title: Klementina Anuarite

text: Maria Klementina Anuarite Nengapeta (Wamba, 29 Desemba 1939 – 1 Desemba 1964) alikuwa mtawa wa shirika la masista wa Familia Takatifu huko Bafwabaka,(leo katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo).


title: Klementina Anuarite

text: Aliuawa mwaka 1964 na Colonel Pierre Colombe, kiongozi mmojawapo wa waasi wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyoitwa Simba revolt, kwa sababu alikataa kufanya naye ngono.


title: Klementina Anuarite

text: Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 15 Agosti 1985.


title: Klementina Anuarite

text: Ni mwanamke wa kwanza wa Kibantu kupewa heshima hiyo.


title: Klementina Anuarite

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake, 1 Desemba.


title: Saba abati

text: Saba Abati (Mutalaska, karibu na Caesarea Mazaca, Kapadokia, leo nchini Uturuki, 439 – Yerusalemu, leo nchini Israeli/Palestina, 532), alikuwa mmonaki padri aliyeanzisha monasteri kadhaa, ambazo kati yake maarufu zaidi ni ile yenye jina lake (Mar Saba).


title: Saba abati

text: Jina hilo linatokana na neno la Kiaramu סַבָּא (sabba') lenye maana ya "mzee".


title: Saba abati

text: Alipokuwa na umri wa miaka minane, Saba alipelekwa katika monasteri ya Aleksandria (Misri) akawa mtaalamu wa Biblia.


title: Saba abati

text: Baadaye alikataa agizo la wazazi la kutoka utawani ili kuoa.


title: Saba abati

text: Baadaye tena alihamia monasteri nyingine za Yerusalemu.


title: Saba abati

text: Kisha kufikia miaka thelathini, alipewa baraka ya abati Eutimio Mkuu ajitenge na wote akaishi kama mkaapweke katika pango, isipokuwa Jumamosi alipokuwa anarudi kwa wenzake kushiriki ibada na mlo.


title: Saba abati

text: Baada ya muda aliruhusiwa kutorudi Jumamosi, akawa peke yake kabisa miaka mitano, chini ya uongozi wa Eutimio. Kwa kuona ukomavu wake, huyo alianza kumchukua naye kwenda porini kila mwaka tangu tarehe 14 Januari hadi Jumapili ya Matawi.


title: Saba abati

text: Eutimio alipofariki (473 hivi), Saba alihamia pango lingine tena, mbali na monasteri.


title: Saba abati

text: Huko katika Bonde la Kidron, kusini kwa Yerusalemu, walianza kukusanyika wafuasi kadhaa hata ikatokea monasteri kuu yenye jina lake (484).


title: Saba abati

text: Baadhi yao walipoanza kumpinga akidai abati awe padri, alihamia kusini, karibu na Thekoa.


title: Saba abati

text: Patriarki Salustius wa Yerusalemu alimpa upadrisho mwaka 491 na kumteua abati mkuu wa monasteri zote za Palaestina Prima mwaka 494.


title: Saba abati

text: Alipinga kabisa mafundisho ya Wamonofisiti na ya wafuasi wa Origen, hata akaenda Konstantinopoli mwaka 511 na mwaka 531 kumhimiza kaisari Anastasio I dhidi yao.


title: Saba abati

text: Saba alitunga kanuni ya kimonaki ya kwanza kwa ibada za kanisani ("Jerusalem Typikon") za monasteri zote za mapokeo ya Kigiriki.


title: Saba abati

text: Tangu kifo chake anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.


title: Saba abati

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Desemba.


title: George Takei

text: Hosato Takei (amezaliwa tar. 20 Aprili 1937) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.


title: Kukingiwa dhambi ya asili

text: Kukingiwa dhambi ya asili ni fundisho rasmi la Kanisa Katoliki kuhusu Bikira Maria, kwamba alitungwa mimba bila kurithi dhambi ya asili.


title: Kukingiwa dhambi ya asili

text: Alipewa na Mungu fadhili hiyo kwa kutanguliziwa stahili za Yesu Kristo, mwanae.


title: Kukingiwa dhambi ya asili

text: Imani hiyo katika utakatifu usio na doa wa Maria ilishikwa na Wakristo tangu kale.


title: Kukingiwa dhambi ya asili

text: Hata hivyo mjadala wa wanateolojia uliendelea muda mrefu kuhusu uwezekano wa fadhili hiyo kuhusiana na imani ya kwamba Mkombozi pekee wa binadamu wote ni Yesu.


title: Kukingiwa dhambi ya asili

text: Kati ya watetezi wakuu wa fadhili hiyo walijitokeza Ndugu Wadogo, kuanzia Yohane Duns Skoto.


title: Kukingiwa dhambi ya asili

text: Hatimaye dogma hiyo ilitangazwa mwaka 1854 kwa hati "Ineffabilis Deus" ya Papa Pius IX.


title: Kukingiwa dhambi ya asili

text: Miaka minne baadaye huko Lurdi mtoto Bernadeta Soubirous alisema kuwa ametokewa mara kadha na mwanamke ambaye hatimaye alijitambulisha "Ndimi Kukingiwa Dhambi ya Asili".


title: Kukingiwa dhambi ya asili

text: Kanisa la Kilatini linaadhimisha fumbo hilo kama sherehe tarehe 8 Desemba. Siku hiyo katika nchi mbalimbali ni sikukuu ya amri kwa Wakatoliki, na pengine sikukuu ya kitaifa.


title: Kukingiwa dhambi ya asili

text: Mafundisho ya Uislamu juu ya ubora wa Bikira Mariamu yanafanana kiasi na imani hiyo.


title: Yohane Roberts

text: Yohane Roberts (1577 - 10 Desemba 1610) alikuwa mmonaki na padri kutoka Wales aliyeuawa na serikali ya Uingereza iliyokuwa imekataza Ukatoliki nchini.


title: Yohane Roberts

text: Papa Paulo VI alimtangaza mtakatifu tarehe 25 Oktoba 1970.


title: Yohane Roberts

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.


title: Yohane Roberts

text: Mtoto wa Waprotestanti, alipokwenda Ulaya bara kwa masomo (1597), alijiunga na Kanisa Katoliki huko Paris, Ufaransa, halafu na monasteri ya Wabenedikto huko Valladolid, Hispania (1598).


title: Yohane Roberts

text: Kisha kuweka nadhiri zake (1600) na kupewa upadrisho (1602) alirudi Uingereza kama mmisionari lakini akafukuzwa baada ya wiki chache (1603).


title: Yohane Roberts

text: Mwaka huohuo akarudi tena akahudumia waliopatwa na tauni mjini London.


title: Yohane Roberts

text: Mwaka 1604 alikamatwa na kufukuzwa tena, lakini akarudi mara moja.


title: Yohane Roberts

text: Mwaka 1605 alifungwa gerezani na bada ya miezi saba akafukuzwa tena (1606).


title: Yohane Roberts

text: Safari hiyo alibaki Ufaransa miezi 14 akawa Priori wa kwanza wa abasia ya Mt. Gregori, Douai.


title: Yohane Roberts

text: Mwaka 1607 alirudi Uingereza akafungwa tena, ila alifaulu kutoroka miezi michache baadaye (1608) hadi alipokamatwa tena (1609).


title: Yohane Roberts

text: Badala ya kuuawa kwa kufanya kazi yake kama padri, balozi wa Ufaransa alimuombea afukuzwe tena nchini.


title: Yohane Roberts

text: Baada ya kusafiri karibu mwaka mmoja, alirudi kwa mara ya tano Uingereza akakamatwa mwishoni mwa Misa aliyosoma kwa siri, na baada ya siku chache aliuawa huko Tyburn kwa kunyongwa na kukatwa vipandevipande.


title: Kimili

text: Kimili ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimili imehesabiwa kuwa watu 23,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimili iko katika kundi la Kilolo.


title: Kimiqie

text: Kimiqie ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimiqie imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimiqie iko katika kundi la Kingwi.


title: Ahmed Kipande

text: Ahmed Mohamed Kipande (1937 - 27 Aprili 1987) alikuwa mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Tanzania. Anafahamika zaidi kwa kuwa mwanzilishi wa bendi ya muziki wa dansi maarufu kama "Kilwa Jazz Band.


title: Ahmed Kipande

text:
Ahmed Mohamed Kipande ni kati ya wanamuziki ambao wameacha jina kubwa kutokana na mchango wake katika maendeleo ya muziki wa Tanzania.
Kipande alizaliwa Kilwa Kivinje mwaka 1937, alianza shule 1946 huko huko Kilwa Kivinje na baada ya darasa la nne akahamia Dar es Salaam ambako aliendelea shule ambayo baadae iliitwa Uhuru Boys mpaka alipomaliza darasa la nane.
Alipoanza kazi alianzisha kundi la muziki lililokuwa likitumia vyombo vya asili , baadaye akaanzisha bendi rasmi ya muziki aliyoiita Home Boys. Ujuzi wa muziki wa Kipande ulianza kujulikana rasmi 1955 wakati alipoweza kushika nafasi ya pili katika mashindano ya kupiga gitaa yaliyofanyika mtaa wa Kichwele, mbele ya viongozi wa Kikoloni. Kipande alipata zawadi ya shilingi 15 kwa kuwa wa pili. Mwaka 1958 aliachana na bendi ya Home Boys na kuanzisha Kilwa Jazz Band akiwa na wanamuziki watano tu.


title: Ahmed Kipande

text: Kipande alikuwa hodari kwa gitaa la solo na hata kumudu vizuri gitaa la Hawaian na pia alikuwa mpuliza saksafoni mahili sana. Alikaa miaka mingi Kilwa na kupiga nyimbo ambazo hadi leo bado watu wanazipenda. Napenda Nipate Lau Nafasi, Nachekacheka Kilwa leo, Play your Part na nyingi nyingine.


title: Ahmed Kipande

text: Baadaye kutokuelewana fulani kukamfanya ahame na kuanzisha African Quellado, bendi nzuri ambayo haikudumu muda mrefu, alijaribu kufufua tena Kilwa Jazz iliyokuwa imekufa lakini haikudumu muda mrefu.


title: Ahmed Kipande

text:
Hakurudi tena kwenye muziki mpaka mauti yalipomkuta.
Kipande alifariki 23 Aprili 1987 nyumbani kwake Tandika Maguruwe na kuzikwa hukohuko, baada ya kuugua kwa muda wa miaka 10 akiwa amepooza upande wa kulia wa mwili wake.
Shahiri zuri sana lilitungwa na mtunzi Saidi M Nyoka (Udogo si hoja) katika kumuelezea Ahmad Kipande.
Tazama mashairi yenyewe:


title: Kimoji

text: Kimoji ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kimoji imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimoji iko katika kundi la Kingwi.


title: Kimuda

text: Kimuda ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wahani. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimuda imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimuda iko katika kundi la Kingwi.


title: Mbaazi (mmea)

text: Mbaazi ("Cajanus cajan") ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Matunda yake huitwa mbaazi pia. Mmea huu hukuzwa sana katika maeneo makavu ya tropiki na nusutropiki.


title: David James Thouless

text:
David James Thouless (amezaliwa 21 Septemba, 1934) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa aligundua m . Mwaka wa 2016, pamoja na Frederick Duncan Michael Haldane na John Michael Kosterlitz, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Alipewa tuzo kwa utafiti wake wa kinadharia katika maelezo ya tabia za mata katika hali karibu na sifuri halisi (ing. ""for theoretical discoveries of topological phase transitions and topological phases of matter"")
Profesa John Chalker, mkuu wa idara ya Fizikia ya Kinadharia kwenye Chuo Kikuu cha Oxford anajaribu kueleza tuzo ya Nobel ya 2016 kwa maneno ya kiraia


title: Frederick Duncan Michael Haldane

text:
Frederick Duncan Michael Haldane (amezaliwa 14 Septemba, 1951) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Mwaka wa 2016, pamoja na David James Thouless na John Michael Kosterlitz, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Alipewa tuzo kwa utafiti wa kinadharia katika maelezo ya tabia za mata katika hali karibu na sifuri halisi (ing. ""for theoretical discoveries of topological phase transitions and topological phases of matter"")
Profesa John Chalker, mkuu wa idara ya Fizikia ya Kinadharia kwenye Chuo Kikuu cha Oxford anajaribu kueleza tuzo ya Nobel ya 2016 kwa maneno ya kiraia


title: John Michael Kosterlitz

text:
John Michael Kosterlitz (amezaliwa 1942) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2016, pamoja na David James Thouless na Frederick Duncan Michael Haldane, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Alipewa tuzo kwa utafiti wa kinadharia katika maelezo ya tabia za mata katika hali karibu na sifuri halisi (ing. ""for theoretical discoveries of topological phase transitions and topological phases of matter"")
Profesa John Chalker, mkuu wa idara ya Fizikia ya Kinadharia kwenye Chuo Kikuu cha Oxford anajaribu kueleza tuzo ya Nobel ya 2016 kwa maneno ya kiraia


title: Korentino

text: Korentino (375 hivi - 12 Desemba 453), kadiri ya mapokeo, alikuwa askofu wa Quimper ([Bretagne]].


title: Korentino

text: Habari zake zinapatikana katika "Maisha ya Mtakatifu Korentino" yaliyoandikwa miaka 1220-1235.


title: Korentino

text: Baada ya kuwa mkaapweke huko Plomodiern, mfalme Gradlon aliamua kuanzisha jimbo huko Quimper akamteua Korentino awe askofu wa kwanza. Hivyo akamtuma Tours apewe daraja takatifu na Martino.


title: Korentino

text: Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 12 Desemba.


title: Valeriano wa Avensano

text: Valeriano wa Avensano alikuwa askofu wa Afrika Kaskazini katika karne V, ambaye pamoja na maaskofu wenzake 8 alifukuzwa na mfalme Genseriko wa Wavandali kwa amri ya kwamba mtu yeyote asimkaribishe nyumbani wala shambani.


title: Valeriano wa Avensano

text:
Kwa hiyo alilala barabarani ingawa alikuwa na umri wa miaka 80.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Desemba.


title: Jean-Pierre Sauvage

text: Jean-Pierre Sauvage (amezaliwa 21 Oktoba, 1944) ni mwanakemia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza jinsi molekuli kubwa zinaweza kuunganishwa kwa shabaha ya kuunda injini ya kimolekuli. Mwaka wa 2016, pamoja na James Fraser Stoddart na Bernard Feringa alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia kwa michango yake ya kubuni na kuunda injini za kimolekuli .


title: Jean-Pierre Sauvage

text: 5 Things to Know About ‘Molecular Machines’ , Time Magazine Oct. 5, 2016, iliangaliwa 23.10.2016


title: James Fraser Stoddart

text: James Fraser Stoddart (amezaliwa 24 Mei 1942) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uskoti. Alifanya kazi katika Uskoti, Uingereza, Kanada na tangu mwaka 2002 Marekani. Hasa alichunguza jinsi molekuli kubwa zinaweza kuunganishwa kwa shabaha ya kuunda injini ya kimolekuli. Mwaka wa 2016, pamoja na Jean-Pierre Sauvage na Bernard Feringa alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia kwa michango yake ya kubuni na kuunda injini za kimolekuli .


title: James Fraser Stoddart


title: Bernard Feringa

text: Bernard Lucas „Ben“ Feringa (amezaliwa 18 Mei 1951) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uholanzi.


title: Bernard Feringa

text: Hasa alichunguza jinsi molekuli kubwa zinaweza kuunganishwa kwa shabaha ya kuunda injini ya kimolekuli. Mwaka wa 2016, pamoja na Jean-Pierre Sauvage na James Fraser Stoddart alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia kwa michango yake ya kubuni na kuunda injini za kimolekuli .


title: Bernard Feringa


title: Yoshinori Ohsumi

text: Yoshinori Ohsumi (amezaliwa 9 Februari, 1945) ni mwanakemia kutoka nchi ya Japani. Anajulikana hasa kwa utafiti wake katika mchakato wa autofagia ambako mwili unavunja seli zisizotakiwa au zisizohitajika tena na kutumia molekuli zake kwa kujenga seli mpya.


title: Yoshinori Ohsumi

text: Mwaka wa 2016 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


title: Yoshinori Ohsumi

text: What is Autophagy?, By Dr Ananya Mandal, MD, tovuti ya medical-news.net 7 Oktoba 2014, iliangaliwa 23.10.2016


title: Grasyano wa Tours

text: Grasyano (kwa Kilatini: "Catianus, Gatianus, Gratianus"; kwa Kifaransa: Cassien, Gatien, Gratien) (karne ya 3 BK) alikuwa askofu wa kwanza wa Tours (Ufaransa).


title: Grasyano wa Tours

text: Kadiri ya wanahistoria Wakristo, chini ya makaisari Decius na Vettus Gratus (250 BK), Papa Fabian alituma maaskofu 7 kutoka Roma kwenda Gallia (Ufaransa wa leo) wakahubiri Injili: Grasyano huko Tours, Trofimo huko Arles, Paulo huko Narbonne, Saturnino huko Toulouse, Denis huko Paris, Austromoine huko Clermont na Martial huko Limoges.


title: Grasyano wa Tours

text: Grasyano aliinjilisha kwa nusu karne dhidi ya upinzani wa wenyeji. Hata hivyo, kadiri ya "Catholic Encyclopedia", alifaulu kukusanya waamini na kuwatuma kuanzisha makanisa, hivi kwamba alipofariki jimbo la Tours lilikuwa imara.


title: Grasyano wa Tours

text: Baada ya kifo cha Grasyano, dhuluma dhidi ya Wakristo zilianza tena, hivyo jimbo lilibaki bila askofu kwa muda wa miaka 36, waamini walitawanywa kiasi cha kupoteza uhusiano na kazi ya mwanzilishi. Gregori wa Tours aliandika kwamba askofu wa pili aliitwa Lidorius na kudumu miaka 33, mpaka alipofika Martino wa Tours mwaka 371.


title: Grasyano wa Tours

text: Martino alikuta Wakristo wachache mjini, lakini kumbukumbu ya Grasyano ilikuwa hai. Martino mwenyewe aliona kaburi la Grasyano na kumheshimu daima.


title: Grasyano wa Tours

text: Tangu kale Grasyano anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.


title: Grasyano wa Tours

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Desemba.


title: Kimuji cha Kaskazini

text: Kimuji ya Kaskazini ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kimuji ya Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 9000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimuji ya Kaskazini iko katika kundi la Kingwi.


title: Kimuji cha Kusini

text: Kimuji ya Kusini ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kimuji ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 26,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimuji ya Kusini iko katika kundi la Kingwi.


title: Kimuji cha Qila

text: Kimuji ya Qila ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kimuji ya Qila imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimuji ya Qila iko katika kundi la Kingwi.


title: Kimulam

text: Kimulam ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wamulam. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kimulam imehesabiwa kuwa watu 86,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimulam iko katika kundi la Kikam-Sui.


title: Flaviano wa Roma

text: Flaviano wa Roma (aliuawa Montefiascone, 22 Desemba 361) alifia dini ya Ukristo katika dhuluma ya kaisari Juliano mwasi mwaka 361].


title: Flaviano wa Roma

text: Inasemekana kwamba alikuwa mkuu wa jiji la Roma, lakini dhuluma ilipoanza tena alipaswa kumuachia cheo Aproniano, adui yake mkubwa na mfuasi wa dini ya jadi.


title: Flaviano wa Roma

text: Kwa kuwa alikamatwa akizika wafiadini 3, alitiwa kwa moto alama ya watumwa na kupelekwa "Aquas Taurinas" (labda Montefiascone ya leo) afanye kazi ya shokoa, mpaka alipouawa tarehe 22 Desemba 361.


title: Flaviano wa Roma

text: Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Desemba.


title: Harakati ya Mazungumzo ya Kitaifa ya Tunisia

text: Wanne kwa Mazungumzo ya Kitaifa (ar. الرباعي التونسي للحوار الوطني, far. Quartet du dialogue national) ni maungano ya taasisi nne nchini Tunisia zilizounga mkono kujenga demokrasia na amani nchini baada ya mapinduzi ya mwaka 2011.


text: Baada ya mapinduzi hii na uchaguzi huru ya kwanza kulikuwa na kipindi cha mvurugo na mashambulio ya kigaidi kilichoelekea kuingiza Tunisia katika vita ya wenyewe kwa wenyewe au udikteta mpya.


text: Katika hali hii taasisi nne ziliungana kwa shabaha ya kutunza demokratia na kuongoza mabadiliko kwa njia ya amani na haki. Taasisi hizi ni


text: Harakati hii iliweza kukusanya wadau kutoka pande zote za siasa, uchumi na jamii kwenye mikutano ya majadiliano ya kitaifa.


text: Mwaka 2015 2015 harakati ya taasisi nne ilipewa Tuzo ya Nobel ya Amani kwa "michango muhimu katika ujenzi wa demokrasia ya kushirikisha pande zote nchini Tunisia baada ya mapinduzi ya 2011".


text: Kaci Kullmann Five, mwenyekiti wa kamati ya Nobel alsema: "Walileta mchakato ya kisiasa na ya amani wakati taifa lilikuwa karibu na vita ya wenyewe kwa wenyewe."


title: Yohane wa Kety

text: Yohane wa Kety (kwa Kipolandi Jan z Kęt au Jan Kanty) (23 Juni 1390 - 24 Desemba 1473) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki, mwanafalsafa, mwanafizikia na mwanateolojia kutoka Poland.


title: Yohane wa Kety

text: Papa Klementi X alimtangaza mwenye heri tarehe 28 Machi 1676. Halafu Papa Klementi XIII alimtangaza mtakatifu tarehe 16 Julai 1767.


title: Yohane wa Kety

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Desemba, lakini pia 20 Oktoba.


title: Yohane wa Kety

text: Alizaliwa Kęty, karibu na Oświęcim, Poland.


title: Yohane wa Kety

text: Baada ya kusoma chuo kikuu cha Kraków alipopata digrii mbili, mwaka 1418 alifikia udaktari wa falsafa.


title: Yohane wa Kety

text: Miaka 3 iliyofuata alifundisha falsafa na kujiandaa kwa upadrisho.


title: Yohane wa Kety

text: Baadaye akawa gombera katika shule ya Wakanoni huko Miechow, akarudi Krakow kufundisha "Sacrae Scripturae" (Maandiko Matakatifu). Pia alipata udaktari wa teolojia na kuwa mkuu wa idara hiyo.


title: Yohane wa Kety

text: Yohane alitumia muda mrefu kunakili vitabu vya Biblia, teolojia n.k.


title: Yohane wa Kety

text: Katika fizikia, alisaidia kuendeleza theory of impetus ya Jean Buridan, akitangulia michango ya Galileo Galilei na Isaac Newton.


title: Yohane wa Kety

text: Huko Kraków, alijulikana sana kwa huruma na ukarimu wake kwa maskini, hasa wanafunzi wa chuo kikuu wenye shida. Alijipatia mahitaji halisi tu, ili kugawa mara kwa mara misaada kwa mafukara.


title: Yohane wa Kety

text: Mara moja alihiji hadi Yerusalemu na mara nne alihiji kwa miguu hadi Roma.


title: Yohane wa Kety

text: Aliendelea kufundisha hadi kifo chake mwaka 1473, alipokuwa na umri wa miaka 83.


title: Juan Manuel Santos

text: Juan Manuel Santos Calderón (* 10 Agosti 1951) ni mwanasiasa nchini Kolumbia. Mwaka 2010 alikuwa rais akifuatana na mtangulizi wake Álvaro Uribe. Katika serikali ya Uribe alishika ofisi ya waziri wa ulinzi.


title: Juan Manuel Santos

text: Tangu kuwa mkuu wa serikali Calderon alijaribu kusaidia maskini na hasa kumaliza vita ya wenyewe kwa wenyewe katika sehemu kubwa za nchi yake. Alianza majadiliano na kundi la wanamigambo ya FARC na kufikia mapatano ambako wanachama FARC watasamehewa makosa na mashtaki yote, wanahidiwa viti 10 bungeni na kukabidhi silaha kwa serikali.


title: Juan Manuel Santos

text: Mapatano haya yalipowekwa mbele ya wananchi katika kura yalikataliwa kwa kura 50,000 kitaifa kwa sababu upinzani dhidi ya msamaha kwa jinai zilizotekelezwa na FARC.


title: Juan Manuel Santos

text: Hata hivyo kazi ya Santos iliwahi kuangaliwa na kamati ya Nobel. Kamati ya Tuzo ya Nobel ya Amani iliamua kumkabidhi rais Santos tuzo ya amani hata baada ya kujua matokeo ya kura.


title: Watoto wa Bethlehemu

text: Watoto wa Bethlehemu (waliuawa 5 KK hivi) ni watoto wa kiume wa chini ya miaka 2 waliopatikana Bethlehemu na kuuawa kwa agizo la mfalme Herode Mkuu (Math 2:16-18).


title: Watoto wa Bethlehemu

text: Sababu ni kwamba mamajusi kutoka mashariki walikuwa wamefika Yerusalemu ili kumtafuta mfalme wa Wayahudi aliyezaliwa na hatimaye kumzawadia. Habari hiyo ilimshtusha Herode na kumfanya atake kumuua.


title: Watoto wa Bethlehemu

text: Aliposikia kwamba mamajusi walirudi kwao kutoka Bethlehemu bila kumpa taarifa kamili juu ya mtoto, aliagiza wauawe watoto wote wa kiume wa kijiji hicho wenye umri chini ya miaka 2.


title: Watoto wa Bethlehemu

text: Imekadiriwa kwamba watoto hao waliweza kuwa 20-40 hivi.


title: Watoto wa Bethlehemu

text: Hata hivyo, mlengwa mwenyewe, Yesu, alinusurika kwa wazee wake kutoroka naye hadi Misri, waliposhi kama wakimbizi mpaka baada ya kifo cha Herode.


title: Watoto wa Bethlehemu

text: Kwa kuwa watoto hao waliuawa kwa niaba ya Yesu, wanaheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mengi kama wafiadini.


title: Watoto wa Bethlehemu

text: Sikukuu yao inaadhimishwa tangu karne ya 5, hasa tarehe 27 Desemba na 28 Desemba.


title: Watoto wa Bethlehemu

text: Ingawa habari hiyo haipatikani nje ya Injili, tabia ya Herode ilikuwa ya namna hiyo, hata aliua watoto wake 3, mke wake mmojawapo na mama-mkwe.


title: Jina takatifu la Yesu

text: Jina takatifu la Yesu (kwa Kiebrania יֵשׁוּעַ, Yēšū́aʿ, 'Yeshua; yaani "YHWH anaokoa", hivyo "Mungu Mwokozi") ni namba jina la Yesu linavyotajwa pengine na wafuasi wake.


title: Jina takatifu la Yesu

text: Katika Kanisa Katoliki ibada hiyo ilistawi hasa mwishoni mwa karne za kati, sambamba na ile kwa Moyo mtakatifu.


title: Jina takatifu la Yesu

text: "Litania ya Jina Takatifu" ilitungwa na Wafransisko wa karne ya 15 (Bernardino wa Siena na Yohane wa Capistrano) walioeneza sana ibada hiyo.


title: Jina takatifu la Yesu

text: Sikukuu ya Jina Takatifu ilikubaliwa mwaka 1530.


title: Jina takatifu la Yesu

text: Hata hivyo heshima kwa jina matakatifu ilianza na Ukristo wenyewe (taz. Mdo 4:10). Karne hata karne, Wakristo wamelitumia wakiamini lina uwezo wa pekee sana.


title: Jina takatifu la Yesu

text: Heshima hiyo ilisisitizwa na Mtume Paulo kwa ajili ya wokovu (Fil 2:10; taz. Rom 10:3).


title: Jina takatifu la Yesu

text: Ndiyo sababu ibada ya namna hiyo ipo katika Ukristo wa mashariki pia (k.mf. Sala ya Yesu). Vilevile madhehebu mbalimbali yanaadhimisha sikukuu hiyo kwa jina lilelile la Wakatoliki au kama Tohara ya Yesu, kwa kuwa ndipo alipopatiwa jina, siku ya nane baada ya kuzaliwa.


title: "Weird Al" Yankovic

text: "Weird Al" Yankovic


title: "Weird Al" Yankovic

text: Alfred Matthew "Weird Al" Yankovic (amezaliwa tar. 23 Oktoba 1959) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.


title: Imhotep

text: Imhotep (pia Immutef, Im-hotep au Ii-em-Hotep; aliitwa "Imuthes" (Ἰμούθης) na Wagiriki wa Kale; kwa hieroglifi "ỉỉ-m-ḥtp" "anayekuja kwa amani"; takriban karne ya 27 KK (~ 2650–2600 KK)) alikuwa mwandishi na mtaalamu wa Misri ya Kale.


title: Imhotep

text: Chini ya Farao Djoser wa nasaba ya tatu ya Misri Imhotep alikuwa afisa mtendaji mkuu. Anajulikana kama mhusika katika ujenzi wa piramidi ya Djoser.


title: Imhotep

text: Mara nyingi anatajwa kama msanifu wa kwanza anayejulikana na pia mhandisi, na tabibu katika historia anayejulikana kwa jina.


title: Imhotep

text:
Hali halisi hatuna habari kamili juu yake isipokuwa maandishi ya kumsifu yaliyowekwa baada ya kifo chake. Hapo aitajwa kuwa
"Mtendaji mkuu wa Farao, tabibu, mwakilishi wa kwanza wa mfalme wa Misri ya Juu, afisa mtawala wa Ikulu Kubwa, Kuhani Mkuu wa Heliopolis, Mjenzi Mkuu, Seremala Mkuu, Mchongaji Mkuu, Mfinyanzi Mkuu"


title: Imhotep

text: Baada ya kifo chake aliheshimiwa kama mungu katika hekalu ya Memphis, baadaye pia kama mshairi na mwanafalsafa. Maneno yake yalinukuliwa mara nyingi .


title: Imhotep

text: Kaburi lake lilifichwa vema haikujulikana hadi leo hii lakini wengi wanadhani iko mahali fulani huko Saqqara.


title: Omari Kungubaya

text:
Mzee Omari Kungubaya (1939 - 20 Oktoba 2016) alikuwa mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Tanzania. Alifahamika zaidi kwa kuwa mtunzi wa wimbo wa kipindi cha salam za wagonjwa katika redio ya taifa ya Tanzania (RTD).
Mzee Kungubaya ni matunda mengine ya hazina isiyokwisha kutoka mkoa wa Morogoro. Alizaliwa mwaka 1939 katika Kijiji cha Mgaza Vigolegole, Morogoro, ambapo alipata elimu yake ya msingi (darasa la nane) Msamvu Middle School mwaka 1955.
Alishindwa kuendelea na masomo ya darasa la tisa kutokana na wazazi wake kushindwa kumlipia karo.


title: Omari Kungubaya

text:
Historia yake kimuziki inaanzia mwaka wa 1955 akiwa shuleni Msamvu, ambapo wakati huo alikuwa na umri wa miaka 16 tu, na aliweza kuchaguliwa kuwa kiongozi wa bendi ya shule na mara baada ya kumaliza shule akajiunga rasmi na bendi ya Cuban Marimba iliyokuwa chini ya Salum Abdallah Yazidu ("Say").
Itakumbukwa kwamba, bendi hiyo iliyokuwa na maskani yake Nunge Welfare (sasa eneo hilo linajulikana kama Mji Mpya), Morogoro ilikuwa tishio kwa bendi nyingi za Dar es Salaam na ndiyo iliyoibua vipaji vya wanamuziki wengi. Kwa sasa bendi hiyo imetoweka katika ulimwengu wa muziki.


title: Omari Kungubaya

text: Katika mahojiano maalum, Mzee Kungubaya alimtaja Kibwana Katashingo, aliyekuwa dereva wa marehemu Salum Abdallah na pia mpiga drum wa bendi hiyo, kwamba ndiye aliyekuwa mwalimu wake wa kwanza katika muziki wakati alipojiunga na Cuban Marimba, ambapo yeye Kungubaya alikuwa akipiga gitaa la galatone lenye nyuzi sita. Mwaka 1960 Kungubaya alichanja mbuga na kuelekea Nairobi, Kenya kwa kile alichosema alikwenda kujiendeleza kimuziki.


title: Omari Kungubaya

text: Akiwa huko, alipokelewa na wanamuziki wakongwe wakiwemo akina John Ondolo Chacha, John Mwale na David Amunga, ambao wote walikuwa wakikung'uta magitaa ya galatone kwenye vilabu mbalimbali jijini humo. Hata hivyo, mwaka uliofuata alirejea Morogoro na kujiungan na bendi ya Kilosa Jazz Band iliyokuwa ikiundwa na akina Yahya Abbas na marehemu Abel Baltazar. Alidumu na bendi hiyo hadi mwaka 1963.


title: Omari Kungubaya

text: Baadaye aliamua kurejea tena Cuban Marimba, ambapo viongozi wa bendi hiyo wakampeleka kwa Mzee Mwaipungu aliyekuwa akiongoza bendi nyingine iliyokuwa tawi la Cuban Marimba, lakini mwaka 1969 akaondoka. Safari hii aliamua kuyaweka kando masuala ya muziki na kuwa "mshika fedha" katika vituo vya kuuza mafuta vya Capital Esso Services kilichopo Mtaa wa India na baadaye kituo cha Agip Centre cha Mwembesongo. Hiyo ilikuwa mwaka 1970.


title: Omari Kungubaya

text:
Mwaka wa 1971, akaamua kurejea tena masuala ya muziki, ambapo mara hii alikuwa akijitegemea mwenyewe. Safari hii alikuwa akipiga gitaa moja tu la galatone, ambapo alihamia Dar es Salaam na kuanza kutumbuiza katika baa moja iliyokuwa ikimilikiwa na Mama Hamm huko Tandale, Manzese.
Baadaye akawa na mapenzi na mkuu wake huyo mama na hatimaye wakafunga ndoa hadi kufa kwa mama huyo mnamo mwaka wa 1995, lakini hawakubatika kupata mtoto. Lakini mwaka 1974 tulinunua shamba kijijini Kwembe, na kuanzia hapo mpaka anafariki ndiko walikokuwa kijijin wanaishi hadi pia umauti wa Mzee Kungubaya unamkuta nae.


title: Omari Kungubaya

text: Kwa maeleoz ya "Mzee Kungubaya alisema kwamba", kabla mkewe huyo hajafariki alimpa ruksa ya kuoa mwanamke mwingine, ameoa, na wamebahatika kupata watoto watatu, ingawa mmoja alifariki.


title: Omari Kungubaya

text: Maisha yakawa ya kawaida tu kama mwanakijiji. Shughuli zake zilikuwa za kilimo ingawa hakuwa na mtaji wa kutosha na mara nyingi alitumia jembe la mkono. Ingawa alikuwa kijijini, lakini muziki kwa vile uko kwenye damu yake hawezi kuuacha, ndiyo sababu kila siku ya Ijumaa hadi Jumapili jioni alikuwa akionekana katika baa mbalimbali huko Kibaha-Maili Moja, akiwatumbuiza watu kwa kutumia gitaa lake la galatone alilolinunua miaka ya 1970.


title: Omari Kungubaya

text: Mara nyingi alikutikana akiimba nyimbo nyingi zilizopata kutamba miaka ya 1960 hadi 1970, hususan nyimbo kama Mtoto si Nguo na Ndugu sikilizeni navunja vunja vikombe zilizoimbwa na Heorge Mukabi wa Kenya, na Wanawake wa Tanzania na Maneno madogo madogo kwa mabibi na mabwana zilizoimbwa na marehemu Salum Abdallah kule Cuban Marimba.


title: Omari Kungubaya

text:
Wakati wa enzi zake alitunga nyimbo nyingi sana, lakini alisema kwamba, katika miaka 47 akiwa kwenye jukwaa la muziki hakunufaika na chochote zaidi ya kuishia kutumbuiza vilabuni!
Hata hivyo, aliitaka serikali kuweka utaratibu mzuri wa kuwajali wasanii wa zamani kwa kuwaenzi na ikibidi iwekwe siku maalum ya kuwakumbuka wakongwe wa zamani na kazi zao.
Aidha, alisema kwa kuwa Sheria ya Haki Miliki imekwisha pitishwa na serikali, basi ni vyema hata wasanii wa zamani wafikiriwe kupewe chochote na Radio Tanzania kutokana na kazi zao zilizohifadhiwa huko, ambazo sasa RTD (TBC Taifa) imekuwa ikiziuza.
Mzee Omari Kungubaya alifariki 20 Oktoba 2016 nyumbani kwake Njeteni, Mbezi ya Kimara na kuzikwa hukohuko, baada ya afya yake kuwa si nzuri kwa muda mrefu. Msiba ulifanyika hukohuko kwake Njeteni, Mbezi ya Kimara.
 Wakati umewadiwa


title: Omari Kungubaya

text: Hayo yalikuwa mashairi ambayo yalikuwa yakifungua na kufunga kipindi cha saa nzima cha Ugua Pole, kilichobeba jina la wimbo huo, kinachosikika Redio Tanzania Dar es Salaam (RTD) kila siku ya Jumapili kuanzia saa 4.02 asubuhi hadi saa 5.00.


title: Omari Kungubaya

text: Lakini pamoja na kufahamika kwa mashairi hayo hata kwa vijana wa kizazi cha leo, ni dhahiri kwamba si wengi wanaomfahamu mtunzi wa wimbo huo unaoendelea kutamba redioni mpaka leo. Pamoja na kutamba na wimbo huo wa kipindi cha redio, hata hivyo, kama walivyo wengi wao, hakunufaika na lolote katika muziki.


title: Bonaventura Porta

text: Bonaventura Porta (Castelmassa, 21 Oktoba 1866 - Pesaro, 15 Desemba 1952) alikuwa askofu Mkatoliki nchini Italia.


title: Bonaventura Porta

text: Alipata upadrisho tarehe 22 Machi 1890.


title: Bonaventura Porta

text: Tangu 1917 hadi 1952 alikuwa askofu wa Jimbo la Pesaro hadi kifo chake.


title: Ndoa katika Uislamu

text: Ndoa katika Uislamu (kwa Kiarabu "nikah") ni mapatano ya kisheria kati ya mwanaume na mwanamke. Inafungwa kwa njia ya mkataba wa ndoa ambao mara nyingi ni wa kimaandishi mbele ya mashahidi wawili na mlezi (wali) wa bibi arusi. Talaka inawezekana kwa masharti fulani. Washia wana pia ndoa ya muda (kwa Kiarabu "mutʻa") ambapo muda fulani hukubaliwa kati ya wanandoa.


title: Ndoa katika Uislamu

text: Katika mapokeo ya Uislamu ndoa hutiliwa moyo kwa kukumbuka tamko la mtume Mohammad: “Enyi vijana, aliye na uwezo wa kuoa aoe, kufanya hivyo kutamsaidia kuinamisha macho yake chini na kuwa mtii. Na utii ni sehemu ya imani”. (Bukhari)


title: Ndoa katika Uislamu

text:
Katika aya mbalimbali Qur'an inasema kuwa Mungu ameumba waume na wake ili waishi pamoja kwa mapenzi, wazae watoto na kuishi kwa amani na utulivu; kwa njia hiyo wataweza kutii amri zake na kufuata mafundisho ya Mtume wake.
Katika Uislam ndoa ina faida kubwa na nyingi mno kwa jamii. Faida za ndoa ni kama zifuatazo:


title: Ndoa katika Uislamu

text: 1. Kujenga undugu katika jamii.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 2. Njia halali ya kuzaliana


title: Ndoa katika Uislamu

text: 3. Ni kitendo cha uchaji Mungu


title: Ndoa katika Uislamu

text: 4. Njia mojawapo ya ibada. "Mnapokuwa katika ndoa mnakuwa mpo katika kumuabudu Mwenyezi Mungu na kufuata mwenendo wa mtume wake".


title: Ndoa katika Uislamu

text: Kwa ujumla suala la ndoa ni muhimu na ni lazima kwa jamii. Maneno haya yanathibitishwa na wanazuoni kama Imamu Abu Hanifa, Ahmad bin Hanbal na Malik wanaosema, "Ingawa asili yake inaonekana ni jambo lisilokuwa la lazima, lakini kwa baadhi ya watu linakuwa ni lazima (wajibu)".


title: Ndoa katika Uislamu

text: Wanazuoni wamefikia makubaliano kuwa ndoa ni lazima kwa Muislamu mwenye uwezo wa kumhudumia mke. Allah ameahidi kuwasaidia wale wenye kuoa kwa ajili ya kujikinga pale aliposema: “Waozesheni miongoni mwenu wale walio wajane na wema miongoni mwa wajakazi wenu waume au wake iwapo masikini, Allah atawatajirisha kutokana na hazina zake”. (24:32)


title: Ndoa katika Uislamu

text:
Kwa mujibu wa Uislamu, wanawake wafuatao hawaruhusiwi kuolewa na yule mtu anayehitaji kuoa.
1. Mke wa baba. Mke wa baba yako (mama) huruhusiwi kumuoa. Mke huyo awe ameachika au amefiwa na mume wake, yaani, baba yako.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 2. Mama, wakiwemo mabibi wa pande zote. Mama yako mzazi na yeye pia haramu kwako. Mama yako pamoja na bibi zako wote upande wa mama na baba.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 3. Binti, wakiwemo wajukuu wa kike kutokana na watoto wako wa kike au wa kiume. Ikiwa una mtoto wa kike pamoja na watoto wa mtoto wako wa kike au wa kiume (wajukuu) nao huruhusiwi kuwaoa.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 4. Dada, akiwemo wa baba au mama mmoja. Dada yako ikiwa mmechanga baba au mama mmoja na yeye pia huruhusiwi kumuoa.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 5. Shangazi kwa baba, au mama mmoja na baba.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 6. Binti wa kaka. Yaani mwanao (mtoto wa kaka yako).


title: Ndoa katika Uislamu

text: 7. Binti wa dada. Mwanao, mtoto wa dada yako.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 8. Mama aliyekunyonyesha. Ikiwa kuna mama ambaye alishiriki katika kukunyonyesha wakati wa utoto wako, huyo naye ni haramu kwako.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 9. Mabinti wa mama aliyekunyonyesha. Watoto wa mama aliyekunyonyesha pia haramu kuwaoa.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 10. Mkwe wako wa kike (mama wa mke). Mama yako mkwe, mama wa mkeo pia huruhusiwi kumuoa.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 11. Ndugu wawili wa kike kuwaoa wakati mmoja. Yaani, huwezi kuwaoa mtu na dada yake.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 12. Mwanamke mshirikina (anayeabudu sanamu). Ikiwa utabaini kuwa ni mshirikina, yaani, anayeabudu vitu vingine mbali na Muumba wake, huyo ni haramu kumuoa.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 13. Kahaba. Mwanamke yeyote ambaye shughuli zake kubwa ni umalaya, naye ni haramu kumuoa.


title: Ndoa katika Uislamu

text: - Mwanamke aliye katika eda.


title: Ndoa katika Uislamu

text: - Mwanamke aliyechumbiwa na mume mwingine.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 1. Muoaji na muolewaji.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 2. Mashahidi wawili.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 3. Mahari (Kama zawadi kwa mwanamke).


title: Ndoa katika Uislamu

text: 4. Mlezi: Baba au mwakilishi wake wa kutoa idhini.


title: Ndoa katika Uislamu

text: 5. Kauli ya kuozesha na kukubali.


title: Bob Hoskins

text: Robert William "Bob" Hoskins, Jr. (amezaliwa tar. 26 Oktoba, 1942) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka Ufalme wa Maungano.


title: Dekula Kahanga

text:
Wilaya ya Uvira
Mkoa wa Kivu ya Kusini) al-maarufu Vumbi ni mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo- Tanzania. Alifahamika zaidi kwa kuwa miongoni mwa wapigaji gitaa la solo wakubwa wa bendi ya Marquis Original.
Dekula Kahanga Vumbi ni mpenzi mkubwa wa kupiga gitaa, lakini baba yake hakupenda kabisa apige gitaa, lakini bahati nzuri alikulia kwa bibi yake katika mji wa Uvira, mkoa wa Kivu, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ambako alikuwa na uhuru zaidi na akaanza kwa kutengeneza magitaa yake, ambalo lilikuwa likivunjwa kila baba yake alipokuwa akija kumtembelea bibi yake. Jirani na alipokuwa akiishi kulikuweko na bar inaitwa Sikiya sosi ambapo palikuweko na bendi ikiitwa Gramick Jazz, bendi iliyopitiwa na wanamuziki wengi waliokuja Tanzania akiwemo Dr. Remmy.


title: Dekula Kahanga

text: Alikuwa akisikiliza muziki ukipigwa katika hiyo bar na yeye akawa anafuatisha kwenye gitaa la kutengeza mwenyewe la nyuzi tatu, hatimaye bibi yake akamnunulia gitaa dogo la nyuzi nne ambalo alikuwa naaenda nalo mpaka shule, ambapo mwalimu wake siku nyingine alikuwa akimwita awatumbuize wanafunzi wenzie. Hatimaye akakutana na jamaa aliyekuwa akipiga katika bendi iliyokuwa ikimilikiwa na mapadri, akawa anamnunulia sigara huyu jamaa nae akaanza kumfundisha chords mbalimbali za kupiga gitaa.


title: Dekula Kahanga

text: Aliendelea vizuri hatimae akajiunga na bendi hiyo ya mapadri iliyoitwa Kyalalo Band akiwa mpiga rhythm. Wanamuziki wa Kyalalo hawakuruhusiwa kujiunga na bendi zilizo kuwa zinapiga muziki kwenye bar, wala bendi yenyewe kwenda kupiga kwenye bar, kulikuweko na ukumbi mkubwa wa kanisa na hapo ndipo walipofanya mazoezi na maonyesho, lakini baadae Vumbi akajiunga na bendi Bavy National tena kama mpiga rhythm, na hapo akakutana na mwimbaji Issa Nundu ambaye alikuwa anafanya hospitali na jioni kujiunga na bendi, hatimaye Kyanga Songa ambaye kazi yake ilikuwa Bwana Shamba nae alijiunga nao.


title: Dekula Kahanga

text: Katika kipindi hicho wakazi wa Kongo ya Mashariki, ambako kunazungumzwa Kiswahili, walikuwa wakisikiliza na kuzijua bendi nyingi kutoka Afrika ya Mashariki, bendi kama Tabora Jazz Band, Mangelepa, Simba wa Nyika, Mlimani Park zilisikilizwa sana, na nyimbo kama Kassim ilikuwa nyimbo maarufu wakati huo na hivyo ikawa ndoto ya Vumbi kuwa lazima siku moja waende huko unakotoka muziki mtamu huo ili nae aweze kushiriki.


title: Dekula Kahanga

text: Katika kipindi hicho Kyanga Songa na Issa Nundu waliondoka kwenye bendi yao ya Bavi National na kuelekea Tanzania. Kuondoka kwao, bendi ikatetereka sana, lakini nae wakati huo akawa anahamu sana ya kuja Afrika Mashariki. Bahati nzuri mtu mmoja Alida Shanga akamjia akiwa ametumwa na Marehemu Mzee John Luanda aliyekuwa anamiliki Chamwino Jazz kuja kutafuta wanamuziki toka Kongo, nae akawachukua na wakatua Tandale jijini Dar es Salaam, na siku waliofika tu na wakaanza mazoezi siku hiyo hiyo.


title: Dekula Kahanga

text: Wakiwa vijana bado yeye na wenzie watatu walikuja wakiwa na staili ya kuimba na steji show ambayo wakati huo iliitwa sarakasi, na pia wao ndo kilikuwa kikundi cha kwanza kuanza kurap katikati ya nyimbo. Waimbaji wakiwa ni Sisko Lunanga, Fanfan Bwami, na mwenzao mmoja Baposta Kilosho ambaye hatimaye alirudi Kongo. Rekodi ya kwanza ilimuacha Julius Nyaisanga akishangaa vituko vya vijana hawa. Katika bendi ya Chamwino wakati huo wapiga magitaa walikuwa Vumbi Dekula, Kazembe wa Kazembe (huyu alikuwa Msukuma ambaye aliishi kwa muda Kongo na alikuwa mpiga gitaa hodari sana), na Mzee Albert, na hatimae wakamchukua Muhidin ambae alikuwa mpiga bezi wa Dr Remmy.


title: Dekula Kahanga

text: Siku moja walienda kuomba kupiga na Maquis Original (lifti), wakati huo wakipiga nyimbo za kopi, nyimbo kama Mario, Maze na kadhalika, hivyo wakazipiga hizo na watu wakafurahi sana na kuwatuza fedha nyingi, wakachanganyikiwa maana bendi yao ya Chamwino ilikuwa haina mshahara na si mara moja walitembea kwa miguu toka Buguruni hadi Tandale kwa kukosa mapato. Japo wakati huo walikuwa wadogo kwa umri na hata umbo walifika mahala marehemu Kasheba alikuwa anawaita ‘Vimario’, upigaji wao ulikuwa mzuri sana. Nguza aliwashauri wawe wanakuja kupiga kabla Maquis hawajaanza kupiga.


title: Dekula Kahanga

text: Hivyo wakaamua kuacha Chamwino, na wakawa wanasindikizana na Maquis, hili lilimuudhi aliyewaleta na siku moja wakiwa Silent Inn, maafisa wa Uhamiaji walikuja kuwachukua wakalazwa Central Police na kisha kupelekwa gereza la Keko. Wakiwa huko walimwandikia Mzee Luanda kuwa wanarudi Chamwino, basi wakaachiwa na kurudi kusuka upya Chamwino Jazz. Lakini hawakukaa muda mrefu Mzee Makassy akaja kuwaomba waingie katika bendi yake, wenzake waimbaji wakaenda yeye akabaki Chamwino, lakini muda si mrefu Nguza akamwambia aandike barua ajiunge na Maquis.


title: Dekula Kahanga

text:
Nae akafanya hivyo na ndio kujiunga rasmi na Maquis kama mpiga gitaa la solo la pili. Aliwakuta wanamuziki kama Maneno Uvuruge, Omari Makuka, Keppy Kiombile, Ilunga Lubaba, William Maselenge na wengine wengi. Aliendelea kupiga solo la pili hadi siku moja bendi ilikuwa inapiga maeneo ya Ukonga, kwa kawaida Mzee Lubaba alikuwa anapiga kuanzia saa tatu mpaka saa sita, na kisha Nguza Viking akiingia na kuendelea .
Siku hiyo Nguza hakuonekana Vumbi akaweza kupiga nyimbo zote za Nguza, na kesho yake akaambiwa afike ofisini akasainishwa rasmi mkataba wa kuwa mwanamuziki wa Maquis. Baada ya muda mfupi Nguza akaacha bendi.


title: Dekula Kahanga

text: Na baada ya hapo walirekodi ule wimbo maarufu wa Makumbele, solo ya wimbo huu ilikuwa awali ikipigwa na Mzee Lubaba, lakini afya ya mzee Lubaba ilianza kuzorota nae akawa anawafundisha nyimbo zake wanamuziki wengine, wimbo wa Makumbele alifundishwa Makuka na akawa anaupiga katika maonyesho mbalimbali, lakini wakati wa kutaka kurekodi kamati ya uongozi ya Maquis iliamua Vumbi aufanyie mazoezi na aurekodi. Kurekodi kwa album ya Makumbele ilitokana na safari ndefu ya bendi ambayo ilichukua miezi mitatu katika mikoa ya Ziwa, hivyo bendi iliporudi Dar ilikuta sifa ya bendi imepungua, hivyo walirekodi album ya Makumbele iliyokuwa na nyimbo kama Tipwatipwa, Ngalula na Makumbele, sifa ya bendi ikarudi juu tena kwa mara nyingine. Na ni wakati huo ambapo bendi ilihamia katika ukumbi wa Lang’ata Kinondoni.


title: Tshimanga Assosa

text:
Tshimanga Kalala Assosa (4 Aprili, 1949) ni mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo- Tanzania. Alifahamika zaidi kwa kuwa miongoni mwa waimbaji wakubwa wa bendi ya Marquis Original na bendi yake binafsi Orchestra Mambo Bado.
Tshimanga Kalala Assosa ni mwanamuziki maarufu aliyewahi kupiga muziki katika bendi kubwa huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo za Negro Success, ]Les Kamalee, Lipua Lipua na Fuka Fuka. Assosa ni mwenye kipaji cha kutunga na kuimba nyimbo za muziki wa dansi pia ni kiongozi wa bendi ya Bana Maquis iliyopo jijini Dar es Salaam. Kwa hali isiyokuwa ya kawaida, Tshimanga Assosa amekuwa akikataa ofa lukuki za kwenda ‘kula maisha’ Ulaya na Marekani na kuamua kuishi katika Jijini la Dar es Salaam nchini Tanzania. Akiwa katika bendi hizo alishirikiana wanamuziki nguli akina Bavon Marie Marie, Nyboma Mwandido, Pepe Kalle na Kiamuangana Mateta Wazola Mbongo ‘ Verckies’.


title: Tshimanga Assosa

text: Assossa alizaliwa katika mji wa Kamina uliopo Jimbo la Shaba huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo mnamo tarege 4 Aprili, 1949. Alipata elimu ya Sekondari katika Shule iliyojulikana kama Charles Ruangwa hapo Kamina. Assosa alianza kuimba akiwa bado mdogo na kwamba aliyejipeleka mwenyewe katika kwaya ya Kanisa la Mtakatifu Baram huko Kamina ambako Mapadri walimsaidia kumfundisha muziki. Pamoja na juhudi zake hizo, Baba yake mzazi kamwe hakutaka mwanaye ajitumbukize katika muziki na kumtaka afuate masomo yake shuleni.


title: Tshimanga Assosa

text: Baada kumaliza kidato cha nne, Baba yake alimpeleka Chuo cha Ufundi cha Kamina. Assosa Muziki ulikuwa ndani ya damu yake, hivyo kila siku baada ya kutoka Chuoni alikuwa akienda kuangalia mazoezi ya bendi iliyokuwepo hapo Kamina ya Super Gabby. Mazoezi hayo yalimtia hamasa kubwa ya kupenda muziki. Siku moja aliomba apewe nafasi kujaribiwa kuimba katika bendi hiyo. Assosa alikubaliwa akaingia stejini kuimba, lakini kabla hajamaliza kuimba ghafla Baba yake alitokea ukumbini humo na kumcharaza viboko. Pamoja na makatazo yote hayo, hatimaye baba yake mwisho wake alikubali ombi la mwanaye baada ya kubaini kuwa hashikiki wala habadiliki kitabia, akamruhusu afanye muziki aupendao.


title: Tshimanga Assosa

text: Mwaka 1969 Tshimanga alikwenda Kinshasa kutafuta maisha. Kwa bahati nzuri alikutana na mwanamuziki Bavon Marie Marie na akampeleka kwa mmiliki wa bendi moja katika jiji hilo aliyejulikana kama Didi Kalombo. Assosa aliitumia vyema nafasi hiyo ya kujaribiwa sauti. Mmiliki huyo alimkubali, hapo ikawa chanzo kuanza kutimiza ndoto zake kwa kupata ajira katika bendi hiyo. Assosa anazikumbuka changamoto alizokutana nazo za kuwakuta wanamuziki wa bendi hiyo wakiwa watanashati kuliko yeye, mavazi mazuri zikiwemo suti na wote walikuwa wang’aavu usoni wakitumia vipodozi (mkorogo). Pamoja na hayo, sauti yake ndiyo iliyomuokoa na kupewa heshima kama wanamuziki wengine.


title: Tshimanga Assosa

text: Baadaye Negro Success kiongozi wake kufariki Bavon Marie Marie kwa ajali ya gari, bendi hiyo iliteteleka na hatimaye ikafa. Mwaka 1974 Assosa alikutana na Nyboma Mwandido na kumueleza kwamba anatakiwa na mmiliki wa Bendi ya Lipua Lipua, aliyejulikana kwa jina Kiamuangana Mateta Wazo la Mbongo "Verckies". Alipofika huko alitakiwa kujaribu kuimba sauti ya Pepe Kalle, ambaye alikuwa amekwisha ondoka. Hata hivyo, hakujua ujasiri aliupata wapi siku hiyo pale alipomtamkia mmiliki huyo kwamba hayuko tayari kuimba sauti ya mtu, bali aachiwe aimbe sauti yake halisi ambayo baadaye uongozi ulimkubali.


title: Tshimanga Assosa

text: Akiwa huko, aliungana na wanamuziki wengine wakali akina Chizunga Ricks (Solo), Mutembu Chibau, Basikita na Kayembe waliokuwa wamemtangulia katika bendi hiyo. Wakiwa na Lipua Lipua waliibuka na vibao vikali vilivyotisa jiji la Kinshasa vya Mombasa, Nikibwe na Amba. Mwaka 1975 bendi hiyo iliingia katika mgogoro kati ya mmiliki wa Bendi hiyo na wanamuziki. Aliamua kuondoka na kwenda kujiunga na Bendi ya Les Kamalee. Akiwa na Les Kamalee walitoka na nyimbo ambazo hadi hivi sasa bado zinatamba katika ulimwengu wa muziki za Abisina, Masuwa, Aigi na nyingine nyingi.


title: Tshimanga Assosa

text: Wanamuziki wa Bendi hiyo baada ya mafanikio yao ya ghafla, walilewa sifa na kujiamini kupita kiasi. Walilipwa maslahi murua, walinunua vyombo vyao vya muziki na magari ya kubebea vyombo hivyo. Mbwembwe zikazidi na kusababisha kusahau wajibu wao katika kazi. Bendi ya hiyo kufa mwishoni mwaka 1975. Mwenye bahati habahatishi, Assosa alikaribishwa katika Bendi ya Fuka Fuka iliyokuwa ikiongozwa na Mule Chibauma. Akiwa na Bendi hiyo mwaka 1978 ilifanya ziara hapa nchini Tannzania. Fuka Fuka ilipoingia Dar es Salaam ilikuwa na nyimbo zake mpya za Bitota, Lomeka, Baba Isaya, Papii na Funga Funga ambazo anazielezea kwamba zailiwaduwaza wapenzi wa muziki wa jiji la Dar es Salaam wakati huo.


title: Tshimanga Assosa

text: Bendi hiyo baadaye iliingia mkataba wa kupiga muziki kwa miezi sita na Chama cha mateksi Dereva cha Tanzania Transport, Tax and Services (TTTS) ambacho pia kilikuwa kikimiliki ukumbi wa Mlimani Park. Baada ya kumaliza mkataba Fuka Fuka waliondoka kurejea kwao wakipitia Nairobi nchi Kenya na Kampala huko Uganda. Wakiwa Kampala kwa bahati mbaya nchi hiyo ilikuwa imeingia vitani, ikipigana na Tanzania mwaka 1979. Vita hivyo viliiwaathiri kwa kiasi kikubwa kwani wakiwa Uwanja wa ndege wa Entebbe wakisubiri kurejea kwao, vurugu za vita ziliwakaribia, wao wakakimbia wakiviacha vyombo vyote vya muziki uwanjani humo ilihali kila mmoja akitafuta njia ya kunusuru maisha yake.


title: Tshimanga Assosa

text: Mwaka 1981 akiwa kwao Kongo, Assosa alifuatwa na mfanyabiashara toka Tanzania aliyemtaja kwa jina la Joseph Mwakasala ili kuja Tanzania kupiga muziki katika bendi ya Mlimani Park Orchestra kwa mkataba wa miezi sita. Akiwa Mlimani Park Orchestra alikutana na wakali wa muziki wa Tanzania, akina Muhidini Maalim Gurumo, Michael Enoch, Abel Balthazar, Joseph Bartholomew Mulenga na Cosmas Tobias Chidumule. Baada ya kumaliza mkataba mwaka 1982, Tshimanga Kalala Assosa alichukuliwa na mzee Kitenzogu Makassy katika bendi yake ya Orchestra Makassy alikodumu hadi mwaka 1986.


title: Tshimanga Assosa

text: Akiwa hapo alitoa wimbo ulioshika chati wa Athumani. Mwaka huo huo aliamua kuanzisha bendi yake ya Orchestra Mambo Bado, akatoka na wimbo wa ‘ Bomoa Tutajenga kesho’ Wimbo huo ulitafsiriwa vibaya na baadhi ya watu kwamba haukuwa na maadili mema. Bendi hiyo ilijengewa mizengwe na kusababisha kasambaratika baada ya muda mfupi. Assosa alichukuliwa na bendi ya Maquis du Zaire iliyokuwa ikiongozwa na Chinyama Chiyaza kwa wakati huo mwaka 1987. Alipigia bendi ya Maquis hadi ilipo sambaratika ikipiga kayika ukumbu wa Lang’ata, Kinondoni miaka ya 1990. Akiwa hapo wapenzi wa Maquis Original walimpa jina la ‘mtoto mzuri’ kufuatia utanashati wake.


title: Tshimanga Assosa

text: Baadaye alichukuliwa na mfanyabiashara wa Jijini Dar es Salaam, Paul Kyala kuimarisha bendi ya Legho Stars. Akiwa na bendi hiyo alifyatua vibao vya Francisca, Afra, Moseka na vingine vingi. Baada ya kumaliza mkataba aliungana na wanamuziki aliokuwa nao Maquis du Zaire ambao walikuwa wameanzisha bendi ya Bana Maquis. Anawataja akina Kasongo Mpinda ‘Cryton’, Mukumbule Lulembo ‘Parashi’, Mbuya Makonga ‘Adios’, Mutombo Lufungula ‘Audax’ na Ilunga Banza ‘Banza Mchafu’. Hadi sasa bado yuko na bendi hiyo ya Bana Maquis.


title: Orchestra Mambo Bado

text:
Orchestra Mambo Bado ilikuwa bendi ya muziki wa dansi kutoka Dar es Salaam, Tanzania. Bendi ilianzishwa na mnamo 1982/83 ikiwa chini ya Tchimanga Kalala Assossa, kwa bahati mbaya, bendi haikudumu sana ikafa.
Mwaka 1982/83 Tchimanga Kalala Assossa alianzisha na kuongoza bendi iliyoweza kutia changa moto katika ulimwengu wa muziki wakati huo. Bendi hiyo iliitwa Orchestra Mambo Bado na mtindo wake wa Bomoa Tutajenga Kesho. Wanamuziki katika bendi hiyo walikuwa Tchimanga Assossa, Kiongozi na mwimbaji, Kazembe wa Kazembe mpiga solo (pamoja na jina hilo alikuwa Msukuma), William Maselenge, rythm guitar, Huluka Uvuruge solo gitaa ya pili, Sadi Mnala drums, Mzee Albert Milonge solo ya pili, Lucas Faustin mwimbaji, John Kitime muimbaji na rythm guitar, George Mzee muimbaji, Athuman Cholilo muimbaji, Likisi Matola Bass na keyboards, Jenipher Ndesile mwimbaji, Selemani Nyanga Drums. Albamu ya kwanza ya bendi hii ilikuwa na nyimbo zilizotamba kama vile Kutokuelewana, Bomoa Tutajenga Kesho , hii ilipigwa marufuku.
Mwaka 1981 Bendi ya DDC Mlimani Park ilimfuata Kongo na kumleta tena hapa nchini ambapo mkataba wake ulipomalizika alirudi Kongo tena kwao akiwa kaacha kibao kinachokwenda kwa jina la ‘Gama Unisamehe’. Mwaka uliofuata alifuatwa tena na Mzee Makassy, na kukaa na bendi ya Orchestra Makassy na hatimaye mwaka 1984 kutua kwenye kundi la Orchestra Mambo Bado alipokutana na nyota kadhaa.


title: Orchestra Mambo Bado

text: Miongoni mwa nyota hao ni mwanadada Jenifa Ndesire, John Kitime, Likisi Matola, William Maselenge, Huluka Uvuruge, Sadi Mnala, George Mzee pamoja na Lucas Faustine ambaye kwa mara ya mwisho alikuwa Polisi Brass Band. Nyota yake ya kimuziki ilianza kung'aa vyema akiwa Orchestra Mambo Bado, kwani aliibuka na vibao vingi moto wa kuoteambali, kama vile; ‘Bomoa Tutajenga Kesho’ na Kutokuelewana, Chance na vinginevyo”. Alidumu Mambo Bado kwa muda mfupi tu kwani mwaka 1985 alirudi tena Maquis Original, bendi iliyokuwa imekusanya magwiji wengi wa muziki wa dansi kuliko zote nchini Tanzania.


title: Raimundi wa Penyafort

text: Raimundi wa Penyafort, O.P., (kwa Kikatalunya Sant Ramon de Penyafort; kwa Kihispania San Raimundo de Peñafort, Vilafranca del Penedès, Catalonia, 1175 hivi; Barcelona, 6 Januari 1275) alikuwa padri maarufu kwa utaalamu wake katika masuala ya sheria.


title: Raimundi wa Penyafort

text: Mkusanyo wake wa sheria za Kanisa Katoliki uliendelea kuwa wa msingi hata karne ya 20.


title: Raimundi wa Penyafort

text: Aliongoza shirika la Wahubiri na kulipatia katiba mpya; pia alisaidia kuanzisha lile la Wamersedari.


title: Raimundi wa Penyafort

text: Papa Paulo III alimtangaza mwenye heri mwaka 1542 na Papa Klementi VIII kuwa mtakatifu tarehe 29 Aprili 1601.


title: Raimundi wa Penyafort

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Januari.


title: Laurenti Giustiniani

text: Laurenti Giustiniani, C.R.S.A. (Venezia, leo nchini Italia, 1 Julai 1381 – Venezia, 8 Januari 1456), alikuwa kwanza mkanoni, halafu askofu wa Venezia, wa kwanza mwenye cheo cha Patriarki.


title: Laurenti Giustiniani

text: Maandishi yake, yakiwemo ya hotuba, barua na maisha ya kiroho, yamechapwa upya mara nyingi.


title: Laurenti Giustiniani

text: Papa Klementi VII alimtangaza mwenye heri mwaka 1524 na Papa Alexander VIII mtakatifu tarehe 16 Oktoba 1690.


title: Laurenti Giustiniani

text: Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake


title: Adriani wa Canterbury

text: Adriani wa Canterbury (alifariki tarehe 9 Januari 710) alikuwa mmonaki msomi na hatimaye kwa miaka 39 abati huko Canterbury, Kent, Uingereza.


title: Adriani wa Canterbury

text: Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.


title: Adriani wa Canterbury

text: Kadiri ya Beda Mheshimiwa, alikuwa Mberberi kutoka Afrika Kaskazini.


title: Adriani wa Canterbury

text: Baada ya kuongoza monasteri karibu na Napoli, Papa Vitalian alimteua mara mbili kuwa askofu mkuu wa Canterbury, lakini alikataa akipendekeza wengine.


title: Adriani wa Canterbury

text: Theodoro wa Tarso alipokubali, Vitalian alimuagiza Adriani aongozane naye kwenda Britania, kwa sababu alijua njia hadi Galia.


title: Adriani wa Canterbury

text: Theodoro alifika huko 669, kumbe Adriani alizuiwa kwa muda, lakini alipofika tu Canterbury alifanywa abati kama Papa alivyokuwa ameagiza.


title: Adriani wa Canterbury

text:
Adriani akiwa maarufu kwa ujuzi wake wa Biblia, Kigiriki na Kilatini
, pamoja na kuwa kiongozi bora, alifanya monasteri yake kuwa na athira kubwa.


title: Mlupini

text: Milupini ("Lupinus" spp.) ni mimea ya nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae (miharagwe). Mbegu zao huitwa malupini. Spishi kadhaa hukuzwa ili kuvuna malupini kwa chakula cha watu, k.m. mlupini mweupe, mlupini majani-membamba, mlupini buluu na spishi ya Amerika ya Kusini "Lupinus mutabilis". Spishi nyingine hukuzwa kwa malisho ya wanyama, k.m. mlupini mweupe, mlupini majani-membamba na mlupini njano. Lazima malupini yalowekwe katika maji na chumvi kwa muda wa siku kadhaa kabla kuyapika, kwa sababu yana sumu.


title: Mpupu (Fabaceae)

text: Mipupu ni mimea yenye nywele zinazowasha au zinazochoma. Ile ya nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae (miharagwe) ni aina ya mharagwe unaotoa majani machanga na makaka yenye nywele zinazowasha. Makaka na mbegu zake huitwa upupu. Mpupu hukuzwa sana kama gubiko la udongo ili kuzuia magugu na kukauka. Mimea iliyokomaa hulimwa mara nyingi katika udongo kama mbolea kijani. Upupu huliwa pengine, hasa wakati wa njaa.


title: Kimulao

text: Kimulao ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wagelao. Idadi ya wasemaji wa Kimulao imehesabiwa kuwa wazee wachache tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimulao iko katika kundi la Kikra.


title: Kimuya

text: Kimuya ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wamuya. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimuya imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimuya iko katika kundi la Kiqiangiki.


title: Kimuzi

text: Kimuzi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kimuzi imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimuzi iko katika kundi la Kingwi.


title: Ramses II

text: Ramses II au Rameses Mkuu(1303 hivi - Julai au Agosti 1213 KK) alikuwa Farao wa Misri miaka 1279–1213 KK, wa tatu katika Nasaba ya 19 ya Misri ya Kale.


title: Ramses II

text: Mara nyingi anasifiwa kama Farao bora. Waandamizi wake na Wamisri wa baadaye walimuita "Mzee Mkuu".


title: Ramses II

text: Ramses II aliongoza majeshi yake mara kadhaa hadi Asia, ili kusisitiza himaya ya Misri juu ya Kanaani, lakini pia kusini hadi Nubia.


title: Ramses II

text: Tena alishughulikia sana ujenzi wa miji n.k. Pia kwa sababu hiyo, wengi wanaona ndiye Farao aliyepambana na Musa kadiri ya Biblia.^ Jump up to: a b c d e Drews 1995, p. 49.


title: Benedikto Biscop

text: Benedikto Biscop (628 hivi – 12 Januari 690), alikuwa mmonaki msomi wa Uingereza aliyeanzisha monasteri ya Monkwearmouth-Jarrow na maktaba yake maarufu. Ndipo alipofariki baada ya kulala miaka 3 mfululizo kutokana na ugonjwa.


title: Benedikto Biscop

text: Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.


title: Benedikto Biscop

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.


title: Benedikto Biscop

text: Mtoto wa ukoo maarufu wa Northumbria, alipofikia umri wa miaka 25, Benedikto alikwenda Roma kwa mara ya kwanza kati ya 5, akirudi amejaa bidii "kwa ustawi wa Kanisa la Uingereza"


title: Benedikto Biscop

text: Miaka 12 baadaye Benedikto alikwenda tena Roma, na wakati wa kurudi alibaki miaka 2 (665-667) katika monasteri ya Lérins, alipopata malezi, na hatimaye kuwekwa wakfu kama mmonaki kwa jina jipya la "Benedikto".


title: Benedikto Biscop

text: Halafu akaenda tena Roma alipoagizwa na Papa kuongozana na askofu mkuu Theodoro wa Tarso hadi Canterbury (669). Walipofika Theodoro alimfanya Benedikto abati wa Canterbury, akashika nafasi hiyo miaka 2.


title: Benedikto Biscop

text: Katika safari zake, Biscop alikusanya vitabu vingi, kama 250, kuhusu Biblia, lakini pia fasihi n.k.


title: Benedikto Biscop

text: Mwaka 674 alipewa eneo kubwa kwa ajili ya kuanzisha monasteri mpya. Hapo akatafuta barani mafundi wa hali ya juu ili kujenga kwa usanifu.


title: Benedikto Biscop

text: Alikwenda Roma kwa mara ya mwisho mwaka 679 ili kupata vitabu vingine, masalia, mafundi na fadhili kadhaa kutoka kwa Papa Agatho.


title: Benedikto Biscop

text: Mwaka 682 Benedikto alimteua Eosterwine kama mwandamizi, lakini mfalme, kwa kufurahia maendeleo ya monasteri, alimuongezea eneo ili kuanzisha ya pili huko Jarrow kwa wamonaki 20 chini ya Ceolfrid.


title: Benedikto Biscop

text: Lengo la Benedikto lilikuwa kuanzisha monasteri bora huko Uingereza, kufuatana na mifano aliyoiona barani. Alikuwa wa kwanza kujenga huko kwa mawe na vioo. Ndipo mwanafunzi wake bora, Beda alipoweza kuandika vitabu vyake.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Odoriko wa Pordenone, O.F.M. (1286–1331), alikuwa Mfransisko wa Italia aliyetumwa kama mmisionari huko China, akaandika ripoti ya safari yake.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Kutokana na miujiza mingi iliyosemekana kutokea kwenye kaburi lake, Papa Benedikto XIV alithibitisha mwaka 1755 heshima ya mwenye heri ambayo Odoriko alikuwa amepewa tangu zamani.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Odoriko alizaliwa na familia ya Mattiussi karibu na Pordenone, Friuli.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Baada ya kujiunga mapema na Ndugu Wadogo huko Udine, mwaka 1296 alitumwa kwenye rasi ya Balkani,halafu kwa Wamongolia wa Russia kusini.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Mnamo Aprili 1318 alitumwa mbali zaidi, huko Asia mashariki. Kutoka Padua, alikwenda Konstantinopoli akavuka Bahari Nyeusi hadi Trabzon.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Toka huko alikwenda kuhubiri Armenia, Media na Persia. Katika nchi hizo zote Wafransisko walikuwa na misheni. Kutoka Sultanieh akipitia Kashan na Yazd, alizunguka upande wa Persepolis, Shiraz na Baghdad hadi Ghuba la Uajemi. Huko Ormus alipanda meli kwenda India, akitua Thane, karibu na Mumbai.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Alitembelea Puri na kuacha kumbukumbu ya sikukuu ya mungu wa Kihindu Jagannath.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Kwa jahazi alifikia kisiwani Sumatra, halafu Java, Borneo, Champa, Indochina na Guangzhou (Canton), halafu tena kwa nchi kavu hadi Fujian.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Katika safari hizo, dhoruba ilipeleka jahazi yake hadi Pangasinan, Ufilipino.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Kutoka bandari ya Fuzhou Odoriko alivuka milima na kuingia Zhejiang na kutembelea Hangzhou ("Cansay" 行在, "Xíngzài"), mmojawapo kati ya miji mikubwa duniani wakati huo. Marco Polo, Marignolli na Ibn Batuta walisimulia ustawi wake.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Kupitia Nanjing na mto Yangzi, Odoriko alifikia makao makuu ya Khan Mkuu (labda Yesün Temür Khan) huko "Cambalec" (Ханбалиг, "Khanbaligh"), leo sehemu ya Beijing.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Alibaki huko miaka 3 (1324-1327), akiishi katika mojawapo kati ya makanisa yaliyoanzishwa na ndugu Yohane wa Monte Corvino, askofu mkuu wa kwanza wa Beijing, ambaye wakati huo alikuwa mkongwe.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Kutoka huko alitembelea Yangzhou.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Odoriko hakurudi Italia mpaka mwisho wa mwaka 1329 au mwanzo wa 1330, lakini safari ya kurudi haisumiliwi kinaganaga vile. Inadhaniwa kwamba alipiti Mongolia na Tibet.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Huko Padua, mnamo Mei 1330 alisimulia safari zake kwa mwandishi Wiliamu wa Solagna. Kitabu cha Kilatini na tafsiri zake mbalimbali vilienea haraka Ulaya. Hadi leo kuna nakala 73 zilizoandikwa kwa mikono.


title: Odoriko wa Pordenone

text: Akiwa njiani kwenda kwa Papa huko Avignon, aliugua huko Pisa, hivyo akarudi Udine, alipofariki.


title: Kinaluo

text: Kinaluo ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kinaluo imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaluo iko katika kundi la Kingwi.


title: Freddy Kasheba

text:
Freddy Ndala Kasheba (1946 - 22 Oktoba 2004) alikuwa mwanamuziki maarufu katika miondoko ya muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo-Tanzania. Pia alifahamika sana kwa wimbo wake "Kesi ya Khanga".
Freddy alianza kufundishwa gitaa na baba yake wakati akiwa na umri wa miaka 12. Baba yake alijua kupiga gitaa japo hakufanya kazi ya uanamuziki, alikuwa akipiga gitaa nyumbani baada ya saa za kazi. Moja ya bendi maarufu ambazo zilimtambulisha sana Freddy ilikuwa Orchestra Fauvette, Freddy alieleza kuwa bendi ya Orchestra Fauvette ilianza tarehe 7 mwezi wa sita mwaka 1964 katika jiji la Lubumbashi huko Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo. Jina hilo Fauvette kwa Kiswahili ni Chiriku, bendi ilikuwa na muimbaji ambaye waliamini alikuwa anaimba kama chiriku na hivyo kuipa bendi hiyo jina hilo. Vyombo vyao vya muziki walinunua Ujerumani kupitia duka la muziki la Dar es salaam Music House (duka lipo mpaka leo). Vyombo vilikuwa vya aina ya Hofner, jina lililoheshimika sana kwa wanamuziki wakati huo.


title: Freddy Kasheba

text:
Kati ya nyimbo ambazo zilipigwa katika kipindi hicho ni Camarade ya nzela, ambayo Freddy alieleza ni wimbo uliokuwa ukizungumzia rafiki wa kukutana nae barabarani au njiani, ambaye roho yake huwa kama sanduku la nguo, ambalo ndani yake huwezi kujua kuna nini. Pia ulipigwa wimbo Jacqueline ambao ulitungwa na mwenyewe Freddy ambao alieleza alikuwa alimtungia mpenzi wake aliyempenda Jacqueline. Wimbo mwingine uliopigwa katika kipindi hicho ni Nono na Kalemie, wimbo huu ulitunguiwa binti aliyeitwa Nono mkazi wa Kalemie ambaye alikuwa mpenzi mkubwa wa bendi ya Fauvette.
Fauvette ilifika Dar na kuwa inapiga katika ukumbi wa White House Ubungo, lakini kwa miaka hiyo Ubungo ilikuwa mbali sana na mji, na kulikuwa na ajali nyingi zikiwapata wapenzi wa bendi katika usafiri wa kutoka kwenye muziki, hivyo bendi ikaamua kuhamia ukumbi wa Mikumi Tours ambapo walikuwa wakipiga Ijumaa, Jumamosi na Jumapili. Fauvette walikuwa na ndoto ya kuwa bendi bora Afrika. Hawakufikia huko lakini waliweza kuweka alama kubwa katika historia ya muziki wa Afrika mashariki na Kati
Kasheba aliweza kuimarisha jina lake zaidi alipolifanya maarufu gitaa la nyuzi kumi na mbili, mwenyewe akiliita nyuzi dazani, hasa alipoanza kulipiga kwa mtindo wa Dukuduku akiwa Safari Sound Orchestra. Pamoja na bendi hizo Kasheba pia alipitia Safari Nkoy, Zaita Muzika, Kasheba group, pia alipita Maquis, na kwa wiki chache alipitia Tancut Almasi.
Kasheba alifariki 22 Oktoba 2004 akiwa na miaka 58. Na kuzikwa katika makaburi ya Kinondoni, Dar es Salaam.


title: Mzizi

text: Mzizi katika isimu ni sehemu muhimu sana ya neno ambayo haibadiliki hata kama neno litafanyiwa uambishaji, ukanushi, unyambulishaji na kadhalika. Sehemu hii ikibadilika, hata dhana ya neno hilo hubadilika.


title: Mzizi

text: Mfano mzizi wa neno "Analima" ni "Lim". Hii hutokana na kuchukua neno na kisha kulitafutia shina lake (kitenzi) na kisha kuondoa kiambishi tamati "a".


title: Mzizi

text: Kwa hiyo, MZIZI WA NENO = SHINA-A.


title: Mzizi

text: Mfano, neno "anakimbia" mzizi wa neno ni "kimbi". Kutokana na mzizi huo, unaweza kuzalisha maneno kama sitakimbia, hakimbii, tunakimbia n.k.


title: Mzizi

text: Kuna aina mbili za mizizi ya maneno:


title: Mzizi

text: Hii ni aina ya mzizi ambao hupatikana baada ya neno kutafutiwa shina lake na kuondolewa irabu "a" ambayo ni kiambishi tamati. Mfano wa mzizi asilia ni wakati unapochukua neno "Analima" na kulitafutia shina lake ambalo ni "Lima" na kisha kuondoa kiambishi tamati "a".


title: Mzizi

text: Hivyo mzizi wa asili ni mzizi ambao hutokana na kitenzi halisi. Yaani, ni mzizi ambao umejengwa kwa shina la neno lililoondolewa irabu "a". Kikanuni tunaweza kusema MZIZI = SHINA - A. Mfano katika neno "anakimbia" shina ni "kimbia". Ili kupata mzizi ni lazima utoe irabu "a", hivyo mzizi utakuwa "kimbi" ambao huo tunaweza kuuita mzizi wa asili.


title: Mzizi

text: Huu ni aina ya mzizi ambao hupatikana baada ya kutafuta shina la neno na kisha kulifanyia uambishaji na kisha kulifungulia au kuondoa kiambishi tamati "a".


title: Mzizi

text: Mfano: "Wapigana" shina lake ni "piga" lakini baada ya kufanyiwa uambisani limekuwa "pigana" ambapo ili kupata mzizi mnyumbuliko tunaondoa herufi "a" katika neno "pigana" ambapo neno hilo mzizi wake mnyambuliko utakuwa "pigan".


title: Mzizi

text:
Pia neno kama "wanaimbiana" baada ya kufanyiwa uambishi katika shina lake huwa "imbiana" ambalo baada ya kutolewa kiambishi tamati "a" huwa "imbian"
Kwa upande wa mzizi wa mnyumbuliko, ni mzizi ambao umejengwa kwa mzizi wa asili na viambishi tamati vilivyoondolewa irabu "a".


title: Mzizi

text: Mfano wa maneno ya mnyumbuliko ni kama vile: chezesha, chezeshwa, chezeka n.k. Mfano kitenzi "Chezesha" mzizi wake wa mnyumbuliko ni "Chezesh", hapo mzizi wa asili ni "Chez" na viambishi tamati ni "esh".


title: Kiambishi tamati

text: Kiambishi tamati (au viambishi tamati katika dhana ya wingi) ni aina za viambishi vinavyopatikana baada ya mzizi wa neno.


title: Kiambishi tamati

text: Mfano: neno "WANALIMIANA" linaundwa hivi:


title: Kiambishi tamati

text:
- WA
- NA
- LIM (mzizi)
- I
- AN
- A


title: Kiambishi tamati

text: Kwa hiyo, I, AN na A ni viambishi tamati.


title: Kitunguu maji

text: Kitunguu maji ni aina ya tunguu kama vitunguu vingine, kwa mfano kitunguu saumu.


title: Kitunguu maji

text: Kitunguu maji kitiba nacho kina uwezo wa kutibu maradhi arobaini (40), miongoni mwa maradhi hayo ni joto la mwili kwa ujumla na mbegu za uzazi zilizokuwa za moto.


title: Mgwaru

text: Mgwaru ni mmea wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae (miharagwe). Maua na makaka yake ni katika mafundo mazito. Mbegu zake huitwa magwaru (kutoka na Kiurdu گوار "guaar"). Yamkini mhenga wa mgwaru ni mmea wa Afrika "Cyamopsis senegalensis" lakini umegeuka mashambani kwa Uhindi na Pakistani.


title: Mgwaru

text: Mmea huu hukuzwa huko Uhindi na Pakistani hasa lakini siku hizi unaanza kupandwa mahali pengine pia kwa sababu ya gundi ya mbegu zake. Hutumika kwa mbolea kijani na kwa chakula pia. Majani na makaka mabichi huliwa na hata magwaru, lakini lazima yabanikwe kwanza ili kuharibu dumazaji ya tripsini (trypsin inhibitor: tripsini ni kimeng'enya kinachomeng'enya proteini). Mgwaru unaweza kutumika pia kwa malisho lakini lazima makaka yawe yakikomaa kwa sababu makaka mabichi yana asidi hidrosianiki.


title: Mgwaru

text: Lakini utumiaji muhimu sana wa mgwaru ni utengenezaji wa gundi ya gwaru (guar gum). Magwaru yana endospermi kubwa iliyo na polisakaridi ya galaktosi na manosi. Ikiyeyuka katika maji, haya yanakuwa rojorojo. Kwa hiyo gundi ya gwaru hutumika katika tasnia ya chakula, vitambaa, karatasi, dawa na utamaradi. Tangu hivi karibuni gundi hii hutumika sana katika tasnia ya mafuta na gesi ya mwambatope. Inasaidia maji yaingie katika mivunjiko ya miamba.


title: Postikadi

text: Postikadi (ing. "post card") ni aina ya barua isiyo na bahasha. Kwa kawaida ni kipande cha kistatili cha karatasi chenye ujumbe mfupi unaotumwa kwa posta.


title: Postikadi

text: Mara nyingi postikadi huwa na picha upande mmoja halafu anwani, stempu na ujumbe mfupi upande wa kinyume. Gharama ya postikadi ni kidogo chini ya gharama ya barua katika bahasha.


title: Postikadi

text: Ilhali postikadi haina bahasha ujumbe wake unaweza kusomwa na kila mtu anayeishiska. Kadi hizi zilianza kutumiwa kuanzia miaka ya 1860. Tangu kuwa na bei ndogo kuliko barua idadi ya postikadi kati ya barua iliongezeka. Baada ya kupatikana kwa simu za mkononi, sms na barua pepe postikadi zimepungua sana. Bado zinatumiwa hasa na watu waliosafiri wakitaka kutuma picha ya mahali walipofika.


title: Jack the Ripper

text: Jack the Ripper ni jina la kumtaja muuaji asiyejulikana kwa jina halisi ambaye aliua kinyama malaya angalau watano mjini London wakati wa mwaka 1888. Mauaji yote yalitokea katika mtaa wa Whitechapel kuanzia 31 Agosti hadi 9 Novemba 1888. Wakati ule barua zilifika magazetini na katika ofisi za polisi ambako waandishi walijivuna kuwa mtendaji wa mauaji haya na mwandishi mmoja alitia sahihi "Jack the Ripper". Magazeti yaliandika mengi juu ya mauaji ya mfululizo yaliyofanana na hivyo jina la "Jack the Ripper" lilikuwa maarufu sana. Majina mengine yaliyotumiwa wakati ule ni "Whitechapel Murderer" na "Leather Apron" (yaani "aproni ya ngozi") lakini umaarufu wa "Jack the Ripper" umebaki hadi leo.


title: Jack the Ripper

text: Wakati ule London ilikuwa mji uliokua haraka sana. Sehemu ya Whitechapel ilikuwa n]]a wahamiaji wengi kutoka Ulaya bara hasa Ulaya ya Mashariki na kati yao Wayahudi wengi waliokimbia mashambulio ya pogromu dhidi ya Wayahudi katika Urusi. Wengi walikuwa maskini waliokosa makaazi na kulala katika mabweni ya kukodi. Uhalifu na wizi zilitokea kwa wingi katika mazingira haya. Wanawake wengine kati ya wahamiaji walitafuta riziki kwa njia ya umalaya. Taarifa za mashambulio dhidi ya wanawake zilizidi. Wakati wa Oktoba 188 polisi ilikadiria kuwepo kwa nyumba 62 za danguro na takriban wanawake 1,200 waliofanya kazi ya umalaya katika mtaa wa Whitechapel.


title: Jack the Ripper

text: Wanawake watano wanaodhaniwa kuwa wahanga wa "Jack the Ripper" walikuwa wafuatao


title: Jack the Ripper

text: Kulikuwa na maujai zaidi na polisi ilichungulia jumla ya kesi 11 zilizotokea Whitechapel kati ya Aprili 1888 na Februari 1891. Mawazo yalitofautiana kama zote zilitekelezwa na muuaji yeye yule. Lakini kesi tano zinazotajwa hapo juu zinaonyesha dalili za kusababishwa na mtu mmoja. Kati ya dalili hizi ni kukatwa kwa shingo, kufunguliwa kwa tumbo na kukatakata sehemu za uke na uso, pamoja na kutoa ogani za utumbo.


title: Jack the Ripper

text: Kwa jumla muuaji katika kesi hizi alipendelea kuua wahanga wakati wa usiku baina ya saa sita na saa kumi na mbili kwenye siku za wikendi. Mauaji haya yalitokea katika eneo la maili moja ya mraba. Maiti zilipatikana mahali walipouawa, hawakupelekwa mahali pengine. Silaha ya mauaji ilikuwa kisu kikali. Wahanga waliuawa kwa njia ya kunyonga kabla ya kukatwa shingo.


title: Jack the Ripper

text: Idadi kamili ya mauaji ya "Jack the Ripper" haijulikani. Maana wakati ule kulikuwa pia na mauaji mengine yasiyofanana kabisa na mtindo ulioonekana katika kesi 5 za uhakika zaidi. Kesi chache zilifanana kiasi au kidogo tu na hapo watafiti walijiuliza kama labda muuaji alikosa muda wa kumaliza alichotaka kutekeleza au kama mifano hii ilikuwa matendo ya watu wengine.


title: Jack the Ripper

text:
Polisi ilifanya utafiti kesi tofauti 11 za mauaji ya wanawake katika Whitechapel kuanzia 3 Aprili 1888 hadi 13 Februari 1891 kwa jina la "mauaji ya Whitechapel".
Wakati habari za mauaji haya yalisambazwa magazetini kulikuwa na barua nyingi zilizofika kwa polisi au magazeti. Barua hizi zilileta maoni namna ya kumshika muuaji, au maoni mbalimbali juu ya jinai hizi.


title: Jack the Ripper

text: Barua nyingi zilitungwa kwa kudai kuwa muuaji mwenyewe aliziandika. na tatu kati ya hizi nyingi zimepata umaarufu: barua iliyoandikwa kwa "Dear Boss", kadi ya "Saucy Jacky" na barua "kutoka jahanam ("From Hell" letter).


title: Jack the Ripper

text: Barua inayoanza kwa maneno "Dear Boss" ya tarehe 25 Septemba yenye mhuri wa posta ya 27 Septemba 1888 ilipokelewa na shirika la habari la Central News Agency (London) na kupelekwa polisi ya Scotland Yard. Mwanzoni ilitazamiwa kuwa mzaha mbaya lakini siku tatu baada ya tarehe ya mhuri wa barua maiti ya Eddowes ilipatikana na sehemu ya sikio ilikatwa. Hapa polisi iliangalia barua upya kwa sababu ilikuwa na maneno "masikio ya wakinamama yataktwa". Barua hii ilitumia mara ya kwanza sahihi "Jack the Riper" na jina hili lilikuwa maaraufu baada ya kuchapishwa kwa barua magazetini. Haikueleweka kama iliandikwa kweli na muuaji kwa sababu sikio halikutumwa kwa polisi jinsi barua iliwahi kutangaza.


title: Jack the Ripper

text: Barua nyingi zilizofuata zilijaribu kuiga mfano huu hata kama ilikuwa wazi ziliandikwa na watu tofauti kutokana na maandishi


title: Jack the Ripper

text: Postikadi ya "Saucy Jacky" iligongwa mhuri tarehe 1 Oktoba 1888 na kupokelewa siku ileile katika Central News Agency. Maandishi yalifanana na yale ya barua ya "Dear Boss" letter. Ilirejea ya kwamba wahanga wawili waliuawa kwenye siku za karibu ("double event this time") na hii ilichukuliwa kama kurejea mauaji ya Stride and Eddowes. Postikadi hii ilipelekwa posta kabla ya kutangazwa kwa mauaji aya mawili kwa hiyo mjanja aliyetaka kufanya mzaha asingekuwa na habari. .


title: Jack the Ripper

text: Barua "From Hell" ilipokelewa na George Lusk kiongozi wa kamati ya ulinzi ya Whitechapel tarehe 16 Oktoba 1888. Maandishi hayakufanana na yale ya barua ya "Dear Boss" na postikadi ya "Saucy Jacky". Ilifika pamoja na kisanduku chenye nusu ya figo iliyotunzwa katika alkoholi ethili. Maiti ya Catharine Eddowes ilikutwa tarehe 30 Septemba ilhali figo moja ilikosekana. Mwandishi wa barua aliandika ya kwamba aliwahi kula nusu nyingine ya figo. Ndani ya polisi mawazo yalitofautiana kuhusu kipande cha figo. Wengine waliona ni ya Eddowes, wengine walidhani hii ni mzaha mbaya. Utafiti wa figo ulionyesha kuwa ilikuwa figo la kibinadamu la upande wa kushoto.


title: Jack the Ripper

text: Polisi ya Scotland Yard ilitangaza kopi za barua ya "Dear Boss" na postikadi kwa tumaini ya kwamba msomaji angetambua maandishi ya mkono lakini bila mafanikio. Afisa mkuu wa polisi ya London Charles Warren aliamini ya kwamba barua zote zilikuwa mzaha . Wengine waliona ya kwamba barua ziliandikwa na waandishi wa magazeti kwa shabaha ya kuuza nakala nyingi. Mwaka 1931 mwandishi wa gazeti Fred Best alisemekana ya kwamba aliwahi kutunga barua na kutia sahihi "Jack the Ripper" kwa shabaha ya kuboresha biashara ya gazeti lake.


title: Dome

text: Dome au mafuu ni wanyama wa bahari wa oda Sepiida katika ngeli Cephalopoda (kutoka Kiyunani: κεφαλος = kichwa, πους, ποδες = mguu, miguu). Ngisi, pweza, na pweza-kome wamo katika ngeli hii pia. Dome wana kome ya ndani ya kipekee iitwayo kifuu. Licha ya jina lao la Kiingereza, ambalo ni , dome si samaki bali moluska.


title: Dome

text: Dome wana mboni kubwa zenye umbo la W, mikono minane, na minyiri (tentacles) miwili iliyosamanishwa na vikombe vya kumung'unyia vyenye meno na ambayo hutumika kwa kukamata mawindo yao. Wao kwa ujumla wanakuwa na ukubwa kati ya sm 15 hadi 25 (inchi 5.9 - 9.8), ambapo walio wakubwa kabisa, dome mkubwa ("Sepia apama"), wanafikia urefu wa sm 50 (inchi 20) kwa urefu wa joho na zaidi ya kg 10.5 kwa uzito.


title: Dome

text: Dome hula konokono wadogo, kaa, kamba, samaki, pweza, minyoo na dome wengine. Mahasimu wao ni pamoja na pomboo, papa, samaki, sili, ndege wa bahari na dome wengine. Wastani wa kuishi wa dome ni kati ya mwaka mmoja mpaka miaka miwili. Tafiti za hivi karibuni zinaonyesha dome ni mnyama mwenye akili zaidi miongoni mwa wanyama wasio na uti wa mgongo. Dome pia ana moja kati ya wiano mikubwa zaidi katika mlingano wa ukubwa baina ya ubongo-na-mwili miongoni mwa wanyama wasio na uti wa mgongo.


title: Dome

text: Dunia ya mataifa wafuatao mienendo, itikadi, na mifumo mchanganyiko kati ya Ugiriki na Waroma wa Kale (Greco-Roman world) walimthamini dome kama chanzo cha pekee cha pigmenti ya hudhurungi kiumbe hicho aachiayo kupitia mrija wake wakati amestushwa.


title: Dome

text: Familia Sepiidae, ambayo ina dome wote, hukaa ndani ya bahari yenye maji ya kitropiki / baridi. Wengi wao ni wanyama wa maji ya kina kifupi, ingawa wanajulikana kwa kwenda kina cha kufikia m 600 (ft 2,000).


title: Dome

text: Wana mpangilio wa ki-biojiografia usio wa kawaida: kutokuwepo kabisa katika Amerika, lakini kupatikana katika mwambao wa mashariki na kusini mwa Asia, Ulaya ya Magharibi na Mediteranea, pia pamoja na pwani ya Afrika na Australia. Kufikia kipindi familia imekua, katika Dunia ya Kale iliyobashiriwa, kuna uwezekano Atlantiki ya kaskazini ilikuwa na baridi ya kupita kiasi na kina kirefu cha maji kwa wanyama wa aina hii wa maji-joto kuvuka.


title: Dome

text: Dome wa kawaida, "Sepia officinalis", hupatikana katika Mediteranea, na Bahari ya Kaskazini na Baltiki, ingawa makundi yao yamependekezwa kutokea mpaka kufika kusini kama Afrika Kusini. Wao hupatikana katika vina vya sublittoral, baina ya mstari wa maji kupwa na kingo za rafu ya bara, kwa kiwango cha vipimo vya maji (fathoms) 100 (m 180). "


title: Kinamuyi

text: Kinamuyi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wanamuyi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kinamuyi imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinamuyi iko katika kundi la Kinaiki.


title: Kinarua

text: Kinarua ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wanaxi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kinarua imehesabiwa kuwa watu 47,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinarua iko katika kundi la Kinaiki. Wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kinaxi tu.


title: Kinaxi

text: Kinaxi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wanaxi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinaxi imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaxi iko katika kundi la Kinaiki.


title: Tutuko

text: Tutuko (kutoka kitenzi "kututuka"; pia Hepesi simpleksi kutoka jina la Kiingereza lenye asili ya Kigiriki ἕρπης, "herpes", "unaoenea polepole" au "uliofichika") ni ugonjwa wa kuambukiza unaosababishwa na virusi vya hepesi simpleksi.


title: Tutuko

text: Maambukizi yameainishwa kulingana na sehemu ya mwili iliyoambukizwa. Hepesi ya mdomo hujumuisha uso au mdomo. Inaweza kusababisha malengelenge madogo katika vikundi yaitwayo vidonda baridi au malengelenge ya joto jingi au inaweza tu kusababisha maumivu ya koo. hepesi ya viungo vya uzazi ambayo inaweza kuwa na dalili chache au kusababisha malengelenge ambayo hupasuka na kusababisha vidonda vidogo. Hivyo kwa kawaida hupona kwa muda wa wiki mbili hadi nne. Maumivu yanayowasha au yanayochoma yanaweza kutokea kabla ya malengelenge kutokea. Hepesi huzunguka kati ya vipindi vya ugonjwa vilivyo na dalili vikifuatiwa na vipindi visivyo na dalili. Kwa kawaida kipindi cha kwanza huwa kali zaidi na kinaweza kuhusishwa na joto jingi, maumivu ya misuli, nodi ya limfu iliyovimba na maumivu ya kichwa. Muda unavyosonga, vipindi vya ugonjwa vilivyo na dalili hupungua kwa mara unapotokea na ukali.


title: Tutuko

text: Matatizo mengine yanayosababishwa na hepesi simpleksi hujumuisha: paronikia ya hepesi inapohusisha vidole, hepesi ya macho, maambukizi ya hepesi ya ubongo, na hepesi ya watoto wachanga inapoathiri mtoto mchanga, n.k.


title: Tutuko

text: Kuna aina mbili za virusi vya hepesi simpleksi: aina ya 1 (HSV-1) na aina ya 2 (HSV-2). HSV-1 kwa kawaida zaidi husababisha maambukizi ya mdomo huku HSV-2 kwa kawaida zaidi ikisababisha maambukizi ya viungo vya uzazi.


title: Tutuko

text: Husababishwa kwa kugusana moja kwa moja kwa viowevu vya mwili au vidonda vya mtu aliyeambukizwa. Kuenea bado kunaweza kutokea hata iwapo dalili hazipo. Hepesi ya jenitalia imeainishwa kama maambukizi yanayoenezwa kupitia ngono. Yanaweza kuenezwa kwa mtoto mchanga wakati wa kuzaliwa. Baada ya kuambukizwa, maambukizi husafirishwa kupitia nyuroni inayopitisha hisia hadi kwa seli za neva, pale ambapo virusi hukaa kwa maisha yote.


title: Tutuko

text: Visababishi vya kujirudia vinaweza kujumuisha: kupungua kwa utenda kazi wa kingamwili, mafadhaiko na kupatana na jua.


title: Tutuko

text: Hepesi ya mdomo na ile ya jenitalia kwa kawaida hutambuliwa kwa kuzingatia dalili zilizodhihirika. Utambuzi unaweza kuthibitishwa na tabia ya virusi au DNA ya kutambua hepesi kwenye viowevu vinavyotoka katika malengelenge. Kuchunguza damu ili kutambua kingamwili dhidi ya virusi kunaweza kuthibitisha maambukizi ya hapo awali lakini kutakuwa hasi katika maambukizi mapya.


title: Tutuko

text: Njia inayofaa zaidi ya kuzuia maambukizi ya viungo vya uzazi ni kwa kuzuia ngono kupitia uke, mdomo, au unyeo. Matumizi ya kondomu yanaweza kupunguza, lakini si kuondoa hatari. Dawa ya kila siku ya kudhibiti virusi inayonywewa na mtu aliyeambukizwa pia inaweza kuzuia kuenea. Hakuna chanjoinayopatikana.


title: Tutuko

text: Unapoambukizwa hakuna tiba. Paracetamol (acetaminophen) na topical lidocaine zinaweza kutumika ili kupunguza dalili. Matibabu kwa dawa za kudhibiti virusi kama vile asiklovia au valasiklovia yanaweza kupunguza ukali wa vipindi vinavyodhihirisha dalili.


title: Tutuko

text: Viwango vya HSV 1 au HSV-2 ulimwenguni kote ni kati ya asilimia 60 na 95 kwa watu wazima. HSV-1 kwa kawaida hupatikana utotoni. Viwango vya zote huongezeka watu wanapozeeka. Viwango vya HSV-1 huwa kati ya asilimia 70 na 80 katika watu ambao hali yao ya kijamii na kiuchumi ni ya chini na asilimia 40 hadi 60 kwa watu ambao hali yao ya jijamii na kiuchumi imeboreka. Kadirio la watu milioni 536 ulimwenguni kote (asilimia 16 ya watu) walikuwa wameambukizwa HSV-2 kufikia 2003 huku viwango vya juu zaidi vikiwa wanawake na walio katika ulimwengu unaoendelea. Watu wengi walio na HSV-2 hawatambui kuwa wameambukizwa.


title: Mkanda wa jeshi

text: Mkanda wa jeshi (au tutuko zosta, na hata zosta, kutoka Kiingereza "herpes zoster") ni ugonjwa wa kuambukiza unaotokana na virusi vya hepesi, lakini ni kali kuliko tutuko la kawaida ("hepesi simpleksi").


title: Mkanda wa jeshi

text: Unajulikana kama ugonjwa wa vipele au pia kama zona, ni ugonjwa unaosababishwa na virusi vyenye sifa za upele unaoleta maumivu kwenye ngozi na malengelenge katika eneo dogo la upande mmoja wa mwili, mara nyingi katika mstari.


title: Mkanda wa jeshi

text: Awamu ya awali ya maambukizi ya virusi vya tetekuwanga (VZV) husababisha ugonjwa mkali wa tetekuwanga (wa muda mfupi) ambao kwa kawaida hutokea kwa watoto na vijana. Mara baada tu ya kusuluhishwa kwa tukio la tetekuwanga, kirusi hicho hakiondolewi kwenye mwili lakini kinaweza kusababisha vipele-ugonjwa wenye dalili tofauti kabisa - miaka mingi baada ya maambukizi ya awali.


title: Mkanda wa jeshi

text: Kirusi cha tetekuwanga kinaweza kutulia katika miili ya seli za neva na kwa nadra katika seli za satelaiti zisizo za niuroni za shina la uti wa mgongo, neva ya fuvu au ganglioni ya kujiongeza, bila kuonyesha dalili zozote. Miaka au miongo kadhaa baada ya kupata maambukizi ya tetekuwanga, virusi hivyo vinaweza kutoka nje ya miili ya seli za neva na kusafiri hadi kwenye mikongo ya neva na kusababisha maambukizi ya ngozi yanayotokana na virusi katika eneo la neva. Kirusi kinaweza kuenea kutoka kwenye ganglioni moja au zaidi katika neva za sehemu iliyoathiriwa na kuambukiza dematomi (eneo la ngozi linalogawiwa virutubishi na neva moja ya uti wa mgongo) na hivyo kusababisha vipele vyenye uchungu. Ingawa upele huu wa kawaida hupona katika muda wa wiki mbili hadi nne, baadhi ya wagonjwa huendelea kuhisi uchungu wa neva kwa miezi au miaka kadhaa, hali iitwayo maumivu ya neva ya baada ya kupona kwa vipele. Haieleweki vyema namna ambavyo kirusi hicho hubaki kikiwa kimejificha kwenye mwili, na hatimaye kujifufua.


title: Mkanda wa jeshi

text: Katika ulimwengu mzima, kiwango cha matukio cha ugonjwa wa tutuko zosta kila mwaka huwa na safu ya kutoka visa 1.2 hadi 3.4 kwa watu 1,000 wenye afya, na kufikia hadi 3.9-11.8 kwa mwaka kwa watu 1,000 kati ya walio na umri zaidi ya miaka 65.


title: Mkanda wa jeshi

text: Matibabu ya madawa ya kinzavirusi yanaweza kupunguza ukali na muda wa tutuko zosta ikiwa itatumiwa kwa mfululizo wa siku saba hadi kumi. Madawa haya yanapaswa kuanza kutumika kabla ya kupita kwa masaa 72 tangu kuonekana kwa dalili za vipele.


title: Mkanda wa jeshi

text: Jina tutuko zosta hutokana na neno la Kigiriki "zōstēr", lenye maana ya "mkanda" au "ukanda", kutokana na vipele kwenye ngozi vinavyofanana na ukanda. Jina la kiingereza la shingles (ugonjwa wa vipele) linawakilisha jina la Kilatini "cingulus", linalotokana na neno "cingulum" lenye maana hiyohiyo ya "ukanda."


title: Mkanda wa jeshi

text: Licha ya usawa wa jina, tutuko zosta si ugonjwa sawa na manawa na wanaweza kupitisha, ingawa wote wa zoster varicella virusi vya UKIMWI na malengelenge yanayoleta vidonda mdomoni na kwenye sehemu za siri ingawa virusi vya tetekuwanga na vya malengelenge yanayoleta vidonda mdomoni na kwenye sehemu za siri zinatoka jamii moja ya virusi ya (Alfahapesvirina).


title: Mkanda wa jeshi

text: Dalili za mapema zaidi za tutuko zosta, ambazo ni pamoja na kuumwa na kichwa, homa na hitilafu ya mwili, si mahususi, na huenda zikasababisha utambuzi usio sahihi. Dalili hizi kwa kawaida hufuatwa na hisia za maumivu na joto, kuwashwa, haiparesthesia (kiwango cha juu kupindukia cha hisi), au paresthesia (mwasho baada ya mwili kufa ganzi: Kuwashwa, kudungwa, au kufa ganzi). Maumivu huweza kuwa madogo hadi makuu katika dematomi iliyoathiriwa, na hisia ambazo mara nyingi huelezwa kama ya kuumwa, ya msisimko, kuuma, kukufa ganzi au ya mpigo, na yanaweza kuchanganyika na michomo ya haraka ya maumivu makali. Malengelenge ya Zoster katika watoto mara nyingi huwa hayana maumivu.


title: Mkanda wa jeshi

text: Wakati mwingi, baada ya siku 1 hadi 2 (lakini wakati mwingine muda wa hadi wiki 3) awamu ya kwanza hufuatwa na kujitokeza kwa vipele vya ngozi. Maumivu na vipele kwa wa kawaida hutokea katika kiwiliwili, lakini yanaweza kujitokeza kwenye uso, macho au sehemu zingine za mwili. Mara ya kwanza, vipele hivi huonekana kuwa sawa na mwonekano wa kwanza wa ugonjwa wa mabaka ngozini; hata hivyo, tofauti na ugonjwa wa mabaka ngozini, tutuko zosta husababisha mabadiliko kwenye ngozi yanayokoma kwenye dematomi, ambayo kwa kawaida husababisha mfano wa ukanda au mkanda unaojitokeza katika upande mmoja pekee wa mwili na usiovuka sehemu ya katikati ya mwili. "Zoster sine hapete" inaeleza mgonjwa aliye na dalili zote za tutuko zosta isipokuwa sifa hii ya upele.


title: Mkanda wa jeshi

text:
Baadaye, vipele huwa ya lengelenge, na kuunda kutoa malengelenge madogo yaliyojazwa na rishai ya majimaji ya damu, huku homa na hitilafu ya mwili kwa ujumla ikiendelea. The vilengelenge vyenye uchungu hatimaye huwa na mavundevunde au hufifizwa baada ya kujazwa na damu na hupasuka baada ya siku 7 hadi 10, na kwa kawaida, magamba huanguka na ngozi hupona; lakini wakati mwingine, baada ya umalengelenge mkali, uundaji wa kovu na ngozi iliyogeuka rangi hubaki.
Tutuko zosta zinaweza kuwa na dalili za ziada, ikitegemea dematomi inayohusika. "Tutuko zosta za ophthalmikasi yanahusisha obiti ya macho na hutokea takriban katika 10% hadi 25% ya visa." Hii inasababishwa na kirusi kinachoamsha kitengo cha macho cha neva ya trijemia. Kati ya wagonjwa wachache, dalili zinaweza kuwa ni pamoja na uvimbe wa macho, uvimbe wa konea, uvimbechungu wa uvea, na kupooza kwa neva za macho ambao wakati mwingine unaweza kusababisha uvimbe sugu wa macho, kupoteza uwezo wa kuona na maumivu yanayodhoofisha. "Tutuko zosta aina ya otikas," ambazo pia zinajulikana kama ugonjwa wa Ramsay Hunt aina ya II, zinahusisha sikio. Yanadhaniwa kutokana na virusi vinavyoenea kutoka kwenye neva ya usoni hadi kwenye neva ya vestibulikomboli. Dalili ni pamoja na kupoteza uwezo wa kusikia na kisulisuli (kizunguzungu).


title: Mkanda wa jeshi

text: Kisababishi cha tutuko zosta ni kirusi cha tetekuwanga (VZV), kirusi cha DNA chenye kamba mbili kinachohusiana na kikundi cha virusi vya malengelenge ya simpleksi. Watu wengi wameambukizwa na virusi hivi wakiwa wangali watoto, na hushikwa na ugonjwa wa tetekuwanga. Mfumo wa kinga hatimaye huondoa virusi hivi kutoka sehemu nyingi, lakini bado hubaki bwete (au fiche) katika ganglioni iliyo karibu na uti wa mgongo (unaoitwa ganglioni ya shina la uti wa mgongo) au semilunari ya ganglioni (Gaseri ya ganglioni) katika shina la fuvu. Ni nadra kupata matukio yanayorudiwarudiwa ya tutuko zosta, na ni nadra sana kwa wagonjwa kupata zaidi ya matukio matatu.


title: Mkanda wa jeshi

text: Tutuko zosta hutokea tu kati ya watu ambao wamewahi kupata tetekuwanga, na ingawa inaweza kutokea katika umri wowote, wengi wagonjwa wana zaidi ya umri wa miaka 50. Ugonjwa huo hutoka na kuamshwa kwa virusi katika ganglioni moja ya hisia. Tofauti na virusi vya malengelenge ya simpleksi, utulivu wa VZV haueleweki vyema. Kirusi hiki hakijawahi kuondolewa kwenye seli za neva za binadamu kwa kutumia ufugaji vyembe na mahali na muundo wa DNA ya kirusi hiki hakifahamiki. Protini zenye virusi mahususi huendelea kutengenezwa na seli wakati wa kipindi cha utulivu, kwa hivyo utulivu wa kweli, kinyume na maambukizi 0}sugu ya kiwango cha chini hayajadhibitishwa. Ingawa VZV imetambuliwa katika uchunguzi wa tishu za neva katika maiti, hakuna njia za kutambua virusi tulivu katika ganglioni ya watu wanaoishi.


title: Mkanda wa jeshi

text: Ila tu pale ambapo mfumo wa kinga umeathirika, mfumo huu hukandamiza ufufuaji wa kirusi na kuzuia tutuko zosta. Haifahamiki vyema ni kwa nini mara nyingine ukandamizaji huu haufanyiki ipasavyo, lakini tutuko zosta yana uwezekano zaidi wa kujitokeza kati ya watu ambao mifumo yao ya kinga imeharibika kutokana na uzee, tiba ya kukandamiza mfumo wa kinga, dhiki ya kisaikolojia, au mambo mengine. Baada ya uhaishaji, kirusi hicho hujirudufu katika seli za neva, na virioni humwaga kutoka kwenye seli na kubebwa hadi kwenye mikongo kwenye eneo la ngozi linaloshughulikiwa na ganglioni. Katika ngozi, kirusi hicho husababisha kuvimba na malengelenge. Maumivu ya muda mfupi na muda mrefu yanayosababishwa na tutuko zosta yanatokana na ukuaji mkubwa virusi hivo kwenye neva zilizoambukizwa, ambayo husababisha kuvimba.


title: Mkanda wa jeshi

text: Dalili za tutuko zosta haziwezi kuambukizwa kwa mtu mwingine. Hata hivyo, wakati wa awamu ya malengelenge, mgusano wa moja kwa moja na upele huo unaweza kueneza VZV kwa mtu asiye na kinga dhidi ya virusi hivo. Mtu huyu aliyepata maambukizi mapya kisha huweza kupata tetekuwanga, lakini hatapata vipele mara moja. Hadi pale ambapo vipele vinapata magamba, mgonjwa anaweza kuwaambukiza watu wengine kwa urahisi sana. Mtu pia hawezi kuambukizana kabla ya malengelenge kujitokeza, au wakati wa maumivu ya neva anayokuja baada ya malengelenge (baada ya upele huu kuisha). Mtu huyo hataweza kuambukiza mtu mwingine tena baada ya upele huu kuisha.


title: Mkanda wa jeshi

text: Ikiwa upele huu umejitokeza, kutambua ugonjwa huu (kufanya utambuzi wa kutofautisha) utahitaji uchunguzi wa kuangalia pekee, kwani ni magonjwa machache sana yanayosababisha kujitokeza kwa upele katika mfumo wa dermatomal mfano (tazama ramani). Hata hivyo, virusi vya malengelenge ya simpleksi/0} (HSV) yanaweza kuleta upele mara kwa mara katika mfumo wa namna hiyo. The sampuli ya Tsanck ni muhimu sana kwa utambuaji wa maambukizi sugu ya virusi vya papo hapo na malengelenge, lakini haitofautishi kati ya HSV na VZV.


title: Mkanda wa jeshi

text: Wakati ambapo upele huu hauko (katika hatua za awali za ugonjwa au katika tukio la , au katika kesi ya malengelenge), tutuko zosta yanaweza kuwa vigumu kutambua. Mbali na vipele, dalili nyingi hutokea pia katika hali nyingine.


title: Mkanda wa jeshi

text: Majaribio ya maabara zinapatikana kwa utambuzi wa tutuko zosta. Jaribio maarufu zaidi hutambua zindiko maalum ya VZV IgM katika damu; hii hujitokeza tu wakati wa tetekuwanga au tutuko zosta na wala sio wakati virusi vimetulia. Katika maabara makubwa zaidi, limfu zilizokusanywa kutoka kwa malengelenge hupimwa na mmenyuko fululizi wa polimeresi kwa DNA ya VZV, au kuchunguzwa kwa darubini ua kielektroniki ili kutambua chembechembe za virusi.


title: Mkanda wa jeshi

text: Katika utafiti wa hivi karibuni, sampuli za vidonda kwenye ngozi, macho, na mapafu kutoka kwa wagonjwa 182 waliodhaniwa kuwa na malengelenge ya simpleksi au tutuko zosta walifanyiwa majaribio kwa kutumia PCR halisi au kwa bakteria zenye virusi. Kwa kulinganisha hivi, bakteria zenye virusi zilitambua VZV kwa kiwango cha hisi cha 14.3% pekee, ingawa jaribio hilo lilikuwa na kiwango cha juu sana cha umaalum (umaalumu = 100%). Kwa kuzilinganisha, PCR halisi ilitoa matokeo ya 100% ya unyeti. Kwa ujumla majaribio ya malengelenge ya simpleksi na tutuko zosta kwa kutumia PCR yalionyesha uborekaji wa 60.4% wa bakteria zenye virusi.


title: Mkanda wa jeshi

text: Chanjo hai ya VZV linapatikana, na linauzwa kwa jina la Zostavax. Katika utafiti wa mwaka 2005 wa watu 38,000 wazima wenye umri wa kamamu zaidi, ilizuia nusu ya kesi za maumivu ya neva yanayokuja baada ya malengelenge kwa theluthi mbili. Utafiti wa 2007 ulionyesha kuwa chanjo ya zoster ina uwezekano wa kuwa na gharama nafuu nchini Marekani, na kutabiri uokoaji wa $82 hadi $103,000,000 katika gharama za huduma za afya na uwiano wa gharama wa kuanzia $16,229 hadi $ 27,609 kwa kila mwaka uliopatwa wenye maisha yaliyoboreshwa. Mnamo Oktoba 2007 chanjo hiyo ilipendekezwa rasmi nchini Marekani kwa watu wazima wenye afya wenye umri wa miaka 60 na zaidi. ,uchunguzi unaodhibitiwa unaendelea kufanywa ili kutathmini ya utendakazi kwa watu wenye umri wa miaka 50 hadi 59. Watu wazima pia hupata kuongezewa kinga kwa kuwa wanagusana na watoto walioambukizwa tetekuwanga, njia ya kuongeza nguvu inayozuia kama robo ya matukio ya tutuko zosta kati ya watu wazima ambao hawajapata chanjo, lakini inaendelea kupoteza umaarufu wake nchini Marekani kwa kuwa sasa watoto hupewa chanjo dhidi ya tetekuwanga mara kwa mara.


title: Mkanda wa jeshi

text: Nchini Uingereza na katika sehemu zingine za Bara Ulaya, utoaji wa chanjo kwa raia halifanywi ipasavyo. Sababu ya msingi ni kwamba, hadi pale ambapo watu wote watapata chanjo, watu wazima ambao wamewahi kupata VZV wangefaidika kutokana na kuwa wazi kwa VZV (kutoka kwa watoto), ambayo huongeza kinga yao kwa kirusi hicho, na unaweza kupunguza hatari ya kupata ugonjwa wa upele baadaye. Shirika la kukinga Afya ya Uingereza linasema kwamba, ingawa chanjo imeidhinishwa nchini Uingereza, hakuna mpango wa kuiingiza kwenye utaratibu wa chanjo kwa watoto, ingawa inaweza kutolewa kwa wafanyakazi wa afya wasio na kinga ya VZV.


title: Mkanda wa jeshi

text: Utafiti wa mwaka wa 2006 wa kesi 243 na vidhibiti 483 vilivyolinganishwa vilionyesha kwamba matunda yanahusishwa na kupunguka kwa kiwango cha atari cha kuambukizwa vipele: watu waliokula kiasi kidogo cha matunda kwa siku walikuwa na hatari ya mara tatu zaidi ikilinganishwa na waliokula zaidi ya vipimo vitatu, baada ya kuangalia vipengele vingine kama vile ulaji wa nishati kwa jumla. Kwa watu wenye umri wa miaka 60 au zaidi, ulaji wa vitamini na mboga ulikuwa na uhusiano sawa.


title: Mkanda wa jeshi

text:
Malengo ya matibabu ni kukomesha ukali na muda wa maumivu, kufupisha muda wa vipele, na kupunguza matatizo. Matibabu ya dalili huhitajika mara kwa mara kwa ajili ya matatizo ya niuraljia ya baada ya malengelenge.
Hata hivyo, uchunguzi kuhusu tutuko zosta unaonyesha kuwa ni nadra kwa watu wenye umri wa chini ya miaka 50 kupata maumivu baada ya kuisha kwa upele (niuraljia ya baada ya malengelenge) na huisha baada ya muda; kati ya watu wazeee zaidi, maumivu yalichukua muda mrefu zaidi kuisha, lakini hata kati ya watu wenye zaidi ya miaka 70, 85% walikuwa hawana maumivu mwaka mmoja baada ya kupata vipele.


title: Mkanda wa jeshi

text: Wagonjwa wenye maumivu madogo hadi wastani wanaweza kutibiwa kwa kutumia vituliza maumivu vinavyouzwa kwenye maduka. Losheni za topiki zenye kalamini au mafuta ya nguruwe yanaweza kupakwa juu ya upele au malengelenge na yanaweza kutuliza maumivu. Mara kwa mara, maumivu makali yanaweza kuhitaji madawa ya afyuni, kama vile mofini. Mara baada ya vidonda kufunikwa na magamba, krimu ya kapsaisini (Zostrix) inaweza kutumika. Lidokeini ya topiki na bloku za neva pia zinaweza kupunguza maumivu. Kutumia gabapentini pamoja na kinzavirusi kunaweza kuleta nafuu kwa niuraljia ya baada ya malengelenge.


title: Mkanda wa jeshi

text: Madawa ya kinzavirusi huzuia uigaji wa VZV na kupunguza ukali na muda wa tutuko zosta huku yakiwa na madhara madogo sana, lakini hayawezi kutegemewa kuzuia niuraljia ya baada ya malengelenge. Kati ya madawa haya, acyclovir imekuwa ndiyo tiba ya kawaida, lakini kwa madawa mapya valasikloviri na famsikloviri huonyesha utendakazi sawa au bora zaidi na usalama mzuri na ustahimilivu. Dawa hizo hutumika kama profilaksisi (kwa mfano kuwatibu wagonjwa wa UKIMWI) na kama tiba wakati wa awamu kali. Matibabu ya kinzavirusi yanapendekezwa kwa watu wote wenye miili inayoweza kujikinga na maradhi, wanaougua tutuko zosta na wana zaidi ya miaka 50. Ikiwezekana, dawa hizi zinapaswa kutolewa katika muda wa masaa 72 baada ya kuonekana kwa vipele. Matatizo kwa watu wenye tutuko zosta na miili isiyoweza kujikinga na maradhi yanaweza kupunguzwa kwa kutumia asaikloviri ya ndani ya vena. Kwa watu wenye hatari kuu ya kwa mashambulizi yanayorudiwarudiwa ya vipele, vipimo vya asaikloviri vya kumezwa kila siku kwa siku tano kwa kawaida huwa na ufanisi.