title: Ufeministi

text: Ufeministi (kutoka mzizi wa Kilatini "femina", yaani "wa kike"; kwa Kifaransa "féminisme" linamaanisha harakati ya ukombozi wa wanawake) ni jina linalojumlisha aina nyingi za misimamo, itikadi na matapo tofautitofauti yanayochanga lengo kuu la kutetea haki za wanawake dhidi ya ubaguzi wa jinsia uliotawala dunia kwa muda mrefu sana upande wa siasa, uchumi, utamaduni, dini na jamii kwa jumla.


title: Ufeministi

text: Wafuasi wa nadharia hii wanashikilia kwamba, pana haja ya kuwa na usawa wa kijinsia licha ya kuwapo kwa tofauti za kimaumbile.


title: Ufeministi

text: Kati ya haki hizo za msingi, ufeministi umepigania kwa mfano zile za kupiga kura, kupata vyeo serikalini, kufanya kazi, kulipwa mshahara, kumiliki, kupata malezi, kufanya mikataba sawa na wanaume n.k.


title: Ufeministi

text: Ufeministi umepinga pia ubakaji wa aina zote.


title: Ufeministi

text: Ufeministi ni kati ya matapo yaliyochangia zaidi mabadiliko katika jamii.


title: Ufeministi

text: Katika historia harakati za kudai haki za wanawake zilianza katika Ulaya wakati haki za binadamu zilipoanza kutangazwa, ambazo awali zilijadiliwa kwa wanaume pekee.


title: Ufeministi

text: Harakati ya kuwapa wanawake haki za kupiga kura kwenye uchaguzi wa kisiasa ilikuwa kampeni ya awali kuanzia karne ya 19.


title: Ufeministi

text: Mgawanyiko umeanza kujitokeza kati ya wale wanaotaka wanawake wafanane kabisa na wanaume na wale wanaoona umuhimu wa kutunza upekee wa mwanamke katika uhusiano wa kukamilishana na mwanamume. Kwa mfano:


title: Kikorana

text: Kikorana ni lugha ya Khoisan nchini Afrika Kusini inayozungumzwa na Wakorana. Siku hizi hakuna wasemaji wa Kikorana tena ingawa idadi ya Wakorana imehesiabiwa mwaka wa 1972 kuwa watu 10,000 lakini wote wameacha lugha yao na kutumia lugha nyingine badala ya Kikorana. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikorana kiko katika kundi la Kinama.


title: Nyigu

text: Nyigu ni wadudu wa nusuoda Apocrita katika oda Hymenoptera wasio nyuki au sisimizi. Wadudu hawa wote ni mbuai au vidusia lakini ni lava tu ambao hula mawindo au mwathirika. Wadudu wapevu hula mbochi, mbelewele au vitu vyingine vyenye sukari. Nyigu mbuai hukamata wadudu (viwavi mara nyingi) au arithropodi wengine. Huwaweka katika tundu ardhini au katika tundu lililoundwa kwa matope au kwa aina ya “karatasi” baada ya kuwapooza kwa sumu katika ganglioni kuu. Halafu nyigu hulitaga yai juu ya mdudu aliyekamatwa. Huyu aendelea kuwa hai na kwa hivyo lava wa nyigu akitoka kwenye yai anapata chakula kisichooza. Hata mdudu bila bahati afa tu akiwa ameliwa takriban kabisa. Jambo la nyigu vidusia linafanana lakini nyigu hawa huacha mwathirika ambapo alimpata. Hutaga yai au mayai juu au ndani yake na lava wakitoka kwenye mayai wanaanza kula mwathirika. Kwa sababu ya mwenendo huu nyigu vidusia hutumika sana kwa kufanya udhibiti wa kibiolojia dhidi ya visumbufu.


title: Nyigu

text: Kinyume na nyigu wengine spishi za familia Chalcidae (nyigu-kidutu) husababisha vidutu kwa majani ya mimea na lava hula tishu yao. Spishi jamaa za familia Agaonidae (nyigu-makuyu) huyataga mayai yao katika ovari za maua ya mikuyu.


title: Nyigu

text: Kuna majina mbalimbali kwa makundi ya nyigu, kama vile: bunzi, dondora, mavu, nyigu-kidutu, nyigu-makuyu na uvi.


title: Kasimwelekeo

text: Kasimwelekeo (pia velositi kutokana na Kiingereza "velocity") ni kipimo cha kasi ya mwendo wa kitu kuelekea mahali fulani.


title: Kasimwelekeo

text: Katika fizikia kasimwelekeo inataja muda unaohitajika kupeleka kitu kutoka mahali pamoja kwenda mahali pengine. Kwa hiyo ni kipimo kinachounganisha habari mbili yaani kasi na mwelekeo. Kipimo cha aina hii huitwa kipimo vekta.


title: Kasimwelekeo

text: Kwa mfano gari linaelekea kusini kwa kasi ya 70 km/h. Habari hizi kwa pamoja ni kasimwelekeo.


title: Kasimwelekeo

text: Kama kitu kinazunguka kwenye duara mara moja na kufikia pale kilipotoka hakikuondoshwa. Kwa hiyo uondoshaji wake ni = sifuri na hivyo hata kasimwelekeo ni sifuri. Hii ni tofauti na kasi ya kitu kile katika mwendo wa kuzunguka.


title: Kasimwelekeo

text: Kasimwelekeo ni lazima iwe na mwelekeo pia.


title: Milki ya Gupta

text: Milki ya Gupta (Kisanskrit: गुप्तसाम्राज्य, "gupta sāmrājya") ilikuwa dola la kihistoria nchini Uhindi uliotawala sehemu kubwa ya Bara Hindi kati ya 320 - 550 BK na kutawaliwa na nasaba ya Gupta.


title: Milki ya Gupta

text: Kipindi cha Gupta kilikuwa kipindi cha amani na maendeleo katika sayansi na sanaa. Wahindi wengi wanakitazama kuwa "enzi ya dhahabu" katika historia yao. Ustaarabu wa Uhindi uliweza kuongeza elimu na wezo wake katika fani nyingi kama vile sayansi, tekinolijia, uhandisi, sanaa, falsafa, hisabati, astronomia na dini zilizoendelea kuwa msingi wa utamaduni wa Kihindi.


title: Milki ya Gupta

text: Milki hii kubwa iliporomoka polepole kutokana na mafarakano ya ndani na uvamizi wa makabila ya Wahunni kutoka Asia ya Kati.


title: Milki ya Gupta

text: Wafalme wa Gupta kiasili walikuwa watawala wadogo katika kazkazini ya Uhindi katika eneo lililopo leo kati ya Bengali ya Magharibi na Bihar.


title: Milki ya Gupta

text: Si rahisi kutofautisha watawala wa kwanza; majina kama Sri Gupta, Gupta na Chandragupta yanazajwa kifupifupi tu katika vyanzo vya kihistoria.


title: Milki ya Gupta

text: Chandragupta I (mnamo 320–335 BK) alimwoa Kumaradevi binti wa mfalme jirani akarithi ufalme wake wa Magadha (katika Bihar) na hivyo kupanusha eneo lake. Katika sarafu alijiita "Maharajadhiraja" yaani "mfalme mkubwa juu ya wafalme".


title: Milki ya Gupta

text: Mwanawe Samudragupta (mnamo 335–375) alivamia falme ndogo za jirani. Alitoa sarafu za dhahabu alipoonyeshwa kama mwanamuziki.


title: Milki ya Gupta

text: Alifuatwa na Chandragupta II (375–413/15) aliyefanya milki dola kubwa kabisa katika Bara Hindi. Alijiunga na majirani wakubwa kwa njia ya ndoa. Alipomwoa binti wa mfalme katika kusini ya Uhindi alipata uhuru kwa kushambulia majirani madogo zaidi katika kaskazini na magharibi.


title: Milki ya Gupta

text: Uchumi ulistawi vizuri katika ufalme huu mubwa. Mfalme aliwaachia wafanyabiashara na mafundi katika miji uhuru wa kujitawala. Wafanyabiashara walisafiri hadi China, Afrika ya Kazkazini na Bahari ya Mediteranea.


title: Milki ya Gupta

text: Mtawa Mbuddha Faxian kutoka China alitembelea Uhindi mnamo 399–412 akaandika: "Wananchi ni matajiri. Hawatozwi kodi za binafsi na hawabanwi katika shughuli zao. Wale pekee wanaolima ardhi ya mfalme walipa kodi ya mashamba. Wanaweza kubaki au kuondoka. Mfalme anatawala nchi bila kutumia adhabu ya mauti. Hata wasaliti wanakatwa mkono tu."


title: Milki ya Gupta

text: Katika karne ya 5 uwezo wa Gupta ilipungua. Kwanza wakubwa waliopewa majimbo ya milki walianza kujiona kama watawala wenyewe na kodi hazikurudishwa ipasavyo hadi mji mkuu.


title: Milki ya Gupta

text: Kutoka kazkazini makabila ya Wahunni ya Asia ya Kati yalianza kusogea dhidi ya mipaka ya milki. Skandagupa alifaulu kuwapiga na kurudisha katika mapigano makubwa mnamo mwaka 458.


title: Milki ya Gupta

text: Kuanzia mwaka 500 kuna majina ya wafalme watano katika muda mfupi. Haijulikani kama walikufa mapema au kama walipinduliwa lakini badiliko la mara kwa mara lilidhoofisha milki. Mashambulio ya Wahunni yalianza tena na sasa walifaulu kuvamia Kashmir na kuwarudisha watawala wa Gupta zaidi kuelekea mashariki.


title: Milki ya Gupta

text: Mnamo mwaka 550 BK milki kubwa ilikwisha. Watawala wadogo wa kieneo walijitegemea na kupigana kati yao.


title: Milki ya Gupta

text: Wafalme wa Gupta walifuata Uhindu wakajenga mahekalu mazuri. Uhindu uliona matengenezo na upata nguvu upya. Mfumo wa kupanga wananchi katika varna yaani tabaka za kurithiwa za askari, wafanyabiashara na wakulima uliimarishwa tena. Walivumulia pia dini za Ubuddha na Ujain na kujenga mahekalu yao.


title: Milki ya Gupta

text: Kati ya wataalamu wakuu wa enzi hili alikuwa Aryabhata aliyebuni nafasiy a sifuri katika hisabati na kufundisha ya kwamba dunia inazunguka jua. Aliangalia pia kupatwa mwezi na jua na kufanya makadirio ya kanuni zake. Hisabati ya mfuno wa desimali ilibuniwa. Alitambua ya kwamba nuru ya mwezi na sayari ina asili yake katika kuakisi nuru ya jua.


title: Milki ya Gupta

text: Fasihi ya Kisanskrit ilifikia kilele chake. Kitabu mashuhuri cha Sushruta Samhita kinachoeleza elimu ya tiba ya Ayurveda pamoja na maelezo juu ya upasuaji wa mwili wa kibinadamu kilitungwa pia wakati wa Gupta.


title: Milki ya Gupta

text: Hatuna taarifa nyingi za kihistoria za undani lakini uenezaji wa milki na habari chache zinaonyesha kuwa Wagupta walikuwa mfumo wa kijeshi uliowawezesha kushinda maadui.Taarifa kadhaa zimehifadhiwa kutoka kwa wageni Wachina na kutoka magharibi waliotembelea milki ya Gupta.


title: Milki ya Gupta

text: Kama falme nyingine za Uhindi jeshi la Gupta lilitumia tembo wa kijeshi na pia askari farasi wazito waliokingwa kwa nguo za chuma pamoja na farasi zao. Andiko moja la zamani ile ambalo linaitwa Siva-Dhanur-veda linatoa maelezo mengi hasa juu ya matumizi ya upinde.


title: Milki ya Gupta

text: Mapigano kwa pinde yalitazamiwa njia bora ya vita. Wagupta walitumia pinde za feleji au mianzi. Mishale ilikuwa pia ya mwanzi mwenye ncha ya metali. Upinde mrefu wa Kihindi ulikuwa silaha kali iliyofika mbali ikaweza kutoboa hata kingo la askari farasi. Askari upinde walitumia pia mishale za chuma dhidi ya tembo walioshambulia na mishale ya moto iliyowaka.


title: Milki ya Gupta

text: Askari upinde walilindwa na askari wengine waliotumia mkuki, ngao na upanga. Wagupta walitumia pia mashine za kivita kama vile mashine ya fyata.


title: Milki ya Gupta

text: Wakati wa utawala wa Chandragupta II milki yake ilikuwa na jeshi lenye askari wa miguu 500,000, askari farasi 50,000, askari wa magari ya farasi 20,000 na tembo 10,000. Alikuwa pia na jeshi la maji lenye manowari zaidi ya 1,200.


title: Milki ya Gupta

text: Kipindi cha Gupta hutazamiwa kama kilele cha maendeleo ya sanaa katika kaskazini ya Bara Hindi. Kuna dalili ya kwamba uchoraji ulitumiwa sana lakini kuna mabaki machache tu. Kazi zilizodumu katika hali hewa ya Uhindini ni hasa uchongaji wa kidini katika jiwe.


title: Milki ya Gupta

text: Sanamu za miungu ya Kihindu zilichongwa kwa mtindo unaorudiwa hadi leo, vilevile sanamu za Buddha na Thirtankara wa Ujain. Kulkuwa na mahali pawili palipokuwa vitovu vya sanaa hii ambapo ni Mathura and Gandhara. Gandhara walichonga kwa mtindo wa Kigiriki (sehemu za magharibi kabisa za Uhindi ziliathiriwa na sanaa ya Kigiriki tangu kuingiliwa na Aleksanda Mkuu katika karne ya 3 KK). Wasanii walipeleka sanamu zao kutoka hapa kwendamaeneo mengine au walisafiri weyewe kwa kazi za sanamu kubwa sana.


title: Milki ya Gupta

text: Kipindi hiki hakina mifano ya sanamu za watawala.


title: Milki ya Gupta

text: Ajanta ina mifano bora za uchoraji uliohifahiwa kwenye kuta ndani ya pango. Uzuri wake ni dalili ya kwamba wasanii walikuwa na uzoefu mkubwa wa kuchora ukutani, labda kwenye kasri na majumba ya kifalme. Hekalu ya Dashavatara ilikuwa hekalu kubwa pale Deogarh inaonyesha mifano ya uchongaji mzuri.


title: Kinghuki

text: Kinghuki (pia Kinǀuu au Kinǁng) ni lugha ya Khoisan nchini Afrika Kusini inayozungumzwa na Wanghuki. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kinghuki imehesabiwa kuwa watu 12 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinghuki kiko katika kundi la Kituu.


title: Kigende

text: Kigende ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wagende. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kigende imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigende iko katika kundi la Kigorokan.


title: Kigimi-Labogai

text: Kigimi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wagimi. Isichanganywe na lugha nyingine iitwayo Kigimi, yaani Kigimi-Loko. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kigimi imehesabiwa kuwa watu 22,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigimi iko katika kundi la Kigorokan.


title: Kiginuman

text: Kiginuman ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waginuman. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiginuman imehesabiwa kuwa watu 1440. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiginuman iko katika kundi la Kidagan.


title: Kigirawa

text: Kigirawa ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wagirawa. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kigirawa imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigirawa iko katika kundi la Kikokon.


title: Kigobasi

text: Kigobasi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wagobasi. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kigobasi imehesabiwa kuwa watu 1100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigobasi iko katika kundi la “East Strickland”.


title: Kigogodala

text: Kigogodala ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wagogodala. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kigogodala imehesabiwa kuwa watu 22,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigogodala iko katika kundi lake lenyewe la Kigogodala.


title: Kigolin

text: Kigolin ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wagolin. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kigolin imehesabiwa kuwa watu 51,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigolin iko katika kundi la Kichimbu.


title: Kiguhu-Samane

text: Kiguhu-Samane ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waguhu-Samane. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiguhu-Samane imehesabiwa kuwa watu 13,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiguhu-Samane iko katika kundi la Kibinanderean.


title: Kigumalu

text: Kigumalu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wagumalu. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kigumalu imehesabiwa kuwa watu 580. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigumalu iko katika kundi la Kigum.


title: Kigusan

text: Kigusan ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wagusan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kigusan imehesabiwa kuwa watu 800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigusan iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kiguya

text: Kiguya ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waguya. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kiguya imehesabiwa kuwa watu 130. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiguya iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kigwahatike

text: Kigwahatike ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wagwahatike. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kigwahatike imehesabiwa kuwa watu 1570. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigwahatike iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kihamtai

text: Kihamtai ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wahamtai. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kihamtai imehesabiwa kuwa watu 45,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihamtai iko katika kundi la Kiangan.


title: Kihoia-Hoia

text: Kihoia-Hoia ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wahoia-Hoia. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihoia-Hoia imehesabiwa kuwa watu 80 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihoia-Hoia iko katika kundi la Kiminanibai.


title: Kihoyahoya

text: Kihoyahoya ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wahoyahoya. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihoyahoya imehesabiwa kuwa watu 95 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihoyahoya iko katika kundi la Kiminanibai.


title: Kihuli

text: Kihuli ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wahuli. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kihuli imehesabiwa kuwa watu 150,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihuli iko katika kundi la Kiengan.


title: Kihumene

text: Kihumene ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wahumene. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihumene imehesabiwa kuwa watu 940. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihumene iko katika kundi la Kikwalean.


title: Kihunjara-Kaina Ke

text: Kihunjara-Kaina Ke ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wahunjara na Wakaina Ke. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihunjara-Kaina Ke imehesabiwa kuwa watu 8770. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihunjara-Kaina Ke iko katika kundi la Kibinanderean.


title: Dola la Rakhaing

text: Dola la Rakhaing (pia Arakan) ni dola ndani ya taifa ya Myanmar (Burma) lililopo kwenye pwani la magahribi la nchi hii. Inapakana na Bangladesh.


title: Dola la Rakhaing

text: Lina eneo la kilomita za mraba 36,762 na wakazi 3,118,963. Makao makuu yapo mjini Akjab unaoitwa pia Sittwe. Milima ya Arakan inafikia kimo cha mita 3,063 metres kwenye Victoria Peak. Baharii kuna visiwa vikubwa kadhaa.


title: Dola la Rakhaing

text: Wakazi wa Rakhaing ni kutoka vikndi viwili hasa. Warakhaing wako wengi katika kusini. Katika kaskazini karibu na mpaka wa Bangladesh na kwenye pwani wakazi wengi ni Rohingya. Kuna pia makabila madogomadogo hasa mlimani wa nasaba na lugha tofauti.


title: Dola la Rakhaing

text: Warakhaing ni Wabuddha wanatumia lugha iliyo karibu na Kiburma. Warohingya ni Waislamu na lugha yao ni karibu na Kibengali. Miaka ya nyuma kulikuwa na mapigano kati ya vikundi hivi viwili. Kuna ubaguzi mkali dhidi ya Warohingya wakishtakiwa eti si wananchi kweli bali wahamiaji kutoka Bara Hindi. Tangu 1983 waliondolewa uraya wa Burma wengi wamekuwa wakimbizi.


title: Mkuyu

text: Mikuyu ni miti ya jenasi "Ficus". Kwa kawaida hii ni miti mikubwa. Maua, na kwa hivyo matunda pia, huota kutoka shina na matawi makubwa. Matunda huitwa makuyu. Mkuyu unaopandwa na ambao matunda yake huliwa sana, una jina lake: mtini, na matunda yake matini. Kuna kadiri ya spishi 800 za mikuyu.


title: Mkuyu

text: Makuyu siyo matunda kwa kweli. Tabaka la nje ni sehemu ya tawi iliyojifunga katika tufe na huitwa sikonio (syconium). Mkabala na kikonyo kuna tundu dogo liitwalo ostioli. Maua yapo upande wa ndani wa ukuta wa sikonio. Uchavushaji wa maua hufanyika na nyigu wadogo sana (nyigu-makuyu). Jike la nyigu, ambao ametoka kwenye sikonio nyingine na amepambwa na chavua, aingia kupitia tundu dogo kwa nguvu akipoteza mabawa yake. Halafu ataga mayai katika ovari za maua na sawia achavusha stigma. Baada ya kutoka kwenye mayai lava wala tishu za maua. Madume wakiwa wamekuwa wapevu hawana mabawa na wapanda majike tu. Halafu watoboa tundu katika sikonio ili kuacha majike watoke na baadaye madume wafa. Kila spishi ya mkuyu ana spishi yake (au zake) ya(za) nyigu maalum.


title: Warohingya

text: Warohingya ni kundi lenye utamaduni wa Kiislamu katika Myanmar (Burma) ya magharibi linaloishi katika Dola la Rakhaingla (Arakan) nchini Myanmar (Burma) hasa. Makundi mengine kutoka kwao wako pia nchini Bangla Desh. Wanaongea lugha ambalo ni karibu na Kibengali.


title: Warohingya

text: Kwao nyumbani hawakubaliwi kama wazalendo iandaiwa ya kwamba walihamia hapa kutoka Bara Hindi hasa wakati wa Uhindi wa Kiingereza. Tangu 1983 waliondolewa uraia wa Burma. Kulikuwa na mawimbi ya mashambulio kutoka majirani yao ya Kiburma.


title: Warohingya

text: Mnamo mwaka 2013 takriban Rohingya 735,000 walikadiriwa wakiishi nchini Myanmar (Burma) hasa katika kaskazini ya mkoa na kwenye sehemu za pwani. Hapo ni asilimia 80-98 za wakazi. Zaidi ya milioni 1 wamekadiriwa kuishi nje ya nchi, wengi wakiwa wakimbizi.


title: Warohingya

text: Taasisi za kimataifa zimesema kuwa Warohingya wako kati ya vikundi wa watu wanaoteswa zaidi duniani.


title: Warohingya

text: Mwaka wa 2015, hali ya kusikitisha ya wakimbizi Warohingya kwenye bahari ya Kihindi iliripotiwa kipana na vyombo vya habari vya kimataifa.


title: Simon Msuva

text: Simon Happygod Msuva (amezaliwa 3 Desemba  1993 jijini Dar es Salaam, Tanzania) ni mchezaji wa kandanda ambaye anacheza nafasi ya winga mshambuliaji katika timu ya Al Jadida kutoka nchini Moroko .


title: Simon Msuva

text: Msuva ni mfungaji bora wa Ligi kuu ya Vodacom Tanzania Bara kwa msimu wa 2014-2015: alifunga magoli kumi na saba. Mwaka 2016-2017 aliibuka tena mfungaji bora akiwa na magoli kumi na nne. Pia alikuwa mfungaji bora katika Kombe la Mapinduzi lililofanyika mwaka 2015 akifunga magoli manne.


title: Simon Msuva

text: Bwana Msuva amewahi kufanyiwa majaribio katika klabu inayoshiriki ligi kuu ya Afrika Kusini ambayo ni Bidvest na majaribio hayo akaweza kufanikiwa lakini klabu yake ya Young Africans Sc waligoma kumuuza winga huyu kutokana na makubaliano na timu hiyo.


title: Simon Msuva

text: Mwanzoni mwa mwaka wa 2017, aliingia mkataba kuchezea na kilabu ya Al Jadida ya nchini Moroko.


title: Simon Msuva

text:
Azam FC 2010-2011
Moro United 2011-2012
Young Africans SC 2012-2017


title: Kipalau

text: Kipalau ni lugha ya Kiaustronesia nchini Palau inayozungumzwa na Wapalau. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kipalau imehesabiwa kuwa watu 18,950, ambao 14,800 huishi nchini Palau. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipalau iko katika kundi lake lenyewe la Kipalau.


title: Kisonsorol

text: Kisonsorol ni lugha ya Kiaustronesia nchini Palau inayozungumzwa na Wasonsorol kwenye visiwa vya Sonsorol, Pulo Anna na Merir. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kisonsorol imehesabiwa kuwa watu 360. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisonsorol iko katika kundi la Kioseaniki.


title: Merir

text: Merir ni kisiwa cha Palau. Kiko upande wa Kusini-Mashariki wa kisiwa cha Pulo Anna. Eneo la kisiwa ni 0.9 km². Kuna kijiji kimoja tu kisiwani ambacho huitwa Melieli. Mwaka wa 2000 idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa watano tu. Watu wakaao kisiwani kwa Merir huongea Kisonsorol.


title: Kitobian

text: Kitobian ni lugha ya Kiaustronesia nchini Palau inayozungumzwa na Watobi kwenye kisiwa cha Tobi. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kitobian imehesabiwa kuwa watu 22 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitobian iko katika kundi la Kioseaniki.


title: Tobi

text: Tobi ni kisiwa cha Palau. Kiko upande wa Kusini-Magharibi wa kisiwa cha Merir. Eneo la kisiwa ni 0.85 km². Idadi ya watu kisiwani ni takriban 30 tu. Watu wakaao kisiwani kwa Tobi huongea Kitobian.


title: Orodha ya lugha za Namibia

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Namibia:


title: Toi

text: Toi "(ing. toy)", pia kichezeo ni kitu cha kuchezea, hasa kwa watoto.


title: Toi

text:
Mifano yake ni mwanasesere, mpira au gololi. Lakini si watoto pekee wanaotumia toi hutumiwa pia na watu wazima au wanyama. Kwa mfano paka hupenda kucheza kwa mpira.
Katika mazingira ya kijadi watoto wanatumia vitu vinavyopatikana kiasili kama mawe na mafimbo. Halafu wanatumia udongo wa kushikana (kama udongo wa mfinyazi) na kufinyanga vidoli.


title: Toi

text: Mahali pengi wazazi waliwatengenezea watoto toi za aina mbalimbali. Watoto walipewa pia au kujitengenezea vifaa vidogo vya kufanana na vifaa vya wtu wazima. Mifano ni pinde na mishale midogo, au sufuria za kuiga shughuli za wakubwa.


title: Toi

text: Katika mazingira ya mjini watu walianza kutengeneza toi na kuziuza.


title: Toi

text: Katika utamaduni wa Ugiriki ya Kale ilikuwa kawaida ya kwamba watoto walitoa vichezeo kama sadaka kwa miungu kwenye hekalu wakati wa kubalehe kama ishara ya kwamba wamekuwa wakubwa sasa.


title: Toi

text: Katika mazingira ya kisasa toi zimekuwa biashara kubwa. Hutengenezwa viwandani na kupelekwa kote duniani. Kwa mfano huko Marekani biashara ya vitu vya kuchezea ilikuwa na thamani ya bilioni 22.9 za dolar za Marekani. Asilimia 88 za biashara hii ilikuwa kwa watoto wenye umri wa miaka 0–11. Asilimia 75% za vichezeo vyote vilivyouzwa Marekani vilitengenezwa huko China.


title: Mforosadi

text: Miforosadi (pia mifurusadi) ni miti ya jenasi "Morus" katika familia Moraceae. Kwa kawaida miti hii si mikubwa sana. Matunda yao huitwa maforosadi na yale ya spishi kadhaa huliwa sana duniani. Majani ya mforosadi mweupe, na spishi nyingine pia, hutumika kwa kulisha viwavi wa nondo wa hariri.


title: Kifwe

text: Kifwe ni lugha ya Kibantu nchini Namibia inayozungumzwa na Wafwe. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kifwe nchini Namibia imehesabiwa kuwa watu 10,200. Pia kuna wasemaji nchini Zambia na BotswanaKufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kifwe iko katika kundi la K40.


title: Yoga

text:
Yoga ni mazoezi ya kiroho na kimwili yenye asili katika falsafa ya Uhindi.
Tangu miaka ya 1980 yoga ilisambaa pia nje ya Uhindi katika nchi za magharibi kama mazoezi ya kimwili. Katika utamaduni wa Kihindi yoga inatekelezwa pamoja na jitihada za kiroho na kidini kwenye msingi wa Uhindu na pia Ubuddha. Mtu anayefanya mazoezi ya yoga huitwa yogi.


title: Yoga

text: Shabaha ya mazoezi ya yoga ni kujikamilisha kama binadamu mwenye mwili, nafsi na roho. Hapa ni wazo muhimu kutawala tamaa za mwili na roho zinazotazamiwa kama kizuizi kwenye njia ya kufikia ukamilifu. Kwa hiyo mwanafunzi wa yoga apate kujifunza nidhamu ya ndani na nidhamu ya kimwili.


title: Yoga

text: Njia muhimu kuelekea shabaha hii ni kufanya mazoezi ya kudhibiti pumzi na kumakinisha fikra na hisia. Watendaji na walimu wa yoga huamini ya kwamba mazoezi haya yanachangia kwenye afya ya kimwili na kiroho. Kujifunza mikao fulani ya mwili ni mbinu ya kufikia shabaha za yoga.


title: Yoga

text: Yoga ilisambazwa na walimu kutoka Uhindini katika Ulaya na Marekani. Katika nchi hizi za magharibi ni zaidi mazoezi ya kimwili na elimu ya mikao yaliyopokelewa bila kuelewa asili katika roho ya Uhindu na falsafa yake. Yoga imependekezwa kama mbinu za kunpunza matatizo ya afya, kuimarisha musuli na hasa uti wa mgongo kwa watu wanaoketi muda mrefu ofisini, na kupunguza dhiki na shinikizo ya maisha ya kisasa (stress). Kwa hiyo matumizi yayoga inafanana kiasi na aina ya michezo.


title: Yoga

text: Kiasi mazoezi ya yoga yanaweza kufanana na taamuli za kiroho jinsi zinavyopatikana pia katika dini kama Ukristo na Uislamu.


title: Yoga

text: Madhehebu kadhaa za Ubuddha yanajua mazoezi yanayofanana na yoga, hasa upande wa Zen. Hapa njia za kutawala pumzi na fikra zinafundishwa pia, pamoja na mikao mbalimbali ya mwili. Ilhali kulikuwa na kipindi ca athira kubwa ya Kibuddha katika Uhindi inawezekana ya kwamba sehemu za mazoezi ya Yoga zina asili katika Ubuddha.


title: Visiwa vya Juan Fernandez

text: Visiwa vya Juan Fernandez viko katika bahari ya Pasifiki, vina asili ya volkeno na ni sehemu ya Jamhuri ya Chile.


title: Visiwa vya Juan Fernandez

text: Kwa jumla vina eneo la kilometa mraba 99.6 na wakazi 900 wanaotegemea utalii na uvuvi.


title: Kisiwa cha Salas y Gomez

text: Kisiwa cha Salas y Gomez kiko katika bahari ya Pasifiki na ni sehemu ya Jamhuri ya Chile.


title: Kisiwa cha Salas y Gomez

text: Kina eneo la kilometa mraba 0.15 na hakina wakazi.


title: Visiwa vya Desventuradas

text: Visiwa vya Desventuradas (yaani Visivyobahatika) viko katika bahari ya Pasifiki na ni sehemu ya Jamhuri ya Chile.


title: Visiwa vya Desventuradas

text: Kwa jumla vina eneo la kilometa mraba 5.36 na havina wakazi wa kudumu.


title: Visiwa vya Ildefonso

text: Visiwa vya Ildefonso viko katika bahari ya Pasifiki kusini na ni sehemu ya Jamhuri ya Chile.


title: Visiwa vya Ildefonso

text: Kwa jumla vina eneo la kilometa mraba 0.2 na havina wakazi.


title: Visiwa vya Diego Ramirez

text: Visiwa vya Diego Ramirez viko katika bahari ya Pasifiki kusini na ni sehemu ya Jamhuri ya Chile.


title: Visiwa vya Diego Ramirez

text: Kwa jumla vina eneo la kilometa mraba 1 na havina wakazi.


title: Anton Praetorius

text: Anton Praetorius ( Lippstadt, Ujerumani, 1560– Laudenbach an der Bergstrasse, 6 Desemba 1613), alikuwa mchungaji wa Kiprotestanti.


title: Anton Praetorius

text: Alikuwa mwanateolojia katika kanisa la John Calvini. Tena alikuwa mwandishi wa vitabu.


title: Anton Praetorius

text: Alipiga vita ile desturi mbaya ya kushtaki watu fulani barazani hivi tu kuwa wachawi. Vilevile alipiga vita ili mateso ya wale walioshtakiwa yaondolewe.


title: Baraka

text: Baraka ni tendo la kumtakia au kumuombea mtu mema, hasa kutoka kwa Mungu. Pengine mtendaji ana mamlaka fulani juu ya yule anayeombewa (kwa mfano ni mzazi), hasa katika dini husika (kwa mfano ni kuhani).


title: Baraka

text: Baraka zinaweza kulenga maisha ya kawaida (afya, uhai, uzazi, amani, mafanikio n.k.) au mema ya kiroho zaidi (utakaso).


title: Baraka

text: Uyahudi ulistawisha sana baraka (kwa Kiebrania בּרכה, berâkhâh, wingi ni "Berakhot") hasa kwa ibada za Hekalu la Yerusalemu, lakini pia nyumbani.


title: Baraka

text: Mara nyingi hizo baraka zilitolewa baada ya mtu kutimiza amri fulani ya Mungu ("mitzvah").


title: Baraka

text: Muhimu kuliko zote ni Baraka ya kikuhani iliyotolewa na mwanamume wa ukoo wa Haruni ("kohen") inavyoelekezwa katika kitabu cha Hesabu 6:23-27.


title: Baraka

text: Kufuatana na urithi wa Uyahudi na wa Yesu mwenyewe hasa katika Kupaa mbinguni, Ukristo toka mwanzo ulitumia baraka katika liturujia yake, hasa kama hatima.


title: Baraka

text: Ni hivyo katika Makanisa ya mashariki na ya magharibi vilevile.


title: Baraka

text: Neno la Kigiriki lenye maana ya kubariki ni εὐλογία, eulogia, ambalo kama lile la Kilatini (benedictio) linaundwa na maneno mawili ("εὐ", "bene", vizuri + "λογία", "dictio", usemi). Neno la Kiingereza ("benediction") na la lugha nyingine mbalimbali limekopwa kutoka Kilatini.


title: Baraka

text: Baraka inaweza kutoka neno kwa neno katika Biblia (kwa mfano kutoka Nyaraka za Mtume Paulo), au kutungwa na mtoaji au kuwa na mchanganyiko wa hayo mawili.


title: Baraka

text: Moja kati ya ibada zinazopendwa zaidi na Wakatoliki ni baraka kuu, ambayo inatolewa na Mkleri kwa kushika mikononi Mwili wa Kristo baada ya kuuabudu kwa muda fulani, hata masaa, ukiwa juu ya altare umezungukwa na mishumaa.


title: Baraka

text: Katika Kanisa Katoliki zina pia umuhimu wa pekee baraka ya Papa au ya mwakilishi wake na baraka ya mwisho kwa wagonjwa mahututi .


title: Baraka

text: Kati ya Waorthodoksi baraka zinatumika kwa wingi zaidi, hata mwanzoni kabisa mwa ibada. Hata hivyo ya mwisho ndiyo muhimu zaidi. Padri anabariki kwa mkono wa kulia, ila askofu kwa mikono yote miwili. Baraka za fahari zaidi zinaweza kutolewa kwa kutumia sanamu ndogo ya msalaba.


title: Baraka

text: Katika madhehebu mengi ya Uprotestanti, kiongozi wa ibada ananyosha mikono juu ya waumini kama alivyoelekeza Martin Luther katika Deutsche Messe.


title: Baraka

text: Katika Uislamu hakuna ukuhani, lakini muumini yeyote anabariki wenzake kwa kuwaambia kila wanapokutana السلام عليكم ورحمة الله وبركاته, as-salāmu alaikum wa rahmatul-lāhi wa barakātuh, yaani "Amani, huruma na baraka za Mungu viwe juu yenu".


title: Pantokrator

text: Pantokrator ni aina mojawapo ya michoro ya Yesu Kristo ambayo inalenga kumtangaza kuwa Mwenyezi Mungu.


title: Pantokrator

text: Sababu ni kwamba neno hilo la Kigiriki "Παντοκράτωρ" lilitumiwa na watafsiri wa kwanza wa Biblia ya Kiebrania kwa ajili ya majina mawili ya Mungu: "YHWH Sebaoth" (Bwana wa majeshi) na "El Shaddai" (Mwenyezi Mungu).


title: Mlinganyo

text: Mlinganyo (kutoka kitenzi "kulinga") katika hisabati (aljebra) ni kauli inayosema kuwa viwango viwili ni sawa yaani vinalingana. Milinganyo yote hutumia alama ya "="


title: Mlinganyo

text:
kama vile
2 + 3 = 5


title: Mlinganyo

text: ambayo inasema "mbili ongeza tatu inalingana na tano".


title: Mlinganyo

text: Mlinganyo wa undani zaidi unatumia alama kwa viwango visivyojulikana awali na vinapaswa kugunduliwa,


title: Mlinganyo

text: Mfano :


title: Mlinganyo

text: 3x + 3 = 9


title: Mlinganyo

text: Suluhisho linapatikana kwa kufuata hatua zinaopeleka "x" peke yake upande mmoja wa mlinganyo. Hatua hizi zinapaswa kuwa sawa pande zote mbili:


title: Mlinganyo

text: Hapo kazi ni kujua maana ya x ni nini ambayo ni 2 katika mfano huu.


Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli ni fomula rasmi ambayo ilipitishwa na Mtaguso wa kwanza wa Nisea (325) ikakamilishwa na Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (381) ili kubainisha imani sahihi ya Kanisa Katoliki dhidi ya uzushi, hasa wa Ario na wafuasi wake.


title: Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli

text: Katima mazingira hayo, lengo kuu lilikuwa kwanza kumkiri Yesu kama Mungu kweli sawa na Baba, halafu kwamba Roho Mtakatifu anastahili kuabudiwa pamoja na Baba na Mwana (Utatu Mtakatifu).


text: Hadi leo hiyo kanuni ya imani inatumika sana katika madhehebu mengi ya Ukristo, hata kama sehemu ya liturujia.


text: Kwa Kiswahili, Kanisa Katoliki linatumia tafsiri hii:


text:
Nasadiki kwa Mungu mmoja Baba mwenyezi,
Muumba wa mbingu na dunia
na vitu vyote vinavyoonekana na visivyoonekana.


text:
Nasadiki kwa Bwana mmoja, Yesu Kristo, Mwanae pekee wa Mungu,
aliyezaliwa kwa Baba tangu milele yote.
Mungu aliyetoka kwa Mungu, mwanga kwa mwanga,
Mungu kweli kwa Mungu kweli,
aliyezaliwa, bila kuumbwa, mwenye umungu mmoja na Baba:
ambaye vitu vyote vimeumbwa naye.


text:
Alishuka kutoka mbinguni,
kwa ajili yetu sisi wanadamu, na kwa ajili ya wokovu wetu.
Akatwaa mwili kwa uwezo wa Roho Mtakatifu
kwake yeye Bikira Maria, akawa mwanadamu.


text:
Akasulubiwa kwa ajili yetu sisi,
kwa mamlaka ya Ponsyo Pilato;
akateswa, akafa, akazikwa,
siku ya tatu akafufuka, kadiri ya Maandiko,
akapaa mbinguni,
amekaa kuume kwa Baba.


text:
Atakuja tena kwa utukufu, kuwahukumu wazima na wafu,
nao ufalme wake hautakuwa na mwisho.


text:
Nasadiki kwa Roho Mtakatifu, Bwana mleta uzima:
atokaye kwa Baba na Mwana.


text:
Anayeabudiwa na kutukuzwa, pamoja na Baba na Mwana:
aliyenena kwa vinywa vya manabii.


text: Nasadiki kwa Kanisa moja, takatifu, katoliki, la Mitume.


text: Naungama ubatizo mmoja kwa maondoleo ya dhambi.


text: Nangojea na ufufuko wa wafu,


text: na uzima wa milele ijayo. Amina.


text: Tunaweza kulinganisha matoleo hayo mawili ya Kigiriki kama ifuatavyo:


text: Mwishoni mwa karne ya 6, baadhi ya makanisa ya Kilatini yaliongeza neno "Filioque" ("na (kwa) Mwana") ambalo lilipingwa na Makanisa ya Kiorthodoksi kama upotoshaji wa imani juu ya mahusiano kati ya nafsi tatu za Mungu


text: Idara husika ya Kanisa Katoliki huko Vatikano iliweka wazi mwaka 1995 kwamba, kama maneno ya Kigiriki "καὶ τοῦ Υἱοῦ" ("na kwa Mwana") yangeongezwa kwa ἐκπορεύομαι yangekuwa ya kizushi kweli lakini neno "Filioque" si la kizushi likiongezwa kwa neno la Kilatini "procedit" kwa kuwa hilo si sawa na ἐκπόρευμαι


title: Filioque

text: Filioque ni neno la Kilatini lenye maana ya "na (kwa) Mwana".


title: Filioque

text: Linapatikana katika Kanuni ya Imani inayotumiwa na Wakatoliki hasa katika ibada ya siku ya Jumapili mwishoni mwa liturujia ya Neno kama itikio la kukubali Neno la Mungu lililotangazwa.


title: Filioque

text: Neno hilo liko mwanzoni mwa sehemu ya tatu ya Nasadiki, ambayo inakiri imani kwa Roho Mtakatifu:


title: Filioque

text:
"Nasadiki kwa Roho Mtakatifu, Bwana mleta uzima:
atokaye kwa Baba na Mwana.
Anayeabudiwa na kutukuzwa, pamoja na Baba na Mwana:
aliyenena kwa vinywa vya manabii."


title: Filioque

text: Neno hilo ni maarufu kutokana na suala la teolojia lililojitokeza baada ya baadhi ya makanisa ya Kilatini kuliongeza (mwishoni mwa karne ya 6) katika Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli iliyoanza kutumika katikati ya Misa.


title: Filioque

text: Bila makubaliano ya kimataifa, neno hilo liliingizwa katika hiyo fomula rasmi ambayo ilipitishwa na Mtaguso wa kwanza wa Nisea (325) ikakamilishwa na Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (381) ili kubainisha imani sahihi ya Kanisa Katoliki dhidi ya uzushi, hasa wa Ario na wafuasi wake.


title: Filioque

text: Ndiyo sababu neno Filioque lilipingwa na Makanisa ya Kiorthodoksi kama upotoshaji wa imani juu ya mahusiano kati ya nafsi tatu za Mungu.


title: Filioque

text: Suala hilo lilichangia sana farakano la miaka 1000 hivi kati ya Ukristo wa Mashariki na Ukristo wa Magharibi kwa sababu lilihusu kiini chenyewe cha imani, yaani fumbo la Utatu Mtakatifu.


title: Filioque

text: Baada ya ekumeni kustawi katika karne ya 20, idara husika ya Kanisa Katoliki huko Vatikano iliweka wazi mwaka 1995 kwamba, kama maneno ya Kigiriki "καὶ τοῦ Υἱοῦ" ("na kwa Mwana") yangeongezwa kwa "ἐκπορεύομαι" yangekuwa ya kizushi kweli lakini neno "Filioque" si la kizushi likiongezwa kwa neno la Kilatini "procedit" kwa kuwa hilo si sawa na "ἐκπόρευμαι"


title: Filioque

text: Ni kwamba neno la Kigiriki "ἐκπόρευμαι" lina maana ya "kuvuviwa", nalo linaeleza namna gani Roho Mtakatifu anatokana na Baba, tofauti na ile ya Mwana ambayo ni ya "kuzaliwa". Kumbe neno la Kilatini "procedit" lina maana ya "kufuata, kuandamana na", nalo linaeleza kwamba Roho Mtakatifu si nafsi ya kwanza; basi Wakristo waliotumia lugha hiyo waliona afadhali kuweka wazi kwamba si nafsi ya pili pia, bali ya tatu, baada ya Baba "na Mwana".


title: Filioque

text: Itikio la Waorthodoksi kwa maelezo hayo linaweza kutia tumaini la uelewano kwa siku zijazo, huku majadiliano yakiendelea.Kamati ya pamoja ilitamka mwaka 2003 kwamba suala hilo halitoshi tena kudai farakano lidumu.


title: Filioque

text: Kwa kuwa maneno yaliingizwa bila makubaliano na hayafai kuongezwa katika Kigiriki, Papa Yohane Paulo II na Papa Benedikto XVI walitumia kanuni ya imani ya Nisea-Kostantinopoli bila nyongeza walipoungana na Patriarki Dimitri I na Patriarki Bartholomayo I katika kukiri imani hadharani pamoja.


title: Vikoza

text: Vikoza ni kitongoji katika kata ya Tchenzema, tarafa ya Mgeta, Wilaya ya Mvomero ya mkoa wa Morogoro.


title: Vikoza

text: Watu wa Vikoza wamejikita zaidi katika kilimo. Mazao ambayo wakulima hao huyalima ni pamoja na mahindi, maharage, viazi vya aina zote, matunda na kadhalika.


title: Ulinganifu

text: Ulinganifu (pia: mpachano, "ing." "symmetry" ) ni tabia ya maumbo na magimba yenye sehemu zinazolingana. Kama sehemu za kitu ni kama pacha zinaitwa linganifu.


title: Ulinganifu

text: Miili ya viumbehai wengi inafuata muundo wa ulinganifu kwa sababu macho, masikio, mikono, miguu na viungo vingine (si vyote!) viko mahali sawa upande wa kushoto kama upande wa kulia. Hii ni kama taswira geu inayoakisiwa. Mfuno huu unaweza kuitwa ulinganifu wa mstari kwa sababu sehemu pacha ya geu inatokea kwenye mstari wa kioo au jira ya ulinganifu.


title: Ulinganifu

text: Kuna mfumo wa pili unaofuata nukta ya ulinganifu (pia: nukta ya pacha). Hapo pande mbili zina umbali sawa na kitovu ambacho ni nukta ya ulinganifu.


title: Kamusi Sanifu ya Kompyuta

text: Kamusi Sanifu ya Kompyuta (KSK) ni kamusi ya Kiswahili iliyotolewa mwaka 2011 na Taasisi ya Taaluma za Kiswahili ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.


title: Kamusi Sanifu ya Kompyuta

text: Ilitungwa na Omari M. Kiputiputi ka kushirikiana na mratibu Selemani S. Sewangi.


title: Kamusi Sanifu ya Kompyuta

text: Maelezo yote ya msamiati ni kwa lugha ya Kiswahili kwenye kurasa zaidi ya 600.


title: Kamusi Sanifu ya Kompyuta

text: Kamusi hii haina sehemu ya Kiingereza-Kiswahili.


title: Mbawakawa

text: Mbawakawa (pia mbawakavu) ni jina la kawaida la wadudu wadogo hadi wakubwa ya oda Coleoptera. Majina mengine yanayotumika ni mende na kombamwiko, lakini kwa kuwa majina haya hutumika pia kwa wadudu wa oda Blattodea, ni bora kutumia mende-kibyongo na kombamwiko-kibyongo.


title: Mbawakawa

text: Kwa kawaida kiunzi nje cha wadudu hawa ni kigumu sana. Hata mabawa ya mbele yamekuwa kama magamba magumu na pengine magamba haya yameungika kwa kuwa moja. Kiunzi kigumu hiki kinazuia mbuai wadogo wasiwale mbawakawa. Sehemu za kinywa ni sahili lakini spishi mbuai zina mandibuli kubwa na kali mara nyingi. Macho yao yameunda kwa sehemu nyingi kama wadudu wote lakini macho ni madogo kwa kulinganisha na kichwa kuliko wadudu wengi wengine.


title: Mbawakawa

text: Oda ya Coleoptera ni kubwa kuliko oda zote za wanyama na ina zaidi ya spishi 400,000. Spishi nyingi bado hazijafafanuliwa na wataalamu wanakisia kwamba jumla ya spishi itazidi milioni moja na kwamba 25% ya spishi zote za wanyama ni Coleoptera. Kwa sasa karibu na 40% ya spishi za nyama zilizofafanuliwa ni Coleoptera. Lakini karibuni hivi wanasayansi wameanza kumaizi kwamba oda hii si monofiletiki, yaani haina mhenga mmoja tu. Nusuoda ya Adephaga inaweza kuwa oda na labda makuni mengine ya Coleoptera yatapewa oda zao.


title: Mbawakawa

text: Kuna majina mbalimbali kwa makundi ya mbawakawa, kama vile: bungo, dundu, fukusi, kidungadunga, kimetameta/kimulimuli, kipukusa, kisaga, mdudu-kibibi, sururu na tuta.


title: Urejelezaji

text: Urejelezaji "(ing. recycling)" ni mbinu ya kutibu takataka ambayo wa kawaida haiwezi kutumiwa kwa shabaha ya kuokoa malighafi zilizopo ndani ya takataka na kuirejeleza kwa matumizi ya kiuchumi.


title: Urejelezaji

text: Urejelezaji unahifadhi mazingira kwa kupunguza kiasi cha sumu zinazosambaa hewani na katika maji, unapunguza gharama za vitu kwa kutunza thamani iliyobaki katika takataka.


title: Urejelezaji

text: Kwa mfano


title: Urejelezaji

text: Katika historia watu waliwahi kutumia takataka na vitu vilivyochakaa tangu zamani.


title: Urejelezaji

text: Lakini mabadiliko ya maisha katika miji ya zama za viwanda na utajiri uliongezeka ulileta kutokea kwa takataka ya mchanganyiko kwa kiasi kikubwa. Mchanganyiko wa takataka ni vigumu kutenganishwa ili sehemu zake zitumiwe upya. Kwa hiyo katika jamii za zama za viwanda takataka iliongezeka kupita kiasi na suluhisho ilikuwa kuchimba mashimo makubwa au kupakiza takataka kama vilima bandia na kufunika yote kwa ardhi. Lakini baada ya muda wa miaka 20-30 ilionekana ya kwamba mikusanyiko hii ya takataka ilikuwa atari maana kiasi cha kemikali ndani yake kilongezeka: beteri ziizotupwa, kopo za rangi au vyombo vya madawa ya kusafishia nyumba na kadhalika. Katika mchakato wa kuoza kemikali ndani ya takataka hiyo zilianza mmemenyuko wa kikemia kati yao na kusababisha gesi za sumu kutokea au sumu kutirikika hadi maji chini ya ardhi na hivyo kusumisha akiba ya maji kwa umma. Hapa ilikuwa sababu moja kwa kutea kwa harakati ya kiekolojia.


title: Urejelezaji

text: Siku hizi katika nchi zote zilizoendelea imeeleweka ya kwamba ni hatari na kuleta hasara kama takataka yote inatupwa mahali pamoja na kufunikwa tu. Inaeleweka pia ya kwamba ndani ya takataka kuna thamani kubwa ya kiuchumi. Kwa hiyo nchi nyini duniani zimeanzisha taratibu za kutengaisha takataka na kuikusanya kila aina ya takataka kwa namna ya pekee.


title: Urejelezaji

text: Ilikuwa kazi ngumu ya kubadilisha kawaida za watu kuhusu takataka na nchi mbalimbali zimefanyikiwa kwa viwango tofauti. Kwa jumla nchi nyingi zinatumia mbinu ya kupandisha gharama za kukusanya takataka isiyotenganishwa (yaani kodi za manisipaa kwa kazi hii) pamoja na usimamiimkali na adhabu kwa watu wanaotupa takataka hovyo.


title: Urejelezaji

text: Katika nchi zilizoendelea kila nyumba inapaswa kuwa na ndoo za takataka zinazokusanywa na manisipaa kwa kutofautisha karatasi, takataka ogania na mengine. Katika vituo vikubwa vya kutenganisha takataka metali na plastiki zinatenganishwa, chupa kutambuliwa na kuchukuliwa na mashine na kadhalika.


title: Urejelezaji

text: Juhudi hizi zimewezesha nchi nyingi kupungaza sana kiasi cha takataka inayopaswa kutupwa na kufunikwa tu. Sheria zinadai ya kwamba takataka zenye kemikali (kama rangi, mabaki ya madawa) inapaswa kukusanywa pekee kwa shabaha ya kuiharibu kabisa katika majiko ya joto kali nila kutoa sumu kwenye mazingira.


title: Taa

text: Taa ni kifaa kinachotoa nuru kwa kusudi la kuangaza mahali penye giza.


title: Taa

text: Siku hizi taa nyingi zinatumia nguvu ya umeme unaobadilishwa kuwa nuru.


title: Taa

text: Zamani taa zilikuwa kwa kawaida vifaa ambako mafuta, gesi au nta zilichomwa. Taa za aina ii ziko bado. Lakini sasa kwa watu wengi ni umeme uliokuwa chanzo cha nuru.


title: Diodi

text: Diodi ni kijenzi au kiambajengo elektroniki muhimu. Inafanya kazi kama valvu ya umeme ikiruhusu mkondo wa umeme kutiririka kuelekea upande mmoja tu.


title: Diodi

text: Diodi hutumiwa kubadilisha mkondo geu (AC) kuwa mkondo mnyovu (DC). Zinapatikana mara nyingi katika mitambo ya kutolea umeme kama vile ugawi wa umeme wa kompyuta. Kwa ndani vijenzi vya kompyuta hutumia mkondo mnyofu lakini umeme kutoka nje ni mkondo geu unaohitaji kubadilishwa, kazi inayofanya na diodo katika ugawi wa umeme.


title: Diodi

text: Siku hizi diodi hutumiwa zaidi na zaidi kwa umbo la diodi itoayo nuru (LED) ambazo siku hizi zinatumiwa katika taa kwa matumizi kidogo cha nishati kuliko taa za kawaida.


title: Diodi

text: Siku hizi diodi hutengenezwa kwa kutumia dutu za nusu kipitishi "(ing. semiconductor)" kama vile silikoni au germani.


title: Asubuhi

text: Asubuhi (kutoka Kiarabu: صباح) ni kipindi cha siku ambacho kinaleta mwanga wa kwanza wa mchana baada ya giza la usiku.


title: Asubuhi

text: Kwa binadamu na wanyama wengi ndio wakati wa kuamka kwa kutoka usingizini ili kuanza shughuli mbalimbali.


title: Asubuhi

text: Katika dini mbalimbali, ni wakati muhimu wa sala.


title: Jioni

text: Jioni (yaani "kwenye jio" la usiku) ni kipindi cha siku karibu na machweo ambako mwanga wa mchana unazidi kupungua hata kuingia kwa giza la usiku.


title: Jioni

text: Kwa binadamu na wanyama wengi ndio wakati wa kuacha shughuli mbalimbali na kujiandaa kwa usingizi, ingawa uenezi wa taa umebadilisha sana ratiba ya watu wengi.


title: Jioni


title: Jioni

text: Katika kalenda ya Kiyahudi na kalenda ya Kiislamu jioni ni mwisho wa siku na kuanzia machweo ni mwanzo wa siku mpya, tofauti na hesabu sabifu ya kimataifa inayohesabu siku mpya kuanzia "katikati ya usiku" yaani saa sita usiku (24.00 h au 0.00 h)


title: Alfajiri

text: Alfajiri (kutoka Kiarabu فجر, fajir) ni kipindi cha siku ambacho kinaleta mwanga wa kwanza kabisa baada ya giza la usiku, lakini jua lenyewe halijaonekana, ila unaeleweka upande litakapotokea.


title: Alfajiri

text: Kwa binadamu na wanyama wengi ndio wakati ambapo wanaelekea kutoka usingizini ili kuanza shughuli mbalimbali.


title: Alfajiri

text: Katika dini mbalimbali, ni wakati muhimu wa sala, ili siku nzima na utendaji wake viongozwe na mwanga wa Mungu.


title: Alfajiri

text: Katika Uislamu, ndiyo kipindi cha kwanza kati ya vitano vya sala vya kila siku, tena ndio mwanzo wa saumu katika mwezi wa Ramadhani.


title: Usiku kati

text: Usiku kati ni nukta inayotenganisha siku moja na nyingine katika hesabu ya binadamu.


title: Usiku kati

text: Inatokea kila baada ya saa 24.


title: Usiku kati

text: Kwa namna ya pekee inaadhimishwa pale inapotenganisha siku ya mwisho ya mwaka, karne au milenia na ile ambayo ni mwanzo wa mwaka, karne au milenia nyingine.


title: Usiku wa manane

text: Usiku wa manane ni kipindi cha usiku baada ya masaa 8 hivi ya giza.


title: Usiku wa manane

text: Mara nyingi kinaendana na kuvika kwa jogoo kwa mara ya kwanza katika siku mpya.


title: Usiku wa manane

text: Katika dini mbalimbali, hususan Ukristo, ni wakati muhimu wa sala, hasa kwa wale wanaokesha.


title: Pambazuko

text: Pambazuko (au macheo au maawio ya jua) ni hasa nukta ambapo jua linaanza kuonekana upande wa mashariki wa dunia, lakini pia kipindi chote cha siku ambacho kinafuata na kuathiriwa na nukta hiyo.


title: Pambazuko

text: Kurudi kwa mwanga wa kutosha duniani baada ya giza la usiku ni mfano muhimu katika sanaa na katika dini ambao unachukuliwa kama mzuri na wa kuleta tumaini jipya.


title: Adhuhuri

text: Adhuhuri (kutoka Kiarabu الظهر) ni kipindi cha mchana ambapo jua liko juu zaidi. Kadiri ya Kamusi ya Kiswahili-Kiingereza ya TUKI (Taasisi ya Utafiti wa Kiswahili maarufu kama Institute of Kiswahili Research ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Tanzania), toleo la mwaka 2001, adhuhuri ni kipindi kati ya saa sita mchana na saa nane za mchana.


title: Adhuhuri

text: Kinyume chake ni usiku kati.


title: Adhuhuri

text: Kwa kawaida binadamu anatumia nafasi hiyo kupumzika kidogo na kupata chakula kabla hajaendelea na kazi.


title: Adhuhuri

text: Vivyo hivyo, dini mbalimbali, hasa Ukristo na Uislamu, zinamuelekeza kumkumbuka zaidi Mungu kwa kusali kidogo.


title: Mchana

text: Mchana ni kipindi chote cha siku ambapo nuru ya jua inaangaza sehemu fulani ya dunia.


title: Mchana

text: Kinyume chake ni usiku.


title: Mchana

text: Kwa wakati mmoja, jua linaangaza karibu nusu ya dunia. Huko ni mchana, kumbe katika nusu ya pili ni usiku.


title: Mchana

text: Kwa binadamu na wanyama wengi ndio wakati wa utendaji mwingi zaidi.


title: Alasiri

text: Alasiri (kutoka Kiarabu) ni kipindi cha mchana kati ya adhuhuri na jioni, wakati ukali wa mwanga wa jua unapozidi kupungua.


title: Alasiri

text: Kwa kawaida wakati huo kwa binadamu unafuata mlo: hivyo utendaji wake unapungua pamoja na umakinifu wake. Ndiyo sababu ajali nyingi huwa zinatokea wakati huo.


title: Alasiri

text: Dini mbalimbali zenye ratiba ya sala, kwa mfano Ukristo na Uislamu, zina kipindi maalumu kwa alasiri.


title: Machweo

text: Machweo (au Magharibi) ni kipindi cha siku ambapo jua linatoweka kabisa kwa macho ya watu wa eneo fulani.


title: Machweo

text: Wakati huo rangi nyekundu inatawala mandhari.


title: Machweo

text: Binadamu na wanyama wengi wakati huo wanakwenda mahali pa kupumzika usiku.


title: Machweo

text: Dini mbalimbali zinaagiza sala kwa wakati huo, kwa mfano Ukristo na Uislamu.


title: FIFA

text: Shirikisho la Soka Duniani(kwa Kifaransa Fédération Internationale de Football Association, kifupi FIFA) ni shirika linalosimamia mambo ya mpira wa miguu kimataifa.


title: FIFA

text: Kisheria ni shirika binafsi lililoandikishwa huko Uswisi. Makao makuu yapo Zurich. Rais Joseph Blatter ameongoza kwa muda wa miaka 18 kabla ya kumuachia Gianni Infantino, raia wa Uswisi. Fatma Samba Diouf Samoura wa Senegal ndiye Katibu Mkuu wake.


title: FIFA

text: FIFA inasimamia mashindano ya kimataifa, hasa Kombe la Dunia la FIFA kama mashindano ya pekee kwa wanaume na wanawake.


title: FIFA

text: FIFA ilianzishwa mwaka 1904 mjini Paris, Ufaransa na kwa mwaka 2015 ina shirika za kitaifa wanachama 208. Lugha rasmi ni Kiingereza, Kifaransa, Kijerumani na Kihispania.


title: FIFA

text: FIFA inaundwa na mashirikisho ya kitaifa ambayo ni wanachama wa mashirikisho sita ya kibara ambayo ni


title: FIFA

text: Nchi kadhaa ni wanachama nje ya bara lao: Guyana na Surinam ziko CONCACAF, nchi katika Asia ni wanachama wa UEFA (Armenia, Azerbaijan, Georgia, Kupri na Israel), pia nchi zenye maeneo katika Ulaya na Asia kama Uturuki, Urusi na Kazakhstan. Australia iliondoka mwaka 2006 kenye OFC ikaingia katika AFC kwa shabaha ya kupata wapinzani wenye uwezo zaidi.


title: FIFA

text: Mabaraza tawala ni Mkutano Mkuu na Kamati ya Utendaji chini ya raisi aliye mwenyekiti.


title: FIFA

text: Taasisi nyingine ni:


title: FIFA

text: Tangu miaka kadhaa mpira wa miguu imepata uzito wa kiuchumi zaidi kutokana na matumizi ya mashindano makubwa kama nafasi ya kutangaza biashara na bidhaa. FIFA ilikuwa na mapato ya bilioni dolar 5.718 katika miaka 2011 hadi 2014 hasa kwa njia ya kuuza haki za matangazo na milioni 338 zilibaki kama faida. Asiimia 70 ya faida inatakiwa kugawiwa kwa mashirikisho wanachama.


title: FIFA

text: Uhakiki unahusu hata matumizi ya fedha, hali ya FIFA kulipa kodi ndogo mno huko Uswisi, undugu kati ya viongozi wa ngazi ya juu, na mashtaki ya rushwa. Imedaiwa ya kwamba azimio la kupeleka Kombe la Dunia huko Urusi na Qatar lilitolewa na wanachama wa Kamati Kuu waliopokea rushwa.


title: FIFA

text: Tarehe 27 Mei 2015 polisi ya Uswisi ilikamata maafisa 7 wa FIFA, kati yao makamu 2 wa rais Blatter, katika hoteli ya mjini Zurich walipokusanyika kwa mkutano wa Kamati Kuu. Polisi ilitekeleza hati ya kifungo ya tarehe 21 Mei 2015 kutoka Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Marekani aliyeamua kuwashtaki kwa udanganyifu, ulanguzi na kuficha fedha zisizo halali. Mashtaki yalifunguliwa rasmi dhidi ya maafisa 9 wa FIFA, mameneja 4 wa makampuni ya kuuzia huduma na vifaa vya michezo na mfanya biashara mmoja.


title: Zakaria (Injili)

text: Zakaria (kwa Kiebrania זכריה, Zekariah; kwa Kigiriki Ζαχαρίας, Zakarias; kwa Kiarabu زَكَرِيَّا, Zakariya; maana yake ni "YHWH amekumbuka") alikuwa kuhani mwaminifu wa Israeli katika karne ya 1 KK. Mke wake aliitwa Elizabeti, naye pia alikuwa wa ukoo wa Haruni.


title: Zakaria (Injili)

text: Hawakupata mtoto hadi uzeeni kutokana na utasa wa mwanamke, lakini hatimaye walijaliwa kumzaa Yohane Mbatizaji.


title: Zakaria (Injili)

text: Wote wanaheshimiwa kama watakatifu. Sikukuu ya wazazi ni tarehe 5 au 23 Septemba, kadiri ya madhehebu. Pengine wanaheshimiwa pamoja na mtoto wao tarehe 24 Juni.


title: Zakaria (Injili)

text: Habari hizo zinapatikana hasa katika Injili ya Luka, sura ya 1 na ya 2. Humo inaelezwa alivyopashwa na malaika Gabrieli kwamba atapata mtoto wa kiume ambaye atakakuwa nabii mkuu na kumtangulia Bwana.


title: Zakaria (Injili)

text: Ingawa Zakaria hakusadiki mara, na kwa sababu hiyo aliadhibiwa kwa kufanywa bubu na kiziwi hadi ahadi itimie, siku ya kumtahiri mtoto alifungua tena kinywa chake na kutoa unabii.


title: Zakaria (Injili)

text: Kadiri ya Lk 1:68-79, siku hiyo Zakaria alitunga wimbo ambao ni maarufu kwa jina la neno la kwanza katika tafsiri ya Kilatini, Benedictus (yaani "Asifiwe"). Katika madhehebu mbalimbali ya Ukristo, wimbo huo wa Kiinjili unatumika kila siku katika Masifu ya asubuhi.


title: Zakaria (Injili)

text: Hata Kurani inamtaja mara kadhaa kama nabii na mzazi wa nabii Yahya, hasa katika sura ya 3 na ya 19.


title: Elizabeti (Injili)

text: Elizabeti (au Elisabeti, kwa Kiebrania אֱלִישֶׁבַע / אֱלִישָׁבַע, Elišévaʿ; kwa Kigiriki Ἐλισάβετ, Elisabet; kwa Kiarabu أليصابات, Alyassabat; maana yake ni "Mungu ameapa") alikuwa mwanamke wa ukoo wa Haruni aliyeolewa na Zakaria, kuhani mwaminifu wa Israeli katika karne ya 1 KK.


title: Elizabeti (Injili)

text: Hawakupata mtoto hadi uzeeni kutokana na utasa wa Elizabeti, lakini hatimaye walijaliwa kumzaa Yohane Mbatizaji.


title: Elizabeti (Injili)


title: Elizabeti (Injili)

text: Habari hizo zinapatikana hasa katika Injili ya Luka, sura ya 1 na ya 2. Humo inaelezwa Zakaria alivyopashwa na malaika Gabrieli kwamba atapata mtoto wa kiume ambaye atakakuwa nabii mkuu na kumtangulia Bwana.


title: Elizabeti (Injili)


title: Elizabeti (Injili)

text: Katikati ya matukio hayo, Elizabeti alitembelewa na jamaa yake, Bikira Maria, akiwa pia mja mzito. Kabla ya kuongea lolote, salamu ya Maria ilimfanya Yohane aruke kwa shangwe tumboni mwa mamaye, na kusababisha Elizabeti atambue hali ya Maria na kumtolea kwa uvuvio wa Roho Mtakatifu maneno ya sifa kwa imani yake na ujauzito wake wa pekee.


title: Elizabeti (Injili)

text: Hata Kurani inamzungumzia bila kumtaja kwa jina, ikieleza Mungu alivyoponya utasa wake aweze kumzaa nabii Yahya, hasa katika sura ya 21.


title: Herodia

text: Herodia (kwa Kigiriki Ηρωδιάς, Hērōdiás; (15 KK hivi — baada ya 39 BK) alikuwa mwanamke wa ukoo wa Herode huko Uyahudi chini ya himaya ya Dola la Roma.


title: Herodia

text: Ni maarufu hasa kwa kufanya mpango wa kumuua Yohane Mbatizaji hata akaufanikisha.Herode Mkuu alipoua wanae Aleksanda na Aristobulo IV mwaka 7 KK, Herodia alibaki yatima, hivyo Herode alimuoza kwa mwanae Herode II.


title: Herodia

text: Baadaye Herodia alitengana na mumewe ili aolewe na Herode Antipa, mtawala wa Galilaya na Perea.


title: Herodia

text: Herode II na Herodias walimzaa Salome (binti Herode).


title: Herodia

text: Kadiri ya Injili, Yohane Mbatizaji alifungwa na Herode Antipa kwa sababu ya kulaumu ndoa hiyo; hatimaye Herodia alifanya njama na binti yake Salome, akafaulu kumfanya Herode amkate kichwa Yohane.


title: Herodia

text: Hatimaye Herode Antipa alinyang'anywa madaraka na kupelekwa uhamishoni sehemu za Ufaransa wa leo, ambako Herodia alimfuata.


title: Mzee Simeoni

text: Mzee Simeoni alikuwa mwanamume mwadilifu wa Yerusalemu (leo nchini Palestina/Israeli) katika karne ya 1 KK.


title: Mzee Simeoni

text: Ni maarufu hasa kwa kumpakata mtoto Yesu alipoletwa na wazee wake katika hekalu la Yerusalemu siku 40 tu baada ya kuzaliwa Bethlehemu.


title: Mzee Simeoni

text: Kadiri ya Injili ya Luka (2:25-35) alikwenda kumlaki kwa kuongozwa na Roho Mtakatifu aliyekuwa amemuahidia hatakufa kabla hajamuona Masiya.


title: Mzee Simeoni

text: Alipomtambua katika mtoto huyo alishangilia na kumsifu Mungu kwa wimbo maarufu alipomtangaza Yesu kuwa ndiye wokovu ulioandaliwa kwa mataifa yote.


title: Mzee Simeoni

text: Baada ya hapo alimtabiria Bikira Maria kwamba upanga utamchoma moyo kuhusiana na upinzani utakaompata mwanae.


title: Mzee Simeoni

text: Anaheshimiwa na madhehebu mengi ya Ukristo kama mtakatifu, hasa tarehe 2, 3 au 15 Februari.


title: Yohakimu

text: Yohakimu (kutoka Kiebrania יְהוֹיָקִים, "Yəhôyāqîm", kwa Kigiriki Ἰωακείμ, "Iōākeím", yaani "Yule ambaye YHWH amemuinua") anaheshimiwa kama baba wa Bikira Maria na babu wa Yesu kadiri ya mapokeo ya Ukristo na Uislamu, ingawa hatajwi katika Biblia isipokuwa katika kitabu cha karne ya 2 kinachoitwa Injili ya Yakobo na vingine vilivyofuata.


title: Yohakimu

text: Humo anatajwa pia mke wake Ana.


title: Yohakimu

text: Wote wawili wanaheshimiwa kama watakatifu katika madhehebu mengi ya Ukristo, hasa tarehe 26 Julai.


title: Yohakimu

text: Katika Kurani anajulikana kama nabii Imran.


title: Ana (nabii)

text: Ana (kwa Kiebrania חַנָּה, Hannah, kwa Kigiriki Ἄννα, Anna) alikuwa mwanamke wa karne ya 1 KK katika Israeli.


title: Ana (nabii)

text: Ni maarufu kama nabii kutokana na habari iliyomo katika Injili ya Luka (2:36-38).


title: Ana (nabii)

text: Humo tunaambiwa kwamba alikuwa binti Fanueli, wa kabila la Asheri.


title: Ana (nabii)

text: Alipoachwa mjane ujanani baada ya miaka 7 ya ndoa, alihamia hekalu la Yerusalemu akifunga chakula na kusali hadi miaka 84.


title: Ana (nabii)

text: Mtoto Yesu alipoletwa hekaluni siku 40 tu baada ya kuzaliwa, Ana alitangaza habari zake kwa waliokuwepo.


title: Ana (nabii)

text: Anaheshimiwa na madhehebu mengi ya Ukristo kama mtakatifu nabii.


title: Ana (nabii)

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 au 16 Februari.


title: Deus Kaseke

text: Deus Kaseke (amezaliwa Mbeya, Tanzania, 27 Agosti 1994) ni mchezaji wa kandanda au mpira wa miguu kutoka Tanzania.


title: Deus Kaseke

text:
Pia anaichezea klabu mashuhuri nchini Tanzania ambayo ni Yanga Sc.
Kaseke anavaa jezi namba 4 katika klabu hiyo.


title: Mauaji ya maalbino

text: Mauaji ya maalbino ni mauaji juu ya watu wenye ulemavu wa ngozi maarufu kama maalbino au zeruzeru.


title: Mauaji ya maalbino

text: Mambo yanayofanywa juu ya watu wenye ulemavu wa ngozi ni haya yafuatayo.


title: Mauaji ya maalbino

text: Imani za kishirikina ambazo husababisha watu wasio na hatia kuuliwa kwa lengo la kutaka kutajirika kupitia watu hawa.


title: Mauaji ya maalbino

text: Lingine ni uwepo wa elimu finyu juu yao kuhusu umuhimu wa binadamu kuishi na si kuuliwa kama kwamba si watu ambao waliumbwa na Mungu. Hivyo basi hali hii hupelekea watu wenye ulemavu kama huu kukosa haki zao za msingi kama vile ile ya kuishi.


title: Mauaji ya maalbino

text: Njia za kuzuia mauaji ya maalbino ni yafuatayo: uwepo wa elimu juu ya umuhimu wa maalbino na si kuuliwa. Hivyo jamii haina budi kuwapa wote elimu, waelimishwe pia kuweka sheria na adhabu kali dhidi ya watu wanaowaonea wenye ulemavu.


title: Utamaduni wa Kitanzania

text: Utamaduni ni mfumo wa maisha ya watu jinsi wanavyoishi na maendeleo yao kijamii, kiuchumi, kisiasa n.k.


title: Utamaduni wa Kitanzania

text: Tanzania ni moja kati ya nchi zinazosifika duniani kwa kulinda maadili yao.


title: Utamaduni wa Kitanzania

text: Kuna makabila yasiyopungua 120 ambayo yote hutunza mila na desturi zao kwa kiasi tofautitofauti.


title: Utamaduni wa Kitanzania

text: Mambo yanayofanya Tanzania kutunza utamaduni wake ni haya: heshima iliyopo miongoni mwa jamii hii husaidia watu kuwa na maendeleo kwa sababu ya heshima hiyo.


title: Utamaduni wa Kitanzania

text: Nyingine ni utunzaji wa watoto, wazee, vijana pamoja na walemavu ambao wote ni mazao ya jamii ambapo kila mtu katika jamii hufunzwa kuwahudumia watu waliopo katika jamii yake.


title: Utamaduni wa Kitanzania

text: Tatu ni mavazi ya heshima ambayo kila mtu anapaswa kuvaa na si mavazi yanayovunja maadili ya taifa.


title: Utamaduni wa Kitanzania

text: Uwajibikaji miongoni mwa wanajamii katika shughuli za kijamii ambazo husaidia kukuza uchumi wa nchi kwa ujumla hivyo jamii ndiyo nguvu kazi katika nchi hasa nchini Tanzania.


title: Umoja

text: Umoja katika hisabati unahusu sifa maalumu za namba moja na za mambo yote yasiyo na wingi.


title: Umoja

text: Kutokana na maana hiyo ya msingi, neno umoja linatumika katika fani mbalimbali, kuanzia dini, ambapo katika imani ya wengi (kama vile Wayahudi, Wakristo na Waislamu) umoja ni hasa sifa ya Mungu.


title: Umoja

text: Katika Ukristo, imani katika umoja wa Mungu katika Nafsi tatu (Baba, Mwana na Roho Mtakatifu) ndio msingi wa umoja wa Kanisa pia kadiri ya Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli kwa njia ya ubatizo uleule mmoja ambao waamini wote wanatakiwa kuupokea.


title: Bilioni

text: Bilioni (kutoka Kiingereza "billion") ni namba ambayo inamaanisha milioni elfu moja na kuandikwa 1,000,000,000.


title: Bilioni

text: Inafuata 999,999,999 na kufuatwa na 1,000,000,001.


title: Bilioni

text: Inaweza kuandikwa pia kifupi 1 × 10.


title: Bilioni

text: Kiambishi awali giga kinatumika pia kumaanisha mara 1,000,000,000, ingawa katika lugha nyingine nyingi neno linalofanana na "bilioni" linamaanisha milioni milioni (1,000,000,000,000).


title: Bilioni

text: Katika Kiingereza cha Uingereza hadi mwaka 1964 neno "milliard" lilikuwa kawaida kwa namba inayoitwa sasa "bilioni". "Bilioni" ilikuwa kawaida cha Kiingereza cha Marekani tu, lakini ilingia polepole pia katika matumizi ya Kiingereza cha kimataifa.


title: Bilioni

text: Mwaka 1974 serikali ya Uingereza ikaamua kutumia umbo hilo.


title: Bilioni

text: Kwa Kiingereza mifumo hii miwili kwa kutaja namba kubwa sana huitwa "short scale" (Kimarekani) na "long scale" (Kiingereza cha zamani).


title: Bilioni

text: Nchi nyingine, hasa za Ulaya, Afrika na Amerika ya Kilatini zimeendelea kutumia "long scale" kwa lugha kama Kifaransa, Kijerumani au Kihispania. Kwa hiyo katika nchi hizo 1,000,000,000 huitwa kwa neno kama "miliardi" na bilioni ni namba ya "milioni x milioni".


title: Bilioni

text: Tofauti inaweza kuleta mara nyingi makosa kama matini inatafsiriwa au kama kitabu cha kale kutoka Kiingereza hutumiwa.


title: Alfayo

text: Alfayo ni jina la mwanamume linalotajwa katika Agano Jipya kama baba wa wawili kati ya Mitume wa Yesu, yaani:Hakuna taarifa yoyote kwamba hao walikuwa ndugu, hivyo inawezekana wazazi wao walikuwa tofauti ila wenye jina moja.


title: Alfayo

text: Wengine wanasema baba Yakobo ndiye Kleopa, mume wa Maria (mama) wa Yakobo.


title: Baraba

text: Baraba (kutoka Kiaramu "bar abba" בר אבא, yaani "mwana wa baba") alikuwa mwanamume wa Israeli katika karne ya 1 BK.


title: Baraba

text: Ni maarufu hasa kwa sababu katika Injili, inaposimuliwa hukumu ya Ponsyo Pilato dhidi ya Yesu mjini Yerusalemu, inaelezwa kwamba Wayahudi waliokuwepo walimuomba Pilato kwamba kwa ajili ya Pasaka awaachie huru Baraba, si Yesu, ambaye hatimaye alisulubiwa (Mk 15:6-15; Lk 23:13-25; Yoh 18:38-19:16).


title: Baraba

text: Habari ya Math 27:25, kwamba hao walijitakia damu ya Yesu iwe juu yao (yaani walichukua jukumu la kifo chake badala ya Pilato aliyekuwa hataki kukiagiza), ilichangia baadaye chuki na dhuluma za baadhi ya Wakristo dhidi ya Wayahudi.


title: Baraba

text: Baraba alikuwa gerezani kama mpigania uhuru (Mk 15:7; Lk 23:19; Yoh 18:40).


title: Binti Yairo

text: Binti Yairo ni maarufu kama msichana aliyefufuliwa na Yesu Kristo kama inavyosimuliwa na Injili ndugu (Mk 5:21–43; Math 9:18–26; Lk 8:40–56).


title: Binti Yairo

text: Yairo, baba yake, alikuwa amemkimbilia Yesu kwa ajili yake.


title: Binti Yairo

text: Walipofika nyumbani walikuta msiba umeshaanza, lakini Yesu alifukuza waombolezaji, akamfufua mtoto huyo wa miaka 12 mbele ya wazazi wake, Petro, Yakobo Mkubwa na Yohane tu.


title: Binti Yairo

text: Hatimaye aliagiza binti apewe chakula.


title: Yairo (Injili)

text: Yairo ni maarufu kama baba wa msichana aliyefufuliwa na Yesu Kristo kama inavyosimuliwa na Injili ndugu (Mk 5:21–43; Math 9:18–26; Lk 8:40–56).


title: Yairo (Injili)

text: Kiongozi wa sinagogi fulani, alikuwa amemkimbilia kwa imani Yesu kwa ajili ya binti yake.


title: Yairo (Injili)

text: Walipofika nyumbani walikuta msiba umeshaanza, lakini Yesu alifukuza waombolezaji, akamfufua mtoto huyo wa miaka 12 mbele ya Yairo mwenyewe, mke wake, Petro, Yakobo Mkubwa na Yohane tu.


title: Yairo (Injili)

text: Hatimaye aliagiza binti apewe chakula.


title: Nikodemo

text: Nikodemo (kwa Kigiriki Νικόδημος, Nikodemos) alikuwa mwalimu wa Torati wa madhehebu ya Mafarisayo tena mwanabaraza wa Baraza la Israeli katika karne ya 1 BK.


title: Nikodemo

text: Anajulikana kwa sababu ya kutajwa mara kadhaa katika Injili ya Yohane, kama mtu aliyevutiwa na Yesu Kristo ingawa aliogopa maneno ya Wayahudi wenzake.


title: Nikodemo

text: Ndiyo sababu alimtembelea usiku ili kumuuliza maswali ya dini yao bila kujulikana (Yoh 3:1–21).


title: Nikodemo

text: Baadaye katika baraza alimtetea Yesu kwamba si haki kuhukumu bila kumsikiliza kwanza, lakini alinyamazishwa (Yoh 7:50–51).


title: Nikodemo

text: Hatimaye alimsaidia Yosefu wa Arimataya kumzika Yesu (Yoh 19:39–42).


title: Nikodemo

text: Anaheshimiwa na Wakristo wengi kama mtakatifu, ingawa sikukuu yake inaadhimishwa katika tarehe tofautitofauti.


title: Mfumo wa neva

text: Mfumo wa neva ni sehemu ya mwili wa wanyama ambayo inaratibu matendo yake ya hiari na yasiyo ya hiari na kutuma taarifa kati ya viungo mbalimbali.


title: Mfumo wa neva

text: Kwa mara ya kwanza tishu za neva zilitokea katika wadudu wa jamii ya minyoo (Ediacara biota) miaka milioni 550 hadi 600 hivi iliyopita.


title: Mfumo wa neva

text: Spishi nyingi za wanyama zina sehemu kuu mbili, sehemu ya kati ya neva na sehemu ya pembeni. Sehemu ya kati ya neva inajumuisha ubongo na mrija wa uti wa mgongo na sehemu ya pembeni inajumuisha neva zilizofungwa kwenye kambabando zilizounganishwa kwenye sehemu ya kati ya neva na sehemu nyingine za mwili.Sehemu ya kati ya neva hupeleka taarifa kutoka kwenye chanzo cha taarifa kupitia uti wa mgongo mpaka kwenye neva za ubongo.Na pia sehemu zingine za mwili zina neva ambazo hupeleka taarifa.


title: Upumuo

text: Upumuo ni kitendo cha kuvuta hewa ndani ya mapafu au oksijeni kupitia viungo vingine kama vile matamvua ya samaki, halafu kutoa gesi ya CO2 pamoja na hewa iliyotumiwa.


title: Upumuo

text:
Kuna pia upumuo wa ndani ambayo ni kazi ya seli za mwili kupokea oksijeni na kuitumia kwa mchakato wa oksidisho ndani yao.
Binadamu hupumua takriban mara 23,000 kila siku akihamisha mita za mjazo 12.5 kwa jumla.


title: Upumuo

text: Jumla ya sehemu za mwili zinazohusika na upumuo huitwa mfumo wa upumuaji.


title: Upumuo

text: Kwa wanyama wenye mapafu hewa inavutwa ndani kupitia mdomo au pua. Hewa hii huitwa pumzi.


title: Upumuo

text: Kazi hii inatekelezwa kwa njia ya kukaza au kulegea kwa musuli za kiwambo cha tumboni kinachotenganisha tumbo na nafasi ya mapafu. Mabadiliko haya yanabadilisha nafasi ya mapafu na shindikzo ndano yao na kusababisha kuvutwa au kusukumwa kwa hewa.


title: Upumuo

text: Kwa samaki na wanyama wengine wanaoishi chini ya maji wenye matamvua maji yenye hewa ndani yake inapitishwa kwenye majani ya ngozi zinazofanya matamwua na hewa inapokelewa na vyombo vya damu kupitia ngozi ya matamvua ambayo ni nyembamba sana. Kuna pia wadudu kadhaa kwenye nchi kavu wenye matamvua.


title: Upumuo

text: Wadudu huwa na mabomba membamba "(ing. trachea)" yanayoelekea ndani ya miili yao na hewa inaingia hapa; ngozi nyembamba ndani ya mwili inaruhusu kuingia kwa oksijeni mwilini.


title: Upumuo

text: Wanyama wadogo sana wanatosheleka kupokea oksijeni kupitia ngozi pekee kwa hiyo hawana mapafu wala trachea. Wote wanaotumia njia hii wana umbo bapa sana au umbo la minyoo pia wanaishi katika mazingira penye unyevu. Mfano ni nyungunyungu.


title: Ulemavu

text: Ulemavu ni hali ya kuwa na hitilafu ya kudumu mwilini au akilini inayomzuia mtu kutekeleza shughuli zilizo kawaida katika maisha ya jamii. Unamwekea mtu mipaka asiweze kutekeleza shughuli fulani katika maisha yake, tofauti na watu wengine.


title: Ulemavu

text: Shirika la Afya Duniani (WHO) limeunda mfumo wa kupanga alama za ulemavu. Hapa kuna tofauti kati ya


title: Ulemavu

text: Kwa mfano, mtoto aliyeambukizwa ugonjwa wa kupooza "(ing. cerebral palsy)" anabaki na hitilafu ya viungo vya miguu: hawezi kuvikunja wala haiwezi kustahimili uzito wa mwili wake. Hitilafu hiyo inamzuia kutembea kwa njia ya kawaida. Kama hatibiwi, hitilafu inaweza kuongezeka kwa sababu misuli ya miguu inajikaza zaidi na zaidi.


title: Ulemavu

text: Kukosa uwezo wa kutembea ni ulemavu. Lakini kiwango chake kinaweza kupunguzwa kwa tiba na vifaa vya pekee. Akijifunza kutembea kwa kutumia vyuma vilivyofungwa kando ya miguu, vizuizi vya kutekeleza shughuli vinapungua sana. Kutegemeana na mazingira anapoishi ataona hasara ndogo au kubwa zaidi akitafuta njia yake katika maisha.


title: Ulemavu

text: Ulemavu wa kimwili unatokana na hitilafu yoyote inayoiwekea mipaka kazi ya kawaida ya viungo vya mwili kama vile mikono au miguu na sehemu nyingine za mwili


title: Ulemavu

text: Hapo ni hasa hitilafu zinazohusu uwezo wa kuona au kusikia. Kuna pia watu wenye hitilafu za kunusa au kuonja.


title: Ulemavu

text: Hitilafu mbalimbali katika ubongo na mfumo wa neva zinaweza kuonekana katika


title: Ulemavu

text: Ulemavu wa kiakili unatokea kwa viwango tofauti sana. Mara nyingi hautambuliki hadi mtoto anapoingia shule na huko anachelewa kujifunza. Hata hapo ni lazima kutofautisha kama tatizo ni ulemavu wa akili au ulemavu wa kujifunza tu. Wengine wanaishia kiwango cha elimu kinacholingana na uwezo wa mtoto wa wastani mwenye miaka 9-12 na wanaweza kujifunza kazi inayowawezesha kudumisha maisha yao wakiwa watu wazima.


title: Ulemavu

text: Mwaka 2006 Umoja wa Mataifa ulianzisha Mkataba wa kimataifa kuhusu haki za watu wenye ulemavu (UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities = UNCRPD) kwa shabaha ya kulinda na kuboresha hali ya walemavu milioni 650 duniani.


title: Ulemavu

text: Hadi mwaka 2015 mataifa 159 yaliutia sahihi mkataba huo na 154 kati ya hayo yaliidhinisha hatua hiyo. Mataifa yaliyokubali mkataba huo yamepokea wajibu wa kuhakikisha haki sawa za elimu, ajira, kumiliki mali na kuoa sawa na watu wote. Ni marufuku kuwatumia bila kibali kwa majaribio ya kiganga.


title: Ulemavu

text: Taasisi na shirika mbalimbali zinafuatilia jinsi gani masharti hayo yanatekelezwa na serikali mbalimbali. Kwa mfano, katika Afrika ya Mashariki kuna "United Disabled Persons of Kenya" (UDPK) au "Shirikisho la Vyama vya Watu Wenye Ulemavu" Tanzania.


title: Ulemavu

text: Nchini Tanzania katiba ya 1977 ilitambua haki za watu wenye ulemavu na kukataza aina zote za ubaguzi. Mnamo mwaka wa 2004, Wizara ya kazi, Maendeleo ya Vijana na Michezo ilitoa Sera ya Taifa ya watu wenye ulemavu, inayosisitiza kujitolea kwa wizara hiyo katika kuhakikisha kwamba kuna haki sawa kwa watu wenye ulemavu.


title: Ulemavu

text: Kuna nchi nyingi ambako walemavu wana klabu za michezo au kuendesha michezo katika vitengo vya pekee vya klabu za kawaida. Kwa kawaida wanatekeleza michezo ya kawaida lakini kufuatana na kanuni zinazolingana na hitilafu zao.


title: Ulemavu

text: Kwenye ngazi ya kimataifa kuna mashindano makubwa ambayo ni hasa


title: Hedhi

text: Hedhi (kutoka Kiarabu حيض) ni kipindi maalumu katika mzunguko wa mwanamke mwenye umri wa kuzaa. Wakati huo, ambao kwa kawaida unarudi kila baada ya mwezi mmoja hivi, yeye hutokwa na damu kwenye uke.


title: Hedhi

text: Sababu ya damu kutoka ni kwamba, kijiyai kilichokomaa na kutoka nje ya kifuko cha vijiyai kisipopata mbegu ya mwanamume baada ya siku moja kinaharibika harakaharaka; hapo ngozi nyembamba ya tumbo la uzazi, iliyotanuka kwa damu ili kupokea na kulisha mimba, inachanikachanika na kutoa damu.


title: Hedhi

text: Kumbe mbegu ikikifikia kijiyai, mimba inapatikana na kujishikiza kwenye kuta za tumbo la uzazi ili iendelee kukua; hapo damu haitoki na mama anaweza kujihisi mja mzito.


title: Hedhi

text: Mizunguko mingi ya hedhi huwa na siku kadhaa za mwanzo ambapo mimba haiwezi kupatikana (muda wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai), halafu siku ambazo mimba inaweza kutungika, na kisha siku kadhaa tu kabla ya hedhi ambazo mimba haiwezi kutungika (muda wa kutoshika mimba baada ya kijiyai kudondoshwa).


title: Hedhi

text: Siku ya kwanza ya kuvuja damu inahesabiwa kuwa siku ya kwanza ya mzunguko wa hedhi. Mbinu mbalimbali za kufahamu uwezo wa kushika mimba huhesabu kwa njia tofauti kidogo kipindi ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba, yaani hutumia ishara za msingi za uwezekano huo, historia ya mzunguko, au zote mbili.


title: Hedhi

text: "Dysmenorrhea" ni jina la kitabibu kwa maumivu kipindi cha hedhi, ambayo hutokana na kusinyaa kwa misuli ya mji wa mimba wakati wa hedhi ili kuruhusu kumeguka kwa ukuta wa mfuko wa mimba na kutoa damu iliyochanganyika na kijiyai ambacho hachikurutubishwa nje.


title: Hedhi

text: Maumivu haya yamegawanyika katika aina mbili.


title: Hedhi

text: Maumivu haya ni ya kawaida kabisa kwa wanawake wanapopitia kipindi hiki ambacho hujirudia kila mwezi. Maumivu kwa kawaida huanza kati ya siku moja ama mbili kabla ya hedhi kuanza kutoka, mwanamke hujiskia mamumivu haya kwenye tumbo la chini, kwenye nyonga na kiuno kwa ujumla. Maumivu haya yanaweza kuwa madogo au yakawa makali sana na huisha ndani ya masaa 12 mpaka 72 huku yanaweza kuambatana na kutapika na kupata kizunguzungu. Kwa wanawake wengi maumivu haya, ambayo ni ya kawaida kabisa, hupungua kadiri umri unavyokwenda na pia pale mwanamke akijifungua.


title: Hedhi

text: Maumivu haya hutokana na tatizo fulani la kiafya kwenye via vya uzazi vya mwanamke, kama vile uvimbe ambayo si wa saratani ndani ya mfuko wa mimba (uterine fibroids), kukua kwa tishu laini za mfuko wa mimba kuelekea kwenye viungo vingine kama uke na mifuko ya vijiyai (endometriosis) na pia kupanuka kwa ukuta wa uterasi kutokana na kukua kwa tishu za ndani za uterasi kuelekea ukuta wa nje (adenomyosis).


title: Hedhi

text: Maumivu haya yasiyo ya kawaida yanaweza pia kusababishwa kwa athari za bakteria ama virusi katika via vya uzazi. Kwa kawaida maumivu haya huanza mapema zaidi wakati wa hedhi ya huchukua muda mrefu zaidi kuisha ukilinganisha na maumivu ya kawaida (primary dysmenorrhea), na pia maumivu haya yanakuwa hayaambatani na kutapika, kuharisha, kizunguzungu wala kukosa nguvu na ganzi.Maumivu hayo hutokana na kitendo cha misuli ya uterasi kukaza na kusinyaa kupitia, kitendo hiki huratibiwa na homoni ya prostaglandins. Ni kawaida kwa uterasi ambao ni mfuko unaobeba mimba kusinyaa kipindi chote cha mzunguko wa hedhi ambacho huchukua siku 28. Lakini tofauti ni kwamba wakati wa kutoa hedhi yenyewe mfuko huu husinyaa na kujikaza zaidi na hivyo kukatisha hewa safi ya oksijeni kufika kwenye misuli ya mfuko huu wa mimba. Maumivu ni matokeo ya kukosekana kwa muda kwa hewa ya oksijeni kwenye baadhi ya misuli ya uterasi.


title: Hedhi

text: Kuna njia nyingi ambazo husaidia kupunguza maumivu ya hedhi ambazo unaweza kutumia ukiwa nyumbani kwako pasipo kwenda hospitali. Kama mauvimu ni makali sana unaweza:


title: Hedhi

text: Kama maumivu yako ni makali kuliko kawaida na yanachukua zaidi ya siku tatu hakikisha unamwona daktari wako haraka, kwa sababu yawezekana maumivu yako si ya kawaida na yaweza kuwa una uvimbe ama maambukizi ya bakteria na virusi kwenye mfuko wa mimba, hivyo kuwahi hospitali kutasaidia kutibu tatizo lako mapema kabla halijawa kubwa. Pia inashauriwa kuwahi kumwona daktari kwa sababu ukuaji wa tishu za mfuko wa mimba unahusishwa na kusababisha saratani ya shingo ya kizazi, hivyo kujua chanzo cha tatizo lako mapema kutasaidia kulitibu mapema.


title: Marudio

text: Marudio (ing. "", alama yake ni f) ni kipimo kichachosema ni mara ngapi tukio linatokea tena na tena kila baada ya kipindi fulani.


title: Marudio

text: Kwa mfano ukikaa kando la bwawa au bahari penye mawimbi unaweza kuhesabu ni mawimbi mangapi yanayopita kwako katika dakika moja. Namba hii ni marudio ya mawimbi haya.


title: Marudio

text: Kipimo cha SI kwa marudio ni Hezi (alama Hz).


title: Marudio

text: Vitu vingi katika dunia hutokea kwa marudio maalumu. Kutambua marudio ya mawimbi ya nuru, sauti, mawimbi ya sumakuumeme na kadhalika kumekuwa msingi kwa sehemu kubwa ya teknolojia tunayotumia, kuanzia redio, televisheni hadi simu na kompyuta.


title: Marudio

text: Kwa hiyo marudio ni kipimo muhimu sana katika sayansi na teknolojia ya kisasa.


title: Marudio

text: Marudio yanaweza kutajwa kwa matukio yote ambayo yanatokea mara kwa mara kufuatana na mfumo maalumu.


title: Kemia isiyokaboni

text: Kemia isiyokaboni (au: Kemia isiyo ya kikaboni, pia kemia siogania; "ing. inorganic chemistry") ni tawi la kemia linalochunguza yote ambayo si kemia kaboni yaani lisilotazama kampaundi za kaboni.


title: Kemia isiyokaboni

text: Kwa hiyo inaangalia michakato ya elementi zote isipokuwa kaboni na kampaundi zao yaani isiyo kampaundi ogania.


title: Kemia isiyokaboni

text: Asili ya kugawa kemia kwa matawi ya kemia kaboni na isiyo kaboni ilikuwa nia ya kutazama kwa pekee dutu zilizopatikana kiasili katika mazingira bila athira ya uhai pekee na dutu zinatokea na michakato ya viumbehai.


title: Kemia isiyokaboni

text: Kimsingi kuna tofauti kati ya


title: Capone-N-Noreaga

text: Capone-N-Noreaga (pia wanajulikana kama C-N-N) ni jina la kutaja kundi la muziki wa hip linaloendeshwa na watu wawili kutoka mjini Queens, New York City, New York. Kundi lilianzishwa mnamo mwaka wa 1995. Wawili hawa wanaunganishwa na marapa kutoka East Coast hip hop, Capone na Noreaga.


title: Capone-N-Noreaga

text: Mnamo 1995, Capone-N-Noreaga walionekana kwenye jarida la "The Source" mnamo mwezi October wakiwa hawajapata mkataba na studio yoyote ile. Mwaka wa 1996, wawili hawa wakapata kuingia mkataba na studio ya Penalty Records. Mwaka wa 1996, kabla albamu ya kumalizika kwa albamu ya kwanza ya kundi, Capone akapigwa kifungo cha nje kwa kuleta fujo, na Noreaga akamalizia albamu yao ya kwanza ya "The War Report", kwa msaada wa wasanii wenzi wao kadhaa wa kutoka mjini New York City hip-hop kama vile Mobb Deep na Tragedy Khadafi. Albamu ilipata mafanikio makubwa kitahakiki na kifedha vilevile; pia iliona joto ya jiwe inayoendelea wa East Coast-West Coast hip hop kati ya Death Row Records na Bad Boy Entertainment, ikaufanya mzozo wa East Coast/West Coast kuzidi kuwa mkubwa, wakiwajibu kundi lingine lenyewe watu wawili la West Coast hip hop Tha Dogg Pound na kibao chao cha "New York, New York", na ngoma yao ngumu ya "L.A L.A".


title: Kemia kaboni

text: Kemia kaboni (pia: Kemia ya kikaboni, Kemia ogania, Kemia mahuluku; kwa Kiingereza "organic chemistry") ni tawi la sayansi ya Kemia linalochunguza kampaundi za kikemia zinazojengwa na kaboni.


title: Kemia kaboni

text: Inaitwa pia kemia ogania kwa sababu miili ya viumbehai wote inafanywa kwa maji na kampaundi ogania (= kampaundi kikaboni).


title: Kemia kaboni

text: Moja kati ya tabia za kaboni ni uwezo wake wa kujiunga na elementi nyingi, hivyo kuunda molekuli kubwa. Kwa sasa kuna takriban milioni 40 za miungano ya kikemia.


title: Kemia kaboni

text: Mbali na kuelewa michakato ya uhai katika miili ya viumbehai, kemia ya kikaboni imekuwa muhimu pia kwa uchumi, maana vifaa na dutu zinazidi kutengenezwa kwa kutumia kemia hii, kwa mfano madawa, uzalishaji wa nishati (biofueli) na katika fani zote za bioteknolojia.


title: Utumbo mpana

text: Utumbo mpana "(kwa Kiingereza large intestine)" ni sehemu ya utumbo kati ya utumbo mwembamba na mkundu. Hivyo unapatikana karibu na mwisho wa mfumo wa mmeng'enyo wa chakula.


title: Utumbo mpana

text: Chakula kinachotoka katika utumbo mwembamba na kuingia utumbo mpana huwa ni kile ambacho hakikuweza kumeng’enywa au kile ambacho kimeng’enywa lakini hakikusharabiwa. Sehemu ndogo tu ya chakula kilichomeng’enywa husharabiwa na utumbo mpana. Sehemu kubwa ya maji iliyotokana na mmeng’enyo wa chakula husharabiwa na utumbo mpana. Sehemu iliyobaki ya chakula huelekea kwenye rektamu na kutolewa nje kupitia njia ya haja kubwa (mkundu) kama kinyesi.


title: Utumbo mpana

text: Urefu wake ni takriban mita 1.5 hivyo ni fupi kuliko utumbo mwembamba. Lakini ilhali ni nene zaidi huitwa "utumbo mpana". Umepangwa karibu kama duara inayoviringisha utumbo mwembana uliopo katikati.


title: Utumbo mpana

text: Utumbo mwembamba unaunganishwa na utumbo mpana katika sehemu ya sikamu "(ing. caecum)". Upande wa chini ya sikamu kuna kibole (pia: kidole cha tumbo, "ing. appendix)"). Hii ni sehemu ya tumbo inayoweza kukabiliwa na ambukizo la hatari na tiba mara yningi ni upasuaji tu.


title: Utumbo mpana

text: Kutoka hapa utumbo mpana unapanda juu hadi chini ya tumbo, baadaye unavuka nafasi ya tumbo kwa kulala, halafu unatelemka chini. Sehemu ya mwisho unapoelekea katikati ya mwili una umbo la "S" kwa hiyo huitwa utumbo wa sigma "(ing. sigmoid colon)".


title: Utumbo mpana

text: Shemu ya mwisho ni puru au rektamu "(rectum)" na mkundu ambako mabaki ya chakula hutolewa kwa umbo la kinyesi.


title: Mata

text: Mata (kutoka Kiingereza "matter": kwa Kiswahili pia "maada") ni neno pana linalojumlisha vyote vinavyoweza kuonekana, kusikika, kuguswa, kuchunguzwa n.k., ikiwemo hasa "mata ya kawaida" inayoundwa na atomi ambazo tena zinaundwa na kiini cha protoni na neutroni, kikizungukwa na wingu la elektroni.


title: Mata

text: Tangu karne ya 20 ufafanuzi sahihi wa mata umeshindikana kutokana na maendeleo ya sayansi, nayo si tena jambo la msingi katika fizikia kama ilivyokuwa awali.


title: Mata

text: Mata inapatikana kwa kawaida katika hali nne: mango, kiowevu, gesi na plazma.


title: Mata

text: Hivyo matawi mbalimbali ya sayansi yanatumia neno mata kwa maana tofautitofauti.Falsafa pia inatumia neno hilo, hasa kwa kutofautisha mata na roho, na hivyo ulimwengu unaoonekana na ule ambao hauonekani, lakini unasadikika kuwepo.


title: Kiikobi

text: Kiikobi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waikobi. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiikobi imehesabiwa kuwa watu 1570. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiikobi iko katika kundi la Kikaser.


title: Kiimbongu

text: Kiimbongu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waimbongu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiimbongu imehesabiwa kuwa watu 42,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiimbongu iko katika kundi la Kihagen.


title: Kiinoke-Yate

text: Kiinoke-Yate ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wainoke-Yate. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiinoke-Yate imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiinoke-Yate iko katika kundi la Kigorokan.


title: Kiipiko

text: Kiipiko ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waipiko. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiipiko imehesabiwa kuwa watu 345. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiipiko iko katika kundi lake lenyewe la Kiipiko.


title: Kiipili

text: Kiipili ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waipili. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiipili imehesabiwa kuwa watu 26,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiipili iko katika kundi la Kiengan.


title: Kiisabi

text: Kiisabi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waisabi. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kiisabi imehesabiwa kuwa watu 280. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiisabi iko katika kundi la Kigorokan.


title: Kiisebe

text: Kiisebe ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waisebe. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kiisebe imehesabiwa kuwa watu 910. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiisebe iko katika kundi la Kigum.


title: Kiiyo

text: Kiiyo ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waiyo. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiiyo imehesabiwa kuwa watu 6900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiiyo iko katika kundi la Kifinisterre.


title: Kijilim

text: Kijilim ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wajilim. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kijilim imehesabiwa kuwa watu 650. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijilim iko katika kundi la Kinuru.


title: Kikaki-Ae

text: Kikaki-Ae ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakaki-Ae. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikaki-Ae imehesabiwa kuwa watu 630. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikaki-Ae iko katika kundi la Kitate.


title: Kikalam

text: Kikalam ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakalam. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kikalam imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikalam iko katika kundi la Kimadang.


title: Kikaluli

text: Kikaluli ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakaluli. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kikaluli imehesabiwa kuwa watu 2500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikaluli iko katika kundi la Kibosavi.


title: Kikamano

text: Kikamano ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakamano. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikamano imehesabiwa kuwa watu 63,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikamano iko katika kundi la Kigorokan.


title: Kikamasa

text: Kikamasa ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakamasa. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikamasa imehesabiwa kuwa watu saba tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikamasa iko katika kundi la Kiangan.


title: Kikambaira

text: Kikambaira ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakambaira. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kikambaira imehesabiwa kuwa watu 140. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikambaira iko katika kundi la Kikainantu.


title: Kikamula

text: Kikamula ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakamula. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kikamula imehesabiwa kuwa watu 800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikamula iko katika kundi lake lenyewe la Kikamula.


title: Kikanasi

text: Kikanasi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakanasi. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kikanasi imehesabiwa kuwa watu 2200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikanasi iko katika kundi la Kidagan.


title: Kikandawo

text: Kikandawo ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakandawo. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikandawo imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikandawo iko katika kundi la Kijimi.


title: Kikanite

text: Kikanite ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakanite. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kikanite imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikanite iko katika kundi la Kigorokan.


title: Kikarami

text: Kikarami ilikuwa lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya iliyozungumzwa na Wakarami. Tangu miaka ya 1950 hakuna wasemaji wa Kikarami tena, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikarami iko katika kundi la Kiminanibai.


title: Kikare (PNG)

text: Kikare ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakare. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kikare imehesabiwa kuwa watu 380. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikare iko katika kundi la Kimadang.


title: Kikasua

text: Kikasua ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakasua. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kikasua imehesabiwa kuwa watu 600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikasua iko katika kundi la Kibosavi.


title: Kikate

text: Kikâte ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakâte. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikâte imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikâte iko katika kundi la Kihuon.


title: Kikawacha

text: Kikawacha ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakawacha. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikawacha imehesabiwa kuwa watu 12 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikawacha iko katika kundi la Kiangan.


title: Uti wa mgongo

text: Uti wa mgongo ni jina kwa nguzo ya mifupa ambayo ni kitovu cha kiunzi cha mifupa kwa miili ya vetebrata kama binadamu, mamalia wote na pia wanyama wengine wengi.


title: Uti wa mgongo

text: Nguzo hii ya uti wa mgongo inashika mifupa yote kwa pamoja kuanzia fuvu hadi mabavu hadi mifupa ya chini inayokutana katika fupanyonga.


title: Uti wa mgongo

text: Pamoja na kuwa kitovu cha kiunzi cha mifupa uti wa mgongo huwa na kazi ya pili muhimu: inatunza ndani yake [neva] za ugwemgongo zinazofikisha amri za ubongo mwilini. Neva za ugwembongo ni nyeti sana; hivyo uharibifu kwenye uti wa mgongo unaoathiri neva hizi kiasi unaweza kusababisha maumivu makali au hata ulemavu kama neva zinakatika na sehemu za mwili hazipokei tena amri kutoka ubongo.


title: Uti wa mgongo

text: Uti wa mgongo unafanywa na pingili au vetebra 33-35, kutegemeana na umri wa mtu; tofauti hutokea kwenye sehemu ya kifandugu. Pingili 24 za juu zinatenganishwa kwa visahani vya vetebra. Huangaliwa na matibabu kwa sehemu kuu tano:


title: Kikein

text: Kikein ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakein. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikein imehesabiwa kuwa watu 1750. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikein iko katika kundi la Kikokon.


title: Kikenati

text: Kikenati ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakenati. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kikenati imehesabiwa kuwa watu 950. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikenati iko katika kundi la Kikainantu.


title: Kikeoru-Ahia

text: Kikeoru-Ahia ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakeoru, Waahia na Wapairi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikeoru-Ahia imehesabiwa kuwa watu 5970, yaani Wakeoru 5070, Waahia 710 na Wapairi 190. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikeoru-Ahia iko katika kundi la Kieleman.


title: Kikerewo

text: Kikerewo ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakerewo. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikerewo imehesabiwa kuwa watu 1090. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikerewo iko katika kundi la Kikiwaian.


title: Kikesawai

text: Kikesawai ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakesawai. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikesawai imehesabiwa kuwa watu 770. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikesawai iko katika kundi la Kimadang.


title: Kikewa-Magharibi

text: Kikewa-Magharibi ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakewa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikewa-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 45,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikewa-Magharibi iko katika kundi la Kiengan.


title: Kikewa-Mashariki

text: Kikewa-Mashariki ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakewa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikewa-Mashariki imehesabiwa kuwa watu 45,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikewa-Mashariki iko katika kundi la Kiengan.


title: Kikeyagana

text: Kikeyagana ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakeyagana. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kikeyagana imehesabiwa kuwa watu 12,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikeyagana iko katika kundi la Kigorokan.


title: Kikibiri

text: Kikibiri (pia Kiporome) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakibiri na Waporome. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikibiri imehesabiwa kuwa watu 1180, yaani Wakibiri 280 na Waporome 900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikibiri iko katika kundi la Kikiwaian.


title: Kikinalakna

text: Kikinalakna ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakinalakna. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikinalakna imehesabiwa kuwa watu 305. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikinalakna iko katika kundi la Kihuon.


title: Kikiunum

text: Kikiunum (pia Kiwere au Kiweredai) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakiunum. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikiunum imehesabiwa kuwa watu 490. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikiunum iko katika kundi la Kitirio.


title: Kiwere

text: Kiwere hurejea majina tofauti yafuatayo:


title: Msamaha

text: Msamaha (kutoka neno la Kiarabu) ni uamuzi wa Mungu au mtu wa kutofuatilia makosa ambayo ametendewa.


title: Msamaha

text: Ni kinyume kabisa cha kisasi lakini pia ni tofauti na kutetea, kusahau na kupatana. Kwa kawaida unaendana na ombi la mtu aliyekiri makosa.


title: Msamaha

text: Pengine neno msamaha linatumika kwa uamuzi wa rais au mtawala mwingine wa kutoa gerezani baadhi ya watu kabla adhabu yao haijakamilika, hasa katika nafasi ya kuingia madarakani au ya sikukuu nyingine. Vilevile kuhusu ondoleo la deni au wajibu mwingine.


title: Msamaha

text: Elimunafsia inaonyesha kwamba utoaji wa msamaha unaleta nafuu kwa mtu anayeutoa, na nafuu hiyo inaweza kuenea kutoka nafsini hata mwilini,


title: Msamaha

text: Dini nyingi zinasisitiza umuhimu wa kusamehe wengine kuhusiana na haja ya kusamehewa nao lakini pia na Mungu kutokana na ukosefu unaomuathiri kila binadamu.


title: Mama yetu wa Coromoto

text: Mama yetu wa Coromoto (kwa Kihispania : "Nuestra Señora de Coromoto", pia inajulikana kama Bikira wa Coromoto (kwa Kihispania: Virgen de Coromoto) ni picha takatifu ya Bikira Maria inayoheshimiwa wa Wakatoliki hasa wa Venezuela.


title: Mama yetu wa Coromoto

text: Mwaka 1942, yeye ilitangazwa mlezi wa Venezuela.


title: Mama yetu wa Coromoto

text: Wakati mji wa Guanare (makao makuu ya jimbo la Portuguesa) ulipoanzishwa mwaka 1591, kabila la Waindio waliokuwa wenyeji wa kanda, Cospes, walikimbilia msituni kaskazini. Wakati Kanisa Katoliki lilipoanza kuinjilisha, jitihada zake zilikutana mara ya kwanza na upinzani.


title: Mama yetu wa Coromoto

text: Kuna hadithi kwamba Bikira Maria alionekana mara mbili kwa wakuu wa kabila wa mitaa, mara moja katika 1651 katika mto au korongo wakati yeye alimwambia kubatizwa, tena wakati yeye alikuwa bado anakataa ubatizo, tarehe 8 Septemba 1652, wakati yeye alionekana katika kibanda chake. Wakati huu yeye alisema wamejaribu kunyakua yake na yeye kutoweka kabisa, na kuacha nyuma mchoro mdogo wa kwake.


title: Mama yetu wa Coromoto

text: Maaskofu wa Venezuela walimtangaza msimamizi wa Venezuela tarehe 1 Mei 1942, ambayo ilikuja kuridhiwa na Papa Pius XII tarehe 7 Oktoba 1944.


title: Mama yetu wa Coromoto

text: Kanisa la Mama yetu wa Coromoto, katika Guanare iliwekwa wakfu kama patakatifu pa taifa tarehe 7 Januari 1996.


title: Mama yetu wa Coromoto

text: Papa Benedikto XVI alipapatia patakatifu pa paifa pa Mama yetu wa Coromoto cheo cha Basilika Ndogo.


title: Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo

text: Hii ni orodha ya tawala za mikoa ya Tanzania katika mpangilio wa: *jumla ya eneo,


title: Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo

text: Taarifa hii inalingana na uanzishwaji wa mikoa mipya minne mnamo Machi 2012, ambao umefikisha jumla ya idadi ya mikoa kuwa 31. Baada ya hapo ulianzishwa Mkoa wa Songwe wenye eneo la km 26,595 kutokana na mkoa wa Mbeya.


title: Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo

text:
Tanzania Bara (Tanganyika)
Tanzania Visiwani (Zanzibar)
Angalizo: Taarifa zinazopatikana ni za mikoa kumi na mbili tu. Mikoa mingine iliyobakia haina maziwa yenye maana au umuhimu au vyanzo vya maji.


title: Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo

text: Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania bara zinatolewa na Utoaji wa Takwimu 2011, Ofisi ya Taifa ya Takwimu Tanzania. Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania visiwani, yaani, Unguja na Pemba hutolewa na Regions of Tanzania, Statoids.


title: Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo

text: Kwa takwimu za kisasa angalia 17 Population Distribution and Average Annual Intercensal Growth Rate by Region, Tanzania, Tanzania in Figures, tovuti ya Tanzania National Bureau of Statistics


title: Teknolojia ya nano

text: Teknolojia ya nano ni neno la teknolojia mpya inayohusu matumizi ya vitu vidogo sana na miundo yake ambayo inapimwa kuwa kati ya nanomita 1-100.


title: Teknolojia ya nano

text: Asili ya neno ni kipimo cha nanomita ambayo ni sehemu ya bilioni moja ya mita. Hii inamaanisha vitu ambavyo ni vikubwa kuliko atomi na vidogo mara 1000 kuliko upana wa unywele.


title: Teknolojia ya nano

text: Hivyo teknolojia ya nano inalenga kupanga atomi na molekuli moja kwa moja na pia nje ya hali jinsi zilivyoweza kupangwa hadi sasa.


title: Teknolojia ya nano

text: Pale ambapo wataalamu wanafaulu kushughulikia mata yenye vipimo hivi vidogo sana, vinapatikana vitu vingi vinavyoonyesha tabia mpya ambavyo havikujulikana bado. Au vitu vinaweza kutegengenezwa ambavyo vimetazamwa kiasili hapa na pale lakini haikuwezekana kuvitengeneza kwa matumizi ya binadamu.


title: Teknolojia ya nano

text: Watu walishangaa tangu kale kuona ni namna gani wadudu wanaweza kutembea kwenye uso wa ukuta bila kuanguka. Watungaji wa hadithi za katuni kama Spiderman waliwaza ya kwamba labda mtu angeweza kutumia mbinu ileile lakini hii ilitazamwa kama ndoto tupu.


title: Teknolojia ya nano

text: Tangu wataalamu wametambua siri hii ya nzi inajulikana ya kwamba uwezo wao unatokana na nywele nyingi ndogo zenye urefu wa nanomita kadhaa ambazo zinaongeza sana eneo la uso wa miguu linalogusana na uso wa ukuta.


title: Teknolojia ya nano

text: Kadiri ya uwezo unapatikana kutengeneza nyuzi nyembamba kiasi hiki kuna tayari makadirio kwa vifuniko kwa miguu na mikono vitakavyowezesha watu kutambaa ukutani.


title: Teknolojia ya nano

text: Mfano mwingine ni majani ya mimea mbalimbali ambayo hayawezi kuloweshwa kwa maji. Muundo wa uso wa majani hayo unakataa maji kukaa juu yake.


title: Teknolojia ya nano

text: Wanasayansi wameanza kuiga muundo huu na tokeo lake ni nyuso za vitu visivyochafuka. Kutokana na maua ya yungiyungi tabia hii inaitwa "tabia ya yungiyungi" "(kwa Kiingereza lotus effect)".


title: Liu Gang

text: Liu Gang (amezaliwa 30 Januari 1961) ni mwanahisabati, mwanafizikia, na mwanasayansi wa kompyuta kutoka nchi ya China.


title: Liu Gang

text: Ni pia kiongozi wa harakati ya kuleta demokrasia nchini China.


title: Liu Gang

text: Baada ya kupingwa, mwaka 1996 alihamia Marekani. Liu wamemaliza Chuo Kikuu cha Columbia, hasa alichunguza linear programu.


title: Neverland Ranch

text: Neverland Ranch ni eneo la jimbo la California nchini Marekani.