title: مأمور قرمز

text: داستان فیلم مربوط به دو سرباز است که با گروهی از تروریست‌ها که قصد دارند از سلاح شیمیایی در آمریکا استفاده کنند، در زیردریایی گیر کرده‌اند.


title: زیر آب (فیلم ۲۰۰۵)

text: زیر آب یک فیلم اکشن آمریکایی به کارگردانی آنتونی هیوککس محصول سال ۲۰۰۵ با بازی استیون سیگال، ویلیام هوپ، وینی جونز و کریستین آدامز است. این فیلم در ۳۱ مهٔ ۲۰۰۵ به صورت ویدئویی منتشر شد.


title: زیر آب (فیلم ۲۰۰۵)

text: کریس یکی از بهترین مزدورهای جهان است که به تازگی از زندان آزاد شده است. وی در فکر انتقام از یک گروه تروریستی که بسیار خطرناک‌اند است…


title: روبی ترنر

text: روبی ترنر (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه، ترانه‌سرا و خواننده سول جامائیکایی-بریتانیایی است. وی از سال ۱۹۸۳ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.


title: روبی ترنر

text: مابین سال‌های ۱۰۸۶ تا ۱۹۹۵، هشت تک‌آهنگ او به جدول تک‌آهنگ‌های بریتانیا راه یافت.


title: روبی ترنر

text: از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است می‌توان به "در واقع عشق" اشاره نمود.


title: الیزابت مارگونی

text: الیزابت مارگونی (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه اهل فرانسه است.


title: الیزابت مارگونی

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به "در واقع عشق"، "دو سه چیزی که از او می‌دانم"، "معجون زمان ۲"، "حرفه‌ای"، "سوارکار روی بام"، "مادام رزا"، "کمیسر لسکو" و "جوان خام" اشاره کرد.


title: فهرست گل‌های ملی زلاتان ابراهیموویچ

text: زلاتان ابراهیموویچ یک بازیکن فوتبال اهل سوئد است که بین سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۱۶ در تیم ملی فوتبال سوئد بازی می‌کرد. علاوه بر سوئد، او می‌توانست در ردهٔ ملی، برای بوسنی و هرزگوین یا کرواسی نیز به میدان برود. نخستین بازی ملی او در ۳۱ ژانویهٔ ۲۰۰۱، در یک تساوی ۰–۰ در برابر تیم ملی فوتبال جزایر فارو بود؛ کمی بعد و در همان سال، توانست نخستین گل ملی خود را به تیم ملی فوتبال آذربایجان بزند. تیم ملی فوتبال سوئد موفق به راهیابی به جام جهانی فوتبال ۲۰۱۰ نشد و ابراهیموویچ برای مدت کوتاهی در بازی‌های ملی حضور نداشت. در سپتامبر ۲۰۱۴، در یک بازی دوستانه در فرندز آرنا، ابراهیموویچ توانست مقابل تیم ملی فوتبال استونی دو بار گلزنی کند تا از رکورد گلزنی اسون ریدل پیشی بگیرد و به برترین گلزن تیم ملی فوتبال سوئد تبدیل شود. در مجموع، او ۶۲ گل در ۱۱۶ بازی برای تیم ملی فوتبال سوئد زده‌است. در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۶، ابراهیموویچ اعلام کرد که پس از بازی‌های جام ملت‌های اروپا ۲۰۱۶ از بازی‌های ملی خداحافظی می‌کند و آخرین بار در مسابقهٔ برابر بلژیک به میدان رفت. زلاتان پس از ۴ سال دوری از تیم ملی سرانجام در سال ۲۰۲۰ و درسن ۳۹ سالگی به عرصه ملی بازگشت.


title: فهرست گل‌های ملی زلاتان ابراهیموویچ

text: در ۴ سپتامبر ۲۰۰۴، ابراهیموویچ ۴ گل به تیم ملی فوتبال مالت زد و نخستین هت تریک و پوکر بین‌المللی خود را انجام داد. با ۶ گل، تیم ملی فوتبال مالت بیش از دیگر تیم‌ها از ابراهیموویچ گل خورده‌است. ۴ گل به تیم ملی فوتبال مالت در مرحلهٔ مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶، ۳ گل به تیم ملی فوتبال فنلاند در مرحلهٔ مقدماتی جام ملت‌های اروپا ۲۰۱۲، ۴ گل به تیم ملی فوتبال انگلستان در دیداری دوستانه در سال ۲۰۱۲ و ۳ گل به تیم ملی فوتبال نروژ در دیداری دوستانه در سال ۲۰۱۳، چهار هت تریک بین‌المللی ابراهیموویچ را تشکیل می‌دهند. او بیش از نیمی از گل‌های خود را در خانهٔ تیم ملی فوتبال سوئد زده‌است که شامل بیست گل در فرندز آرنا، یازده گل در ورزشگاه روسوندا، پنج گل در ورزشگاه اولوی، دو گل در ورزشگاه سوئدبانک و یک گل در ورزشگاه گاملا اولوی می‌شود.


title: فهرست گل‌های ملی زلاتان ابراهیموویچ

text: از نظر گونهٔ رقابت‌ها، ابراهیموویچ بیشتر در مسابقات مقدماتی گل زده‌است. او توانست در مسابقات مقدماتی جام ملت‌های اروپا ۱۹ گل بزند که ۱۱ گل آن در مرحلهٔ مقدماتی جام ملت‌های اروپا ۲۰۱۶ بود؛ جایی که دومین گلزن برتر رقابت‌ها شد و از روبرت لواندوفسکی، صدرنشین جدول گلزنان، تنها ۲ گل کمتر زده بود. او در مسابقات مقدماتی جام جهانی فوتبال نیز ۱۹ گل زده‌است. او در جام جهانی گل نزد اما در جام ملت‌های اروپا موفق شد ۶ گل بزند. ۱۸ گل او نیز در مسابقات دوستانه به ثمر رسیدند.


title: فهرست گل‌های ملی زلاتان ابراهیموویچ

text: ""گل زده" نتیجهٔ مسابقه را پس از گل ابراهیموویچ نمایش می‌دهد. گل‌های تیم ملی فوتبال سوئد در سمت راست آمده‌اند."


title: مگ وین اوون

text: مگ وین اوون (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه اهل بریتانیا است.


title: مگ وین اوون

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به "غرور و تعصب"، "گاسفورد پارک"، "دوئل‌بازها"، "تسخیر"، "خبر داغ" و "ونیتی فر" اشاره کرد.


title: روری مک‌گرگور

text: روری مک‌گرگور (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه اهل بریتانیا است.


title: روری مک‌گرگور

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به "در واقع عشق" و "مأموران مخفی" اشاره کرد.


title: مایکل کولتر

text: مایکل کولتر (؛ زادهٔ ۱۹۵۲) یک فیلم‌بردار اهل بریتانیا است.


title: دون ژوان (ابهام‌زدایی)

text: دون ژوان در موارد زیر به کار رفته‌است:


title: جوانا پیج

text: جوانا پیج (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه اهل بریتانیا است.


title: جوانا پیج

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به "در واقع عشق"، "از جهنم"، "مارپل آگاتا کریستی"، "دکتر هو"، "دیوید کاپرفیلد"، "مادمازل ژولی" و "روز دکتر" اشاره کرد.


title: بهرام گور

text: بهرام پنجم یا وهرام پنجم، شناخته‌شده به بهرام گور، پانزدهمین شاهنشاه ایران و انیران از دودمان ساسانی بود که در سال ۴۲۱ میلادی به‌جای پدر، یزدگرد یکم، بر تخت شاهنشاهی ایرانشهر نشست و تا سال ۴۳۸ میلادی سلطنت کرد.


title: بهرام گور

text: بهرام پسر یزدگرد یکم بود که او را در ابتدا به لخمیان که دست‌نشاندهٔ شاهنشاهی ساسانی بود، سپردند تا تربیت شود. بعد از مرگ یزدگرد، سپاهی از منذر بن نعمان گرفت، به تیسفون آمد و با حل اختلافاتی که با بزرگان داشت و هم چنین شکست دادن خسرو، مدعی حکومت ساسانی، به سلطنت رسید.


title: بهرام گور

text: در اولین سال حکومتش با امپراتوری بیزانس وارد جنگ شد که این جنگ که زمینهٔ دینی داشت و به دلیل اختلافات مسیحیان و زرتشتیان آغاز شد. در این جنگ ابتدا رومیان به پیروزی‌هایی رسیدند ولی با رسیدن سپاه منذر به یاری ساسانیان، این نبرد ادامه یافت تا جایی که طرفین نبرد را بی‌حاصل دیدند و معاهده‌ای مبنی بر صلح دینی منعقد کردند، ولی طی نقض قراداد اختلافات آن‌ها شدت گرفت تا با پیشنهاد بهرام صلح دیگری صورت گرفت. پس از بسته‌شدن قرارداد صلح، اهالی دیلم بر سر این مسئله بر ضد بهرام شوریدند اما بهرام آنها را سرکوب کرد. در دوران بهرام حملات هپتالیان از شرق شدت گرفت و او برادرش نرسه را موقتاً بر تخت نشاند و به مبارزه با هپتال‌ها پرداخت و بهرام در این نبرد پیروزی‌هایی به‌دست‌آورد. همچنین، به هندوستان حمله کرد.


title: بهرام گور

text: ارمنستان از جمله مسائل دیگری که همواره مورد توجه ساسانیان و هم چنین بهرام بوده‌است که از اصلی‌ترین دلایل کشمکش‌های ایرانیان و رومیان بوده‌است. در دورانی که بهرام درگیر جنگ با اقوام شرقی بود، خاندان اشکانی ساکن ارمنستان این فرصت را مغتنم شمردند و بر ارمنستان چیره شدند، ولی بعد از مدتی در اثر درگیری با ناخارارها تضعیف شدند و ارمنستان بار دیگر جزو ایالات ایران گشت. در دورهٔ بهرام در اثر رفتار خشونت‌آمیزی که با مسیحیان داشت به مهاجرت اجباری آن‌ها منجر شد اما رفتار او با یهودیان کاملاً مسالمت آمیز بود و عده‌ای آن را ناشی از یهودی بودن مادر بهرام می‌پندارند.


title: بهرام گور

text: بهرام گور از جمله شناخته‌شده‌ترین پادشاهان ساسانیان است که داستان‌های بسیاری را در ادبیات فارسی به او نسبت داده و شعرهای فراوانی را راجع به او سروده‌اند. مرگ بهرام نیز در ادبیات با افسانه پیوند خورده‌است به‌طوری که در پی شکار گوری به باتلاق فرورفته است. او به شکار گورخر علاقه بسیاری داشت و در تاریخ‌های سنتی آمده‌است که نهایت یک روز در حین شکار گور در باتلاقی فرورفت از دنیا رفت.


title: بهرام گور

text: بهرام از کلمهٔ ایرانی باستان «Vṛθragna» و اوستایی «Vərəθraγna» به معنی «خدای پیروزی» گرفته شده‌است و معادل آن در زبان پارسی میانهٔ «Warahrān» و «Wahrām» (که بیشتر «wlhlʾn» تلفظ می‌شود)، در و زبان پارتی «*Warθagn» است که به صورت قرضی در زبان ارمنی «Vahagn» و به صورت «Wa(r)hrām» (که «wryhrm» تلفظ می‌شود) به صورت قرضی در زبان ارمنی «Vrām» تلفظ می‌شود.


title: بهرام گور

text: نام بهرام در اوستایی «وِرِثرَغنه» و در فارسی میانه «وَرَهران» و «وَهرام» بوده و معنی آن «آمادهٔ نبرد» و «پیروزمند» است. بهرام نه تنها در منابع اسلامی متقدم، بلکه در بعضی از متن‌های پهلوی مانند زَندِ وَهمَن یَسن و شهرستان‌های ایران نیز به لقب «گور» مشهور گشته‌است؛ و حتی در یک شعر فارسی مجعول منسوب به خود بهرام نیز این لقب آمده‌است. بر اساس برخی روایت‌ها، شهرت وی به «گور» به سبب علاقه یا چیره‌دستی او در شکار گورخر بوده‌است. از وی در ادبیات فارسی با لقب‌های دیگری چون «گورخان» و «صحرانشین» نیز یاد شده‌است.


title: بهرام گور

text: در سده چهارم، می‌توان گفت که مسیحیت تبدیل به تهدیدی جدی برای کیش زرتشتی شده بود و پذیرش آن توسط ارمنی‌ها باعث شده بود تا پیوند آنان با رسوم باستانی‌شان فراموش شود. ارمنستان و گرجستان با پذیرش مسیحیت، به امپراتوری روم شرقی نزدیک‌تر شده بودند. امپراتورهای روم، خودشان را رهبران تمامی مسیحیان دنیا می‌شمردند و به این ترتیب، مسیحیان شاهنشاهی ساسانی مورد ظن بودند. شاهان قدرتمند ساسانی همچون شاپور دوم به گسترش مسیحیت واکنش نشان داده و مسیحیان را مورد آزار و اذیت قرار داده بودند. شاپور دوم که شاهی قدرتمند بود، امنیت را در داخل شاهنشاهی و در مرزهای آن برقرار کرده بود و در کنترل قبایل بیابان‌گرد هم موفق بود. پس از او، سه شاه بر تخت شاهنشاهی نشستند که یکی پس از دیگری توسط اشراف و بزرگان خلع شده و به شکل خشونت‌آمیزی به قتل رسیده بودند، پایان ناگهانی زندگی اردشیر دوم و بهرام چهارم، گواهی بر قدرت دسیسه‌بازی و توطئه‌گری اشراف‌زادگان در اجرای خواسته‌های خویش و تحمیل آن به حکومت مرکزی و ناکام‌یابی کوشش‌های دراز مدت شاپور دوم در استواری اقتدار حکومت مرکزی است. فرمان‌روایان پی‌درپی از جهت توانایی رزمی یا برتری شخصیت، چندان برجسته نبودند. با وجود اینکه شاپور سوم، دست‌نشانده اشراف‌زادگان ساسانی بود، ولی به توطئه و تحریک همان‌ها کشته شد؛ چرا که سعی کرده بود روابط دوستانه با امپراتوری روم برقرار کند. با وجود اینکه یزدگرد، دست‌نشاندهٔ اشراف‌زادگان بود، اما در سلطنت خود بارها توفیق یافت تا از توسعهٔ نفوذ ایشان جلوگیری کند. قبل از رسیدن به پادشاهی به نیک‌رفتاری و خوش‌خلقی معروف بود و این مسئله، عامل عمدهٔ رضایت اشراف‌زادگان مخالف بهرام چهارم در به قدرت رسانیدن او بود. بنابراین یزدگرد یکم باید به این روند واکنش نشان می‌داد و او این کار را با کشتن بسیاری از اشراف و بزرگان انجام داد و در نتیجه «بزه‌کار» لقب گرفت. در طول سلطنت یک از این سه شاه، بهرام چهارم، ارمنستان استقلال خود را از دست داده، بخش غربی آن تبدیل به یکی از استان‌های روم شد و بخش شرقی آن تحت فرمان‌روایی ایرانی‌ها درآمد. از این مرحله به بعد، شاهان دیگر خودشان را از نژاد خدایان نمی‌دانستند و در عوض فرمان‌روایی این جهانی که پرستنده مزدا بودند، به‌شمار می‌رفتند.


title: بهرام گور

text: گزارش‌های تاریخیِ متفاوتی پیرامون نیا و نسب ساسانیان به ویژه اردشیر، بنیانگذار سلسله ساسانی وجود می‌دارد. براساس گزارش طبری، اردشیر پسر بابک پسر ساسان بوده‌است. روایت دیگری که در کارنامهٔ اردشیر بابکان می‌باشد، و شاهنامهٔ فردوسی نیز همان را بیان داشته، چنین آورده که اردشیر، زادهٔ ازدواج ساسان —فردی از نوادگان دارا— با دختر بابک، حاکمی محلی در ایالت پارس بوده‌است. در شاهنامهٔ فردوسی بر تبار شرقی ساسان یاد شده‌است که ممکن است نشان از آن بدارد که خاندان وی از شرق آمده بودند. به‌هرروی و با وجود همهٔ این دشواری‌ها می‌توان گفت که اردشیر که خود را از تبار ایزدان می‌نمایانده، ممکن است ساسانیان «ساسان» را به مرتبهٔ خدایی رسانده باشند. منابع اولیهٔ اسلامی که برگرفته از روایات ساسانی‌اند، بر عارف و زاهد بودن ساسان تأکید داشته‌اند و در حقیقت تبارجای ساسان را هندوستان —که مرکز ریاضت است— ذکر کرده‌اند. تنها بدین روش بود که اردشیر توانست تبار دوگانهٔ اشرافی-مذهبی برای خویش برسازد. شگفت نیست که در روایات مذهبی ساسانی، بر تبار مذهبی اردشیر و در گزارش‌های سلطنتی بر نیای اشرافی وی تأکید و سپس به روایات مذهبی از او پیوند داده می‌شود. به‌هرروی ساسان هر که بوده و هر کجا می‌زیسته، بومی پارس نبوده و در منابع، شرق و غرب فلات ایران به‌عنوان خاستگاه‌اش ذکر شده‌است.


title: بهرام گور

text: بهرام پنجم، پسر یزدگرد یکم، پانزدهمین پادشاه ساسانی، در روز هرمزد از ماه فروردین متولد شد. منابع مختلف، نسبِ یزدگرد را مورد تردید قرار داده که در این باب اختلاف نظرهای فراوانی داشته‌اند. عده‌ای از مورخان اسلامی همان‌طور که بلعمی در ترجمهٔ تاریخ طبری نوشته‌است، او را فرزند شاهپور سوم و عده‌ای نیز او را فرزند بهرام چهارم دانسته‌اند. برای نمونه، حمزهٔ اصفهانی او را پسر بهرام معرفی کرده‌است، اما دینوری ادعا کرده که یزدگرد پسر شاهپور بود و پس از عموی خود زمام حکومت را به دست گرفت، ولی ابن اثیر از قول دیگر مورخان می‌نویسد، یزدگرد پسر بهرام کرمانشاه نبوده‌است بلکه برادرش بوده‌است که بعد از او به سلطنت رسید. طبق گزارشی از "اخبار الطوال" دینوری، هنگام مرگ یزدگرد، پسرش بهرام در خورنق حیره تحت سرپرستی منذر بوده‌است که پدرش یزدگرد او را در کودکی بدانجا فرستاد تا در جایی خوش آب و هوا تربیت شود، بنابه گزارش "شهرستان‌های ایرانشهر"، او از یک زن یهودی به نام شوشان‌دخت زاده شد. شوشان‌دخت همسر یزدگرد و فرزند راس جالوت رهبر یهودیان بوده‌است و به همین‌خاطر، یهودیان بهرام را نه تنها پادشاهی زرتشتی بلکه پادشاهی یهودی دانسته‌اند و بلعمی بر این باور بوده‌است که بهرام پسر یزدگرد اول بود که طبق خواسته او برای تربیت نزد منذر به حیره فرستاده شد و حمزه اصفهانی نیز در کتاب تاریخ پیامبران و شاهان این گفته را تأیید می‌کند. بر اساس آنچه ثعالبی گفته‌است، فرزندان یزدگرد در کودکی جان خود را از دست می‌دادند و با تولد بهرام در هشتمین سال حکومت پدرش، مهر او بر دل یزدگرد نشست و در نگاهداری از او تلاش زیادی کرد. اختربینان دربار طبق خواستهٔ یزدگرد به پیشگویی زندگی بهرام پرداختند. آن‌ها با نگاه کردن به حالات مختلف آسمان، از پادشاه شدن بهرام و کامیابی او در آینده و تربیتش در جای خوش آب و هوا خبر دادند و به یزدگرد توصیه کردند که بهرام جایی دور از خانه پرورش یابد، یزدگرد که از این خبر شاد گشت به آن‌ها هدایای ارزشمندی بخشید و در میان اقوام مختلف که در بارگاه او حضور داشتند، اعراب را به این منظور برگزید. فردوسی نیز می‌گوید:


title: بهرام گور

text: طبری از زاده شدن بهرام چنین روایت می‌کند: یزدگرد، از منذر بن نعمان ــ که حاکم دست نشانده ایران در حیره بود ــ خواست تا بهرام نزد خود در حیره ببرد و خود مسئولیت تربیت وی را برعهده بگیرد. یزدگرد، منذر را به‌واسطه قبول درخواست وی هدایا داد و او را "رام ابزود یزدگرد" (شادی یزدگرد افزود) خطاب کرد. در این دوره دولت حیره که توسط لخمیان اداره می‌شد که در اوج شکوفایی خود به سر می‌بردند اما از مناطق دست نشاندهٔ دولت ساسانی محسوب می‌شدند. طبق گفته اختربینان، حیره از هر نظر بهترین مکان برای رشد پادشاه آیندهٔ ایرانشهر بود.


title: بهرام گور

text: منذر بن نعمان که بهرام را به دربار خود برد، در بهترین جای حیره توسط داییگان تازی و ایرانی ــ که به داشتن خرد، فضیلت و تنی سالم مشهور بودند ــ پرورش داد و کاخ‌های زیبای خورنق و سدیر را برای استراحت بهرام بنا کرد و تمام تلاش خود را برای گرامی داشتن بهرام انجام داد. گفته می‌شود، هنگامی که بهرام به پنج سالگی رسید، از منذر در خواست کرد تا اسب سواری، تیراندازی و دبیری را به او بیاموزند. منذر در جوابش گفت که هنوز برای چنین هنرهایی بسیار جوان است اما بهرام هم به او یادآوری کرد که از تبار پادشاهان است و برای آمادگی رسیدن به پادشاهی، باید در انواع دانش را فرا بگیرد و در آن‌ها پیشرفت کند و این ویژگی‌هایی است که او را به عنوان پادشاه از دیگران متمایز می‌کند. با سخنان بهرام، منذر از یزدگرد خواست تا تیراندازان، اسب سواران، دانشمندان پارسی و رومی و داستان گویان عربی را برای تربیت بهرام به درگاه او بفرستد. وقتی بهرام به ۱۴ سالگی رسید، در همهٔ هنرهایی که آموزش دیده بود حتی از استادان خود نیز پیشی گرفت و در انتخاب اسبان و رام کردن آن‌ها تبحر خاصی داشت. هم چنین فرهنگ مردمان حیره را نیز به خوبی فراگرفت.


title: بهرام گور

text: طبق گفتهٔ طبری، شاهزاده بهرام پس از آن که انواع هنرها و مهارت‌ها را فرا گرفت، به سوی یزگرد بازگشت اما یزدگرد که با پسران خود رفتار درستی نداشت او را به خدمت و رنج زیاد واداشت. در این هنگام، تئودئوس برادر امپراتور روم، آرکادیوس، که به نزد یزدگرد آمده بود، بهرام بااصرار او توانست بار دیگر به حیره بازگردد. اما ثعالبی می‌گوید که بهرام به دلیل این که روزی پیش تخت پدر به خواب رفته بود توسط پدر در ایوان شاهی محبوس شده بود و تنها در جشن نوروز و سده می‌توانست شاه را ملاقات کند تا این که با وساطت نماینده امپراتور روم آزاد شد و به حیره رفت و تا پایان کار او به عیش و نوش پرداخت.


title: بهرام گور

text: این پادشاه که به پادشاه تاریخ و افسانه شهرت دارد، همان‌طور که پیداست در باب هر بخش از زندگی وی نظرات مختلفی وجود دارد که بعضی جنبهٔ تاریخی و بعضی جنبهٔ افسانه‌ای دارند. گزارش‌های تاریخی حاکی از شیوهٔ زندگی بهرام هیچ نشانه‌ای از تبعید وجود نداشته‌است و حتی او برای رسیدن به سلطنت در حیره تربیت می‌شده‌است. هم چنین طبق منابع تاریخی که از دوران ساسانی به‌دست آمده‌است و همچنین منابع ارمنی و گرجی همزمان با این دوره، در این دوره شاهزادگان به ویژه ولیعهد باید تمام دانش‌ها و فنون و رسوم مناسب با پادشاهی را فرا می‌گرفت و صفات‌های اخلاقی همچون خویشتن‌داری را می‌آموخت. بدین منظور نهادی به نام دایگانی وجود داشت که این کار را انجام می‌داد. مطابق با اسناد و گزارش‌های که به دست ما رسیده‌است در نهاد دایگانی که به پرورش شاهزادگان خاندان سلطنتی نیز شهرت داشت، بسیاری از شاهزادگان حتی خاندان‌های نژادهای ایرانشهر در دورهٔ ساسانی فرزندان خود را به این نهاد می‌سپردند و یکی از مشهورترین مثال‌هایی که درین باره وجود دارد، پرورش یافتن بهرام گور نزد نعمان بن منذر در حیره است.


title: بهرام گور

text: اما عدهٔ از پژوهشگران تاریخ معتقدند که بهرام در حیره زندگی تبعید گونه‌ای داشته‌است، نولدکه می‌گوید که نوع تربیت بهرام سبک ایرانی داشته‌است و عربی نبوده‌است و این خود نشان‌دهنده این است که بهرام از کودکی در حیره پرورش نیافت و این خود ما را به شک در مورد تبعید شدن بهرام می‌اندازد و این نکته را نیز باید به یاد داشت که اگر تمام داستان پرورش بهرام در حیره توسط پادشاهی عرب افسانه باشد، پس علت این که بهرام در میان عرب‌ها بوده‌است را می‌توان درگیری و کشمکش‌های بزرگان دربار را پیش از مرگ یزدگرد دانست.


title: بهرام گور

text: با مرگ یزدگرد در سال ۴۲۱ میلادی که احتمال داده می‌شود با دسیسهٔ اشراف از بین رفته باشد، بزرگان و خاندان‌های بزرگ که می‌توان "وستهم (یا گستهم)، اسپهبد بابل"، "یزدگشنسب پاذگسبان"، "پیرک" از خاندان مهران، "گودرز" دبیر لشکر، "گشنسب آذرویش" ناظر مالیات اراضی و "پناه خسرو روانگان" مدیر خیرات و وقف را نام برد. این افراد با توجه به سیاست که یزدگرد در پیش گرفته بود، با یکدیگر متحد شدند تا پسران او را برای نشستن بر تخت شاهی از میان بردارند. پسران یزدگرد، شاپور، بهرام، نرسه بودند. شاپور، پس از مرگ ورامشاپوه، شاه ارمنستان، از جانب پدر، به عنوان نائب السلطنه به ارمنستان فرستاده شد که پس از مرگ یزدگرد، برای نشستن بر تخت شاهی به دربار تیسفون رفت اما توسط اشراف یا بنا به روایتی توسط شورشیان ارمنی به قتل رسید.


title: بهرام گور

text: با وجود این که بزرگان از لیاقت بهرام برای شهریاری آگاه بودند؛ ولی بر این باور بودند که چون او در نزد اعراب حیره تربیت شده، خوی عربی دارد و با فرهنگ و مناطق مختلف ایران آشنایی ندارد و اشراف، شاهزاده خسرو را که از نوادگان اردشیر بابکان به‌شمار می‌رفت را به سلطنت نشاندند و نرسه که کوچک بود، نمی‌توانست کاری انجام دهد. در این میان بهرام به شدت خشمگین شد از منذر که نزد او پرورش یافته بود کمک خواست و منذر نیز دو گروه از سواره نظام‌های خود به نام تنوخ که از اعراب تشکیل شده بودند و سواران ایرانی به نام سفید رخشان را به سرکردگی پسرش نعمان با بهرام راهی تیسفون شدند. در این هنگام بزرگان با دیدن اوضاع سخت آشفته و هراسان شدند و بنابراین با بهرام و منذر به مذاکره پرداختند و اقرار کردند که سیاست‌های یزدگرد آن‌ها را واداشت تا از به سلطنت رسیدن فرزندانش ممانعت کنند.


title: بهرام گور

text: طبق روایت‌هایی که با افسانه خلط شده، بهرام از رفتار و ظلم‌هایی که پدرش روا داشته ابراز تاسف کرد تا به‌نحوی از بزرگان و روسا دلجویی کند، او به خداوند و فرشتگان و موبدان سوگند یاد کرد تا بدخویی‌ها و ستمگری‌های پدر را جبران کند هم چنین او وعده داد تا مالیات را کاهش دهد و موقعیت خاندان‌های کهن و مرزبانان و اسواران را بالا برد و حقوق سپاهیان را افزایش دهد و اگر تا پایان اولین سال فرمانروایی نتوانست کارهایی که متعهد شده را انجام دهد از سلطنت چشم پوشی کند و به فردی شایسته بسپارد؛ و به گفته‌های موبدان و پیشنهادهای خردمندان توجه کند و و بزرگان ایرانی از یک سو از گفته‌های بهرام خرسند شده و از سویی دیگر از جنگ با بهرام بیمناک شدند و برای هم‌اندیشی گرد آمدند و خود دو دسته را تشکیل دادند. دسته ای که با سخنان بهرام موافق بوده دسته ای نیز خواستار سلطنت خسرو بودند.


title: بهرام گور

text: با وجود اینکه تخت شهریاری حق بهرام بود ولی برای از بین بردن اختلافات پیشنهادی به آنان عرضه کرد به صورتی که به نبرد تن به تن با خسرو بپردازد یا این که با قرار دادن تاج و تخت پادشاهی در میان دو شیر، یکی از این دو آن را به دست آورد، در واقع انتصاب پادشاه را به خداوند واگذار کند. ایرانیان که از قدرت و جنگاوری بهرام آگاه بودند، دومین پیشنهاد را برگزیدند و سپهبذ بستام شیرها را نزدیک تاج آورد، بهرام که در انواع فنون جنگی تبحر داشت هر دو شیر را کشت و خسرو نیز از انجام این کار امتناع ورزید در نتیجه در میان حیرت همگان، صاحب تاج و تخت شد. خسرو و بزرگان شادباش خود را به بهرام عرضه داشتند و روز دیگر از نعمان خواستند تا شاه اشتباهات گذشته آنان را ببخشد.


title: بهرام گور

text: در سال ۴۲۱ میلادی میان ایران و بیزانس جنگ پس از اعدام تعدادی از مسیحیان که قصد حمله به آتشکده‌ها را داشتند، درگرفت. زمینه‌های این جنگ از قبل فراهم شده بود. فرمانده بیزانس، آردابوریوس، با گذشتن از ارمنستان و دجله به میان‌رودان رسید و در آن جا ایرانیان را به فرماندهی مهرنرسه از پای درآورد. مهرنرسه و سپاهیانش که از رومیان شکست خورده بودند و توان مقابلهٔ دیگری را نداشتند، به قلعه نصیبین گریختند و آردابوریوس آنان را تا پشت دیوار نصیبین تعقیب و محاصره کرد و این محاصره تا رسیدن بهرام و ایرانیان به همراه اعراب حیره به فرماندهی نعمان بن منذر ادامه داشت و با رسیدن آنان، رومیان تمام ادوات خود را سوزاندند و پا به فرار گذاشتند چون می‌دانستند که مقاومت در برابر سپاه پر قدرت بهرام بی فایده است و بهرام نیز به سوی آنان شتافت و او تا نزدیکی شهر تئودوسیوپولیس که در دوره تئودوسیوس دوم برای حفاظت از ارمنستان روم بنا شده بود، پیش رفت و با درگرفتن سلسله نبردهای کوچک و بی‌حاصل هر دو گروه از ادامهٔ این جنگ‌ها دست برداشتند.


title: بهرام گور

text: این نبرد که ریشهٔ دینی داشت، در سال ۴۲۲ میلادی با پذیرش توافق‌نامه ای میان طرفین مبنی بر، برگزاری آیین‌های دینی زردشتی و مسیحی در بیزانس و ایران به صلح انجامید و رومیان نیز متعهد شدند که در مقابل حفاظت ساسانیان از تنگه‌های قفقاز در برابر اقوام شمالی هزینه‌ای را به عنوان باج به ایرانیان بپردازند اما گاهی از این کار امتناع می‌ورزیدند. به گفتهٔ مالالاس، بهرام پیامی به پروکوب، که فرماندهی سپاه شرق روم را بر عهده داشت و از جانب تئودوسیوس دوم برای جنگ با ایرانیان آمده بود رساند که اگر در میان رومیان کسی بتواند یک پهلوان ایرانی را شکست دهد، صلح با روم را می‌پذیرد. پیشنهاد بهرام مورد قبول واقع شد و در طی نبردی که میان "آئروبیندوس گوتی" و "آدرازانس" جنگجوی ایرانی درگرفت، آدرازانس پیروز شد و بهرام با پذیرش صلح به ایران بازگشت. در مورد معاهدهٔ صلحی که انجام شد، پروکوپیوس معتقد است که، تئودوسیوس دوم، فرمانده آناتولیوس را برای صلح به سوی ایرانیان فرستاد و وقتی به سپاه ایران رسید، پیاده به سوی بهرام رفت و موجب حیرت بهرام شد، بااین کار، بهرام به عقب رفت و سپاه خود را از مرزهای روم بیرون راند؛ و بهرام علاوه بر پذیرش صلح، پیشنهاد داد که هیچ پادگانی در مرزها به وجود نیاورند. مشخص است که پروکوپیوس، وقایع ۴۲۲ میلادی را با حوادثی که در دوران یزدگرد دوم روی داده با هم تلفیق کرده زیرا آناتولیوس در دوران یزدگرد دوم فرمانده سپاه روم در نواحی شرفی بوده‌است و یک قرارداد صلح را به اجرا درآورد؛ و بنا بر یک گزارش مسیحی، بهرام با دیدن انسان دوستی که آکاکیاس اسقف شهر آمد، که با فروختن زیورآلات کلیسا و خریدن اسیران ایرانی از رومیان برای نمایان ساختن حسن نیت خود این کار را انجام داد. بهرام تحت تأثیر این کار قرار گرفت و از اذیت کردن مسیحیان در ایران دست کشید. طبق گفته جلیلیان ان این داستان موثق نیست و ظاهراً برای نشان دادن قدرت کلیسا ساخته شده‌است.


title: بهرام گور

text: در سده پنجم میلادی، منازعاتی میان ساسانیان و مهاجمانی که از آسیای مرکزی به مرزهای شمالی و شرقی ایران هجوم می‌آوردند، درگرفت. در این دوره بزرگترین دشمن ساسانیان، هون‌های سپید/هپتالیان که میان آمودریا و سیردریا قدرت گرفته بودند، محسوب می‌شدند. آن‌ها فشار زیادی بر کوشانیان آوردند و جانشین کوشانیان شدند و تا سده ششم دشمن قدرتمندی برای ساسانیان به‌شمار می‌رفتند. در دورهٔ بهرام پنجم، تهاجمات هپتالیان در نواحی شرقی ایران افزایش یافت، آن‌ها بر این باور بودند که بهرام پادشاه بی کفایتی است. به‌طوری که آن‌ها تا مرو در خراسان پیشروی و یورش بردند. البته آنها از سوی امپراتوری روم حمایت می‌شدند به‌طوری که امپراتوری به آن‌ها کمک مالی می‌کرد و هم چنین آن‌ها را در سایر مناطق آزاد گذاشت تا به راحتی به مرزهای ایرانشهر حمله کنند. بهرام با مشاهدهٔ این اوضاع برادرش نرسه را بر تخت نشاند و به سوی آذربایجان تاخت. بعضی از ایرانیان بر این باور بودند که بهرام توانایی مواجه با هپتالیان را ندارد و از ترس جان خود برای خاقان پیامی مبنا بر پذیرش باج و ساو و صلح فرستادند. در این میان بهرام پنهانی از سمت دریای خزر به سوی خراسان رفت و در کشمهین در حوالی مرو با سپاهیان ورزیده و آماده خود به هپتالیان حمله برد و خاقان هپتالیان را شکست داد و خاتون که شهبانوی خاقان بود به اسارت سپاه بهرام درآمد و بهرام آن‌ها را در راه بازگشت به آتشکده آذرگشنسب پیشکش کرد و تاج خاقان را نیز در همان‌جا قرار داد. بهرام به تیسفون بازگشت و برادرش نرسه را حاکم خراسان کرد.


title: بهرام گور

text: براساس منابعی همچون "مجمل التواریخ" و "القصص"، اهالی دیلم و گیلان علیه بهرام پس از نبرد با روم شوریدند؛ و بهرام در پاسخ به شورش دیلمیان، همراه با ارتش خود به دیلم لشکر کشید و توانست این قلمرو را در نزدیکی دریای مازندران یا کاسپین به تصرف درآورد. حاکم آنجا را اسیر کرد و فرمان انتقال وی به تیسفون را صادر کرد. اما پس از ابراز وفاداری توسط حاکم دیلم، وی را بخشید و دوباره به‌عنوان حاکم منطقه انتخاب کرد.


title: بهرام گور

text: در دوره یزگرد یکم، فرمانروایی ارمنستان به فرزند شاپور واگذار شده بود. بعد از مرگ یزدگرد شاپور برای به‌دست آوردن پادشاهی ایران ارمنستان را برای به‌دست آوردن حکومت ارمنستان را به سمت مرکز ایران ترک کرد. چنان‌که اشاره شد به سبب توافق بزرگان کشور به پادشاهی بهرام، شاپور کشته شد و حمایت کلیسای رم از مسیحیان ایرانی و ارمنی منجر به صف‌آرایی دو سپاه ایرانی و رومی گردید. اما با توجه به تعداد درگیری‌ها و شکست‌ها و پیروزی‌ها عاقبت دو کشور تصمیم‌گرفتن در پاره‌ای موارد از آن جمله مسئله ارمنستان به توافق برسند. اشتغال بهرام در مرزهای شرقی و درگیری با اقوام شرقی و بی‌توجهی او به مسائل ارمنستان، به خاندان اشکانی ارمنستان فرصت داد تا آرتاشس را به تخت شاهی برساند. در سال ۴۲۳ میلادی آرشاتسش پسر ورهارم شاپوه، پادشاه ارمنستان، توانست بر مسند پدرش بنشیند و پس از جلوس پادشاهی او، وی درگیر جنگ و ستیز با ناخارارها به مدت شش سال شد. طی حکومت وی، کلیسای ارمنستان که طی دوره‌های قبلی ضعیف شده بود، باز دیگر تقویت شد. در همین بین اسقف اعظم کلیسای ارمنستان سعی کرد تا میان آرشاتس و ناخارارها مصالحه ایجاد کند ولی تلاش‌های وی بی‌نتیجه ماند؛ و پس از ۶ سال پادشاهی آرتاشس، وی از سلطنت خلع شد و ارمنستان در ۴۲۵ میلادی دوباره یکی از ایالات ایران مبدل شد. بهرام پنجم یکی از اشراف ایرانی به‌نام وه‌مهر شاهپوپر را به‌عنوان مرزبان تعیین کرد. در ۴۲۸ میلادی با دستگیر آرتاشس و زندانی کردن وی، سلسله اشکانی به کلی منقرض شد و بخش‌هایی از ارمنستان غربی تحت نفوذ بیزانس، تحت کنترل شاهنشاهی ساسانی درآمد.


title: بهرام گور

text: به گفته کریستین سن در کتاب ایران در زمان ساسانیان، از دوران یزدگرد اول، وزیر اعظم که به آن وزرگ فرمذار می‌گفتند، بعد از پادشاه در راس قدرت قرار می‌گرفت. وزیر اعظم یزدگرد اول، مهر نرسه بوده‌است. او پسر ورازگ، عنوان هزار بندگ را داشت که این عنوان یادآور سپاه جاویدان عصر هخامنشی است. مورخان نیای او را به خانواده سپندیاد یکی از هفت خاندان اصیل عصر ساسانی نسبت داده‌اند. در دوره بهرام گور همچنان سمت وُزُرگ فَرمَذار را برعهده داشت. مهر نرسه در دربار بهرام از اعتبار زیادی برخوردار بود و بر روی تصمیم‌گیری‌های شاه نقش مؤثری داشته‌است. یک گزارش طبری، آشکارا چیرگی خاندان مهرنرسه را در دستگاه پادشاهی بهرام نشان می‌دهد؛ چنان‌که او می‌گوید مهر نرسه سه پسر داشت که در دوره بهرام هر یک از آن‌ها ریاست سه طبقه اجتماعی آن عصر را بر عهده داشتند. زروان‌داد، بزرگ‌ترین پسر مهرنرسه، هیربذان هیربذ گماشت؛ و گُشنَسپ پسر میانی مهرنرسه، واستریوشان سالار و کاردار کوچک‌ترین پسر او، ارتشتاران سالار بود. همچنین طبری گزارش می‌دهد که مهرنرسه در دیه‌ها و باغ‌های بزرگ خود در اردشیرخوره، آتشکده‌هایی را برای بزرگداشت روان خود و فرزندانش ساخته بود. او تعصب خاصی به دین زرتشتی داشت و رفتار خصمانه ای با مردم سایر ادیان داشت، همین امر باعث شد که عیسویان با او دشمنی کنند و او را خائن خطاب کنند. او به عنوان شخص صاحب نفوذ در مورد املاک و زمین‌های زراعی که از مسائل مهم احکام زرتشتی بود دخالت می‌کرد و در اردشیر خوره و شاپور فارس آتشگاه‌ها و قصرهای زیادی ساخت که به مهر نارسیان شهرت داشتند. او در حوالی زادگاه خویش در ناحیهٔ اردشیر خوره، چهار روستا که هر یک دارای آتشگاه بودند ساخت و هر یک را به سه پسر خویش داد و یکی را نیز برای خود برگزید که این سه پسر نیز مقام و موقعیت بالایی داشتند.|در سال ۴۲۱ میلادی جنگ ایران و روم شرقی آغاز شد. آردابوریوس، فرماندهٔ سپاه بیزانس از راه ارمنستان و با گذشتن از دجله به میان‌رودان تاخت و سپاه ایران را که مهرنرسه فرماندهٔ آن بود، به زانو درآورد. مهرنرسه و سپاهیان او به نصیبین پناهنده‌شدند و آردابوریوس تا پشت دیوارهای شهر آمد و به محاصرهٔ آن‌ها پرداخت. اما دژهای نصیبین بسیار استوار و نیرومند بودند و هنگامی که خود بهرام پنجم، با یک سپاه ایرانی و همراه جنگاوران عرب حیره به‌فرماندهی نعمان بن منذر، به یاری مهرنرسه آمد، رومی‌ها دژکوبها و منجنیقهای خود را سوزاندند و گریختند.


title: بهرام گور

text: مهرنرسه در طول مذاکرات با رومی‌ها در دوران پادشاهی بهرام گور که به پیمان صلح سال ۴۲۲ میلادی انجامید، نقشی فعال داشته‌است. براساس این پیمان، آزار و اذیت مسیحیان در شاهنشاهی ساسانی و زرتشتیان در امپراتوری روم، به پایان رسید. همچنین رومی‌ها پذیرفتند که برای نگهبانی ساسانیان از تنگه‌ها و گذرگاه‌های کوه‌های قفقاز از یورش جنگجویان شمالی، سالیانه هزینه‌ای به ایرانیان بدهند. ایرانیان هزینه‌ای را که رومی‌ها برای نگهداری پادگان‌ها و دژهای تنگه‌ها و گذرگاه‌های قفقاز می‌دادند، با ج‌و خراج از روم می‌خواندند و چون گهگاه خود رومی‌ها هم این هزینه‌ها را همچون باج به ایرانیان می‌نگریستند، همواره می‌کوشیدند از پرداخت آن خودداری ورزند.


title: بهرام گور

text: به نظر می‌رسد که در "شاهنامهٔ فردوسی"، بین برادر بهرام و مهرنرسه، به‌دلیل آنکه نام مشابهی داشتند، سردرگمی وجود دارد. اما بسیاری از کارهای نسبت‌داده‌شده به برادر بهرام، به‌عنوان فرمانروای خراسان بزرگ، به حوزهٔ وظایف وزرگ فرمذار تعلق دارد.


title: بهرام گور

text: مرگ بهرام در سال ۴۳۸ یا به قولی ۴۳۹ میلادی رخ داد. به گفتهٔ فردوسی، بهرام بزرگان و سپاهیان را در کاخ خود گردآورد و پسرش یزدگرد را به جانشینی برگزید و همان شب درگذشت. با این حال گزارش‌های متفاوت دیگری دربارهٔ مرگ بهرام ذکر شده که با افسانه نیز آمیخته گشته‌است. چنانچه گفته شده که بهرام در یک شکار شاهانه به دنبال گوری رفته بود که در گودال یا مردابی (باتلاق گور بهرام) افتاد و ناپدید گشت و با همهٔ کوشش‌هایی که انجام گرفت، جسد او پیدا نشد. کریستن‌سن در کتاب خود می‌گوید که ممکن است مرگ پیروز ساسانی که به‌علت افتادن در خندق اتفاق افتاد، باعث ایجاد این افسانه شده باشد. همچنین شباهت دو کلمه گور به معنی قبر و گور به معنی گورخر که لقب بهرام پنجم بود در ظهور این افسانه دخالت داشته باشد. در تعیین مدت زمان پادشاهی بهرام پنجم و جانشین او، یزگرد دوم، اختلاف وجود دارد. آگاثیاس مدت پادشاهی بهرام را ۲۰ سال و الیاس نصیبینی و یعقوبی ۱۹ سال گفته‌اند. بسیاری از مورخین اسلامی مدت مزبور را ۱۸ سال و ۲ ماه یا ۱۸ سال و ۱۱ ماه و چند روز دانسته‌اند.


title: بهرام گور

text: یزدگرد دوم بعد از پدرش بهرام با لقب کی بَغِ مزداپرست به سلطنت رسید و با دولت روم وارد جنگ شد که سر انجام با پیمان صلحی خاتمه یافت. جنگ دیگری که در دوران یزدگرد اتفاق افتاد مواجهٔ یزدگرد دوم با هون‌های شرقی بوده‌است که این اقوام بعد از جنگ ساسانیان با روم به مرزهای شرقی ایران هجوم آوردند، در این زمان یزدگرد به سمت نیشابور روانه شد و وزیر خود مهرنرسی را در پایتخت به جای خود نشاند؛ و به همراه سپاه خود به سمت خوارزم رفت و حتی شکست خورد اما توانست به مرکز هپتالیان برسد و پادشاه آنجا را وادار به فرار کند.


title: بهرام گور

text: بهرام برای نشان دادن صمیمیت خود با زردشتیان به آزار مسیحیان پرداخت و رفتار خشونت‌آمیزی با مسیحیان داشته‌است. شدت خشونت یکی از موبدان موبد به نام مهر شاپور به حدی بود که منجر به فرار شد. تنفر او نسبت به مسیحیان به حدی بود که اجساد مسیحیان دورهٔ یزدگرد یکم را بیرون آورد و رها کرد و اعراب را در پی آزار آنان برآورد. خشونت و آزار علیه مسیحیان به حدی رسیده بود که، یکی از ایرانیان به نام اسپهبذ که مأمور آزار و شکنجه آنان بود، به تنگ آمد و با تحریک آنان، به آنان کمک کرد تا به بیزانس بروند. اسپهبذ با انجام این کار خود، به همسایهٔ غربی رفت و فرمانده سپاه شرقی روم که آناتول نام داشت، او را به فرمانده عرب‌هایی که تحت سیطره روم بودند قرار داد. تئودوسیوس دوم، امپراتور بیزانس، در خواست ایران را مبنی بر تسلیم کردن مسیحیان پناهنده را نپذیرفت، بهرام نیز شروع به شکنجه و تصاحب اموال معدنچیان رومی فعال در معادن طلا و نقره ایران کرد.


title: بهرام گور

text: علاوه بر این، مسیحیان در ایران با یک دیگر دچار تفرقه شده بودند. به گونه‌ای که بعضی از آنها اسقف شهر هزمرد، دادیشوع، را متهم کردند که اشیا مقدس را دزدیده و فروخته‌است و به شکنجه آنها پرداخته‌است. با میانجگری تئودویوس دوم، دادیشوع که توسط بهرام به زندان افتاده بود، آزاد شد و پس از آنان به بهرام استعفاء خود را اعلام کرد و پس از همراهی دوستان وی، طی گردهمایی استقلال کلیسای ایران از کلیسای غرب اعلام شد تا بدین شکل روابط مسیحیان ایران و غرب به‌طور کامل قطع شد. این گونه مسیحیان ایران مستقل از مسیحیان روم از استقلال و آزادی نسبی برخوردار شدند که این خود سبب رشد فزاینده مسیحیان در فضای ایران زرتشتی شد و همچنین دیگر مسیحیان ایران به عنوان خائن یا طرفدار روم محسوب نمی‌شدند.


title: بهرام گور

text: طبق منابعی همچون شهرستان‌های ایرانشهر، مادر بهرام گور دختر یک یهودی تبعیدی بود بدین ترتیب خود نیز از منظر یهودیان پادشاهی یهودی محسوب می‌شد و در بین آنها از احترام زیادی برخوردار بود؛ ولی در گزارش‌های منابع یهودی همچون تلمود، مادر بهرام یهودی نبوده‌است بلکه وی در دوران حکومتش سیاست تساهل دینی نسبت به یهودیان در پیش گرفته‌است.


title: بهرام گور

text: عشق بهرام گور به موسیقی نیز که در روایات نقل شده، در واقع نشان دهندهٔ علاقهٔ او به شعر و شاعری است. بر پایهٔ بعضی گزارش‌ها، بهرام تقسیم‌بندی طبقهٔ نوازندگان و خنیاگران را که از روزگار اردشیر بابکان متداول بود، تغییر داد و نوازندگانی را که موجب شادی او می‌شدند، گاه از درجهٔ پایین به درجهٔ میانه، و نوازندگان درجهٔ میانه را به درجهٔ بالا می‌رساند. روش بهرام گور تا مدت‌ها برقرار بود تا اینکه خسرو انوشیروان، درجه‌بندی نوازندگان را به وضع زمان اردشیر بابکان بازگرداند. همچنین به درخواست بهرام، ۱۲ هزار زن و مرد از نوازندگان هندی - که بعدها زُط یا لوری خوانده شدند - به ایران آمدند و بهرام ایشان را در سراسر مملکت پراکنده کرد تا مردم روزگار را به شادی و شادخواری بگذرانند.


title: بهرام گور

text: شهرت و محبوبیت بهرام گور نزد مردم چنان بوده‌است که بعضی از سلسله‌های ایرانی و خاندان‌های قدرتمند پس از اسلام، برای به دست آوردن مشروعیت سیاسی، خود را به بهرام منتسب می‌کردند. از جمله این خاندان‌ها، صفاریان، آل بویه، شروانشاهان و آل میکال را می‌توان نام برد.


title: بهرام گور

text: بهرام پنجم یکی از پادشاهان معروف و شایسته در عصر ساسانیان است. در تاریخ ایرانیان همواره از او به خوبی یاد می‌کنند. در منابع ادبی ایرانی و عربی، از شکارهای حیرت‌آور، بخشایش و جنگاوری او در جنگ‌ها و شادی‌ها سخن گفته می‌شود. بسیاری از منابع، هم چون "تاریخ یعقوبی"، "زند وهمن یسن" و "شهرستان‌های ایرانشهر" او را بهرام گور می‌خوانند؛ ولی خوارزمی می‌گوید، بهرام به دلیل علاقهٔ خاصی که به شکار گورخر داشته این لقب معروف شده‌است. اما بنا به روایتی دیگر، بهرام شیری که او را زخمی کرده بود را با یک تیر به گورخر متصل کرد، بهرام گور نام گرفت؛ ولی شاید این لقب به خاطر خصایص بهرام چون زرنگی و هشیاری شبیه به گورخر و علاقهٔ خاص او به بیابان است. همچنین او به‌واسطه علاقهٔ خاصی که به شکار و خوشگذرانی داشته‌است، زط‌ها یا لوریان که همان خنیاگران هستند را از هند به ایران خواند تا مایهٔ شادی ایرانیان شوند و او به این منظور دستور داد تا ایرانیان نیمی از روز را به فعالیت و تأمین مایحتاج بپردازند و نیمی دیگر را صرف خوشگذرانی کنند. در بعضی از منابع نخستین شعرهای فارسی را که سروده شده‌است به او نسبت می‌دهند. طبق گزارش‌های موجود، بهرام جایگاه نوازندگان را بهبود بخشید. حتی رده‌بندی که توسط اردشیر بابکان برای درباریان مشخص شده بود را تغییر داد بعدها خسرو انوشیروان این رده‌بندی را به جایگاه اولیهٔ خود برگرداند.


title: بهرام گور

text: داستان‌های دل‌انگیز و زیبای بسیاری نظیر آوردن کولی‌ها و خنیاگران دوره‌گرد هندی به ایران برای سرگرمی مردم را به او نسبت داده‌اند. او علاقه زیادی به باده‌گساری و شکار داشت، چنان‌که به این دلیل لقب «بهرام گور» (به معنی شکارگر گورخر) را به او داده‌اند. در بعضی متون چکیده زبان فارسی، سراییدن نخستین اشعار پارسی را نیز به او نسبت می‌دهند که البته فراورده خیال‌بافی است. . در میان آثار منظوم فارسی، هشت بهشت امیر خسرو دهلوی (درگذشت ۷۲۵ قمری/۱۳۲۵ میلادی) نیز دربارهٔ سرگذشت داستانی بهرام گور است. امیر خسرو، مثنوی هشت بهشت را به تقلید از نظامی و در جواب هفت پیکر او ساخت و موضوع آن، ماجرای عشق بهرام گور به «دل‌آرام» و نیز ساختن ۷ گنبد به ۷ رنگ برای دختران پادشاهان ۷ اقلیم است. از اینرو، موضوع این منظومه با هفت پیکر نظامی تفاوتی ندارد.


title: بهرام گور

text: در متون کهن فارسی، بهرام گور به عدل و داد، توجه به حال مردم، خوشباشی، شجاعت و جنگاوری مشهور است و دربارهٔ او روایت‌های گوناگون نقل شده‌است.


title: بهرام گور

text: سرگذشت بهرام گور در ادب دیگر کشورها نیز راه یافته‌است. چنان‌که داستان عامیانه‌ای با عنوان هفت پیکر بهرام گور به زبان ترکی در عثمانی به چاپ رسیده و همین کتاب در ۱۳۲۱ ق / ۱۹۰۳ م به نثر فارسی ترجمه و با چاپ سنگی در تهران منتشر شده‌است. همچنین نمایش‌نامهٔ توراندوت (احتمالاً دگرگون شدهٔ توراندخت) اثر کارلو گوتزی ایتالیایی که در سدهٔ ۱۸ میلادی نوشته شده، و اپرایی به همین نام از پوچینی (درگذشت ۱۹۲۴ میلادی) موسیقی‌دان ایتالیایی نیز بر اساس بخشی از داستان‌های بهرام گور در هفت پیکر نظامی تدوین شده‌است.


title: بهرام گور

text: هفت پیکر که "هفت گنبد" و "بهرام‌نامه" نیز خوانده می‌شود، بخش چهارم از خمسهٔ نظامی را به خود اختصاص می‌دهد. محور اصلی این اثر بهرام پنجم است که قهرمان اصلی هفت پیکر به‌شمار می‌رود. طبق گفتهٔ محمد معین هفت پیکر را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد که یک بخش آن زندگی بهرام و طالع‌بینی جادوگران در هنگام تولد وی و پرورش او در خورنق نزد نعمان بن منذر را شامل می‌شود و این بخش تاریخی ماجرا را روایت می‌کند. در بخش دیگر بهرام پنجم که تاریخ سیاسی قابل توجهی نسبت به سایر پادشاهان ساسانی ندارد جنبهٔ افسانه‌ای می‌یابد و نظامی با جمع‌آوری داستان‌هایی از او، شخصیت تاریخی او را به چهره‌ای افسانه‌ای تبدیل می‌کند و ماجرای هفت گنبد هفت رنگ را بیان می‌کند.


title: بهرام گور

text: یکی از منابع معتبر تاریخ ایران در عصر ساسانی شاهنامهٔ فردوسی است. مندرجات شاهنامه دربارهٔ پادشاهان ساسانی کم و بیش با آنچه مورخان بزرگ و معتبری چون طبری و مسعودی نوشته‌اند مطابقت دارد. یکی از داستان‌هایی که فردوسی به شرح آن پرداخته‌است، داستان بهرام و آزاده است.


title: بهرام گور

text: آزاده، نام دختر رومی است که برده بهرام گور بوده‌است. بنابر "شاهنامهٔ فردوسی" و "غرر ثعالبی"، بهرام گور در دوران جوانی‌اش که در کاخ منذر بن نعمان، مربی‌اش حضور داشت، صاحب آزاده (در غرر ثعالبی آزادوار) بود. آزاده یک چنگ‌نواز حرفه‌ای بود. هنگامی که بهرام ترتیب یک شکار را می‌داد، آزاده را پشت به خودش سوار بر شتر می‌کرد و با خود به صحنهٔ شکار می‌برد. یک روز آزاده به جای ستایش دلاوری بهرام، به آهو دلسوزی و اظهار همدردی کرد. بهرام رنجید، آزاده را بر زمین پرت کرد و به شترش اجازه داد تا آزاده را لگدمال کند. بنابر روایت ثعالبی، منذر این صحنه را در کاخش خورنق در حیره به نقاشی درآورد. نظامی این صحنه را در هفت‌پیکرش جا داد، ولی به جای آزاده، به دختر نام «فتنه» داد و پایان خوشی به داستانش بخشید. صحنه شکار به یک موضوع محبوب برای مینیاتورنگارها تبدیل گشته‌است. امیرخسرو دهلوی این اثر را به تقلید از هفت پیکر نظامی خلق کرده‌است اما تفاوت چندی با آن دارد. برای مثال در هشت بهشت، امیر خسرو از ساختن قصر خورنق که توسط معمار رومی برای بهرام ساخته شده بود حرفی نزده‌است یا اعادهٔ خسرو شخص سالخوردهٔ از تبار ساسانیان و درگیری‌های بهرام با او نیز چیزی نگفته‌است و تنها ماجرایی که بین هفت پیکر و هشت بهشت یکسان است داستان بهرام با کنیزکش به نام دالارام است که باز هم در جزئیات با هم متفاوتند برای مثال نحوهٔ شکار گور در این داستان کاملاً با آنچه که نظامی روایت کرده‌است تفاوت دارد.


title: بهرام گور

text: حکیم عمر خیام در یکی از رباعیاتش به موضوع مرگ بهرام چنین اشاره دارد:


title: بهرام گور

text: سعدی در گلستان آورده‌است:


title: بهرام گور

text: حافظ در بیتی آورده:


title: بهرام گور

text: در زمان ساسانیان و در دوره اسلامی، زندگی بهرام توسط هنرمندان به تصویر کشیده شده‌است. سکه‌های بهرام با شکلی بد و ناهموار است و در شهرهایی چون تیسفون، همدان، اصفهان، آربل، نهاوند، آشور، خوزستان، ماد و کرمان ضرب شده‌است. عموماً بروی سکه‌های بهرام عنوان یا نوشته «"مزدیسن بگ ورهران ملکا"» یعنی خداوندگار بهرام مزداپرست دیده می‌شود. در جلو و عقب تاج دندانه‌دار دارد و میان جلو و عقب، یک هلال و یک دایره است که علامت ماه و آفتاب می‌باشد. از سکه‌هایی که از بهرام به جا مانده می‌توانیم به مواردی از جمله قد کوتاه او و گردن بلندش پی ببریم علاوه بر این پوش بهرام از روی سکه هابه خوبی آشکار می‌شود لباس او با گوهرهای ارزشمندی زینت یافته بود و لبه‌های ان با مروارید آراسته شد بود خود او نیز با موهایی که پشت گردنش ریخته شده بود گردنبند مروارید بر گردن داشت. مجسمه ای به دست آمده‌است که متعلق به یکی از کاخ‌های ساسانی است و بعضی این مجسمهٔ نیم تنه را به بهرام نسبت می‌دهند که اواخر زندگی خود را می‌گذراند و اکنون این مجسمه در موزهٔ بغداد نگهداری می‌شود. از بهرام بشقاب‌هایی از جنس طلا و نقره به جای مانده‌است که اکنون نیز در موزهٔ لنینگراد نگهداری می‌شود. این بشقاب‌ها حالت‌های مختلف از زندگی بهرام را روایت می‌کنند در این میان چهار بشقاب وجود دارد که از اهمیت بیشتری برخوردار است. در یکی از ان‌ها بهرام در حال مبارزه با دو شیر است و خود بر اسبی سوار است و باز هم در این بشقاب می‌توانیم به پوشش شاه ساسانی پی ببریم او لباسی که طرح راه راه داشته به تن کرده بود و شمشیر او به طلا مزین شده بود و گوهرهای با ارزشی نیز به کمربند و کفش او زینت داده بودند. در این تصویر تاج او از طلایی دارای دندانه‌هایی بود و بر روی تاج هلالی شکل او گل‌هایی از سنگ‌های ارزشمند مزین شده بود و شاه خوش چهره و دارای اندامی مطلوب ترسیم شده بود. بشقاب دیگر بهرام را در مجلس باده‌گساری به تصویر کشیده‌است. او در حالی که بر روی تختی که باگوهر و سنگ‌های قیمتی مزین شده‌است، در دست خود شراب و در دستی دیگر گل به دست دارد؛ و در تصویر نوازندگانی در حال نواختن چنگ و خواندن هستند و گروهی دیگر سرنامی نوازند دیده می‌شوند و هم چنین زنی که برای اجام دستورها در گوشه ای ایستاده نیز دیده می‌شود.


title: جولیا دیویس

text: جولیا دیویس (؛ زادهٔ ) یک کمدین، هنرپیشه، نویسنده، کارگردان فیلم اهل بریتانیا است. وی از سال ۱۹۹۴ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.


title: جولیا دیویس

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به "در واقع عشق"، "شان می‌میرد"، "آینه سیاه" (اپیزود "شایستگی پانزده میلیونی")، "تقاطع سمتری"، "ویلبر می‌خواهد خودش را بکشد" و "رشته خیال" اشاره کرد.


title: مارکوس بریجستاک

text: مارکوس بریجستاک (؛ زادهٔ ) یک کمدین، طنزپرداز و هنرپیشه اهل بریتانیا است.


title: مارکوس بریجستاک

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به "در واقع عشق" و "قهرمان من" اشاره کرد.


title: ربه‌کا فرین

text: ربه‌کا فرین (؛ زادهٔ ) یک مستندساز، فیلم‌نامه‌نویس و رمان‌نویس اهل بریتانیا است. وی از سال ۱۹۷۹ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.


title: ربه‌کا فرین

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به "در واقع عشق" اشاره کرد.


title: فول کنتاکت (فیلم ۱۹۹۲)

text: فول کنتاکت (به انگلیسی: "Full Contact") یک فیلم سینمایی هنگ کنگی در ژانر اکشن محصول سال ۱۹۹۲ به کارگردانی رینگو لام با بازی چو_یون_فات، سیمون یام و آنتونی وانگ است."فیلم فول کنتاکت" در هنگ کنگ در تاریخ ۲۳ ژوئیه ۱۹۹۲ اکران شد. فیلم به مبلغ ۱۶٬۷۹۳٬۰۱۱ دلار هنگ کنگ به فروش رسید.


title: جو وایلی

text: جو وایلی (؛ زادهٔ ) یک روزنامه‌نگار، مجری تلویزیون و رادیو اهل بریتانیا است.


title: جو وایلی

text: از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است می‌توان به "در واقع عشق" و "مجموعه مستندهای پانوراما" اشاره نمود.


title: دون ژوان (نمایش‌نامه)

text: دون ژوان یا ضیافت سنگ ، عنوان نمایش نامه کمدی از مولیر است که بین سال‌های ۱۶۶۴ تا ۱۶۶۵ در ۵ پرده نوشته شده‌است. مولیر خود در این نمایش نامه در اجرای نخست آن در پاریس در نقش اسگانارل بازی کرد.


title: دون ژوان (نمایش‌نامه)

text: "دون ژوان" یک اشراف‌زاده‌است که به همراه خدمتکارش از همسر گریخته و تحت تعقیب برادرهای همسرش است. در این میان او در تلاش برای اغفال زن‌های دیگر است.


title: دکلن دانلی

text: دکلن دانلی (؛ زادهٔ ) یک مجری تلویزیون، خواننده، هنرپیشه و تهیه‌کننده تلویزیونی اهل بریتانیا است. وی از سال ۱۹۸۷ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.


title: دکلن دانلی


title: قربانی (فیلم ۱۹۹۹)

text: قربانی (به انگلیسی: "Victim") یک فیلم دلهره‌آور محصول سال ۱۹۹۹ هنگ کنگ به کارگردانی رینگو لام با بازی شان لائو است.


title: قربانی (فیلم ۱۹۹۹)

text: داستان فیلم در مورد یک برنامه‌نویس کامپیوتری به نام (ما) Ma است که توسط یک پلیس در یک هتل خالی از سکنه پیدا شده‌است. برنامه‌نویس شروع به فریب آمی فو دوست دختر خود می‌کند، که پلیس‌ها را به این فکر می‌اندازد که (ما) Ma یک جنایت بزرگتر را پوشش می‌دهد.


title: بهشت سوزان (فیلم ۱۹۹۴)

text: بهشت سوزان (به انگلیسی: "Burning Paradise) " یک فیلم اکشن محصول سال ۱۹۹۴ هنگ کنگ به کارگردانی رینگو لام است. ماجرای این فیلم در دوره تاریخی سلسله چینگ روایت شده است.


title: جیلین بارج

text: جیلین بارج (؛ – ) یک هنرپیشه اهل بریتانیا بود.


title: جیلین بارج

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به "مسمر"، "در واقع عشق"، "پوآرو"، "آنا کارنینا" و "شارلوت گری" اشاره کرد.


title: ریچارد گولدبرگ

text: ریچارد گولدبرگ ()؛ سیاست‌مدار است. گولدبرگ عضو «بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها» (FDD) بود که در ژانویه ۲۰۱۹ با حکم دونالد ترامپ عضو شورای امنیت ملی آمریکا شد. ریچارد گولدبرگ همچنین به عنوان رئیس میز «مقابله با توسعه تسلیحات کشتار جمعی توسط ایران» (WMD) در شورای امنیت ملی ایالات متحده برگزیده شد و در این زمینه از نزدیک با برایان هوک، نماینده ویژه ایالات متحده در زمینه ایران کار می‌کند و مشاور ارشد سیاسی وزیر امور خارجه است.


title: ریچارد گولدبرگ

text: گولدبرگ دارای مدرک کارشناسی در رشته روزنامه‌نگاری و کارشناسی ارشد در سیاست عمومی و مدیریت دولتی از دانشگاه دانشگاه نورت‌وسترن است. او یک افسر نیروی دریایی ایالات متحده با تجربه حضور نظامی در ستاد مشترک و نیز در افغانستان است.


title: ریچارد گولدبرگ

text: روزن از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۴ در مجلس نمایندگان کنگره آمریکا به عنوان معاون رئیس هیئت مدیره و مشاور ارشد سیاست خارجی «مارک کرک» سناتور پیشین ایالت ایلینوی مشغول به کار بوده‌است. وی از سال ۲۰۱۵ تا سال ۲۰۱۷، به عنوان معاون رئیس کارکنان امور مربوط به قانونگذاری و بعدها رئیس دفتر کارکنان فرماندار ایلینوی «بروس رانر» نظارت بر تمام عملیات روزمره، از جمله امنیت داخلی، امنیت عمومی و بهداشت عمومی را بر عهده داشته‌است. گولدبرگ، مشاور ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی (FDD)، مذاکره‌کننده جمهوریخواه مجلس سنای ایالات متحده و یکی از ایدئولوگ‌های پیشرو بنیاد دفاع از دموکراسی بوده‌است.


title: ریچارد گولدبرگ

text: روز یکشنبه ۱۲ مرداد ۱۳۹۹، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ریچارد گلدبرگ، را تحریم کرد. این وزارتخانه با انتشار بیانیه‌ای گلدبرگ را به «مشارکت موثر» در «تروریسم اقتصادی علیه منافع دولت و شهروندان جمهوری اسلامی ایران» متهم نمود. این بیانیه به «قانون مقابله با نقض حقوق بشر و اقدامات ماجراجویانه و تروریستی آمریکا در منطقه» استناد می‌کند که سال ۹۶ به تصویب مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان رسید.


title: ریچارد گولدبرگ

text: گلدبرگ با انتشار توئیتی اقدام وزارت خارجه جمهوری اسلامی را برای خود «افتخارآمیز» توصیف کرد. وی در این توییت نوشت: «اکنون نشان دیگری به افتخارات من اضافه شد: تحریم توسط ایران به خاطر هماهنگ کردن کارزار فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی.»


title: تلقین (ابهام‌زدایی)

text: تلقین (واژه‌ای عربی به‌معنی تفهیم کردن) فرایندی روان‌شناختی‌ست.


title: تلقین (ابهام‌زدایی)

text: تلقین همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:


title: فریوکا یوترلا

text: فریوکا یوترلا بید (حشره) ای از راسته پروانه‌سانان و خانواده شاپرک‌های قارچ می‌باشد. این حشره در قاره آمریکا و هوای مرطوب یافت می‌شود. منبع غذایی این حشره تارعنکبوت و ابریشم ساخته شده توسط دیگر بندپایان است.


title: دادسرای فرهنگ و رسانه

text: دادسرای فرهنگ و رسانه یکی از دادسراهای تخصصی در نظام قضایی جمهوری اسلامی ایران است که به تحقیق و تعقیب در «حوزهٔ فرهنگ و جرایم مربوط به آن» می‌پردازد. این دادسرا در ماه بهمن سال ۱۳۸۹ تأسیس شد. به گفتهٔ عباس جعفری دولت‌آبادی، حوزهٔ فعالیت‌های دادسرای فرهنگ و رسانه در ده محور «میراث فرهنگی، چاپ و ادبیات هنری، هنرهای اجرایی، هنرهای تجسمی، سینما، رادیو، تلویزیون، طبیعت و مسائل مربوط به محیط‌زیست» است. عمدهٔ جرایم مطرح‌شده در این دادسرا جنبهٔ عمومی دارند و و با ارجاع دادستان تهران و تعیین شعبهٔ بدون شاکی خصوصی اعلام جرم انجام می‌شود.


title: دادسرای فرهنگ و رسانه

text: مقر این دادسرا در میدان ۱۵ خرداد تهران و طبقه فرهنگ ساختمان مرکزی دادسرای عمومی و انقلاب تهران قرار دارد. .


title: مثلث (فیلم ۱۹۶۷)

text: مثلث () یک فیلم است محصول سال ۱۹۶۷، به کارگردانی هنریک مالیان و نویسندگی


title: مستربیست

text: جیمی دونالدسون، با نام مستعار مستر بیست (به انگلیسی: MrBeast؛ زاده ۷ فوریهٔ ۱۹۹۸)، یوتیوبر و نیکوکار اهل آمریکا است. او در شهر گرین ویل کارولینای شمالی زندگی و کار می‌کند. اکثریت ویدیوهای او شامل اهدای پول، هدیه یا اشیای دیگر به افراد نیازمند می‌شود. شمار دنبال کنندگان کانال یوتیوب مستر بیست در سال ۲۰۲۱ از ۸۷ میلیون نفر عبور کرد.


title: جیمز چارلز

text: جیمز چارلز دیکینسون (زاده ۲۳ مه ۱۹۹۹) ستاره اینترنتی، یوتیوبر و هنرمند آرایش آمریکایی است. او در ۲۰۱۶ اولین مردی شد که در جلد نشریه کاور گرل حضور پیدا می‌کند.


title: جیمز چارلز

text: چارلز اهل شهر بیت‌لحم واقع در ایالت نیویورک است و در ژوئن سال ۲۰۱۷ از دبیرستان مرکز بیت‌لحم در ایالت نیویورک فارغ‌التحصیل شده‌است. تا سال ۲۰۱۹، دارایی خالص وی ۱۲ میلیون دلار تخمین زده شده‌است.


title: جیمز چارلز

text: چارلز بیشتر با آموزش‌های مربوط به آرایش در یوتیوب شناخته می‌شود، او در اول دسامبر ۲۰۱۵ این کانال را راه‌اندازی کرد. در حال حاضر او ۲۴,۴ میلیون مشترک دارد و هم‌اکنون او به دنبال شده‌ترین کانال زیبایی در یوتیوب تبدیل شده‌است. در ۶ مه ۲۰۱۹، کانال وی ۱۶٫۶ میلیون مشترک داشت و در ۱۱ مه ۲۰۱۹ او به اولین شخصیت یوتیوب تبدیل شد که بیش از ۱ میلیون مشترک را در ۲۴ ساعت از دست داد.


title: جیمز چارلز

text: در ۱۱ اکتبر ۲۰۱۶، در هفده سالگی، چارلز به عنوان اولین سخنگوی مردانه برای لوازم آرایشی برند کاورگرل شناخته شد و در کنار سفیر برند کیتی پری فعالیت کرد.


title: جیمز چارلز

text: در ژانویه سال ۲۰۱۹، او به بیرمنگام انگلیس دعوت شد تا دومین فروشگاه لوازم آرایشی مورف کازمتیکز را افتتاح کند. در مارس سال ۲۰۱۹، چارلز آرایش ایگی آزیلیا، خواننده استرالیایی را برای موزیک ویدیوی «» را انجام داد.


title: جیمز چارلز

text: در آوریل ۲۰۲۰، چارلز تأیید کرد که سریال خودش به نام اینستنت اینفلوئنسر منتشر خواهد شد. در این سریال، هدف پیدا کردن ستاره اینترنتی زیبایی است و چارلز میزبان او خواهد شد.


title: جیمز چارلز

text: در فوریه سال ۲۰۱۷، او پس از توئیت یک شوخی که در مورد آفریقا و ابولا که «توهین‌آمیز» برداشت شد، مورد انتقاد قرار گرفت. وی بعداً عذرخواهی کرد و گفت: «من از آنچه که گفتم بسیار متاسفم. هیچ بهانه‌ای وجود ندارد. هیچ‌کس مدیون بخشش نیست، اما من از این تجربه چیزهای زیادی آموخته‌ام. امیدوارم افرادی که ممکن است دنبال‌کننده من باشند، بتوانند از اشتباهاتم بیاموزند و آنها را تکرار نکنند.»


title: جیمز چارلز

text: در تاریخ ۱۰ مه ۲۰۱۹، همکار طولانی مدت چارلز، به اسم تاتی وستبروک، یک ویدئوی ۴۳ دقیقه ای را با عنوان «خداحافظ خواهر…» در کانال یوتیوب خود بارگذاری کرد که به از چارلز به شدت انتقاد کرد.


title: جیمز چارلز

text: وستبروک در ویدئوی خود چارلز را به عدم اعتماد به نفس، «دستکاری در رابطه جنسی مردم» و «استفاده از … شهرت، قدرت و پول برای بازی با احساسات مردم» متهم کرد. پس از این، کانال چارلز در کمتر از ۲۴ ساعت بیش از ۱ میلیون مشترک از دست داد.


title: جیمز چارلز

text: این روند نزولی از ۱۶٫۶ میلیون مشترک در حدود ۶ مه ۲۰۱۹ به پایین‌ترین نقطه از ۱۳٫۴ میلیون نفر در ۱۵ مه ۲۰۱۹ ادامه داد و در روزهای بعد بهبودی اندکی پیدا کرد. تعداد مشترکان وستبروک در مدت مشابه بیش از چهار میلیون افزایش یافت.


title: جیمز چارلز

text: چارلز بعداً ویدئویی با پاسخ ۸ دقیقه ای با عنوان «تاتی» را بارگذاری کرد و به موضوعات مطرح شده توسط وستبروک پرداخت و او، همسرش و طرفدارانس عذرخواهی کرد. این فیلم بازخورد منفی زیادی را دریافت کرد و به یکی از «۱۰ ویدئوهایی که بیشترین دیس لاک را در کل تاریخ یوتیوب دارند» تبدیل شد.


title: جیمز چارلز

text: در ۱۸ مه ۲۰۱۹، چارلز یک فیلم ویدئویی دوم و ۴۱ دقیقه ای به نام «دروغ کافی است» منتشر کرد که در آن به اظهارات وستبروک پرداخته‌است.


title: جیمز چارلز

text: چارلز در این ویدئو مدارک و شواهدی را ارائه می‌داد که بسیاری از اتهامات وستبروک را رد می‌کرد و به حمایت مجدد از چارلز و انتقاد از وستبروک منجر شد؛ و پس از مدت کوتاهی از انتشار این ویدئو، چارلز دوباره یک میلیون مشترک به دست آورد و وستبروک دویست هزار نفر را از دست داد. وستبروک بعدها فیلم «خداحافظ خواهر» را از کانال یوتیوب خود حذف کرد.


title: کمپین ریاست‌جمهوری ایمی کلوبشار، ۲۰۲۰

text: کمپین ریاست‌جمهوری ایمی کلوبشار () در روز ۱۰ فوریهٔ ۲۰۱۹ اعلام شد. پیش از اعلام این کمپین انتخاباتی، ایمی کلوبشار، نمایندهٔ ایالت مینه‌سوتا در مجلس سنای ایالات متحده، به‌عنوان یک نامزد بالقوه برای ریاست‌جمهوری ایالات متحده مطرح شده بود.


title: کمپین ریاست‌جمهوری ایمی کلوبشار، ۲۰۲۰

text: ایمی کلوبشار یک روز پیش از سه‌شنبه بزرگ کمپین خود را متوقف کرد و بعد حمایت خود را از جو بایدن اعلام نمود.


title: فاحشگی اجباری

text: فاحشگی اجباری یا استثمار جنسی تجاری گونه‌ای تن‌فروشی یا بردگی جنسی است که در پی اجبار شخص ثالث صورت می‌گیرد. عبارت فاحشگی اجباری در کنوانسیون‌های بین‌المللی و انسان‌دوستانهٔ متعددی از جمله اساسنامه دیوان بین‌المللی کیفری (اساسنامهٔ رم) آمده‌است، ولی تعریف آن گنگ بوده‌است و وحدت رویهٔ چندانی در تحقیق و تعقیب دربارهٔ آن وجود نداشته‌است.


title: فاحشگی اجباری

text: گزارشگر ویژه در گزارش بردگی سال ۱۹۹۸ هم اعلام داشت: «اصطلاح فاحشگی اجباری یا به فاحشگی واداشتن در کنوانسیون‌های بین‌المللی و بشردوستانه مورد تصریح قرار گرفته‌اند اما به‌طور صحیح درک نشده و به‌طور مداوم نیز مورد استفاده قرار نگرفته‌اند.» به گفتهٔ این گزارش مشخص‌ترین مواردی که ممکن است به‌عنوان فاحشگی اجباری توصیف شود مترادف با بردگی جنسی است و به‌طور صحیح‌تر و آسان‌تر می‌تواند تحت همین منوال مورد پیگرد قرار گیرند. این مسئله بارها مورد بحث واقع شده‌است که بردگی جنسی شامل بیشتر موارد فحشای اجباری بوده‌است که عموماً شامل مواردی می‌شود که در آن شخصی، شخص دیگر را که وادار به اعمال جنسی نموده‌است تحت کنترل خود دارد.


title: فاحشگی اجباری

text: عده‌ای نیز بر این عقیده‌اند که استفاده از «فحشای اجباری» به جای «بردگی جنسی» ممکن است موجب کوچک جلوه دادن این جرم شود؛ زیرا عنوان مزبور اعمال قبیح قانون‌شکنی و زورگویی را می‌پوشاند که خود از صفات مشخصه بردگی جنسی هستند. درحقیقت اصطلاح «فاحشگی»، ارائه خدمات جنسی به‌عنوان قسمتی از معاوضه (هرچند که شخص در شرایط اجبار به آن تن دردهد) را به ذهن متبادر می‌نماید. به‌علاوه «فاحشگی» بیانگر آن است که اعمال جنسی با رضایت قربانی شروع می‌شود تا مجرم.


title: دن فریدنبرگ

text: دن فریدنبرگ () هنرپیشه اهل انگلستان است.


title: دن فریدنبرگ

text: از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به "اولتیماتوم بورن"، "اما" و "در واقع عشق" اشاره کرد.


title: لیندن دیوید هال

text: لیندن دیوید هال (; – ) یک خواننده، ترانه‌سرا، تنظیم‌کننده و تهیه‌کننده موسیقی اهل انگلستان بود. وی بین سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۶ میلادی فعالیت می‌کرد.


title: لیندن دیوید هال

text: از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به "در واقع عشق" اشاره نمود.


title: عبدول سالیس

text: عبدول سالیس (؛ زادهٔ ) هنرپیشه اهل بریتانیا است.


title: عبدول سالیس

text: از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به "در واقع عشق"، "پسران پرواز"، "افسانه‌های واهی" و "صحرا" اشاره کرد.


title: سندی ولچ

text: سندی ولچ (؛ زادهٔ ) یک فیلم‌نامه‌نویس اهل بریتانیا است.


title: سندی ولچ

text: از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است می‌توان به "اِما" اشاره نمود.


title: ساموئل سیم

text: ساموئل سیم () یک آهنگساز و موسیقی‌دان، ترانه‌سرا و تهیه‌کننده موسیقی اهل بریتانیا است.


title: ساموئل سیم


title: مهرفلت

text: مَـهِـرِفلت (به انگلیسی: Magherafelt) یک منطقهٔ مسکونی در بریتانیا است که در شهرستان لندندری واقع شده‌است.


title: مهرفلت

text: مَـهِـرِفلت ۸٬۳۷۲ نفر جمعیت دارد.


title: لورا پایپر

text: لورا پایپر (؛ زادهٔ ۱۹۸۰) بازیگر اهل ایرلند شمالی است.


title: لورا پایپر

text: از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به "سلطنت آتش"، "اِما"، "لوتر"، "شهر هالبی"، "مأموران مخفی"، "شاهد خاموش"، "هکس" و "گروه آی‌تی" اشاره نمود.


title: اما (مجموعه تلویزیونی)

text: اِما () یک مجموعه تلویزیونی درام بریتانیایی است که بر پایهٔ رمان «اِما» اثرِ جین آستن ساخته شد و در ۴ قسمت در سال ۲۰۰۹ میلادی منتشر شد.


title: اهانت سیاسی

text: اهانت سیاسی بیانیهای از یک سیاستمدار در مورد یک سیاستمدار دیگر است که حاوی مقاصد توهین‌آمیز یا بدنام کردن است. اهانت سیاسی در هیچ‌یک از پروتکل‌های سیاسی تعریف نشده و به‌شدت توصیه می‌شود که در زبان دیپلماتیک از آن بپرهیزند.


title: گفتاری درباره اصلاح حکومت فلورانس

text: گفتاری دربارهٔ اصلاح حکومت فلورانس (به زبان ایتالیایی: "Discorso sopra il riformare lo stato di Firenze) کتابی از دانشمند سیاسی ایتالیایی نیکولو ماکیاولی نوشته شده در سال ۱۵۲۰ (میلادی) است."


title: سه سرگشته در شب

text: سه سرگشته در شب () فیلمی آمریکایی اثر گرگ آراکی و منتشر شده در ۱۹۸۷ است. در این فیلم دارسی مارتا، جان لاک و مارک هاول بازی کرده‌اند. این فیلم داستان سه نفر را بررسی می‌کند که رابطهٔ دگرجنس‌گرایانه‌یشان در حال از هم پاشیدن است و احتمال به وجود آمدن یک رابطهٔ همجنس‌گرایانه وجود دارد.


title: آخرهفته طولانی (ای ناامیدی)

text: آخرهفته طولانی () فیلمی آمریکایی اثر گرگ آراکی است. در این فیلم برت ویل نقش ایفا می‌کند. داستان این فیلم، داستان سه زوج، یک گی، یک لزبین و یک دگرجنس‌گرا را در طی یک آخرهفته دنبال می‌کند.


title: نسل نابودی

text: نسل نابودی () یک کمدی سیاه به کارگردانی گرگ آراکی است.


title: نسل نابودی

text: این فیلمی قسمت دوم سه‌گانه‌ای است که به «سه‌گانهٔ آخر الزمانی نوجوانی» مشهورند. فیلم اول کاملاً به‌گارفته و فیلم سوم هیچ‌کجا نام داشت.


title: شکوه (فیلم ۱۹۹۹)

text: شکوه () فیلمی کمدی-رمانتیک بریتانیایی به کارگردانی گرگ آراکی است. بازیگران این فیلم کاتلین رابرتسون، جاناتان شیچ و مت کیزلار هستند که فیلم به رابطهٔ بازبین سه شخصیت اصلی می‌پردازد.


title: پایان زنده

text: پایان زنده () فیلمی کمدی-درام به کارگردانی گرگ آراکی است. بعضی منتقدین از این فیلم به عنوان تلما و لوییز همجنس‌گرایانه یاد کرده‌اند. این فیلم در سال ۱۹۹۲ در جشنواره فیلم ساندنس نامزد بهترین فیلم شد.


title: هیچ‌کجا

text: هیچ‌کجا () یک کمدی سیاه آمریکایی به کارگردانی گرگ آراکی است، با بازی جیمز دووال و ریچل ترو در نقش یک زوج دوجنسگرا.


title: هیچ‌کجا

text: این فیلمی قسمت سوم سه‌گانه‌ای است که به «سه‌گانهٔ آخر الزمانی نوجوانی» مشهورند. فیلم اول کاملاً به‌گارفته و فیلم دوم نسل نابودی نام داشت.


title: بهترین.بدترین.آخر هفته.همیشه

text: بهترین. بدترین. آخر هفته. همیشه () یک سریال نت‌فلیکس است.


title: اندی برکمن

text: اندی برکمن (؛ زادهٔ ) فیلم‌نامه‌نویس، موسیقی‌دان، و مجری رادیو اهل ایالات متحده آمریکا است.


title: پلیس خوب

text: پلیس خوب () داستان جنایی کمدی-درام ساخته اندی برکمن است.


title: کیمی اشمیت شکست‌ناپذیر

text: کیمی اشمیت شکست‌ناپذیر () یک کمدی موقعیت ساخته تینا فی و با درخشش الی کمپر است.


title: ابی هالند

text: ابیگیل آرکین کیبل هالند یک شخصیت خیالی در کتاب‌های کامیک آمریکایی منتشر شده توسط دی‌سی کامیکس است. او خواهرزاده شخصیت بدذات آنتون آرکین، همسر سابق متیو کیبل (با نام مستعار دیریم ریون متیو)، و همچنین همسر و شریک سوامپ تینگ و از او مادر تفی هالند است. شخصیت ابی هالند توسط لن وین و برنی رایتسون خلق شده‌است؛ که برای نخستین بار در شمارهٔ ۳ از مجموعه "سوامپ تینگ" (مارس ۱۹۷۳) حضور پیدا کرد. توانایی‌های ماورای طبیعی هالند شامل همدلی، دورآگاهی و دورجنبی می‌باشد.


title: ابی هالند

text: کاری ورر نقش این شخصیت را در مجموعه تلویزیونی "سوامپ تینگ" (۱۹۹۰)، و کریستال رید در "سوامپ تینگ" (۲۰۱۹) ایفا کرده‌است


title: فهرست برنامه‌های اصلی نتفلیکس

text: نتفلیکس یک ارائه‌دهنده‌ٔ رسانه‌ای جهانی آمریکایی است که تعدادی از برنامه‌های اصلی، از جمله مجموعه‌های اصلی، ویژه (از جمله ویژه‌برنامه‌های استندآپ کمدی)، مینی سریال‌ها، مستند و فیلم‌ها را پخش می‌کند. تولیدات اصلی نتفلیکس همچنین شامل ادامهٔ سریال‌های لغوشده از شبکه‌های دیگر، و همچنین مجوز یا تولید مشترک محتوا از پخش‌کننده‌های بین‌المللی برای پخش انحصاری در مناطق دیگر است که در آن مناطق به عنوان محتوای "اصلی نتفلیکس" نیز شناخته می‌شود. نتفلیکس قبلاً از طریق Red Envelope Entertainment محتوا تولید می‌کرد. از آن زمان این شرکت محتوای اصلی خود را افزایش داده است.


title: فهرست برنامه‌های اصلی نتفلیکس

text: در این مقاله، همهٔ برنامه‌های ذکرشده در پایین به زبان انگلیسی هستند، مگر اینکه خلاف آن ذکر شده باشد، بر اساس ژانر یا قالب اصلی آن سازمان‌دهی شده‌اند و بر اساس تاریخ پخش مرتب شده‌اند. این نمایش‌ها تولید اصلی‌شان را به سفارش نتفلیکس انجام دادند، یا فصل‌های دیگری به سفارش نتفلیکس داشتند.


title: فهرست برنامه‌های اصلی نتفلیکس

text: این نمایش‌ها اصالتاً توسط Netflix سفارش داده شده بودند، یا فصل‌های اضافی توسط Netflix سفارش داده شده بود.


title: فهرست برنامه‌های اصلی نتفلیکس

text: بریتانیایی


title: آزمایشگاه علوم فضایی

text: آزمایشگاه علوم فضایی ; (SSL)، یک واحد تحقیقاتی سازمان یافته وابسته به دانشگاه کالیفرنیا، برکلی است. این واحد آزمایشگاهی تحقیقاتی در برکلی هیلز در سمت بالای محوطهٔ دانشگاه قرار گرفته‌است. این آزمایشگاه تاکنون پروژه‌هایی را در زمینه‌های مختلف علوم فضایی توسعه داده و هنوز ادامه می‌دهد.


title: آزمایشگاه علوم فضایی

text: "آزمایشگاه علوم فضایی" ایجاد و توسعه پروژهٔ ستی در خانه؛ که پیشبرد کاربرد رایانه توزیع شده به علوم فضایی است را ایجاد و توسعه داده و به نگهداری آن ادامه می‌دهد.


title: آزمایشگاه علوم فضایی

text: این آزمایشگاه پروژه‌های مرتبط به غبار ستاره در خانه (Stardust @ home) و زیرساخت باز برکلی برای رایانش تحت شبکه (BOINC)؛ که یک پروژهٔ دانشوری شهروندی استرا، ایجاد کرده‌است.


title: آزمایشگاه علوم فضایی

text: "آزمایشگاه علوم فضایی" مقر گروه پژوهشی فیزیک فضایی است که تحقیقات فیزیک پلاسما را انجام می‌دهد.


title: آزمایشگاه علوم فضایی

text: این آزمایشگاه ماموریت‌های زیادی را برای ماهواره‌ها طرح و ایجاد کرده و به عنوان یک ایستگاه زمینی برای این ماموریت‌ها نیز ایفای نقش می‌کند. برخی از ماهواره‌های توسعه‌یافته توسط این آزمایشگاه:


title: باشگاه کلاغ‌ها

text: باشگاه کلاغ‌ها () یک کمدی-درام از برنامه‌های اصلی نت‌فلیکس است.


title: گیوم کرتین مالزرب

text: گیوم کرتین مالزرب (تولد:۱۷۲۱-مرگ:۱۷۹۴)، نویسنده، حقوق دان، سیاست مدار فرانسوی و عضو فرهنگستان فرانسه در دوران لوئی شانزدهم بود. در پاریس از خانواده ای اشرافی به دنیا آمد و بعد از انقلاب فرانسه اعدام شد.


title: خط خون (مجموعه تلویزیونی)

text: خط خون () یکی از برنامه‌های اصلی نت‌فلیکس در ژانر دلهره‌آور است.


title: پرومتافاز

text: پیشاپس‌چهر یا پرومتافاز،دومین مرحله از فرایند رشتمان در تقسیم یاخته در جانداران یوکاریوت است. در این فاز،پوشش هسته و شبکه آندوپلاسمی تجزیه می شوند تا رشته های دوک بتوانند به کروموزوم ها متصل شوند.(در قارچ ها دوک تقسیم درون هسته یاخته تشکیل می شود.)در همین حال سانترومر کروموزوم ها به رشته های دوک متصل می شوند و می توانند کروموزوم ها را در یاخته حرکت دهند.


title: شرکت کانال سوئز

text: شرکت کانال سوئز () ابرشرکت در ساخت کانال بود که در سال ۱۸۵۹ توسط فردینان دو لیسپس ساخته شد. در سال ۱۹۵۶ پس از اینکه جمال عبدالناصر این شرکت را ملی‌سازی کرد بحران سوئز به وجود آمد. این شرکت در ۱۹۶۲ پس از پرداخت‌های نهایی تحت کنترل کامل مصر قرارگرفت و نهایتاً ۱۹۹۷ با شرکتی فرانسوی ادغام شد.


title: شیعه‌شدگان

text: شیعه شدگان، یا به اصطلاح اسلامی، مستبصرون، کسانی هستند که از مذهب و دینی دیگر، به اسلام شیعی گرایش پیدا کنند.


title: شیعه‌شدگان

text: شیعه شدگان که به اصطلاح دیگر مستبصرون نیز شناخته می‌شوند، به افرادی اطلاق می‌شود که از مذهب و دینی دیگر، به اسلام شیعی گرایش پیدا کرده‌باشند. اولین بار به مسلمان شدگان، از جانب محمد -پیامبر اسلام- این واژه اطلاق شده‌است. این واژه در لغت به معنای بصیرت یافته‌است که از واژه مصدری «استبصار» اخذ شده‌است.


title: شیعه‌شدگان

text: تغییر دین از دوران ظهور اسلام و پیوستن به مذهب تشیع از دوران پس از پیامبر اسلام، رونق داشته‌است؛ با این حال برخی استبصار را تنها مربوط به قرن‌های متاخر می‌دانند. عواملی که به گرایش نسبت به تشیع از اهمیت بالایی برخوردار هستند، احادیث محمد در فضیلت خاندانش، ماجرای کشته شدن حسین بن علی، علاقه مسلمانان نسبت به خاندان پیامبر، شفافیت در عقائد شیعی، اخبار مهدی موعود و روایات آخرالزمان و حملات تکفیری‌ها به شیعه می‌باشد.


title: سوامپ تینگ (مجموعه تلویزیونی ۲۰۱۹)

text: سوامپ تینگ یک مجموعهٔ تلویزیونی آمریکایی تحت وب در ژانر ابرقهرمانی، ترسناک و درام است که بر پایهٔ شخصیتی خیالی به همین نام از شرکت دی‌سی کامیکس ساخته شده‌است. نخستین قسمت مجموعه در ۳۱ مهٔ ۲۰۱۹ پخش شد. در ژوئن ۲۰۱۹، ساخت مجموعه یک هفته پس از پخش یکمین قسمت، متوقف شد.


title: پونی کوچولو: دختران اکواستریا (مینی‌سریال)

text: پونی کوچولو: دختران اکواستریا - مینی سریال این مینی سریال بعد از فیلم پونی کوچولو: دختران اکواستریا- *افسانه اورفری* ساخته شد. (همچنین شناخته شده به نام های پونی کوچولو: دختران اکواستریا - فیلم جادویی - رقص جادویی - جادوی رقص - آینه جادویی در رسانه های خانگی و به عنوان پونی کوچولو: دختران اکواستریا - داستان های کنترلات در هاسبرو ساخته شده. یک مینی سریال انیمیشنی کانادایی - آمریکایی که در ادامه دختران اکواستریا-افسانه اورفری ساخته شده و در مجموع سه قسمت ۲۲ دقیقه ای است در ایالات متحده در خانواده دیسکاوری از ۲۴ ژوئن تا ۸ ژوئیه ۲۰۱۷ منتشر شده است.


text: این مجموعه به دنبال زندگی روزمره و ماجراهای دانش آموزان دبیرستان کنترلات - توآلایت اسپارکل، سانست شیمر، اپل جک، فلاترشای، پینکی پای، رینبودش و رریتی - پس از وقایع "" می پردازد.


title: شاپور یکم

text: شاپور یکم (به پارسی میانه: 𐭱𐭧𐭯𐭥𐭧𐭥𐭩)، دومین شاهنشاه ایران‌شهر از دودمان ساسانی بود که پس از مرگ پدرش اردشیر بابکان، مؤسس شاهنشاهی، در ۱۲ آوریل ۲۴۰ میلادی به فرمانروایی رسید. وی پیش از رسیدن به شاهنشاهی به‌عنوان نایب‌السلطنه، در نبردهای زیادی علیه اشکانیان شرکت جست و توانست جایگاه رفیعی در نزد پدرش پیدا کند.


title: شاپور یکم

text: پس از مرگ اردشیر، شاپور زمام امور را در دست گرفت و در ابتدای سلطنت خویش با دعوت دینی مانی رو به رو شد؛ و به سبب اینکه وی در سیاست خویش از تسامح دینی استفاده می‌کرد، از او حمایت نمود؛ و در نهایت توانست از شیوه‌های نوین مانی برداشت‌های لازم را داشته باشد و در وحدت حکومت از وی استفاده نماید. در خصوص اداره اوضاع دینی کشور می‌توان گفت که شاپور همانند پدر خویش توانایی اداره این امور را نداشته‌است بنابراین اداره کلیه این امور را با قدرت تصمیم‌گیری آزاد کاملاً به عهده یک روحانی به‌نام کرتیر گذاشته بود و کرتیر هم قوانین مذهبی جدیدی را برای حکومت ساسانی تصویب نمود.


title: شاپور یکم

text: شاپور در زمان سلطنت خویش در سه دوره با رومیان نبرد کرد. در دوره اول جنگ‌ها دو جنگ با رومیان را پشت سر گذرانید. نبرد اول که در رأس‌العین رخ داد در ادامهٔ جنگی بود که از زمان پدر او اردشیر شکل گرفته بود و در زمان شاپور ادامه داشت. در نبرد دوم سپاه ایران به همراه سپاه رومیان در محلی بنام مشیک رو در روی یکدیگر قرار گرفتند. اما سرانجام به شکست سپاهیان روم منجر شد و قرارداد ۲۴۱ میلادی هم از جمله پیامدهای منفی این جنگ با رومیان بود و از پیامدهای مثبت این جنگ برای ساسانیان، بدست آوردن سرزمین ارمنستان بود که از جمله مهمترین شهرهای این دوران بشمار می‌رفت. در دوره دوم جنگ‌های شاپور از سال ۲۵۲ تا ۲۵۳ میلادی جنگ‌هایش را علیه امپراتوری روم آغاز کرد و توانست در این جنگ‌ها شکست سنگینی را به رومیان تحمیل کند و یک ارتش قوی رومی را در نبرد بربلیسوس شکست دهد و استان‌های شرقی را به چنگ خود درآورد. دوره سوم جنگ‌ها در اثر شکسته شدن قرارداد ۲۴۴ میلادی جنگ دیگری میان ایران و روم درگرفت و ایرانیان توانستند علاوه بر شکست دادن رومیان انطاکیه را نیز از آن خود کنند. در این دوره باز هم شاهد حملات رومیان به سمت شرق هستیم و رومیان که از فتوحات ساسانیان خشمگین شده بودند به سمت شرق حمله نموده و در سال ۲۵۴ میلادی، والریانوس به همراه سپاهیان خود به شرق لشکرکشی نمود. سرانجام در شهر ادسا نبردی میان سپاه وی و ساسانیان درگرفت که در نهایت سپاه رومیان شکست خورده و در نهایت والریانوس اسیر سپاه ساسانی شد. سرانجام در این دوره از جنگ‌ها گوردیانوس دیگر امپراتور رومی جان خود را از دست می‌دهد و فیلیپ عرب هم مجبور به خراج‌گزاری می‌شود.


title: شاپور یکم

text: در خصوص شیوه نظام پولی این دوره می‌توان گفت که شاپور در ضرب سکه از شیوه ساختاری پدر خویش استفاده نمود و توانست از عناوینی که در زمان اردشیر استفاده شده بود، سکه‌های خویش را ضرب کند و در عرصه ترویج سکه تلاش‌های لازم را به سرانجام برساند. در زمان حکمرانی رفتار مناسبی با تمام ادیان داشت به طوری که با مسیحیان و زرتشتیان و یهودیان سرزمین خویش به‌طور یکسان رفتار می‌کرد و احترامی که به این ادیان می‌گذاشت سبب آرامش و استقلال دینی این ادیان شد.


title: شاپور یکم

text: شاپور در زمان زندگی خود شهرهای فراوانی را بنا کرد که از جمله این شهرها بیشاپور است. این شهر با همراهی اسیران رومی ساخته شد. علاوه بر بیشاپور، گندی شاپور هم که یکی از مراکز مهم علمی و پزشکی این دوران شناخته شده در زمان شاپور بنا شده‌است. شاپور علاوه بر بنا کردن شهرها به بازسازی شهرها نیز پرداخته‌است که یکی از این شهرها پیروز شاپور بوده که محل جمع‌آوری تجهیزات نظامی بوده‌است. یکی از میراث ارزشمندی که شاپور از خود برجای گذاشته، سنگ‌نبشته‌ای در کعبهٔ زرتشت است که اطلاعات مهمی در خصوص سرزمین‌های ایرانشهر ارائه می‌کند. علاوه بر کتیبه کعبه زرتشت می‌توان به سایر میراث شاپور از جمله غار شاپور و دیگر نقوش او در نقش رستم و حاجی‌آباد و تنگ براق و… اشاره نمود. سرانجام شاپور پس از سی سال حکومت در ۲۷ می ۲۷۰ یا ۲۷۲ در شهر بیشاپور بر اثر بیماری درگذشت و حکومت را به پسرش هرمز اردشیر واگذار کرد.


title: شاپور یکم

text: سه تن از شاهنشاهان ساسانی و شخصیت‌های مهم دیگری در دورهای بعد شاهنشاهی ساسانی به این نام شناخته شده‌اند. نام شاپور برگرفته شده از ریشهٔ ایرانی باستان "xšāyaθiyahyā-puθra" به معنی «پسر پادشاه» است و در اصل باید عنوانی برای کسانی باشد که بعدها در قرن ۲ میلادی به عنوان نام شخصی به‌کار گرفته شده‌است. اگر چه در اسامی پادشاهان پارتی در تواریخ عربی - ایرانی (همچون ابوریحان بیرونی) نیز دیده می‌شود. صورت‌های دیگر این نام شامل پارتی "šhypwhr"؛ فارسی میانه با خط پهلوی کتیبه‌ای "šhpwhry" ()؛ پهلوی - مانوی "š’bwhr"؛ پهلوی کتاب‌نویس "šhpwhl"؛ ارمنی "šapowh"؛ سریانی "šbwhr"؛ سغدی "š’p(‘)wr"؛ یونانی "Sapur ,Sabour" و "Sapuris"؛ لاتین "Sapores" و "Sapor"؛ عربی سابور و شابور؛ و فارسی نو شاپور، شاهپور و شاهفور است.


title: شاپور یکم

text: شاپور پسر اردشیر بابکان، دومین شاهنشاه ساسانی است که گزارش‌های تاریخیِ گوناگونی در مورد نیا و نسب اردشیر و پسرش شاپور وجود دارد. برای نمونه براساس گفتهٔ طبری، اردشیر پسر بابک پسر ساسان بوده‌است. در روایتی دیگر که در "کارنامهٔ اردشیر بابکان" ذکر شده، و "شاهنامهٔ فردوسی" نیز آن را گفته‌است، چنین آمده‌است که اردشیر، زادهٔ ازدواج ساسان ــ فردی از نوادگان دارا ــ با دختر بابک، حاکمی محلی در ایالت پارس بوده‌است. در کتاب "کارنامهٔ اردشیر بابکان" که در دوران پس از زندگی اردشیر بابکان نوشته شده‌است، وی «اردشیر کی بابکان از تخمهٔ ساسان و از ناف دارا شاه» خوانده شده‌است. دریایی براساس این گفته اذعان می‌کند که اردشیر می‌توانسته‌است نسب خود را به هر آن که می‌توانسته نسبت دهد؛ انتساب اردشیر به کیانیان اسطوره‌ای با لقب «کی» در کنار پیوند دادن خویش به «ساسان» که ایزدی نگهبان و اسرارآمیز می‌بوده و همچنین دارا ــ که احتمالاً تلفیقی بوده‌باشد از داریوش بزرگ و دوم هخامنشی با دارای یکم و دوم از دودمان شاهان محلی پارس ــ، نشان از تبار ساختگی او می‌دارد. با این حال روایت دیگری نیز در باب نسب اردشیر بابکان وجود دارد که روایت متفاوتی از نسب و نیا وی می‌دهند اما براساس گفتهٔ حمدالله مستوفی در کتاب "تاریخ گزیده"، اردشیر پس شکست دادن اردوان، دختر وی آواز را به ازدواج خود درآورد اما پس از مدتی آواز قصد مسموم کردن اردشیر را داشت اما شاهنشاه ساسانی متوجه شد و دستور قتل وی را صادر کرد اما آواز اعلام کرد که حامله‌ست و از آنجایی اردشیر فاقد فرزند و پسر بود، به توصیهٔ وزیر خود از مزگ وی صرف‌نظر کرد و پس از چند ماه شاپور پسر وی متولد شد.


title: شاپور یکم

text: علاوه بر تاریخ گزیده، "شاهنامه فردوسی"، ابن اثیر، "حبیب السیر"، طبری و … این موضوع را تصدیق می‌کنند. اما با توجه به مدت سلطنت اردشیر پس از مرگ اردوان، ۱۴ سال بوده‌است، به‌سختی می‌توان این روایت را پذیرفت؛ چرا که از این داستان این نتیجه به‌دست می‌آید که شاپور در این زمان که بر تخت می‌نشیند، ۱۳ ساله بوده‌است. در واقع شاهنشاهی شاپور از اواخر دوره حکومت پدرش شروع شد و قبل از آن به‌عنوان شریک وی را در کنترل شاهنشاهی ساسانی یاری می‌کرد.


title: شاپور یکم

text: برپایهٔ منابع موجود، بابک پدر اردشیر موبد آتشکدهٔ آناهیتا بود. او توانست جنگاوران محلی پارس که به این ایزد باورمند بودند را گرد هم آورد. در این هنگام، حکومت بلاش پنجم به‌سبب یورش سپتیموس سوروس امپراتور روم به میان‌رودان آشفته بود. احتمال دارد بلاش پنجم، بابک را پس از آنکه سربه‌شورش برآورد شکست داده، تا مدتی مجبور به گردن نهادن به حکومت پارتیان کرده‌باشد. احتمالاً قلمروی بابک نیز چیزی فراتر از خطهٔ پارس نبوده‌باشد. سپس بابک به اردوان پنجم نامه بنوشت و اجازه خواست تا پسرش شاپور را به‌جای گوچهر به قدرت برساند اما اردوان در پاسخ بابک و پسرش اردشیر را یاغی شناخت اما به‌واسطه اشتغال به مسائل داخلی و سرکوب مدعیان حکومت، نتوانست به یک قدرت نوپاخاسته در پارس اهمیت دهد. پس از مدتی بابک در تاریخی نامشخص مُرد و پسرش شاپور بر تخت نشست اما اردشیر، دیگر پسر بابک، از پادشاهی برادر خود دوری جست و درگیری‌های فراوانی میان آن دو شکل گرفت. اما طی این درگیری‌ها در اثر یک حادثه، شاپور جان خود را از دست داد و در نهایت اردشیر توانست خود را به عنوان پادشاه سرزمین پارس معرفی کند. وی برای گسترش قدرت خود، بسیاری شاهان محلی و زمین‌داران وابسته به پارتیان را مطیع خود ساخت. در مرحلهٔ نخست شورش، اردشیر با کنش‌هایی مانند ضرب سکه و ساخت شهرهای نو، قدرت مرکزی اشکانیان را به چالش کشید. او بلافاصله بعد از تثبیت سلطنت خود امرای ایالات مختلف را از بین برد و وحدتی در منطقه ایجاد نمود، همچنین حکومت خود را در خارج از محدودهٔ پارس ــ یعنی اصفهان و کرمان امروزی ــ به اثبات رساند. اردوان پس از فتوحات اردشیر در کرمان به حکم شوش دستور داد تا نیروهای وی را سرکوب و وی را نیز اسیر و به تیسفون بیاورد اما اردشیر توانست حاکم شوش را شکست دهد و منطقه تحت حاکمیت وی را به قلمروی خود اضافه کند. با گسترش فتوحات اردشیر به سمت تیسفون و تسلط وی بر ایالت میشان، سرانجام در جنگ اردشیر با اردوان در نبرد هرمزدگان در ۲۸ آوریل ۲۲۴ میلادی، اردوان به‌دست اردشیر کشته شد و سلسلهٔ اشکانی نیز سقوط کرد. پس از کشته‌شدن اردوان، فتوحات اردشیر ادمه یافت. طی سلسله اتفاقاتی، خاندان‌های بزرگ پارتی مطیع یا مغلوب اردشیر شدند.


title: شاپور یکم

text: اردشیر در طی حکمرانی خود بر پارس، توانست رومیان و سکاییان را از میان بردارد و پادشاه کوشان را پس از دو سال پیاپی جنگیدن مجبور به عقب‌نشینی کند و در نهایت توانست پادشاه ارمنستان را طی ده سال مقاومت مغلوب خود سازد. در دوران حکومت او، فرات تا مرو و هرات تا سیستان تحت سلطه حکومت پارس قرار داشتند؛ و نزدیک به نیم قرن توانست دشمنان خود را پیاپی شکست دهد؛ و طبق روایت گفته شده قبل از مرگ خود، شاپور را به عنوان جانشین خود معرفی نمود.


title: شاپور یکم

text: به‌دلیل سختی‌هایی که در زمینهٔ منابع وجود دارد، سال‌های پایانی و روز مرگ اردشیر به‌طور واضح مشخص و روشن نیست. احتمالاً شاپور، پسر اردشیر، به عنوان شریک در پادشاهی، در ۱۲ آوریل ۲۴۰ میلادی، تاج‌گذاری کرده باشد. وی پدر خود را پیاپی در جنگ با پارتیان همراهی می‌کرد که زمینه‌ای برای فتوحات خود در آینده شد. همچنین اردشیر او را آرامترین و باهوش‌ترین و شجاع‌ترین و تواناترین فرزندش معرفی نمود؛ و او را در مجلس نجیب‌زادگان جانشین خود اعلام نمود؛ همچنین شاپور در کتیبه‌های نقش رستم و فیروز آباد به عنوان وارث نمایان شده‌است. طبق گفته‌های بلعمی، اردشیر تاج را با دست‌های خودش بر سر شاپور گذاشت و مسعودی هم این سخن را تأیید می‌کند؛ و اضافه می‌کند که اردشیر برای خدمت به خدا بازنشسته شده‌است و یکسال یا بیشتر عمر کرده‌است. زمان تاج‌گذاری شاپور از سنگ‌نگاره‌های پیرچاوش واقع در سلماس در شمال غربی ایران که سهیم شدن شاپور در پادشاهی را نشان می‌دهد گرفته شده‌است. پاسخ این پرسش که آیا شاپور به عنوان شاهی بی‌شریک در دوران زندگانی اردشیر تاج بر سر نهاده، وابسته به تفسیر نوعی سکهٔ خاص است. در این سکه‌ها، شمایل اردشیر و پسرش شاپور همراه یکدیگر بر روی سکه کنده شده‌است. شریک‌کردن شاپور در قدرت، احتمالاً تدبیر اردشیر بوده تا مسئلهٔ جانشینی را بی‌دردسر و به‌راحتی حل کرده‌باشد که علت آن این امر بود که اردشیر پسران دیگری هم داشت و نگران آن بود که پسرانش همچون خودش، چشم به تاج و تخت دوخته باشند.


title: شاپور یکم

text: پیرامون سال شراکت شاپور در شاهنشاهی با اردشیر، در دست‌نبشته‌های مانوی کلن به زبان یونانی دربارهٔ زندگی مانی چنین آمده‌است:


title: شاپور یکم

text: همزمان با سال پایانی سلطنت اردشیر و سال نخستین شاهنشاهی شاپور، مانی در سال ۲۴۰ میلادی یعنی مصادف با ۲۴ سالگی‌اش، و در زمان اردشیر بابکان مدعی پیامبری شد. طبق گفته کریستن‌سن، مادر وی از خاندان اشکانی بوده که در هنگام تولد مانی در ایران سلطنت می‌کردند و احتمالاً فاتک پدر مانی نیز از همین دودمان باشد. وی در کودکی به آیین مغتسله تربیت شد اما پس از مدتی این آیین را انکار کرد. وی مدعی بود چندبار مکاشفاتی یافته و ملکی به‌نام صاحب و قرین اسرار عالم و حقایق عالم الهی به وی عرضه شده‌است. پس از سفر به هند و رجعت به ایران، دعوت خویش را آغاز کرد که در این زمان اردشیر بابکان از سلطنت کنار و پسرش شاپور به قدرت رسیده بود. وی پس از آغاز دعوت خود توانست عده‌ای را به آیین خود دعوت کند که نخستین پشتیبان او پسر اردشیر فیروز بود. پس از مرگ اردشیر، مدتی شاپور که بر خلاف پدرش در سیاست تسامح دینی را برگزید و از مانی به سبب برداشت‌های نوینی که داشت، حمایت نمود. همچنین شاپور در نظر داشت که در وحدت حکومت خود می‌تواند از او استفاده نماید و به همین سبب از او حمایت نمود و او شاپور را در سفرهای جنگی همراهی نمود. بنابر روایت کتاب "الفهرست"، هنگامی که مانی به حضور شاپور رفت بر هر دوش خود مشعل روشن کرده بود و در آن هنگام شاپور تصمیم گرفت که او را دستگیر کند و را به هلاکت برساند اما هنگامی که چشمش به او افتاد، حس اعتمادی را در او دید و علت آمدنش در نزد شاه را پرسید و شاپور هم به وی وعده داد که از او حمایت کند و آنگاه مانی از شاه طلب مساعدت کرد و تقاضا کرد که پیروان او بتوانند آزادانه دین او را تبلیغ کنند و در سایر قسمت‌های سرزمین ساسانی، مورد احترام قرار گیرد و آزادانه به هر جا قصد دارند، بروند که شاپور با درخواست وی موافقت کرد. طبق کتاب "کفالایا" که مانی شرح حال خود را در آن نوشته‌است، می‌توان اطلاعات مفیدی را در خصوص روابط او و شاپور ذکر نمود. مانی پس از اینکه شرحی در خصوص مسافرت هند و مراجعت به ایران چنین ذکر می‌کند:


title: شاپور یکم

text: طبق روایات مانویه، شاپور در آخر با مانی از در خصومت درآمد و بنابر روایت یعقوبی، شاپور تنها ده سال با مانی متحد شد و پس از آن او را اخراج کرد؛ و مانی نزدیک به ده سال در ممالک آسیای صغیر سرگردان بود. شمیدت نسبت به جزئیات روایات مشکوک است و معتقد است شاپور هرگز با مانی معارضه‌ای نداشته‌است.


title: شاپور یکم

text: علاوه بر شاپور، پسر او هرمزد هم به مانی احترام بسیاری گذاشته‌است. نظام دینی که مانی به کار می‌برد ثنویت یا دوگانه کیشی بود. همانگونه که خود او در کتاب "شاپورگان" بیان کرده‌است، نظام دینی او مبتنی بر دو اصل بوده‌است که همین باعث شکل‌گیری مذهب دو بُنی شده‌است. این نظام برای گسترش پیام خود از اصلاحات زرتشتی استفاده می‌نمود؛ و همین امر باعث گسترش این دین در قرن ۳ میلادی شد. نکته‌ای که باعث موفقیت امانی در گسترش آیین وی شد این بود که وی در بابل می‌زیست که در این مکان افراد با ادیان و خدایان مختلف در کنار یکدیگر می‌زیستند؛ که در این راستا توانست دین دو بنی خود را به همراه اصطلاحات و مفاهیم و واژه‌های محلی نفوذپذیرتر کند. همچنین او دبیرانی را استخدام نمود که علاوه بر ترویج دین او، به تحریر کتب دینی به زبان‌های ویژه می‌پرداختند. به عنوان مثال او یکی از کتاب‌های خود را به زبان پارسی تدوین نمود و نام آن را "شاپورگان" نامید آن را به شاپور تقدیم نمود. دلیل جهانی شدن دین او هم این بود که او خود را ادامه دهنده و تأیید کننده پیامبران دیگر می‌دانست و تمام عقاید خود را وابسته به دین مسیحیان و زرتشتیان، بوداییان، منداییان، نظام گنوسی ابن دیصان، مرقیون می‌دانست؛ و سرانجام در زمان پادشاهی بهرام یکم، با مخالفت کرتیر موبد موبدان روبه رو شد و توسط پادشاه زندانی شد و سپس کشته شد.


title: شاپور یکم

text: ایجاد سیاست اتحاد دین و دولت در ایران باستان را به اردشیر بابکان نسبت داده شده‌است. بر طبق روایت طبری خاندان اردشیر متولی آتشکدهٔ ناهید در استخر قدیم فارس بوده‌اند و طبیعی است هنگامی که اردشیر به قدرت رسید در پی این بوده باشد که دین مزدیسنی را که در زمان اشکانیان در کنار حکومت قرار داشت با حکومت یکی سازد و از آن به عنوان حربهٔ سیاسی بهره برد. عامل اجرای این سیاست از زمان اردشیر به بعد موبدی به نام کرتیر بوده که در مدت سلطنت شش پادشاه از اردشیر یکم تا نرسه می‌زیسته‌است. کرتیر در زمان اردشیر بابکان (بنیانگذار سلسله ساسانی) مقام عمده‌ای نداشته‌است.


title: شاپور یکم

text: او در کتیبه کرتیر در کعبه زرتشت ذکر کرده‌است که در زمان شاپور یکم، به سمت رئیس بزرگ همهٔ روحانیون موبدان موبد سراسر کشور منصوب شده‌است اما به نظر برخی مورخین، کرتیر در معرفی خود در کتیبه‌اش گزافه‌گویی کرده‌است و احتمالاً در دوران شاپور همچنان مقام هیربدی داشته‌است. از روایت‌های گوناگون چنین بر می‌آید که شاپور نسبت به ادیان و مذاهب و افکار خارجی تسامح داشته‌است. مانی در زمان شاپور ظهور کرد و به حضور شاپور رسید و اجازه یافت، دین خود را تبلیغ کند. انتشار مانویت در قلمرو ساسانی که اثر دیرپایی داشت، مدیون همین روحیهٔ تسامح بود که بی‌تردید پسند خاطر کرتیر نبود. هرمز یکم نیز نسبت به مانی نظر تأیید و مساعدت داشته‌است و او را یک چند در دستگرد بابل، در کاخ خویش، از تعقیب مخالفان پناه داد. وی نسبت به کرتیر دشمن مانی، هم علاقه نشان داده و حتی با اعطای کلاه و کمر که نشانه‌های اشرافیت بود، به این موبد پرشور متعصب او را در ردیف بزرگان عصر درآورد. .


title: شاپور یکم

text: با قیام اردشیر بابکان (۲۲۴–۲۴۰ میلادی) و برافتادن سلسله اشکانی و جایگزینی آن با سلسله ساسانی، دعاوی جدید از جانب اردشیر بابکان نسب به مرزهای غربی قلمرو ساسانی پس از تحکیم و تمرکز قدرت در داخل مطرح شد که بر اثر آن بخش‌های وسیعی از نیمه شرقی امپراتوری روم در معرض تهدید قرار می‌گرفت. از گزارش هرودیان که همزمان با اردشیر می‌زیست، این‌چنین برداشت می‌شود که اردشیر ابتدا نامه سوروس الکساندر را که در آن شاهنشاه ساسانی را به صلح ترغیب کرده و فتوحات بزرگ آگوستوس، ترازان و سوروس را به وی یادآوری کرده کرده بود را با این نامه متقابل پاسخ داد که امپراتوری روم باید تمامی نیروهای خود را از سراسر سوریه و آسیای صغیر خارج کند. نخستین جنگ در مرزهای غربیِ خود شاهنشاهی ساسانی در سال ۲۳۰ میلادی، با حملهٔ سپاه اردشیر به مناطق تحت حاکمیت روم در شمال میان‌رودان رخ داد. اردشیر، ابتدا نصیبین را محاصره کرد اما موفق به فتح آن نشد؛ حمله دیگ نیروهای ساسانی به دیگر مناطق سوریه و کاپادوکیه کشیده شد. پس از تلاش بی‌حاصل امپراتور روم برای مصالحه با اردشیر، سرانجام الکساندر سوروس در سال ۲۳۲ با بی‌میلی و اکراه نیروهای خود را برای مقابله با اردشیر آماده کرد. در سال ۲۳۳ میلادی سوروس الکساندر توانست پیروزهای را در جبهه ارمنستان به‌دست‌آورد و مانع از پیشروی اردشیر بابکان درمنطقه میان‌رودان و سوریه شود. این‌چنین نخستین جنگ میان ایران و روم در دوره شاهنشاهی ساسانی به پایان رسید و ساسانیان از سرزمین‌هایی که در ابتدای لشکرکشی خود، تسخیر کرده بودند عقب نشستند و وضع پیش از جنگ بار دیگر برقرار شد. هرچند ساسانیان و رومیان هیچ‌کدام از این برخورد پیروز بیرون نیامدند اما در روم، جلوگیری از حمله اردشیر به سمت غرب به‌عنوان پیروزی بزرگی نمایش داده شد.


title: شاپور یکم

text: پس از گذشت ۲ سال از پایان دور اول جنگ اردشیر با روم و با قتل الکساندر سوروس و آشوب‌های حاصل از آن، اردشیر بابکان بار دیگر تهاجم خود را به سمت مرزهای شرقی امپراتوری روم آغاز کرد و توانست در سال ۲۳۵ و ۲۳۶ میلادی استحکامات روم در میان‌رودان و شهرهایی همچون حران و نصیبین را تسخیر کند و به شهر دورا یورش برد. وی همچنین فتوحات ود را به شمال شبه‌جزیره عربستان و منطقه پالمیر ــ که یکی از مراکز مهم بازرگانی تحت نفوذ امپراتوری روم بود ــ ادامه داد که ضربه سنگینی به منافع اقتصادی امپراتوری روم در منطقه می‌زد. سپس به هترا ــ که شهری تجاری و مرکز عبور کاروان‌های بازرگانی بود ــ لشکرکشی کرد. هترا پس از یک سال محاصره سرانجام در آوریل ۲۴۱ میلادی سقوط کرد. احتمالاً سقوط هترا سبب‌ساز جنگ‌های گوردیان سوم با ایران شده‌باشد.


title: شاپور یکم

text: سقوط هترا شکست سخت برای رومیان به‌شمار می‌رفت و در نتیجه آن وضع سوق‌الجیشی ساسانیان در شمال میان‌رودان بسیار رو به بهبود گذارده بود. بدین نتیجه تنش پنهانی میان امپراتوری روم و ساسانیان به هنگام مرگ اردشیر بابکان در سال ۲۴۱ میلادی افزایش یافت. در دوره جانشین وی، شاپور یکم، جنگ و جدال بار دیگر آغاز شد. گوردیان سوم در بهار سال ۲۴۳ توانست لشکر عظیم خود را از انطاکیه به سمت سوریه راه بندازد و با گذر از فرات، در نبرد رأس‌العین، شهرهای حران (کاره) و نصیبین را به چنگ خود درآورد و سپس در رویارویی با سپاه ایران در منطقه رسینا ــ شهری کهن در سوریه ــ توانست طی درگیری‌های انجام شده، سپاه ایران را شکست دهد. بعد از اتمام جنگ به آسورستان رسیدند و پس از ورود به این منطقه قصد حمله به تیسفون را داشتند اما در سال ۲۴۴ هنگامی که سپاه گوردیان در شمال تیسفون در نزدیکی مشیک، با سپاه ایران به رهبری شاپور مواجه شد و در جنگ با سپاه ساسانی شکست خورد؛ در این جنگ گوردیان در ۳ فوریه ۲۴۴ کشته شد. هنگامی که شاپور این پیروزی را به‌دست‌آورد، شهر مشیک را پیروز شاپور نامید.


title: شاپور یکم

text: طبق نوشته‌های نویسندگان رومی، علت شکست آنان از سپاه ایران توطئه فیلیپ عرب فرمانده نگهبانان سپاه روم علیه گوردیان می‌باشد. طی معاهده انجام شده بین فیلیپ و شاپور در سال ۲۴۴ میلادی تصرفات رومی میان‌رودان و ارمنستان به ایران واگذار شد و رومیان پانصد هزار دینار طلا برای آزادسازی رومیان به ایرانیان پرداخت کردند؛ و هزینه‌ای که ارمنستان در برابر دفاع از دژهای قفقاز به رومیان می‌پرداخت به ایرانیان واگذار شد. قرارداد مورد توافق شاپور و فیلیپ عرب در سال ۲۴۴ فقط سالیانی اندک دوام یافت. علت آغاز برخورد و جنگ دوباره میان دو امپراتوری به گفته شاپور، سیاست مداخله جویانه امپراتوری روم نسبت به ارمنستان بود.


title: شاپور یکم

text: ارمنستان بزرگ از زمان اشکانیان از عوامل عمدهٔ بروز اختلاف و آغاز جنگ و درگیری میان ایران و روم بود. موقعیت ارمنستان که در شمال غربی ایران در منطقه‌ای کوهستانی قرار داشت، برای هر دو سو از نظر نظامی بسیار مهم بود. روم با در دست داشتن ارمنستان می‌توانست هر وقت که بخواهد ایران را از شمال غرب و غرب مورد تاخت و تاز قرار دهد و با تصرف راه‌های نظامی آن، ایران را از ذخایر نظامی خود در شرق محروم سازد، چرا که پایتخت شاهنشاهی ساسانی در تیسفون در کنار رود دجله و فرات جای داشت. ارمنستان برای دولت ایران سر پل مهمی بود که از آن طریق می‌توانست به آسیای صغیر حمله کرده و خود را به دریای سیاه برساند.


title: شاپور یکم

text: پس از بسته شدن قرارداد ۲۴۴ میلادی فیلیپ عرب ارتباط خود را با پادشاه اشکانی ارمنستان قطع نمود و از دخالت در این سرزمین خودداری کرد. حکومت ساسانیان که از زمان اردشیر درگیر جنگیدن با ارمنستان بودند سرانجام پس از مرگ خسرو بزرگ [پادشاه آرشاکونی ارمنستان] سپاهیان شاپور توانستند در سال ۲۵۳–۲۵۲ ارمنستان را از آن خود کنند. طبق نوشته‌های یغیشه وارداپت نویسنده و مورخ ارمنی، گمان می‌رود که برداران خسرو او را به قتل رسانده باشند. در نهایت پس از مرگ خسرو راهب‌های ارمنی تیرداد پسر خسرو را به روم فرستادند. ارمنستان به یک استان جدید برای ساسانیان مبدل شد و هرمزد پسر شاپور که پدر را در جنگ با رومیان همراهی نموده بود، توانست با لقب «بزرگ شاه ارمنستان» فرمانروایی این سرزمین را کسب کند. ساسانیان با تصرف این سرزمین توانستند بزرگ‌ترین و مهم‌ترین پایگاه رومیان را به چنگ خود درآورند و یکی از پیامدهای مثبت این سرزمین، موفقیت حکومت ساسانی در جنگ‌های آینده با روم بود. علاوه بر اهمیت سیاسی آن می‌توان به برتری بازرگانی و جنگی ساسانیان در مقابل منطقه قفقاز اشاره نمود. و در نهایت شاپور توانست از این سرزمین، برای حملات مکرر به قفقاز استفاده لازم را بکند.


title: شاپور یکم

text: از دست دادن ارمنستان برای روم شکستی بزرگ بود. گرجستان نیز که در گذشته متحد روم و ارمنستان بود، در این دوران از شاپور شکست خورد و آن‌گونه که از رویدادنامه‌های گرجی برمی‌آید، پسری از وی به نام مهران سوم، بنیان‌گذار خسرویانی‌ها در گرجستان شد که بعدها آیین مسیحیت را برگزیدند. پیروزی بر گرجستان و ارمنستان و رفع هرگونه دغدغه از جانب آن نواحی، شاپور را به یورش به سوریه هم تحریک کرد. با پشتیبانی دولت روم، ارمنستان در سال ۲۵۳ میلادی کوششی برای بازیابی استقلال ازدست‌رفتهٔ خود کرد. اما سپاه شاپور در دفع این اقدام با قاطعیت عمل کرد و تا چندین سال پس از مرگ او نیز تیرداد پسر خسرو و مدعی تاج و تخت ارمنستان، برای تجربهٔ تازه‌ای در این زمینه جرأت نیافت.


title: شاپور یکم

text: شاپور یکم در ۲۵۲ تا ۲۵۳ میلادی سری دوم از جنگ‌هایش علیه امپراتوری روم را آغاز کرد. با اینکه حملاتی به مرزهای شرقی ساسانیان صورت گرفت، اما شاپور از جنگ در جبههٔ غربی منصرف نشد و شهر استراتژیک نصیبین را در سال ۲۵۲ میلادی تسخیر کرد، سپس ارتش قدرتمند روم را به بهانه حمایت آنها در امور ارمنستان در نبرد بربلیسوس شکست داد.  علاوه بر این شهرها شاپور از ۳۶ شهرستان دیگر که از رومیان گرفته سخن می‌گوید؛ و احتمال داده می‌شود که منظور از دروغ گفتن قیصر، فراری دادن تیرداد به روم و پشتیبانی دوباره روم از ارمنستان باشد که این عملکرد از دیدگاه شاپور به منظور عمل نکردن به قرارداد ۲۴۴ میلادی می‌باشد. پس از آن شاپور مبادرت به محاصره انطاکیه کرد و موفق شد این شهر را نیز فتح و ضمیمه شاهنشاهی ساسانی بکند. به گزارش آمیانوس مارسسلینوس، هنگامی که سپاه ساسانی به این مکان هجوم آوردند مردم انطاکیه از این موضوع مطلع نبودند. در میان این جنگ سیریادس کوریادس که شاپور قول امپراتوری روم را به او داده بود، سپاه ساسانیان را تا انطاکیه راهنمایی کرد. طبق گزارش‌های رومیان کوردیادس، در ابتدا به هرمزد و آنگاه به شاپور در پیشروی و حمله به انطاکیه کمک کرده‌است. احتمال داده می‌شود که هرمزد بعد از فتح کاپادوکیه پدر خود را در نبرد انطاکیه همراهی نموده‌است؛ و طبق اطلاعاتی از کتیبه کعبه زرتشت به دست آمده‌است هرمزد به همراهی کوردیادس برای اینکه راه فرار از طریق دریا را به سوی انطاکیه ببندد سلوکیه را فتح نمود و سپس به سپاه پدرش پیوست. شاپور یکم، پس از اینکه شهر انطاکیه تسخیر کرد، به سمت شهر دورا اروپوس حمله بردند و آن را محاصره کرد. در این محاصره ساسانیان از سلاح شیمیایی استفاده کردند. در طول محاصره ساسانیان چندین تونل در اطراف شهر حفر کردند. رومی‌ها نیز تونل‌هایی حفر کردند برای رسیدن به حفاران ساسانی برای مبارزه با آنان، هنگامی که دو نیروی رومی و ساسانی به هم رسیدند، ساسانیان برای مقابله با آنان از نوعی سلاح شیمیای، مشتعل مخلوطی از گوگرد و قیر استفاده کردند که باعث تولید ابری از گوگرد دی‌اکسید شد، که به کشته شدن بیست سرباز رومی انجامید. باستان شناسان در سال ۱۹۳۰ میلادی آن مکان را حفاری کردند و در سال ۲۰۰۹ آزمایش‌ها نشان داد که در تونل گوگرد دی‌اکسید وجود دارد. سرانجام سپاه ساسانیان دورا اروپوس را در سال ۲۵۶ میلادی به تصرف خود درآورد.


title: شاپور یکم

text: هنگامی که فیلیپ عرب به همراه سپاهیان خود به روم بازگشت و درگیر جنگ‌های داخلی شد، سپاهیان ساسانی هم در رویارویی با کوشانیان توانستند پیروزی‌های متعدی را بدست آورند. طبق نوشتارهای گفته شده در کتیبه شاپور در کعبه زرتشت، می‌توان گفت که سرزمین‌های شرقی و شمال شرقی شاپور شامل گرگان، مرو، هرات، ابرشهر، کرمان، سیستان، توران، مکران، پاردان، هندوستان، کوشان شهر تا به پیشاور و تا کاشغر، سغد، چاچ را شامل می‌شد. طبق گزارش‌های انجام شده در کتاب طبری، در زمان پادشاهی اردشیر بابکان مناطقی چون سیستان، گرگان، نیشابور، مرو، بلخ، خوارزم و حتی تمامی مرزهای خراسان تحت سلطه حکومت ساسانی قرار داشت. حتی پادشاهان کوشان، توران و مکران پیغام فرمان‌برداری خود را نسبت به پادشاه ساسانی اعلام نمودند. احتمال می‌رود که لشکر ساسانی نتوانسته به این مناطق دسترسی پیدا کند و حکمرانان این مناطق برای جلوگیری از جنگ، پرداخت باج را پذیرفته‌اند؛ و شاپور بعد از پدر خود توانست با کوشانیان رو به رو شود و با درگیری‌های ایجاد شده این منطقه را از آن خود کندو همچنین کاشغر و سغد و چاچ را تحت سلطه خود قرار دهد. شاپور در اوایل پادشاهی خود با کوراسمی‌ها و مادها وارد نبرد شد و توانست آنها را شکست دهد. پس از این نبرد توانست گیلها و دیلمان و هرکانیان را فرمانبردار خود کند. جنگ شاپور در خراسان و موفقیت‌های انجام شده در این نبرد هم می‌توان گفت که در این دوره اتفاق افتاده‌است. شاپور در این دوره شهر نیشابور در خراسان را پایگاه جنگی خود نمود و برای ایجاد امنیت در مرزهای این منطقه نگهبانانی را وضع کرد و در نهایت او در زمینه ساختن شهرهای شاهی در مناطق شرقی و شمال شرقی به موفقیت رسید؛ و هدف از ایجاد امنیت در این شهرها مقابله آنها در هنگام حمله و جنگ از جانب غرب بود.


title: شاپور یکم

text: وضعیت فتوحات ساسانیان چنان رومیان را خشمگین کرده بود که در سال ۲۵۴ میلادی والریانوس به همراه سپاهیان خود به شرق لشکرکشی نمود و توانست انطاکیه را باردیگر از آن خود کند. اما سپاهیان ساسانی همچنان که در وضعیت قدرت قرار داشتند، توانستند شهرهای دورا اروپوس و قرقیسیا را از رومیان پس گرفتند. سال ۲۶۰ شاپور به همراه سپاهیان خود شهرهای کاره (حران) و ادسا (رُها) را تصرف نمود و هنگامی والرین به‌همراه نیروهای خود به ادسا رسید، جنگ بزرگی میان دو سپاه درگرفت شروع شد. در کعبه زرتشت شاپور این جنگ را اینگونه شرح می‌دهد: طبق سخنان شاپور امپراتور روم جنگاوران هفتاد هزار نفره خود را از اروپا تا میان‌رودان به همراه خود آورده بود. شاپور می‌گوید: علاوه بر این شهرها شاپور نام ۳۶ شهرستان دیگر را نام می‌برد که همگی تحت تسلط او قرار گرفته‌است؛ طبق نوشته‌های رومیان، به‌نظر می‌رسد به علت بیزار بودن یا دشمن شمردن شاپور، رفتار او را نسبت به والریانوس بسیار ظالمانه می‌انگارند. والریانوس تا زمان پیری خود در ایران می‌زیست و هرگز به وطن خود روم بازنگشت و سرانجام در سرزمین تحت سلطه شاپور درگذشت. گزارش‌هایی که در خصوص بدرفتاری شاپور نسبت به والریانوس اعلام شده‌است به هیج وجه موثق نمی‌باشد. و احتمال داده می‌شود که این شایعه‌ها را مسیحیان روم درست کرده باشند که سرنوشت ناگوار مخالفان مسیحیت را نشان دهند و توانسته‌اند که داستان‌هایی که آمیخته با تخیل می‌باشد را برای بدنام کردن و ظاهر بد شاپور در مقابل والریانوس نمایان کنند. شاپور پس از پیروزی بر امپراتور روم در نبرد ادسا، بار دیگر انطاکیه محاصره کرد و با نفوذ به دیوارهای شهر توانست انطاکیه را برای بار دوم تسخیر کند. سپس شاپور بعد از این پیروزی، تصمیم به یک حمله جدید به شهرهای کلیکیه و قیصریه را ترتیب داد. در جریان محاصره قیصریه، سپاه ساسانی با مقاومت نیروهای مدافع شهر تحت رهبری دموستن روبه‌رو شد اما با کسب اطلاع از راه‌های نفوذ به شهر، سپاه ساسانی در شب به شهر هجوم برد و موفق شد شهر را مسخر کند. به گفتهٔ پرسی سایکس: هنگامی که شاپور در راه سوریه برای مقابله با ارتش امپراتوری روم بود، اذینه حکمران تدمر تحفه‌ها و هدایای گرانبهایی نزد او فرستاد. اما به گونه‌ای که نوشته‌اند، پادشاه ساسانی هدایای حاکم تدمر را رد کرد و فرستادگان وی را به فرات انداخت. این کار اذینه خشمگین کرد و وقتی که شاپور پس از جنگ با رومیان از راه آسیای صغیر به ایران بازمی‌گشت، گروهی از عرب‌های تحت فرمان خود را به سمت ارتش شاپور فرستاد و این گروه بار و بنهٔ ارتش شاپور را به غارت بردند و سپاهیان ایران با تحمل رنج و سختی فراوان و دادن تلفات بسیار به ایران بازگشتند.


title: شاپور یکم

text: در نیمه دوم سال ۲۶۰ میلادی اذینه اولین حمله و در نتیجه آن اولین ضربه خود را به شاهنشاهی ساسانیان وارد کرد. موفقیت‌های نظامی مذکور در بین‌النهرین بخشی دیگر از جنگ با ساسانیان است، که اذینه همراه با واحدهای پالمیری و قوای رومی به دستور گالینوس به انجام رساند. افزون بر آن، اذینه حملات خود را ادامه داد و تیسفون را به محاصره خود درآورد، پس از آنکه خسارت‌های زیادی به شهر وارد آورد، بیشتر شهرهای سوریه را از حکام ساسانی گرفت، و با گالینوس فرزند والرین، که به امپراتوری روم رسیده بود، متحد شد و دولت روم به او لقب اگوستوس داد. اینکه سرزمین‌ها و شهرهای متصرفی شاپور فقط در مدت کوتاه در دست ساسانیان باقی ماند، مربوط به حملات اذینه بود. وی به سفارش و دستور رومی‌ها منافع قدرت روم را در برابر دعاوی ساسانیان حفظ می‌کرد. اذینه پالمیری، که از طرف امپراتور گالینوس اختیارات تام داشت، به‌خصوص شرکت دادن اذینه در سرکوب تجاوزهایی که علیه گالینوس پیش از این صورت گرفته بود، موجب شد که قیصر به این حکمران پالمیری برای جنگ‌های بعدی در شرق قدرت کامل تفویض کند.


title: شاپور یکم

text: ساسانیان بدون هیچ نتیجه‌ای تا سال ۲۶۵ میلادی جنگ خود با پالمیرا را ادامه دادند تا اینکه اذینه به قتل رسید و زن او به نام زنوبی به همراه پسرش وَهب‌اللات، زمام امور را در دست گرفتند.


title: شاپور یکم

text: شاپور بر اثر بیماری در شهر بیشاپور درگذشت و احتمال داده می‌شود مرگ او در ۲۷ می مصادف با سی‌ویکمین دوره حکومت او باشد؛ و پس از او پسرش هرمزد اردشیر جانشینی را از آن خود ساخت. در این خصوص کتب قبطی مانویان بیان می‌کند که او در اثر بیماری و در شهر بیشابور جان خود را از دست داده‌است.


title: شاپور یکم

text: براساس "کارنامه اردشیر بابکان" و "تاریخ طبری"، شاپور در منابع به عنوان شاهی بسیار زورمند و توانگر شناخته شده‌است و بیشتر ایرانیان به خاطر جنگاوری‌اش لقب شاپور سپاهی را به او داده‌اند. در خصوص چهره او طبق گفتهٔ تاریخ طبری، زیبایی وی چنان بود که افسانه‌ای می‌گوید، نضیره، دختر ضیزن، چون از بالای دیوار دژ پدرش، شاپور را دیده بود، چنان شفتهٔ تنومندی و زیبایی او شده که خود به شاپور پیغام داد که اگر وی را به همسری گیرد، راه گشودن دژ را به ایرانیان نشان خواهد داد. همچنین وی در یکی از سنگ‌نوشته‌های خود در حاجی‌آباد، در نزدیکی نقش رستم، به خود می‌بالد که چگونه پیش چشم شهرداران، ویسپوهران، بزرگان و آزادان، نیرومندی خود را در تیراندازی به رخ همگان کشیده‌است.


title: شاپور یکم

text: در کتب پهلوی هیچ اشاره‌ای نسبت به پایبند نبودن شاپور نسبت به آیین زرتشت دیده نمی‌شود و در کتاب دینکرد هم از او به عنوان احیاگر دین زرتشت و گردآورنده اوستا یاد می‌شود و حتی او در جمع‌آوری متن‌های ستایش پراکنده تلاش بسیار نموده‌است. بر طبق گزارش دینکرد: از این رو اوستا مملو از دانش‌های یونانی و هندی بود که متناسب با دین زرتشت بود و طبق گزارش‌های کرتیر موبد بزرگ هم می‌توان این موضوع را اثبات نمود: طبق گزارش‌های کتاب دینکرد مناظره‌های متنوعی در خصوص درست یا غلط بودن دین‌های مختلف در دربار ساسانی برگزار می‌شد. همچنین یک نسخه از کتاب مقدس اوستا در خزانه دربار نگهداری می‌شد و همچنین در زمان شاپور کتاب اوستا باردیگر از نو نوشته شد. طبق سنگنبشته‌های بدست از حکومت شاپور اول، او خود را ستایشگر اهورامزدا می‌داند و همچنین در سنگ نبشته‌های کعبه زرتشت بیان کرده‌است که همراه و دنبال کننده ادیان گذشتگان است و سعی در برگزاری مراسم آتش مقدس را داشته‌است و اظهار می‌کند که ایزدان در جنگ او با رومیان او را همراهی نموده‌اند و در سرزمین‌های بسیاری را به او بخشیده‌اند:


title: شاپور یکم

text: بعد از پیروزی شاپور بر رومیان در جنگ علاوه بر مقامات بالای دولتی، مقامات بالای دینی من‌جمله مسیحیان، روحانیون و مقامات بلندپایه مذهبی به سرزمین ساسانیان وارد شدند و هیئت‌های متشکلی پدید آمدند. مسیحیانی که در ایران می‌زیستند از جانب شاپور اذیت و آزاری را متحمل نمی‌شدند، در حالی که همنوعان ایمانی آن‌ها در امپراتوری روم در حین اخراج دچار زجر و تعقیب بودند؛ بنابراین ملایمت و خوش‌رفتاری شاپور با آن‌ها متضمن فوایدی برای او در جنگ با رومیان بود. شاپور، تربیتی عالی داشته و به دانش مهر زیاد می‌ورزید، وی همچنین به تمام ادیان آزادی می‌داد. اما انتشار و گسترش سریع مسیحیت در دولت ساسانی وضع روحانیون زرتشتی را در مخاطره انداخت در نتیجه دعاوی تمامیت‌خواهانهٔ آن‌ها در اواخر دوره سلطنت شاپور یکم و بیش از همه پس از مرگ او هردم علنی‌تر شد. علی‌رغم اعلام وفاداری‌های مکرر مسیحیان نسبت به شاه، وی که نگهبان و پشت و پناه زرتشتیان بود، سرانجام نتوانست مسیحیت را برتابد. در اینجا نیز علناً چیزی به موازات تحولات دولت روم به وجود آمده بود، که بر مبنای آن به علل سیاسی و دولتی کار به تعقیب و ایذاءِ مسیحیان انجامید. علی‌رغم دوره‌ای طولانی از تحمل و بردباری مذهبی، که به‌خصوص به مانی میدان داد و برای مدتی کوتاه دین مانوی را به گزینهٔ علی‌البدل مذهب زرتشتی تبدیل کرد، شاپور در اواخر عمر خود به‌صراحت اعلام زرتشتی بودن دین خود را می‌کرد، به‌طوری‌که در گزارشی که وی در کتیبه از کارهای خود به دست داده‌است، شاه اعلام می‌دارد که پیروزی‌های سیاسی خود را به لطف اهورامزدا مدیون است.


title: شاپور یکم

text: کنستانتین یکم نیز در ابتدای قرن چهارم پس از پیروزی بر ماکسنتیوس و لیسینیوس وضعی شبیه به این در برابر خدای مسیحیت اتخاذ می‌کند. اظهار چنین قربتی به خداوند (از طرف هریک از دو شاه) بدون تردید حاکی از نوعی تطابق‌های ساختاری است. در اینجا شایستهٔ یادآوری است که در طرف شرقی، نقش برجسته تنصیب ساسانی «شاه شاهان حلقه‌ای را به نشانه فرمانروایی الهی خود از اهورامزدا می‌گیرد و بدین طریق خداوند قدرت را به فرمانروای دنیوی منتقل می‌کند»، و در طرف مقابلهم شواهد تصویری فراوانی وجود دارد که به قریب قیصر به خدا تأکید دارد و وی را به عنوان مجری ارادهٔ الهی بر روی زمین معرفی می‌کند. همچنین در مورد آنچه مربوط به انگیزه‌ها، هدف‌ها و نتایج سیاست مذهبی کنستانتین، می‌توان گفت با اوضاع مذهبی دولت ساسانی شباهت‌های غیرقابل انکاری دارد. از آنجا که حمایت از دین زردشت توسط پادشاهان ساسانی، مدت‌ها پیش از «چرخش کنستانتین» آغاز شده، پس تحول سیاسی مذهبی در دولت ساسانی برای حوادث مغرب‌زمین حائز اهمیت بوده‌است.


title: شاپور یکم

text: علاوه بر مسیحیان یهودیان هم در زمان حکومت شاپور از آرامش و استقلال دینی برخوردار بودند؛ و طبق گزارش‌های یهودی می‌توان بیان نمود که یهودیان از شاپور به عنوان دوست و همراه و پشتیبان خود یاد می‌کنند. و زمانی که یهودیان در یک مناظره بیان کرده بودند که مسیح سوار بر الاغ می‌آید، شاپور اسب سپید خود را برای مسیح پیشنهاد کرده بود و دستور داده بود که اسب را تقدیم به مسیح کنند. یهودیان و رهبر دینی آنان، شموئیل همیشه سعی می‌نمودند که از درگیری یهودیان با ساسانیان جلوگیری کنند و شموئیل از تمام یهودیان درخواست نموده بود که از قوانین ساسانیان پیروی کنند و در دادگاه‌های یهودیان از قوانین ایرانیان هم استفاده می‌شد و مالیات اخذ شده هم بر اساس این قوانین بود و در نهایت تمامی قوانین مربوط به مالکیت‌های زمین و اسناد و مدارک بر طبق قوانین ایرانی در دادگاه‌های یهودی اعمال می‌شد. هنگامی که گروهی از یهودیان در جنگ شاپور با رومیان، رومی‌ها را همراهی نمودند و کشته شدند شموئیل به یهودیان اجازه نداد که برای آنها سوگواری کنند چون معتقد بود که آنها خود مرگ را به جان خریده‌اند و اینکه آنان به خاطر همراهی با دشمنان رومی کشته شده‌اند نه به خاطر یهودی بودنشان و شاپور هم روزی به شموئیل خاطر نشان کرده بود که هیچگاه نگذاشته که یهودیان کشته شوند.


title: شاپور یکم

text: در کتاب مقدس تلمود بابلی اغلب می‌توان نام شاپور را به همراه شموئیل مشاهده نمود. شَموئِل یَرَحینا و رابْ (راوْ یا اَبا اَریخا: ) دو تن از آمورائیمهای یهودی بابلی بوده‌اند که در تأسیس مراکز تحقیقات یهودی در بابل نقش بسزایی داشته‌اند. شخصیت مذهبی شموئیل بیشتر از راب تأکید شده‌است زیرا هنگامی که مشکلی در امری پیش می‌آمد نظر شموئیل را ترجیح می‌دادند. در زمان سلطنت شاپور یهودیان از آزادی فراوانی بهره می‌بردند. شموئیل سعی می‌نمود که هر گونه اختلافی که میان دولت مرکزی و یهودیان رخ می‌داد را اداره کند و این اختلاف‌ها را از میان بردارد. طبق نوشته‌های کتاب تلمود بنظر می‌رسد که شموئیل نسبت به مسائل غیر یهودی مطلع تر باشد. با وجود اینکه راب با شاپور روابط نزدیکی داشته‌است اما هیچ مدرکی در این خصوص به دست ما نرسیده‌است. اما به‌طور عکس از روابط شموئیل و شاپور اطلاعاتی به دست ما رسیده‌است. در یکی از کتب تلمود راب، یکی از مثلهای کتاب را این‌گونه تفسیر می‌کند: یکی از مفسران بزرگ یهود بنام راشی، فقیر را در مادیات تفسیر نمی‌نمود بلکه تصور او از فقیر معنویات بود؛ و می‌توان گفت که شاپور از دیدگاه راب، مرجعی برای مجازات کردن یهودیان فاسد می‌باشد. مشخص نیست که شاپور چگونه با شموئیل آشناییت پیدا کرده‌است اما تلمود می‌گوید شاپور علاقه‌مند بود که شیرینکاریی‌هایی که شموئیل با جامهای مشروب در مراسم سایه بندان انجام می‌داد را مشاهده کند و ممکن است که شاپور در اعیاد یهودیان شرکت می‌کرده‌است.


title: شاپور یکم

text: زمانی که یهودیان در یک مناظره بیان کرده بودند که مسیح سوار بر الاغ می‌آید، شاپور اسب سپید خود را برای مسیح پیشنهاد کرده بود و دستور داده بود که اسب را تقدیم به مسیح کنند. طبق یک داستان تلمودی شاپور از شموئیل روحانی بزرگ یهودی سؤال کرده بود که او امشب در خواب چه می‌بیند و او در پاسخ گفته بود که رومیان او را می‌گیرند و او را مجبور خواند ساخت که هسته خرما را در آسیابی زرین تبدیل به آرد کند و در آن شب شاپور خواب‌های وحشتناکی دید. دوستی شموئیل با شاپور چنان عمیق بود که او در تلمود از شاپور با عنوان شاپور ملکا یاد می‌کند. علاوه بر شاپور خود او هم به این نام در تلمود از او یاد شده‌است و این امکان وجود دارد که به خاطر دوستی او با شاپور این لقب از آن او نیز شده‌است و در بعضی از تفاسیر گفته شده‌است که همان‌طور که شاپور پادشاه ایران است شموئیل هم پادشاه یهودیان می‌باشد. علاوه بر دوستی این دو می‌توان به دوستی شموئیل با ایرانیان زرتشتی اشاره نمود. به‌طور کلی می‌توان گفت که چهره شاپور در تلمود مثبت بوده‌است و اینکه او همیشه سعی می‌نمود که مدافع و دوستدار یهودیان باشد.


title: شاپور یکم

text: شاپور در زمان خویش چندین شهر را بنام بیشاپور بنا نمود. ظاهراً شاپور در بنا کردن شهرهای خود از جمله گندی شاپور از اسیران رومی استفاده نموده‌است. طبق نوشته‌های طبری، شاپور در ساختن بند شوشتر والرین و اسیران رومی را وارد ساخت که این بنا را برپا کنند و والرین هم در برابر این خدمت خواستار آزادی خویش شد. این بند دو منظوره که تلفیقی از پل و سد می‌باشد در نزدیکی شوشتر امروزی واقع شده‌است. طبق گفتارهای گیرشمن، والرین و همراهانش ای بند را بر اساس یک اردوگاه نظامی شهری بنا شده‌است که گندی شاپور نامیده شده‌است. در خصوص چگونگی حال و روزگار گندی شاپور اطلاعات زیادی در دست نداریم. اما با اطلاعات اندکی که از دوره انوشیروان وجود دارد می‌توان اطلاعات ارزشمندی از نخستین مرکز علمی شناخته شده در این دوره را بدست آورد.