title: Injili ya Yohane

text: Hivyo mateso yenyewe yanaonekana ufunuo wa utukufu wake kama Mwana Pekee aliyekubali kutolewa na Baba] kwa upendo.


title: Injili ya Yohane

text: Ndiyo sababu kuanzia Klementi wa Aleksandria (karne II) Injili ya Yohane inaitwa Injili ya Kiroho.


title: Injili ya Yohane

text: Kwa hakika hiyo ni tofauti sana na Injili Ndugu kwa mtindo na kwa mpangilio, kwa mafundisho na kwa habari zenyewe; ingawa kimsingi mambo ni yaleyale, ni wazi kwamba Yohane hakuzitegemea.


title: Injili ya Yohane

text: Wakati katika Injili hizo tatu Yesu anasisitiza Ufalme wa Mungu, katika ile ya Yohane anajitambulisha katika fumbo lake la Kimungu.


title: Injili ya Yohane

text: Labda Yohane alisoma walau Injili mojawapo, asipende kurudia habari zilezile, bali kuzikamilisha akiwa shahidi bora kati ya mitume wote.


title: Injili ya Yohane

text: Hata hivyo hakutaka kuandika kitabu cha historia tu, bali habari njema hasa kwa kuchimba ishara alizozitenda Yesu zinazotufumbulia fumbo lake mwenyewe na sakramenti zake.


title: Injili ya Yohane

text: Injili hiyo inatudai tukomae katika maisha ya sala na kutafakari, tukizidi kumuuliza Yesu, “Wewe ni nani?”.


title: Injili ya Yohane

text: Katika Injili hiyo atatupa jibu moja baada ya lingine.


title: Injili ya Yohane

text: Kitabu kilikaribia kukamilika mwaka 90 hivi B.K.; toleo la mwisho na sura ya 21 ni kazi ya wanafunzi wa Yohane miaka kama 10 baadaye (Yoh. 20:30-31; 21:24-25).


title: Florence Nightingale

text: Florence Nightingale (12 Mei 1820 – 13 Agosti 1910) alikuwa muuguzi (nesi) mashuhuri kutoka nchini Uingereza.


title: Florence Nightingale

text: Alizaliwa mjini Firenze katika familia tajiri wakati wazazi walifanya safari ya Italia hivyo akapewa jina la Kiingereza la mji alikozaliwa yaani Florence.


title: Florence Nightingale

text: Alipata elimu nzuri akifundishwa na baba yake nyumbani kwa sababu wakati huo hapakuwa na shule za sekondari kwa ajili ya wasichana wala nafasi ya kusoma kwenye chuo kikuu.


title: Florence Nightingale

text: Florence alikataa kuolewa badala yake alisikia wito wa ndani kutoka kwa Mungu na kuanza kuwasaidia watu maskini na wagonjwa.


title: Florence Nightingale

text: Alikwenda Ujerumani ambako ndiko alikojifunza kazi ya uuguzi kwenye taasisi ya Kilutheri ya diakonia ya Kaiserswerth akaendelea zake mjini Paris kwenye hospitali ya masista Wakatoliki.


title: Florence Nightingale

text: Aliporudi Uingereza alipewa uongozi wa zahanati ndogo kwa ajili ya wanawake.


title: Florence Nightingale

text: Mwaka uleule wa 1853 magazeti ya Uingereza yalitoa taarifa juu ya hali ya askari waliojeruhiwa kwenye vita vya Krimea vilivyopigwa kati ya jeshi la Urusi kwa upande mmoja na jeshi la Milki ya Osmani, Uingereza na Ufaransa kwa upande mwingine. Ilikuwa vita vya kwanza vilivyoripotiwa na magazeti ya kisasa na taarifa juu ya mateso ya wajeruhiwa zilishtusha wasomaji huko Uingereza hasa kwa kwa sababu jeshi la Uingereza halikuwa na madaktari wala wauguzi wa kijeshi. Askari Wafaransa tu walipata msaada kutoka watawa wa shirika la Masista wa Huruma.


title: Florence Nightingale

text: Hapo Florence Nightingale alijitolea pamoja na wauguzi wa kike 38 kwenda Krimea alipofika mwaka 1854 na kuwahudumia wajeruhiwa. Mara nyingi maafisa wakubwa wa jeshi walisikitika kwa sababu hawakupenda watu raia, tena wanawake, kujishughulisha na wanajeshi ,lakini Florence alipendwa na askari na sifa zake zilipelekwa Uingereza kwa njia ya magazeti.


title: Florence Nightingale

text: Baada ya miaka mitatu aligonjeka mwenyewe akapaswa kurudi nyumbani.


title: Florence Nightingale

text: Hapo alianzisha chuo cha wauguzi na kwa njia hiyo aliongeza heshima ya kazi hii iliyowahi kutazamwa kama kibarua tu. Kwa njia hiyo aliweka msingi kwa ajili ya uuguzi wa kisasa.


title: Florence Nightingale

text: Mswisi Henry Dunant aliguswa na habari za Florence Nightingale alipoanzisha shirika la Msalaba Mwekundu mwaka 1863. Serikali ya Marekani ilitafuta ushauri wa Florence wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani.


title: Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani

text: Vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Marekani vilipiganiwa kuanzia 1861 hadi 1865 kati ya majimbo ya kusini na majimbo ya kaskazini nchini Marekani.


text: Kundi la majimbo ya kusini likajitenga na Maungano ya Madola ya Amerika likajiita "Shirikisho la madola ya Amerika" na idadi kubwa zaidi ya majimbo ya kaskazini pamoja na serikali kuu yalitaka kuzuia farakano hili.


text: Sababu moja muhimu ya vita ilikuwa swali la utumwa. Majimbo ya kaskazini yaliwahi kupiga utumwa marufuku lakini majimbo ya kusini yaliendelea na sharia zilizoruhusu utumwa na matajiri wengi wa kusini walitegemea kazi ya watumwa.


text: Sababu nyingine zilikuwa tofauti za kiuchumi; majimbo ya kaskazini yalikuwa na viwanda na miji mingi mikubwa lakini uchumi wa kusini ulikuwa hasa kilimo kilichotegema kazi ya watumwa.


text: Uchaguzi wa mwanasiasa Abraham Lincoln aliyekuwa mpizani wa utumwa kuwa rais wa Marekani uliharakisha farakano kutokea.


text: Vita vilikuwa virefu na watu 650.000 walikufa lakini mwishoni kaskazini ilishinda.


title: Jiji

text: Jiji ni mji mkubwa. Kuna tofauti kati ya nchi na nchi ni sifa gani pamoja na ukubwa gani zinazofanya mji kuwa mji mkubwa au jiji.


title: Jiji

text: Nchini Tanzania ni Dar es Salaam pamoja na Arusha, Dodoma, Mbeya, Mwanza na Tanga, inayoitwa "jiji"; nchini Kenya ni Nairobi pamoja na Mombasa na Kisumu. Kati ya miji hiyo ni Nairobi na Dar es Salaam pekee yenye wakazi zaidi ya milioni mbili.


title: Jiji

text: Kimataifa kulikuwa na makubaliano kwenye mkutano wa kimataifa wa takwimu ya mwaka 1887 ya kuhesabu kila mji wenye wakazi zaidi ya 100,000 kama "mji mkubwa", miji kati ya wakazi 20,000 na 100,000 kama miji ya wastani na ile kati ya wakazi 5,000 na 20,000 kama miji midogo. Kufuatana na hesabu hii kulikuwa na miji mikubwa 1,700 duniani mnamo mwaka 2002.


title: Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini

text: Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini ni jumla ya maziwa matano yanayotawanyika mfululizo kwenye mpaka kati ya Marekani na Kanada. Ziwa moja la Michigan pekee limo ndani ya Marekani.


title: Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini

text: Kwa pamoja maziwa haya ni gimba kubwa la maji matamu duniani. Eneo lao linatosha kwa kuonekana kwa maji kujaa na kupwa.


title: Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini

text: Maziwa haya ni:


title: Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini

text: Maji hupita kuanzia Ziwa Superior na Ziwa Michigan kwenda Ziwa Huron; halafu kupitia mto Detroit kwenda Ziwa Erie; haafu kupitia maporomoko ya Niagara kwenda Ziwa Ontario; kutoka hapa maji hutoka katika Mto Saint Lawrence unaokwisha kwenye Bahari ya Atlantiki.


title: Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini

text: Kuna visiwa zaidi ya 35,000 ndani ya maziwa haya. Kisiwa cha Manitoulin katika ziwa Huron upande wa Kanada ni kisiwa cha ziwani kikubwa duniani chenye eneo la 2,766 km² na eneo hili ni kubwa kuliko maeneo ya Unguja (1,658 km²) na Pemba (980 km²) pamoja.


title: Taj Mahal

text: Taj Mahal (Kiajemi تاج محل - tāj-maḥal, "taji la mahali") ni jengo zuri la kaburi lenye umbo la msikiti mjini Agra (Uhindi). Mara nyingi huhesabiwa kati ya majengo mazuri duniani.


title: Taj Mahal

text: Taj Mahal ilijengwa 1631 - 1648 kwa amri ya Shah Jahan aliyekuwa mtawala wa nasaba ya Moghul aliyetaka kumkumbuka mke wake mpendwa 1631 Mumtaz Mahal. Shah Jahan aliwaajiri mafundi 20,000 kutoka Asia ya Kusini na Asia ya Kati walioongozwa na Mwajemi Ali Fazal kutoka Afghanistan. Msanifu huyu aliunganisha sifa za ujenzi wa Uajemi na Uhindi.


title: Taj Mahal

text: Taj Mahal imekuwa shabaha ya watalii wengi na tangu 1983 imeandikishwa katika orodha ya urithi wa dunia ya UNESCO.


title: Taj Mahal

text: Jengo liko hatarini kutokana na hewa chafu. Magari hayaruhusiwi kukaribia jengo katika duara ya kilomita 2. Hata hivyo gesi chafu na mvua asidi zinaendelea kula mawe yake.


title: Shakwe-mporaji

text: Shakwe-waporaji ni ndege wa jenasi "Stercorarius", jenasi pekee katika familia Stercorariidae. Pengine huitwa skua pia. Hawa ni ndege wakubwa kadiri ambao wana mnasaba na shakwe. Wana rangi ya kahawa au kijivu; spishi ndogo zina madoa meupe bawani na mileli miwili ya kati ya mikia yao ni mirefu. Wana mdomo mwenye nguvu na ncha kwa umbo la kulabu. Wanaweza kuogelea na kuna ngozi kati ya vidole vya miguu yao.


title: Shakwe-mporaji

text: Ndege hawa wanaweza kupuruka sana na hufukuzia shakwe na ndege wengine wa bahari ili kupora mateka yao (kleptoparasitism). Nyakati nyingine hukamata samaki au hula mizoga na matumbo. Spishi kubwa zinaweza kuua na kula ndege wengine hata mpaka ukubwa wa Shakwe Mgongo-mweusi Mkubwa. Wakati wa majira ya kuzaa hula panya wa tundra (lemming) na mayai na makinda ya ndege wengine. Hutaga mayai yao chini kwa maeneo ya Akitiki.


title: Sappho

text: Sappho (Kigiriki Σαπφώ sap-phō au Ψάπφω psap-phō; * kati ya 630 KK na 612 KK; † mnamo 570 KK)) alikuwa mshairi wa kike wakati wa ustaarabu wa Ugiriki ya Kale. Aliishi mjini Mytilene kwenye kisiwa cha Lesbos. Sehemu kubwa ya kazi zake zimepotea.


title: Sappho

text: Alitunga shairi juu ya miungu na mapenzi. Nyakati za kale zilikusanywa katika vitabu tisa vilivyosafiwa na watu mashuhuri kama Plato na Horasi.


title: Sappho

text: Alikusanya kundi la wanafunzi wa kike na kuwafundisha ushairi, muziki na uimbaji. Sehemu ya shairi na nyimbo zake ziliimbia mapenzi kati ya wanawake. Kwa hiyo lugha nyingi za Ulaya hutumia jina la kisiwa alipoishi kwa mapenzi kati ya wanawake (Kiing. "lesbian").


title: Corazon Aquino

text: María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino (25 Januari 1933 – 1 Agosti 2009) anafahamika zaidi kwa jina la Cory Aquino, alikuwa Rais wa 11 kwa nchi ya Ufilipino, ambaye alitumikia taifa hilo tangu mwaka wa 1986 hadi 1992. Aquino, ndiyo mwanamke wa kwanza kuwa Rais kwa nchi ya Ufilipino na ni wa kwanza kwa nchi za Asia.


title: Carrie-Anne Moss

text: Carrie-Anne Moss (amezaliwa tar. 21 Agosti 1967) ni mshindi wa akiwa kama mwigizaji bora filamu wa kike kutoka nchini Kanada. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa jina la Trinity kutoka katika mfululizo wa filamu za Matrix, vilevile Natalie kutoka katika filamu ya Memento.


title: Carrie-Anne Moss

text: Carrie-Anne Moss alizaliwa mjini Burnaby, British Columbia. Pia ana kaka yake mkubwa aitwaye Brooke. Mama yake na Moss (Bi. Barbara) alimwita mwanae jina la Carrie Anne, kwakuwa Moss alizaliwa wakati wa kibao maarufu cha The Hollies cha mwaka wa 1967, kilikwenda kwa jina la "Carrie-Anne" hivyo mama kwa mapenzi yake akaamua kumwita mwanawe jina hilo la wimbo.


title: Carrie-Anne Moss

text: Akiwa yungali mdogo, Moss aliishi na mama yake mjini Vancouver, baada ya wazazi wake kutarikiana. Akiwa na umri wa miaka kumi na moja, Moss akajiunga na kikundi cha muziki cha watoto cha mjini Vancouver, na baadaye kuelekea katika safari za kimuziki wa kwaya katika nchi za Ulaya.


title: Carrie-Anne Moss

text: Miaka ya baadaye alielekea zake nchini Marekani na kuweza kujiunga na moja kati ya shule za sanaa iliyopo mjini Pasadena. Mwaka wa 1985, alirudi tena mjini Vancouver na akabahatika kuwa mwanamitindo. Kazi hiyo ya uwanamitindo ilipelekea kumsafarisha katika nchi ya Japan na Hispania kunako miaka ya 1980.


title: Carrie-Anne Moss

text: Moss ameolewa na Bw. Steven Roy kunako mwaka wa 1999, ambaye pia ni mwigizaji wa filamu. Wawili hao wamebahatika kupata watoto wawili wa kilume, wa kwanza amezaliwa mwishoni mwa mwaka wa 2003 na wa pili amezaliwa mnamo mwezi Novemba katika mwaka wa 2005. Moss, yumakini sana katika kuitunza familia yake na mwenyewe pia. Moss pia ana mtoto mkubwa ambaye anajulikana kwa jina la Owen.


title: Carrie-Anne Moss

text: Na rafiki mkubwa wa Moss ni mwigizaji mwenzi anajulikana kwa jina la Maria Bello, ambaye ndiye mama mlezi wa mtoto wa kwanza wa Moss.


title: Sanamu ya Zeus mjini Olympia

text: Sanamu ya Zeus mjini Olympia ilimwonyesha mungu mkuu wa dini ya Ugiriki ya Kale. Zeus aliaminiwa kuwa baba wa miungu wa Ugiriki.


title: Sanamu ya Zeus mjini Olympia

text: Sanamu yenye kimo cha mita 12 ilimwonyesha mungu huyu akikalia kitini kama mzee mwenye hekima. Ilikaa kwenye hekalu kubwa ya Zeus ya Olympia kando la uwanja wa michezo ya Olimpiki. Ilitengenezwa na mchongaji mashuhuru Phidias aliyejenga kiini cha ubao na chuma pamoja na jasi na kuifunika kwa ubao, dhahabu na pembe. Phidias aliifanyia kazi kwa miaka 8 kuanzia mwaka 438 KK. Baada ya kuimaliza Phidias alishtakiwa kuwa ameiba kiasi cha dhahabu iliyokusudiwa kwa sanamu akauawa.


title: Sanamu ya Zeus mjini Olympia

text: Watu wa Kale walihesabu sanamu hii kati ya maajabu saba za dunia.


title: Sanamu ya Zeus mjini Olympia

text: Mwaka 40 BK Kaisari wa Roma Caligula alishindwa kupeleka sanamu kwenda mjini Roma. Lakini wakati wa karne ya 4 ilipelekwa Konstantinopoli ikasimamishwa pale hadi mwaka 475 ilipoharibiwa katika moto kubwa.


title: The Matrix

text: The Matrix ni filamu ya kupigana na yenye uzushi wa kisayansi, ambayo ilitengenezwa mwaka wa 1999. Filamu ilitungwa na kuongozwa na Wachowski Brothers. Washiriki wakuu katika filamu hii ni Keanu Reeves, Laurence Fishburne, Carrie Anne Moss na Hugo Weaving. Mhusika mkuu katika filamu hii ni Neo (Keanu Reeves).


title: The Matrix

text: Filamu ilitolewa rasmi mnamo tarehe 31 Machi ya mwaka wa 1999 katika nchi ya Marekani, na ni toleo la kwanza kutoka katika mfululizo wa filamu za Matrix. Filamu imepokea Tuzo nne za Academy.


title: The Matrix

text: Mtu mmoja aitwaye Morpheus (Laurence Fishburne) anamwonyesha Neo Matrix ni kitu gani. Matrix ni program ya kompyuta ambao ni dunia ya uongo. Program hiyo ya kompyuta inawafanya watu kufikiria kwamba wanaishi katika dunia ya ukweli. Mashine imetengeneza program ya Matrix.


title: The Matrix

text: Matrix ni program ya kompyuta inayopumbaza watu na inatumia miili yao ili kujipatia nishati. Kabla ya muvi, Neo anaonekana kuwa anaishi katika program ya kompyuta ya Matrix. Kisha, Neo anagundua kuwa anaishi katika maisha ya uongo ndani ya Matrix.


title: The Matrix

text: Neo analazimika kupigana na Matrix ili aweze kuwaweka wanadamu huru. Na akajaribu kuwaeleza watu wote wanaishi katika Matrix kwamba yale maisha wanayoishi si ya kweli.


title: The Matrix

text: Mwanzoni mwa filamu kuonekana mtu mmoja aitwaye Thomas Anderson (Keanu Reeves) anafanya kazi katika kampuni ya kompyuta. Akiwa katika mtandao wa internet, Thomas Anderson anaona ujumbe unaomwambia kwamba Thomas Anderson jina lake ni Neo.


title: The Matrix

text: Usiku mmoja, alikutana ujumbe wa ajabu katika kompyuta yake. Ujumbe huo ulikuwa ukisema: "mfuate huyu sungura mweupe." Baada ya muda mchache, akatokea mwanamke mmoja aliyejichora picha ya sungura mweupe katika bega lake anagonga mlango wa chumba cha Neo. Neo akaona mchoro ule wa sungura mweupe.


title: The Matrix

text: Kwakuwa Neo anaukumbuka ule ujumbe aliyopata kutoka katika kompyuta yake, Neo akaamuwa kumfuata mwanamke huyo. Mwanamke huyo alimwongoza Neo mpaka katika kilabu ya muziki. Akakutana na mwanamke aliyemtumia ujumbe ule wa kumfuata yule sungura mweupe.


title: The Matrix

text: Mwanamke huyo jina lake ni Trinity. Trinity anafahamu kuwa Neo anaona kama maajabu juu ya mambo yale yaliyotokea kwa muda ule. Mwanamke huyo akamweleza Neo kwamba Matrix wanamsaka vibaya mno.


title: The Matrix

text: Neo akiwa bado anayafanyia kazi yale maelezo aliyoambiwa jana na yule mwanamke, ghafla akaletewa kufurushi ambacho ndani yake kuna simu ya mkononi. Baada ya muda mchache simu ikaita. Aliyepiga simu alikuwa Bw. Morpheus.


title: The Matrix

text: Morpheus na Trinity ni marafiki. Morpheus akamweleza Neo kwamba kama wewe ni (Neo) basi upo hatarini. Ghafla watu wawili waliovaa suti nyeusi wanakuja na kumvamia Neo na kisha kumkamata. Morpheus akamwambia Neo akatoroke kutoka katika jengo hilo kwa kupitia dirishani. Neo akawa anaogopa sana kuruka dirishani hapo kwani jengo lilikuwa refu sana.


title: The Matrix

text: Na ikapelekea Neo kushindwa kuruka katika jengo hilo, hivyo watu hao waliovaa suti nyeusi wakafanikiwa kumtia nguvuni Neo. Watu hao wakamchukua Neo hadi katika jengo lao, na wakaanza kumwulia maswali kadha wa kadha. Neo yeye alifikiri kuwa wale ni maofisa wa polisi, lakini wao hawakuwa maofisa wa polisi.


title: The Matrix

text: Watu hao ni program mashine kutoka duniani, wanaitwa “Ma-agent”. (Agent ni neno la kweli. Ma-agent ni wakala maalum wa polisi).


title: The Matrix

text: Baada ya maswali mengi watu hao walimwachia huru Neo, mara tu wanamwachia huru Trinity akatokea. Akamwamuru Neo aiingie katika gari lake. Trinity aliondoka na Neo ilikwenda kuonana na Morpheus. Morpheus ni mtu anayejua siri ya Matrix. Morpheus akamweleza Neo, “Matrix wapo kila sehemu.


title: The Matrix

text: Na Matrix wametuzunguka sisi wote, na hata sasa katika chumba hiki pia wapo. Unaweza kuona hilo mara tu uangalipo nje ya dirishani lako na pale uwashapo televisheni yako. Unaweza ukahisi hilo pale uendapo kazini, unapoenda kanisani, na unapolipa nauli ya taxii.


title: The Matrix

text: Matrix ni dunia iliyovutwa machoni mwako (sawa na shuka ambalo watoto hulitumia kujifichia) yaani inamaana ya kukupambaza na ukweli uliopo (kuficha ukweli juu yako).”


title: The Matrix

text: Morpheus akampa Neo chaguo. Endapo Neo atachukua kidonge cha buluu, inamaana kwamba hamna atakachojua. Na hato jua lolote kuhusu Matrix. Na Neo ataendelea kuishi katika Matrix, lakini atakuwa muda wote yeye hana raha. Na endapo Neo atachukua kidonge chekundu, atatambua ukweli wote kuhusu Matrix. Neo alikibali kula kidonge chekundu, kilichotokea baada ya kula kidonge...


title: Miikka Mwamba

text: Miikka Aleksanteri Kari (amezaliwa tar. 16 Oktoba 1971, mjini Helsinki, Ufini) ni mtayarishaji wa muziki na mhandisi wa sauti toka nchini Ufini-Tanzania. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kitayarishaji kama Miikka Mwamba. Miikka Mwamba ni mtayarishaji mashuhuri sana kwa nchi ya Tanzania, na ameweza kujibebea umaarufu mkubwa sana nchini Tanzania kunako miaka ya 2000.


title: Miikka Mwamba

text: Miikka aliwahi kufanya kazi na wasanii mbalimbali wa nchini Tanzania. Wasanii hao ni: Dully Sykes, Inspector Haroun, Lady Jay Dee, Mad Ice, Chegge, Mandojo na Domo Kaya, Solid Ground Family, Complex, Zahrani (maarufu kama Big Punisher wa Bongo), Only Face, Dknob na wengine wengi wa kutoka Tanzania.


title: Miikka Mwamba

text: Miikka Mwamba, ameshawahi kufanya kazi miaka mingi kwenye medani za muziki, filamu, michezo ya kuigiza na dansi, ni swala ambalo si mara nyingi kufanyika kwa nchi ya Ufini na Tanzania pia.


title: Miikka Mwamba

text: Miikka alihitimu elimu yake ya msingi na secondary katika Lohja, ambacho ni chuo cha sanaa (Torkkelin kuvataidelukio) alisomea Helsinki, na shahada ya uzamili (MA) alipata Theatre Academy of Finland, Dept. of Light and Sound Design.


title: Pembetatu mraba

text: Pembetatu mraba ni aina ya pekee ya pembetatu yenye pembe moja ya nyuzi 90°. Pembe mbili nyingine zina jumla ya nyuzi 90°.


title: Pembetatu mraba

text: Pande zina majina maalumu kutokana na kawaida ya wanahisabati ya Ugiriki wa Kale.


title: Pythagoras

text: Pythagoras (kwa Kigiriki Πυθαγόρας; mnamo 570 KK; † baada ya mwaka 510 KK katika Italia Kusini) alikuwa mtaalamu wa falsafa na hisabati wakati wa ustaarabu wa Ugiriki ya Kale.


title: Pythagoras

text: Alizaliwa kisiwani Samos karibu na pwani ya Asia Ndogo.


title: Pythagoras

text: Alipokuwa na umri wa miaka 14 alihamia Italia ya kusini iliyokuwa eneo lenye miji mingi ya Wagiriki wa Kale.


title: Pythagoras

text: Pythagoras anakumbukwa hasa kwa "uhakiki wa Pythagoras" unaoeleza tabia za pembetatu mraba. Aligundua ya kwamba mraba juu ya hipotenusi (kiegana au upande kinyume cha pembe mraba) ni sawa na jumla ya miraba juu ya pande mbili nyingine.


title: Pythagoras

text: Pythagorasi alianzisha kundi la kidini la wanahisabati; walitafuta siri za dunia katika namba wakiamini ya kwamba miungu walificha habari za dunia ndani ya namba zinazoonekana kote duniani kwa wataalamu wa hisabati hii takatifu.


title: Pythagoras

text: Wanafunzi wake walifundisha uhamisho wa roho za watu kutoka mwili mmoja kwenda mwili mwingine; miili hufa, lakini roho zadumu. Pythagorasi alidai ya kwamba yeye alikumbuka maisha yake manne ya awali. Alikataa kuua wanyama kwa sababu aliona roho ndani ya wanyama pia, hivyo wanafunzi wake hawakula nyama.


title: Samos

text: Samos ni kisiwa cha Ugiriki kilichopo kilomita 1.3 mbele ya pwani la Uturuki. Ni pia moja ya wilaya 51 za Ugiriki.


title: Samos

text: Samos ina urefu wa 44 km na upana wa 19 km, eneo lake ni 477 km². Sehemu kubwa ni milima inayofikia kimo cha 1,153 m.


title: Samos

text: Kuna wakazi 33,800 na mji mkubwa unaitwa Samos vilevile ina watu 6,000. Uchumi unategemea utalii pamoja na kilimo. Divai ya Samos ni maarufu.


title: Samos

text: Katika historia ya Ugiriki ya Kale Samos ilikuwa nyumbani kwa wataalamu mashuhuri kama Pythagoras, Epikuri na Herodoti.


title: Gloria Foster

text: Gloria Foster (15 Novemba 1933 – 29 Septemba 2001) alikuwa mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa jina la Oracle kutoka katika mfululizo wa filamu ya Matrix 1 na 2. Bi. Gloria alifarika dunia mnamo tarehe 29 ya mwezi wa Septemba, kwa ugonjwa wa kisukari. Na akazikwa katika makaburi ya Cypress Hills mjini Brooklyn-Marekani.


title: Aristoteli

text: Aristoteli (kwa Kigiriki Αριστοτέλης, Aristotelēs; pia: Aristo; 384 KK - 7 Machi 322 KK) alikuwa mwanafalsafa muhimu wa ustaarabu wa Ugiriki ya Kale.


title: Aristoteli

text: Pamoja na Plato huhesabiwa kati ya wanafalsafa muhimu zaidi katika utamaduni wa magharibi. Aristoteli alikuwa mwalimu wa Aleksander Mkuu kabla huyu hajawa mfalme.


title: Aristoteli

text: Alichangia sehemu kubwa sana katika elimu ya sayansi na falsafa. mawazo na ugunduzi wake umewachochea watu na maandishi yake yametafsiriwa na kusomwa na watu wengi sana.


title: Aristoteli

text: Aristoteli aliandika kuhusu sanaa, nyota, biolojia, maadili, lugha, sheria. Zamani watu wa Ulaya walifuata mafundisho ya Aristoteli. Mwanateolojia mashuhuri wa Roma Thomas Aquinas alitumia sana maandishi ya Aristoteli.


title: Aristoteli

text: Aristoteli alizaliwa kwenye rasi ya Halkidiki katika Ugiriki ya kaskazini kama mtoto wa mganga wa mfalme Amyntas wa Masedonia.


title: Aristoteli

text: Alipofikia umri wa miaka 17 au 18 alitumwa kusoma kwenye chuo cha Plato huko Athens alipokaa kwa miaka 20, mwanzoni kama mwanafunzi baadaye kama mwalimu.


title: Aristoteli

text: Baada ya kifo cha Plato mwaka 347 alisafiri akatembelea mahali mbalimbali kwenye visiwa vya Bahari ya Aegei pamoja na Asia Ndogo. Akakaa kwa mfalme Hermias wa Assos akamwoa binti yake Phytias.


title: Aristoteli

text: Mnamo 345 Hermias aliuawa na Wajemi na Aristoteli alipokea wito la kuwa mwalimu wa mfalme mteule Aleksander wa Masedonia.


title: Aristoteli

text: Baada ya Aleksander kuwa mfalme, Aristoteli alirudi Athens 385/334 alipofundisha falsafa yake.


title: Aristoteli

text: Mnamo 323 baada ya kifo cha Aleksander Mkuu alipaswa kuondoka Athens kwa sababu wapinzani wa Masedonia waliongezeka nguvu akahamia Halki alipoaga dunia mapema.


title: Aristoteli

text: Aristoteli alitunga kamusi ya falsafa na kitabu juu ya Pythagoras na kuna sehemu tu ya maandishi yale yaliyohifadhiwa. Lakini mihtasari aliyotumia kwa masomo ilihifadhiwa ikakusanywa na wahariri wa baadaye na kutolewa kama maandishi yake.


title: Aristoteli

text: Kati yake kuna maandishi juu ya mantiki, fizikia, falaki na metafizikia. Neno "metafizikia" limetokana na Aristoteli kwa sababu dhana zake juu ya chanzo na tabia za vitu zilipangwa baada ya maelezo juu ya "fizikia" (hivyo jina "meta-fizikia").


title: Aristoteli

text: Aristoteli alikusanya elimu ya wakati wake akajaribu kuipanga katika utaratibu.


title: Aristoteli

text: Mwenyewe alifundishwa na Plato lakini alitofautiana na mwalimu wake katika mafundisho juu ya tabia za vitu vyenyewe. Plato aliona ya kwamba ujuzi wote tunaopata kupitia milango ya fahamu hukosa uhakika, si kamili; ujuzi wa kweli unapatikana kwa njia ya roho inayoweza kuelewa kiini cha kitu, wakati milango ya utambuzi inaona umbo la nje tu. Aristoteli alifikiri tofauti akaona utambuzi kupitia milango yetu ni muhimu zaidi na ujuzi hutegemea utazamaji wa mazingira.


title: Aristoteli

text: Katika "metafizikia" yake kuna pia dhana juu ya "mwanzilishi" au "mwenye mwendo wa kwanza". Aliona kwamba kila kitu kina mwendo kilichosababishwa na kitu kingine. Hivyo mantiki yake ilidai kuwepo kwa chanzo cha mwendo wote akakiita "mwendeshaji asiyeendeshwa" (kwa Kigiriki "proton kinoun akineton") au kwa lugha nyingine "chanzo asilia". Chanzo asili hiki kwake ni roho au dhana yenyewe (kwa Kigiriki "nous"). Aristoteli aliweza kukiita pia "Mungu".


title: Aristoteli

text: Kati ya dhana zake za kudumu iko nadharia juu ya michezo tanzia inayotajwa mara nyingi kuhusu maigizo, filamu na hata michezo ya kompyuta ya leo. Kufuatana na Aristoteli mchezo tanzia huamsha maono ya watazamaji kama vile pendo au chuki, hamu au hofu, furaha au huzuni na hasira. Ilhali mtazamaji anaingizwa katika hisi hizi roho yake husafishwa wakati wa kutazama mchezo.


title: 384 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 384 KK (Kabla ya Kristo).


title: 322 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 322 KK (kabla ya Kristo).


title: Halkidiki

text: Halkidiki (pia: Chalkidiki; Kigir. Χαλκιδική) ni rasi ya Ugiriki ya kaskazini inayoingia katika bahari ya Mediteranea kwa umbo la mkono mwenye vidole vitatu. Kidole upande wa mashariki ni Athos inayojulikana kama jamhuri ya Wamonaki; ni kama jimbo la kujitegemea linalosimamiwa na Ugiriki kwa mambo ya nje tu.


title: Halkidiki

text: Kihistoria Halkidiki ilikuwa sehemu ya Masedonia ya Kigiriki. Mwanafalsafa mashuhuri Aristoteli alizaliwa hapa.


title: Halkidiki

text: Leo hii Halkidiki -isipokuwa sehemu ya Athos- ni moja kati ya wilaya 51 za Ugiriki na makao makuu iko mjini Polygyros.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Mapinduzi ya Urusi ya 1917 ni namna ya kutaja mfuatano wa mapinduzi mawili katika mwendo wa mwaka 1917 yaliyomaliza ufalme wa miaka 1,000 nchini Urusi na kuanzisha utawala wa ukomunisti kwa miaka 70 iliyofuata.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text:
Mwaka 1917 uliona mapinduzi mawili katika Urusi:
na
Urusi ilikuwa nchi kubwa kuliko zote duniani (hata leo ni hivyo, ila ilipitiwa kwa muda na milki ya Britania au Uingereza iliyotawala eneo kubwa zaidi kwa karne moja hadi mwisho wa ukoloni). Mwaka 1917 Urusi ilikuwa nchi shiriki katika Vita Kuu ya Dunia ya Kwanza pamoja na Uingereza na Ufaransa dhidi ya Ujerumani na Austria-Hungaria.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Baada ya mafanikio ya kwanza ya mwaka 1914 jeshi la Urusi lilipaswa kurudi nyuma tangu mwaka 1915. Kushindwa mara kwa mara kuliongeza upinzani dhidi ya utawala wa Tsar Nikolas II wa Urusi.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Matatizo ya kijeshi yaliongeza ukali wa matatizo ya kijamii, kisiasa na ya kiuchumi yaliyotangulia vita ya 1914 na kusababisha tayari mapinduzi ya Urusi ya 1905.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Kati ya matatizo haya yalikuwemo:


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Kwa jumla idadi ya wananchi ambao hawakuridhika na hali ya taifa iliendelea kukua. Vyama vya siasa vyenye mwelekeo wa upinzani vilikuwa na wafuasi kati ya wafanyakazi wa viwanda kwenye miji mikubwa na pia kwenye matabaka ya kati. Wakulima ambao mara nyingi hawakuelewa siasa nje ya kijiji chao waliingia jeshini walipokutana na wafanyakazi na watu wa mjini waliowapa fikra mpya za siasa.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Kushindwa kwa Urusi katika mapigano mbalimbali ya vita kulisababisha hali ya hasira kukua na kuandaa mapinduzi.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Majira ya baridi kati ya miaka 1916 na 1917 yalileta njaa kwa watu wengi. Mavuno ya 1916 yalikuwa duni kwa sababu ya hali ya hewa na ukosefu wa wafanyakazi kwa sababu wakulima wengi walikuwa wanajeshi vitani. Miezi ya baridi ilileta njaa kwa sababu vyakula havikutosha tena.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Mnamo Januari 1917 wakinamama wa mtaa wa wafanyakazi wa Sankt Petersburg waliamua kuandamana barabarani wakidai chakula. Serikali ilituma wanajeshi dhidi yao waliotumia silaha. Lakini maandamano yaliendelea na askari walianza kukataa amri zao.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Serikali ilivunja bunge ila tu wabunge walisita kutii wakaunda kamati ya kudumu. Katika muda wa masaa 24 wanajeshi wote wa Sankt Petersburg walikataa kutumia silaha dhidi ya wananchi wakajiunga na upinzani. Serikali ya Tsar ikajiuzulu tarehe 13 Machi (iliyokuwa tarehe 28 Februari katika kalenda ya Juliasi).


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Hapo bunge liliamua kuchukua madaraka mikononi mwake ikamteua amiri jeshi mpya badala ya tsar Nikola II na kupeleka wawakilishi wake katika wizara. Wakati uleule wafanyakazi wa viwanda vya Sankt Petersburg na pia wanajeshi walianza kuchagua kamati zao na kuunda kamati ya utendaji ya wafanyakazi na wanajeshi. Kamati hizo ziliitwa kwa Kirusi “sovyeti” na sovyeti zote zilikuwa na sovyeti ya pamoja mjini Sankt Petersburg.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Tsar Nikola II aliyekaa kwenye makao makuu ya jeshi aliamua kuhamia Sankt Petersburg lakini treni yake ikasimamishwa na wanajeshi walioasi akapelekwa mjini Psow penye makao ya sehemu ya kaskazini ya jeshi. Majenerali waliokaa huko hawakuona uwezekano wa kukandamiza mapinduzi, kwa kuwa wanajeshi hawatakubali amri za kutumia silaha dhidi ya wananachi. Walimshauri tsar kujiuzulu akaitikia pia kwa jina la mwanawe. Mdogo wa tsar alitanganza ya kwamba asingekubali utawala naye kwa hiyo tarehe 3 Machi 1917 (15 Machi kwenye kalenda ya kale) utawala wa kifalme ulikwisha nchini Urusi.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Baada ya kujiuzulu kwa Tsar Nikolai II Urusi ulikuwa na vitovu vitatu vya utawala:


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Majenerali hawakupenda demokrasia lakini walipaswa kuchagua kati ya mtawala wao na taifa kwa jumla wakitaka kuendelea na vita. Waliamua kumwacha mtawala wakijaribu kusalimisha utaratibu kati ya wanajeshi.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Bunge lilikuwa na kamati yake ya kudumu iliyochukua nafasi ya serikali lakini madaraka yake yalipungukiwa. Ndani ya bunge kulikuwa na vikundi mbalimbali. Upande mmoja walikuwa watetezi wa ufalme; nafasi ya katikati walikuwa wawakilishi wa matabaka ya kati waliokuwa tayari kushirikiana na tsar akikubali haki za katiba wakitafuta siasa ya kibepari.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Kwa upande mwingine walikuwepo vyama vya kisoshalisti hasa Chama cha Mapinduzi ya Kijamii pamoja na Chama cha Wafanyakazi wa Kijamii-Kidemokrasia kilichokuwa kimegawanyaika kabla ya vita katika vikundi vya Mensheviki na Bolsheviki. Bolsheviki walitaka mapinduzi kwa njia ya kijeshi na utawala wa kidikteta utakaobadilisha muundo wa jamii kuelekea ukomunisti. Lakini kundi lenye wafuasi wengi zaidi walikuwa Mensheviki. Bungeni wabunge wa Mapinduzi ya Kijamii na Mensheviki walikuwa wachache kutokana na sheria ya uchaguzi uliowazuia wafanyakazi wengi kwenye kura. Lakini walikuwa na nguvu katika kamati za sovyeti.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Mwanzoni sovyeti hizi za wanajeshi na wafanyakazi zilikuwa na nguvu katika miji mikubwa ya Sankt Petersburg na Moscow pekee. Ila tu Sankt Petersburg walikuwa na uwezo zaidi kwa sababu ilikuwa makao makuu ya serikali. Walifaulu kupata kibali cha serikali mpya ya kuwa kila kikosi cha jeshi kilitakiwa kuchagua sovyeti yake na kutuma wawakilishi kwenye mkutano wa sovyeti ya wanajeshi na wafanyakazi.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Hivyo wakati viongozi wa jeshi walijitahidi kutunza nidhamu kati ya askari na kuwa tayari kwa hali ya vita. Huko Sankt Petersburg serikali ya bunge na kamati za wafanyakazi na wanajeshi ziligawana madaraka bila utaratibu wa wazi. Hasa hawakukubaliana juu ya suala la vita au amani. Ujerumani kama mpinzani mkuu ilikuwa na madai makali sana ambayo yalionekana hayakubaliki kwa Urusi. Lakini wakati huohuo serikali ilikuwa na matatizo kuondoa uhaba wa chakula kwa watu maskini katika miji mikubwa walioendelea kutoridhika.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Mwezi wa Aprili 1917 kiongozi wa Bolsheviki Vladimir Ilyich Lenin alirudi Urusi. Lenin aliwahi kukaa Uswisi alipopata kimbilio cha kisiasa. Polisi ya siri ya Ujerumani ilimsafirisha kupitia Ujerumani hadi Skandinavia kwa sababu Wajerumani walitaka kuharakisha mapinduzi katika Urusi. Walilenga kudhoofisha jeshi la Kirusi kwa njia hii.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Lenin alianza mara moja kuwahutubia wafanyakazi wa Sankt Petersburg na kudai amani ya mara moja kwa kukubali madai yote ya wapinzani. Wanasiasa wa vyama vya kisoshalisti nje ya Bolsheviki walipewa tayari wizara kadhaa katika serikali, lakini hawakuwa na athira juu ya maazimio ya kijeshi. Habari za mapigano ambako jeshi la Urusi lilishindwa zilidhoofisha imani ya wananchi katika serikali mpya. Chakula kilikuwa haba na njaa ilizidi.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Hadi Oktoba wawakilishi wengi katika sovyeti za wafanyakazi na wanajeshi mjini Sankt Petersburg walianza kusogea upande wa Lenin na Wabolsheviki.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Katika hali hiyo Lenin na wenzake waliamua kupindua serikali. Trotski alianzisha kamati ya kijeshi ya Sovyeti ya Petrograd. Hapa alitegemea wanajeshi wa ulinzi waliokaa Petrograd pamoja na wanamaji - kati ya viongozi wao Bolsheviki walikuwa wengi. Pia alikuwa na wanamgambo wa chama waliopewa silaha ambao walikuwa wafanyakazi teule kutoka viwandani. Wakuu wa jeshi walikataa kupokea amri kutoka Trotski na tarehe 22 Oktoba alitangaza ya kwamba kamati ya ...


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Katika usiku wa 24/25 Oktoba (ya kalenda ya Juliasi; ilikuwa 7/8 Novemba kwenye kalenda ya Gregori) vikosi vya Bolsheviki walitwaa ofisi muhimu za mjini kama ghala za silaha, posta na makao makuu ya huduma ya simu.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Hatimaye kikosi cha Bolsheviki kilitwaa ikulu mjini iliyokuwa makao makuu ya serikali. Mawaziri wote walikamatwa isipokuwa waziri mkuu Kerenski aliweza kukimbia.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Wabolsheviki waliunda serikali mpya chini ya uogozi wa Lenin. Upinzani mjini Sankt Petersburg na pia Moscow ulikuwa mdogo. Lakini nje ya miji mikubwa hali ilikuwa tofauti. Chama cha Bolsheviki iliendelea kutumia wanamgambo na sehemu ya wanajeshi walioshirikiana nao kufukuza wapinzani wote hata vyama vya Kisoshalisti vingine kama Mensheviki na Wanamapinduzi wa Kijamii.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Tar 12/25 Novemba 1917 ulitokea uchaguzi kwa bunge la kutunga katiba mpya. Uchaguzi huo uliwahi kuamuliwa na bunge la zamani na kuandaliwa na serikali ya Kerenski. Lenin alitangaza ya kwamba bunge jipya litakuwa na madaraka ya kuamua juu ya wakati ujao. Lakini uchaguzi wenyewe ulielekea tofauti; Bolsheviki walipata asilimia 20-25 za kura tu. Walishinda katika miji mikubwa na kati ya wanajeshi, lakini idadi kubwa ya wananchi vijijini waliokuwa wengi walipigia kura chama cha Mapinduzi ya Kijamii kilichopata zaidi ya nusu ya wabunge wote.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Bunge hilo lilikutana mara moja tu kwa masaa machache. Wabolsheviki walipoona ya kwamba wengine hawafuati waliondoka wakafukuza wabunge kwa wanajeshi wao.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Serikali mpya ilitangaza mara moja iko tayari kumaliza vita ikaingia haraka katika majadiliano na Wajerumani ikakubali masharti yote ya Wajerumani. Mapigano yote yalisimamishwa tarehe 15 Desemba 1917 na mkataba wa amani kati ya Urusi na Ujerumani ulitiwa sahihi katika Machi ya 1918.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Amani hiyo iliruhusu wanajeshi kurudi nyumbani; jeshi lenyewe liliporomoka na athira ya Bolsheviki ilipanuka hata nje ya miji mikubwa wakaonekana kwa watu wengi kama wakombozi waliomaliza mauaji.


title: Mapinduzi ya Urusi ya 1917

text: Tokeo la mapinduzi ya Kibolsheviki lilikuwa vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Urusi. Zaidi ya watu milioni 8 walikufa hadi 1921 ushindi wa Wabolsheviki ulipopatikana.


title: Albatrosi

text: Albatrosi (kutoka Kiing.: albatross) ni ndege wakubwa wa bahari katika familia Diomedeidae. Baina ya spishi hizi yuko ndege wenye mabawa marefu kabisa kuliko ndege wote duniani. Albatrosi Mlizi ana mabawa ambayo mawili pamoja yana urefu wa sm 310 kwa wastani na urefu mkubwa kabisa uliopimwa ulikuwa sm 370. Rangi zao zinatofautiana kutoka nyeupe na mabawa kijivu hafifu hadi mwili wote kijivucheusi. Wana domo kubwa sana lenye ncha kwa umbo la kulabu. Mirija miwili ya pua inapitia pande zote mbili za domo.


title: Albatrosi

text: Ndege hawa huenda mbali sana wakiruka angani na wanaweza kuzunguka dunia. Hawapigi mabawa sana baada ya kuruka, lakini wananyiririka kwa mabawa yaliyonyooshwa. Huwakamata ngisi, samaki na gegereka na hula mizoga pia. Kwa kawaida albatrosi huyatengeneza matago yao kwenye visiwa vya mbali visipokaa watu wala mamalia wengine. Kabla ya kujamiiana dume na jike hutenga dansi ya kanuni kaida. Jike hulitaga yai moja tu.


title: Jason Statham

text: Jason Statham (amezaliwa 12 Septemba 1967) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Uingereza. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Bacon katika filamu ya Lock, Stock and Two Smoking Barrels, Jake Green katika filamu ya Revolver, Turkish katika filamu ya Snatch.


title: Jason Statham

text: Pia Statham amepata kuonekana katika filmu nyingi sana za Kimarekani. Filamu hizo ni kama vile The Italian Job, Crank, The One na War ambazo zote alicheza na miwgizaji filamu mashuhuri wa Kichina Jet Li. Vilevile katika The Transporter, humo alicheza kama nyota kiongozi wa filamu hiyo na inaamika kwamba ile ndiyo iliyomfanya aonekane zaidi kwa watu wa Marekani.


title: Jason Statham

text: Statham alizaliwa mjini Shirebrook, Derbyshire na baadaye kuhamia mjini London. Ni mtoto wa pili wa wazazi ambao mmoja wao alikuwa mwimbaji na mwingine mwundaji wa nguo. Alikulia katika maisha ya kimichezo na ni mwogeleaji mzuri - mwanariadha. Na amewahi kushinda mashindano ya kimataifa ya mbio kwa mwaka wa 1992. Vilevile amewahi kuwa mwanachama wa Kikosi cha Waogeleaji cha Taifa cha Britain kwa takriban miaka kumi na miwili. Pia Statham ni mtaalam wa martial arts na Kick Boxing.


title: Jason Statham

text: Statham amewahi kuwa mahusiano ya kimapenzi na mwigizaji filamu-mwanamitindo wa Kiingereza Bi. Kelly Brook kwa takriban miaka saba, lakini wakaja kutengana pale mwanamama Kelly alipokutana na mwigizaji filamu mwenzi Bw. Billy Zane wakati wa kucheza filamu ya Survival Island na kupelekea kuwa mpenzi wa mwigizaji huyo. Mnamo mwaka wa 2005, Statham akaanzisha mahusiano na mwimbaji wa zamani Bi. Sophie Monk, lakini mapenzi yao hayakudumu sana wakaachana.


title: Christian Lous Lange

text: Christian Lous Lange (17 Septemba 1869 – 11 Desemba 1938) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Norwei. Hasa alijitahidi kupatanisha vyama mbalimbali vya siasa. Mwaka wa 1921, pamoja na Hjalmar Branting alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: NATO

text: NATO ni kifupi cha North Atlantic Treaty Organisation (Kifaransa: OTAN, Organisation du Traité de l'Atlantique Nord) au Jumuiya ya Mkataba wa Atlantiki ya Kaskazini ambayo ni ushirikiano wa kujihami ya kambi ya magharibi. Inaunganisha nchi nyingi za Ulaya pamoja na Marekani na Kanada. Nchi wanachama zimeahidi kuteteana kama moja inashambuliwa na nje. Makao makuu yapo Brussels.


title: NATO

text: NATO ilianzishwa mwaka 1949 wakati wa vita baridi kama maungano ya nchi za Ulaya ya magharibi pamoja na Marekani dhidi ya Umoja wa Kisovyeti na nchi shiriki zake katika Mapatano ya Warshawa. Nchi wanachama wa kwanza walikuwa Marekani, Ubelgiji, Uholanzi, Luxemburg, Ufaransa, Uingereza, Kanada, Ureno, Italia, Norwei, Denmark na Iceland. 1952 Ugiriki na Uturuki zilijiunga pia zikafuatwa na Ujerumani ya Magharibi.


title: NATO

text: Baada ya mwisho wa vita baridi nchi zilizokuwa chini ya Umoja wa Kisoveti kama sehemu ya kambi ya kikomunisti zilijiunga na NATO kuanzia mwaka 1999. Ndizo Hungaria, Ucheki, Poland (1999), halafu Estonia, Latvia, Lithuania, Slovenia, Slovakia, Bulgaria na Romania (2004).


title: NATO

text: Kroatia na Albania zimekaribishwa kujiunga na NATO lakini zinapaswa kutimiza masharti kadhaa juu ya demokrasia na utawala ndani ya taifa. Jamhuri ya Masedonia ilikaribishwa pia lakini Ugiriki ilikataza mwaliko hadi Masedonia itapatana juu ya jina lake linalodaiwa na Ugiriki pia.


title: Jumuiya ya Nchi Huru

text: Jumuiya ya Nchi Huru (Kirusi Содружество Независимых Государств (СНГ) "sodrushestvo nezavisimikh gosudarstv (SNG)"; Kiing. Commonwealth of Independent States (CIS)) ni jina la umoja wa nchi zilizokuwa sehemu za Umoja wa Kisovyeti hadi 1991.


title: Jumuiya ya Nchi Huru

text: Jumuiya hii iliundwa tar. 8 desemba 1991 na viongozi wa Urusi, Belarusi na Ukraine. Makao makuu yapo Minsk kwenye mji mkuu wa Belarusi na mkutano wa wabunge hukutana Sankt Peterburg.+Nchi mwanachama wa kushirikishwa


title: Jumuiya ya Nchi Huru

text: + Nchi zilizokuwa jamhuri za Umoja wa Kisovyeti zisizoshiriki katika jumuiya


title: Jumuiya ya Nchi Huru

text: Jumuiya ilianzishwa kama njia ya kuondoa Umoja wa Kisovyeti bila kuacha ushirikiano. Tangu kuundwa nchi wanachama zilitia sahihi kwenye mikataba na mapatano mengi lakini hali halisi umuhimu wa umoja huu umerudi nyuma. Maraisi hawakukutana pamoja tangu miaka kadhaa.


title: Jumuiya ya Nchi Huru

text: Ukraine na Georgia zinaelekea kujiunga na Ulaya na kambi la magharibi pamoja na NATO na mwelekeo huu umeshasababisha ugomvi na Urusi. Moldavia vilevile inaimarisha uhusiano wake na Romania hasa ambayo ni mwanachama wa Umoja wa Ulaya na NATO kwa sababu Wamoldavia wengi huongea Kiromania.


title: Varus

text: Publius Quinctilius Varus (* 47/46 KK mjini Cremona (Italia); † 9 BK Germania) alikuwa mwanasiasa na kiongozi wa kijeshi wa Kiroma.


title: Varus

text: Alitumiwa na Kaisari Augusto kwa shughuli mbalimbali. 9/8 KK alipewa ugavana wa jimbo la Afrika (Tunisia) . Kati ya 7/6 na 5/4 alikuwa gavana wa Kiroma huko Shamu (Syria) alipokuwa pia mshauri wa mfalme Herode I.


title: Varus

text: Mnamo 7 hadi 9 BK alipewa ugavana wa jimbo la Germania (leo: Ujerumani). Varus alizunguka pia ng'ambo ya mto Rhein akisindikizwa na legioni zake na kujenga barabara, kutembelea machifu wa Kigermanik na kutoa maazimio katika fitina kati ya makabila ya Kigermanik.


title: Varus

text: Mwaka 9 aliporudi pamoja na legioni tatu kutoka ziara yake alishambuliwa na jeshi la Wagermanik waliokusanywa na Arminio. Waroma walishambuliwa msituni wakajitetea kwa siku tatu mwishowe walishindwa na kuuawa wote. Varus alijiua mwenyewe alipoona atashindwa.


title: Varus

text: Augusto alihuzunika kupotea kwa jeshi kubwa. Hii ilikuwa mwisho wa majaribio ya Waroma ya kupanusha utawala wao juu ya Wagermanik upande wa mashariki ya mto Rhein.


title: Emma Goldman

text: Emma Goldman (27 Juni 1869 – 14 Mei 1940) alikuwa akifahamika kama mfuasi wa utawala huria, kuanzia mwishoni wa karne ya 19 hadi katikati ya karne ya 20.


title: Emma Goldman

text: Emma Goldman alikuwa mfuasi wa utawala huria (utawala huria ni nadharia ya siasa inayosema siasa na sheria havitakiwi), hivyo hakupenda serikali. Katika fikra zake alipendelea mtindo wa ukomunisti usiotia uzito kwa serikali na dola.


title: Emma Goldman

text: Aliamini kwamba watu wanapaswa wawe na maisha yao wenyewe, hivyo kila mtu atakuwa sawa na mwenziwe. Pia alikuwa mstari wa mbele katika kutaka haki sawa kwa wakinamama na alikuwa mtu wa kwanza kulilia haki za mashoga. Goldman pia alikuwa Mkanaji Mungu.


title: Emma Goldman

text: Goldman alikuwa akitetea sana mambo ya kutumia ubavu kwa ya imani ya kuleta mapinduzi halisi katika jamii, lakini baadaye alibadilisha kauli hiyo na kudai kwamba ubavu utatumikia katika kujilinda mwenyewe na si vinginevyo.


title: Emma Goldman

text: Goldman alizaliwa katika mji wa Lithuania ya leo (wakati ule ilikuwa moja kati ya sehemu ya Urusi). Alipofikisha umri wa miaka kumi na saba akahamia mjini Rochester, New York akiwa pamoja na dada yake.


title: Emma Goldman

text: Mwanzo kabisa alikuwa akifanya kazi katika kampuni ya kutengeneza nguo na akabahatika kuolewa na mfanyakazi mwenziye Bw. Jacob Kersner. Lakini ndoa yao haikudumu sana na Bi. Emma akaelekea zake mjini New York ambako huko ndiko alikokuja kuwa mmoja wa wafuasi wa utawala huria.


title: Emma Goldman

text: Pia akaja kuwa rafiki mkubwa wa Bw. Alexander Berkman (naye ni mfuasi wa utawala huria) na akamsaidia kupanga mpango wa kumwua Bw. Henry Clay Frick, tajiri anayesemekana kuwanyanyasa wafanyakazi wake. Lakini Bw. Berkman hakufanikiwa katika mpango huo badala yake akatumikia kifungo cha miaka kumi na minne jela, lakini Goldman hakupatiwa adhabu yoyote ile.


title: Emma Goldman

text: Goldman amekumbana na matatizo kibao ya kisheria. Mnamo mwaka wa 1893, alihukumiwa kwa kosa la kuanzisha mzozo na akatumikia kifungo cha mwaka mmoja jela. Kunako mwaka wa 1901, Emma alitiwa nguvuni kwa tuhuma za kuhusishwa na njama za kuuawa kwa rais wa 25 wa Marekani Bw. William McKinley, lakini akakutanika kuwa hana kosa na tuhuma hizo.


title: Emma Goldman

text: Mnamo kwa wa 1916 alitumikia kifungo cha mwaka mmoja jela kwa kosa la kutoa taarifa za siri za sehemu ya kuzalishia watu (ambapo kwa kipindi hicho ilikuwa ikihesabia kuwa kama kosa la jinai). Mnamo mwaka wa 1917 alikamatwa na kutiwa ndani kwa kosa la kutokubaliana na swala la kuanzisha Vita ya Kwanza ya Dunia.


title: Emma Goldman

text: Mnamo mwaka wa 1919, Goldman na Berkman walifukuzwa nchini Marekani, na kurudi kwao Urusi kwa sababu serikali ya Marekani ilikuwa ikiwafikiria kuwa watu hao ni hatari sana kwa taifa lao hivyo warudishwe makwao haraka iwezekanavyo. Baada ya kurudi huko, na Mapinduzi ya Urusi yakawa yameshatokea, hivyo Goldman akawa na imani kwamba sasa Urusi huenda ikawa sehemu nzuri.


title: Emma Goldman

text: Matokeo yake akawa anadai kwamba mapinduzi ya Urusi hayakuwa mazuri kama vile alivyokuwa akifikiria na kusema kwamba akina Bolsheviki waliwafanyia danganyatoto watu wengi wa nchini Urusi. Alifikiria kwamba Bolsheviki walikuwa watu wa kupenda kudhibiti watu kwa nguvu zaidi. Pia Goldman aliuchukia sana Umoja wa Kisovyeti kwa kuwaweka ndani wanaharakati wenzake wa utawala huria kwa kosa la kutokubaliana na watu hao wanaojiita wanautawala huria.


title: Emma Goldman

text: Emma na Berkman waliondoka nchini Urusi baada ya miaka miwili na Goldman akawa anaishi katika sehemu nyingi za nchi za Ulaya, ikiwemo Uingereza na Ufaransa. Mnamo mwaka wa 1936 alielekea zake nchini Hispania kwenda kuwasaidia wanautawala huria wenziye dhidi ya utawala wa kimabavu wakati ule wa Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispani.


title: Emma Goldman

text: Emma alifariki dunia mnamo tarehe 14 ya mwezi wa Mei katika mwaka wa 1940, kwa ugonjwa wa kupooza. Alizikwa karibu kidogo na mji wa Chicago.


title: Utawala huria

text: Utawala huria (pia: uanakisti kutoka Kigir. ἀναρχία "anarkhia" "bila utawala") ni itikadi ya kisiasa inayokataza kila aina ya utawala wa wanadamu juu ya wanadamu wengine. Haikuibali kipaumbele kwa "wakubwa" wa kila aina juu ya watu wengine.


title: Utawala huria

text: Wafuasi wa utawala huria hutaka kujenga jamii kama ushirikiano wa hiari kati ya watu huru ama watu mmoja-mmoja walio huru au vikundi vya watu vinavyoshirikiana kwa hiari. Wafuasi wa utawala huria wanataka kuondoa mfumo wa ngazi ya madaraka unaowapa maafisa wa juu uwezo na hali ya kuwamulia wengine wa ngazi za chini. Kutokana na msingi huu wanakataa dola na vyombo vyake kama serikali hasa kama ni serikali ya kidikteta au ya kifalme.


title: Utawala huria

text: Menginevyo kuna mikondo mingi kati ya vikundi mbalimbali wa wafuasi wa utawala huria. Wengine wanakazia zaidi nafasi ya mtu binafsi wakitazama jamii kama jumla ya watu binafsi; wengine huona umuhimu wa kugawa jamii katika vikundi vingi ambako kila mtu anajiunga na kundi na vikundi vinashirikiana kwa pamoja kwa hiari na kwa kupatana.


title: Utawala huria

text: Kwa jumla uanakisti au utawala huria ni mwendo ulioanza katika Ulaya wakati wa karne ya 19 katika mazingira ya utawala mkali wa wafalme na makabaila. Hapo waanakisti wa kwanza walijiuliza eti ni msingi gani ambako mfalme au mkabaila anadai utii wakajibu hakuna kwa sababu kila mtu ni sawa na huru si halali kumlazimisha.


title: Utawala huria

text: Waanakisti Warusi hasa walijaribu kumpindua tsar kwa njia za kigaidi kwa kumtupia mabomu au kwa bunduki.


title: Utawala huria

text: Uanakisti uliendelea katika nchi penye udikteta; katika Hispania wafuasi wa utawala huria walikuwa harakati kubwa sana kati ya wafanyakazi wa viwandani katika nusu ya kwanza ya karne ya 20.


title: Utawala huria

text: Lakini katika nchi penye demokrasia palikuwa na wafuasi wachache tu wa itikadi hiyo. Hadi leo waanakisti huwa na vikundi vidogo kati ya wanafunzi na wasoma lakini bila athira kubwa ya kisiasa.


title: Tsar

text: Tsar ilikuwa cheo cha mfalme au mfalme mkuu katika Urusi na pia katika Serbia na Bulgaria.


title: Tsar

text:
Asili ya neno ni Julius Caesar aliyekuwa kiongozi wa Dola la Roma hadi kuuawa kwake na wapinzani mwaka 44 KK. Watawala waliomfuata walianza kutumia jina la Caesar kwa heshima yake hadi jina lilikuwa cheo. Cheo cha "Caesar" likawa "kaisar" kwa lugha ya Kigiriki na kuingia katika lugha za nchi zilizojaribu kuendeleza Dola la Roma:
Tsar wa mwisho alikuwa mtawala wa Urusi Nikolai II aliyepinduliwa katika mapinduzi ya Urusi ya 1917.


title: Eazy-E

text: Eric Lynn Wright (7 Septemba 1964 – 26 Machi 1995) alikuwa rapa na mtayarishaji wa muziki kutoka mjini Compton, California, Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Eazy-E. Wakati Eazy E bado yungali bwana mdogo alikuwa akijishughulisha na maswala ya uuzaji wa dawa za kulevya, kisha pesa za kazi hiyo anawekeza katika mradi wake wa muziki wa hip hop.


title: Eazy-E

text: Anafikirika sana kuwa yeye ni mmoja kati ya waanzilishi wakubwa wa kundi la muziki wa hip hip maarufu kama N.W.A., lakini baadaye alipata umaarufu zaidi pale alipokuwa akifanya muziki huo akiwa kama msanii wa kujitegemea (solo artist).


title: Eazy-E

text: Sauti ya Eazy-E ilikuwa ikijulikana kwakuwa alikuwa akiitumia kwa staili moja tu, alikuwa akiimba kwa sauti ya juu na mashairi yake yalikuwa yakilenga sana maisha ya mtaani, yaani ujambazi, madawa ya kulevya, mahusiano ya wakazi na mapolisi, na maswala ya kujamiiana.


title: Eazy-E

text: Kuna kipindi pia alikuwa akitangaza kipindi cha hip hop katika radio ya Los Angeles katika kituo cha KKBT.


title: Eazy-E

text: Kwa kazi zake za uuzaji wa dawa za kulevya, zilikuwa zikimpa faida sana na akaamua kutumia faida zake kwa kuanzisha studio ya kurekodia mzuiki huo. Studio ilikwenda kwa jina la Ruthless Records. Pale Ruthless ilipo msajiri Dr. Dre na Ice Cube wakatunga nyimbo ya "Boyz-n-the-Hood", kisha Wright akaanzisha kundi liliokwenda kwa jina la N.W.A, kundi likaunganisha marapa wengi kama Dr. Dre na Ice Cube kisha baadaye akaongezeka DJ Yella na Arabian Prince. Siku za mbeleni studio ya Ruthless ikatoa albamu ya kwanza ya N.W.A (1987), N.W.A na mwaka uliofuata wakatoa Straight Outta Compton (1988), na baada ya mwezi mmoja Eazy-E akatoa albamu yake binafsi iliyokwenda kwa jina la Eazy-Duz-It.


title: DJ Yella

text: DJ Yella ni jina la kisanii la Antoine Carraby (amezaliwa tar. 11 Desemba 1967) ni DJ, mtayarishaji wa mzuiki na mwongozaji wa filamu kutoka mjini Compton, California, Marekani. Yella pia alikuwa mmoja wa wanachama wa kundi la muziki linalojulikana kama World Class Wreckin' Cru akiwa pamoja na Bw. Dr. Dre. Baadaye akaja kuwa mmoja wa waanzilishi wa kundi la muziki wa hip hop maarufu kama N.W.A. (akiwemo Yella, Dre, Ice Cube, MC Ren, na Eazy-E). Akiwa pamoja na Dre Yella akafanikisha kurekodiwa kwa albamu ya mwenziwao (Eazy-E). Albamu ilikwenda kwa jina la "Eazy Duz It".


title: DJ Yella

text:
Before You Turn off The Lights
Mission Possible / He's Bionic


title: Udikteta

text: Udikteta ni mfumo wa utawala wa nchi ambapo mtu mmoja asiyebanwa na sheria wala katiba anashika madaraka ya serikali na ana uwezo wa kuyatumia jinsi anavyoamua mwenyewe.


title: Udikteta

text: Mtu huyu anaitwa "dikteta" ingawa cheo rasmi mara nyingi ni "rais" au "kiongozi wa taifa". Wakati mwingine neno "udikteta" unataja pia hali ambako kundi la watu linashika madaraka yale kwa pamoja kwa mfano kamati ya wanajeshi waliochukua madaraka ya serikali.


title: Udikteta

text: Aina nyingine ni udikteta wa chama. Mfano wa kihistoria ulikuwa udikteta wa chama cha kikomunisti katika Urusi, China na nchi zilizofungamana nazo. Mfano mwingine ni mfumo wa ufashisti katika Italia na Ujerumani hadi mwaka 1945.


title: Udikteta

text: Katika historia mfumo wa ufalme ambako mfalme, sultani, kaisari au mtemi anashika madaraka yote pekee yake kwa kawaida huitwi udikteta. Lakini pale ambako mfalme anapuuza katiba ya taifa na kutwaa madaraka ambayo si yake kikatiba anaweza kuitwa dikteta pia.


title: Udikteta

text: Aina ya udikteta inayotokea mara kadhaa duniani ni udikteta wa kijeshi ambao viongozi wa jeshi wamechukua madaraka ya serikali kwa nguvu ya silaha zao. Hii ilikuwa njia hasa ya udikteta kuenea Afrika baada ya uhuru kwa sababu katika nchi nyingi za Afrika wanajeshi walipindua serikali na kutwaa madaraka kwa muda fulani.


title: Udikteta

text: Kila nchi inahitaji sheria na pia udikteta hauwezi kuongoza bila sheria. Lakini tabia muhimu ya udikteta ni ya kwamba dikteta ana nafasi au uwezo wa kupuuza sheria au kufanya maazimio nje ya sheria na hakuna njia ya kumlazimisha kutii sheria.


title: Udikteta

text: Mara nyingi uhuru na haki za wananchi zimepungukiwa sana au kuondolewa kabisa kwenye mfumo wa udikteta. Tabia muhimu ya demokrasia ni mgawanyo wa madaraka na humo uhuru wa mahakama. Katika udikteta serikali inateua mahakimu na kuingilia kati katika maazimio ya kesi. Kama kesi inaangaliwa na serikali ni kawaida ya kwamba hukumu huamuliwa nje ya mahakama.


title: Udikteta

text: Polisi inapewa nafasi ya kuwatesa watu na hii ni aina ya adhabu bila sheria wala mahakama. Mara nyingi polisi zinapewa pia nafasi ya kuua watu hovyo au kuwafunga ndani bila kesi kusikilizwa mahakamani.


title: Udikteta

text:
Utaratibu wa uchaguzi huru haufuatwi. Katika nchi kadhaa uchaguzi hufutwa kabisa kwa miaka mingi. Lakini mara nyingi kuna uchaguzi bandia badala ya uchaguzi huru. Kati ya njia mbalimbali za kuathiri matokeo ya uchaguzi ni:
yake ama uchaguzi hautokei au serikali inateua wagombea ikiondoa wapinzani wote au uchaguzi unaamuliwa awali na serikali ya kidikteta.


title: Udikteta

text: Uhuru wa maoni unabanwa au hata kupigwa marufuku kabisa. Serikali inasimamia vyombo vya habari kama magazeti, redio na televisheni. Kutolewa kwa maoni yasiyopendwa na serikali ni vigumu. Hata hivyo kuna tofauti kwa sababu kuna udikteta ambako kuna kiwango fulani cha nafasi ya kupinga maazimio ya serikali kwenye ngazi za chini kwa mfano mjini au wilayani, hali za barabara au rushwa ya watumishi wadogo wa serikali. Lakini udikteta hauruhusu upinzani unaoendelea kueleza uhusiano kati ya makosa madogo na muundo wa serikali. Upinzani dhidi ya viongozi wa juu haukubaliwi.


title: Udikteta

text: Jambo la kawaida ni uteuzi wa habari zitakazoonekana kwenye vyombo vya habari. Nchi kadhaa zinajaribu pia kukataza habari za nje kufika. Katika Ujerumani ya Mashariki kwa miaka kadhaa antena za TV zilizoelekea magharibi zilipigwa marufuku kwa sababu serikali ilitaka kuzuia upatikanaji wa TV ya Ujerumani ya Magharibi. Katika Korea ya Kaskazini wananchi wa kawaida hawana nafasi ya kuangalia intaneti. China inatumia mitambo mingi inayojaribu kuzuia habari fulani kupitia intaneti; kuna programu ambazo zinazuia kuangalia kurasa zenye jina la “Dalai Lama” anayehofiwa kama mpinzani wa serikali.


title: Matt Damon

text: Matthew Paige Damon (amezaliwa tar. 8 Oktoba 1970) ni mwigizaji wa filamu na mhisani kutoka nchini Marekani. Ameshinda Tuzo ya Akademi akiwa kama mwandishi bora muswaada andishi kwa filamu ya Good Will Hunting, ana tunukiwa unyota bora kwa filamu hiyohiyo.


title: Matt Damon

text: Umaarufu wake ulianza kukua katika soko la filamu kuanzia mwaka wa 1997, tangu hapo akawa ana pambanishwa na waigizaji wakubwa-wakubwa wa wa A-list, na leo hii ni mmoja kati ya waigizaji wakubwa kabisa katika Hollywood.


title: Matt Damon

text: Damon amepata kushiriki katika baadhi ya filamu maarufu kama vile Saving Private Ryan, The Talented Mr. Ripley, mfululizo wa Ocean, mfululizo wa Bourne, Syriana, The Good Shepherd na The Departed. Amejishindia Matuzo kedekede kwa umahili wake wa uigziaji wa filamu na amepokea nyota katika Hollywood Walk of Fame.


title: Matt Damon

text: Damon ni mmoja kati ya wale waigizaji ishirini na tano bora kwa muda wote. Katika mwaka wa 2007, alipewa jina na gazeti la People kuwa yeye ni Mwanaume Mwenye Mvuto Aliye Hai.


title: Matt Damon

text: Damon amekuwa akijishughulisha na kazi za kihisani mara kwa mara, kazi hizo ni pamoja na lujitolea kwa ONE Campaign na H2O Africa Foundation. Pamoja akiwa na mke wake, Bi. Luciana Bozán Barroso, Damon amepata watoto wawili wa kike, mmoja anaitwa Isabella na mwingine anaitwa Gia, na pia ana mtoto wa kufkia Alexa kutoka katika ndoa ya awali aliyofunga Bi. Barroso.


title: Karne ya 20

text: Karne ya 20 ni karne iliyoanzia Januari mosi ya mwaka 1901 na kuishia tarehe 31 ya mwezi Desemba mwaka 2000.


title: Karne ya 20

text: Matukio mengi yalitokea wakati wa karne ya 20 yakiwemo ya vita kuu mbili za dunia na kuongezeka kwa sekta ya viwanda duniani.


title: Karne ya 20

text: Katika karne ya 20 idadi ya watu iliongezeka zaidi sana ulimwenguni, kuliko karne zote zilizopita.


title: Harold Shipman

text:
Harold Shipman (14 Januari 1946 – 13 Januari 2004) alikuwa daktari na mwuuaji mfululizo wa Kiingereza. Anafikiriwa kuwa ameua takriban watu 250 ambao wote ni wagonjwa wake.
Alipelekwa mahakamani na akakutanika kuwa na makosa ya kuua watu wapatao 15, na baada ya uchunguzi kufanyika akakutanika tena kusababusha vifo vya watu wapatao 235. Alikuwa akipendelea sana kuua watu kwa kutumia nusu kaputi. Wagonjwa aliowaua wengi walikuwa vibibi vizee.
Wakati alivyokuwa jela, alijiua. Wengi walifurahia baada ya kusikia hayo na hata kuthubutu kusema kwamba, huo ndiyo mfano wa kuigwa kwa wauaji wa mfululizo wengine. Tukio hilo halikuwafurahisha ndugu wa watu waliouliwa ndugu za wao na kufikiria kwamba serikali inawadanganya juu ya tukio hilo.


title: Harold Shipman

text: Shipman alijinyonga na shuka wakati wa usiku wa kuamkia siku yake ya kuzaliwa, yaani ilikuwa saa sita na dakika ishirini ya kuamkia tarehe 14 Januari ya mwaka wa 2004. Alikutanika na mhudumu wa gerezani na kuanza kutoka taarifa kwamba, Shipman amejinyonga katika nondo za dirisha kwa kutumia shuka la kulalia.


title: Saddam Hussein

text: Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti (28 Aprili 1937 - 30 Desemba 2006) alikuwa Rais wa Iraki, kuanzia tarehe 16 Julai 1979 hadi mwaka wa 2003, pia waziri mkuu wa Iraki kati ya 1994 na 2003.


title: Saddam Hussein

text: Alipanda ngazi ndani ya serikali na chama cha Baath kama makamu wa rais aliyemtangulia Ahmad Hasan al-Bakr. Baada ya kupewa cheo cha rais aliua wapinzani wengi na kuimarisha utawala wake.


title: Saddam Hussein

text: Akaanzisha vita mbili:


title: Saddam Hussein

text: Ndani ya Iraki alipigania upinzani wa sehemu kubwa za wananchi hasa katika kampeni dhidi ya Wakurdi kaskazini mwa Iraki wakati wa vita dhidi ya Uajemi na dhidi ya Washia wa Iraki Kusini baada ya vita ya Ghuba.


title: Saddam Hussein

text: Saddam Hussein aliondolewa madarakani wakati wa uvamizi wa Iraki na Marekani katika vita ya pili ya ghuba mwaka 2003. Alienda mafichoni kwa miezi kadhaa, akakamatwa na kupelekwa mbele ya mahakama ya Kiiraki iliyompa adhabu ya kifo kwa jinai dhidi ya binadamu na hasa kesi 148 za mauaji zilizothibitishwa mahakamani.


title: Saddam Hussein

text: Alinyongwa Desemba 2006 katika kambi la kijeshi mjini Al Kadhimiya nchini Iraki.


title: Ugaidi

text: Ugaidi ni mfumo wa kulenga mabadiliko ya kisiasa kwa kutisha watu kwa njia ya vurugu au mauaji. Matendo ya kigaidi yanatisha kwa sababu watu wanajeruhiwa au kuuawa. Watendaji wa ugaidi kwa kawaida ni vikundi au watu wasio na cheo au nafasi rasmi.


title: Ugaidi

text: Mara nyingi si rahisi kutofautisha kati ya magaidi, wapinzani wa uhuru au watu wanaoendesha vita ya msituni. Hata jeshi rasmi za serikali zinaweza kutumia mbinu za kigaidi lakini kwa kawaida hawahesabiwi kati ya magaidi.Kundi la Al-Qaida haikusikia uadui dhidi ya watu wa Tanzania au Kenya lakini haikusita kuwaua wengi kwa kutumiza shabaha yake ya kutisha serikali ya Marekani.


title: Shakwe

text: Shakwe ni ndege wa familia Laridae. Watu wengi huita spishi za Sternidae shakwe pia. Spishi za Laridae zina michanganyiko ya rangi za nyeupe, nyeusi na kijivu; nyingine ni nyeupe kabisa, nyingine kijivucheusi. Ndege hawa wana domo lenye nguvu na ncha kali; domo lao ni nene kuliko lile la spishi za Sternidae. Wanaweza kuogelea na wana ngozi kati ya vidole vyao.


title: Shakwe

text: Shakwe huhusiswha na pwani, na kweli pale wako tele, lakini spishi nyingi wanatokea mbali na bahari, kwa kawaida karibu na maji. Spishi za "Rissa" huonekana baharini mbali na pwani. Shakwe huwakamata samaki wadogo au kaa au gegereka wengine lakini hula mizoga pia. Hulitengeneza tago lao chini, mara nyingi kisiwani.


title: Ecser

text: Ecser ni kijiji katika mji wa Pest county, Hungaria, karibu kidogo na mji wa Budapest. Mji una wakazi wapatao 3,252 kwa sensa ya mwaka wa 2001.


title: Buabua

text: Buabua ni ndege wa familia Sternidae. Watu wengi huita ndege hawa shakwe kama spishi za familia Laridae. Wengine hutumia jina buabua kwa spishi za jenasi "Anous" na "Chlidonias". Spishi za jenasi "Gygis" ni nyeupe kabisa, zile za "Sterna" ni nyeupe na zina utosi weusi; spishi nyingi zina madoa meusi kwa mabawa pia. Spishi za "Chlidonias" zina zaidi ya rangi nyeusi, hata kwa mwili wao, na spishi za "Anous" zina rangi nyeupe chache tu. Buabua wana domo refu kadiri lenye ncha kali. Wanaweza kuogelea na wana ngozi kati ya vidole vyao.


title: Buabua

text: Kama shakwe, buabua huhusiswha na pwani, lakini spishi nyingi wanatokea mbali na bahari, kwa kawaida karibu na maji. Huwakamata samaki wakipiga mbizi, lakini spishi za "Chlidonias" huwakamata wadudu pia kutoka juu ya maji baridi. Hulitengeneza tago lao chini, mara nyingi kisiwani.


title: Kihungaria

text: Kihungaria (pia: KiMadyar, Kihungaria: "magyar" au "magyar nyelv") ni lugha ya Kiugori ya magharibi katika jamii ya lugha za Kifini-Kiugori.


title: Kihungaria

text: Huzungumzwa hasa katika nchi za Hungaria (10 mill.), Romania (1.4 mill.), Slovakia (520.000), Serbia (300.000), Austria (22.000), Australia (50.000) na Marekani (1.6 mill. - 117.000).


title: Kihungaria

text: Kihungaria kinatumiwa kama lugha rasmi kitaifa katika nchi zifuatazo:


title: Kihungaria

text: Kinatambuliwa kama lugha ya wakazi wenye utamaduni wa Kihungaria katika nchi zifuatazo:


title: Kihungaria

text:
Ni pia lugha rasmi katika Umoja wa Ulaya.
Kihungaria kama lugha ya kigeni kinafundishwa shuleni au kwenye taasisi za elimu ya watu wazima katika nchi nyingi. Mwaka 2001 idadi ya wanafunzi wa Kihungaria ilkuwa kama ifuatayo:
Jumla: watu milioni 12-13


title: Kihungaria

text: Alfabeti


title: Kihungaria

text: a, á, b, c, cs, d, dz, dzs, e, é, f, g, gy, h, i, í, j, k, l, ly, m, n, ny, o, ó, ö, ő, p, q, r, s, sz, t, ty, u, ú, ü, ű, v, w, x, y, z, zs.Uangalifu!


title: Mauaji ya Halaiki ya My Lai

text: Mauji ya Halaiki ya My Lai au The My Lai Massacre (tamka: [mi.˧˩˥'lɐːj˧˧], Thảm sát Mỹ Lai, Thảm sát Sơn Mỹ) yalikuwa mauaji ya mamia ya watu yaliyofanywa na kikosi cha majeshi ya Marekani katika kijiji cha My Lai, nchini Vietnam Kusini tarehe 16 Machi 1968. Katika kumbukumbu za My Lai yameorodheshwa majina ya wahanga wapatao 504.


title: Mauaji ya Halaiki ya My Lai

text: Siku ile kikosi cha wanajeshi wa Marekani chini ya uongozi wa Luteni William Calley walipewa amri ya kutafuta wanamigambo ya Vietkong kijijini wakiambiwa ya kwamba Vietkong walijificha katika eneo lile. Waliambiwa ya kwamba wasingekuta watu raia mle lakini wategemee wanamigambo. Kikosi kilipoingia My Lai hawakuona wanamigambo bali wanawake, watoto na wazee watupu. Wakihofia ya kwamba Vietkong wanajificha kwenye vibanda na nyumba wanejeshi kadhaa walianza kufyatulia risasi kwenye nyumba na mauaji wa kwanza ya wanawake na watoto yalitokea kwa njia hiyo. Baada ya kusikia risasi watu walianza kukimbia kila upande na wanajeshi wengine walipiga risasi kwa wakimbiaji. Baada ya muda kidogo sehemu ya askari waliendelea kuwaua watu wote. Wakapitia nyumba kwa nyumba na kuua wajeruhiwa pia.


title: Mauaji ya Halaiki ya My Lai

text: Wavietnam 11 waliokolewa na rubani wa helikopta ya Kimarekani aliyeona mauaji kutoka hewani. Alishuka akajaza helikopta na Wavietnam wachache waliobaki akitisha askari wenzake kuwapigia bunduki wakijaribu kuwaua. Rubani aliyeitwa Hugh Thompson alitoa taarifa kwa wakubwa wake.


title: Mauaji ya Halaiki ya My Lai

text: Taarifa hii pamoja na habari zote zilizohusu mauaji haya zilifichwa ndani ya jeshi. Jenerali mhusika aliagiza taarifa rasmi lakini afisa aliyefanya utafiti aliandika ya kwamba kikosi cha Luteni Calley ilikuwa na mapigano makali huko My Lai kikaua maadui Vietkong 128 na watu raia 22 waliuawa kwa bahati mbaya.


title: Mauaji ya Halaiki ya My Lai

text: Habari za My Lai zilifichuliwa kwa sababu askari mwingine aliyeungwa baadaye na kikosi cha Calley ingawa hakuwepo My Lai alisikia hadithi nyingi kutoka wenzake na baada ya kuondoka jeshini aliandika barua kwa ofisi ya raisi ya Marekani na wabunge mbalimbali wa Washington alipoeleza habari za My Lai. Mbunge mmoja tu alifuatilia barua akasababisha utafiti rasmi na Luteni Calley pamoja na askari 25 wengine walifunguliwa kesi za jinai ya uuaji.


title: Mauaji ya Halaiki ya My Lai

text: Tangu Desemba 1969 magazeti ya Marekani yalianza kutuoa taarifa juu ya mauaji ya My Lai. Watu wengi huko nchini na pia duniani kwa jumla walishtuka sana.


title: Mauaji ya Halaiki ya My Lai

text: Kesi 4 zilifunguliwa mbele ya mahakama ya kijeshi na 1971 Luteni Calley pekee yake alihukumiwa akapewa jela kwa maisha. Lakini rais Nixon aliamua ya kwamba atakaa muda wa jela kwake nyumbani chini ya ulinzi na mwaka 1974 Calley alisamehewa adhabu na rais.


title: Mauaji ya Halaiki ya My Lai

text: Taarifa za My Lai ziliongeza mkasi upinzani dhidi ya vita ya Vietnam ndani ya Marekani.


title: Mauaji ya Halaiki ya My Lai

text: Leo hii kuna makumbusho mahali pa kijiji cha kale kilichojengwa na shirika la wanajeshi wa zamani wa Marekani.


title: Vietnam Kusini

text: Vietnam Kusini au Jamhuri ya Vietnam (Việt Nam Cộng Hòa) ilikuwa nchi katika nusu ya kusini ya Vietnam ya leo kati ya 1954 na 1976. Mji mkuu ulikuwa Saigon (leo: Mji wa Ho-Chi-Minh).


title: Vietnam Kusini

text: Koloni ya kifaransa ya Vietnam iligawiwa mwaka 1954 wakati wa kuondoka kwa Wafaransa. Katika kaskazini ya nchi wanamigambo Wakomunisti chini ya Ho Chi Minh waliwahi kuwafukuza Wafaransa katika vita ya Indochina. Wakimbizi wengi waliohofia Wakomunisti walikimbilia kusini.


title: Vietnam Kusini

text: Wafaransa waliwahi kuunda serikali ya kienyeji na kumkabidhi madaraka Kaisari Bao Dai kwa sehemu ya kusini walipobaki na uwezo. Mkutano wa Geneva juu ya Indochina ya 1954 uliomaliza vita uliamua ya kwamba serikali ya Bao Dai itawale kusini na kanda la eneo lisolo na jeshi ligawanye sehemu mbli za nchi.


title: Vietnam Kusini

text: Wakati wa kundoka kwa Wafaransa Bao Dai alipinduliwa na waziri mkuu Ngô Đình Diệm. Diem alikataza uchaguzi kwa Vietnam wote uliopangwa kwa 1956. Akaendesha utawala kama rais vikali akawa dikteta. Mwenyewe alikuwa Mkatoliki akashindwa kujenga uhusiano na Wabuddha waliokuwa wakazi wengi. Farakano hili kati ya Wakristo na Wabuddha lilisaidia upanuzi wa Wakomunisti.


title: Vietnam Kusini

text: 1963 Diem alipinduliwa na jeshi na nchi iliendelea chini ya kamati za kijeshi. Wakomunisti kutoka kaskazini walipeleka silaha kusini na kuanzisha maeneo waliotawala kwa umbo la chama cha Vietkong. Vita ya wenyewe kwa wenyewe ilipanua. Marekani ilijiunga katika vita hii kwanza kwa kutuma wanajeshi kama washauri na wasaidizi kwa jeshi la Vietnam Kusini na baadaye pia kwa vikosi vilivyoshiriki katika vita ya msituni dhidi ya wakomunisti wa Vietkong.


title: Vietnam Kusini

text: Jeshi la Vietnam Kusini iliongozwa vibaya na viongozi wake walijushughulisha zaidi na ufisadi kuliko vita. Wanajeshi wa kawaida hawakuwa na hamu kuwafuata wakubwa ambao walijali pesa kuliko maisha ya watu wao. Hivyo Marekani ilichukua sehemu kubwa zaidi za mapigano na mwaka 1968 wanajeshi 543,000 Wamarekani walikuwepo Vietnam Kusini.


title: Vietnam Kusini

text: Huko Marekani watu wengi walianza kupinga mchango wa nchi yao katika vita hii na serikali ilianza kupunguza idadi ya wanajeshi wake ikijaribu kuimarisha jeshi la Vietnam Kusini.


title: Vietnam Kusini

text: Kwa jumla majarabio haya yalishindikana. Vietnam Kaskazini iliendelea kutuma wanajeshi wengi kupitia Laos na Mareakani ilishindwa kuwazuia.


title: Vietnam Kusini

text: Mwaka 1975 Vietkong pamoja na jeshi la Vietnam Kusini iliteka mji mkuu Saigon. Kwa mwaka moja serikaliy a kikomunisti ilitawala kusini na mwaka 1976 sehemu mbili za Vietnam ziliunganishwa.


title: Vietnam Kusini

text: Takriban milioni na nusu ya wakazi wa kusini walikimbia baada ya 1976 wakitumia maboti na mashua ya kila aina wakajaribu kuvuka bahari na kufikia nchi pasipo na ukomunisti. Wengi wao walikufa.


Umoja wa Kizalendo kwa Ukombozi wa Vietnam Kusini (pia: Vietkong, NLF) ilikuwa harakati ya kijeshi chini ya uongozi wa wakomunisti katika Vietnam Kusini iliyopinga serikali ya Vietnam Kusini pamoja na wasaidizi wake Wamarekani kuanzia 1960 hadi 1975.


title: Umoja wa Kizalendo kwa Ukombozi wa Vietnam Kusini

text: Ilijulikana kimataifa mara nyingi kwa kufupi cha "Vietkong" au kifupi cha Kiingereza cha "NLF" (National Liberation Front).


text: Vietkong ilianzishwa kwa amri wa chama cha kikomunisti cha Vietnam Kaskazini mwaka 1960 kwa lengo la kuchukua utawala wa kusini ya Vietnam. Harakati mpya ulijengwa juu ya ushirikiano wa mabaki ya wapinzani wa kale dhidi ya ukoloni wa Ufaransa ambao hawakuridhiki na serikali ya Vietnam Kusini pamoja na maafisa kutoka kaskazini. Msingi huu uliwapa Vietkong vituo vingi kote Vietnam Kusini ambako walikuwa na wasaidizi na wanachama. Lakini uongozi ulikuwa mkononi mwa Vietnam Kaskazini na wakati wa vita ya Vietnam idadi ya wanajeshi kutoka kaskazini iliongezeka mfululizo.


text: Mwishoni vikundi wa askari wa kusini walikuwa sehemu ndogo tu pamoja na vikosi vya kijeshi kutoka Vietnam Kaskazini ingawa kwa jina mapambano yote yalitekelezwa na Vietkong.


text: Vietkong ilipigania vita ya msituni na kusababisha jeshi la Marekani kuondoka Vietnam Kusini hadi 1975.


title: Habsburg

text: Nyumba ya Habsburg ilikuwa nasaba ya watawala wa Austria tangu mwaka 1278 hadi 1918. Kuanzia 1438 hadi 1806 makaisari wa Dola Takatifu la Kiroma walikuwa Wahabsburg isipokuwa katika kipindi cha Kaisari Karolo VII (1742–1745).


title: Habsburg

text: Kiasili familia ya Habsburg walikuwa watawala makabaila katika eneo la Aargau (Uswisi). Walifaulu kupanusha eneo lao katika Uswisi uliokuwa sehemu ya Dola Takatifu wakati ule hadi Ujerumani ya Kusini.


title: Habsburg

text: Mtemi Rudolf wa Habsburg alifaulu kuchaguliwa kama mfalme wa Wajerumani na mkuu wa Dola Takatifu. Akiwa mfalme aliweza kupata utemi wa Austria na wafuasi walibaki na nafasi hii ya watawala wa Austria.


title: Habsburg

text: Mwaka 1438 Mhabsburg mwingine Albert II alichaguliwa tena kuwa mfalme wa Wajerumani. Hakutapata cheo cha Kaisari lakini kuanzia Albrecht wakuu wa Austria walichaguliwa tena kama wafalme wa Wajerumani na wote baada yake walipewa pia taji la Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma. Tangu 1526 walikuwa pia na cheo cha wafalme wa Hungaria.


title: Habsburg

text: Mhabsburg aliyetawala maeneo makubwa kabisa alikuwa Kaisari Karolo V (kama mfalme wa Hispania: Carlos I) (1500 – 1558) aliyeunganisha falme za Dola Takatifu (Ujerumani, Uswisi, Uholanzi, Ubelgiji, Italia Kaskazini, Austria) pamoja na Hispania na koloni zake katika Amerika ya Kati na Amerika Kusini.


title: Habsburg

text: Wakati wa vita za Napoleoni Kaisari Franz II wa Ujerumani alilazimishwa kuacha taji la kaisari la Dola Takatifu lakini alijitanganza kuwa Kaisari Franz I wa Austria akaanzisha cheo cha maikasari wa Austria walioendelea hadi mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia 1918.


title: Habsburg

text: Mtawala wa mwisho wa Habsburg alikuwa Karolo I wa Austria (1916-1918) aliyejiuzulu wakati wa kuporomoka kwa milki ya Austria-Hungaria baada ya kushindwa katika vita kuu ya kwanza.


title: Habsburg

text: Mwaka 1961 mkuu wa familia Otto von Habsburg alitia sahihi tangazo ya kwamba nasaba yake imeachana na madai yote ya utawala.


title: Waviking

text: Waviking ni jina la kujumlisha makundi ya watu wa makabila ya Kigermanik katika Ulaya ya Kaskazini walioonekana kwa majirani kama wafanyabiashara na pia maharamia wa baharini.


title: Waviking

text: Asili yao ilikuwa katika Skandinavia ya Kaskazini na kusini, wakatumia jahazi ndogo wakivuka nazo Bahari ya Kaskazini, Bahari ya Baltiki na kuingia pia barani kupitia mito ya Ulaya hadi Mediteranea.


title: Waviking

text: Mara nyingi walishambulia tu miji na vijiji vya pwani wakipora mali na kurudi kwao.


title: Waviking

text: Kulikuwa pia na vipindi ambako Waviking walifaulu kuteka eneo fulani na kukaa huko. Walifika Uingereza, Uskoti, Ufaransa, Hispania, Urusi hadi Bizanti na Sisilia.


title: Waviking

text: Katika Uingereza, Ufaransa ya Kaskazini na Italia ya Kusini walianzisha makazi wakitawala maeneo huko kwa muda. Huko walijulikana pia kwa majina kama Wanormani au Rus, na Rus ndiyo asili ya jina la Urusi.


title: Waviking

text: Walivuka pia Atlantiki na kufika Greenland na Kanada.


title: Waviking

text: Walihofiwa mara nyingi kama majambazi wakali lakini walitafutwa pia kama wanajeshi wa kukodi.


title: Waviking

text: Inaaminiwa ya kwamba waliondoka kwao kwa sababu hali ya hewa ilileta njaa na uhaba wa ardhi ya kulima na pia kwa sababu utajiri wa nchi za kusini iliwavuta vijana wao.


title: Ngwini

text: Ngwini au Pengwini ni ndege wa bahari katika familia Spheniscidae. Ndege hawa hawawezi kuruka angani lakini chini ya maji huenda kama “kuruka”. Kwa kweli, wanaishi baharini nusu ya mwaka na wanarudi nchi kavu ili kuzaa tu. Kwa kawaida ngwini ni weupe kwa kidari na tumbo na weusi kwa mgongo (aina ya kamafleji). Huwakamata nduvi (krill), samaki, ngisi na wanyama wengine wadogo wa bahari. Hata kama kwa kawaida ngwini huhusishwa na barafu ya Antakitiki, spishi nyingi huyataga mayai yao kwa pwani za visiwa zenye miamba au ndani ya mashimo ambayo ngwini wameyachimba. Jike huyataga mayai mawili, lakini yule wa spishi za "Aptenodytes" hulitaga moja tu. Jike na dume huatamia mayai kwa zamu, lakini kwa kawaida kinda moja hutoka tu au kinda moja analishwa tu. "Aptenodytes forsteri" (Emperor Penguin) huzaa mbali na bahari juu ya barafu ya Bara la Antakitiki. Dume hutamia yai wakati jike anapotafuta chakula cha kumpa kinda.


title: Ferdinand-Edouard Buisson

text: Ferdinand Édouard Buisson (20 Desemba 1841 – 16 Februari 1932) alikuwa mtaalamu, mwanasiasa na mchungaji wa Kiprotestanti kutoka nchi ya Ufaransa. Nchini kwake, alijitahidi hasa kwa ajili ya elimu ya msingi. Mwaka wa 1927, pamoja na Ludwig Quidde alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: Nathan Söderblom

text: Lars Olof Jonathan Söderblom (15 Januari 1866 – 12 Julai 1931) alikuwa askofu wa Kanisa la Kilutheri kutoka nchi ya Uswidi. Hasa alijitahidi upande wa umoja wa madhehebu. Mwaka wa 1930 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: Nathan Söderblom

text: Söderblom alizaliwa kijijini katika eneo la Söderhamn, Uswidi. Baba yake alikuwa mchungaji mwenye imani imara.


title: Nathan Söderblom

text: Mwaka wa 1883, Söderblom aliingia chuo kikuu cha Uppsala. Alimfuata baba yake katika masomo ya teolojia na kuwekwa wakfu kama mchungaji mwaka wa 1893.


title: Nathan Söderblom

text: Mwaka wa 1912 aliteuliwa kuwa profesa wa masomo ya dini katika chuo kikuu cha Leipzig, Ujerumani. Baada ya miaka miwili tu ilimbidi kurudi Uswidi kwa vile aliteuliwa kuwa askofu mkuu wa Kanisa la Kilutheri nchini kwake. Kama kiongozi wa kanisa, alijitahidi hasa kwa ajili ya umoja wa madhehebu, na alikuwa rafiki wa karibu wa George Bell, mchungaji Mwingereza.


title: Vietnam Kaskazini

text: Jamhuri ya Kidemokrasia ya Vietnam au Vietnam Kaskazini (kwa Kivietnam: Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa) ilikuwa jina la dola kaskazini mwa Vietnam ya leo kati ya miaka 1946 na 1976.


title: Vietnam Kaskazini

text: Jamhuri hiyo ilitangazwa na Ho Chi Minh baada ya mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia tarehe 2 Septemba 1945 mjini Hanoi katika kaskazini ya koloni la Kifaransa ya Indochina. Tangazo lilijumlisha eneo la majimbo ya Tonking na Annan ya Indochina ya Kifaransa. Ho Chi Minh alikuwa kiongozi wa Chama cha Kikomunisti kilichotawala harakati ya Viet Minh iliyoendesha upiganaji dhidi ya Ufaransa.


title: Vietnam Kaskazini

text: Tangu mwaka 1946 Ufaransa iliyowahi kufukuzwa kutoka Vietnam na Wajapani wakati wa vita vikuu ilijaribu kurudisha utawala wake. Katika vita vya Indochina jeshi la kikoloni la Ufaransa lilishindwa mwaka 1954 na Mkutano wa Geneva juu ya Indochina ya 1954 uliligawa koloni la awali katika nchi za Laos, Kambodia na Vietnam. Vietnam iligawiwa sehemu mbili yaani Vietnam Kaskazini (rasmi: Jamhuri ya Kidemokrasia ya Vietnam) na Vietnam Kusini (rasmi: Jamhuri ya Vietnam). Mapatano ya amani yalitarajia kuwepo kwa uchaguzi wa kitaifa lakini serikali ya kusini ilikataa kura hiyo.


title: Vietnam Kaskazini

text: Hivyo Vietnam Kaskazini ilibaki kama nchi ya kikomunisti na Ho Chi Minh alikuwa rais wake.


title: Vietnam Kaskazini

text: Tangu mwaka 1960 uongozi wa Vietnam Kaskazini uliamua kujenga harakati ya Vietkong katika Vietnam Kusini kwa shabaha ya kupindua serikali ya Kusini na kuunganisha nchi yote. Hii ilisababisha vita vya wenyewe kwa wenyewe ya kusini na kulazimisha kuingia kwa Marekani katika vita hivyo.


title: Vietnam Kaskazini

text: Kuanzia mwaka 1964 Vietnam Kaskazini ilituma wanajeshi wengi kwenda kusini waliofaulu kushinda vita na kuteka Saigon mwaka 1975 wakiunda serikali ya kikomunisti ya kusini. Mwaka 1976 sehemu zote mbili za Vietnam ziliunganishwa kwa jina la Jamhuri ya Kijamii ya Vietnam.


title: Nicholas Butler

text: Nicholas Murray Butler (2 Aprili 1862 – 7 Desemba 1947) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Alikuwa mwenyekiti wa Chuo Kikuu cha Columbia, na alijitahidi hasa upande wa elimu ya kimataifa. Mwaka wa 1912, alipofariki Kaimu Rais James Sherman, Butler aliteuliwa kuchukua nafasi yake Sherman chini ya Rais William Howard Taft katika uchaguzi wa 1912 lakini wakashindwa na Woodrow Wilson. Mwaka wa 1931, pamoja na Jane Addams alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: Jane Addams

text: Laura Jane Addams (6 Septemba 1860 – 21 Mei 1935) alikuwa mwanasiasa na mwanaharakati wa amani kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1931, pamoja na Nicholas Butler alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: Kinyarwanda

text: Kinyarwanda ni lugha ya Kibantu ambayo ni lugha rasmi nchini Rwanda. Kuna wasemaji pia katika Uganda kusini na sehemu za mashariki za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Jumla ya wasemaji hukadiriwa kuwa mnamo milioni 7.


title: Kinyarwanda

text: Wasemaji wa Kinyarwanda na Kirundi wanasikizana bila matatizo.


title: Kinyarwanda

text: amakuru = "Hujambo - hamjambo"


title: Kinyarwanda

text: Muraho = "Habari gani?"


title: Kinyarwanda

text: Wiriwe = "Habari za mchana"


title: Kinyarwanda

text: ndagukunda = "Nakupenda"


title: Kinyarwanda

text: murakoze = "asante"


title: Kinyarwanda

text: vuba = "haraka"


title: Kinyarwanda

text: kuririmba = "kuimba"


title: Kinyarwanda

text: kurya = "kula"


title: Kinyarwanda

text: icyayi = "chai"


title: Kinyarwanda

text: "'Umugabo = "mwanaume"


title: Kinyarwanda

text: "'Umugore = "mwanamke"


title: Kinyarwanda

text: "'Umwana = "mtoto / mwana"


title: Serikali ya Víchy

text: Serikali ya Víchy ilitawala Ufaransa chini ya amri ya Ujerumani wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Iliongozwa na Jemadari Philippe Pétain na makao makuu yalikuwepo mjini Vichy katika kusini ya Ufaransa.


title: Serikali ya Víchy

text: Petain alikubali kuunda serikali hii baada ya Ufaransa ilishindwa na Ujerumani mwaka 1940. Kati ya Julai 1940 hadi Novemba 1942 serikali ya Vichy ilikuwa na mamlaka juu ya kusini ya Ufaransa ambako wanajeshi wa Ujerumani hawakuingia kufuatana na mapatano ya kusimamisha vita. Kaskazini ya Ufaransa ilikuwa chini ya amri ya kijeshi ya Kijerumani lakini hata hapa serikali ya Vichy ilikuwa na mamlaka ya kusimamia uatawala wa miji na polisi ya Kifaransa.


title: Serikali ya Víchy

text: Sehemu ya koloni za Ufaransa hasa katika Asia (Indochina) zilikubali mamlaka ya Vichy. Koloni katika Afrika zilifuata serikali ya "Ufaransa Huru" iliyoongozwa na Charles de Gaulle.


title: Serikali ya Víchy

text: Tangu mwisho wa 1942 Ujerumani ulipeleka wanajeshi pia katika kusini ya nchi baada ya Wamarekani kufika Afrika ya Kaskazini na kutisha utawala wao katika kusini ya Ulaya.


title: Serikali ya Víchy

text: Baada ya uvamizi wa maadui wa Ujerumani katika Ufaransa Kaskazini sehemu kubwa ya Wafaransa walisimama upande wa Charles de Gaulle na serikali ya Petain ilipaswa kukimbia Ujerumani. Maafisa wake walikamatwa huko 1945.


title: Bram Stoker

text: Abraham "Bram" Stoker (8 Novemba 1847 – 20 Aprili 1912) alikuwa mtunzi wa riwaya na hadithi fupifupi kutoka nchini Ireland. Anafahamika zaidi leo hii kwa kutunga riwaya ya kutisha ya Dracula kunako miaka ya 1897.


title: Great Barrier Reef

text: Great Barrier Reef ni jina la kimataifa la safu ndefu ya mwamba wa tumbawe inayokaa baharini mbele ya pwani ya Australia kwa urefu wa kilomita 2,600.


title: Great Barrier Reef

text: Ni safu ya mwamba tumbawe kubwa kabisa duniani ikiwa na miamba tumbawe 2,900 ya pekee na visiwa 900 katika eneo la km² 344,400. Safu hii ya mwamba tumbawe inaonekana kutoka anga la nje upande wa mashariki-kaskazini wa Australia mbele ya pwani ya Queensland.


title: Great Barrier Reef

text: UNEP imeiita moja kati ya maajabu saba asilia za dunia na imepokewa katika orodha ya urithi wa dunia ya UNESCO.


title: Great Barrier Reef

text: Ni mahali muhimu kwa ekolojia ya bahari; ina aina 359 za matumbawe magumu na aina 80 za matumbawe laini, aina za sifongo 1,500 pia aina za samaki 1,500 pamoja na viumbe vingine vingi.


title: Great Barrier Reef

text: Great Barrier Reef inavuta watalii wengi Australia kutoka pande zote za dunia zinazovutwa na maajabu ya dunia hii chini ya maji.


title: Vita ya Vietnam

text: Vita ya Vietnam ilikuwa vita iliyopigwa katika nchi ya Vietnam kati ya miaka 1960 na 1975 lakini mapigano yake yalienea hadi nchi jirani za Kambodia na Laos. Wakati ule Vietnam iligawiwa katika madola mawili ya Vietnam Kusini na Vietnam Kaskazini.


title: Vita ya Vietnam

text: Ilikuwa hasa vita ndani ya Vietnam Kusini. Kwa upande mmoja walisimama serikali ya Vietnam Kusini pamoja na askari za Marekani na nchi mbalimbali zilizoshikamana nao; kwa upande mwingine wanamgambo wa Vietkong pamoja na jeshi la Vietnam Kaskazini iliyosaidiwa na nchi za Kikomunisti kwa pesa na silaha.


title: Vita ya Vietnam

text: Mapigano yalitokea hasa ndani ya Vietnam Kusini. Vietnam Kaskazini ilishambuliwa kwa mabomu ya ndege ya Marekani na wanajeshi wake walitumwa kupiga vita katika kusini.


title: Vita ya Vietnam

text: Vita ilikwisha kwa ushindi wa Vietnam kaskazini mwaka 1975.


title: Indochina

text:
Indochina ni jina la kijiografia linalojumlisha maeneo ya kibara ya Asia ya Kusini-Mashariki (bila visiwa) upande wa kusini ya China na upande wa mashariki ya Uhindi.
Kihistoria ilitaja koloni ya Indochina ya Kifaransa iliyojumlisha maeneo ya nchi za
Mara nyingi pia maneeo ya


title: Indochina

text: huhesabiwa kuwa sehemu za Indochina.


title: Indochina

text: Kiutamaduni nchi hizi ziliathiriwa na Uhindi na China kwa viwango tofauti. Kwa jumla athira ya Uhindi ilikuwa kubwa lakini Vietnam imepokea mengi zaidi kutoka China.


title: Indochina

text: Dini kuu ni Ubuddha hasa dhehebu ya Theravada. Ubuddha ya Mahayana iko zaidi Vietnam. Malaysia ina Waislamu wengi. Wahindu si wengi kwa sababu kihistoria Ubuddha ilichukua nafasi ya Uhindu.


title: Indochina

text: Wakristo si wengi kwa jumla lakini makabila kadhaa yamepokea Ukristo kama sehemu za utamaduni wao.


Azimio la ulimwengu juu ya haki za binadamu (pia: Tangazo la kilimwengu la haki za binadamu; kwa Kiingereza: Universal Declaration of Human Rights) ni tamko la Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa juu ya haki za binadamu lililotolewa tarehe 10 Desemba 1948. Ilikuwa kati ya maazimio ya kwanza kabisa ya UM.


title: Azimio la ulimwengu juu ya haki za binadamu

text: Msingi wa haki hizi uko katika kifungo cha kwanza kinachosema "Watu wote wamezaliwa huru, wakiwa na hadhi na haki sawa. Wamejaliwa akili na dhamiri na kupaswa kutendeana kwa roho ya kidugu".


text: Haki zinaorodheshwa katika vifungo 30 vinavyoeleza haki za msingi ambazo kila mtu anastahili kuwa nazo "bila kubaguana kwa rangi, taifa, jinsia, dini, siasa, fikara, asili ya taifa la mtu, mali, kwa kizazi au kwa hali nyingine yo yote".


text: Haki zilizomo katika tangazo hili si sheria ya kimataifa moja kwa moja jinsi zilivyo, lakini zimekubaliwa na kila taifa lililojiunga na UM. Sehemu kubwa ya vipengele vyake imeingia katika mapatano ya kimataifa juu ya haki za kiraia na kisiasa ya 1966 na mapatano ya kimataifa juu ya haki za kiuchumi, kijamii na kiutamaduni ya 1976 na zimekuwa sehemu ya sheria ya kimataifa kwa njia hiyo.


text: Mawazo ya msingi ya tangazo la haki za binadamu ni pamoja na:


text: Azimio la UM si mara ya kwanza katika historia kuorodhesha haki za binadamu. Mfano unaojulikana sana ni Tangazo la Haki za Kibinadamu na Kiraia lililotolewa na bunge la Ufaransa tarehe 26 Agosti 1789 wakati wa Mapinduzi ya Kifaransa.


text: Tamko la bunge la Ufaransa ulifuata katiba ya Marekani (4 Julai 1776) iliyotaja pia haki za msingi. Matangazo haya yote mawili yanasimama kwenye msingi wa juhudi za falsafa ya zama za mwangaza katika karne ya 18, lakini mizizi yake katika ustaarabu wa Ulaya unategemea hadhi ya mtu kama sura na mfano wa Mungu katika imani ya dini ya Uyahudi na Ukristo.


text: Kifungu cha 1.


text: Watu wote wamezaliwa huru, hadhi na haki zao ni sawa. Wote wamejaliwa akili na dhamiri, hivyo yapasa watendeane kindugu.


text: Kifungu cha 2.


text:
Kila mtu anastahili kuwa na haki zote za uhuru wote ambao umeelezwa katika taarifa hii bila ubaguzi wowote. Yaani bila kubaguana kwa rangi, taifa, wanaume na wanawake, dini, siasa, fikara, asili ya taifa la mtu, mali, kwa kizazi au kwa hali nyingine yoyote.
Juu ya hayo usifanywe ubaguzi kwa kutegemea siasa, utawala au kwa kutegemea uhusiano wa nchi fulani na mataifa mengine au nchi ya asili ya mtu, haidhuru nchi hiyo iwe inayojitawala, ya udhamini, isiyojitawala au inayotawaliwa na nchi nyingine kwa hali na namna yoyote.


text: Kifungu cha 3.


text: Kila mtu ana haki ya kuishi, haki ya uhuru na haki ya kulinda nafsi yake.


text: Kifungu cha 4.


text: Mtu yeyote asifanywe mtumwa au mtwana; utumwa na biashara yake ni marufuku kwa kila hali.


text: Kifungu cha 5.


text: Mtu yeyote asiteswe, asiadhibiwe, asidharauliwe au kutendewa kinyama au kikatili.


text: Kifungu cha 6.


text: Mbele ya sheria kila mtu ana haki ya kutambulika kama mtu.


text: Kifungu cha 7.


text: Mbele ya sheria watu wote ni sawa na wanastahili haki sawa za kulindwa. Wote wana haki sawa ya kulindwa kutokana na ubaguzi wowote unaoweza kuvunja taarifa hii na mambo yoyote yanayoweza kuleta ubaguzi huo.


text: Kifungu cha 8.


text: Kila mtu ana haki ya kutetewa na baraza la hukumu kwa makosa ya kuvunjiwa haki zake za asili anazostahili kwa mujibu wa kanuni na sheria.


text: Kifungu cha 9.


text: Mtu yeyote asikamatwe, asifungiwe au kuhamishwa kutoka nchi yake bila sheria.


text: Kifungu cha 10


text: Kila mtu ana haki kamili ya kuhukumiwa vyema hadharani na baraza lililo huru na lisilo na upendeleo katika kutoa uamuzi wa haki zake na wajibu wake na wa makosa yoyote yanayo-mhusu.


text:
Kifungu cha 11.
1. Kila mtu anaeshtakiwa kwa kosa la kuvunja sheria ana haki ya kuangaliwa kama si mkosefu mpaka imethibitishwa kisheria, kwa kuhukumiwa hadharani, kwamba ana hatia.
2. Mtu yeyote asitiwe hatiani kwa tendo lolote au jambo lolote halikupinga sheria ya taifa au ya kati ya mataifa wakati alipotenda. Wala asipewe adhabu kali
zaidi kuliko ile iliyokuwamo katika sheria wakati alipofanya kosa.


text: Kifungu cha 12.


text: Kila mtu asiingiliwe bila sheria katika mambo yake ya faragha, ya jamaa yake, ya nyumbani mwake au ya barua zake. Wala asivunjiwe heshima na sifa yake. Kila mmoja ana haki ya kulindaw na sheria kutokana na pingamizi au mambo kama hayo.


text:
Kifungu cha 13.
1. Kila mtu ana haki ya kwenda mahali anapotaka kuishi katika kila nchi.
2. Kila mmoja ana haki ya kuhama kutoka nchi yoyote, hata nchi yake mwenyewe, na ana haki ya kurejea katika nchi yake.


text:
Kifungu cha 14.
1. Kila mtu ana haki ya kukimbilia na kustarehe katika nchi nyingine kwa ajili ya kuepukana na udhalimu.
2. Haki hii haiwezi kuombwa kwa udhalimu ambao hautokani na makosa ya mambo ya kisiasa au na makosa ya maazimio na kanuni za Umoja wa Mataifa.


text:
Kifungu cha 15.
1. Kila mtu ana haki ya utaifa
2. Mtu yeyote asinyang’anywe utaifa wake bila sheria wala asinyimwe haki ya kubadili taifa lake kama akitaka.


text:
Kifungu cha 16.
1. Watu wazima, wanaume kwa wanawake wana haki ya kuoana na kuunda jamaa bila ya kizuio chochote kwa sababu ya rangi, taifa na dini. Wana haki sawa ya ndoa wakati wa maisha yao ya ndoa na wakati wa kutenguka ndoa.
2. Ndoa inaweza kufungwa tu kwa hiari na mapatano kamili kati ya hao wanaotaka kuoana.
3. Jamaa ni kiungo cha asili cha jamii ya watu, na inastahili kulindwa na watupamoja na serikali.


text:
Kifungu cha 17.
1. Kila mtu ana haki ya kuwa na mali yake binafsi au kwa kushirikiana na watu wengine.
2. Mtu asinyang’anywe mali yake bila sheria.


text: Kifungu cha 18.


text: Kila mtu ana haki ya uhuru wa mawazo, dhamira na dini; haki hii inahusu pia uhuru wa kubadili dini yake au imani, na uhuru wa kubainisha hadharani au faraghani -akiwa peke yake au na watu wengine- dini yake kwa kufundisha kwa vitendo, kuabudu na kwa kuadhimisha.


text: Kifungu cha 19.


text: Kila mmoja ana haki ya uhuru wa kutoa na kueleza maoni yake; haki hii inahusu pia uhuru wa kushikilia maoni yake bila kuingiliwa kati na uhuru wa kutafuta na kutoa habari na moni kwa njiayoyote bila kujali mipaka.


text:
Kifungu cha 20.
1. Kila mtu anayo haki ya kushiriki katika mkutano na chama kwa hali ya amani.
2. Mtu yeyote asilazimishwe kuwa mwanachama wa chama fulani.


text:
Kifungu cha 21.
1. Kila mmoja anayo haki ya kushiriki katika serikali ya nchi yake yeye mwenyewe binafsi au kwa njia ya mjumbe aliyemchagua kwa hiari.
2. Kila mmoja anayo haki sawa ya kufanya kazi katika serikali; matakwa hayo huonyeshwa katika uchaguzi halisi unaofanywa muda baada ya muda ambao kila mt hupiga kura na ambao hufanywa kwa kura ya siri na kila mtu hiari yake.
3. Matakwa ya watu ndio yatakuwa msingi wa utawala wa serikali;hali itajidhihirisha kwenye chaguzi za haki kwa watu wote na ambazo zinafanyika kwa siri au namna nyingine ambayo itahakikisha uchaguzi kuwa huru.


text: Kifungu cha 22.


text: Kila mtu, kama raia, anayo haki ya kutunzwa na anastahili kupata haki zinazotokana na uchumi, starehe na utamadun-ambazo ni lazima kwa hali bora na maendeleo ya nafsi yake-kwa njia ya juhudi ya taifa na ushirikiano kati ya mataifa na kwa mujibu wa utaratibu na utajiri wa kila nchi.


text:
Kifungu ch 23.
1. Kila mtu ana haki ya kufanya kazi, ya kuchagua kazi aipendayo, ya kuchagua yenye masharti mazuri na ana haki ya kulindwa asikose kazi.
2. Kila mtu ana haki ya kupata mshahara sawa na wengine wenye kazi ya namna moja bila ubaguzi.
3. Kila mfanyakazi anayo haki ya kupata mshahara wa kufaa na unaopendeza utakaomwezesha yeye mwenyewe pamoja na jamaa yake kuishi katika hali bora, na ahifadhiwe-ikiwa lazimamaisha yake kwa njia nyingine.
4. Kila mtu anayo haki ya kuunda au kujiunga na chama chochote cha wafanyakazi kwa ajili ya kulinda haki zake za kazi.


text: Kifungu cha 24.


text: Kila mtu ana haki ya kupumzika na kufanya kazi kwa kiasi cha saa zinazostahili.Pia ana haki ya kupata likizo, kwa kipindi na kupokea mshahara kama vile angekuwa kazini.


text:
Kifungu cha 25.
1. Kila mtu anayo haki ya kupata hali bora ya maisha yeye mwenyewe pamoja na jamaa yake na kupata chakula, mavazi, nyumba, matibabu na hifadhi za lazima kwa maisha yake. Pia ana haki ya kutunzwa wakati wa kazi, wakati wa ugonjwa, wa kutojiweza, ujane, uzee au anapokosa riziki yake kwa kutoweza kujisaidia.
2. Akina mama na watoto wanastahili kutunzwa na kupewa msaada maalum.Watoto wote-wawe wamezaliwa katika hali ya ndoa ama hapana-lazima watunzwe vyema.


text:
Kifungu cha 26.
1. Kila mtu ana haki ya kuelimishwa. Elimu yapasa itolewe bure hasa ile madarasa ya chini. Elimu ya madarasa ya chini ihudhuriwe kwa lazima. Elimu ya ufundi stadi iwe wazi kwa wote. Na elimu ya juu iwe wazi kwa wote kwa kutegemea sifa ya mtu.
2. Elimu itolewe kwa madhumuni ya kuendeleza barabarahali ya binadamu, na kwa shabaha ya kukuza haki za kibinadamu na uhur wake wa asili. Elimu ni wajibu ikuze hali ya kuelewana, kuvumiliana na urafiki kati ya mataifa na kati ya watu wa rangi na dini mbalilmbali. Kadhalika ni wajibu iendeleze shughuli za Umoja wa Mataifa za kudumisha amani.
3. Ni haki ya wazazi ya kuchagua aina ya elimu ya kufunzwa watoto wao.


text:
Kifungu cha 27.
1. Kila mtu anayo haki ya kushiriki katika maisha ya utamaduni ya jamii yoyote, na ana haki ya kufurahia ustadi wa kazi na kushiriki katika maendeleo ya mambo ya sayansi na faida zinazotokana nayo.
2. Kila mtu ana ya kulindwa kwa kila hali kutokana na mambo ya sayansi aliyoandika, aliyochora au aliyogundua.


text: Kifungu cha 28.


text: Ni haki kila mtu alindwe na taratibu au kanuni za jamii na zinazohusu mataifa mbalimbali ambazo ndani yake uhuru na haki zilizoelezwa katika taarifa hii zinzweza kuhifadhiwa barabara.


text:
Kifungu cha 29.
1. Kila mtu ana wajibu kwa watu wa jamii yoyote ambao kati yao tu ndio yanaweza kupatikana maendeleo kamili ya hali ya maisha yake.
2. Katika kutumia haki na uhuru wake, kila mtu itambidi kufuata kanuni zile tu zilizowekwa na sheria kwa ajili ya kulinda heshima inayotakiwa juu ya haki na uhuru wa watu wengine, na kwa ajli ya kuhifadhi kanuni za haki, usalama na hali njema ya maisha katika jamii ya kidemokrasia.
3. Uhuru na haki hizi kamwe visitumiwe kinyume cha maazimio na kanuni za umoja wa mataifa.


text: Kifungu cha 30.


text: Hakuna maneno yoyote katika taarifa hii yanayoweza kubashiriwa kwamba yanaruhusu nchi yoyote, kikundi cha watu au mtu fulani kufanya au kushughulika na jambo lolote ambalo nia yake ni kuharibu haki na uhuru zilizoelezwa humu.


title: Katibu Mkuu wa UM

text: Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa ni mtendaji mkuu wa UM na mwenyekiti wa Ofisi Kuu ya UM ambayo ni kati ya vitengo muhimu vya Umoja wa Mataifa.


title: Katibu Mkuu wa UM

text: Katibu Mkuu huchaguliwa na Mkutano Mkuu wa UM kwa muda wa miaka mitano. Jina linapelekwa mbele ya Mkutano Mkuu na Baraza la Usalama la UM. Kwa hiyo uteuzi wa Katibu Mkuu uko mkononi mwa Baraza la Usalama na kila taifa mjumbe wa kudumu linaweza kuzuia jina fulani lisipelekwa kwa njia ya Veto yake. Lakini Baraza la Usalama linapaswa kumteua mtu atakayepata kura za kutosha katika Mkutano Mkuu.


title: Katibu Mkuu wa UM

text: Hakuna sheria juu ya muda wa kazi yake lakini hadi sasa hakuna Katibu Mkuu aliyehudumia UM zaidi ya vipindi viwili au miaka 10. Kuna kawaida ya kwamba nafasi ya Katibu Mkuu inapita kwenye mabara yote ingawa hiyo si sheria.


title: Katibu Mkuu wa UM

text: Mshahara wa Katibu Mkuu ni dolar za Marekani 176,877 kwa mwaka. (2006).


title: Katibu Mkuu wa UM

text: Mkutano Mkuu uliamua 1997 kuanzisha cheo kipya cha makamu wa Katibu Mkuu.


title: Katibu Mkuu wa UM

text: Tangu 7 Januari 2007 Asha-Rose Migiro kutoka Tanzania amepewa nafasi hii. Alimfuata Mark Malloch Brown.


title: Shirika la Afya Duniani

text: Shirika la Afya Duniani (Kiing. World Health Organization - WHO) ni kitengo cha Umoja wa Mataifa. Inashughulika habari za afya ya umma ikilenga kuunganisha juhudi za kitaifa za kupambana na magonjwa na kujenga afya.


title: Shirika la Afya Duniani

text: Kisheria WHO ni shirika lenye madola wanachama 193.


title: Shirika la Afya Duniani

text: Kati ya shughuli muhimu za WHO ni progframu za kupambana na magonjwa yanayoathiri watu wengi kama vile Malaria, Ukimwi au SARS.


title: Shirika la Afya Duniani

text: WHO inaratibu mipango ya kutengeneza na kusambaza madawa ya kinga. Inaratibu pia miradi ya chanjo za kinga dhidi ya magonjwa mbalimbali.


title: Shirika la Afya Duniani

text: Makao makuu ya WHO yapo Geneva (Uswisi). Kuna ofisi sita za kikanda kama zifuatazo:


title: Sataranji

text: Sataranji (kutoka Kiajemi/Kiarabu شطرنج "shatranj"; pia: chesi kutoka Kiingereza chess) ni mchezo wa ubao kwa wachezaji wawili.


title: Sataranji

text: Ubao wa sataranji huwa na umbo la mraba na ndani yake kuna miraba midogo 64 inayobadilishana kwa rangi za nyeupe na nyeusi. Kuna pia badiliko la rangi za kahawia nyeupe na kahawia nyeusi au rangi mbalimbali.


title: Sataranji

text: Kila mchezaji huwa na visanamu 16 vinavyopangwa kwa namna maalumu ambayo ni sawa kwa kila upande na kila safari. Isipokuwa vinatofautiana kwa rangi kwa hiyo kuna mchezaji mweupe na mchezaji mweusi. Mweupe huanza mchezo; safari inayofuata wachezaji wanabadilishana rangi.


title: Sataranji

text: Visanamu ni vya aina mbili:


title: Sataranji

text: Kete za juu zinapangwa kwa njia ifuatayo: ngome -farasi -sataranja -malkia -shaha -sataranja -farasi -ngome.


title: Sataranji

text: Mchezo huanzishwa na mchezaji mwenye kete nyeupe anayehamisha kete ya kwanza jinsi anavyoamua. Halafu zamu ya mwenye kete nyeusi nufuata na mchezo unaendelea kwa zamu.


title: Sataranji

text: Kila kete ina mwendo wake wa pekee. Kete haiwezi kuhamia mraba wenye kete ya rangi yake. Lakini ikimaliza mwendo wake kwenye mraba wenye kete ya rangi nyingine inaikamata maana yake kuiondoa kutoka ubaoni na kuchukua nafasi yake kwenye mraba. Kete iliyokamatwa hairudi tena ni kama imefungwa au kufa.


title: Sataranji

text: Katika mwendo wake kete haiwezi kupita juu ya miraba yenye kete nyingine isipokuwa kete ya farasi ambayo ina uwezo wa kuruka. Vinginevyo mwendo ama unakwisha mbele ya kete nyingine au inaweze kuikamata na kuchukua nafasi yake.


title: Sataranji

text:
Shaha
Shaha ni kete kuu katika mchezo; inatembea hatua 1 (=mraba 1) kila upande. Kuna hatua ya pekee ambayo ni kuruka ngome.
Malkia


title: Sataranji

text: Ngome


title: Sataranji

text: Sataranja


title: Sataranji

text: Farasi


title: Sataranji

text:
Kitunda
Kete ya Kitunda hutembea mbele bila kunyoka tu hadi mwisho wa ubao. Mwendo wake ni hatua ya mraba mmoja. Lakini hatua yake ya kwanza kama haijatembea bado ina nafasi ya kutembea hatua mbili za mraba. Mara nyingi mchezaji mwenye kete nyeupe huanza mchezo kwa kusukuma kitunda kilichopo mbele ya shaha.


title: Sataranji

text: Kitunda kikitembea mbele hakina uwezo wa kukamata kete ya adui iliyopo mbele yake. Kituda hukamata kete iliyopo upande wa kushoto au kulia wa mraba mbele yake.


title: Sataranji

text: Kama kitunda kinafikia mstari wa mwisho wa ubao kinaondolewa na kubadilishwa kwa kete nyingine yoyote isipokuwa kete kuu ya shaha. Badiliko la kitunda huwa ni uamuzi wa mchezaji wake.