title: معماری احیای رنسانس

text: منشأ معماری رنسانس به طور کلی توسط فیلیپو برونلسکی شناخته شد و اعتبار یافت ( ۱۳۳۷_۱۴۴۶) . برونلسکی و هم عصران وی آرزو داشتند نظم بیشتری به معماری وارد کنند و حاصل تقارن قوی و نسبت دقیق می شد . این جنبش به وسیله مشاهدات علمی در طبیعت به خصوص آناتومی بدن رشد کرد . معماری نئو رنسانس نه فقط به وسیله سبک معماری اصیل ایتالیایی همچنین از طریق معماری رنسانس فرانسوی در قرن ۱۶ کم‌کم شکل گرفت . در سال‌های اولیه قرن ۱۶ میلادی فرانسوی ها درگیر جنگ های ایتالیا بودند و می خواستند نه تنها گنجینه های هنر رنسانس را به عنوان غنیمت جنگی داشته باشند همچنین ایده های سبک گرایانه را هم داشته باشند . در دره لوویر موجی از بنای شاتو با استفاده از سبک های سنتی گوتیک فرانسوی اما با تزیینات اشکال رنسانس ایتالیایی ، شامل سنتوری ها ، گذرگاه های طاق دار ، نقش ستون ها و سرستون های دوره رنسانس ایتالیایی ساخته شد . در انگلستان رنسانس تمایل به تجلی در خانه‌های بزرگ و بلند و مربع مانند همچون قصر لانگ لیت هوس داشت . معمولا این نوع ساختمان ها دارای برج های متقارن بودند که به نوعی اشاره به سیر تکاملی معماری برج و بارو دار قرون وسطایی بود . این نوع شاخص در ساخته شده بین سال های ۱۶۰۷ ۱۶۱۱ که برجهای قرون وسطایی با گنبدهای ایتالیایی مشهود است به این دلیل است که بسیاری از ساختمانهای ابتدایی نئو رنسانس در انگلستان اغلب حال و هوای قلعه مانند داشت نسبت به ساختمانهای هم عصر اروپایی خود که می‌توان به آشفتگی سبک‌معماری معماری نئوگوتیک هم پی برد . وقتی معماری احیای رنسانس در میانه قرن ۱۹ مد شد ، اغلب پدیدار گشت نه به شکل اصلی شناخته شده خود که در ایتالیا بود ، بلکه به عنوان ترکیبی از همه فرم ها ، بر طبق امیال معمار و خواسته کارفرما که یک روش معمول در اواسط و اواخر قرن ۱۹ بود . دانش جدید سبک های دنبال روی رنسانس را به عنوان سبک تکلف گرایی یا باروک می شناسد ، دو سبک بسیار متفاوت و حتی متضاد از لحاظ معماری، اما معماران اواسط قرن نوزدهم آنها را به عنوان بخشی از استمرار رنسانس که اغلب ایتالیایی خوانده می‌شدند می‌فهمیدند و آزادانه همگی را ترکیب می کردند ، همچون رنسانسی که اولین بار در کشور های دیگر انجام شده بود . بنابراین تجمیع رنسانس ایتالیایی ، فرانسوی ،فنلاندی و مقداری وامداری از دوره‌های بعد شان می‌تواند سبب دشواری و بحث در تعریف دقیق اشکال گوناگون معماری قرن ۱۹ شود ، تمایز در برخی از فرم های ساختمانهای نئورنسانس فرانسوی از نمونه های به خصوص احیای گوتیک شان می تواند مشکل باشد . زیرا هر دو سبک در طول قرن نوزدهم به طور همزمان محبوب بودند . به عنوان یک نتیجه ، شیوه خودآگاهانه نئورنسانس در سال ۱۸۴۰ آغاز شد و تا سال ۱۸۹۰ این جنبش کم‌کم افول کرد . کاخ صلح لاهه که در سال ۱۹۱۳ با سبک غلیظ نئو رنسانس فرانسوی تکمیل شد ، یکی از آخرین ساختمان‌های برجسته در این سبک بود . چارلز بری با طراحی تراولرز کلوپ و پال مال (۱۸۲۹_۱۸۳۳) سبک نئو رنسانس را به انگلستان معرفی کرد . نمونه‌های اولیه اما معمولی و بومی سبک نو رونسانس شامل منتمورتاورز و شاتو دفرییرز هر دو طراحی شده در دهه ۱۸۵۰ میلادی به وسیله جوزیف پکستن برای یکی از اعضای خانواده بانکدار روتشایلد هم معرف این سبک بودند . نقش مایه های اصیل رنسانسی گرفته شده از معماران متقدم سبک (چهارصد ) رنسانس همچون لئون باتیستا آلبرتی ویژگی ها این سبک را توصیف می‌کند . این نقش مایه ها شامل روستیک کاری ها کنج سنگ کاری ها پنجره‌های قاب شده با فرسب و درهای تاج دار به سنتوری (معماری)ها و تزئین شده با طارمی است . اگر یک ساختمان دارای چندین طبقه بود ،طبقه فوقانی معمولاً پنجره های مربعی کوچک داشت که بیانگر نیم طبقه بودن در طراحی های اصیل رنسانس را بارز می کرد . با این حال سبک نئو رنسانس بعدها خصوصیات سبک‌های رمانسک و باروک را اغلب با شدت بیشتری به کار برد در حالی که در سبک اصیل رنسانس از این موارد پیدا نمی شد. تحسین جان راسکین به شگفتی‌های معماری ونیز و فلورانس در دهه ۱۸۵۰ ، در جلب توجه محققین و طراحان با افزایش آگاهی آنها به وسیله مناظره و بازگشت از نئوکلاسیسم و احیای گوتیک به رونسانس ایتالیایی تاثیر بسزایی داشت . مثل همه سبک های معماری، رنسانس یک شبه شکل نگرفت، بلکه کم‌کم تکامل یافت . یکی از اولین نشانه های ظهور آن ، زندان زنان وورتسبورگ بود که در سال ۱۸۰۹ ساخته شد و توسط پیتر اسپیث طراحی شد . در این ساختمان که شامل سنگ برجسته کاری ها طبقه اول بود که یک قوس نیم‌دایره بزرگ در میان ان قرار داشت ، و همچنین یک رواق مینیاتوری نامعمول به سبک مصری در بالای آن ، و باز در بالای آن ردیف از شش پنجره های بلند قوسی و در بالای آن درست در زیر طرح نگاری بیرون زده سقف ، پنجره‌های کوچک دایره ای طبقه فوقانی خودنمایی می‌کرد . جلوه های این ساختمان شبیه کارهای معمار آمریکایی هنری هابسون ریچاردسون بود گه در دهه ۱۸۸۰ در آمریکا مشغول به کار بود.سبک ریچاردسون در انتها یا در ظهور احیا گرایی ترکیبی شدید ازخصوصیات هر دو سبک رومانسک و رنسانس بود . به عنوان مثال وارهوس مارشال فیلد در شیکاگو نمونه ای از این شرح است. نئو رنسانس اوایل در مونیخ مورد توجه قرار گرفت اغلب یک نوع اقتباس مستقیم از Italian palazzi . ابتدا در palace leuchtenberg در سال ۱۷۲۱ توسط لئو فن کلنتسه ظاهر گشت و سپس بعنوان یک سبک دولتی تحت سلطنت لودویگ یکم بایرن برای چندین نقاط دیدنی همچون آلته پیناکوتک در سال ۱۸۲۶ و بال کونیگبائو رزیدنس مونیخ در سال ۱۸۳۵ و همچنین کتابخانه ایالتی باواریا در ایالت باواریا ۱۸۳۱ مورد اقتباس قرار گرفت . در حالی که می توان شروع دوره رنسانس را با سادگی و بی تکلفی آن تعریف کرد آنچه که بعد ها آمده در طراحی آن بسیار زینت‌بخش بود . این دوره می تواند به وسیله بعضی از بزرگ ترین سالن های اپرای اروپایی همچون سالن تئاتر گوتفرید زمپر در وین و سالن اپرای وی در درسدن مشخص باشد . این شکل تزیین بخش نئو رنسانس ریشه در فرانسه ، گاهی اوقات به عنوان (امپراتوری دوم) نیز شناخته می‌شود ، و تاکنون نیز برخی از عناصر باروک را در خود گنجانده است . تا سال ۱۸۷۵ آن را به سبک پذیرفته شده در انواع ساختمانهای عمومی و اداری تبدیل شده بود . در انگلستان ، جایی که جورج گیلبرت اسکات طراحی ساختمان وزارت امور خارجه بریتانیا را بر اساس این سبک بر عهده داشت، از بعضی خصوصیات معماری پالادین هم در آن استفاده کرده بود . با شروع ساخت درخت خانه سن سوسی ۱۸۵۱ در آلمان ، سبک نئو رنسانس تبدیل به یک سبک استاندارد و ملزوم برای انواع دانشگاه ها و ساختمان های عمومی ، بانکها و موسسه های مالی و همچنین ویلا های شهری شده بود . از برجسته ترین نمونه های این سبک میتوان به ویلا میایر در درسدن ،ویلاهاوس در در هسن ، پالائس بورسیک در برلین و ویلا میسنر در لایپزیک اشاره کرد . نسخه آلمانی نئورنسانس در پروژه سخت و طاقت فرسای تالار شهر هامبورگ ۱۸۸۶ و رایشس تاگ در برلین به حد اعلای خود رسید .این سبک با نام های برجسته ای همچون رودولف ایتلبرگر ، بنیانگذار هنر و صنایع دستی وین (امروزه هنرهای کاربردی وین) این سبک با استقبال ویژه‌ای در وین روبرو شد، جایی که خیابان ها و ساختمان ها که به سبک نو رنسانس، ولی در واقع مجموعه کلاسیک از عناصری که به طور آزادانه از دوره‌های مختلف تاریخی وام گرفته شده بودند، ساخته شد . همچنین در پادشاهی مجارستان، سبک نئو رنسانس در دهه‌های ۱۸۷۰ و ۱۸۸۰ محبوب بود . در پایتخت روبه‌رشد مجارستان یعنی بوداپست ، بسیاری از ساختمانهای عمومی مهم در سبک نئو رنسانس ساخته شدند همچون باسیلیکای سنت استفان و خانه ملی اپرای مجارستان .ساختمان های واقع در خیابان آندراشی مجموعه برجسته از سبک نو رنسانس در اواخر دهه های قرن نوزدهم است . مشهور ترین معمار مجارستانی آن دوره ، میکلوس یپل معماری نئورنسانس را در کارهایش ترجیح می‌داد . در روسیه این سبک توسط آگوست دموند فراند در دمیدوف هاوس ۱۸۳۵ پیشگام بود . وی اولین کسی در سن پترزبورگ بود که برخلاف روش کلاسیک، از روش (یک نما در یک طبقه) استفاده کرد که کل ساختمان با وجودی که هر طبقه یک نوع تزئینات به خصوص داشت را همچون یک واحد یکدست نشان می دهد. کنستانتین تون معروفترین معمار روسی ان دوره، به کرات از عناصر معماری ایتالیایی در کاخ بزرگ کرملین برای تزئینات داخلی ان استفاده کرد، با نما سازی سخت و برجسته در طبقه همکف که یادآور ایتالین پلازای قرن شانزدهم بود .این سبک توسط معماران ساختمان ولادیمیر پالاس( ۱۸۷۲) بسط داده شد و در ساختمان موزه استیگلیتز( ۱۸۹۶) به اوج خود رسید. در مسکو سبک نئورنسانس کمتر نسبت به پایتخت شمالی رایج بود گرچه فضای داخلی نئوموسکویچ ساختمان شورای شهر دوما (۱۸۹۲) با تاکید بر تزئینات فلورانسی و ونیزی اجرا گردید. درحالی که نئورنسانس در درجه اول با ساختمان های غیر مذهبی در ارتباط است، پرنس یوسپف دستور داد که فضای داخلی کلیسای کاخ شان در نزدیکی مسکو (۱۹۱۹) به تقلید دقیق از کلیساهای ونیزی قرن شانزدهم تزیین شود. این سبک در آمریکای شمالی گسترش یافت تا جایی که به یکی از سبک های محبوب بومی آمریکایی های متمول مبدل گشت. قصر بریتز در نیوپورث رودایلند محل اقامت خانواده وندربیلت بود که توسط ریچارد موریس هانت در سال ۱۸۹۲ طراحی گردید. این کاخ و عمارت های همعصرش در عصر طلایی ایالات متحده نشان دهنده جاه طلبی های اقشار ثروتمند آمریکایی بخاطر همترازی و برتری جویی در مقابل سبک های زندگی متظاهر اشراف زادگان اروپایی بود. در نیمه دوم قرن خیابان پنجم در نیویورک پر شده بود از ساختمان ها با سبک رنسانس فرانسوی و ایتالیایی که همگی با سبک نئورنسانس طراحی شده بود. بسیاری از آنها از آن زمان تخریب شده اند.


title: معماری احیای رنسانس

text: یکی از ویژگی های به کرات کپی شده از معماری رنسانس، راه پله های عظیم از شاتوی سلطنتی بلوآ و قلعه چمبورد بود. عمارت بلوآ در طول عصر رنسانس محل اقامت محبوب پادشاهان فرانسه بوده است. بخش عمارت مربوط به فرانسوای اول در سال ۱۵۲۴ تکمیل گشت که راه پله ها جزو اساسی در نمونه های اولیه رنسانس فرانسوی است. معماری رنسانس فرانسوی ترکیبی از سبک متقدم گوتیک همراه با تاثیر شدید از سبک ایتالیایی است که با قوس ها و دالان ها، طارمی ها و در کل یک خط سیر طراحی که در سبک گوتیک نمایان بوده است. راه پله های فاتحانه عمارت بلوآ بیشتر تقلیدی بود از را ه پله های دوبل قدیمی قلعه چمبورد که چند سال قبل از آن ساخته شده بود. یک راه پله عظیم، حال با تقلید از قصر بلوآ یا عمارت فارنز و یا عمارت های ماقبل خودش، یکی از خصوصیات طراحی نئورنسانس بود .این نوع راه پله ها به یک خصوصیت معمول نه فقط برای تزئینات داخل همچنین برای طراحی بیرون هم بود. اما از آنجاییکه در قصر بلوآ راه پله به نوعی باز بوده به عناصر قرن نوزدهم، استفاده جدید و نواورانه از شیشه قادر بود که آنها را در مقابل باد و باران محافظت کند و یک جور سبک فضای باز رنسانس باشد در حالی که این راه پله ها در داخل ساختمان قرار داشت. استفاده بیشتر و بی باک تر از شیشه همچنین قادر میسواخت که حیاط های باز همراه با دالان های رنسانسی همچون سالن های بلند با سقف شیشه ای ، بازتولید شود .این ویژگی ها در برج منتمور و در مقیاس بزرگتر در دانشگاه تکنولوژی ورشو که فضای بزرگ شیشه ای که شامل یک راه پله سنگی میشد، مشهود است. اما با وجودی که رنسانس در روح کلی نمای راه پله دانشگاه ورشو مشهود نیست، اما در سبک ستون دار پله های ساختمان کیرنلی که طراح ان اتاوانیو نونی بود که برای پاپ گریگوری سیزدهم ساخته شد ، مشهود تر است. بنابراین نشان می دهد که معماران بدون در نظر گرفتن مکان جغرافیایی خود، آزادانه هر نوع عنصر را از هر کجا که میخواستند به کار می گرفتند.


title: معماری عثمانی

text: معماری عثمانی به سبک معماری که در قرن چهاردهم و پانزدهم و ابتدای قرن شانزدهم میلادی در امپراتوری عثمانی در شهرهای بورسا و ادیرن به وجود آمد، اطلاق می‌گردد. معماری امپراتوری عثمانی نسخهٔ توسعه یافتهٔ معماری سلجوقی است. «مسجد جامع هرات» از معماری بیزانسی، ایران و همچنین سنن مملوکی بعد از سقوط قسطنطنیه الهام گرفته‌است. برای حدود چهارصد سال آثار معماری بیزانسی مانند مسجد ایاصوفیه به عنوان الگویی برای بسیاری از مساجد عثمانی استفاده می‌شد. به‌طور کلی معماری امپراتوری عثمانی به عنوان ترکیبی از معماری ایرانی با سنن معماری مدیترانه و خاورمیانه شناخته می‌شود.


title: معماری عثمانی

text: هنر معماری همواره با امپراتوری ۶۰۰ ساله عثمانی همراه بود. معماری عثمانی شدیداً تحت تأثیر دو منبع اصلی قرار گرفته‌است. اولی معماری سلجوقیان آناتولی و دومی معماری بیزانس، با توجه به اینکه معماری عثمانی، به‌طور کلی متأثر از معماری اسلامی بوده‌است. در طول این شش سده، معماری نه تنها در آناتولی بلکه در سرزمین‌های دیگر مانند مصر، مجارستان، تونس و الجزایر شاهد تحولاتی زیادی بوده‌است که می‌توان آنها را درسه دوره کلی طبقه‌بندی کرد.


title: معماری عثمانی

text: این دوره تقریباً بین سده ۹ و قرن ۱۵ میلادی بوده و متأثر از معماری آناتولی که می‌توان آثار آن را در شهرهای بورسا و ادیرنه، و عمدتاً متعلق به سده ۱۴ و ۱۵ مشاهده کرد. این زمان را در واقع تولد معماری عثمانی بوده‌است.


title: معماری عثمانی

text: مساجد از شاخص‌ترین آثار معماری عثمانی هستند که در سراسر امپراتوری عثمانی توسعه یافتند. ساختمان‌هایی در مجاورت مسجد برای اسکان مردان مقدس در نظر می‌گرفتند و در ادامه این دوره حمام ترکی، آشپزخانه‌ها، مقبره‌ها، بیمارستان‌ها و مدارس با مسجد ادغام شدند که یک مجموعه واحد را شکل می‌داد که به آن کولیه می‌گفتند. بیشتر بناهای این دوره گنبدی شکل و دارای ساختار پلان مرکزی هستند.


title: معماری عثمانی

text: مرحله دوم دوره کلاسیک بود که از سده ۱۱ تا ۱۷ ادامه داشت. بیشتر نمونه‌های موجود معماری عثمانی مربوط به این دوره است. تأثیر فراوان معماری بیزانس این دوره به ویژه در مسجد ایاصوفیه، کاملاً مشهود است. همه ساختمانها دارای نقشه‌ها و ارتفاعات تمیز و منطقی است. هر قسمت با توجه به تأثیر آن بر کل بنا طراحی شده‌است. سلسله مراتب در عملکرد یک عنصر و حذف جزئیات غیر ضروری از نشانه‌های این دوره از معماری عثمانی می‌باشد. ساختمان‌های گنبد مرکزی با مجموعه ای از نیم گنبدها، پشتی‌ها و مناره‌ها همگی نمادی از معماری عثمانی است.


title: معماری عثمانی

text: اکثر ساختمانهای قرن ۱۶ عثمانی کار معمار سنان است. او بر سادگی، شخصیت و فضاهای باز متمرکز بود که ساختارهای بسیار متعادلی ایجاد می‌کرد. رشد مساجد و مجموعه‌ها در زمان او مشاهده می‌شود. مسجد سلیمانیه و مسجد سلیمیه از برجسته‌ترین آثار وی هستند که با وجود زلزله‌های متعدد پابرجا ماندند. وی بنای گنبد را به همراه نیم گنبدها و مناره‌های مدادی شکل کامل می‌کرد.


title: معماری عثمانی

text: آخرین مرحله معماری عثمانی، دوره غرب‌گرایی است. تأثیراتی غربی از جمله باروک و روکوکو را می‌توان در معماری این دوره مشاهده کرد، که منجر به عناصر تزئینی بیشتری شد. این مقطع را همچنین می‌توان به عنوان دوره احیای معماری عثمانی بر اساس استفاده از تکنیک‌ها و مصالح ساختمانی مدرن مانند بتن مسلح، فولاد، آهن و شیشه در نظر گرفت. در این دوره، گنبدها و مناره‌های سرپوش‌دار، کاشی و سرامیک با لعاب چند رنگ، کاشی‌های سفید و آبی جایگزین سنگ مرمر شد. طرح‌های هندسی با سنگ‌های رنگی، چوب و طلا تزئین شدند.


title: معماری عثمانی

text: معماری عثمانی از سنگ، آجر و چوب تشکیل شده‌است. سنگ برای فونداسیون، آجر برای طاق‌ها و گنبدها، چوب برای تزئینات و برخی از اهداف سازه‌ای استفاده می‌شود. عناصر سنتی معماری عثمانی طاق‌های نوک تیز، تزئینات کاشی، برجستگی‌های وسیع سقف و گنبدهاست. از دیگر جنبه‌های برجسته این معماری می‌توان به هنر خوشنویسی اشاره کرد.


title: معماری عثمانی

text: مساجد به عنوان نقطه کانونی شهرهای عثمانی در نظر گرفته می‌شد. با نوسازی، شهرها شاهد افزایش تعداد پارک‌ها، پل‌ها، آلاچیق‌ها، خانه‌های تابستانی، مقبره‌ها، کاخ‌ها، برج‌های ساعت، فضاهای مدنی و بازارها هستیم.


title: معماری عثمانی

text: معماری عثمانی تحت تأثیر مفهوم «باغ بهشت» است. هر ساختمان به گونه‌ای طراحی شده‌است که هنر را به فضاهای زندگی روزمره متصل می‌کند. درختان کاشته شده در کنار خیابان‌ها به عنوان یک عنصر متعادل‌کننده بین سازه‌های عظیم بنایی و طبیعت و فضاهای باز هماهنگی ایجاد کردند. شهرهای عثمانی به گونه ای ساخته شده‌اند که تأثیر طبیعت را می‌توان در جزئیات و نقوش تزئینی، سقف مسجدها، دیوار کاخ‌ها و نقاشی‌های دیواری مشاهده کرد.


title: معماری عثمانی

text: خانه‌های خصوصی دوره عثمانی- کوناک (عمارت) و یالی (خانه ییلاق) دارای پایه و طبقه همکف ساخته شده از سنگ بودند. طبقات بالا مشرف به خیابان‌ها بود و برای حفظ حجاب صفحه‌های مشبک چوبی داشت. خانه‌ها در اطراف یک اتاق گالری مانند مرکزی طراحی شده بود که توسط تمام اتاقهای دیگر احاطه شده بود. بر اساس نوعی اندرونی و بیرونی تقسیم‌بندی شده بودند. خانه‌های بزرگتر دارای حیاط‌هایی بودند که قسمتهای مختلف را بر اساس عملکرد خود جدا می‌کردند و همچنین دارای آب‌نما و حوضچه‌هایی بودند. این خانه‌ها طوری طراحی شده بودند که با شرایط اقلیمی ترکیه و دیگر مناطق تحت تأثیر معماری عثمانی همخوانی داشته باشند.


title: معماری عثمانی

text: معماری عثمانی رابطه زیبایی بین طبیعت و معماری را به تصویر می‌کشد. این امر به ما می‌آموزد که بین این دو تعادل برقرار کنیم، بدون اینکه یکی بر دیگری غالب گردد. این ترکیبی زیبا از تأثیرات معماری اسلامی و بیزانس است که در گنبدها، طاقها و پنجره‌های شیشه رنگی دیده می‌شود.


title: معماری عثمانی

text: ویکی‌پدیا انگلیسی، مقاله معماری عثمانی


title: رضا طالبانی

text: شیخ رضا طالبانی (۱۹۱۰-۱۸۳۱) یا شیخ رضا شاعر و هجونویس کرد و از مشاهیر ادبیات سورانیست. وی فرزند شیخ عبدالرحمان طالبانی از مشایخ طریقت قادریه طالبانی است. از وی اشعاری به کردی، فارسی، عربی و ترکی به جا مانده است. بیشتر شهرت وی به خاطر شعرهای هجوی و هزلی است.  وی در نزدیکی چمچمال به دنیا آمد. قرآن و علوم دینی را نزد پدر فرا گرفت. سپس فقه و بدیع و بیان را نزد علمای آن زمان یاد گرفت. وی پدر و برادرش شیخ علی محدث را که از مشایخ طریقت قادری طالبانی در کرکوک بودند ترک کرد و سپس برای تحصیل علم به شهر کویه رفت و پیش عمویش ماندگار شد. در آنجا از عمویش رنجید و به استانبول رفت و اشعار هجوی بسیاری برای عمویش نوشت. در استانبول در نهضت مشروطه خواهی عثمانی شرکت کرد. وی بیشتر عمرش را در شهرهای کرکوک و بغداد گذراند. در سال ۱۹۱۰ در بغداد درگذشت و در کنار مقبره عبدالقادر گیلانی به خاک سپرده شد. بنا بر وصیتش شعر فارسی زیر بر سنگ قبرش نوشته شد:


title: رضا طالبانی

text: شیخ رضا به زبانهای کردی، فارسی، عربی و ترکی تسلط داشت و از وی اشعاری بدین زبانها به جا مانده است. وی در شعرهایش رضا تخلص می‌کرد. شعر زیر بخشی از یک غزل فارسی شیخ رضاست:


title: رضا طالبانی

text: شیخ محمدجمیل طالبانی قادری


title: رضا طالبانی

text: شیخ عبدالرحمن خالص طالبانی


title: رضا طالبانی

text: طریقت قادریه طالبانی


title: دره وهمی

text: درّهٔ وهمی فرضیه‌ای در زیبایی‌شناسی است. بر اساس این فرضیه، اگر ویژگی‌ها و حرکت‌های یک پدیدهٔ مصنوعی تقریباً همانند نمونهٔ طبیعی باشد (ولی نه کاملاً مطابق با آن)، اغلب بینندگان نسبت به آن حس دافعه خواهند داشت. منظور از «درّه» در این جا کاهش منحنی «پذیرش زیبایی‌شناسانهٔ» پدیده برای بینندگان است، وقتی که شباهت پدیدهٔ مورد بررسی به نمونهٔ طبیعی بیشتر می‌شود.  نمونه‌های این رفتار در رباتیک و پویانمایی سه‌بعدی رایانه‌ای دیده می‌شود.


title: دره وهمی

text: فرضیهٔ درّهٔ وهمی می‌گوید که اگر ظاهر یک ربات هر چه بیشتر شبیه یک انسان واقعی شود، در آغاز واکنش احساسی برخی از بینندگان به ربات مثبت‌تر می‌شود، ولی از مرحله‌ای به بعد این واکنش به سرعت افت کرده و تبدیل به حس دافعه می‌شود. با این حال، اگر شباهت ربات به چهرهٔ انسانی آن قدر زیاد شود که از چهرهٔ انسان واقعی قابل تشخیص نباشد، واکنش احساسی دوباره مثبت می‌شود و به درجهٔ هم‌ذات‌پنداری بین آن دو می‌رسد.


title: کیدزانیا

text: کیدزانیا یک کمپانی خصوصی مکزیکی است که مراکز زنجیره‌ای سرگرمی‌های خانوادگی را در شانزده نقطه در سراسر دنیا اداره می‌کند. هر کیدزانیا به صورت مدل کوچکی از یک شهر واقعی با ساختمان‌ها فروشگاه‌ها، تئاترها و همچنین وسایل نقلیه و عابرین پیاده که در خیابان‌ها تردد می‌کنند طراحی شده. در این مجموعه تفریحی کودکان می توانند از بین شغل های موجود یکی را انتخاب کنند و لباس مورد نظر آن شغل را بر تن کنند و در ازاء خدماتی که ارائه می دهند حقوق بگیرند.کودکان واحد پولی به نام کیدزوس که وجه رایج کیدزانیا است را در قبال کار انجام شده بدست می‌آورند که در بانک کیدزانیا نگهداری شده و می‌تواند در فروشگاه‌ها یا فعالیت‌های تفریحی در نظر گرفته شده صرف شود. در کیدرانیا کودکان دست بندهای الکترونیکی دارند که به والدین آن‌ها اجازه می‌دهد موقعیت آن‌ها را از راه دور مکان‌یابی کنند.


title: کیدزانیا

text: ویکی‌پدیا انگلیسی، مقاله کیدزانیا


title: بانو اوتولاین مورل

text: بانو اوتولاین ویولت آن مورل (۱۸۷۳–۱۹۳۸) یک زن اشراف‌زاده و هنردوست انگلیسی بود. او را به جهت ارتباط بلند مدتی که با برتراند راسل داشت می‌شناسند. اوتولاین که هنوز با شوهرش زندگی می‌کرد و با برتراند راسل رابطه داشت، روابطی با نقاشی به نام "هنری لمب" و یک منتقد هنری –اتولاین هنر را دوست داشت- به نام راجر فرای برقرار کرده بود. راسل که در ابتدا انتظار داشت اتولاین به خاطر او همه چیز –حتی دخترش- را ول کند ناامید شد. اتولاین که زنی با اراده، اما کمتر از راسل خودمدار بود، نمی‌خواست ازدواجش را خراب کند. با این حال، او و راسل تا آخر عمر اوتولاین با هم ماندند و بیش از ۲۰۰۰ نامه به هم نوشتند.


title: میل ایاز

text: میل ایاز از قدیمیترین آثار دوران غزنویان است که در زمان سلطان محمود غزنوی توسط ارسلان جاذب والی توس در مسیر تربت جام به مشهد ساخته شد. وی پس از مرگ در همین بنا دفن گردیده‌است. این میل دارای ۴۰ متر ارتفاع و ۱۰۰ پله است و قطر آن در پایین ۵/۵ متر و در بالا حدود ۵/۲ متر می‌باشد. شواهد حاکی ار این است که این میل همتایی در طرف دیگر رباط داشته که تخریب شده‌است. در بالای میل نوشته‌ای آجری با خط کوفی وجود دارد و داخل گنبد نیز با همان خط کلمه محمود حک شده‌است.


title: فایرباگ (نرم‌افزار)

text: فایرباگ یا حشره آتشین یک افزونه آزاد و کدباز مرورگری وب برای موزیلا فایرفاکس می‌باشد که امکانات و تسهیلات اشکال‌زدایی، ویرایش و نمایش لحظه‌ای و زنده صفحات وب در سمت کلاینت یا همان کاربر را فراهم می‌کند. زمینه‌های کاری این اکستنشتن تا این لحظه شامل سی‌اس‌اس، اچ‌تی‌ام‌ال، دام، ایکس‌ام‌ال، کوکی، آنالیز و آمار مدت زمان پاسخ‌دهی و جاواسکریپت می‌شود و در زمینه فلش‌های وب و اکشن اسکریپت کارایی ندارد. فایر باگ لایت نیز یک نسخه کاملاً جاواسکریپتی از این اسکتنشن می‌باشد که باید در سمت سرور به کد صفحه متصل شود و برای استفاده کراس‌بروزر در ۵ مرورگر اصلی بسیار پر استفاده بوده و هست.


title: فایرباگ (نرم‌افزار)

text: فایرباگ تحت پروانه‌های بی‌اس‌دی مجاز است و اولین بار در ژانویه ۲۰۰۶ توسط جو هیوت، یکی از سازندگان نسخه اصلی فایرفاکس نوشته شد. گروه کاری فایرباگ بر توسعه و افزونگی کدباز فایرباگ نظارت می‌کند که دو اجرای عمده دارد: یک اکستنشن برای موزیلا فایرفاکس و یک پیاده‌سازی بوکمارکلت به نام فایرباگ لایت که می‌تواند با گوگل کروم استفاده شود.


title: فایرباگ (نرم‌افزار)

text: علاوه بر اشکال‌زدایی صفحات وب، فایرباگ یک ابزار کارآمد برای آزمون امنیتی وب و آنالیز یا فراکافت عملکرد صفحه وب می‌باشد.


title: یلنا آودیسیان

text: یلنا آودیسیان با نام هنری مادام یلنا (زاده ۱۹۱۰ - درگذشته ۲۰۰۰) رقصندهٔ باله و یکی از بنیانگذاران «هنر باله در ایران» به همراه سرکیس جانبازیان، «مادام کرنلی» بود.


title: یلنا آودیسیان

text: یلنا آودیسیان در سال ۱۹۱۰ میلادی (۱۲۸۸ خورشیدی) در کنستانتینوپل متولد شد. در سال ۱۹۱۵ م (۱۲۹۴ خ) در پی نسل‌کشی ارمنی‌ها توسط دولت ترکیه عثمانی با خانوادهٔ خویش به بلغارستان مهاجرت کرد.


title: یلنا آودیسیان

text: وی سپس برای روسیه نقل مکان نمود و در «هنرستان بالهٔ اودسا» ODESA به تحصیل پرداخت و سپس روانهٔ ارمنستان گردید. بعد از ازدواج در ارمنستان به تبریز مهاجرت نمود و در سال ۱۹۶۲ م (۱۳۴۱ خ) در تهران اقامت گزید.


title: یلنا آودیسیان

text: یلنا آودیسیان در تبریز و تهران به تشکیل گروه‌های تئاتری و رقص باله، طراحی و اجرای باله براساس داستان‌های ایرانی و تدریس باله پرداخت. مادام یلنا، طی دوران فعالیت هنری خود، جوایز فراوانی کسب کرد و شهرت بسیاری به دست آورد به گونه‌ای که افتخار بسیاری از هنرمندان و آموزگاران باله این بود که از شاگردان مادام یلنا بوده‌اند.


title: یلنا آودیسیان

text: وی در سال ۲۰۰۰ میلادی (۱۳۷۹ خورشیدی) در لس آنجلس بدرود حیات گفت. از او دو دختر با نام‌های لائورا و ژولیت برجای مانده که راه وی را ادامه می‌دهند.


title: یلنا آودیسیان

text: وی منشأ خدمات ارزنده‌ای در عرصهٔ هنری گشت. از میان آثار وی می‌توان به «گل شیراز»، «مرگ عقاب»، «فواره‌های میدان فردوسی» و … اشاره کرد.


title: آنیل نرود

text: آنیل نرود (زاده ۴ ژوئن ۱۹۳۲ در لوس آنجلس) ریاضیدان اهل آمریکا است.


title: آنیل نرود

text: نرود در دانشگاه شیکاگو درجه های کارشناسی هنر و کارشناسی علوم را دریافت کرد و سپس در همان دانشگاه با سرپرستی ساندرز مک لین دوره دکترا را به پایان رساند. پس از آن وی در سالهای ۱۹۵۷ در موسسه مطالعات پیشرفته در پرینستون بود و با کورت گودل همکاری داشت. وی همچنین استاد میهمان دانشگاه کالیفرنیا بوده است. نرود در سال ۱۹۶۵ در دانشگاه کورنل به درجه استادی رسید و تا زمان بازنشستگی در سال ۱۹۹۱ در همین دانشگاه باقی ماند.


title: آنیل نرود

text: زمینه پژوهشی نرود منطق ریاضی و نظریه محاسبه پذیری و پیچیدگی است.


title: نوسان اقلیم

text: نوسان اقلیم () یا چرخه اقلیم به هرگونه نوسان دوره‌ای تکرارشونده اقلیم در سطح جهانی یا منطقه‌ای گفته می‌شود و نوعی الگوی اقلیمی به‌شمار می‌رود. این نوسان‌ها در دمای اتمسفری، دمای سطح دریا، بارندگی یا دیگر پارامترهای اقلیمی دیده می‌شود و اغلب به صورت دورن‌سالانه، چندساله، ده‌ساله، چنددهه‌ای، چندسده‌ای، هزاران ساله یا مقیاس‌های زمانی طولانی‌تر روی می‌دهد.


title: نوسان اقلیم

text: نوسان چنوبی ال‌نینو (انسو) نمونه‌ای برجسته از نوسان اقلیمی است که شامل تغییر دمای سطح دریا در امتداد مرکز استوایی و شرق اقیانوس آرام و ساحل غربی حاره‌ای آمریکای جنوبی است اما در سطح جهانی بر آب و هوا اثر می‌گذارد.


title: نوسان اقلیم

text: داده‌های شرایط اقلیمی گذشته از طریق آزمایش زمین‌شناختی پروکسی‌های که در مغزه‌های یخی، رسوبات بستر دریا، درخت‌گاه‌شماری یا دیگر جاها یافت شده به‌دست می‌آید.


title: شیرین‌برگ (سرده)

text: شیرین‌برگ یا استیویا نام یک سرده از زیرخانواده کاسنیان آستروئیده است.


title: جدول‌های مثلثات

text: در ریاضیات، جدول‌های تابع‌های مثلثاتی کاربردهای گوناگونی دارند. پیش از وجود ماشین‌حساب جیبی، جدول‌های مثلثاتی برای ناوبری، علوم و مهندسی ضروری بودند. محاسبهٔ جدول‌های ریاضی، موضوع مهمی برای مطالعه بود که منجر به توسعهٔ نخستین دستگاه‌های محاسب مکانیکی شد.


title: جدول‌های مثلثات

text: رایانه‌ها و ماشین‌حساب‌های کنونی، با به کار گرفتن کتابخانه‌های خاص شامل کدهای ریاضی، مقدار توابع مثلثاتی را در لحظه، محاسبه می‌کنند. این کتابخانه‌ها معمولاً از جدول‌های درونی از پیش محاسبه‌شده بهره می‌برند و مقدار مورد نیاز را با درونیابی می‌یابند. درونیابی با استفاده از جدول‌های سادهٔ توابع مثلثاتی هنوز در گرافیک رایانه‌ای که دقت متوسطی لازم است و سرعت محاسبه اهمیت بیشتری دارد، انجام می‌شود.


title: جدول‌های مثلثات

text: یک کاربرد دیگر جدول‌های مثلثاتی که اهمیت دارد، در زمینهٔ الگوریتم‌های تبدیل فوریهٔ سریع است. در این الگوریتم، در یک تبدیل بارها مقادیر یک تابع مثلثاتی باید محاسبه شوند. در چنین حالتی، فراخوانی چندبارهٔ کتابخانه، سرعت محاسبه را به شدت کاهش می‌دهد. به جای آن، می‌توان کتابخانه را یک‌بار فراخوانی کرد که جدول مقادیر مثلثاتی مورد نظر را ایجاد کند. این فرایند نیاز به حجم زیادی از حافظه دارد. روش دیگر، بهره گرفتن از رابطهٔ بازگشتی برای محاسبهٔ مثادیر مثلثاتی است.


title: جدول‌های مثلثات

text: نخستین روش تهیهٔ جدول‌های مثلثاتی از نظر تاریخی و متداول‌ترین روش تا پیش از توسعهٔ رایانه‌ها، اعمال پیاپی اتحادهای نصف زاویه و جمع دو زاویه با آغاز از یک مقدار معلوم (مانند مقادیر زاویهٔ قائمه) بود. نخستین فردی که این اتحادها را در ساخت جدول مثلثاتی به کار برد، بطلمیوس بود. رابطه‌هایی که به این منظور به کار می‌روند، شامل اتحادهای زیر هستند:


title: جدول‌های مثلثات

text: یک الگوریتم تقریبی برای ساختن جدول‌های مثلثاتی توابع سسینوس و کسینوس، استفاده پیاپی از رابطه‌های زیر است:


title: جدول‌های مثلثات

text: که در آن‌ها "n" عددی صحیح بین صفر و "N"-۱ است. "c" و "s" به ترتیب نشان دهنده کسینوس و سینوس، "N" تعداد مقدارهای محاسبه شده و "d" = ۲π/"N" هستند. این روش تقریبی، بر پایه روش اویلر برای حل معادله دیفرانسیل به صورت انتگرالی:


title: جدول‌های مثلثات

text: با شرایط اولیه "s"(0) = 0 و "c"(0) = 1 انجام می‌شود.


title: جدول‌های مثلثات

text: این الگوریتم روش مناسبی برای ساختن جدول سینوس نیست. زیرا خطای قابل توجهی دارد که متناسب با است. برای نمونه، اگر "N" برابر ۲۵۶ باشد، بیشینه خطای تخمین سینوس حدود ۰٫۰۶۱ و اگر ۱۰۲۴ باشد، بیشینه خطا حدود ۰٫۰۱۵ است.


title: جدول‌های مثلثات

text: یک رابطه بازگشتی برای تولید جدول‌های مثلثاتی بر پایه فرمول اویلر و رابطه


title: جدول‌های مثلثات

text: به صورت زیر تعریف می‌شود:


title: جدول‌های مثلثات

text: که در آن‌ها "n" عددی صحیح بین صفر و "N"-۱ است. هم‌چنین و هستند. این دو مقدار اولیه معمولاً با استفاده از تابع‌های کتابخانه‌ای موجود، محاسبه می‌شوند. با افزایش تعداد جملات، خطا نیز افزایش می‌یابد.


title: جدول‌های مثلثات

text: برای بهبود روش بالا، اصلاحات زیر انجام می‌شود.


title: جدول‌های مثلثات

text: که در آن و . خطای این روش، بسیار کمتر است. ولی هم‌چنان به اندازه‌ای هست که دقت روش‌های سریع مانند تبدیل فوریه سریع را در اندازه‌های بزرگ، کاهش دهد.


title: رابرت سولوی

text: رابرت مارتین سولوی (زاده ۱۹۳۸ در بروکلین) ریاضیدان اهل آمریکا است. او در زمینه نظریه مجموعه ها کار می کند.  سولوی در سال ۱۹۶۴ در دانشگاه شیکاگو زیر سرپرستی ساندرز مک لین دانش آموخته دوره دکترا شد. سپس به عنوان پژوهشگر پسادکتری به موسسه پژوهشهای پیشرفته رفت و پس از آن در دانشگاه برکلی به استادی رسید و سالها در آن دانشگاه به کار پرداخت.


title: رابرت سولوی

text: سولوی دستاوردهای بسیاری در نظریه اصل موضوعی مجموعه ها دارد. برای نمونه او در دهه ۱۹۷۰ نشان داد که قضیه "هر مجموعه از عددهای حقیقی اندازه پذیر لبگ است" با اصول موضوع تسرملو-فرانکل بدون اصل انتخاب سازگار است.


title: جواد انصافی

text: جواد انصافی (متولد سال ۱۲ آذر ۱۳۳۰، در تهران) بازیگر و کارگردان ایرانی است. وی را بیشتر با نام عَبدُلی می‌شناسند. عبدلی نام شخصیتی است که وی از اواخر دههٔ شصت، در نمایش‌های تلویزیونی بازی کرده‌است.! متن عنوان !! متن عنوان !! متن عنوان !! متن عنوان !! متن عنوان


title: لی‌لی لازاریان

text: لی‌لی لازاریان (درگذشته ۱۳۸۲ خورشیدی)، رقصندهٔ باله و طراح رقص در ایران بود.


title: لی‌لی لازاریان

text: بانو لی‌لی لازاریان در یک خانواده ارمنی در تهران به دنیا آمد و در «مدرسهٔ داودیان» تهران به تحصیل پرداخت سپس برای ادامهٔ تحصیل راهی ایتالیا گشت و در «کالج موسیقی و هنر رم» به فراگیری موسیقی علمی و آموزش آواز پرداخت. در همان زمان در چند اپرا از جمله «آیدا و توسکا» و آثاری از مانولسکو و شوبرت شرکت داشت. پس از بازگشت به ایران از آنجایی که با حرکات موزون آشنایی داشت و با توجه به اینکه رقص‌های فلکور به صورت علمی و عملی آموزش داده نمی‌شد خود بانی تأسیس چنین هنرستانی شد و برای آموزش و مطالعه بیشتر راهی کشورهای مختلف اروپا گشت.


title: لی‌لی لازاریان

text: لی‌لی لازاریان به مدت ۵۴ سال به فعالیت هنری در داخل و خارج از ایران پرداخت که قبل از تشکیل وزارت فرهنگ و هنر مجوز آن را به نام «هنرستان آزاد لی‌لی لازاریان» از وزارت کشور گرفته بود. وی همچنین آموزشگاه دیگری نیز برای خردسالان ۵ الی ۱۱ سال داشت که در آنجا کلاس‌های تئاتر و موسیقی و باله برگزار می‌شد.


title: لی‌لی لازاریان

text: از آثاری که توسط خانم لازاریان در داخل یا خارج از ایران اجرا شده می‌توان از «قلب مادر» اثر ایرج میرزا، «یتیم» اثر پروین اعتصامی و باله «تخت جمشید» با اجرای ارکستر سمفونیک نام برد. آثاری همچون «وسوسه شیطان» نیز در تلویزیون اجرا شد که طراحی لباس و موسیقی آن را نیز خانم لازاریان برعهده گرفت.


title: لی‌لی لازاریان

text: خانم لازاریان یکی از پیشکسوتان عرصهٔ آموزش حرکات موزون، در ایران بوده‌است. وی پس از انقلاب به فعالیت خویش ادامه داد اما چند سال قبل به دلیل کهولت و ناراحتی قلبی از کار دست کشید. وی سرانجام در سال ۱۳۸۲ خورشیدی (۲۰۰۳ میلادی) در تهران درگذشت.


title: لی‌لی لازاریان

text: برادر وی نیز آلفرد لازاریان نخستین خواننده آهنگ جاز در موسیقی ایرانی بوده‌است.


title: عدد اول ممنوع

text: عدد اول ممنوع () عدد اولی است که نشان دهنده اطلاعاتی است که در دست داشتن یا پخش آن توسط قانون ممنوع شده‌است. یکی از اولین اعداد اول ممنوع در سال ۲۰۰۱ پیدا شد. وقتی این عدد به‌طور مشخصی تفسیر می‌شد، کد یک برنامهٔ کامپیوتری (به زبان C) را به وجود می‌آورد که می‌توانست قفل بعضی از DVDها را رمزگشایی کند. چون پخش کد این برنامه در آمریکا توسط قانون ممنوع شده‌است، این عدد نیز خود به نوعی ممنوع است.


title: عدد اول ممنوع

text: شرکت‌های تولید فیلم برای اینکه کسی نتواند محصولاتشان را تکثیر کند، با برنامه‌ای به نام DVD ,CSSها را رمزنگاری می‌کردند. در سال ۱۹۹۹ برنامه‌ای به نام DeCSS به‌طور ناشناس در اینترنت پخش شد که می‌توانست این DVDها را رمزگشایی کند. بعد از مدت کمی، انجمن Motion Pictures Association of America فعالیت کرد تا از طریق قانون مانع انتشار این برنامه شود و در نتیجه هرگونه پخش این برنامه در آمریکا ممنوع شد.


title: عدد اول ممنوع

text: ریاضیدانی به نام فیل کارمودی تلاش کرد کاری کند که کد برنامه DeCSS بایگانی شده و از بین نرود. او برای این کار از وب‌سایت Prime Pages (سایتی که در آن اعداد اول بزرگ شناخته شده نگه‌داری می‌شود) استفاده کرد. برای این که این کد در سایت Prime Pages ذخیره شود، باید به نحوی تبدیل به یک عدد اول به اندازهٔ کافی بزرگ می‌شد. در مارس ۲۰۰۱ فیل کارمودی توانست این عدد را بیابد و در این سایت به عنوان دهمین عدد بزرگ اول ذخیره کند.


title: عدد اول ممنوع

text: کارمودی ابتدا کد برنامه DeCSS به زبان C را با استفاده از برنامه gzip (یک برنامه استاندارد در یونیکس برای فشرده‌سازی فایل‌ها) فشرده کرد و فایل فشرده شده را به مبنای ۱۰ برد. (هر فایل در کامپیوتر دنباله‌ای از ارقام ۰ و ۱ است، پس به نوعی یک عدد در مبنای ۲ است)


title: عدد اول ممنوع

text: اگر عدد بدست آمده را K بنامیم، با استفاده از نظریه دیریکله در اعداد اول می‌دانیم تعداد اعداد اول به شکل ak+b که در آن a و b نسبت به هم اول می‌باشند بی‌شمار است.


title: عدد اول ممنوع

text: از طرفی چون فایل‌های فشرده شده توسط gzip به کاراکتر null ختم می‌شوند و کاراکترهای بعدی (در صورت وجود) خوانده نمی‌شوند، اگر a توانی از عدد ۲۵۶ و b یک عدد کوچک‌تر از a باشد، تمامی اعداد به شکل ak+b را می‌توان باز (unzip) کرد و به فایل اصلی رسید.


title: عدد اول ممنوع

text: با استفاده از این فرضیات، کارمودی ابتدا عدد اول k × 256 + ۲۰۸۳ و نهایتاً k × 256 + ۹۹ را پیدا کرد که عدد دوم به اندازهٔ کافی بزرگ بود و منظور او را برآورده می‌کرد.


title: فیروز (بازیگر)

text: ستار داداش‌پور هریس (۱٣٢۱ خورشیدی سراب - ۱۵ اسفند ۱٣٩۰ تهران) با نام هنری فیروز هنرپیشه، تهیه‌کننده سینما و رزمی‌کار اهل ایران بود.


title: فیروز (بازیگر)

text: داداش‌پور در سال ۱۳۲۱ در سراب متولد شد. او که سابقه فعالیت و قهرمانی ورزشی نیز داشته، پیش‌تر به‌نام فیروز شناخته می‌شد. آغاز بازی در سینما را از سال ۱۳۴۳ شروع کرد. در برخی از فیلم‌ها به‌عنوان تهیه‌کننده نیز فعال بوده‌است. ستار هریس بازی در فیلم‌هایی چون «دونیمه سیب»، «آبادانی‌ها»، «مرد پنجم»، «شاخ گاو»، «بالاتر از خطر» و «بدل کاران» را در کارنامه هنری خود ثبت کرده‌است.


title: فیروز (بازیگر)

text: وی یک هفته پیش از مرگش به دلیل سکته به کما رفته بود و سرانجام شب جمعه ۱۵ اسفندماه ۱۳۹۰ در سن ۶۹ سالگی در بیمارستان شهدای تجریش، تهران درگذشت. به گفته «داریوش هریس» فرزند وی:


title: دانشگاه دالهاوزی

text: دانشگاه دالهاوزی (معمولاً به عنوان دالهاوزی یا دل شناخته می‌شود) یک دانشگاه تحقیقاتی عمومی در استان نوا اسکوشیا کانادا، با سه شعبه در هالیفاکس، و شعبه چهارم در بایبل هیل است. دالهاوزی بیش از ۴٬۰۰۰ دوره آموزشی و ۱۸۰ رشته دانشگاهی در دوازده دانشکده در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و حرفه‌ای ارائه می‌دهد. این دانشگاه عضو گروه U15، یک گروه از دانشگاه‌های تحقیقات فشرده در کانادا، می‌باشد.


title: دانشگاه دالهاوزی

text: دالهاوزی به عنوان یک کالج غیر فرقه‌ای در سال ۱۸۱۸ توسط معاون فرماندار نوا اسکوشیا، جورج رامسی، نهمین ارل از دالهاوزی، کسی که دانشگاه به نام او نامگذاری شده، تأسیس شد. این کالج اولین کلاس خود را تا سال ۱۸۳۸ برگزار نکرد. تا آن زمان به خاطر مشکلات مالی به‌طور پراکنده فعالیت نمود. این دانشگاه برای سومین بار در سال ۱۸۶۳ پس از سازماندهی مجدد که تغییر نام به «فرمانداران کالج و دانشگاه دالهاوزی» داد بازگشایی شد. دانشگاه به طور رسمی در سال ۱۹۹۷ نام خود را به «دانشگاه دالهاوزی» از طریق قانون گذاری استانی، همان قانون گذاری که حکم به ادغام این دانشگاه با دانشگاه فنی نوا اسکوشیا داده بود، تغییر داد.


title: هلیم (غذا)

text: هلیم (به اشتباه حَلیم،) یا گندم‌با (که در عربی به آن هریسه گفته می‌شود) از غذاهای سنتی منطقهٔ خاورمیانه است که با گوشت و گندم یا بلغور یا جو پخته می‌شود. هلیم انواع مختلف دارد و مواد اولیهٔ آن‌ها با یکدیگر متفاوت است. اما برای تهیه هلیم گندم از گندم پوست‌گرفته و کوبیده‌شده، پیاز و گوشت سردست گوساله یا گوسفند و مقداری روغن استفاده می‌شود. رنگ هلیم با افزودن ادویه‌جات مانند دارچین و شکر عوض می‌شود.


title: هلیم (غذا)

text: این غذا معمولاً به عنوان صبحانه یا در ماه محرم یا در ماه رمضان به عنوان افطاری و سحری مصرف می‌شود و با سرشیر، دارچین، کنجد، شکر و گوشت ریز شدهٔ مرغ یا بوقلمون تزیین می‌گردد.


title: هلیم (غذا)

text: در قدیم تهیه این غذا به زمان بسیار زیاد و زحمتی چه بسا طاقت فرسا نیاز داشت. چون آن روزها نه از دیگ‌های مرغوب و مناسب کنونی خبری بود و نه از دستگاه‌های صاف‌کننده هلیم، لذا هلیم پزها مجبور بودند که با امکانات کم و به خرج دادن صبر و بردباری و تلاش طولانی مدت، به پختن و آماده کردن هلیم، با کیفیت خوب و مرغوب بپردازند. به همین خاطر شاید به دلیل اینکه در جهت آماده شدن هلیم صبر زیاد و زحمت فراوانی به کار برده می‌شد و لغت حلیم هم از ریشه «حلم» و «بردباری» است گمان می‌رفته که نام این غذا هم از ریشه این کلمه باشد و این موضوع باعث شد تا کم‌کم حلیم به جای هلیم در اذهان مردم جای گیرد.


title: هلیم (غذا)

text: در ایران، هلیم زنجان و قزوین شهرت زیادی دارد. به طوری که هلیم زنجان و قزوین در فهرست میراث ملی ناملموس کشور قرار گرفته‌است و در شهرهای دیگر مانند تهران، هلیم را با عنوان تبلیغاتی «هلیم زنجان یا قزوین» به فروش می‌رسانند.


title: هلیم (غذا)

text: خیابان عبید زاکانی در شهر قزوین از مراکز قدیمی و مشهور پخت و عرضه هلیم در استان قزوین است. مخصوصا هلیم افشارها ومجیدها


title: هلیم (غذا)

text: هاریسا (خوراک)، نوعی هلیم است که در ارمنستان و کردستان تهیه می‌شود و در کردی به آن "هه‌لیسه" یا "هه‌ریسه" گفته می‌شود. ارمنی‌ها آن را با گوشت مرغ، گوسفند یا گاو، و کُردها آن را با گوشت بوقلمون یا گوسفند درست می‌کنند و با روغن سرو می‌کنند.


title: هلیم (غذا)

text: در افغانستان خوراک مشابهی تهیه می‌شود که غلور نام دارد. غلور ترش از رایج‌ترین انواع آن است. انواع دیگر آن عبارتند از غلور ترش مرغ، غلور ترش گوشت تازه، غلور ترش کوفته، غلور ترش قورمه، غلور ترش سفر و اشکنه غلور ترش. غلور هم چنین در استان خراسان جنوبی و استان سیستان و بلوچستان طبخ می‌شود.


title: هلیوم

text: هِلیوم یا هلیُم یک عنصر شیمیایی با عدد اتمی ۲ و وزن اتمی ۴٫۰۰۲۶۰۲ است. این عنصر، بی‌بو، بی‌رنگ، بی‌مزه، غیرسمّی و از دیدگاه شیمیایی بی‌اثر و تک اتمی است که در جدول تناوبی در بالای گروه گازهای نجیب جا دارد. دمای ذوب و جوش این ماده در میان دیگر عنصرها بسیار پایین است، به‌همین دلیل در دمای اتاق و البته در بیشتر موارد به صورت گازی است مگر اینکه تحت شرایط بسیار ویژه‌ای قرار داشته باشد.


title: هلیوم

text: واژهٔ هلیوم از واژهٔ یونانی "هلیوس"، به معنای «ایزد خورشید» گرفته شده‌است. زمانی که هنوز هلیوم شناخته نشده بود، ستاره‌شناس فرانسوی ژول ژانسن در جریان خورشیدگرفتگی سال ۱۸۶۸ برای نخستین بار در طیف‌بینی نور خورشید، خط زرد طیفی هلیوم را دید. در جریان همان خورشیدگرفتگی، نورمن لاکیر پیشنهاد کرد این خط زرد می‌تواند به دلیل یک عنصر تازه باشد. دو شیمی‌دان سوئدی با نام‌های پر تئودر کلیو و نیلز آبراهام لانگلت در سال ۱۸۹۵ این عنصر را شناسایی و اعلام کردند. آن‌ها هلیوم را از سنگ کلویت که کانی اورانیوم است، به‌دست آوردند. در سال ۱۹۰۳ منابع بزرگ هلیوم در میدان‌های گازی ایالات متحده پیدا شد.


title: هلیوم

text: هلیوم، بعد از هیدروژن، هم از نظر سبکی و هم از نظر فراوانی، دومین عنصر کیهان است، گرچه با وجود کاربردهای بسیار مهم و حیاتی که دارد، بر روی زمین بسیار کمیاب است. نزدیک به ۲۴٪ از جرم گیتی، سهم این عنصر است که این مقدار بیش از ۱۲ برابر ترکیب تمام عنصرهای سنگین است. هلیوم به همان صورت که در خورشید و مشتری یافت می‌شود، در جهان پیدا می‌شود و این به دلیل انرژی بستگی (به ازای هر هسته) بسیار بالای هلیوم-۴ نسبت به سه عنصر دیگر پس از آن، در جدول تناوبی است. بیشتر هلیوم موجود در کیهان، هلیوم-۴ است و گمان می‌رود که در جریان مه‌بانگ پدید آمده باشد. امروزه با کمک واکنش‌های همجوشی هسته‌ای در ستاره‌ها، گونه‌های تازه‌ای از هلیوم ساخته شده‌است.


title: هلیوم

text: هلیوم در هواکُرهٔ زمین بسیار کمیاب است و بیشتر هلیومی که در خاک زمین پیدا می‌شود، در اثر واپاشی هسته‌ای طبیعی در عنصرهای سنگین پرتوزا مانند اورانیوم و توریوم پدید آمده‌است؛ به این ترتیب که در اثر واپاشی، ذره‌های بتا از عنصر تابیده شده و هستهٔ هلیوم-۴ به‌دست آمده‌است. هلیومِ به‌دست آمده از واپاشی، به‌آسانی به صورت فشرده با درصدی نزدیک به ۷٪ حجمی، در دام گاز طبیعی گرفتار می‌شود. سپس می‌توان با روش‌های صنعتی و به صورت تجاری با کاهش دمای آمیختهٔ هلیوم و گاز طبیعی، آن را از دیگر گازها به روش تقطیر جزء به جزء جدا ساخت.


title: هلیوم

text: هلیوم در بسیاری از صنایع در سطح جهانی استفاده می‌شود و استفاده از آن در همه زمینه‌های تحقیقات علمی و محیط‌های تجاری، از جمله داروسازی، پزشکی، جوشکاری، علوم رایانه، اکتشافات فضایی وجود دارد. یکی از کاربردهای مهم هلیوم در سرماشناسی است و نزدیک به یک-چهارم هلیوم تولیدی در این زمینه بکار می‌رود. در مواردی که دمای زیر ۲۶۱٫۱- درجه سانتیگراد (۴۲۹- درجه فارنهایت) مورد نیاز باشد هیچ جایگزینی برای آن وجود ندارد. قدرت خنک‌کنندگی هلیوم مایع به این معنی است که این عنصر یک عنصر حیاتی و غیرقابل تعویض در بسیاری از اجزای مهم و مدرن است. عمده‌ترین مصرف‌کنندگان صنعتی جهانی هلیوم مایع، صنایع پزشکی، هوافضا و الکترونیک هستند. صنعت پزشکی بزرگترین مصرف‌کننده است و عمدتاً از هلیوم برای حفظ خواص ابررسانایی آهن‌ربا در کاربردهایی مانند تصاویر تشدید مغناطیسی (MRI) و تجهیزات طیف‌سنجی تشدید مغناطیسی هسته‌ای (NMR) استفاده می‌کند.


title: هلیوم

text: نخستین نشانهٔ هلیوم در ۱۸ اوت سال ۱۸۶۸ به صورت یک میلهٔ زرد رنگ در طول موج ۵۸۷٫۴۹ نانومتر در طیف‌سنجی فام‌سپهر خورشید دیده شد. این خط زرد رنگ را ستاره‌شناس فرانسوی ژول ژانسن در هنگام یک خورشیدگرفتگی کامل در گونتور هند شناسایی کرد. نخست گمان برده شد که شاید این خط زرد، سدیم است. در ۲۰ اکتبر همان سال، ستاره‌شناس انگلیسی، نورمن لاکیر یک خط زرد رنگ در طیف‌سنجی نور خورشید پیدا کرد و چون این خط نزدیک به خط‌های شناخته شدهٔ D و D سدیم بود، آن را D خط‌های فرانهوفر نامید. او حدس زد که این خط باید توسط یک عنصر درون خورشید که در زمین ناشناخته‌است، پدید آمده باشد. لاکیر و شیمی‌دان انگلیسی ادوارد فرانکلند واژهٔ یونانی "ایلیوس" (یا هلیوس) به معنی «خورشید» را برای این عنصر برگزیدند. در ۱۸۸۱، فیزیک‌دان ایتالیایی، لوئیجی پالمیری، هنگامی که خط‌های طیفی D گدازه‌های آتشفشان وزوو را پردازش می‌کرد توانست برای نخستین بار هلیوم را در زمین شناسایی کند.


title: هلیوم

text: در ۲۶ مارس ۱۸۹۵ شیمی‌دان اسکاتلندی ویلیام رمزی توانست، هلیوم کانی کلویت را با کمک اسیدهای معدنی به دام اندازد. کلویت، آمیخته‌ای از اورانینیت و دست کم ۱۰٪ عنصرهای خاکی کمیاب است. رمزی در جستجوی آرگون بود، اما پس از جداسازی نیتروژن و اکسیژن از گاز آزاد شده با کمک اسید سولفوریک، در طیف‌سنجی خود به یک خط زرد روشن رسید که با خط D دیده شده در طیف‌سنجی خورشید هماهنگ بود. این نمونه‌ها از سوی لاکیر و فیزیک‌دان بریتانیایی، ویلیام کروکز به عنوان هلیوم شناسایی شد. در همان سال به صورت مستقل، دو شیمی‌دان با نام‌های پر تئودر کلیو و نیلز آبراهام لانگلت، در اوپسالای سوئد توانستند هلیوم کلویت را به دام اندازند. اندازه گازی که آن‌ها جمع‌آوری کردند، برای اندازه‌گیری دقیق وزن اتمی آن کافی بود. دانشمند آمریکایی زمین‌شیمی، ویلیام فرانسیس هیله‌براند پیش از دست‌آورد رمزی، هنگام طیف‌سنجی نمونه کانی‌های اورانینیت دریافته بود که خط‌های طیفی غیرمعمولی در نتیجه‌هایش پیدا می‌شود. اما هیلبرند گمان کرد که این خط‌های طیفی مربوط به نیتروژن است. نامهٔ تبریک او به رمزی چیزی نزدیک به یک کشف علمی در نظر گرفته می‌شود. در سال ۱۹۰۷ ارنست رادرفورد و توماس رویدز نشان دادند که ذره‌های آلفا همان هستهٔ هلیوم‌اند. آن‌ها برای این کار، اجازه دادند تا ذره‌ها در دیوار شیشه‌ای نازک یک لولهٔ تهی نفوذ کند. سپس لوله را تخلیه کردند تا گاز تازهٔ جمع شده در آن را طیف‌سنجی کنند. در سال ۱۹۰۸ یک فیزیک‌دان هلندی به نام هایک کامرلینگ اونس توانست دمای هلیوم را به زیر یک کلوین برساند و آن را مایع کند. او در ادامه تلاش کرد تا دمای هلیوم را پایین‌تر آورد و آن را جامد کند، اما کامیاب نشد. دلیل ناکامی او این بود که هلیوم دارای نقطهٔ سه‌گانه نیست؛ یعنی دارای دمایی نیست که در آن حالت‌های جامد، مایع و گازی در تعادل باشند. پس از چند سال، در ۱۹۲۶ ویلم هندریک کیزوم که دانشجوی اونس بود توانست هلیوم را با افزودن فشار، جامد کند.


title: هلیوم

text: در ۱۹۳۸، فیزیک‌دان روس، پیوتر کاپیتسا دریافت که در دمای نزدیک به صفر مطلق، هلیوم-۴ تقریباً هیچ میزان گران‌روی ندارد که امروزه به این پدیده ابرشارگی گفته می‌شود. این پدیده با چگالش بوز-اینشتین مرتبط است. در سال ۱۹۷۲ همین پدیده در هلیوم-۳ اما این بار در دمایی بسیار نزدیک‌تر به صفر مطلق، دیده شد. دانشمندان آمریکایی داگلاس اوشروف، دیوید موریس لی و رابرت کلمن ریچاردسون کسانی بودند که به ابرروانروی در هلیوم-۳ پی بردند. با در نظر گرفتن جفت‌های کوپر الکترون‌ها که پدیدآورندهٔ ابررسانایی هستند، گمان می‌رود که ابرگرانروی دیده شده در هلیوم-۳ نیز به‌صورت قابل مقایسه‌ای به جفت‌شدن فرمیون‌های هلیوم-۳ در جهت تولید بوزون‌ها مرتبط است.


title: هلیوم

text: هلیوم یک گاز سبک، بی‌بو، بی‌رنگ، بی اثر، بدون سمیت و تک هسته‌ای است که می‌تواند مولکول‌های دواتمی ضعیف و در دمای نزدیک به صفر مطلق ایجاد کند. هلیوم کمترین نقطه ذوب را در بین عناصر دارد و نقطه جوش آن نزدیک به صفر مطلق و گرانرویش ۲۵ میکروپواز (آب = ۱۰ هزار) است. برخلاف هر عنصر دیگر، هلیوم جامد نمی‌شود اما تحت فشارهای معمولی به صورت مایع تا صفر مطلق باقی می‌ماند.


title: هلیوم

text: در دمای حدود منفی ۲۷۱ درجه سانتیگراد (۴۵۶- درجه فارنهایت)، هلیوم دچار یک تغییر غیرمعمول می‌شود و به صورت یک مایع باقی می‌ماند که دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است. اشکال هلیوم به قدری متفاوت است که به آنها نام‌های مختلفی داده می‌شود. بالاتر از ۲۷۱- درجه سانتیگراد، هلیوم مایع را هلیوم I و زیر آن دما، هلیوم II نامیده می‌شود. از هوا سبک‌تر است. قابل اشتعال نیست و فقط کمی در آب قابل حل است. هلیوم (He) با داشتن انحلال‌پذیری ۰٫۰۷۰۷۹۷ مول از هلیوم در هر ۱۰ از مجموع مول هلیوم (حل شونده) و آب (حلال)، به‌عنوان یکی از گازهایی شناخته می‌شود که دارای کم‌ترین میزان انحلال در آب است (به‌عنوان مقایسه کسر مولی حلالیت برای گازهای CF و SF و CF به ترتیب برابر با ۰٫۳۸۰۲، ۰٫۴۳۹۴ و ۰٫۲۳۷۲ به ازای هر ۱۰ مول گاز حل شونده و حلال آب است).  از نظر شیمیایی بی‌اثر است. هنگامی که به صورت مایع حمل می‌شود، بسیار سرد است و تمام گازهای دیگر را جامد می‌کند. تماس با مایع باعث یخ زدگی شدید می‌شود. هلیوم مایع دارای خصوصیات ترمودینامیکی منحصر به فردی است و "مایع کوانتومی" نامیده می‌شود زیرا خصوصیات اتمی را در مقیاس ماکروسکوپی از خود نشان می‌دهد.


title: هلیوم

text: هلیوم، پس از نئون، کم واکنش‌ترین گاز نجیب و البته دومین عنصر کم واکنش پذیر در میان همه عنصرهاست. این گاز کم واکنش در همهٔ شرایط استاندارد به صورت تک‌اتمی باقی می‌ماند. هلیوم به دلیل داشتن جرم مولی نسبتاً پایین، دارای رسانش گرمایی و ظرفیت گرمایی بالایی است و سرعت صدا هم در آن، در حالت گازی، از هر گاز دیگری به جز هیدروژن، بالاتر است. همچنین به دلیل کوچکی اندازهٔ اتم هلیوم، نرخ واپخش در اجسام جامد، سه برابر بیشتر از نرخ واپخش هوا و برابر با ۶۵٪ نرخ واپخش هیدروژن است.


title: هلیوم

text: ضریب شکست هلیوم بیش از هر گاز دیگری به یک نزدیک است. "ضریب ژول-تامسون" هلیوم در دمای معمولی پیرامونش، منفی است به این معنی که اگر اجازه دهیم این گاز آزادانه افزایش حجم پیدا کند، گرم‌تر می‌شود. اما اگر هلیوم در زیر "دمای وارونگی ژول-تامسون" (در حدود ۳۲ تا ۵۰ کلوین در یک اتمسفر) باشد، اگر آزادانه افزایش حجم پیدا کند، دمای آن پایین می‌آید. با توجه به این ویژگی اگر دمای هلیوم از این دما پایین‌تر آمده باشد، می‌توان با افزایش حجم، آن را خنک و مایع کرد.


title: هلیوم

text: بیشتر هلیوم فرازمینی در حالت پلاسما یافت می‌شود. در این حالت، ویژگی‌های ماده از ویژگی‌های حالت اتمی آن بسیار متفاوت است. در حالت پلاسما، الکترون‌ها دیگر در بند هسته نیستند در نتیجه دارای رسانایی الکتریکی بسیار بالایی خواهد بود حتی اگر تنها بخشی از آن یونی شده باشد. ذره‌های باردار به شدت از میدان مغناطیسی و الکتریکی پیرامون تأثیر می‌پذیرند. برای نمونه در بادهای خورشیدی با هیدروژن یونی، ذره‌ها با مغناطیس‌سپهر اندرکنش پیدا می‌کند و باعث پدید آمدن شفق قطبی و جریان برکلند می‌شود.


title: هلیوم

text: برخلاف دیگر عنصرها، هلیوم در فشار معمولی تا دمای صفر مطلق، مایع باقی می‌ماند. دلیل این پدیده را می‌توان با مکانیک کوانتوم توضیح داد: انرژی نقطهٔ صفر بسیار بالای این سامانه اجازه نمی‌دهد هلیوم جامد شود. هلیوم برای جامد شدن باید به دمایی بین ۱ تا ۱٫۵ کلوین (۴۵۷- فارنهایت یا ۲۷۲- سلسیوس) و فشاری نزدیک به ۲٫۵ مگاپاسکال برسد. معمولاً شناسایی هلیوم جامد از مایع کمی دشوار است؛ چون ضریب شکست هر دو بسیار نزدیک است. هلیوم در حالت جامد دارای نقطهٔ ذوب دقیق است، ساختار بلوری دارد و بسیار تراکم پذیر است تا حدی که با وارد کردن فشار بر آن می‌توان تا بیش از ۳۰ درصد حجم آن را کاهش داد. مدول حجمی آن نزدیک به ۲۷ مگاپاسکال است؛ یعنی تقریباً ۱۰۰ برابر بیشتر از آب تراکم‌پذیر است. چگالی هلیوم جامد در دمای ۱٫۱ کلوین و فشار ۶۶ اتمسفر، و در دمای صفر کلوین و فشار ۲۵ بار (۲٫۵ مگاپاسکال)، است.


title: هلیوم

text: ایزوتوپ هلیوم-۴ به‌صورت یک مایع بی‌رنگ در زیر دمای نقطه جوش در ۴٫۲۲ درجه کلوین و بالای نقطه لاندا در دمای ۲٫۱۷۶۸ درجه کلوین وجود دارد که به آن "هلیوم I" گفته می‌شود. همانند دیگر مایعات سرمازا، هلیوم I نیز زمانی که گرم شود، به جوش می‌آید و زمانی دمایش کاهش پیدا کند، دچار انقباض می‌شود. در زیر نقطه لاندا، با این‌حال، هلیوم نمی‌جوشد و هرچه دما کاهش پیدا کند، منبسط می‌شود. هلیوم I دارای ضریب شکست برابر با ۱٫۰۲۶ است که موجب می‌شود سطح آن به‌قدری سخت شود که شناوری یونولیت بر روی آن ممکن شود و اغلب از این روش، به‌عنوان روشی برای پیدا کردن سطح هلیوم I به‌کار می‌رود.


title: هلیوم

text: هلیوم I گران‌روی بسیار کمی دارد و چگالی آن در گستره دمایی صفر تا چهار درجه کلوین بین ۰٫۱۴۵ تا ۰٫۱۲۵ گرم بر میلی‌لیتر است که این مقدار، یک چهارم مقداری است که توسط فیزیک کلاسیک پیش‌بینی می‌شود. برای توضیح این خاصیت هلیوم I، به مکانیک کوانتومی نیاز است و در نتیجه هر دو حالت هلیوم مایع شناخته شده (هلیوم I و هلیوم II)، مایعات کوانتومی نامیده می‌شوند؛ به این معنی که آنها در سطح ماکروسکوپی، خواص اتمی از خود نشان می‌دهند. این موضوع ممکن است به‌خاطر نزدیکی بیش از حد نقطه جوش هلیوم به صفر مطلق باشد که موجب می‌شود جنبش تصادفی مولکولی نتواند بر روی ویژگی اتمی سایه افکند و مانع از بروز آن‌ها شود.


title: هلیوم

text: هلیوم مایع در دمای پایین‌تر از نقطه لاندا هلیوم II نامیده می‌شود، رفتار بسیار عجیب و غیرمعمولی از خود نشان می‌دهد. به‌علت هدایت گرمایی بالا، زمانی‌که به نقطه جوش می‌رسد، به‌جای این که شروع به جوشیدن و تولید حباب کند، مستقیماً از سطح خود تبخیر می‌شود. هلیوم-۳، دارای یک فاز ابرشارگی اما فقط در دماهای خیلی کمتر است. در نتیجه، اطلاعات کمی در مورد خواص ایزوتوپ شناخته شده‌است.


title: هلیوم

text: هلیوم II یک ابرشاره است؛ حالتی از ماده در مکانیک کوانتومی که دارای خواص غیرمعمول و عجیبی است. به‌عنوان مثال زمانی که درون یک لوله موئین به ضخامت ۱۰ تا ۱۰ متر جاری می‌شود، هیچ میزان گران‌روی قابل اندازه‌گیری از خود نشان نمی‌دهد. با این‌حال، موقعی‌که اندازه‌گیری گران‌روی هلیوم قرار گرفته میان دو دیسک متحرک انجام می‌شود، مقدار گران‌روی به‌دست آمده با مقدار گران‌روی برای هلیوم گازی، قابل مقایسه است. با استفاده از مدل دوجریانی برای هلیوم II این پدیده را می‌توان به‌طور نظری توضیح داد. در این مدل، در نظر گرفته می‌شود که هلیوم مایع در زیر نقطه لاندا دارای نسبتی از اتم‌های هلیوم در حالت پایه است که ابرشاره هستند و دقیقاً با گران‌روی صفر جریان پیدا می‌کنند و همچنین دارای نسبتی از اتم‌های هلیوم در حالت برانگیخته است که مانند یک سیال معمولی رفتار می‌کنند.


title: هلیوم

text: در "اثر چشمه"، محفظه‌ای ساخته می‌شود که به یک مخزن هلیوم II متصل است و از طریق یک "دیسک تف‌جوش شده" هلیوم ابرشاره به‌آسانی از آن چکیده می‌شود، اما هلیوم غیرشاره نمی‌تواند از آن عبور کند. اگر قسمت داخلی محفظه حرارت داده شود، هلیوم ابرشاره به هلیوم غیرابرشاره تبدیل می‌شود. به‌منظور حفظ کسر تعادل هلیوم ابرشاره، آن را از محفظه عبور داده و فشار افزایش داده می‌شود که موجب ایجاد یک چشمه به سمت بیرون محفظه نگهدارنده می‌شود.


title: هلیوم

text: رسانش گرمایی آن بیشتر از هر نوع ماده شناخته شده دیگری است، به‌طوری که مقدار به یک میلیون برابر هدایت گرمایی هلیوم I و چندصد برابر فلزی مانند مس می‌رسد. این ویژگی به این دلیل رخ می‌دهد که هدایت گرمایی از طریق سازوکارهای کوانتومی انجام می‌شود. اغلب موادی که رسانای خوب گرما هستند، دارای یک نوارهای هدایت و ظرفیت از الکترون‌های آزادند که به انتقال گرما کمک می‌کنند. هلیوم II فاقد چنین لایه ظرفیتی است، اما با این‌حال، گرما را به‌خوبی هدایت می‌کند. جریان گرما از معادله‌ای پیروی می‌کند که مشابه معادله موجی است که برای توصیف نحوه انتشار صوت در هوا استفاده می‌شود. زمانی که گرما آغاز می‌شود، با سرعتی برابر با ۲۰ متر بر ثانیه در دمای ۱٫۸ کلوین در هلیوم II، همانند انتقال امواج در پدیده‌ای معروف به‌نام "موج دوم" منتقل می‌شود.


title: هلیوم

text: زمانی‌که سطح هلیوم II از تراز آن پیشی بگیرد برخلاف نیروی جاذبه وارده به نمونه، در امتداد سطح حرکت می‌کند. چنان‌چه ظرف نمونه روباز باشد به‌شکل عجیبی از کناره‌ها از ظرف خارج می‌شود تا اینکه خود را به نواحی با دمای بالاتر برساند و در آن‌جا شروع به تبخیر شدن می‌کند. نمونه هلیوم II فارغ از سطح ماده، در یک فیلم دارای ضخامت ۳۰ نانومتری حرکت می‌کند. به این فیلم، اصطلاحاً "فیلم رولین" گفته می‌شود و به افتخار "برنارد وی. رولین،" کسی که برای اولین‌بار این ویژگی را شرح داد، نام‌گذاری شده‌است. در نتیجه این رفتار هلیوم می‌تواند به سرعت از طریق روزنه‌های کوچک تراوش کند و بر همین مبنا، نگهداری هلیوم مایع بسیار دشوار است. اگر محفظه‌های نگهداری هلیوم با دقت بالایی ساخته نشوند و دارای روزنه حتی در ابعاد کوچک باشند، هلیوم می‌تواند از طریق آن‌ها خارج شود تا به سطوح گرم‌تر برسد و در آن‌جا تبخیر شود. امواج منتشر شونده در طول فیلم رولینگ از همان معادله‌ای که برای توصیف موج گرانشی در آب کم عمق به‌کار می‌رود، پیروی می‌کنند، اما برخلاف جاذبه، عامل پیش‌برنده نیروی واندروالسی است. این امواج به "صوت سوم" معروفند.


title: هلیوم

text: از نقطه نظر مکانیک کوانتومی، هلیوم دومین اتم ساده پس از هیدروژن، برای ساخت مدل کوانتومی است. هلیوم متشکل از دو الکترون در حال چرخش در اوربیتال‌های اتمی است که حول یک هسته دارای دو پروتون و (معمولاً) دو نوترون قرار دارند. در مکانیک نیوتونی، برای سیستم‌های بیش از دو ذره، امکان یافتن آنالیز دقیق ریاضی وجود ندارد و هلیوم نیز با داشتن دو الکترون و یک هسته، یک سیستم سه‌ذره‌ای محسوب می‌شود و در نتیجه امکان انجام محاسبات ریاضی با کمک مکانیک کلاسیک برای آن وجود ندارد؛ بنابراین، روش‌های عددی ریاضی برای آنالیز آن مورد نیاز است. روش‌های محاسباتی متداول در شیمی که برای ایجاد تصویری کوانتومی از الکترون استفاده می‌شوند، در برخی از مراحل محاسبه نسبت به مقادیر واقعی، خطایی کمتر از دو درصد دارند. چنین مدل‌هایی نشان می‌دهند که هر الکترون در اتم هلیوم بخشی از هسته را پوشش می‌دهد که در نتیجه چنین پوششی، بار مؤثر هسته‌ای که هر الکترون با آن مواجه است، حدود ۱٫۶۹ واحد است و نه دو واحد؛ که به‌طور کلاسیک از یک هسته نپوشیده هلیوم انتظار می‌رود.


title: هلیوم

text: هسته اتم هلیوم-۴ برابر یک ذره آلفا است. "آزمایش‌های انرژی بالای تفرق الکترونی" نشان می‌دهد که بار هسته همانند چگالی ابر الکترون هرچه از مرکز اتم دور شویم کمتر می‌شود. این تقارن در توزیع بار نمایان‌گر یکی از اصول زیربنایی فیزیک است. اصلی که می‌گوید دو نوترون و دو پروتون موجود در هسته اتم هلیوم همانند دو الکترونی که به دور هسته می‌چرخند، از قواعد یکسان کوانتومی پیروی می‌کنند اگرچه نوع پتانسیل پیوندی هسته‌ای برای ذره‌های هسته‌ای متفاوت است، به‌طوری که همه این فرمیون‌ها به‌شکل کامل اوربیتال‌های 1s را اشغال می‌کنند و هیچ‌کدام دارای ممان زاویه‌ای اوربیتالی نیستند، چراکه هر یک اسپین ذاتی دیگری را خنثی می‌کنند. افزودن به هر کدام از این ذره‌ها، نیازمند ممان زاویه‌ای است و در نتیجه آن، انرژی کمتری آزاد می‌کند در حقیقت، هیچ هسته‌ای با پنج ذره هسته‌ای پایدار نیست. این آرایش از لحاظ انرژی برای همه این ذره‌ها بسیار پایدار است و این پایداری عامل حقایق بسیار مهمی در مورد ذات و طبیعت هلیوم است. برای مثال پایداری و انرژی کم ابر الکترونی در هلیوم عامل بی‌میلی و واکنش پذیری بسیار کم این اتم است. همچنین، عدم برهم‌کنش اتم‌های هلیوم با یکدیگر، موجب می‌شود که هلیوم دارای پایین‌ترین نقطه ذوب و جوش در بین تمامی عناصر باشد.


title: هلیوم

text: به‌صورت مشابهی، پایداری ویژه ذره‌های هسته‌ای هلیوم-۴ از لحاظ انرژی، موجب ایجاد اثرات مشابهی می‌شود که در نتیجه آن، تولید هلیوم-۴ بر اثر واکنش‌های اتمی در فرایندهای هم‌جوشی یا شکافت ذره‌های سنگین آسان می‌شود. برخی از اتم‌های پایدار هلیوم-۳ (۲ پروتون و ۱ نوترون)، در واکنش هم‌جوشی هیدروژن تولید می‌شوند. با این‌حال، مقدار تولید شده در مقایسه با هلیوم-۴ که محصول بسیار مطلوب‌تری به حساب می‌آید، بسیار کم است و کسر بسیار کوچکی را شامل می‌شود. پایداری غیرمعمولی هسته هلیوم-۴ از لحاظ کیهان‌شناسی دارای اهمیت است، چراکه این پایداری، این حقیقت را توضیح می‌دهد که در چند دقیقه اول پس از مه‌بانگ، مخلوط اولیه کیهانی مملو از پروتون‌ها و نوترون‌ها با نسبت شش به یک، تا دمایی سرد شد که امکان تشکیل پیوندهای هسته‌ای فراهم شد و تقریباً تمامی ترکیب‌های اتمی اولیه مصرف شدند تا هسته هلیوم-۴ تشکیل شود.


title: هلیوم

text: قدرت اتصال اجزای هلیوم-۴ و میزان پایداری کلی آن به قدری زیاد بود که موجب شد تقریباً تمامی نوترون‌های آزاد ظرف همان چند دقیقه ابتدایی و قبل از این‌که بتوانند دچار فروپاشی بتا شوند، مصرف شوند. علاوه‌بر این، مقدار کمی از نوترون‌های باقی مانده در تولید اتم‌های سنگین‌تر مانند لیتیم، بریلیوم یا بور مصرف شدند. انرژی بستگی هسته هلیوم-۴ برای هر ذره هسته‌ای قوی‌تر از هرکدام از این عناصر سنگین‌تر تولید شده‌است که این پایداری موجب شد اتم‌های هلیوم تشکیل شده در دقایق اولیه شکل‌گیری کیهان، انرژی کافی برای هم‌جوشی اتم‌های هلیوم و ساخته شدن اتم‌های سنگین‌تر مانند لیتیم، بریلیم و بور در دسترس قرار نداشته باشد. انجام هم‌جوشی هسته‌ای و تبدیل هلیوم به عنصری سنگین‌تر مانند کربن که در مقایسه با هلیوم دارای انرژی کمتری به‌ازای هر ذره هسته‌ای است، واکنشی نامطلوب و نیازمند انرژی زیاد است.


title: هلیوم

text: با این‌حال، به‌علت نبود فلز واسطه، این فرایند نیازمند این است که سه هسته هلیوم طی فرایند آلفا سه‌گانه تقریباً به‌طور همزمان با یکدیگر برخورد کنند. در دقایق اولیه تشکیل کیهان و قبل از اینکه دما و فشار کیهان بر اثر انبساط به‌حدی کاهش یابد که دیگر امکان تبدیل هلیوم به کربن وجود نداشته باشد، زمان زیادی برای شکل‌گیری مقدار زیادی کربن وجود نداشته‌است. این موضوع موجب شد که نسبت هیدروژن به هلیوم در اوایل شکل‌گیری کیهان عددی بسیار نزدیک باشد، همان عددی که امروزه نیز مشاهده می‌شود. مجموع جرم هیدروژن سه برابر مجموع جرم هلیوم-۴ موجود در کیهان است. تمام عناصر سنگین‌تر از جمله آنهایی که برای تشکیل سیاره‌های سنگی مانند زمین و تشکیل حیات کربنی لازم هستند پس از مه‌بانگ در ستارگان ساخته می‌شوند؛ مکانی که میزان هلیوم، دما و فشار کافی وجود دارد. تمامی عناصر دیگر به‌جز هیدروژن و هلیوم، امروزه مجموعاً تنها دو درصد از کل جرم اتمی مواد موجود در کیهان را تشکیل می‌دهند هلیوم-۴ تشکیل دهنده ۲۳ درصد از جرم ماده معمولی (به‌جز هیدروژن) موجود در کیهان است.


title: هلیوم

text: تا کنون ۹ ایزوتوپ برای هلیوم پیدا شده‌است که از میان آن‌ها هلیوم-۳ و هلیوم-۴ تنها ایزوتوپ‌های پایدار آن‌اند. در هواکرهٔ زمین در برابر هر یک اتم هلیوم-۳، یک میلیون هلیوم-۴ وجود دارد. برخلاف بیشتر عنصرها، فراوانی ایزوتوپ‌های هلیوم بسته به منبع تولید و فرایند پدیداری شان بسیار متفاوت است. فراوان‌ترین ایزوتوپ آن، هلیوم-۴ در زمین از راه واپاشی آلفای عنصرهای پرتوزای سنگین تر تولید می‌شود. پرتوهای آلفای تابیده شده همگی هسته‌های یونیزه شدهٔ هلیوم-۴اند. هلیوم-۴ به طرز غیرمعمولی هستهٔ پایداری دارد چون ذره‌های هسته‌ای آن از آرایش الکترونی پایداری برخوردارند. این ایزوتوپ‌ها در جریان هسته‌زایی مه‌بانگ به فراوانی تولید شدند.


title: هلیوم

text: هلیوم-۳ به مقدار بسیار ناچیز یافت می‌شود که بیشتر آن از هنگامهٔ ساخت زمین به جای مانده‌است. گاهی هلیومِ گیر افتاده در گرد و غبار کیهانی هم وارد زمین شده‌است. همچنین در اثر واپاشی بتای تریتیوم هم اندکی هلیوم-۳ تولید می‌شود. در سنگ‌های پوستهٔ زمین ایزوتوپ‌هایی از هلیوم پیدا می‌شود که نسبت یک به ده دارد. با توجه به این نسبت‌ها می‌توان دربارهٔ منشأ سنگ‌ها و ساختار گوشتهٔ زمین پژوهش کرد. هلیوم بیش از همه به عنوان محصول واکنش‌های همجوشی در ستاره‌ها پیدا می‌شود؛ بنابراین در محیط‌های میان ستاره‌ای نسبت هلیوم-۳ به هلیوم-۴ نزدیک به صد برابر بیشتر از نسبت آن در زمین است. در ماده‌های فرازمینی مانند سنگ‌های موجود در ماه یا سیارک‌ها می‌توان ردّ پای هلیوم-۳ را از هنگامی که در اثر بادهای خورشیدی پرتاب شدند، پیدا کرد. غلظت هلیوم-۳ موجود در ماه، است که بسیار بالاتر از مقدار آن، (یک بخش در تریلیون) در هواکرهٔ زمین است. دسته‌ای از دانشمندان از جملهٔ آن‌ها جرالد کالسینسکی در سال ۱۹۸۶ پیشنهاد دادند که در سطح ماه جستجو شود و از معدن‌های هلیوم-۳ آن برای واکنش همجوشی هسته‌ای بهره‌برداری شود.


title: هلیوم

text: هلیوم-۴ مایع را می‌توان با کمک خنک‌کننده تبخیر ویژه تا نزدیک به ۱ درجه کلوین سرد کرد. روش سردسازی هلیوم-۳ مانند هلیوم-۴ است؛ با این تفاوت که هلیوم-۳ نقطهٔ جوش پایین‌تری (نزدیک به ۰٫۲ کلوین) دارد و این فرایند در "سردساز هلیوم-۳" روی می‌دهد. اگر بخواهیم مخلوطی از هلیوم-۳ و هلیوم-۴ با نسبت‌های برابر در زیر ۰٫۸ کلوین داشته باشیم این دو به به دلیل ناهمانندی، به صورت دو بخش مخلوط نشدنی از هم جدا می‌شوند. اتم‌های هلیوم-۴ را بوزونها تشکیل می‌دهد در حالی که در هلیوم-۳ فرمیونها سازندهٔ اتم‌ها هستند. این ویژگی هلیوم در یخچال‌های رقیق‌سازی برای رسیدن به دمای چند میلی‌کلوین به کار می‌آید.


title: هلیوم

text: می‌توان به صورت آزمایشگاهی هم ایزوتوپ هلیوم درست کرد، اما این ایزوتوپ‌ها خیلی زود به دیگر ماده‌ها دگرگون می‌شوند. برای نمونه، می‌توان از هلیوم-۵ یاد کرد که دارای کوتاه‌ترین نیمه‌عمر، ثانیه‌است. پس از آن هلیوم-۶ است که تابش بتا و نیمه عمر ۰٫۸ ثانیه دارد. هلیوم-۷ ذرات بتا و پرتوی گاما می‌تاباند. هلیوم-۷ و هلیوم-۸ هر دو در شرایط ویژهٔ واکنش‌های هسته‌ای پدید می‌آیند. معلوم شده‌است که هم هلیوم-۶ و هم هلیوم-۸ از خود پدیده‌ای به‌نام "هاله هسته‌ای" نشان می‌دهند. این موضوع به این معنی است که شعاع به‌دست آمده برای آن‌ها بسیار بیشتر از مقدار پیش‌بینی شده توسط مدل‌های اندازه‌گیری مانند "مدل سقوط مایع" است.


title: هلیوم

text: هلیوم دارای ظرفیت صفر است و درنتیجه از لحاظ شیمیایی در شرایط معمول، یک عنصر واکنش‌ناپذیر است. هلیوم یک عایق الکتریسیته محسوب می‌شود، مگر این‌که یونیزه شود. همانند سایر گازهای نجیب، هلیوم نیز دارای سطوح انرژی شبه‌پایدار است که موجب می‌شود این عنصر در صورت وجود بار الکتریکی با ولتاژی کمتر از پتانسیل یونیزاسیون خود، یونیزه باقی بماند. هلیوم می‌تواند در زمانی که تحت تخلیه تابشی، بمباران الکترونی یا تبدیل شدن به پلاسما تحت شرایط دیگر، قرار می‌گیرد، با عناصری مانند تنگستن، فلورید، گوگرد و فسفر ترکیبات ناپایداری موسوم به برانگیخته‌پار تشکیل دهد. ترکیبات مولکولی مانند هلیوم نئون (HeNe)، جیوه هلیوم (HgHe)، تنگستن هلیوم (WHe) و گونه‌های مولکولی یونی مانند He ،He ،HeH و HeD به‌این صورت ساخته می‌شوند. ترکیب HeH دارای حالت پایه پایدار است، اما فوق‌العاده واکنش‌پذیر است؛ به‌طوری که قوی‌ترین اسید برونستدی است که تاکنون شناخته شده‌است؛ بنابراین می‌تواند تنها به صورت جداشده وجود داشته باشد، زیرا هرنوع مولکول یا یون مخالفی که در مجاورت آن قرار بگیرد، پروتون‌دار می‌شود. این روش همچنین موجب تولید مولکول هلیوم گازی (He) و مولکول جیوه هلیوم (HgHe) شده‌است. ترکیبات وان‌دروالسی هلیوم مانند لیتیم هلیوم (LiHe) و مولکول هلیوم (He)، می‌توانند با سرد کردن گاز هلیوم و اتم‌های برخی دیگر از مواد، تولید شوند.


title: هلیوم

text: وجود ترکیبات واقعی دیگری مانند هلیوم فلوئوروهیدرید (HHeF) که مشابه آرگون فلوروهیدرید است و در سال ۲۰۰۰ کشف شد نیز به صورت نظری نیز ممکن است. محاسبات نشان می‌دهد که دو ترکیب جدید حاوی پیوند هلیوم-اکسیژن می‌تواند پایدار باشد. دو گونه جدید مولکولی CsFHeO و N(CH)FHeO که به‌صورت نظری پیش‌بینی شدند، مشتق‌هایی از یک آنیون FHeO ناپایدار هستند که برای اولین‌بار در سال ۲۰۰۵ به صورت نظری توسط یک گروه تحقیقاتی تایوانی وجود آن پیش‌بینی شد. اگر تحقیقات آن را تأیید نماید، تنها عنصری که هنوز هیچ ترکیب پایداری از آن گزارش نشده، عنصر نئون خواهد بود.


title: هلیوم

text: اتم‌های هلیوم می‌توانند با اعمال حرارت و تحت فشار زیاد به درون ساختار توخالی قفس کربنی مولکول فولرن وارد شوند. به این نوع مولکول‌های فولرن که دارای گونه خارجی مانند اتم، یون یا خوشه مولکولی در داخل ساختار قفس‌مانند خود هستند، اصطلاحاً "فولرن اندوهدرال" گفته می‌شود که در دماهای بالا نیز پایدارند. زمانی‌که مشتق‌های این نوع فولرن‌ها تشکیل می‌شوند، هلیوم در داخل ساختار قفس مانند فولرن باقی می‌ماند. اگر هلیوم-۳ برای این منظور استفاده شود، به‌آسانی می‌توان حضور آن را با کمک طیف‌سنجی تشدید مغناطیسی هسته‌ای مشخص کرد.


title: هلیوم

text: بسیاری از فولرن‌های حاوی هلیوم-۳ گزارش شده‌اند. اگرچه، اتم‌های هلیوم به صورت کووالانسی یا یونی به ساختار فولرن متصل نشده‌اند، با این‌حال ترکیب فولرن حاصل، مانند تمامی ترکیب‌های شیمیایی استوکیومتری دارای خواص و ترکیب منحصر به‌فرد و مشخص است. تحت فشار زیاد، هلیوم می‌تواند ترکیباتی با عناصر مختلف را تشکیل دهد. کریستال‌های ترکیب کلاترات هلیوم-نیتروژن ((N)He) در دمای اتاق و تحت فشار ۱۰ گیگاپاسکال درون یک سلول سندان الماس رشد داده شده‌اند. مشخص شده‌است که ترکیب الکترید سدیم هلیوم (NaHe) که یک عایق الکتریسیته است، در فشار بالای ۱۱۳ گیگاپاسکال، به‌صورت ترمودینامیکی پایدار است. این مولکول دارای ساختاری فلئوریتی است.


title: هلیوم

text: هلیوم دومین عنصر فراوان بعد از هیدروژن در کیهان و در منظومه شمسی است و حدود ۱۱٫۳ درصد از کل اتم‌های جهان را تشکیل می‌دهد. حدود ۸۸٫۶ درصد از کل اتم‌های جهان هیدروژن هستند؛ بنابراین، حداقل ۹۹٫۹ درصد از کل اتم‌ها شامل اتم‌های هیدروژن یا هلیوم هستند. در مقابل، هلیوم در زمین بسیار نایاب است. این گاز پس از نیتروژن، اکسیژن، آرگون، دی‌اکسید کربن و نئون ششمین گاز فراوان در جو است که تقریباً ۰٫۰۰۰۵۲۴ درصد هوا را تشکیل می‌دهد. تخمین میزان هلیوم در پوسته زمین غیرممکن است. این گاز هنگام خراب شدن اورانیوم و سایر عناصر رادیواکتیو تولید می‌شود. اما اغلب تقریباً بلافاصله به جو فرار می‌کند به‌طوری‌که قیمت هلیوم در ۱۵ سال اخیر ۵۰۰ درصد افزایش پیدا کرده‌است. در ژوئن ۲۰۱۶ مقادیر بزرگی از هلیوم در صحرای موسوم به کافت شرق آفریقا در تانزانیا کشف شد. براساس برآوردها، میزان ذخیره این میدان ۵۴ میلیارد متر مکعب است که می‌تواند نیاز چندین سال بشر را تأمین کند. فعالیت آتشفشانی در کافت شرق آفریقا باعث انتشار گاز هلیوم در صخره‌های کهن می‌شود که در نهایت در میدان‌های کم‌عمق‌تر گاز به تله می‌افتد.


title: هلیوم

text: حدود ۲۳ درصد از جرم باریونی کیهان از هلیوم تشکیل شده‌است. مقدار زیادی از هلیوم طی فرایندهای هسته‌زایی در زمان مهبانگ در ۱–۳ دقیقه آغازین ایجاد شد. از همین‌رو، اندازه‌گیری میزان فراوانی هلیوم به مدل‌های کیهان‌شناسی کمک می‌کند. در ستاره‌ها، تشکیل هلیوم توسط واکنش همجوشی هسته‌ای هیدروژن در واکنش‌های زنجیره‌ای پروتون پروتون و چرخه پروتون پروتون بخشی از هسته‌زایی ستاره‌ای را تشکیل می‌دهد.


title: هلیوم

text: در جو زمین، غلظت هلیوم تنها ۵٫۲ قسمت در میلیون است. غلظت هلیوم موجود در جو، با وجود تولید مداوم و پیوسته، کم و تقریباً ثابت است، چون بیشتر هلیوم جو زمین، طی چندین فرایند از جو خارج شده و وارد فضا می‌شود. در "هتروسفر" زمین که در قسمت بالایی جو قرار دارد، هلیوم و سایر گازهای سبک‌تر، فروان‌ترین عناصر موجود هستند.


title: هلیوم

text: اغلب هلیوم موجود بر روی زمین درنتیجه یک واپاشی هسته‌ای است. هلیوم در مقادیر زیادی در کانی‌های اورانیوم و توریوم مانند اورانینیت و انواع آن مانند کلویت، "اورانینیت سیاه"،کارنوتیت و مونازیت یافت می‌شود. علت فراوانی هلیوم در این نوع کانی‌ها این است که عناصر پرتوزایی مانند اورانیوم و توریوم ذرات آلفا (هسته اتم هلیوم دارای دوبار مثبت: He) از خود منتشر می‌کنند و این ذرات در زمان برخورد با سنگ‌ها، با دریافت الکترون لازم، موجب تولید هلیوم می‌شود. تخمین زده می‌شود تنها از این طریق، حدود ۳۰۰۰ تن متریک هلیوم در هر سال در سرتاسر سنگ‌کره تولید شود. در پوسته زمین، غلظت هلیوم برابر با است. در آب دریا، غلظت هلیوم کمتر شده و به می‌رسد. همچنین، مقادیر کمی از هلیوم در چشمه‌های آب معدنی، گازهای آتش‌فشانی و "شهاب سنگ‌های حاوی آهن" وجود دارد. به این‌علت که هلیوم در سطح زیر زمین و در شرایطی مشابه با گاز طبیعی به‌دام افتاده‌است، بزرگ‌ترین منابع طبیعی هلیوم روی زمین، که بیش‌ترین هلیوم استخراج شده تجاری از آنجا تهیه می‌شود، در محل منابع گازهای طبیعی است. غلظت هلیوم در این منابع متغیر و از چند قسمت در میلیون تا بیش از ۷ درصد در میدان گازی واقع در سن خوآن، نیومکزیکو است.


title: هلیوم

text: با روی کار آمدن تأسیسات مایع‌سازی گاز طبیعی، مقدار هلیوم قابل بازیافت افزایش یافته‌است، زیرا یکی از پیامدهای مایع شدن گاز طبیعی افزایش غلظت نسبی هلیوم و در نتیجه، مقرون به صرفه بودن استخراج آن است. هر ساله دفتر مدیریت سرزمین به نمایندگی از سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده منابع جهانی هلیوم را گزراش می‌کند. جدول ۱ برآورد ذخایر هلیوم و پایه ذخیره هلیوم در سال ۲۰۰۸ را نشان می‌دهد. ذخایر منابعی هستند که می‌توانند در زمان تعیین از نظر اقتصادی استخراج یا تولید شوند.


title: هلیوم

text: توجه به این نکته حائز اهمیت است که کلیه ذخایر ذکر شده تخمین زده می‌شوند و به استثنای تعداد کمی از ذخایر هیچ‌کدام توسط مؤسسات معتبر تأیید نشده‌اند. کل ذخایر تخمین زده شده بر اساس پالایش ۶٫۲ میلیارد فوت مکعب در سال ۶۳۸ میلیارد فوت مکعب است که با توجه به میزان مصرف برای ۱۰۰ سال پیش‌بینی می‌شود. با این حال، اگر مصرف با نرخ‌های اخیر رشد کند (۴ درصد در سال)، این ذخایر به ۴۰ سال کاهش می‌یابد، افزون بر این توجه به این نکته مهم است که این برآورد فقط در صورتی معتبر است که کل مقدار گاز طبیعی تولید شده از هر مخزن برای هلیوم پردازش شود.


title: هلیوم

text: تا سال ۲۰۱۱، تخمین زده شده‌است که ذخایر هلیوم دنیا در حدود ۴۰ میلیارد متر مکعب باشد، که یک چهارم از این ذخایر در میدان گازی پارس جنوبی که میان ایران و قطر مشترک است، قرار دارد. در سال ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶، ذخایر احتمالی جدیدی در رشته کوه‌های راکی در آمریکای شمالی و در کافت شرق آفریقا اعلام شده‌است.


title: هلیوم

text: بازار هلیوم در سال‌های اخیر با کمبود جهانی بین سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ و ۲۰۱۱ و ۲۰۱۳ کاملاً متعادل شده‌است. ایالات متحده با ۴۰٪ از تولید هلیوم بزرگترین تولیدکننده جهان است. با این حال، ذخیره ملی هلیوم ایالات متحده در آماریلو، تگزاس، بزرگترین منبع هلیوم در جهان طی ۷۰ سال گذشته، اکنون به حداقل سطح خود ۳ میلیارد فوت مکعب رسیده‌است. این ذخیره در سال ۱۹۶۰ به عنوان مخزن استراتژیک هلیوم راه اندازی شد. در سال ۱۹۹۶ لایحه ای برای فروش بخش عمده ای از عرضه و پرداخت بدهی‌های کارخانه توسط دولت آمریکا تصویب شد که منجر به کاهش قیمت هلیوم شد. بسته شدن ذخیره ملی هلیوم ایالات متحده، بخش قابل توجهی از عرضه هلیوم را از بازار خارج کرد. در تاریخ ۳۱ دسامبر ۲۰۱۸، "دفتر مدیریت سرزمین" حدود ۲۲۳۰۰ نمونه گاز از ۲۶ کشور و ایالات متحده را در برنامه ای برای شناسایی منابع هلیوم جهان تجزیه و تحلیل کرده‌است.


title: هلیوم

text: براساس گفته‌های رابرت کلمن ریچاردسون فیزیکدان و برنده جایزه نوبل، در سال ۲۰۱۰ قیمت بازار آزاد هلیوم موجب استفاده‌های بیهوده مانند استفاده از آن برای بالن‌های هلیوم کمک کرده‌است. قیمت‌ها در دهه ۲۰۰۰ با تصمیم کنگره ایالات متحده برای فروش سهام بزرگ هلیوم این کشور تا سال ۲۰۱۵ کاهش یافته بود. ارزش تخمینی هلیوم درجه A (با خلوص ۹۹٫۹۹۷٪ یا بیشتر) که در سال ۲۰۱۹ توسط صنایع خصوصی استخراج شد حدود ۷۱۷ میلیون دلار بود. به باور ریچاردسون برای از بین بردن هدر رفت بیش از حد هلیوم، قیمت‌ها باید ۲۰ برابر شود. او به همراه همکارانش در کتابشان، "آینده هلیوم به عنوان یک منبع طبیعی" همچنین پیشنهاد ایجاد "آژانس بین‌المللی هلیوم" برای ایجاد بازار پایدار برای این کالای گرانبها را داده‌است.


title: هلیوم

text: در یک عملیات حفاری نفت در سال ۱۹۰۳ در دکستر، کانزاس، فوران گازی مشاهده شد که فاقد قابلیت اشتعال بود. زمین‌شناسی به‌نام اراسموس هاورث نمونه‌هایی از این گاز تهیه کرد و آنها را به دانشگاه کانزاس برد و با کمک شیمی‌دانان‌هایی به نام‌های همیلتون کدی و دیوید مک‌فارلاند پی برد که گاز مورد نظر، مخلوطی از ۷۲ درصد نیتروژن، ۱۵ درصد متان (گازی که در صورت وجود اکسیژن کافی، قابلیت اشتعال دارد)، ۱ درصد هیدروژن و ۱۲ درصد گازی غیرقابل شناسایی است. با انجام تجزیه و تحلیل‌های بیشتر، کادی و مک‌فارلاند کشف کردند که ۱٫۸۴ درصد از مخلوط گازی جمع‌آوری شده، متشکل از هلیوم است. این کشف نشان داد که با وجود فراوانی بسیار اندک هلیوم بر روی زمین، هلیوم می‌تواند در مقادیر زیادی در زیر مناطق مربوط به دشت بزرگ (آمریکا) وجود داشته باشد و در زمان استخراج گاز طبیعی به‌صورت محصول جانبی به‌دست بیاید.


title: هلیوم

text: این کشف موجب شد که ایالات متحده آمریکا به بزرگ‌ترین تأمین کننده هلیوم دنیا تبدیل شود. بعد از پیشنهاد ریچارد ترلفال، نیروی دریایی ایالات متحده، سه کارخانه آزمایشی هلیوم را در طول جنگ جهانی اول راه‌اندازی کرد. هدف از آغاز چنین پروژه‌ای تأمین گازی غیرقابل اشتعال و سبک‌تر از هوا برای بالن‌های دفاعی مورد استفاده در جنگ بود. مقداری از این هلیوم تولید شده نیز برای پرکردن اولین کشتی هوایی پرشده با هلیوم، کشتی هوایی بادکنکی غیرصلب کلاس سی، مورد استفاده قرار گرفت. اولین پرواز این کشتی هوایی در تاریخ ۱ دسامبر ۱۹۲۱، از همپتون رودز در ویرجینیا به پایگاه نیروی هوایی بولینگ در واشینگتن، دی.سی. بود. حدود دو سال بعد و در سپتامبر ۱۹۲۳، پرواز اولین کشتی هوایی بادکنکی صلب و پرشده با هلیوم که توسط شرکت هواپیماسازی نیروی دریایی ساخته شده بود و نامش یواس‌اس بود، انجام شد. اگرچه فرایند استخراج با استفاده از مایع‌سازی گاز در دمای پایین در آن زمان حساس در جنگ جهانی اول هنوز توسعه نیافته بود، با این‌حال تولید هلیوم ادامه داشت. هلیوم در ابتدا به‌عنوان گازی بالابرنده در کشتی‌های هوایی مورد استفاده قرار گرفت. در طول جنگ جهانی دوم، تقاضا برای هلیوم به‌عنوان گاز بالابرنده و همچنین برای جوشکاری قوس پوشش‌دار افزایش یافت. "طیف‌سنجی جرمی هلیوم" نقشی حیاتی در تولید بمب اتمی در پروژه منهتن داشت.


title: هلیوم

text: در سال ۱۹۲۵ دولت ایالات متحده در آماریلو، تگزاس، با هدف تأمین گاز مورد نیاز برای کشتی‌های هوایی نظامی در زمان جنگ و کشتی‌های هوایی تفریحی در زمان صلح، محلی را برای ذخیره راهبردی هلیوم با عنوان "ذخیره هلیوم ملی" احداث کرد. در آن زمان که آمریکا تنها تولیدکننده هلیوم بود، هلیوم خیلی گران بود و مصوبه کنگره موسوم به "مصوبه همیلتون ۱۹۲۵" نیز صادرات آن را ممنوع می‌کرد؛ بنابراین، کشتی هیندنبورگ ال‌زد ۱۲۹ و سایر کشتی‌های هوایی آلمان زپلین مجبور بودند به‌جای هلیوم از هیدروژن استفاده کنند.


title: هلیوم

text: بازار هلیوم پس از جنگ جهانی دوم دچار رکود شد. اما ذخایر هلیوم در دهه ۱۹۵۰ میلادی توسعه داده شد تا از تأمین هلیوم به‌عنوان یک خنک‌کننده برای تولید اکسیژن و هیدروژن مورد نیاز برای سوخت موشک (و همچنین سایر اهداف) در طول دوران رقابت فضایی و جنگ سرد اطمینان حاصل شود. میزان هلیوم مورد استفاده در آمریکا در سال ۱۹۶۵ بیش از هشت برابر بیشینه مصرف در زمان جنگ بود.


title: هلیوم

text: پس از اصلاح مصوبه کنگره در مورد هلیوم در سال ۱۹۶۰ (قانون عمومی ۸۶–۷۷۷)، "اداره معادن ایالات متحده آمریکا" طرح تأسیس پنج کارخانه خصوصی برای بازیابی هلیوم از منابع گاز طبیعی را تصویب کرد. براساس این برنامه حفظ منابع هلیوم، اداره معادن یک خط لوله به طول ۴۲۵ مایل (۶۸۴ کیلومتر) احداث کرد تا کارخانه‌های دولتی میدان گازی "کلیف‌ساید" از شهر بوشتون، کانزاس به آماریلو، تگزاس متصل شوند. مخلوط هلیوم-نیتروژن تزریق شد و میدان گازی کلیف‌ساید ذخیره شد تا زمان نیاز به هلیوم، این مخلوط تحت خالص‌سازی بیشتر قرار بگیرد.


title: هلیوم

text: تا سال ۱۹۹۵، یک میلیارد متر مکعب از این گاز ذخیره شده بود و مجموعه ۱٫۴ میلیارد دلار بدهی داشت؛ بنابراین، کنگره ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۹۶ طرح ذخیره هلیوم را متوقف کرد. مصوبه خصوصی‌سازی هلیوم سال ۱۹۹۶ (قانون عمومی ۱۰۴–۲۷۳)، وزارت کشور ایالات متحده آمریکا را بر آن داشت که ذخایر هلیوم را تخلیه کند و فروش از سال ۲۰۰۵ آغاز شد.


title: هلیوم

text: هلیوم تولیدشده بین سال‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۴۵ دارای خلوص حدود ۹۸٫۳ درصد بود (۲ درصد نیتروژن) که این میزان خلوص برای کشتی‌های هوایی کافی بود. در سال ۱۹۴۵، مقدار کمی از هلیوم ۹۹٫۹ درصد برای استفاده در جوشکاری تولید شد. تا سال ۱۹۴۹، تولید هلیوم در مقیاس تجاری با خلوص ۹۹٫۹۵ درصد از نوع "درجه آ" ممکن بود.


title: هلیوم

text: برای سال‌های زیادی، ایالات متحده آمریکا، بیش از ۹۰ درصد هلیوم تولیدی دارای قابلیت استفاده به‌صورت تجاری در دنیا را تولید می‌کرد، در حالی‌که ۱۰ درصد باقی‌مانده توسط کارخانه‌های موجود در کانادا، هلند، روسیه و دیگر کشورها تولید می‌شد. در اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی، یک کارخانه جدید در ارزیو در الجزایر، تولید بیش از ۱۷ میلیون متر مکعب (۶۰۰ میلیون فوت مکعب) را آغاز کرد که این مقدار برای تأمین تمام نیاز اروپا کافی بود. در همین‌حال، تا سال ۲۰۰۰، مصرف هلیوم درون ایالات متحده آمریکا، به ۱۵ میلیون کیلوگرم در سال افزایش یافت. بین سال‌های ۲۰۰۴–۲۰۰۶، کارخانه‌های بیش‌تری در راس لفان، قطر و سکیکده، الجزایر ساخته شد. الجزایر به‌سرعت به دومین تولیدکننده هلیوم دنیا تبدیل شد. در این زمان، هم مصرف هلیوم و هم هزینه تولید هلیوم افزایش یافت. از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۷، قیمت هلیوم دو برابر شد. تا سال ۲۰۱۲، ذخیره ملی هلیوم ایالات متحده آمریکا، برابر با ۳۰ درصد کل هلیوم دنیا بوده‌است. انتظار می‌رفت که این ذخیره هلیوم، تا سال ۲۰۱۸ به اتمام برسد، با این‌حال، یک لایحه پیشنهادی در سنای ایالات متحده آمریکا، اجازه ادامه فروش هلیوم موجود در ذخیره ملی آمریکا را صادر کرد. دیگر ذخایر بزرگ هلیوم آمریکا در میدان گازی هیوگوتون در کانزاس، تگزاس و اوکلاهاما قرار داشتند. کارخانه‌های جدی هلیوم بر اساس برنامه قرار بود که در سال ۲۰۱۲ در قطر، روسیه و ایالت وایومینگ آمریکا شروع به کار کنند، اما انتظار نمی‌رفت که این کارخانه‌ها به موضوع کمبود هلیوم، کمک زیادی کنند.


title: هلیوم

text: در سال ۲۰۱۳، قطر شروع به ساخت بزرگ‌ترین واحد هلیوم دنیا نمود، بااین‌حال بحران دیپلماتیک قطر در سال ۲۰۱۷، به‌طور شدیدی تولید هلیوم در این کشور را تحت تأثیر قرار داد. غالباً گفته می‌شود که پس از سال‌ها کمبود هلیوم، در سال ۲۰۱۴ میزان تولید هلیوم بیشتر از تقاضای آن بوده‌است. بازار سهام بورس نزدک در سال ۲۰۱۵ گزارش کرد که برای شرکتی مانند ایر پروداکتز اند کمیکالز که شرکتی بین‌المللی و فروشنده گاز با کاربردهای صنعتی است، میزان هلیوم به دلیل محدودیت عرضه مواد اولیه، تحت فشار اقتصادی قرار دارد.


title: هلیوم

text: برای استفاده در مقادیر زیاد، هلیوم به‌وسیله تقطیر جزء به جزء گاز طبیعی که حاوی ۷ درصد هلیوم است، تهیه می‌شود. به‌علت این‌که هلیوم دارای نقطه جوش پایین‌تری در مقایسه با دیگر عناصر است، دمای پایین و فشار زیاد مورد استفاده موجب مایع شدن تقریباً تمامی گازهای دیگر (غالباً نیتروژن و متان) می‌شود. گاز هلیوم ناخالص تولید شده به‌وسیله قرار گرفتن در دماهای پایین به‌صورت متوالی، خالص می‌شود و تقریباً تمامی نیتروژن و بقیه گازهای موجود از مخلوط گازی خارج می‌شوند. از کربن فعال برای خالص سازی هلیوم در آخرین مرحله استفاده می‌شود که معمولاً منجر به تولید هلیومی با کیفیت درجه آ و خلوص ۹۹٫۹۹۵ درصد می‌شود. اصلی‌ترین ماده ناخالص موجود در هلیوم دارای درجه آ، نئون است. در مرحله نهایی تولید، اغلب هلیوم تولید شده از طریق فرایند سرد کردن، مایع می‌شود. این کار برای استفاده از هلیوم مایع ضروری است و موجب می‌شود که هزینه تمام شده برای حمل و نقل هلیوم کاهش پیدا کند، چراکه بزرگ‌ترین مخزن هلیوم مایع دارای حجمی بیش از پنج برابر بزرگ‌ترین مخزن هلیوم گازی است.


title: هلیوم

text: در سال ۲۰۰۸، تقریباً ۱۶۹ میلیون متر مکعب استاندارد هلیوم از منابع استخراج یا از ذخایر برداشته شده‌است که از این میان، ۷۸ درصد سهم ایالات متحده، ۱۰ درصد سهم الجزایر و ۱۲ درصد باقی مانده، سهم عمده برای کشورهای روسیه، لهستان و قطر بوده‌است. تا سال ۲۰۱۳، افزایش تولید هلیوم قطر (توسط شرکت راس‌گس، به مدیریت ایر لیکوئید) موجب شد سهم قطر از هلیوم تولیدی دنیا به ۲۵ درصد افزایش یابد و این کشور را به دومین تولیدکننده هلیوم دنیا، پس از آمریکا تبدیل کرد. در سال ۲۰۱۶، ذخیره‌ای از هلیوم در تانزانیا کشف شد که تخمین زده می‌شود حاوی ۵۴ میلیارد متر مکعب هلیوم است.


title: هلیوم

text: در ایالات متحده آمریکا، اغلب هلیوم استخراج شده از منابع گاز طبیعی در هیوگوتون و نزدیک میدان گازی در کانزاس، اوکلاهاما و "میدان پن‌هندل" در تگزاس است. قبلاً اغلب گاز هلیوم تولیدی با کمک خط لوله ذخیره ملی هلیوم فرستاده می‌شد، اما از سال ۲۰۰۵، فروش ذخیره ملی شروع شد و انتظار می‌رود که تحت "مصوبه مسئولیت مدیریت و نظارت بر هلیوم" در سال ۲۰۱۳، تا ۲۰۲۱ مقداری زیادی از آن مصرف شود. نفوذ گاز طبیعی ناخالص به درون غشاهای نیمه‌تراوا و دیگر موانع یکی از روش‌های بازیابی و خالص‌سازی هلیوم است. در سال ۱۹۹۶، ایالات متحده آمریکا دارای ذخایر اثبات شده هلیوم بالغ بر ۱۴۷ میلیارد فوت مکعب استاندارد (۴٫۲ میلیارد متر مکعب استاندارد) در مجموعه چاه‌های گازی این چنینی بود.


title: هلیوم

text: هلیوم باید از گاز طبیعی استخراج شود، چرا که مقدار آن در هوا، تنها به اندازه کسر کوچکی از نئون است. با این‌حال، تقاضا برای آن بسیار بیشتر از این میزان است. تخمین زده می‌شود که اگر تمامی تجیهزات فعلی مورد استفاده در تولید نئون برای تولید هلیوم استفاده شود، ۰٫۱ درصد از نیاز دنیا به هلیوم تأمین می‌شود. به‌صورت مشابهی، ۱ درصد نیاز دنیا به هلیوم تأمین می‌شود. هلیوم می‌تواند از طریق بمباران کردن لیتیم یا بور با کمک فوتون‌های پرسرعت یا بمباران لیتیم با دوتریوم سنتز شود، اما این فرایندها بسیار هزینه‌بر و فاقد صرفه اقتصادی هستند.


title: هلیوم

text: هلیوم به‌صورت متداول، یا به‌شکل مایع یا گاز در دسترس است. در شکل مایع، می‌تواند در مخزن‌های عایق کوچک موسوم به فلاسک یا دمابان نگهداری شوند. این محفظه‌ها می‌توانند حجمی تا ۱۰۰۰ لیتر داشته باشند. هلیوم مایع همچنین می‌تواند در محفظه‌های بزرگ "ایزو" که ظرفیت اسمی آنها ۴۲ متر مکعب (حدود ۱۱٬۰۰۰ گالن آمریکایی) است، نیز نگهداری شود. به‌صورت گازی، هلیوم می‌تواند در مقادیر کم در سیلندرهای تحت فشار بالا و با ظرفیت ۸ متر مکعب (حدود ۳۰۰ فوت مکعب استاندارد) نگهداری شود، درحالی‌که مقدار گاز نگهداری شده در تانکرهای تحت فشار زیاد به بیش از ۴٬۸۶۰ متر مکعب (حدود ۱۸۰٬۰۰۰ فوت مکعب استاندارد) می‌رسد.


title: هلیوم

text: هلیوم در بسیاری از صنایع در سطح جهانی استفاده می‌شود و استفاده از آن در همه زمینه‌های تحقیقات علمی و محیط‌های تجاری، از جمله داروسازی، پزشکی، جوشکاری، علوم رایانه، اکتشافات فضایی وجود دارد. در سال ۲۰۱۴، تولید جهانی هلیوم حدود ۳۲ میلیون کیلوگرم (۱۸۰ میلیون متر مکعب استاندارد) بود. بیشترین میزان مصرف در این سال، مربوط به کاربردهای کرایوژنیک بود که حدوداً ۳۲٪ از کل مصرف هلیوم را شامل می‌شد. کاربردهای کرایوژنیک شامل خنک کردن آهنرباهای ابررسانا در اسکنرهای ام‌آرآی پزشکی و طیف‌سنج‌های ان‌ام‌آر است. رتبه‌های بعدی مصرف هلیوم در سال ۲۰۱۴، سیستم‌های فشار و پاکسازی، نگهداری اتمسفرهای کنترل‌شده و تشخیص نشت بود. سایر حوزه‌های مصرف هلیوم، درصدهای کم و نسبتاً جزئی داشتند. از دیگر کاربردهای مهم، ایجاد فشار، هوای پیرامونی کنترل شده و جوشکاری است که ۷۸ درصد از کل مصرف هلیوم در سال ۱۹۹۶ را تشکیل داده‌است. از گاز هلیوم در فضاپیماها، تلسکوپ‌ها و دستگاه نظارت بر پرتونگاری هسته‌ای استفاده می‌شود.


title: هلیوم

text: مخلوط هلیوم با گازهای سنگین‌تر مانند زنون، نسبت ظرفیت حرارتی بالا و عدد پرنتل پایینی دارد و برای سردسازی ترموآکوستیک استفاده می‌شود. هلیوم به دلیل اینکه نقطه ذوب و جوش بسیار کمی دارد و در فشار جو جامد نمی‌شود و در صفر درجه کلوین و از نظر شیمیایی بی اثر است به عنوان خنک‌کننده فوق‌العاده استفاده می‌شود. علاوه بر این، دمای هلیوم فوق مایع زیر ۲٫۲ کلوین است. تاکنون از ویژگی فوق رواناب منحصر به فرد آن در هیچ کاربرد صنعتی استفاده نمی‌شود. استفاده هلیوم در سیستم‌های سردسازی، نسبت به روش‌های قدیمی، دارای مزیت زیست‌محیطی است؛ چون اثرات مخربی مانند تخریب لایه ازون و گرمایش جهانی بر جای نمی‌گذارد. هلیوم به عنوان یک خنک‌کننده فوق‌العاده برای کاربردهای برودتی مانند تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI), طیف‌سنجی تشدید مغناطیسی هسته ای (NMR)، شتاب‌دهنده‌های ذرات، برخورد دهنده بزرگ هادرونی، دستگاه تداخل کوانتومی ابررسانا (SQUID), طیف‌سنجی رزونانس چرخش الکترون (ESR)، ذخیره انرژی مغناطیسی ابررسانا (SMES), ژنراتورهای ابررسانا مغناطیسی ، انتقال قدرت ، انتقال نیروی جذب مغناطیسی، سنسورهای ابررسانا، طیف‌سنج‌های جرمی، آهن‌رباهای ابررسانا، جداکننده مغناطیسی میدان قوی، آهن‌رباهای ابررسانای میدان تورویی برای راکتورهای همجوشی و سایر تحقیقات برودتی استفاده می‌شود. هلیوم مواد ابررسانا را تا دمای نزدیک به صفر مطلق سرد می‌کند، به طوری که مقاومت الکتریکی ابررساناها ناگهان به صفر می‌رسد. مقاومت الکتریکی بسیار کم ابررساناها باعث می‌شود که میدان‌های مغناطیسی قدرتمندتری ایجاد شود. در مورد تجهیزات MRI در بیمارستان‌ها، میدان مغناطیسی قدرتمندتر جزئیات بیشتری را در اسکن عکس رادیولوژی به دست می‌دهد. برخورددهنده هادرونی بزرگ در سرن از ۹۶ تن هلیوم مایع برای حفظ دما در ۱٫۹ کلوین استفاده می‌کند.


title: هلیوم

text: از آنجا که این عنصر از هوا سبک‌تر و دارای چگالی کمتری است، از زمان جنگ جهانی اول از هلیوم به عنوان گاز بالابر برای بالن‌ها، بالن‌های هواشناسی، کشتی‌های هوایی و چشمک زدن استفاده می‌شود و برای پرواز کشتی‌های هوایی به گاز هلیوم رو آورده‌اند. استفاده از هلیوم به عنوان گاز بالابرنده اولین کاربرد هلیوم از زمان کشف آن بر روی زمین بود. در حالی که گاز هیدروژن بسیار شناور است و با سرعت کمتری از نفوذ به درون غشاء فرار می‌کند، هلیوم این مزیت را دارد که قابل اشتعال نیست و در واقع پیشگیرنده آتش است. کاربرد هلیوم در بالون‌ها بسیار شناخته‌شده‌است، اما این کاربرد، بخش کوچکی از مصرف این گاز است.


title: هلیوم

text: کاربرد دیگر هلیوم، در ساخت راکت است. در این فرایند، هلیوم به عنوان یک ماده تخلیه کننده برای جابجایی سوخت و اکسید کننده‌ها در مخازن ذخیره‌سازی و چگالش کردن هیدروژن و اکسیژن برای ساختن پیشران راکت استفاده می‌شود. فضای خالی بالای مخزن سوخت از هلیوم پر می‌شود تا هم جابجایی سوخت و اکسیدکننده‌ها آسان‌تر شود و هم بتوان با آن هیدروژن و اکسیژن را فشرده کرد تا سوخت موشک به‌دست آید. همچنین برای پاک کردن سوخت و اکسیدکننده از تجهیزات پشتیبانی زمین قبل از پرتاب و برای خنک کردن هیدروژن مایع در وسایل نقلیه فضایی توسط آژانس‌های فضایی مانند آریاناسپاس و ناسا استفاده می‌شود. به‌عنوان مثال، موشک سترن ۵ که در برنامه آپولو مورد استفاده قرار گرفت، حدود ۳۷۰٬۰۰۰ متر مکعب هلیوم نیاز داشت. همچنین در موشک‌های دلتا IV از هلیوم برای حفظ فشار در مخازن سوخت اکسیژن مایع استفاده می‌شد.


title: هلیوم

text: هلیوم، به دلیل دارا بودن بالاترین پتانسیل یونیزاسیون در بین عناصر در فرایند جوشکاری با قوس الکتریکی و جوشکاری قوس پلاسما بر روی موادی که در دمای جوشکاری در اثر تماس با هوا یا نیتروژن دچار آسیب می‌شوند، به عنوان لایهٔ محافظ یا پوشش عمل می‌کند. جو محافظ هلیوم در اطراف محل جوشکاری از اکسید شدن فلز در حالت مذاب جلوگیری می‌کند. همچنین پتانسیل یونیزاسیون بالای هلیوم امکان جوشکاری قوس پلاسما را برای فلزاتی مانند تیتانیوم، زیرکونیوم، منیزیم و آلیاژهای آلومینیوم مورد استفاده در کشتی‌سازی و هوافضا فراهم می‌کند. تعدادی از گازهای محافظ بی اثر در جوش قوس الکتریکی تنگستن گازی استفاده می‌شود، اما هلیوم به جای گاز ارزان‌تر آرگون به خصوص برای جوشکاری‌هایی که رسانندگی گرمایی بیشتری دارند؛ مانند آلومینیوم یا مس استفاده می‌شود. از آنجا که هلیوم می‌تواند توسط آرگون یا هیدروژن جایگزین شود، اما برای جوشکاری قوس پلاسما برخی مواد مانند تیتانیوم نمی‌تواند جایگزین شود، زیرا هلیوم تنها گازی است که دارای فعالیت حرارتی به اندازه کافی بالا است تا ایمن باشد.


title: هلیوم

text: انتخاب یک گاز محافظ به عوامل مختلفی از جمله نوع ماده در حال جوشکاری، طراحی اتصالات و شکل ظاهری نهایی جوش بستگی دارد. مخلوط‌های آرگون-هلیوم اغلب در جوشکاری تیگ مورد استفاده قرار می‌گیرند، زیرا می‌توانند کنترل ورودی حرارتی را افزایش دهند در حالی که مزایای استفاده از آرگون را حفظ می‌کنند. به‌طور معمول، این مخلوط‌ها در درجه اول با هلیوم (غالباً حدود ۷۵٪ یا بالاتر) و تعادل آرگون ساخته می‌شوند. این مخلوط سرعت و کیفیت جوشکاری متناوب آلومینیوم و نفوذ جوش در یک اتصال را افزایش می‌دهند و همچنین برخورد با قوس را آسان می‌کنند. این نوع جوشکاری با عنوان جوشکاری هلیارک شناخته می‌شود.


title: هلیوم

text: یکی از کاربردهای صنعتی هلیوم، تشخیص نشت است زیرا هلیوم کمترین اندازه مولکولی را دارد و به همین ترتیب یک مولکول تک اتمی است و از طریق کوچکترین نشتی به راحتی عبور می‌کند. از آنجا که هلیوم سه برابر سریعتر از هوا از طریق مواد جامد واپخش می‌شود، از آن به عنوان گاز ردیاب برای تشخیص نشت در تجهیزات با خلاء بالا (مانند مخازن کرایوژنیک) و ظروف با فشار بالا استفاده می‌شود. شی مورد آزمایش در محفظه‌ای قرار می‌گیرد و سپس از هوا تخلیه و با هلیوم پر می‌شود. هلیوم که از طریق نشتی فرار می‌کند، توسط یک دستگاه حساس (طیف‌سنج جرمی هلیوم) شناسایی می‌شود. دقت این ابزار بسیار زیاد است و به ۱۰ میلی‌بار در لیتر برثانیه (mbar×L/s) یا ۱۰ پاسکال. مترمکعب بر ثانیه (Pa×m/s) هم می‌رسد. روش اندازه‌گیری معمولاً اتوماتیک است و "تست انتگرال هلیوم" نامیده می‌شود. یک روش ساده‌تر، پر کردن جسم آزمایش شده با هلیوم و جستجوی دستی نشت‌ها با یک وسیله دستی است.


title: هلیوم

text: هلیومی که از ترک‌های یک وسیله می‌گذرد را نباید با نفوذ گاز از بدنهٔ ماده اشتباه گرفت. "ثابت نفوذ" هلیوم از درون بدنهٔ موادی مانند شیشه، سرامیک و مواد آزمایشگاهی، مشخص و ضریب گذر آن قابل محاسبه‌است با این‌حال، بیشتر گازهای بی‌اثر مانند هلیوم، نمی‌توانند از بدنهٔ اغلب فلزات عبور کنند. هلیوم برای تشخیص نشت در موشک‌ها، مخازن سوخت، مبادلات حرارتی، خطوط گاز، دستگاه‌های الکترونیکی مختلف، لوله‌های تلویزیون و سایر اجزای تولید شده فراهم می‌کند. هلیوم برای تشخیص نشت برای اولین بار در طی پروژه منهتن برای یافتن نشت در غنی‌سازی اورانیوم استفاده شد.


title: هلیوم

text: هلیوم به دلیل حلالیت بسیار کم در آب و خون به عنوان گاز غواصی در عمق آب زیر ۳۰ متر استفاده می‌شود. به‌عنوان یک گاز استنشاقی، هلیوم فاقد اثرات خواب‌آلودگی است و برای جلوگیری تجمع نیتروژن در خون، به جای مخلوط‌های تنفسی ازت-اکسیژن از مخلوط گازهای حاوی هلیوم مانند تریمیکس، هلیوکس و هلی‌ایر، برای غواصی در آب‌های عمیق استفاده می‌شود که به موجب آن خواب‌آلودگی غواص در اعماق بیشترِ آب، کنترل می‌شود. علاوه بر این هلیوم باعث خوردگی تجهیزات نمی‌شود و سمی نیست. هرچه با افزایش عمق، فشار آب افزایش می‌یابد، چگالی گاز تنفسی نیز افزایش می‌یابد. برای حل این مشکل و تنفس آسان‌ترِ مخلوطِ گاز تنفسی، حضور هلیوم با جرم مولکولی کم، به‌طور قابل ملاحظه‌ای مؤثر است. اضافه شدن هلیوم به مخلوط گاز تنفسی، موجب کاهش عدد رینولدز می‌شود که در نتیجه جریان آشفتگی کاهش و جریان آرام افزایش می‌یابد و تنفس آسان می‌گردد. غواصانی که در عمق‌های بیش‌تر از ۱۵۰ متر (۴۹۰ فوت) از سطح دریا، مخلوطی از هلیوم-اکسیژن را تنفس می‌کنند، دچار لرزش و کاهش عملکرد حرکتی می‌شوند که از نشانه‌های سندرم عصبی فشار بالا است. این اثر ممکن است تا حدی با استفاده از افزودن مقداری از گازهای خواب‌آور مانند هیدروژن یا نیتروژن به مخلوط هلیوم-اکسیژن، کاهش یابد.


title: هلیوم

text: هلیوم به عنوان واسطه انتقال گرما در راکتورهای هسته‌ای نسل جدید استفاده می‌شود و دارای چندین مزیت به عنوان محیط انتقال گرما است. هلیوم به‌علت واکنش ناپذیری و هدایت گرمایی بالا، شفافیت نوترونی و همچنین به‌این علت که در رآکتورها موجب تشکیل ایزوتوپ‌های پرتوزا نمی‌شود، به‌عنوان یک محیط انتقال حرارت در برخی از رآکتورهای هسته‌ای سرد شده با گاز استفاده می‌شود به طوری که یکی از کارآمدترین گاز انتقال گرما است. علاوه بر این هلیوم باعث خوردگی نمی‌شود و از نظر رادیولوژی بی اثر است (بدون ایزوتوپ رادیواکتیو) و بر ضریب ضریب نوترون تأثیر نمی‌گذارد. نیروگاه‌های هسته‌ای با هلیوم به عنوان محیط انتقال گرما دارای بازده و دمای عملیاتی بالاتر هستند.


title: هلیوم

text: هلیوم در لیزرها و روشنایی استفاده می‌شود. هلیوم به گاز تشدیدگر در لیزرهای گازی مانند لیزر هلیوم-نئون و لیزر CO و لیزرهای بخار فلز مانند لیزر بخار فلز هلیوم-کادمیوم اعمال می‌شود. لیزرهای مختلف با هلیوم برای کاربردهای مختلف مانند تحقیقات علمی، تداخل‌سنجی، هولوگرافی، طیف‌سنجی، اسکن بارکد، ترازبندی، جراحی لیزر چشم، نمایش‌های نوری، برنامه‌های چاپ و حروفچینی، جوشکاری و برش استفاده می‌شود. بعلاوه از هلیوم به عنوان گاز فعال در لامپ‌های تخلیه گاز استفاده می‌شود. هلیوم رنگ‌هایی طیف سفید تا نارنجی منتشر می‌کند. لامپ‌های تخلیه گاز هلیوم توسط هنرمندان برای روشنایی با اهداف خاص استفاده می‌شود. لیزرهای هلیوم-نئون، لیزرهایی با توان کم و پرتویی قرمز رنگند که کاربردهای عملی متنوعی مانند بارکدخوان و اشاره‌گر لیزری دارند. البته امروزه این لیزرها، تقریباً در سراسر دنیا با لیزر ارزان‌تری با نام لیزر دیودی جایگزین شده‌اند.


title: هلیوم

text: هلیوم به دلیل ویژگی واکنش‌ناپذیری و هدایت گرمایی بالا به عنوان گاز محافظ برای رشد کریستال‌های سیلیسیم و ژرمانیوم، در تولید تیتانیوم و زیرکونیوم مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین به دلیل داشتن ویژگی‌های نزدیک به طبیعت گاز ایده‌آل، سرعت بالای صدا در آن و نسبت ظرفیت گرمایی بالا، در تونل باد فراصوتی و "آزمون افزایش ناگهانی آنتالپی" کاربرد دارد. سن سنگ‌ها و ترکیب معدنی حاوی اورانیوم و توریوم را می‌توان با اندازه‌گیری سطح هلیوم با فرایندی موسوم به تاریخ‌گذاری هلیوم تخمین زد. هلیوم یک گاز حامل متداول برای کروماتوگرافی گازی است. کروماتوگرافی اصطلاحی است که برای تکنیک‌های آزمایشگاهی در جداسازی مواد به‌طور گسترده‌ای برای تجزیه و تحلیل کمی و کیفی در فرایندها به کار می‌رود.


title: هلیوم

text: هلیوم در ساخت صفحه‌های LCD و در حین پردازش تراشه‌های نیمه‌رسانا به عنوان گاز محافظ، و در هنگام تولید کابل فیبر نوری به عنوان خنک‌کننده کاربرد دارد. استفاده از هلیوم به دلیل ضریب شکست بسیار پایین، اثرات تحریف کننده تغییرات دما در فضای بین لنزها را در بعضی از تلسکوپ‌ها کاهش می‌دهد. این روش به ویژه در تلسکوپ‌های خورشیدی که در آن لوله تلسکوپ خلاء خیلی سنگین است استفاده می‌شود. از آن به عنوان گاز حامل پودر برای پاشش حرارتی و پاشش سرما استفاده می‌شود. پاشش حرارتی و پاشش سرما که به آن سمپاشی فلزی نیز گفته می‌شود، فرآیندهای پوشش سطحی است که می‌توان طیف وسیعی از فلزات و سرامیک‌ها را با سرعت زیاد بر روی سطح ماده دیگر پاشید تا پوشش‌های فلزی ایجاد شود.


title: هلیوم

text: هلیوم در آوریل ۲۰۲۰ برای استفاده‌های پزشکی در ایالات متحده برای انسان و حیوانات مورد تأیید قرار گرفت. استنشاق گاز هلیوکس (ترکیبی از گازهای اکسیژن و هلیوم) موجب کاهش مقاومت در مقابل عبور جریان هوا در زمان تنفس می‌شود. اثرات مفید این موضوع در بیماران مبتلا به آسم، مشکلات حاد تنفسی و برونشیت ملاحظه شده‌است. همچنین از آن در رآکتور فلورید مایع توریم، پمپ حرارتی ترموآکوستیک، ساخت برخی از هارد دیسک‌ها استفاده می‌شود.


title: هلیوم

text: هلیوم طبیعی در شرایط استاندارد، آسیب‌رسان نیست. مقادیر بسیار اندکی از این ماده در خون انسان پیدا می‌شود. تنفس هلیوم به‌جای اکسیژن، می‌تواند منجر به خفگی شود. سرعت صوت در هلیوم نزدیک به سه برابر سرعت آن در هوا است. از طرفی بسامد پایه طبیعی مجرای پر شده با گاز، با سرعت صوت در آن گاز متناسب است؛ بنابراین، هنگامی که فرد گاز هلیوم را تنفس می‌کند، به علت سرعت بیشتر حرکت صدا در گاز هلیوم در مقایسه با هوای معمولی، بسامد تولیدی توسط مجرای صوتی فرد تشدید می‌شود که این خود موجب تقویت فرکانس صدای فرد می‌شود. در صورت استنشاق گازهای سنگین‌تر از هوا مانند هگزا فلوراید گوگرد یا زنون، عکس حالت فوق رخ می‌دهد؛ به‌طوری که از فرکانس صدای فرد به‌خاطر کاهش سرعت صوت در این گازها، کاسته می‌شود. اگرچه این عنصر از نظر شیمیایی بی اثر است، اما آلودگی هلیوم باعث اختلال در عملکرد سامانه میکرو الکترومکانیکی می‌شود.


title: هلیوم

text: تنفس بیش از حد هلیوم می‌تواند خطرناک باشد؛ زیرا هلیوم یک "آسفیکسی" ساده است و اکسیژن مورد نیاز برای تنفس طبیعی را جابجا می‌کند. در پی غیرعادی شدن تنفس، رسیدن اکسیژن به بدن با دشواریِ بسیار جدی روبه‌رو می‌شود. گزارش‌هایی از مرگ میر بر اثر تنفس هلیوم وجود دارد مثلاً در سال ۲۰۰۳ در ونکوور یک جوان و در سال ۲۰۰۶ در فلوریدای جنوبی دو بزرگسال به همین دلیل مردند. در سال ۱۹۹۸ در ویکتوریا، استرالیا دختری به دلیل تنفس کل محتوای یک بادکنک مهمانی حاوی هلیوم بی‌هوش شد و به‌طور موقت دچار کبودی شد. تنفس هلیوم به‌طور مستقیم از سیلندرهای تحت فشار یا حتی شیرهای پر کننده بادکنک بسیار خطرناک است، زیرا سرعت و فشار زیاد جریان می‌تواند منجر به باروتروما و پارگی کشنده بافت ریه شود.


title: هلیوم

text: مرگ ناشی از هلیوم نادر است. اولین پرونده ثبت شده در رسانه‌ها مربوط به یک دختر ۱۵ ساله و اهل تگزاس بود که در سال ۱۹۹۸ در اثر تنفس هلیوم در مهمانی یکی از دوستانش درگذشت. نوع دقیق مرگ هلیوم مشخص نیست. در ایالات متحده بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴ مرگ دو نفر گزارش شده‌است، از جمله مردی که در سال ۲۰۰۲ در کارولینای شمالی در اثر باروتروما درگذشت. در سال ۲۰۰۳ در ونکوور، جوانی دچار آسپیراسیون ریوی شد و یک مرد ۲۷ ساله نیز در استرالیا بعد از تنفس از یک کپسول هلیوم در سال ۲۰۰۰ دچار آمبولی شد. سال ۲۰۱۳ در میشیگان نیز دختری بر اثر هیپوکسی درگذشت. در ۲۸ ژانویه، یکی از اعضای یک گروه موزیک ژاپنی، هنگام ضبط برنامه تلویزیونی پس از تنفس هلیوم در حین ضبط دچار آمبولی هوا شد و به کما رفت. این حادثه تا یک هفته بعد؛ یعنی ۴ فوریه ۲۰۱۵ علنی نشد.


title: هلیوم

text: موارد ایمنی هلیوم کرایوژنیک مشابه موارد با نیتروژن مایع است. دمای بسیار پایین آن می‌تواند منجر به سوختگی سرما شود و در صورت عدم نصب وسایل فشارسنج، نسبت انبساط مایع به گاز می‌تواند باعث انفجار شود. ظروف گاز هلیوم در دمای ۵ تا ۱۰ کلوین به دلیل انبساط حرارتی سریع و قابل توجه که هنگام گرم شدن گاز هلیوم در کمتر از ۱۰ کلوین به دمای اتاق می‌رسد باید به گونه‌ای به کار گرفته شوند که گویی حاوی هلیوم مایع هستند. اوت ۲۰۲۰ یک مخزن هلیوم که درون کیسه زباله خانگی گذاشته شده بود هنگام ورود به دستگاه جمع‌کننده زباله در اثر برخورد منفجر و بقایای مخزن تا ۱۰۰ فوت دورتر از کمپکتور پراکنده شده بود.


title: هلیوم

text: در فشارهای بالا (بیش از حدود ۲۰ اتمسفر یا دو مگاپاسکال)، مخلوطی از هلیوم و اکسیژن (هلیوکس) می‌تواند منجر به سندرم عصبی با فشار بالا، نوعی اثر بی‌حس کننده معکوس شود. اضافه کردن مقدار کمی ازت به مخلوط می‌تواند مشکل را کاهش دهد.


title: هلیوم

text: در ژوئیه ۲۰۱۲، در دانشگاه نبراسکا، یک ابزار تشدید مغناطیسی هسته‌ای ۶۰۰ مگاهرتزی را که برای مطالعه ساختارهای مولکولی استفاده می‌شد به دلیل نشت هلیوم از دست داد. با کاهش مقدار هلیوم و تأمین نشدن مقدار از دست رفته، باقی‌مانده آن ناگهان جوشید و یک آهنربای پیچیده ۵۰۰٬۰۰۰ دلاری به انبوهی از آشغال تبدیل شد. برای دانشمندان شیمی تجزیه که به هلیوم به عنوان گاز حامل کروماتوگرافی گازی و طیف‌سنجی جرمی وابسته هستند، استفاده از هیدروژن و اتخاذ استراتژی‌های حفاظت از هلیوم در حال تبدیل شدن به رویکردهای عملی هستند.


title: هلیوم

text: عمومی


title: هلیوم

text: جزئیات بیشتر


title: هلیوم

text: گوناگون


title: هلیوم

text: کمبود هلیوم


title: واحدهای کار جداسازی

text: "کار جداسازی" یا "سو" (SWU) واحدی است که برای بیان میزان کاری که برای جداسازی دو ایزوتوپ از یک عنصر انجام می‌شود به‌طوری که نسبت یکی از ایزوتوپ‌ها در پایان فرایند بیشتر شود. بعد سو، جرم است و میزان جداسازی که در یک فرایند غنی سازی را گویند؛ که تابعی از غلظت مادهٔ غنی نشده، غنی شده و تفاله است؛ و با واحدهایی متناسب با ورودی کل (انرژی/ زمان عملکرد ماشین) و جرم بیان می‌شود. کار جداسازی همان انرژی نیست؛ و برای یک مقدار مشابه واحد کار بسته به کارایی روش جداسازی انرژی متفاوتی نیاز دارد. واحدهای کار جداسازی:SWU و kg SWو یاkg UTA (از واژهٔ آلمانی Urantrennarbeit – تحت‌اللفظی کار جداسازی اورانیوم)


title: واحدهای کار جداسازی

text: محاسبهٔ دقیق سو با معادلات دیفرانسیل انجام می‌شود اما به صورت معمولی رابطهٔ زیر قابل استفاده است: که: یا به عبارتی کار formula_1 لازمبرای جداسازی جرم formula_2 با عیار formula_3 به جرم formula_4 با عیار formula_5، و باقی‌مانده به جرم formula_6 با عیار formula_7 با رابطهٔ زیر بیان می‌شود:


title: واحدهای کار جداسازی

text: که formula_9 تابع ارزش است و به صورت زیر تعریف می‌شود:


title: واحدهای کار جداسازی

text: نسبت تغذیه به محصول:


title: واحدهای کار جداسازی

text: نسبت تفاله به محصول:


title: واحدهای کار جداسازی

text: به عنوان مثال: با داشتن اورانیوم طبیعی، 62 SWU نیاز است تا از اورانیوم با غنای کمU 4.5% بدست آوریم. با باقیماندهٔ ۰٫۳٪.


title: واحدهای کار جداسازی

text: تعداد سوها بسته به میزان مصرف انرژی تجهیزات دارد. تجهیزات مدرن انتشار گازی در حدود 2,400 to ۲٬۵۰۰ کیلو وات ساعت (kW·h), یا ۸٫۶–۹ گیگاژول (GJ) برق در هر SWU مصرف می‌کنند در حالی که کارخانهٔ سانتریفیوژهای گازی تنها به 50 to 60 kW·h (180–220 MJ) برق در هر SWU نیاز دارند. "مثال:"


title: واحدهای کار جداسازی

text: یک نیروگاه بزرگ 1300 MW در حدود ۲۵ تن در سال (۲۵ t/a)اورانیوم با غنای کم U 3.75% نیاز دارد؛ که از حدود ۲۱۰ تن اورانیوم طبیعی با 120 kSWU بدست می‌آید. یک کارخانهٔ غنی سازی با ظرفیت 1000 kSWU/a می‌تواند نیاز ۸ نیروگاه را تأمین کند.


title: واحدهای کار جداسازی

text: "مثال:"


title: واحدهای کار جداسازی

text: برای تأمین سوخت نیروگاه اتمی بوشهر، رآکتور تحقیقاتی تهران و رآکتور اراک حدوداً ۱۹۰ هزار سو نیاز دارند. اگر توان هر ماشین سانتریفیوژ ۳ سو باشد، حدود ۶۰ هزار ماشین سانتریفیوژ نیاز است و اگر توان هر ماشین سانتریفیوژ ۱۰ سو باشد به ۱۹ هزار دستگاه سانتریفیوژ نیاز است. ظرفیت سانتریفیوژهای نسل اول ایران کمتر از ۲ سو است.


title: بارویر گالستیان

text: بارویر گالستیان در سال ۱۳۰۲ خورشیدی در قزوین به دنیا آمد. در کودکی همراه خانواده اش به مسجدسلیمان رفت. پس از پایان تحصیلات دورهٔ متوسطه در ۱۳۲۱ به تهران آمد و در خیابان لاله‌زار مقابل سینما متروپل (رودکی کنونی) یک کیوسک فروش نشریات خارجی برپا کرد. از ۱۳۳۲ آغاز به انتشار نشریهٔ «ستاره سینما» کرد. نخستین شمارهٔ «ستاره سینما» در ۲۸ آبان ۱۳۳۲ در ۲۴ صفحه منشتر شد. از این نشریه تا سال ۱۳۵۷، هزار و شصت و هفت شماره (تا دوم دی ۱۳۵۷) منتشر شد و با دوام‌ترین نشریه سینمایی تاریخ مطبوعات ایران لقب گرفت. گالستیان که از ابتدای دههٔ چهل با بابکن آویدیسیان و آرتوش سرکیسیان در کار توزیع فیلم همکاری داشت، پس از انقلاب و پس از اینکه «ستاره سینما» تعطیل شد، مدتی به کمک صابر رهبر مدیریت سینما کریستال را برعهده داشت. همسر اسپانیایی الاصلش به همراه دو دخترش پیش از انقلاب از ایران خارج شده بودند و وی نیز در ۱۳۶۹ از ایران مهاجرت کرد.


title: جینووین

text: جینووین (زاده ۱۵ اکتبر ۱۹۷۰)خواننده ، ترانه سرا ، رقصنده ، بازیگر آمریکایی است.


title: جینووین

text: از فیلم‌های معروف او می‌توان به بازی در فیلم جوانا من اشاره کرد.


title: لیل کیم

text: لیل کیم (زاده ۱۱ ژوئیه ۱۹۷۴) رپر، خواننده، ترانه سرا، مدل و بازیگر آمریکایی است. از فیلم‌های معروف او می‌توان به بازی در فیلم "جوانا من" و "او همه چیز تمام است" اشاره کرد.


title: مانوئل ماروتیان

text: مانوئل مارتیروسی ماروتیان (زاده ۱۱ دی ۱۲۷۹ ارمنستان غربی - درگذشته ۲۷ مهر ۱۳۶۵ ایالات متحده) هنرپیشه، نمایش‌نامه‌نویس، شاعر و خاطره‌نویس اهل ارمنستان بود.


title: مانوئل ماروتیان

text: در روز یکم ژانویهٔ ۱۹۰۱ (۱۲۷۹/۱۰/۱۱ خ) در در شهر وان در ارمنستان غربی به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش و متوسطه را در ایروان به پایان رسانید در سال ۱۹۲۳ (۱۳۰۲ خ) پس از سفر به اروپا دورهٔ «استودیو دراماتیک وین» را به پایان رسانید علاقهٔ بسیار او به تئاتر و ادبیات در دوران مدرسه شکل گرفت. از ۱۷ سالگی شروع به سرودن شعر کرد؛ و در سال ۱۹۱۸ (۱۲۹۷ خ) برای نخستین بار به روی صحنه رفت. در سال‌های ۱۹۱۸–۱۹۱۹ نخستین «استودیو دراماتیک ارامنه» تأسیس شد. مارویتان نیز در این مدرسهٔ بازیگری حضور یافت، و در مجموع دو سال جایزهٔ نخست را برد.


title: مانوئل ماروتیان

text: فعالیت هنری ماروتیان در ایران محدود به چهار دورهٔ متفاوت می‌باشد:


title: مانوئل ماروتیان

text: وی برای نخستین بار در سال ۱۹۲۱ (۱۳۰۰ خ) به ایران آمد و حدود یک سال در اجراهای ناشجیان شرکت کرد. در سال ۱۹۲۲ یک گروه تئاتر سیار از هنرجویان تئاتر ارمنی تشکیل داد. هدف ماروتیان از تشکیل این گروه رسیدن به اروپا به وسیلهٔ اجراهای مختلف جهت ادامهٔ تحصیل بود. سفرهای این گروه حدود یک سال طول کشید: با اجراهای مختلفی در شهرهای تهران، قزوین، زنجان، همدان، کرمانشاه، اراک، جلفا، آبادان، اهواز، و مسجدسلیمان، سپس عراق، سوریه، لبنان، و یونان؛ و با پذیرفته شدن در «دانشگاه پراگ» به چکسلواکی رفت. ماروتیان در دانشگاه پراگ در رشتهٔ اقتصاد روستایی ثبت نام کرد، که طبعاً او را راضی نمی‌کرد. در سال ۱۹۲۳، یکی از بازرگانان ارمنی مقیم اتریش ماروتیان را به وین برد. او در آن‌جا در «دانشگاه موسیقی و هنرهای نمایشی وین» پذیرفته شد. از جمله استادانش «مکس راینهاردت»، «واید» و «هومان» بودند. او این دورهٔ بازیگری را با موفقیت طی کرد. پس از آن به مجارستان رفت. نیروهای تئاتری رومانی او را متقاعد کردند که در آن‌جا بماند و گروه تئاتر ارامنه را رهبری کند. حدود یک سال و نیم در رومانی ماندگار شد و در تمام شهرهای ارمنی‌نشین نمایش‌هایی را با موفقیت اجرا کرد. سپس به پاریس رفت و در آن‌جا «گروه تئاتر ارامنهٔ اروپا» را تشکیل داد؛ که این گروه پس از چندی از هم گسست. پس از آن به مارسی رفت و در آن‌جا «استودیو دراماتیک ارامنهٔ مارسی» را بنا نهاد. در مارسی نیروهای جوان را تربیت کرد تا برنامه‌های تئاتر را به صورت جدی و دقیق اجرا کنند. ماروتیان در همهٔ هفت سالی که در مارسی بوده، به شهرها و روستاهای مختلف می‌رفته و با همکاری «گروه تئاتر مارسی»، و حتی علاقه‌مندان ساکن همان محل‌ها، نمایشنامه‌هایی برای ارامنهٔ در غربت اجرا می‌کرده‌است. در سفر به شهرهای مختلف از جمله پاریس، مارسی، لیون، و والانس حدود دویست اجرا داشته و در همه‌جا هسته‌های تئاتری ایجاد کرده‌است.


title: مانوئل ماروتیان

text: ماروتیان در سال ۱۹۲۸ با خانم «لرتا آوانسیان» ازدواج کرد و در ۱۹۳۲ به علت بیماری همسرش و به علت سکونت خانوادهٔ خانم لرتا در ایران، به ایران مراجعت کرد. خانم لرتا همان سال در تهران درگذشت. دورهٔ دوم فعالیت وی در تهران در فاصله سال‌های ۳۷–۱۹۳۴ (۱۶–۱۳۱۳ خ) می‌باشد ماروتیان در ایران برنامهٔ اجراهای آینده‌اش را پی‌ریزی کرد و استودیوی تئاتر با نام «استودیو دراماتیک تهران» را تشکیل داد. این استودیو تا سال ۱۹۳۷ (حدود دو سال) دوام داشت. در سال ۱۹۳۷ با خانم «رزا بتلسیان» ازدواج کرد. یک سال پیش از آن، ۱۳۱۵ خورشیدی، به دستور رضا شاه، «مدارس ارمنی» تعطیل و پس از آن اجرای نمایشنامه به زبان ارمنی نیز ممنوع شده بود.


title: مانوئل ماروتیان

text: ماروتیان به اتفاق همسرش به عراق، لبنان، یونان، رومانی، و بلغارستان رفت و نمایشنامه‌هایی را با توفیق بسیار اجرا کرد. در این سفرها دیپلم‌های افتخار و تشویق‌هایی را به زبان‌های مختلف دریافت داشت. دوره سوم فعالیت‌های ماروتیان در ایران بین سال‌های ۴۵–۱۹۴۲ (۲۴–۱۳۲۱ خ) می‌باشد، زمانیکه سومین سال جنگ جهانی دوم شروع شده بود، ماروتیان به ایران بازگشت. در ابتدا شرایط دشواری برای این زوج بازیگر به وجود آمد؛ ولی دو سال بعد اجرای نمایشنامه به زبان ارمنی آزاد اعلام شد. ماروتیان گروه خود را احیا کرد و نمایش‌های متعددی را به روی صحنه برد و خود نیز در نقش‌های بیادماندنی ظاهر شد.


title: مانوئل ماروتیان

text: در سال ۱۹۴۵ به کشورهای عراق، سوریه، لبنان، قبرس، و فرانسه رفت و در سال ۱۹۴۹ با رسیدن به آرژانتین در «بوئنوس‌آیرس» مستقر و «استودیو دراماتیک ارامنهٔ آرژانتین» را به وجود آورد؛ که در آن‌جا نیز موفق بود، و اجراهایی را در «مونته‌ویدئو» داشت. سپس به «سن‌پائولو» در برزیل رفت و با گروه خود نمایشنامه‌هایی را اجرا کرد. در مدت ده سال، تا ۱۹۶۰، تئاتر آمریکای لاتین را رونق داد و باعث ترقی آن شد.


title: مانوئل ماروتیان

text: آخرین دوره اقامت ماروتیان در ایران بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۹ (۱۳۳۹ تا ۱۳۵۸ خ) می‌باشد. وی در سال ۱۹۶۰ با مراجعت به ایران در تهران ماندگار شد، و از او دعوت شد تا «کلوپ ارامنه» را اداره کند. او به‌عنوان رئیس «کانون نویسندگان ارمنی ایران» نیز انتخاب شد؛ در اطراف کلوپ، گروه‌های فرهنگی گرد آورد؛ گاهی نمایشنامه اجرا کرد و گاه نیز در فیلم‌های فارسی ظاهر شد. وی در مجموع در بیست ویک فیلم (دو فیلم در اتریش و نوزده فیلم در ایران) بازی کرد.


title: مانوئل ماروتیان

text: در طول حدود پنجاه سال کار و فعالیت ۸۴ نمایشنامه را بیش از ۱۵۰۰ بار در ۱۲۵ شهر از ۲۷ کشور اجرا کرد و در این میان ۱۵۰ بازیگر را آموزش داد و تربیت کرد.


title: مانوئل ماروتیان

text: در ۸ مه ۱۹۶۹ در تهران، پنجاهمین سال فعالیت‌های تئاتری مانوئل ماروتیان با شکوه بسیار جشن گرفته شد.


title: مانوئل ماروتیان

text: ماروتیان در سال‌های آخر عمر خویش در ایالات متحده آمریکا اقامت گزید و در سال ۱۹۸۶ (۱۳۶۵ خ) در لس آنجلس، کالیفرنیا درگذشت.


title: مانوئل ماروتیان

text: از جمله نمایشنامه‌های او عبارت‌اند از: «"کومیتاس تاریکی"»، «"آسمان بانگ می‌زند"»، «"سلطان سرخ»، «"روح یا جسم؟"»، «"کشتی نوح روی آب‌های آتلانتیک"»، و…


title: مانوئل ماروتیان

text: خاطراتش نیز در کتاب دو جلدی «آن‌گاه که پرده پایین می‌آید» ثبت شده‌است.


title: گاه‌شمار آینده بسیار دور

text: با آنکه پیش‌بینی وقایع آینده، هیچگاه نمی‌تواند به‌طور کامل و بسیار دقیق انجام شود، با این حال، پیشرفت‌های علمیِ اخیر در رشته‌های گوناگون، این توانایی را به ما داده‌است تا شِمایی کلی از وقایعی که در «آیندهٔ بسیار دور» رخ خواهند داد، داشته باشیم. این رشته‌های علمی شامل این موارد است:


title: گاه‌شمار آینده بسیار دور

text: تمامی پیش‌بینی‌ها در مورد آیندهٔ کرهٔ زمین، منظومهٔ شمسی و گیتی باید منطبق بر قانون دوم ترمودینامیک باشد که می‌گوید آنتروپی، یا از دست رفتنِ مقدار معینی انرژی که برای انجام کاری، در دسترس است؛ باید با گذرِ زمان، افزایش یابد. ستارگان سرانجام، تمامیِ ذخیرهٔ سوخت هیدروژنی خود را مصرف کرده و خاموش خواهند شد. رویارویی و گذرِ اجرام فضایی از کنار یکدیگر، سبب خواهد شد، سیاره‌ها و ستارگان از مدارشان گسیخته و از جایِ اصلی خود منحرف شوند. در نهایت، خودِ ماده هم، دچار واپاشی هسته‌ای خواهد شد و حتی پایدارترینِ عناصر، به ذرات زیراتمی مبدل خواهند شد. دانش کنونی می‌گوید گیتی مسطح است و بنابراین در یک بازهٔ زمانی محدود، بر روی خودش فرونخواهد ریخت اما با در نظرگرفتن این حقیقت که «زمان»، نامحدود و بی‌نهایت است، احتمالِ رخدادِ وقایعِ ناممکنی نظیر پدیدهٔ «مغز بولتسمان» هم دور از ذهن نیست.