title: Kiongozi Kalenda

text: Kalenda hii ilianzishwa tar. 3 Mei 1728 huko Herrnhut, Ujerumani na hadi leo ni mwongozo wa kiroho inayosomwa na watu wengi kila siku. Ingawa tangu mwanzo ilitolewa na Kanisa la Moravian leo hii hutumiwa katika nchi mbalimbali pia na Wakristo wasio Wamoravian. Kwa jumla makala milioni 1.5 huchapishwa na kuuzwa kila mwaka ambayo ni zaidi kuliko jumla la Wamoravian duniani.


title: Kiongozi Kalenda

text: Aliyeanzisha kalenda ni Nikolaus Ludwig von Zinzendorf aliyewapa ndugu wa ushirika wa kwanza wa Moravian neno la Biblia kama mwongozo kwa siku ya 3 Mei. Tangu siku ile ndugu moja alizunguka kila asubuhi katika nyumba zote 32 za kijiji cha Herrnhut akiwaambia wenzake neno lililowahi kuteuliwa kwa siku ile. Mwaka 1732 maneno ya Biblia yalitolewa mara ya kwanza kwa siku zote za mwaka na kuchapishwa kama orodha katika kitabu.


title: Kiongozi Kalenda

text: Mwanzoni von Zinzendorf mwenyewe alichagua maneno kwa ajili ya kila siku. Kwa kila siku ya mwaka aliteua aya ya Biblia pamoja na beti ya nyimbo ya kiroho. Baadaye uteuzi huu ulufanywa katika mkutano wa ushirika wa Herrnhut.


title: Kiongozi Kalenda

text: Siku hizi kuna kamati ya watu 6 inayokutana huko Herrnhut kila mwaka karibu na tarehe ya 3 Mei ambayo ni tarehe ya kihistoria ambako neno la mwongozo la kwanza lilitolewa. Kati ya hao watu 6 kuna watumishi wa kamati kuu ya Wamoravian wa Ulaya Bara pamoja na wakristo wengine. Wanafungua mkusanyo wa ayat 1.829 kutoka Agano la kale zilizoteuliwa kwa ajili ya kalenda na kuandikwa juu ya vikaratasi. Kwa kila siku wanatoa karatasi 1 bila kuisoma kwanza. Baadaye kamati inatafuta neno kutoka Agano Jipya linalolingana na maana ya neno la kwanza na pia beti ya wimbo la kiroho linalofaa au maneno ya sala.


title: Kiongozi Kalenda

text: Kazi hii hufanywa miaka miwili na nusu kabla ya mwaka husika kwa sababu muda inahitajika kuandika chaguo, kuituma katika nchi zote ambako maneno ya mwongozo hutolewa kwa lugha nyingine hadi kuchapishwa. Kwa mfano maneno ya mwaka 2012 yalitolewa tar. 23 Aprili 2009 huko Herrnhut.


title: Kiongozi Kalenda

text: Katika Tanzania kuna kamati ya KMT inayotumia orodha ya kiingereza na kuchagua ayat ya Biblia ya Kiswahili ipasavyo. toleo la kiswahili hadi sasa haina maneno ya sala au mabeti ya nyimbo. Kuna sehemu nyingine za Biblia zinazopendekezwa kwa wasomaji wanaopenda kujisomea Biblia kufuatana na utaratibu fulani.


title: Alinikisa Cheyo

text: Alinikisa Cheyo (* 27 Machi 1960) ni askofu wa Kanisa la Moravian Tanzania Jimbo la Kusini Magharibi.


title: Alinikisa Cheyo

text: Alizaliwa katika kitongoji cha Ndawa kijiji cha Mwembe kilicho katika Wilaya ya Mbozi mkoa wa Mbeya. Alizaliwa katika familia yenye watoto 9 yeye akiwa mtoto wa 6. Baba yake Felick Cheyo na Mama yake Ndimbumi Sinyanga ni wakulima na ni wakristo wa Kanisa la Moravian.


title: Alinikisa Cheyo

text: Alisoma Shule ya Msingi Mwembe tangu mwaka 1969 na kisha alijiunga na shule ya kati Haloli mjini Vwawa Mbozi. Baada ya hapo alijiunga na Chuo Cha Biblia cha Kanisa la Africa Inland cha Majahida kilichopo wilaya ya Bariadi Mkoa wa Shinyanga mwaka 1979 hadi 1981. Mwaka 1983 alijiunga na Chuo Cha Theologia cha Kanisa la Moravian kilichopo Mbeya (Motheco) ambapo alimaliza masomo mwaka 1986 na kutunukiwa cheti cha theologia. Akiwa Mbeya aliweza kujiendeleza kielimu kwa kujiunga na masomo ya Sekondari na mwaka 1987 aliweza kufanya mtihani wa kidato cha nne katika shule ya sekondari Mbeya Day. Alifanya tena mtihani wa sekondari katika kituo hicho hicho cha Mbeya Day Secondary mwaka 1999 na kutunukiwa cheti.


title: Alinikisa Cheyo

text: Mwaka 1994 mwishoni alikuwa nchini Ujerumani akichukua kozi ya lugha ya Kijerumani katika Taasisi ya Goethe Schwaebisch Hall ambako alihitimu mwaka 1995 na kutunukiwa cheti. Mwaka huohuo 1995 alijiunga na Chuo Cha Diakonia - Martin-Luther-Kolleg nchini Austria katika mji wa Feldkirchen karibu na Klagenfurt. Alimaliza masomo yake ya diakonia mwaka 1997 na kurudi Tanzania. Mwaka 2003 alijiunga na Chuo Kikuu Cha St. Paul Limuru Kenya na Kutunukiwa Shahada ya Kwanza ya Theologia (BD) mwaka 2006. Mwaka 2007 alijiunga na Catholic University of Eastern Africa na kutunukiwa shahada ya Uzamili katika Theologia (Master's in Theology) mwaka 2010. Mwaka huohuo 2010, aliendelea na masomo ya shahada ya uzamivu (doctorate) hapohapo Catholic University.


title: Alinikisa Cheyo

text: Amechaguliwa kuwa askofu wa Kanisa la Moravian Tanzania Jimbo la Kusini Magharibi tangu mwaka 2000. Amekuwa Mkuu wa Chuo Kikuu cha Teofilo Kisanji tangu mwaka 2011.


title: Kanisa la Moravian

text: Kanisa la Moravian (kwa Kiingereza: Moravian Church; pia: Umoja wa Ndugu kutoka jina la kihistoria la Kilatini "Unitas Fratrum", au ndugu wa Herrnhut) ni madhehebu ya Ukristo wa Kiprotestanti yaliyoanzishwa mwaka 1722 katika Ujerumani na wakimbizi kutoka Moravia.


title: Kanisa la Moravian

text: Baadaye yakaenea katika nchi nyingi kwa juhudi kubwa za kimisionari; leo hii ni kanisa dogo kimataifa, lakini nchini Tanzania ni la tatu kwa ukubwa kati ya makanisa ya Kiprotestanti baada ya Walutheri na Waanglikana. Idadi kubwa ya Wakristo Wamoravian huishi Tanzania.


title: Kanisa la Moravian

text: Katika mafundisho yake hukazia umoja wa Wakristo na ushirikiano kati ya madhehebu mbalimbali, imani ya Mkristo binafsi, uenezaji wa imani ya kikristo na muziki.


title: Kanisa la Moravian

text: Umoja wa Ndugu ni muungano wa majimbo ya kujitegemea yanayoshirikiana chini ya katiba ya kanisa. Uongozi ni mikononi mwa sinodi ya umoja inayokutana kila baada ya miaka 7. Kamati ya umoja ina mjumbe mmoja kutoka kila jimbo.


title: Kanisa la Moravian

text: Nembo lake ni alama ya mwanakondoo wa Mungu anayeshika bendera ya ushindi pamoja na maandishi ya Kilatini: "Vicit agnus noster, eum sequamur" inayotafsiriwa kama "Mwanakondoo wetu ameshinda, tumfuate" (kwa Kiingereza: "Our Lamb has conquered, let us follow Him").


title: Kanisa la Moravian

text: Jina "Moravian" limetokana na nchi ya Moravia ambayo leo hii ni sehemu ya Ucheki. Kanisa hili lilikuwa hapa na vyanzo vyake.


title: Kanisa la Moravian

text: Lilitokea baada ya farakano ndani ya Kanisa Katoliki katika Bohemia na Moravia. Nchi hizo mbili zilikuwa sehemu ya Milki ya Kijerumani. Katika karne ya 15 kasisi na profesa Yohane Hus kutoka mji wa Praha alijaribu kutengeneza kasoro na mafundisho ya Kanisa Katoliki lililokuwa kanisa pekee halali katika sehemu kubwa ya Ulaya wakati ule, lakini aliitwa kwenye Mtaguso wa Konstanz akahukumiwa kwa amri ya huo mtaguso mkuu akachomwa moto tarehe 6 Julai 1415.


title: Kanisa la Moravian

text: Kifo cha Hus kilisababisha uasi dhidi ya Kanisa Katoliki katika Bohemia na Moravia. Wafuasi wa Hus walichukua silaha wakijihami dhidi ya askari wa maaskofu na watawala wa milki. Kipindi cha vita vya wenyewe kwa wenyewe kilifuata kati ya Wakatoliki, wafuasi wakali na wafuasi wa wastani wa marehemu Hus. Mwishowe makaisari wa milki waliokuwa Wakatoliki walipaswa kuvumilia aina mpya ya Ukristo katika nchi hizo mbili zilizoendelea kumkubali kaisari kama bwana mkuu.


title: Kanisa la Moravian

text: Wamoravian wenyewe huona chanzo cha kanisa lao tarehe 1 Machi 1457. Siku hiyo kikundi kidogo cha wafuasi wa Hus waliochoka uuaji na vita vya kidini waliungana katika kijiji cha Kunvald (Bohemia) kuanzisha jumuiya ya Kikristo iliyojitwa "Umoja wa Ndugu" (kwa Kicheki "Jednota Brastva"). Moravian si kanisa pekee linaloona vyanzo vyake katika ule Umoja wa Ndugu wa Bohemia, lakini ni kanisa pekee lenye uhusiano wa moja kwa moja kihistoria na kanisa hilo la zamani.


title: Kanisa la Moravian

text: Kundi hili la Kunwald walikuwa kitengo kimoja cha harakati iliyoanzishwa na Hus miaka 50 iliyopita. Waliokutana Kunwald waliona kutumia silaha hakulingani na mafundisho ya Yesu Kristo. Walitaka kuishi pamoja kwa kuiga mfano wa maisha ya Wakristo wa kwanza. Walikataa vita na matumizi ya silaka wakajaribu kuishi kama ndugu Wakristo wakikaa pamoja, kufanya kazi na kusali pamoja. Mwanzoni hawakupokea matajiri waliotaka kujiunga nao.


title: Kanisa la Moravian

text: Umoja huu ulienea haraka katika mikoa ya Bohemia na Moravia ukawa mwanzo wa kanisa linaloitwa leo "Moravian". Walitafsiri Biblia katika lugha yao, wakatunga kitabu cha pamoja cha nyimbo za kiroho kwa matumizi katika ibada na pia katekisimu.


title: Kanisa la Moravian

text: Kutoka Kanisa la kale walipokea vyeo vya shemasi, presbiteri na askofu. Askofu wao wa kwanza alibarikiwa na askofu wa Kanisa la Wavaldo mwaka 1467 akaanzisha utumishi wao wa kiroho pamoja na makasisi na mashemasi.


title: Kanisa la Moravian

text: Baada ya kustawi vizuri kanisa hili la Umoja wa Ndugu au "Ndugu wa Bohemia na Moravia" lilipata matatizo makali wakati wa Vita ya miaka 30 na baadaye.


title: Kanisa la Moravian

text: Umoja wa Ndugu ulienea katika Bohemia na Moravia wakati wa karne ya 16 pamoja na matengenezo ya Kiprotestanti. Lakini mwaka 1618 wakubwa wa Bohemia walipata shida na Kaisari Ferdinand II aliyekuwa mfalme mpya; hii ilisababisha vita ya miaka 30. Katika vita hii kaisari aliyekuwa Mkatoliki mkali aliweza kutwaa Bohemia na Moravia akafuta ahadi zote za uvumilivu kwa wafuasi wa Umoja wa Ndugu.


title: Kanisa la Moravian

text:
Amani iliyomaliza vita ya miaka 30 iliamua ya kwamba madhehebu matatu pekee yatakubaliwa katika Dola Takatifu la Kiroma, yaani Wakatoliki, Walutheri na Wareformed. Umoja wa Ndugu haukutajwa, hivyo kanisa hili lilipigwa marufuku.
Sehemu kubwa ya maeneo walipoishi waumini wake iliwekwa chini ya watawala Wakatoliki waliofunga makanisa yao na kuwalazimisha watu wote kuhudhuria misa katoliki pekee.


title: Kanisa la Moravian

text: Sehemu ya Wakristo wa Umoja wa Ndugu walijaribu kuendeleza maisha yao ya kiroho kwa siri lakini shirika hizi za siri zilikandamizwa vikali. Polepole wengi walikimbilia nchi jirani walipovumiliwa kwa kiwango fulani. Wakimbizi wengi walienda nchi za Waprotestanti katika Ujerumani walipojiunga na kanisa la Kilutheri au Poland walipoweza kuanzisha shirika chache. Mtaalamu Amos Comenius alikuwa kati ya wakimbizi hao na mwaka 1648 alikuwa askofu wa kwanza wa ndugu huko Poland. Katika nchi za asili idadi ya waumini iliendelea kupungua; mbali na kukimbia nchi, wengine walipaswa kujiunga na Kanisa Katoliki au kanisa la Kilutheri.


title: Kanisa la Moravian

text: Mwaka 1722 familia za Wakristo kutoka Moravia waliowahi kufuata imani ya Umoja wa Ndugu kwa siri waliamua kukimbia nchi yao wakaelekea sehemu za Saksonia,kaskazini mwa Ujerumani. Huko mkabaila mdogo, kwa jina Nikolaus Ludwig von Zinzendorf, alikuwa mkuu wa eneo dogo la kujitegemea, yaani lenye uhuru wa kujiamulia, kwa sababu lilikuwa moja kwa moja chini ya Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma jinsi milki ya Ujerumani ilivyoitwa kwa muda mrefu. Zinzendorf aliwapokea wakimbizi hao kutoka Moravia katika eneo lake na kuwapa mashamba waweze kulima na kujengea nyumba. Aliwaruhusu kuendeleza mapokeo yao ya kale akajiunga nao. Kwa njia hiyo kilianzishwa kijiji cha Herrnhut (kwa Kijerumani: "chini ya ulinzi wa Bwana") kilichoendelea kuwa makao makuu ya kanisa la Moravian.


title: Kanisa la Moravian

text: Zinzendorf alizaliwa katika familia ya Walutheri na tangu utotoni aliguswa na imani ya uamsho wa Kilutheri unaoitwa upietisti. Lakini alijuana na kupendana na watu wa kila aina, aliwasiliana pia na maaskofu Wakatoliki kadhaa, akiheshimu namna yao ya imani katika Kristo. Huyo Mlutheri aliwakubali kama Wakristo wa kanisa la pekee, hakudai wajiunge na Ulutheri, bali aliwaruhusu kuendeleza urithi wao akashirikiana nao.


title: Kanisa la Moravian

text:
Wakimbizi wengine waliopaswa kuondoka kwao kwa sababu za dini walifika pia.
Mnamo Agosti 1727 wakazi wa Herrnhut walifanya mapatano kati yao kuhusu maisha ya Kikristo. Huu ulikuwa mwanzo wa "Umoja wa Ndugu ulioanzishwa upya". Zinzendorf hakutaka kuanzisha kanisa jipya; alilenga zaidi umoja wa kiroho unaokubali Wakristo wa madhehebu mbalimbali. Hivyo Herrnhut kulikuwa na vitengo vitatu ndani ya umoja: Wamoravia, Walutheri na Wareformed.


title: Kanisa la Moravian

text: Kati ya misingi ya umoja ulikuwa utaratibu wa kutovuta waumini kutoka makanisa mengine kujiunga nao hata kama wahubiri wa Herrnhut walizunguka kote kwa nia ya kuamsha imani hai katika Kristo kati ya wafuasi wa makanisa au madhehebu yote ya Kikristo. Kwa hiyo Kanisa la Moravian katika sehemu zake asilia (yaani Ulaya ya Kati) linajua shirika zake za Moravian pamoja na shirika za marafiki wanaoendelea kuwa Wakristo wa kanisa la Kilutheri au Kireformed. Mwaka 1927 ndugu wa Herrnhut walikuwa na uamsho kati yao, wakaanza kuhubiri furaha katika Bwana kote Ulaya, lakini hawakupenda kuwavuta Wakristo wa madhehebu mengine kujiunga nao. Kwa namna hiyo Kanisa la Ndugu (walianza kuitwa sasa Wamoravia kwani wakimbizi walioanzisha Herrnhut walitoka Moravia) limebaki kwa makusudi kanisa dogo kule Ulaya.


title: Kanisa la Moravian

text: Kwa sababu hiyo umoja mpya ulikua polepole. Makabaila waliopenda mwelekeo huo waliwakaribisha kuanzisha vijiji katika maeneo yao na kwa njia hiyo vijiji vya ndugu vilianzishwa katika sehemu mbalimbali za Ujerumani na pia Poland. Kwa jumla walijulikana kama "watu wa Herrnhut", hata wakijiita wenyewe "ndugu" tu au "Umoja wa Ndugu".


title: Kanisa la Moravian

text: Mwaka 1742 sinodi ya umoja ilimchagua Yesu Kristo mwenyewe kuwa "mzee mkuu" wa kanisa hili.


title: Kanisa la Moravian

text: Katika miaka ya kwanza walikuwa na ushirikiano wa namna ya kwamba wanaume na wanawake waliishi peke yao kadiri ya jinsia; hata mume na mke hawakuishi pamoja. Watoto walilelewa kwa pamoja baada ya kufikia umri wa miaka 2.


title: Kanisa la Moravian

text: Lakini baada ya miaka makumi kadhaa waliacha muundo huu waliendelea tu kwa muda zaidi na maisha ya pamoja kwa vijana ambao hawakuoa au kuolewa bado.


title: Kanisa la Moravian

text: Walikaza sana kazi za mikono na kuwafundisha vijana ufundi wakasifiwa na kutafutwa kwa ubora wa kazi yao lakini mwanzoni mapato yote yalikuwa kwa ajili ya mfuko wa umoja.


title: Kanisa la Moravian

text: Katika utawala wake Umoja wa Ndugu uliendelea kutumia muundo wa Umoja wa kale: dikoni, presbiteri na askofu kama vyeo vya watumishi. Uongozi ulikuwa mikononi mwa wazee.


title: Kanisa la Moravian

text: Wakati hawakutaka kuwavuta Wakristo kutoka makanisa mengine, walikuwa kupeleka imani kwa watu wasio Wakristo. Mwaka 1732 mkabaila Mdenmark rafiki wa Zinzendorf alitembelea Herrnhut akiongozana na mtumishi wake Anton mwenye asili ya Afrika. Anton aliwahi kuwa mtumwa katika visiwa vya Karibi aliyepelekwa Denmark na kuwa mtumishi huru wa mkabaila. Anton aliwasimulia habari za hali ya kusikitisha ya watumwa walionyimwa haki za kibinadamu, uhuru na hata haki ya kusali kanisani. Hapo ndugu wawili walijitolea kwenda Karibi hata wakipaswa kuwa watumwa ili kuwahudumia watu hao. Walifika 1732 kwenye kisiwa cha St. Thomas wakaanza kuhubiri kati ya watumwa wenye asili ya Afrika. Hii ilikuwa chanzo cha kazi ya misioni ya kanisa la Moravian ambalo ni kanisa la kwanza la Kiprotestanti lililokubali wajibu wa kueneza Injili kati ya watu wasiojua imani ya Kikristo bado.


title: Kanisa la Moravian

text: Walikata shauri kwenda mahali pasipo na Wakristo na wamisionari wengine. Tangu mwaka 1732 ndugu wa Herrnhut walituma wamisionari kwenda visiwa vya Karibi walipowahudumia watumwa kutoka Afrika, halafu Greenland walipowahubiria Waeskimo, Afrika Kusini walipowalenga Wakhoikhoi dhidi ya upinzani wa Wazungu makaburu. Katika Amerika ya Kaskazini walianzisha kazi kwenye makoloni ya Uingereza yaliyokuwa baadaye taifa jipya la Marekani na huko walilenga hasa Waindio.


title: Kanisa la Moravian

text: Maeneo mengine walipofika katika karne ya 18 ni pamoja na Amerika ya Kusini walipoanzisha kazi kati ya watumwa wenye asili ya Kiafrika na Waindio nchini Surinam iliyokuwa koloni la Uholanzi na katika majimbo ya Milki ya Urusi kando ya Bahari Baltiki yaani Latvia na Estonia. Ndani ya Ulaya Wamoravian waliunda pia shirika chache katika Ujerumani pamoja na Uswisi, Uholanzi, Denmark na Uingereza.


title: Kanisa la Moravian

text: Tangu kurudishwa kwa uhuru wa dini katika Ulaya walianza kazi mpya pia katika nchi ya mababu, yaani Ucheki. Leo hii idadi kubwa ya Wamoravian katika Ulaya bara wako Uholanzi ambao ni watu waliohamia kutoka Surinam wenye asili ya Kiafrika.


title: Kanisa la Moravian

text: Kutokana na kazi kubwa ya misioni ya kanisa hili, Wakristo Wamoravian walio wengi huishi Afrika na Amerika; ni wengi zaidi kuliko katika nchi asilia za Bohemia, Moravia na Ujerumani.


title: Kanisa la Moravian

text: Mwisho wa karne ya 19 walialikwa pia kuanza kazi katika koloni changa la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (yaani sehemu kubwa ya Tanzania ya leo pamoja na Rwanda na Burundi) walipofika mwaka 1891. Waliowaalika walikuwa viongozi wa misheni ya Kilutheri ambao waliona nafasi kubwa ya kuhubiri na uchache wa watu waliokuwa tayari kwenda Afrika, kwa hiyo walikumbuka sifa za misheni ya Herrnhut wakapiga hodi huko.


title: Kanisa la Moravian

text: Mnamo 1890 Walutheri wa Ujerumani waliona nafasi ya kuanza kazi katika Afrika ya Mashariki. Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki ilikuwa imeanzisha tayari kiini cha koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani lakini kwa watu wengi nchini Ujerumani hali haikueleweka bado kama koloni kamili litatokea au la. Ila tu Walutheri wa Ujerumani waliona nafasi ya kuanza kazi, wakaona pia ya kwamba walikosa maarifa na watu wa kutosha, hivyo waliwaomba Wamoravian Wajerumani kuongozana nao, wakitegemea maarifa ya kanisa hili dogo lenye historia kubwa ya kimisionari. Awali Wamoravian walisita, lakini wakati huohuo walipokea zawadi kubwa ya fedha kutoka urithi wa mfanyabiashara aliyetaka itumiwe kwa "uenezaji wa Injili kati ya wapagani na kukomboa watumwa".


title: Kanisa la Moravian

text: Viongozi Wamoravian walichukua zawadi hiyo kama alama ya Mungu, wakakubali ombi la Walutheri. Mwaka 1891 walipatana nao juu ya kuanza kazi kwenye eneo la Konde upande wa kaskazini wa Ziwa Nyasa, yaani eneo la Wanyakyusa. Walipatana ya kwamba Walutheri waangalie upande wa mashariki wa mdomo wa mto Mbalka katika ziwa uliopo kwenye longitudo ya 34 E na Wamoravian upande wa mashariki.


title: Kanisa la Moravian

text: Kundi la kwanza la wamisionari 4 walioongozwa na Theodor Meyer walielekea Afrika ya Mashariki wakitumia njia kupitia mto Sambezi, mto Shire na ziwa Nyasa iliyohudumiwa na meli za Waingereza. Mwezi Septemba 1891 walipatana na chifu Mwakapalila juu ya kituo chao cha kwanza wakaunda kituo cha Rungwe kilichofuatwa na Utengule (Usafwa), Isoko (Undali) na Mbozi (Unyiha).


title: Kanisa la Moravian

text:
Mwaka 1896 Waingereza wa London Missionary Society waliwakaribisha Wamoravian kuendeleza kazi yao katika Unyamwezi, kwenye magharibi ya koloni. Ni kwamba wamisionari Waingereza walialikwa na mtemi Mirambo kuanza kazi katika eneo lake, lakini tangu kuingia kwa Wajerumani kama mabwana wapya matatizo yalitokea. Waliamua kujiondoa katika koloni la Kijerumani wakiwaomba Wamoravian kuendeleza kazi yao. Mwaka
1898 Urambo ilikuwa kituo cha Moravian. Vituo vilivyofuata ni Kipambawe na Sikonge.


title: Kanisa la Moravian

text: Mwanzo wa karne ya 21 idadi ya Wakristo Wamoravian duniani ni takriban 1,100,000. Wengi wanaishi Afrika na idadi kubwa iko Tanzania katika majimbo 7.


title: Kanisa la Moravian

text: Herrnhut siku hizi ni ushirika katika Jimbo la Moravian Ulaya Bara linalojumlisha Ujerumani, Uholanzi, Uswisi na Skandinavia. Hata huko idadi kubwa ya Wakristo ni Wamoravian waliohamia Uholanzi kutoka Surinam (iliyokuwa koloni la Uholanzi) au watoto wao, hivyo wengi wao wana asili ya Afrika.


title: Kanisa la Moravian

text: Leo hii Kanisa hilo linajitawala kwa utaratibu wa kisinodi kwenye ngazi ya kila jimbo (linalolingana na dayosisi katika makanisa mengine).


title: Kanisa la Moravian

text: Majimbo ya Moravian hushirikiana kwenye ngazi ya taifa kama kuna majimbo zaidi ya moja katika nchi; kwa mfano majimbo ya Tanzania hushirikiana katika "Kanisa la Moravian Tanzania".


title: Kanisa la Moravian

text: Majimbo yote ya dunia hukutana kila baada ya miaka 7 kwenye "Sinodi ya Umoja" na kuchagua "Kamati ya Umoja" (Unity Board).


title: Kanisa la Moravian

text: Moravian wana ngazi 3 za utumishi wa kiroho ambao ni dikoni, presbiteri na askofu.


title: Kanisa la Moravian

text: Askofu ana mamlaka ya kiroho tu, hana mamlaka ya kiutawala isipokuwa kama anachaguliwa kwa muda kuwa mjumbe wa kamati ya uongozi katika jimbo lake. Vinginevyo utawala hufuata utaratibu wa kisinodi maana watumishi viongozi wanachaguliwa na sinodi kwa muda wakitekeleza taratibu zilizoamuliwa na sinodi au kamati zake.


title: Kanisa la Moravian

text: Kiutawala kanisa hili linajua ngazi za Jimbo la Umoja (Unity Province), Jimbo la Misioni (Mission Province) na Maeneo ya Misioni (Mission Area). Tofauti zinatokana na kiwango cha kujitegemea kwa kila sehemu. Kila Jimbo la Umoja linajitegemea kabisa; Jimbo la Misioni bado linasimamiwa na jimbo lingine katika shughuli kadhaa na Eneo la Misioni liko kabisa chini ya jimbo fulani.


title: Kanisa la Moravian

text: Kila jimbo lina eneo maalumu:


title: Chui (Pantherinae)

text: Chui ni wanyama mbuai wakubwa wa nusufamilia Pantherinae katika familia Felidae. Isipokuwa spishi moja (simba), wanyama hawa wana madoa au milia. Spishi nyingi zinatokea misitu au maeneo mengine yenye miti katika Afrika, Asia na Amerika, nyingine zinatokea savana na hata milima.


title: Yohane Hus

text:
Yohane Hus (Husinec (Bohemia) 1371 hivi - Konstanz (Ujerumani)
6 Julai 1415) alikuwa padri na mwanateolojia wa Ukristo ambaye alilenga urekebisho wa Kanisa Katoliki kwa kufuata mafundisho ya John Wyclif.


title: Yohane Hus

text: Padri Yohane Hus alikuwa mwalimu wa teolojia kwenye Chuo Kikuu. Mwaka 1412 alihubiri kwa nguvu sana kule Praha (leo mji mkuu wa Ucheki), akafundisha ya kwamba mamlaka kuu Kanisani ni katika Biblia si katika maamuzi ya maaskofu au Papa.


title: Yohane Hus

text: Mwaka 1411 maaskofu wakamtangaza kuwa mzushi akatengwa na Kanisa. Alishtakiwa mbele ya mfalme lakini wengi walimfuata. Akahifadhiwa na kufichwa na kabaila katika boma lake.


title: Yohane Hus

text: Miaka 1414-1418 kulikuwa na Mtaguso mkuu wa Kanisa Katoliki kule Konstanz, Ujerumani. Hus akaitwa kujitetea mbele ya mkutano huo, akaahidiwa ulinzi wa mfalme, yaani kwamba ataweza kurudi tena hata akionekana kuwa mzushi. Lakini kinyume cha ahadi alikamatwa akahukumiwa kuwa mwasi na mzushi, akachomwa moto akiwa hai.


title: Yohane Hus

text: Wafuasi wake katika mikoa ya Bohemia na Moravia (leo Ucheki) wakasikitika mno. Wengine wakachukua silaha wakataka kutenga nchi yao kutoka uongozi wa Kanisa.


title: Yohane Hus

text: Vita vya miaka mingi vilianza kati ya Wahus na askari wa mfalme na maaskofu. Alama ya Wahus ilikuwa kikombe cha Ekaristi kwani Hus alifundisha ya kwamba Wakristo wote wanapaswa kupokea kikombe kanisani (katika karne XII Kanisa Katoliki lilianza desturi ya kutoa kikombe kwa mapadri tu).


title: Yohane Hus

text: Mwishoni Ukristo wa Bohemia na Moravia uligawanyika. Wahus wakali waliojaribu kuunda utaratibu wa kisiasa juu ya mahubiri ya Yesu na kuwalazimisha wote kuufuata kwa silaha wakashindwa. Wengine wakafuata Wahus wasio wakali waliopatana na wakubwa wa nchi. Wengine wakabaki ndani ya Kanisa Katoliki, wakaruhusiwa kuwa na ibada ya Misa (chakula cha Bwana) wakipokea sakramenti katika maumbo ya mkate na divai.


title: Yohane Hus

text: Mwaka 1457 kikundi kidogo cha wafuasi wa Hus waliochoka uuaji na vita vya kidini walianzisha jumuiya ya Kikristo iliyoitwa "Umoja wa Ndugu", wakajaribu kuishi kama ndugu wakikaa pamoja, kufanya kazi na kusali pamoja. Mwanzoni hawakupokea matajiri waliotaka kujiunga nao.


title: Yohane Hus

text: Mbinu hii ilifanana na watawa aina ya Wafransisko lakini walikuwa jumuiya ya watu wenye ndoa na watoto. Waliona muhimu wasiwe na taratibu za utawala katika Kanisa, lakini viongozi wawe kama ndugu na watumishi wa wengine. Hawakutaka kumlazimisha yeyote katika mambo ya imani kama ilivyokuwa katika maeneo ya Wakatoliki na ya Wahus wengine.


title: Yohane Hus

text: Mwanzoni walihudumiwa kiroho na mapadri wa Kanisa Katoliki, lakini mwaka 1467 waliamua kuchagua watumishi wao wenyewe, wakiwemo mpaka leo mashemasi, makasisi na maaskofu. Umoja huo ulienea Bohemia na Moravia ukawa chanzo cha madhehebu ambayo yalistawi upya kuanzia mwaka 1722 na yanaitwa ya "Wamoravia" (leo wengi wao wanaishi nchini Tanzania).


title: William Wellington Gqoba

text: William Wellington Gqoba (Agosti 1840 - 26 Aprili 1888) alikuwa mwalimu, mhubiri wa kanisa na mwandishi kutoka Afrika Kusini. Hasa aliandika kwa lugha ya Kixhosa. Kuanzia 1884 hadi kifo chake alihariri gazeti la "Isigidimi samaXhosa".


title: Stephen Gray

text: Stephen Gray (amezaliwa 1941 mjini Cape Town) ni mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa ameandika mashairi na riwaya. Hadi 1992 alikuwa profesa wa Kiingereza katika chuo kikuu mjini Johannesburg.


title: Mafika Gwala

text: Mafika Pascal Gwala (amezaliwa 1946 karibu na Durban) ni mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa alifanya kazi kama mwalimu na mshairi akiandika kwa Kiingereza na Kizulu.


title: John Tengo Jabavu

text: John Tengo Jabavu (11 Januari 1859 - 10 Septemba 1921) alikuwa mwandishi na mwanasiasa wa Afrika Kusini. Hasa aliandika kwa lugha ya Kixhosa. Kama William Gqoba, alikuwa mhariri wa gazeti la "Isigidimi samaXhosa". Baadaye alikuwa mhariri wa kwanza wa gazeti la "Imvo Zabantsundu". Alianzisha chuo cha Kiafrika kilichoitwa "Fort Hare" baadaye.


title: John Michael Wright

text: John Michael Wright (1617 - 1694) alikuwa mchoraji kutoka Ufalme wa Muungano.


title: Kige'ez

text: Kige'ez (kwa maandishi ya Kiamhari: ግዕዝ; matamshi: gē-ĕz) ni lugha ya kale ya Ethiopia iliyozungumzwa zamani za ufalme wa Aksum. Baadaye ilikuwa lugha ya kimaandishi nchini Ethiopia hadi karne ya 19 na hadi leo ni lugha ya liturgia katika kanisa la orthodoksi la Ethiopia.


title: Kige'ez

text: Huhesabiwa kati ya lugha za Kisemiti za kusini. Hutazamiwa kama lugha mama ya lugha za kisasa kama Kiamhari na Kitigrinya nchini Ethiopia na Eritrea.


title: Kige'ez

text: Maandishi ya Kige'ez ni aina ya abugida yenye herufi 26 za konsonanti na 4 za vokali zinazounganishwa kuwa alama 202 kwa silabi zote zinazowezekana. Mifano ya kwanza inyojulikana ni kutoka karne ya 4 BK.


title: Ufalme wa Aksum

text: Ufalme wa Aksum (pia: Axum) (kwa Ge'ez: አክሱም), ulikuwa milki muhimu katika karne za kwanza baada ya Kristo. Uliunganisha sehemu za nchi za leo za Ethiopia ya kaskazini, Eritrea, Sudan na Yemen. Mji mkuu Aksum uko katika Ethiopia ya leo. Milki hii ilianzishwa mnamo karne ya 1 KK ikaishia wakati wa karne ya 7 BK.


title: Ufalme wa Aksum

text: Hakuna uhakika juu ya vyanzo vya Aksum. Inatajwa kama milki muhimu katika Periplus ya Bahari ya Eritrea iliyoandikwa mnamo mwaka 70 BK. Wakati ule ilitawala tayari bandari muhimu ya Adulis kwenye pwani ya Bahari ya Shamu. Kutokana na bandari hii muhimu Aksum ilikuwa na nafasi ya kutawala sehemu ya biashara ya kimataifa kati ya Dola la Roma na Uhindi. Meli za nyakati zile zilikuwa jahazi zilizofuata pwani zikategemea bandari njiani na jahazi zote zilisafiri kati ya Misri ya Kiroma hadi Uhindi zilitegemea kituo cha Adulis.


title: Ufalme wa Aksum

text: Tangu kufifia kwa milki ya Kushi katika Sudan ya leo Aksum ilipanuka upande ule. Ilivuka pia bahari na kupanua eneo lake katika Uarabuni ya kusini sehemu za Yemen ya leo.


title: Ufalme wa Aksum

text: Chini ya Mfalme Ezana Aksum ilikuwa ya kwanza kubadili dini na kuwa Wakristo.


title: Ufalme wa Aksum

text: Aksumu imetajwa katika karne ya kwanza katika "Periplus of the Erythraean Sea" kama sehemu muhimu ya masoko ya meno ya ndovu, yaliyokuwa yakitumwa katika sehemu mbalimbali duniani, chini ya Mfalme katika karne ya kwanza Zoskales ambaye pamoja na kuongoza Aksum, pia aliweza kuongoza pwani mbili za Bahari Nyekundu na (Assab) iliyopo nchini Eritrea; pia mfalme huyu anafahamika kuwa alikuwa na ujuzi fulani wa maandishi wa Kigiriki.


title: Ufalme wa Aksum

text: Katika kipindi cha kupata mafanikio zaidi, Himata ya Aksum ilifanikiwa kujitanua hadi kufikia katika nchi inayojulikana sasa kama Eritrea, Kaskazini mwa Ethiopia, Yemen, Kusini mwa Saudi Arabia na kaskazini mwa Sudan.


title: Ufalme wa Aksum

text: Katika karne ya 3, Aksum ilianza kuingilia masuala ya ndani ya nchi kama vile Arabia ya Kusini, na mara kwa mara waliweza kuongoza Magharibi mwa mji wa Tihama. Pia iliweza kuongoza baadhi ya maeneo katika Peninsula ya Arabia na Bahari Nyekundu na kuwafanya walipe fedha kwa utawala wa Aksum.


title: Ufalme wa Aksum

text: Katika mwishoni mwa karne ya 3, Aksum ilianza kutengeneza sarafu yake yenyewe na kuipa jina la Mani aliyekuwa moja katika ya mitume wanne wa kipindi hicho.


title: Ufalme wa Aksum

text: Hatimaye utawala wa Kiislamu ulifanikiwa kuchukua Bahari Nyekundu, na maeneo mengi ya Mto Nile na hivyo kuulazimisha utawala wa Axum, kujitenga katika shughuli za za kiuchumi. Northwest of Axum (in modern day Sudan), Christian states of Maqurra and Alwa lasted till the 13th century before becoming Islamic. Hata hivyo Axum ilibaki kuwa ya Kikristo.


title: Ufalme wa Aksum

text: Katika sehemu ya pili ya golden age, hii ikiwa katika karne ya 6, utawala huu ulianza kuanguka na hatimaye kupoteza kabisa uwezo wake wa kuzalisha sarafu. Wakati wa kipindi hiki, wakazi wa maeneo ya Aksum, walilazimika kuingia ndani zaidi katika himaya hiyo kwa sababu za usalama. Historia za kijadi zinaandika kuwa, Malkia wa Kiyahudi, aliyejulikana kama Judith au "Gudith" aliiweza kuuangusha utawala wa Aksum, akachoma makanisa yaliyokuwapo pamoja na kumbukumbu za kiimaandishi. Lakini japokuwa tayari kuna ushahidi wa makanisa yaliyochomwa moto, bado suala la kuwapo kwa Malkia huyu katika eneo la Aksum, limeenedelea kujadiliwa siku hadi siku na waandishi mbalimbali.


title: Ufalme wa Aksum

text: Sababu nyingine ya kuanguka kwa utawala wa Aksum ni pamoja na Mabadiliko ya tabia nchi na kutengwa kimasoko. Matumizi ya ardhi kupita kiasi pia yalichangia ardhi katika maeneo hayo kushindwa kuzalisha mazao yenye rutuba na hivyo kushuka kwa uzalishaji wa mazao ya chakula. Pia hali hii ilisababisha na kubadilika kwa kutiririka kwa maji ya mto Nile na ukame.


title: Ufalme wa Aksum

text: Mazao makubwa yaliyokuwa yakitumwa nje ya Axum, yalikuwa zaidi mazao ya kilimo, kama vile shayiri. Watu wa Aksum hali kadhalika waliweza kufuga kondoo, ng'ombe na ngamia. Wanyama wakali walikuwa waliwindwa na kutoa vitu kama meno ya ndovu. waliweza kufanya kazi na wafanyabiashara kutoka Misri na Persia. Pia walikuwa na utajiri wa dhahabu na madini ya chuma, na chumvi.


title: Concepción, Chile

text: Miji ya Concepción ni jina la mji mkuu wa mkoa wa Biobío katika Chile. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2002, mji una wakazi wapatao 216,061 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 12 kutoka juu ya usawa wa bahari.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Nikolaus Ludwig von Zinzendorf (26 Mei 1700 – 9 Mei 1760) alikuwa kiongozi wa dini ya Ukristo nchini Ujerumani na askofu wa Kanisa la Moravian.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Alizaliwa mjini Dresden katika familia ya makabaila Wajerumani Walutheri. Baba yake alikufa alipokuwa mdogo, akalelewa na bibi yake aliyemshawishi kwa mwelekeo wa uamsho wa Kikristo wa upietisti.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Baada ya kumaliza shule alisoma sheria kwenye chuo kikuu cha Wittenberg; baada ya masomo yake alifanya safari ya kuzunguka Ulaya, jinsi ilivyokuwa kawaida kwa vijana makabaila wa siku zile. Kwenye safari hii alikutana na kuwa rafiki na viongozi wa madhehebu mbalimbali kama Wareformed, Wakatoliki, Walutheri na wengine.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Kati ya miaka 1721 na 1732 alikuwa mshauri wa kisheria kwenye ikulu ya mfalme August wa Saksonia huko Dresden.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Mwaka 1722 alimwoa Erdmuthe na mwaka uleule alinunua mashamba ya kikabaila ya Berthelsdorf kutoka bibi yake. Ilikuwa eneo dogo lenye kijiji kimoja alipotawala kama mtemi chini ya Kaisari pekee, ingawa eneo lake dogo lilikuwa ndani ya jimbo kubwa La Saksonia.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Katika eneo hili alianza kupokea wakimbizi kutoka Moravia waliokuwa wafuasi wa Umoja wa Ndugu wa kale, mwelekeo wa Kiprotestanti wa Bohemia na Moravia uliopigwa marufuku tangu mwisho wa vita ya miaka 30. Aliwapa wakimbizi hao ardhi walipojenga kijiji kipya cha Herrnhut; hapa waliunda "Umoja wa Ndugu ulioanzishwa upya" unaojulikana kama Kanisa la Moravian au pia Ndugu wa Herrnhut.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Kutoka Herrnhut desturi ya kuchagua ubeti wa Biblia kama neno la mwongozo kwa kila siku ilianza kusambaa: mkusanyo wa maneno haya yanajulikana kama Kiongozi Kalenda.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Mwaka 1731 Zinzendorf alitembelewa na nduguye mkabaila mmoja kutoka Denmark aliyefika pamoja na mtumishi wake Mwafrika kutoka Visiwa vya Karibi aliyewahi kuwa mtumwa. Masimulizi ya huyu Mwafrika yalihamasisha ndugu wa Herrnhut kutuma wahubiri kwenda Karibi na hii ilikuwa chanzo cha uenezaji wa kimataifa wa kanisa la Moravian.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Zinzendorf aliwaandalia safari akitumia mawasiliano na ikulu ya mfalme wa Denmark. Zinzendorf mwenyewe alitembelea ndugu wa Herrnhut waliosafiri kuhubiri Saint Thomas (Karibi), Marekani, London na nchi jirani za Bahari Baltiki.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Aliendelea kusoma teolojia na mwaka 1734 akabarikiwa kama mchungaji Mlutheri. Hata hivyo alifukuzwa katika Saksonia (hapa Ulutheri ulikuwa dini rasmi) kutokana na shaka kuhusu imani yake, akapaswa kuhamia sehemu nyingine za Ujerumani alipoanzisha jumuiya mpya ya wafuasi wa Umoja wa Ndugu.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Mwaka 1737 alibarikiwa kama askofu wa Umoja wa Ndugu na askofu wa Umoja huu kutoka Polandi ambako shirika chache za Umoja wa kale ziliweza kuendelea.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Mwaka 1747 aliruhusiwa kurudi Saksonia na ndugu wa Herrnhut walikubaliwa kama jumuiya iliyoshikamana na kanisa la Kilutheri la Saksonia. Mke wake Erdmute aliyezaa watoto 12 aliaga dunia mwaka 1756, hivyo baadaye akamwoa Anna Nitschmann mmoja wa wakimbizi kutoka Moravia.


title: Nikolaus von Zinzendorf

text: Zinzendorf anakumbukwa kama baba wa kiroho wa kanisa la Moravian. Alitunga nyimbo nyingi zinazoimbwa kwa Kijerumani hadi leo na nyingine zimetafsiriwa katika lugha mbalimbali.


title: Bohemia

text: Bohemia (Kicheki na Kislovakia: Čechy; Kijerumani: Böhmen; Kipoland: Czechy) ni mkoa wa kihistoria katika magharibi ya Ucheki. Jina limetokana na neno la Kilatini kwa ajili ya eneo la kabila la "Boio" (""Boiohaemum" = eneo la Waboio, baadaye: "Bohemia"") lililowahi kukalia sehemu zile zamani za Roma ya Kale.


title: Bohemia

text: Pamoja na Moravia eneo la Bohemia ni sehemu muhimu ya Ucheki ambayo ni nchi iliyoanzishwa mwaka 1993 baada ya Slovakia kutoka katika Chekoslovakia. Bohemia imepakana na Poland upande wa kaskazini, Ujerumani upande wa kaskazini na magharibi, Austria upande wa Kusini na mkoa wa Moravia upande wa mashariki.


title: Bohemia

text: Mji mkuu wa Bohemia ni pia mji mkuu wa kitaifa ni Praha (Kiing.: Prague).


title: Zinzendorf

text: Zinzendorf inaweza kumaanisha


title: Nomino

text:
Nomino ni aina ya neno linalotaja jina la kitu, mahali, mnyama, mtu, sifa au wazo.
Nomino hutokea kwa umbo la umoja au uwingi: kitu, vitu; mtu, watu.


title: Nomino

text:
Nomino pamoja na kitenzi hufanya sentensi: mtu anatembea.
Nomino zimeainishwa katika makundi mbalimbali - kutegemeana na mitazamo ya wataalamu mbalimbali. Pamoja na kuwepo kwa msigano baina yao. Lakini bado wataalamu wengine wamezianisha nomino (majina) katika makundi matano:


title: Nabii

text: Neno nabii (kwa Kiebrania נביא "nevì", kwa wingi נְבִיאִים "nevi'ìm", kwa Kiarabu نبي) linatumika kumtajia binadamu anayesema kwa niaba ya Mungu, hasa kwa kusudi la kuelekeza wenzake wafuate imani na maadili sahihi.


title: Nabii

text: Katika lugha nyingi, mtu huyo anaitwa kwa jina linalotokana na neno la Kigiriki "προφήτης" ["prophētēs"], maana yake ""anayesema mbele"", yaani "hadharani" (mbele ya wasikilizaji), au "kabla ya (jambo kutokea)".


title: Nabii

text: Watu wa namna hiyo wanapatikana katika dini nyingi, hususan katika Uyahudi, Ukristo na Uislamu.


title: Nabii

text: Katika matumizi ya kawaida, neno hilo linatumika hasa kwa mtu ambaye anatabiri jambo, bila ya kujali asili ya maarifa yake.


title: Nabii

text: Katika Tanakh (Biblia ya Kiebrania) tunakuta vitabu vingi vinavyojumlishwa katika jina "manabii", kuanzia Yoshua hadi Malaki. Katika Ukristo baadhi ya vitabu hivyo vinahesabiwa kuwa "vitabu vya historia", kumbe kile cha Danieli kinapangwa kati ya "manabii wakuu" pamoja na Isaya, Yeremia na Ezekieli, wakati Wayahudi wanacho kati ya "maandiko (mengine)".


title: Nabii

text: Ukristo unakubali manabii wote wa Agano la Kale, lakini upande wa Agano Jipya ni wachache wanaoitwa hivyo, kwa mfano Agabo anayetajwa katika Matendo ya Mitume.


title: Nabii

text: Kwa jumla ni kwamba Wakristo wote wanahesabiwa kuwa manabii kutokana na wajibu wa kutangaza Neno la Mungu kwa nguvu ya Roho Mtakatifu.


title: Nabii

text: Katika Islam mtume Muhammad anapewa nafasi ya pekee kati ya manabii wengi waliotumwa na Mungu kwa binadamu wa nyakati na mahali tofauti. Ndiye anayesadikiwa na Waislamu wengi kuwa nabii wa mwisho na wa kudumu ("mhuri wa manabii" - "khātim al-nabiyyīn" ("Kurani", XXXIII:40).


title: Nabii

text: Uislamu unakubali manabii wa Biblia pamoja na wengine wasiotajwa katika kitabu hicho, kama vile Mwarabu Salih.


title: Nabii

text: Dini nyingine zinatokana na mafundisho ya mtu anayehesabiwa nabii, kama vile:


title: Laholm

text: Laholm ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 5 835 (mwaka 2005). Iko kando ya mto Lagan.


title: Laholm

text: Eneo lake ni 4.12 km². Umbali na Jiji la Malmö ni 100 km.


title: Lindesberg

text: Lindesberg ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 8,752 (mwaka 2005).


title: Lindesberg

text: Eneo lake ni 7.85 km². Umbali na Jiji la Stockholm ni 200  km.


title: Kiruna

text: Kiruna (kisami ya kaskazini: "Giron"; Kifini: "Kiiruna") ni mji na manispaa ya kaskazini kabisa nchini Uswidi. Kuna wakazi 18,154 (mwaka 2005).


title: Kiruna

text: Kiruna ni mji ulioanzishwa 1899 kama kituo cha migodi ya kuchimba chuma. Mwaka uleule njia ya reli ilikamilishwa hadi mahali pa mji mpya iliyokuwa lazima kwa kubeba madini ya chuma. Mji uko katikati ya milima miwili yenye asilimia kubwa ya madini ya chuma.


title: Kiruna

text: Uchimbaji chuma umeshamaliza akiba juu ya uso wa ardhi na kuendelea chini ya ardhi. Kwa sababu hiyo mji uliojengwa juu ya madini utahamishwa umbali wa kilomita 5 ili kuwezesha kuchimbwa chini ya mji wa sasa.


title: Kiruna

text: Eneo lake ni 15.95 km².


title: Ulricehamn

text: Ulricehamn ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 9,250 (mwaka 2005).


title: Ulricehamn

text: Eneo lake ni 6.09 km².


title: Enya

text: Enya (amezaliwa tar. 16 Mei 1961 mjini Gweedore, Donegal) ni mwanamuziki wa Pop na mwigizaji kutoka nchini Éire.


title: Enya

text: Enya ametoa albamu 7. Albamu hizo ni kama ifuatavyo:


title: Rasilmali

text: Rasilmali (kutoka Kar. رأس المال "ra's almal"), pia mtaji, ni dhana muhimu katika elimu ya uchumi.


title: Rasilmali

text: Inataja moja kati ya vyombo vya uzalishaji kufuatana na elimu ya uchumi pamoja na ardhi, kazi na elimu.


title: Rasilmali

text: Rasilmali huwa na tabia zifuatazo


title: Rasilmali

text: Rasilmali inataja vitu kama zana, mashine, majengo n.k. vilivyowahi kutengenezwa katika uzalishaji wa awali na sasa vinatumiwa kuzalisha vitu vingine.


title: Rasilmali

text: Rasilmali ni pia pesa zinazopatikana kwa kutunza na kupanusha vyombo vya uzalishaji.


title: Evans Wadongo

text: Evans Wadongo (amezaliwa 11 Machi 1986) ni mhandisi kutoka nchini Kenya, mwenyekiti wa chama kisicho cha serikali "Sustainable Development For All-Kenya (SDFA-Kenya)" na mvumbuzi wa taa ya solar kwa ajili ya watu wanaoishi mashambani bila umeme.


title: Evans Wadongo

text: Evans Wadongo alizaliwa kama mtoto wa wazazi walimu katika wilaya ya Kakamega, Kenya. Alisoma shule ya msingi Bisunu akaendelea baadaye kwenye sekondari ya Kakamega High School alipomaliza kati ya wanafunzi bora wa Kenya akishika wastani ya A kwenye Kenya Certificate of Secondary Education mwaka 2002. Akajiunga na Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology akamaliza mwaka 2009 kama bachelor of science.


title: Evans Wadongo

text: Alipokuwa mwanafunzi alivumbua 2004 taa ya solar aliyoita "MwangaBora" akiwaza matumizi ya nishati ya jua kuwa njia njema ya kuhifadhi mazingira, kupunguza kukatwa kwa miti na kuboresha maisha ya watu mashambani wanaoishi katika mazingira pasipo na umeme jinsi ilivyokuwa katika kijiji chake wakati alipokuwa mtoto mwenyewe. Hakuvumbua taa za solar lakini alitumia teknolojia iliyokuwepo katika nchi zilizoendelea na kuilinganisha na mazingira ya Kenya. Pamoja na wengine aliunda chama kisicho cha serikali Sustainable Development For All-Kenya (SDFA-Kenya) kilichoendelea kusambaza wazo la kutumia nishati ya jua kwa kuboresha maisha ya watu. Taa ya solar inatengenzwa kwa bei nafuu na wafundi Wakenya kwa kutumia mabaki ya metali kutoka viwandani na karahana na diodi za LED zinazotumia umeme kidogo.


title: Evans Wadongo

text: Mwaka 2010 shirika la habari la CNN ilitambua sifa zake kwa kumpatia cheo cha "Mshujaa wa CNN" katika ya chaguo la "top ten heroes of 2010". Mwaka 2011 alikabidhiwa tuzo la mfuko wa Mikhail Gorbachev kwa "watu waliobadilisha dunia".


title: Nabii Nahumu

text:
Nahumu (kwa Kiebrania נחום, yaani "Aliyefarijiwa na Mungu") alikuwa nabii wa Yerusalemu wakati wa mfalme Yosia aliyetawala nchi ya Yuda kati ya mwaka 640 KK na 609 KK.
Mahubiri yake yanatunzwa katika Kitabu cha Nahum ambacho ni kimojawapo kati ya vitabu 12 vya gombo la Manabii wadogo katika Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania) na kwa hiyo pia katika Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.


title: Nabii Nahumu

text: Kinashangilia kwa ufasaha wa kishairi ujio wa maangamizi ya dola la Waashuru na ya makao yao makuu, Ninawi (612 KK): hivyo adui wa taifa na wa Mungu hatimaye ataadhibiwa.


title: Nabii Nahumu

text: Kitarehe kinashika nafasi kati ya kile cha nabii Mika na kile cha Habakuki.


title: Ninawi

text: Ninawi (kwa Kiakadi: "Ninwe"; kwa Kiashuru: ܢܸܢܘܵܐ; kwa Kiebrania נינוה , "Nīnewē"; kwa Kigiriki Νινευη, "Nineuē"; kwa نينوى, "Naīnuwa") ulikuwa mji mkuu wa Waashuru upande wa mashariki wa mto Tigri.


title: Ninawi

text: Magofu yake yako ng'ambo wa mto huo ukitokea Mosul (Iraki).


title: Ninawi

text: Katika Biblia ni maarufu hasa kutokana na habari zinazopatikana katika kitabu cha Yona na zilizotumiwa na Yesu kuhimiza toba.


title: Ninawi

text: Mji huu ulikuwa mkubwa kuliko yote duniani kwa miaka hamsini hadi mwaka 612 KK uliposhindwa na Wababuloni.


title: Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile ya 1929

text: Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile yalifikiwa baina ya serikali za Misri na Ufalme wa Maungano (Uingereza) mwaka 1929 kwa njia ya kubadilishana nyaraka za kidiplomasia.


text: Misri ilikubali kuongezeka kwa maji yaliyotumiwa kwa umwagiliaji nchini Sudan kama kiwango cha kutumiwa hakikuingilia na haki za Misri juu ya maji ya Nile. Uingereza kama mlezi au mkoloni wa Sudan ilitambua haki za kihistoria za Misri juu ya maji ya mto Nile ikakubali ya kwamba matumizi ya maji ya Nile katika maeneo juu ya utawala wake yasihatarishe mahitaji ya Misri.


text:
Mapatano haya yaliipa Misri haki zifuatazo:
· Misri ina haki ya kukataza kazi zozote zinaoweza kuwa hatari kwa mwendo wa maji ya mto Nile
· Misri ina ahidiwa matumizi ya mita za ujazo bilioni 55.5 katika jumla ya billioni 84 m³ ya maji ya Nile.
· Misri ina haki ya kutembelea na kuchungulia kila mahali kwenye mwendo wa mto Nile na kuchungulia miradi yote ya matumzi ya maji kando lake.


text: Sababu ya kufikia mapatano haya yalikuwa mabadiliko ya kilimo katika nchi zote mbili. Misri iliwahi kutumia maji ya Nile hasa kwa njia ya mafuriko yake iliyofunika kila mwaka mashamba kando la mto na kuacha matope yenye rutba juu ya mashamba yale na pia kwa nia ya mifereji midogo iliyopeleka maji kwa kanda nyembamba ya mashamba kando la mwendo wa mto. Lakini tangu mwisho wa karne ya 19 kilimo cha pamba kilisambaa iliyohitaji kumwagiliaji wa kudumu pia mbali zaidi na mto. Kwa hiyo Wamisari walianza kuangalia na kupima kiwango cha maji yaliyopatikana.


text: Katika Sudan serikali ya kikoloni ililenga kupanusha eneo la mashamba kwa njia ya umwagiliaji. Pia ilitaka kupunguza upotevu wa maji katika eneo la Sudd ambako vizuizi vinasababisha maji kukwama yakifunika eneo kubwa sana ya maziwa na mabwawa matope kwa hiyo maji mengi yapotea kwa njia ya uvukizaji kwa sababu ya joto kali ya sehemu zile. Kwa hiyo Waingereza walipanga kuchimba mfereji wa Jonglei kwa kusudi la kupunguza kiasi cha maji kinachokwama kwenye Sudd na kuvukiza badala yake kuyapeleka kwa njia ya mfereji hadi Khartoum. Wakati huohuo mipango iliunda hofu ya kwamba maji yanaweza kutumiwa kumwagilia mashamba mapya kando la mfereji.


text: Tangu miaka ya 1950 na 1960 Uingereza haitawali tena maeneo ya Afrika na nchi za kujitawala zilianzishwa kando la mto Nile ambazo ni Sudan, Uganda, Kenya na Tanzania zilizokuwa zote chini ya Uingereza.


text: Waingereza waliwahi kufanya mapatano na serikali ya mfalme Menelik II. wa Ethiopia pia iliyoahidi pia kutojenga malambo au kuanzisha miradi inayopunguza mwendo wa maji ya Nile ya buluu.


text: Misri inadai hadi leo ya kwamba nchi zilizojitokeza tangu uhuru ni wafuasi wa Uingereza katika mapatano. Wanasiasa Wamisri waliwahi kudokeza ya kwamba Misri inatazama swali la maji kama jambo la usalama la taifa au kwa maneno mengine yalitisha ya kwamba matumizi ya maji katika nchi nyingine inaweza kusababisha vita.


text: Serikali za nchi nyingine zilikataa kukubali. Ila tu Sudan alikubali mwaka 1959 mapatano mapya inapotambua kipaumbele cha MIsri juu ya maji yale.


text: Hadi mwaka 2011 majadiliano juu ya mapatano mapya yaaendelea kati ya nchi zote jirani wa Nile. 1910 Ethiopia, Uganda, Tanzania na Rwanda zilitia saini mapatano mapya kati yao juu ya matumizi ya maji ya Nile lakini Misri ilikataa kukubali hatua hii.


title: Sadd

text: Sadd ("pia: "Sudd" katika tahajia ya Kiingereza, kutoka Kar. سد sadd = kizuizi") ni eneo kubwa la mabwawa matope katika Sudan Kusini linalopitiwa na mto Nile.


title: Sadd

text: Ukubwa na Sadd unabadilika na kiwango cha maji yanayotoka Ziwa Viktoria. Kwa wastani urefu wake ni 320 km kutoka kaskazini hadi kusini na upana waka kati ya upande wa mashariki hadi magharibi ni 240 km; eneo lake linalofunikwa kwa maji huwa kati ya 20,00 na 130,000 km², kwa wastani juu ya 30,000 km². Miji inayopakana eneo lake ni Bor upande wa kusini, Wau na Bentiu upande wa magharibi na Malakal upande wa kaskazini.


title: Sadd

text: Sadd kwa jumla ni eneo lenye rutba kubwa. Mimea asilia ni pamoja na mafunjo, tete, na mimea mengi mengine. Kuna pia mabaki ya misitu ya mvua penye miti ya mbambakofi kando yake. Penye maji mengi na ya kudumu kuna mimea inayoelea juu ya maji ikishikwa na mizizi mirefu hadi tako la bwawa; kama maji yanapanda juu vipande vikubwa vya mimea hii vinasukumwa na kukata mizizi yao vikifuata mwendo wa maji kama visiwa vya kuelea vyenye urefu hadi 30 km. Visiwa hivi vya kuelea kwa karne nyingi vilikuwa kizuizi kikali cha usafiri kwa mashua na maboti kwenye Nile vikaipa eneo hili jina la "sadd" yaani kizuizi vikizuia usafiri mtoni.


title: Sadd

text: Maeneo makubwa yanafunikwa kwa manyasi ya aina nyingi yanayokuwa marefu wakati wa mvua na mafupi wakati wa ukame. Sehemu za sadd zimelimwa kwa mashamba na wakazi wa eneo.


title: Sadd

text: Sehemu za kando za Sadd ni muhimu kwa wafugaji wa Sudan Kusini wanaopeleka wanayama hapa wakati wa ukame.


title: Sadd

text: Eneo la Sadd halina mtelemko mkubwa kwa hiyo maji ya Nile hutembea polepole sana. Mkasi mdogo husasabisha maji kukaa kwa wiki nyingi kwenye eneo kubwa. Eeno kubwa la uso wa maji katika mazingira yenye joto kali husababisha maji mengi kuvukiza na uvukizaji ni mkubwa kiasi cha nusu ya maji yote yanayofika Sadd kupotea.


title: Sadd

text: Tangi mwanzo wa karne ya 20 serikali iliona hii ni tatizo kwa sababu uvukizaji mkubwa ktika Sadd unapunguza kiwango cha maji yanayofikia kaskazini hasa Misri penye watu wengi.


title: Sadd

text: Wakoloni Waingereza walianza kuchimba lalio la Nile kupitia eneo la Sadd mnamo mwaka 1900 wakilenga kuunda njia kwa meli za mtoni kupita hapa lakini mfereji huu haukusaidia kupita kwa maji haraka zaidi.


title: Sadd

text: Kwa hiyo kumekuwa na mipango tangu miaka ya 1930 kuchimba mfereji mkubwa kando la Sadd kwa nia ya kuharakisha mwendo wa maji na kupunguza upotevu wa uvukizaji. Mfereji wa Jonglei yenye urefu wa 360 km ungeunganisha miji ya Bor na Malakal na kubeba takriban 20% ya maji yanayoingia katika Sadd kutoka kusini. Kazi zilianzishwa mwaka 1974 lakini zilikwama 1984 kutokana na hali ya vita katika Sudan Kusini. Takriban 240 km zimeshachimbwa.


title: Sadd

text:
Kuna mashaka kuhusu matokeo kwa Sudan Kusini kama mfereji unakamilishwa. Serikali ya Sudan Kusini inasubiri utafiti wa kisayansi kabla ya kuendelea na shughuli. Kuna hofu ya kwamba hasara ya kiekolojia katika mazingira ya Sadd ya sasa inaweza kuwba kuliko faida.
Misri na Sudan Kaskazini zinalenga kukamilisha mradi kwa sababu wanaona faida ya kuongezeka kwa maji huko kwao.


title: Juba

text: Juba ni neno linalomaanisha mara nyingi


title: Juba

text: Neno laweza kumaanisha pia


title: Rhythm Divine

text: "Rhythm Divine" ni jina la kutaja single ya kwanza iliyotolewa na Enrique Iglesias kutoka katika albamu yake ya lugha ya Kiingereza, "Enrique". Kibao hiki kilitungwa na kutayarishwa na kikosi kilekile kilichotayarisha kibao chake kikali cha "Bailamos", Paul Barry, Mark Taylor na Brian Rawling. Video ya wimbo huu iliongozwa na Francis Lawrence.


title: Rhythm Divine

text:
Kulingana na http://www.billboard.com katika tahakiki ya single, Enrique Iglesias ameleta "ufahamu wa jitihada za kuweza kudumu kwenye chati za 40", kibao hiki ni mfano tosha kwa "wasanii wa crossover kujipatia nafasi ya kupanda ngazi ya mafanikio". Naye hufananishwa na mwimbaji mwenzake wa Kilatini Ricky Martin: "Tofauti na mwenzake Ricky Martin, Iglesias yupo mbali sana kwa kujulikana.
Kibao hiki hakikupata mafanikio kama jinsi ilivyokuwa kwa "Bailamos", hata hivyo imejikongoja na kufikia katika 50 Bora huko nchini Marekani, Uingereza, Ufaransa, Ujerumani, Australia na Uholanzi. Toleo la Kihispania la kibao hiki, -liitwa "Ritmo Total" imeshika nafasi ya kwanza kwenye "Billboard" Hot Latin Tracks (kwa majuma manne) na Hispania. Kibao hiki kimekwenda katika platinumu nchini Urusi kwa kuuza nakala 200,000.


title: Enrique Iglesias (albamu)

text: Enrique Iglesias ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya msanii wa muziki wa pop Enrique Iglesias. Albamu ilitolewa mnamo mwaka wa 1995. Albamu ilipata mafanikio kwa kiasi kikubwa na kushika nafasi za juu katika chati za Kilatini na pia ilirekodiwa kwa lugha ya Kireno na Kiitalia. Albamu imejipatia Tuzo za Grammy kwa ajili ya Best Latin Pop Album kunako mwaka wa 1996.


title: Enrique Iglesias (albamu)

text: Albamu ilijapatia Dhahabu katika thibitisho za Kireno baada ya majuma matano ya mauzo yake, na imeuza zaidi ya nakala milioni 8 kwa hesabu ya dunia nzima. Huko Marekani ilitunukiwa dhahabu mnamo 11 Juni 1996 na kwenda katika ngazi ya platinumu mnamo 18 Novemba 1996, na RIAA.


title: Enrique Iglesias (albamu)

text: Vibao vinato kutoka katika albamu hii vimeshika nafasi ya kwanza kwenye chati za "Billboard" Hot Latin Tracks: "Si Tú Te Vas", "Experiencia Religiosa", "Por Amarte", "No Llores Por Mí" na "Trapecista", ni zaidi albamu yoyote ya Kilatini, imevunja rekodi ya awali iliyowekwa na kina Selena na Jon Secada wakiwa nafasi ya juu katika chati nne tofauti.


title: Enrique Iglesias (albamu)

text: Kibao cha "Inventame" kilirekodiwa upya kunako mwaka wa 1999 na mtunzi wake bwana Marco Antonio Solís na kikaingizwa katika albamu ya "Trozos de Mi Alma". Toleo hili limeshika nafasi ya 36 katika chati za Nyimbo za Kilatani.


title: Devanagari

text: Devanāgarī ni mwandiko unaotumiwa kwa kuandika lugha za Uhindi Kaskazini kama vile Sanskrit, Kibangla, Kihindi, Kimarathi, Kisindhi, Kibihari, Bhili au Kinepali cha Nepal. Wakati mwingine hata Kikashmiri huandikwa nayo.


title: Devanagari

text: Devanagari huhesabiwa kati ya miandiko ya Abugida inayounganisha alama kwa herufi na alama kwa silabi. Mwandiko mtangulizi wake ulikuwa mwandiko wa Brahmi.


title: Abugida

text: Abugida "(kutoka Ge‘ez አቡጊዳ ’abugida)" ni muundo wa mwandiko mwenye alama kwa silabi yaani konsonanti pamoja na vokali. Ni mwandiko wa kawaida kwa lugha za Ethiopia na Uhindi ya Kaskazini.


title: Abugida

text: Jina latokana na herufi nne za kwanza ya mwandiko wa Ge'ez ambayo ni lugha ya kale ya Ethiopia.


title: Abugida

text:
Tofauti yake na alfabeti kama mwandiko wa Kilatini ni ya kwamba hapa kuna alama za pekee kwa vokali na konsonanti zinazounganishwa kufuatana na mahitaji ya lugha. Tofauti na miandiko ya abjadi kama Kiarabu au Kiebrania ni ya kwamba abjadi mara nyingi haziandiki vokali.
Kwa mfano wa mwandiko wa Devanagari ya Kihindi kuna alama ya क ambayo ni "k" na pia silabi "ka". Kwa kuongeza mstari mdogo juu silabi mpya ya के ke inapatikana. Ule mstari mdogo unaomaanisha "e" haupatikani peke yake bali pamoja na alama ya konsonanti pekee.


title: Abugida

text: Kutoka alama ल "l" / "la" kuna uwezekano wa kupata alama kwa ला lā, लि li, ली lĪ, लु lu, लू lū, ले le, लै lai, लो lo na लौ lau.


title: Silabi

text: Silabi ni kipashio cha kifonolojia kinachohusu matamshi ambapo sauti za lugha hutamkwa mara moja kwa pamoja kama fungu moja la sauti.


title: Silabi

text: Maneno kufanywa na silabi. Maneno mafupi huwa na silabi 1 pekee. Maneno mengine huwa na silabi zaidi kama 2, 3 au nyingi. Silabi fupi sana inaweza kuwa vokali 1 pekee au konsonanti 1 kama "m" katika "m-to-to".


title: Silabi

text: Kama silabi inaishia kwa konsonanti inaweza kuitwa silabi iliyofungwa, kama inaishia kwa vokali inaweza kuitwa silabi wazi.


title: Silabi

text: Kuna lugha zilizo na silabi nyingi zilizofungwa kama Kiingereza. Kiswahili kinapendelea silabi wazi, lakini "m" na "n" zinaweza kuwa mwishoni kwa silabi au kuwa silabi peke yao. Lugha kama Kijapani takriban hazina silabi za kufungwa.


title: Silabi

text:
Mifano ya maneno yenye silabi 1:
Maneno mengi ya Kiswahili huwa na silabi mbili au zaidi:
Kuna lugha zinazotumia mwandiko wa silabi badala ya alfabeti, kwa mfano abugida.


title: Abjadi

text: Abjad ni jina kwa mwandiko wa lugha ya Kiarabu na pia jina kwa kundi la miandiko inayotumia muundo wa kuandika konsonanti ya neno lakini kuacha vokali.


title: Abjadi

text: Neno "abjad" linajumuisha herufi 4 za kwanza ابجد a-b-j-d ya mwandiko wa Kiarabu sawa kama "a-b-c" inamaanisha herufi 3 za kwanza za alfabeti ya Kilatini.


title: Abjadi

text:
Abjadi ilikuwa pia jina la muundo wa namba za Kiarabu kabla ya kupokelewa kwa namba za Kihindi wakati wa karne ya 9 BK/ 3 BH; hadi wakati ule Waarabu walitumia alama za mwandiko kwa ajili ya mahesabu.
Mbali na kutaja mwandiko wa Kiarabu neno hili latumiwa pia kwa kutaja tabia za miandiko ya lugha mbalimbali za kisemiti. Zote zina alama kwa ajili ya konsonanti lakini kwa kawaida vokali haziandikwi.


title: Abjadi

text: Hapa msomaji anatakiwa kutambua neno na kujua ni vokali zipi zinazosomwa pamoja na konsonanti zinazoandikwa.


title: Abjadi

text: Lugha hai zinazotumia muundo wa abjadi ni Kiarabu, Kiebrania na Kiaramu ambazo zote ni lugha za Kisemiti. Lugha nyingi za Kisemiti za kihstoria zisizo na wasemaji tena zilituma pia mwandiko wa abjadi.


title: Abjadi

text: Mwandiko wa abjadi wa kwanza ilikuwa herufi za Kifinisia.


title: Abjadi

text: Abjadi za kisasa huwa na uwezekano kuandika vokali pia lakini zinachapishwa tu katika vitabu vya watoto wadogo wanaoanza kusoma au kwa maneno machache yenye matamshi tofauti lakini konsonanti sawa.


title: Abjadi

text: Kusoma mwandiko wa abjadi kunaleta matatizo zaidi kuliko kusoma alfabeti au abugida kwa sababu herufi zinaonyesha sehemu ya matamshi tu.


title: Abjadi

text: Kutokana na uenezaji wa Uislamu uliotumia Kiarabu kama lugha ya kimataifa kuna pia lugha nyingine zisio Kisemiti zinazoandikwa kwa kutumia herufi za Kiarabu na hizi ni hasa Kiajemi, Kidari, Kikurdi, Kiurdu, Kipunjabi, Kisindhi na Kipashto yaani lugha katika eneo kati ya Irak hadi Uhindi.


title: Abjadi

text:
Tangu karne ya 20 lugha nyingi ambazo si za kisemiti ziliacha kutumia abjadi yaani herufi za Kiarabu kwa mfano Kiswahili na Kituruki zikahamia kwa matumizi ya alfabeti ya Kilatini.
BH


title: Mawasilianoanga

text: Mawasilianoanga "(tafsiri ya Kiing.-Kigiriki "telecommunication" kutoka Kigir. "tele" "mbali" Kiing. "communication" "kupeana habari, mawasilianio")" ni kazi ya kupeana habari juu ya umbali tofauti na maongezi ya moja kwa moja kati ya watu walio karibu.


title: Mawasilianoanga

text: Zamani mawasiliano kwa umbali yalitekelezwa kwa msaada wa ngoma maalumu, alama za moto kutoka mlimani au alama za moshi zilizoonekana kwa mbali. Katika historia ya Ulaya au Asia kuna pia mifano ya semafori au heliografi (kioo cha kuakisisha nuru ya jua, kilichowekwa juu ya mnara au mlima). Inawezakana kutaja hapa pia nyaraka zilizosafirishwa kwa njia ya wakimbiaji au kwa watume waliopanda farasi.


title: Mawasilianoanga

text: Tangu karne ya 19 mitambo inayotumia umeme imechukua nafasi hii kama vile simu, televisheni, redio au intaneti.


title: Mikoa ya Uholanzi

text:
Mikoa ya Uholanzi ni ngazi ya utawala kati ya serikali ya kitaifa na manisipaa au kata. Uholanzi hugawiwa kwa mikoa 12 ("provincies" kwa Kiholanzi).
Kila mkoa unatekeleza wajibu zinazokabidhiwa kwake na serikali kuu. Mkoa huwa na bunge ya kimkoa inayoitwa "Provinciale Staten", halafu kamati ya utendaji ya "Gedeputeerde Staten" inayosimamiwa na "Commissaris van de Koningin" au kamishna wa malkia anayeteuliwa na serikali ya kitaifa kwa niaba ya malkia.


title: Mikoa ya Uholanzi

text: Hata kama kila mkoa huwa na bunge na kamati ya serikali haiwezi kuitwa "jimbo" kwa sababu madaraka yake si makubwa. Serikali ya kitaifa ina haki ya kubadilisha mikoa lakini mipaka imekaa vile tangu karne ya 19.


title: Mikoa ya Uholanzi

text:
Mkoa unasimamia hasa kazi ya manisipaa na kata halafu shughuli za hifadhi mazingira, ustawi wa jamii na utamaduni kwa eneo lake. Katika wajibu hizi inapaswa kufuata masharti yanayotolewa na wizara za serikali kuu. Pesa yake inapokea kutoka makisio ya kitaifa lakini ina haki ya kuamua kimkoa juu ya kodi ya magari.
Mikoa 12 inaorodheshwa hapo chini pamoja na miji penye makao makuu:


title: Lelystad

text:
Lelystad ni mji nchini Uholanzi na makao makuu ya mkoa wa Flevoland.
Mji una wakazi 71,000.


title: Lelystad

text: Lelystad ni mji mpya ulioanzishwa mwaka 1967 na kama Flevoland yote ilijengwa kwenye "polder" yaani juu ya ardhi iliyowahi kuwa tako la bahari. Uholanzi uliongeza nchi kavu kwa kujenga malambo ndani ya bahari na kuondoa maji nyuma yake. Lelystad iko takriban mita 5 chini ya uwiano wa bahari.


title: Belt Mkubwa

text: Belt Mkubwa "(Kidenmark: Storebælt)" ni mlangobahari kati ya visiwa vya Zealand (Sjælland) na Funen (Fyn) nchini Denmark. Pamoja na milangobahari ya Belt Ndogo na Oeresund ni sehemu ya njia ya maji inayounganisha Bahari Baltiki na Bahari ya Kaskazini.


title: Belt Mkubwa

text: Belt Mkubwa ni mlangobahari kubwa nchini Denmark kwa hiyo ni njia muhimu ya kimataifa kwa meli zote zinazozunguka kati ya nchi za Baltiki na bahari ya dunia. Urefu wa Belt Mkubwa kati ya visiwa vya Zealand an Funen ni kilomita 60 na upana wake ni 16-32 km.


title: Belt Mkubwa

text: Upande wa kusini inaendelea katika Langelandsbælt bainya ya visiwa vya Langeland na Lolland inayohesabiwa kama sehemu yake.


title: Belt Mkubwa

text: Belt Mkubwa ilipitiwa kwa feri kwa karne nyingi lakini tangu 1997 kuna handaki ya reli chini ya bahari na tangu 1998 daraja la Storebæltsbroen linavukisha belt.


title: Belt Mkubwa

text:
Kiekolojia Belt Mkubwa ni muhimu sana kwa sababu robo 3 za maji yanayobadilishwa kati ya Bahari Baltiki na Bahari ya kaskazini yanapita humo. Bahari ya Baltiki huwa na chumvi kidogo kwa hiyo maji yake ni mepesi kuliko maji ya Bahari ya Kaskazini yenye chumvi zaidi. Hapo maji mazito zaidi kutoka Bahari ya Kaskazini yanaelekea kusini kwenye kina kikubwa juu ya tako la bahari na maji mepesi yenye chumvi kidogo yanaelekea kaskazini juu ya majo mazito zaidi.
Kuna hofu ya kwamba nguzo za daraja zitasababisha kuchanganya kwa tabaka zote mbili na hii ingepunguza kiwango cha oksijeni inayopelekwa Bahari Baltiki maana maji ya Bahari kazskazini huwa na oksijeni zaidi.


title: Dizeli

text: Dizeli ni fueli inayofaa kuendesha injini ya dizeli. Kwa kawaida inapatikana kwa njia ya mwevusho wa mafuta ya petroli lakini kuna pia fueli zenye tabia za dizeli zinazotengenezwa kwa kutumia mafuta kutokana na biomasi ya mimea au mbegu za mimea na hii ni aina ya biofueli.


title: Dizeli

text: Jina la dizeli ni kumbukumbu ya mhandisi Mjerumani Rudolf Diesel aliyebuni injini maalumu.


title: Dizeli

text: Dizeli ya kawaida hutengenezwa kwa njia ileile kama petroli kutokana na mafuta ya petroli kwa njia ya mvevusho; ila tu diseli ni sehemu ile inayotoka baada ya petroli kama halijoto ya mafuta yanayochemshwa inazidi sentigredi 200. Mafuta hupashwa moto hadi dutu mbalimbali ndani yake hufikia kiwango cha kuchemka na kuwa gesi. Petroli ni nyepesi na kutangulia, halafu zinafuata mafuta ya taa na dizeli.


title: Dizeli

text: Kwa ajili ya matumizi ya injini mbalimbali matokeo ya mwevusho yanachanganywa na kukorogwa kwa shabaha ya kupata dizeli sanifu; mafuta asilia hutofautiana kikemia, kwa hiyo viwango vya viowevu vyepesi na vizitoa vinavyopatikana katika mwevusho vinatofautiana kila mara.


title: Dizeli

text: Injini za dizeli ni kubwa na nzito kuliko injini za petroli, kwa hiyo zinatumiwa zaidi kwa malori, mabasi na meli. Hii ni sababu ya kwamba katika nchi nyingi dizeli huuzwa kwa bei nafuu: kwa kuwa serikali inataka kupunguza gharama za usafirishaji wa bidhaa zinazobebwa na malori hasa.


title: Dizeli

text: Lakini katika nchi kadhaa kuna pia motokaa ndogo ya abiria yenye injini za dizeli; hata kama bei ya injini ya dizeli inapaswa kuwa kubwa kiasi kuliko injini ya petroli, ile bei nafuu ya fueli hii inasababisha watu wengi kutafuta magari yenye injini ya dizeli.


title: Noni Jabavu

text: Helen Nontando "Noni" Jabavu (1919 - 19 Juni 2008) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika wasifu na hadithi kwa lugha za Kiingereza na Kixhosa kuhusu maisha ya kila siku. Tangu umri wa miaka 13, aliishi Uingereza.


title: Dan Jacobson

text: Dan Jacobson (amezaliwa 7 Machi 1929) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Baada ya kuhitimu Chuo Kikuu cha Witwatersrand, aliishi hasa katika nchi za Israel na Uingereza. Hasa aliandika hadithi na riwaya.


title: Archibald Jordan

text: Archibald Campbell Mzolisa Jordan (30 Oktoba 1906 - 20 Oktoba 1968) alikuwa mwandishi na mwanahistoria wa Afrika Kusini. Hasa anajulikana kwa riwaya yake ya Kixhosa "Ingqumbo Yeminyanya" (= Hasira ya Mababu). Pia aliandika tahakiki za fasihi ya Kixhosa zilizotolewa baada ya kifo chake tu. Mwaka wa 1961 aliruhusiwa na serikali kuhama Afrika Kusini na akawa profesa ya Lugha na Fasihi za Kiafrika katika Chuo Kikuu cha Wisconsin, Marekani.


title: James Jolobe

text: James J. R. Jolobe (1902 - 1976) alikuwa mchungaji na mshairi wa Afrika Kusini. Aliandika mashairi mengi ya Kixhosa.


title: Ingrid Jonker

text: Ingrid Jonker (19 Septemba 1933 - 19 Julai 1965) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika mashairi kwa lugha ya Kiafrikaans. Alijiua kwa kuingia na kuzama baharini.


title: Wopko Jensma

text: Wopko Jensma (amezaliwa 26 Julai 1939) alikuwa mshairi na msanii wa Afrika Kusini. Alitoweka mwaka wa 1993.


title: Jumuiya ya ibada za nyumba kwa nyumba

text: Jumuiya ya ibada za nyumba kwa nyumba ni ibada maalumu zinazofanyika katika nyumba za Wakristo wa Kilutheri zilizoanzishwa makusudi ili kulinda uwepo wa Mungu miongoni mwa waumini. Zaidi sana ibada hizi zina lengo la kuwakumbusha na kuwakumbatia ili wasihame kanisa.


title: Jumuiya ya ibada za nyumba kwa nyumba

text: Katika kanisa hilo mtindo huu haukuwepo, umekuja miaka ya hivi karibuni, baada ya kuibuka madhehebu mengi yanayojiita kuwa makanisa ya kiroho na kuwaita waumini walio kwenye makanisa mengine badala ya kuwatafuta na kuwahubiria watu ambao bado hawaijui dini ni nini.


title: Elsa Joubert

text: Elsa Joubert (amezaliwa 19 Oktoba 1922 na jina Elsabé Antoinette Murray) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika riwaya na hadithi za safari kwa lugha ya Kiafrikaans.


title: Finisia

text: Finisia (au Foinike kutoka Kigiriki Φοινίκη: phoiníkē; kwa Kimisri tau(i)-fenchu, idebu-fenchu) ilikuwa jina lililotumika kwa kanda ya pwani ya mashariki ya Bahari Mediteranea katika nchi za leo Israel, Lebanon na Syria.


title: Finisia

text: Wamisri wa Kale waliwaita watu wa Finisia "fenchu", iliyomaanisha "seremala". Wamisri walinunua ubao kwa ujenzi na kwa vifaa kutoka misitu ya Lebanoni na biashara hii ilikuwa mikononi mwa miji ya Finisia.


title: Finisia

text: Wenyewe hawakujiita "Wafinisia", bali walijiita kufuatana na miji yao walipotoka.


title: Finisia

text: Wafinisia waliongea Kifinisia ambacho ni lugha ya Kisemiti na kuishi katika dola-miji wakifanya biashara ya baharini kote katika Mediteranea na hata nje yake.


title: Finisia

text:
Eneo la Finisia lilianza takriban kwa mji wa Dor upande wa kusini kupitia Tiro, Sidoni, Beirut, Byblos na Arwad hadi Tartus upande wa kaskazini.
Walianzisha miji ya koloni katika eneo la Mediteranea na koloni mashuhuri lilikuwa Karthago, mji uliokuwepo karibu na Tunis katika Tunisia ya leo.


title: Finisia

text: Waroma wa Kale waliwaaita "Puni" wakatwaa eneo lao lote mwaka 63 KK na tangu wakati ule Finisia ikawa sehemu ya jimbo la Syria ndani ya Dola la Roma.


title: Finisia

text: Mtaalamu Mgiriki Herodot aliandika ya kwamba miji ya kwanza yalipatikana Finisia tangu mwaka 2750 KK.


title: Finisia

text: Kumbukumbu za Kimisri zinaonyesha ya kwamba watawala wa "fenchu" yaani Finisia walijulikana tayari mnamo mwaka 2000 KK.


title: Finisia

text: Mnamo karne ya 15 KK zilianzishwa dola-miji za Sidoni, Tiro na Byblos zilizoendelea kuunda miji koloni kote kwenye pwani za Mediteranea.


title: Finisia

text: Mnamo 875 KK miji ya Finisia ililazimishwa kulipa kodi ya ulinzi kwa milki ya Ashuru.


title: Finisia

text: Mwaka 573 KK mji wa Tyros ulitekwa na jeshi la mfalme Nebukadreza_II wa Babeli baada ya kushambuliwa kwa miaka 13.


title: Finisia

text: Mwaka 539 KK mfalme Koreshi II wa Uajemi aliteka miji yote ya Finisia bila mapigano ikawa sehemu ya milki yake. Chini ya milki ya Uajemi miji ya Finisia ilistawi kibiashara; manowari zao zilikuwa mkono wa jeshi la bahari la Waajemi.


title: Finisia

text: Aleksander Mashuhuri alipovamia milki ya Uajemi mji wa Tyrus ulikataa kusalimu amri ukashambuliwa na Wagiriki na kuharibiwa kabisa. Katika milki za waandamizi wa Aleksander umuhimu wa Finisia na biashara yake ilipungua.


title: Finisia

text: Lakini makoloni ya miji ya Finisia, hasa milki ya Karthago, yaliendelea kuwa na nguvu katika Mediteranea ya Magharibi hadi ushindi wa Dola la Roma juu yao.


title: Finisia

text: Utamaduni wa Finisia uliathiriwa na milki za Mesopotamia, Misri ya Kale na eneo la Mediteranea ya Mashariki. Kutokana na biashara yao watu wa Finisia waliwasiliana na majirani wote wakapokea athira kutoka kila upande na kuzibeba penginepo.


title: Finisia

text: Mwandiko wa Kifinisia ulisambaa na kuwa msingi wa alfabeti za Ulaya (Kigiriki, Kilatini, Kikirili) na pia miandiko ya abjadi ya Kiarabu na Kiebrania.


title: Yohane Baptista de La Salle

text: Yohane Baptista de la Salle (kwa Kifaransa Jean-Baptiste de La Salle) alizaliwa Reims, Ufaransa, tarehe 30 Aprili 1651 akafariki Saint-Yon, Rouen, Ufaransa, tarehe 7 Aprili 1719.


title: Yohane Baptista de La Salle

text:
Alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mlezi wa vijana wengi, ambaye kwa ajili yao alianzisha shirika la Mabradha wa Shule za Kikristo. Anahesabiwa mwanzilishi wa shule Katoliki duniani.
De La Salle anahesabiwa pia kuwa wa kwanza kuendesha chuo cha ualimu (1685).


title: Yohane Baptista de La Salle

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu na msimamizi wa walimu. Sikukuu inaadhimishwa kila tarehe 7 Aprili au 15 Mei.


title: Yohane Baptista de La Salle

text: Akifuata njia ya upadri tangu utotoni, alimaliza masomo na kupata upadirisho tarehe 9 Aprili 1678.


title: Yohane Baptista de La Salle

text: Miaka miwili baadaye alipata udaktari wa teolojia.


title: Yohane Baptista de La Salle

text: De La Salle aliingia kazi ya malezi taratibu, bila ya kukusudia, kadiri ya matukio na watu aliokutana nao.


title: Yohane Baptista de La Salle

text: Juhudi zake za kuanzisha shirika la mabradha tu kwa ajili ya kuendesha shule zilipata upinzani kwa sababu ulikuwa mpango mpya.


title: Yohane Baptista de La Salle

text: Pia mbinu zake zilikuwa hazijazoeleka, kama vile kutumia lugha ya kawaida na kutodai ada yoyote.


title: Yohane Baptista de La Salle

text: Hata hivyo alifaulu kuanzisha mtandao wa shule nchini Ufaransa.


title: Yohane Baptista de La Salle

text: Alitangazwa na Papa Leo XIII kuwa mwenye heri tarehe 19 Februari 1888 na mtakatifu tarehe 24 Mei 1900.


title: Yohane Baptista de La Salle

text: Papa Pius XII alimtangaza msimamizi wa walimu wote tarehe 15 Mei 1950.


title: Yohane Baptista de La Salle

text: Kazi yake ilienea haraka. Leo duniani shirika lake lina mabradha 6,000 (mbali ya walei na watawa 75,000 wanaoshiriki kazi yao) wanaolea vijana kama 900,000 katika vituo vya malezi 1,000 vya nchi 84.


title: Mwongo wa 970 KK

text: Mwongo wa 970 KK unajumlisha miaka ya 970 KK hadi 979 KK.


title: 970 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 970 KK (kabla ya Kristo).


title: Uongo

text: Uongo ni tamko lisilo kweli lanalotolewa kwa makusudi. Mtu anayesema uwongo anajua au anahisi ya kwamba maneno yake si ya kweli lakini anataka msikilizaji wa maneno yake (au mpokeaji wa ujumbe wake) ayaamini kuwa kweli.


title: Uongo

text: Mara nyingi uwongo hutumiwa kwa kusudi la kuficha kosa, aibu au tendo haramu. Kusudi lingine ni kujipatia faida au kuzuia hasara.


title: Uongo

text: Uwongo hutazamwa kuwa tofauti na maneno yasiyo kweli lakini msemaji hajui kwamba si kweli au alikosea mwenyewe.


title: Uongo

text: Augustino wa Hippo alikuwa kati ya wataalamu wa kwanza waliofanyia uwongo utafiti. Katika kitabu chake "Kuhusu uwongo" ("De Mendacio") aliorodhesha aina nane za uwongo kama vile


title: Uongo

text: Hapa alitofautisha kati ya uwongo mzito (unaoleta hasara kwa mtu au uzima wa milele) na uwongo mwepesi (unaoleta faida kwa mtu bila kumwudhi yeyote). Lakini aliona kila aina ya uwongo kuwa dhambi kwa sababu unafanya watu wasiweze kuaminiana.


title: Sydney Bristow

text: Sydney Anne Bristow (amezaliwa tar. 17 Aprili 1975) ni jina la kutaja muhusika mkuu katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha "Alias". Uhusika umechezwa na Jennifer Garner. Yeye ni mwanamke wa Kimarekani mwenye asili ya Kirusi-Kimarekani ambaye anafanya kazi kama mpelelezi wa CIA.


title: Sydney Bristow

text: Sydney anaonekana katika mfululizo akiwa mama mshupavu kimuonekano na hata kihisia halkadhalika. Amekuwa akijishughulisha na baadhi ya kazi za viwewe vya maana kwa miaka zaidi: kifo cha mchumba wake, kifo cha rafiki yake wa karibu, kugundua kwake kwamba mama yake alikuwa mpelelezi wa zamani wa KGB, utenganisho wake na marafiki zake waliowengi na uwastani wa kazi yake na mabadiliko ambayo hana budi kuyavumilia kuwa mpelelezi na kuishi katika hali ya kawaida. Sydney ana maarifa ya hali ya juu katika Krav Maga na ni hodari sana wa malugha, anazungumza Kiingereza, Kirusi, Kijerumani, Kigiriki, Kiholanzi, Kifaransa, Kiitalia, Kihispania, Kireno, Kinorwei, Kiswidi, Kiromania, Kihungaria, Kiyahudi, Kiubzbeki, Kiarabu, Kiajemi, Kiurdu, Kiindonesia, Kikantonese, Kimandarini, Kijapani, Kikorea, Kihindi, Kivietnamu, Kipolandi, Kiserbia, Kicheki, Kiukraini, na Kibulgaria katika vipengele mbalimbali vya mfululizo. Katika mfulizo majina msimbo anayotumia ni pamoja na Bluebird, Freelancer, Mountaineer, na Phoenix.


title: Sydney Bristow

text: Sydney Bristow alizaliwa kunako mwezi wa 17 Aprili 1975. Kwa miaka yake sita ya kwanza aliishi maisha yake na wazizi wake wote wawili, Jack na Laura Bristow (jina halisi ni Irina Derevko). Ijapokuwa kazi ya baba'ke na kina CIA ilimweka mbali na famili yake kwa mara kadhaa. Sydney na familia yake walikuwa wakiishi katika kijiji cha Maryland hadi hapo, akiwa na umri wa miaka miwili, Jack akahamishwa huko mjini Los Angeles. Mnamo mwaka wa 1981, mama'ke, ambaye pia alikuwa kachero kanzu wa KGB, amebandisha kifo chake ili kuzuia kina FBI wasimtie nguvuni.


title: Sydney Bristow

text: Baada ya hapo Jack alitiwa mbaroni kwa muda fulani, kwa sababu iliamianika kwamba pia alikUwa mmoja kati ya wala-njama wakubwa. Jack amemvika Arvin Sloane akiwa kama mlinzi wa Sydney wa muda. Sydney akaenda kuishi na Sloane na mke wake Emily, kwa muda (Tambua kwamba hii ilikuwa kinyumenyume kama jinsi ilivyoelezwa awali kwamba Sydney hajaonana na Arvin wala Emily hadi hapo Sydney alipoanza kufanya kazi katika SD-6. Ingawa Sydney alieleza kwamba alikuwa na pengo kubwa la kumbukumbu katika kipindi cha kifo cha mama yake kinaashiria kwamba huenda ikawa kuna jambo lingine lilitokea na kuondoa kumbukumbu zake za kipindi hicho).


title: Sydney Bristow

text: Wakati Jack alivyomalizana na zahama lake, akaanza ulevi wa kupitiliza na kuwa baba asiyeonekana zaidi, ana-mwacha Sydney akielelewa na mfanyakazi wa ndani. Katika maisha yake ya utoto ya baadaye, Sydney akaanza kuonesha uwezo wa kukabiliana na kutatua matatizo kadha wa kadha wakati yupo shule.


title: Sydney Bristow

text: Alivyofikisha miaka 19, huku akiwa mpya chuoni, mtu mmoja alimsogelea na kumwambia kwamba anafanya kazi na CIA na hivyo basi wanataka kumfanyia majaribio kama ataweza kufitisha hali yake ya kuwa kachero hai wa CIA. Awalia alikataa, lakini baadaye alikubali kujiunga nao. Baada ya kukutana na jumuia aliamini walikuwa kina Central Intelligence Agency, amesaidia "madazeni ya mikataba isiyotakiwa-kuonekana na wengine" na kumpatia kazi.


title: Sydney Bristow

text: Wamempatia Sydney kazi akiwa kama afisa msaidizi katika ghorofa ya ishirini ya benki, benki ya ushirika iliyopo mjini Los Angeles. Aliamini kwamba benki ilikuwa inahusiana kiasi fulani na kina CIA. Alipomwambia baba'ke kuhusus kazi yake baada ya mwezi, amemtaka aache kwa sababu akiwa kama kachero mara-mbili ndani ya SD-6, alifahamu fika kama benki ilikuwa kwa mbele. Sydney alikataa kwa hasira kuacha na hii imepelekea mwanzo wa utengano wa mahusiano yao.


title: Sydney Bristow

text: Hatimaye akaambiwa yupo tayari kwa uhamisho, ambapo ilihusisha miezi minane ya mafunzo. Ilikuwa kipindi cha mafunzo kwa Sydney kusikia istilahi ya SD-6. Kwa kipindi hiki, aliamini kwamba SD-6 ilikuwa inahusiana na kina CIA, kwamba kilikuwa kitengo kinachoendesha operesheni zake kwa siri cha CIA, kinapewa pesa na kina CIA katika bajeti zao za siri. Operesheni hii ni ya siri kwa kiasi kikubwa sana, inafichwa hata kwa wazee wa baraza. Wamemfanya aamini kwamba SD-6 ilikuwa moja kati ya vitengo ambavyo havitakiwi vijiendeshe kupitia Langley, Virginia.


title: Mambo yaliyompata Pinokyo

text: Mambo yaliyompata Pinokyo: habari za mwanasesere (kwa Kiitalia jina linalotamkwa hivyo linaandikwa Pinocchio) ni hadithi ya karagosi hai ya ubao na shani zake. Hadithi hiyo ilitungwa na mwandishi Mwitalia Carlo Collodi tangu mwaka 1881 hadi 1883 ilipotolewa kama kitabu, kwa jina la Kiitalia "Le avventure di Pinocchio: Storia di un burattino".


title: Mambo yaliyompata Pinokyo

text: Siku moja seremala Maestro Ciliegia anakuta kipande cha ubao kinachoanza kusema akitaka kukikata. Kwa kuogopa anampa rafiki yake Geppetto (jina linasomeka Jepeto) aliye mchongaji. Geppetto anatumia ubao huo kuchonga karagosi anayeendelea kusema na mara baada ya kukamilika anatoroka. Akirudi nyumbani kwa njaa anaahidi kuwa mtoto mzuri na mtiifu lakini baada ya muda anatoroka tena. Anapatwa na shani nyingi hadi kukutana na baba yake Geppetto ndani ya tumbo la nyangumi. Pamoja wanajiokoa na Pinokyo anaahidi tena kuwa mtoto mzuri na safari hii anaacha utundu wake. Baada ya kutenda mema, anaamka siku moja anajikuta amebadilika umbo lake na sasa yu mvulana mwenye mwili wa kibinadamu.


title: Mambo yaliyompata Pinokyo

text: Collodi alianza kutoa habari za Pinokyo kama simulizi mfululizo katika gazeti la kila wiki kwa ajili ya watoto. Hadithi ilipendwa sana na wasomaji ikamhamasisha mhariri kumwambia Collodi aiendeleze na hatimaye ikawa kitabu. Labda awali "Pinokyo" haikulenga watoto, na mwishowe Pinokyo alikufa vibaya wa kunyongwa kwa makosa yake mengi.


title: Mambo yaliyompata Pinokyo

text: Lakini mhariri alimwomba kuendeleza simulizi na kuipeleka kwenye mwisho mwema kama kitabu kwa watoto. Hivyo masimulizi yaliyowahi kutolewa katika gazeti yalikuwa sehemu ya kwanza ya kitabu na Collodi aliendelea kuongeza shani mpya za Pinokyo anapokutana na roho jike mwema mwenye nywele za buluu anayemwokoa mara kadhaa katika matatizo yake.


title: Mambo yaliyompata Pinokyo

text: Kitabu kilichapishwa pamoja na katuni za Enrico Mazzanti mwaka 1883.


title: Mambo yaliyompata Pinokyo

text: Tangu 1892 kitabu kilitafsiriwa kwa lugha nyingi; kwanza kwa Kiingereza, baadaye pia kwa lugha zote za Ulaya na baadaye hata nje ya Ulaya.


title: Mambo yaliyompata Pinokyo

text: Hadithi ilitafsiriwa na kutolewa kwa Kiswahili mwaka 1956 na Tanganyika Mission Press mjini Tabora.


title: Mambo yaliyompata Pinokyo

text: Nje na tafsiri katika lugha zaidi ya 240, kuna pia tamthilia, opera na angalau filamu 14 juu ya Pinokyo.


title: Mambo yaliyompata Pinokyo

text: Tabia muhimu ya Pinokyo katika hadithi ni pua lake linaloanza kuwa ndefu sana kila akisema uwongo. Kutokana na hilo wachoraji wa katuni za kisiasa hupenda kumchora mtu kwa pua ndefu wakitaka kuonyesha huyu ni mwongo.


title: Kidole

text: Kidole ni kiungo cha mwili kilichopo kwenye ncha ya mkono na mguu. Kwa kawaida mwanadamu huwa na vidole 5 kwenye kila mkono na kila mguu.


title: Kidole

text: Vidole vya mkononi vinakua kutoka kiganja vinaitwa kwa majina kama vile kidole gumba, kidole cha shahada, kidole cha kati, kidole cha pete na kidole cha mwisho. Ni viungo muhimu kwa kushika vitu na kutumia vifaa.


title: Karagosi

text: Karagosi "(kutoka Kituruki karagöz = jicho cheusi)" ni mwanaserere au mdoli anayetumiwa kwa ajili ya igizo mbele ya watazamaji. Nafasi ya karagosi ni ile ya mwigizaji katika tamthiliya. Sauti yake ni ya binadamu aliye kando la jukwaa au anayejificha nyuma yake.


title: Karagosi

text: Kuna aina mbalimbali za karagosi kwa mfano:


title: Karagosi

text: Jina la karagosi limetokana na jukumu katika maigizo ya tamthiliya ya madoli ya Uturuki. Kimapokeo aina hii ya tamthiliya huwa na jukumu mbili za Karagöz ambaye ni mtu maskini bila elimu na Hacivat ambaye ni mtu wa tabaka ya wastani au pia ya juu. Aina hii ya tamthiliya inatumia picha za watu zinazosukumwa kwa mafimbo nyuma ya kiwambo kilichoangazwa kwa taa kutoka nyuma; hivyo kivuli cha rangi kinaonekana. Tamthiliya ya Karagöz ilikuwa maonyesho yaliyopendwa sana na watu yaliendelea hata baada kujitokeza kwa filamu katika karne ya 20 lakini tangu usambazaji wa televisheni na video zimepungua.


title: Zeno wa Verona

text: Zeno wa Verona (300 - 371) alikuwa askofu wa nane wa Verona (Italia) kuanzia mwaka 362.


title: Zeno wa Verona

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa katika sikukuu yake tarehe 12 Aprili au 21 Mei.


title: Zeno wa Verona

text: Hakuna habari nyingi za hakika kuhusu maisha yake, lakini inaonekana alitokea Mauretania (Afrika kaskazini) akiwa msomi.


title: Zeno wa Verona

text: Zimetufikia hotuba zake 16 ndefu na 77 fupi, zinazoonyesha alivyopambana na Upagani na uzushi wa Ario.


title: Roger Schutz

text:
Bruda Roger Schutz (jina kamili lilikuwa Roger Louis Schütz-Marsauche), aliyezaliwa huko Provence (Uswisi) tarehe 12 Mei 1915 na kuuawa na kichaa huko Taizé (Ufaransa) tarehe 16 Agosti 2005, alikuwa mchungaji aliyejifanya mmonaki na kuanzisha jumuia ya kitawa ya kiekumeni huko Taize ambayo aliiongoza hadi kifo chake.
Jumuia ya Taize


title: Kiwiliwili

text: Kiwiliwili ("kilatini truncus „gogo“") ni sehemu kuu ya mwili bila kichwa, shingo, miguu na mikono na mkia.


title: Kiwiliwili

text: Kiwiliwili hutazamiwa kuwa na sehemu 4 ndani yake ("pamoja na majina ya kilatini yanayotumiwa na matibabu")


title: Kiwiliwili

text: Ogani nyingi muhimu zimo ndani ya sehemu za kiwiliwili, kwa mfano


title: Chama cha Demokrasia na Maendeleo

text: Chama cha Demokrasia na Maendeleo (kifupi: Chadema) ni chama cha upinzani nchini Tanzania ambacho kuanzia mwaka 2010 ni kikuu kuliko vyote.


title: Chama cha Demokrasia na Maendeleo

text: Kilianzishwa tarehe 28 Mei 1992 na mwanasiasa mkongwe na gavana na waziri wa fedha wa zamani enzi za utawala wa Mwalimu Nyerere.


title: Bakari

text: Bakari inaweza kutaja


title: Henry III wa Uingereza

text: Henry III (1 Oktoba 1207 – 16 Novemba 1272) alikuwa mfalme wa Uingereza mwaka 1216 alipokuwa na umri wa miaka 9. Alitawala kama mfalme wa Uingereza na mkuu wa Eire hadi kifo chake kwenye mwaka 1272. Alimwoa Eleanor wa Provence. Alianzisha majengo katika mtaa wa Westminster mjini London ulioendelea kuwa makao ya serikali ya Uingereza kwa karne nyingi.


title: Henry III wa Uingereza

text: Miaka mingi aligombana na makabaila wakubwa juu ya haki za mfalme. Alipaswa kuthibitisha sheria ya Magna Charta na kukubali makao ya bunge ya kwanza ya Uingereza mwaka 1264 iliyokuwa na haki ya kukubali au kukataa kodi.


title: Rogue (komiki)

text: Rogue (Kiswahili: "Ayari") ni mhusika wa ulimwengu wa Marvel Comics. Aliumbwa na mwandishi Chris Claremont na mchoraji Michael Golden, na alijitokeza chapa #10 ya Avengers Annual (Agosti 1981) kama mbovu. Rogue alizaliwa kama mutanti. Kwa njia ya kugusa ngozi, anaweza kufyonza kumbukumbu, nguvu na uwezo wa ziada kutoka kwa wengine.


title: Paa

text: Paa ni eneo la juu la nyumba ambalo linatumika kuziba eneo la ndani lisionekane kutoka juu na pia kuzuia jua na mvua, theluji na jua visiingie ndani.


title: Paa

text: Kuna aina nyingi za paa na hizi zinategemea mazingira ya nyumba hasa hali ya hewa na pia teknolojia inayopatikana.


title: Paa

text: Katika mazingira penye mvua nyingi kidesturi paa inahitaji mtelemko ili maji yasikae na kuingia ndani. Kama mazingira yana upepo mkali si vizuri kuwa na mtelemko mno maana watu waliweka mawe juu ya paa kwa kusudi la kuimarisha paa dhidi ya upepo mkubwa.


title: Paa

text: Lakini katika mazingira kavu pasipo na mvua nyingi watu hupendelea paa ambalo ni tambarare. Paa tambarare inaruhusu kuitumia kama eneo la nje. Hasa katika nchi za joto watu hupenda kulala juu ya paa wakati wa usiku kama joto ni kubwa mno ndani ya nyumba. Ni pia mahali ambako vyakula kama matunda vinaweza kukaushwa katika jua ilhali yako mbali na wanyama au wezi wanaotembea chini. Hata hivyo kwa kawaida taa tambarare huwa na mtelemko kidogo ili maji ya mvua kama inatokea inatelemka kirahisi zaidi.


title: Paa

text: Teknolojia ya kisasa inaruhusu kuwa na taa tambarare hata katika mazingira penye mvua nyingi. Hapa paa hujengwa kwa saruji iliyoimarishwa kwa feleji pamoja na kemikali zinazozuia maji na kuziba paa kabisa. Faida yake ni ya kwamba ghorofa ya juu moja kwa moja chini ya paa la nje ina nafasi kubwa inaweza kutumiwa.


title: Paa

text: Paa huwa na sehemu mbili ambazo ni maunzi yake ya ndani halafu ganda la nje.


title: Paa

text: Maunzi ya ndani ya paa kwa kawaida hulala juu ya kuta za nyumba. Yanatengenezwa kwa kutumia bao, na tangu karne ya 19 pia kwa kutumia vyuma au feleji.


title: Paa

text: Kuna njia nyingi za kupata ganda la nje. Katika sehemu nyingi za dunia watu walitumia manyasi yanayofungwa pamoja. Kama hayatengenzwi vizuri sana kwa kutumia manyasi za pekee paa la aina hii inavuja kirahisi inahitaji matengenezo ya mara kwa mara. Lakini penye manyasi yenye umbo la mrija kama gugumua kuna paa imara sana; zinaendelea kutumiwa hata katika nchi za kaskazini kama Denmark, Ujerumani au Uingereza.


title: Paa

text: Lakini kwa jumla watu wanpendelea kuwa na ganda la nje ya paa isiyoweza kuvuja. Mabati ni njia rahisi ya kufunika paa tena nyepesi; kazi ya kufunika inaenda haraka na ganda hili si nzito kwa hiyo gharama za maunzi ya ndani si kubwa. Paa la mabati ina hasara ya kwamba mabati yanashika kutu na kuharibika baada ya miaka kadhaa; pia hakuna kinga dhidi ya joto au baridi.


title: Paa

text: Vigae ni njia bora ya kufunika paa; vigae ni kama matofali vinatengenzwa kwa kutumia udongo wa ufinyanzi unaopikwa katika tanuri. Kama vimetengenezwa vizuri vinaweza kudumu karibu dekadi nyingi karibu karne. Pia vina kinga dhidi ya baridi na joto kushinda bati.


title: Paa

text: Kutegemeana na mazingira kuna pia mbinu tofauti; mlimani penye mawe ya kufaa kuna uwezekano kutumia pia bapa za mawe. hii inahitaji lakini ubao nyingi kwa ajili ya maunzi ya chini kwa sababu bapa za jiwe ni nzito sana.


title: Robert Mshengu Kavanagh

text: Robert Mshengu Kavanagh (amezaliwa 1944 mjini Durban) ni mwandishi wa Afrika Kusini. Pia anatumia jina Robert Malcolm McLaren. Hasa anajulikana kwa kuendeleza tamthiliya za nchi za Afrika ya Kusini miaka ya sabini karne iliyopita. Pia alitafsiri na kuhariri mashairi ya Kixhosa.


title: Gibson Kente

text: Gibson Kente (1932 - 7 Novemba 2004) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika tamthiliya. Mwaka wa 2003 alitangaza kuwa alipatwa na Ukimwi akafa baada ya mwaka mmoja.


title: Carvin

text: Carvin ni mji wa Ufaransa.


title: Gavana

text: Gavana (kutoka Kiingereza "governor" yaani "mwenye kutawala"") ni cheo cha kiongozi wa kisiasa au wa kiutawala kwenye ngazi mbalimbali.


title: Gavana

text: Kuna nchi ambako gavana ni mtendaji mkuu wa serikali katika dola la shirikisho au jimbo. Kwa mfano katika Marekani ina madola 50 ndani yake na kila moja huwa na gavana kama mkuu wa serikali ya kidola.


title: Gavana

text: Cheo hiki kinalingana na waziri mkuu wa sehemu ya nchi yenye kiwango cha kujitawala na bunge lake pamoja na serikali ya kieneo, kwa mfano waziri mkuu wa jimbo la Afrika Kusini au Ujerumani.


title: Gavana

text: Katika nchi kama Japani au Indonesia watendaji wakuu wana cheo cha gavana wakichaguliwa na wananchi na kuwajibika kwa wananchi, hata kama madaraka ya mikoa yao hayalingani na jimbo au dola la shirikisho.


title: Gavana

text:
Katika nchi nyingine magavana ni maafisa wa serikali kuu wanaoteuliwa na rais wa taifa au waziri wake kuwa watendaji wakuu katika mkoa. Hawawajibiki kwa wananchi wa eneo lao bali kwa serikali kuu. Mfano ni gavana katika Urusi. Nafasi hii inalingana na ile ya mkuu wa mkoa katika Kenya au Tanzania tangu zipate uhuru.
Ugavana ulikuwa cheo cha kihistoria kutoka zamani ya ukoloni kwa mkuu wa koloni anayewakilisha serikali kuu na kuwa mkuu wa serikali katika koloni.


title: Gavana

text: Cheo hiki kimebaki katika Jumuiya ya Madola ambako nchi nyingi zinamkubali malkia (au mfalme) wa Uingereza kama mkuu wa dola na yeye anawakilishwa katika nchi hizo na afisa mwenye cheo cha "gavana mkuu".


title: Gavana

text: Katika nchi zinazotumia Kiingereza kuna pia maafisa wanaoitwa gavana nje ya siasa.


title: Emirati

text:
Emirati (Kar.إمارة) ni nchi inayotawaliwa na emir au amiri amabaye ni mtawala kama mtemi anayerithi cheo chake kama mfalme lakini cheo chake hutazamiwa si sawa na mfalme. Jina hili lenye asili ya Kiarabu ni kawaida katika utamaduni wa Kiislamu.
Wakati mwingine inataja pia sehemu ya nchi tu kama inaongozwa na mtu wa familia ya kifalme wa nchi mwenye cheo cha amiri kama mikoa ya Saudia.


title: Emirati

text: Falme za Kiarabu zinajiita "emirati" kwa lugha ya Kiarabu.


title: Emirati

text: Katika historia watawala wa emirati kadhaa walibadilicha cheo chao kuwa mfalme au sultani.


title: Bata Mzinga

text: Mabata mzinga au mapiru (kwa Kiingereza anaitwa "turkey") ni ndege wakubwa wa jenasi "Meleagris", jenasi pekee ya nusufamilia Meleagridinae katika familia Phasianidae. Ndege hawa ni wakubwa kabisa kati ya Phasianidae.


title: Bata Mzinga

text: Wanafanana kidogo na bata, wana manyoya ya kahawia,kichwa kisicho na manyoya na shingo yenye ngozi ya makunyazi isiyo na manyoya. Kichwa chao hakina manyoya na kina rangi nyekundu, pinki au ya kijivu. Manyoya yana rangi nyeusi imetayo yenye madoa.


title: Bata Mzinga

text: Hula makokwa, mbegu, beri, mizizi na wadudu, pengine amfibia na watambaachi.


title: Bata Mzinga

text: Jike hutaga mayai 10-14 katika shimo la kina kifupi. Makinda hutoka tago katika masaa 12-24.


title: Bata Mzinga

text: Spishi moja ("M. gallopavo") hufugwa kila mahali pa dunia.


title: Mabati

text: Mabati ni vipande bapa za chuma vilivyofunikwa na ganda nyembamba la zinki. Vinatumiwa kwa ujenzi hasa kwa kufunika paa lakini pia kwa shughuli nyingine kama kujenga kuta za majengo au kwa ajili ya magari. Zinki inazuia kutu isiharibu chuma.


title: Mabati

text: Kuna aina mbalimbali za mabati. Umbo linalotumiwa mara nyingi ni bapa ikiwa na mabonde umbo la viwimbi. Umbo hili linafanya bati kuwa imara zaidi haikunjiki kirahisi kwenye mwelekeo wa mabonde yake lakini bado inaweza kuviringishwa.


title: Mabati

text: Mabati ni nyepesi na hubebwa kirahisi. Katika ujenzi faida yake ni gharama dogo kwa sababu mabati yanafungwa juu ya maunzi ya ubao au feleji. Maunzi yanaweza kujengwa mepesi pia kwa sababu hayana kazi ya kubeba mambo mazito. Pia si gharama kubwa kupeleka vifaa hivi vyepesi hadi mahali pa kujenga. Wafanyakazi wachache wanaweza kufunga mabati juu ya maunzi ya ndani. Yote hupunguza gharama za ujenzi.


title: Mabati

text: Hutumiwa kwa ajili ya majengo mbalimbali kama vile kuta na paa za


title: Mabati

text: Hayapendezi kwa ujenzi wa nyumba za watu lakini kutokana na gharama ndogo watu maskini wanayatumia mara nyingi. Hasara ya nyumba hizi ni ukosefu wa kinga dhidi ya joto na baridi kwa sababu metali ya mabati inapitisha joto na baridi haraka.


title: Mabati

text: Si kifaa cha kudumu sana. Hali halisi zinki juu ya mabati hayawezi kuzuia chuma kushikwa na kutu. Hatari ni hasa mvua asidi au chumvi hewani kaika maeneo karibu na bahari na katika mazingira haya kutu inaonekana baada ya miaka michache. Mabati yanaweza kukingwa zaidi kwa kuyapakia rangi.


title: Mabati

text: Umbo tofauti ni ile ya trapezi pachasawa ambayo ni imara zaidi.


title: Mabati

text: Bapa kama mabati hutengenezwa pia kwa kutumia feleji au alumini; zinaweza kufunikwa kwa ganda la rangi au plastiki badala ya zinki au juu ya zinki. Kama bapa za plastiki zinapewa umbo la viwimbi wakati mwingine zinaitwa pia "mabati" na kutumiwa vile.


title: Mabati

text: Umbo la bapa ya viwimbi hutengenezwa pia kwa saruji ya kuimarisha kwa kuiga mfano wa mabati.


title: Upplands-Bro

text: Upplands-Bro ni manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 23,478 (mwaka 2005).


title: Upplands-Bro

text: Eneo lake ni 328.4821 km².


title: Avesta (Uswidi)

text: Avesta ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 14,738 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 1641 .


title: Avesta (Uswidi)

text: Eneo lake ni 13.44 km².


title: Staffanstorp

text: Staffanstorp ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 14,738 (mwaka 2005).


title: Staffanstorp

text: Eneo lake ni 13.44 km². Umbali na Jiji la Malmö ni 23 km.


title: Mkuu wa dola

text:
Mkuu wa dola (pia: Mkuu wa nchi) wa nchi ni kiongozi mwenye cheo kikuu. Lakini si lazima ya kwamba mkuu wa dola ana madaraka mengi sana. Hali inategemea na katiba ya nchi na utaratibu wake wa kisiasa. Pia si lazima ya kwamba nafasi ya mkuu wa dola inashikwa na mtu mmoja kwa sababu madaraka yake yanaweza kukabidhiwa pia kwa kamati ya viongozi.
Katika mfumo wa jamhuri ya kisasa mkuu wa dola mara nyingi ni rais aliyechaguliwa na wananchi wote au na bunge.


title: Mkuu wa dola

text: Kimsingi kuna aina mbili za wakuu wa dola katika mfumo huu


title: Mkuu wa dola

text: Katika mfumo wa pili rais anaweza kuwa na madaraka muhimu hasa wakati waziri mkuu au serikali iko matatani au baada ya uchaguzi. Mara nyingi rais huwa na kazi ya kumkabidhi kiongozi wa chama kikubwa wajibu wa kuanzisha serikali na kutafuta kibali cha wabunge. Lakini kama hakuna chama kikubwa baada ya uchaguzi au ahieleweki kiongozi yupi atafaulu kukusanya wabunge wengi kwa kuunda serikali kuna nafasi ya rais ya kumteua kiongozi na kumpa nafasi.


title: Mkuu wa dola

text: Mfumo wa tatu ulipatikana zaidi katika historia ni kamati kama mkuu wa dola. Siku hizi inapatikana katika Uswisi (viongozi 7 wa serikali wanaobadilishana kila baada ya mwaka), Bosnia na Herzegovina (marais 3 kutoka kila dola la shirikisho wanaobadilishana baada ya miezi 8) na jamhuri ya San Marino (maraisi 2 kwa pamoja wanoitwa "capitani reggenti"). Umoja wa Ulaya si dola kamili kwa hiyo hakuna mkuu wa dola lakini kuna uraisi unaoshikwa na serikali za mataifa wanachama yote kwa kubadilishana zamu za miezi 6.


title: Mkuu wa dola

text: Katika nchi nyingi rais ana pia nguvu ya veto juu ya sheria zilizopitishwa na bunge. Hii ni pamoja na nchi ambako sheria zote au sheria kadhaa zinapaswa kutiwa saini na rais baada ya kupitishwa na bunge. Rais akikataa azimio la bungo haiwi sheria. Ama inarudi bungeni au mahakama kuu inapaswa kutoa azimio.


title: Mkuu wa dola

text: Katika nchi zilizo chini ya muundo wa ufalme (pamoja na emirati, usultani au utemi) mkuu wa dola anaitwa mfalme au sultani n.k.


title: Mkuu wa dola

text: Hapa kuna pia viwango vya madaraka kwa mfalme vinavyofanana na nafasi ya rais katika jamhuri.


title: Mkuu wa dola

text: Katika historia mara nyingi wafalme walikuwa na madaraka makubwa sana wakiunganisha uongozi wa serikali pamoja na nafasi ya hakimu mkuu na pia madaraka ya kidini.


title: Mkuu wa dola

text:
Siku hizi kuna wafalme wachache tu ambao ni watawala wanaoshika madaraka yote ya serikali na hawabanwi na katiba katika utekelezaji wa utawala wao. Mifano yake ni wafalme au masultani wa Saudia, Omani, Qatar, Uswazi, Brunei na Papa kama mkuu wa Dola la Vatikani.
Lakini wafalme wengi wako chini ya utaratibu wa katiba ya nchi na mara nyingi wana nafasi inayolingana na rais katika mfumo wa serikali ya kibunge. Katika nchi hizi sheria na maazimio ya mahakama yanaweza kutangazwa kwa "jina la mfalme" lakini hali halisi kiongozi mwenye madaraka makubwa ni waziri mkuu kama kiongozi wa serikali aliyechaguliwa au kuthebitishwa na wabunge wengi. Katika Ufalme wa Maungano (Uingereza) malkia inatangaza kila mwaka shabaha za serikali bungeni lakini hali halisi anasoma tu hotuba iliyoandikwa na waziri mkuu.


title: Rais wa Nigeria

text: Rais wa Nigeria ni mkuu wa dola wa The President of Shirikisho la Jamhuri ya Nigeria na kiongozi wa serikali. Vyeo vyake ni "Rais wa Shirikisho la Jamhuri ya Nigeria" na Amiri Jeshi Mkuu wa jeshi la Nigeria. Rais wa sasa ni Goodluck Jonathan.


title: Rais wa Nigeria

text: Kila mtu anaweza kuchaguliwa kuwa rais wa Nigeria kama


title: Rais wa Nigeria

text: Kufuatana na katiba anaweza kuhudumia awamu mbili za miaka minne akichaguliwa tena baada ya awamu ya kwanza.


title: Rais wa Nigeria

text: Kufuatana na katiba rais huwa na madaraka yafuatayo:


title: Rais wa Nigeria

text: Katika orodha ifuatayo kuna majina ya watu waliokuwa wakuu wa dola nchini Nigeria tangu uhuru katika mwaka 1960:


title: Goodluck Jonathan

text:
Goodluck Ebele Azikiwe Jonathan (* 20 Novemba 1957) ni rais wa Nigeria tangu Januari 2010. Awali hakuchaguliwa lakini alikabidhiwa madaraka akiwa makamu wa rais mgonjwa Umaru Yar'Adua aliyemtangulia na baada ya kifo chake aliapishwa kama rais.
Katika uchaguzi wa kitaifa wa Aprili 2011 alirudishwa ofisini.


title: Goodluck Jonathan

text: Jonathan alizaliwa katika familia ya Wakristo wa kabila ya Ijaw kwenye delta ya mto Niger. Alisoma shule za msingi Otuoke na Oloibiri na tangu 1971 shule ya sekondari ya Mater Dei mjini Imiringi. 1975 hadi 1977 alifanya kazi ya idara ya ushuru na kodi. 1977 akajiandikisha kama mwanafunzi wa Chuo Kikuu cha Port Harcourt katika idara ya zoolojia. Baada ya kumaliza kwa digrii ya bachela alifanya kazi ya ualimu wa shule mjini Iresi. Aliendelea kusoma Chuo Kikuu hadi kupata digrii za MSc na daktari ya falsafa katika zoolojia. 1993 alikuwa makamu wa mkurugenzi wa kamati ya maendeleo ya maeneo ya kutoa mafuta Nigeria akiwajibika kwa mambo ya kuhifadhi mazingira. 1998 aliingia katika siasa.


title: Goodluck Jonathan

text: Jonathan amemwoa Patience Faka Jonathan akiwa na watoto 2


title: Goodluck Jonathan

text:
Jonathan alijiunga na chama cha People's Democratic Party (PDP) mwaka 1998.
1999 aliteuliwa kuwa makamu wa gavana. Gavana Diepreye Alamieyeseigha aliondolewa madarakani mwaka 2005 kutokana na mashtaka ya rushwa Jonathan alimfuata akawa gavana wa Bayelsa.


title: Goodluck Jonathan

text: Mwaka 2006 mke wa Jonathan alishtakiwa na Halmashauri ya kupambana na rushwa kwa makosa ya kuficha pesa zisizo halali.


title: Goodluck Jonathan

text: Mwezi wa Desemba 2006 mgombea wa uraisi Umaru Yar'Adua alimchagua Jonathan kama makamu wake kabla ya uchaguzi wa kitaifa wa 2007. Kabla ya kura Jonathan alishambuliwa na wanamigambo tar. 20 Aprili 2007 waliojaribu kumwua bila kufanyikiwa.


title: Goodluck Jonathan

text: Baada ya ushindi wa Yar'Adua Jonathan alikuwa makamu wa rais kuanzia tar. 29 Mei 2007.


title: Goodluck Jonathan

text: Raisi Yar'Adua aligonjeka 2009 akaondoka nchini kwenda Saudia kwa matibabu. Baada ya rais Yar'dua kukaa miezi mfululizo katika hospitali nchini Saudia mahakama kuu ilimpa madaraka ya rais. Yar'Adua alipoaga dunia tar. 5 Mei 2010 Jonathan aliapishwa kuwa rais mpya siku iliyofuata kuwa aisi wa 14 wa Nigeria.


title: Goodluck Jonathan

text: Alimteua aliyewahi kuwa gavana wa jimbo la Kaduna kuwa makamu wake.


title: Goodluck Jonathan

text: Jonatahan aligombea urais katika uchaguzi wa 16 Aprili 2011 aliposhinda katika awamu ya kwanza kwa kupata kura 22,495,187 na angalau robo ya kura zote katika theluthi mbili za majimbo ya Nigeria. Mpinzani wake mkuu Buhari wa CPC alipewa kura 12,214,853 pekee. Watazamaji wa kimataifa walitangaza uchaguzi kuwa huru na kweli.


title: Umeme wa upepo

text: Umeme wa upepo ni umeme unaopatikana kwa njia ya mitambo inayotumia nguvu ya upepo na kuibadilisha kuwa umeme.


title: Umeme wa upepo

text: Nguvu ya upepo kiasili ni nishati inayopatikana ndani ya upepo ambayo mwendo wa masi za hewa katika angahewa ya dunia. Mwendo huu unaendeshwa na joto la jua na tofauti zilizopo katika halijoto kwenye sehemu mbalimbali ya dunia.


title: Umeme wa upepo

text: Nguvu hii ya upepo ilitumiwa kwa manufaa ya kibinadamu tangu miaka mingi sana, hasa kwa njia ya usafiri kwenye maji kwa kutumia tanga za kusukuma jahazi na pia kwa kuendesha vinu vya upepo vya kusagia nafaka.


title: Umeme wa upepo

text: Tangu mwisho wa karne ya 20 nguvu ya upepo inatumiwa zaidi na zaidi kwa kuzalisha umeme wa upepo. Hapo mwendo wa hewa unatumiwa kuzungusha tabo (rafadha - ""). Mitambo hii ya kisasa inafanana kiasi na kinu cha upepo cha karne zilizopita ila tu mzunguko wa mikono yake hauzungushi mashine ya kusagia bali rafadha inayotengeneza umeme.


title: Umeme wa upepo

text: Wasiwasi kuhusu kuongezeka kwa gesijoto duniani na madhara ya kupanda kwa halijoto duniani zilileta mikataba ya kimataifa kama Kongamano la Mfumo wa UM kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi na Mapatano ya Paris kuhusu Tabianchi na hapo matumizi ya nguvu ya umeme yamepata maendeleo makubwa sana. Umeme wa upepo unaongezeka kuwa muhimu kama nishati mbadala ya kupunguza matumizi ya fueli kisukuu.