi wa vyama vingi. Kabla ya uchaguzi wa 1992 FORD ilifarakana kati ya wafuasi wa viongozi Kenneth Matiba kutoka Mkoa wa Kati na Jaramogi Oginga Odinga kutoka Mkoa wa Nyanza. Wafuasi wa Odinga waliunda FORD-Kenya. Wafuasi wa Matiba waliendelea kwa jina la FORD-Asili.


title: FORD-Kenya

text: Ford-K ilipata nafasi ya tatu katika uchaguzi wa rais 1991. Kutokana na farakano la upoinzani Moi alirudishwa kama rais.


title: FORD-Kenya

text: Chama kiliona farakano tena 1994 Odinga alipoaga dunia. Katika mkutano wa chama Michael Wamalwa kutoka Kenya ya MAgharibi alichaguliwa kuwa mwenyekiti mpya akimshinda Raila Odinga mwana wa Jaramogi. Raila aliondoka katika FORD-K na kujiunga na chama kidogo cha National Development Party NDP. Wabunge wengi wa Ford-K kutoka Nyanza walimfuata Raila hivyo chama kilipungukiwa kikawa na nguvu hasa katika Mkoa wa Magharibi kati ya Waluhya.


title: FORD-Kenya

text: Katika uchaguzi wa 1997 chama kilipata nafasi ya nne tu baada ya NDP.


title: FORD-Kenya

text: 2002 Ford-K ilijiunga na harakati ya NARC ikawa sehemu ya maungano yaliyompeleka Mwai Kibaki katika ikulu ya Nairobi. Kiongozi wa chama Michawel Wamalwa alikuwa makamu wa rais lakini alikufa 2003 katika ajali ya ndege. Kiongozi mpya akawa Musikari Kombo.


title: FORD-Kenya

text: Baada ya kuvunjwa kwa serikali ya NARC mwaka 2005 FORD-K iliongezwa idadi ya mawaziri wake kuwa 6.


title: FORD-Kenya

text: Katika uchaguzi wa 2007 Ford-K ilijiunga na ushirikiano wa PNU wa Mwai Kibaki. Chama kiliona farakano tena kwa sababu New Ford-Kenya ikajitenga chini ya Mukhisa Kituyi. Kwa jumla chama kilishika kiti kimoja bungeni tu na mwenyekiti Musikari Kombo hakurudishwa.


title: National Rainbow Coalition

text:
National Rainbow Coalition (NARC) ni chama cha kisiasa nchini Kenya kilichoanzishwa kabla ya uchaguzi wa mwaka 2002.
Ilikuwa muungano wa vyama mbalimbali vya upinzani dhidi ya KANU na rais Daniel arap Moi. Ilikuwa hasa na pande mbili:
Msingi wa ushirikiano ulikuwa mapatano kati ya pande za NARC yaliyoitwa "Memorandum of Understanding" (MoU). Hapo walipatana ya kuwa:
NARC ikashinda uchaguzi wa 2002 na Kibaki akawa rais mpya. LDP ilikuwa na wabunge wengi kati ya vyama vya NARC. Lakini Kibaki hakutekeleza azimio la pamoja katika "Memorandum of Understanding" kupatia LDP nusu ya mawaziri wala kuwezesha mabadiliko ya katiba ya kumpa Odinga nafasi ya waziri mkuu.
LDP iliendelea kudai mapatano yafuatwe, ikakataliwa na polepole kuelekea upande wa upinzani hata kama bado ilikuwa sehemu ya serikali.
Katika miaka iliyofuata farakano ilikua. Mwaka 2005 Kibaki alijaribu kupitisha katiba mpya isiyopunguza sana mamlaka za afisi ya rais. Hapa sehemu kubwa ya LDP pamoja na KANU wakiungana kwa harakati ya machungwa (ODM) walipinga pendekezo la katiba katika kura maalumu ya wananchi, na pendekezo likakataliwa na wananchi.
Kibaki alijibu kwa kufuta serikali akiwaachisha mawaziri wote. Serikali mpya ilikuwa bila wawakilishi wa LDP tena.
Sasa Raila pamoja na Uhuru wa KANU waliunda harakati mpya ya ODM (Orange Democratic Movement) kwa kusudi la kugombea uchaguzi wa 2007.
Hii ilikuwa mwisho wa NARC kama chama tawala.
Kiongozi wa kisheria alikuwa Charity Ngilu asiyekubaliwa na sehemu ya viongozi waliokuwa karibu na rais. Hivyo walianzisha 2006 kitengo kipya kwa jina la NARC-Kenya iliyoingia 2007 katika maungano ya PNU ya Kibaki.
Ngilu aliamua Septemba 2007 kusimama upande wa Raila Odinga. Katika uchaguzi wa 2007 NARC iliweza kusimamisha wagombea wachache nje ya maungano ya Orange Democratic Movement na watatu walichaguliwa.


title: Forum for the Restauration of Democracy

text: Forum for the Restauration of Democracy (FORD) ilikuwa kwanza harakati halafu chama cha kisiasa nchini Kenya.


title: Forum for the Restauration of Democracy

text: Ilianzishwa mwaka 1991 na wanasiasa waliopinga mfumo wa chama kimoja na utawala wa KANU chini ya rais Daniel arap Moi. Shabaha ilikuwa mabadiliko ya kuruhusu vyama vingi na uhuru wa kidemokrasia. Wakati ule chama cha pekee kilichoruhusiwa kilikuwa KANU. Mfumo wa chama kimoja uliporomoka katika nchi nyingi za dunia baada ya mwisho wa ukomunisti na mabadiliko yaliyokwenda sambamba na mwisho wa vita baridi katika Afrika.


title: Forum for the Restauration of Democracy

text: Kati ya waanzilishaji walikuwa Jaramogi Oginga Odinga, Kenneth Matiba, Martin Shikuku, Masinde Muliro na Michael Wamalwa. Mwanzoni FORD ilipigwa marufuku lakini baadaye Moi alilazimishwa na nchi za nje walisaidia sehemu kubwa ya mapato ya serikali kukubali kuwepo kwa FORD.


title: Forum for the Restauration of Democracy

text: Mwaka 1992 KANU ilikuwa tayari kubadilisha katiba ya kuruhusu vyama vingi. Walioanzisha vyama mara moja walikuwa Odinga aliyeandikisha FORD kama chama na Mwai Kibai aliyeandikisha Democratic Party (DP). FORD ilikuwa mwanzoni chama cha upinzani wa kitaifa wakati DP ilikuwa na nguvu katika maeneo ya Wakikuyu hasa.


title: Forum for the Restauration of Democracy

text: Swali la nani atakuwa mgombea wa urais likaleta farakano kati ya Matiba na Odinga pamoja na wafuasi wao. Odinga aliondika kabla ya uchaguzi akianzisha chama cha Ford-Kenya na Matiba alibaki na Ford-Asili. Wamalwa pamoja na sehemu kubwa ya viongozi wa Waluhya alishikamana na Odinga. Farakano la Ford-Asili mwaka 1997 likaleta chaama cha tatu cha Ford-People.


title: Forum for the Restauration of Democracy

text: Farakano hili lilihakikisha kushindwa kwa upinzani katika uchaguzi. Moi hakupata kura nyingi jula la kura 1,927,640 tu. Lakini kura zaidi ya milioni tatu za upinzani ziligawiwa kwa kundi zote tatu yaani Matiba (FORD-Asili) alimaliza na kura 1,354,856 votes, Kibaki (Democratic Party) na kura 1,035,507 na Odinga kwenye nafasi ya nne mwenye kura 903,866.


title: Forum for the Restauration of Democracy

text: FORD ilibaki na sifa ya kihistoria ya kufungua milango ya demokrasia nchini kenya lakini haikufaulu mipango mengine.


title: Shukuru Kilala

text: Shukuru Amdani Mtina Kilala (amezaliwa tar. 22 Februari 1984) ni mwigizaji wa filamu kutoka nichini Tanzania. Anafahamika zaidi kwa jina la Dj wa Masanja, kutoka katika filamu ya vichekesho ya Masanja. Kilala amewahi kucheza filamu kadhaa, miongoni mwa filamu hizo ni kama ifuatavyo: Itumanyama, Kimela na Julia.


title: Time Trax

text: Time Trax ni mfululizo wa kipindi cha televisheni kilichokuwa kinarushwa hewani na Prime Time Entertainment Network ya Amerika/Australia. Ilikuwa filamu ya ushirika yaani makampuni mawili, moja kutoka Marekani na lingine kutoka Australia, wakatengeneza filamu hiyo ya kisayansi na kuanza kurushwa hewani tangu mnamo mwaka 1993. Filamu inamzungumzia ofisa mmoja wa polisi aliyeutumwa kwenda kuwakamata wahalifu waliokuwa wamefungwa jela kisha wakatoroka. Filamu hii ndio ilikuwa ya mwanzo na ya mwisho kwa mataarisho ya televisheni ya Lorimar.


title: Wiper Democratic Movement

text: Wiper Democratic Movement ni chama cha kisiasa nchini Kenya. Chama hicho kilianzishwa mwaka 2006 katika maandalizi ya uchaguzi wa bunge la Kenya wa mwaka 2007 ikijulikana kama Orange Democratic Movement-Kenya.


title: Wiper Democratic Movement

text: Katika Agosti 2007 chama hicho kilifarakana kati ya wafuasi wa Kalonzo Musyoka aliyeendelea kwa ODM-Kenya na maungano ya viongozi wengi zaidi pamoja na Raila Odinga walioendelea kama Orange Democratic Movement. Sababu ya farakano ilikuwa suala la nani atakuwa mgombea wa urais upande wa ODM.


title: Wiper Democratic Movement

text: Basi, kilitoka katika Orange Democratic Movement Party of Kenya (ODM) na kinaongozwa na Kalonzo Musyoka, ambaye aligombea urais mwaka wa 2007.


title: Wiper Democratic Movement

text: Chanzo cha ODM kilikuwa kura maalumu ya wananchi ya 2005 kuhusu katiba mpya. Katiba ilipendekezwa na rais Mwai Kibaki na wafuasi wake. Wabunge wa LDP walipinga pendekezo la katiba pamoja na chama cha upinzani cha KANU chini ya Uhuru Kenyatta. Pande mbili katika kura hii zilipewa alama za ndizi (kambi ya "ndiyo") na chungwa (kambi ya "hapana").


title: Wiper Democratic Movement

text: LDP na KANU zilishirikiana pamoja katika kambi ya machungwa. Baada ya katiba kukataliwa na wananchi katika kura maalumu Kibaki aliondoa wafuasi waote wa kambi la machungwa katika serikali yake.


title: Wiper Democratic Movement

text: Hapa waliamua kuandaa chama kipya pamoja na KANU kwa ajili ya uchaguzi wa 2007.


title: Wiper Democratic Movement

text: KANU ilijiondoa kabla ya uchaguzi lakini viongozi kadhaa kama vile Musalia Mudavadi na William Ruto walibaki upande wa ODM.


title: Wiper Democratic Movement

text: Swali la kumteua mgombea wa urais iligawa ODM kwa sababu viongozi mbalimbali walitaka kushika nafasi hii. Hii ilileta farakano kati ya ODM chini ya Raila Odinga na ODM-Kenya chini ya Kalonzo Musyoka.


title: Wiper Democratic Movement

text: Kundi la Raila, ambalo pia lilijumuisha Musalia Mudavadi, William Ruto, Joseph Nyagah na Najib Balala, lilinunua chama cha ODM halisia kutoka kwa Mugambi Imanyara, wakati kundi la Kalonzo, likijumuisha mwenyewe na Julia Ojiambo, lilibakia katika ODM-Kenya.


title: Wiper Democratic Movement

text: Makundi hayo mawili yalifanya uchaguzi wa kumchagua mgombea wao wa urais siku kadhaa mfululizo katika jumba la michezo la Kasarani mjini Nairobi. Tarehe 31 Agosti 2007, Kalonzo Musyoka alimshinda Julia Ojiambo kwa tiketi ya ODM-Kenya. Tarehe 1 Septemba, Raila Odinga alichaguliwa mgombea urais wa ODM. Raila na Kalonzo walikabiliana na rais Kibaki katika uchaguzi mkuu. Kalonzo aliibuka wa tatu, lakini mnamo Januari 2008, akawa makamu wa rais wa Kenya chini ya Kibaki, ambaye ushindi wake ulikataliwa na Raila Odinga na ODM.


title: Wiper Democratic Movement

text: Kufuatia mgogoro wa Kenya wa 2007-2008, uliosababisha vifo vya watu wengi, serikali ya umoja wa kitaifa iliundwa kati ya PNU ya Kibaki na ODM ya Odinga, pamoja na Musyoka kubakiza nafasi yake kama makamu wa rais. Hadi wa sasa, Musyoka ni mmoja wa wafuasi wawili wa ODM-K walio katika baraza la mawaziri, pamoja na Mutula Kilonzo kama Waziri wa Ustawi wa Jiji la Nairobi, kwani kundi lake lilipata kura kidogo sana katika uchaguzi wa bunge.


title: Wiper Democratic Movement

text: Katika uchaguzi wa 2007 ODM-Kenya haikutokea kama chama cha kitaifa. Kilikuwa na nguvu katika Ukambani ilipochukua majimbo ya uchaguzi 13 kati ya 17 za Ukambani. Ikaongeza majimbo mawili ya Bura na Saku nje ya Ukambani, jumla la wabunge 15.


title: Wiper Democratic Movement

text:
Kalonzo Musyoka alipata asilimia 9.5 za kura katika uchaguzi wa rais akamaliza nafasi ya tatu. Alitangaza atakuwa tayari kuingia katika ushirikiano na rais atakayechaguliwa.
Baada ya uchaguzi ODM-K iliingia katika serikali ya mseto na PNU ya Mwai Kibaki. Kiongozi wake Musyoka alipewa nafasi ya makamu wa rais na mwenyekiti wa chama Samuel Poghisio akawa waziri wa mawasiliano na habari kati ya mawaziri 15 wa kwanza walioteuliwa na Kibaki baada ya uchaguzi wake uliopingwa na ODM.


title: Wiper Democratic Movement

text: Mnamo Desemba 2008, chama cha ODM-Kenya kilifanya uchaguzi kwa kuzingatia sheria iliyopitishwa hivi karibuni ya Sheria ya Vyama vya Kisiasa


title: Wiper Democratic Movement

text: Mwaka 2011 jina la chama lilibadilishwa kuwa Wiper Democratic Movement, ili kuwezesha wafuasi wake kuitofautisha na chama cha ODM.


title: Ukambani

text: Ukambani ni sehemu ya kusini ya uliokuwa Mkoa wa Mashariki nchini Kenya. Inakaliwa na Wakamba.


title: Ukambani

text: Eneo la Ukambani linaanza upande wa mashariki wa Nairobi na kuendelea hadi Tsavo; kwa mtazamo tofauti ni eneo kati ya Embu na mpaka wa Tanzania.


title: Ukambani

text: Mazingira yake huona ukame wa mara kwa mara pamoja na njaa inayokuja sambamba nayo.


title: Ukambani

text: Kaunti za Ukambani ni hasa Machakos, Kitui na Makueni.


title: FORD-Asili

text: FORD-Asili (pia: FORD-A) ni chama cha kisisasa nchini Kenya. Jina ni kifupi cha Forum for the Restauration of Democracy-Asili. FORD-Asili ilianzishwa 1992 baada ya farakano ya harakati ya FORD ya pamoja.


title: FORD-Asili

text: FORD (Forum for the Restauration of Democracy) ilikuwa harakati ya kisiasa tangu 1991 iliyopigania kuruhusiwa kwa vyama vingi na demokrasia wakati wa mfumo wa chama kimoja na utawala wa KANU nchini Kenya. Rais Daniel arap Moi alilazimishwa na nchi za nje kukubali uchaguzi wa vyama vingi.


title: FORD-Asili

text: Kabla ya uchaguzi wa 1992 FORD ilifarakana kati ya wafuasi wa viongozi Kenneth Matiba kutoka Mkoa wa Kati na Martin Shikuku kutoka Mkoa wa Magharibi kwa upande mmoja na kwa upande mwingine Jaramogi Oginga Odinga kutoka Mkoa wa Nyanza. Wafuasi wa Odinga waliunda FORD-Kenya. Wafuasi wa Matiba waliendelea kwa jina la FORD-Asili.


title: FORD-Asili

text: Mgombea wa Ford-A Matiba alipata nafasi ya pili katika uchaguzi wa rais 1992 kwa asilimia 26.8 za kura baada ya Moi/KANU aliyepata asilimia 36.8. Kutokana na farakano la upinzani Moi alirudishwa kama rais.


title: FORD-Asili

text: Chama kiliona matatizo kabla ya uchaguzi wa pili wa vyama vingi 1997. Mwenyekiti Kenneth Matiba na Katibu Mkuu Martin Shikuku walifarakana. Shikuku alishika hati za kusajiliwa kwa chama na Matiba alijiondoa katika siasa hadi kutupa kadi yake ya kupiga kura. Martin Shikuku akawa mgombea wa urais upande wa FORD-Asili.


title: FORD-Asili

text: Wanasiasa wengine waliokaa upande wa Matiba walianzisha chama kipya kwa jina la FORD-People iliyoongozwa na Kimani wa Nyoike.


title: FORD-Asili

text: Mabaki ya Ford-Asili yalipata kura chache tu katika uchaguzi wa 1997 ikashika kiti kimoja tu búngeni.


title: FORD-Asili

text: 2002 Ford-A haikujiunga na harakati ya NARC na kugombea bunge pekee yake. Ilifaulu kushika viti viwili.


title: FORD-Asili

text: Katika uchaguzi wa 2007 Ford-A ilijiunga na ushirikiano wa PNU wa Mwai Kibaki na kumrudisha mbunge 1 bungeni.


title: Albert Schweitzer

text: Albert Schweitzer (14 Januari 1875 – 4 Septemba 1965) alikuwa mwanateolojia, mwanafalsafa, mwanamuziki na daktari kutoka eneo la Alsatia, ambalo lilikuwa sehemu ya Ujerumani kabla ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, lakini la Ufaransa baadaye. Mwaka wa 1952 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobeli ya Amani kwa ajili ya falsafa yake. Hasa anajulikana kwa kuanzisha na kuongoza kituo cha kimisionari na hospitali eneo la Lambarene nchini Gabon.


title: FORD-People

text: FORD-People (pia: FORD-P) ni chama cha kisiasa nchini Kenya. Kwa Kiingereza ni "Forum for the Restoration of Democracy for the People." Chama hiki ilianzishwa mwaka wa 1997 baada ya farakano la chama cha FORD-Asili.


title: FORD-People

text: Chama cha "Forum for the Restoration of Democracy" (FORD) ndicho kilikuwa chama cha kwanza kujihusisha na harakati na mambo ya kisiasa tangu mwaka wa 1991, kwa kupigania kuruhusiwa kwa mfumo wa vyama vingi na demokrasia kutoka kwa mfumo wa chama kimoja na utawala wa KANU nchini Kenya. Rais Daniel arap Moi alishinikizwa na jamii ya kimataifa kuidhinisha mfumo wa vyama vingi kwa kubadilisha sehemu 2A ya katiba ya Kenya, iliyozuia kuwepo kwa vyama vingi vya kisiasa.


title: FORD-People


title: FORD-People

text: Baada ya uchaguzi wa mwaka wa 1992, Matiba aliibuka wa pili baada ya Rais Moi, hivyo basi kuunda chama cha upinzani bungeni.


title: FORD-People

text: Kabla ya uchaguzi wa mwaka wa 1997 faragano lilitokea katika chama cha FORD-Asili kati ya mwenyekiti Kenneth Matiba na Martin Shikuku aliyekuwa Katibu Mkuu wa chama. Shikuku aliyekuwa na wafuasi wengi aliendelea kushikilia hatamu za ofisi ya chama. Nyumba ya ofisi ilikuwa mali ya Matiba aliyetimuliwa ofisi ya chama chake. Lakini Shikuku alienda akishika hati ya kusajiliwa kwa chama.


title: FORD-People

text: Upande wa kundi la Matiba, mwanasiasa Kimani wa Nyoike alikuwa Katibu Mkuu. Bila mawasiliano na Matibawa Nyoike aliandikisha chama kipya kwa jina la Ford-People kwa sababu aliogopa kubaki bila chama iwapo Shikuku angefaulu kutetea haki ya kumiliki jina la Ford-Asili. Matiba alikata tamaa kuhusu hali ya siasa na akajiondoa katika shughuli zote za kisiasa nchini Kenya. Hivyo wa Nyoike alibaki na chama alichokuwa akiandaa kwa upande wa Matiba lakini bila kiongozi huyu.


title: FORD-People

text: Wanasiasa wengi wa kundi la Matiba hawakumfuata wa Nyoike katika Ford-People bali walijiunga na vyama vingine. Chama hiki kilipata viti vitatu bungeni baada ya uchaguzi wa mwaka wa 1997. Wa Nyoike hakufaulu kuingia bungeni. FORD-P kilitokea kama chama kidogo chenye mizizi na ushawishi mwingi kutoka Mkoa wa Kati.


title: FORD-People

text: Kabla ya uchaguzi wa mwaka wa 2002 wa Nyoike alifaulu kupatana na mwanasiasa Simeon Nyachae aliyewahi kujiuzulu kutoka kwa chama cha KANU mwaka wa 1999. Nyachae hakujiunga na umoja wa upinzani ulioanzishwa chini ya NAK na baadaye ukajulikana kama Rainbow Coalition.


title: FORD-People

text: Katika uchaguzi huo,Nyachae aliibuka wa tatu katika kura ya urais na FORD-People ilifaulu kuchukua viti vyote vya Kisii na kuingia bungeni likiwa na kundi la wabunge 14 hivyo kuwa chama cha tatu baada ya NARC na KANU.


title: FORD-People

text: Kati ya 2003/2004 mafarakano katika serikali ya NARC yalionekana kabisa hivyo wabunge wa FORD-People walitafutwa na serikali kwa kura zao. Katika mabadiliko ya serikali ya mwaka wa 2004 Nyachae aliteuliwa Waziri wa Nishati na chama chake kikaingia katika serikali ya umoja wa kitaifa.


title: FORD-People

text: Katika uchaguzi huu wimbi wa chama cha ODM uliovuma katika sehemu nyingi nchini, ulikifanya chama cha Ford-People kupoteza viti 11 vya ubunge kikiwemo kile cha Simeon Nyachae.


title: National Alliance Party of Kenya

text: National Alliance Party of Kenya (NAK) ilikuwa maungano ya vyama vya kisiasa nchini Kenya yaliyoanzishwa kabla ya uchaguzi wa rais na bunge wa mwaka 2002. Kusidi lake lilikuwa kuunganisha vikundi vyote vilipinga utawala wa rais Daniel arap Moi na chama chake cha KANU. NAK ilikwisha mwaka uleule katika ushirikiano wa NARC.


title: National Alliance Party of Kenya

text: Chanzo cha NAK kilikuwa maarifa ya miaka iliyotangulia ambako KANU ilishinda uchaguzi kama bila kuwa na kura nyingi kabisa lakini kutokana na uhaba wa umoja upande wa upinzani. Baada ya kufarakana kwa Forum for the Restauration of Democracy 1992 vyama vyote vya upinzani vilikuwa na tabia za kikabila vikiwa na msingi kati ya moja ya makabila makubwa tu.


title: National Alliance Party of Kenya

text: Hivyo viongozi wa vyama vikubwa vya upinzani walipatana ushirikiano. Walioongoza hasa walikuwa:


title: National Alliance Party of Kenya

text: Waliungwa mkono na vyama vingine vidogo jumla 13. Mwanzoni walitumia jina la "National Alliance for Change" (NAC) lakini chama kilitwa rasmi NAK.


title: National Alliance Party of Kenya

text: Vyama vya NAK vilipatana kukaribia uchaguzi na Kibaki kama mgombea wa urais, Wamalwa kama makamu wake na Charity Ngilu kwa cheo cha Waziri Mkuu kilichopangwa kuanzishwa baada ya marekebisho ya katiba.


title: National Alliance Party of Kenya

text: Miezi michache kabla uchaguzi kulitokea farakano kubwa katika KANU. Kundi la Raila Odinga iliondoka pamoja na wanaKANU wa miaka mingi waliosikitika uteuzi wa Uhuru Kenyatta kama mgombea wa urais upande wa KANU.


title: National Alliance Party of Kenya

text: Waliotoka waliunda chama cha Liberal Democratic Party of Kenya (LDP) na kutumia alama ya pinde (rainbow).


title: National Alliance Party of Kenya

text: Vikundi vyote viwili vya NAK na LDP vikaamua kuungana kwa jina la "National Rainbow Coalition". Vyama vya NAK havikushikamana tena pamoja katika uchaguzi lakini vyama vyote vilipatana kuepukana na mashindano kato yao hata vikipeleka wagombea kwa jina la kila chama.


title: Uhuru Kenyatta

text: Uhuru Muigai Kenyatta (amezaliwa 26 Oktoba 1961) ni mwanasiasa nchini Kenya ambaye amekuwa rais wa nne na wa sasa wa Jamhuri ya Kenya. Baada ya kuongoza nchi, ameshinda uchaguzi mkuu wa Agosti 2017 lakini mahakama kuu ikaamua na kuamuru na kudai urudiwe, marudio ambayo licha ya kujiondoa kwa mpinzani wake mkuu Raila Odinga, Kenyatta aliibuka mshindi kwa asilimia tisini na nane. Hatimaye alitangazwa rasmi kuwa mshindi na kuapishwa kwa kipindi chake cha pili kwa mujibu wa sheria.


title: Uhuru Kenyatta

text: Alizaliwa kama kitinda mimba wa Jomo Kenyatta aliyekuwa rais wa kwanza wa Kenya na mke wake Ngina Muhoho aliyeitwa Mama Ngina.


title: Uhuru Kenyatta

text: Baada ya kumaliza masomo, alishughulikia hasa biashara za familia alizorithi kutoka kwa baba yake.


title: Uhuru Kenyatta

text: Mwaka 1997 alijaribu kuingia mara ya kwanza katika siasa lakini alishindwa katika uchaguzi wa bunge.


title: Uhuru Kenyatta

text: Mwaka 1999 rais Daniel arap Moi alimpa cheo cha mwenyekiti wa bodi ya utalii. Moi aliendelea kumpandisha ngazi kwa kumpa nafasi ya mbunge wa kitaifa na waziri msaidizi.


title: Uhuru Kenyatta

text: Mwaka 2002 akawa makamu wa mwenyekiti wa KANU.


title: Uhuru Kenyatta

text: Tangu Julai 2002 ilionekana wazi ya kwamba Moi alimtaka kama mgombea wa urais upande wa KANU atakayemfuata katika ikulu.


title: Uhuru Kenyatta

text: Mkutano mkuu wa KANU katika mwezi Oktoba 2002 uliitikia mapenzi ya rais ukamtangaza Uhuru kama mgombea wa urais.


title: Uhuru Kenyatta

text: Tendo hili lilisikitisha wanasiasa wengi wasiokuwa Wakikuyu na waliotegemea nafasi hiyo kwa ajili yao wenyewe. Waliondoka katika KANU na kuendelea katika ushirikiano wa upinzani wa NARC.


title: Uhuru Kenyatta

text: Uhuru ulishindwa katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2002 alipopata asilimia 31 tu za kura.


title: Uhuru Kenyatta

text: Katika bunge jipya alikuwa kiongozi wa upinzani, lakini aliona pia upinzani ndani ya chama hasa kutoka kwa Nicholas Biwott pamoja na wanasiasa kutoka Bonde la Ufa. Kwenye mkutano wa chama cha Januari 2005 Uhuru alithibitishwa kwa kura nyingi na Biwott aliunda chama cha New Kanu.


title: Uhuru Kenyatta

text: Katika kura maalumu ya wananchi kuhusu katiba Uhuru alishikamana na viongozi wa LDP katika kambi ya Chungwa. Mipango yake ya kushiriki katika Orange Democratic Movement (ODM) yalipingwa vikali ndani ya chama kwa sababu wanaKANU pamoja na rais mstaafu Moi waliogopa kupotea kwa chama cha kwanza katika historia ya Kenya.


title: Uhuru Kenyatta

text: Katika Novemba 2006 Biwott alirudia jaribio la kumpindua Uhuru kwa kuita mkutano wa Kanu mjini Mombasa bila idhini ya mwenyekiti wala kamati ya chama. Hapo alichaguliwa kuwa mweyekiti mpya. Kwa msaada wa serikali Biwott alifaulu kuandikisha kamati yake kama uongozi rasmi, na hivyo kumwondoa Uhuru katika nafasi ya kiongozi wa upinzani bungeni.


title: Uhuru Kenyatta

text: Uhuru alipinga uamuzi huo, na hatimaye mahakama kuu ikabatilisha kura ya Mombasa tarehe 29 Desemba 2006 ikathibitisha azimio hili mnamo Juni 2007.


title: Uhuru Kenyatta

text: Juni 2007 Uhuru alionyesha wazi ya kwamba alitaka kuacha ushirikiano na ODM kwa kutopeleka jina lake kati ya wagombea wa urais upande wa ODM. Badala yake alieleza ya kuwa atampigania rais Kibaki achaguliwe tena.


title: Uhuru Kenyatta

text: Katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2007 Uhuru alichaguliwa tena kama mbunge wa Garundu Kusini kwa tiketi ya KANU.


title: National Development Party of Kenya

text: National Development Party (NDP) ilikuwa chama cha kisiasa nchini Kenya. Ilikuwa maarufu kama chama cha Waluo hasa tangu 1994 hadi kuungana na KANU mwaka 2001.


title: National Development Party of Kenya

text: Awali NDP ilikuwa bila umuhimu lakini mwaka 1994 ilimpokea Raila Odinga aliyeondoka katika chama cha Ford-Kenya baada ya kushindwa kupata uongozi dhidi ya Michael Wamalwa.


title: National Development Party of Kenya

text: Raili alifaulu kuvuta wabunge wengi wa FORD-Kenya kutoka mkoa wa Nyanza. Walipaswa kurudia uchaguzi baada ya kuhama chama lakini walifaulu kupita tena kwa tiketi ya NDP.


title: National Development Party of Kenya

text: Katika uchaguzi wa 1997 NDP ilipata wabunge NDP 21 hasa katika Nyanza kati ya Waluo lakini Raila alifaulu kama mbunge wa Langata mjini Nairobi. NDP ilikuwa chama cha pili cha upinzani baada ya DP.


title: National Development Party of Kenya

text: Tangu 2000 NDP ilianza ushirikiano na serikali. Mwezi wa Juni 2001 ushirikiano huu ulikuwa rasmi na mawaziri watatu wa NDP waliingia katika serikali ya KANU. Raila Odinga akawa waziri wa nishati.


title: National Development Party of Kenya

text: Mwaka 2001 NDP ikaungana na chama tawala cha KANU na Raila akawa Katibu Mkuu wa chama kilichounganishwa.


title: National Development Party of Kenya

text: Lakini katika Oktoba 2007 farakano kubwa likatokea ndani ya KANU baada ya rais Moi kumteua Uhuru Kenyatta kama mfuasi wake. Raila aliondoka katika KANU akifuatwa na kundi lake la NDP ya awali. Kundi ka NDP liliondoka pamoja na wanaKANU waliosikitika uteuzi wa Uhuru Kenyatta.


title: National Development Party of Kenya

text: Wote kwa pamoja waliingia katika LDP. Baadaye hapakuwa tena na taarifa juu ya NDP. LDP ikaunda harakati ya NARC iliyoshinda uchaguzi wa 2002.


title: Fransisko wa Asizi

text: Fransisko wa Asizi (kwa Kiitalia Francesco d'Assisi; tangu utotoni jina la ubatizo Giovanni (Battista), yaani Yohane, liliachwa kutumika; pia ubini mwana wa Petro Bernardone ulikuja kuachwa baada ya wao kushindana) alikuwa mtawa, shemasi na mhubiri wa Kanisa Katoliki.


title: Fransisko wa Asizi

text: Alizaliwa mwaka 1181 au 1182 mjini Assisi, Italia; alifariki tarehe 3 Oktoba 1226 karibu na mji ule.


title: Fransisko wa Asizi

text: Anakumbukwa kwa mtindo wa maisha alipolenga kuiga mfano wa Yesu kila siku.


title: Fransisko wa Asizi

text: Alianzisha jumuiya ya kitawa yenye matawi mbalimbali ambayo leo ni utawa wenye wafuasi wengi kuliko yote wakikadiriwa kukaribia milioni moja duniani kote.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kwa Wakatoliki ni msimamizi wa wanaoshughulikia hifadhi ya mazingira.


title: Fransisko wa Asizi

text: Alitangazwa na Papa Gregori IX kuwa mtakatifu tarehe 16 Julai 1228.


title: Fransisko wa Asizi

text: Anaheshimiwa na wengi hata nje ya Kanisa lake.


title: Fransisko wa Asizi

text: Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 4 Oktoba.


title: Fransisko wa Asizi

text: Fransisko alizaliwa mwaka 1181 au 1182, wakati ambapo Ulaya na Kanisa vilikuwa na hali ya kutatanisha kuliko kawaida, kutokana na mvutano kati ya mapya na ya kale.


title: Fransisko wa Asizi

text: Mambo ya kale ni yale ya utawala wa ngazi mbalimbali ulioenea kutoka Ufaransa kuanzia karne IX: kila mtawala aliweza kugawa eneo lake na kuwakabidhi watawala wa chini akiwadai sehemu ya mapato na hasa msaada wakati wa vita, kufuatana na ahadi yao ya kuwa waaminifu kwake moja kwa moja. Utawala huo ulikuwa ukirithiwa na watoto ambao waliheshimiwa kama masharifu yaani watu wa ukoo bora na kutakiwa wawe hodari vitani. Ili watawale vizuri na kulinda maeneo yao walikuwa wakiishi katika ngome pamoja na watumishi wao. Watu wa kawaida waliishi mashambani katika hali ngumu sana hata wakaitwa watumwa wa ardhi. Hivyo Ulaya ilikuwa na askari na wakulima tu, mbali ya viongozi wa Kanisa na watawa.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kwa hali ya maisha watawa, ambao walikuwa aina ya wamonaki tu, na makleri wa juu walilingana na masharifu, ila makleri wa chini hawakuwa na elimu wala mali nyingi. Utajiri wa Kanisa, ambalo lilifikia kumiliki karibu nusu ya ardhi ya Ulaya nzima, uliwapotosha wengi na kuvuta miito ya bandia. Wengi walitambua haja ya urekebisho ndani ya Kanisa, na juhudi za pekee zilifanywa na wamonaki kama vile Hildebrando (ambaye akawa Papa Gregori VII) na Mt. Petro Damiani katika karne XI, halafu na Mt. Bernardo wa Clairvaux katika karne XII akihimiza kupambana na maovu ya viongozi wa Kanisa hata kwa kutohudhuria ibada za wale wanaoishi vibaya. Jitihada hizo zilifanikiwa kidogo tu, kwa sababu ni vigumu kurekebisha mitindo mibaya iliyoenea, hasa katika mazingira ya dini.


title: Fransisko wa Asizi

text: Hali hiyo ilichangia uenezi wa Waislamu na hasa wa Wakatari (maana yake Watu Safi); wazushi hao, baada ya kupata wafuasi kwa kushambulia maovu ya viongozi wa Kanisa, walikuwa wakifundisha njia ya roho zao kukombolewa. Kwa kuwa eti, ulimwengu huu ni mbaya, si kazi ya Mungu wetu, ni lazima kujitenga nao kwa kukataa vitendo na vyakula vinavyohusika na uzazi. Viongozi wa Kanisa walichelewa kuona hatari hizo, mpaka zilipokwishaenea mno: ndipo walipoanza kuzikabili hata kwa silaha wakishirikiana na baadhi ya watawala. Hata hivyo uzushi ukaendelea kustawi, kwa kuwa wengi walipenda maisha magumu ya watu hao kuliko yale ya viongozi wa Kanisa; hivyo waliwasaidia wasikamatwe.


title: Fransisko wa Asizi

text: Uzushi wa aina nyingine ulianza muda mfupi baadaye (karne XI hiyohiyo) huko Lyon (Ufaransa Kusini). Mchochezi wake ni Valdo, ambaye alikuwa mfanyabiashara, akaguswa na Injili, akawapeleka mabinti wake kuishi monasterini, akauza mali zake, akawagawia maskini, akaanza kuhubiri huko na huko kama walivyofanya wengine kabla yake wakisisitiza ufukara kama njia bora ya wokovu. Wengi waliguswa wakajitahidi kushika masharti ya Injili, hata baadhi yao wakaanza kuwashambulia makleri wabaya, kususia ibada zao na kuwapiga pia. Msimamo huo ulipingwa vikali kama kiburi na unafiki. Basi Valdo na wengine walipokatazwa na maaskofu wasihubiri tena wakafikia hatua ya kuwakataa.


title: Fransisko wa Asizi

text: Huko Italia Kaskazini walitokea wengine wakisisitiza kazi kuliko ufukara (Mafukara wa Lombardia na Wahumiliati, maana yake Walionyenyekea) ambao walikuwa wote watengenezaji wa vitambaa duni vya sufu kwa ajili ya maskini na ambao walichanga mali na mapato wakiishi kishirika.


title: Fransisko wa Asizi

text: Mifumo hiyo yote ilionyesha uhai wa dini, na juhudi za walei wengi kwa urekebisho wa Kanisa. Jambo hilo jipya lilitokana na udhaifu wa makleri, pia na umbali wa wamonaki na maisha ya umati. Wamonaki pia walianza kushambuliwa kwa kufuata ufukara bandia na kula jasho la wengine, tena kwa kutoshughulikia uchungaji. Hivyo walei wakaaanza kujiongoza hata katika mambo ya kiroho.


title: Fransisko wa Asizi

text:
Msingi wa matukio hayo ni miji kupanuka haraka sana. Baada ya mwaka 1000, kitovu cha Ulaya si tena vijijini na mashambani. Waliomiminika mijini walianza kukataa utawala wa ngazi wa zamani na kujichagulia viongozi ambao wadumu muda fulani tu, demokrasi ikaenea. Miji hiyo huru ikaanza kuvamia maeneo ya jirani ili kuyatawala, ukaweka watawala wa zamani chini yake.
Mijini utengano wa matabaka matatu ya zamani ukawa unapungua: watu wadogo waliojiimarisha kiuchumi (hasa waliofanya biashara ya bidhaa kutoka nchi za mbali) wakazidi kupata nguvu hata kulingana na masharifu. Pamoja na utajiri watu hao walipaswa kujipatia elimu walau kidogo (ndio mwanzo wa kazi ya walimu wa watoto), hata wakatamani walingane kabisa na masharifu kwa kuiga mitindo yao ya Cortesia (maana yake Ustaarabu) ambayo ilidai kumheshimu mwanamke fulani kama mtawala wa binafsi, na kwa ajili ya huyo kujifanya wakarimu, wapendevu, wachangamfu, na kutunga nyimbo na mashairi. Mitindo hiyo ilienea kutoka ngome za masharifu hadi barabara na vichochoro vya mijini, ambapo vikosi vya wavulana vilikuwa vikiwaimbia wasichana.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kwa asili Asizi ni mji wa Kirumi ambao ulipata umuhimu kwa sababu unatawala barabara kuu ya mkoa wa Umbria kutoka Spoleto (makao ya mfalme mdogo aliyekuwa chini ya mfalme mkuu wa Ujerumani) hadi Perugia mji uliokuwa chini ya utawala wa Papa. Wakati huo kulikuwa na ushindani mkubwa kati ya Asizi uliokuwa chini ya mfalme mkuu na jirani yake Perugia uliosimama upande wa Papa.


title: Fransisko wa Asizi

text: Mbali ya hayo ndani ya mji wenyewe yalianza mapigano kati ya mayores (wakubwa, yaani masharifu) na minores (wadogo) yaliyosababisha masharifu wengi kukimbilia Perugia na hivyo kuzidisha chuki kati ya miji hiyo. Matokeo yake ni mapambano ya mwaka 1202 ambayo Fransisko pia aliyashiriki akashikwa mateka kwa mwaka mzima.


title: Fransisko wa Asizi

text: Mbali ya hao watu wadogo waliotajirika (hasa kwa biashara), Asizi ulikuwa na mafukara, lakini tofauti na wale wa zamani (watumwa wa ardhi) ambao pamoja na kuwa na maisha magumu hawakukosa chakula (pia kutokana na mshikamano wao). Kumbe ufukara wa mijini haukuwa na dawa, uwe umetokana na kukosa kazi au kulipwa kidogo au kuugua. Ngazi ya mwisho ilikuwa ya watu waliotengwa na jamaa kama vile wakoma.


title: Fransisko wa Asizi

text: Ili tuelewe mazingira hayo ni lazima tukumbuke kwamba “sifa ya kijamii” (yaani jinsi mtu au neno wanavyotazamwa na jamii yote) ilikuwa na nguvu sana hata kuwabana wote waseme na kutenda ilivyotarajiwa. Hata hivyo mtu aliweza pia kuchangia au kubadilisha mitazamo ya umati, na Fransisko anajulikana kwa kipawa cha kuelewa, kugusa na kujivutia jamii nzima.


title: Fransisko wa Asizi

text: Maandishi yote yanayomhusu yanasisitiza utajiri mkubwa aliozaliwa nao. Hatuwezi kumuelewa tusipozingatia sana jambo hilo lililomfanya alelewe namna ambayo inatokana na utajiri, inasisitiza umuhimu wa utajiri na kulenga ongezeko la utajiri. Baba yake hakuwa na kiwanda, ila aliweza kutajirika ajabu kwa kusafirisha vitambaa vya thamani kutoka Ufaransa. Ingawa hatuna habari nyingi za hakika kuhusu wazazi na malezi yake, hiyo inaweza kutosha.


title: Fransisko wa Asizi

text: Mwaka wake wa kuzaliwa umehesabiwa kuanzia tarehe ya kufa, kwa kupunguza miaka iliyosemekana aliishi. Habari nyingine kuhusu kuzaliwa kwake ziliweza zikatungwa ili kumfananisha na Kristo. Jina lake la ubatizo Yohane lilibadilishwa na baba yake ili kukumbusha moja kwa moja nchi ya Ufaransa, asili ya utajiri wake (Fransisko = Mfaransa).


title: Fransisko wa Asizi

text: Elimu yake ilikuwa ya wastani: alijua kidogo Kilatini, Kifaransa, mashairi na Biblia. Malezi yake yalimfanya hodari hasa katika biashara ili aweze kuendesha shughuli zote za baba yake. Na kweli kabla hajaongoka aliiweza sana kazi hiyo. Kama kawaida ya zamani zile, akiwa na umri wa miaka 20 alianza kuhesabiwa mtu mzima na kujihusisha na siasa na vita pia ili kushika nafasi ya juu zaidi kama sharifu. Ndicho kipeo alichojiwekea. Unakumbukwa ukarimu wake kwa maskini, lakini hata ukarimu huo aliuzingatia ili kutimiza wajibu wa ustaarabu kuliko kwa kumpendeza Mungu. Kwa lengo hilohilo la kujitafutia usharifu akawa askari, na akiwa kifungoni Perugia akazidi kuwachangamkia wote, hata sharifu fulani mkorofi. Kuhusu hali iliyotangulia uongofu wake hatujui zaidi, ila mwenyewe aliona kwamba kuishi kwa kufuata mitindo ya ulimwengu kunamchukiza Mungu.


title: Fransisko wa Asizi

text: Jinsi gani neema ya Mungu ilileta ndani ya mtu huyo mapinduzi yanayotushangaza hata leo? Hatujui vizuri mabadiliko hayo yalichukua muda gani, wala asili yake ni nini, ila kwamba Fransisko alianza kuguswa na huruma halisi kwa maskini. Mwenyewe alipousimulia uongofu wake katika wasia alisisitiza hatua ya kushinda hofu ya wakoma aliyokuwa nayo sana. Basi baada ya kumbusu mmojawao, alichagua kuwa nao badala ya kuwa sharifu, yaani ashuke badala ya kupanda daraja katika jamii. Baada ya uteuzi huo akasita bado kidogo kabla hajaacha ulimwengu na kujitoa kwa Mungu. Kutokana na hatua hiyo muhimu alianza kufurahia machungu badala ya matamu: ndiyo maisha ya toba (utawa).


title: Fransisko wa Asizi

text: Alipotambua kwamba ukoma wa roho yake ulitisha kuliko ule wa ngozi ya wagonjwa alianza kuwakaribia kwa upendo si tu kwa kuwagawia mali, bali hata kwa kuhatarisha afya yake: akiwa tayari kuambukizwa nao alikuwa pia tayari kutengwa na jamii moja kwa moja kama vile hao. Hivyo kwake neno kuu halikuwa ufukara kama juhudi za kujinyima, bali kama kushiriki kabisa hali ya watu wa mwisho, kwa kuwa hao ni wenzetu kwelikweli na kielelezo cha Kristo. Baadaye, Utawa wa Ndugu Wadogo ulipoimarika kwa kupata miundo ya shirika, ulisisitizwa ufukara wenyewe, kiasi kwamba kanuni ya kudumu haitaji wakoma wala huduma kwa maskini. Basi, kwa wasia wake Mt. Fransisko kabla hajafa alisisitiza tena karama halisi ya uongofu wake pamoja na mengine yaliyoanza kusahaulika, kama vile kazi za mikono.


title: Fransisko wa Asizi

text: Jambo la kwanza linaloonyesha wazi neema ya Mungu ikimfanyia kazi ni ile ndoto iliyomrudisha nyumbani wakati wa kwenda vitani akiwa na miaka 23. Tangu hapo hakuweza kuridhika tena na maisha ya zamani, akawa anafuata mawazo yake mapya badala ya kupiga kelele na wenzake baada ya kuwagharimia karamu kama mfalme wao. Alijaribu kuishi pangoni na kusali tu, akishinda vishawishi vikali vya kiroho. Siku moja katika kanisa la Mt. Damiano akasikia sauti ya Msulubiwa ikimuagiza arekebishe Kanisa lake. Ingawa alielewa maneno hayo kama kwamba yanahusu jengo, muhimu ni kwamba akawa amekutana na Msulubiwa ambaye mateso yake yanajumlisha na kuyatia maana mateso yote ya binadamu. Kuanzia hapo akaambatana na Yesu moja kwa moja katika ukweli wa maisha yake duniani: ndivyo unavyoeleweka ugumu wote wa maisha ya Fransisko.


title: Fransisko wa Asizi

text: Matendo yake yakazidi kumchukiza baba yake aliyeweza kuvumilia ubadhirifu wake ulipolenga usharifu, lakini si uliposaidia maskini tu. Hivyo baba akamshtaki mahakamani, akimpatia hatimaye nafasi ya kujitambulisha mbele ya wote kama askari wa Kristo moja kwa moja: ni kwa sababu alikataa kuhukumiwa na serikali kwa kujidai ni mtumishi wa Mungu, na hivyo ni mtu anayeweza kuhukumiwa na Askofu tu. Baba alipodai mali zake mbele ya huyo, Fransisko akakubali mara moja akimrudishia pamoja na pesa, nguo zote na hata jina, akitamka hadhara ya watu kwamba kuanzia hapo atamuita Baba Mungu tu, si Petro Bernardone tena. Uamuzi huo wa kishujaa uliowagusa sana wote ulimfanya asiweze kurudi nyuma: amejitoa kwa Mungu moja kwa moja na kuacha hakika ya riziki. Kubaki uchi mbele ya wote kulikuwa na maana nyingine pia, kwa sababu kulikuwa ni malipizi ya hadharani yaliyoweza kutolewa na Kanisa kadiri ya sheria. Hivyo Fransisko alionyesha nia yake ya kuanza na moja, akitubu anasa za zamani alizozifuata kwa nguo maridadi. Tena wakati huo lilizingatiwa sana neno la Mt. Jeromu la “kumfuata uchi Kristo uchi” kuwa ndiyo namna bora ya toba. Basi, kuanzia hapo alishiriki kabisa hali ya wasio na kitu, akisikitikia tu kutozaliwa katika hali hiyo, maana yake ufukara wake ulikuwa wa hiari na wenye kustahili, hivyo ni utajiri fulani kwa Mungu.


title: Fransisko wa Asizi

text: Baada ya Fransisko kujitangaza mtawa ilimbidi atambue atakuwa wa namna gani. Alikataa upadri, lakini si kwa sababu ya kuudharau kama walivyofanya wazushi; kinyume chake, toka mwanzo alijaliwa imani ya pekee kwa ekaristi na kwa wanaohusika nayo. Aliuona upadri kuwa ni cheo kikubwa mbele ya Mungu na hata mbele ya watu, naye hakupenda kuheshimiwa wala kuwa na hakika kuhusu riziki. Kwa sababu hiyohiyo hakupenda kuwa mmonaki, ingawa aliwaheshimu Wabenedikto na kushirikiana nao vizuri. Tena akitaka kuwa kweli mtu wa mwisho na kuwaheshimu wote, hakukubali kushambulia mapadri na wamonaki kwa maovu yao.


title: Fransisko wa Asizi

text: Baada ya kukataa hali hizo mbili ndani ya Kanisa, alianza kujitafutia maisha asiyoyajua bado na asiyoweza kuelekezwa na mtu yeyote. Basi, akavaa kanzu ya mkaapweke, lakini alikuwa akirudi mjini kila siku ili kuombaomba mawe ya kutengenezea makanisa na chakula pia. Kwa hiyo hakusogea mbali na watu, bali alizidi kuhusika na maisha ya Asizi, ingawa kwa namna yake, akipokea hasa dharau alivyokusudia. Maisha yake yote hakuvunja uhusiano na jamii kama walivyofanya watawa wengi, bali akaendelea kuwa ndugu wa wote na kushiriki maisha yao ya kila siku.


title: Fransisko wa Asizi

text: Miaka miwili aliyotumia kuyarekebisha makanisa ilikuwa migumu sana kimwili na kiroho tukizingatia pia mahangaiko yake kuhusu wito. Lakini Mungu akapokea malipizi na sala yake akamuangazia sehemu ya Injili aliyoisikia wakati wa Misa. Enzi hizo walei wengi walivutiwa na maneno ya Injili ambayo waliyaelewa namna yao, bila ya ufafanuzi wa kitaalamu. Fransisko alifanya vilevile, ndiyo maana maisha yake yakaja kuwapendeza wengi na kuenea kasi ajabu. Dondoo ambalo lilimgusa na kumuangaza hasa ni lile la Yesu kuwatuma mitume wake kwa mara ya kwanza. Tangu hapo alikusudia kufuata Injili hiyo, hata ufukara wake ukapata sura nyingine, yenye kulenga utume. Kutokana na mwanga huo akabadili kanzu yake na kutupa viatu vyake na kujifungia kamba, ambayo ilikuwa ishara ya toba, tena haikuweza kuficha pesa (tofauti na mshipi wa ngozi). Halafu akaanza kuhubiri toba kwa unyofu uliowagusa wengi. Ndipo Waasizi walipoanza kumuelewa si kichaa, na ndipo alipoanza kupata wafuasi. Wa kwanza alikuwa Bernardo wa Quintavalle, mtu maarufu tena tajiri, wa pili Petro Cattani, padri. Ndio mwanzo wa jamaa iliyokuja kumhangaisha sana, kwa sababu hakuwa na wazo la kuanzisha chochote wala hakupata mtu wa kumuelekeza. Tena wakati huo haikuwa rahisi kukubali padri aongozwe na mlei.


title: Fransisko wa Asizi

text: Katika wasia wake Fransisko akikumbuka hatua hiyo muhimu alisisitiza kuwa ndipo Mungu mwenyewe alipomfunulia afuate mtindo wa Injili takatifu, yaani hasa madondoo yale aliyoyakuta katika kufungua mara tatu kitabu cha Misa kilichokuwa juu ya altare: 1) “Ukitaka kuwa mkamilifu, nenda ukauze…” 2) “Msichukue chochote kwa safari…” 3) “Anayetaka kunifuata, ajikane…” Baada ya kusoma hayo, aliwaambia wenzake ndiyo kanuni na maisha ya wale wote watakaowafuata. Ufukara wa Kifransisko ukifuata madondoo hayo ya Injili ni wa moja kwa moja kwa mtawa binafsi na kwa shirika zima. Kwa kuchagua mtindo huo wa Injili takatifu alitofautiana na watawa wale waliofuata tangu karne nyingi mtindo wa Kanisa la mwanzoni wa kuwa na mali zote shirika. Ndivyo walivyofanya wamonaki ambao hawakuwa na chochote chao binafsi, lakini monasteri zao zilikuwa tajiri, kiasi kwamba wakaanza kushambuliwa kama wanafiki wanaokula jasho la wengine na kukosa ufukara halisi.


title: Fransisko wa Asizi

text: Waamini wengi kama Bernardo na padri Petro walitamani mtindo mwingine, pamoja na uadilifu wa makleri, uchungaji wenye bidii na ujirani na watu, hasa wenye shida. Mungu aliwachagua watakatifu Fransisko na Dominiko Guzman ili kuridhisha Wakristo hao. Wote wawili walishika ufukara wa kijumuia pia, ingawa Mt. Fransisko aliusisitiza zaidi akiudai pia kama msimamo katika jamii ili kupigania ujamaa na usawa wa binadamu. Hata baada ya wengine kujiunga naye hakushughulikia suala la nyumba: waliishi kwenye pagale za makanisa, huku wakizungumziwa sana mjini kwao. Halafu wakaanza kusafiri wakihubiri huko na huko, si kama kawaida ya mapadri, bali kwa kutoa mfano wa ufukara na unyenyekevu, halafu kwa kujibu maswali ya watu waliowashangaa. Polepole waliweza pia kuhimiza toba na msamaha ili kueneza amani: muhtasari wa mawaidha yao ni salamu ile ambayo Fransisko alidai kufunuliwa na Mungu, “Bwana akujalie amani”.


title: Fransisko wa Asizi

text: Baada ya jaribio la kwanza la namna hiyo wakaongezeka, naye akawatuma tena wawiliwawili sehemu mbalimbali kisha kuwashirikisha mang’amuzi yake, kwamba wasikate tamaa kwa kuona ugumu wa baadhi ya watu, wamtegemee Mungu, wahubiri toba kwa nguvu ili kuokoa watu, wadumu watulivu katika dharau. Walipoulizwa waitwaje walijibu tu kuwa ni watu wa toba kutoka Asizi, yaani hawakujiona kuwa shirika maalumu, bali kundi mojawapo la wale wengi ambao toka zamani walijifunga kufanya toba kwa namna maalumu hadharani.


title: Fransisko wa Asizi

text: Mwaka huo 1209 walipofikia idadi ya 12 walichukua hatua ya kuelekea Roma ili kuthibitishwa na Papa katika maisha yao na kuruhusiwa naye katika utume wao, ili kushinda upinzani uliojitokeza na hasa kujihakikishia njia yao ni njema. Kwa ajili hiyo walipaswa kupanga kikamilifu zaidi wanataka kufanya nini.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kanuni hiyo ilihitajika ili kujipendekeza kwa Papa na kupata kibali chake. Fransisko katika wasia akashuhudia kwamba aliandikisha “kwa maneno machache na kwa unyofu, naye bwana Papa akaniimarisha”. Leo hatuna tena kanuni hiyo kwa sababu iliendelea kurekebishwarekebishwa mpaka mwaka 1221 ilipotolewa kanuni ndefu ambayo tunayo, tena mpaka mwaka 1223 Papa alipothibitisha kwa maandishi toleo la kudumu linalofuatwa na Utawa wa Kwanza mpaka leo.


title: Fransisko wa Asizi

text: Ni kwamba miaka yote Fransisko alizidi kung’ang’ania azimio lake la kushika kikamilifu mtindo wa Injili takatifu, lakini pia maisha yalimlazimisha kung’amua haja ya kuulinganisha na hali halisi mbalimbali. Ugumu mwingine wa kazi hiyo kwake ulitokana na kukosa utaalamu wa sheria uliolitawala Kanisa la zamani zake kwa namna ya pekee. Hivyo hata alipomuachia mwingine uongozi akazidi kudai ndugu wamtii ingawa hana tena mamlaka juu yao. Alitamani kuwa daima mtu wa mwisho hata shirikani, lakini hakuweza kuachana na wajibu wake kwa shirika lililoanza kwa njia yake. Hata katika safari ya kwenda Roma alimteua Bernardo kuwa kiongozi, lakini mbele ya Inosenti III aliyejitokeza ni Fransisko. Papa huyo alikuwa anakabiliana na matatizo mengi ya Kikanisa na ya kisiasa, lakini yeye, kwa kupitia ngazi mbalimbali (hasa Askofu Guido wa Asizi na Kardinali Yohane wa Mt. Paulo), alifaulu kuongea naye na kukubaliwa.


title: Fransisko wa Asizi

text: Viongozi hao walijitahidi kwanza kuelekeza mifumo mipya ya kiroho kwenye umonaki, na pili iliposhindikana wakairuhusu mradi isifuate uzushi bali ikubali kuongozwa na makleri kusudi isivuruge maisha ya Kanisa. Hivyo Mt. Fransisko na wenzake walipokataa kanuni za kitawa zilizokwishakubaliwa, wakaruhusiwa kwa sauti tu wafuate azimio lake na kuhubiri toba.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kisha kurudi kwa furaha Asizi walibanana katika kibanda fulani huko Rivotorto, halafu wakahamia Porsyunkula. Mahali penyewe panatusaidia sana kuelewa karama ya Kifransisko: si maisha ya kimonaki yanayohitaji kujitegemea kwa mashamba makubwa na mifugo, wala ya wakaapweke wanaohitaji kuishi mbali na watu, bali ni utawa unaohitaji utulivu na upweke kwa ajili ya sala, lakini pia unadai uhusiano mkubwa na watu wa nje ili kupata riziki na hasa kuwajenga kwa mifano na maneno. Hivyo si kati ya watu, wala si mbali nao.


title: Fransisko wa Asizi

text: Mchana ndugu walikuwa wakienda mjini kufanya kazi mbalimbali ndogondogo na kuwahimiza watu waishi kwa uadilifu. Muda uliobaki, hasa usiku, ulikuwa kwa ajili ya sala upwekeni. Maelezo mengine kuhusu maisha ya wakati huo tunayapata tena katika wasia ambamo Fransisko ametuachia ukumbusho wa kudumu.


title: Fransisko wa Asizi

text: Jambo la kwanza ni ufukara mkuu ambao uliwadai ndugu wote wawaachie maskini mali zao. Hivyo jumuia haikuwa na kitu, ikaishi kwa shidashida pembeni mwa jamii kama watu waliotupwa, wakiridhika na kanzu moja tu, tena duni sana, wakiiongezea sanasana viraka ndani na nje ili kupunguza baridi, halafu kamba na kaptura. Mavazi ya namna hiyo yalikusudiwa kudhihirisha hali ya chini ya ndugu wadogo katika Kanisa na jamii kwa hiyo yalitakiwa kusababisha dharau, si heshima.


title: Fransisko wa Asizi

text: Jambo la pili ni maisha ya sala, ambayo yalikuwa tofauti kwa ndugu wakleri na kwa mabradha kutokana na elimu yao: wa kwanza walijua Kilatini, lugha ya liturujia; wa pili kwa kawaida hawakujua hata kusoma. Hivyo Fransisko na wakleri wengine walitumia Sala ya Kanisa, wakati mabradha walipangiwa kurudiarudia Sala ya Bwana mara kadhaa. Kwa njia ya liturujia Fransisko akazidi kupata ujuzi wa kidini, ila aliendelea kuchukia jambo moja la elimu ya wakleri, yaani kwamba mara nyingi ujuzi wao waliutumia kuipotosha maana halisi ya maneno ya sheria na hata ya ujumbe wa Mungu. Aliona kwamba elimu hiyo haitoshi kuwafanya watu watambue na kushika kama yeye uhusiano uliopo kati ya mateso ya walio wengi na yale ya Yesu. Ukweli huo unajulikana na watu wenye upendo, si wenye elimu tu. Ndiyo sababu Fransisko katika malezi hakusisitiza mafundisho na ujuzi kwa jumla, bali mang’amuzi na mifano inayogusa mioyo.


title: Fransisko wa Asizi

text: Upande wao mabradha, kama vile katika mifumo mingine ya wakati huo, walitumia Sala ya Bwana ambayo kwao ilikuwa na uzito wa pekee, kutokana na jinsi Fransisko alivyoongoka kwa kumkataa mzazi wake na kumchagua Mungu tu kuwa baba yake: ndiye tegemeo pekee na ndiye anayewafanya watu wote kuwa ndugu.


title: Fransisko wa Asizi

text: Juu ya msingi huo wa udugu, tofauti ya sala haikuleta ubaguzi kazi ya wakleri na mabradha: wote walikuwa wakijiona wajinga na kujiweka chini ya yeyote, unavyosisitiza wasia baada ya kukumbuka namna yao ya kusali. Alipouandikisha ameshamruhusu Mt. Antoni wa Padua awafundishe wanashirika mambo ya dini, lakini anaendelea kuogopa elimu hiyo pia itawavimbisha na kuwasogeza mbali na wito wao wa udogo, kumbe ujinga unaleta dharau aliyotamani daima.


title: Fransisko wa Asizi

text: Hivyo tena katika wasia akataja mara kazi ya mikono, akieleza inavyowapasa wote, hata yeye mwenye madonda ya Yesu! Katika kusisitiza kazi ndogondogo kama za mwanzoni alitoa sababu mbili: moja ni kufukuza uvivu, kama ilivyofundishwa na wamonaki toka zamani; lakini inayotajwa kwanza ni maalumu kwa kazi hizo za watu wadogo, yaani kutoa mfano mzuri kwa wanaowaona.


title: Fransisko wa Asizi

text: Wafransisko wa kwanza walifanya kazi hivyo, pasipo kulenga malipo moja kwa moja. Ndiyo sababu mara nyingine hawakulipwa chochote kwa kazi waliyoifanya. Hapo wakaikimbilia “meza ya Bwana” kwa kuombaomba nyumbani kwa watu. Zamani hizo katika Kanisa ilieleweka wazi kuwa fukara ana haki ya kuishi na kuwa Mungu anamkaribisha chakula kwa njia ya watu wakarimu.


title: Fransisko wa Asizi

text: Hata hivyo daima kuombaomba kuna ugumu wake, hasa aibu na dharau za watu. Lakini hizo zinachangia ustawi wa unyenyekevu na udogo kwa kuweka kweli katika ngazi ya mwisho ya jamii. Pamoja na malengo hayo, ni wazi kwamba kwa Fransisko njia ya kawaida ya kujipatia riziki ni kufanya kazi wenyewe, si kutegemea tu kazi ya wengine kama walivyotafsiri baadaye shirikani.


title: Fransisko wa Asizi

text: Jambo lingine la pekee ambalo Fransisko alilikumbuka katika wasia ni salamu ya amani aliyofunuliwa na Bwana. Amani hiyo ilihitajika sana, hasa wakati huo wa vitavita, lakini yeye alilenga pia amani ya rohoni, yaani amani ya Kimungu inayoondoa dhambi. Hivyo salamu yake ya Kiinjili ilikuwa kama muhtasari wa mahubiri yake.


title: Fransisko wa Asizi

text: Baada ya kukumbusha hayo yote, wasia unasisitiza ufukara wa majengo (nyumba na vikanisa) ya wafuasi wake, pamoja na msimamo ambao wawe nao, yaani wa kuishi huko kama wageni na wasafiri tu, tayari kuondoka siku yoyote kama walivyofanya huko Rivotorto walipomuachia nafasi punda wa mkulima mkorofi.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kwa msingi huohuo wa udogo wasia unaongeza katazo la kwamba watawa wasimkimbilie Papa wala ofisi zake ili kupewa fadhili, yaani idhini ya kutenda tofauti na watu wengine. Katazo hilo kali lilikusudiwa tena kulinda udogo wa jamaa yake. Fransisko toka mwanzo alijichagulia nafasi ya mwisho asipende kushindana wala kujilinda na mtu yeyote. Katika kufafanua katazo hilo alitamka wazi kuwa ndugu wadogo wasiombe fadhili hata kama ni kwa ajili ya kuhubiri. Aliutaka utume, lakini hakupenda uharibu udogo: aliona ni afadhali kuacha utume sehemu fulani kuliko kuacha udogo.


title: Fransisko wa Asizi

text: Hivyo ni wazi tofauti iliyopo kati yake na Mt. Dominiko. Mwanzilishi huyo wa Utawa wa Wahubiri alilenga uenezaji wa ukweli, akatafuta njia za kufikia lengo hilo, yaani ubora wa mapadri wake kuhusu elimu na utakatifu; kwake ufukara ulikusudiwa kuwafanya wahubiri wapokewe katika mazingira yale tuliyoyaeleza. Ili kufikia lengo hilo alijipatia fadhili nyingi toka kwa Papa, uenezaji wa ukweli usije ukazuiwa na mamlaka nyingine yoyote. Kumbe Fransisko alifanya tofauti, kadiri ya chaguo lake: alipotambua kuwa Bwana amewaita yeye na wafuasi wake wakaokoe watu, alijitahidi kufanya hivyo lakini bila ya kuacha nafasi ya mwisho aliyojichagulia. Aliona si rahisi kubaki pembeni mwa jamii na mwa Kanisa (kama vile wakoma na wengineo), na papo hapo kujihusisha kikamilifu na maisha ya jamii (ili kuleta amani) na ya Kanisa (kama shirika kubwa ajabu), lakini kabla hajafa alisisitiza tena katika wasia chaguo la mwanzoni, ambalo ni la maana kwa karne zote kwa vile daima watakuwepo watu wa mwisho wenye kudharauliwa.


title: Fransisko wa Asizi

text: Hatuwezi kuelewa vizuri maisha hayo ya mwanzoni tusipozingatia jambo lake lingine ambalo ni la pekee katika Kanisa la Magharibi, yaani tabia ya kupenda viigizo na kuchekesha watu ambayo ilichangia kwa kiasi kikubwa uenezi wa Ufransisko na mafanikio ya utume wake. Fransisko alikuwa mfurahivu si kwa silika tu wala si kutokana na muungano wake na Mungu tu. Alipenda kufanya mambo ya ajabuajabu kwa makusudi mazima ili kuwashangaza watu na kuwafanya watafute majibu ya maswali yaliyojitokeza ndani mwao. Kwa maana hiyo alipenda kujiita “ioculator” (= mtu wa viigizo na vichekesho, msanii) wa Bwana.


title: Fransisko wa Asizi

text: Zamani hizo “msanii” alikuwa mtu anayepata riziki kwa kuchekesha watu akitenda mambo ya ajabuajabu popote pale anapopita: tena haogopi kutoa ujumbe mzito katika vichekesho vyake, kwa kuwa amejiweka pembeni mwa jamii. Basi, Fransisko aliamua kuwa mtu wa namna hiyo kwa ajili ya Bwana, yaani kwa lengo la kuwavuta watu na kuwapasha ujumbe wa toba. Ndiyo njia yake ya kufanya utume.


title: Fransisko wa Asizi

text: Akiwa kwanza mfanyabiashara hodari alijua vizuri namna ya kuwavuta watu wanunue bidhaa zake; baadaye akatumia kipawa hicho ili watu wapokee ujumbe wake. Kwa namna za kuvaa na kutenda, pamoja na kuvumilia dharau, yeye na wenzake waliteka roho za watu, hata walipoacha utani na kuhimiza toba wakasikilizwa kuliko wahubiri wa kawaida makanisani. Hivyo walitangaza Injili mitaani katika mazingira ya watu wa kawaida na kwa mitindo na lugha vinavyotumika mitaani.


title: Fransisko wa Asizi

text: Basi, baada ya kumaliza kuikarabati Porsyunkula, walishughulika zaidi mjini wakitoa mfano wao na kuhimiza toba; halafu usiku hasa walikazania sala katika utulivu wa porini. Hivyo polepole Waasizi wakabadili mtazamo wao juu yao na kuanza kuwaheshimu. Ushindi huo ulipatikana kwa gharama kubwa (dharau, mateso n.k.), lakini ushindi muhimu zaidi ni ule walioupata juu yao wenyewe wakijipatia hivyo furaha na uhuru wa wana wa Mungu.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kuanzia karne XI wanawake wa Ulaya walishika nafasi za maana kuliko kawaida katika jamii na Kanisa, wakijitokeza pia kwa wingi kufuata tapo lolote la kiroho la Kikatoliki au la kizushi. Kumbe Fransisko hakupata mwanamke yeyote wa kumfuata kwa walau miaka sita tangu aongoke, na hata baada ya kumpata Mt. Klara, hakuwapata tena wengi. Sababu ni kwamba hakuwa mchungaji wa roho bali mtu mwenye kutafuta njia yake, wala hakuwa na mpango wa kuanzisha lolote, bali alitaka kushiriki tu hali ya watu wa mwisho. Basi, kwa wanawake nafasi ya mwisho haikuwa tu ile ya wakoma, bali pia ya makahaba na ya wachawi. Hivyo kwao chaguo la nafasi ya mwisho lilikuwa gumu zaidi, si tu upande wa mateso bali pia upande wa dharau, mbali ya kwamba lingesababisha masingizio juu ya uhusiano wao na ndugu wa kiume.


title: Fransisko wa Asizi

text: Klara alizaliwa mwaka 1193 au 1194, hivyo alikuwa na miaka 12-13 Fransisko alipovua utu wa kale mbele ya mji mzima katika uwanda ule ambako iko nyumba ya Klara. Kwa hakika huyo akaendelea kusikia habari mbalimbali juu ya Fransisko: alivyopata wafuasi, mmojawao Rufino binamu wa Klara; alivyokubaliwa na Papa n.k. Hatujui kama ni kwa sababu hizo kwamba alikataa ndoa mbalimbali mpaka akafikia umri wa miaka 18, wala hatujui kama walikutana mara nyingi kwa mashauri ya kiroho. Ila tunajua kwa hakika kuwa baada ya Klara kukimbia nyumbani usiku na kujiunga na jamaa ya ndugu wadogo, akifuatwa na mdogo wake Mt. Agnesi baada ya wiki mbili tu, Fransisko alitimiza wajibu wa kumlisha kiroho kwa mahubiri, mifano na hata maandishi.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kwa ushahidi wa Klara tunajua kwamba hata kwake himizo kuu la Fransisko lilikuwa kuambatana moja kwa moja na ufukara wa Mwana wa Mungu. Mapema sana (kabla ya mwanzo wa mwaka 1213) Fransisko aliwaahidia akina Klara kuwashughulikia sawa na ndugu wa kiume, akafanya hivyo mpaka kufa, ingawa kipindi fulani alijizuia asiwatembelee kusudi ndugu wengine wasipate kisingizio cha kufanya hivyo.


title: Fransisko wa Asizi

text: Klara aliitikia kwa namna bora ya upendo na uaminifu, akamsaidia kuelewa vizuri zaidi wito wake wa kitume. Kufika kwake kwenyewe kulimfanya Fransisko afikirie sana na kushauriana naye juu ya maisha atakayoyashika. Mara wakatambua njia ya wanawake iwe tofauti na ile ya wanaume: kwa hiyo Klara akawa mmonaki na baadaye abesi, ingawa kwa kushika kikamilifu ufukara mkuu na kuhusiana kidugu na wenzake.


title: Fransisko wa Asizi

text: Tofauti na ndugu wadogo, ambao Fransisko aliwaelekeza wafuate “mtindo wa Injili takatifu”, yaani Yesu alivyowaagiza mitume waende (Math.10:5-15), aliwaelekeza Waklara kwenye “ukamilifu wa Injili takatifu”, unaoonyeshwa hasa na heri nane na hotuba nzima ya mlimani (Math. 5:1-7:27), bila ya kuwabana kwa mtindo huo wenye vipengele vingi vya pekee. Tofauti inaonekana wazi katika ushahidi wa Askofu Yakobo wa Vitry ulioandikwa mwaka 1216 ukieleza maisha ya Wafransisko yalivyokuwa bado mwanzoni: wote walikuwa wanakula jasho lao, ila ndugu wa kiume kwa kufanya kazi hasa mjini au vijijini, kumbe akina dada kwa kubaki katika makao yao.


title: Fransisko wa Asizi

text: Fransisko aliwahurumia daima wanawake hao waliokubali dharau na magumu ya kila aina. Yeye, ambaye hakusita hata kidogo kufuata tu mtindo wa Injili, katika kuwaongoza alizingatia sana udhaifu wa jinsia yao, na kama kwa kulazimishwa tu na Klara alimruhusu kushika magumu mengi: kila mara huruma ya Fransisko na msimamo imara wa Klara vilikutana katika kumpendeza Mungu. Ni baada tu ya kung’amua msimamo huo, kwamba Fransisko alimuahidia atawatunza sawa na ndugu wa kiume. Mwongozo wake wa uso kwa uso ukawa muhimu kuliko kuwaandikia kanuni fulani: badala yake mwenyewe alichukua jukumu la kudumisha ufukara mkuu na udugu katika monasteri ya kike.


title: Fransisko wa Asizi

text: Huyo Yakobo wa Vitry, pamoja na “Ngano za Wenzi Watatu”, wanashuhudia jambo lingine muhimu katika Ufransisko, yaani mkutano mkuu ambao ulikuwa ukifanyika kwanza mara mbili kwa mwaka kwenye sikukuu ya Pentekoste na ya malaika Mikaeli, halafu kwenye Pentekoste tu ya kila mwaka, halafu tena kila baada ya miaka mitatu. Kuhusu wahudhuriaji, kwanza walikuwa ndugu wote, lakini walipoongezeka mno na kuenea mpaka mbali wakaruhusiwa kuhudhuria tu wahudumu wa jamaa. Mahali pa kukutana palikuwa Porsyunkula.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kwa muundo huo Fransisko alitaka kudumisha umoja kati ya wafuasi wake, kwa kuamua pamoja juu ya sheria na mipango ya shirika, lakini hasa kwa kustawisha upendo wao wa kidugu na kwa kuwarudisha pale walipoanzia, wasije wakasogea mbali mno na wito wao wa asili.


title: Fransisko wa Asizi

text: Mpaka alipoishi, mwenyewe alikuwa moyo wa mikutano, awe anasikilizwa au kupingwa katika juhudi zake za kuokoa mambo makuu ya karama yake mbele ya marekebisho yaliyodaiwa ili kulingana na viongozi wa Kanisa, na wingi wa ndugu wa kila aina na mazingira mapya. Marekebisho hayo yalikuwa yanabadilisha polepole sura ya jamaa, isiwe tena kundi dogo la marafiki wanaodharauliwa, bali shirika linaloeleweka na kuheshimika.


title: Fransisko wa Asizi

text: Fransisko alikubali marekebisho kadhaa ya lazima, lakini akikumbuka siku za nyuma alikuwa na hamu ya kuzirudia: ndio utatanishi ambao ulimfadhaisha mpaka mwisho ukaendelea kuvuruga umoja wa utawa wake. Upande mmoja ndugu mdogo anapaswa awe mtu wa mwisho katika Kanisa na jamii, kupenda adharauliwe na wote na kukabili magumu kama ya waliotupwa na wenzao. Upande mwingine anapaswa awe mwanakanisa akishirikiana na wachungaji na kueneza toba kwa maneno yake pia, ambayo yapokewe kama muhimu kwa wokovu wa watu. Kushika hayo mawili bila ya moja kumponyoka, ndilo jaribio la Fransisko.


title: Fransisko wa Asizi

text: Zaidi ya hayo alikuwa akihimiza mkutano mkuu, ila pengine alikataza wasipite kiasi katika malipizi, kama alivyomkataza Klara. Mwishoni, baada ya kuwabariki wote, alikuwa akichunguza na kuruhusu wahubiri wapya kwa kuzingatia walivyo katika ujuzi wa dini, uwezo wa kusema na hasa ubora wa maisha, kwa kuwa alitaka wafundishe kwa matendo kuliko kwa maneno.


title: Fransisko wa Asizi

text: Yakobo wa Vitry alieleza furaha yake na mshangao akiona urahisi wa ndugu wadogo kupenya aina zote za watu, tofauti na wamonaki na wakleri. Ustawi wa shirika ulifanya lipate nguvu katika Kanisa na kuenea kwa kasi mahali pengi. Watawa hao wapya wakaja kuwavutia pia wanabaraza wa Papa, hata makardinali wakataka kuwa nao nyumbani mwao, na uhusiano na Papa ukawa mkubwa zaidi na zaidi.


title: Fransisko wa Asizi

text: Wakati huohuo nyumba za Kifransisko zikaanza kuwa za kudumu zaidi, ingawa si mali ya shirika, mpaka zikapata kila moja ndugu ambaye awe mlinzi wa wanajumuia wenzake.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kwanza aliwashughulikia Kardinali Yohane wa Mt. Paulo, lakini bila ya kujihusisha mno. Baada ya kifo chake Fransisko akaona umuhimu wa kuwa na mwingine kama mwakilishi wa Papa, akamuomba awe Hugolino, Kardinali askofu wa Ostia, aliyemtabiria atakuwa Papa (akaja kuitwa Gregori IX). Huyo alikuwa na mang’amuzi mengi ya kisiasa na ya Kikanisa alipokutana naye huko Florence; Fransisko vilevile alikuwa ameng’amua mengi kuhusu uongozi wa shirika, tena kwa uchungu, hasa kuwa hataweza kuliongoza peke yake. Ndiyo sababu ukaanzishwa muundo wa provinsya, yaani kanda zilizokuwa kila moja chini ya ndugu fulani kama mtumishi.


title: Fransisko wa Asizi

text: Ugawaji wa shirika kikanda ulihitajika hasa baada ya kuvuka milima ya Italia Kaskazini (Alps) kati ya mwaka 1215 na 1217. Mwaka huo iliamuliwa pia kuvuka Bahari ya Kati ili kuendea Nchi Takatifu. Katika mkutano mkuu ulioamua hivyo, Fransisko aliwaeleza washiriki kuwa mwenyewe hawezi kubaki nyuma kisha kuwatuma ndugu zake wakabiliane na matatizo mengi, hivyo akajichagulia Ufaransa akaondoka. Alipofika Florence ndipo alikutana na Hugolino, wakafunga urafiki wa kudumu wakaheshimiana mpaka kufa. Mazungumzo yao ya awali ni kama picha ya yale yatakayofuata: Kardinali akimshauri Fransisko afuate busara, Mt. Fransisko akieleza motomoto sababu za imani zinazomuongoza, hatimaye Kardinali akinyamaza kwa kutambua Mt. Fransisko anaongozwa na Roho Mtakatifu. Hugolino alifaulu kumzuia asiende Ufaransa, shirika lisije likashambuliwa mno na wapinzani wake mbalimbali, lakini Fransisko hakukubali kuacha mpango wa kutuma ndugu kwenye nchi nyingine za Kikristo na hata za Kiislamu, akieleza kuwa Mungu aliyewatuma kwa wokovu wa watu wote atawatunza kokote alivyoahidi. Vivyo hivyo baadaye akakubali kiasi tu mashauri ya Hugolino, asiachane na mambo makuu ya wito wake.


title: Fransisko wa Asizi

text: Mbali na dhana ya kwamba Kardinali alipotosha mfumo wa Kifransisko kwa manufaa ya uongozi wa Kanisa, ukweli ni kwamba Fransisko alikubali marekebisho kadhaa akitambua madai yenye msingi ya ndugu wapya (hasa wa nchi za mbali na wasomi); zaidi tena wema wake ulimfanya ayakubali ili kukwepa kikwazo kinachoweza kusababishwa na mabishano kati ya ndugu. Ndiyo mateso ya miaka kumi ya mwisho ya maisha yake: alizidi kuona njia bora ya kuelekea utakatifu wa Kiinjili, kumbe wafuasi wake wengi wanashindwa kuikubali au wanakataa kuelekezwa, hata kwa kumpinga na kumdharau waziwazi.


title: Fransisko wa Asizi

text: Hivyo miaka ya ushindi na uenezi wa shirika, ndiyo miaka michungu zaidi kwake, kiasi kwamba akajaribiwa kukata tamaa na kujiona amedanganyika. Lakini akadumu kutegemea maongozi ya Mungu kwa shirika lake, akapokea mateso hayo pamoja na ya mwili kama namna nyingine ya kushiriki hali ya watu wa mwisho, na hasa ya Yesu msulubiwa aliyesalitiwa na wanafunzi wake.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kuhusu uenezi wa shirika nje ya Italia tuna vitabu viwili muhimu kwa kuwa viliandikwa na wahusika, Jordano wa Giano kuhusu Ujerumani, na Thomas wa Eccleston kuhusu Uingereza. Hasa huyo wa pili bila ya kukusudia alionyesha wazi jinsi shirika lilivyozidi kusogea mbali na nia ya Fransisko kadiri mahali palipokuwa mbali na Italia na kadiri miaka ilivyozidi kupita.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kwa vyovyote mwanzoni mwa uenezi huo hali ilikuwa ngumu, hasa kwa sababu hayakufanyika maandalizi yoyote, tena Fransisko alikataa katakata kuwaombea waliotumwa hati ya utambulisho toka kwa Papa. Hivyo sehemu nyingine walifukuzwa kama wachawi au wazushi, kwa sababu Papa Inosenti III alikubali shirika na kanuni lakini kwa sauti tu. Makubwa zaidi yaliwapata akina Berardo waliouawa na Waislamu huko Moroko (1220): ndio wafiadini wa kwanza wa shirika.


title: Fransisko wa Asizi

text: Matukio hayo yalichangia wazo la kuhitajika maandishi yenye kuthibitisha shirika, kwa kuwa Ndugu Wadogo walikuwa hawaeleweki: si wakaapweke, wala wamonaki, wala wakanoniki, wala mapadri wanajimbo, ila walidai kuwa shirika la kitawa bila ya kufuata mojawapo kati ya kanuni nne zilizokubalika kwa watawa.


title: Fransisko wa Asizi

text: Ni kwamba Fransisko aliogopa kanuni inayofuata mtindo wa kisheria badala ya mtindo wa Kiinjili: msimamo huo ulikuwa kinyume cha mazoea ya Kanisa la Roma hasa wakati huo. Mt. Fransisko aliona Injili inazidi kutudai kadiri tunavyoendelea Kiroho, kumbe sheria zinaweza kutekelezwa na kumfanya mtu ajipongeze na kuridhika asijitahidi zaidi. Hasa alijua ujanja wa binadamu katika kufafanua sheria ili wakwepe mizigo yake. Hata hivyo Kanisa likamdai kanuni maalumu ili kuondoa wasiwasi juu ya shirika hilo jipya. Upinzani huo pia, uliochochewa na wamonaki na mapadri walioshikilia mapokeo yao, ulionyesha haja ya kuthibitisha shirika kwa kanuni maalumu. Basi, kazi ilikuwa kuitunga: Fransisko aliziandika zaidi ya moja na kuzijaribu mpaka akatoa ile ya kudumu, akisisitiza hasa ufukara mkuu na kutaka pesa iepukike.


title: Fransisko wa Asizi

text: Katika kazi hiyo alisaidiwa na ndugu wataalamu wa sheria, mbali ya mapendekezo ya mikutano mikuu na ya Kardinali Hugolino. Juhudi za Fransisko zililenga kuhakikisha kanuni haitazimisha roho, yaani hamu ya ukamilifu wa Kiinjili.


title: Fransisko wa Asizi

text: Lakini kabla hajakabili moja kwa moja kazi hiyo aliamua kwenda ng’ambo ya Bahari ya Kati kwa jaribio kuu la maisha yake: kumshuhudia Yesu mbele ya sultani na ikiwezekana kuuawa kama ndugu mdogo halisi. Akaondoka fukara tena mpole, silaha zake zikiwa ni imani na upendo tu, tofauti na askari wa msalaba waliokuwa wakiuana na Waislamu.


title: Fransisko wa Asizi

text: Hata kabla ya mwaka 1219 Fransisko alifunga safari aende kumshuhudia Yesu kwa Waislamu: katika mwaka wa sita tangu aongoke (1211) alipanda meli ambayo ikaishia Korasya; halafu mwaka 1214 hivi akaelekea Hispania ili kuvukia Moroko lakini akaugua ikambidi arudi nyuma.


title: Fransisko wa Asizi

text: Ni kwamba kuanzia karne XI, kama matokeo ya vita vya msalaba, Wakristo walipata tena hamu kubwa ya kufia dini, wasiridhike na ile namna ya kumfia Yesu siku hadi siku kwa maisha ya kimonaki. Fransisko pia alitamani kumrudishia Yesu ule upendo mkuu wa kutoa uhai kwa rafiki yake, lakini hakujitafutia mateso kwa kuwashambulia Waislamu kwa silaha wala kwa matusi, bali alijitahidi kuwaokoa kwa mahubiri yake motomoto lakini yenye upole pia. Kama vile alivyokuwa mstaarabu kwa wote kabla hajaongoka, akaendelea kuwa hivyo hata kwa Waislamu wakati wa vita vikali kati yao na Wakristo, kwa kuwa alisema, “Mungu ni ustaarabu”.


title: Fransisko wa Asizi

text: Alikwenda kwenye kambi lao kama mwanakondoo kati ya mbwamwitu, bila ya ulinzi wala hati ya kumtetea. Mbele ya sultani alibishana na shehe wake, akaheshimiwa kwa ujasiri wake wa kuhatarisha uhai wake ili kuokoa watu, na kwa ufukara wake uliomfanya akatae zawadi yoyote. Ni wazi alikuwa na karama ya kuvutia watu wowote, hata wasio Wakristo (mpaka leo anayo, ilivyoonekana siku ya kuombea amani iliyokusanya viongozi wa dini zote huko Asizi mwaka 1986). Fransisko alibaki Mashariki ya Kati (Siria, Misri na Israeli) zaidi ya mwaka mmoja.


title: Fransisko wa Asizi

text: Kabla hajaondoka Italia, akijitambua kuwa mkuu wa shirika kubwa, aliacha ndugu wawili kama makamu wake (Mathayo wa Narni na Gregori wa Napoli) akiwagawia madaraka. Lakini kazi iliyokuwa ngumu kwa mwanzilishi mwenyewe ikawashinda, na juhudi zao hazikufaa: k.mf. walitunga sheria mpya kuhusu mfungo ili zilingane na zile kali za mashirika mengine. Kumbe Fransisko hakuzipenda, akitaka zaidi kufuata Injili inayoruhusu kula vyovyote vilivyoandaliwa kwa watu wa Mungu. Kwake ilikuwa muhimu kuwa fukara kweli, na hivyo kukosa hakika ya kupata kila siku vyakula mbalimbali ambayo ingemdai mtu ajipangie mipaka asije akawa mlafi. Mfungo wa Kifransisko hasa si wa kujichagulia, bali unatokana na maisha yenyewe. Vilevile juhudi za ndugu wengine zilileta vurugu zikienda kinyume cha nia ya Fransisko ya kutoomba hati za utetezi kutoka kwa Papa na kuhusu namna ya kuhudumia wakoma.


title: Fransisko wa Asizi

text: Hali ya shirika ikawa ngumu kiasi kwamba bradha Stefano akavuka bahari bila ya ruhusa akamuarifu Fransisko, ambaye, kisha kushauriana na Petro Cattani, na kufunuliwa na Mungu la kufanya, akarudi haraka Italia akarudisha hali ya kwanza. Lakini aliona pia umuhimu wa kuwa na Kardinali mmojawapo ambaye alishughulikie shirika akamuomba kwa Papa kama tulivyokwishaeleza.