title: Edomu

text: Mataifa hayo mawili yaliendelea kushindana mpaka Edomu ilipomezwa na Israeli wakati wa Wamakabayo (karne ya 2 KK).


title: Edomu

text: Baada ya hapo, Mwedomu Herode Mkuu alipata kuwa mfalme wa Israeli (37 KK - 4 KK) na kuacha ukoo ulioendelea kutawala kwa kwikwi chini ya himaya ya Dola la Roma kwa mwaka 100 hivi.


title: 605 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 605 KK (kabla ya Kristo).


title: Zakayo

text: Zakayo (kwa Kigiriki Ζακχαῖος, Zakkhaios; kwa Kiebrania זכי, "safi", "asiye na kosa") alikuwa mtozaushuru tajiri mjini Yeriko aliyepata umaarufu kupitia Injili ya Luka ambayo katika sura ya 19 inasimulia alivyoongoka alipomkaribisha Yesu Kristo nyumbani mwake kwa kumuahidia atawagawia mafukara nusu ya mali yake na kuwarudishia mara nne watu aliowadhulumu kitu.


title: Zakayo

text: Kwa kumtafuta mtu kama huyo, aliyetazamwa na Wayahudi kama mpotevu kutokana na kazi yake haramu kwao, Yesu alidhihirisha kwamba alikuja kutafuta waliopotea, wakiwemo matajiri wanaokubali kuachana na uroho ili kujali shida za wengine. Hiyo ni mada muhimu katika Injili hiyo.


title: Bartimayo

text: Bartimayo ni mmojawapo kati ya wachache ambao tunafahamu majina yao kati ya waliofaidika na miujiza ya Yesu, ingawa inawezekana si jina lake mwenyewe, bali ubini kama lilivyotafsiriwa "mwana wa Timayo".


title: Bartimayo

text: Kipofu huyo alimlilia sana Yesu akimuita "Mwana wa Daudi", bila kujali makemeo ya watu wengine waliomdharau kama mkosefu aliyeadhibiwa na Mungu.


title: Bartimayo

text: Habari yake inasimuliwa na Injili Ndugu zote tatu mwishoni mwa safari ya Yesu Kristo kwenda Yerusalemu ili kufa msalabani na kufufuka (Mk 10:46-52; Math 20:29-34; Lk 18:35-43).


title: Bartimayo

text: Papa Benedikto XVI alifananisha Kanisa lote na Bartimayo, kipofu aliyejaliwa kuona.


title: Wahadzabe

text: Wahadzabe au Wahadza ni kabila la Tanzania linaloishi hasa kandokando ya Ziwa Eyasi kwenye Bonde la Ufa na katika uwanda jirani wa Serengeti.


title: Wahadzabe

text: Leo Wahadza hawafikii 1,000: kati yao 300–400 wanaishi bado kwa kuwinda na kuchuma vyakula bila uzalishaji, kama waliofanya mababu wao tangu awali.


title: Wahadzabe

text: Wahadza hawana undugu wa karibu na kabila lingine lolote, na vilevile lugha yao ni ya pekee kabisa.


title: Kristolojia

text: Kristolojia (kutoka maneno ya Kigiriki Χριστός, Khristós, Kristo na λογία, logia, elimu) ni tawi la fani ya teolojia linalochunguza hasa imani ya Kanisa kuhusu nafsi na hali za Yesu Kristo kwa kutegemea kwanza Injili na vitabu vingine vya Agano Jipya, lakini pia mapokeo ya Mitume yanavyojitokeza katika mitaguso ya kiekumeni na maandishi ya mababu wa Kanisa.


title: Kristolojia

text: Wakatoliki wanatia maanani pia mafundisho mengine ya ualimu wa Kanisa, hasa mitaguso mikuu na matamko ya Mapapa.


title: Kristolojia

text: Jambo la msingi katika utafiti huo ni uhusiano wa Kristo kama Mwana wa Mungu na Mungu Baba katika umoja wa Roho Mtakatifu. Halafu Kristolojia inachunguza maisha na utume wa Yesu, ili kuelewa zaidi ubinadamu wake na nafasi yake kama Mwokozi wa watu wote.


title: Kristolojia

text: Wataalamu wa Kanisa Katoliki, lakini pia Waorthodoksi na wengineo, wanaona Mariolojia ni sehemu muhimu ya Kristolojia, kwa kuwa Maria anachangia kufanya Yesu aeleweke kikamilifu zaidi. na "Ni lazima kurudi kwa Maria, tukitaka kurudia ukweli wa Yesu Kristo".


title: Kristolojia

text: Mtume Paulo alisisitiza uwepo wa Kristo kabla hajazaliwa na mwanamke (Bikira Maria) na heshima anayostahili kama "Bwana" (kwa Kigiriki "Kyrios", jina lililotumika kutafsiria lile la YHWH, maalumu kwa Mungu wa Israeli).


title: Kristolojia

text: Baada ya wakati wa Mitume wa Yesu kupita, teolojia ilistawi katika shule mbalimbali, hasa za Aleksandria na Antiokia. Kristolojia ilikuwa sehemu muhimu ya ustawi huo lakini pia ya mabishano yaliyochanganyikana na masuala ya kisiasa zaidi.


title: Kristolojia

text: Mitaguso ya kiekumeni ilipaswa yote kujadili suala hilo ili kurudisha amani katika Kanisa na katika dola la Roma. Maamuzi yake yanashikiliwa hadi leo kwa imani na madhehebu karibu yote ya Ukristoingawa mengi yalijitenga, hasa Makanisa ya Kiorthodoksi ya Mashariki.


title: Kristolojia

text: Katika karne ya 13, Thomas Aquinas alikuwa wa kwanza kujaribu kukabili masuala yote ya Kristolojia ili kuifundisha kikamilifu.


title: Kristolojia

text: Karne za Kati huko Ulaya magharibi zilitokeza sura tamu ya Yesu kama rafiki anayeleta faraja moyoni.


title: Mashindano ya magari

text: Mashindano ya magari ni aina ya michezo inayotumia motokaa. Ni kati ya michezo yenye watazamaji wengi duniani. Mashindano ya magari hufanywa kwenye viwanja maalumu au pia kwenye barabara za kawaida zilizOfungwa kwa muda kwa nyendo za kawaida.


title: Mashindano ya magari

text:
Kuna mashindano ya motokaa za pekee zinazotegenezwa kwa mashindano tu, lakini pia mashindano mengine ya motokaa ya kawaida. Mashindano haya mara nyingi yanagharamiwa kwa kiasi kikubwa na makampuni yanayotumia nafasi hii kwa majaribio ya teknolojia za injini, matairi, breki au vipuli vingine.
Mashindano ya kwanza ya magari yalifanywa mwaka 1894 huko Ufaransa kati ya miji ya Paris na Rouen kwa umbali wa kilomita 126. Yalitangazwa kama "mashindano ya magari bila farasi". Kati ya magari zaidi ya 100 ya mashindano yalikuwepo 39 zenye injini ya mvuke, 38 zenye injini ya petroli, 5 zenye injini ya umeme na 5 zilizoendeshwa kwa hewa iliyokandamizwa. Magari 15 tu yalifikia mwisho, mengine yalikwama njiani. Gari la kwanza likawa gari la mvuke la Albert Jules Comte de Dion lililofikia mbio wa 19 km/h kwa wastani.


title: Mashindano ya magari

text: Maendeleo ya teknolojia yalionyesha faida za injini ya petroli, hivyo injini nyingine zilipotea kwa muda mrefu katika mashindano ya magari.


title: Mashindano ya magari

text: Mashindano ya kwanza kwa umbali mkubwa ulitokea mwaka 1907 kati ya Beijing (China) na Paris kwa umbali wa takriban kilomita 15,000 na sehemu kubwa ya njia hii ilikuwa bila barabara. Motokaa 5 zilishiriki.


title: Richard Kiel

text: Richard Dawson Kiel (13 Septemba 1939 – 10 Septemba 2014) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.


title: Wamormoni

text: Wamormoni ni kundi la watu wanaohusiana na dini ya Mormoni, iliyoanzishwa na Joseph Smith huko New York, Marekani, katika miaka ya 1820 akidai alipata njozi na kuonyeshwa kitabu kitakatifu.


title: Wamormoni

text: Baada ya kifo chake (1844), Wamormoni walimfuata Brigham Young hadi eneo la Utah.


title: Wamormoni

text: Leo wengi wao ni waumini wa Kanisa la Yesu Kristo la Watakatifu wa Siku ya Mwisho (kifupisho cha Kiingereza LDS Church).


title: Wamormoni

text: Kiini cha utamaduni wao ni jimbo la Utah, ambapo wao ndio wengi kati ya wakazi wote, lakini siku hizi Wamormoni wanaoishi nchini Marekani ni wachache kuliko wanaoishi nje kutokana na umisionari mkubwa wanaoufanya duniani kote.


title: Wamormoni

text: Idadi yao inakadiriwa kuwa milioni 15.


title: Wamormoni

text: Wamormoni wanasadiki Biblia pamoja na maandishi mengine kama vile Kitabu cha Mormoni.


title: Wamormoni

text: Wanasisitiza sharti la kumfuata Yesu Kristo ili kumrudia Mungu, pamoja na kupata ubatizo.


title: Wamormoni

text: Wamormoni wanajiita Wakristo, ingawa mafundisho yao mbalimbali ni tofauti na yale ya madhehebu yote ya Ukristo, kiasi cha kutokubaliwa nayo (k.mf. Kanisa Katoliki halitambui ubatizo wao, hivyo linawahesabu kama dini tofauti).


title: Wamormoni

text: Pamoja na kukubali mitara kwa msingi wa Agano la Kale, Wamormoni wana maadili imara upande wa jinsia (wakipinga uasherati, uzinifu na ushoga) na wa matumizi ya mwili (vileo, tumbaku, kahawa, chai n.k.).


title: Mizizi ya dhambi

text:
Mizizi ya dhambi, au vilema vikuu au vichwa vya dhambi ni orodha ya maovu ambayo tangu zamani za mababu wa Kanisa katika maadili ya Ukristo yanahesabiwa kuelekeza binadamu kutenda dhambi nyingine, hata kubwa zaidi.
Kwa kawaida inatajwa kuwa saba, zote zikitokana na umimi usiozingatia ukweli.


title: Mimba

text: Mimba ni mtoto wa mamalia ambaye anakua katika tumbo la uzazi la mama yake hadi azaliwe.


title: Mimba

text: Ukuaji huo unaendelea moja kwa moja, bila kupitia hatua zilizo wazi, ingawa pengine lugha zinatumia misamiati tofauti kadiri ya siku au wiki zilizopita tangu mimba itungwe.


title: Mimba

text: Muda wa ukuuaji huo wote ni tofauti kadiri ya spishi husika. Kwa binadamu ni miezi 9 hivi.


title: Kuzimu

text: Kuzimu ni huko ambako binadamu wanasadikiwa kuendelea kuishi baada ya kufariki dunia.


title: Kuzimu

text: Imani hiyo ni ya zamani sana na kujitokeza katika visasili na dini nyingi, kuanzia dini za jadi.


title: Kuzimu

text: Ingawa imani hiyo ina tofauti nyingi, kwa jumla wengi wanasadiki roho inaendelea kuishi kama mzimu.


title: Kuzimu

text: Katika Biblia kuna maendeleo ya ufunuo hata kuhusu suala la kuzimu, na ukamilifu wake uliletwa na Yesu ambaye alifundisha ufufuko wa wafu na uzima wa milele, lakini pia anasadikiwa kuwa kisha kufa alishukia kuzimu ili kutoa huko waadilifu wa kale kwa kuwatenganisha moja kwa moja na waovu na kuwaleta pamoja naye mbinguni.


title: Uzima wa milele

text: Uzima wa milele ni hali ya kuishi bila mwisho.


title: Uzima wa milele

text: Biolojia inaonyesha kuwa uhai wa mwili una mipaka, wala sayansi na teknolojia hazijaweza kuivuka.


title: Uzima wa milele

text: Hata hivyo, toka zamani binadamu ameonyesha kwa njia nyingi hamu ya kuendelea kuishi namna moja au nyingine.


title: Uzima wa milele

text: Hadithi ya Gilgamesh, kimoja kati ya vitabu vya kwanza vya fasihi (karne ya 22 KK hivi), kinasimulia habari za mtu aliyetaka kuishi milele.


title: Uzima wa milele

text: Katika dini mbalimbali, uzima wa milele unatarajiwa kutoka kwa Mwenyezi Mungu (au miungu) kama tuzo kwa matu aliyefuata uadilifu wakati wa kuishi duniani.


title: Uzima wa milele

text: Uzima wa milele ndio ahadi kuu ya Yesu kwa wafuasi wake, hasa kadiri ya Injili ya Yohane. Sura ya 17 ya Injili hiyo inafafanua uzima wa milele kuwa uhusiano na Mungu na Yesu Kristo mwenyewe.


title: Uzima wa milele

text: Kwa ahadi hiyo, sisi wanyonge tunaweza kushiriki uzima wa milele wa Mungu: hapa duniani katika mwanga hafifu wa imani, na kisha kufa katika uangavu wa utukufu usiofifia kamwe. Kwa kuwa lengo la Baba ni kwamba tuungane na Yesu Mwanae kwa uwezo wa Roho Mtakatifu ili tuwe na utukufu wake. “Na uzima wa milele ndio huu, Wakujue wewe, Mungu wa pekee wa kweli, na Yesu Kristo uliyemtuma” (Yoh 17:3). “Kwa kuwa uweza wake wa Uungu umetukirimia vitu vyote vipasavyo uzima na utauwa, kwa kumjua yeye aliyetuita kwa utukufu wake na wema wake mwenyewe. Tena kwa hayo ametukirimia ahadi kubwa mno, za thamani, ili kwamba kwa hizo mpate kuwa washirika wa tabia ya Uungu, mkiokolewa na uharibifu uliomo duniani kwa sababu ya tamaa” (2Pet 1:3-4). Sisi tuliobatizwa tunaitwa “wana wa Mungu; na ndivyo tulivyo!” (1Yoh 3:1). Kwa sababu tumesadiki kwamba “Mungu ni upendo” (1Yoh 4:8) na kwamba “hakuna lisilowezekana kwa Bwana” (Lk 1:37). “Na kwa kuwa ninyi mmekuwa wana, Mungu alimtuma Roho wa Mwanawe mioyoni mwetu, aliaye, ‘Aba!’ yaani, ‘Baba!’ Kama ni hivyo, wewe si mtumwa tena bali u mwana; na kama u mwana, basi, u mrithi kwa Mungu” (Gal 4:6-7).


title: Umimi

text: Umimi ni tabia ya kujijali kupita kiasi, bila kutia maanani vya kutosha watu wengine na jamii kwa jumla.


title: Umimi

text: Ni kinyume cha ukarimu na unamfanya mtu azingatie mno kinachompendeza au kinachomfaidisha yeye, badala ya kulenga pia kinachowafaa wengine.


title: Umimi

text: Umimi unatazamwa kwa namna mbalimbali na dini, falsafa, elimunafsia, uchumi na fani nyingine.


title: Umimi

text: Aristotle aliungana na wananchi wenzake wengi katika kulaumu wanaolenga faida yao wenyewe tu.


title: Umimi

text: Seneca alipendekeza watu wajistawishe lakini ndani ya jamii.


title: Umimi

text: Ukristo wa Magharibi uliona umimi kama mzizi wa vilema vikuu vyote saba kwa jina la kiburi.


title: Umimi

text: Francis Bacon aliendeleza msimamo huo alipoandika, “Wisdom for a man's self...[a]s the wisdom of rats”.


title: Umimi

text: Ubepari ulipoenea, Bernard Mandeville alisema maendeleo ya jamii na uchumi yanategemea umimi.


title: Umimi

text: Adam Smith alitumia mfano wa mkono usioonekana kusema mfumo wa uchumi unatumia umimi ili kuleta faida kubwa.


title: Umimi

text: Vilevile John Locke aliona jamii ijengwe juu ya mtu binafsi, halafu Ayn Rand alitetea umimi kama adili la kijamii ambalo ni mzizi wa maendeleo.


title: Umimi

text: Jacques Maritain alipinga hoja hizo kwa kukumbusha ile ya Aristotle kwamba binadamu ni kiumbe cha kijamii, hivyo anaweza kustawi kweli pande zote ikiwa tu analenga faida ya wengine.


title: Jacques Maritain

text: Jacques Maritain (Paris, 18 Novemba 1882 – 28 Aprili 1973) alikuwa mwanafalsafa kutoka Ufaransa.


title: Jacques Maritain

text: Kisha kulelewa katika Uprotestanti, aliasi dini na kuona haiwezekani kujua kama Mungu yupo kweli.


title: Jacques Maritain

text: Wakati wa masomo yake ya sayansi katika chuo kikuu cha Sorbonne, Paris, alikutana na Raïssa Oumançoff, Myahudi kutoka Urusi.


title: Jacques Maritain

text: Walipoona elimu haijibu maswali makuu juu ya maana ya maisha, mwaka 1901 walikubaliana kujiua kwa wakati mmoja. Lakini waliepushwa na rafiki yao aliyewaelekeza kufuata vipindi vya wanafalsafa bora.


title: Jacques Maritain

text: Mwaka 1904 walioana na mwaka 1906 waliongokea Kanisa Katoliki.


title: Jacques Maritain

text: Baada ya hapo wote wawili waliandika sana. Jacques alitunga zaidi ya vitabu 60, akisaidia kufufua mafundisho ya Thomas Aquinas na kutunga Tamko la kimataifa la haki za binadamu.


title: Jacques Maritain

text: Mwishoni mwa Mtaguso II wa Vatikano, Papa Paulo VI alimkabidhi yeye "Ujumbe kwa Wanafalsafa na Wanasayansi".


title: Jacques Maritain

text: Baada ya kufiwa mke wake, alikwenda kuishi utawani hadi kifo chake mwenyewe.


title: Lualaba

text: Mto Lualaba ni mto katika mashariki ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ni tawimto kubwa wa Mto Kongo yaani inabeba maji mengi kuliko tawimito nyingine. mwedno wake una urefu wa kilomita 1800. Vyanzovyake viko katika mkoa wa Katanga karibu na Zambia.


title: Namba

text: Namba ni dhana na lugha inayotumiwa kutofautisha idadi au kupima kiwango. Namba zinazojulikana zaidi ni zile namba asilia kama vile 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 na kadhalika.


title: Namba

text: Utaalamu unaoshughulika habari za namba ni hasa hisabati pamoja na matumizi yote yake katika fani kama vile uhandisi, uchumi, takwimu na sayansi mbalimbali. Hisabati inatumia dhana ya "namba" kwa upana mkubwa hata nje ya namba asilia. Hisabati inajua


title: Theta

text: Theta ni herufi ya nane katika Alfabeti ya Kigiriki. Theta kubwa Θ ina umbo la "O" yenye mstari wa katikati. Theta ndogo θ ina umbo la duaradufu nyembamba pamoja na mstari lala wa katikati lakini kuna pia umbo lisilofungwa kama ϑ.


title: Theta

text: Kwa matumizi ya tarakimu inamaanisha namba 9.


title: Theta

text: Matamshi yake siku hizi ni sawa na "th" kwa Kiswahili.


title: Theta

text: Jinsi ilivyo kawaida na herufi mbalimbali za kigiriki inatumiwa kama kifupi kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hesabu na sayansi. Mifano kadhaa ni


title: Iota

text: Iota (pia: yodi) ni herufi ya tisa katika Alfabeti ya Kigiriki. Umbo la iota kubwa na ndogo limeendelea vilevile katika alfabeti ya Kilatini na hivyo hutumiwa vile hadi leo katika lugha zote zinazotumia mwandiko huo kama vile Kiswahili, Kiingereza na kadhalika.


title: Iota

text: Kwa matumizi ya tarakimu inamaanisha namba 10.


title: Iota

text: Matamshi yake ni sawa na "i" kwa Kiswahili.


title: Iota

text: Katika tafsiri ya Biblia ya "Union Bible" neno "yodi" hutumiwa pale ambako lugha asilia ya Kigiriki inatumia "iota" .


title: Iota

text:
"Math 5:18: Kwa maana, amin, nawaambia, mpaka mbingu na nchi zitakapoondoka, yodi moja wala nukta moja ya Torati haitaondoka, hata yote yatimie."
Hapa neno iota/yodi hutumiwa kumaanisha "herufi ndogo kabisa" yaani sehemu ndogo yoyote ya Maandiko matakatifu.


title: Kappa

text: Kappa ni herufi ya kumi katika Alfabeti ya Kigiriki. Umbo la kappa kubwa na ndogo limeendelea vilevile katika alfabeti ya Kilatini na hivyo hutumiwa vile hadi leo katika lugha zote zinazotumia mwandiko huo kama vile Kiswahili, Kiingereza na kadhalika. Matamshi yake ni "K", sawa na Kiswahili.


title: Kappa

text: Kwa matumizi ya tarakimu inamaanisha namba 20.


title: Kappa

text: Kama neno lenye asili ya Kigiriki limepokelewa katika lugha ya Kiingereza mara nyingi herufi "C" imechukua nafasi ya "K". Sababu yake ni kwamba Waroma waliandika "k" mara nyingi kama "c" katika Kilatini maana hawakutofautisha herufi hizi mbili.


title: Kappa

text: Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, kappa inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hesabu na sayansi.


title: Lambda

text: Lambda ni herufi ya kumi na moja katika Alfabeti ya Kigiriki. Lambda kubwa Λ ina umbo la pembe yenye ncha juu, ni tofauti na lambda ndogo λ.


title: Lambda

text: Kwa matumizi ya tarakimu inamaanisha namba 30.


title: Lambda

text: Matamshi yake ni sawa na "L" kwa Kiswahili.


title: Lambda

text: Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hesabu na sayansi. Mifano kadhaa ni


title: Tarakimu

text: Tarakimu (kutoka Kiarabu رقم "raqm") au numerali (kutoka Kilatini "numerus", kupitia Kiingereza "numeral") ni alama za kimaandishi zinazotumiwa kuandika namba.


title: Tarakimu

text: Tarakimu zinazojulikana na kutumika zaidi duniani siku hizi ni 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. Alama hizo huitwa mara nyingi namba za Kiarabu au tarakimu za Kiarabu ilhali Waarabu wenyewe wanaziita "namba za Kihindi". Sababu yake ni kwamba Waarabu walipokea alama hizo kutoka Uhindi na baadaye Wazungu huko Ulaya walipokea alama kutoka Waarabu na kutoka Ulaya zilisambazwa kote duniani.


title: Tarakimu

text: Waarabu wenyewe hutumia umbo tofauti kwa alama hizo ambazo ni ٠ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٧ ٨ ٩. Hapa alama za ١ =1 na ٩=9 zinaonekana sawa. ٢ na ٣ yaani 2 na 3 zinatambuliwa kirahisi ziligeuzwa pembe ya digrii 90°. Kwa kutazama tena inawezekana kutambua pia ٤ , ٥ na ٧ = 4 , 5 na 7 zilizogeuzwa au kuongezwa kidogo. Lakini 6 na 8 katika namba za Kimagharibi zinaonekana tofauti sana.


title: Tarakimu

text: Thamani ya tarakimu si kwa lazima sawa wakati wowote maana inategemea mfumo wa namba. Alama "11" kwa kawaida humaanisha kumi na moja na hapa imetumiwa kwa mfumo wa desimali tunayojifunza kwenye shule ya msingi. Lakini "11" inaweza kumaanisha pia "tatu" ikitumiwa katika mfumo wa binari yaani mfumo unatumiwa na kompyuta.


title: Tarakimu

text: Tamaduni mbalimbali za kihistoria hazikupata alama za pekee kwa kuonyesha namba bali walitumia herufi za kawaida. Hata leo hii kuna namna ya kuhesabu kwa mfano milango ya kitabu A., B., C. au 1a), 1b), 1c), 2a) , 2b) na kadhalika.


title: Tarakimu

text: Mifano ni Kigiriki cha kale ambako herufi kumi za kwanza zilitumiwa pia kwa kuonyesha namba 1-10.


title: Tarakimu

text: Kwa hiyo alama za α alfa, β beta, γ gamma, δ delta zilitumiwa pia kwa namba 1,2,3,4. Hawakuendelea kurudia alama hizi jinsi ilivyo katika numerali za Kiarabu za kisasa, bali kuanzia herufi ya 10 yaani ι iota walitumia alama kwa namba 10, 20, 30, yaani ι iota, κ kappa, λ lamda kwa 10, 20, 30 na kadhalika.


title: Tarakimu

text: Rho ρ, sigma ς , tau τ zilikuwa alama kwa 100, 200, 300 na kadhalika. Kwa namba juu ya 1000 walitumia tena herufi ya alfa kwa kuongeza mstari mdogo kama hapa ͵α, ͵β, ͵γ kwa 1000, 2000, 3000.


title: Tarakimu

text: Wakitambua alama za herufi kwa maana ya tarakimu hawakusoma "alfa, beta gamma" bali namba husika "ena, dio, tri" ...


title: Tarakimu

text: Wagiriki wa leo hutumia tarakimu za Kiarabu za Kimagharibu yaani za kimataifa.


title: Tarakimu

text: Maandishi ya lugha kama Kiebrania au pia Kiarabu cha kale yalitumia mfumo huohuo.


title: Tarakimu

text: Katika andishi la Kilatini herufi chache zilitumiwa kwa kuandika tarakimu. mfumo huu hutumiwa hadi leo kwa kuonyesha namba za pekee, kwa mfano kutofautisha wafalme au mapapa wenye jina lilelile kama "King Henry VI" au "Papa Yohane XIII".


title: Tarakimu

text: Herufi hizi zilikuwa: I (1), V (5), X (10), L (50), C (100), D (500) na M (1000)


title: Tarakimu

text:
Kwa namba 1-10 alama zifuatazo zilikuwa kawaida:
Namba huandikwa kwa kuunganisha alama na kujumllisha thamani. Hivyo II ni mbili I yaani 2. XIII ni kumi na tatu I yaani 13. Hakuna sifuri katika mfumo huu. Namba 207 hivyo ni CCVII yaani C=100 mbili, V=5 moja na I=1 mbili. 2013 ni MMXIII yaani 1000 mbili, 10 moja, 1 tatu.


title: Tarakimu

text: Alama huandikwa kuanzia upande wa kushoto kwenda kulia. Lakini kwa kupunguza idadi ya alama kuna pia uwezekano wa kuweka alama upande wa kushoto kwa maana ya kupunguza.


title: Tarakimu

text: Hivyo ni kawaida kuandika IV (5-1) kwa maana ya 4 badala ya IIII. Vilevile IX (10-1) = 9 badala ya VIIII, XL (50-10) badala ya XXXX kwa 40, IL badala ya XXXXVIIII kwa 49 na kadhalika. Hapo 999 unaandikwa IM badala ya kirefu DCCCCLXXXXVIIII.


title: Tarakimu

text: Katika mfumo desimali alama ya tarakimu inapewa thamani tofauti kulingana na nafasi yake. Tarakimu iliyopo upande wa kulia kabisa ina thamani yake mara moja, kila tarakimu upande wake wa kushoto ina thamani mara kumi.


title: Tarakimu

text: Kwa hiyo katika tarakimu 358 ni hivi:


title: Mana

text: Mana (kwa Kiebrania מָן) ni chakula kilichotumiwa na Waisraeli walipotangatanga katika jangwa la Sinai miaka 40 mfululizo baada ya kutolewa na Musa nchini Misri walipokuwa wananyanyaswa.


title: Mana

text: Habari hizo zinapatikana katika vitabu vingi vya Biblia (hasa Kutoka 16:1-36 na Hesabu 11:1-9) na vilevile katika Kurani 5:27.


title: Mana

text: Pamoja na maelezo mbalimbali yaliyotolewa na wataalamu kuhusu asili ya chakula hicho, kwa imani kilitazamwa kama ishara ya pekee ya Mungu kuwashughulikia watu wake.


title: Mana

text: Yesu alikitumia hicho pia kujitambulisha ni nani kwa binadamu wote: "Mimi ndimi chakula cha kweli kilichoshuka kutoka mbinguni" (Yoh 6).


title: Mana

text: Wanasayansi wamejaribu kufumbua kitu hicho cha mana. Ufumbuzi mmoja ni kwamba mana ni sandarusi ya mchamwino, mti unaomea sana katika Rasi ya Sinai. Sandarusi hii ni tamu na ikiwa imekauka ina rangi ya hudhurungi.


title: Mana

text: Ufumbuzi mwingine ni kwamba mana ni mchozo wa wadudu kama vidukari na wadudu-gamba, k.m. mdudu-gamba wa mchamwino ("Trabutina mannipara"). Katika hali ya hewa moto na kavu ya Rasi ya Sinai mchozo huo hukauka haraka. Fuwele za mchozo huo ni tamu na zina rangi ya manjano au hudhurungi. Mara nyingi michozo kama huo huitwa mana pia.


title: Karamu ya mwisho

text: Karamu ya mwisho inamaanisha mlo wa mwisho wa Yesu Kristo hapa duniani, ambao aliula pamoja na mitume wake kabla hajakamatwa na hatimaye kusulubiwa.


title: Karamu ya mwisho

text: Katika Injili, hasa ile ya Luka, Yesu alishiriki mara nyingi karamu alizoandaliwa au alipoalikwa, kama vile ile ya arusi ya Kana. Ingawa jambo hilo lilisababisha aitwe "mlafi na mlevi", kwake ilikuwa nafasi ya kuzidi kujitambulisha kwa matendo na maneno na ya kutoa mafundisho yake.


title: Karamu ya mwisho

text: Habari za karamu ya mwisho zinasimuliwa kirefu zaidi, hasa kwa sababu ndiyo wakati wa Yesu kuweka ukumbusho wake wa kudumu katika sakramenti ya mwili na damu yake.


title: Karamu ya mwisho

text: Wakristo wanafanya ukumbusho huo mara nyingi, lakini hasa Alhamisi Kuu.


title: Karamu ya mwisho

text: Barua ya kwanza kwa Wakorintho ndiyo ushahidi wa zamani zaidi kuhusu ibada hiyo. Baada yake Injili Ndugu pia ziliripoti matendo na maneno ya Yesu juu ya mkate na divai.


title: Karamu ya mwisho

text: Injili ya Yohane haisimulii ekaristi ilivyowekwa, ila katika sura ya 6 inaripoti maneno mazito ya Yesu kuhusu mkate wa uzima, halafu katika karamu ya mwisho, pamoja na mengine, inaeleza Yesu alivyowaosha miguu Mitume na kuwaachia amri mpya ya kupendana kama yeye alivyowapenda, ambayo ndiyo lengo la ekaristi.


title: Mlima Karmeli

text: Mlima Karmeli (kwa Kiebrania הר הכרמל, Karem El/Har Ha'Karmel, "Shamba la mizabibu la Mungu"; kwa Kiarabu |الكرمل/جبل مار إلياس, Kurmul/Jabal Mar Elyas, "Mlima wa Mt. Eliya" unapatikana katika pwani ya Israeli ukijitokeza katika Bahari ya Kati.


title: Mlima Karmeli

text: Ni mlima muhimu kwa biolojia, akiolojia na dini mbalimbali na unahesabiwa na UNESCO "urithi wa dunia" upande wa viumbehai.


title: Mlima Karmeli

text: Kadiri ya masalia yaliyopatikana huko, kwa kipindi fulani watu wa aina Homo neanderthalensis na Homo sapiens waliishi pamoja katika eneo hilo.


title: Mlima Karmeli

text: Biblia (1Fal 18) inausifu kwa uzuri wake, na kusimulia jinsi juu yake nabii Eliya alivyoshindana na manabii wa uongo wa Baali ili kurudisha Waisraeli kwa Mungu wao pekee, YHWH.


title: Mlima Karmeli

text: Ni kwamba Waisraeli walielekea dini za jadi] zilizoenea kandokando yao kwa sababu zilikuwa zinaahidi kufanikisha maombi yao kwa ibada za hakika, wakati Mungu ana hiari ya kupokea au kukataa sadaka zao. Waisraeli walijaribu kufuata pande zote mbili kwa pamoja, ila Mungu hakuweza kukubali, kwa kuwa ni peke yake tu.


title: Mlima Karmeli

text: Imani yao iliyumba hasa wakati mfalme Ahabu alipotawala Kaskazini (869-850 hivi K.K.), ambapo Yezebeli, mke wake, alifanya juhudi kubwa za kuikomesha kabisa imani yao kwa YHWH ili wamuabudu Baali, mungu mkuu wa kwao aliyehusika na mvua, kufuatana na sanamu mbili zilizotengenezwa na Yeroboamu I zikiwa na sura ileile ya Baali (fahali wa dhahabu). Mezani pa malkia huyo walikuwa wanalishwa manabii wa uongo 850 kumbe manabii wa Bwana waliuawa karibu wote.


title: Mlima Karmeli

text: Hapo Mungu akamtuma Eliya (1Fal 17-18) ambaye jina lake lina maana ya kwamba, “Mungu wangu ni YHWH” na linajumlisha kazi yake ya kutetea kwa ari zote imani ya kweli hata akaiokoa. Ili kuondoa utata wa kuabudu pande mbili, Eliya kwanza alizuia mvua isinyeshe nchini miaka mitatu na nusu, ibada kwa Baali zisifanikiwe hata kidogo, halafu akashindana na manabii hao hadhara ya Israeli yote juu ya mlima Karmeli.


title: Mlima Karmeli

text: Tofauti na mbinu za manabii 450 wa Baali, waliofikia kujichanja na kutoka damu ili kuvuta moto kutoka mbinguni wasifaulu, Eliya aliomba tu kwa unyofu kwamba Mungu ajitokeze ili kugeuza mioyo ya watu wake wamrudie. Kwa kuteremsha moto toka mbinguni juu ya sadaka yake YHWH alithibitisha kuwa ndiye Mungu pekee na kuwa anaendelea kuwaokoa watu wake. Baada ya Eliya kuwachinja wote aliruhusu mvua inyeshe tena. Ndiyo sababu anasifika kwa nguvu ya sala yake (Yak 5:17-18).


title: Mlima Karmeli

text: Uzuri wa mlima na mandhari yake, pamoja na umuhimu wake wa Kibiblia ulivuta tangu zamani Wakristo wakaapweke kuishi juu yake. Kutokana nao lilienea baadaye shirika la Wakarmeli katika matawi yake mbalimbali.


title: Kanuni ya Imani

text: Kanuni ya imani, au "Ungamo la imani", au "Tamko la imani", au "Nasadiki (Ukristo)" au "Shahada (Uislamu)" ni fomula iliyopangwa kwa muhtasari ili wafuasi wa dini fulani wakiri kwamba wanaamini mafundisho ya dini hiyo.


title: Kanuni ya Imani

text: Inajadiliwa kama dini ya Uyahudi ina kanuni ya imani. Baadhi wanasema ipo, nayo ni [[Shema Yisrael] ([[Kumb]] 6:4), inayoanza hivi: "Sikiliza, ee [[Israeli]]: [[Bwana]] [[Mungu]] wetu, Bwana ni mmoja."


title: Kanuni ya Imani

text: Katika [[Ukristo]] ni maarufu hasa [[Kanuni ya Imani ya Nisea Konstantinopoli]], iliyotungwa mwaka [[325]] katika [[Mtaguso wa kwanza wa Nisea]] na kukamilishwa mwaka [[381]] katika [[Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli]]. Ndiyo ya kwanza katika ya [[Mitaguso ya kiekumene]]. Msingi wa fomula hiyo ni [[Agano Jipya]] lilivyoeleweka kwa kawaida na ma[[askofu]] wa [[Kanisa]] wa [[karne ya 4]], ambayo ni muhimu sana katika [[ufafanuzi]] wa [[imani]] uliofanywa na ma[[babu wa Kanisa]]. Karibu [[madhehebu]] yote ya Ukristo yanakubali hadi leo kanuni hiyo.


title: Kanuni ya Imani

text: Pamoja nayo inakubalika sana [[Kanuni ya Imani ya Mitume]] iliyotokea [[Roma]] katika maadhimisho ya [[liturujia]], hasa [[ubatizo]].


title: Kanuni ya Imani

text: Kabla ya hizo kutungwa, katika [[Barua ya kwanza kwa Wakorintho]] (15:3-7) [[Mtume Paulo]] aliandika aina ya kanuni ya imani ambayo mwenyewe aliikuta alipoongokea Ukristo akaieneza katika [[uinjilishaji]] wake.


title: Kanuni ya Imani

text:
[[Waislamu]] wanatamka maneno ya shahada kama [[nguzo]] mojawapo ya dini yao ili kumkiri [[Mungu]] pekee ([[Allah]]) na [[mtume Muhammad]] kama [[rasuli]] wake.
[[Category:Dini]]
[[Category:Ukristo| ]]


title: Kanuni ya Imani ya Mitume

text: Kanuni ya Imani ya Mitume (kwa Kilatini: "Symbolum Apostolorum" au "Symbolum Apostolicum") ni ungamo la imani ya Ukristo lililoanza kutumika mjini Roma katika karne ya 2 kwa ajili ya ubatizo, halafu likaenea hasa katika Kanisa la Magharibi.


title: Kanuni ya Imani ya Mitume

text: Kanuni hiyo inaendelea kutumiwa na Kanisa Katoliki na madhehebu mengi ya Uprotestanti katika liturujia na katekesi.


title: Kanuni ya Imani ya Mitume

text: Kwa kuwa ilitokea Ulaya Magharibi, ambapo elekeo la kinadharia si kubwa kama huko Ugiriki, tena mapema kuliko mabishano mengi ya teolojia kuhusu umungu wa Yesu Kristo na wa Roho Mtakatifu, haina ufafanuzi wa kina.


title: Kanuni ya Imani ya Mitume

text: Maandishi ya zamani zaidi tuliyonayo yanayoitaja "Kanuni ya Imani ya Mitume" ni barua ya mwaka 390 hivi kutoka sinodi ya Milano kwa Papa Siricius.


title: Kanuni ya Imani ya Mitume

text: Kwa Kiswahili, Kanisa Katoliki linatumia tafsiri hii:


title: Kanuni ya Imani ya Mitume

text:
Nasadiki kwa Mungu Baba mwenyezi,
Muumba wa mbingu na dunia,


title: Kanuni ya Imani ya Mitume

text:
na kwa Yesu Kristo, Mwanae pekee, Bwana wetu,
aliyetungwa kwa uwezo wa Roho Mtakatifu,
akazaliwa na Bikira Maria,


title: Kanuni ya Imani ya Mitume

text:
akateswa kwa mamlaka ya Ponsyo Pilato,
akasulubiwa, akafa, akazikwa,
akashukia kuzimu,


title: Kanuni ya Imani ya Mitume

text:
siku ya tatu akafufuka kutoka wafu,
akapaa mbinguni,
amekaa kuume kwa Mungu Baba mwenyezi;
kutoka huko atakuja kuwahukumu walio hai na wafu.


title: Kanuni ya Imani ya Mitume

text:
Nasadiki kwa Roho Mtakatifu,
Kanisa takatifu katoliki,
ushirika wa watakatifu,
maondoleo ya dhambi,
ufufuko wa miili,
uzima wa milele. Amina.


title: Wasiosadiki Utatu

text: Wasiosadiki Utatu ni Wakristo ambao wanakusha fundisho hilo la msingi la madhehebu karibu yote ya dini iliyoanzishwa na Yesu.


title: Wasiosadiki Utatu

text: Biblia haitumii neno Utatu, ambalo limetungwa na wanateolojia katika jitihada za kufafanua ukweli wa Yesu Kristo kama Mwana wa Mungu na wa Roho Mtakatifu.


title: Wasiosadiki Utatu

text: Kwa kuwatambua wote wawili kuwa wa milele lakini si Baba, wanateolojia wengi, hasa mababu wa Kanisa, walikiri kuwa zote tatu ni nafsi tofauti za Mungu pekee.


title: Wasiosadiki Utatu

text: Mitaguso ya kiekumene kuanzia karne ya 4 ilithibitisha mafundisho hayo kama imani sahihi na kutupilia mbali yaliyo kinyume kama uzushi.


title: Wasiosadiki Utatu

text: Hata hivyo Waario na wengineo hawakukubali dogma hizo, hivyo asilimia ndogo ya Wakristo imeendelea kukataa kusadiki fumbo la Utatu, na kukiri umoja wa nafsi ya Mungu, ingawa kwa kutofautiana wao kwa wao.


title: Wasiosadiki Utatu

text: Kati ya makundi makubwa zaidi yenye msimamo huo kuna Wamormoni na Mashahidi wa Yehova, lakini pia baadhi ya Wapentekoste.


title: Majina ya Yesu katika Agano Jipya

text: Majina ya Yesu katika Agano Jipya ni namna mbalimbali za kumuita kwa heshima na katika jitihada za kuweka wazi yeye ni nani kweli, tena ni nani kwetu sisi binadamu.


title: Majina ya Yesu katika Agano Jipya

text: Pamoja na jina Yesu alilopewa alipotahiriwa siku ya nane baada ya kuzaliwa na Kristo, katika Agano Jipya anaitwa kwa namna nyingine 196kama vile:


title: Yesu kadiri ya historia

text: Yesu kadiri ya historia ni ujuzi juu yake unaopatikana kwa kumchunguza kama mtu mwingine yeyote, mbali na imani ya dini, ili kuelewa vizuri maisha yake yalivyokuwa kihistoria.


title: Yesu kadiri ya historia

text: Fani hiyo inavyodai, ni lazima kuchunguza habari tulizonazo juu yake ili kuthibitisha ukweli wake.


title: Yesu kadiri ya historia

text: Yesu hakuacha maandiko yoyote. Habari zake zinapatikana hasa katika Biblia, kwa namna ya pekee katika Injili nne na vitabu vingine vya Agano Jipya.


title: Yesu kadiri ya historia

text: Yapo pia mengine ya Wakristo yasiyokubaliwa na Kanisa kama Neno la Mungu hasa kwa sababu yalichelewa kuandikwa (kuanzia karne ya 2).


title: Yesu kadiri ya historia

text: Nje ya Ukristo kuna habari fupi kuhusu Yesu katika maandiko ya waandishi wa Roma, Wagiriki na Wayahudi. Habari hizo zinaangaliwa sana kwa sababu zimetungwa na watu wasiomwamini Yesu kidini.


title: Yesu kadiri ya historia

text: Kwa ujumla zinathibitisha ya kwamba Yesu alikuwepo, na kwamba wakati hao walipoandika alikuwa na wafuasi huko Roma na ya kwamba awali Waroma hawakuelewa tofauti kati ya wafuasi wake na Wayahudi


title: Yesu kadiri ya historia

text: Kati ya waandishi hao muhimu ni hasa:


title: Yesu kadiri ya historia

text: 1. Mtaalamu Myahudi Flavius Josephus: huyo aliandika miaka 93-94 BK kitabu cha "Antiquitates Judaicae“ (Habari za historia ya Wayahudi) akitaja kifo cha "Yakobo ndugu wa Yesu“ (sura ya 20, 200).


title: Yesu kadiri ya historia

text: 2. Mwandishi Mroma Tacitus: huyo aliandika mnamo mwaka 117 ya kwamba Kaisari Nero alishtaki kikundi cha “Chrestiani” ya kuwa wamechoma moto mji wa Roma. Aliongeza: “Mtu ambaye ni asili ya jina hilo ni Chrestus aliyeuawa wakati wa Tiberio kwa amri ya Pontio Pilato” (Annales XV,44).


title: Yesu kadiri ya historia

text: 3. Mwandishi Mroma Svetonius: huyo alimtaja “Chrestos” katika kitabu chake juu ya maisha ya Kaisari Klaudio (25,4) ya kwamba huyu amesababisha fujo kati ya Wayahudi wa Roma hivyo Kaisari aliwafukuza wote mjini.


title: Yesu kadiri ya historia

text: 4. Mwanasiasa Mroma Gaius Plinius Caecilius Secundus: huyo aliacha barua kadhaa zinazotaja Wakristo mnamo mwaka 100 BK. Alimwuliza Kaisari Traianus jinsi ya kushughulikia Wakristo waliokataa kutoa sadaka mbele ya sanamu za Kaisari.


title: Tarehe za maisha ya Yesu

text: Tarehe za maisha ya Yesu zinakadiriwa ili kuzidi kumfahamu Yesu kadiri ya historia.


title: Tarehe za maisha ya Yesu

text: Hii ni kwa sababu Injili na vitabu vingine juu yake havitaji kwa kawaida tarehe wala mwaka wa matukio vinavyoyasimulia.


title: Tarehe za maisha ya Yesu

text: Hata hivyo, vikitaja watu wanaojulikana na historia kwa njia nyingine (kwa mfano Kaisari Augusto na Kaisari Tiberi), au mambo mengine ya namna hiyo, inaweza kujua kwa kiasi kikubwa au kidogo mwaka au hata tarehe ya matukio hayo.


title: Tarehe za maisha ya Yesu

text: Muhimu zaidi ni kukadiria Yesu alizaliwa akafariki lini.


title: Tarehe za maisha ya Yesu

text: Kuhusu kuzaliwa kwake, inajulikana kuwa kulitokea chini ya mfalme Herode Mkuu, aliyetawala hadi alipofariki mwaka 4 KK. Hivyo, wengi wanakubali kwamba Yesu alizaliwa kidogo kabla ya hapo, labda mwaka 6 KKingawa Denis Mdogo kwa kukosea alihesabu tofauti miaka 500 baadaye alipoona inafaa kugawa miaka yote ya historia katika makundi mawili, KK na BK.


title: Tarehe za maisha ya Yesu

text: Kuhusu kifo chake, kinashuhudiwa hata nje ya Biblia kuwa kilitokea chini ya Ponsyo Pilato, liwali wa Palestina kuanzia mwaka 26 hadi 36 BK.Hivyo kifo cha Yesu kilitokea katika miaka hiyo.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Ukristo katika karne za kwanza ni sehemu ya historia ya Kanisa hadi mwaka 325 BK, mwaka ulipofanyika mtaguso mkuu wa kwanza huko Nisea, leo nchini Uturuki.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Kwa kawaida karne hizo tatu zinagawiwa pande mbili: wakati wa Mitume wa Yesu (hadi mwaka 100 hivi) na baada ya kifo chao wote.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Habari kuu za kipindi cha kwanza, kama ile ya siku ya Pentekoste Roho Mtakatifu kuwashukia wafuasi wa Yesu, zinapatikana hasa katika Matendo ya Mitume, kitabu kilichoandikwa na mwinjili Luka kwenye miaka ya 80. Humo unasimuliwa hasa uenezi wa Ukristo katika maeneo ya upande wa kaskazini wa Bahari ya Kati.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Tukio lingine muhimu linalosimuliwa na Luka ni uongofu wa Mtume Paulo, mwenezi mkuu wa Ukristo na mfafanuzi bora wa imani hiyo mpya.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Pamoja na uenezi, linajitokeza badiliko kubwa la Wakristo: awali walikuwa wote Wayahudi ama kwa kuzaliwa ama kwa kuongoka, nao wanaitwa Wakristo wa Kiyahudi. Lakini katika karne ya 1 idadi yao ilizidiwa na ile ya Wakristo wa mataifa mengine.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Sambamba na hilo lugha ya kimataifa ya Kigiriki ilizidi kutumika badala ya Kiaramu, lugha mama ya Yesu na mitume wake. Ndiyo sababu Agano Jipya limeandikwa lote kwa Kigiriki. Vitabu 27 vinavyoliunda vilianza kulinganishwa na vile vya Agano la Kale kama vitakatifu.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Tena Yerusalemu uliokuwa mji mkuu wa Wayahudi na wa Wakristo wa kwanza, ulizidi kukosa umuhimu, hasa baada ya Mtume Petro na wenzake kuuhama au kuuawa. Wakati wa vita vya kwanza vya Kiyahudi hata waumini wa kawaida walihama, na waliporudi hakukuwa tena na hekalu, kwa kuwa lilibomolewa mwaka 70. Mbali ya hayo, uhusiano na Wayahudi ulizidi kuharibika, na hatimaye Wakristo walikatazwa wasishiriki tena ibada sinagogini.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Jumuia ya Roma, makao makuu ya dola, ilizidi kuwa muhimu, hasa baada ya kufikiwa na Petro na Paulo, ambao walimalizia huko kazi yao kwa kufia dini katika dhuluma ambayo ilianzishwa na Kaisari Nero mwaka 64 na kuendelea kwa kwikwi hadi mwaka 313.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Bila kujali dhuluma hiyo ya nyingine, Ukristo ulizidi kuenea ndani na nje ya Dola la Roma.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Ushujaa wa umati wa wafiadini na upendo kati ya Wakristo vinafikiriwa kuwa sababu kuu ya uenezi. Kutoka kwenye miji, imani ilizidi kuenea vijijini pia.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Pamoja na hayo, walianza kujitokeza waandishi mbalimbali kutetea Kanisa mbele ya serikali, na wengine kuchambua imani dhidi ya uzushi uliozidi kupata nguvu hasa kwa namna ya Gnosis. Waandishi hao ni kati ya wale wanaoitwa mababu wa Kanisa au walau waandishi wa Kikanisa.


title: Ukristo katika karne za kwanza

text: Wakati huohuo matumizi ya vitabu vya Agano Jipya katika ibada yalizidi kujadiliwa na kutungiwa orodha rasmi (Kanuni ya Biblia).


title: Uzuri

text: Uzuri ni sifa ya nafsi, mnyama, mahali, tendo, wazo, neno, tungo, sauti, picha au kitu chochote kinachopendeza.


title: Uzuri

text: Kimsingi, kwa wanaomuamini Mungu, ni sifa yake ambayo inajumlisha zile za umoja, ukweli na wema, na kujitokeza katika utakatifu wa watu wake.


title: Uzuri

text: Kwa namna mbalimbali uzuri unachunguzwa na falsafa, sosholojia, saikolojia n.k. na kulengwa na binadamu tangu zamani za kale, hasa kwa njia ya sanaa za aina mbalimbali. Tangu mtu yupo, hawezi kuridhika na mahitaji ya mwili tu.


title: Uzuri

text: Pengine uzuri unategemea utamaduni, lakini mara nyingi unapendeza watu wote.


title: Uzuri

text: Mang'amuzi ya "uzuri" mara nyingi yanatokana na utambuzi wa ulinganifu na uasilia, unaomfanya mtu ajisikie salama na kuridhika.


title: Uzuri

text: Hata hivyo, kwa kuwa mara kadhaa ni mang'amuzi ya binafsi, mithali ya Kiingereza inasema, "beauty is in the eye of the beholder" ("uzuri umo jichoni mwa mtazamaji")hata pengine ni suala la urithi.


title: Mungu Baba

text: Mungu Baba ni nafsi ya kwanza ya Mungu katika imani ya Wakristo (isipokuwa Wasiosadiki Utatu).


title: Mungu Baba

text: Katika Uyahudi Mungu aliitwa pengine Baba kwa jinsi alivyo asili ya uhai na anavyoshughulikia watu wake, hasa Waisraeli, mfalme wao na mafukara, wanaopaswa kumtegemea kama watoto.


title: Mungu Baba

text: Kumbe katika Agano Jipya yeye ni hasa Baba wa Yesu, anayejitambulisha kama Mwana pekee wa Mungu. Nafsi hizo mbili pamoja na Roho Mtakatifu zinasadikiwa kuwa Mungu mmoja tu, asiyegawanyika katu.


title: Mungu Baba

text: Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli tangu mwaka 325 inafafanua kuwa Yesu Kristo "amezaliwa na Baba tangu milele yote", yaani si uzazi uliotokea wakati wowote wala mahali popote duniani. Daima Mungu Baba ni Baba wa Mwana, asingeweza kuwepo bila kumzaa Mwana.


title: Mungu Baba

text: Wakristo wanafurahia kujua na kushirikishwa uhusiano huo wa milele kwa kufanywa na Roho Mtakatifu (Gal 4:4) "wana ndani ya Mwana pekee": ndiyo maana ya kujiita "wana wa kambo" wa Mungu, wakati Yesu ni Mwana asilia.


title: Mungu Baba

text: Uislamu unamuamini Mungu kama muumbaji wa ulimwengu wote, lakini hauhimizi kumuita "Baba" kwa kuwa unataka kusisitiza ukuu wake usio na kifani.


title: Mungu Mwana

text: Mungu Mwana (kwa Kigiriki Θεός ὁ υἱός, Theos o uios) ni nafsi ya pili ya Utatu Mtakatifu wa Mungu pekee.


title: Mungu Mwana

text: Dogma hiyo ya Ukristo (madhehebu yote isipokuwa Wasiosadiki Utatu) inamkiri Yesu kuwa Mungu sawa na Mungu Baba na Roho Mtakatifu.


title: Mungu Mwana

text: Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli inamkiri Mungu Mwana "aliyezaliwa na Baba tangu milele yote", alikuwepo kabla ya kujifanya binadamu tumboni mwa Bikira Maria.


title: Plutoni

text: Plutoni ni elementi katika mfumo radidia yenye alama Pu. Namba atomia ni 94 na uzani atomia ni 244. Jina limechaguliwa kutokana na sayari kibete Pluto.


title: Plutoni

text: Urani ni metali nururifu. Kiasili inatokea katika viwango vodogo sana kutokana na unururifu wake, maana plutoni iliyowahi kuwepo duniani imeshaoza katika mchakato wa mbunguo nyuklia. Sehemu kubwa iliyopo leo hii imezalishwa katika matanuri ya nyuklia kutokana na urani.


title: Plutoni

text: Matumizi yake ni katika matanuri ya nyuklia na katika silaha za nyuklia. Matumizi yake ya kijeshi yalitangulia matumizi mengine, bomu lililobomoa mji wa Nagasaki nchini Japan katika Agosti 1945 na kusababisha vifo 60,000 ilitengenezwa kwa plutoni.


title: Plutoni

text: Inatokea mara kwa mara kwa kuchoma urani katika tanuri nyuklia. Hivyo inasafishwa na kurudishwa kama fueli katika aina tofauti za matanuri ya nyuklia.


title: Plutoni

text: Matatizo yake ni ya kwamba unururifu wake mkali na hivyo hatari ya kuishughulikia katika matumizi. Viwango vidogo sana vya plutoni vinaweza kusababisha kansa kama elementi hii inaingia mwilini kama vumbi au katika chakula. Baada ya kuzalishwa Plutoni inaendelea kuwa nururifu kwa muda mrefu na hivyo takataka ya kinyuklia yenye plutoni inahitaji kutunzwa mbali na watu kwa vipindi wa miaka maelfu hata ma kumi-elfu.


title: Plutoni

text: Matumizi ya pekee ya plutoni ni katika beteri kwa ajili ya vyombo vya angani hasa vinavyotembea mbali na jua na hivyo haviwezi kutumia nishati ya jua.


title: Sosholojia

text: Sosholojia ni fani ya sayansi inayochunguza mwenendo wa kijamii, yaani binadamu katika maisha ya jamii: unavyoanza, unayoendelea, unavyojipanga na unavyosababisha miundo.


title: Sosholojia

text: Kwa maneno mengine, sosholojia inamsoma mtu katika mahusiano yake: mtu na mtu, mtu na watu (kundi) na hivyo huweza kugundua tabia zake mbalimbali.


title: Sosholojia

text: Somo hilo linahusiana na masomo mengine, kama vile anthropolojia, historia, saikolojia na uchumi.


title: Sosholojia

text:
Ni mojawapo kati ya sayansi za jamii nayo inatumia mbinu tofauti za kutambua hali halisi,
halafu inazichunguza kimpango.


title: Sosholojia

text: Jina la fani hii linatokana na Kilatini ("socius" yaani "mwenzi") na Kigiriki ("λογία, logia" yaani "elimu") pamoja.


title: Sosholojia

text: Aliyeunganisha kwa mara ya kwanza maneno hayo (mwaka 1780) ni mwandishi Mfaransa Emmanuel-Joseph Sieyès (1748–1836), lakini alichoandika kilichelewa kuchapwa. Mwaka 1838 alifanya vilevile Mfaransa mwingine, mwanafalsafa wa sayansi Auguste Comte (1798–1857). Comte used this term to describe a new way of looking at society.


title: Sosholojia

text: Kujifunza sosholojia ni kujifunza kuangalia dunia kwa mapana zaidi, yaani kutoka nje ya mipaka ya tafsiri zetu tulizojiwekea kijuujuu. Ni kukubali changamoto ya kuchunguza upya yale yote tunayoyajua kwa maana za kawaida: matokeo ya uchunguzi huo pengine hupingana na kile tulichokidhani mwanzoni na hivyo kutuwezesha kuuona ukweli katika hali mpya.


title: Sosholojia

text: Sosholojia hutusaidia kuelewa hali halisi ya jamii ili kuchangia urekebishaji au utengenezaji wa sera mpya. Hutusaidia pia kukuza ujuzi wetu wa jamii mbalimbali na wa mahusiano yetu kijamii, yakiwa mazuri au mabaya vilevile. Hutusaidia tena kuelewa jumuia zetu kubwa au ndogo kama watu wanaoishi pamoja wakifuata mila na desturi za aina moja na kuwa na lengo moja. Hutusaidia kuelewa aina mbalimbali za utamaduni ili kurahisisha ushirikiano.


title: Sosholojia

text: Pamoja na kwamba mizizi ya sosholojia inapatikana katika maandishi ya wanafalsafa wa Ugiriki Plato na Aristotle, somo hilo lilipata kujitegemea katika karne ya 19 likakua haraka katika karne ya 20.


title: Sosholojia

text: Mababa wake ni hasa Auguste Comte (1798-1857) na Herbert Spencer (1820-1903).


title: Sosholojia

text: Wengineo ni Karl Marx (1818-1883), Emile Durkheim (1858-1917) na Max Weber (1864-1920).


title: Milango ya fahamu

text: Milango ya fahamu ni ogani za mwili zinazoturuhusu kujua mazingira yetu. Mifano yake ni macho na masikio. Ni njia asili ya kutambua mtazamo au hisia.


title: Milango ya fahamu

text: Kibiolojia inaelezwa kuwa ogani yenye uwezo wa kupokea habari za nje ya mwili, kama vile nuru, sauti, halijoto, mwendo, harufu au ladha, na kuzibadilisha katika mishtuko ya umeme inayofikishwa kwa njia ya mfumo wa neva hadi ubongo.


title: Milango ya fahamu

text: Kama milango ya fahamu imeharibika, tunasema mtu ni kipofu, bubu au kiziwi, ana matatizo kuelewa mazingira yake sawa na jinsi wanavyoweza watu wengine.


title: Milango ya fahamu

text: Milango ya fahamu ni muhimu sana kwa Viumbe hai kutokana na kwamba inasadia kiumbe hai katika shughuli zake za kila siku, hasa katika kufatuta mahitaji muhimu (kwa Kiingereza yanaitwa Basic needs).


title: Milango ya fahamu

text:
Mara nyingi watu hutaja fahamu tano(
) ambazo ni:Hali halisi kuna fahamu zaidi:


title: Milango ya fahamu

text: Ogani mbalimbali za mwili ziko tayari kupokea vichocheo kutoka mazingira yetu.


title: Milango ya fahamu

text: Neva katika ogani husika zina uwezo wa kupokea vichocheo vya nje vinavyotafsiriwa katika ubongo kwa fahamu mbalimbali


title: Milango ya fahamu

text: Wanyama pia wana ogani zinazowawezesha kutambua:


title: Historia ya teolojia

text: Historia ya teolojia inapitia mchango wa wataalamu mbalimbali katika kuchunguza Mungu ni nani pamoja na kazi yake.


title: Historia ya teolojia

text: Falsafa ilijaribu mapema kukabili suala la Mungu na miungu. Kati ya waliofanya kwanza kazi hiyo kuna Hesiodo (maandishi ya mwaka 700 KK hivi), Sokrate (470 KK hivi - 399 KK), Plato (maandishi ya mwaka 360 KK) na Aristotle (maandishi ya mwaka 330 KK)


title: Historia ya teolojia

text: Walioendelea ni kama vile: Cleanthes (karne ya 3 KK), Cicero (maandishi ya mwaka 45 KK), Lucretius (karne ya 1 KK), Epictetus (maandishi ya mwaka 135) na Plotinus (kuanzia 235). Baadhi ya hawa walikuwa Walatini walioathiriwa na ustaarabu wa Kigiriki.


title: Historia ya teolojia

text: Wakati huohuo falsafa ilianza kuathiriwa na dini iliyomuabudu Mungu mmoja, hususan Uyahudi na Ukristo.


title: Historia ya teolojia

text: Katika karne ya 1 na ya 2 BK, dini ya Kiyahudi upande mmoja ilijiimarisha katika utaalamu wa Tanakh (Biblia ya Kiebrania), upande mwingine ilijadiliana na falsafa ya Kigiriki hasa nchini Misri, kulikokuwa na mji wa Aleksandria, makao makuu ya elimu wakati huo: ndipo alipojitokeza hasa Filo (20 KK - 40 BK).


title: Historia ya teolojia

text: Maandishi ya Agano Jipya ya Biblia ya Kikristo (karne ya 1) hayaishii katika kusimulia habari za Yesu (6 KK - 30 BK hivi) na mafundisho yake, bali yanaleta tafakuri za dhati juu ya imani hiyo mpya, hasa katika nyaraka za Mtume Paulo (6 - 67 hivi) na vitabu vya Mtume Yohane (10 - 100 hivi).


title: Historia ya teolojia

text: Kadiri Ukristo ulivyozidi kuenea hata kati ya wasomi, teolojia ilihitajika ili kuchambua ukweli wa matamko ya waumini, kwa kukataa uzushi. Katika kazi hiyo walijitokeza hasa mababu wa Kanisa, wanaume maarufu kwa elimu, imani sahihi, utakatifu pamoja na ukale (yaani kuishi katika karne za kwanza za Kanisa).


title: Historia ya teolojia

text: Kati ya wale wa kwanza, kuna Yustino mfiadini (100/114 – 162/168), Ireneo wa Lyons (130 hivi – 202) na Klementi wa Aleksandria (hadi 215).


title: Historia ya teolojia

text:
Baadaye Tertuliani (155 hivi - 230 hivi), Hipoliti wa Roma (hadi 235), Origen (182 hivi - 251 hivi), Sipriani mfiadini (hadi 258). Mzushi aliyefuatwa na wengi zaidi wakati huo ni Arios (256-336).
Baada ya Mtaguso wa kwanza wa Nisea (325) kufikia uamuzi muhimu kuhusu mabishano yaliyotangulia, walizidi kujitokeza wanateolojia bora: Atanasi wa Aleksandria (298-373), Mababu wa Kapadokia (hasa Basili Mkuu, Gregori wa Nazianzo na Gregori wa Nisa mwishoni mwa karne ya 4), Ambrosi (340 hivi -397), Yohane Krisostomo (347-407), Jeromu (347 hivi - 420), Agostino wa Hippo (354-430), Sirili wa Aleksandria (376-444), Leo Mkuu (400 hivi - 461) na Gregori Mkuu (540 hivi - 604).


title: Historia ya teolojia

text: Baada ya kipindi cha mababu kama hao kwisha, Ukristo wa Mashariki na Ukristo wa Magharibi vilizidi kuelekea tofauti katika teolojia na mengineyo, na hatimaye umoja kuvunjika vibaya hasa mwaka 1054.


title: Historia ya teolojia

text: Tofauti kubwa zaidi zilijitokeza magharibi kuanzia matengenezo ya Kiprotestanti (karne ya 16). Jibu lilitolewa hasa na urekebisho wa Kikatoliki na Mtaguso wa Trento.


title: Historia ya teolojia

text: Kuanzia karne ya 20, juhudi za ekumeni zimeelekea kurudisha umoja wa imani kwa kujadiliana na kukwepa mabishano ya bure.


title: Historia ya teolojia

text: Teolojia ya Uislamu ilijitokeza mwishoni mwa karne ya 7 kuhusu suala la uhusiano kati ya Maongozi ya Mungu na hiari ya binadamu (mabishano kati ya Qadariyyah na Jabriyyah).


title: Historia ya teolojia

text: Baadaye (karne ya 9) ilijitokeza pia falsafa ya Kiislamu


title: Utetezi wa dini

text: Utetezi wa dini unalenga kutoa hoja za kutetea imani ya dini fulani dhidi ya zile za watu wa madhehebu au dini nyingine au za wale wasio na dini yoyote.


title: Utetezi wa dini

text: Kwa utetezi wa namna hiyo katika lugha nyingi limetoholewa neno la Kigiriki ἀπολογία, apologia, "utetezi wa sauti, hotuba ya utetezi".


title: Utetezi wa dini

text: Ni tofauti kidogo na hoja zinaotumiwa dhidi ya dini, madhehebu na itikadi nyingine


title: Danieli mfiadini

text: Danieli Fasanella na wenzake (waliofia dini huko Ceuta tarehe 10 Oktoba 1227) walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.


title: Danieli mfiadini

text: Walitangazwa watakatifu na Papa Leo X mwaka 1516.


title: Danieli mfiadini

text: Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 10 Oktoba.


title: Danieli mfiadini

text: Kifodini cha Berardo wa Carbio na wenzake kilichotokea Moroko mwaka 1219 kilifanya Wafransisko wengi watamani kufuata nyayo zao kwa kuhubiri Injili kwa wasio Wakristo.


title: Danieli mfiadini

text: Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli, Donulus, Leo, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.


title: Danieli mfiadini

text: Kisha kukubaliwa, walikwenda Hispania, alipojiunga nao kama kiongozi Danieli Fasanella wa Belvedere, mkuu wa kanda ya Calabria.


title: Danieli mfiadini

text: Toka huko walivuka bahari na tarehe 20 Septemba walishukia Afrika, walipobaki siku chache katika kijiji kilichokaliwa hasa na wafanyabiashara Wakristo.


title: Danieli mfiadini

text: Halafu, Jumapili asubuhi, waliingia mjini Ceuta, wakaanza mara kuhubiri kwa kupinga Uislamu. Kwa sababu hiyo walipekelekwa kwa sultani ambaye, akiwadhani ni vichaa, aliagiza watiwe gerezani. Walibaki humo hadi Jumapili iliyofuata, ambapo sultani kwa mabembelezo na vitisho alijaribu kuwafanya wakane dini yao.


title: Danieli mfiadini

text: Aliposhindwa, aliagiza wauawe. Kila mmojawao alimkaribia Danieli ili kupata baraka yake na ruhusa ya kumfia Yesu. Wote walikatwa kichwa.


title: Vincent wa Lerins

text: Vincent wa Lerins (kwa Kilatini, Vincentius) alikuwa mmonaki nchini Galia (leo Ufaransa), maarufu kwa maandishi yake ya teolojia. Alifariki mwaka 445 hivi.


title: Vincent wa Lerins

text: Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.


title: Vincent wa Lerins

text: Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 24 Mei.


title: Vincent wa Lerins

text: Vincent alizaliwa Toulouse.


title: Vincent wa Lerins

text: Baada ya kujitafutia maendeleo katika jamii, labda kama askari, aliamua kuingia monasteri ya Lérins kwenye kisiwa Saint-Honorat. Akitumia jina bandia la Peregrinus aliandika huko "Commonitorium", (mwaka 434 hivi), yaani miaka 3 baada ya Mtaguso wa Efeso. Sawa na mtaguso mkuu huo, Vincent alitetea matumizi ya jina Mama wa Mungu kwa Bikira Maria, akipinga hoja za Nestori wa Konstantinopoli.


title: Vincent wa Lerins

text: Eucherius wa Lyon alimsifu kama mtakatifu mwenye elimu na ufasaha mkubwa.


title: Vincent wa Lerins

text: Gennadius wa Massilia aliandika Vincent alifariki chini ya makaisari Theodosius II na Valentinian III, kwa hiyo si baada ya mwaka 450. Masalia yake yanatunzwa huko Lérins.


title: Vincent wa Lerins

text: Lengo la Vincent katika kuandika "Commonitorium" lilikuwa kubainisha vigezo vya kutofautisha ukweli wa imani Katoliki na uzushi, ili aweze "kujikumbusha" (ndiyo maana ya kichwa jicho).


title: Yohane Climacus

text: Yohane Climacus (kwa Kigiriki Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, yaani Yohane wa Ngazi), alikuwa mmonaki katika monasteri ya Mlima Sinai. Ni maarufu kwa maandishi na miujiza yake.


title: Yohane Climacus

text: Toka zamani anaheshimiwa kama mtakatifu na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki.


title: Yohane Climacus

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Machi.


title: Yohane Climacus

text: Habari za maisha yake (525 - 606) ni chache, lakini tuna kitabu chake "Κλῖμαξ" (Ngazi) na kingine kifupi zaidi "Kwa Mchungaji" ambacho ni kama nyongeza yake.


title: Yohane Climacus

text: Humo Yohane anasimulia namna ya kuinua roho na mwili wetu kwa Mungu kwa kujipatia maadili, akitumia ndoto ya ngazi aliyoiona Yakobo kama fremu ya kutolea mafundisho yake ya kiroho.


title: Yohane Climacus

text: Kila sura inahusu "kidato" kimoja, yaani mada moja. Jumla ya vidato vyote vya ngazi ni 30. Saba vya kwanza vinahusu maadili ya msingi kwa maisha ya juhudi. Vile 19 vinavyofuata (8–26) vinahusu ushindi juu ya vilema na upatikanaji wa maadili yaliyo kinyume chake. Vile 4 vya mwisho vinahusu maadili makuu yaliyo lengo la juhudi zote, hasa upendo (ἀγάπη).


title: Yohane Climacus

text: Ingawa walengwa asili wa kitabu walakuwa wamonaki wa monasteri ya jirani, mapema "Ngazi" kikawa kati ya vitabu vilivyopendwa zaidi katika Ukristo wa mashariki, na kinasomwa sana hata katika liturujia, hasa wakati wa Kwaresima Kuu kabla ya Pasaka.


title: Yohane Climacus

text: Picha takatifu yenye jina hilohilo, "Ngazi ya Kupanda kwa Mungu", inaonyesha ngazi ambayo kutoka duniani inafika mbinguni (taz Mwa 28:12). Wamonaki wengi wanaipanda; kileleni Yesu yuko tayari kuwapokea. Kuna malaika wanaowasaidia kupanda, na mashetani wanaojaribu kuwaangusha, hata kama wamepanda sana.


title: Dismas Mtakatifu

text: Dismas Mtakatifu ni jina lisilo na hakika la mhalifu aliyesulubiwa pamoja na mwenzake na Yesu kwa amri ya Ponsyo Pilato.


title: Dismas Mtakatifu

text: Habari hii inasimuliwa na Injili zote (Math 27:38; Mk 15:27-28,32; Lk 23:33; Yoh 19:18) lakini ni Luka tu anayesema kuwa, kati ya hao wawili waliokuwa msalabani kandokando ya Yesu, mmoja alitubu na kumuomba, "Ee Yesu, unikumbuke utakapoingia katika ufalme wako".


title: Dismas Mtakatifu

text: Yesu hakuchelewa kumjibu: "Kweli nakuambia, leo hii utakuwa nami katika paradiso".


title: Dismas Mtakatifu

text: Ndiyo sababu Wakristo wengi wanamheshimu kama mtakatifu, hasa tarehe 25 Machi.


title: Dionysius Mwareopago

text: Dionysius Mwareopago (kwa Kigiriki Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης) aliishi Athene, Ugiriki, katika karne ya 1.


title: Dionysius Mwareopago

text: Umaarufu wake umetokana na Mdo 17:34 kusimulia kwamba alikuwa kati ya wachache waliosadiki hotuba aliyoitoa Mtume Paulo katika Areopago kuhusu Kristo na ufufuko.


title: Dionysius Mwareopago

text: Mapokeo yanasema akawa askofu wa kwanza wa Athene.


title: Dionysius Mwareopago

text: Umaarufu uliongezeka baada ya mtu asiyejulikana kutoka Siria kuandika vitabu mbalimbali akitumia jina la Dyonisius huyo mwanzoni mwa karne ya 6.


title: Dionysius Mwareopago

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.


title: Serafino wa Sarov

text: Serafino wa Sarov (kwa Kirusi Серафим Саровский, awali aliitwa Prokhor Moshnin (Прохор Мошнин), 19 Julai 1754 (au 1759) - 2 Januari 1833) ni kati ya wamonaki maarufu zaidi wa Urusi kutokana na utakatifu wake.


title: Serafino wa Sarov

text: Alistawisha mafundisho ya kimonaki kuhusu sala hasa na kujikana akayaeneza kwa walei.


title: Serafino wa Sarov

text: Kwake lengo la maisha ya Kikristo ni kumpata Roho Mtakatifu zaidi na zaidi. Moja kati ya madondoo yake maarufu zaidi ni hili: ""Jipatie roho iliyotulia, na maelfu ya watu wataokolewa kandokando yako.""


title: Serafino wa Sarov

text: Serafino alitangazwa mtakatifu wa Kanisa la Kiorthodoksi la Kirusi tarehe 19 Julai 1903. Hata Papa Yohane Paulo II alimzungumzia kwa kukubali sifa hiyo.


title: Serafino wa Sarov

text: Mtoto wa Isidore and Agathia Moshnin, walioishi huko Kursk, Russia, baba yake alikuwa mfanyabiashara, lakini kazi hiyo haikumvutia.


title: Serafino wa Sarov

text: Kadiri ya mapokeo ya Waorthodoksi, picha takatifu ya Bikira Maria wa Kursk ilimponya akiwa kijana. Baadaye alijaliwa njozi kadhaa.


title: Serafino wa Sarov

text: Mwaka 1777, akiwa na umri wa miaka 19, alijiunga na monasteri ya Sarov kama mnovisi ("poslushnik").


title: Serafino wa Sarov

text: Mwaka 1786 alinyolewa kama ishara ya kuwekwa wakfu akapewa jina la Seraphim ("mwenye kuwaka" kwa Kiebrania). Baadaye kidogo alipewa daraja takatifu ya ushemasi.


title: Serafino wa Sarov

text: Mwaka 1793 alipata upadrisho na kufanywa kiongozi wa konventi ya Diveyevo, lakini punde tu akawa mkaapweke kwa miaka 25.


title: Serafino wa Sarov

text: Siku moja, akiwa anaokota kuni, Serafino alishambuliwa na wezi waliompiga kikatili wakitumia shoka alilowapa hadi akaachwa kama amekufa. Tangu hapo Serafino akawa mlemavu wa mgongo, lakini mahakamani alidai kwa nguvu wezi waachiliwe.


title: Serafino wa Sarov

text: Hata hivyo, baada ya hapo alitumia usiku kucha mara 1,000 mfululizo akisali mikono juu kuelekea mbinguni.


title: Serafino wa Sarov

text: Mwaka 1815, akitaka kutii njozi ya Bikira Maria aliyojaliwa, Serafino alianza kupokea waamini kwa sakramenti ya kitubio. Kwa muda mfupi alijulikana sana kutokana na karama zake za uponyaji na unabii. Kila siku alitembelewa na mamia ya watu, waliovutiwa na uwezo wake wa kujibu maswali yao kabla hawajamuuliza.


title: Serafino wa Sarov

text: Ingawa Serafino alikuwa mgumu sana kwake mwenyewe, alikuwa mpole kwa wengine — akiwapokea mara nyingi kwa kusujudu,kuwapa busu la amani na kuwasalimu, "Kristo amefufuka!", akimuita kila mmoja, "Furaha yangu."


title: Serafino wa Sarov

text: Alifariki amepiga magoti mbele ya picha takatifu ya Theotokos akiwa na umri wa miaka 74.


title: Centerpartiet

text: Centerpartiet ni chama cha siasa nchini Uswidi.


title: Joatham Mporogoma Mwijage Kamala

text: Joatham Mporogoma Mwijage Kamala (16 Mei, 1946 - 18 Juni, 1998), alikuwa ni mwanasiasa, kiongozi na mwanachama wa Chama cha Mapinduzi (CCM). Alikua na kipawa asilia cha uongozi na utashi mzuri kiasi cha kumgusa Baba wa Taifa la Tanzania, Marehemu Mwalimu Julius Kambarage Nyerere haswa kwa imani yake kubwa juu ya misingi ya ujamaa. Amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi nchini.


title: Joatham Mporogoma Mwijage Kamala

text: Mpenzi mkubwa wa kusoma vitabu, haswa vitabu vya siasa, uongozi na uchumi. Joatham hukumbukwa kwa utashi wake mkubwa kwenye masuala ya siasa na wengi humuita mwanasiasa aliyebobea ambaye hakupata kuwa maarufu ndani na nje ya mipaka ya nchi yake.


title: Joatham Mporogoma Mwijage Kamala

text: Joatham alizaliwa katika kijiji cha Bwemera/Bwoki, kata ya Bugandika, wilaya ya Missenyi (Bukoba vijijini kwa wakati huo) mkoani Kagera. Alianza elimu yake ya msingi katika shule ya msingi Bugandika kutoka darasa la kwanza mpaka la nne, aliendelea na darasa la tano mpaka la nane katika shule ya msingi Kigarama. Baada ya elimu ya shule ya msingi, alichaguliwa kujiunga na shule ya sekondari ya Kahororo ambapo alisoma kutoka kidato cha kwanza mpaka cha nne. Baada ya hapo alijiunga na elimu ya juu ya sekondari katika shule ya sekondari ya Ihungo, Kagera ambapo alihitimu kidato cha sita. Baada ya elimu ya sekondari, alifanikiwa kuendelea na elimu ya chuo kikuu, katika Chuo kikuu cha Dar es salaam na kupata Shahada ya Sayansi ya Siasa na Uongozi wa Umma, huko alijengeka kisiasa na kushiriki kwenye harakati mbalimbali pamoja na wanasiasa wengine kama Pius Ng'wandu, Adam Marwa, Yoweri Museveni, Jenerali Ulimwengu, Marehemu Sebastian Kinyondo na wengine wengi.


title: Joatham Mporogoma Mwijage Kamala

text: Joatham alifariki tarehe 18 Juni 1998 kwa tatizo la kansa ya shavu. Ameacha mjane Florence Kamala na watoto Emmanuel na Peter Kamala.


title: Agnelus mfiadini

text: Agnelus ni mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini huko Ceuta tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.


title: Agnelus mfiadini

text: Walitangazwa watakatifu na Papa Leo X mwaka 1516.


title: Agnelus mfiadini

text: Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 10 Oktoba.


title: Agnelus mfiadini

text: Kifodini cha Berardo wa Carbio na wenzake kilichotokea Moroko mwaka 1219 kilifanya Wafransisko wengi watamani kufuata nyayo zao kwa kuhubiri Injili kwa wasio Wakristo.


title: Agnelus mfiadini

text: Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus mwenyewe, Samueli, Donulus, Leo, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.


title: Agnelus mfiadini

text: Kisha kukubaliwa, walikwenda Hispania, alipojiunga nao kama kiongozi Danieli, mkuu wa kanda ya Calabria.


title: Agnelus mfiadini

text: Toka huko walivuka bahari na tarehe 20 Septemba walishukia Afrika, walipobaki siku chache katika kijiji kilichokaliwa hasa na wafanyabiashara Wakristo.


title: Agnelus mfiadini

text: Halafu, Jumapili asubuhi, waliingia mjini Ceuta, wakaanza mara kuhubiri kwa kupinga Uislamu. Kwa sababu hiyo walipekelekwa kwa sultani ambaye, akiwadhani ni vichaa, aliagiza watiwe gerezani. Walibaki humo hadi Jumapili iliyofuata, ambapo sultani kwa mabembelezo na vitisho alijaribu kuwafanya wakane dini yao.


title: Agnelus mfiadini

text: Aliposhindwa, aliagiza wauawe. Kila mmojawao alimkaribia Danieli ili kupata baraka yake na ruhusa ya kumfia Yesu. Wote walikatwa kichwa.


title: Samueli mfiadini

text: Samueli Iannitelli alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini huko Ceuta tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.


title: Samueli mfiadini


title: Samueli mfiadini


title: Samueli mfiadini


title: Samueli mfiadini

text: Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli mwenyewe, Donulus, Leo, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.


title: Samueli mfiadini


title: Samueli mfiadini


title: Samueli mfiadini


title: Samueli mfiadini


title: Donulus

text: Donulus Rinaldi alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini ya Ukristo huko Ceuta (Afrika Kaskazini) tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Kati yao yeye tu hakuwa padri.


title: Donulus


title: Donulus


title: Donulus


title: Donulus

text: Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli, Donulus mwenyewe, Leo, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.


title: Donulus

text: Kisha kukubaliwa, walikwenda Hispania, alipojiunga nao kama kiongozi Danieli Fasanella wa Belvedere, mkuu wa kanda ya Calabria.


title: Donulus

text: Toka huko walivuka bahari ya Kati na tarehe 20 Septemba walishukia Afrika, walipobaki siku chache katika kijiji kilichokaliwa hasa na wafanyabiashara Wakristo.


title: Donulus


title: Donulus


title: Leo mfiadini

text: Leo Somma wa Corigliano Calabro alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini huko Ceuta (Afrika Kaskazini) tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.


title: Leo mfiadini


title: Leo mfiadini


title: Leo mfiadini


title: Leo mfiadini

text: Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli, Donulus, Leo mwenyewe, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.


title: Leo mfiadini


title: Leo mfiadini


title: Leo mfiadini


title: Leo mfiadini


title: Hugolino mfiadini

text: Hugolino wa Cerisano alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini huko Ceuta (Afrika Kaskazini) tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.


title: Hugolino mfiadini

text: Walitangazwa watakatifu na Papa Leo X mwaka 1516.


title: Hugolino mfiadini

text: Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 10 Oktoba.


title: Hugolino mfiadini

text: Kifodini cha Berardo wa Carbio na wenzake kilichotokea Moroko mwaka 1219 kilifanya Wafransisko wengi watamani kufuata nyayo zao kwa kuhubiri Injili kwa wasio Wakristo.


title: Hugolino mfiadini

text: Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli, Donulus, Leo, Hugolino mwenyewe na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.


title: Hugolino mfiadini

text: Kisha kukubaliwa, walikwenda Hispania, alipojiunga nao kama kiongozi Danieli, mkuu wa kanda ya Calabria.


title: Hugolino mfiadini

text: Toka huko walivuka bahari na tarehe 20 Septemba walishukia Afrika, walipobaki siku chache katika kijiji kilichokaliwa hasa na wafanyabiashara Wakristo.


title: Hugolino mfiadini

text: Halafu, Jumapili asubuhi, waliingia mjini Ceuta, wakaanza mara kuhubiri kwa kupinga Uislamu. Kwa sababu hiyo walipekelekwa kwa sultani ambaye, akiwadhani ni vichaa, aliagiza watiwe gerezani. Walibaki humo hadi Jumapili iliyofuata, ambapo sultani kwa mabembelezo na vitisho alijaribu kuwafanya wakane dini yao.


title: Hugolino mfiadini

text: Aliposhindwa, aliagiza wauawe. Kila mmojawao alimkaribia Danieli ili kupata baraka yake na ruhusa ya kumfia Yesu. Wote walikatwa kichwa.


title: Nikola wa Sassoferrato

text: Nikola Abenante wa Sassoferrato alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini ya Ukristo huko Ceuta (Afrika Kaskazini) tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.


title: Nikola wa Sassoferrato


title: Nikola wa Sassoferrato


title: Nikola wa Sassoferrato


title: Nikola wa Sassoferrato

text: Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli, Donulus, Leo, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.


title: Nikola wa Sassoferrato


title: Nikola wa Sassoferrato


title: Nikola wa Sassoferrato


title: Nikola wa Sassoferrato


title: Petro wa San Gemini

text: Pietro wa San Gemini alizaliwa katika kijiji hicho cha Italia ya kati, akafia dini ya Ukristo huko Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Berardo, Oto, Akursius na Adiutus.


title: Petro wa San Gemini

text: Ndio Wafransisko wafiadini wa kwanza. Aliposikia habari zao, Fransisko wa Asizi alishangilia, "Sasa kweli naweza kusema nina Ndugu Wadogo watano".


title: Petro wa San Gemini

text: Wote wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu, hasa tangu mwaka 1481 walipotangazwa na Papa Sixtus IV.


title: Petro wa San Gemini

text: Sikukuu yao ni tarehe 16 Januari, siku ya kifodini chao mwaka 1220.


title: Oto mfiadini

text: Oto alikuwa padri kutoka Italia ya kati, aliyefia dini ya Ukristo huko Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Berardo, Petro wa San Gemini, Akursius na Adiutus.


title: Oto mfiadini


title: Oto mfiadini


title: Oto mfiadini


title: Akursius

text: Akursius alizaliwa Italia ya kati, akafia dini ya Ukristo huko Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Berardo, Petro wa San Gemini, Oto na Adiutus.


title: Akursius


title: Akursius


title: Akursius


title: Adiutus

text: Adiutus alizaliwa Italia ya kati, akafia dini ya Ukristo huko Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Berardo, Petro wa San Gemini, Oto na Akursius.


title: Adiutus


title: Adiutus


title: Adiutus


title: Folkpartiet

text: Folkpartiet ni chama cha siasa nchini Uswidi.


title: Nino wa Georgia

text: Nino wa Georgia (kwa Kigeorgia: წმინდა ნინო, ts'minda nino, kwa Kigiriki Αγία Νίνα, Agia Nina) alikuwa mwanamke (296 hivi – 338 au 340) aliyeingiza Ukristo nchini Georgia, na kwa sababu hiyo anaitwa "Aliye sawa na Mitume" na "Mwangazaji wa Georgia".


title: Nino wa Georgia

text: Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.


title: Nino wa Georgia

text: Sikukuu yake kwa kawaida huadhimishwa tarehe 14 Januari.


title: Nino wa Georgia

text: Kadiri ya mapokeo alitokana na familia ya Kirumi yenye kuongea Kigiriki kutoka Kolastra, Kapadokia na alikuwa na undugu na Joji mfiadini. Kutoka Konstantinopoli alikwenda Iberia kwenye milima ya Caucasus.


title: Nino wa Georgia

text: Vyanzo vingine vinasema alitokea Roma, Yerusalemu au Galia (leo Ufaransa).


title: Nino wa Georgia

text: Kisha kutenda miujiza ya uponyaji, alimfanya malkia Nana wa Iberia aongokee Ukristo.


title: Nino wa Georgia

text: Halafu mfalme Mirian III wa Iberia alirudishiwa uwezo wa kuona baada tu ya kumuomba "Mungu wa Nino", akaongoka pia na kufanya Ukristo kuwa dini rasmi ya nchi hiyo (327 hivi).


title: Nino wa Georgia

text: Nino aliendelea na umisionari nchini hadi kifo chake.


title: Farakano la Kanisa la Magharibi

text: Farakano la Kanisa la Magharibi lilitokea ndani ya Kanisa Katoliki katika miaka 1378-1418.


title: Farakano la Kanisa la Magharibi

text: Makardinali wenye jukumu la kumchagua Papa walichagua wawili, mmoja baada ya mwingine, na hivyo kusababisha isieleweke yupi ana haki ya kuongoza.


title: Farakano la Kanisa la Magharibi

text: Siasa ilijiingiza na kudumisha fujo kubwa, ingawa si kuhusu mafundisho ya imani, mpaka Mtaguso wa Konstanz (1414–1418) ulipotoa suluhisho.


title: Farakano la Kanisa la Magharibi

text: Hata hivyo ilibaki athari mbaya juu ya mamlaka ya Mapapa waliofuata.


title: Muziki wa Kikristo

text: Muziki wa Kikristo ni muziki uliotungwa ili kutokeza imani ya Ukristo katika sanaa hiyo, kwa mfano katika kumsifu Mungu, kumshangilia Yesu Kristo, na kuomba msamaha wa dhambi.


title: Muziki wa Kikristo

text: Hivyo, tofauti na miziki mingine, lengo kuu si kuburudika na uzuri tu.


title: Muziki wa Kikristo

text: Namna zake ni tofautitofauti kadiri ya nyakati, madhehebu, utamaduni n.k. Mojawapo, kati ya zile za zamani zaidi, inaitwa muziki wa Kigregori, kwa sababu iliagizwa na Papa Gregori I itumike kanisani.


title: Muziki wa Kikristo

text: Matumizi makubwa zaidi ni yale ya ibada, ambapo waamini waliokusanyika wanaimba pamoja, mara nyingi wakiongozwa na kwaya na wakisindikizwa na ala za muziki.


title: Muziki wa Kikristo

text: Matumizi mengine ni wakati wa kutoa mahubiri na mafundisho hata barabarani.


title: Muziki wa Kikristo

text: Pengine yanafanyika makongamano maalumu kwa wapenzi wa muziki huo, na vilevile siku hizi unarekodiwa kwa vifaa vya teknolojia hata kwa matumizi ya mtu binafsi.


title: Sanaa ya Kikristo

text: Sanaa ya Kikristo ni sanaa iliyokusudiwa kutokeza imani ya Ukristo katika uzuri wake. Mara nyingi hiyo inafanyika kuhusiana na ibada na majengo yanayotumika kwa ajili hiyo.


title: Sanaa ya Kikristo

text: Kwa ajili hiyo inatumia mada na mifano ya Injili au vitabu vitakatifu vingine, lakini pia habari za maisha ya watakatifu.


title: Sanaa ya Kikristo

text: Madhehebu karibu yote yanatumia sanaa za aina fulani kwa namna hiyo, ingawa mengine yanakataa uchoraji n.k.


title: Sanaa ya Kikristo

text: Picha za Yesu ndiyo michoro ya kawaida zaidi, zikifuatwa na zile za Bikira Maria katika Kanisa Katoliki na yale ya Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki.


title: Sanaa ya Kikristo

text: Kutokana na kujali na kustawisha aina zote za sanaa, Wakatoliki wameshika nafasi ya kwanza katika idadi ya vituo vilivyoorodheshwa na UNESCO kama Urithi wa Dunia. Kwa mfano, nchi nzima ya Vatikani imo katika orodha hiyo.


title: Sanaa ya Kikristo

text: Wakatoliki katika Mtaguso II wa Vatikano (hati Sacrosanctum Concilium) walikiri kwamba muziki wa Kikristo ndio sanaa bora kuliko zote kwa sababu unahusiana zaidi na Neno la Mungu ambalo unalipamba kwa noti ili lieleweke na kugusa mioyo zaidi.


title: Mohamed Amin

text: Mohamed "Mo" Amin (29 Agosti, 1943 - 23 Novemba, 1996) alikuwa mpiga picha maarufu kutoka Kenya. Alijulikana kwa kazi zake kuripoti uhaba wa chakula nchini Ethiopia miaka ya 1983–85.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Ukristo na dini nyingine zinahusiana kwa kiasi tofauti, kadiri ya mazingira asili, historia, mafundisho kuhusu imani na maadili, desturi, ibada n.k.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Ni wazi kuwa Ukristo unahusiana zaidi na dini ya Uyahudi, kwa sababu unatokana nayo na kutumia vitabu vyake vitakatifu (Tanakh na pengine Deuterokanoni pia). Haiwezekani kumuelewa Yesu kwa kumweka nje ya mazingira ya Kiyahudi.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Dini hizo mbili zilitengana moja kwa moja miaka 50 hivi baada ya Yesu kuaga dunia. Ni kwamba Wayahudi wa shule ya Jabneh (mwaka 80 hivi B.K.) waliamua kuwatenga kama wazushi wananchi wenzao waliomuamini Yesu Kristo, hasa baada ya kuona hawakusaidia vita vya ukombozi dhidi ya wakoloni Warumi vilivyosababisha maangamizi ya Hekalu la pili na mji wa Yerusalemu mwaka 70 B.K.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Tangu hapo Wakristo hawakushiriki tena ibada pamoja na Wayahudi, wakazidi kuzingatia sakramenti ya Kumega Mkate katika Siku ya Bwana (Jumapili, siku inaposadikika Yesu alifufuka) badala ya Sabato (Jumamosi, siku ya pumziko ya Wayahudi). Kabla ya hapo Wakristo wa Kiyahudi walikuwa wanashika siku zote mbili.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Hakuna uhusiano wa kihistoria kati ya Yesu na Ubuddha. Hata hivyo mambo kadhaa yanafanana.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Yesu alifundisha kuhusu nidhamu mbili zinazompelekea mtu kuwa mwadilifu na hatimaye kuurithi utukufu wa kiroho ambao karama yake ni uzima wa milele: hizo ni kumpenda Mungu kwa moyo wako wote na kwa akili yako yote na kwa nguvu zako zote, na jirani yeyote kama unavyojipenda mwenyewe.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Buddha alifundisha hali ya kutodhuru viumbe hai wowote, tena kuwa na moyo mkuu wa mapenzi kwa vitu vyote. Hii ni miongozo inayolenga mtu atambue tabu anazodumisha yeye mwenyewe, kwa matendo yake na upeo ulio na mipaka, katika maisha yake ya kila siku.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Baada ya hili, mafundisho ya Kristo yanatofautiana katika kuchukulia hali hii. Kwa mujibu wa Kristo, dhambi, matendo yenye kukosea kanuni za kiroho na hata za kimaumbile, hufutwa na toba; wakati katika mafundisho ya Buddha, makosa yote yanatokana na kutokuwa makini. Hivyo, kwa mujibu wa Buddha, njia pekee ya kumkomboa mtu na shida zake ni kufuata mwongozo wa Nguzo Nane ambazo humweka katika hali ya kuweza kuamka kiroho wakati utulivu wa kimwili na wa kiakili unapofikiwa. Haya ndiyo yanayofanya Ubuddha kuwa ni njia inayojali sana nidhamu ya mtu kimatendo, wakati Ukristo hufuata sana moyo wenye kukiri makosa, na kutafuta uadilifu wa kweli wa kiroho. Huu ni uzuri wa pekee kutoka kwenye mafundisho ya Yesu: "Tubuni" kwa kuwa saa ya ukombozi ni sasa...


title: Ukristo na dini nyingine

text: Jingine lenye tofauti ni kuwa Kristo hufundisha kuhusu Upendo kwamba ni Mungu, kwa kuwa Upendo una maana kuliko elimu yote ya binadamu, nao ndio unaounganisha na kutunza vitu vyote vinavyoonekana na visivyoonekana. Hilo hutambulika kupitia Kristo ambaye hujidhihirisha kwa yule mwenye kumpokea Roho wa Mungu. Upande wa Buddha, hukanusha nafsi na pia Mungu, akisema: Ni Buddha mwenye ufahamu wa milele, tena hana nafsi isipokuwa Utupu; na ni wenye furaha isiyo kifani izidiyo yote yenye kufanyika ulimwenguni, yaani Nirvana; kila mtu ni Buddha aliyesahau asili yake ya ndani kabisa.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Ukristo na Uislamu vinafanana zaidi kwa sababu Muhammad alifahamu Wayahudi na Wakristo wengi katika nchi yake na katika safari zake. Dini hizo tatu zinajulikana kwa kushika imani katika Mungu Pekee, muumba wa vitu vyote, na kwa kumchukua Abrahamu kama kielelezo cha imani na rafiki wa Mungu.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Mafundisho ya msingi ya Uislamu ni unyenyekevu kwa "Mola mmoja" aitwaye "Allah" , mwingi wa rehema na mwingi wa fadhila; nguzo ya Uislamu ni kumuabudu. Katika Uislamu, unyenyekevu wa mtu katika kumcha Mola kwa ibada na swala humpa kukirimika na kuhifadhika kwa Mola wake mwenye fadhila, ambaye atamtunuku haki yake. Naye mnyenyekevu kwa Mola ataishi kuona utukufu mwingi wa Mola wenye kutajwa katika Kurani kwa majina 99 ya Allah. Kati ya sifa na utukufu huo ulio na majina mengi, baadhi yake ni Al Rahman (kwa Kiarabu, "Mwenye rehema"), Al Nur ("Mwenye nuru") n.k. Hayo hufanana na neno la Nuru ya Bwana, rehema na ukombozi kuwa utukufu wa Mbingu katika mwongozo wa Kikristo.


title: Ukristo na dini nyingine

text:
Pia Uislamu unafundisha udugu miongoni mwa Waislamu yaani mzizi wa neno linalotumika sana katika Kurani: "Waly" ("Wala, Wilayat, Mawla, Awla") katika kueleza jinsi Mwislamu apasavyo kuishi karibu na mwenzake. Nalo husisitiza upendo na kulindana kwa heri na pia kuepushana na shari. Hilo linafanana na upendo ambao katika Ukristo ndio adili kuu kuliko yote:
Nijaposema kwa lugha za wanadamu na za malaika, kama sina upendo... mimi si kitu kabisa. (1 Wakorintho 13:1-11).
Lakini katika Ukristo upendo hauna mipaka wala masharti. Unatakiwa kuenea kwa maadui pia na kusamehe kila mara kufuatana na mfano wa Baba wa Mbinguni.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Mwislamu kadiri ya wingi wa unyenyekevu na usafi wa moyo wake huakisi sifa za Mola wake. Uislamu hufundisha kuhusu vita vya ndani ambavyo muumini hupigana na nafsi yake yenye matamanio ya chini, ambayo huzaa chuki, dhuluma, wivu na maovu mengine ili kuishinda kwa utukufu wa Mola na kudumisha dini (mwongozo) yake katika ngazi zote za maisha.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Kabla yake Yesu alihimiza wote wafuate mfano wake wa upole na unyenyekevu wa moyo, akitoa kielelezo katika Heri Nane za hotuba ya mlimani. Tofauti ya msingi ni kuwa kwa mujibu wa Kristo, ni kwa neema ya imani katika "Neno la Uzima" kwamba mtu hukombolewa kutoka matamanio yake ya kibinadamu, mbali ya kwamba anapaswa kujitahidi asije akapotewa na neema hiyo na kurudia utumwa wa dhambi.


title: Ukristo na dini nyingine

text: Ni imani ya Wakristo na ya Waislamu kwamba Yesu atarudi duniani kwa utukufu, ingawa jambo hilo wanalitafsiri kwa namna tofauti.


title: Utetezi wa Ukristo

text: Utetezi wa Ukristo ni sehemu ya teolojia ya Ukristo inayolenga kutoa hoja za kutetea imani kwa Yesu Kristo dhidi ya zile za watu wa dini nyingine na za wale wasio na dini yoyote.


title: Utetezi wa Ukristo

text: Kwa utetezi wa namna hiyo katika lugha nyingi limetoholewa neno la Kigiriki ἀπολογία, apologia, "utetezi wa sauti, hotuba ya utetezi".


title: Utetezi wa Ukristo

text: Ni tofauti kidogo na hoja zinaotumiwa na Wakristo dhidi ya dini na itikadi nyingine.


title: Utetezi wa Ukristo

text: Utetezi wa Ukristo ulihitajika mapema dhidi ya hoja za Wayahudi na wengineo, hivyo unajitokeza katika Agano Jipya lenyewe, kwa mfano katika nyaraka za Mtume Paulo.


title: Utetezi wa Ukristo

text: Baadaye uliendelea katika maandishi ya Mababu wa Kanisa kama vile Yustino mfiadini, Tertullianus, Origen na Agostino wa Hippo. Baadhi yao walitetea Ukristo dhidi ya dhuluma za serikali ya Dola la Roma na kwa hiyo wanaitwa Mababu watetezi (wa imani).


title: Utetezi wa Ukristo

text: Baadaye kazi hiyo iliendelezwa na walimu wa Kanisa wa Karne za Kati, kama vile Anselm wa Canterbury, Thoma wa Akwino na wengineo wa Teolojia ya shule.


title: Utetezi wa Ukristo

text: Wakati wa Falsafa ya mwangaza kati ya watetezi wa Ukristo dhidi ya falsafa hiyo anakumbukwa hasa Blaise Pascal na katika karne za mwisho Gilbert K. Chesterton.


title: Utetezi wa Ukristo

text: Watetezi hao na wengineo wametumia hoja za kifalsafa, za kihistoria na za fani nyingine, mbali ya madondoo ya Biblia, kadiri ya hoja zilizotumiwa na wapinzani, ambao pengine wanakanusha mafundisho ya imani na maadili, pengine wanalaumu zaidi matendo ya wanakanisa, hasa viongozi.


title: Utetezi wa Ukristo

text: Jambo lililoeleweka hasa kuanzia karne ya 20 ni kwamba mafarakano kati ya madhehebu ya wafuasi wa Kristo ndilo kwazo kubwa linalozuia watu wasimuamini Yesu, kama mwenyewe alivyoonyesha akisali wakati wa kwenda kuuawa: "Baba, wawe na umoja kama sisi tulivyo umoja: mimi ndani mwako, nawe ndani mwangu, nao wakamilike katika umoja; ili ulimwengu upate kujua kwamba wewe ndiwe uliyenituma" (Yoh 17:22-23).


title: Utetezi wa Ukristo

text: Ndiyo sababu juhudi za ekumeni ni sehemu muhimu ya utetezi wa Ukristo leo.


title: Utetezi wa Ukristo

text: "Tunahitaji utetezi wa aina mpya, kulingana na madai ya leo, ambayo izingatie kwamba jukumu letu si kushinda hoja, bali kuokoa watu, ni kuwajibika katika mapambano ya kiroho, si katika mabishano ya nadharia, ni kutetea na kukuza Injili, si sisi wenyewe".


title: Yohane Duns Scotus

text: Yohane Duns Scotus, O.F.M. (1266 hivi – 8 Novemba 1308) anahesabiwa kati ya wanafalsafa na wanateolojia bora wa Karne za Kati.


title: Yohane Duns Scotus

text: Mafundisho ya padri huyo, mfuasi wa Fransisko wa Asizi, yaliathiri sana Kanisa Katoliki na jamii kwa jumla.


title: Yohane Duns Scotus

text: Kutokana na hoja zake kali aliitwa "Doctor Subtilis" ("Mwalimu mchanganuzi")


title: Yohane Duns Scotus

text: Alitangazwa mwenye heri na Papa Yohane Paulo II tarehe 20 Machi 1993.


title: Yohane Duns Scotus

text: Matoleo ya Kilatini:Tafsiri za Kiingereza:


title: Krispino wa Viterbo

text: Krispino wa Viterbo (13 Novemba 1668 – 19 Mei 1750) alikuwa bradha wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini.


title: Krispino wa Viterbo

text: Mtu asiye na elimu, alijiwekea lengo la kulingana na bradha Felix wa Cantalice, mtakatifu wa kwanza wa shirika lake.


title: Krispino wa Viterbo

text: Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius VII tarehe 7 Septemba 1806, akawa mtakatifu wa kwanza kutangazwa na Papa Yohane Paulo II (20 Juni 1982).


title: Gracie Carvalho

text: Gracie Carvalho (amezaliwa tar. 23 Julai 1990, São Paulo, Brazil) ni mwanamitindo kutoka Brazil.


title: Leopoldo Mandich

text:
Leopoldo Bogdan Mandić, O.F.M.Cap. (Herceg Novi, Boka Kotorska, Montenegro, 12 Mei 1866 - Padova, Italia, 30 Julai 1942) alikuwa kwa asili mtu wa kabila la Wakorasya.
Ingawa mfupi sana (mita 1.35) na mlemavu, alistawi kiroho hasa baada ya kujiunga na utawa wa Ndugu Wadogo Wakapuchini na kufikia upadri (20 Septemba 1890).


title: Leopoldo Mandich

text: Alitamani kwenda Ulaya Mashariki ili kurudisha umoja kati ya Wakatoliki na Waorthodoksi, lakini kwa utiifu aliishi karibu daima nchini Italia, na tangu mwaka 1906 hadi kifo chake alikuwa Padova akiungamisha mchana kutwa umati wa watu waliomuendea, wakivutiwa na wema wake.


title: Leopoldo Mandich

text: Wakati wa Vita vikuu vya pili, mabomu yalibomoa konventi alimoishi na kanisa lake, lakini si chumba alimokuwa anaungamisha. Ndivyo alivyokuwa ametabiri, "Hapa Mungu ametumia sana huruma yake kwa watu wengi, lazima pabaki kama ukumbusho wa wema wake".


title: Leopoldo Mandich

text: Papa Paulo VI alimtangaza mwenyeheri tarehe 2 Mei 1976, halafu Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 16 Oktoba 1983.


title: Leopoldo Mandich

text: Sikukuu yake huadhimishwa kila tarehe 12 Mei.


title: Ignas wa Santhià

text: Ignas wa Santhià (5 Juni, 1686 - 22 Septemba, 1770) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini na padri wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Jina lake la awali lilikuwa Lorenzo Maurizio Belvisotti.


title: Ignas wa Santhià

text: Papa Paulo VI alimtangaza mwenye heri tarehe 17 Aprili 1966, halafu Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 19 Mei 2002.


title: Ignas wa Santhià

text: Sikukuu yake huadhimishwa kila tarehe 22 Septemba, iliyokuwa siku ya kifo chake.


title: John Jones

text: John Jones, O.F.M. (mzaliwa wa Clynnog Fawr, Caernarfonshire Gwynedd, Wales) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo, padri wa Kanisa Katoliki na hatimaye mfiadini nchini Uingereza (12 Julai 1598).


title: John Jones

text: Baada ya kujiunga na utawa huko Pontoise, nchini Ufaransa, kutokana na dhuluma ya serikali dhidi ya Wakatoliki, alikwenda Roma, Italia, na huko akajiunga na urekebisho wa Wariformati.


title: John Jones

text: Mwaka 1591 aliomba kurudi Britania, ingawa ilijulikana kwamba hatari ya kuuawa ilikuwa kubwa. Hatimaye viongozi walikubali na Papa Klement VIII alimbariki.


title: John Jones

text: Kisha kufika London mwishoni mwa mwaka 1592 na kufanya utume katika sehemu mbalimbali, alichaguliwa mkuu wa kanda ya Uingereza.


title: John Jones

text: Mwaka 1596, Richard Topcliffe, aliyeitwa "mwindamapadri", alimkamata na kumtesa, halafu akamuacha gerezani miaka 2.


title: John Jones

text: Tarehe 3 Julai 1598 alihukumiwa adhabu ya kifo kama msaliti.


title: John Jones

text: Alinyongwa tarehe 12 Julai mwaka huo. Mabaki yake yaliangikwa katika mabarabara kabla ya kuzikwa na watu wawili, ambao mmojawao alifungwa muda mrefu kwa kufanya hivyo.


title: John Jones

text: Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri mwaka 1929, na Papa Paulo VI alimtangaza mtakatifu tarehe 25 Oktoba 1970 pamoja na wafiadini wengine 39 wa Uingereza na Wales.


title: Felix wa Nicosia

text: Felix wa Nicosia, O.F.M.Cap. (jina la awali Filippo Giacomo Amoroso) alikuwa bradha wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini kutoka Sicilia, leo nchini Italia (5 Novemba 1715 – 31 Mei 1787).


title: Felix wa Nicosia

text: Ni maarufu hasa kwa utiifu wake wa ajabu, uliothibitishwa na kiongozi aliyejichukulia jukumu la kumjaribu na kumdhalilisha kwa kila namna.


title: Felix wa Nicosia

text: Papa Leo XIII alimtangaza mwenye heri tarehe 12 Februari 1888, halafu Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 23 Oktoba 2005.


title: 603 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 603 KK (kabla ya Kristo).


title: 602 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 602 KK (kabla ya Kristo).


title: 601 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 601 KK (kabla ya Kristo).


title: 606 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 606 KK (kabla ya Kristo).


title: 607 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 607 KK (kabla ya Kristo).


title: 608 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 608 KK (kabla ya Kristo).


title: 610 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 610 KK (kabla ya Kristo).


title: 611 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 611 KK (kabla ya Kristo).


title: 612 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 612 KK (kabla ya Kristo).


title: 613 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 613 KK (kabla ya Kristo).


title: 614 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 614 KK (kabla ya Kristo).


title: 615 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 615 KK (kabla ya Kristo).


title: 616 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 616 KK (kabla ya Kristo).


title: 617 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 617 KK (kabla ya Kristo).


title: 618 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 618 KK (kabla ya Kristo).


title: 619 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 619 KK (kabla ya Kristo).


title: 621 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 621 KK (kabla ya Kristo).


title: 620 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 620 KK (kabla ya Kristo).


title: 629 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 629 KK (kabla ya Kristo).


title: 628 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 628 KK (kabla ya Kristo).


title: 627 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 627 KK (kabla ya Kristo).


title: 626 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 626 KK (kabla ya Kristo).


title: 625 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 625 KK (kabla ya Kristo).


title: 624 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 624 KK (kabla ya Kristo).


title: 623 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 623 KK (kabla ya Kristo).


title: 639 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 639 KK (kabla ya Kristo).


title: 638 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 638 KK (kabla ya Kristo).


title: 637 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 637 KK (kabla ya Kristo).


title: 636 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 636 KK (kabla ya Kristo).


title: 635 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 635 KK (kabla ya Kristo).


title: 634 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 634 KK (kabla ya Kristo).


title: 633 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 633 KK (kabla ya Kristo).


title: 632 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 632 KK (kabla ya Kristo).


title: 631 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 631 KK (kabla ya Kristo).


title: 630 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 630 KK (kabla ya Kristo).


title: Kamusi

text: Kamusi (kutoka neno la Kiarabu قاموس "qamus") ni kitabu ambacho kinaorodhesha maneno ya lugha yaliyokusanywa kutoka kwa watumiaji wa lugha fulani, kwa mfano lugha ya Kiswahili.


title: Kamusi

text:
Maneno hupangwa kwa mtindo wa alfabeti, hutoa maana na ufafanuzi wa utumizi wa maneno na jinsi yanavyotumika au yanavyotamkwa.
Kuna aina mbalimbali za kamusi ambazo ni:


title: Kamusi

text: Kimuundo kamusi imegawanyika katika sehemu kuu tatu:


title: Kamusi

text: Hii ni "sehemu ya kwanza ya kamusi", sehemu hii hujumuisha muhtasari wa sarufi ya lugha yenyewe pamoja na maelezo ya namna ya kutumia kamusi.


title: Kamusi

text: Hii ni sehemu yenye vidahizo vyote vya kamusi husika, kuanzia alfabeti a-z vidahizo vyote huorodheshwa hapa na kufafanuliwa.


title: Kamusi

text: Ni taarifa zinazoingia mwishoni mwa kamusi.Michoro (au picha) katika kamusi ina faida zifuatazo:


title: Kiambishi

text: Kiambishi ni kipande cha neno chenye maana ya kisarufi ambacho kinapachikwa kwa mfano kabla au baada ya mzizi wa neno katika vitenzi na kuwakilisha dhana fulani.


title: Kiambishi

text: Miongoni mwa viambishi vya Kiswahili mna NI, NDI, KI, KA na kadhalika.


title: Kiambishi

text: Kiambishi kikitangulia mzizi au kiini cha neno kinaitwa kiambishi awali, kikifuata kinaitwa kiambishi tamati.


title: Maghani

text: Maghani (au mighani kutoka neno la Kiarabu) ni utanzu wa kifasihi simulizi unaoonyesha matukio ya kijasiri na kishujaa ya mtu au watu katika kipindi fulani cha maisha.


title: Maghani

text: Maghani ni tungo zinazotolewa kwa kughanwa (nusu kuimbwa nusu kukaririwa).


title: Maghani

text: Maghani yanaweza kuambatanishwa na ala za muziki au kughanwa kwa mdomo tu.


title: Maghani

text:
Zipo fani mbalimbali za maghani ambazo zimeainishwa katika tanzu mbili kuu:
1. Maghani ya Kawaida
2. Maghani ya Masimulizi


title: Maghani

text: Lengo la maghani ya aina hii ni kusimulia kisa fulani, historia, n.k.


title: Maghani

text:
Kuna fani mbili za Maghani ya Masimulizi:
a) Tendi
Tendi ni ushairi mrefu unaosimulia matukio ya kishujuaa. Tendi zinaposimuliwa huandamana na ala za muziki.
Sifa za Tendi:
• Ni ushairi mrefu
• Husimulia matendo ya kishujaa kwa njia kishairi
• Husimuliwa badala ya kuimbwa
• Huandamana na ala za muziki
• Husimulia visa vya kihistoria
• Hutungwa papo kwa hapo


title: Maghani

text:
b) Rara
Hizi ni hadithi fupi za kishairi zenye visa vya kusisimua, zinazosimuliwa zikiambatanishwa na ala za muziki. Aghalabu hughanwa na watoto; na hutumika kama michezo ya watoto.
Sifa za Rara
• Ni hadithi fupi za kishairi
• Husimulia visa vya kusisimua
• Zinaweza kuimbwa au kusimuliwa
• Huambatana na ala za muziki
• Aghalabu huwa ni visa vya kubuni


title: Maghani

text:
Maghani ya Kawaida ni maghani yanayosifia mtu, kitu au hali katika jamii
a) Majigambo au Kivugo
Haya ni maghani ambayo mtunzi hujisifia (kujigamba) namna alivyo hodari katika nyanja fulani. Tungo hizi hutumia chuku na maneno ya kejeli kuwadunisha wapinzani wa mtunzi.
Sifa za Majigambo
• Hutumia nafsi ya kwanza
• Msimulizi hutumia maneno ya kujigamba
• Msimulizi hutumia chuku kwa wingi ili kujisifu
• Hutungwa kwa ubunifu mkubwa na hutumia mbinu kama sitiari, vidokezi, ishara n.k
• Majigambo mengi huwa mafupi, lakini baadhi yake huwa marefu.
• Huwa na matendo matukufu ya msimulizi
• Huwa na ahadi za matendo kutoka kwa msimulizi


title: Maghani

text:
b) Tondozi
Tondozi ni aina ya sifo ambayo husifia watu mashuhuri katika jamii kama vile viongozi
Sifa za Tondozi
• Huwa ni ushairi wa kusimuliwa
• Husifia mtu mwengine, mtu mashuhuri
• Hutumia chuku
• Hutumia mbinu kama sitiari, vidokezi, ishara n.k
• Hutaja matendo makubwa ya kiongozi anayesifiwa


title: Maghani

text:
Pembezi ni maghani ya kumsifu mpenzi.
Sifa za Pembezi
• Humsifu mpenzi wa mtu
• Aghalabu huwa ushairi mfupi
• Hutumia tamathali za lugha kwa wingi kama vile ishara kusimulia umbo la mpenzi
• Pembezi zinaweza kuandamana na ngoma
ii) Pembezi - tungo za sifa. Zinaweza kusifia kundi fulani la watu, wanyama, njaa, mvua, n.k


title: 694 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 694 KK (kabla ya Kristo).


title: 693 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 693 KK (kabla ya Kristo).


title: 692 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 692 KK (kabla ya Kristo).


title: 691 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 691 KK (kabla ya Kristo).


title: 690 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 690 KK (kabla ya Kristo).


title: 666 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 666 KK (kabla ya Kristo).


title: 665 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 665 KK (kabla ya Kristo).


title: 664 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 664 KK (kabla ya Kristo).


title: 663 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 663 KK (kabla ya Kristo).


title: 662 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 662 KK (kabla ya Kristo).


title: 661 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 661 KK (kabla ya Kristo).


title: 679 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 679 KK (kabla ya Kristo).


title: 678 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 678 KK (kabla ya Kristo).


title: 677 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 677 KK (kabla ya Kristo).


title: 676 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 676 KK (kabla ya Kristo).


title: 675 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 675 KK (kabla ya Kristo).


title: 674 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 674 KK (kabla ya Kristo).


title: 673 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 673 KK (kabla ya Kristo).


title: 672 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 672 KK (kabla ya Kristo).


title: 671 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 671 KK (kabla ya Kristo).


title: 670 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 670 KK (kabla ya Kristo).


title: 669 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 669 KK (kabla ya Kristo).


title: 668 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 668 KK (kabla ya Kristo).


title: 659 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 659 KK (kabla ya Kristo).


title: 658 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 658 KK (kabla ya Kristo).


title: 657 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 657 KK (kabla ya Kristo).


title: 656 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 656 KK (kabla ya Kristo).


title: 655 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 655 KK (kabla ya Kristo).


title: 654 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 654 KK (kabla ya Kristo).


title: 653 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 653 KK (kabla ya Kristo).


title: 652 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 652 KK (kabla ya Kristo).


title: 651 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 651 KK (kabla ya Kristo).


title: 650 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 650 KK (kabla ya Kristo).


title: 649 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 649 KK (kabla ya Kristo).


title: 648 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 648 KK (kabla ya Kristo).


title: 647 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 647 KK (kabla ya Kristo).


title: 646 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 646 KK (kabla ya Kristo).


title: 645 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 645 KK (kabla ya Kristo).


title: 644 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 644 KK (kabla ya Kristo).


title: 643 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 643 KK (kabla ya Kristo).


title: 642 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 642 KK (kabla ya Kristo).


title: 641 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 641 KK (kabla ya Kristo).


title: 640 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 640 KK (kabla ya Kristo).


title: Njia ya Msalaba

text: Njia ya Msalaba (kwa Kilatini, Via Crucis au Via Dolorosa) ni desturi ya sala inayolenga kumfuata Yesu Kristo hadi msalabani na kaburini.


title: Njia ya Msalaba

text: Desturi hiyo ilianza Wakristo wa Ulaya walipozidi kutembelea Nchi takatifu katika Karne za Kati. Ni hasa wafuasi wa Fransisko wa Asizi walioeneza desturi hiyo kila mahali.


title: Njia ya Msalaba

text: Mengi kati ya makanisa ya Wakatoliki yaani picha 14 zilizopangwa kwa kawaida ukutani kwa umbali fulani ili kuwezesha waamini kutembea kati ya moja na nyingine huku wakiendelea kutafakari juu ya mateso ya Yesu, jinsi ambavyo wangefanya mjini Yerusalemu, ili kuelewa zaidi upendo wa Mungu, kuchukia dhambi na kuzifidia.


title: Njia ya Msalaba

text: Hata baadhi ya Walutheri na Waanglikana wanapenda desturi hiyo.


title: Njia ya Msalaba

text: Desturi hiyo inaweza kufuatwa na mtu mmojammoja au kwa makundi hata makubwa.


title: Njia ya Msalaba

text: Mbali ya kila Ijumaa ya mwaka, waamini wengi wanafuata njia hiyo wakati wa Kwaresima, na kwa namna ya pekee Ijumaa Kuu.


title: Njia ya Msalaba

text: Mbali ya vituo 14 vilivyozoeleka zaidi, wengine wanapenda kuviongeza, kuvipunguza au kuvibadilisha hasa kwa kufuata zaidi habari za Injili na kumalizia na ufufuko wake.


title: Dr. Dre Presents the Aftermath

text: Dr. Dre Presents: The Aftermath ni albamu ya kompilesheni ambayo imetolewa na kutayarishwa na rapa na mtayarishaji wa Kimarekani, Dr. Dre. Albamu ilitolewa mnamo tar. 26 Novemba, 1996, wiki moja baada ya kutolewa kibao chake kikuu cha "East Coast, West Coast, Killas" akiwa na Group Therapy. Albamu hii ilikuwa ya kwanza ya Dre baada ya kuondoka Death Row Records, na lilikuwa toleo lake la kwanza tangu kuanzishwa kwa studio yake mpya iliyokwenda kwa jina la Aftermath Entertainment.


title: Dr. Dre Presents the Aftermath

text: Licha ya jina la Dr. Dre kuwa katika albamu, na kutunukiwa platinum, imepokea tahakiki mchanganyiko na haikuwa miongoni mwa matoleo ya mwaka yenye mafanikio makubwa kibiashara. Baadaye albamu ilifuatiwa na kibao chake cha pili kilichoimbwa na Dr. Dre peke yake "Been There, Done That".