title: ادبیات ایرانی باستان

text: آثنئوس می‌نویسد که خنیاگران با اوراد خود دلاوری‌های کوروش و جنگ‌های او را با آستیاگ پیش‌گویی می‌کردند. سپس از قول دینون می‌نویسد: هنگامی که آستیاگ با دوستانش به جشن و شادمانی می‌پرداخت، مردی به نام اَنگارِس، که مشهورترین خنیاگران بود، احضار شد و داستان‌های منظوم معمول را با آواز خواند. در پایان گفت که دَدی ترسناک تر از گراز وحشی در باتلاق‌ها رها شده‌است و اگر بر همسایگان مسلط شود، دیری نگذرد که هیچ دشمنی هماورد او نباشد. چون آستیاگ از خنیاگر پرسید: این چه ددی است؟ خنیاگر جواب داد: «کوروش پارسی». همچنین دینون می‌نویسد که کوروش در خواب دید که خورشید در پیش پای او بود. سه بار کوشید تا آن را با دست بگیرد، ولی موفق نشد، زیرا خورشید سُر می‌خورد و می‌گریخت. مغان برای او پیش‌گویی کردند که سه بار گریختن خورشید به معنای سلطنت سی ساله وی خواهد بود و چنین نیز شد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: داستان‌های مربوط به کوروش به ادبیات راه یافته بود. گزنفون می‌نویسد: ایرانی‌ها در داستان‌ها و سروهای خود که تا این زمان هنوز رایج است، زیبایی و خصال نیکوی این پادشاه و علاقه‌مندی او را به فراگیری بازگو می‌کنند؛ و در جای دیگر می‌آورد که: نام کوروش ورد زبان اهالی ماد بود. هر کسی در گفتار خویش از او تمجید می‌کرد و مردم در سرودها و تصنیف به تحسین او می‌پرداختند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: هرودوت از سروده‌های دینی مادی نام می‌برد که به نگام برگزاری آئین‌های نیایش برای ایزدها توسط مغ‌ها خوانده می‌شد. این سروده‌ها که احتمالاً شباهت‌هایی با یشت‌های اوستایی داشته‌است، به دوره مادها یا حتی پیش از آن بازمی‌گردد. آثنئوس دربارهٔ مادها گفته‌است: «بربرها نیز مانند یونانی‌ها کردارهای پهلوان‌ها را جشن می‌گرفتند و خدایان را می ستایند.»


title: ادبیات ایرانی باستان

text: استرابو می‌نویسند که آموزگارهای ایرانی برای تربیت جوان‌ها، اخبار مربوط به کارهای شگفت ایزدان و نام‌آوران را با اساطیر و افسانه‌ها در هم می‌آمیزند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: بر اساس چنین شواهدی است که مری بویس خنیاگری حرفه‌ای در ایران را متعلق به دوران پیش از اشکانیان می‌داند. بی تردید روایت‌های منثور و منظومی دربارهٔ تاریخ باستان، افسانه‌های کهن و داستان‌های عاشفانه در میان مادها رواج داشته‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: کتزیاس (پزشک مخصوص اردشیر دوم) در کتاب خود "پرسیکا" (که در اوایل سده چهارم پیش از میلاد نوشته‌است) نمونه‌ای از داستان‌های حماسی مادی را که منجر به برقراری استیلای مادها شده، بیان کرده‌است. او در این کتاب، افسانه‌های مادی دیگری نیز نقل کرده که دارای شیوه و سبک حماسی و حتی نزدیک به سبک شاهنامه است. برای نمونه از داستان پارسوندس پارسی، اسارت او به دست حاکم بابل، نَنَروس و ماجرای رهایی او می‌توان نام برد. نَنروس حاکم بابل، این سپهسالار و کمانگیر دلیر ایرانی را به مدت هفت سال، به لباس زنان، در شبستان خود زندانی کرد، تا آنکه پارسوندس به یاری یکی از هم‌پیمان‌هایش آزاد شد و به کادوسیان پناه برد و آن‌ها او را به شاهی برگزیدند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: کتزیاس افسانه زندگی کوروش را بر اساس داستانی حماسی یا افسانه‌ای که در روزگارش مشهور بوده‌است، بازگو می‌کند. بنا بر روایت این نویسنده، کوروش از خاندان شاهی ماد نیست، بلکه پس از رسیدن به پادشاهی است که با آمی‌تیس، دختر آستیاگ (که شوهر مادی او یعنی سپیتمه را کشته بود) ازدواج کرده، خود را از این طریق به سلسله برافتاده منسوب می‌کند. به گفته کتزیاس، کوروش پسر اَترَدَت است که مردی دون‌پابه از قبیله ماردها بود. کوروش پس از ورود به خدمت شاه ماد اندک اندک مقام و منزلتی مهم به دست می‌آورد، رئیس ندیم‌ها و ساقی‌های شاه می‌گردد، مقام شهربانی (ساتراپی) ایالت پارس را برای پدر خود می‌گیرد و عظمت آینده خود او به وسیله خوابی پیش‌بینی می‌شود.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: بخش‌های پیش-تاریخی افسانه شاهنشاهی ایران که در کتاب کتزیاس آمده، با وجود آنکه آمیخته با داستان‌ها و اسطوره‌های سامی است، روایتی مادی به‌شمار می‌آید. در روایت مادی از چندین شاه آشوری نام برده شده‌است که مادها خاطره‌های آن‌ها را فراموش نکرده بودند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: باید توجه داشت که بخش عمده این‌گونه روایات مربوط به فرمانرواهای آشور، آشکارا دارای اصل و منشأ ایرانی است. برای نمونه از افسانه سمیرامیس، ملکه آشور می‌توان یاد کرد. در این روایت سمیرامیس نوزاد را سر راه گذاشته‌است و شبان‌ها او را می‌یابند. جنگاوری و لشکرکشی‌های او بر اساس افسانه در شرق ایران یعنی در بلخ و سرزمین هند روی می‌دهد. او باغی در نزدیکی بیستون می‌آراید و دستور می‌دهد که تصویر او را بر صخره تراشیده ستیغ کوه بنگارند در حالی که صد سرباز نگهبان پیرامون او ایستاده‌اند و نیز کتیبه‌ای به خط سُریانی (آرامی) می‌نویسند. کاخی شاهانه در همدان بنا می‌کند و سال‌های پایانی زندگی اش را در دژی در سرزمین ماد سپری می‌کند. در داستان زندگی این شهبانوی آشوری، اجزا و عنصرهای ایرانی بسیاری دیده می‌شود که بعدها بازتاب آن را در افسانه شیرین و فرهاد می‌یابیم.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: افسانه اربق، ویران‌کننده شهر نینوا و به گفته کتسیاس بنیان‌گذار شاهنشاهی ماد، نیز نمونه‌ای دیگر از این‌گونه روایت‌ها است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: هرودوت از میان چهار روایت مربوط به زندگی کوروش، افسانه‌ای را که به نظر کریستن‌سن اصل مادی دارد، برگزیده و پس از حذف جنبه‌های حماسی و شاخ و برگ‌های افسانه، آن را به صورتی منطقی درآورده است. برای نمونه، در افسانه اصلی، سگ ماده‌ای به کوروش شیر داده و او را پرورده‌است. حال آنکه هرودوت واژه مادی spāka به معنی «سگ ماده» را به عنوان نام زن شبانی انتخاب کرده که کوروش را پرورانده‌است. نکات برجسته افسانه کودکی کوروش در بسیاری از داستان‌های دیگر ایرانی به‌طور پراکنده می‌توان یافت.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: این امر از ویژگی‌های ادبیات روایی است که اجزا و عناصر برجسته افسانه‌ها و زمینه‌های کهن مشترک به دست خنیاگرها و قوال‌ها به دوره‌های بعدی منتقل شده و در داستان‌های مربوط به شخصیت‌های دوره‌ای بعدی دوباره ظاهر می‌شوند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در میان افسانه‌ها و داستان‌هایی که مورخ‌های یونانی نقل کرده‌اند، نمونه‌هایی از داستان‌های عاشقانه مادی نیز دیده می‌شود. یکی از این داستان‌ها که کتسیاس آن را با لطفی استثنایی بیان کرده‌است، داستان پرشور عشق ستریانگایوس یا ستریاگلیوس شاهزاده مادی به زرینا، ملکه سکاها است که پس از ناکامی در عشق به خودکشی شاهزاده مادی می‌انجامد. نولدکه تمامی روایت‌های این داستان را بررسی کرده‌است و آن‌ها را دارای جنبه حماسی می‌داند، گرچه شخصاً ترجیح می‌دهد آن را منظومه عاشقانه بنامد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: از دیگر داستان‌های عاشقانه مادی، داستان زریادرس و اداتیس است که خارس میتلنی این‌گونه نقل گرده است: «آورده‌اند که هیستاسپس (گشتاسب) و برادر کوچکش زریادرس از ازدواج آفرودیت و آدونیس به دنیا آمدند. هیستاسپس فرمانروای ماد وسرزمین‌های سفلای آن بود و زردیادرس بر نواحی علیای دروازه‌های خزر تا تنائیس حکمرانی می‌کرد. در آن سوی تنائیس، مراثی‌ها می‌زیستند که فرمانروای آن‌ها امارتس بود. وی دختری داشت به نام اداتیس که زیباترین زن آسیا به‌شمار می‌رفت. اداتیس زریادرس را به خواب دید و دل بدو بست و زریادرس نیز در خواب مفتون آن دختر شد. زریادرس کوشید تا اداتیس را به دست آورد اما توفیق نیافت، زیرا پدر دختر نمی‌خواست او را به مردی بیگانه شوهر دهد. دیری نگذشت که امارتس جشن ازدواجی برگزار کرد که در آن خویشان و نزدیکان و اشراف دربار او حضور داشتند و از اداتیس خواست که جام شراب را به کسی بدهد که مایل به ازدواج با او است. زریادرس، که اداتیس او را پیش از آن از ماجرا آگاه کرده بود، به شتاب به همراهی گردونه‌ران خود از تنائیس گذشت و با لباس سکایی، ناشناس وارد تالار جشن شد و اداتیس جام او را پر کرد. خارس میتلنی می‌گوید که این داستان در میان مردم آسیا شهرت بسیار داشته و آن بر دیوارهای معبدها، کاخ‌ها و حتی خانه‌های خصوصی نقاشی می‌کردند و اشراف غالباً نام دختران خویش را اداتیس می‌گذاشتند. به نظر بویس این داستان اصل مادی دارد و با آئین پرستش خدای عشق (احتمالاً آناهیتا) ارتباط داشته‌است و بعدها به صورت داستان گشتاسب و کتایون وارد حلقه کیانی شده و در شاهنامه منعکس گشته‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: زبان فارسی باستان، نیای زبان فارسی امروز، زبان قوم پارس بوده‌است که پس از ورود به ایران در جنوب غربی آن (استان فارس کنونی) ساکن شدند و شاهنشاهی بزرگ هخامنشی را در ۵۵۰ ق. م. بنیاد نهادند. به نظر می‌رسد که زبان فارسی باستان به صورت مکتوب جز در کتیبه‌های شاهان هخامنشی، در جاهای دیگری به کار نرفته‌است. آنچه در کتیبه‌ها ذکر شده، مطالب مربوط به حکومت و سیاست است اما از گفته‌های نویسندگان یونانی معلوم می‌شود که ادبیات حماسی به زبان فارسی باستان به صورت روایی و شفاهی، وجود داشته‌است. افزون بر آن شروو کتیبه‌های فارسی باستان را نیز متأثر از مضمون‌ها و ساختارهای این ادبیات حماسی روایی می‌داند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در کتیبه‌های فارسی باستان هرگز نامی از اوستا برده نشده‌است. اما سنجش کتیبه‌های فارسی باستان و متن‌های اوستایی حکایت از آن دارد که از نظر شکل و مضمون میان این دو متن باستانی تناظرها و یکسانی وجود دارد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در هر یک از این دو پیکره ادبی، تناظرها، ریختاره‌های موروثی سنت ادبی روایی سینه به سینه‌اند که در کتیبه‌های فارسی باستان به صورت منثور، و با آزادی عمل بیشتر، و در متن‌های اوستایی به صورت منظوم، و با ساختار و وزنی معین به کار رفته‌اند و احتمال آنکه این یکسانی‌ها و تناظرها تصادفی یا عاریتی یا حتی ناشی از جهانی‌های اندیشه و زبان باشند، بسیار اندک است. به احتمال بسیار مصنفان این متن‌های باستانی از مضمون‌ها و ریختاره‌های یک سنت ادبی موروثی بهر جسته‌اند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: برای نمونه مضمون «مشروعیت پادشاهی» بیان می‌شود:


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در خاور نزدیک شاهان مدعی اند که از جانب خدایان و به ویژه از ایزدی خاص به شاهی منصوب شده‌اند و شاهی آنان بدین سبب از مشروعیت برخوردار است. همین مضمون در کتیبه‌های فارسی باستان به صورت رابطه‌ای میان اهوره‌مزدا و شاه نامبرده در سنگ نوشته مشاهده می‌شود. در متن‌های اوستایی، اقتدار و توانایی به ایزدان گوناگونی تعلق دارد. اما اقتدار ویژه از آنِ اهورامزدا است. در "ریگ ودا" نیز نظیر این مضمون دیده می‌شود.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: نحوه ارائه این مضمون در متن‌های نامبرده به وسیله ریختاره‌های سنت ادبی روایی موروثی به این گونه است:


title: ادبیات ایرانی باستان

text: جدول سنجش ریختاره‌ها با یکدیگر به زبان اصلی: به نظر شروو تصویر شاه در سنگ نوشته‌های فارسی باستان در چارچوب میراث ادبی روایی کهن ایران و نیز ادبیات - شفاهی یا مکتوب - خاورنزدیک مطرح شده و حتی رویدادهای زمان به مدد ایم مضمون‌ها و شکل‌های ادبیات سنتی بیان شده‌است. این سنت به خوبی به خدمت شاهان در می‌آید زیرا کردارهای پرسش‌برانگیز و نامعقول آنان را پوششی آشنا و در نتیجه معتبر و پذیرفتنی - از داستان‌های محبوب عامه - می‌بخشد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: افزون بر این شروو میان کردارهای شاهان و ریختاره‌های سنت ادبی روایی/نقلی هماهنگی‌هایی یافته‌است. او تصویر روشن و ساده‌ای از این مطلب را چگونه سنت‌های روایی و کردارهای شاهان بر یکدیگر اثر می‌گذارند و چگونه این اعمال به صورت داستان‌های حماسی در می‌آیند به شرح زیر بیان می‌دارد: کتیبه‌های فارسی باستان به خط میخی از نظر تاریخی و زبان‌شناسی اسناد بسیار پرارزشی به‌شمار می‌روند، ولی از جهت ادبی از اهمیت اندکی برخوردارند. در این کتیبه‌ها جملات غالباً کوتاه و موجز و ساده‌اند و عیناً در قسمت‌های مختلف همان کتیبه یا کتیبه‌های دیگر تکرار می‌شوند و کتیبه‌های پس از داریوش غالباً استنتاخ گونه یا التقاطی از کتیبه‌های این پادشاه است. کتیبه‌های فارسی باستان طبعاً عاری از تخیلات ادبی و صور خیال هستند. کتیبه‌های داریوش قدیم‌ترین اسناد مکتوب ایرانی است که در زمان تألیف به نگارش درآمده‌است. این کتیبه‌ها، به جز بجز برخی از کتیبه‌های کوتاهی که در بعضی ساختمان‌ها به عنوان یادبود بنای آن‌ها نگاشته شده، از نظر ساختمان و محتوا دارای سبک خاصلی است. نخست مقدمه‌ای آمده‌است، پس از آن موضوع اسلصی کتیبه و سپس خاتمه می‌یابد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: داریوش در مقدمه قدیمی‌ترین کتیبه خود (بیستون) نخست به معرفی خود می‌پردازد. در بعضی کتیبه‌های دیگر نظیر همین مقدمه دیده می‌شود. اما در برخی دیگر مانند دو کتیبه نقش رستم (DNa,Dnb) مقدمه با ستایش اهوره‌مزدا آغاز می‌گردد. خاتمه کتیبه‌ها غالباْ در ستایش اهوره‌مزداو به همراه این درخواست است که داریوش را حمایت کند و آنچه او کرده و ساخته‌است، بپاید.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در چهار کتیبه (بیستون، تخت جمشید DSe، شوش DSe و نقش رستم DNa) متن اصلی با برشماری کشورهای شاهنشاهی که فرمان بردار داریوش بوده‌اند، آغاز می‌شود. در کتیبه بیستون پس از شمارش کشورها، داریوش به ذکر وقایعی که در آغاز دوره سلطنت وی اتفاق افتاده‌است و عاملین آن‌ها یاد می‌کند و سپس از خوانندگان می‌خواند که آنچه که وی کرده‌است، برای همه آشکار کنند و کتیبه او را محفوظ دارند. در پایان، شش همکار خود را نام می‌برد که در غلبه بر بردیای غاصب او را یاری کرده‌اند و از شاه‌های آینده می‌خواهد که آن‌ها و خانواده شان را حمایت کنند. در کتیبه تخت جمشید (DPd) فقط از کشور پارس که دارای اسب‌های نیک و مردان نیک است، یاد می‌کند و در کتیبه سوئز بحث از فتح مصر است و کندن ترعه‌ای که نیل را به دریای احمر می‌پیوندد. از میان کتیبه‌هایی که برای یابود بنای ساختمان نگاشته شده، کتیبه داریوش در شوش (DPf) قابل ذکر است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: آنچه در کتیبه‌ها ذکر شده، اصولاً مطلب مربوط به سیاست و حکومت است. اما از قول نویسندگان یونانی معلوم می‌شود که در فارسی باستان ادبیات حماسی نیز احتمالاً به صورت شفاهی وجود داشته‌است. استرابو نقل می‌کند که معلم‌های فرزندهای پارسی عادت داشتند که تعلیمات خود را با افسانه‌هایی که مضمون آنها، شرح اعمال خدایان و مردان بزرگ بود، بیامیزد. احتمالاً در دوره هخامنشیان، علاوه بر اسناد بایگانی دولتی، مجموعه‌ای از روایات حماسی همانند خدای نامه پهلوی یا شاهنامه، به صورت شفاهی یا گونه‌ای مختلف، وجود داشته‌است که نویسندگان یونانی از آن‌ها استفاده کرده‌اند. روایت مربوط به کوروش، که هرودوت آن‌ها را نقل کرده، مانند این داستا که شاه را سگی در کودکی پرورده بود، احتمالاً متعلق به این حلقه روایات است. همچنین شباهت‌هایی میان جزئیات بعضی داستان‌های مربوط به کودکی کوروش با داستان‌های دیگر ایرانی دیده می‌شود: داستان خوابی که حاکی از برافتادن سلسله‌ای و روی کار آمدن سلسله دیگر است (داستان ضحاک، افراسیاب، اردشیر)، دستور کشتن کودک نوزاد که به اجرا در نمی‌آید (داستان کیخسرو)، سر راه یا بر آب نهادن کودک (داستان کیقباد، دارا)، پروروش کوروش در میان شبان‌ها یا مردم‌هایی از این قبیل (داستان فریدون، کیخسرو، دارا، اردشیر)، دایگی کوتک توسط یک حیوان (داستان فریدون، زال) و ظهور آثار بزرگی و هوشمندی کودک در هنگام بازی و ورزش (داستان کیخسرو و اردشیر و شاپور). همچنین داستان‌های بردیا، در روایت‌های یونانی، افسانه وار حکایت شده‌است. داستان حیله فداکارانه زوپیروس نیز از روایت‌های حماسی هخامنشیان بوده‌است. بر طبق این داستان که هرودوت نقل کرده‌است، هنگامی که داریوش اول از فتح بابل ناامید شده بود، یکی از درباریانش به نان زوپیروس داوطلبانه گوش و بینی خود را برید و موی خود را تراشید و تن خود را با تازیانه مجروح کرد، گویی که مکافات جنایت کاران را دیده‌است. سپس به سپاه دشمن گریخت و وانمود کرد که از ظلم داریوش به پناهندگی آمده‌است و پس از جلب اعتماد آنان، بر طبق نقشه‌ای پیش‌بینی شده، دروازه‌های بابل را بر داریوش گشود. نظیر این داستان را در روایت اخشنوار، شاه هیاطله، و پیروز، شاه ساسانی نیز می‌یابیم. افسانه‌های کوروش و نیز داستان بردیای دروغین، آنگونه که کتزیاس بازگو کرده، از داستان‌های حماسی یا افسانه‌های رایج میان مردم گرفته شده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: پارس‌ها نیز همانند مادها روایت‌های منثور و منظومی دربارهٔ تاریخ باستان و افسانه‌های کهن نقل می‌کردند. در نوشته‌های گزنفون، به سروده‌ها و داستان‌هایی که دربارهٔ کوروش، شاه هخامنشی، در روزگار او رواج داشته، اشاره شده‌است: این عبارت گزنفون، در واقع اشاره‌ای ضمنی به ادامه سنت خنیاگری و شکوفایی آن در دوره هخامنشیان است. جشن‌هایی که برای کوروش اجرا می‌شده، همراه با «داستان و سرود» بوده‌است و این داستان‌ها که گویا بخشی از سنت زنده بوده‌اند، بعدها تأثیر عمیقی بر کارنامه اردشیر بابکان گذاشته‌اند. حتی احتمال دارد که داستان مادی زریادرس و اُداتیس نیز اطریق سنت خنیاگری هخامنشی، از نابودی در امان مانده باشد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: هرودوت از منابع پارسی به عنوان مآخذ اطلاعات تاریخی خود یاد می‌کند. اما نباید تصوری کرد مطالبی که هرودوت دربارهٔ زندگی کوروش (به عنوان یکی از چهار روایت رایج) نقل می‌کند، به دست نویسنده‌ای پارسی نوشته شده‌است، بلکه بیشتر احتمال دارد، هرودوت اطلاعاتش ار از طریق داستان‌های رایج در میان مردم کسب کرده باشد. داستان‌هایی که توسط افرادی (احتمالا همان قوال‌های حرفهای) نقل و روایت می‌شده‌است و این افراد افزون بر تکیه بر شنیده‌ها، خاطرات شخصی و آشنایی با حماسه ایرانی به اسناد و نوشته‌های شاهی و مطالبی که در بایگانی شاهی نگهداری می‌شده، نیز دسترسی داشته‌اند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: نویسندگان تاریخ ایران از یونانیان، (هرودوت، کتزیاس، ...) تا دوران اسلامی باید از چنین سنت‌هایی بهره جسته باشند. از این رو اعتبار نوشته آن‌ها بستگی به زمان و شخصی دارد که این آگاهی‌ها را از او کسب کرده‌اند، یعنی خواه در آغاز زنجیره انتقال سینه به سینه یا زمانی دیتر، خواه از صاحبان اسناد رسمی یا از داستان گویان حرفه‌ای و غیر حرف‌ها ای. برای نمونه، مغایرت‌هایی میان گزارش‌های هرودوت و کتزیاس دربارهٔ دوران هخامنشی مشاهد می‌شود که به یقین ناشی از گوناگونی منابع آنان است. معمولاً منابع مورد استفاده هرودوت رسمی‌تر و حرفه‌ای تر از منابع کتزیاس تلقی شده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: به نظر کریستن‌سن در دوره هخامنشیان، افزون بر اسناد بایگانی دولتی، مجموعه‌ای از روایت‌های حماسی با گونه‌های مختلف و با عنوان «سالنامه‌های شاهی» تقریباً مترادف با خدای نامه پهلوی وجود داشته‌است. احتمالاً این سالنامه به شیوه آثار ادبی پرداخته شده بود و مجموعه آن‌ها نوعی ادبیات داستانی محسوب می‌شد. با توجه به هماهنگی و یکسانی نسبی در آثار داستانی تمام دوره‌های کهن ایرانی می‌توان فرض کرد که سالنامه‌های شاهی، به نظر یا نثر، تنها مشتمل بر وقایع پادشاهی نبوده و خاطره‌های کهن تاریخی ایران غربی و مادی را نیز دربرداشته‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: بررسی تاریخ تطور نظم و نثر حماسی ایران از یشت‌ها تا شاهنامه حکایت از یکنواختی و هماهنگی در تکوین حماسه ملت ایران طی سده‌های طولانی دارد و با مطالعه گزارش‌های مورخان یونانی دربارهٔ مادها و پارس‌ها می‌توان دریافت که مآخذ بخش بزرگی از این روایت‌ها، اشعار حماسی ملی است. برای نمونه گزنفون به یکی از ویژگی‌های مشهور حماسه باستانی ایرانی یعنی انجام نیایش و قربانی برای ایزدان گوناگون به منظور کسب پیروزی و درخواست آیفت (به معنی «نیاز، نذر، مراد، لطف، کامیابی» است) اشاره می‌کند: «کوروش نخست برای سرور خدایان و سپس برای ایردان دیگر یزشن برد» یا «کوروش برای سرور خدایان و سپس از بهر خدایان دیگر قربانی کرد».


title: ادبیات ایرانی باستان

text: این زمینه مکرر که در یشت‌های اوستایی نیز با آن برخورد می‌کنیم، تقریباً با عبارات و اصطلاحاتی یکسان بیان شده‌است. برای نمونه در یشت آمده‌است: یکی دیگر از مواردی که می‌توان بدان اشاره کرد، طرحی دربارهٔ روزهای آخر زندگی کوروش، وصیت او تعیین جانشین و دادن پند و اندرز به بازماندگان است که گزنفون در "کوروش نامه" آورده و در شاهنامه فردوسی در گزارش پایان زندگی شاهان نمونه آمده‌است و طرح کلی تاریخ‌های باستانی و حماسی این سرزمین است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: گزنفون آورده‌است که: موجودی مینوی، در خواب بر کوروش سالخورده ظاهر شد و او را آگاهی داد که خود را از بهر سفری که در پیش است آماده کند، زیرا زمان آن رسیده که ناگزیر باید زندگی این جهان را ترک گوید و به پیشگاه ایزدان بشتابد. پس کوروش به رسم دیرین ایزدان را پزشن برد و نیایش کرد و از آنان این ایفت بخواست که فرزندان، همسر، یاران و کشور او را برکت دهند و چنان کنند که به سان حات شایسته‌ای که از آن برخوردارش کرده بودند، مرگ و فرجامش نیز نیکو بود. به روز سوم کوروش دو پسر خود کمبوجیه و تنوکسار و نیز ندیمان و بزرگان کشور را پیش خواند و آنان را به سخنان نیک اندرز داد و کمبوجیه را جانشین خود تعیین کرد و سپرد که تنکسار، شهربان ماد، ارمنستان و سرزمین کادوسیان باشد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: این صحنه یادآور آخرین روزهای زندگی کیخسرو در شاهنامه است. این شاه بزرگ نیز هفت شبانه روز به نماز و نیایش می‌پردازد و آنگاه سروش پیام‌آور ایزدان در خواب بر او ظاهر شده، آگاهش می‌سازد که زندگی او در این جهان به پایان رسیده‌است. پس از آن کیخسرو مردمان را از وصایا و آخرین اندرزهای خود آگاه می‌سازد و بزرگان کشور را به بخشش‌ها می‌نوازد و لهراسب را به جانشینی برمی‌گزیند و با زنان و پردگیان وداع می‌کند. نمی‌توان چنان انگاشت که افسانه کوروش و کیخسرو، هیچ گونه ارتباطی با یکدیگر ندارند. در موردی که مذکور افتاد، تنها مشابهت و یکسانی ترکیب و ساختمان افسانه شاهان نمونه در طی قرون و اعصار ساخته و پرداخته شده‌اند جلب توجه می‌کند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در "کوروش نامه"، کوروش به گاه مرگ ضمن خطابه‌ای به زندگی گذشته‌اش اشاره می‌کند و از خوشی و کامرانی‌های روزگار جوانی و برنایی و از جهان‌گشایی‌ها و پیروزی‌های بر دشمنان در طول دوران حیاتش سخن می‌گوید. در شاهنامه فردوسی نیز منوچهر، شاه پیر در بستر مرگ با اشاره به زندگی گذشته اش خطاب به پسر خود نوذر چنین آغاز سخن می‌کند:


title: ادبیات ایرانی باستان

text: آنگاه کوروش جانشین خود را تعیین کرده و پسرانش را به اتحاد و اتفاق و دوسی با شاه جدید و پیروی از راه راست و نیکو، یعنی از راه خدایان و به دادگری ترغیب می‌کند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: گشتاسب نیز همانند کوروش به حال احتضار پس از تعیین جانشین خود اندرزهایی می‌دهد که در شاهنامه چنین آمده‌است:


title: ادبیات ایرانی باستان

text: و آنگاه ضمن سخنان دیگر به بهمن چنین گوید:


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در اینجا هم چنین سخنانی چند از اندرزهای منوچهر نقل می‌شود:


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در اینجا مشکل حایز اهمین این است که آیا این ادبیات رایج به صورت مکتوب درآمده بود یا نه؟ کریستن‌سن گمان می‌کند که به واسطه سنت کهن نگارش در تمدن و فرهنگ بابلی که مادها و پارس‌ها وارث آن بودند، این داستان و اشعار عامیانه در عهد هخامنشیان نیز به گویش رایج ایران باختری و به خط آرامی به رشته تحریر درآمده‌اند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: اما گروه بسیاری از ایرانشناسان این روایات را روایی و نانوشته می‌دانند. نقل کرده باشند، از افسانه حیله فداکارانه زوپیر (سردار معروف هخامنشی) می‌توان یاد کرد که هرودوت آن را با واقعه فتح بابل که در سنگ نبشته بیستون نیز بدان اشاره شده‌است، مرتبط می‌داند. این مضمون حماسی که احتمالاً پیش از داریوش نیز رواج داشته‌است، در روایت‌های ایرانی چندین بار تکرار می‌شود. برای نمونه در خدای نامه در روایت جنگ پیروز پادشاه ساسانی با هیاطله نقل شده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: روایت‌های مربوط به زندگی کوروش که هرودوت آن‌ها را نقل کرده، احتمالاً به این حلقه روایات تعلق داشته و مرجع آن از نوع افسانه‌ها و اشعار متداولی بوده که گزنفون در "کوروش نامه" بدان‌ها اشاره کرده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: داستان بردیا نیز در روایت یونانی، افسانه وار حکایت شده، حال آنکه شرح تاریخی آن در سنگ نبشته بیستون آمده‌است. نکاتی چون خوابی که از آینده خبری دهد، شباهت میان بردیای راستین و مغ همنام او، معری مغ با دو شخصیت و بازشناسی مغِ دروغین با دیدن بریدگی گوش‌هایش از جنبه افسانه‌ای این داستان هستند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: روایت کتزیاس از تاریخ کوروش و کمبوجیه داستان‌هایی منقول از حماسه ایرانی است که نشانه‌هایی از آن را در "کوروش نامه" نیز می‌توان یافت. برای تکمیل سیاهه داستان‌های پارسی و شاید مادی باید از دو کتاب استر و اندرز اَحیقر نام برد. کتاب استر که افسانه‌ای یهودی و متعلق به دوران خشایارشا است، به صورت غیرمستقیم، مآخذی درخور توجه دربارهٔ تاریخ تمدن هخامنشی به‌شمار می‌آید. داستان احیقر که در آشور به وقع پیوسته و از دیرباز در آسیا شهرت داشته‌است، مشابهت‌هایی با داستان بزرگمهر دارد و احتمالاً دارای اصل ایرانی است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: کتزیاس به هنگام بازگویی داستان بردیای دروغین مسایل تاریخی را در زمینه‌ای حماسی و داستانی پرداخته و گسترش داده‌است. نام‌های تاریخی به بوته فراموشی افتاده‌است. بردیای حقیقی در روایت مورخ یونانی با لقب حماسی تنووزرکه «دارای تن بزرگ» معرفی شده و چنان‌که در شاهنامه نیز رستم لقب تهمتن دارد. مغ یا بردیای دروغین اسفنددات نام دارد ولی نباید فراموش کرد که او جز نام هیچ گونه وجه اشتراکی با اسفندیار پسر گشتاسب ندرد. شباهت عجیب بین مغ و شاهزاده حقیقی موضوع یکی از جالب‌ترین زمینه‌های داستانی شده که در آن کسی به جای کس دیگری مشتبه می‌شود. اسفنددات، مغ دروغین، برای انتقام از تنووزرکه (بردیای راستین) - که او را گوشمالی داده بود - در پیشگاه کمبوجیه او را به توطئه و شورش علیه شاه متهم می‌کند و برای اثبات ادعای خود از شاه می‌خواهد که برادر را به دربار بخواند و گوشزد می‌کند که او هرگز فرمان شاه را گردن نخواهد نهاد. کمبوجیه تنووزرکه را به دربار می‌خواند و او به علت گرفتاری‌های زیاد عذر می‌آورد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: کمبوجیه به راهنمایی مغ دسیسه‌ای ترتیب می‌دهد بدین سان که اسفنددات مغ را به اتهام سوءقصد به جان برادر خود تنووزرکه (بردیا) به مرگ محکوم می‌سازد ولی تنووزرکه را به نام افنددات مغ (که سخت شبیه او بود) می‌کشند و شاه اسفنددات مغ را به نام برادر خود معرفی می‌کند و این امر باعث می‌شود که بعدها اسفنددات مغ (بردیای دروغین) از موقعیت استفاده کرده بتواند به نام تنووزرکه (بردیای راستین) سر به شورش بردارد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: داریوش شاه می‌گوید: اینست آنچه من کردم، پس از آنکه شاه شدم. کمبوجیه نامی، پسر کوروش، از خاندان ما در این کشور شاه بود. کمبوجیه برادری از یک پدر و یک مادر به نام بردیا داشت. کمبوجیه برادر خود بردیا را در نهان کشت. مردم آگاه نشدند که کمبوجیه به مصر رفت. پس از آن کمبوجیه به مصر رفت. وقتی در مصر بود، فساد در میان مردم راه یافت و فتنه و نافرمانی در پارس و ماد و دیگر کشورها بسیار شد. آنگاه مغی به نام گئوماتَه از کوه «ارکدریش» برخاست؛ و به دروغ به مردمان چنین گفت: «من بردیا فرزند کوروش و برادر کمبوجیه هستم». مردمان سخن او را باور کردند و با او هم پیمان شدند و بر کمبوجیه شوریدند. گئوماتَه به نام بردیا بر تخت نشست. کمبوجیه نیز در مصر به دست خویش کشته شد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: داریوش شاه می‌گوید: نه در پارس و نه در ماد و نه در خاندان ما کسی نبود که بتواند شهریاری را از چنگ گئوماتَه مغ بیرون کند. مردم سخت ترسان بودند، زیرا گئوماتَه بسیاری از کسانی را که بردیا را از پیش می‌شناختند می‌کشت، چرا که می‌ترسید مبادا دریابند او بردیا فرزند کوروش نیست. هیچ‌کس جرئت نداشت دربارهٔ گئوماتَه مغ سخنی بگوید، تا من فرا رسیدم. آنگاه من از هرمزد یاری خواستم. هرمزد مرا یاری داد. ده روز از ماه «باغیادیش» (از ماه‌های هخامنشی) گذشته بود که من با سپاهی اندک گئوماتَه مغ و یاران نزدیک او را کشتم. در کشور ماد در کوهی از ناحیه نسا بود که گئوماتَه و یارانش را از پا درآوردم و فرمانروایی را از ایشان گرفتم و به درخواست هرمزد شاه شدم. مرا هرمزد شهریاری داد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: داریوش شاه می‌گوید: این شهریاری را که از خاندان ما گرته بودند، دوباره به جای خویش بازآوردم و بر پایه‌های خویش استوار ساختم. پرستشگاه‌هایی را که گئومات مغ ویران کرده بود، آباد کردم. رمه‌ها و چراگاه‌ها و خانه‌هایی را که گئومات مغ از مردمان گرفته بود به آن‌ها بازگرداندم. در پارس و ماد و دیگر کشورها مردم را مانند پیش بر جای خویش استوار ساختم. آنچه را گئوماتَه گرفته بود، بازگرفتم. انست آنچه به یاری هرمزد کردم. به یاری هرمزد کوشیدم تا گئوماته مغ شاهی را از خاندان به در نبرد. کوشیدم تا خاندن خود را به جایگاه خویش بازآورم.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: سکاها طایفه‌های ایرانی بودند که در دو سوی دریای خزر، دشت‌های جنوب روسیه و ماوراءالنهر می‌زیستند و از زبان آن‌ها در دوره باستان هیچ اثر مکتوبی در دست نیست.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: هرودوت افسانه‌هایی دربارهٔ اصل و منشأ سکاها از زبان خودشان نقل می‌کند و می‌نویسد آن‌ها خود را جوان‌ترین ملت جهان می‌دانند. این افسانه‌ها بسیار جذاب و خواندنی‌اند. او افسانه‌هایی نیز دربارهٔ مردان یک چشم (اریم اسپی) و گریفین‌های محافظ طلا نقل می‌کند. هرودوت می‌نویسد که سکاها دارای طبعی شاعرانه‌اند. صور خیال و ذوق شاعرانه در توصیف آن‌ها از دانه‌های برف دیده می‌شود. سکاها دانه‌های برف را به پرتشبیه می‌کنند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: احتمال دارد که داستان رستم، پهلوان نامی شاهنامه، که فقط در منابع سغدی و فارسی‌زبان شناخته‌است، یکی از داستان‌های حماسی سکایی باشد. داستان رستم که در قطعه مکشوف در تو هوانگ به زبان سغدی ثبت شده، با حلقه داستان‌های رستم که فردوسی در شاهنامه نقل کرده‌است، تفاوت‌هایی دارد. این تفاوت‌ها نشان دهنده آن است که در ایران شرقی حلقه جداگانه‌ای از افسانه‌های مربوط به رستم در دوران پیش از اسلام وجود داشته‌است. نولدکه و گروهی از ایران‌شناس‌ها افسانه رستم را متعلق به سنت ادبی بومی پیش - سکایی زرنگ (سیستان) می‌دانند و به نظر آن‌ها هنگام هجوم سکاها به زرنگ و رخج، سرزمینی که به نام آن‌ها سکستان، سگستان، سیستان نامیده می‌شود، این افسانه در آن سرزمین رواج داشته و به همراه سکاها به سیستان نیامده است. بهتر است این افسانه به صورت داستانی دیده شود که به شخصیتی خاص، افسانه‌ای یا تاریخی، تعلق ندارد. به نظر شروو، رستم چهره جنگجوی حماسی هند و اروپایی را ارائه می‌کند که با عمری دراز محافظ سلسله‌های فرمانرواست و هرگز خود و اعقابش به تاج و تخت دست نمی‌یابد و خویشکاری اصلی‌اش تاج بخشی است. او با سنجش رستم و پیشمه به این نتیجه می‌رسد که این دو، چهره اصلی و مرکزی سنت ادبی حماسی-روایی هند و ایرانی اند و از سنتی متقدم تر، یعنی از نمونه نخستین هندواروپایی نشئت یافته‌اند. از این رو در طرح کلی شخصیت و نیز در جزئیات بسیاری با یکدیگر متناظرند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: رستم شاهنامه، همانند قهرمان حلقه داستانی سکایی، چهرمان پهلوانی است که در گونه‌های خاصی از مضمون‌های داستانی ادبیات روایی و غیر دینی ظاهر می‌شود و از دوران پیش-مسیحی سینه به سینه منتقل شده‌است. داستان رستم فارسی منظوم است و قطعه سغدی رستم به نثر نوشته شده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: میراث ادبی روایی ایران در حدود یک هزار سال- از عصر زرتشتی و حلقه‌های داستانی کیانیان تا دوران ساسانیان، که صورت مکتوب یافت، با تداومی ناگسستنی رونق داشت. سنت ادبی روایی ایران، همانند اشعار یونانی و توتونی (=ژرمنی)، به دست اشرافیت در جامعه‌ای که در آن نابودی قوانین قبیله‌ای و پرنده‌های خونی با فردگرایی نو و عنان گسیخته‌ای همراه بود، پرورش یافت و این اشرافیت خود بیان کنند سبک و روح این سنت بود.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: حلقه داستانی حماسی رستم، که کاملاً متفاوت از دیگر حلقه داستانی سکایی یعنی داستان پهلوانی بلند نَرت است، نیز به دست خنیاگران درباری و به واسطه شعر سرگرم‌کننده و تفریحی عصر پهلوانی و با حمایت اشراف، به صورت سینه به سینه انتقال یافته‌است. حلقه داستانی نَرت که حلقه داستانی حماسی سکایی شمالی است، در اطراف قبیله شکارچی موسوم به نَرت گرد آمده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در دنیای نَرت ارتباط بسیار نزدیکی میان زندگان و مردگان وجود دارد. پیشینه دینی این حلقه داستانی احتمالاً به آیین پرستش مردگان از سوی سکاها بازمی‌گردد. در آثار مکتوب ادبیات زبان خُتَنی (زبان نوادگان سکاهای شرقی و از گروه زبان‌های ایرانی میانه شرقی) هیچ گونه اثری از افسانه‌های نَرت دیده نمی‌شود.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در میراث ادبی درخور توجه و غنای داستان‌های حماسی زبانی آسی که تا آغاز سده نوزدهم میلادی به صورت روایی و سینه به سینه نقل و حفظ می‌شده‌است، می‌توان پاره‌ای مفاهیم و مضمون شاعرانه سکایی را پی گرفت. بازتاب برخی عادات و رسوم سکاها را، که هرودوت شگفت و غیرعادی دانسته‌است، در افسانه‌های دور و دراز نَرت یا در فرهنگ عامه آسی می‌توان مشاهده کرد. این آداب و رسوم شامل نوشیدن خون نخستین انسانی است که یک سکا در جنگ می‌کشد یا استفاده از حوله‌ها و پوستین‌هایی است که از پوست سر دشمنان تهیه می‌شده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: بعدها خاطره‌ای اسطوره‌ای همراه با دلالت جادویی یا دینی از این آداب و رسوم غیرمعمول در داستان‌های عامیانه زبان آسی مشاهده می‌شود. بدیهی است تمامی افسانه‌هایی را که داستان گویان آسی زبان نقل می‌کنند یا در حلقه داستان‌های نَرت آمده‌است، نمی‌توان به خلاقیت سکاهای باستانی نسبت داد. اما بن مایه‌های اصلی حلقه داستانی نَرت، یعنی آیی ن‌های مربوط به پرستش مردگان، این نظر را تقویت می‌کند که اساساً با موضوع‌ها و مضمون‌های میراث ادبی روایی سکایی باستان سر و کار داردیم که در عین حال در ادوار مختلف داستان‌هایی فرعی را از منابع گوناگون اخذ کرده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: کتاب دینی زرتشتی‌ها "اوستا" نام دارد و بدین جهت، زبانی را که این کتاب بدان نوشته شده‌است، اوستایی نامیده‌اند. جز کتاب "اوستا" و آثار وابسته به آن، هیچ اثر دیگری به این زبان در دست نیست و در خود کتاب اوستا اشاره‌ای به نام اصلی این زبان نشده و حتی کلمه اوستا نیز در متون اوستایی نیامده است. تنها از دوره ساسانی و در کتاب‌های پهلوی است که به کلمه اَبِستاگ (در عربی ابستا و در فارسی ابستا، اوستا، وستا و غیره) برمی‌خوریم. در این کتاب گاه زبان اوستا را زبان دینی نیز نامیده‌اند. معنی دقیق کلمه روشن نیست، تنها احتمال داده شده که به معنی ستایش باشد. از بررسی‌های زبان‌شناسی و مقایسه زبان اوستایی با فارسی باستان از سویی و مقایسه این زبان با زبان‌های شرقی دوره میانه از سوی دیگر، مسلم می‌گردد که اوستایی زبانی متعلق به مشرق ایران بوده‌است. بنا به روایت اوستا و کتاب‌های پهلوی، همه مطلب‌های این کتاب را اورمزد (اهوره‌مزدا) به زرتشت الهام و ابلاغ کرده‌است و در مورد زمان قدیم‌ترین بخش‌های اوستا به یقین نمی‌توان اظهار نظر کرد. به احتمال زیاد وی در حدود ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌زیسته‌است. این زمان سلسله‌ای به اسم کوی (یا کی، جمع آن کیان به زبان پهلوی) از اهالی سیستان بر ایرانویچ فرمانروایی می‌کردند که آخرین شاه آن وِشتاسپَه (گشتاسب) نام داشته‌است. زرتشت در زمان وی ظهور کرد ودین خود را بر او عرضه داشت.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: همه اوستا از نظر زبان یک دست نیست، بعضی قسمت‌ها دارای سبکی کهته تر و از نظر دستوری دارای زبانی است که با قواعد دستوری صحیحِ اوستا بیشتر مطابقت دارد. در برابر، در برخی بخش‌ها قواعد دستوری چندان مراعات نشده‌است. علت تفاوت زبانی میان متون اوستایی را می‌توان به دو عامل نسبت دارد. یکی این که قدمت بعضی از آثار بیشتر از دسته دیگر است و دیگر این که شاید اختلاف لهجه میان این دو دسته آثار وجود داشته‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: اوستایی که اکنون در دست است، تنها یک چهارم کتابی است که در دوره ساسانیان وجود داشته‌است. چنین نظری مبتنی بر مقایسه‌ای است میان خلاصه‌ای از اوستای ساسانی به پهلوی که در کتاب هشتم دینکرد آمده، با آنچه اکنون موجود است. اوستای موجود شامل متونی است که خصوصاً در مراسم دینی و عبادی از آن‌ها استفاده می‌شود و آن را بخ پنج بخش نقسیم می‌کنند: "یَسن‌ها"، "ویسَپَرد"، "وَندیداد"، "یَشت‌ها" و "خرده اوستا". از سوی دیگر، متون اوستایی را براساس ویژگی‌ها وقدمت زبانی می‌توان به دو دسته متون گاهانی و متون اوستایی متاخر تقسیم کرد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: "اوستا" نخستین و کهن‌ترین کتابی است که روایت‌های ایرانی و داستان‌های ملی و حماسی این سرزمین در آن تدوین شده‌است. در این کتاب از نبرد میان عنبر نیکی و بدی - ایرانی‌ها و دیوهای مازندران و دروغ پرستان ورَنَ (در زبان اوستایی، نام سرزمینی است) و از پهلوان‌های ایران و توران - حکایت شده و بیشتر این جنگ‌ها در میدان معین و مشخصی روی داده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: این روایت‌ها اصولاً به ساکنان شمال شرقی ایران و وطن "اوستا" یعنی ایران‌ویج تعلق داشتند و از افسانه‌ها و داستان‌های غرب و جنوب ایران که در آثار مورخ‌های یونانی بدان اشاره شده‌است، در این کتاب اثری دیده نمی‌شود.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: سروده‌های اوستایی حاوی مضمون‌های ادبی است که در دوران هند و ایرانی و حتی هند و اروپایی می‌توان آن‌ها را پی گرفت. شروو ساختار اصلی اشعار را به ساختار نخستین یونان، یعنی اشعار هومری، تشبیه کرده‌است و حتی بخش‌های مختلف این دو گروه شعری مانند مقدمه یا بخش حماسی - مشتمل بر توصیف کردارهای خدایان یا انسان‌ها - را کاملاً قابل انطباق بر یکدیگر دانسته‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: سنجش "اوستا" و "ودا" (کتاب مقدس هندوها) نیز از وجود پهلوان‌های مشترک ایرانی‌ها و هندوها، پیش از جدایی دو قوم از یکدیگر، حکایت دارد. پهلوانانی مانند جم و آبتین و نظایر این‌ها که برای هر یک از آن‌ها داستانی خاص تداول داشته‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: جم شخصیتی اسطوره‌ای و هندوایرانی و بنابر باوری‌های نیاکان مشترک این دو قوم، نخستین انسان و در یشت‌های کهن نخستین شاه است. در "اوستا" با دو تصویر ناسازگار و ناهماهنگ از این شخصیت افسانه‌ای روبرو می‌شویم: بدین ترتیب، در ایران، در زمان تدوین "اوستا"، مجموعه‌ای از افسانه‌ها، داستان‌ها و روایت‌های تاریخی با نظم و ترتیب نسبی در افواء رواج داشت که تاریخ ملی و روایی ایران را از آغاز آفرینش تا زمان ظهرو زرتشت تبیین می‌کرد. این تاریخ داستانی به هنگام تألیف و تدوین "اوستا" مورد استفاده قرار می‌گرفت و در نتیجه افسانه‌های کهن ایرانی و قدیم‌ترین گزارش دربارهٔ تاریخ اساطیری و افسانه‌ای ایران، نخستین بار در این کتاب صورت مدون یافتند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در "اوستا" نام اشخاص اساطیری بسیاری ذکر شده که برخی از آن‌ها را (نظیر فهرست نام‌های مذکور در آبان یشت) بعدها، در هیچ مورد دیگری نمی‌بینیم. اما تعداد بسیاری از این اسامی و اشخاص بار دیگر در ترجمه عربی داستان‌های فارسی و در شاهنامه مشاهده می‌شوند. این مطلب حکایت از آن دارد که تدوین کنندگان متن مقدس این افسانه و قهرمان‌های اساطیری آن‌ها را، از آغاز جهان تا ظهور زرتشت، مانند تاریخی مسلسل با ترتیبی معین می‌شناختند. بررسی کتاب "اوستا" و ادبیات دینی به زبان پهلوی فرایند رشد و نشو و نمای این تاریخ افسانه‌ای را تا آن هنگام که در شاهکار فردوسی راه می‌یابد، نشان می‌دهد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: گاهان (سروده زرتشت) از نظر سبک، کهن‌ترین بخش "اوستا" به‌شمار می‌آید اما یشت‌ها که مجموعه‌ای از سرودهایی در ستایش برخی ایزدان پیش-زرتشتی است، از دورانی بسیار پیشتر از زرتشت بر جای مانده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: گرچه سرایش آن‌ها در شکل کنونی ممکن است پس از روزگار زرتشتی دارد، ناگفته نماند که نسخه موجود یشت‌ها رنگ و صبغه زرتشتی دارد، اما پیداست که این افسانه‌ها در روزهای شرک و بت‌پرستی و نیز در دوره پهلوانی پیش از زرتشت در ایران نواحی شرق محبوبیت داشته‌اند. در این اسطوره‌ها و افسانه‌ها که سراینده‌های ناشناس یشت‌ها سروده‌اند و خنیاگرهای دوره‌های مختلف سینه به سینه انتقال داده‌اند، هسته و چهارچوب کلی تاریخ روایی ملی و حماسه ملی ایران و پی آیی شخصیت‌ها با ترتیبی زمانی بیان شده‌است. در "اوستا" نام اشخاص اساطیری بسیاری ذکر شده که برخی از آن‌ها را (نظیر فهرست نام‌های مذکور در آبان یشت) بعدها، در هیچ مورد دیگری نمی‌بینیم. اما تعداد بسیاری از این اسامی و اشخاص بار دیگر در ترجمه عربی داستان‌های فارسی و در شاهنامه مشاهده می‌شوند. این مطلب حکایت از آن دارد که تدوین کنندگان متن مقدس این افسانه و قهرمان‌های اساطیری آن‌ها را، از آغاز جهان تا ظهور زرتشت، مانند تاریخی مسلسل با ترتیبی معین می‌شناختند. بررسی کتاب "اوستا" و ادبیات دینی به زبان پهلوی فرایند رشد و نشو و نمای این تاریخ افسانه‌ای را تا آن هنگام که در شاهکار فردوسی راه می‌یابد، نشان می‌دهد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: گاهان، سروده زرتشت، از نظر سبک، کهن‌ترین بخش "اوستا" به‌شمار می‌آید اما یشت‌ها که مجموعه‌ای از سرودهایی در ستایش برخی ایزدان پیش-زرتشتی است، از دورانی بسیار پیشتر از زرتشت بر جای مانده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: پس از تدوین بخش‌های مختلف یشت‌ها یک باره که مشحون است، از داستان‌های حماسی و ملی ایران، دنباله این روایت‌ها یک باره قطع نشده و از شمال شرق و مشرق ایران در سایر نقاط ایران رواج یافته و به صورت تازه‌ای درآمده و عناصر ساسانی و اسلامی دیده می‌شود. برای نمونه از داستان هخامنش نیای شاه‌های هخامنشی می‌توان یاد کرد که بنابر گزارش آئلیان، مورخ یونانی، شاهینی او را تربیت کرده و در شاهنامه همین مضمون در داستان زندگی پدر رستم که او را سیمرغ پرورده‌است، دیده می‌شود و با شباهت بساری که میان داستان زندگی کوروش و کیخسرو و حتی مضمون شباهتی چون انتقام گرفتن آن‌ها از جد مادری شان به چشم می‌خورد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: دوره حماسی کیانی ادبیات برجسته‌ترین دوران پهلوانی را در روایت‌های ایرانی در بر می‌گیرد. این ادبیات احتمالاً ریشه در شعرهایی داشته که در ستایش دلاوری‌ها و ماجراهای پادشاه‌های کیانی بوده و خنیاگرانی که به دربارهای ایشان آمد و شد می‌کردند، آن‌ها را می خواندن. گرچه سندی تاریخی یا مدرکی تأییدکننده برای رویدادهای این دوره و تاریخ، یا میهن دقیق کیانیان در دست نداریم، اما دلیلی برای تردید در درستی اساس کرده‌های ایشان آنگونه که در "اوستا"، یا بعدها در "شاهنامه"، روایت شده‌است، در دست نیست. با مطالعه تطبیقی ادب پهلوانی به درک و دریافتی از محیط و ماهیت انتقال افسانه‌های کیانی می‌توان دست یافت.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: از خلاصه‌ای که "دینکرد" از "اوستا" به دست می‌دهد، آشکار است که داستان‌های کیانی کم و بیش به صورتی که بعدها در خدای نامه آمده، در "اوستا" وجود داشته‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: گسترش آیین زرتشتی از عوامل مهم توسعه و تعمیم این داستان‌ها در ایران بوده و به ویژه داستان‌های نقاط دیگر، پس از پذیرش این کیش، به صورت داستان‌های دیویَسنان و فرهنگ مطرود درآمده و به سرعت نابود شده‌است. چنان‌که هنگام به شاهی رسیدن ساسانیان، ایرانی‌ها از تاریخ خود، کم و بیش همان مطالبی را می‌دانستند که بعدها در خدای نامه ثبت شد و بازنمون آن در شاهنامه دیده می‌شود.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: تاریخ حماسی روزگار پیش از زرتشت، در این مجموعه به دو بخش تقسیم شده‌است: در بخش نخست با اساطیری روبرو می‌شویم که صبغه تاریخ به خود گرفته‌است و در بخش دوم با داستان‌های مرتبط با کیانیان پرداخته شده‌است. کریستین‌سن داستان کیانیان را در "اوستا"، تاریخ ایران شرقی می‌داند که با تصوری افسانه‌ای پرداخته شده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در یشت‌ها از هشت‌کوی، به شرح زیر نام برده شده‌است: کی‌قباد، کی‌اپیوه، کی‌کاووس، کی‌آرش، کی‌پشین، کی‌ویارش، کی‌سیاوش، و کی‌خسرو (یشت ۱۳، بند ۱۳۲؛ یشت ۱۹، بند ۷۱).


title: ادبیات ایرانی باستان

text: این سلسله شاهی که نام آن‌ها همواره با لقب کی (=کوی، یعنی شاه در ایران شرقی) همراه می‌آید شخصیت‌هایی اند که نخستین بار رنگ تاریخی به افسانه‌های حماسی می‌دهند. در داستان‌های پراکنده‌ای که در یشت‌ها نقل شده‌است، طرحی از نوعی ترتیب تاریخی مشاهده می‌شود. پس از داستان‌های مربوط به هشت‌کوی نام برده، خلأئی دیده می‌شود تا هنگام ظهور زرتشت که در آن هنگام زمام امور در دست چند کوی به صورت ملوک‌الطوایفی است و گشتاسب حامی زرتشت یکی از آن چند شاه است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: روحانی‌هایی که به آئین زرتشت گرویدند به هنگام استنتاخ یشت‌ها، سروده‌هایی به شیوه شعرهای حماسی باستان سرودند و ضمن آن چگونگی گسترش آئین زرتشت و کارکیایی‌های گشتاسب را شرح دادند و سروده‌های حماسی پیش از زرتشت را نیز بر آن‌ها افزودند و به تلفیق عقاید پیش-زرتشتی و زرتشتی پرداختند. پس از ظهور زرتشت آخرین دوره حماسی با دلاوری‌های گشتاسب و پسرش اسفندیار و برادرش زریر، و پسر زریر - بستور - در نبرد علیه دشمنان آیین نو آغاز می‌شود (یشت ۱۷). عصر گشتاسب پایان دوره از تاریخ جهان و آعاز دوره‌ای دیگر است. پیش از او، هشت‌کوی یاد شده، پیوسته با ترتیبی معین آمده‌اند. تسلسل و جانشینی فرمانرواهای دوره‌های نخستین و پهلوان‌ها بنابر ترتیبی که در کتاب "اوستا" به هنگام اجرای مراسم یزش و قربانی کردن برای ایزدان از آنان نام برده می‌شود تا حدودی تثبیت شده‌است. به نظر کریستین سن، نوعی برداشت کیهانی، در ورای این نظم و توالی تاریخی که طی آن نخستین تاریخ جهان و سپس تاریخ ایران، از آغاز تا ظهور زرتشت، مطرح شده‌است، دیده می‌شود.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: تاریخ شش هزار ساله این جهان با آمدن زرتشت به دو دوره سه هزار ساله بخش می‌شود. ناگفته نماند که پیش از پیدایش این جهان سه هزار سال از عمر عالم گذشته بود و هزاره آخر آن با آفرینش و مرگ کیومرث، نمونه نخستین انسان مشخص شده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: هزاره نخست تاریخ جهان با شهریاری جم آغاز می‌شد اما بعدها هوشنگ و تهمورث مقدم شمرده شدند و هزاره نخست به دوران پادشاهی این سه تن بخش شد. هزاره بعدی، هزاره شوم ضحاک است و هزاره سوم با شهریاری فریدون آغاز می‌شود. در یشت‌ها پس از فریدون، از گرشاسب نام برده می‌شود که به نظر می‌رسد در شمار شاهان به حساب نمی‌آید. پس از او شاهی هشت‌کوی یاد شده به نظر می‌رسد در شمار شاهان به حساب نمی‌اید. پس از او شاهی هشت‌کوی یاد شده‌است تا پادشاهی گشتاسب و ظهور زرتشت و هزار سوم به پایان می‌رسد. در پایان هر هزاره از دوران سه هزار ساله فرجامین یکی از سوشیانت که از تبار زرتشت اند، ظهور می‌کند تا ستیزه نهایی میان نیک و بد را به فرجام رسانند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در یشت سیزدهم (فروردین یشت) از فروهرهای همه پاکان از کیومرث تا زمان سوشیانت یاد شده و بدین طریق تصویری از این برداشت تاریخ جهان ارائه شده‌است و در یشت نوزدهم (زامیاد یشت) تاریخ اجمالی پادشاهی ایران آمده‌است که دارمستتر آن را با تلخیص شاهنامه برابر می‌داند. در یشت نه، پانزده و هفده و نیز در متن متاخز اوستایی ائوگمدثه‌چه (به معنی «بر زبان می‌آوریم، بیان می‌داریم») اشارت پراکنده‌ای به شخصیت‌های تاریخ ملی ایران شده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در اوستای مکتوب دوره ساسانی که به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده و هر یک شامل هفت نَسک (بخش) بود، آگاهی بیشتری دربارهٔ این مطالب وجود داشت. خلاصه‌ای از این بیست و یک نَسک در کتاب هشتم و نهم دینکرد و خلاصه‌ای از تاریخ اساطیری ایران در کتاب هفتم دینکرد به زبان فارسی میانه آمده‌است. از مطالب دینکرد چنین برمی آید که دامدادنسک و چهردادنسک و سودگر نسک از اوستای کهن اختصاص به مسایل آفرینش، رستاخیز و کارنامه پهلوان‌های ملی داشته‌است. فهرستی از نام‌های همه پادشاهان پیشدادی و کیانی به همان ترتیبی که بعدها در منابع اسلامی ظاهر می‌شوند در چهردادنسک وجود داشته که خلاصه آن در دینکرد (کتاب هشتم) آمده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در یشت‌های آغازین که دیرتر از گاهان تصنیف شده‌اند اما پایه و اساس آن‌ها کهن تر از سرودهای گاهانی است، این شاهان و پهلوانان غالباً اساطیری ضمن عبارت‌های کلیشه‌ای معرفی شده‌اند که به ایزدان گوناگون یزش می‌برد و برای آن‌ها قربانی می‌کنند و یاری آن‌ها را برای رسیدن به هدفی خاص یا فایق آمدن بر مشکلی، که به اختصار بیان شده‌است، طلب می‌کنند. این عبارات در چند یشت متفاوت یا چندین بار در یک یشت آمده‌است. داستان‌هایی که در یشت‌ها آمده، معمولاً بسیار کوتاه است و تا پایان بیان نگردیده بلکه فقط اشاراتی ضمنی به آن‌ها شده و بیشتر به صورتی چنان مبهم است که برای ما نامفهوم باقی می‌ماند مگر آنکه با ظهور دوباره در شاهنامه یا ادبیات پهلوی روشن شود.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: مشخص است که به هنگام نوشتن یشت‌ها این داستان‌ها آنچنان شناخته بودند که اشاره‌ای برای به خاطر آوردن آن‌ها بسنده بوده‌است. برای نمونه:


title: ادبیات ایرانی باستان

text: داستان خلاصه‌ای مثل پااوروه که روشن نیست چرا فریدون او را به شکل کرکس درآورد یا داستان آرش کمانگیر که در تیشتر یشت (بند ۶) تنها در تشبیهی بدان اشاره شده‌است. اما روایت کامل تر آن را در مآخذ پهلوی و فارسی در دست داریم. فقدان جزئیات در داستان‌های یشت‌ها به توضیح متفاوت بازمی‌گردد:


title: ادبیات ایرانی باستان

text: گرشویچ نظر کریستن‌سن را تا آنجا می‌پذیرد که بخشی از فرهنگ اوستایی فقط در نوشته‌های زرتشتی به زبان فارسی میانه باقی مانده‌است و نویسنده‌های آن‌ها بیشتر مطالبی را که در "اوستا" می‌خوانیم، تکمیل می‌کنند. اما آگاهی‌های بیشتری که گزارشگرهای پهلی زبان دربارهٔ دوره کیانیان نقل کرده‌اند الزاماً به بخش‌های گمشده "اوستا" بر نمی‌گردد: بخشی از این آگاهی‌ها ممکن است از آن حلقه داستانی اخذ شده باشد که خنیاگران ساسانی سینه به سینه نقل می‌کرده‌اند و تا اندازه‌ای در شاهنامه نیز بر جای مانده‌است. حتی در دوره‌های کهن احتمال دارد که نویسندگان روحانی زرتشتی گه گاه از شاعرهای درباری الهام گرفته باشند و شاید هم شعرای درباری از آنچه روحانی‌ها قرائت می‌کرده‌اند تأثیر پذیرفته باشند؛ بنابراین می‌توان حدس زد که در تدوین یشت‌ها سنت‌های گوناگون دینی و ادبی در کار بوده‌است. اصولاً نقل روایت‌ها و اساطیر کهن به اختصار و به صورت پند و اندرز و تمثیل در کتاب‌های مقدس مانند ودا و آثار پیامبرهای بنی اسرائیل نیز رایج بوده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در فصل‌های نه تا یازده یسنا و در فرگرد دوم وندیداد بخش‌های بسیار کهن دیگری در ارتباط با افسانه‌ها و اسطوره‌های روزگار بیش از زرتشت مشاهده می‌شود. سه فصل نام برده یسنا، یشتی دربارهٔ هوم. تجسم ایزدینه افشره هستی بخش گیاه هوم، را در بر می‌گیرد. افسانه ضحاک و فریدون (یسن ۹، بند ۷) و افسانه ثریته از خاندان سام و دو پسر او اورواخشیه (هیربد و قانونگذار) و گرشاسب (پهلوان نیرمند و دارند گرز با گیسوان مجعد و نمونه آریایی هرکول؛ یسن ۱۹، بندهای ۹–۱۰) نمونه‌هایی از افسانه‌های اوستایی اند که به عصر هندوایرانی می‌رسند.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در اوستا از هوشنگ، کشنده دیوها و براندازنده دشمنهای دین و آئین در سرزمین مازندران، نام برده شده‌است که پیشداد به معنای «نخستین آفریده» لقب دارد یا از تهمورث که اهریمن را به هیئت اسبی درآورده بود و سی سال بر پشت او گرد جهن می‌گشت (یشت ۱۹، بند ۲۶–۲۹).


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در یشت‌ها از افراسیاب پادشاه تورانی و کشته شدن سیاوش به دست او یاد شده‌است (یشت ۱۹ُ، بند ۷۷؛ یشت ۱۷، بند ۴۲). افراسیاب سرانجام به دست ایزدهوم گرفتار می‌شود (یشت ۱۷، بندهای ۳۷–۳۹). حماسه کیانیان (کیان جمع کی و معاد با واژه کویان است) که بخش‌هایی از آن، به صورتی پراکنده، در یشت‌ها بازمانده‌است، با پیروزی کیخسرو و درگرفتن انتقام خون پدر از جد مادریش، افراسیاب، پایان می‌پذیرد (یشت ۱۹، بندهای ۷۳–۷۷).


title: ادبیات ایرانی باستان

text: می‌توان گفت که در مجموع شخصیت‌های اساطیری و داستانی اوستایی و به‌طور کلی داستان‌های نقل شده در کتاب اوستا از ریشه هندوایرانی اند و به دوران بسیار کهن نیاکن مشترک هندی‌ها و ایرانی‌ها بازمی‌گردند و پس از جدایی این دو قوم از یکدیگر داستان‌ها و شخصیت‌های داستانی بومی نیز به این مجموعه افزوده شده‌است.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: جم به عنوان نخستین مرد نخستین میرنده نیز محسوب می‌شد از اینرو در آرای هندی‌ها فرمانروای جهان مرده‌ها شده‌است. در ورای روایت‌های ایرانی به پنداره‌ای برمی‌خوریم که همانندش در فرهنگ عامیانه مردم‌های ابتدایی نیز به چشم می‌خورد. نخستین مرد در آغاز برای جاودانگی و نامیرایی آفریده شده بود؛ ولی این افسانه ابتدایی تحولی دوجانبه پیدا کرده‌است. در اوستا نیز دو تصور ناسازگار و ناهماهنگ از این شخصیت افسانه‌ای می‌بینم. در این کتاب جم نخستین مرد نیست، بلکه اولین پادشاه جهان است. پدر او وی‌وهنت نخستین کسی است که افشره گیاه هوم را برای جهان مادی تهیه کرد و به پاداش، پسرش جم بدو ارزانی شد که شهریار و خوب‌رمه و خورشیددیدار لقب دارد. بنابر افسانه اصلی پادشاهی او که هزار سال انجامید زورگار بی‌مرگی یا بهشت این جهانی بود؛ ولی این روزگار شادکامی و خوشبختی صرف سرآمد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: برای چنین فرجام شوم و اندوهباری تنها یک توجیه می‌توان یافت. جمشید به علت ارتکاب گناهی بزرگ خوشبختی خود و همه مردم‌ها را تباه ساخت. افسانه جم آنچنان‌که در یشت ۱۹، بندهای ۳۰–۳۴ آمده‌است، چنین است. فر شاهی مزدا آفریده به جم پیوست: فر شاهی ۳ بار به صورت مرغی جمشید را ترک گفت، بار نخست ایزدمهر، بار دوم فریدون و بار سوم گشتاسب نریمان آن را گرفت و سیپیتوره که اهرمن (مینوی پلید) او را از پی جم فرستاده بود، جمشید را گرفته به دو نیم کرد و این چنین جم در پتیارگی بمرد. نکته جالبی از داستان جم در نخستین بخش فرگرد دوم وندیداد (۱–۱۹) به صورت شعری بس آشفته و مغشوش بازگو شده‌است. روایت وندیداد گزارشی از اوضاع و احوالی است که چندین بار در دوران ماقبل تاریخ رخ داده و سرانجام به مهاجرت دست جمعی جمشید به فرمان اهوره‌مزدا با افزارهای جادویی سه بار زمین را که از بهر مردم‌ها، جانورها و آتش‌های مقدس تنگ شده بود، فراخ کرد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: در بخش دیگر روایت رستاخیز و آخرت به عهده جمشید واگذار شده‌است. اهوره‌مزدا در انجمنی از ایزدان و بهترین مردان جم را از رسیدن زمستانی مرگبار که جهان آلوده استومند را نابود خواهد کرد آگاه می‌کند و او را فرمان می‌دهد و می‌آموزد که وَری بسازد (این ور که جایگاهش در گزارش قید نشده و نوعی پناهگاه دست نیافتنی است) و مایه و اَخیج جهان فرشگرد یعنی مردمان، جانوران، گیاهان و برگزیده‌ترین نمونه همه دام‌ها و آتش‌های سرخ را از آن جایگاه بازآورد. در این روایت ساکنان وَرِجَمکرد (پناهگاهی که به دستور جمشید ساخته شده‌است) از بی‌مرگی و سعادت مطلق برخوردارند و آنانند که پس از پایان زمستان پرگزند از نو جهان را پرخواهند کرد.


title: ادبیات ایرانی باستان

text: این افسانه که در زمان‌های بعدی استنتاخ شده و پر از تحریف است و در سرتاسر آن وزن اصلی شعر اوستایی جز در مواردی نادر رعایت نشده و قدمتش از افسانه دیگر کم‌تر نیست. اندیشه ویرانی یکسره جهان به وسیله زمستانی سخت و وحشتناک در سرزمین‌های شمالی به وجود آمد و از همین نواحی است مهاجرت‌های آریایی در ترکستان و سیبری جنوبی که زمستان‌های بس دراز دارند، آغاز شده‌است.


title: ایزوتوپ‌های کوپرنیسیم

text: عنصر کوپرنیسیم عنصری مصنوعی است که در رآکتورهای هسته‌ای تولید می‌شود و در نتیجه هیچ ایزوتوپ پایداری نداشته و جرم اتمی استاندارد برای آن قابل تعریف نیست. نخستین ایزوتوپ شناسایی شده این عنصر Cn بود که در سال ۱۹۹۶ میلادی تولید و ردیابی شد. تاکنون ۶ ایزوتوپ و دو ایزومر هسته‌ای از کوپرنیسیم شناسایی شده است که پایدارترین ایزوتوپ در این میان Cn با نیمه عمر ۲۹ ثانیه است.


title: ایزوتوپ‌های رونتگنیم

text: عنصر رونتگنیم عنصری مصنوعی است که در رآکتورهای هسته‌ای تولید می‌شود و در نتیجه هیچ ایزوتوپ پایداری نداشته و جرم اتمی استاندارد برای آن قابل تعریف نیست. نخستین ایزوتوپ شناسایی شده این عنصر Rg بود که در سال ۱۹۹۴ میلادی تولید و ردیابی شد. تاکنون ۷ ایزوتوپ (Rg تا Rg) از رونتگنیم شناسایی شده‌است که پایدارترین ایزوتوپ در این میان Rg با نیمه عمر ۲۶ ثانیه است.


title: ایزوتوپ‌های دارمشتادیم

text: عنصر دارمشتادیم عنصری مصنوعی است که در رآکتورهای هسته‌ای تولید می‌شود و در نتیجه هیچ ایزوتوپ پایداری نداشته و جرم اتمی استاندارد برای آن قابل تعریف نیست. نخستین ایزوتوپ شناسایی شده این عنصر Ds بود که در سال ۱۹۹۴ میلادی تولید و ردیابی شد. تاکنون ۷ یا ۸ ایزوتوپ (Ds (یا Ds) تا Ds)و ۲ یا ۳ ایزومر هسته‌ای از دارمشتادیم شناسایی شده است که پایدارترین ایزوتوپ در این میان Ds با نیمه عمر ۹٫۶ ثانیه است.


title: آب زهدانراهی

text: انسداد اغلب ناشی از هایمن بسته یا به طورِ کمتر شایع وجود یک دیواره عرضی در واژن است.


title: آب زهدانراهی

text: این مایع از موکوس سرویکال و اندومتر یا در موارد نادر از ادرار تشکیل شده است که از طریق فیستول وزیکوواژینال، بالاتر از انسداد انباشته شده است.


title: پارک ملی بیا

text: پارک ملی بیا یک پارک ملی در منطقه غرب غنا و با مساحت ۵۶۳ کیلومتر مربع یکی از منابع دست نخورده و بکر آفریقاست که حیوانات و گونه‌های زیادی را در خود جای داده است. برخی از بلندترین درخت‌های باقیمانده در غرب آفریقا در این پارک ملی وجود دارد.


title: پارک ملی بیا

text: این پارک در سال ۱۹۳۵ احداث شده است و این پارک هم به دلیل وجود داشتن رودی در این منطقه به نام رود نیا، پارک نیا نامیده شد. در سال ۱۹۷۴ این پارک را به عنوان یک پارک ملی معرفی کردند. کشاورزی زیاد در این منطقه صدمات فراوانی به پارک زد اما از سال ۱۹۷۵ هیچ انسانی در این منطقه اجازه کشاورزی و زندگی و فعالیت نداشت. در سال ۱۹۸۵ این پارک در سازمان ملل به ثبت جهانی رسید.


title: پارک ملی بیا

text: در این پارک بیش از ۱۶۰ گونه پرنده و ۶۲ گونه از پستانداران زندگی می‌کنند.


title: دولت اسلامی افغانستان

text: دولت اسلامی افغانستان نام رسمی کشور افغانستان پس از تحویلی دولت چپگرا بود. رئیس جمهور برهان‌الدین ربانی از اواسط سال ۱۹۹۲ ریاست کشور را بر عهده داشت. پس از تصرف کشور توسط طالبان در سال ۱۹۹۶، نام آن به امارت اسلامی افغانستان تغییر یافت. پس از روی کار آمدن طالبان، دولتمردان اسلامی برای بازپس‌گیری قدرت، در شمال این کشور، جبههٔ متحدی را که به ائتلاف شمال شهرت داشت، تشکیل دادند. با وجود بودن قدرت در دست طالبان، دولت اسلامی تا سال ۲۰۰۱ میلادی و تا قبل از تشکیل دولت موقت و جمهوری اسلامی، در سازمان ملل نماینده داشت.


title: ایزوتوپ‌های مایتنریم

text: عنصر مایتنریم عنصری مصنوعی است که در رآکتورهای هسته‌ای تولید می‌شود و در نتیجه هیچ ایزوتوپ پایداری نداشته و جرم اتمی استاندارد برای آن قابل تعریف نیست. نخستین ایزوتوپ شناسایی شده این عنصر Mt بود که در سال ۱۹۸۲ میلادی تولید و ردیابی شد. تاکنون ۸ ایزوتوپ (Mt تا Mt) و احتمالاً دو ایزومر هسته‌ای از مایتنریم شناسایی شده است که پایدارترین ایزوتوپ در این میان Mt با نیمه عمر ۸ ثانیه است.


title: ایزوتوپ‌های هاسیم

text: عنصر هاسیم عنصری مصنوعی است که در رآکتورهای هسته‌ای تولید می‌شود و در نتیجه هیچ ایزوتوپ پایداری نداشته و جرم اتمی استاندارد برای آن قابل تعریف نیست. نخستین ایزوتوپ شناسایی شده این عنصر Hs بود که در سال ۱۹۸۴ میلادی تولید و ردیابی شد. تاکنون ۱۲ ایزوتوپ (Hs تا Hs) و ۱-۴ ایزومر هسته‌ای از هاسیم شناسایی شده است که پایدارترین ایزوتوپ در این میان Hs با نیمه عمر ۹٫۶ ثانیه است.


title: درم (پوست)

text: دِرم یا دِرمیس در کالبدشناسی به لایه‌ای از پوست گفته می‌شود که زیر اپیدرم قرار دارد.


title: درم (پوست)

text: درم به همراه اپیدرم، تشکیل پوست بدن را می‌دهند. پوست حقیقی دارای دو بخش سطحیتر پاپیلاری (منطقه B درشکل) و عمقیتر رتیکولار (منطقه C در شکل) است. پوست حقیقی بین روپوست و زیرپوست (هیپودرم، بافت همبند زیر پوست) قرار دارد. بین روپوست و پوست حقیقی لایه غشای قاعده‌ای یا بازال (basement membrane) قرار دارد. گیرنده‌های حسی پوست، غدد عرق، فولیکول مو، غدد سباسه، غدد آپوکرین، عروق خونی و لنفی همه در درم هستند.


title: آدخه

text: آدخه (به اسپانیایی: Adeje) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۴۳٬۲۰۴ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: آگولو

text: آگولو (به اسپانیایی: Agulo) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱٬۲۰۰ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: آلاخرو

text: آلاخرو (به اسپانیایی: Alajeró, Santa Cruz de Tenerife) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲٬۱۱۰ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: آرافو

text: آرافو (به اسپانیایی: Arafo) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۵٬۵۰۲ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: آریکو

text: آریکو (به اسپانیایی: Arico) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۷٬۵۲۹ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: برنیا آلتا

text: برنیا آلتا (به اسپانیایی: Breña Alta) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۷٬۳۳۷ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: برنیا باخا

text: برنیا باخا (به اسپانیایی: Breña Baja) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۵٬۱۱۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: بوئنابیستا دل نرته

text: بوئنابیستا دل نرته (به اسپانیایی: Buenavista del Norte) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۵٬۲۲۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: فاسنیا

text: فاسنیا (به اسپانیایی: Fasnia) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲٬۹۶۳ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: فوئنکالینته د لا پالما

text: فوئنکالینته د لا پالما (به اسپانیایی: Fuencaliente) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱٬۹۳۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: گاراچیکو

text: گاراچیکو (به اسپانیایی: Garachico) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۵٬۴۱۶ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: گارافیا

text: گارافیا (به اسپانیایی: Garafía) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱٬۸۰۴ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: گرانادییا د آبنا

text: گرانادییا د آبنا (به اسپانیایی: Granadilla de Abona) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۴۲٬۵۴۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: گویا د ایسرا

text: گویا د ایسرا (به اسپانیایی: Guía de Isora) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲۰٬۳۸۷ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: گویمار

text: گویمار (به اسپانیایی: Güímar) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۸٬۴۴۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: ارمیگوا

text: هرمیگوا (به اسپانیایی: Hermigua) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲٬۲۰۳ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: ایکد د لس بینس

text: ایکد د لس بینس (به اسپانیایی: Icod de los Vinos) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲۳٬۷۲۶ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: لس یانس د آریدانه

text: لس یانس د آریدانه (به اسپانیایی: Los Llanos de Aridane) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲۱٬۱۴۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: لا ماتانسا د آسنتخو

text: لا ماتانسا د آسنتخو (به اسپانیایی: La Matanza de Acentejo) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۸٬۴۷۱ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: لا اورتابا

text: لا اورتابا (به اسپانیایی: La Orotava) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۴۱٬۷۰۶ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: پوئرتو د لا کروس

text: پوئرتو د لا کروس (به اسپانیایی: Puerto de la Cruz) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۳۲٬۵۷۱ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: لس رئالخس

text: لس رئالخس (به اسپانیایی: Los Realejos) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۳۸٬۰۲۸ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: سان کریستبال د لا لاگونا

text: سان کریستبال د لا لاگونا یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۵۰٬۶۶۱ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: سان کریستبال د لا لاگونا

text: سان کریستوبال د لا لاگونا در جزیره تنریف واقع شده است. این شهرستان است از سال ۱۹۹۹ به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. این شهرستان سکونت‌گاه اسقف کاتولیک محلی و اسقف کلیسای جامع سان کریستوبال د لا لاگونا تنریف است. همچنین این شهرستان محل قدیمی‌ترین دانشگاه در جزایر قناری، دانشگاه لا لاگونا است.


title: سان سباستیان د لا گمرا

text: سان سباستیان د لا گمرا (به اسپانیایی: San Sebastián de La Gomera) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۹٬۰۵۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: سانتا کروس د لا پالما

text: سانتا کروس د لا پالما (به ) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۷٬۱۳۲ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: سانتا ورسولا

text: سانتا ورسولا (به اسپانیایی: Santa Úrsula) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۴٬۳۷۴ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: سانتیاگو دل تیده

text: سانتیاگو دل تیده (به اسپانیایی: Santiago del Teide) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۲٬۹۳۲ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: لس سیلس

text: لس سیلس (به اسپانیایی: Los Silos) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۵٬۴۵۶ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: تاکرنته

text: تاکرنته (به اسپانیایی: Tacoronte, Santa Cruz de Tenerife) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲۳٬۶۱۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: تگوئسته

text: تگوئسته (به اسپانیایی: Tegueste, Santa Cruz de Tenerife) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۰٬۱۶۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.


title: واجفتیدگی

text: با انبساط جهان و سرد شدن آن، به تدریج فوتون‌های نور انرژی خود را از دست دادند، و دیگر قادر نبودند اتم‌ها را چون گذشته یونیده کنند. وضعیت دقیقاً همان چیزی است که در پدیده فوتوالکتریک رخ می‌دهد: فوتون‌های با طول‌موج بلند، هر چقدر هم پرتعداد، نمی‌توانند الکترون را از اتم فلز جدا کنند. در نهایت، تمام الکترون‌ها در حالت پایه مستقر شدند، و فوتون‌ها نتوانستند هیچ برهم‌کنشی داشته باشند. در طی یک مدت کوتاه، جهان از یک حالت کدر، به یک جهان کاملاً شفاف تبدیل شد. از آن پس و در ادامه انبساط جهان، فوتون‌ها توانستند بدون مانع حرکت کنند. این فرایند به واجفتیدگی معروف است.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: کوه مقدس (به اسپانیایی: La Montaña Sagrada و به انگلیسی: The Holy Mountain) یک فیلم سورئالیستی مکزیکی به کارگردانی آلخاندرو خودوروفسکی است که در این فیلم به بازیگری، طراحی لباس، آهنگسازی و تدوین نیز پرداخته است.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: این فیلم یکی از بهترین ساخته های زمان خود و شاهکار خودوروفسکی و همچنین ستونی از سینمای به اصطلاح باطنی محسوب می شود و تأثیرات زیادی بر هنرمندانی مانند مرلین منسون و دارن آرونوفسکی داشته است که این تأثیرات در فیلم چشمه (۲۰۰۶) دیده می شود.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: "کوه مقدس" فیلمی سراسر نماد و کنایه است که با نگاهی انتقادی به مسائلی چون مذهب، سانسور، اعدام آزادی خواهان، طبقه‌های اجتماعی جامعه از جمله نظامی‌ها، سرمایه داران، روحانیون و فقرا، مسائل فرهنگ عمومی، مصرف مواد مخدر، تن‌فروشی و غیره می‌پردازد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: ماجرای داستان حول شخصیت دزدی می‌گردد که از روی عمد بسیار شبیه عیسی مسیح است.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: این فیلم تقریباً طولانی (یک ساعت و ۵۳ دقیقه‌ای) سه قسمت دارد که قسمت اول به داستان دزد (بخش اجتماعی) و قسمت دوم به معرفی افراد داستان (بخش سیاسی) و قسمت سوم سفر عرفانی افراد داستان به کوه مقدس (بخش عرفانی) تشکیل شده‌است.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: فیلم با نمایش تصویر دزدی آغاز می‌شود که در بیابان توسط کودکان عریانی که تصور می‌کنند او مرده، حمل می‌شود و او را به صلیب می‌کشند ولی دزد به هوش می‌آید و آن‌ها را فراری می‌دهد، سپس وی با کوتوله‌ای دوست می‌شود و به شهر می‌آیند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: زمانی که کوتوله و مرد دزد به شهر می‌آیند با صحنه‌هایی رو به رو می‌شوند که کمی غیرعادی است از جمله تیرباران افرادی که از محل اصابت گلوله به آن‌ها پرندگان خارج می‌شوند و مردی برای سربازی که به همسرش تجاوز می‌کند دست می‌زند و فیلم می‌گیرد! و زن او نیز از این موضوع شکایتی ندارد! و دوربین را به دزد می‌دهد تا از او نیز در این صحنه تصویر برداری کند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: سپس گروهی که رئیس آن‌ها کلاهی با علامت صلیب شکسته نازی را بر سر دارد از او می‌خواهد که در یک نمایش خیابانی شرکت کند و او و کوتوله قبول می‌کنند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در این نمایش جعبه‌های کشتی مانندی پر از قورباغه با مارش نظامی آلمانی و با نماد صلیب بر روی لباس‌های خود، به سمندرهای موجود در ماکت نمایش حمله می‌کنند و آن‌ها را می‌خورند و صحنه ماکت نمایش پر از خون می‌شود و خون‌ها از ماکتی که شبیه قربانی گاه مایاها است سرازیر می‌شود. در ضمن برخی از این قورباغه‌ها لباس راهبه‌های مذهبی قرون وسطی را بر تن دارند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در پایان نمایش ماکت ساختمان‌ها منفجر می‌شود و قورباغه‌ها هم می‌میرند و دزد و کوتوله از پولی که بدست آورده‌اند بسیار شادمان هستند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: سپس مغازه‌ای نمایش داده می‌شود که بر سردر آن نوشته مسیح برای فروش و افرادی نظامی و بسیار فربه که مانند رومی‌های باستان لباس پوشیده‌اند از آن محافظت می‌کنند و اجناس آن از جمله مجسمه مصلوب عیسی مسیح را می‌فروشند و با توریست‌ها عکس می‌گیرند و در این هنگام فردی که گویا رئیس مغازه است صلیب را بر دوش دزد قرار می‌دهد و او را به داخل مردم می‌فرستد و در بازگشت مقدار زیادی الکل به وی می‌خورانند و بعد از بیهوش شدن، وی را عریان کرده و به داخل کارگاه مغازه آورده و قالب بدن او را می‌گیرند و او را درمیان سیب زمینیها پرتاب می‌کنند، دزد بعد از بیدار شدن خود را در بین صدها مجسمه از وی که در حالت مصلوب شدن است، میابد و از ترس و خشم فریاد می‌کشد و صاحب مغازه را شلاق زده و شروع به خراب کردن مجسمه‌ها می‌کند و با آخرین مجسمه سالم خود خلوت می‌کند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: فیلم سپس گروهی از زنان فاحشه را نمایش می‌دهد که به همراه میمونی و دختر خردسالی که مانند فاحشه‌ها لباس پوشیده، از کلیسا خارج شده و به جلب نظر مردم می‌پردازند بعد پیرمردی را نمایش می‌دهد که دختر خردسال فاحشه را صدازده و بعد از نوازش او چشم خود را در دست او قرار می‌دهد و به شکل بیمار گونه‌ای وی را می‌بوسد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در صحنه بعد، دزد درحالی که آخرین مجسمه خود را بر دوش دارد به همراه کوتوله از مغازه خارج شده و با گروه فاحشه‌ها روبه رو می‌شود که ابتدا مورد تمسخر آن‌ها واقع می‌شود ولی یکی از فاحشه‌ها که گویا دوست میمون است، شروع به تمیز کردن مجسمه کرده و به یاد مسیح می‌افتد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: سپس دزد به همراه مجسمه خود وارد مجلسی می‌شود که نظامی‌ها در حالی که برخی از آن‌ها ماسک زد گاز دارند، با یکدیگر می‌رقصند، دزد مجسمه خود را بر روی تاقچه گذاشته و به کتاب بازی که شبیه انجیل و پر از کرم است نگاه می‌کند و کمی قدم می‌زند و در تخت خوابی، پاپ را همراه مجسمه مصلوب مسیح می‌یابد، پاپ وی را از ساختمان بیرون می‌اندازد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: دزد در بیرون ساختمان شروع به خوردن مجسمه خود می‌کند و به بیابان و در میان کودکان عریان بازگشته و مجسمه خود را با بادکنک به آسمان می‌فرستد. سپس دزد و کوتوله و گروه فاحشه‌ها به بازار می‌آیند و می‌بینند که از بالای برجی بلند (که گویا نماد قدرت و ثروت است) قلابی طلا به پایین فرستاده می‌شود که بر آن مقداری طلا قرار دارد، دزد به طلاها طمع می‌کند و می‌خواهد منبع آن‌ها را بیابد پس به قلاب آویزان می‌شود که بالا برود. سپس دزد به جایی معبد مانند وارد شده و نمادهای بسیاری که برخی از آنه به زبان عبری است و ستاره داوود و حتی کلمه عربی الله را مشاهده می‌کند (گویا نمادهای مذهبی تمام ادیان ابراهیمی مورد نظر کارگردان بوده).


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: سپس دزد، رئیس معبد که با دو بز با بیضه‌های بزرگ در اطراف اویند و به حالت مدیتیشن و با پیراهنی سفید، روی صندلی نشسته نمایش می‌دهد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: دزد به استاد معبد حمله می‌کند ولی استاد با هنرهای رزمی وی را خلع صلاح و خشک می‌کند، سپس یکی از زنان عریان معبد، موجودی زنده را از پشت گردن او خارج می‌کند (که گویا نماد غرور و سرسختی اوست) و استاد دوباره او را به حالت طبیعی بر می‌گرداند و از او می‌پرسد طلا می‌خواهی؟ و او می‌گوید بله!


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: دزد را شستشو می‌دهند و ظرفی به او می‌دهند تا در آن مدفوع کند، سپس استاد لباسی را که شبیه لباس یهودیان است می‌پوشد و دزد را در ظرف بخار قرار می‌دهد، سپس مدفوع وی را با عرق وی مخلوط می‌کنند تا طلا بدست می‌آورند و استاد به او می‌گوید تو می‌توانی خود را به طلا تبدیل کنی.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: استاد به دزد، آموزش می‌دهد که مثلاً کوه از بلندترین نقطه‌اش می‌توانی ویران کنی یا آینده او را با فال تاروت مشخص می‌کند.(این آموزش‌ها مانند آموزش‌های روحانی است ولی گویا هدف دیگری دارد)


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: آموزش‌های دزد از همه ادیان مثلاً مسیحیت و هندوئیسم و غیره را در بر می‌گیرد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: سپس دزد را به اتاقی می‌برد و به او می‌گوید تو برای سفر نهایی خود همراهانی خواهی داشت، آن‌ها هم مانند تو دزد هستند ولی در یک جایگاه دیگر، آن‌ها قدرتمندترین افراد کره زمیناند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: سپس یکی یکی، این افراد را با زبان خودشان معرفی می‌کند:


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: نفر اول باند، شخصی است که هدفش زیبایی انسان‌ها است و پدرش کر و کور و لال است و تصمیماتش را از روی مهبل زنش می‌گیرد. باند زنان و بچه‌های زیادی دارد و دیالوگ‌های نمادینی می‌گوید، از جمله 'مردم می‌خواهند که دوست داشته شوند، نه به خاطر چیزی که هستند، بلکه به خاطر چیزی که به نظر میر سند' (که گویا اشاره‌ای است به جراحی پلاستیک)


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: نفر دوم ایسلا، زنی گویا دو جنس خواه است که صنایع نظامی و اسلحه را کنترل می‌کند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: ایسلا می‌گوید: 'ما بمب‌های هیدروژنی و گازهای کشنده و غیره تولید می‌کنیم.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: ما داروهایی تولید می‌کنیم انسان‌های بی‌آزار را به حیوانات وحشی تبدیل می‌کند. ما برای جوانان و یهودیان و بودایی‌ها و مسیحی‌ها اسلحه‌های خودشان را درست می‌کنیم.'


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: نفر سوم کلن نام دارد و وی با زنش رابطه بسیار بدی دارد ولی در عوض معشوقه‌ای دارد که با وی به عشق بازی می‌پردازد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: کلن یک گالری هنری دارد که آثار هنری را به صورت خط تولید، بو جود می‌آورد که از مالیدن رنگ بر کپل افراد و قرار دادن آن‌ها روی بوم نقاشی ایجاد می‌شوند (گویا وی صنعت پورنوگرافی را اداره می‌کند).


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: کلن یک ماشین عشق نیز طراحی کرده که به صورت یک مهبل بزرگ است و بچه دار هم می‌شود!


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: نفر چهارم سل نام دارد که بنابر گفته خودش، مشتریانش بچه‌ها هستند و یک کار خانه اسباب بازیسازی دارد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: سل، اسباب بازی‌های جنگی می‌سازد و خدمه او بسیار شبیه روس‌های فقیر هستند. کارخانه سل، بر اساس جنگ‌های آینده اسباب بازی تولید می‌کند تا ذهن کودکان را آماده جنگ کند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: نفر پنجم برگ نام دارد که بچه آن‌ها یک مار است! و در محیط کار او پرچمی که بسیار شبیه، پرچم ونزوئلا است، نصب شده.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: برگ، خود را مشاور مالی رئیس جمهور می‌خواند و به رئیس‌جمهور گزارش می‌دهد که اگر ما بخواهیم اقتصاد کشور را نجات دهیم، در ۵ سال آینده باید چهار هزار شهروند را بکشیم! و رئیس‌جمهور هم دستور می‌دهد که پروژه را آغاز کنید. برگ هر جا می‌رود با بادیگاردهایی عریان همراه است.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: نفر ششم اکسان نام دارد، وی فرمانده پلیس است و فرایند پلیس‌سازی را بدین گونه نشان می‌دهد که آلت تناسلی و بیضه مرد جوانی را در طی مراسمی با قیچی می‌برند و به موزه آلت‌های پلیس می‌سپارند و به وی کتاب مقدسی داده می‌شود که در آن به فرد آموزش داده می‌شود که به اکسان اعتقاد داشته باشد و وی پلیس می‌شود و در صحنه بعد، گروه پلیسان به گروه تظاهر کنندگان حمله‌ور می‌شوند و آن‌ها را به شکل وحشیانه‌ای و گویا با سم پاشی و خالی کردن شکم آن‌ها می‌کشند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: نفر هفتم لوت نام دارد، شغل وی طراحی ساختمان است و وی می‌گوید انسان به خانه نیاز ندارد وی به سرپناه نیاز دارد و اگر بتوانیم این ایده را به مردم بفروشیم، میلیونر می‌شویم'! وی می‌گوید کارگران به هیچ چیز در خانه خود از جمله الکتریسیته و غذا نیاز ندارند، ما به آن‌ها در کارخانه غذا می‌دهیم و وی تابوتی را نمایش می‌دهد که نمادی از خانه‌های طراحی شده توسط اوست (کنایه‌ای به آپارتمان‌های امروزی).


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در اینجا قسمت معرفی تمام شده و تصویر به برج بلند باز می‌گردد ولی این بار گویی چند صد سال گذشته و برج در میان شهری مدرن واقع شده‌است، در این صحنه ۷ نفر معرفی شده توسط هلیکوپتری به ساختمان می‌آیند تا استاد را ببینند، استاد به آن‌ها می‌گوید:'شما پول و قدرت دارید ولی نمی‌توانید از مرگ فرار کنید، اما زندگی ابدی را می‌توان بدست آورد، در سنت‌های قدیمی از کوه‌های مقدس نام برده شده‌است که نه نفر با چهارده هزار سال سن، زندگی می‌کنند و دنیا را از آن کوه‌ها اداره می‌کنند، شما باید پیش آن‌ها بروید تا آن‌ها راز خود را به شما بگویند. شما باید به عنوان یک گروه عمل کنید و فردیت خود را کنار بگذارید، پول خود را بسوزانید، تصور شخصی از خودتان را بسوزانید'


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: این گروه ۹ نفره به راه می‌افتد و آن فاحشه‌ای که میمون داشت هم آن‌ها را تعقیب می‌کند. ابتدا به جایی شبیه پرو می‌روند و با فردی روبه رو می‌شوند که یکی از آن‌ها را بادگیر می‌کند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در ادامه نزد فردی دوم می‌روند که ماده‌ای به آن‌ها می‌خوراند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: فرد سوم، آن‌ها را به حال خلسه می‌برد، به گونه‌ای که صدای پای مورچه‌ها را می‌شنوند و یکی از آن‌ها از آب، پرنده خلق می‌کند. فرد چهارم به آن‌ها نکته‌ای فلسفی می‌آموزد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در مرحله بعدی مراسم مرگی برای هر یک گرفته می‌شود تا دوباره متولد شوند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در صحنه بعد آن‌ها به یک بندرگاه وارد می‌شوند و بچه‌های گشنه به سمت آن‌ها می‌دوند و از دزد نان می‌طلبند و استاد به او می‌گوید آیا می‌خواهی نقش مسیح را اجرا کنی؟ اگر به آن‌ها نان بدهی باهم به جنگ می‌پردازند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: آن‌ها بندر را ترک می‌کنند و فاحشه و میمون هم آن‌ها را تعقیب می‌کنند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در قایق هم به دزد درسی عرفانی می‌آموزند که از تعلقات خود دوری کند و از گذشته خلاص شود و کوتوله را به دریا بیندازد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: آن‌ها بعد از گذشتن از دریا، موهای خود را از ته می‌تراشند و به جزیره کوه مقدس وارد می‌شوند و با فردی رو به رو می‌شوند که به آن‌ها می‌گوید که شما اولین نفراتی نیستید که به کوه مقدس می‌آیند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: وی افرادی را نشان می‌دهد که در کوه پایه کوه مقدس گمراه شده‌اند! و مثلاً به شعر گویی یا مصرف ال اس دی مشغول شده‌اند یا به‌طور عمودی توان صعود را ندارند و نمی‌توانند به قله کوه مقدس بروند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: گروه نه نفره مرد فروشنده را ترک می‌کنند و سعی در رسیدن به نوک قله دارند که در حین صعود نیز با ترس‌های خود از جمله ترس از موفقیت و ترس از از دست دادن بدن روبه رو می‌شوند و آن‌ها را شکست می‌دهند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در این مرحله از سفر با مواردی از جمله پول پرستی و وحشی‌گری و شکم پرستی و سکس دوستی و آلت دوستی و دیگر توهمات رو به رو می‌شوند و این در حالی است که فاحشه و میمون آن‌ها را تعقیب می‌کنند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در مرحله آخر استاد به آن‌ها می‌گوید باید به ۹ انسان نامیرا حمله کنید تا قدرت آن‌ها را بدست آورید.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: سپس استاد به یکی از شاگردان می‌گوید شما نیازی به من ندارید پس سر من را ببر! و شمشیری به وی می‌دهد و وی چنین می‌کند؛ ولی متوجه می‌شود گردن یک گوسفند را زده.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: استاد دست دزد را در دست فاحشه می‌گذارد و به او می‌گوید نمی‌خواهد به قله بروی، با این زن که به خاطر عشق تو تا اینجا آمده برو و به کشور خود برگرد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: گروه بعد از حمله به نامیراها متوجه می‌شوند که همه این ماجرا یک دسیسه بود، اکنون به نامیرایی نرسیدند ولی به زندگی واقعی رسیدند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: این فیلم بر پایه رساله ای با نام صعود به کوه کارمل نوشته یوهان صلیبی و رمان کوه آنالوگ اثر رنه دومال که شاگرد گئورگ گورجیف بود ساخته شده است. داستان بصری و روانگردان خودوروفسکی در این فیلم بیشتر محور متافیزیکی کوه آنالوگ را دنبال می کند و این موضوع در رویدادهایی مانند صعود به کیمیاگر، گردهمایی افراد با مهارت های خاص، کشف کوهی که آسمان و زمین را "که نمی "توانند وجود نداشته باشند" " را متحد می کند و چالش های نمادین در طول صعود کوه آشکار می شود. از آنجا که دومال قبل از پایان رمان تمثیلی خود درگذشت، پایان بداهه خودوروفسکی راهی برای تکمیل کار (هم به صورت نمادین و هم غیر از آن) را فراهم می کند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: قبل از شروع فیلمبرداری، خودوروفسکی و همسرش یک هفته را بدون خواب زیر نظر یک استاد ذن ژاپنی سپری کردند. اعضای اصلی گروه سه ماه به انجام تمرینات معنوی مختلف با هدایت اسکار ایچازو از مکتب آریکا پرداختند. آموزه های آریکا شامل تمرینات ذن ، صوفی و یوگا همراه با مفاهیم التقاطی برگرفته از کابالا ، ئی چینگ و آموزه های گئورگ گورجیف است. پس از آموزش، گروه قبل از تولید به مدت یک ماه در خانه خودوروفسکی زندگی کردند. پس از آن فیلمبرداری در اوایل سال ۱۹۷۲ آغاز شد. این فیلم به صورت متوالی و به طور کامل در مکزیک با بودجه ۷۵۰۰۰۰ دلار فیلمبرداری شد. ایچازو به خودوروفسکی آموخته بود که ال اس دی را به منظور اکتشاف معنوی مصرف کند. او همچنین قارچ سیلوسایبین را در طول فیلمبرداری صحنه مرگ و تولد دوباره به بازیگران داد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: کوه مقدس همزمان با جشنواره فیلم کن در سال ۱۹۷۳ تکمیل شد و انتظار زیادی برای آن وجود داشت. خودوروفسکی بیست دقیقه از دیالوگ های فیلم را ویرایش کرد و قصد داشت تا جایی که می تواند دیالوگ ها را حذف کند. این فیلم در ۲۹ نوامبر ۱۹۷۳ در سالن سینمای هنری Waverly Theatre واقع در نیویورک نمایش داده شد و به مدت ۱۶ ماه در نیمه‌شب‌های جمعه و شنبه پخش محدودی داشت. همچنین در ۳۰ مارس ۱۹۷۴ در فیلمکس به نمایش درآمد که به عنوان اولین نمایش آمریکایی فیلم توصیف شد و در چند مکان با فیلم قبلی خودوروفسکی (ال توپو) و با هزینه دو برابر اکران شد. در نهایت با تأثیری که بر فرهنگ عامه داشت، جایگاه خود را به عنوان یک فیلم کالت تثبیت کرد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: در سال ۲۰۱۰، سینما آلامو درفت هاوس نمایشی از کوه مقدس را به عنوان بخشی از رویداد High for the Holidays خود برگزار کرد. برای بزرگداشت این رویداد، یک پوستر فیلم با تیراژ محدود توسط هنرمند آلمانی فلوریان برتمر طراحی شد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: کوه مقدس در ایالات متحده به همراه ال توپو نمایش داده شد. این فیلم تا سی سال بعد از ساخت به‌طور گسترده در سینمای خانگی پخش نشد تا اینکه در ۱ می ۲۰۰۷ در قالب دی وی دی و نسخه بلوری در ۲۶ آوریل ۲۰۱۱ منتشر شد.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: این فیلم در وبسایت راتن تومیتوز دارای رتبه تایید ۸۳٪ بر اساس ۲۴ نقد می باشد و میانگین امتیاز آن ۷.۲/۱۰ است. بر اساس نظر اجمالی، کوه مقدس یک اثر بصری سرشار از نمادگرایی است و فصل غیرعادی دیگری را به فیلم‌شناسی کاملاً منحصربه‌فرد خودوروفسکی اضافه می‌کند.


title: کوه مقدس (فیلم ۱۹۷۳)

text: کوه مقدس تنها فیلم داستانی محسوب می شود که طرح آن بر اساس انیاگرام شخصیت است که توسط گئورگ گورجیف ابداع شده و توسط اسکار ایچازو (مشاور خودوروفسکی در هنگام نوشتن فیلمنامه فیلم) و کلودیو نارانجو ساخته شده است.


title: بنجریر

text: بنجریر (به فرانسوی: Ben Guerir) در مراکش با جمعیت ۷۰٬۰۰۰ نفر است که در مراکش تانسیفت الحوز واقع شده‌است.


title: برشید

text: برشید (به فرانسوی: Berrechid) در مراکش با جمعیت ۸۹٬۸۳۰ نفر است که در شاویه وردیغه واقع شده‌است.


title: فنیدق

text: فنیدق (به فرانسوی: Fnideq) در مراکش با جمعیت ۵۳٬۵۵۹ نفر است که در طنجه تطوان واقع شده‌است.


title: کلمیم

text: کلمیم (به ) در مراکش با جمعیت ۱۱۷٬۰۰۰ نفر است که در کلمیم السماره واقع شده‌است.


title: جرسیف

text: جرسیف (به فرانسوی: Guercif) در مراکش با جمعیت ۵۷٬۳۰۷ نفر است که در تازه الحسیمه تاونات واقع شده‌است.


title: قلعه سراغنه

text: قلعه سراغنه (به ) یک شهر در مراکش با جمعیت ۶۸٬۶۹۴ نفر است که در استان قلعه سراغنه واقع شده‌است.


title: خریبکه

text: خریبکه (به ) در مراکش است که در شاویه وردیغه واقع شده‌است.


title: قلیعه

text: قلیعه (به فرانسوی: Lqliâa) در مراکش با جمعیت ۳۸٬۲۲۰ نفر است که در سوس ماسه درعه واقع شده‌است.


title: وادزم

text: وادزم (به فرانسوی: Oued Zem) در مراکش با جمعیت ۸۹٬۹۷۰ نفر است که در شاویه وردیغه واقع شده‌است.


title: اولاد تایمه

text: اولاد تایمه (به فرانسوی: Oulad Teima) در مراکش با جمعیت ۶۶٬۱۸۳ نفر است که در سوس ماسه درعه واقع شده‌است.


title: سطات

text: سطات (به ) در مراکش با جمعیت ۱۱۶٬۵۷۰ نفر است که در شاویه وردیغه واقع شده‌است.


title: سیدی قاسم

text: سیدی قاسم (به ) در مراکش با جمعیت ۷۴٬۰۶۲ نفر است که در غرب شرارده بنی حسین واقع شده‌است.


title: تیفلت

text: تیفلت (به فرانسوی: Tifelt) در مراکش است که در رباط سلا زمور زعیر واقع شده‌است.


title: سریع‌تر از نور

text: ارتباطات و سفرهای سریع‌تر از نور (به انگلیسی: Faster-than-light also superluminal, FTL or supercausal)، گمانی است بر پخش اطلاعات یا سفر مواد با سرعتی بیشتر از سرعت نور.


title: سریع‌تر از نور

text: نظریهٔ نسبیت خاص اشاره می‌کند که فقط ذره‌ای با جرم سکون صفر می‌تواند به سرعت نور برسد. تاکیون‌ها ذره‌هایی هستند که به صورت تئوری مطرح شده‌اند و سرعت آن‌ها از سرعت نور هم فراتر می‌رود ولی وجود آن‌ها رابطهٔ علت و معلول را برهم می‌زند، و اتفاق نظر فیزیکدانان بر آن است که این ذرات وجود ندارند. از سوی دیگر، آنچه برخی از فیزیکدانان از آن به عنوان FTL «آشکار» یا «مؤثر» یاد می‌کنند برپایهٔ این فرض است که با ایجاد آشفتگی در بخش‌هایی از فضازمان ممکن است بتوان به ماده اجازه داد که به مسافت‌های دور در زمانی کمتر از نور در فضازمان بدون آشفتگی، برسد.


title: سریع‌تر از نور

text: بر پایهٔ نظریات کنونی ماده باید در سرعتی پائین‌تر از سرعت نور نسبت به ناحیهٔ آشفته‌شدهٔ فضازمان حرکت کند. FTL آشکار در نظریهٔ نسبیت عام مستثنی نشده‌است، با این حال هر گونه FTL آشکار که از نظر منطقی باورکردنی باشد در حال حاضر تنها به صورت نظری مطرح است. نمونه‌هایی از FTL آشکار عبارتند از: رانش آلکوبیر، لولهٔ کراسنیکوف، کرم‌چاله‌ها و تونل‌زنی کوانتومی.


title: سریع‌تر از نور

text: در کیهان‌شناسی یک پرسش رایج که معمولاً پرسیده می‌شود این است که آیا کهکشان‌های خیلی دور، سریع‌تر از نور نسبت به ما دور مي شوند؟ به عبارت دیگر، اگر سرعت، متناسب با فاصله است، در این صورت چنانچه یک کهکشان از ما به اندازهٔ کافی دور باشد، آیا نمی‌توانیم سرعت آن را تا آنجا که دوست داریم، بر خلاف نظریهٔ نسبیت، زیاد کنیم؟


title: سریع‌تر از نور

text: برای درک بهتر آن چه گفته شد، تعدادی مورچه را بر روی سطح یک بادکنک تصور کنید. فرض کنید یک مورچه حداکثر بتواند با سرعت یک سانتی‌متر بر ثانیه حرکت کند. در این صورت، چنانچه دو مورچه در جهت خلاف یکدیگر از کنار هم بگذرند، بیشینهٔ سرعت نسبی آن‌ها دو سانتی‌متر بر ثانیه خواهد بود. حال بادکنک را باد کنید. بادکنک زیر پای مورچه‌ها منبسط می‌شود، و علی‌رغم این که، بیشینهٔ سرعت پرسه‌زنی مورچه‌ها هنوز یک سانتی‌متر بر ثانیه است، در صورتی که بادکنک با سرعت کافی باد شود، دو مورچهٔ دور از هم را می‌بینید که به راحتی با سرعتی بیش از دو سانتی‌متر بر ثانیه در حال دور شدن از یکدیگرند. در این صورت، آن‌ها هرگز نمی‌توانند به یکدیگر برسند و دیگری را از وضعیت خود خبر دهند؛ چرا که حتی در صورت حرکت با بیشینهٔ سرعت، بادکنک آن‌ها را سریع‌تر از آن که بتوانند به هم برسند، از یکدیگر دور می‌کند. دو مورچهٔ نزدیک هم، در صورت عبور از کنار یکدیگر، هرگز سرعت نسبی بیش از دو سانتی‌متر بر ثانیه نخواهند داشت، حتی اگر بادکنک در حال انبساط باشد.


title: سریع‌تر از نور

text: انبساط جهان نیز درست شبیه به بادکنک است، و کهکشان‌ها نیز با انبساط جهان در حال پیشروی‌اند. ولی قانون طبیعت این نظریه را بر هم می‌زند زیرا اگرچه کهکشان‌ها با سرعت زیادی از هم دور می‌شوند ولی نمی‌توانند از سرعت نور فراتر روند.


title: سریع‌تر از نور

text: برای مثال این‌گونه فرض کنیم که ما یک فضاپیما ساختیم که با سرعتی نزدیک سرعت نور حرکت می‌کند. در این صورت اگر فردی که داخل آن به سمت مخالف رانش فضاپیما حرکت کند، به راحتی سرعت نور را می شکند؟


title: سریع‌تر از نور

text: پاسخ:


title: سریع‌تر از نور

text: خیر، قانون طبیعت از این روند جلوگیری می‌کند. یعنی شما نخواهید توانست در سمت مخالف رانش فضاپیما حرکت کنید.  در این صورت شما و هیچ شیء در این جهان سه بعدی، قادر به شکست سرعت نور نخواهد بود.


title: کرد، مجارستان

text: کرد، مجارستان (به لاتین: Kurd, Hungary}} یک سکونتگاه مسکونی در مجارستان است که در تولنا واقع شده‌است.


title: وری‌اکزک

text: وری‌اکزک یک روش امضا کردن فایل‌ها در سیستم‌عامل نت‌بی‌اس‌دی است. وری‌اکزک یک گره دستگاهی جدید در شاخه /dev و در مسیر /dev/veriexec ایجاد می‌کند که از طریق آن می‌توان فهرستی از امضاها را در هسته بارگذاری کرد. این فهرست اطلاعاتی از جمله مسیر فایل‌ها به انضمام هش‌ها و همینطور نوع فایل (مقدار DIRECT برای فایل‌های اجرایی، INDIRECT برای اسکریپت‌ها، FILE برای فایل‌های عادی یا کتابخانه‌های اشتراکی) را در خود دارد. هسته سیستم‌عامل می‌تواند محتویات فایل‌های امضا شده را با استفاده از این هش‌ها و درست قبل از اینکه آنها توسط فراخوان‌های سیستمی open() یا exec() باز شوند، بررسی کند. هنگامی که Veriexec در سطح 0 فعال است، در صورت پیش آمدن عدم تطابق، هسته تنها یک هشدار چاپ می‌کند. در سطح 1، در صورت پیش آمدن عدم تطابق، هسته مانع دستیابی داشتن به فایل‌ها می‌شود. در سطح 2، هسته مانع بازنویسی یا پاک شدن فایل‌های امضا شده می‌شود. در بالاترین سطح که سطح 3 است، هسته به هیچ عنوان اجازه دستیابی به فایل‌های امضا نشده را نخواهد داد.


title: چشم (خرافه)

text: چشم بد یا چشم‌زخم یا چشم حسد ، ، ، یک نفرین یا افسانه خرافی است که از یونان باستان، مصر باستان و روم سرچشمه می‌گیرد. چشم‌زخم بر این باور شکل گرفته که کسانی که به موفقیت‌های بزرگ می‌رسند مورد حسادت اطرافیانشان قرار می‌گیرند و این حسادت به شکل نفرین، خوشبختی آن‌ها را ویران می‌کند.


title: چشم (خرافه)

text: گمان می‌رود چشم‌زخم باعث بدشانسی یا رخداد بد می‌شود. بسیاری از فرهنگ‌ها معتقدند که دریافت چشم بد باعث بدبختی یا آسیب خواهد شد. برخی معتقدند نوعی نیروی فراطبیعی وجود دارند که نگاه بدخواهانه کسانی را که خواهان آسیب رساندن به دیگران (به ویژه بی‌گناهان) هستند می‌اندازد یا منعکس می‌کند. طلسم‌ها یا تعویذهای ایجاد شده برای محافظت در برابر چشم بد نیز اغلب «چشم‌زخم» نامیده می‌شوند. چشم‌زخم‌های قدیمی اغلب روی سرامیک یا خاک رس کشیده می‌شدند. تولید شیشه در سرزمین‌های کناره دریای مدیترانه نزدیک به سال ۱۵۰۰ پیش از میلاد، نقش مهمی در گسترش استفاده از چشم‌زخم در میان با فنیقی‌ها، یونانی‌ها، رومی‌ها و عثمانی‌ها داشت. کاربرد رنگ آبی به احتمال زیاد به دلیل در دسترس بودن اکسیدهای مس و کبالت در مصر بود که برای روکش ظروف گِلی استفاده می‌کردند. رنگ آبی مورد پذیرش مردم ترک بود زیرا با تنگری، خدای آسمان در باور آنها رابطه نزدیکی داشت. با این وجود چشم‌زخم‌های مدرن می‌توانند طیف وسیعی از رنگ‌ها باشند.


title: چشم (خرافه)

text: همچنین اعتقاد به چشم‌زخم همواره بر آن است که تنها برخی افراد استثنایی (مثلاً در هر شهر یکی دو نفر) دارای چنین خاصیتی هستند و می‌توانند دیگران را چشم بزنند. اما گسترش چنین اعتقادی به همه افراد، زمینهٔ بدبینی شهروندان به یکدیگر را فراهم می‌کند.


title: چشم (خرافه)

text: پلوتارک فیلسوف یونانی در یکی از کتاب‌های خود تلاش می‌کند برای چشم‌زخم توضیح علمی ارائه دهد. او می‌گوید چشم انسان می‌تواند پرتویی ساطع کند که در بعضی موارد حتی باعث مرگ کودکان و حیوانات کوچک می‌شود. او حتی ادعا می‌کند که گروه‌هایی از مردم در جنوب دریای سیاه مهارت ویژه‌ای در استفاده از این نفرین دارند و بیشتر آنها چشم‌های آبی‌رنگ دارند. البته این احتمالا به این دلیل است که مردمان چشم آبی‌رنگ کمی در کناره دریای مدیترانه زندگی می‌کنند.


title: چشم (خرافه)

text: برخی فرهنگ‌ها وجود چنین قدرتی را با بدخواهی ذاتی برابر نمی‌دانند. بعضی از فرهنگ‌ها نیز عقیده دارند که شخصی که می‌تواند بقیه را چشم بزند خود باری ناخواسته بر دوش دارد و در واقع خود نفرین شده است. برای نمونه، الورثی به اسطوره‌ای باستانی در لهستان اشاره می‌کند. مردی بود که نگاهش چنان قدرتی در نفرین دیگران داشت که عاقبت چشمان خود را کور کرد تا دیگر باعث بدبختی کسانی که دوستشان داشت نشود.


title: چشم (خرافه)

text: فردریک توماس الورثی در کتاب "چشم‌زخم: گزارشی کلاسیک از خرافه‌ای باستانی به" نگاه سنگ‌کننده گورگون‌های یونانی و داستان‌های محلی ایرلندی درباره مردانی که می‌توانند تنها با یک نگاه اسبی را جادو کنند اشاره می‌کند و می‌گوید تقریبا در همه فرهنگ‌ها اسطوره‌ای درباره چشم‌زخم دیده می‌شود.


title: چشم (خرافه)

text: ایده چشم ید باعث می‌شود که فرهنگ‌های مختلف اقدامات محافظتی را علیه آن دنبال کنند. نزدیک به ۴۰٪ از مردم جهان به چشم بد اعتقاد دارند. این مفهوم و اهمیت آن در میان فرهنگ‌های گوناگون، متفاوت است. اما در سرزمین‌های کناره دریای مدیترانه و غرب آسیا بسیار برجسته است. این ایده چندین بار در ادبیات ربانی یهودی ظاهر شده‌است. این باور به‌طور گسترده‌ای در میان بسیاری از قبایل و فرهنگ‌های مدیترانه‌ای و آسیایی گسترش یافته بود. جاذبه‌ها و تزئینات با نمادهای چشم‌مانند، معروف به «نظر» که برای دفع چشم بد مورد استفاده قرار می‌گیرد یک دید معمول در سراسر قبرس، یونان، ایتالیا، آلبانی، پرتغال، برزیل، اسرائیل، اتیوپی، جورجیا، ارمنستان، آذربایجان، الجزایر، تونس، لبنان، ترکیه، فلسطین، مصر، اردن، عربستان سعودی، بنگلادش، ایران، عراق، نپال، پاکستان، مناطقی از هند، یوتا، مراکش، جنوب اسپانیا، مناطقی از مکزیک، مالت، مونته‌نگرو، رومانی، مقدونیه شمالی، بلغارستان، بالکان، عراق، افغانستان، سوریه و بحرین هستند و به یک سوغات محبوب در بین گردشگران تبدیل شده‌اند. تعویذ دیگری که برای دفع چشم بد استفاده می‌شود خمسه است. در ایتالیا (به ویژه ایتالیای جنوبی) از چیزهای منحصر به فرد دیگری از جمله قرنیه، سیماروتا، و نشانه شاخ‌ها برای دفاع از چشم شیطان استفاده می‌کند. درحالیکه چشم مصری (حوروس) نمادی مشابه از محافظت و سلامتی است طلسم چشم شیطانی یونانی به‌طور ویژه در برابر نگاه بدخواه محافظت می‌کند.


title: چشم (خرافه)

text: قدیمی‌ترین نمونه طلسم چشم‌زخم متعلق به سال ۳۳۰۰ قبل از میلاد در تل براک کشف شده‌است. این طلسم به شکل بُت است که از رخام گچی تراشیده شده و چشم‌هایش بُرِش خورده است. اما ارتباط آن با تکه‌های شیشه آبی‌رنگ، معلوم نیست.


title: چشم (خرافه)

text: پس از هزاران سال هنوز کاربرد چشم‌زخم هیچ تغییری نکرده و امروز حتی آنرا روی بدنه کشتی و هواپیما می‌چسبانند.


title: چشم (خرافه)

text: در قرآن اشاره مستقیمی به چشم‌زخم وجود ندارد. اما برخی آیات از جمله آیه وَ اِنْ یَّکادُ را برخی مفسران به این قضیه مربوط می‌دانند و برخی دیگر نیز آن را به چشم‌زخم کاملاً بی‌ارتباط می‌دانند. اما در احادیث این موضوع به صراحت بیان شده‌است. از جمله حدیث مشهوری از پیامبر اسلام می‌گوید: «چشم‌زخم واقعیت دارد و مرد را در قبر و شتر را در دیگ قرار می‌دهد». (بحارالانوار، ج ۶۳، ص ۲۶)


title: چشم (خرافه)

text: نهج البلاغه حکمت ۴۰۰:


title: چشم (خرافه)

text: وَ قَالَ ع الْعَیْنُ حَقٌّ وَ الرُّقَی حَقٌّ وَ السِّحْرُ حَقٌّ- وَ الْفَأْلُ حَقٌّ وَ الطِّیَرَةُ لَیْسَتْ بِحَقٍّ- وَ الْعَدْوَی لَیْسَتْ بِحَقٍّ- وَ الطِّیبُ نُشْرَةٌ وَ الْعَسَلُ نُشْرَةٌ- وَ الرُّکُوبُ نُشْرَةٌ وَ النَّظَرُ إِلَی الْخُضْرَةِ نُشْرَةٌ


title: چشم (خرافه)

text: و درود خدا بر او، فرمود: چشم‌زخم حقیقت دارد استفاده از نیروهای مرموز طبیعت حقیقت دارد سحر و جادو وجود دارد و فال نیک راست است و رویداد بد را بد شگون دانستن، درست نیست بوی خوش درمان و نشاط آور، عسل درمان کننده و نشاط آور، سواری بهبودی آور و نگاه به سبزه زار درمان کننده و نشاط آور است.


title: چشم (خرافه)

text: با این وجود برخی اعتقادات در این مورد از نظر اسلام در زمره خرافات قرار دارد. از جمله ارتباط داشتن این نیرو با حسادت در هیچ‌کجا مورد اشاره قرار نگرفته و نیز راه مقابله با آن تنها دعا کردن دانسته شده‌است (یاد خداوند، گفتن «تبارک اللّه احسن الخالقین»، «امنتُ باللّه و صلی اللّه علی محمد و آله» قرائت سوره «ناس» و «فلق» و «آیت‌الکرسی» در ورقه‌ای و به همراه داشتن آن، سه مرتبه ذکر «ماشااللّه لاحول ولا قوة الا باللّه العلی العظیم») و بنابراین دیگر اعمالی که برای این منظور انجام می‌شود (مثل شکستن تخم مرغ یا زدن به تخته) از نظر اسلام خرافی است.


title: چشم (خرافه)

text: در یک دهه گذشته تصاویر مربوط به چشم‌زخم در صنعت مد کاربرد زیادی داشته است. کیم کارداشیان در بسیاری از عکس‌های خود گردنبند‌ها و گل‌سرهایی با نماد چشم‌زخم دارد. در اواخر سال ۲۰۱۷ جیجی حدید سری کفش‌های آی‌لاو را با نماد چشم‌زخم عرضه کرد. مچ‌بند، گردنبند، و جاکلیدی به شکل چشم‌زخم ساخته شده‌اند یا راهنماهای بسیاری برای ساخت آنها ارائه شده‌اند. استفاده از چشم‌زخم در صنعت مد باعث شده برخی نگران تغییر کاربری و مفهوم این نماد شوند.


title: اسماعیل نجار

text: اسماعیل نجار (زادهٔ ۱۳۳۹ در شهرستان سرخه)، سیاستمدار ایرانی، معاون وزیر کشور و رئیس سابق سازمان مدیریت بحران کشور در دولت دوازدهم می‌باشد. وی سابقه استانداری کرمان و استانداری کردستان را در کارنامه خود دارد. همچنین در آذرماه سال ۱۳۹۵ با کسب بالاترین رای بعنوان رئیس مجمع استانداران کشور برگزیده شد. وی به عنوان گزینه استانداری خراسان رضوی از سوی وزارت کشور برای اخذ رای به هیئت دولت کابینه حسن روحانی معرفی شده‌بود اما سرانجام علیرضا رشیدیان به این سمت رسید. نجار دارای مدرک کارشناسی ارشد است. او پیش از این در دولت سازندگی فرماندار مریوان و در سال ۱۳۷۸ از مدیران میانی وزارت نفت در دولت سید محمد خاتمی بود. وی مدال درجه یک امداد و نجات و مدال درجه ۳ سازندگی را دارد.


title: ان‌پی‌اف

text: ان‌پی‌اف یک پکت فیلتر است که به صورت نرم‌افزار آزاد و تحت پروانه بی‌اس‌دی منتشر می‌شود. ان‌پی‌اف قابل مقایسه با فایروال‌هایی همچون آی‌پی‌تیبلز، آی‌پی‌فایروال، آی‌پی‌فیلتر و پی‌اف است. ان‌پی‌اف توسط پروژه نت‌بی‌اس‌دی توسعه داده می‌شود. توسعه‌دهنده اولیه ان‌پی‌اف Mindaugas Rasiukevicius بود. این برنامه اولین بار در نت‌بی‌اس‌دی ۶٫۰ که در سال ۲۰۱۲ منتشر شد، معرفی شد.


title: ان‌پی‌اف

text: در طراحی ان‌پی‌اف، هدف داشتن کارایی بالا در سیستم‌های SMP و آسان بودن گسترش بوده است. این دیوار آتش چندین نوع NAT، حالتمند بودن بررسی بسته‌ها، ساختار داده درختی و جداول درهم‌سازی برای نگه‌دار دسته‌های IP و قابلیت‌های دیگر اشاره کرد. ان‌پی‌اف دارای چارچوب‌های توسعه به منظور پشتیبانی از ماژول‌های سفارشی‌شده است. قابلیت‌هایی همچون واقعه‌نگاری بسته‌ها، نرمال کردن ترافیک شبکه، مسدود کردن بسته‌ها به صورت تصادفی، از جمله قابلیت‌هایی هستند که به صورت افزونه برای ان‌پی‌اف موجود هستند. فایل پیکربندی ان‌پی‌اف npf.conf است که در زیر یک نمونه از آن آورده شده است:


title: ان‌پی‌اف

text: $ext_if = inet4(wm0) $int_if = inet4(wm1) table <1> type hash file "/etc/npf_blacklist" table <2> type tree dynamic $services_tcp = { http, https, smtp, domain 9022 } map $ext_if dynamic 10.1.1.0/24 -> $ext_if map $ext_if dynamic 10.1.1.2 port 22


title: اختلاط

text: در آمار، اختلاط به پدیده‌ای گفته می‌شود که پیوستگی آماری مشاهده‌شده بین دو متغیر تصادفی حاصل از وجود متغیرهای تصادفی دیگر است و نه برهمکنش متغیرهای مشاهده‌شده با یکدیگر. به متغیرهایی که باعث ایجاد پیوستگی بین متغیرهای مطلوب می‌شوند متغیرهای اختلاطی یا متغیرهای نهان گفته می‌شود.


title: اختلاط

text: گوییم بین دو متغیر "X" و "Y" اثر اختلاطی وجود ندارد اگر و تنها اگر برای هر متغیر "Z" که تحت تاثیر "X" نیست داشته‌باشیم:


title: اختلاط

text: با استدلال به شکست تعریف آماری در توضیح برخی از پدیده‌های مانند پارادوکس سیمپسون، یودیا پرل تعریف زیر را با استفاده از مفاهیم علیت ارائه می‌کند: در بررسی اثر علی "X" بر روی "Y" گوییم اثر اختلاطی وجود ندارد، هرگاه با مداخله در مدلی که داده از روی آن تولید شده‌است بیابیم که:: در تعریف بالا، formula_2 عملگر مداخله را نشان می‌دهد. پرل روشی را بر مبنای آزمون‌های پیوستگی شرطی برای حذف اثر اختلاط ارائه می‌دهد.Wikipedia contributors, "Confounding," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed February 16, 2014).


title: اتومات (موشک)

text: اُتومات موشک ضد کشتی دوربرد است که در سال ۱۹۷۷ به خدمت رسمی نیروی دریایی ایتالیا پذیرفته شد. این موشک با همکاری شرکت ایتالیایی اتو ملارا و شرکت فرانسوی ماترا طراحی نام شده و اکنون در شرکت بین‌المللی MBDA تولید می‌شود.


title: اتومات (موشک)

text: اتومات یک موشک کروز کشتی‌پایه برای استفاده ناوشکن‌ها، ناوچه‌ها، ناوچه‌های سبک و شناورهای تندرو موشک‌انداز است. نیروی پیشرانه این موشک را یک موتور توربوجت تأمین می‌کند و هدایت آن از طریق رادار نصب‌شده بر روی دماغه موشک به شیوه آشیانه‌یابی فعال با کمک داده‌های جی‌پی‌اس و ناوبری اینرسیایی انجام می‌شود.


title: اتومات (موشک)

text: اتومات هرچند با همکاری ایتالیایی‌ها و فرانسوی‌ها ساخته شد اما فرانسه نهایتاً از کاربرد آن صرفنظر کرد و سیستم موشکی اگزوسه را به جای آن به کار گرفت. اتومات به کشورهایی چون لیبی، مصر، عربستان، ونزوئلا، پرو، بنگلادش، کنیا و نیجریه نیز صادر شده است. تاکنون بیش از هزار فروند از این موشک تولید شده و حدود یکصد کشتی جنگی در نیروهای دریایی یازده کشور مختلف به آن مسلح شده‌اند.


title: اتومات (موشک)

text: این موشک ضدکشتی ۷۷۰ کیلو وزن داشته و به یک کلاهک جنگی ۲۱۰ کیلوگرمی مجهز است. برد مفید اولین مدل این موشک ۶۰ کیلومتر بود اما در مدل "ام‌کا۲" که تولید آن از ۱۹۷۸ آغاز شد به ۱۸۰ کیلومتر با قابلیت شلیک فراافقی افزایش یافت. مدل ضدزیردریایی این موشک نیز MILAS نام دارد که از یک اژدر سبک برای حرکت در آب بهره می‌برد و برد مؤثر آن بین ۵ تا بیش از ۳۵ کیلومتر است.


title: اتومات (موشک)

text: اتومات با توجه به اینکه تاکنون در هیچ جنگی استفاده نشده موشک نسبتاً ناشناخته‌ای است اما از نظر سطح فناوری و قابلیت‌های عملیاتی یک سلاح ضدکشتی بسیار پرقدرت است. موتور توربوجت این موشک حدود ۵۰ درصد از موتور موشک مشابه آمریکایی‌ها یعنی هارپون پرقدرت‌تر است. نیروی قابل توجه این موتور باعث شده تا مقدار زیادی سوخت، یک کلاهک سنگین و پرقدرت و یک دیتالینک (در مدل ام‌کا۲) برای به‌روزرسانی اطلاعات هدف را بتوان در بدنه موشک جای داد.


title: اتومات (موشک)

text: کشتی شلیک‌کننده اتومات لازم نیست تا هیچ مانور خاصی را برای شلیک این موشک انجام دهد، چراکه اتومات قادر است بعد از شلیک تا ۲۰۰ درجه مسیر خود را تغییر دهد و این به آن معناست که تمام موشک‌های کشتی را می‌توان در یک حمله به سوی یک هدف شلیک کرد. این امر همچنین توانایی واکنش سریع کشتی را بسیار بالا می‌برد چراکه دیگر لازم نیست کشتی جهت خود را برای شلیک موشک تغییر دهد.


title: نیروگاه فردوسی

text: نیروگاه گازی فردوسی (مشهد، کیلومتر ۱۴ جاده مشهد - قوچان جنب نیروگاه طوس)، یکی از نیروگاه‌های ایران از نوع گازی با ظرفیت تولید ۹۵۴ مگاوات است که شامل ۶ واحد گازی ۱۵۹ مگاواتی، در قالب طرح (ساخت، بهره‌برداری، مالکیت) در زمینی به مساحت ۵۲ هکتار است.


title: نیروگاه فردوسی

text: قرار است در آینده، ۳ واحد بخار به نیروگاه اضافه شود و به سیکل ترکیبی تبدیل شود، لذا در برخی رسانه‌ها با نام "نیروگاه سیکل ترکیبی فردوسی" نیز خوانده می‌شود.


title: نیروگاه فردوسی

text: واحد اول بخار این نیروگاه در سال ۱۳۹۹ به بهره‌برداری رسید.


title: نیروگاه فردوسی

text: سوخت این نیروگاه گاز طبیعی و سوخت پشتیبان نفت گاز (گازوئیل) است.


title: نیروگاه فردوسی

text: ساخت نیروگاه فردوسی از سال ۱۳۸۳ شروع شد. واحد دوم در تیر ۱۳۸۶، واحد سوم در بهمن ۱۳۸۶، واحد پنجم در خرداد ۱۳۸۷ و سرانجام بخش گاز نیروگاه در ۱۹ مهر ۱۳۸۷ وارد مدار شد.


title: نیروگاه فردوسی

text: این نیروگاه با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی به ارزش ۴۰۰ میلیارد تومان احداث شد. از ۳۸۰ میلیون یورو که در این پروژه سرمایه‌گذاری شد، ۱۵۰ میلیون یورو از آن توسط گروه مپنا صورت گرفت.


title: پاف‌اف‌اس

text: پاف‌اف‌اس یکی از زیرسیستم‌های هسته سیستم‌عامل نت‌بی‌اس‌دی است که اجازه می‌دهد تا فایل‌سیستم‌ها در فضای کاربری اجرا شوند. این قابلیت در نسخه ۵٫۰ نت‌بی‌اس‌دی، به این سیستم‌عامل اضافه شد.


title: پاف‌اف‌اس

text: در نت‌بی‌اس‌دی ۵٫۰، یک پیاده‌سازی مجدد از رابط سطح بالای libfuse معرفی شد که به آن "refuse" می‌گویند. برخی از فایل‌سیستم‌ها از رابط سطح پایین libfuse یا از رابط هسته FUSE استفاده می‌کنند و refuse نمی‌تواند از آنها پشتیبانی کند. در نت‌بی‌اس‌دی نسخه ۶٫۰ این مشکل با استفاده از perfuse حل شده است. perfuse یک لایه سازگاری جدید است که رابط هسته FUSE را شبیه‌سازی می‌کند.


title: نرده ضد خودکشی

text: نرده ضد خودکشی سازه‌ای است که به منظور پیشگیری از خودکشی به روش پرش از ارتفاع و در مکان‌های مرتفع مثل پلها، آسمان خراشها و سکوهای بازدید ساخته می‌شود. بیشتر این موانع ضد خودکشی شبیه به نرده یا توری هستند که به صورت عمودی در اطراف یا به صورت افقی در پایین مکان مرتفع نصب می‌شوند.


title: نرده ضد خودکشی

text: ساختن این موانع ضد خودکشی گاهی اوقات خیلی هزینه بر است. به‌طور مثال ساخت نرده ضد خودکشی پل گلدن گیت در حدود ۵۰ میلیون دلار هزینه دربرداشته‌است. از نظر زیبایی‌شناسی نیز این نرده‌ها منظره مکان را تغییر داده و از زیبایی آن می‌کاهند. مسئله دیگر این است که این موانع تا چه حد سبب پیشگیری از خودکشی افراد می‌گردند؟ مطالعات گوناگون صورت گرفته در این رابطه حاکی از آن است که این موانع قادرند از افزایش تعداد خودکشی‌ها به روش پرش از ارتفاع بکاهند؛ چراکه این موانع کار پریدن را برای افراد سخت یا حتی ناممکن می‌کند. از سوی دیگر مطالعات انجام گرفته، به‌طور مثال در تورنتوی کانادا، نشان می‌دهند که نصب نرده ضد خودکشی در روی یک پل، سبب کاهش خودکشی‌ها در آن پل به خصوص و افزایش خودکشی‌ها در پل‌ها و دیگر مکان‌های مرتفع می‌گردد. این نکته نیز قابل تأمل است که نرده ضد خودکشی تنها ممکن است آمار خودکشی به روش پرش از ارتفاع را پایین بیاورد نه روش‌های دیگر را. بنابر همین نظریه است که عده ساخت این گونه موانع را امری غیرضروری می‌دانند. لازم است ذکر شود که این موانع علاوه بر آنکه ممکن است جان فرد خودکش را نجات دهند، جان افراد پایین مکان مرتفع را نیز حفظ خواهند نمود. چراکه مثلاً دیده شده که فردی به قصد خودکشی، هنگامی که خود را از یک مکان مرتفع به پایین پرت می‌کند، بر روی عابران سقوط می‌کند.


title: خانه روی آب

text: همان‌طور که به‌کارگیری برخی موارد در ساخت بناها می‌تواند از آسیب آنها در برابر زلزله جلوگیری کند، شاید بتوان راه‌هایی برای ایجاد ساختمان‌هایی مقاوم در برابر سیلاب ساخت. یکی از شیوه‌ها برای ساخت خانه‌های مقاوم در برابر سیلاب یا بالا آمدن سطح آب، ایجاد ساختمان‌هایی است که به شکلی هماهنگ با سطح آب محیط بالا می‌روند. خانه‌های شناور ساختاری بتونی دارند که روی یک سازه شناور قرار گرفته‌اند. این سازه شناور درست همانند پل‌های موقت نظامی است که در طی عملیات نظامی و در مواردی که باید بسرعت نیروها و ماشین آلات سبک و سنگین را از روی آب جابه‌جا کرد به کار برده می‌شوند.


title: خانه روی آب

text: این سازه شناور به صورت عادی و وقتی از سیلاب خبری نیست کف ساختمان محسوب می‌شود و به این ترتیب نمی‌توان تفاوتی بین این خانه‌ها و خانه‌های معمولی دید، اما با بالا آمدن آب، این سازه روی آب شناور شده و کل ساختمان قرار گرفته روی آن را بالا می‌برد. البته قرار نیست این خانه همانند یک قایق در آب شناور باشد یا این‌که با حرکت آب بشدت تکان بخورد، به همین دلیل در مرکز این خانه دو ستون بسیار بزرگ مستحکم قرار دارد که موقعیت خانه را ثابت نگه می‌دارد. همچنین وقتی سیلاب فروکش کرد، برای این دو ستون مرکزی اصلی، خانه به آرامی به موقعیت اولیه خود برمی‌گردد.


title: شهرستان‌های لیتوانی

text: کشور لیتوانی دارای ۱۰ شهرستان می‌باشد که هر شهرستان دارای تعدادی شهر و منطقه شهری است.


title: کاخ فارنیسه

text: کاخ فارنیسه کاخی در شهر رم و یکی از نمونه‌های مهم معماری در اوج دورهٔ رنسانس است که بین سال‌های ۱۵۱۷ تا ۱۵۸۹ میلادی ساخته شد.


title: کاخ فارنیسه

text: کاخ فارنیسه توسط سانگالو طراحی شد. در سال ۱۵۴۶ و پس از آنکه سانگالو درگذشت، میکل آنژ توسط پاپ پل سوم (که از خانواده فارنیسه بود) برای تکمیل آن منصوب گشت.


title: کاخ فارنیسه

text: کاخ فارنیسه اکنون مقر سفارت فرانسه در ایتالیا است.


title: نقض حق تکثیر

text: نقض قوانین حق تکثیر یا نقض کپی رایت به طور کلی به استفاده بدون اجازه و مجوز از آثار تحت کپی رایت گفته می‌شود. کنوانسیون جهانی کپی رایت در ۶ سپتامبر ۱۹۵۲ میلادی در ژنو تصویب و در سال ۱۹۷۱ در پاریس مورد بازبینی قرار گرفت اجرای این کنوانسیون به عهده یونسکو قرار گرفته شد بر اساس ماده ۱ این کنوانسیون، کشورهای عضو متعهد شده‌اند که حمایت مؤثر و مناسب را از حقوق پدیدآورندگان و سایر مالکین کپی‌رایت در زمینه‌های آثار ادبی، علمی از قبیل آثار سینمائی، نقاشی، موسیقی و … به عمل آورند.


title: نقض حق تکثیر

text: با توجه به ماده ۴ این کنوانسیون مدت حمایت برای آثار تحت حمایت این کنوانسیون کمتر از مدت عمر پدیدآورنده، و بیست و پنج سال بعد از فوت او نخواهد بود. همان‌طور که در بند ۳ ماده ۴ این کنوانسیون آمده است، مدت حمایت از آثار سینمائی و آثار عکاسی و آثار هنری کاربردی کمتر از دیگر آثار است و در هر حال این مدت نباید کمتر از ده سال می‌باشد.


title: نقض حق تکثیر

text: نقض کپی رایت می‌تواند تحت قوانین کپی رایت یک جرم محسوب شود اگر این اقدام عالماً، عامداً و با علم کامل از این که نقض کپی رایت است، صورت گیرد. نقضی که عاملاً و عامداً نباشد نمی‌تواند مشمول مقررات جزائی باشد البته در این فرض عالمانه نبودن عمل نقض مانع از این نیست که صاحب حق تقاضای خسارت کند.


title: شهرستان آلیتوس

text: شهرستان آلیتوس یکی از شهرستان‌های کشور لیتوانی است.


title: شهرستان آلیتوس

text: این شهرستان ۱۵۷٬۷۶۶ نفر جمعیت، ۵٬۴۲۵ کیلومتر مربع مساحت و مرکز شهر آلیتوس است.


title: شهرستان کاوناس

text: شهرستان کاوناس یکی از شهرستان‌های کشور لیتوانی است.


title: شهرستان کاوناس

text: این شهرستان ۶۰۸٬۳۳۲ نفر جمعیت، ۸٬۰۸۹ کیلومتر مربع مساحت و مرکز شهر کاوناس است.


title: شهرستان کلایپدا

text: شهرستان کلایپدا یکی از شهرستان‌های کشور لیتوانی است.


title: شهرستان کلایپدا

text: این شهرستان ۳۳۹٬۰۶۲ نفر جمعیت، ۵٬۲۰۹ کیلومتر مربع مساحت و مرکز شهر کلایپدا است.


title: دان فان در فات

text: دان فان دِر فات با نام اصلی دنیل فرانسیس یرون فان در فات (Daniel Francis Jeroen van der Vat) (زاده ۲۸ اکتبر ۱۹۳۹، آلکمار- درگذشته ۹ مه ۲۰۱۹) نویسنده، روزنامه‌نگار و تاریخ‌نگار نظامی با زمینه تخصصی تاریخ دریانوردی هلندی بود. دان فان در فات سال‌های آغازین زندگی را در کشوری گذراند که تحت اشغال آلمان نازی درآمده بود. در سال‌های پس از پایان جنگ جهانی دوم، وی به انگلستان رفت و با تحصیل در مراکز آموزشی لندن و دورهام، در نهایت توانست مدرک لیسانس هنر خود را در سال ۱۹۶۰ از دانشگاه دورهام دریافت نماید. فان در فات موفق به تألیف ۱۴ کتاب در زمینه تاریخ شد. در


title: شهرستان ماریامپوله

text: شهرستان ماریامپوله یکی از شهرستان‌های کشور لیتوانی است.


title: شهرستان ماریامپوله

text: این شهرستان ۱۶۱٬۶۴۹ نفر جمعیت، ۴٬۴۶۳ کیلومتر مربع مساحت و مرکز شهر ماریامپوله است.


title: آتش‌سوزی مصنوعی کنترل‌شده

text: آتش‌سوزی مصنوعی کنترل شده یا آتش‌سوزی تجویزی تکنیکی است که گاهی در مدیریت جنگلبانی، کشاورزی یا برای احیای دشت‌ها و کاهش گازهای گلخانه‌ای به کار می‌رود. آتش، بخشی طبیعی از بوم‌شناسی جنگل و چمنزار است و آتش کنترل‌شده می‌تواند به عنوان ابزاری برای جنگلبانان به کار رود. آتش‌سوزی مصنوعی کنترل‌شده در خلال ماه‌های خنک‌تر انجام می‌شود تا انباشت سوخت را کاهش داده و مانع از کنترل خارج شدن آتش‌سوزی شود. آتش‌سوزی مصنوعی کنترل‌شده برخی از درختان جنگلی مورد نیاز را تحریک به جوانه زدن می‌کند و از این راه جنگلی جوان دوباره پدید می‌آید. برخی میوه‌های درختان تیرهٔ کاجیان مانند کاج ساحلی و درخت غول با چنین آتش‌سوزی‌هایی سازگار شده‌اند، به این معنی که این درختان برای باز کردن میوه‌های خود و پراکندن دانه به گرمای آتش نیاز دارند.


title: شهرستان پانه‌وژیس

text: شهرستان پانه‌وژیس یکی از شهرستان‌های کشور لیتوانی است.


title: شهرستان پانه‌وژیس

text: این شهرستان ۲۵۰٬۳۹۰ نفر جمعیت، ۷٬۸۸۱ کیلومتر مربع مساحت و مرکز شهر پانه‌وژیس است.


title: شهرستان شاولیای

text: شهرستان شاولیای یکی از شهرستان‌های کشور لیتوانی است.


title: شهرستان شاولیای

text: این شهرستان ۳۰۱٬۶۸۶ نفر جمعیت، ۸٬۵۴۰ کیلومتر مربع مساحت و مرکز شهر شاولیای است.


title: شهرستان تاوراگه

text: شهرستان تاوراگه یکی از شهرستان‌های کشور لیتوانی است.


title: شهرستان تاوراگه

text: این شهرستان ۱۱۰٬۰۵۹ نفر جمعیت، ۴٬۴۱۱ کیلومتر مربع مساحت و مرکز شهر تاوراگه است.


title: شهرستان تلشای

text: شهرستان تلشای یکی از شهرستان‌های کشور لیتوانی است.


title: شهرستان تلشای

text: جمعیت این شهرستان ۱۵۲٬۰۷۸ نفر است و دارای مساحت ۴٬۳۵۰ کیلومتر مربع می باشد و همچنین مرکز شهر تلشای می باشد.


title: شهرستان اوتنا

text: شهرستان اوتنا یکی از شهرستان‌های کشور لیتوانی است.


title: شهرستان اوتنا

text: این شهرستان ۱۵۲٬۰۰۴ نفر جمعیت، ۷٬۲۰۱ کیلومتر مربع مساحت و مرکز شهر اوتنا است.


title: شهرستان ویلنیوس

text: شهرستان ویلنیوس یکی از شهرستان‌های کشور لیتوانی است.


title: شهرستان ویلنیوس

text: این شهرستان ۸۱۰٬۴۰۳ نفر جمعیت، ۹٬۷۳۱ کیلومتر مربع مساحت و مرکز شهر ویلنیوس است.