title: Maumivu ya kiuno

text: Dalili pia zinaweza kuainishwa kulingana na muda, kama vile maumivu makali, maumivu sugu kidogo (pia yanayojulikana kama maumivu makali kidogo), au maumivu sugu. Kipindi maalum kinachohitajika ili kutambua kila mojawapo ya aina hizi za maumivu hakijabainishwa kikamilifu, lakini kwa kijumla, maumivu yanayodumu chini ya wiki sita huainishwa kama "maumivu makali ya ghafla". Maumivu yanayodumu kati ya wiki sita hadi kumi na mbili ni "maumivu sugu kidogo ", ilhali maumivu ya zaidi ya wiki kumi na mbili ni "maumivu sugu". Udhibithi na utambuzi unaweza kubadilika kulingana na kipindi cha dalili.


title: Maumivu ya kiuno

text: Kwa kuwa muundo wa mgongo ni tata, na njia ya kuripoti kuhusu maumivu ni yenye uvumi na huathiriwa na vipengele vya kijamii, utambuzi wa maumivvu ya sehemu ya chini ya mgongo si dhahiri. Huku idadi kubwa ya maumivu ya mgongo yakisababishwa na matatizo ya misuli na viunga, visababishi hivi vinapaswa kutofautishwa na matatizo ya kineva, tyuma za uti wa mgongo, mvunjiko katika uti wa mgongo na maambukizi, miongoni mwa matatizo mengine. Uwepo wa dalili fulani zinazojulikana kama tahadhari, huashiria haja ya uchunguzi zaidi ili kutathmini matatizo mengine andamizi yanayoweza kuhitaji matibabu maalum au ya dharura. Uwepo wa dalili hatari haumaamishi kuna tatizo kuu. Dalili hizi ni kidokezo tu, na watu wengi wenye tahadhari hizi huwa hawana tatizo lolote andamizi la kuhatarisha maisha.Bila dalili hatari, kufanya uchunguzi wa pichatiba au uchunguzi wa maabarani katika wiki nne za kwanza baada ya dalili kutokea hakujathibitishwa kuwa na umuhimu wowote. Baada ya sababu zingine kuondolewa, watu wenye maumivu yasiyo na kisababishi bayana hupewa matibabu ya kutuliza dalili. Jitihada za kugundua vipengele vinavyoweza kutatiza utambuzi, kama vile mfadhaiko, matumizi mabaya ya dawa, au swala kuhusu malipo ya bima, zinaweza kuwa na manufaa


title: Maumivu ya kiuno

text: Uchunguzi wa pichatiba hupendekezwa panapokuwa na tahadhari, mfululizo wa dalili za kineva zisizopona, au maumivu yanayoendelea au yanayozidi kuwa makali. Hususan, kutumia uchunguzi wa pichatiba mapema(Picha wa Mwangwi wa Sumaku au CT) hupendekezwa katika visa vinavyoshukiwa kuwa saratani, maambukizi, ausindromu ya kauda ekuina. Picha wa Mwangwi wa Sumaku ni bora kidogo kuliko Tomografia ya Kompyuta katika kutambua ugonjwa wa diski. Mbinu hizi mbili ni muhimu katika utambuzi wa stenosisi ya uti wa mgongo. Ni vipimo vichache tu vya kimwili vinavyosaidia. Uchunguzi wa kunyoosha miguu mara nyingi huwanufaisha watu wenye hania wa diski. Uchunguzi wa diskografi ya kiuno unaweza kusaidia kubainisha diski maaluum inayosababisha maumivu katika watu wenye maumivu sugu ya kiwango cha juu. Vile vile, taratibu za kimatibabu kama vile kuziba neva zinaweza kutumika ili kubaini kiini maalum cha maumivu. Tafiti zingine hupendekeza matumizi yakudunga sehemu za viunga, kudunga epidura kwenye trasfomina na kudunga sakramu na iliamu kama njia ya kufanya utambuzi Uchunguzi mwingine wa kimwili kama vile kutathmini skoliosisi, ulegevu au uelemavu wa misuli, hitilafu ya msisimko wa misuli,si muhimu sana.Maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo ni mojawapo ya sababu zinazofanya watu watafute usaidizi wa daktari. Katika maumivu yaliyodumu kwa wiki chache tu, kuna uwezekano wa maumivu kutulia bila matibabu. Hivyo, ikiwahistoria ya kimatibabu naUchunguzi wa mwili wa mtu hazitabaini ugonjwa fulani kuwa kisababishi, jamii za madaktari hazipendekezi uchunguzi kama vile eksirei, uchunguzi wa Tomografia ya Kompyuta, na Picha za Mwangwi wa Sumaku. Mgonjwa anaweza kuagiza kufanyiwa uchunguzi huo, lakini utafanywa tu ikiwa kuna dalili hatari , uchunguzi huu ni huduma za afya zisizohitajika. Uchunguzi wa pichatiba huongeza gharama, na huhusika kwa kiwango kikubwa na upasuaji usio na manufaa ya kijumla, na minunurisho inayotumika inaweza kudhuru afya ya mgonjwa. Chini ya 1% ya vipimo vya pichatiba chini hubaini kisababishi cha tatizo hili. Kupitia uchunguzi wa picha tiba, hitilafu zingine za kimwili zisizodhuru mwili zinaweza kugunduliwa, jambo linaloweza kusababisha watu waagize uchunguzi mwengine usiohitajika au kuingiwa na wasi wasi. Hata hivyo, uchunguzi wa Picha wa Mwangwi wa Sumaku kwenye kiuno uliongezeka kwa zaidi ya 300% miongoni mwa watu walionufaika na huduma ya Medicare nchini Marekani mwaka wa 1994 hadi 2006.


title: Maumivu ya kiuno

text: Njia bora za kuzuia maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo hazijakuzwa kikamilifu. Mazoezi ni muhimu hasa katika kuzuia kurejea kwa maumivu katika watu walioathiriwa kwa zaidi ya wiki sita. Gondoro zenye uthabiti wastani ni bora zaidi katika watu wenye maumivu sugu kuliko gondoro ngumu. Kuna ushahidi mdogo unaoonyesha kuwa mishipi ya mgongo ina manufaa mengi katika kuzuia maumivu ya mgongo kuliko kuwaelimisha watu kuhusu mbinu bora za kunyanyua vitu. Soli ya ndani ya viatu  haisaidii kuzuia maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo.


title: Maumivu ya kiuno

text: Udhibiti wa maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo hutegemea ni kipi kati ya vipengele hivi kilichosababisha hali hii: matatizo yanayohusiana na jeraha, matatizo yasiyohusiana na jeraha, au maumivu hame. Katika visa vya maumivu makali ya ghafla yanayosababisha matatizo hafifu hadi ya wastani, lengo la matibabu ni kurejesha utendakazi wa mwili hadi hali ya kawaida, na kupunguza maumivu. Kwa kawaida, hali hii si hatari kwa sababu husuluhika bila matibabu mengi na kupona kwake huwezeshwa na jaribio la kurejesha shughuli za kawaida haraka iwezekanavyo jinsi maumivu yanavyoruhusu. Kuwapa wagonjwa stadi za kujikimu kupitia kuwahimiza kuhusu ukweli huu ni muhimu katika kuharakisha utaratibu wa kupata nafuu. Katika watu wenye maumivu sugu kidogo na maumivu sugu, matibabu kutoka kwa wahudumu wa taaluma mbalimbali yanaweza kuwasaidia.


title: Maumivu ya kiuno

text: Imependekezwa kuongeza mazoezi ya kijumla ya mwili, lakini hakuna uhusiano bayana uliotambulika kati ya mazoezi haya na maumivu au ulemavu yanapotumika kama matibabu ya maumivu ya ghafla. Tafiti za kiwango cha chini hadi za kiwango cha juu zimependekeza kutembea kama njia ya kutibu maumivu ya ghafla. Kulingana na Mbinu ya McKenzie kutibu maumivu ya mgongo ni bora kidogo katika kutibu maumivu ya ghafla ya mgongo, lakini manufaa yake ya muda mfupi hayajaonekana kufaulu kikamilifu. Kuna ushahidi wa kutosha unaopendekeza matumizi ya tibajoto kwa maumivu ya mgongo ya ghafla na maumivu sugu kidogo lakini kuna ushahidi mdogo unaopendekeza matumizi ya tibabaridi au tibajoto kwa maumivu sugu. Ushahidi dhaifu unapendekeza kuwa mishipi ya kiunoni inaweza kuongeza idadi ya siku za kwenda kazini, ingawa hakuna ushahidi wa kutosha kuonyesha kuwa itasaidia kupunguza maumivu. Matibabu ya sauti kuu na wimbi la sauti hayajatambulika kufaulu, hivyo hayapendekezwi.Matibabu ya mazoezi ni bora katika kupunguza maumivu na kuimarisha utendakazi wa mwili katika watu wenye maumivu sugu ya mgongo Mazoezi pia yametambulika kupunguza uwezekano wa maumivu kurejea kwa kipindi cha hadi miezi sita baada ya kukamilisha tiba hii ya mazoezi na pia kuimarisha utendakazi wa kudumu. Hakuna uhahika kuwa aina moja ya tiba ya mazoezi ni bora kuliko nyingine. Mbinu ya Alexander imekisiwa kufaulu katika kutibu maumivu sugu ya mgongo, na kuna ushahidi wa kutosha unaopendekeza matumizi ya yoga. Kusisimua neva kupitia ngozi hakujatambulika kufaulu katika kutibu maumivu sugu ya mgongo. Utafiti kuhusu matumizi ya soli za ndani za viatu haujatamatishwa. Mchangamsho wa neva za pembeni, utaratibu wenye viwango vya chini vya uvamizi neva, ni matibabu yanayoweza kufaulu kwa visa vya maumivu sugu yasiyotibika kwa matibabu mengine, ingawa utafiti unaopendekeza hatua hii haujakamilika, na si bora kwa maumivu yanayosambaa miguuni.


title: Maumivu ya kiuno

text: Udhibiti wa maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo mara nyingi huhusisha kutumia dawa kwa kipindi ambacho zinafanikisha. Katika kutibu kisa cha kwanza cha maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo, malengo makuu ni kupata nafuu kabisa. Hata hivyo, ikiwa tatizo litakuwa sugu, lengo linaweza kubadilika kuwa kudhibiti maumivu na kurejesha utendakazi wa mwili haraka iwezekanavyo. Kwa kuwa dawa za kutuliza maumivu ni bora kwa kiasi fulani, malengo ya manufaa ya dawa hizi yanaweza kutofautiana na matokeo halisia, jambo linaloweza kupunguza utoshelezaji.Kwa kawaida, dawa inayopendekezwa mara ya kwanza niacetaminophen audawa za kuzuia inflamesheni zisizo na steroidi (wala si aspirini), na dawa hizi huwafaa watu wengi. Kipimo cha acetaminophen kinachokubalika huwa ni salama; ingawa kipimo cha juu kinaweza kusababisha matatizo ya ini. Dawa za kuzuia inflamesheni zisizo na steroidi ni bora katika kutibu maumivu ya ghafla kuliko acetaminophen. Hata hivyo, kuna hatari kubwa ya kusababisha madhara, ikijumuisha: matatizo ya mafigo, vidonda vya tumbo na uwezekano wa matatizo ya moyo. Hivyo, dawa za kuzuia inflamesheni zisozo na steroidi ni chaguo la pili baada ya acetaminophen, inayopendekezwa tu iwapo maumivu hayakushughulikiwa mapema. Dawa za kuzuia inflamesheni zisizo na steroidi hunapatikana katika aina mbalimbali; hakuna utafiti unaopendekeza kutumiakizuizi cha COX-2 kuliko aina yoyote ya dawa ya kuzuia inflamesheni kwa msingi wa manufaa yake. Kwa msingi wa usalama, dawa aina ya naproxen inaweza kuwa bora zaidi. Kilainisha misuli pia kinaweza kunufaisha.Ikiwa maumivu yangali hayajathibitiwa, oipioidikama vile morphine inaweza kutumiwa. Dawa hizi zina hatari ya kusababisha uraibu, na zinaweza kukosa kuchangamana na dawa zingine. Dawa hizi pia zina hatari kubwa ya kusababisha madhara, kama vile kizunguzungu, kichefuchefu, na uyabisi wa utumbo. Opioidi zinaweza kufaa kwa udhibiti wa maumivu makali ya ghafla yanayosababisha matatizo makuu. Makundi ya wataalamu wameshauri dhidi ya matumizi ya muda mrefu ya opioidi kutibu maumivu sugu ya mgongo. Katika watu wazee wenye maumivu sugu, opioidi zinaweza kutumika katika wale wanaoathiriwa vibaya na dawa ya kuzuia inflamesheni zisizo na steroidi, kama vile watu wenye kisukari, matatizo ya tumbo au moyo. Opioidi pia zinaweza kuwa kukinufaisha kikundi fulani cha watu wenyemaumivu ya neva.Dawa ya kutuliza mfadhaikoinaweza kuwa bora katika kutibu maumivu sugu yenye dalili zinazohusiana na mfadhaiko, lakini ina hatari ya kusababisha madhara. Ingawa dawa za kutuliza tukutiko, gabapentin na carbamazepine, wakati mwingine hutumika kutibu maumivu sugu na zinaweza kutuliza maumivu ya nyonga, hakuna ushahidi wa kutosha kupendekeza matumizi yake. Steroidi za kumeza hazijathibitishwa kufaulu kutibu maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo. Kudunga sehemu ya viunga na kudunga steroidi kwenye diski hakujatibithishwa kuwanufaisha watu wenye maumivu sugu na yasiyosambaa. Hata hivyo, taratibu hizi zinaweza kupendekezwa katika watu wenye maumivu ya nyonga yanayoendelea. Kudunga steroidi za ubongo kwenye Epidura huimarisha afya, japo kwa muda mfupi kwa njia inayotiliwa shaka katika watu wenye maumivu ya nyonga, lakini hakuna manufaa ya kudumu.


title: Maumivu ya kiuno

text: Upasuaji unaweza kufaa katika watu wenye hania ya diski inayosababisha maumivu makali yanayosambaa miguuni, udhaifu mkuu wa misuli ya miguu, matatizo ya kibofu au kushindwa kuthibiti kinyesi. Upasuaji pia unaweza kufaa katika watu wenye stenosisi ya uti wa mgongo. Katika visa ambavyo maswala haya hayapo, hakuna ushahidi wa kutosha kuthibisha manufaa ya upasuaji.Utolewaji wa diski (Kutoa sehemu ya diski inayosababisha maumivu ya mguu) unaweza kutuliza maumivu haraka kuliko matibabu yasiyohusisha upasuaji. Utolewaji wa diski hupelekea matokeo bora ukifanywa mwaka wa kwanza, lakini si mwaka wa nne hadi kumi. Utolewaji wa diski usioingia ndani sana utolewaji kadri wa diski haujathibitishwa kusababisha matokeo tofauti kuliko utolewaji wa kawaida wa diski. Katika hali zingine nyingi, hakuna thibitisho la kutosha kupendekeza upasuaji. Si bayana athari ya kudumu ulio nao upasuaji dhidi ya kuharibika kwa diski. Upasuaji usioingia ndani ya diski sana hupona haraka, lakini utafiti kuhusu ubora wake hautoshi.


title: Maumivu ya kiuno

text: Katika watu wenye maumivu yanayohisiwa kwenye sehemu ya chini ya mgongo pekee kufuatia kuharibika kwa diski, utafiti wa kuaminika umependekezauunganishaji mifupa ya uti wa mgongo kuwa sawa na mazoezi mazito, na bora kidogo kuliko hatua nyepesi zisizohusisha upasuaji. Uunganishaji mifupa ya uti wa mgongo unaweza kupendekezwa katika watu wenye maumivu ya mgongo kufuatiahali pokezi ya kuhama kwa pingili kwa sababu hali hii haiimariki kwa kutumia matibabu yasiyohusisha upasuaji. Hata hivyo, ni wachache tu katika watu waliofanyiwa upasuaji wa kuunganisha mifupa ya uti wa mgongo wanaopata matokeo bora. Kuna taratibu nyingi za upasuaji ili kuunganisha mifupa ya uti wa mgongo,ingawa hakuna utafiti wa kutosha kuthibitisha kwamba mojawapo ni bora kuliko taratibu nyingine. Kuongeza kipandikizi cha uti wakati wa kuunganisha mifupa hiyo huongeza hatari lakini hakuna manufaa zaidi dhidi ya maumivu au utendakazi wa mwili.


title: Maumivu ya kiuno

text: Si wazi ikiwa utunzaji watibamwili au tiba yaunyooshaji wa uti wa mgongo hupelekea matokeo bora zaidi au chini ya matibabu mengine katika watu wenye maumivu ya mgongo. Baadhi ya utafiti umegundua kuwa unyooshaji wa uti wa mgongo hupelekea matokeo sawia au hata bora dhidi ya maumivu na kuwezesha utendakazi, ikilinganishwa na matibabu ya kawaida yanayotumika kwa muda mfupi, muda wa kadri au wa kudumu. Watafiti wengine walitambua kuwa unyooshaji wa uti wa mgongo si bora katika kupunguza maumivu kuliko matibabu mengine ya kutumia dawa, unyooshaji duni wa maungo, au matibabu mengine. Watafiti hawa walipendekeza kuwa kujumuisha mbinu ya unyooshaji wa uti wa mgongo katika matibabu mengine hupelekea matokeo bora. Miongozo ya kitaifa imefikia maoni mbalimbali, huku baadhi yao wakikataa kupendekeza unyooshaji wa uti wa mgongo, wengine wakieleza kuwa unyooshaji hutegemea chaguo la mtu, huku wengine wakipendekeza unyooshaji kwa kipindi kifupi katika watu wasioimarishwa na matibabu mengine. Unyooshaji wa uti wa mgongo chini ya anestesia , au unyooshaji kwa usaidizi wa dawa, hauna utafiti wa kutosha ili kuupendekeza kwa ujasiri.


title: Maumivu ya kiuno

text: Tibapini ni sawa tu na kipoza ungo, utunzaji wa kawaida au bandia unaohusu tibapini dhidi ya maumivu ya ghafla yasiyo na asili bayana au maumivu sugu kidogo. Katika watu wenye maumivu sugu, matibabu haya hupunguza maumivu kwa kiwango kidogo kuliko pasipo na matibabu yoyote, na huwa na matokeo sawa na ya kutumia dawa, lakini hayasaidii katika ulemavu. Manufaa ya dawa hii kwa maumivu hudhihirika baada ya matibabu tu, wala si baadaye katika ufuatilizi. Tibapini inaweza kuwa hatua bora katika watu wenye maumivu sugu yasiyotatuliwa kwa matibabu mengine kama vile dawa au matibabu yoyote yasiyohusisha upasuaji. Ingawamatibabu ya upapasaji hayaonekani kupelekea manufaa mengi katika watu wenye maumivu ya ghafla, upapasaji unaweza kusaidia watu wenye maumivu sugu kidogo, na pia maumivu sugu; hususan ukifanywa pamoja na mazoezi ya mwili na elimu ya afya. Utafiti mmoja maarufu umependekeza kuwa tibapini na upapasaji kwa pamoja ni bora kuliko upapasaji pekee.Prolotherafi –kudungia viowevu kwenye viunga vya mgongo ili kusababisha inflamesheni, hivyo kuchochea utaratibu wa mwili wa uponyaji – ni mbinu ambayo haijawahi kufaulu ikitumika pekee, lakini inaweza kusaidia inapojumuisha tiba nyingine. Nurofleksotherapi, ni matibabu ambapo kipande cha chuma huingizwa chini ya ngozi ya sikio na mgongo. Matibabu haya yamegunduliwa kuwa bora katika kupunguza maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo na pia kuimarisha utendakazi wa mgongo wenyewe. Hata hivyo, tafiti zinazopendekeza mbinu hii ni chache. Matibabu ya mitishamba kamammea unaobana nawillow nyeupeyanaweza kupunguza idadi ya watu wanaoripoti kiwango kikubwa cha maumivu; ingawa katika watu wanotumia dawa za kutuliza maumivu, tofauti yake si kubwa. Kapsikamu – ya muundo wa mafuta au plasta – imetambulika kutuliza maumivu na kuimarisha utendakazi wa mgongo.


title: Maumivu ya kiuno

text: [Matibabu ya kitabia]] yanaweza kusaidia watu wenye maumivu sugu. Kuna aina mbalimbali za matibabu haya, ikiwa ni pamoja na uratibishaji tabia, ambayo ni njia ambapo kiimarishi hutumika kupunguza tabia mbaya na kukuza tabia njema; matibabu ya utambuzi wa tabia,ambayo husaidia watu kutambua na kubadilisha mawazo mabaya na tabia; na uratibishaji wa mwitikio, ni hatua zinazoweza kubadilisha mwitikio wa maumivu kisaikolojia kwa mtu binafsi. Wahudumu wa afya wanaweza kuunda mradi unganifu wa matibabu ya kitabia. Utafiti haujaweza kubainii iwapo Upunguzaji wa mfadhaiko kupitia uzingatifu utapunguza ukali wa maumivu ya mgongo au ulemavu unaohusiana na maumivu ya mgongo. Hata hivyo, utafiti huu unaashiria kuwa hatua hii inaweza kumwezesha mtu kukabiliana na maumivu yaliyopo.


title: Maumivu ya kiuno

text: Kwa kijumla, matokeo ya matibabu ya maumivu ya ghafla ya kiuno huwa mema. Maumivu na ulemavu hutatulika pakubwa katika wiki sita za kwanza, huku asilimia 40 – 90 ya watu wakipona kabisa. Katika watu watakaokuwa na dalili za hali hii baada ya wiki sita, kuimarika kwao huwa taratibu, huku mabadiliko machache yakifikiwa kwa mwaka mmoja. Kufikia mwaka mmoja, kiwango cha maumivu na ulemavu huwa cha chini katika watu wengi. Kwa bahati mbaya, maumivu ya awali ya mgongo na kuridhika kazini hutumika kutabiri matokeo ya maumivu ya mgongo baada ya tukio la ghafla la maumivu. Matatizo mengine ya kisaikolojia kama vile mfadhaiko au kukosa furaha kufuatia kupoteza kazi kunaweza kuzidisha maumivu ya mgongo kwa muda mrefu. Kurejea kwa maumivu baada ya kisa cha kwanza hutokea katika zaidi ya nusu ya waathiriwa.


title: Maumivu ya kiuno

text: Katika watu wenye maumivu sugu, matokeo ya kipindi kifupi huwa mema, huku kukiwa na mafanikio katika wiki sita za kwanza, lakini kuna mafanikio madogo baadaye. Kufikia mwaka mmoja, watu wenye maumivu sugu huendelea kupata maumivu ya kadri na ulemavu. Watu walio katika hatari ya kupata ulemavu wa kudumu kwa kipindi kirefu ni pamoja na watu wasio na uwezo wa kukabiliana na maumivu au wanaoogopa kujishugulisha (wana uwezekano wa kupata matokeo mabaya mara 2.5 zaidi kwa mwaka), watu wenye uwezo duni wa kukabiliana na maumivu, ulemavu wa kiutendaji, udhaifu wa afya ya kijumla, au kisababishi kikuu cha kiakili au cha kisaikolojia cha maumivu (Dalili za Waddell).


title: Maumivu ya kiuno

text: Maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo yanayohudumu kwa siku moja na kulemaza kazi ya mtu ni hali inayoripotiwa mara nyingi.Duniani, takriban 40% ya watu hupata maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo wakati mmoja maishani, huku makadirio yakiwa hata 80% katika watu wa nchi zilizostawi. Takriban asilimia 9 hadi 12 ya watu (milioni 632) hupata maumivu ya mgongo wakati wowote maishani, na karibu robo moja (23.2%) huripoti kuwa wamepata maumivu haya kwa wakati fulani katika kipindi cha mwezi wowote mmoja. Matatizo mara nyingi hutokea kati ya umri wa miaka  20 na 40. Visa vya maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo ni vingi katika watu wa umri wa miaka 40-80, huku wastani wa idadi ya watu wanaoathirika ikitarajiwa kuongezeka jinsi watu wanavyoendelea kuzeeka.Haijulikani wazi iwapo ni wanaume au wanawake wanaoripoti visa vingi vya maumivu ya mgongo. Utafiti wa mwaka wa 2012 uliripoti kima cha 9.6% miongoni mwa wanaume na 8.7% miongoni mwa wanawake. Utafiti mwingine wa mwaka 2012 ulipata kima cha juu kwa wanawake kuliko wanaume. Watafiti walikisia kuwa takwimu hizi huenda zilichangiwa na maumivu kutokana na osteoporosisi, hedhi, na ujauzito miongoni mwa wanawake, au kwa sababu wanawake walikuwa tayari Zaidi kuripoti maumivu kuliko wanaume. Takriban 70% ya wanawake hupata maumivu ya mgongo katika ujauzito, huku kima cha maumivu kikiongezeka ujauzito unapokomaa. Wavuta sigara katika ujauzito – hususan wanawake wa umri wa kubaleghe – wana uwezekano mkubwa wa kupata maumivu ya mgongo kuliko waliokuwa wakivuta awali, na wanawake waliokuwa wakivuta sigara awali wana uwezekano mkubwa kuliko wale ambao hawajawahi kuvuta.


title: Maumivu ya kiuno

text: Maumivu ya kiuno yamewaathiri watu tangu enzi za shaba. Makala ya upasuaji wa kale yanayojulikana kama Mafunjo ya Edwin Smith katika enzi ya 1500 KK yalieleza kuhusu uchunguzi tambuzi na matibabu ya mkazo wa pingili za uti wa mgongo.


title: Maumivu ya kiuno

text: Hippocrates (460 KK hivi – 370 KK hivi) alikuwa wa kwanza kutumia neno kurejelea maumivu ya nyonga na ya kiuno; Galen (enzi za kati hadi mwishoni mwa karne ya 2 BK) alielezea suala hili kwa kina. Madaktari mwishoni mwa milenia ya 1 hawakujaribu upasuaji wa mgongo. Baadala yake, walipendekeza kusubiri kwa umakinifu.


title: Maumivu ya kiuno

text: Katika enzi za kati, waganga wa kale walitoa matibabu ya maumivu ya mgongo wakiamini kuwa yalisababishwa na mapepo.


title: Maumivu ya kiuno

text: Mwanzoni mwa karne ya 20, madaktari waliamini kuwa maumivu ya mgongo yalisababishwa na inflamesheni au kuharibika kwa neva, huku hali ya niuraljia na niuraitisi ikitajika mara nyingi katika fasihi za wakati huo. Hata hivyo, katika karne ya 20, imani ya visababishi hivi ilididimia.


title: Maumivu ya kiuno

text: Mwanzoni mwa karne wa 20, mpasuaji wa mfumoneva wa Marekani Harvey Williams Cushing aliongeza umaarufu wa matibabu ya maumivu ya mgongo kupitia upasuaji. Katika miaka ya 1920 na 1930, nadharia geni zilizuka, huku madaktari wakidokeza kuna uhusiano kati ya mfumo wa neva na matatizo ya kisaikolojia kama vile ulegevu wa neva (niurasthenia) na histeria ya wanawake. Rimathoidi ya misuli (fibromiljia) pia ilitajwa sana.


title: Maumivu ya kiuno

text: Vifaa vya kisasa vya teknolojia, kama vile Eksirei viliwapa madaktari vifaa vipya vya utambuzi, hivyo kufichua kuwa diski ya kati ya pingili za uti wa mgongo ndizo zilizokuwa chanzo cha maumivu ya mgongo katika baadhi ya visa. Mwaka wa 1938 mpasuaji wa mifupa, Joseph S. Barr, aliripoti kuwa maumivu ya nyonga yanayohusiana na diski yaliimarika au kuponywa kupitia upasuaji wa mgongo. Kufuatia ripoti hii, umbo la mfano wa diski lilitolewa miaka ya 1940, na kuvuma katika fasihi katika miaka ya 1980 na kusaidia kuzinduliwa kwa pichatiba nyingine kama vile Tomografia ya Kompyuta na Picha za Mwangwi wa Sumaku.


title: Maumivu ya kiuno

text: Mjadala huu ulififia utafiti ulipoonyesha kuwa matatizo ya diski si kisababishi kikuu cha maumivu. Tangu wakati huo, madaktari waligundua kuwa mara nyingi kuna uwezekano ya kisababishi maalumu cha maumivu ya mgongo kutobainika, hivyo wakakosoa haja ya kupata angalau kisababishi kimoja kwa sababu wakati mwingi dalili hizi zilipotea katika wiki 6 hadi 12 matibabu yasipokuwepo au yakiwepo.


title: Maumivu ya kiuno

text: Maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo husababisha gharama ya kiuchumi ya kiwango cha juu. Nchini Marekani, maumivu ya mgongo ni aina kuu ya maumivu katika watu wazima yanayosababisha idadi kubwa ya watu kutokwenda kazini. Halii hii pia ni tatizo kuu la misuli na mifupa linaloripotiwa mara nyingi katika kitengo cha matibabu ya dharura.Mwaka wa 1998, ilikadiriwa kuwa gharama ya maumivu haya ni bilioni $90 katika bajeti ya afya ya kila mwaka, huku 5% ya watu wakigharamia kiasi kikubwa zaidi (75%). Kati ya 1990 na 2001, kulikuwa na ongezeko la zaidi ya mikunjo miwili ya uunganishaji wa mifupa ya uti wa mgongo nchini Marekani, hata ingawa hakukuwa na mabadiliko ya viashirio vya upasuaji au utafiti kuhusu umuhimu wa upasuaji. Gharama zaidi huingia kupitia kufifia kwa utendakazi wa mtu na kupata mapato ya chini, huku maumivu ya mgongo yakichangia 40% ya siku zote ambazo watu walikosa kufika kazini nchini Marekani. Maumivu ya mgongo husababisha ulemavu kwa asilimia kubwa ya wafanyakazi nchini Kanada, Uingereza, Uholanzi na Uswisi kuliko Marekani au Ujerumani.


title: Maumivu ya kiuno

text: Ubadilishaji wa diski nzima ni chaguo la kujaribia, lakini hakuna ushahidi wa kutosha unaopendekeza manufaa ya ubadilishaji huu kuliko uunganishaji wa mifupa ya kiuno. Watafiti wanachunguza uwezekano wa kukuza diski mpya wakitumia dawa ya ukuaji inayodungwa binadamu; vipandikizo, tibaseli, na uhandisi wa tishu.


title: Mpanda (mji)

text: Mpanda ni makao makuu na pia mji mkubwa wa Mkoa wa Katavi katika magharibi ya Tanzania. Ni kitovu muhimu cha biashara ya mazao kama mahindi na mpunga kuna pia dalili ya uchumi wa madini hasa dhahabu katika mazingira yake.


title: Mpanda (mji)

text: Mji umekua sana kuanzia wakazi 46,000 mwaka 2002 hadi kufikia idadi ya wakazi 102,000 wakati wa sensa ya 2012.


title: Mpanda (mji)

text: Hadi mwaka 2014 hapakuwa na barabara za lami bali njia za udongo pekee hivyo usafiri huwa na shida wakati wa mvua. Kuna njia ya reli kutoka hapa hadi Kaliua inapoungana na Reli ya Kati. Safari ya reli hadi Tabora inachukua masaa 10 - 12. Mabasi yanaenda kila siku Sumbawanga (masaa 5), Mbeya na Tabora (masaa 9). Tangu kuwa makao makuu ya mkoa wa Katavi uwanja wa ndege uliboreshwa mwaka 2012.


title: Mpanda (mji)

text: Upande wa dini kuna makao makuu ya dayosisi wa Kikatoliki pamoja na dayosisi ya Anglika ya Ziwa Rukwa na makanisa ya Moravian, AIC, Assemblies na pia msikiti mbalimbali.


title: Wilaya ya Tanganyika

text: Wilaya ya Tanganyika ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Katavi. Makao makuu ni Mpanda.


title: Wilaya ya Tanganyika

text: Hadi mwanzo wa mwaka 2016 wilaya hii ilijulikana kama "Wilaya ya Mpanda Vijijini" (Mpanda District Council). Jina latokana na Ziwa Tanganyika lililopo kwenye mpaka wa mashariki ya eneo hili.


title: Wilaya ya Tanganyika

text: Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 179,136


title: Wilaya ya Tanganyika

text:
Makao makuu ya wilaya yanajengwa katika kijiji cha Majalila kilichopo kwa sasa katika kata ya Tongwa. Uteuzi huu ulifuaza sifa za Majalila kufikika kwa urahisi kutokana na kuwa kandokando ya barabara kuu kutoka Mpanda - Kigoma, kuwepo kwa matenki mawili ya maji, na kuwa katika mpango wa kunufaika na umeme wa REA (Wakala wa umeme vijijini)
Misimbo ya posta kwa kata za Wilaya ya Tanganyika ni


title: Wilaya ya Handeni Vijijini

text: Handeni Vijijini ni moja kati ya wilaya 10 za Mkoa wa Tanga katika pwani ya Tanzania.


title: Wilaya ya Handeni Vijijini

text: Makao makuu ya wilaya yako Handeni mjini.


title: Wilaya ya Handeni Vijijini

text: Mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 276,646 walioishi katika kata 20 za wilaya.


title: Wilaya ya Handeni Vijijini

text: Mwaka 2012 eneo la mji wa Handeni ilitengwa na wilaya kuwa wilaya ya pekee.


title: Handeni (mji)

text: [Tovuti:www.handenitc.go.tz]


title: Handeni (mji)

text: Handeni ni mji katika Mkoa wa Tanga katika kaskazini-mashariki ya Tanzania na moja kati ya wilaya 10 za mkoa huu.


title: Handeni (mji)

text:
Handeni iko kwenye njiapanda ya barabara B 127 Korogwe - Magole na Handeni - Kibaya - Kondoa kwa kimo cha mita 700 juu ya uwiano wa bahari. Ilikuwa tayari mji mdogo wakati wa ukoloni wa Kijerumani ilikuwa na ofisi mdogo wa mkoa wa Pangani, kituo cha posta na kituo cha polisi.
Hadi mwaka 2010 ilikuwa sehemu ya Wilaya ya Handeni na mwaka huu ikapewa halmashauri ya mji ya pekee.


title: Handeni (mji)

text: Mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 79,056


title: Mkoa wa Pangani

text: Mkoa wa Pangani (kwa Kijerumani Bezirk Pangani) ulikuwa mkoa wa kihistoria katika koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani ukahesabiwa kama mkoa wa tatu kati ya mikoa 24 ya koloni hilo lililojumlisha Tanzania bara, Rwanda na Burundi za kisasa.


title: Mkoa wa Pangani

text: Ofisi kuu ya Mkoa ilikuwako mjini Pangani na ofisi ndogo Handeni.


title: Mkoa wa Pangani

text: Mkoa ulikuwa na umbo la kanda lililoenea kutoka pwani ya Bahari Hindi kuelekea takriban kilomita 200 upande wa magharibi hadi milima ya Uluguru, wenye upana kati ya kilomita 60 na 80.


title: Mkoa wa Pangani

text: Maeneo yake yalilingana takriban na wilaya za Pangani, Handeni na Kilindi.


title: Mkoa wa Pangani

text: Mkoa wa kikoloni wa Pangani ulikuwa na eneo la km² 12,600.


title: Mkoa wa Pangani

text: Upande wa kusini ulipakana na mkoa wa Bagamoyo, upande wa kaskazini na mkoa wa Tanga na upande wa magharibi na mkoa wa Kondoa-Irangi. Mpaka wa kusini ulifuata mwendo wa mto Mligasi. Mto mkubwa katikati ya mkoa ulikuwa mto Msangasi.


title: Mkoa wa Pangani

text: Mwaka 1913 waliishi humo Waafrika 98,500 waliokuwa pamoja na wafanyakazi 6,000 waliohamia hapa kwa kazi ya mashamba makubwa kutoka sehemu nyingine, Wazungu 123 na wakazi "wenye rangi" (maana yake watu wasiokuwa Waafrika wala Wazungu) 1814.


title: Mkoa wa Pangani

text: Katika kilimo watu wengi walilima kwa ajili ya mahitaji yao lakini Wazungu kadhaa walianzisha mashamba makubwa baada ya Waarabu waliowahi kuwa na mashamba yaliyolimwa na watumwa karibu na miji ya Pwani.


title: Mkoa wa Pangani

text: Mwaka 1913 kampuni 13 na walowezi 16 walilima hasa mkonge na mpira na maeneo ya mashamba haya ya Kizungu yalikuwa takriban km² 500. Mashamba hayo kulikuwa na ajira kwa wafanyakazi kutoka nje ya mkoa.


title: Mkoa wa Pangani

text: Mifugo ilikuwa kazi ya Waafrika. Serikali ilihesabu mwaka 1913:


title: Mkoani

text: Mkoani ni mji kwenye kisiwa cha Pemba, Tanzania yenye postikodi namba 74100 . na makao makuu ya Wilaya ya Mkoani.


title: Mkoani

text: Mji upo upande wa magharibi wa Pemba ukitazama upanda wa Tanzania bara.


title: Mkoani

text: Kuna bandari muhimu zadi wa Pemba ambako feri nyingi zinafika kutoka Unguja au kutoka Tanzania bara.


title: Mkoani

text: Kuna hospitali kubwa ya Abdulla Mzee.


title: Orodha ya volkeno nchini Tanzania

text: Hii ni orodha ya volkeno nchini Tanzania zilizokuwa hai katika kipindi cha miaka milioni 2.5 iliyopita. Tanzania inapitiwa na Bonde la Ufa ambako bamba la Afrika linaelekea kupasuka. Katika eneo hili ganda la dunia si nene kama kawaida na magma kutoka chini haina njia ndefu ya kufika juu. Hivyo volkeno za Tanzania ziko kwenye bonde la Ufa au kando lake.


title: Orodha ya volkeno nchini Tanzania

text: Volkeno nyingine ni:


title: Ngozi (mlima)

text: Mlima Ngozi ni volkeno bwete katika safu ya milima ya Uporoto iliyopo kati ya miji ya Mbeya na Tukuyu nchini Tanzania.


title: Ngozi (mlima)

text: Tangu kuporomoka kwa kichwa cha volkeno, Ngozi ina umbo la kasoko yenye ziwa ndani yake. Ziwa hili huhesabiwa kuwa ziwa la kasoko kubwa la pili barani Afrika.


title: Ngozi (mlima)

text: Sehemu ya juu zaidi ya mlima ni mita 2,622 juu ya UB.


title: Ngozi (mlima)

text: Mitelemko ya mlima upande wa kusini inafunikwa na misitu ya mvua yenye nyani aina ya mbega.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Nimatullah Kassab Al-Hardini, O.L.M., (1808 - 14 Desemba 1858) alikuwa mmonaki padri na msomi wa Kanisa la Wamaroni nchini Lebanoni.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka siku ya kifo chake.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Jina lake la awali lilikuwa Youssef Kassab, mtoto mmojawapo kati ya saba wa Joji Kassab na Mariam Raad, binti wa padri ya Kimaroni. Alizaliwa mwaka 1808 katika kijiji cha Hardine, kaskazini mwa Lebanonishule iliyoendeshwa na wamonaki wa Utawa wa Kimaroni wa Lebanoni karibu na monasteri ya Mt. Antoni huko Houb.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Alipomaliza masomo yake mwaka 1822, alijiunga na monasteri ya Mt. Antoni huko Qozhaya, akianza unovisi mnamo Novemba 1828 kwa jina la Nimatullah.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Nimatullah alichaguliwa na abati kujifunza kujaladia vitabu. Hata hivyo alitumia muda mwingi katika sala, akikesha pengine usiku karibu na ekaristi.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Aliweka nadhiri zake tarehe 14 Novemba 1830, akatumwa kwenye monasteri ya Watakatifu Sipriani na Justina huko Kfifan, wilaya ya Batroun, ili aendelee na masomo kwa ajili ya Upadrisho, aliopewa sikukuu ya Noeli 1833.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Akiwa padri, abati alimpangia kufundisha katika seminari ya shirika na kulea waseminari, mmojawapo akiwa Charbel Makhlouf, ambaye pia sasa anaheshimiwa kama mtakatifu.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Nimatullah alitumia maisha yake yote kusali na kuhudumia shirika. Sehemu kubwa ya miaka 1845-1858 alikuwa katika halmashauri kuu, na kufikia cheo cha Makamu wa Abati mkuu kwa kuteuliwa na Ukulu mtakatifu, huko akiendelea na majukumu yake seminarini. Hata hivyo alikataa kuwa Abati mkuu.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Kwake mwenyewe alikuwa mkali, lakini kwa wengine alikuwa kielelezo cha subira na uvumilivu, kiasi kwamba alishutumiwa kuwa mpole mno. Yeye alikubali hata hilo kama sehemu ya toba ya kimonaki.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Kwa sababu hiyo, ndugu yake wa damu, aliyekuwa ameacha monasteri na kwenda kuishi kama mkaapweke, alimshauri yeye naye ajitafutie hali ya upweke, lakini Nimatullah alikataa, akisema maisha ya kijumuia ndiyo changamoto halisi ya mmonaki.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Nimatullah alianza kuugua wakati wa baridi wa mwaka 1858, akafa baada ya wiki mbili za homa kali tarehe 14 Desemba.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Mwaka 1864, kaburi lake lilifunguliwa ili kumzika upya, kumbe wamonaki walishangaa kukuta mwili wake haujaoza. Basi, kutokana na sifa ya utakatifu aliyokuwanayo akiwa hai, mwili wake ulionyeshwa hadharani mpaka mwaka 1927, ulipohamishiwa kikanisa fulani.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Nimattulah Kassab anasadikiwa kutabiri mambo na kutenda miujiza mingi enzi ya uhai wake kutokana na maadili yake ya hali ya juu.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Kesi ya kumtangaza mtakatifu ilianza rasmi tarehe 7 Septemba 1978. Hatimaye Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 10 Mei 1998 na mtakatifu tarehe 16 Mei 2004.


title: Benedikto wa Aniane

text: Benedikto wa Aniane (747 hivi – 12 Februari 821), aliyezaliwa Witiza na kuitwa pengine Benedikto wa pili, alikuwa mmonaki na mrekebishaji wa Utawa wa Mt. Benedikto, ambaye aliathiri sana hali ya Kanisa katika dola la Karolo Mkuu.


title: Benedikto wa Aniane

text: Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.


title: Benedikto wa Aniane

text: Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka siku ya kifo chake.


title: Benedikto wa Aniane

text: Kadiri ya Ardo Smaragdus, aliyewahi kuandika maisha ya Benedikto, yeye alikuwa mtoto wa Aigulf, mtawala wa Kigoti wa Maguelonne mwaka 752. Jina lake la kikabila lilikuwa Witiza.


title: Benedikto wa Aniane

text: Alilelewa katika ikulu ya Kifaranki ya Pipino Mdogo, akaingia utumishi wake, halafu akamtumikia Karolo Mkuu, akishiriki kampeni yake nchini Italia mwaka 773, ambapo alinusurika kufa maji katika mto Ticino karibu Pavia wakati wa kujaribu kuokoa askari mwenzake.


title: Benedikto wa Aniane

text: Baadaye aliacha ikulu awe mtawa katika monasteri ya Saint-Seine.


title: Benedikto wa Aniane

text: Mwaka 780 hivi, alianzisha jumuia iliyofuata umonaki wa mashariki huko Aniane, Languedoc, lakini haikustawi.


title: Benedikto wa Aniane

text: Basi, mwaka 782 alianzisha hukohuko monasteri nyingine ikifuata Kanuni ya Mt. Benedikto, ambayo ilistawi na kumwezesha kuanzisha au kurekebisha monasteri kadhaa, na hatimaye kuwa kama abati wa monasteri zote wa dola la Karolo Mkuu.


title: Benedikto wa Aniane

text: Alikuwa mwenyekiti wa halmashauri ya maabati ambayo mwaka 817 huko Aachen ilitunga "Codex regularum", yaani mkusanyo wa taratibu za kufuatwa katika jumuia zao zote.


title: Benedikto wa Aniane

text: Baadaye kidogo, aliandika "Concordia regularum", yaani ulinganifu wa kanuni 27 tofauti.


title: Benedikto wa Aniane

text: Vitabu hivyo viwili viliathiri moja kwa moja umonaki wa magharibi.


title: Benedikto wa Aniane

text: Benedikto alifariki huko Kornelimünster Abbey, monasteri ambayo mfalme Luis Mtawa alikuwa amemjengea aweze kusimamia urekebisho wake wote. Maandishi mengine (yaliyomo PL103:1381ff) hayaaminika kuwa ya kwake kweli.


title: Black Panties

text: Black Panties ni albamu mbili za R. Kelly, zilizotolewa mnamo tar. 6 December 2013.


title: Black Panties

text: 1. "Legs Shakin" (featuring Ludacris)


title: Black Panties

text: 2. "Cookie"


title: Black Panties

text: 3. "Throw Money On You"


title: Black Panties

text: 4. "Prelude"


title: Black Panties

text: 5. "Marry the Pussy"


title: Black Panties

text: 6. "You Deserve Better"


title: Black Panties

text: 7. "Genius"


title: Black Panties

text: 8. "All the Way" (featuring Kelly Rowland)


title: Black Panties

text: 9. "My Story" (featuring 2 Chainz)


title: Black Panties

text: 10. "Right Back"


title: Black Panties

text: 11. "Spend That" (featuring Young Jeezy)


title: Black Panties

text: 12. "Crazy Sex"


title: Black Panties

text: 13. "Shut Up"


title: 540 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 540 KK (kabla ya Kristo).


title: 549 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 549 KK (kabla ya Kristo).


title: 548 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 548 KK (kabla ya Kristo).


title: 547 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 547 KK (kabla ya Kristo).


title: 546 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 546 KK (kabla ya Kristo).


title: 545 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 545 KK (kabla ya Kristo).


title: 544 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 544 KK (kabla ya Kristo).


title: 543 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 543 KK (kabla ya Kristo).


title: 542 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 542 KK (kabla ya Kristo).


title: 541 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 541 KK (kabla ya Kristo).


title: 559 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 559 KK (kabla ya Kristo).


title: 558 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 558 KK (kabla ya Kristo).


title: 557 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 557 KK (kabla ya Kristo).


title: 556 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 556 KK (kabla ya Kristo).


title: 555 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 555 KK (kabla ya Kristo).


title: 554 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 554 KK (kabla ya Kristo).


title: 553 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 553 KK (kabla ya Kristo).


title: 552 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 552 KK (kabla ya Kristo).


title: 551 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 551 KK (kabla ya Kristo).


title: 569 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 569 KK (kabla ya Kristo).


title: 568 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 568 KK (kabla ya Kristo).


title: 567 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 567 KK (kabla ya Kristo).


title: 566 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 566 KK (kabla ya Kristo).


title: 565 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 565 KK (kabla ya Kristo).


title: 564 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 564 KK (kabla ya Kristo).


title: 563 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 563 KK (kabla ya Kristo).


title: 562 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 562 KK (kabla ya Kristo).


title: 561 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 561 KK (kabla ya Kristo).


title: 560 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 560 KK (kabla ya Kristo).


title: 574 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 574 KK (kabla ya Kristo).


title: 573 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 573 KK (kabla ya Kristo).


title: 572 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 572 KK (kabla ya Kristo).


title: 571 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 571 KK (kabla ya Kristo).


title: 570 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 570 KK (kabla ya Kristo).


title: 588 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 588 KK (kabla ya Kristo).


title: 599 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 599 KK (kabla ya Kristo).


title: 598 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 598 KK (kabla ya Kristo).


title: 597 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 597 KK (kabla ya Kristo).


title: 596 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 596 KK (kabla ya Kristo).


title: 595 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 595 KK (kabla ya Kristo).


title: 594 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 594 KK (kabla ya Kristo).


title: 593 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 593 KK (kabla ya Kristo).


title: 592 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 592 KK (kabla ya Kristo).


title: 591 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 591 KK (kabla ya Kristo).


title: 590 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 590 KK (kabla ya Kristo).


title: 600 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 600 KK (kabla ya Kristo).


title: Addai

text: Addai, kwa Kiaramu ܐܕܝ, ni mtakatifu anayeheshimiwa na madhehebu mengi ya Ukristo, hasa wa Mashariki, ingawa hakuna makubaliano ya wanahistoria kuhusu maisha yake.


title: Addai

text: Kadiri ya mapokeo, hasa ya kitabu "Mafundisho ya Addai", alikuwa Myahudi mzaliwa wa Edessa, wakati ule sehemu ya Syria, siku hizi nchini Uturuki.


title: Addai

text: Alipokwenda kuhiji Yerusalemu, alimsikiliza Yohane Mbatizaji na kubatizwa naye katika mto Yordani, akabaki Palestina.


title: Addai

text: Baadaye akawa mfuasi wa Yesu, akachaguliwa naye kati ya wanafunzi 70 kwenda kuhubiri wawiliwawili.


title: Addai

text: Baada ya ufufuko wa Yesu na Pentekoste ya mwaka uleule, Addai alianza kuhubiri Injili huko Mesopotamia, Syria na Persia.


title: Addai

text: Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 5 Agosti, pamoja na mwanafunzi wake Mari.


title: Addai

text: Hata leo inatumika anafora yenye majina yao isiyo na simulizi la Karamu ya mwisho, tofauti na nyingine zote.


title: Anelidi

text: Anelidi ni faila ya wanyama wafananao na minyoo wenye mapingili kwa umbo wa pete. Katika faila hii kuna nyungunyungu, ruba na mwata. Wanatokea baharini, majini baridi na ardhini. Spishi nyingine huchimba katika ardhi au matope, nyingine huogelea majini. Ukubwa wao unaenda kutoka mm ≤1 hadi m 3.


title: Anelidi

text: Kila pingili linabeba nywele fupi ngumu zinazowasaidia wanyama hawa ili kwenda mbele au nyuma juu ya tabaka ya chini au ndani ya matobo yao. Mapingili ya Polychaeta yana nywele nyingi ambazo zipo juu ya aina ya “miguu” inayoitwa parapodia (maana: “kama miguu”). Clitellata hawana parapodia na wana nywele chache au hawana nywele. Lakini hawa wana ogani maalum kwa sehemu ya mbele ya mwili inayoitwa clitellum (taz. chini).


title: Anelidi

text: Spishi nyingi za anelidi zinaweza kuongezeka bila kuzaa. Sehemu za mwili zinajitenga na kuota mpaka mnyama mzima. Licha ya hayo kuzaa ni jinsi ya kawaida ya kuongezeka. Spishi nyingi ni mahuntha na hutengeneza mayai na manii, lakini baina ya Polychaeta kuna spishi zenye madume na majike. Spishi za Clitellata zinaweka mayai yao ndani ya mfuko wa ute unaochozwa na clitellum.


title: Makoma

text: Makoma ilikuwa bendi ya muziki wa Injili kutoka nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Makoma wanaimba kwa Kilingala, Kiingereza na Kifaransa, na wakati mwingine Kiholanzi na Ujerumani.


title: Makoma

text: Makoma iliundwa na:


title: Sifongo-bahari

text: Sifongo-bahari ni wanyama sahili wa maji (bahari na baridi) katika faila Porifera (maana: walio na vinyweleo) ambao wamekazika chini, ijapokuwa spishi chache zinaweza kwenda kwa mbio wa mm 1-4 kwa siku. Spishi nyingi sana zina umbo wa yai, bonge au bomba. Kuna kipenyo kikubwa kiasi juu yao (osculum au kidomo) na vinyweleo vidogo vingi (ostia) kila sehemu ya mwili.


title: Sifongo-bahari

text: Mwili wa sifongo ni ukuta wa seli tu ambao unazunguka uwazi wa katikati. Ukuta huu umeumbwa kwa tabaka la kolajini (collagen) au mesohili (mesohyl) lililofunikwa na seli nje na ndani. Hata vinyweleo vimezungukwa na seli zinazoitwa porositi (porocytes). Seli zenye kijeledi (flagellum), ambazo huitwa koanositi (choanocytes), zisukuma maji kuelekea osculum na maji mengine yaingia kupitia ostia. Chembe za kulika zilizomo majini ziliwa kwa phagocytosis.


title: Anafora

text: Anafora ni jina la matini ya sehemu muhimu zaidi ya Liturujia ya Kimungu (au Misa), ambapo vipaji vya mkate na divai pamoja na maji kidogo vinageuzwa na Roho Mtakatifu kuwa mwili na damu ya Yesu Kristo kadiri ya imani ya Wakristo wengi, hasa Wakatoliki na Waorthodoksi.


title: Anafora

text: Jina hilo linatumiwa hasa katika Ukristo wa Mashariki, wakati madhehebu mengine yanasema zaidi sala ya ekaristi.


title: Anafora

text: "Anafora" ni neno la Kigiriki ἀναφορά, anafora, maana yake "kuchukua nyuma" au "kuchukua juu", na hivyo pia "toleo" hasa kwa maana ya sadaka inayotolewa kwa Mungu).


title: Anafora

text: Muundo wa anafora ni tofautitofauti, hasa kufuatana na mapokeo ambayo yalifikia hatua muhimu katika karne ya 4 na kufuatwa hata leo, ingawa Uprotestanti uliachana nayo kwa muda mrefu.


title: Viwakilishi

text:
Kiwakilishi (pia: viwakilishi) ni neno/maneno yanayosimama badala ya nomino. Maneno hayo (viwakilishi) hutumika pale tu ambapo nomino haipo au haikutajwa huenda kwa kuwa imekwisha-tajwa hapo awali au inafahamika katika mazingira husika.
Mfano:


title: Viwakilishi

text: Wakati mwingine watu hawataji waziwazi majina ya watu wazo, hali au vitu fulani ambavyo wamekwisha-vizungumza/vitaja hapo awali au vinafahamika katika mazingira husika badala yake hutumika maneno mengine kuwakilisha - kusimama badala ya (majina hayo ambayo hawakuyataja) - maneno hayo ndiyo huitwa viwakilishi.


title: Aina za maneno

text: Aina za maneno ni dhana au maana ya neno/maneno. Pia aina za maneno huhusisha mgawanyo wa maneno hayo kulingana na matumizi yake.


title: Aina za maneno

text: Kwanza neno ni umbo lenye maana ambalo lina nafasi pande mbili. Neno ni silabi au mkusanyo wa silabi wenye kubeba au kuleta maana fulani.


title: Aina za maneno

text:
Nomino hufanya kazi ya kutaja jina la mtu, kitu au mahali. Kwa mfano: baba, Tanzania, ugonjwa n.k.
Kuna aina nne za nomino:


title: Aina za maneno

text: Viwakilishi ufanya kazi ya kusimama badala ya jina au nomino.


title: Aina za maneno

text: Kuna aina tisa za viwakilishi:


title: Viwakilishi vya idadi

text: Viwakilishi vya idadi/kiasi ni aina ya neno au maneno yanayojulisha idadi ya watu au vitu ambavyo havikutajwa majina. Idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi hali/kamili.


title: Viwakilishi vya kuuliza

text: Viwakilishi vya kuuliza ni aina ya neno au maneno yanayosimama badala ya nomino iliyoulizwa.


title: Mnyama-upupu

text: Wanyama-upupu (kutoka Kiholanzi ) ni wanyama sahili wa bahari au maji baridi ambao wana seli zinazochoma ngozi na zinazoweza kufanyia samaki na wanyama wadogo wengine wasiweze kusogea. Wala wa Anthozoa wamekazika chini lakini takriban wote wa Medusozoa huogelea majini. Spishi chache kiasi tu zinatokea majini baridi.


title: Mnyama-upupu

text: Mwili wa wanyama-upupu umeumbwa kwa tabaka la kolajini (collagen) na proteoglycans lililofunikwa na seli nje na ndani. Tabaka la nje la seli liitwa exodermi (exoderm) na tabaka la ndani liitwa gasterodermi (gastroderm). Kati ya mwili ni uwazi wa mmeng'enyo ulio na kipenyo kimoja kilikopo juu katika Anthozao na chini katika Medusozoa. Anthozoa wana minyiri mifupi kiasi kuzunguka kipenyo hiki, lakini minyiri ya konyeza ni mirefu.


title: Wamasoni

text: Wamasoni (vilevile Masunia; kwa Kiingereza "Freemasons" yaani Waashi huru) ni chama cha siri kinachodai kufuata maadili na kustawisha udugu kati ya watu huru.


title: Wamasoni

text: Msingi wake ni agano kati ya wanachama kwa ajili ya kushirikiana ili kufikia malengo ya pamoja.


title: Wamasoni

text: Wamasoni wanatamka rasmi kutokuwa na ubaguzi wowote kati yao na kwa wanaotaka kujiunga nao, kufuatana na taratibu zilizopangwa katika "Katiba ya waashi huru" ambayo iliandikwa na James Anderson mwaka 1723 na inakubaliwa na miundo yote ya Kimasoni duniani ingawa kati yake kuna tofauti kadhaa kadiri ya mazingira.


title: Wamasoni

text: Asili ya chama hicho haijulikani kwa hakika, hasa kabla ya mwaka 1650. Vilevile siri inayotawala maisha ya chama, hata kati ya ngazi mbalimbali za waliojiunga, inafanya iwe vigumu kuelewa malengo halisi na mbinu zinazotumika kuyafikia duniani kote.


title: Wamasoni

text: Chama kinafanana na dini yenye madhehebu na ibada, hata kumbi zake zinaitwa mahekalu. Mungu anaitwa kwa kawaida Msanii majengo mkuu wa ulimwengu. Wakatoliki (na baadhi ya Wakristo wengine) hawaruhusiwi kujiunga na chama hicho.


title: Wamasoni

text: Asili ya Wamasoni ilikuwa katika jumuiya ya waashi yaani mafundi waliojenga makanisa makubwa ya Ulaya wakati wa zama za kati. Wakati ule mafundi wa fani mbalimbali walipaswa kuwa wanachama wa jumuiya ya ufundi wao. Jumuiya hizo zilitunza elimu yao kama siri na wanachama walipaswa kuahidi kutunza siri za ufundi wao pamoja na siri za jumuiya. Wote walitakiwa kusaidiana.


title: Wamasoni

text: Wakati wa kupokelewa, mwanachama mpya alitoa kiapo kilichofuatwa na viapo vingine baada ya kupanda ngazi katika ufundi wake.


title: Wamasoni

text: Jumuiya hizo mara nyingi zilikuwa na salamu na maneno ya siri zilizosaidia kujtambulisha kama ndugu wa jumuiya wakati wa kufika katika mji mwingine.


title: Wamasoni

text: Katika jamii ya Ulaya ya zama za kati jumuiya zote za mafundi zilikuwa pia na tabia ya kidini; kila mwanachama alipaswa kuwa Mkristo ; kwa kawaida kila jumuiya ilijiweka chini ya ulinzi wa mtakatifu fulani na kuanza mikutano yao kwa sala na ibada. Mfumo huu wa ufundi ulikwisha polepole.


title: Wamasoni

text: Katika Uingereza jumuiya za waashi ziliendelea hata wakati ujenzi wa makanisa makubwa ulikuwa umepungua na elimu ya ufundi ilisambazwa zaidi tangu kuwepo wa uchapaji vitabu. Waashi walianza kupokea wanachama wasiokuwa wajenzi lakini waliendelea kujiita "Waashi huru".


title: Wamasoni

text: Uhusiano kati ya jumuiya za waashi na Ukristo ulibadilika kutokana na matengenezo ya Kiprotestanti kwa sababu viongozi wa Kiprotestanti walijaribu kupiga marufuku jumuiya za mafundi zilizoendelea na ibada zenye tabia nyingi za Ukatoliki kati yao. Hata hivyo jumuiya za waashi ziliweza kuendelea kutokana na umuhimu wa ufundi wao. Maandamano kwenye siku za watakatifu yalizuiliwa.


title: Wamasoni

text: Wakati wa zama za mwangaza fikra za falsafa mpya zilienea na jumuiya za waashi ziliwapa wanachama wao nafasi ya kujadili fikra hizo kwa uhuru zaidi kuliko jamii kwa jumla kwa sababu ya tabia ya kisiri ya mikutano yao. Hapo mawazo ya "dini ya kimantiki" yalitokea na kwa jumla waashi huru kati yao waliunda ibada zilizokazia maadili mema bila kutaja tena mafundisho ya Kikristo hasa. Wanachama walipaswa kukiri imani katika "roho mkuu" bila kutumia tena lugha ya kikristo au kukubali mafundisho ya Kanisa. Walilenga kuunganisha Wakristo wa madhehebu mbalimbali pamoja na Wayahudi na watu waliokataa imani ya dini yoyote.


title: Wamasoni

text: Kutoka Uingereza Wamasoni walienea hadi Ulaya bara na pia Marekani, baadaye pia katika makoloni mbalimbali.


title: Wamasoni

text: Wanaendelea kutumia vyeo vya kale kwa wanachama. Mgeni anapokewa kama mwanagenzi "(apprentice)", anaendelea kuwa fundi "(fellow)" na mwenyekiti au msimamzi wa jumuiya ya kieneo huitwa gunge "(master)". Jumuiya zao za kimahali zinaitwa nyumba "(lodge)".


title: Filipo mwinjilisti

text: Filipo mwinjilisti ni Myahudi wa karne ya 1 anayejulikana hasa kutokana na Matendo ya Mitume.


title: Filipo mwinjilisti

text: Anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali ya Ukristo kama mtakatifu.


title: Filipo mwinjilisti

text: Sikukuu yake huadhimishwa na Kanisa Katoliki na Anglikana tarehe 11 Oktoba, kumbe katika Makanisa ya Kiorthodoksi ni tarehe 6 Juni.


title: Filipo mwinjilisti

text: Alikuwa mmojawapo kati ya wanaume saba wa lugha ya Kigiriki katika Kanisa mama la Yerusalemu waliochaguliwa kushughulikia mafukara kwa niaba ya Mitume wa Yesu (Mdo 6).


title: Filipo mwinjilisti

text: Baadaye alijitokeza kama mhubiri na mtendamiujiza huko Samaria, alipoongoa na kubatiza wengi kati ya wakazi, bila kujali uadui wa jadi kati yao na Wayahudi (Mdo 8).


title: Filipo mwinjilisti

text: Baadaye aliongozwa na Mungu kuongozana na towashi muhimu wa Ethiopia akambatiza karibu na Gaza (Mdo 8).


title: Filipo mwinjilisti

text: Baadaye tena alikuwa akiishi Kaisarea Maritima, pamoja na mabinti wake wanne ambao walikuwa mabikira na manabii, Mtume Paulo alipopitia huko mwaka 58 akielekea Yerusalemu (Mdo 21).


title: Filipo mwinjilisti

text: Mapema alianza kuchanganywa na Mtume Filipo, pia kwa sababu ya utume mkubwa alioufanya.


title: Filipo mwinjilisti

text: Mapokeo ya baadaye yanasimulia kwamba alikuwa askofu wa Trale katika Uturuki wa leo.


title: Viwakilishi vya kuonesha

text:
Viwakilishi vya kuonesha (pia: kiwakilishi cha kuonesha/kiwakilishi kioneshi) ni neno/maneno yanayosimama badala ya nomino ili kujulisha/kudokeza ukaribu au umbali wa nomino hiyo ambayo hutoka kwa mzungumzaji.
Mfano:


title: Ja Rule

text: Jeffrey Atkins (amezaliwa tar. 29 Februari, 1976), anafahamika kwa jina lake la kisanii Ja Rule, ni rapa kutoka nchini Marekani, mwimbaji, na vilevile mwigizaji kutoka mjini Queens, New York.


title: Ja Rule

text: Alizaliwa mjini Hollis, Queens, alianza kutamba kunako mwaka wa 1999 akiwa na albamu ya "Venni Vetti Vecci" na kibao chake kikali cha "Holla Holla". Kuanzia 1999 hadi 2005, Ja Rule amekuwa na vibao kadhaa vilivyoingia kwenye 20 bora ya chati za "Billboard" Hot 100, ikiwa ni pamoja na "Between Me and You" akishirikiana na Christina Milian, "I'm Real (Murder Remix)" na Ain't It Funny akiwa na Jennifer Lopez, ambazo zote zilitingisha katika chati za US "Billboard" Hot 100, kibao namba 1 kilichobahatika kuchaguliwa katika Tuzo za Grammy, "Always on Time" akiwa na Ashanti, "Mesmerize" nacho pia alikuwa na Ashanti, na "Wonderful" akiwa na R. Kelly na Ashanti.


title: Ja Rule

text: Wakati wa miaka ya 2000, Ja Rule aliingia mkataba na The Inc. Records, ambayo awali ilikuwa ikitambulika kama Murder Inc. na ilikuwa ikiongozwa na Irv Gotti. Kutokana na vibao vyake na washirika wake, Ja Rule amepokea chaguzi nne za Grammy, na albamu zake sita zimeiingia katika kumi bora, mbili katika hizo ni "" (2000) na "Pain Is Love" (2001), imegonga vyema katika chati za US "Billboard" 200. Pia anafahamika sana katika jamii kwa kuwa na mgogoro na baadhi ya marapa wengine kama vile (hasa 50 Cent na Eminem).


title: Viwakilishi vya kumiliki

text:
Viwakilishi vya kumiliki ni aina ya neno au maneno yanayosimama badala ya nomino inayomilikiwa. Maneno haya hujulisha kuwa nomino ambayo haikutajwa ni mali ya nani. Mizizi ya viwakilishi vya kumiliki imejikita katika nafsi.
Mfano:


title: Wanamazingaombwe

text: Wanamazingaombwe ni watu wanaoendesha michezo ya kumfanya mtu aone kitu tofauti na kile kinachofanyika au kwa jina lingine kiinimacho.


title: Wanamazingaombwe

text: Kwa mfano unaweza kuona mwanamazingaombwe anamchunja mtu mbele ya umati wa watu lakini baada ya muda kidogo unamuona mtu yuleyule anatembea akiwa hana hata jeraha.


title: Wanamazingaombwe

text: Hali hii imekuwa ikihusiswha na imani za kishirikina. Hata hivyo, baadhi ya washiriki wa michezo hiyo wamekuwa wakitamba kuwa hawatumii ndumba za aina yoyote ile ila ni ujuzi na kipaji walichonacho.


title: Vivumishi

text:
Kivumishi ni neno/maneno yanayotoa taarifa ya ziada katika nomino. Kivumishi hufanya kazi ya kufafanua/kuelezea zaidi kuhusu nomino ili kupambanua/kuitofautisha nomino husika miongoni mwa nomino nyingine.
Kiwakilishi ni aina ya maneno ambayo husimama kuwakilisha nomino. Kivumishi hutoa taarifa ya ziada kuhusu nomino, kiwakilishi (endapo nomino haipo) au kivumishi chenzake (endapo kuna vivumishi zaidi ya kimoja katika tungo husika).


title: Vivumishi

text: Inafanana kabisa na orodha ya viwakilishi, tofauti yake ni hali ya nafsi tu. Yaani, hakuna kivumishi cha nafsi.


title: Vivumishi vya sifa

text: Vivumishi vya sifa ni neno/maneno ambayo hutaja maana ya sifa ya nomino au kiwakilishi cha nomino jinsi kilivyo.


title: Vivumishi vya idadi

text: Vivumishi vya idadi (pia" Vivumishi vya kiasi) ni neno/maneno yanatoa taarifa ya idadi ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino. Idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi kamili au halisi.


title: Konyeza-vichanio

text: Konyeza-vichanio (kutoka Kiing. comb jelly) ni wanyama wadogo hadi wakubwa kiasi wa bahari ambao huainishwa katika faila Ctenophora (kutoka Kiyunani κτείς = kichanio, na φέρειν = kubeba). Hawakaziki kamwe lakini huogelea majini kama konyeza wengine. Na kama wanyama-upupu wote mwili wa konyeza-vichanio umeumbwa kwa tabaka la kolajini (collagen) na proteoglycans lililofunikwa na seli nje na ndani, lakini unene wa matabaka haya ya seli ni seli mbili kinyume na matabaka ya wanyama-upupu ambayo yana seli moja tu. Tabaka la nje la seli liitwa epidermi (epiderm) na tabaka la ndani liitwa gasterodermi (gastroderm). Kati ya mwili ni uwazi ulio na kipenyo kikubwa kiasi juu (“mdomo”) na vipenyo vidogo viwili chini (“mikundu”). Kipande cha juu cha uwazi huu ni kama koromeo na mdomo wake unaweza kufungwa. Kipande cha chini ni kama tumbo. Takriban spishi zote zina safu nane za “vichanio” vilivyoumbwa kwa vijisinga vingi ambavyo vinapiga chini ili kusukuma mnyama mbele (asili ya jina lao). Spishi nyingi zina minyiri miwili inayotumika kwa kukamata mawindo kwa msaada wa seli za kunata (colloblasts).


title: Jini

text: Jini ni jina la Kiswahili lililotokana na jina la Kiarabu "Jin".


title: Jini

text: Majini ni viumbe wanaosadikika kuishi katika mazingira ya kila aina; pia baadhi ya watu wanaamini majini ni viumbe wenye uwezo mkubwa wa kufanya vitu tofautitofauti, pia wenye uwezo wa kujibadilisha kuwa katika hali waipendayo.


title: Jini

text: Kwa asilimia kubwa wenye imani ya uwepo wa majini wanasema ni viumbe wasioweza kuonekana, hivyo ni vigumu kupata uthibitisho wa moja kwa moja kuhusiana na viumbe hao.


title: Jini

text: Imani hiyo huko Arabia ilitangulia mwanzo wa Uislamu ikaingia dini hiyo na kwa njia hiyo kuenea katika nchi mbalimbali.


title: Jini

text: Kadiri yake majini waliumbwa na Mungu kwa kutumia moto na wakiwa wa jinsia mbili.


title: Jini

text: Uislamu huamini kuna majini wazuri na majini wabaya kwa maana ya madhara yao katika maisha ya mwanadamu na Waislamu wengine hufuga majini hao katika nyumba zao au miili yao na kuwafanya viumbe hao kama wasaidizi au walinzi wa maisha yao kwa wale ambao huamini ni majini wazuri. Lakini wengine hutumia majini waitwao wabaya kuharibu na kutesa maisha ya watu wengine kwa kuwatuma kuwaingia miilini na kuleta magonjwa, kuharibu kazi au biashara ya mtu na hata familia.


title: Jini

text: Ukristo haupatani na imani hiyo, lakini kuna madhehebu ya Kikristo ambayo huamini uwepo wa majini kwa kuwasawazisha na mashetani, sema wenye kufuata mila za Kiarabu. Hivyo kwao hakuna jini mzuri bali wote ni wabaya na wao na mashetani ni sawa, hivyo ni adui wa Mkristo yeyote yule kama alivyo Shetani.


title: Jini

text: Wakristo wa madhehebu hayo wamekuwa wakifanya maombi kwa watu ambao wanateswa na majini ili kuwafungua kutoka katika nguvu zao za uovu, sawa na mapepo ambao Bwana Yesu (mwanzilishi wa Ukristo) aliwatoa miilini mwa watu na kuwapa wanafunzi wake (wafuasi wake ambao ni Wakristo leo) mamlaka na uwezo wa kuwatoa pia.


title: 701 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 701 KK (kabla ya Kristo).


title: 972 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 972 KK (kabla ya Kristo).


title: 971 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 971 KK (kabla ya Kristo).


title: 1070 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 1070 KK (kabla ya Kristo).


title: Baruku

text: Baruku (kwa Kiebrania בָּרוּךְ, Barukh, "Mbarikiwa") ni jina la watu watatu katika Biblia:


title: Nabii Baruku

text:
Nabii Baruku mwana wa Neria (kwa Kiebrania ברוך בן נריה) alikuwa mwandishi wa karne ya 6 KK,
maarufu kama karani, mwanafunzi na rafiki mpendwa wa nabii Yeremia.


title: Nabii Baruku

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu na madhehebu mbalimbali ya Ukristo.


title: Nabii Baruku

text: Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 11 Oktoba.


title: Nabii Baruku

text: Kadiri ya Yosefu Flavius, alikuwa sharifu wa Uyahudi, mwana wa Neria na ndugu wa Seraia mwana wa Neria, waziri wa mfalme Zedekia wa Ufalme wa Yuda.


title: Nabii Baruku

text: Baruku aliandika maneno ya Yeremia alivyoagizwa naye akabaki mwaminifu kwake hata katika dhuluma. Yeremia alipokuwa mafichoni alimtuma kusoma katika Hekalu la Yerusalemu utabiri wa adhabu dhidi ya mfalme Yehoyakimu Huenda kama shukrani kwa kutekeleza agizo hilo gumu, Yeremia alimtabiria mema.


title: Nabii Baruku

text: Wote wawili walishuhudia maangamizi ya Yerusalemu (587 KK) wakabaki pamoja baada yakempaka walipopelekwa nchini Misri.


title: Nabii Baruku

text: Uhusiano huo ulifanya Baruku aheshimiwe sana na vizazi vilivyofuata, hata vitabu viliandikwa kwa jina lake:


title: Viwakilishi vya sifa

text: Viwakilishi vya sifa ni neno/maneno ambayo hutaja sifa - yanayosimama badala ya nomino inayosifiwa.


title: Viwakilishi vya -a unganifu

text: Viwakilishi vya -a unganifu ni neno/maneno ya sifa - yanayosimama badala ya nomino inayosifiwa kwa kutumia mzizi wa -a unganifu.


title: Viwakilishi vya amba-

text: Viwakilishi vya amba ni neno/maneno yanayosimama badala ya nomino kwa kutumia mzizi wa amba-.


title: Viwakilishi vya urejeshi

text: Viwakilishi vya urejeshi ni maneno yanayorejelea nomino ambayo haikutajwa. Maneno hayo huwa na kirejeshi kinanachorejelea nomino yenyewe haitajwi.


title: Viwakilishi vya pekee

text:
Viwakilishi vya pekee ni viwakilishi ambavyo hubainisha nomino ambayo hutajwa kwa kutumia viambishi vya -ote, -o-ote, -enye, -enyewe, na -ingine. Viwakilishi hivi huitwa vya pekee kwa sababu kila kimoja hutoa taarifa tofauti (ya peke yake) na chenzake. Kimsingi mizizi yake ipo mitano.
Maana hasa ni hali ya "kutokubaki na kitu" ukiwa mazungumzoni.
Maana hasa ni hali ya kutokuchagua au "pasipo uchaguzi".
Maana hasa ni hali ya "umiliki".
Maana hasa ni hali ya "msisitizo".
Maana hasa ni hali ya "nyongeza".


title: Wapremontree

text: Wapremontree au Wanorberti au Wakanoni Weupe ni watawa wa shirika la kikanoni lililoanzishwa na Norbert wa Xanten mwaka 1120 huko Premontree, karibu na Laon.


title: Wapremontree

text: Ufupisho wa jina la shirika ni "O.Praem" (Ordo Praemonstratensis).


title: Citeaux

text: Citeaux ni abasia (kwa Kifaransa: "Abbaye de Cîteaux") ya Kanisa Katoliki huko Saint-Nicolas-lès-Cîteaux, kusini kwa Dijon, Ufaransa. Ni maarufu kama chanzo (1098) cha urekebisho wa umonaki wa Kibenedikto ulioenea haraka kila mahali katika karne ya 12, hasa kutokana na mvuto wa mwanashirika Bernardo wa Clairvaux.


title: Citeaux

text: Siku hizi inakaliwa na Watrapisti (ufupisho wa jina la shirika lao ni OCSO, Ordo Cistercensium Strictae Observantiae) wasiopungua 35.


title: Citeaux

text: Wasitoo wengine wanaunda shirikisho la O.Cist..


title: Vivumishi ya kuuliza

text: Vivumishi vya kuuliza ni maneno yanayouliza taarifa ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino husika.


title: Vivumishi vya kuonesha

text: Vivumishi vya kuonesha (pia: "vivumishi vya kuashiria") ni maneno yanayotoa taarifa ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino kwa kudokeza umbali au ukaribu wa nomino hiyo iliyotajwa kutoka kwa mzungumzaji. Umbali huo unaweza kuwa karibu, mbali kidogo, au mbali sana. Pia tunaweza kuvitupia katika wingi na umoja tukizingatia ngeli za nomino na upatanisho wa kisarufi.


title: Vivumishi vya -a unganifu

text: Vivumishi vya -a unganifu ni maneno yanayotoa taarifa ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino kwa kuunganisha taarifa hiyo ya nomino kwa kutumia mzizi wa -a unganifu.


title: Pombia Safari Park

text: Pombia Safari Park ni mbuga wa safari, zoo na eneo la burudani karibu na mji wa Pombia, Piemonte, kaskazini mwa Italia.


title: Pombia Safari Park

text: Iliundwa mwaka 1976 ikapanushwa kuwa na eneo la mita za mraba 400.000 (hektari 40).


title: Pombia Safari Park

text: Kuna takriban wanyama 600 pamoja na simba, tiger, punda milia, twiga na wanayama wengine wa pori.


title: Mbuga wa safari

text: Mbuga wa safari (ing.: safari park) ni aina ya zoo penye wanyama wa pori lakini yenye eneo kubwa ambako watu wanaweza kutembea kwa magari kati ya wanyama walio ndani ya vifungo vyao. Hii ni tofauti na zoo za kawaida ambako watalii wanatembea kwenye njia kati ya vifungo vya wanyama.


title: Mbuga wa safari

text: Sawa na zoo wanyama wanaoweza kuwindana au kupigana hawako pamoja ndani kifungo kimoja. Lakini maeneo ni makubwa zaidi kuliko zoo ya kawaida.


title: Mbuga wa safari

text: Mbuga za aina hii zilianzishwa huko Marekani mnamo mwaka 1953 katika jimbo la Florida ambako simba 12 waliwekwa ndani ya fensi katika eneo la hektari 1 na watalii waliweza kupita kwa gari.


title: Mbuga wa safari

text: 1966 ikafuata mbuga mwingine huko Longleat, Uingereza ambako eneo la hektari 40 (ekari 99) lilitengwa kwa kusudi hili. Katika miaka ya 1970 mbuga mbalimbali zilijengwa Ulaya na Marekani na pia Asia zenye maeneo ya zaidi ya hektari 100 yaani kilometa ya mraba 1. Mahali pachache kama vile San Diego, Marekani (7.3 km²) na Cox Bazar, Bangla Desh (9.6 km²) kuna mbuga kubwa zaidi. Hizi zote ni ndogo kabisa kuliko mbuga za wanyama katika Afrika penye maeneo ya kilomita za mraba makumi hadi maelfu na hapa wanyama hawatengwi. Mbuga za Afrika zinalenga kuhifadhi wanyamapori katika mazingira asilia lakini mbuga za safari zinataka kuonyesha wanyamapori katika mazingira isiyo ya kiasili tena kwa makusudi ya kibiashara pamoja na kielimu na kiburudani.


title: Jim Morrison

text: Jim Morrison ("James Douglas Morrison";8 Desemba 1943 – 3 Julai 1971) alikuwa mwimbaji kutoka Marekani.


title: Nomino za pekee

text: Nomino za pekee ni maneno yanayotaja majina mahususi ya watu, mahali au vitu ambavyo vina sifa ya pekee. Maneno haya yanapoandikwa lazima yaanze na herufi kubwa mwanzoni.


title: Galatia

text: Galatia ni jina la mkoa wa zamani katikati ya nchi inayoitwa leo Uturuki.


title: Galatia

text: Galatia ilipata jina hilo baada ya kuvamiwa na kukaliwa na kabila la Wagali kutoka Ufaransa kupitia Bulgaria ya leo katika karne ya 3 KK.


title: Galatia

text: Mji mkuu wake ulikuwa Ancyra (leo Ankara, mji mkuu wa Uturuki).


title: Nomino za kawaida

text: Nomino za kawaida ni maneno yanayotaja majina ya watu, mahali au vitu ambavyo vina sifa ya kawaida tu. Watu na vitu hivyo huenda vinafanana kwa kuwa umbo sawa, sifa sawa, na matumizi sawa yanayofanana. Majina haya yanapoandikwa huanza kwa herufi ndogo - ila tu pale yatakapoanza mwanzoni mwa sentensi ndipo yataanzwa kwa herufi kubwa.


title: Frigia

text: Frigia ni jina la ufalme wa zamani, halafu mkoa wa dola la Uajemi katika eneo la nchi ya Uturuki wa leo.


title: Frigia

text: Wakazi walioitwa Wafrigia walitokea Ulaya na kuzungumza lugha iliyofanana kidogo na Kigiriki.


title: Nomino za dhahania

text: Nomino za dhahania ni maneno yanayotaja majina ya watu na vitu ambavyo ni vya kufikirika tu. Ni dhana iliyomo ndani ya akili ya mzungumzaji. Watu na vitu hivyo huwezi kuvigusa wala kuviona kwa macho isipokuwa unaweza kuvifahamu kupitia milango ya fahamu tu.


title: Usama Mukwaya

text: Usama "Osam" Mukwaya Nyanzi (alizaliwa tarehe 12 Desemba, 1989) ni mwigizaji wa filamu na jukwaani kutoka Uganda.


title: Nomino za jumla

text: Nomino za jumla (pia: Nomino za Makundi) ni maneno yanayotaja majina ya watu na vitu ambavyo vinapatikana katika makundi. Watu au vitu hivyo hutajwa kwa jina moja tu la jumla ambalo linawakilisha kundi lote. Ijapokuwa watu au vitu hivyo vinaweza kutenganishwa katika kitu kimoja na kikatajwa kwa jina lake la pekee.


title: Nomino za wingi

text: Nomino za wingi ni maneno yanayotaja majina ya vitu vinavyopatikana katika wingi tu, basi. Vitu hivyo haviwezi kutenganishwa katika kimojakimoja na kikatajwa kwa jina lake la pekee.


title: Vivumishi vya kuuliza

text: Vivumishi vya kuulizia ni maneno yanayoulizia taarifa inayohusu nomino au kiwakilishi cha nomino.


Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiukraine ilikuwa kati ya jamhuri wanachama 15 za Umoja wa Kisovyeti hadi mwaka 1991.


title: Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiukraine

text: Jina lake liliandikwa kwa alfabeti ya Kikirili katika lugha ya Kiukraine: "Українська Радянська Соціалістична Республіка, УРСР" ("Ukrainska Radyanska Sotsialistichna Respublika, URSR") na pia kwa Kirusi "Украинская Советская Социалистическая Республика" ("Ukrainskaya Sovyetskaya Sotsialisticheskaya Respublika, USSR").


text: Mji mkuu wa kwanza ulikuwa Kharkiv lakini serikali ilihamia Kiev mwaka 1934.


text: Jamhuri hii ilikuwa moja ya nchi wanachama walioanzisha Umoja wa Mataifa. Hali halisi haikuwa na madaraka ya pekee kwa sababu ilikuwa chini ya usimamizi wa serikali kuu ya Moscow.


text:
Baada ya kuporomoka kwa Umoja wa Kisovyeti nchi ilipata uhuru wake
na kuwa nchi Jamhuri ya Ukraine.


title: Mnyama Ngozi-miiba

text: Wanyama ngozi-miiba (kutoka Kiholanzi ) ni wanyama wa bahari ambao wana ngozi yenye miiba na ulinganifu wa pembetano ingawa wahenga wao walikuwa na uwenzipacha. Hata lava wao wana uwenzipacha lakini hukuza pande tano wakiwa wazima. Mifano ya wanyama ngozi-miiba ni viti vya pweza, changa-maji, shashile, chani na kojojo.


title: Mnyama Ngozi-miiba

text: Mwili wa wanyama ngozi-miiba una pande tano na umefunikika kwa ngozi yenye fuwele za kalsiti (kaboneti ya kalisi) ziitwazo ossicles (vifupa). Kwa hivyo wanyama hawa wana aina ya kiunzi cha nje. Vifupa vya kiunzi hiki vimeunganika kabisa, kama kwa shashile na jamaa, au vimeunga kwa viungo, kama kwa viti vya pweza, changa-maji na kojojo. Katika matukio mengi vifupa hivi vina michomozo kwa umbo wa miiba, sugu au chembe (asili ya jina la faila hii).


title: Mnyama Ngozi-miiba

text: Vineli vidogo vichomoza kupitia nyeleo za kiunzi. Kwa wanyama ngozi-miiba wengi hivi vinaweza kutumika kwa kusogea. Kwa wengine, kama mileli-bahari, hutumika kwa kukamata mawindo tu. Miguu hii ya neli (w:tube foot|tube feet]]) inaweza kujishikiza chini au kwenye mawindo kwa njia ya mfyonzo.


title: Maana ya msamiati

text:
Maana ya msamiati ni maneno magumu yanayotumika katika ufahamu au kifungu cha habari fulani. Kwa kawaida msamiati huwa unafafanuliwa kabla ya kusoma kifungu cha habari hicho. Vilevile msamiati tunaweza sema ni maneno magumu ambayo mtu hayaelewi katika habari fulani.
Mfano neno "tabasamu" ukimuuliza mtu maana ya neno hilo utapata majibu tofauti.


title: Maana ya msamiati

text: Ukimtaka mtu atunge sentensi kulingana na neno tajwa unaweza kupata sentensi za aina hii 1: Mwalimu wetu anapenda kutabasamu. 2: Baba alinunua gazeti la Tabasamu. Hapa tunaona kuwa neno hili limeelezewa na kila mtu kwa jinsi alivyolizoea katika matumizi, hivyo kwa hapa maana halisi ya neno tutaipata kutokana na lilivyotumika katika sentensi husika. Kwa ufupi huo ndio uelewa wangu kuhusiana na maana ya MSAMIATI.Naomba msaada zaidi juu ya maana ya MSAMIATI.


title: Kitenzi kikuu

text: Kitenzi kikuu (alama yake ya kiisimu ni: T) ni kitenzi ambacho hutoa wazo kwa tendo ambalo linatendwa na nomino au kiwakilishi cha nomino. Mara nyingi kitenzi kikuu hukaa peke yake katika sentensi na hutoa taarifa kamili bila ya kuhitaji msaada wa kitenzi kingine. Mfano: Mama anakula


title: Kitenzi kikuu

text:
Mfano: Mimi ninakimbia (uyakinishi)
Wewe hutaimba wimbo huu (ukanushi)


title: Kitenzi kikuu

text: Mfano: Wa- ta- mu- on-a


title: Kaisari Klaudio

text: Kaisari Klaudio (jina kamili kwa Kilatini Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus) alikuwa mtawala wa Dola la Roma tangu tarehe 24 Januari 41 hadi 13 Oktoba 54. Alimfuata Kaisari Kaligula akafuatwa na Kaisari Nero.


title: Kaisari Nero

text: Kaisari Nero (jina kamili kwa Kilatini: "Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus") alizaliwa tarehe 15 Desemba 37 akajiua tarehe 9 Juni 68, baada ya kutawala Dola la Roma kuanzia tarehe 13 Oktoba 54. Alimfuata Kaisari Klaudio akafuatwa na Kaisari Galba.


title: Kaisari Nero

text: Vyanzo vikuu


title: Kaisari Nero

text: Vyanzo vingine


title: Agripa II

text: Agripa II (aliyezaliwa 27/28), jina lake kamili lilikuwa Marcus Julius Agrippa: ndiye mfalme wa 7 na wa mwisho kutoka ukoo wa Herode Mkuu. Alikuwa mtoto wa Herode Agripa.


title: Tiberius

text: Tiberius (jina kamili kwa Kilatini: Tiberius Caesar Divi Augusti filius Augustus); alizaliwa tarehe 16 Novemba 42 KK akafariki tarehe 16 Machi 37 baada ya kutawala Dola la Roma kuanzia mwaka 14.


title: Mdengu

text: Mdengu ("Lens culinaris") ni jina la mmea katika familia Fabaceae unaozaa dengu (pia adesi), mbegu zake ambazo zimo mbili mbili ndani ya makaka. Jina la jenasi linatoka kwa umbo wa mbegu unaofanana na lenzi mbinuko.


title: Kaisari Kaligula

text: Kaisari Kaligula (jina kamili kwa Kilatini: Julius Caesar Augustus Germanicus, Caligula likiwa jina la kupachikwa) alikuwa mtawala wa Dola la Roma toka mwaka 37 hadi 41 BK.


title: Kaisari Kaligula

text: Mzao wa nasaba ya Julio-Klaudio, alizaliwa Anzio, (leo mkoani Lazio, Italia, tarehe 31 Agosti 12 na kuuawa tarehe 22 Januari 41.


title: Iliriko

text: Iliriko ni jina la zamani la eneo la Ulaya Kusini Mashariki lililokaliwa na makabila ya Wailiria.


title: Iliriko

text: Dola la Roma liliteka eneo hilo mwaka 168 KK na kulifanya mkoa wake hadi mwaka 10.


title: Iliriko

text: Mtume Paulo alieneza uinjilishaji wake hadi huko.


title: Iliriko

text: Wakati wa Napoleon Bonaparte kwa miaka michache (1809-1813) jina lilitumika kwa mkoa wa Dola la Ufaransa, halafu kulikuwa na Ufalme wa Iliriko chini ya Dola la Austria (1816-1849).


title: Iliriko

text: Siku hizi eneo hilo limegawanyika kati ya nchi mbalimbali, hasa Albania, Montenegro, Bosnia-Herzegovina, Serbia, Croatia na Slovenia.


title: Yezebeli

text: Yezebeli (kwa Kiebrania אִיזֶבֶל|אִיזָבֶל |Izével"|"Izável|ʾÎzéḇel|ʾÎzāḇel) alikuwa malkia wa Israeli kama mke wa Mfalme Ahabu katika karne ya 9 KK.


title: Yezebeli

text: Binti wa mfalme Ethbaal wa Tiro, Finisia, alimhimiza mumewe kuachana na imani ya taifa lake katika Mungu pekee, YHWH akaangamiza manabii wake (1Fal 16:21-31 ).


title: Yezebeli

text: Aliyeokoa imani hiyo ni nabii Elia ambaye katika mlima Karmeli alishinda manabii wa miungu Baal na Ashera waliotunzwa na Yezebeli (1Fal 18).


title: Yezebeli

text: Kazi yake ilikamilishwa na mwanafunzi wake, nabii Elisha aliyempaka mafuta Yehu awe mfalme na arudishe Israeli kwa Mungu wake. Katika mapinduzi yake, Yezebeli aliuawa kikatili (2Fal 9:1-36) kama alivyotabiri Elia.


title: Yezebeli

text: Kwa uovu wake, Yezebeli anatajwa na Kitabu cha Ufunuo pia (2:20-23).


title: Kitenzi kikuu kisaidizi

text: Kitenzi kikuu kisaidizi (alama yake ya kiisimu ni: TS) ni kitenzi ambacho hukaa sambamba na kitenzi kikuu ili kukisaidia kukamilisha taarifa. Kitenzi kikuu kisaidizi kikiwa peke yake hakiwezi kutoa taarifa kamili. Hivyo basi ni lazima kiambatane na kitenzi kingine (kikuu) ndipo taarifa yake ikamilike.Angalizo: Kitenzi kikuu alama yake ni T kubwa na kitenzi kisaidizi alama yake ni TS.


title: Kitenzi kikuu kisaidizi

text: Dhima za kitenzi kikuu kisaidizi zimegawanyika katika makundi makuu mawili - nayo ni:


title: Kitenzi kikuu kisaidizi

text: 1) Kujulisha "njeo" (njeo = wakati, nyakati)


title: Kitenzi kikuu kisaidizi

text: 2) Kujulisha uyakinishi na ukanushi wa tendo/matendo


title: Kitenzi kikuu kisaidizi

text: Sifa za Kitenzi kisaidizi


title: Kitenzi kikuu kisaidizi

text: - Hakikamilishi taarifa. Mfano, Baba alikuwa


title: Kitenzi kikuu kisaidizi

text: - Mara zote huambatana na kitenzi kikuu katika kutoa taarifa. Mfano, Upepo ulikuwa unavuma.


title: Kitenzi kikuu kisaidizi

text: - Hudokeza nyakati mbalimbali za kutendeka kwa tendo. Yaani, wakati uliopo, uliopita na ujao. Mfano, Alikuwa, Atakuwa, n.k


title: Kitenzi kishirikishi

text:
Kitenzi kishirikishi (alama yake ya kiisimu ni: t) ni kitenzi ambacho hujulisha hali ya kuwepo au kutokuwepo kwa uhusiano/ushirikiano baina ya vipashio vya lugha. Uhusiano huo unaweza kuwa katika tabia, hali, au mazingira fulani.Angalizo: Kitenzi kishiriki alama yake ni t ndogo.
Aina za vitenzi vishirikishi vimegawanyika katika makundi makuu mawili - navyo ni:


title: Kitenzi kishirikishi

text: 1) Vitenzi vishirikishi vikamilifu


title: Kitenzi kishirikishi

text: 2) Vitenzi vishiriki vipungufu


title: Vitenzi vishirikishi vikamilifu

text: Vitenzi vishirikishi vikamilifu (alama yake ya kiisimu ni: t) ni maneno ambayo yamekamilika, yaani, hayaambatanishwi na mofimu/ kiambishi / silabi / neno au kitenzi kingine. Vitenzi hivi pia hugawanyika katika makundi madogomadogo.


title: Vitenzi vishirikishi vikamilifu

text:
Kuna mizizi sita ya vitenzi vishirikishi vikamilifu.
Endapo utakuwa na kitenzi cha mzizi wa -kuwa kimesimama/kimekaa peke yake katika sentensi na kimetoa taarifa kamili - basi hicho ni kitenzi kishirikishi.
Hiki ni kitenzi kishirikishi kinachojulisha uyakinishi wa tendo. Kitenzi hiki hujulisha kuwepo kwa uhusiano baina ya vipashio vya lugha.
Hiki ni kitenzi kishirikishi kinachojulisha ukanushi wa tendo. Kitenzi hiki hujulisha kuwepo kwa uhusiano baina ya vipashio vya lugha.
Hivi ni vitenzi vinavyotoa taarifa ya umiliki kwa nomino au kiwakilishi.


title: Vitenzi vishirikishi vikamilifu

text: Hivi ni vitenzi vinavyotoa taarifa ya mazingira ya tendo husika. Mazingira hayo ni pamoja na kuwa nje, ndani, juu ya, au katika eneo fulani.


title: Vitenzi vishirikishi vikamilifu

text: Hivi ni vitenzi vinavyobainisha maana ya ngeli ikisimama peke yake.


title: Mchoroko

text: Mchoroko ("Vigna mungo" na "V. radiata") ni jina la spishi mbili za mimea katika familia Fabaceae unaozaa choroko, mbegu zake ndogo kuliko aina zote za maharagwe zikuazo ndani ya makaka.


title: Mnjugu

text: Mnjugu ("Arachis hypogaea") ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae unaozaa njugu (pia karanga), mbegu zake ambazo zipo mbili mbili (pengine moja) ndani ya makaka. Tofauti na makaka ya kawaida vikonyo vya yale ya mnjugu huingia ardhini na makaka yanaendelea chini.


title: Mnjugu-mawe

text: Mnjugu-mawe ("Vigna subterranea") ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae unaozaa njugu-mawe, mbegu zake ambazo zipo moja moja au mbili mbili ndani ya makaka. Tofauti na makaka ya kawaida vikonyo vya yale ya mnjugu-mawe huingia ardhini na makaka yanaendelea chini.


title: Kichaka

text: Kichaka ni mmea wa kudumu wenye shina la ubao lakini, tofauti na mti, kina mashina zaidi ya moja. Tofauti nyingine ni urefu wake, ilhali vichaka kwa kawaida huwa na urefu wa sentimita kadhaa hadi mita 6 hivi.


title: Kichaka

text: Mimea mingi huweza kutokea ama kama kichaka au kama mti kutegemeana na mazingira yake. Kuna aina za miti mikubwa ambayo, ikikatwa, hukua tena kwa umbo la vichaka.


title: Kichaka

text: Vichaka mbalimbali ni muhimu kwa uchumi na kulimwa na binadamu kama vile mchai, mbuni na vichaka vingi vya matunda ya kuliwa.


title: Mdudu-ute

text: Wadudu-ute ni viumbehai vinavyofanana na nyungunyungu wafupi na wanene. Wana mnasaba na vidudu-dubu na arithropodi. Jina lao linarejea uwezo wao wa kurushia ute katika vitundu viwili vya matezi nyuma ya mdomo ili kujitetea au kukamata mawindo.


title: Mdudu-ute

text: Mwili wa wadudu-ute umerefuka na una mapingili mengi. Kila pingili linabeba jozi la miguu isipokuwa mapingili matatu ya kichwa. Tofauti na arithropodi miguu hii haina viungo lakini ni kama vifuko vilivyojaa na hemolimfi (“damu”). Inaweza kusogea kwa msaada wa musuli chini ya ngozi. Kichwa kinabeba vipapasio viwili kwenye pingili la kwanza, lakini hivi havina homolojia na vile vya arithropodi. Pingili la pili lina kipenyo kinachofanya kazi ya mdomo lakini, tena, hiki hakina homolojia na mdomo wa arithropodi. Kuna mataya (mandibili) mawili yenye ncha kali katika mdomo. Vitundu vya matezi ya ute vipo kwenye pingili la tatu.


title: Mdudu-ute

text: Ngozi ya wadudu-ute ina tabaka la nje la kitini na tabaka la ndani la seli. Chini ya ngozi kuna matabaka matatu ya musuli. Nje ya ngozi inabeba nywele fupi zinazokupa hisi ya mahameli (asili ya jina la kiingereza velvet worm).


title: Zoolojia

text: Zoolojia (kutoka maneno ya Kigiriki ζῷον "zóon" "mnyama, kiumbe hai" na λόγος "logos", "neno, fundisho“) ni tawi la biolojia linalochunguza wanyama, hasa wanyama wenye seli nyingi (metazoa).


title: Zoolojia

text: Zoolojia linatumia mbinu mbalimbali za kisayansi likichungulia maumbile na miili ya wanyama, michakato ndani ya miili, historia ya mageuko ya spishi za wanyama, jenetiki yao, uenezi wao katika dunia, uhusiano wao na mazingira (ekolojia) na jinsi gani wanahusiana kati yao.


title: Zoolojia

text: Zoolojia imeunda mfumo wa kupanga wanyama wote kwa vikundi (uainishaji wa kisayansi) na kuendeleza utaratibu huu.


title: Zoolojia

text: Wanazoolojia kwa kawaida hufuata masomo ya biolojia na kwenye ngazi za juu zinaweka mkazo upande wa elimu ya wanyama. Wanafanya kazi kwenye vyuo vikuu, katika maabara ya makampuni ya madawa, katika bustani za zoo au katika makumbusho.


title: Kidudu-dubu

text: Vidudu-dubu (kutoka Kiholanzi ) ni viumbehai vinavyofanana na dubu wadogo sana wenye jozi nne za miguu; wengi zaidi wana mm 0.3-0.5 wakiwa wazima, lakini kuna spishi kadhaa za hadi mm 1.2 na nyingine za mm 0.1 tu. Wanatokea katika maji au mahali pa majimaji. Wanyama hawa wanaweza kuendelea kuishi katika hali za kuzidi kiasi: kutoka halijoto ya karibu na sifuri halisi hadi juu ya kiwango cha kuchemka, ukavu kabisa, kanieneo kubwa sana, ombwe kabisa na mnururisho kali unaoionisha. Wakikaa katika hali ya ukavu kabisa, hupoteza takriban maji yote mpaka kubaki na 3% tu na hata baada miaka kumi katika hali hii wanaweza kuamka na kuendelea kuishi.


title: Mwokozi

text: Mwokozi katika teolojia ya Ukristo, ni sifa mojawapo ya Yesu kutokana na imani ya kwamba ndiye aliyetekeleza wokovu wa binadamu wote.


title: Mwokozi

text: Ingawa Injili hazitumii jina hilo, Mtume Paulo alilieneza kupitia nyaraka zake kuhusiana na kifo chake msalabani.


title: Mwokozi

text: Hivyo Agano Jipya linamtaja Yesu Kristo kama Mwokozi mara 16, likisisitiza kuwa ameokoa wote.


title: Mwokozi

text: Waraka wa kwanza wa Yohane unamtaja kama "kipatanisho cha dhambi zetu, tena si cha dhambi zetu tu, bali cha dhambi za ulimwengu" (1 Yohane 2:2).


title: Mwokozi

text: Mbali ya Yesu, Agano Jipya linatumia jina hilo kwa Mungu tu (mara 8), wakati Agano la Kale linaita watu mbalimbali kwa jina hilo, kwa sababu ya kuokoa mtu mmoja, wachache au wengi kutoka matatizo mbalimbali.


title: Imani sahihi

text: Imani sahihi (kwa Kiingereza Orthodoxy, kutoka maneno ya Kigiriki "orthos" + "doxa",) ni msimamo unaokubali mafundisho sanifu ya dini fulani, tofauti na yale ya wachache.


title: Imani sahihi

text: Umuhimu wa jambo hilo unasisitizwa hasa katika dini inayokiri umoja wa Mungu, lakini si katika dini nyingine kama zile za jadi au za miungu mingi.


title: Imani sahihi

text: Katika Ukristo, inamaanisha kwa kawaida kukubali imani kama ilivyofundishwa na mitaguso ya kiekumene katika karne za kwanza za dini hiyo dhidi ya uzushi wa aina mbalimbali.


title: Imani sahihi

text: Matumizi ya neno hilo yanashuhudiwa kwanza na Codex Iustinianus (Mkusanyo wa Justiniani I) ya miaka 529-534, inayodai majimbo yote duniani yawekwe chini ya maaskofu waliokubali kanuni ya imani ya mtaguso mkuu wa Nisea but "heterodoxy" was in use from the beginning of the first century of Christianity.


title: Imani sahihi

text: Baada ya farakano la mwaka 1054 kati ya Kanisa la Kilatini na Makanisa ya Mashariki ambayo yalikuwa bado na ushirika na Papa wa Roma, ingawa pande zote mbili ziliendelea kujiona ya "Kiorthodoksi" na ya Kikatoliki, polepole neno la kwanza limekuwa likitumiwa zaidi na Ukristo wa Mashariki na lile la pili na Ukristo wa Magharibi.


title: Makanisa ya Kikelti

text: Makanisa wa Kikelti (au Ukristo wa Kikelti (kwa Kiingereza "Celtic Christianity") yalikuweko katika visiwa vya Britania kuanzia karne ya 3 hadi mwanzo wa Karne za kati.


title: Makanisa ya Kikelti

text: Jina linatokana na lugha ya Wakelti, wakazi asili wa visiwa hivyo.


title: Makanisa ya Kikelti

text: Tofauti kati ya Ukristo wa huko na ule wa Ulaya bara zinapimwa na wataalamu kwa namna mbalimbali. Siku hizi wengi wanaona hazikuwa kubwa sana. Kati yake kuna siku iliyopangwa kuadhimisha Pasaka, namna ya kunyoa wamonaki, utaratibu wa kitubio na juhudi za kuhama nchi ya kuzaliwa "kwa ajili ya Kristo".


title: Makanisa ya Kikelti

text: Juhudi hizo za mwisho zilifanya hasa wamonaki kutoka visiwani waeneze desturi za Kikelti barani Ulaya; muhimu zaidi kati yake ni ile ya kuungama mara kwa mara kwa padri ili kutunza daima moyo safi.


title: Makanisa ya Kikelti

text: Ukristo wa Kikelti ulipata pigo kubwa katika Sinodi ya Whitby (664), ambapo ufalme wa Northumbria uliamua kufuata desturi za Kanisa la Roma.


title: Kanuni ya Mwalimu

text: Kanuni ya Mwalimu (kwa Kilatini Regula Magistri) ni kanuni ya kitawa iliyoandikwa na mmonaki asiyejulikana mwanzoni mwa karne ya 6 katika Italia ya kati.


title: Kanuni ya Mwalimu

text: Ilitumiwa sana na Benedikto wa Nursia katika kutunga kanuni yake iliyoenea haraka kote katika Kanisa la Kilatini.


title: Kanuni ya kitawa

text: Kanuni ya kitawa ni maandishi ya kiroho yanayokusudiwa kuongoza hata kisheria maisha ya wamonaki au watawa wengine.


title: Kanuni ya kitawa

text: Kanuni ileile inaweza kuongoza shirika moja tu au mengi, kama vile Kanuni ya Ndugu wa Kiume na wa Kike wa Utawa Hasa wa Tatu wa Mt. Fransisko, inayofuatwa na mashirika karibu 400 duniani kote, yakiwa na jumla ya watawa 200,000 hivi.


title: Kanuni ya kitawa

text: Mwandishi wa kanuni kwa kawaida ni mtakatifu aliyeitunga ili kushirikisha karama yake kama mwanzilishi.


title: Kanuni ya kitawa

text: Kati ya kanuni za zamani zilizo maarufu zaidi, ziko zile za Pakomi, Basili Mkuu, Benedikto wa Nursia, Kolumbano na Fransisko wa Asizi.


title: Kanuni ya kitawa

text: Mwanamke wa kwanza kuandika kanuni ya kitawa alikuwa Klara wa Asizi (1253).


title: Tuta la mchanga 45

text: Tuta la Mchanga 45 (ing. "dune 45") ni kilima cha mchanga huko Sossusvlei nchini Namibia kilichojengwa na upepo kwa kupuliza na kusukuma punje za mchanga. Asili ya mchanga huu ni mwendo wa mto Oranje uliosagasaga mwamba njiani mwake kwenye mwendo wa miaka mamilioni, kuupeleka mchanga hadi bahari Atlantiki ambako mawimbi yameurudisha kwenye pwani upande wa kaskazini. Kutoka mwambao wa bahari upepo unasukuma punje za mchanga kuelekea barani zinapojenga matuta ya mchanga. Hili tuta la mchanga 45 limepokea jina kutokana na mahali pake kwenye kilomita namba 45 ya barabara inayopita karibu. Kwa sababu ya umbo wake wa ajabu Tuta la Mchanga 45 unapokea maelfu za watalii kila mwaka.


title: Vihisishi

text: Vihisishi ni maneno yanayodokeza vionjo au miguso ya moyo au ya akili.


title: Vihisishi

text: Vionjo vya moyo huweza kuwa vya furaha au huzuni.


title: Vihisishi

text: Maneno hayo kwa kawaida hupewa alama ya mshangao (!), au hutengwa kwa mkato (,) yatokeapo katika maandishi.


title: Vihisishi

text: Mfano wa maneno hayo ni loo!, ebu!, la asha! n.k.


title: Vihisishi

text: Kila kihisishi huweza kuibua hisia mahususi. kwa hiyo ni vyema kutumia kihisishi kinachofaa.


title: Eujeni Mazenod

text: Eujeni Mazenod (kwa Kifaransa Eugène de Mazenod au kirefu Charles-Joseph-Eugène de Mazenod) (Aix-en-Provence, 1 Agosti 1782 - 21 Mei 1861) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa aliyeanzisha shirika la kimisionari maarufu kwa ufupisho O.M.I..


title: Eujeni Mazenod

text: Alitangazwa mwenye heri na Papa Paulo VI tarehe 19 Oktoba 1975, halafu mtakatifu na Papa Yohane Paulo II tarehe 3 Desemba 1995.


title: Eujeni Mazenod

text: Eujeni alizaliwa tarehe 1 Agosti 1782 akabatizwa kesho yake.


title: Eujeni Mazenod

text: Baba yake, Charles Antoine de Mazenod, alikuwa mmoja kati ya wenyeviti wa Mahakama ya Biashara, na mama yake alikuwa Marie Rose Joannis.


title: Eujeni Mazenod

text: Eujeni alianza masomo yake kwenye Chuo Bourbon, lakini hayo yalikatishwa na Mapinduzi ya Kifaransa ambayo yalifilisi familia yake na kuilazimisha kukimbilia Venice, Italia.


title: Eujeni Mazenod

text: Baadaye akawa mwanafunzi wa bweni katika Chuo cha Masharifu huko Torino. Huko alipokea sakramenti ya ekaristi na kipaimara.


title: Eujeni Mazenod

text: Majeshi ya kimapinduzi kutoka Ufaransa yalipovamia Italia, familia ilikimbilia tena Venice, ambapo baba yake alitafuta kazi mbalimbali bila kufanikiwa.


title: Eujeni Mazenod

text: Mama yake alirudi Ufaransa pamoja na binti yake alipoomba talaka kwa lengo la kurudishiwa mali yake iliyokuwa imetaifishwa.


title: Eujeni Mazenod

text: Eujeni alibahatika kukaribishwa na familia Zinelli huko Venice. Padri wa familia hiyo, Bartolo Zinelli, alishughulikia malezi ya mtoto huyo akitumia maktaba kubwa ya nyumbani, ambapo Eujeni alishinda saa kadhaa kwa siku. Padri Bartolo alimuathiri pia sana kiutu na kiroho.


title: Eujeni Mazenod

text: Kwa msukumo wa jeshi tena, Eujeni na baba yake walilazimika kukimbilia kusini, kwanza Naples kwa karibu mwaka mzima, halafu Palermo, Sicilia.


title: Eujeni Mazenod

text: Huko Eujeni aliweza kufuata mtindo wa maisha uliolingana na usharifu wake.


title: Eujeni Mazenod

text: Hatimaye alirudi Ufaransa na kupewa upadrisho huko Amiens mwaka 1811.


title: Eujeni Mazenod

text: Mwaka 1816 alianzisha shirika la Missionary Oblates of Mary Immaculate.


title: Eujeni Mazenod

text: Kati ya miaka 1837 na 1861 alikuwa askofu wa Marseille.


title: O.M.I.

text: Missionary Oblates of Mary Immaculate (kifupi O.M.I.) ni shirika la kipapa la wamisionari lililoanzishwa na Eujeni Mazenod (1782-1861) tarehe 25 Januari 1816.


title: O.M.I.

text: Mtakatifu huyo kutoka Ufaransa alipata kibali cha Papa Leo XII tarehe 17 Februari 1826.


title: O.M.I.

text: Shirika linaundwa na mapadri na mabruda ambao kwa kawaida wanaishi kijumuia.


title: O.M.I.

text: Mwaka 2011 walikuwa 4,400 hivi (kati yao 580 katika hatua za malezi) wakifanya umisionari katika sehemu nyingi za dunia, wakiwemo makardinali 2 na maaskofu wengi.


title: O.M.I.

text: Lengo la awali la shirika lilikuwa kuleta uamsho katika Kanisa Katoliki la Ufaransa baada ya Mapinduzi ya Kifaransa.


title: O.M.I.

text: Lakini mapema kazi zake ziliongezeka na kuenea. Papa Pius XI (1857-1939) alipendezwa na juhudi za wanashirika hata akawaita “Wataalamu wa misheni ngumu zaidi za Kanisa”


title: O.M.I.

text: Kama watawa wengine, wanashirika wanaweka nadhiri kuhusu mashauri ya Kiinjili ya useja mtakatifu, ufukara na utiifu.


title: Vikram Samvat

text: Vikram Samvat (pia: Bikram Samvat, Devanagari:विक्रम सम्वत्) ni kalenda rasmi nchini Nepal. Huhesabiwa kati ya kalenda za Kihindu na kufuata muundo wa mwaka jua-mwezi (lunisolar).


title: Vikram Samvat

text: Jina latokana na mfalme wa Kihindi Vikramaditya Samvat aliyetawala katika Uhindi kaskazini mnamo karne ya kwanza KK. Mwaakmpya unaanza kwenye siku ya mwezi mwanadamu wa mwezi wa Chaitra inayotokea wakati wa ama Machi au Aprili. Mwezi hufuata awamu halisi za mwezi.


title: Vielezi

text: Kielezi (alama yake ya kiisimu ni: E, ing. "adverb") ni neno au maneno yanayotoa taarifa ihusuyo kitenzi. Maneno hayo (vielezi) huelezea/"hufafanua" na kupambanua au kuongeza maana zaidi ya namna au jinsi tendo linavyotendeka - idadi au kiasi cha kutendeka kwa tendo hilo, mahali ambapo tendo linatendeka.


title: Vielezi

text: Hivyo basi kielezi ni neno au maneno yanayotoa taarifa ili kukujulisha kuwa kitenzi hicho kimetendeka namna gani au jinsi gani, mara ngapi au kwa kiasi gani, wapi, lini na kwa sababu gani.


title: Vielezi

text:
Wakati mwingine vielezi hutoa taarifa inayohusu nomino, viwakilishi, vivumishi na hata vielezi vyenzake.
Huelezea jinsi au namna jambo linavyotendeka.


title: Vielezi

text: Huelezea kitendo kilifanyika mara ngapi.


title: Vielezi

text: Huelezea kitendo kilifanyika sehemu gani.


title: Vielezi

text: Huelezea zaidi wakati au muda kitendo kinapofanyika, kwa mfano: jioni, usiku, asubuhi n.k.


title: Vielezi vya namna

text:
Vielezi vya namna (alama yake ya kiisimu ni: E) ni maneno yanayotoa taarifa au ufafanuzi ambao unaenelezea namna au jinsi kitenzi (tendo) kinavyofanyika. Maneno haya hujulisha kuwa kitenzi hicho kinatumika namna gani au jinsi gani.
Vielezi hivi vya namna au jinsi pia vimegawanyika katika makundi madogomadogo sita
Hivi ni vielezi vya namna au jinsi ambavyo huwa kwa dhati yake hutoa taarifa ihusuyo kitenzi.
Hivi ni vielezi vya namna au jinsi ambavyo uhusiano na tabia ya kitu. Nomino za dhahania zinapotumika kufafanua kitenzi huwa kielezi.
Hivi ni vielezi vya namna au jinsi ambavyo hufuatisha/huiga mlio unatokea baada ya tendo kutendeka.


title: Uislamu nchini Angola

text: Uislamu nchini Angola ni dini yenye waumini wachache sana. Vyanzo vingi vinakadiria kuna idadi ya watu 90,000, ingawaje wengine wanatoa kiwango kikubwa zaidi ya hapo.


title: Uislamu nchini Angola

text: Waislamu walio wengi nchini humo ni wahamiaji kutoka nchi za Afrika ya Magharibi na Mashariki ya Kati, ingawa baadhi ya wenyeji wamebadili dini na kuwa Waislamu.


title: Uislamu nchini Angola

text: Kuna taasisi kadhaa ambazo zinaendesha misikiti, mashule na vituo vinavyohusisha jumuia za Kiislamu. Waislamu wa Angola wanawakilishwa na Baraza Kuu la Waislamu Angola la mjini Luanda.


title: Uislamu nchini Angola

text: Hadi mwishoni mwa mwaka 2013, serikali ya Angola haitambui uwepo halali wa jumuia na taasisi za Kiislamu nchini humo, na hivyo kupelekea misikiti kukabiliana na vikwazo mbalimbali, tena mingi ilifungwa na serikali hiyo.


title: Shaka Samvat

text: Shaka Samvat ni kalenda rasmi ya kitaifa nchini Uhindi inayotumiwa huko pamoja na kalenda ya Gregori.


title: Shaka Samvat

text: Kalenda ilianzishwa mwaka 1957 baada ya uhuru wa Uhindi kwa lengo la kuunda kalenda ya kitaifa inayosaidia kuunganisha nchi hii kubwa. Kalenda ilitungwa na kamati iliyochungulia zaidi ya kalenda 30 tofauti zilizowahi kutumiwa katika sehemu na tamaduni mbalimbali za Uhindini.


title: Shaka Samvat

text: Ni kalenda ya jua na muundo wake unafanana na kalenda ya Kiajemi jinsi inavyotumiwa nchini Iran.


title: Shaka Samvat

text: Hesabu ya miaka inaanza mwaka 78 BK. Kwa hiyo mwaka 2014 katika hesabu ya Gregori unalingana na mwaka 1936–1937 wa Shaka Samvat.


title: Shaka Samvat

text: Mwaka huwa na siku 365 na kugawiwa kwa miezi 12. Kila mwaka wa nne ni mwaka mrefu wa siku 366. Miezi ya kwanza huwa na siku 31, mengine siku 30. Mwezi wa kwanza (Chaitra) una siku 30 ila katika mwaka mrefu siku 31.


title: Shaka Samvat

text: Mwaka huanza Machi 22 wa kalenda ya Gregori ambayo ni siku ya usawa wa mchana na usiku.


title: Kali Yuga

text: Kali Yuga (Devanāgarī: , lit. "Kipindi cha Kali" yaani "kipindi cha dhambi") ni kimoja cha vipindi vinne vya muda wa ulimwengu kufuatana na imani ya Uhindu.


title: Kali Yuga

text: Kufuatana na imani hii, ulimwengu baada ya uumbaji una muda wake maalumu unaogawiwa kwa "yuga" au vipindi vinne. Ulimwengu unaanza baada ya kila uumbaji katika yuga au kipindi cha kwanza ambako nguvu ya kimungu ya karma inapatikana kwa nguvu kwa hiyo dunia inajaa maadili mema. Kila yuga nguvu ya karma inapungua hadi katika kipindi au yuga ya nne nguvu ya karma na maadili iko robo moja tu. Pepo baya kwa jina "Kali" anatawala yuga hii.


title: Kali Yuga

text: Kufuatana na maandiko ya Kihindu Kali Yuga hii ilianza 23 Januari 3102 BK. Wahindu walio wengi huamini yuga hii ina muda wa miaka 432,000. Imani hii inapatikana pia kati ya wafuasi wa Kalasinga


title: Kalenda ya Kiajemi

text: Kalenda ya Kiajemi ni kalenda rasmi katika nchi za Iran na Afghanistan. Ni kalenda ya jua yenye siku 365 na siku 366 katika mwaka mrefu. Mwaka hugawiwa kwa miezi 12.


title: Kalenda ya Kiajemi

text:
Mwaka unaanza kwenye 1 Farwardin ambayo ni sawa na 21 Machi, isipokuwa katika mwaka mrefu wa Kalenda ya Gregori ni 20 Machi.
Hesabu ya miaka unafuata hijra ya Mtume Muhamad, kwa hiyo hesabu inaanza katika mwaka 622 ya Gregori. Mwaka 2014 wa kimataifa unalingana na miaka 1392/1393 wa kalenda ya Kiajemi.


title: Kalenda ya Kiajemi

text: Kalenda hii inatumiwa pamoja na kalenda ya Kiislamu inayoanza hesabu yake pia kwenye Hijra lakini kwa sababu ni kalenda ya mwezi miaka yake ni mifupi na hivyo mwaka 1393 wa Kiajemi unalingana na mwaka 1435 wa kiislamu. Ilhali hesabu zote mbili zina msingi wa kiislamu kwa kurejea hijra zinatofautishwa pia kwa kutumia majina "hijri shamsi" (hijri ya jua) na "hijri qamari" (hijri ya mwezi).


title: Kalenda ya Kiajemi

text:
Jina Siku Jina la Kiajemi
Farvardin فروردین 31
Ordibehesht اردیبهشت 31
Khordâd خرداد 31
Tir تیر 31
Mordad مرداد 31
Shahrivar شهریور 31
Mehr مهر 30
Aban آبان 30
Azar آذر 30
Dey دی 30
Bahman بهمن 30
Esfand اسفند 29


title: Dini nchini Benin

text: Dini nchini Benin zinaishi pamoja kwa amani.


title: Dini nchini Benin

text: Kulingana na sensa ya mwaka 2002, asilimia 27.1 ya wakazi wa Benin walikuwa Wakatoliki, asilimia 24.4 Waislamu, asilimia 17.3 wafuasi wa dini ya jadi ya Vudu, asilimia 5 Wakristo wa Kanisa la Mbinguni, asilimia 3.2 Wamethodisti, asilimia 7.5 Wakristo wa madhehebu mbalimbali, asilimia 6 ni makundi mengine ya dini za jadi za Kiafrika, asilimia 1.9 ni makundi mengine ya dini, na asilimia 6.5 wanadai hawana uhusiano na dini yoyote ile.


title: Uislamu nchini Benin

text: Uislamu nchini Benin ni dini ya pili kwa wingi wa waumini ambayo inafuatwa sana baada ya Ukristo ikiwa na asilimia 24.4 za wakazi wote kwa mujibu wa sensa ya taifa ya mwaka wa 2002.


title: Uislamu nchini Botswana

text: Uislamu nchini Botswana ni dini ya tatu kwa ukubwa nchini Botswana, ikifuata Ukristo na dini za jadi. Waislamu wana asilimia chini ya 1 ya idadi ya wakazi wote wa nchi hiyo.


title: Uislamu nchini Botswana

text: Uislamu uliingia nchini humo kupitia wahamiaji kutoka Kusini mwa Asia, ambao walilowea katika eneo hilo wakati wa Ukoloni wa Kiingereza.


title: Uislamu nchini Botswana

text: Uhusiano baina ya dini tofauti unabaki kuwa wa amani na utulivu, licha ya kuibuka kwa migogoro ya kidini katika maeneo mengine ya bara la Afrika.


title: Joan Fuster

text: Joan Fuster i Ortells (Sueca, 23 Novemba 1922 - Sueca, 21 Juni 1992) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Mkoa ya Valencia ambaye aliandika katika Kikatalani.


title: Agnez Mo

text: Agnes Monica Muljoto (amezaliwa tar. 1 Julai 1986) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za pop dansi kutoka nchini Indonesia. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Agnez Mo.


title: Agnez Mo

text: Agnez alianza kazi yake kama muimbaji na albamu yake yenye jina "Si Meong" mwaka 1992, baada ya yeye diudang diacara american muziki tuzo "Awards American Music" mwaka 2010, Agnez ijayo ya kimataifa moja kutolewa haki "Coke Bottle" ambayo ni bado Maria muziki wa pop wapenzi katika ulimwengu.


title: Kalenda ya Kiarmenia

text: Kalenda ya Kiarmenia ni aina ya kalenda iliyoanzishwa nchini Armenia na kutumiwa na watu Waarmenia au wenye asili ya Armenia. Hesabu yake ya miaka ilianza 552 katika Kalenda ya Gregori.


title: Kalenda ya Kiarmenia

text: Mwanzo wa mwaka hutokea wakati wa Julai. Ilikuwa ni kalenda ya jua lenye miezi 12 ya siku 30 na mwezi mmoja mfupi wa siku 5 au 6.


title: Kalenda ya Kiarmenia

text: Kabla ya kuwa Wakristo Waarmenia walitumia hesabu ya miaka iliyoanza mwaka 2492 KK.


title: Vinsenti Pallotti

text: Vinsenti Pallotti (Roma, Italia, 21 Aprili 1795 – Roma, 22 Januari 1850) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mwanzilishi wa Shirika la Utume Katoliki.


title: Vinsenti Pallotti

text: Alitangazwa na Papa Pius XII kuwa mwenye heri tarehe 22 Januari 1950, halafu mtakatifu na Papa Yohane XXIII tarehe 20 Januari 1963.


title: Holmsund

text: Holmsund ni mji katika manispaa ya Umeå, mkoani Västerbotten, nchini Uswidi. Holmsund iko kandokando ya mto wa Ume upande wa Kusini wa mji wa Umeå, tena inatumika kama bandari ya Umeå. Katika sensa ya 2010, wakazi wa Holmsund wamehesabiwa kuwa watu 5489.


title: Korongo Domo-wazi

text: Korongo domo-wazi ("Anastomus lamelligerus") ni ndege anayeishi katika Afrika na Madagascar.


title: Chuo Kikuu cha Feira de Santana

text: Chuo Kikuu cha Feira de Santana (Universidade Estadual de Feira de Santana, UEFS) ni chuo kikuu nchini Brazil, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1976 katika Feira de Santana, Brazil.


title: Chuo Kikuu cha Bahia

text: Chuo Kikuu cha Bahia (Universidade Federal da Bahia, UFBA) ni chuo kikuu nchini Brazil, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1946 katika Salvador, Brazil.


title: Universidade Federal de Minas Gerais

text: Chuo Kikuu cha Minas Gerais (Universidade Federal de Minas Gerais, UFMG) ni chuo kikuu nchini Brazil, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1927 katika Belo Horizonte, Brazil.