title: قوانین بی‌فایده

text: با توجه به گرامر مستقل از متن ، نماد غیرپایانی x تولید کننده یا مولد نامیده می‌شود به طوریکه برای بعضی از رشته‌های w از نمادهای پایانی وجود داشته باشد اشتقاق "X" ⇒ "w" . نماد پایانی X قابل دسترسی نامیده می‌شود اگر برای بعضی از رشته‌های α و β از نمادهای پایانی وجود داشته باشد اشتقاق "S" ⇒ α"X"β که در آن S نشان دهنده نماد شروع گرامر است . قانونی با نماد غیرقابل دسترس یا غیرمولد در سمت چپ آن ، می‌تواند از گرامر بدون تغییر دادن زبان پذیرفته شده ( با نام مستعار تولید ) حذف گردد . به همین ترتیب ، یک جایگزین حاوی چنین نمادی را می‌توان از سمت راست یک قانون ، بدون تغییر زبان حذف کرد .


title: قوانین بی‌فایده

text: چنین قوانین و جایگزین‌هایی را بی‌فایده می‌نامیم.


title: قوانین بی‌فایده

text: برای گرامرهای رسمی که مستقل از متن نیستند، تعریف مشابه اعمال می‌شود .


title: قوانین بی‌فایده

text: با تخصیص نمادهای غیر پایانی و پایانی ، به ترتیب به حروف بزرگ و کوچک، در گرامر منظم زیر با نماد شروع S داریم:


title: قوانین بی‌فایده

text: S → Bb | Cc | Ee


title: قوانین بی‌فایده

text: B → Bb | b


title: قوانین بی‌فایده

text: C → Cc | c


title: قوانین بی‌فایده

text: D → Bd | Cd | d


title: قوانین بی‌فایده

text: E → Ee


title: قوانین بی‌فایده

text: نماد غیرپایانی D (که برای سهولت با رنگ قرمز نشان داده شده) غیرقابل دسترس است و E (سبز) غیرمولد است. از این رو، حذف دو قانون آخر، زبان پذیرفته شده توسط گرامر را تغییر نمی‌دهد، همانطور که حذف جایگزین "| Ee" از سمت راست قانون S نیز گرامر را تغییر نمی‌دهد. Hopcroft و همکارانش الگوریتمی برای از بین بردن قوانین بی‌فایده از یک گرامر مستقل از متن ارائه دادند .


title: قوانین بی‌فایده

text: آیکن و مورفی الگوریتم fixpoint ی برای تشخیص اینکه کدام نمادهای غیرپایانی از یک گرامر درخت منظم داده شده غیرمولد هستند ارائه دادند .


title: باونتی

text: باونتی، نام تجاری شیرینی ساخته شده توسط شرکت مارس می‌باشد، که شامل پودر نارگیل ترکیب شده با شیر عسلی می‌باشد و از لایه‌ای مرکب از شکلات و شیر پوشیده شده‌است.


title: باونتی

text: در هر بسته از این محصول دو قطعه شکلات قرار گرفته. بسته‌بندی آبی رنگ حاوی شکلات شیری و بسته‌بندی قرمز رنگ با شکلات تلخ شکلات پوشانی شده‌است.


title: آنجلا وایت

text: آنجلا وایت (زاده ۴ مارس ۱۹۸۵) بازیگر و کارگردان پورنوگرافی اهل استرالیا است. وایت کارش را در پورنوگرافی در سال ۲۰۰۳ و درست پس از تولد ۱۸ سالگی‌اش شروع کرد. در این زمان او هنوز دبیرستانی بود. او در سال ۲۰۱۰ مدرک دانشگاهی خود را گرفت و وارد عرصه سیاست شد.


title: آنجلا وایت

text: وایت هم‌اکنون عضو تالار مشاهیر ای‌وی‌ان و تالار مشاهیر XRCO است او همچنین در سال ۲۰۲۰ به عنوان بهترین مجری زن سال از نظر ای‌وی‌ان شناخته شد. وایت حرفه خود را در سال ۲۰۰۳ شروع کرد. اولین حضور او در این حرفه درست پس از تولد ۱۸ سالگی اش بود.


title: آنجلا وایت

text: وایت اولین فیلم دختر/پسر خود را در سال ۲۰۱۱ بازی کرد. او در نوامبر ۲۰۱۳ وبگاه شخصی خود را راه اندازی کرد. یک ماه پس از آن وایت و جسا رودز مشترکاً به عنوان بهترین بازیگران زن ایکس‌بیز در سال ۲۰۱۴ انتخاب شدند.


title: آنجلا وایت

text: در اکتبر ۲۰۱۴ کمپانی فلشلایت او را به عنوان دختر سال خود انتخاب کرد. او اولین استرالیایی است که به عنوان دختر فلشلایت انتخاب می‌شود.


title: آنجلا وایت

text: وایت در سپتامبر ۲۰۱۶ در مصاحبه با ایکس‌بیز گفت که برای بازیگری در فیلم‌های کمپانی‌هایی همچون برازرز و نادی آمریکا به ایالات متحده نقل مکان کرده‌است.


title: آنجلا وایت

text: در سال ۲۰۱۰ وایت به عنوان نامزد حزب جنسی استرالیا در انتخابات ایالتی ویکتوریا شرکت کرد. شعار او در این انتخابات رسیدگی به وضع شاغلان صنعت سکس بود.


title: گرامر پیشوندی

text: در علم کامپیوتر نظری و تئوری زبان رسمی، گرامر پیشوندی نوعی از سیستم بازنویسی رشته است که شامل مجموعه‌ای از قوانین بازنویسی رشته می‌باشد که شبیه به دستور زبان رسمی یا یک سیستم Semi-Thue است.


title: گرامر پیشوندی

text: چیزی که در مورد گرامر پیشوندی خاص است این است که به شکل قوانین آنها نیست ولی به طریقی که قوانین اعمال می‌شوند می‌باشد: تنها پیشوندها بازنویسی می‌شوند.


title: گرامر پیشوندی

text: گرامرهای پیشوندی همهٔ زبان‌های منظم را شامل می‌شوند.


title: گرامر پیشوندی

text: دستور زبان پیشوندی G یک سه تایی به شکل (Σ, "S", "P") است که در آن


title: گرامر پیشوندی

text: برای رشته‌های X و Y می‌نویسم "x → y" ( بخوانید "G" نتیجه می‌گیرد "y" را از "x" در یک مرحله ) اگر رشته‌های "u, v, w" وجود داشته باشند به طوری که "x = vu , y = wu" و "v → w" در "P" .


title: گرامر پیشوندی

text: توجه کنید که "→" یک رابطهٔ دوتایی روی رشته‌هایی از Σ ست.


title: گرامر پیشوندی

text: زبان "G" که به صورت ("L(G" نشان داده می‌شود ، مجموعه‌ای از رشته‌های استخراج شده از "S" در صفر یا چند مرحله است : به طور رسمی مجموعه‌ای از رشته‌های "w" به طوریکه برای بعضی از "s" ها در "S" و "s R w" که "R" بسته شدن انتقالی از "→" است.


title: گرامر پیشوندی

text: دستور زبان پیشوندی زیر


title: گرامر پیشوندی

text: زبان تعریف شده توسط عبارت منظم روبه رو را توصیف می‌کند :


title: آژانس بین‌المللی انرژی

text: آژانس بین‌المللی انرژی (IEA; ; ) یک سازمان مستقل بین‌دولتی است که در چارچوب سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) در سال ۱۹۷۴ در پی بحران نفتی سال ۱۹۷۳ بنیان‌گذاری شده و دبیرخانهٔ آن در پاریس قرار دارد. این سازمان ابتدا در پاسخ به اختلالات فیزیکی عرضهٔ نفت، و همچنین به عنوان منبع اطلاعات آمار مربوط به بازار بین‌المللی نفت و دیگر شکل‌های انرژی بنیان نهاده شد.


title: آژانس بین‌المللی انرژی

text: آژانس بین‌المللی انرژی به کشورهای عضو آن مشاورهٔ سیاسی می‌دهد، همچنین با کشورهای غیرعضو به‌ویژه چین، هند و روسیه کار می‌کند. ماموریت آژانس به «سه E»ی سیاستِ مؤثرِ انرژی بسط یافته است: امنیت انرژی، توسعه اقتصادی، و حفاظت از محیط زیست. مورد آخر بر کاهش تغییرات آب و هوایی تمرکز دارد. این آژانس نقش موثری در ترویج انرژی‌های نو (از جمله انرژی‌های تجدید پذیر)، سیاست‌های انرژی عقلانی، و همکاری‌های چند ملیتی فناوری انرژی دارد.


title: آژانس بین‌المللی انرژی

text: کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی ملزم هستند سطح مجموع انبار نفت را برابر با واردات خالص حداقل ۹۰ روز از سال پیش حفظ کنند. در پایان ماه ژوئیه سال ۲۰۰۹، ذخیرهٔ مشترک کشورهای عضو آژانس تقریباً نفت بود.


title: آژانس بین‌المللی انرژی

text: تنها کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) می‌توانند به عضویت آژانس بین‌المللی انرژی درآیند. همهٔ اعضای OECD به جز شیلی، ایسلند، اسرائیل، مکزیک، و اسلوونی، عضو IEA نیز هستند:


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: گرامر نمایه‌سازی شده تعمیم گرامر مستقل از متن است که غیرپایانه‌ها با لیستی از پرچم‌ها مجهز شده‌است. زبانی که به وسیلهٔ گرامر نمایه سازی شده تولید می‌شود زبان ایندکس شده نامیده می‌شود.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: گرامر نمایه سازی شده به‌طور رسمی یک ۵تایی "G" = ⟨"N","T","F","P","S" تعریف می‌شود به طوریکه:


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: در تولیدات مانند اشتقاق در گرامر نمایه سازی شده، رشتهٔ σ از نمادهای ایندکس به همهٔ نمادهای غیرترمینال "A" ∈ "N" متصل می‌شوند که توسط (A")σ" مشخص می‌شود. نمادهای ترمینال ممکن است با ایندکس پشته دنبال نشوند. برای نماد پشته σ ∈ "F" و رشتهٔ α ∈ ("N" ∪ "T") از نمادهای غیرترمینال و ترمینال، (α)σ نتیجهٔ اتصال (σ) به همهٔ غیرترمینال‌ها در α را مشخص می‌کند. برای مثال اگر α برابر باشد به طوریکه "a","d" ∈ "T" ترمینال، و "B","D","E" ∈ "N" نمادهای غیرترمینال، آنگاه


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: که A, B ∈ N نمادهای غیرترمینال، f ∈ F ایندکس، σ ∈F رشته از نمادهای ایندکس و (α ∈ (N ∪ T رشته از نمادهای ترمینال و غیرترمینال. بعضی نویسنده‌ها به جای "σ" ".." را برای نماد پشته در قوانین تولید می‌نویسند. قوانین نوع۱٬۲ و۳ به ترتیب به صورت A[..]→α[..], A[..]→B[f..] A[f..]→α[..], خوانده می‌شود.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: اشتقاق‌ها مانند اشتقاق در گرامر مستقل از متن می‌باشند جز نماد پشته که به هر نماد غیرترمینال متصل شده‌است. وقتی قاعده تولیدی مانند [A[σ] → B[σ]C[σ به کار رود، نماد پشته "A" در جفت "B" و "C" کپی می‌شود. علاوه براین، قانون ممکن است یک نماد ایندکس را روی پشته بگذارد یا بردارد.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: به‌طور رسمی رابطه ⇒ ("اشتقاق مستقیم") روی مجموعه بستار متعدی انعکاسی اشتقاق مستقیم ⇒ تعریف شده است. زبان "L"("G") = { w ∈ "T": "S" ⇒ w } مجموعه تمام رشته‌های نمادهای ترمینال اشتقاق شده از نماد شروع می‌باشد.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: از نظر تاریخی، گرامر ایندکس شده توسط Aho (در ۱۹۶۸) با استفاده از یک فرمالیسم متفاوت معرفی شد. Aho یک گرامر ایندکس شده را یک ۵-تایی ("N","T","F","P","S") تعریف کرد به طوریکه:


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: Gerald Gazdar کلاس دیگری به نام گرامرهای نمایه سازی شدهٔ خطی (LIG) تعریف کرد با این شرط که حداکثر یک غیرترمینال در هر حاصل‌ضرب مخصوص دریافت استک باشد. در حالی که در گرامرهای ایندکس شدهٔ معمولی، تمام غیرترمینال‌ها نسخه‌هایی از استک را دریافت می‌کنند. به صورت رسمی، گرامر ایندکس شدهٔ خطی به طور مشابه با یک گرامر ایندکس شدهٔ معمولی تعریف می‌شود، اما شرط‌های فرم حاصل‌ضرب به صورت زیر اصلاح شده‌اند: که "A", "B", "f", σ, α به صورت فوق استفاده شده‌اند و β ∈ ("N" ∪ "T") رشته‌ای از نمادهای ترمینال و غیرترمینال مانند α است. همچنین، رابطهٔ یک‌طرفهٔ ⇒ به صورتی مشابه فوق تعریف شده‌اند. این کلاس جدید از گرامرها یک کلاس اکیداً کوچکتر از زبان‌ها را تعریف می‌کند، که به کلاس‌های با وابستگی کم به متن متعلق هستند.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: زبان { "www": "w" ∈ {"a","b"} } توسط یک گرامر ایندکس شده قابل تولید است، ولی توسط یک گرامر نمایه سازی شدهٔ خطی قابل تولید نیست. در حالی که { "a" "b" "c": n ≥ ۱ } توسط یک گرامر نمایه سازی شدهٔ خطی قابل تولید است.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: اگر هم قانون اصلی و هم قانون اصلی حاصل‌ضرب قابل قبول باشند، کلاس زبان به صورت زبان نمایه سازی شده باقی می‌ماند.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: فرض کنید σ نشان‌دهندهٔ مجموعهٔ دلخواهی از نمادهای استک باشد. می‌توانیم گرامری برای زبان "L" = {"a" "b" "c" | "n" ≥ ۱ } تعریف کنیم به طوری که:


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: برای به دست آوردن رشتهٔ "abc" مراحل "S"[] ⇒ "aS"["f"]"c" ⇒ "aT"["f"]"c" ⇒ "aT"[]"bc" ⇒ "abc" را طی می‌کنیم. به صورت مشابه: "S"[] ⇒ "aS"["f"]"c" ⇒ "aaS"["ff"]"cc" ⇒ "aaT"["ff"]"cc" ⇒ "aaT"["f"]"bcc" ⇒ "aaT"[]"bbcc" ⇒ "aabbcc".


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: زبان‌های ایندکس شدهٔ خطی زیرمجموعه‌ای از زبان‌های نمایه سازی شده هستند، بنابراین می‌توانیم تمام LIGها را به صورت IG تعریف کرده و با این کار LIGها را اکیداً کم‌قدرت‌تر از IGها کنیم. تبدیلی از یک LIG به یک IG نسبتاً ساده است. قوانین LIG در حالت کلی، مثل قسمت گذاشتن/برداشتن (Push/Pop) در یک قانون بازنویسی، به صورت formula_1 هستند. نمادهای formula_2 و formula_3 نشان‌دهندهٔ رشته‌هایی از نمادهای ترمینال و/یا غیرترمینال هستند و به خاطر تعریف LIG، هر نماد غیرترمینالی باید یک استک خالی داشته باشد. البته این برعکس تعریف IGهاست: در یک IG، غیرترمینال‌هایی که در استک‌هایشان چیزی گذاشته نمی‌شود یا از آن‌ها چیزی برداشته نمی‌شود، باید دقیقاهمان استک غیرترمینال بازنویسی‌شده باشد؛ بنابراین به نحوی، به غیرترمینال‌هایی در formula_2 و formula_3 احتیاج داریم که علی‌رغم داشتن پشته‌های غیر خالی، طوری از خود رفتار نشان دهند که گویا پشته‌های خالی دارند.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: بیایید قانون formula_6 را به عنوان یک مورد مثال فرض کنیم. در تبدیل آن به یک IG، جایگزین formula_7 باید چیزی مثل formula_8 که بدون توجه به مقدار formula_9، دقیقاً مشابه formula_7 عمل کند. برای رسیدن به این هدف، می‌توانیم یک زوج قانون داشته باشیم که هر formula_8 را که formula_9 تهی نیست می‌گیرد و از پشته نمادها را برمی‌دارد. سپس، وقتی پشته خالی شد، می‌تواند به صورت formula_7 بازنویسی شود.


گرامر نمایه‌سازی‌شده


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: می‌توانیم به صورت کلی این قاعده را به کار ببندیم تا از یک LIG، یک IG را به دست آوریم؛ بنابراین به طور مثال اگر LIG برای زبان formula_16 به صورت زیر باشد:


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: قانون ضروری در اینجا یک قانون IG نیست، اما با استفاده از الگوریتم تبدیل بالا، می‌توانیم قوانین جدیدی برای formula_22 تعریف کنیم که گرامر را به صورت زیر تغییر می‌دهند:


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: همه قوانین اکنون با تعریف یک IG به این صورت: در آن تمام غیرترمینال‌های در سمت راست یک قانون بازنویسی، نسخه‌ای از نماد بازنویسی شده در پشته را دریافت می‌کنند، مطابقت دارد؛ بنابراین گرامرهای ایندکس شده قادرند تمام زبان‌هایی را که گرامرهای ایندکس شدهٔ خطی وصف می‌کنند را وصف کنند.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: Vijay-Shanker و Weir (در ۱۹۹۴) نشان دادند که گرامرهای نمایه سازی شدهٔ خطی، گرامرهای ترکیبی دسته‌ای، گرامرهای درخت الحاقی، و گرامرهای سر، همه کلاس یکسانی از زبان‌های رشته‌ای را تعریف می‌کنند. تعریف رسمی آن‌ها از گرامرهای ایندکس شدهٔ خطی با تعریف فوقتفاوت دارد.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: LIGها (و هم‌ارزهای ضعیف آن‌ها) اکیداً ارزانتر (یعنی زیرمجموعهٔ مناسبی را تولید می‌کنند) از زبان‌هایی است که توسط یک خانواده از هم‌ارزهای ضعیف فرمالیسم شامل:LCFRS, MCTAG, MCFG و گرامرهای مینیمالیست (MGها) تولید می‌شوند. خانوادهٔ آخر را می‌توان همچنین به زمان چندجمله‌ای تجزیه کرد.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: شکل دیگری از گرامرهای نمایه سازی شده که در ۱۹۹۳ توسط Staudacher معرفی شدند، کلاس گرامرهای نمایه سازی شدهٔ توزیعی (DIها) است. آنچه DIGها را از گرامرهای نمایه سازی شدهٔ Aho متمایز می‌سازد، انتشار ایندکس‌هاست. برخلاف IGهای Aho، که همهٔ پشتهٔ نماد را روی تمام غیرترمینال‌ها در مدت زمان یک عملیات بازنویسی توزیع می‌کند، DIGها پشته را به چند زیرپشته تقسیم می‌کند و زیرپشته‌ها را روی غیرترمینال‌های انتخابی توزیع می‌کند.


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: طرح کلی برای یک قانون توزیع دودویی از DIG به صورت


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: "X"["f"..."f""f"..."f"] → α "Y"[f..."f"] β "Z"["f"..."f"] γ


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: که α و β و γ رشته‌های ترمینالی دلخواهی هستند. برای یک توزیع رشتهٔ سه‌تایی:


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: "X"["f"..."f""f"..."f""f"..."f"] → α "Y"[f..."f"] β "Z"["f"..."f"] γ "W"["f"..."f"] η


title: گرامر نمایه‌سازی‌شده

text: و ترتیب برای تعداد بیشتری از غیرترمینال‌ها در دست راست قانون بازنویسی به همین صورت است. به‌طور کلی، اگر m غیرترمینال در سمت راست یک قانون بازنویسی وجود داشته باشد، پشته به m راه تقسیم شده و روی غیرترمینال‌های جدید توزیع می‌شود. توجه کنید که یک مورد خاص وجود دارد که قسمت خالی باشد، که به صورت مؤثر قانون را به یک قانون LIG تبدیل می‌کند؛ بنابراین زبان‌های نمایه سازی شدهٔ توزیعی یک اَبَرمجموعه از زبان‌های نمایه سازی شدهٔ خطی است.


title: فلای‌بورد

text: فلای بورد وسیله است که با اتصال به یک جت اسکی شخص را بر روی هوا معلق یا شناور نگه می‌دارد و با پمپاژ و فشار آب به او اجازه مانور دادن و انجام حرکات نمایشی و شیرجه‌زدن را می‌دهد. این وسیله ابتدا در مسابقات جهانی جت اسکی در چین در سال 2011 معرفی شد و به طور رسمی از ماه می سال 2012 در دسترس عموم قرار گرفت.


title: گرامر خطی

text: در علوم رایانه، یک گرامر خطی، گرامر مستقل از متنی است که حداکثر یک نماد غیرپایانی در سمت راست تولیدات خود دارد. زبان خطی یک زبان تولید شده توسط چند گرامر خطی است.regular هم نام دیگر گرامر خطی است


title: گرامر خطی

text: یک گرامر خطی ساده G که "{N" = {S}, Σ = {a, b و "P" با نماد شروع "S" و قواعد:


title: گرامر خطی

text: که زبان formula_1 را تولید می‌کند.


title: گرامر خطی

text: دو نوع خاص از گرامر خطی به شرح زیر است:


title: گرامر خطی

text: گرامر منظم چپ یا چپ خطی، که در آن، همه غیرپایانی‌ها در سمت راست در پایان طرف چپ هستند. گرامر منظم راست یا راست خطی، که در آن، همه غیرپایانی‌ها در سمت راست در پایان طرف راست هستند. در مجموع، این دو نوع خاص از گرامر خطی به عنوان گرامر منظم شناخته می‌شوند؛ هر دو می‌توانند دقیقاً زبان منظم را توصیف کنند.


title: گرامر خطی

text: نوع خاص دیگری از گرامر خطی به شرح زیر است:


title: گرامر خطی

text: گرامر خطی که در آن همه نمادهای غیرپایانی در طرف راست در پایان‌های راست یا چپ هستن، ولی نه لزوماً در یک انتهای یکسان.


title: گرامر خطی

text: با قرار دادن غیرپایانی‌های جدید، هر گرامر خطی را می‌توان بدون تحت تأثیر قرار دادن زبان تولید شده، به این فرم درآورد. به عنوان مثال قوانین G فوق را می‌توان جایگزین کرد با:


title: گرامر خطی

text: از این رو، گرامر خطی با این فرم خاص می‌تواند تمامی زبان‌های خطی را تولید کند.


title: گرامر خطی

text: دیدیم که همهٔ زبان‌های منظم خطی هستند؛ مثال بالا یک زبان غیر منظم خطی بود. طبق تعریف تمامی زبان‌های خطی مستقل از متن هستند؛ مثال ساده‌ای از زبان غیرخطی مستقل از متن زبان Dyck از جفت براکت‌های متعادل شده است. از این رو، زبان‌های منظم زیرمجموعهٔ مناسبی از زبان‌های خطی هستند که به نوبهٔ خود زیرمجموعهٔ مناسبی از زبان‌های مستقل از متن می‌باشند.


title: گرامر خطی

text: در حالی که زبان‌های خطی که زبان‌های منظم هستند قطعی می‌باشند، زبان‌های خطی ای وجود دارد که غیر قطعی هستند.


title: گرامر خطی

text: برای مثال، زبان پالیندروم با طول زوج، روی الفبای ۰ و ۱ گرامر خطی ای به صورت S → 0S0 | 1S1 | ε دارد. رشته دلخواه از این زبان نمی‌تواند بدون خواندن تمامی حروفش برای اولین بار تجزیه شود؛ به این معنی که یک اتومات پشته‌ای باید انتقال حالت‌های جایگزین را برای تطبیق دادن رشته‌های تجزیه طول‌های ممکن مختلف امتحان کند. این زبان غیرقطعی است. از آنجا که زبان مستقل از متن غیرقطعی نمی‌تواند در زمان خطی پذیرفته شود، در حالت کلی زبان خطی نمی‌تواند در زمان خطی پذیرفته شود.


title: گرامر خطی

text: علاوه براین، نمی‌توان راجع به اینکه زبان مستقل از متن داده شده زبان مستقل از متن خطی نیز هست یا نه نظر داد.


title: گرامر خطی

text: اگر "L" یک زبان خطی و "M" یک زبان منظم باشد، در نتیجه اشتراک formula_2 نیز یک زبان خطی است. به عبارت دیگر، زبان‌های منظم تحت عمل اشتراک با مجموعه‌های منظم بسته هستند. علاوه بر این، زبان‌های خطی تحت همریختی و همریختی معکوس نیز بسته هستند.


title: گرامر خطی

text: این سه ویژگی بسته شدن نشان می‌دهد که زبان‌های خطی تشکیل یک گروه سه تایی کامل را می‌دهند. گروه‌های سه تایی کامل به طور کلی خانواده‌های زبانی هستند که از چند ویژگی ریاضی مطلوب استفاده می‌کنند.


title: نوفل‌لوشاتو (خیابان)

text: نوفل‌لوشاتو خیابانی در تهران هم‌نام روستای نوفل‌لوشاتو در پاریس است. سفارت بریتانیا، سفارت روسیه، سفارت فرانسه، سفارت ایتالیا و سفارت واتیکان در کنار این خیابان جای دارند. تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷، نام بخشی از این خیابان (خیابان شمالی سفارت بریتانیا)، خیابان چرچیل بود و بخش دیگر (خیابان کناری سفارت فرانسه در تهران) خیابان فرانسه نام داشت.


title: نوفل‌لوشاتو (خیابان)

text: نوفل‌لوشاتو روستایی در نزدیکی پاریس، فرانسه است. شهرت این روستا به دلیل اقامت سید روح‌الله خمینی از اواسط مهر تا ۱۱ بهمن ۱۳۵۷ در آنجاست که باعث جلب توجه رسانه‌های جهان به این روستا شد.


title: نوفل‌لوشاتو (خیابان)

text: در پی تیراندازی در دفتر شارلی ابدو و رویدادهای پس از آن، عده‌ای در ۲۹ دی ۱۳۹۳ در این خیابان تجمع کردند و تابلوی خیابان را پایین کشیدند.


title: سفارت فرانسه در تهران

text: سفارت فرانسه در تهران سفارت رسمی دولت فرانسه در کشور ایران است و روابط دو جانبه ایران و فرانسه را پیگیری می‌کند. این سفارت در خیابان نوفل‌لوشاتو تهران قرار دارد. سفیر قبلي فرانسه در ایران به ترتيب  برونو فوشه و فرانسوا سنمو بوده است. فیلیپ تیه بو به عنوان سفیر فرانسه در ایران انتخاب شده . سفارت فرانسه در تهران دارای چهار بخش سیاسی، بخش کنسولی، بخش همکاری‌ها و اقدامات فرهنگی، و بخش اقتصادی است.


title: آدلا هنوز شام نخورده

text: آدلا هنوز شام نخورده () یک فیلم کمدی سیاه به کارگردانی «اولدریخ لیپسکی» است که در سال ۱۹۷۷ تولید و در سال ۱۹۷۸ منتشر شد.


title: آدلا هنوز شام نخورده

text: این فیلم، در دههٔ شصت خورشیدی، از شبکه ۲ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد.


title: آدلا هنوز شام نخورده

text: داستان فیلم «آدلا هنوز شام نخورده» در مورد گُلی گوشت‌خوار به اسم «آدلا» است که عادت به خوردن گوشت و بلعیدن موجودات زنده دارد. در این میان، یک دانشمند گیاه‌شناس که این گیاه عجیب و غریب را در اختیار دارد و از آن مراقب می کند، قصد انتقام از استاد سابق خود را نیز دارد و هر بار با طرح نقشه‌های متعدد، قصد دارد تا به اهداف خود برسد. در این میان «کارآگاه نیک کارتر» و دستیارش به دعوت رئیس پلیس پراگ، از آمریکا به پراگ سفر می‌کند تا در مورد مفقود شدن غیرعادی و مرموز یک سگ، تحقیقاتی بعمل آورد و ...


title: کاتولیسیزم‌ستیزی

text: کاتولیسیزم ستیزی () خصومت یا مخالفت با کاتولیسیزم، مخصوصاً علیه کلیسای کاتولیک، کشیش‌ها و روحانیت آن، و پیروان آن است. خاتمه دادن به مناسک مذهبی و مصادرهٔ زمین‌های کلیساها از جمله مصادیق این مسئله است. این لفظ همچنین به آزار دینی کاتولیک‌ها یا به «جهت گیری مذهبی مخالف با کاتولیسیزم» نیز اطلاق می‌شود. در دوره مدرن اولیه، کلیسای کاتولیک تقلا می‌کرد تا نقش سنتی مذهبی و سیاسی خود را در مواجهه با قدرت‌های فزایندهٔ سکولار در اروپا حفظ کند. در نتیجهٔ این تقلاها، رویکرد خصمانه‌ای در خصوص قدرت سیاسی، اجتماعی، روحانی و مذهبی قابل ملاحظهٔ پاپ و روحانیت در آن زمان به صورت «ضدروحانی‌گری» بروز کرد. بحران مهم اقتدار روحانی کلیسا از سوی اصلاحات پروتستانی نیز به این اضافه شد، و بر منازعهٔ فرقه‌ای و موج جدیدی از کاتولیسیسم ستیزی افزود.


title: کاتولیسیزم‌ستیزی

text: بسیاری از اصلاحگران پروتستان از جمله جان الیزابت وایکلیف، مارتین لوتر، ژان کالون، توماس کرنمر، جان ناکس, راجر ویلیامز، کاتم مدر، و جان وزلی، و همچنین اغلب پروتستانها قرون ۱۶-۱۹، پاپ را با دجال یکی می‌دانستند. در دور پنجم گفتگوی لوتری-کاتولیک آمده:


title: شنگن

text: شنگن ممکن است در اشاره به موارد زیر باشد:


title: کاربردی سازی علوم پزشکی

text: کاربردی سازی علوم پزشکی شاخه‌ای از پژوهشهای سلامتی و زیست‌پزشکی است که هدف از آن، بهبود بخشیدن به تندرستی شهروندان جامعه از راه کاربردی ساختن یافته‌های پژوهشی در بخش دارو و درمان می‌باشد.


title: کاربردی سازی علوم پزشکی

text: انجمن کاربردی سازی علوم پزشکی اروپا (EUSTM)، کاربردی سازی علوم پزشکی را یکی از شاخه‌های میان‌رشته‌ای زیست‌پزشکی می‌شمارد که با سه بازوی آزمایشگاه–محور، بالینی–محور و جامعه–محور پشتیبانی می‌شود. این انجمن، هدف از کاربردی سازی علوم پزشکی را به هم پیوستن رشته‌ها، منابع، گرایش‌ها، و تکنیک‌ها از هر سه بازوی یاد شده می‌داند تا به پیشرفت در بخش‌های پیشگیری، تشخیص، و درمان بیماری‌ها شتاب داده شود.


title: کاربردی سازی علوم پزشکی

text: از زیرشاخه‌های کاربردی سازی علوم پزشکی می‌توان «کاربردی سازی علوم اعصاب»، «کاربردی سازی روانپزشکی»، «کاربردی سازی علوم پزشکی قلب» و «کاربردی سازی علوم زیست شناسی دستگاه ها» را یاد کرد.


title: کیک لایه‌ای (فیلم)

text: کیک لایه‌ای () فیلمی در ژانر جنایی و سرقت به کارگردانی متیو وان است که در سال ۲۰۰۴ منتشر شد.


title: قدم زدن میان قبرها

text: قدم‌زدن میان قبرها () فیلمی به کارگردانی اسکات فرانک است که در سال ۲۰۱۴ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به لیام نیسون، دان استیونز، بوید هالبروک، روث ویلسون و سباستین روچه اشاره کرد.


title: قدم زدن میان قبرها

text: داستان فیلم درباره مَت اِسکودر پلیس سابق اداره پلیس نیویورک است که اکنون بدون مجوز به عنوان کارآگاه خصوصی فعالیت می‌کند. یک قاچاقچی هروئین از او می‌خواهد کسانی را که همسرش را ربوده و به قتل رسانده‌اند، پیدا کند. مَت با بی‌میلی می‌پذیرد، اما خیلی زود درمی‌یابد این آدم‌ها برای اولین بار نیست که مرتکب چنین جنایت وحشیانه‌ای شده‌اند و قطعاً بار آخرشان هم نیست...


title: تیم آ

text: «تیم آ» () فیلمی در ژانر اکشن و مهیج به کارگردانی جو کارنهان است که در سال ۲۰۱۰ منتشر شد.


title: پنج دقیقه از بهشت

text: پنج دقیقه از بهشت () فیلمی به کارگردانی الیور هیرشبیگل است که در سال ۲۰۰۹ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به لیام نیسون و جیمز نسبیت اشاره کرد.


title: مایکل کولینز (فیلم)

text: مایکل کولینز () فیلمی در ژانر زندگی‌نامه‌ای به کارگردانی نیل جردن است که در سال ۱۹۹۶ منتشر شد.


title: دوئت برای یکی

text: دوئت برای یکی () فیلمی به کارگردانی آندری کونچالوفسکی است که در سال ۱۹۸۶ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به جولی اندروز، آلن بیتس، ماکس فون سیدو، روپرت اورت و لیام نیسون اشاره کرد.


title: شخص سوم

text: شخص سوم () فیلمی در ژانر درام و رمانتیک به کارگردانی پل هگیس است که در سال ۲۰۱۳ منتشر شد.این فیلم سه داستان مرتبط به هم را در پاریس، نیویورک و روم به تصویر می‌کشد.


title: دستپاچه (فیلم)

text: دستپاچه () فیلمی در ژانر کمدی، جنایی و رمانتیک به کارگردانی اریک بلیکنی است که در سال ۲۰۰۰ منتشر شد.


title: مشاور امنیت ملی (آمریکا)

text: دستیار رئیس‌جمهور در امور امنیت ملی، که معمولاً به آن مشاور امنیت ملی می‌گویند، مقامی ارشد در دفتر اجرایی رئیس‌جمهور است که به عنوان مشاور اصلی رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا در زمینهٔ مسایل امنیت ملی فعالیت می‌کند. این فرد در جلسات شورای ملی امنیت ایالات متحده آمریکا هم شرکت می‌کند و ریاست کمیته سران این شورا را که وزیر دفاع و وزیر امور خارجه معمولاً در آن شرکت می‌کنند بر عهده دارد. دفتر مشاور امنیت ملی در بال غربی کاخ سفید واقع شده‌است.


title: گاستون شرو

text: گاستون شرو (زاده ۱۸۷۲ در نیور - درگذشته ۱۹۳۷ در بوستون)، یک نویسنده و روزنامه‌نگار اهل فرانسه بود


title: گاستون شرو

text: گاسترو شرو عضو فرهنگستان گنکور بود


title: سن‌میکله یک خروس داشت

text: سن‌میکله یک خروس داشت () یک فیلم درام به کارگردانی برادران تاویانی است که در سال ۱۹۷۱ ساخته و در سال ۱۹۷۲ منتشر شد.


title: سن‌میکله یک خروس داشت

text: این فیلم بر پایهٔ رمان "الهی و انسانی" از لئو تولستوی ساخته شده است و آن را حکایتی جذاب از اختلاف و تضاد وجودی و سیاسی مابین سوسیالیسم تخیلی و سوسیالیسم علمی و نیز مابین دوگونه برداشت و تفسیر از انقلاب - یکی آنارشیستی و دیگری مارکسیستی - توصیف نموده‌اند.


title: سن‌میکله یک خروس داشت

text: این فیلم در سال ۱۹۷۲ در بخش «دوهفتهٔ کارگردانان» در ۲۵مین دوره جشنواره فیلم کن برگزیده شد.


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان (زادهٔ ۱۶ آذر ۱۳۰۱ – درگذشتهٔ ۳۱ فروردین ۱۳۹۸)، نقاش و گردآورنده هنر مردمی، اهل ایران بود.


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: منیر فرمانفرمائیان در سال ۱۳۰۱ در شهر قزوین زاده شد. در هشت سالگی به همراه پدرش که به نمایندگی مجلس شورای ملی رسیده بود به تهران آمد. سرگرمی پدر طراحی فرش و اداره یک کارگاه قالیبافی بود. منیر از کودکی به نقاشی گل علاقه‌مند بود. او از سال ۱۳۲۳ تا ۱۳۲۵ در دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران تحصیل کرد.


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: در همین سال‌ها یک تاریخ هنرنویس و باستان‌شناس آمریکایی توجه او را به خطوط و نقاشی‌های زیبا و ساده اشیای باستانی جلب کرد. پس از مدت کوتاهی تصمیم گرفت به پاریس برود، اما آشنایی با دوستانی از جمله منوچهر یکتایی نقاش و شاعر که بعدها با او ازدواج کرد، مسیر زندگی او را عوض کرد. در جریان جنگ جهانی دوم در سال ۱۳۲۴ با قایق بخاری از اروپا به نیویورک آمریکا رفت و از ۱۳۲۵ تا ۱۳۲۸ در مدرسه طراحی پارسونز در رشته تصویرسازی مُد و دانشگاه کرنل ۱۳۲۷ تا ۱۳۳۰ به تحصیل پرداخت.


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: در میانه دهه ۱۳۳۰ خورشیدی به‌عنوان تصویرگر مُد برای نشریاتی چون تاون، کانتری، و گلامور طرح پوشاک می‌کشید و به‌عنوان گرافیست تجاری و طراح پوشاک برای فروشگاه‌های بزرگ کار می‌کرد. او در هنگام زندگی در آمریکا با هنرمندان بسیاری مانند میلتون آوری، بارنت نیومن، لویز نویلسون، لری ریورز، فرانک استلا، و اندی وارهول همکار و با ویلم دکونینگ و جکسون پولاک آشنا شد. در همین زمان اندی وارهول را ملاقات کرد. دوستی و همکاری او با اندی وارهول ادامه یافت و بعدها، وارهول یکی از تابلوهای سیلک اسکرین مجموعه مریلین مونرو را به منیر هدیه کرد.


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: منیر فرمانفرمائیان پس از جدایی از منوچهر یکتایی نقاش و شاعر معاصر، با ابوالبشر فرمانفرمائیان، دانشجوی حقوق دانشگاه کلمبیا ازدواج کرد و نام خانوادگی او را به‌عنوان نام هنری خود برگزید. منیر فرمانفرماییان و منوچهر یکتایی یک دختر به نام «نیما یکتایی فرمانفرماییان» دارند. منیر و ابوالبشر فرمانفرماییان هم دختری به نام «زهرا» دارند.


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: منیر پس از ۱۳ سال در ۱۳۳۶ به ایران بازگشت. برخی از آثار او در دوسالانه ونیز، ۱۹۵۸ به نمایش درآمد. یک نقاشی انتزاعی از او که در نخستین دوسالانه تهران در سال ۱۳۳۷ به نمایش درآمد، مدال طلا را برای او به ارمغان آورد. در دو دهه بعد از ازدواج، سفرهای بسیاری به جاهای گوناگون ایران کرد و در همین سفرها با فرهنگ و هنر بومی و سنتی ایران آشنا شد. این سفرها همچنین سبب شد او مجموعه‌ای بیش از ۶۰ نقاشی قهوه‌خانه‌ای، بیش از هزاران قطعه نقاشی پشت شیشه، انبوهی از جواهرات نقره‌ای ترکمن‌ها، شماری دَر، قاب‌های پنجره و پانل‌های دیواری نقاشی‌شده گردآوری کند. در چهارمین دوسالانه تهران در سال ۱۳۴۳، بار دیگر یک نقاشی انتزاعی از او به تماشا درآمد و با همان اثر در دوسالانه ونیز آن سال نیز شرکت کرد. سال بعد، در «نمایشگاه پاله دو کنگره» در مونت‌کارلو شرکت کرد و نمایشگاهی به همراه پرویز تناولی در «انجمن فرهنگی ایران و ایتالیا» برپا کرد. در سال ۱۳۴۵ در پنجمین دوسالانه تهران، یکی از نقاشی‌های پشت شیشه‌اش به نمایش درآمد.


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: منیر در اواخر دهه ۱۳۴۰ خورشیدی، به سبک ویژه خودش رسید که ترکیب روش‌های قدیمی نقاشی پشت شیشه، آینه‌کاری، خاتم‌کاری، هندسه و طراحی معمارانه بود. تا پیش از منیر کسی این نمونه کار را به‌عنوان اثر هنری مستقل ارائه نکرده بود. سبک هنر او، از پیوندهای قوی و عمیق با کشورش و کارآموزی در نیویورک پدید آمده‌است. در این سال‌ها منیر چند اثر آینه‌کاری برای اماکن عمومی ساخت. نمونه این آثار «پانل‌هایی بزرگ برای هتل لاله»، «دو آینه بزرگ برای فرهنگ‌سرای نیاوران»، «یک پانل اتاق خواب در کاخ نیاوران»، «یک مجسمه برای باغ موزه فرش ایران» و آثاری برای خانه‌های شخصی هستند.


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، خانه و بسیاری از آثارش مصادره شد، ناگزیر بار دیگر برای ۲۶ سال راهی نیویورک شد. او در این مدت، به تکه‌چسبانی و طراحی فرش و پارچه پرداخت. در سال ۱۳۸۳ با بازگشت دوباره به ایران، کارگاه هنری خودش را گشود و بر روی آثاری که در دهه ۱۳۵۰ (خورشیدی) ارائه داده بود، متمرکز شد. برای نخستین‌بار پس از انقلاب، اثر حجمی از منیر فرمانفرمائیان با عنوان «آب روشنایی است» در «نمایشگاه باغ ایرانی» به نمایش درآمد. در سال ۱۳۹۴، فرمانفرمائیان نخستین هنرمند ایرانی شد که آثارش در یک نمایشگاه انفرادی در موزه گوگنهایم نیویورک به نمایش درآمد. در ۲۴ آذر ۱۳۹۶ تالار دائمی منیر فرمانفرمائیان در باغ موزه نگارستان گشایش بافت. بهمن کیارستمی فیلم مستند"منیر" را درباره این هنرمند ایرانی ساخته است.


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: منیر بدون شک هندسه‌گراترین هنرمند دوران امروز ایران است که مجموعه آثارش در بیش از نیم سده، پیوسته میان اشکال منظم و ریتمیک هنرهای سنتی و رویکردهای انتزاعی مدرنیستی سیر کرده‌است.


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: هنر او در نگاه اول بر دو اصل نقوش تزئینی و آینه استوار است. او این اصول را از هنرهای سنتی و صنایع ظرف‌های ایرانی برگرفته و به هنر آینه‌کاری وام‌دار است؛ ولی در نگاهی عمیق‌تر می‌توان به این موضوع پی برد که جوهر درونی هنر منیر هندسه و نه تزئینات و آینه است. او هنگامی که به عنوان هنرمند از آثارش صحبت می‌کند بیش از هرچیز به پیچیدگی‌های هندسی در کارش اشاره می‌کند:


title: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

text: منیر فرمانفرمائیان در ۳۱ فروردین ۱۳۹۸ به دلیل کهولت سن در منزل شخصی خود به مرگ طبیعی درگذشت. پیکر او ظهر روز یکشنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ بر طبق وصیتش در قطعهٔ هنرمندان بهشت فاطمهٔ شهر قزوین و در جمع نزدیکانش به خاک سپرده شد.هنرمندان معاصر ایران، نوشته رز عیسی، ترجمه گلرخ برومندی، دوهفته نامه تندیس، شماره۱۶۹، تهران۱۳۸۸


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: هنرهای نوگرا آثاری هستند که از نیمه دوم سده ۱۹ میلادی به این سوی و در پی شکل گرفتن جریان‌های هنری نوآور در اروپا و ایالات متحده پدید آمدند. این آثار و مکتب‌های فکری مرتبط با آن‌ها باعث ایجاد دگرگونی‌هایی در هنرهای تجسمی ایران از دهه ۱۹۴۰ میلادی به بعد شدند که دامنه تأثیراتش به هنرهای نمایشی هم کشیده شد. تمرکز اصلی این نوشتار — مطابق سنت رایج در منابعِ تاریخ هنر — بر هنرهای تجسمی و گرایش‌های نوینِ برآمده از آنهاست.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: ریشه‌های نوگرایی در هنر ایران را می‌توان در برخورد جامعه ایرانی و روشن‌فکرانش با اندیشه‌های اروپایی و نیز آشنا شدن با تکنیک‌ها و ابزارهای جدیدی چون رنگ روغن و دوربین عکاسی یافت. سفرهای شاهان قاجار به اروپا و ورود تحصیل‌کردگان فرنگ به کشور، زمینه آشنایی ایرانیان با سبک‌های نوین هنری و گذار از سبک‌های سنتی نگارگری ایرانی و خطاطی را فراهم آوردند. کمال‌الملک نخستین مکتب هنری به سبک هنر واقع گرای غربی (Realism) را برای ایران به ارمغان آورد؛ اگرچه جایگاه هنری وی در کشور باعث شد تا برای سالیان بسیار، ایرانیان از پیگیری مکتب‌های اروپایی نوینی چون امپرسیونیسم بازمانند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: اما مهم‌ترین تحول در نوگرایی هنری در ایران را می‌توان پیامد تغییرات اجتماعی شکل گرفته در کشور در نتیجه اقدامات رضاشاه پهلوی دانست. سال‌های پس از دهه ۱۹۴۰، نوگرایی به لایه‌های سیاسی–اجتماعی ایران نفوذ کرده بود و هنرکده هنرهای زیبا در دانشگاه تهران مکانی برای آموزش آکادمیک هنر، از جمله مکتب‌های غربی، بود. به عنوان نخستین مؤسسه از نوع خود در ایران، هنرکده هنرهای زیبا، هنرمندان ایرانی را به پیروی کردن از سبک‌های هنری نوین در پدیدآوردن کارهای خود تشویق می‌کرد. در این دوره بسیاری از آثار ادبی و هنری پدید آمده در اروپا به جامعه ایران معرفی شدند و روشن‌فکران ایرانی دربارهٔ آن‌ها به بحث می‌نشستند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: در میان سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰، در دوران پادشاهی محمدرضاشاه پهلوی، هنر نوین در ایران رشدی قابل توجهی به خود دید و بسیاری از هنرمندان نامی معاصر ایران در آن دوره رشد کردند. مکتب‌های هنری جدیدی، همچون سقاخانه، که در جستجوی روشی بدیع و ایرانی بودند برپا خاستند و تأثیری بنیادین بر هنر ایران در دهه‌های پیش رو گذاشتند. افزایش درآمدهای دولتی و راه‌اندازی دوسالانه‌های تهران نیز باعث شکل‌گیری دورانی پررونق برای بازار هنر در کشور شدند و حکومت و وابستگان به آن از جمله خریداران مهم هنر معاصر شدند. راه‌اندازی موزه هنرهای معاصر تهران با پشتیبانی و نظارت فرح پهلوی، ملکهٔ ایران در دورهٔ محمدرضاشاه پهلوی، نه تنها نقشی مهم در آشنا شدن هنرمندان ایرانی با سبک‌های هنری نیویورک داشت، بلکه ایران را مالک یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های هنری غربی در جهان کرد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: وقوع انقلاب ۱۳۵۷ و در پی آن جنگ ایران و عراق، دوره‌ای از رکود در بازار هنر نوگرا و حاکم شدن فضای سانسور را به همراه داشت. بسیاری از سبک‌های هنری غربی در این دوره منحط شمرده شدند و تعدادی از هنرمندان نوگرای ایرانی ناچار به ترک وطن گشتند. با این حال دیوارنگاری، هنر انقلابی و عکاسی رشد چشمگیری پیدا کردند و آثار هنری شاخصی در فضای مذهبی و جنگی کشور شکل گرفتند. فضای بازتر سیاسی برآمده از انتخابات ۲ خرداد باعث رونق دوباره هنر نوگرا در کشور و باز شدن بازار آن به جهان شد. در همین هنگام، نسلی از ترک وطن کرده‌های ایرانی به ارائه آثاری شاخص در جهان پرداختند و توجه پژوهشگران اجتماعی و تاریخ‌دانان هنر به سیر تحول هنر معاصر در ایران بیش از پیش شد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: هنر نوگرا یا «مدرن» به مجموعه آثار و اندیشه‌های هنری گفته می‌شود که در نیمه دوم سده ۱۹ میلادی تا دهه ۱۹۷۰ میلادی رشد کردند و در آن‌ها، سنت‌های هنری کلاسیک در اروپا جای خود را به نوآوری‌های شخصی در بهره‌گیری از ابزارهای هنری و کاربردهای هنر دادند. نخستین هنرمندان نوگرای اروپایی – همچون کلود مونه، آنری ماتیس، و ونسان ون‌گوک – در تلاش برای یافتن ارائه‌ای نوین و شخصی، هنر دریافتگری را ابداع کردند. هنرمندان مدرن برای بیان شخصی، فرم‌های کلاسیک را کنار گذاشتند و به موازات مدرنیته ابداعات بسیاری را پدیدآوردند که توسط دیگر هنرمندان در سراسر جهان تکرار شدند. با پایان دهه ۱۹۷۰ میلادی، دوره‌ای از هنر پسانوگرا شکل گرفت که به هنر معاصر کنونی ختم شد. از ویژگی‌های هنر پسانوگرا و معاصر، بهره‌گیری هنرمندان از ابزارهایی چون رایانه و ویدیو برای انتقال مفاهیم مورد نظرشان است.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: با آنکه اغلب، هنر نوگرا به آثار تولید شده در دوره‌ای خاص در اروپا و ایالات متحده گفته می‌شود، اما تاریخ‌دانان هنر تلاش کرده‌اند تا مفهوم «نوین» و «معاصر» بودن هنر را در کارهای دیگر نقاط جهان بیابند. و باید توجه داشت که مفهوم «هنر مدرن» و «هنر معاصر» مترادف همدیگر نیستند. جامعه ایران در سده ۲۰ میلادی تغییرات بسیاری از دیدگاه سیاسی و اجتماعی به خود دید و نمود این تغییرات در میان هنرمندان ایرانی به صورت کارهایی دیده می‌شوند که با آثار نقاشی و خطاطی سنتی ایرانی تفاوت داشتند. مدرنیزاسیون در جامعه ایران در این دوره، باعث سوق هنرمندان به ارائه آثاری شد که اگرچه در پیوند با سنت و گذشته ایران بوده‌اند، اما فرم‌ها و شیوه‌های جدید تجربه‌شده توسط هنرمندان نوگرای اروپایی و آمریکایی را در خود داشتند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: بازشدن تدریجی دادوستد خارجی در دوران شاه عباس صفوی در سده ۱۷ میلادی تغییرات شگرفی در زندگی درباری ایران بر جای گذاشت. سفیران اروپایی و به ویژه مسؤلان کمپانی هند شرقی به عنوان هدیه برای دربار ایران، برای نخستین بار رنگ روغن را به کشور معرفی کردند و دیدارهای متعدد آن‌ها از دربار تأثیر زیادی بر ایجاد نگرش جدید به هنر در ایران پدیدآورد. تا دهه‌های پایانی سدهٔ هفدهم، اگرچه سبک نقاشی منظره در میان هنرمندان درباری ایران بسیار پرهوادار شده بود، اما کارهای این هنرمندان به دلیل نداشتن شناخت کافی از قانون‌های تجسم شی و مدل‌سازی با نور و سایه از ژرفای مناسب برخوردار نبودند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: تجربه مواجهه نزدیک جامعه ایران با غرب و هنر آن از میانه دوران قاجار آغاز شد. پادشاهی فتحعلی شاه و محمد شاه، سرآغاز واردات گسترده کالاهای اروپایی به ایران از جمله نقاشی‌ها و کارهای هنری بود. دوران ناصرالدین شاه زمان اوج واردات گسترده از غرب و سفر چندبارهٔ پادشاه به کشورهای «فرنگی» بود. در همین هنگام همچنین، جهان‌گردان خارجی برای دیدن و تجربهٔ آنچه «شرق اسرارآمیز» دانسته می‌شد به کشورهای خاورمیانه سفر می‌کردند و ارتباط‌های فرهنگی میان جامعهٔ ایران و نخبگان آن با کشورهای اروپایی افزون شد. در میانه سده نوزدهم میلادی، نامدارترین نقاش ایرانی ابوالحسن خان غفاری معروف به «صنیع‌الملک» بود که توانایی بدیعی درکشیدن دقیق چهره سرشناسان آن هنگام ایران داشت. وی دانش‌آموخته رم و پاریس بود و آثار مهمی چون «شاهزاده اردشیر میرزا، فرماندار تهران» (اکنون در موزه لوور) را پدیدآورد. وی با این اثر نخستین نشانه‌های بارز جدایی نقاشی ایران از فرم‌های کهن را به نمایش گذاشت.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: صنیع‌الملک به سرپرستی تصویرسازی و نگارگری هفته‌نامهٔ درباری روزنامه دولت علیه ایران گماشته شد؛ نشریه‌ای که نخستین لیتوگراف‌ها و نیز تصاویر و عکس‌های شاهان و شاهزادگان ایرانی را به چاپ می‌رساند. صنیع‌الملک در کاخ گلستان، آتلیه نقاشی خود را برپا کرد و هنرمندان بسیاری را در آنجا به سبک خود آموزش داد. این هنگامی بود که فن عکاسی به کشور وارد شده بود و هنرمندان ایرانی تلاش می‌کردند تا هرچه بیشتر نقاشی‌های خود را کپی دقیقی از واقعیت پدیدآورند؛ علاقه‌ای که به گفته کریم امامی، تاریخ‌دان هنر، از دوران تیموری در میان هنرمندان ایرانی وجود داشت. حرکت صنیع‌الملک به زودی پسر برادرش، محمد غفاری معروف به کمال‌الملک، را به هنرمند نقاشی مبدل کرد که دقیق‌ترین ارائه‌های رنگ روغن را از واقعیت می‌کشید.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: کمال‌الملک نخستین مکتب هنری به سبک غربی را در ایران راه‌اندازی کرد. او با تحصیلات و نگرش آکادمیکش، و پس از بازگشت از اروپا در ۱۹۱۱، نقاشی ایران را از محدودیت‌های مرسوم در دربار قاجار، رهایی داد و برای نخستین بار واقع‌گرایی به سبک اروپایی را تجربه کرد. نگاه کمال‌الملک به مدرنیته، نگاهی تحسین‌آمیز به سیر تاریخ اروپا بود. وی ارائهٔ هنر جدید در ایران را، پیروی از سبک هنری کلاسیک واقع‌گرای اروپایی می‌دانست و در هنر خود برای آوانگارد بودن، واقع‌گرایی را گاه با مقصودهای سیاسی در درهم می‌آمیخت. در نقاشی نامدار «تالار آینه» وی، ناصرالدین شاه همچون شخصیتی اسیر کاخ پرزرق و برق خود، و در ابعاد کوچک به نسبت بزرگی کاخ به تصویر کشیده‌است. تحصیلات غربی کمال‌الملک اگرچه به خوبی او را با هنر کلاسیک اروپا آشنا کرد، اما بازگشت وی به ایران و علاقه شدید و پشتیبانی شاهان قاجار از هنر وی، او را از پیگیری سبک‌های هنری جدیدتری که در همان هنگام در غرب در حال رشد بودند، بازداشت. در عین حال، از آنجا که کمال‌الملک چهرهٔ بسیار معتبری در دربار شاهان ایرانی بود و شاگردان بسیاری را تربیت کرد، سبک هنری واقع‌گرای او تا دهه‌های متوالی بر نقاشی ایران سایه افکند و مانع از ارائه و پذیرش سبک هنری دریافت گرا شد. با مرگ کمال‌الملک در ۱۹۴۰ میلادی، نزدیک به بیست سال طول کشید تا مکتب نو–سنت‌گرای «سقاخانه» جای مکتب وی را بگیرد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: واپسین سال‌های دودمان قاجار شاهد کمرنگ شدن پشتیبانی حکومت از هنر درباری بود. هنرهای زیبا و پرهزینه‌ای چون آینه‌کاری و نماد سازی‌های نذری–مذهبی و «پرده‌سازی» عاشورایی پیگیری نشدند. البته، تعدادی از آن‌ها تنها در میان مردم عامه توانستند به موجودیت خود ادامه دهند. اما نابودی هنر دولتی در این دوره باعث پاک شدن آن از تاریخ هنر ایران نشد و پیامدهای آن از دو راه هنر مدرن در ایران را تحت تأثیر قرار داد: هنر بازاری و قهوه‌خانه‌ای بعدها راه را برای برداشت آزاد از خود توسط هنرمندان مکتب سقاخانه و ارائه یک مکتب اصیل ایرانی باز کرد؛ و نقاشی سبک اروپایی مورد توجه در دربار قاجار باعث ورود هنرمندان نوگرا به بازار هنری ایران و تبادل فرهنگی ایشان با جریان‌های اروپایی شد. برای نمونه، رسام ارژنگی و برادرش میرحسین، اگرچه همچون کمال‌الملک در دربار حضور نداشتند، ولی همچون او روش رئالیستی اروپایی را پی گرفتند و به دلیل سابقهٔ تحصیل در روسیهٔ تزاری، برخلاف کمال‌الملک که تا پایان عمر به روش واقع‌گرایانه خود وفادار ماند، به تجربه فرم‌های امپرسیونیستی و پست‌امپرسیونیستی هنرمندان روس پرداختند. این دو از جمله گروهی از هنرمندان دانش‌آموخته ایرانی در روسیه و گرجستان، و ساکن تبریز، بودند که نقش مهمی در سیر روند مدرن شدن هنر در ایران داشتند، اما نقششان در طول تاریخ به دلیل ارتباط آذربایجان با روسیهٔ تزاری و شوروی کمتر مورد بررسی قرار گرفت. با به پایان رسیدن دودمان قاجار و آغاز دودمان پهلوی در ۱۹۲۵، رضاشاه پهلوی بر خلاف شاهان قاجار، که کمابیش از مدرنیسم استقبال می‌کردند بدون آنکه خود سیاست تشویقی مشخصی درباره‌اش داشته باشند، سیاست‌های خود را بر پایه مدرن‌سازی زیرساخت‌های کشور، از جمله ارتش و آموزشگاه‌ها، بنا گذاشت. این دوره‌ای بود که با اجازهٔ دولتی، بسیاری از مستشرقان و باستان‌شناسان غربی دسترسی گسترده‌ای به ایران پیدا کردند و اکتشافات فراوانی در هگمتانه و تخت جمشید صورت گرفت و نه تنها دربار، که تعداد زیادی از روشن‌فکران ایرانی را به اندیشهٔ بازیابی شکوه گذشتهٔ ایران با پذیرش پیشرفت‌های معاصر و حرکت به سوی مدرنیسم انداخت. هنرشناسان آلمانی و فرانسوی چون ارنست هرتسفلد، آندره گودار، و آرتور پوپ آمریکایی دریچهٔ آشنایی ایران با بازار هنر جهان را باز کردند و در بنیان‌گذاری نخستین موزه ایران، موزه ایران باستان، و نمایش گذشتهٔ ایران نقش داشتند. پوپ خود در سخنرانی تأثیرگذاری که در سال ۱۹۲۵ در انجمن آثار ملی ایران در برابر رضاشاه داشت، بر اهمیت زنده ساختن هنر برای بازیابی رونق اقتصادی و سیاسی ایران تأکید کرد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: در این دوره، آموزش هنر گسترش یافت و آموزشگاه‌های متعدد به همراه دانشکده‌های هنری گشایش یافتند. دولت همچنین بر سیاست دوگانهٔ خود بر مدرن ساختن هنر در کنار باورش بر تاریخ پرشکوه کشور تأکید داشت. آموزشگاه‌های این دوره به سبک فرانسوی بنا شدند؛ سبکی آموزشی که در آن بر توانمندی‌های مهارتی و بازآفرینی هنر به جای پیگیری تخیل و ابراز شخصی تأکید می‌شد. به عنوان بخشی از برنامهٔ دولت در زنده ساختن هنر در کشور، بهترین هنرمندان از سراسر کشور به تهران آورده می‌شدند. در این هنگام، مدرسه صنایع مستظرفه به ریاست حسین طاهرزاده بهزاد بخشی با عنوان «هنرهای جدیدیه» در کنار بخش «هنرهای قدیم» گشود. هنرهای قدیم بر نقاشی مینیاتور، فرش‌بافی، و کاشی‌گری با نظارت هادی تجویدی تمرکز داشت، و هنرهای جدیدیه به آموزش سبک کمال‌الملکی زیر نظر علی‌محمد حیدریان و حسین شیخ می‌پرداخت. طاهرزاده بهزاد کارهایی همچون نقش «بهرام گور در شکار» در کاخ سعدآباد تهران و نگارهٔ تالار اصلی در کاخ مرمر را اجرا کرد، که در نخستی، پیوند معماری نوین ایرانی در کنار نقاشی شبه قهوه‌خانه‌ای مشهود است و در دومی تلاش برای پیوند ایران کهن با دستاوردهای مدرن شاهنشاهی پهلوی. به خاطر این کارها، او را می‌توان بنیان‌گذار نوگرایی پهلوی دانست.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰، دانش‌آموختگان «دانشکده هنرهای زیبا» – که بسیاری از ایشان برای دانش‌اندوزی به اروپا سفر کرده بودند – نقش مهمی در ارائهٔ کارهای هنری اروپا در ایران و بومی‌سازی آن‌ها پس از جنگ جهانی دوم داشتند. به باور رویین پاکباز، دانشکده هنرهای زیبا را که در سال ۱۹۴۰ گشایش یافته بود، می‌توان نقطهٔ آغازین جنبش‌های هنری نوین در ایران دانست. این دانشکده از ادغام دو آموزشکده مدرسهٔ صنایع مستظرفه و دانشکدهٔ معماری پدید آمد. اگرچه آندره گودار و چندین استاد غربی در این دانشکده فعالیت داشتند، اما تا سال ۱۹۴۲ و برکناری رضاشاه پهلوی از قدرت، گرایش به هنر نوین در این دانشکده دنبال نمی‌شد. در سال ۱۹۴۹، گودار از ریاست این دانشکده کناره‌گیری کرد و جای خود را به محسن فروغی، معمار برجسته ایرانی، داد که تا ۱۹۶۲ به ادارهٔ این آموزشکده پرداخت.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: در ۱۹۴۶ و به هنگام نخستین نمایشگاه هنری انجمن فرهنگی ایران و شوروی از هنر نوین ایران، کشش به سبک‌های جدیدتری چون دریافت‌گری دیده می‌شد. با این حال، از آنجا که هنر نوین اروپایی برای مردم ایران جدید و ناشناخته به‌شمار می‌آمد، نخستین تلاش‌های پیش‌گامان آن هنر در ایران به سوی آشنا ساختن بیشتر مردم کشور با نوگرایی بود. محمود جوادی‌پور، حسین کاظمی، و جلیل ضیاءپور از جمله این پیش‌گامان بودند که اقدام به راه‌اندازی نخستین گالری‌های هنری در ایران کردند. کاظمی به‌همراه منوچهر یکتایی و احمد اسفندیاری نیز آغاز به تدریس در دانشکده هنرهای زیبا کردند. در همین هنگام، هنرمندان نوگرای ایرانی چندین محفل هنری را از جمله انجمن هنری خروس جنگی و گالری‌های آپادانا و صبا راه‌اندازی کردند. گالری آپادانا نخستین گالری از نوع خود در ایران بود که اگرچه عمر کوتاهی از ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۰ داشت، اما با ارائهٔ کارهای حسین کاظمی و هوشنگ پزشک‌نیا گامی آغازین در نشان دادن آثار هنرمندان نوین در ایران گذاشت. محمد جوادی‌پور، بنیان‌گذار آپادانا، خود از پیشگامان هنر دریافت گرا و آبستره در ایران به‌شمار می‌رفت. همچنین، اغلب گالری‌های نسل نخست در ایران را زنان راه‌اندازی کردند؛ زنانی چون معصومه سیحون که خود نقاشانی نوگرا و هنرمند بودند. ضیاءپور از جمله تأثیرگذارترین چهره‌های نخستین نسل هنرمندان نوگرای ایرانی بود که بعدها لقب «پدر نقاشی مدرن ایران» را دریافت کرد. مهم‌ترین اقدام وی پس از بازگشت از پاریس در سال ۱۹۴۸، راه‌اندازی مجله خروس جنگی بود که نشریه‌ای برای ارائه نقاشی، موسیقی، شعر، و ادبیات نوین شد. نوشته‌های او در خروس جنگی آغازگر نگاهی جدید به هنر نوین در ایران شد و فضا را برای منتقدانی چون مارکو گریگوریان، پرویز ناتل خانلری، نادر نادرپور، بهروز صوراسرافیل، اکبر تجویدی و احسان یارشاطر برای نقد هنری آثار هنرمندان ایرانی باز کرد. مجله خروس جنگی دو دوره داشت، که در دورهٔ دوم آن در خرداد سال ۱۹۵۱، مانیفستی با عنوان «سلاخ بلبل» منتشر کرد که در آن به شدت به ابتذال هر دو هنر کلاسیک و «ایدئولوژیک مدرن» تاخت. این مانیفست در تقابل با مخالفت‌های هنرمندان کلاسیک واقع‌گرا (هوادار کمال‌الملک) و مینیاتوریست ایرانی، و نیز هنرمندان توده‌ای طرفدار درک پذیر کردن هنر برای عامه بود. ضیاءپور خود به همراه محمود جوادی‌پور در کارگاه آندره لت با کوبیسم آشنا شدند. او شیفته و دنباله‌روی صرف هنر غربی نبود، بلکه سنت‌های تصویری قدیم را با تکنیک‌های کوبیستی درآمیخت. تصویر زنان بومی ایرانی در پیش‌زمینه‌های کاشی‌کار (موزاییکی) از جمله مشخصه‌های هنر ضیاءپور بودند. او هوادار شدید کوبیسم بود و در نوشته‌های بسیاری که از خود به جای گذاشت، نقش مهمی در آشنا کردن مردم و هنرمندان ایرانی با تعریف هنر مدرن اجرا کرد. او از نخستین هنرمندان ایرانی به‌شمار می‌رفت که با نقدی صریح به بازآفرینی کورکورانه هنر نگارگری قدیم ایران (مینیاتور) تاخت. در کنار ضیاپور، هوشنگ پزشک‌نیا نقش مهمی در آشنا ساختن جامعه هنری ایران با سبک‌های نوین اروپایی داشت. پزشک‌نیا، تحصیل کرده استانبول، آشنایی عمیقی با اکسپرسیونیسم اروپایی داشت و با پیوند فکری که به جریان چپ داشت، در نقاشی‌های خود به طبقه کارگر ایران اشاره کرد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: در ۱۹۵۰، گریگوریان که از دانش‌آموختگان مکتب اکسپرسیونیسم ایتالیایی بود، گالری استیک را در تهران راه‌اندازی کرد؛ جایی که در آن به ارائهٔ کارهای هنرمندان ایرانی و نیز آموزش هنر به دانشجویان می‌پرداخت. گریگوریان همچنین با تأثیری که از مکتب مینیمالیست و تجسمی نیویورک در سفرهایش گرفته بود، کاه و گل و پلی‌استر را در کارهایی به کار برد که یادآور نماهای کاهگلی سنتی ایران در قالب‌های آبستره هندسی بودند؛ وی همچنین از پیشگامان راه‌اندازی نخستین دوسالانه هنر ایران در ۱۹۵۸ بود. این دوسالانه در محوطه کاخ گلستان و با پشتیبانی «اداره هنرهای زیبا» (بعدها وزارت فرهنگ و هنر) برپا شد و در سه دوره پس از آن، تنها کارهای هنرمندان ایرانی را پذیرا بود. این دوسالانه‌ها تا پنجمین دوره خود در ۱۹۶۶ ادامه داشتند، اما پس از آن به دلایلی که هیچ‌گاه مشخص نشد، تعطیل شدند. تعطیلی این دوسالانه‌ها اما باعث کم شدن ارتباط هنرمندان ایرانی با یکدیگر نشد و با گشایش «باشگاه هنرمندان» توسط کامران دیبا، پرویز تناولی و رکسانا صبا تماس میان هنرمندان نوگرا بیشتر شد. این باشگاه که در سال ۱۹۶۷ گشایش یافت، محفلی برای تبادل آرای هنرمندان نسل جدیدتری شد که بعدها از جمله نامدارترین هنرمندان معاصر ایران شدند. باشگاه همچنین محیط مناسبی برای پیدا شدن استعدادهای هنرمندانی شد که از لحاظ مالی توانایی بالایی نداشتند و گاه اقدام به فروش آثار خود در محوطه باشگاه می‌کردند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: در همین هنگام، هانیبال الخاص نوعی اکسپرسیونیسم روایی را با مضمون‌های اساطیری، مذهبی، و اجتماعی متداول کرد. او پس از بازگشت به ایران به تدریس در مدارس هنری پرداخت و سپس با برپایی گالری گیل‌گمش یکی از رهبران هنری نقاشان جوان شد. به عنوان یکی از تأثیرگذارترین هنرمندان تاریخ معاصر ایران، الخاص به رساندن پیام در نقاشی‌های فیگوراتیو خود پایبند بود و به هنرمندان و اندیشمندان معاصر ایرانی همچون نیما یوشیج، فروغ فرخ‌زاد و احمد شاملو اشاره می‌کرد. محسن وزیری مقدم نیز برای اولین بار در بی‌ینال دوم تهران با چند نقاشی غیر صوری و بی‌فام که از رم فرستاده بود، مورد توجه قرار گرفت. وزیری پس از این که به ایران آمد، شروع به تقویت جریان‌های انتزاعی کرد. هدف او دست‌یابی به ناب‌ترین بیان تجسمی بود. او در مجموعه "شن" خود، با دست گذاشتن بر روی بستری از شن، خطوط و اشکال انتزاعی پدیدمی‌آورد و سپس بومی آغشته به چسب را بر روی سطح می‌فشرد؛ تلاشی که وی برای رسیدن به «امضایی بشری» و تاریخی داشت. در ۱۹۷۰، او مجموعه تندیس‌هایی به صورت انتزاعی از جانوران پیشاتاریخی ساخت که در آن‌ها به بیننده اجازه داده می‌شد تا با تغییر شکل دلخواه تندیس، با فضای انتزاعی ذهن خود بیشتر آشنا شود. این کار، نخستین تلاش یک هنرمند ایرانی برای درگیر کردن بیننده در هنر تعاملی بود.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: بهمن محصص از جمله پیشروان اکسپرسیونیسم متأثر از هنر اروپایی (ایتالیا) در ایران بود. کارهای او با نمایشی استعاره‌آمیز و هجوآلود، اعتراضی به شرایط سیاسی ایران در دوران پادشاهی بود که وی را به همین دلیل در سال ۱۹۷۶ ممنوع از نمایش آثار کرد. در آثار فیگوراتیو وی، پیکره‌های بی‌قواره انسانی و جانوری شوم در فضایی سوررئال و تنها به تصویر کشیده شده‌اند. او پیکره‌های انسانی–جانوریش را هم بر روی بوم و هم به صورت مجسمه می‌آفرید و در آن‌ها با تخفیف حجم، فضایی اندوهناک و تهی از امید پدیدمی‌آورد. از آثار وی – که از پابلو پیکاسو و هنری مور تأثیر پذیرفته‌اند – به عنوان کامل‌ترین نمونه‌های نقاشی ایرانی به سبک نوین اروپایی نام برده می‌شود. از دیگر مجسمه‌سازان مطرح دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ می‌توان به ژازه تباتبایی اشاره کرد که با ابزارآلاتی چون چرخ‌دنده، فنر، میل‌لنگ و غیره، تندیس‌هایی از انسان‌های ماشینی خوشرو و دوست‌داشتنی می‌آفرید، که بازدیدکننده را به خنده وامی‌داشتند. با همین ابزارها، تباتبایی به بازسازی «خورشیدخانم» و دیگر نمادهای فرهنگ فولکلوریک ایران پرداخت.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: بهجت صدر، هنرمند دانش‌آموخته در ایتالیا، به ارائه آثار آبستره متأثر از هیجان‌نمایی ایتالیایی (در جنبش آرته اینفورمال) پرداخت. او در کارهای خود به آزمودن آزاد ماته، ظاهر و روند شکل‌دهی به نشانه‌ها می‌پرداخت و از مواد گوناگونی چون آلومینیوم، کاغذ، و چوب بهره گرفت. لایه‌های چندگانه رنگ بر روی هم با خط‌هایی خطاطی وار که تصویر را مشبک می‌کردند، از جمله مشخصه‌های کاری وی بودند. آثار او از جمله نخستین کارهای معاصر ایرانی بودند که در سفری به دور ایالات متحده در ۱۹۶۲، مردم این کشور را با هنر معاصر ایران آشنا کردند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: ایران درودی، دانش‌آموخته در اکول ده بوزار پاریس، دیگر هنرمندی بود که اکسپرسیونیسم را با روش خود در ترکیب آن با فضاهای سورئالیستی به هنرمندان ایرانی نشان داد. درودی در کارهای خود از طبقات چندلایه نور بهره می‌گیرد و با پررنگ کردن نقش نور، در نقاشی‌های آبستره فیگوراتیوش به تدریج عنصر فیگوراتیو را حذف می‌کند تا پراکنش نور عنصر اصلی و حاکم شود.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: گیتی نوین (ناتوران)، پس از نمایشگاه‌هایش در گالری‌های نگار و سیحون که به جستجو در فضاهای شعری می‌پرداخت و شرکت در نخستین نمایشگاه بین‌المللی ایران رهسپار هلند شد. او پس از نمایشگاه‌هایش در هلند و انگلستان به کانادا مهاجرت کرد و در اتاوا جنبش ترانسپرسیونیزم یا فراانگاشت را پایه نهاد. «تاریخ طراحی گرافیک» او به زبان انگلیسی در ۸۴ فصل اینک در بسیاری از دانشکده‌های هنری جهان به عنوان مرجع تدریس می‌شود. همچنین وی «کتاب تاریخ گرافیک در ایران» را تألیف کرده‌است.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: امین الله رضایی نخستین کسی بود که نقاشی فراواقع‌گرایی (سوررئالیسم) را به ایران وارد کرد.به همین خاطر برخی او را پدر نقاشی فراواقع‌گرایی (سوررئالیسم) در ایران می دانند. او خود در این مکتب دارای سبک خاصی بود.نقاشی‌های رضایی از آثار سوررئالیستی و نمادگرا تا به اصطلاح کاریکاتورهای طنز سیاه و متفکرانه را شامل می‌شود. مضمون سیاسی، و فرم آناتومیک دقیق و پرپرداخت، ترکیب اندام انسانی و جانوری یا تغییر شکل بدن در نقاشی‌های او دیده می‌شود.امین‌الله رضایی در اولین نمایشگاه بین‌المللی تهران در پیش از انقلاب برنده بورسیه شش ساله فرانسه و پنجاه هزار تومان پول نقد از طرف حکومت شد ولی آن را نپذیرفت. وی همچنین برنده دیپلم افتخار در رشتة صنایع‌دستی از کارگاه‌های صنایع‌دستی شهر بنگلور هند از مجموعه تبادل فرهنگی آسیایی شد. نقاشی‌های رنگ روغنی او در نمایشگاه سوررئالیست‌ها در نگارخانه‌ی تخت جمشید در جشن هنر شیراز به نمایش درآمده است.نقاشی‌های رضایی، مجموعاً در بیست و هفت نمایشگاه اختصاصی و گروهی به نمایش گذاشته شده‌اند.معروف‌ترین آن‌ها در نشریات کانون نویسندگان ایران نیز به انتشار رسیده است. اثر گفتگوی تمدن‌ها در دوسالانه از سوی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران به عنوان اثر برگزیده انتخاب شد و تندیس ویژه به او اهدا گردید.نام او در فهرست مجموعه تبادل فرهنگی آسیایی وجود دارد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: بهمن محصص، از دیگر نقاشان این مکتب است. هرچند او از پیشروان سبک اکسپرسیونیسم متأثر از ایتالیا است و بیشتر کارهایش نیز اکسپرسیون هست اما تعدادی از کارهایش با توجه به شرایط هنری ایتالیا به سوررئالیسم گرایش یافت.در آثار فیگوراتیو وی، پیکره‌های بی‌قواره انسانی و جانوری شوم در فضایی سوررئال و تنها به تصویر کشیده شده‌اند. او پیکره‌های انسانی–جانوریش را هم بر روی بوم و هم به صورت مجسمه می‌آفرید و در آن‌ها با تخفیف حجم، فضایی اندوهناک و تهی از امید پدیدمی‌آورد. از آثار وی – که از پابلو پیکاسو و هنری مور تأثیر پذیرفته‌اند – به عنوان کامل‌ترین نمونه‌های نقاشی ایرانی به سبک نوین اروپایی نام برده می شود. نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای در ایران از تاریخچه طولانی برخوردار هستند و نگارگری‌های با شمایل مذهبی (شامل رویدادهای مربوط به کشته شدن امام سوم شیعیان، حسین بن علی در روز عاشورا، یا ملی (شامل نبردهای شاهنامه و رشادت‌های قهرمانان ملی ایرانی چون رستم) از دوران صفویه و به ویژه قاجاریه، در ایران مرسوم بودند. اگرچه با ورود مدرنیته به ایران و کمرنگ شدن نقش قهوه‌خانه‌های سنتی در کشور، نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای نیز کمتر مورد توجه قرار گرفتند، اما ریشه‌های ملی–مذهبی آن‌ها نسلی از هنرمندان ایرانی را ترغیب کرد تا با پیوند مدرنیسم و سنت، جنبشی را پدید بیاورند که در کلام کریم امامی، "سقاخانه" نام گرفت.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: ریشه‌های جنبش نوین سقاخانه در ایران را می‌توان در دهه ۱۹۶۰ یافت؛ هنگامی که حلقه‌ای از هنرمندان ایرانی – از جمله پرویز تناولی، زنده‌رودی، پیلارام، و اویسی – اقدام به بازگشت به هنر فولکلور ایران با دیدگاه مدرن کردند. تناولی در بازگشت دوم خود به ایران از ایتالیا، به زنده بودن روح هنر فولکلور دینی در میان طبقه‌های پایین‌تر مردم ایران و پرهوادار بودن این هنر پی برد. او اقدام به گشایش کارگاه هنری خود با نام «آتلیه کبود» کرد؛ جایی که در آن شاعران و هنرمندان بسیاری با هم دیدار و تبادل دیدگاه می‌کردند، و هنرمندانی چون زنده‌رودی در آن نمایشگاه برپا می‌کردند. چنین تبادل آرایی نخستین جرقه‌های مکتب نوین سقاخانه در ایران را رقم زدند. این، مصادف با هنگامی شده بود که به دلیل پیامدهای کودتای ۲۸ مرداد، نه تنها تب گریز از مکتب‌های هنری غربی در ایران و یافتن شیوه‌ای ایرانی در هنر نوین بالا گرفته بود، بلکه با ازدواج فرح پهلوی – که از جمله پشتیبانان مهم هنر مدرن در ایران به‌شمار می‌رفت – با محمدرضاشاه، دربار به تشویق و پشتیبانی از هنر ملی نوگرا پرداخت.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: حسین زنده‌رودی نقشی مهم در گسترش و شناخت این مکتب هنری داشت و نقاشی‌های او از شمایل مذهبی و لباس‌های تعویذدار از نخستین کارهای بدیع در این زمینه بودند. او نخستین هنرمند مکتب سقاخانه به‌شمار می‌رفت و در طرح‌های آغازین خود، داستان‌های کربلا را با شیوه‌ای ساده و به دور از تکلف به تصویر کشید. المان‌های خطاطی با حروف ابجد و همچنین اعداد و نویسه‌های درهم‌تنیده که شکلی دعاگونه به اثر می‌دهند، از جمله مهم‌ترین شاخص‌های کارهای او بوده‌اند که به خاطرشان تحسین بسیاری از منتقدان هنری را برانگیخت و جایزه‌های هنری گوناگونی را دریافت کرد. منصور قندریز از نمادهای عرفانی در کارهای نیمه آبستره خود بهره گرفت؛ آثاری که در آن‌ها نقش‌مایه‌های ایرانی و عشایری در فرم‌های نوین به تصویر کشیده شده‌اند. نقش‌مایه‌های مذهبی چون «دست عباس» به کرات در آثار او دیده می‌شوند؛ اگرچه از دیگر نمادهای غیرمذهبی متأثر از پل کله و خوان میرو نیز بهره می‌برد. او از جمله تأثیرگذارترین هنرمندان ایرانی بود که در طی عمر کوتاه خود به پیشرفت مکتب سقاخانه کمک بزرگی کرد و بعدها گالری قندریز در تهران به یادش نام‌گذاری شد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: ناصر اویسی، زنان سلجوقی و قاجار را با ترکیبی از خطاطی و قلمکاری، در کنار یا سوار بر اسب، به تصویر می‌کشید و در کارهای خود از طلا و نقره بهره می‌گرفت. نقش‌های «خورشیدخانم» او از جمله نامدارترین نقش‌های زنان سنتی ایران هستند. این نقش‌مایه‌ها، صادق تبریزی را، که نقاشی‌های مینیاتوری و فولکلور خود را بر روی پوست بوم می آفریند، تحت تأثیر قرار دادند. مسعود عربشاهی اگرچه ارتباط اندکی با مکتب سقاخانه داشت، اما از نقش‌مایه‌های ایران باستان در دوران هخامنشی و آشوری و بابلی بهره گرفت، تا نقش‌هایی الهام گرفته از تاریخ ایران و گذشته دور آن را بیافریند. در آثار او، نشان‌های نمادین از همه نقاط میان‌رودان و مصر باستان به چشم می‌خورند و کارهایش رنگ و بوی مذهب شیعه را ندارند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: مکتب سقاخانه برآمده از جستجوی «روش ایرانی بدیعی» بود که اگرچه عمر کوتاهی داشت، اما تأثیر آن چنان بود که تا دهه‌ها پس از خود، هنرمندان بی‌شماری به آفرینش آثار شبیه و تکراری الهام‌گرفته از آن پرداختند. برای نسل نوینی از هنرمندان ایرانی که نه آنچنان هوادار پیروی از مکاتب هنری غرب بودند، و نه به دلیل صلب بودن چارچوب‌های هنر متکی بر آثار هخامنشی، ساسانی، و حتی صفوی خواهان زنده کردن «هنر ملی» بر پایه آن‌ها بودند، سقاخانه محیط مناسبی پدید آورد تا از گنجینه عظیم نقش‌مایه‌های کهن ایرانی به سادگی بهره گیرند. با گذر کوتاه زمانی از آغاز خود اما، بنیان‌گذاران سقاخانه از شاخصه‌های اصلی مکتب عبور کردند و به پیگیری روش‌های منحصر به خود پرداختند. از جمله تأثیرگذارترین این شخصیت‌ها، پرویز تناولی بود که در واکنش به آنانی که تلاش می‌کردند هنر خود را به هر نحوی به «مکتب» سقاخانه وصل کنند، آغاز به آفرینش مجموعه "هیچ" پرداخت و خود را هنرمند «هیچ ساز» نامید تا بر پوچی غالب بر بازار هنر در آن هنگام اعتراض کند. این حرکت او پس از مدتی به «دیوار سازی» رسید؛ تندیس‌هایی به شکل دیوار و منبر که با حروف الفبا آراسته شده بودند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: به موازات ابداع ساختارهای جدید خطاطی در مکتب سقاخانه، خطاطان بیرون از آن نیز آثار خطاطی نوینی پدیدآوردند که ترکیبی از نقاشی و بهره‌گیری از خطاطی در قالبی آزاد و جدا از کاربردهای زیبایی‌شناختی پیشین آن بودند. از این جهت، این آثار را که بعدها «نقاشیخط» خوانده شدند، می‌توان زاییده مکتب سقاخانه نامید. بسیاری از این خطاطان خود در آفرینش خطاطی‌های مرسومی چون نستعلیق چیره‌دست بودند، پیش‌زمینه سنتی در خطاطی داشتند، و الهام خود را از هنرمندان دوران قاجار و شیوه‌های نوین گرفتند. گرچه اقبال بسیار به آثار نقاشیخط پس از سقاخانه، آن را در دوره معاصر به شهرت بین‌المللی رساند، اما به باور عده‌ای از تاریخ‌دانان هنر، نقاشیخط را می‌توان در تاریخ خطاطی ایران به شیوه‌های مختلف یافت و هنرمندان خطوطی چون طغرا در گذشته نیز آثاری به همین سبک تولید می‌کرده‌اند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: از میان پیشروان مکتب سقاخانه، حسین زنده‌رودی را می‌توان از جمله پیشگامان نقاشیخط در ایران نیز دانست. پس از ۱۹۶۳، کارهای وی بر روی نقاشیخط متمرکز شدند. او اگرچه از جمله خوشنویسان نبود، اما در تلاش برای بهره‌گیری از اشکال و فرم‌های درهم‌تنیده حروف خط فارسی برای ایجاد فضاهای آبستره و نیز نقش‌های با تم مذهبی، آغازگر نقاشیخط نوین شد. در آثار او، خط معنای کلاسیک خود را در انتقال مفهوم، گاه در عین از دست دادن، حفظ می‌کند؛ در ریتم‌های موزونی که نقاشیخط‌های او از آثار حافظ در خود دارند، رقص واژگان با رقص عرفانی صوفیان در هم آمیخته می‌شوند. کار او بر روی قرآن که در آن خطاطی‌ها با حالتی موزون به ارائه تصویر نوینی از کتاب مقدس مسلمانان می‌پردازند، برنده جایزه زیباترین کتاب سال یونسکو در ۱۹۷۲ شد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: فرامرز پیلارام روش زنده‌رودی در ترکیب نقاشی و خطاطی را دنبال کرد و ترکیب‌های حروف، جملات، و ساختارهای هندسی را بر بوم‌های با ابعاد بزرگ خلق کرد. او که خود خطاطی چیره‌دست بود، از خط‌های بزرگ و مُهر در کارهایش بهره می‌گرفت. در بعضی آثار او به دلیل تغییر شکل بسیار در شکل حروف، رابطه فرم و محتوا از میان رفته و خطاطی وی تنها به «حرکتی در بطن سطوح رنگی» تبدیل شده‌است.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: رضا مافی از جمله نخستین کسانی بود که با پیش‌زمینه‌ای مذهبی و برآمده از خانواده‌ای خطاط، به تمرین بر روی خط نستعلیق و پدیدآوردن فرم‌های جدید پرداخت. مافی روشی مینیمالی و ساده درکشیدن واژگان و حروف برگزید و برای نخستین بار در ایران، در طی نمایشگاهی که در گالری سیحون در تهران برگزار کرد، خطاطی سنتی ایرانی را بر روی بوم نقاشی آورد. در روش مینیمالی خود، او از آثار سهراب سپهری الهام گرفت و شعرهای هنرمندان معاصر ایرانی را دست‌مایه بسیاری از کارهای خود قرار داد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: نوآوری در خطوط نستعلیق، نسخ، و شکسته در بهترین شکل خود در کارهای محمد احصایی نمایان شد. همچون مافی، احصایی نیز از خانواده‌ای مذهبی می‌آمد که خطاطی را به روش سنتی خود دنبال می‌کردند. احصایی به زیبایی‌های دیداری این خطوط و حرکت موزون حروف در آن‌ها توجه کرد و این حرکت ریتم‌دار را در ساختارهای نقاشی به کار برد. نقاشیخط‌های بزرگ و قدرتمند او از اشعار شاعرانی همچون حافظ و عمر خیام صورت‌های رمزآلود و عرفانی سخن این شاعران را با روش مدرن بر بوم نقاشی آوردند و ذات وهم گونه‌شان را به بهترین نحو به نمایش گذاشتند. از احصایی به عنوان یکی از مهم‌ترین چهره‌های هنر معاصر ایران و بزرگان تکنیک نقاشیخط نام برده می‌شود.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: توجه به طبیعت ایران و سازه‌های کهن روستایی آن در میان نخستین نسل‌های هنرمندان معاصر ایرانی به نوعی تلاش برای بازگشت به ریشه‌های فردی و فرهنگیشان بوده‌است. مارکو گریگوریان در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، کاهگل را به عنوان ماتهٔ کاری خود برگزید و آثاری پدید آورد که دیوارهای کاهگلی خانه‌های روستایی ایران را تداعی می‌کردند. او مخالف هر دو هنر کلاسیک پیرو کمال‌الملک و کوبیسم وارداتی بود، و تلاش داشت تا دریافت خود را به صورتی مدرن اما وام گرفته از غرب ارائه دهد. موضوعات آبستره او شامل منظره دشت‌های خشکیده ایران از نزدیک تا زمین‌های شخم زده می‌شدند. بهره‌گیری از گِل در کارهای او همچنین گاه به شکل آبستره کامل و بازی حجمی با ماته بوده‌اند و گاه دارای چارچوب و خطوط هندسی هستند. آثار او در میان کارهایی از هنرمندان ایرانی قرار می‌گیرند که بعدها با عنوان «سبک کاهگلی» شناخته شدند. از دیگر هنرمندان سبک کاهگلی می‌توان به پرویز کلانتری اشاره کرد. وی خانه‌های روستایی ایران را بر روی بوم نقاشی برد و با گِل، کاه، و گاهی کاشی، منظره‌های سنتی زادگاه خود زنجان را به تصویر کشید.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: سهراب سپهری – که بیشتر به خاطر شعرهای نیمایی‌اش شناخته می‌شود – اما دیدگاهی بدیع و شعرگونه به طبیعت داشت که در آن، اجزای طبیعی در شکل حقیقیشان کشیده شده‌اند و نه به عنوان ارائه‌ای با زرق و برق از هنرمند. مجموعه نقاشی‌های «درخت» او به سادگی و با رنگ‌های خاکی چون قهوه‌ای و اخرایی و سایه قلم‌های مشکی کشیده شده‌اند و نشانگر شاعرانگی عرفانی او – که متأثر از مکتب ذن بوده‌است – هستند که به شکلی مینیمالی به تصویر کشیده شده‌اند. سپهری نقاشی خودآموخته و از معدود هنرمندان ایرانی بود که نگاه به شرق (ژاپن و هند) داشت. رویکرد وی به مدرنیسم، بازگشت به ریشه‌های کویری خود (کاشان) در فضایی عرفانی به ساده‌ترین شکل ممکن بود. اشراق و عرفان در کنار «بازگشت به اصل» خود در کارهای ابوالقاسم سعیدی نیز به چشم می‌خورد. در نقاشی‌های خود درختان برگ‌دار را به شکلی نیمه آبستره به تصویر می‌کشد که نمایشگر لحظات متوقف‌شده‌ای از زمان یک درخت یا باغ رؤیایی هستند. برگ درختان و خورشید به همراه تلألو نور آن در آثار وی، با دایره‌های رنگین کشیده می‌شوند. درخشش رنگ‌های گوناگون گل‌ها و درختان در آثار سعیدی، نمایشی باشکوه از بهشت موعود هستند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: گشایش موزه هنرهای معاصر تهران در سال ۱۳۵۶ ه.خ باعث ورود جدی ایران و هنرمندان آن به بازار هنر معاصر در جهان شد. با تاج‌گذاری فرح پهلوی، دربار و حکومت ایران رویکرد مثبتی به هنر نوین پیدا کردند. این هنگامی بود که نه تنها هنر تاریخی ایران در شکل فرش و مینیاتور توسط حکومت از درون و بیرون کشور خریداری می‌شد، بلکه هنر معاصر ایران و به ویژه غرب نیز توسط حکومت و نهادهای زیر نظر ملکه خریداری و نگهداری می‌شد. فرح پهلوی خود علاقه بسیاری به هنر نوین داشت و لیتوگراف‌هایی از هنرمندان غربی چون خوان میرو، مارک شاگال، ژرژ روئو و غیره را نگهداری می‌کرد. در این دوره، تعداد زیادی موزه در سراسر کشور ساخته شدند که بسیاری از آن‌ها به گردآوری هنر باستانی ایران می‌پرداختند. موزه فرش، موزه رضا عباسی، و موزه آبگینه که در خانه‌ای قدیمی مربوط به دوران قاجار بنا نهاده شده بود، همگی از موزه‌هایی بودند که از معماری و ساختاری نوین، اما الهام‌گرفته از هنر محلی ایران برخوردار بودند. به گفته فرح پهلوی، محمدرضا شاه پهلوی خود به هنر باستانی ایران و موسیقی سنتی علاقه‌مند بود و پشتیبانی کاملی از برنامه‌های فرهنگی از جمله گرایش ملکه به هنر نوین داشت.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: کامران دیبا، در خاطرات خود، ایده آغازین تشکیل موزه را به تجربه‌های شخصیش در آشنا شدن با هنر معاصر آمریکا و سپس تلاشش در ایجاد مکانی در ایران، مشابه با موزه‌های هنر معاصر رایج در غرب اشاره می‌کند. به گفته او، تنها کسی که به نظرش توانایی و علاقه انجام پروژه جاه‌طلبانهٔ ساخت موزه‌ای برای هنر معاصر را داشت، فرح پهلوی بود. ساخت این موزه در عین حال نشانگر اوج توجه حکومت پیشین ایران به هنر نوین بود. در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، افراد شاخصی در حکومت پهلوی اقدام به پشتیبانی از هنر و خرید آثار هنری کردند. مهرداد پهلبد، همسر شمس خواهر محمدرضا شاه، مدیر اداره هنرهای زیبا از جمله کسانی بود که در راه‌اندازی موزه هنرهای معاصر تهران نقش داشت. عباس هویدا، نخست‌وزیر ایران، نیز دارای مجموعه‌ای خصوصی از هنر ایران بود. افراد و مجموعه‌های دولتی و خصوصی دیگری چون سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران، احسان یارشاطر، سازمان‌های تابعه گروه صنعتی بهشهر و خاندان لاجوردی از جمله خریداران اصلی هنر نوین در کشور بودند. گشایش موزه هنرهای معاصر تهران را می‌توان نمایان‌گر اوج نگاه نوگرا در حکومت پادشاهی ایران دانست. مقدمات ساخت موزه از نزدیک به ۱۰ سال پیش از گشایش آن ریخته شده بود و «دفتر مخصوص شهبانو» برای مدت‌ها اقدام به خرید آثار هنری غربی و ایرانی می‌کرد. دستیاران و کارشناسان هنری دربار را کسانی چون کامران دیبا، آیدین آغداشلو، کریم پاشا بهادری، و دانا استاین تشکیل می‌دادند که با هزینه تأمین شده توسط سازمان برنامه و بودجه و زیر نظر مستقیم دفتر شهبانو اقدام به گردآوری آثار می‌کردند. معماری موزه توسط کامران دیبا و به شکل ترکیبی از معماری سنتی کویری ایران و معماری نوین انجام شد که از جمله مطرح‌ترین پروژه‌های معماری دوران معاصر در ایران به‌شمار می‌رود. تعدادی از تندیس‌های پرویز تناولی نیز در کنار تندیس‌های شاخصی از جاکومتی و مور و دیگر هنرمندان برجسته در محوطه موزه – که به پارک لاله می‌رسد – قرار داده شدند. برای مدتی کوتاه، نخست آغداشلو و پس از او دیبا، به سمت مدیریت موزه گماشته شدند و نخستین نمایشگاه‌گردانی موزه توسط دیوید گالووی انجام شد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: مجموعه آثار موجود در گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران را می‌توان بزرگترین مجموعه هنر معاصر مربوط به سده بیستم در بیرون از ایالات متحده آمریکا و اروپا دانست. تلاش دیبا در چرخش به سوی هنر جوان آمریکا، و به ویژه مکتب نیویورک، مجموعه‌ای از کارهای هنرمندان بسیار برجسته‌ای چون جکسون پالک، ویلم دکونینگ، اندی وارهول، سول لویت، فرانسیس بیکن، و جسپر جانز را گرد هم آورد. این مجموعه یکی از کامل‌ترین کلکسیون‌های هنر هیجان‌نمایی انتزاعی در جهان است و اگرچه پس از انقلاب چندان به نمایش گذاشته نشد، اما نسل‌های جوان هنرمندان ایران را با هنر آمریکا بسیار آشنا کرد. پس از دهه‌ها پنهان ماندن در گنجینه موزه، مجموعه آثار برای نخستین بار پس از انقلاب در دوران ریاست علیرضا سمیع‌آذر به نمایش گذاشته شدند؛ دورانی که ایران شاهد باز شدن فضای فرهنگی تحت ریاست جمهوری محمد خاتمی بود.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: وقوع انقلاب ۱۹۷۹ ایران و اندکی پس از آن، آغاز جنگ ایران و عراق در ۱۹۸۰، دوره‌ای از آشوب و بی‌ثباتی در کشور پدیدآوردند. اگرچه در دوره انقلاب، تعداد بسیار کمی از آثار هنری در ایران مورد تعرض قرار گرفتند، اما بعضی تندیس‌های مربوط به خاندان پادشاهی موجود در کاخ‌های ایشان و نیز نقاشی‌هایی که تحریک‌آمیز دانسته می‌شدند، نابود شدند. بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی که هم‌زمان با انقلاب پایه‌گذاری شده بود، مسئولیت پاسداری از گنجینه‌های هنری ایران را بر عهده گرفت. بنیاد، خود، تعدادی از پرتره‌های خاندان پهلوی را نابود کرد و تعداد زیادی آثار هنری مربوط به حکومت پیشین یا موجود در مجموعه وابستگان بدان را با قیمت‌هایی نازل در حراجی‌های تهران و اروپا فروخت، و باقی را در خزانه باقی گذاشت. بخشی از بنیاد، نقش حراج خانه‌ای را بازی می‌کرد که به آسان‌سازی فروختن این آثار در سکوت خبری و تأمین پول برای سازمان می‌پرداخت. در این میان، به گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران کمترین آسیب وارد شد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: نخستین پیامد انقلاب اسلامی در ایران و به حکومت رسیدن سید روح‌الله خمینی، پایان سیاست‌های هنری حکومت پیشین و حاکم شدن فضای سانسور و فشار بر بسیاری از هنرمندان و دگراندیشانی بود که آثارشان در قالب «هنر انقلابی» جای نمی‌گرفت.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: «انقلاب فرهنگی» علیه آنچه جمهوری اسلامی «امپریالیسم فرهنگی» غرب می‌دانست، اندک زمانی پس از انقلاب آغاز شد. انقلاب فرهنگی در پی جایگزینی فرهنگ ترویج شده توسط حکومت پهلوی با فرهنگ اسلامی شیعی و جایگزینی آن با «هنر متعهد» بود. تا سالیان متوالی، هنر غربی، فیلم‌ها و موسیقی‌های «منحط»، و هنرهایی چون رقص و باله و خوانندگی (زنان) محدود شدند؛ این محدودیت‌ها تحت عنوان رویکرد ضداستعماری انجام می‌گرفت. محدودیت‌هایی که بعضی از آن‌ها هنوز نیز برقرار هستند. تعدادی از مراکز فرهنگی مستقل از حکومت و گالری‌های هنری ناچار به بستن درهای خود شدند. هنرهای نقاشی و مجسمه‌سازی تا حد زیادی به حاشیه رانده شدند و فعالان آن به مهاجرت، تدریس یا مستند کردن هنر کهن ایران پرداختند. به گفته علیرضا سمیع‌آذر، در سال‌های آغازین انقلاب و بسته ماندن دانشگاه‌ها در دوران موسوم به انقلاب فرهنگی، هیچ‌گونه هنری جز «هنر انقلابی» از سوی حکومت تحمل نمی‌شد. این محدودیت‌ها شامل هنر نوگرا و مکتب بومی سقاخانه نیز می‌شدند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: به نوشته حبیب‌الله آیت‌اللهی هنرهای تصویری بعد از انقلاب اسلامی را می‌توان به دو دوره پیش از پایان جنگ ایران و عراق و پس از آن تقسیم کرد. در دوره نخست، گروهی از هنرمندان رویه هنر نوگرا متأثر از سبک‌های آمریکایی و اروپایی را که نامرتبط با مشخصه‌های انقلاب اسلامی بود ادامه دادند؛ دسته دوم سبک‌های شخصی خود را ایجاد کردند نظیر جواد حمیدی، پرویز کلانتری و احمد اسفندیاری؛ گروه سوم در حوزه هنری گرد آمدند و در پی ایجاد هنری متناسب با انقلاب اسلامی بودند. آن‌ها به جهت عدم آشنایی با سنت هنر اسلامی، عمدتاً از سبک واقع گرایی سوسیالیستی شوروی برآمده در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ بهره می‌جستند. این گروه مورد حمایت مراکز حکومتی بودند. گروه چهارم که در اقلیت بودند، در پی سبکی بودند که ریشه در سنت هنر ایرانی و هنر اسلامی داشت و مستقیماً از سبک‌های هنری غربی یا مضامین سیاسی استفاده نمی‌کرد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: هنرهای عکاسی و فیلم‌سازی اما، در هنگامی که نیاز به مستند کردن اوضاع به شدت متغیر کشور و صحنه جنگ بود، رشد کردند و هنرمندان نامی چندی از آن‌ها بالا آمدند. عکاسانی چون کاوه گلستان و عباس عطار عکس‌های ماندگاری از رویدادهای انقلاب گرفتند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: به موازات «هنرهای مردمی» که در شوروی، چین، کوبا، و مکزیک در هنگام انقلاب شکل گرفت، هنرمندان هوادار تغییر سیاسی در ایران نیز در سال‌های منتهی به انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ اقدام به آفرینش پوسترها، دیوارنگاری‌ها، و گرافیتی‌هایی کردند که در جهت انقلاب بودند. هنرمندانی چون آراپیک باغداساریان و هانیبال الخاص از جمله هنرمندانی بودند که در کارهای آن روزهای خود یا به آشکارا به مخالفت با حکومت شاه می‌پرداختند یا اندوه مردم در مرگ مبارزان و کشته‌شدگان خیابان را به تصویر می‌کشیدند. دیگرانی چون نیکزاد نجومی با الهام از انقلابیون مکزیک، به خلق آثاری تاریک از نمایش خفقان و استبداد پرداختند. هانیبال الخاص، تأثیرپذیرفته از جلال آل احمد، در دوران پهلوی نیز مخالفت خود را با حکومت و هنر وارداتی در کارها و نمایش‌های اعتراضیش نشان می‌داد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: در دوران انقلاب نیز، تعدادی از هنرجویان دانشکده هنرهای زیبا به صف مخالفان حکومت پادشاهی پیوستند و پس از انقلاب، پایه‌های جریانی هنری را ریختند که «هنر انقلابی–اسلامی» خوانده می‌شد. نخستین نمایشگاه این گروه از هنرمندان در زیرزمین حسینیه ارشاد در تهران برگزار شد. بانی این نمایشگاه که دانشکده هنرهای زیبا بود، پس از تهران، آن را در شهرهای دیگر ایران نیز به نمایش گذاشت. در بهار ۱۳۵۸ نیز نمایشگاه بزرگتری از آثار آنان در موزه هنرهای معاصر تهران به نمایش گذاشته شد. پس از نمایش موفق این آثار در حسینیه ارشاد، در ۱۳۶۰ گروهی از هنرمندان سازمان «حوزه اندیشه و هنر اسلامی» را پایه‌گذاری کردند که بعدها زیرمجموعه حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی شد و وظیفه اصلی‌اش پشتیبانی از هنر انقلابی و «متعهد» بود. با آغاز جنگ ایران و عراق در شهریور ۱۳۵۹، هنرمندانی که پیشتر در انقلاب شرکت داشتند، جذب دستگاه هنری–تبلیغاتی جنگ شدند؛ کسانی چون حمید قدیریان، علی وزیریان ثانی، مصطفی ندرلو، ناصر پلنگی، حبیب‌الله صادقی، کاظم چلیپا، حسین خسروجردی، و ایرج اسکندری که اغلب با نام «هنرمندان انقلابی» شناخته می‌شوند. از میان این افراد، تعدادی همچون چلیپا، صادقی، و خسروجردی بعدها عضو مراکز هنری حکومتی شدند و به مقام‌های دولتی دست یافتند. دو هدف هنر انقلابی–جنگی در این دوره، تلاش برای همراه کردن مردم با رویدادهای جبهه‌های جنگ و دعوت از آنان برای حضور در این جبهه‌ها، و نیز نمایش نمادین باورهایی همچون شهادت بود که به جبهه‌های جنگ زیبایی می‌بخشیدند. با بهره‌گیری از عناصر خیالی و ماورایی، هنرمندان انقلابی کوشیدند تا مفهوم‌های مبارزه و رشادت را بدون وارد شدن به روایت مستقیم از نبردهای جنگ و نشان دادن صحنه‌های خونین، به شکل روایی و نمادین به تصویر بکشند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: پس از پایان جنگ در ۱۳۶۷ و با آغاز "دوران سازندگی" در دو دوره ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی، تصاویر از جانبازان جنگ بر بسیاری از دیوارهای ایران نقش بستند. همچنین، آثار انقلابی و به‌ویژه دوران جنگ در موزه آثار شهدا به نمایش گذاشته شدند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: با روی کار آمدن محمد خاتمی و تغییر سیاست‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فضای بازتری برای هنرمندان ایجاد شد و ارتباط حکومت با هنرمندان نوگرای ایرانی و خارجی بیرون از کشور دوباره برقرار شد. پیشرو این امر، موزه هنرهای معاصر تهران بود که ارتباط با مراکز هنری خارجی و دعوت از هنرمندان خارجی و ایرانی بیرون از کشور را آغاز کرد. در این هنگام بود که برای نخستین بار پس از انقلاب، هنرمندان نوگرای ایرانی با پشتیبانی دولت در جشنواره‌های مطرح خارجی شرکت می‌کردند. تعدادی از هنرمندان نسل نخست نیز با بازگشت به کشور، در نمایشگاهی که به همت رویین پاکباز و رز عیسی برگزار شده بود شرکت کردند. زنده‌رودی، فرمان‌فرماییان، وزیری مقدم، تناولی، و منصوره حسینی از جمله این هنرمندان بازگشته بودند. پس از اندک زمانی، نمایندگان جوان هنر ایران در نمایشگاه‌های بین‌المللی حضور پیدا کردند و با همکاری علیرضا سمیع‌آذر و در سایه اندیشه «گفتگوی تمدن‌های» خاتمی، نخستین نمایشگاه هنر نوگرا و معاصر ایران در پس از انقلاب در انگلستان، و سپس در آمریکا به نمایش درآمد. این نمایشگاه – با عنوان «نسیمی از باغ ایرانی: هنر جدید از ایران» – توانست توجه منتقدان هنری و حتی سیاست‌مدارانی چون کاندولیزا رایس را به خود جلب کند. تعداد بسیاری نمایشگاه هنری دیگر پس از این دوره برگزار شدند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به نمایشگاه جامع انجمن آسیا از هنر نوگرای پیش از انقلاب ایران در سال ۲۰۱۳ یاد کرد. باز شدن دفترهای دو حراجی مهم کریستی در شارجه، و ساتبی در دوبی عامل مهم دیگری در ورود هنرمندان ایرانی به بازار جهانی در میانه دوم دهه ۲۰۰۰ میلادی به بعد بود.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: سال‌های دهه ۱۳۸۰ به بعد شاهد برآمدن نسلی از هنرمندان جوان ایرانی بود که به دلیل رشد و تحصیل در فضای به نسبت بازتر سیاسی، کارهایی اغلب رها از اندیشه هویتی نسل‌های پیش از خود آفریدند که شکل‌های جدیدتری از بیان، همچون ویدئو و اجرا و اینستالیشن و عکاسی، را در بر می‌گرفت؛ موجی هنری که از آن به عنوان «موج نوی هنر ایران» یاد می‌شود.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: از جمله تأثیرگذارترین هنرمندان نقاش در این دوره، آیدین آغداشلو بود که در دوره پادشاهی پهلوی برای مدتی مدیریت «امور فرهنگی و هنری دفتر مخصوص » فرح پهلوی را بر دوش داشت، و پس از انقلاب با راه‌اندازی کلاس‌های نقاشی، به آموزش و کار به سبک «استادکاری» خود و بازآفرینی آثار هنری پیشینیان با دقت بسیار بالا پرداخت. آثار وی ملهم از اندیشه «زوال و انهدام» هستند؛ مینیاتورهای مچاله شده و سوخته، پیکره‌های عریان، و پنجره‌های پوسیده همگی نشان از آگاهی وی به نابودی تدریجی آثار هنر، و اعتراضی به این روند بوده‌اند. آموزش‌ها و آثار آغداشلو در این هنگام، نقش مهمی در زنده ماندن هنر نوین در دوره رکود پس از انقلاب داشتند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: با پایان جنگ، عده‌ای از هنرمندان ایرانی به مرور خاطرات تلخ خود از روزهای جنگ و تخریب پرداختند. خسرو حسن‌زاده روایتی هولناک از جنگ دارد و به بی‌معنا بودن رویدادی می‌پردازد که در آن دوستان با کفنی سفید بازمی‌گردند و هویتشان به ارواحی سفیدرنگ تقلیل می‌یابد. در مجموعهٔ "جنگ" خود، حسن‌زاده کلاهخودهای جنگی تیرخورده و سوراخ شده‌ای را به تصویر می‌کشد و با معنی زدایی در ذهن بیننده، مؤثر بودن آن ابزارها را در جنگی خانمان‌برانداز زیر سؤال می‌برد. شادی قدیریان در "نیل، نیل" به تجربهٔ نامعمول اختلاط جنگ و زندگی عادی اشاره می‌کند. در یکی از عکس‌هایش، نارنجکی در ظرفی میوه کنار میوه‌های دیگر قرار گرفته؛ تصویری به ظاهر آرام و عادی که بیننده را به فضای دلهره‌آور ورود جنگ به زندگی می‌کشاند. نیوشا توکلیان نیز در مجموعه عکس‌های تأثیرگذار خود، "مادران شهدا"، به سراغ مادران عزاداری می‌رود که پس از گذشت سال‌ها از جنگ، هنوز در غم از دست دادن فرزندان خود هستند و نمایشگر زنده‌ای از میراث خشن جنگ.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: تاریخچه دیوارنگاری در دوران معاصر ایران به پس از تلاش‌های حکومت شاهنشاهی در نمایش دستاوردهای خود بر دیوارها و استخدام هنرمندان برجسته برای این منظور بازمی‌گردد. در ۱۹۶۹، وزارت بهداشت ایران از مسعود عربشاهی درخواست کرد تا فرسکویی در مقر سازمان شیر و خورشید ایران بسازد. او همچنین به آفریش دیوارنگاره‌هایی برای وزارت صنایع و معادن و دیگر مکان‌های مهم در کشور، از جمله ساختمان‌های وابسته به گروه صنعتی بهشهر، پرداخت. کار محمد حسین شیدل در سالن کنفرانس اصلی وزارت کشاورزی در تهران که جامعه‌ای سکولار و مبتنی بر دانش را به تصویر می‌کشد، و نیز نقاشی دیواری ابوالقاسم سعیدی در تالار رودکی و بنیاد گوته تهران، همگی نمایشگر پشتیبانی دولتی از این هنر و در عین حال نظارت بر اجرای آن‌ها در جهت نمایش سیاست‌های حکومتی بودند. بهره‌گیری سیاسی حکومت از دیوارنگاری در چندین نمونه از کارهای منوچهر نیازی و ایرج اسکندری در به تصویر کشیدن شاه به عنوان هوادار اصلاحات و در ستایش انقلاب سفید، آشکار است.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: فضای باز سیاسی برای دوره کوتاهی پس از انقلاب، به هنرمندانی چون نیلوفر قادری‌نژاد اجازه داد تا به آفرینش آثار دیوارنگاری انقلابی بپردازند. با این حال، این دوره کوتاه در ۱۳۵۹ با دستور پاکسازی فضاهای عمومی به پایان رسید و دیوارهای شهرها تنها جایی برای نشان دادن هنر انقلابی مورد تأیید حکومت شدند. نخستین دیوارنگاره‌های پس از انقلاب، با آنکه شکل کلی افقی و طویل مرتبط با دیوارنگاره‌های انقلابی را حفظ کردند، اما به خود رنگ مذهبی گرفتند و در آن‌ها از نمادهای مذهبی شیعه بهره گرفته شد. در این نگاره‌ها، مخالفت با استعمار جهانی و آمریکا، همچنین تلاش برای آزادسازی قدس و سرزمین‌های فلسطینی دیده می‌شوند. با این حال، بسیاری از این نگاره‌های آغازین که توسط هنرمندان مستقل کشیده شده بودند، در دهه‌های بعدی نابود شدند و اکنون تنها تعداد اندکی از آن‌ها بر دیوارهای سفارت اشغال‌شده آمریکا در تهران باقی‌مانده‌اند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: پس از انقلاب، نهادهای اقتصادی و نظامی وابسته به رهبری کشور اقدام به استخدام هنرمندان برای اجرای دیوارنگاره‌هایی بر سطح دیوارهای شهرهای بزرگ کشور کردند. این دیوارنگاره‌ها با نقشه‌های معین و در مکان‌های از پیش تعیین‌شده برای دید بهتر مردم ساخته می‌شدند، و در همگی آن‌ها نمادهای مذهبی شیعه به چشم می‌خورند. مضمون این دیوارنگاره‌ها را می‌توان در گروه‌های «مخالفت با دشمن امپریالیست و استعمارگر»، «ولایت فقیه»، «انقلاب اسلامی و شخصیت‌های تاریخی اسلام‌گرا»، و «شهادت» طبقه‌بندی کرد. برخلاف کارهای مستقل دوران انقلاب، بر روی این کارها اغلب امضای نقاش و نهاد پشتیبان آن‌ها (برای نمونه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) به چشم می‌خورد. تصاویر رهبران مذهبی ایران، همچون سید روح‌الله خمینی و سپس سید علی خامنه‌ای، از جمله نگاره‌هایی بودند که در جای‌جای کشور به فراوانی دیده می‌شدند. مخالفت با «رژیم صهیونیستی» و «شیطان بزرگ» در کنار تصاویر مسجدالاقصی از جمله دیگر تصاویر پرهوادار بودند. پس از پایان جنگ و آغاز ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، موضوع اغلب دیوارنگاره‌ها دیگر نه جنگ و ولایت فقیه، بلکه زیبایی، لذت‌های بصری و توصیه‌های اخلاقی بود. در این دوره، غلامحسین کرباسچی به عنوان شهردار تهران دیوارهای عمومی را با تصاویری رنگین از منظره‌های زیبا و توصیه به فضایل اخلاقی آراست. سازمان زیباسازی شهرداری تهران مسئول پاکسازی دیوارهای شهر از دیوارنگاره‌های قدیمی و آراستن آن‌ها با رنگ‌های شاد شد و با آغاز دوران اصلاحات در زمان ریاست جمهوری محمد خاتمی، مفهوم «زیباسازی» در بسیاری شهرهای ایران فراگیر شد. هنرمندان دیوارنگار در این دوره از آزادی عمل بیشتری برخوردار بودند و تمرکز پیشین بر واقع‌گرایی در نقاشی‌های خیابانی، جای خود را به دنیای انتزاعی هنرمندان جوان داد. محمود شعیبی، رسول عبیدی، و مهدی قدیانلو از هنرمندانی بودند که جهان‌های سوررئال و سه‌بعدی چشم‌فریب را بر دیوارهای شهرهای ایران آوردند. منبع الهام بسیاری از این آثار، هنر انتزاعی، سوررئالیسم، مینیاتورهای ایرانی و خطاطی ایرانی بودند. در دوره زیباسازی، اشاره به شهیدان انقلاب و جنگ به آرامی به فراموشی سپرده شد و حتی تعدادی از کارهای قدیمی در طی بازسازی، پاک یا با مضامین دیگر جایگزین شدند. به باور تالین گریگور، خط «پاکسازی» به فرمان روح‌الله خمینی، «بازسازی» به فرمان هاشمی رفسنجانی، و «زیباسازی» به فرمان خاتمی در نهایت به پاکسازی دوباره نقاشی‌های دیواری خیابانی پس از رویدادهای مربوط به جنبش سبز می‌رسد و دایره‌ای بسته از رویدادهای تاریخی انعکاس یافته در هنر دیوارنگاری ایران را به نمایش می‌گذارد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: مستقل از نهادهای وابسته به حکومت، هنرمندان گرافیتی‌کار خیابانی در تهران آثار مطرحی از خود بر جای گذاشته‌اند. از جمله ایشان، تنها (a1one) است که تصاویری همچون گداها و کودکان خیابانی تهران درآمیخته با خطاطی را بر دیوارهای این شهر می‌کشد. او را می‌توان از جمله نخستین کارهای گرافیتی کارهای ایرانی دانست که در کارهای خود مضامین آشکار اعتراضی–سیاسی به کار برده‌اند. دیگر هنرمند خیابانی معترض، بلک هند است که به تضادهای اجتماعی در ایران و مشکلات جامعه اشاره می‌کند. در اثری از او، بازار فروش کلیه توسط ایرانیان نیازمند به مانند یک حراجی متخصص به تصویر کشیده شده‌است. به دلیل وجود هجو سیاسی قوی در کارهایش، بلک هند با هنرمند بریتانیایی، بنکسی، مقایسه می‌شود. مهدی قدیانلو نیز که کار خود را به عنوان دیوارنگار شهرداری پس از پایان تحصیلات در دانشگاه تهران آغاز کرده بود توانست به ارائه کارهای خود در نمایشگاه‌های بین‌المللی و از جمله شهر لندن بپردازد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: اگرچه نخستین تجربه‌های هنر اجرا و چیدمان در ایران به دهه ۱۳۵۰ و آثار مرتضی ممیز و مارکو گریگوریان مربوط می‌شود، اما با وقفه‌ای طولانی، نخستین هنر چیدمان در پس از انقلاب در سال ۱۳۷۲ توسط گروهی از هنرمندان جوان شامل شاهرخ غیاثی، ساسان نصیری، و فرید جهانگیر در خانه‌ای رو به تخریب انجام شد. یکی از مهم‌ترین این پروژه‌ها اما «تجربه ۷۷» نام داشت که در سال ۱۳۷۷ توسط گروهی شامل بیتا فیاضی، نصیری، جهانگیر، و خسرو حسن‌زاده به صورت نمایشگاه گروهی در تهران اجرا شد. در همین سال، اثر مهم «سوسک‌ها» از بیتا فیاضی برنده جایزه ویژه ششمین دوسالانه سفالگران ایرانی شد؛ اثری که در آن هزاران سوسک سرامیکی و لعاب‌دار به نمایش گذاشته شدند. مهم‌ترین رویداد در مطرح شدن این نسل از هنرمندان اما، نمایش آثار ایشان در نمایشگاه «نخستین نمایشگاه هنرهای مفهومی» در تابستان ۱۳۸۰ در موزه هنرهای معاصر تهران بود که بازدیدکنندگان بسیاری را به همراه داشت. پس از آن، نمایشگاه «باغ ایرانی» توانست تعداد زیادی از هنرمندان ایرانی و خارجی را در موزه هنرهای معاصر گرد آورد. از جمله آثار مطرح به نمایش گذاشته در این نمایشگاه، چیدمان «باغ بی‌برگی» اثر عباس کیارستمی بود که چندین تنه چنار را به نشانه پیوند زمین و آسمان در کنار هم به نمایش می‌گذاشت. از جمله مطرح‌ترین نام‌های موج نوی سینمای ایران در جهان، کیارستمی در مجموعه عکس‌های «سفید برفی» خود نیز طبیعت برفی و نمایش درختان در شکلی مینیمال را به تصویر کشیده بود.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: هنر پرفورمنس یا اجرا نیز در این دوره رشد دوباره‌ای به خود گرفت. هنرهای اجرایی سنتی در ایران از قدمت بالایی برخوردار هستند و هنرهایی چون شبیه‌خوانی و معرکه‌گیری هواداران زیادی در میان عامه مردم ایران دارند. پروژه‌هایی چون "هنر در روستا" (۱۳۸۵ به بعد) به درگیر کردن مخاطبان غیرحرفه‌ای در اجراهای خودجوش و بدون برنامه‌ریزی شده کمک کرده‌اند. اگرچه هنرمندان این پروژه‌ها، اغلب از تحصیل‌کردگان رشته‌های هنری بوده‌اند، اما مخاطبان این برنامه مردم روستاها و شهرهای کوچکتر ایران هستند که جزئی از هنر تعاملی می‌شوند. در اجرای «ماهی‌های یونس»، هنرمندان طبیعت دوست ایرانی خود را در کفن پلاستیکی پوشانده و در زمین‌های خشک تالاب گاوخونی – که با خشک شدن رود زاینده‌رود، از آب تهی شده بود – دراز کشیدند تا توجه مردم را به مسائل محیط زیستی در ایران و خشک شدن کشور جلب کنند. این اجرا، از جمله اجراهای پیشرو در زمینه ترکیب هنر پرفورمنس با هنر محیط زیستی (Eco-art) بود.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: با برقراری حکومت اسلامی در ایران، تقریباً همه هنرهایی که به شکلی زنانگی در خود داشتند – از جمله رقص، آوازخوانی، باله، مُد – یا به کلی کنار گذاشته یا محدود شدند. این در حاشیه نگاه داشته شدن و سرکوب، خود را در آثار هنری معاصر پسا انقلاب ایران به شکلی تاریک یا اعتراضی نشان می‌دهد. زنان در این آثار به صورتی جسور و مبارز حاضر شده‌اند که نوعی اعتراض به سرکوب اجتماعی خود است. با اجباری شدن حجاب در کشور، موضوع حجاب و چادر بخش بزرگی از کارهای هنرمندان زن منتقد را تشکیل داد. حجاب و چادر در کارهای عده‌ای از هنرمندان زن ایرانی بیرون از کشور، نمادی برای نمایش سخت‌گیری‌های مذهبی و خودباختگی زنانه می‌شود؛ کارهایی که می‌توان در نوع خود «هنر چادر» نام داد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: سونیا بالاسانیان، هنرمند ارمنی‌تبار، از جمله نخستین هنرمندانی بود که توجه مخاطبان غربی را به چادر جلب کرد. در مجموعه «روزهای سیاهِ سیاه»، وی زنانی را به تصویر می‌کشد که چهره‌هایشان در فضایی از ترس و وحشت با حجاب مخدوش و سانسور شده‌است. ارائه این کارها در هنگامی که جنگ ایران و عراق به تازگی به پایان رسیده بود، توجه بسیاری را به شرایط اجتماعی ایران جلب کرد. مرجان ساتراپی در نقاشی‌های مصور خود با نام "پرسپولیس"، چهره‌ای تاریک از زندگی روزمره دختران جوان ایرانی در حکومت اسلامی ارائه می‌دهد. ساتراپی در مجموعه داستان‌های خود، تجربه‌های شخصی خود هنگام حضور در ایران و نیز تجربه‌های روزمره زنان ایرانی را به تصویر می‌کشد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: شیرین نشاط در مجموعه‌های "زنان الله" و "عصیانگر" خود، به هویت زن ایرانی در فضای نظامی–مذهبی پس از جنگ و رنگ باختن زنانگی در پشت لباس‌های سیاه می‌پردازد. او در آثار متعدد خود با نشان دادن فضاهایی گاه همه مردانه و گاه به‌طور کامل زنانه، به محدودیت‌های زنان و جداسازی‌های جنسیتی در پس از انقلاب می‌تازد. کنتراست شدید میان رنگ‌های سیاه و سفید از ویژگی‌های آثار عکاسی و ویدئویی او هستند که با بهره‌گیری از آن‌ها، به درکی خشک و سیاه‌سفید از اسلام مدرن اشاره می‌کند. ناهید حقیقت نیز در آثار آکواتینت خود در فضایی تاریک و غمگین، زنان ایرانی را در زیر ترس از زیرنظر گرفته شدن و داشتن آرزوی آزادی به تصویر می‌کشد. او حتی پیش از اجباری شدن حجاب در کشور، با نشان دادن زنانی که در پی برداشتن روسری از سر هستند، جامعه پدرسالار ایران را به نقد کشید. از دیگر هنرمندانی که در کارهایشان به موضوع حجاب پرداخته‌اند، می‌توان به پرستو فروهر، شهرام انتخابی، و لیلا پازوکی اشاره کرد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: هنرمندان درون کشور نیز به گونه‌ای به حاشیه رانده شدن زنان در ایران اشاره کرده‌اند. شادی قدیریان به عکاسی از زنانی می‌پردازد که صورت‌هایشان با لوازم خانه، همچون اتو و جارو دستی و آبکش، پوشانده شده‌است و به مسئله هویت زن و نقش‌های جنسیتی در جامعه مردسالار اشاره می‌کند. او همچنین به خاطر مجموعه عکاسی "زنان قاجار" خود شناخته شده‌است؛ در ارائه‌ای بدیع، قدیریان دوستان و اعضای خانواده‌اش را در لباس‌های قاجاری و در حالی که ابزارآلات مدرنی چون رادیو یا نوشابه پپسی‌کولا در دست دارند به تصویر کشیده‌است. کتایون کرمی در مجموعه "سانسور" خود چهره‌هایی مخدوش و سرکوب شده از زنان را نمایش می‌دهد که صدا یا تصویرشان سانسور شده‌است یا در حالی که دستی در جلوی دهانشان قرار گرفته‌است، از فریاد زدن بازمانده‌اند. موج نخست هنرمندان مهاجر ایرانی، در دهه‌های ۱۹۴۰ تا ۱۹۶۰، پاریس را به عنوان مقصد کاری خود برگزیدند. در آن هنگام، پاریس هنوز به عنوان پایتخت هنری جهان شناخته می‌شد و این هنرمندان اغلب نه به دلایل سیاسی، بلکه بیشتر برای نزدیکی به محفل‌های هنری به‌روز اروپایی تشویق به مهاجرت شده بودند. ناصر عصار از جمله نخستین ایرانیان مهاجر به فرانسه بود. ابوالقاسم سعیدی و زنده‌رودی نیز اگرچه برای زندگی به پاریس مهاجرت کردند، اما تا پیش از انقلاب ایران به دلیل بازار مناسب داخلی، به کشور رفت‌وآمد داشتند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: اگرچه فضای هنری ایران در دوران پهلوی دوم به سوی هرچه بازتر و لیبرال‌تر شدن پیش می‌رفت، اما فضای سانسور حاکم بر حکومت پهلوی، تعدادی از هنرمندان از جمله اردشیر محصص و اکبر بهکلام را ناچار به تبعید خودخواسته کرد. اغلب این هنرمندان پس از فرو افتادن حکومت پهلوی نیز به ایران بازنگشتند. اردشیر محصص در سال ۱۹۷۶ به دلیل مخالفت آشکار سیاسی، از برگزاری نمایشگاه و کار منع شد و اندکی بعد به پاریس و سپس به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد. اکبر بهکلام نیز در آثار خود فضای تاریک و دهشتناک زندان و وضعیت زندانیان سیاسی را، در هر دو حکومت پهلوی و اسلامی، نمایش داده‌است. سبک او در آغاز ترکیبی از واقع‌گرایی و هنر مینیاتور ایرانی بود، اما بعدها و به ویژه در کارهای سیاسیش، سبک نو–اکپرسیونیسم را دنبال کرد. نیکی نجومی، دیگر هنرمند ساکن آمریکا، در کارهای خود به شکلی مستقیم به سیاست‌های استبدادی در هر دو دوران پیش و پس از انقلاب حمله کرد. در نقاشی‌های نجومی بازداشت‌های ساواک، قدرت روحانیون، و تاریخ ایران در کنار ساختار فاسد حکومتی به شکل عام به تندی به نقد کشیده می‌شوند و سیاستمداران تکه‌تکه شده و بازسازی شده با اجزای نامانوس در فضایی سوررئال به نمایش تضادهای درونی خود می‌پردازند. به دلیل انتقادهای صریح و تند وی از حکومت، نجومی از آموزش هنر در دوران پهلوی منع شد. پس از مهاجرت به آمریکا و وقوع انقلاب نیز جمهوری اسلامی به وی اجازه کار در ایران را نداد و میرحسین موسوی، نخست‌وزیر وقت ایران، از او به خاطر ضداسلامی بودن انتقاد کرد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: موج دوم مهاجرت هنرمندان ایرانی، با روی دادن انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ همراه بود. مارکو گریگوریان، ژازه تباتبایی، پرویز تناولی، ابوالقاسم سعیدی، عباس عطار، مسعود عربشاهی، ناصر اویسی، و سیراک ملکونیان از این دست هنرمندان بودند که اغلب به آمریکای شمالی مهاجرت کردند. لیلی متین دفتری، کامران دیبا، بیژن صفاری، و علی مهدوی نیز پاریس را به عنوان مقصد خود برگزیدند. بسیاری از این هنرمندان تا نزدیک به دو دهه به ایران مسافرت نمی‌کردند یا نمایشگاهی در این کشور نمی‌گذاشتند، اما با روی کار آمدن محمد خاتمی، موزه‌های ایران برای بار دیگر پذیرای آثار تعدادی از آن‌ها شد و آن‌ها توانستند برای ارائه نمایشگاه به کشور بازگردند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: به دنبال یافتن و حفظ هویت ایرانی خود در جهانی غریب، هنرمندان ایرانی از عنصر نوستالژی و نگاه به گذشته بهره گرفتند. تعدادی از هنرمندان مردمی (پاپ آرتیست) در کالیفرنیا، ایالات متحده، به نمایش شکوه ایران باستان و آفرینش دستاوردهای کوروش بزرگ پرداختند. حجت‌الله شکیبا در کارهای هایپررئالیستی خود این شکوه تاریخی را با نشان دادن زنان ایرانی در دوره‌های تاریخی گوناگون به تصویر می‌کشد و به بازسازی تصاویر کاخ‌ها و شخصیت‌های شکوهمند هخامنشی پرداخته‌است. کارهای او از جمله آثار هنری پرهوادار در میان ایرانیان بیرون از کشور بوده‌اند. بازگشت به تاریخ کهن ایران و تمدن هخامنشی در کارهای ملیحه افنان، هنرمند اسرائیلی با تبار ایرانی، از دریچه خاطره‌های خانواده‌اش به هنگام بودن در ایران، به تصویر کشیده شده‌اند. فریدون آو، نقاش و گالری دار، به تاریخ اسطوره‌ای و پهلوانی ایران مراجعه کرده‌است و پهلوانی رستم‌گونه را در کارهای میکس‌مدیا با تصاویر عباس جدیدی، کشتی‌گیر نامدار ایرانی، نشان می‌دهد. او برای جستجو در هویت ملی ایرانی، به ریشه‌های زرتشتی خود و داستان‌های شاهنامه بازگشته است. نوستالژی تاریخی در کارهای قاسم حاجی‌زاده نیز به فراوانی دیده می‌شود؛ اما نگاه او بیشتر به تاریخ معاصر ایران در چند سده گذشته‌است. حاجی‌زاده تا اندکی پس از انقلاب در ایران حضور داشت، اما در نهایت به دلیل فشارهای سیاسی و نداشتن اجازه برای برگزاری نمایشگاه، در سال ۱۹۸۷ به پاریس مهاجرت کرد. نقاشی‌های او علاقه وی به عکاسی را به نمایش می‌گذارند. او در کارهای خود عکس‌های قدیمی از شخصیت‌های تاریخی ایران در دوره قاجار و پهلوی را (همچون تاج‌السلطنه) بازسازی کرده، و به هنر مردمی توجه ویژه‌ای داشته‌است. اما، تعدادی از هنرمندان ایرانی در خارج کارهایی جهان‌شمول‌تر ارائه کردند و اغلب به خاطر کارهای انتزاعی پیشرو خود در محفل‌های هنری غرب شناخته شدند. از جمله ایشان، می‌توان به منیر فرمانفرمائیان اشاره کرد که از نخستین هنرمندان ایرانی بود که در ایالات متحده ساکن شد، و در دوران هنری خود از جمله اعضای سرشناس جنبش‌های هنری نیویورک بود که با اندی وارهول نیز همکاری داشت. او در کارهای متعددی که در ایران و آمریکا آفرید، از آینه‌کاری‌های ایرانی در نشان دادن اشکال گوناگون هندسی و بازتاب‌های بینابینی نور در آینه‌ها بهره گرفت. او از جمله معدود هنرمندان ایرانی است که به بازآفرینی این هنر کهن ایرانی پرداخت و کارهای هندسی خود را هم در سازه‌هایی چون هتل اینترکنتیننتال تهران به کار برد، و هم بر روی بوم‌های کوچک‌تر. رویکرد فرمانفرمائیان، بر خلاف انتزاع‌گرایی جهان‌شمول صدر یا وزیری، متأثر از فرهنگ ایران بود و ترکیب نقاشی معکوس بر آینه و بهره‌گیری از آن به عنوان ماته، به همراه بهره‌گیری بدیع وی از اشکال هندسی برای انتزاع، توجه بسیاری را در جهان هنر به خود جلب کرد. شیرازه هوشیاری نیز با بیانی جهان‌شمول اما تأثیر پذیرفته از اشکال هندسی اسلامی، از این اشکال در طرح‌های شیشه‌کاری نوین خود در معماری بهره برد. او که برای تحصیل هنر به لندن رفته بود، پس از انقلاب در همان شهر ماند و به کار ادامه داد. طرح‌های او بیان‌گر دیدگاه عرفانی متأثر وی از شعرهای مولوی هستند. کامران یوسف‌زاده، با نام هنری وای.زی. کامی، دیگر هنرمند ایرانی است که کارهایش نگاهی جهان‌شمول دارند و به باور تالین گریگور، نمی‌توان بر آن‌ها برچسب «ایرانی» صرف زد. پرتره‌های او – که بازآفرینی نقاشی از عکس‌های گرفته شده از صورت خانواده، دوستان، و مردم هستند و پیرو سبک علی محمد حیدریان – در حالت‌هایی عرفانی و خلسه وار قرار دارند که احساسات عمیق درونی را به تصویر می‌کشند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: کنکاش در نگره هنر ارتباطی، جدا از ریشه‌های قومی، در کارهای مفهومی و مانیفست‌های هنری سیا ارمجانی، هنرمند ساکن ایالات متحده و از شناخته‌شده‌ترین هنرمندان ایرانی در آن کشور، دیده می‌شود. پیش از مهاجرت به مینه‌سوتا در ۱۹۶۰، کارهای او تمرین‌های ریز خطاطی (گاه بر روی لباس) بودند. پس از مهاجرت، خانه او در مینه‌سوتا میزبان بسیاری از هنرمندان ایرانی، از جمله تناولی شد. کارهای مفهومی او در نمایشگاه‌های معتبری همچون موزه هنر مدرن به نمایش درآمدند. بسیاری تندیس‌های سازه وار او اگرچه در ابعاد نمایشگاهی بودند، اما الهام‌بخش تعدادی از پل‌ها و سازه‌ها شدند. در سازه‌های او، مرز میان سازه و تندیس باریک می‌شود و بیننده–شهروند تشویق به اندیشه، تعامل، و دیالوگ می‌شود. سازه–تندیس‌های مدرن او از جمله نخستین آثار هنر ارتباطی در جهان به‌شمار می‌روند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: شیرین نشاط را می‌توان یکی از موفق‌ترین هنرمندان ایرانی در جهان دانست. نشاط در جوانی برای تحصیل به آمریکا رفت و پس از انقلاب ایران در آن کشور باقی ماند و زندگی در نیویورک را برگزید. پس از سفر به ایران در ۱۹۹۰، وی کار بر روی مجموعه عکس‌های "زنان الله" خود را آغاز کرد که از جمله نامدارترین مجموعه‌های هنر معاصر ایران به‌شمار می‌رود.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: در دهه‌های نخست ورود هنر نوین به ایران، بحث بر سر کیفیت آثار کم انجام می‌شد و اغلب آثار نقد نمی‌شدند. نشریه‌های موجود در آن هنگام (همچون سخن، فردوسی، رستاخیز، و رستاخیز جوانان) گاه به چاپ این کارها و گفتگو با هنرمندان نوگرا می‌پرداختند و محتوای چنین مطالبی نیز گاه توسط نویسندگانی چون جلال آل احمد مورد تفسیر قرار می‌گرفت؛ اما در بیشتر موارد، مقصود هنرمند از پیدایش اثر و پیام اجتماعی آن مورد بررسی قرار می‌گرفت و نه ارزش هنری خود آن. جلال آل احمد در بازدیدی که از گالری آپادانا و کارهای ضیاءپور داشت، از وی و دیگر هنرمندان معاصر ایران به خاطر «غرب‌زدگی» ایشان انتقاد کرد و تنها یکی از آثار ضیاءپور را که در آن مسجدی به شکل کوبیستی کشیده شده بود، به خاطر ارتباط حداقلیش با ایران ستود. ضیاءپور نیز در پاسخ چنین انتقادهایی، به دفاع از کوبیسم و به‌کارگیری خطوط و اشکال هندسی در نقاشی پرداخت؛ اَشکالی که به گفته او برای دوره‌های طولانی در حافظه تاریخی هنر ایران به شکل طراحی‌های هندسی آبستره حضور داشته‌اند و ایرانیان با آن‌ها ناآشنا نبودند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: اکبر تجویدی، هنرمند و تاریخ‌نگار هنری، از جمله دست‌اندرکاران نخستین دوسالانه هنر تهران بود که نخستین نوشته‌های رسمی در رابطه با هنر نوین در کشور را منتشر کرد و در آن‌ها به مشخصه‌های مشترک میان هنرمندان نوگرای ایرانی پرداخت. او در کتاب خود با نام «هنر مدرن در ایران» به طبقه‌بندی ویژگی‌های آثار به نمایش درآمده توسط هنرمندان نوگرای کشور در دوسالانه‌های تهران پرداخت. یارشاطر نیز چندین نوشتهٔ پیشرو در دهه ۱۹۵۰ در نشریات و دفترچه نمایشگاه‌های هنری منتشر کرد و به بیان تاریخچه هنر نوین ایران از دهه‌های ۱۹۴۰ تا ۱۹۷۰ در کتاب خود با نام «آثار برجسته هنر ایرانی» پرداخت. در بخشی از این کتاب، وی از اینکه آثار هنرمندان نوگرای نسل نخست «غیرمتعهد و رهای از واقعیت‌های اجتماعی ایران» بود، انتقاد کرد.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: کریم امامی، روزنامه‌نگار، نقدهایی بر هنر نوین ایران نوشت که می‌توان گفت از جمله بهترین بررسی‌های صورت گرفته در این زمینه بوده‌اند. امامی که در روزنامه انگلیسی‌زبان کیهان اینترنشنال قلم می‌زد به ارائهٔ نقدهای ظریف خود از جنبش‌های هنری ایران می‌پرداخت و نخستین کسی بود که برای نام بردن از سبک نو–سنتی گروهی از هنرمندان ایرانی که تصویرهای سنتی مذهبی را با روش‌های نوین ارائه می‌کردند، عنوان «جنبش سقاخانه» به کار برد. مقالهٔ او با عنوان "Modern Persian Artists"، چاپ شده در کتاب "Iran Faces Seventies" به ویراستاری یارشاطر، از نخستین متن‌های به زبان انگلیسی موجود دربارهٔ هنرمندان نوگرای ایرانی و سبک‌هایشان بود.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: در همین هنگام، نویسندگان چپ‌گرایی چون جلال آل احمد و همسرش سیمین دانشور به پشتیبانی از هنر نوین برای بیان خواسته‌های اجتماعی و سیاسی پرداختند. این کنشگران در نوشته‌های خود هنرهای تجسمی، فیگوراتیو، و مفهومی را به خاطر توانایی‌شان در انتقال مفاهیم می‌ستودند، ولی به شدت با هنر انتزاعی مخالفت می‌کردند.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: تعدادی از هنرمندان انقلابی و پس از انقلاب نیز به دنبال تعریف جدیدی از هنر ایرانی–اسلامی و دوری از هنر غرب بودند. زهرا رهنورد و میرحسین موسوی، که خود از انقلابیان نامدار بودند، به تقلید از هنر نوگرای غربی تاختند و در تلاش برای ارائه نقدی اسلامی از هنر، رهنورد در مانیفستی که ۳ سال پس از انقلاب در "فصلنامه هنر" به چاپ رساند، «واقع‌گرایی» را نکوهید و «آیه گرایی» را – که بر مبنای مکاشفه و یافتن در ورای واقعیت‌ها بود – وظیفه هنرمند مسلمان دانست.


title: هنر نوگرا و معاصر ایران

text: سید مرتضی آوینی معتقد است هنر انقلاب اسلامی باید هویتی مستقل از غرب داشته باشد و امکان شریک شدن در صیرورت تاریخی غرب موجود نیست، زیرا غایات و مقاصد متفاوت است. از دید وی «هنر به معنای حقیقی خویش، جز در آینه مصفای روح مؤمن تجلی نخواهد یافت و جز هنر متعهد به اسلام، هرچه هست، نه تنها هنر نیست، بلکه عین بی‌هنری است.»


title: تلخون حمزوی

text: تلخون حمزوی (زادهٔ ۱۹۷۹ تهران) یک کارگردان ایرانی - سوئیسی است. وی برای فیلم پروانه، به همراه اشتفان ایشنبرگر نامزده دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم کوتاه از هشتادو هفتمین دوره این مراسم شده‌است.


title: تلخون حمزوی

text: حمزوی در سال ۱۹۷۹ در تهران متولد شد و در هفت سالگی به سوئیس مهاجرت کرد. وی دارای مدرک فوق لیسانس فیلم‌سازی از "دانشگاه هنر زوریخ" است. او فعالیت حرفه‌ای خود در زمینه فیلمسازی را از سال ۲۰۰۴ و با فیلم "وقتی پرده می افتد ()" آغاز کرد. او با فیلم کوتاه "پروانه" و در کنار "اشتفان ایشنبرگر" در چند جشنواره خارجی شرکت کرد و با این فیلم، علاوه بر نامزدی "جایزه اسکار بهترین فیلم کوتاه"، موفق به کسب جایزه اسکار دانشجویی بهترین فیلم کوتاه خارجی در سال ۲۰۱۳ در شهر لس‌آنجلس شد.


title: زبان مستقل‌ازمتن قطعی

text: در نظریهٔ زبان صوری،زبان مستقل از متن قطعی (DCFL)، یک زیر مجموعهٔ سره از زبان‌های مستقل از متن می‌باشد. این زبانهای مستقل از متن هستند که می‌توانند بوسیلهٔ یک ماشین پشته‌ای قطعی پذیرفته شوند. DCFLها همیشه واضح هستند، به این معنی که آن‌ها یک گرامر واضح را می‌پذیرند، ولی هر. DCFL غیر تهی نیز یک گرامر مبهم را نیز می‌پذیرد. CFLهای واضح غیر قطعی نیز وجود دارند، بنابراین DCFLها یک زیر مجموعهٔ سره از CFLهای غیر مبهم را تشکیل می‌دهند. DCFLها علاقهٔ کاربردی زیادی دارند، آن طور که می‌توانند در زمان خطی تجزیه شوند و انواع محدود متنوع از DCFGها، تجزیه‌های کاربردی ساده‌ای را می‌پذیرند؛ بنابراین آن‌ها به‌طور گسترده‌ای در علوم کامپیوتر استفاده می‌شوند.


title: زبان مستقل‌ازمتن قطعی

text: مفهوم DCFL بسیار مرتبط با ماشین پشته‌ای قطعی (DPDA). می‌باشد. این جایی است که اگر آن را قطعی کنیم، قدرت زبان یک ماشین پشته‌ای کاهش می‌یابد؛ ماشین پشته‌ای در انتخاب بین گزینه‌های حالت گذار مختلف ناتوان می‌شود و در نتیجه نمی‌تواند همهٔ زبان‌های مستقل از متن را تشخیص دهد. گرامرهای واضح همیشه یک DCFL را تولید نمی‌کنند. به‌طور مثال، زبان پالیندرام با طول زوج در الفبای ۰ و ۱ می‌باشد، گرامر مستقل از متن S → 0S0 | 1S1 | ε را دارد. یک رشتهٔ اختیاری از این زبان، نمی‌تواند بدون خواندن تمام این حروف در ابتدا تجزیه شود، به این معنا که یک ماشین پشته‌ای باید حالت‌های گذار مختلف را برای جا دادن طول‌های ممکن مختلف از رشته‌های با تجزیهٔ مشابه، امتحان کند.


title: زبان مستقل‌ازمتن قطعی

text: زبان‌های مستقل از متن قطعی می‌توانند با ماشین‌های تورینگ قطعی در یک زمان چند جمله‌ای و فضای O(log2 n)، تشخیص داده شود. به عنوان نتیجه، DCFL زیر مجموعه‌ای از کلاس پیچیدگی SC می‌باشد. مجموعهٔ زبانه‌ای مستقل از متن قطعی، نسبت به اجتماع بسته نیست ولی نسبت به تفاضل بسته است.


title: زبان مستقل‌ازمتن قطعی

text: زبان‌های این گروه اهمیت کاربردی زیادی در علوم کامپیوتر دارند، از آنجا که آن‌ها می‌توانند به‌طور کاراتری نسبت به زبان‌های مستقل از متن غیر قطعی تجزیه شوند. پیچیدگی برنامه و زمان اجرای ماشین پشته‌ای قطعی به‌طور گسترده‌ای کمتر از حالت غیر قطعی است. در راه‌اندازی ساده دومی باید در هر زمان که یک مرحلهٔ غیر قطعی رخ می‌دهد، کپی‌هایی از پشته‌ها بسازد. بهترین الگوریتم شناخته شده برای آزمون عضویت در هر زبان مستقل از متن، الگوریتم ولینت می‌باشد که (O(n2.378 زمان می‌گیرد، که n طول رشته است. از طرف دیگر، زبان‌های مستقل از متن قطعی می‌توانند در زمان (O(n بوسیلهٔ تجزیه کنندهٔ (LR(k پذیرفته شوند. این برای ترجمه زبان برنامه نویسی بسیار مهم است زیرا بسیاری از زبان‌های کامپیوتری به این گروه از زبان‌ها تعلق دارند.


زبان مستقل‌ازمتن قطعی


title: ماشین متناهی غیرقطعی تعمیم‌یافته

text: در نظریهٔ محاسبه، یک ماشین حالت متناهی غیر قطعی تعمیم یافته (GNFA)، که همچنین به عنوان ماشین بیان یا ماشین حالت متناهی غیر قطعی تعمیم یافته شناخته می‌شود، تغییری از NFA است، که در آن هر انتقال با هر عبارت منظم برچسب گذاری شده است. GNFA بلوک نمادهایی از ورودی را که از رشته‌ای که به عنوان عبارت منظم در انتقال تعریف شده است، می‌خواند. تفاوت‌های زیادی بین یک ماشین حالت متناهی استاندارد و یک ماشین حالت متناهی غیر قطعی تعمیم یافته وجود دارد.GNFA فقط باید یک وضعیت شروع و یک وضعیت پذیرش داشته باشد، و اینها نمی‌توانند وضعیت‌های یکسانی باشند. در حالیکه یک NFA یا DFA اجازه انتقال‌های زیادی بین وضعیت‌ها را می‌دهد. در GNFA بین هر دو وضعیت تنها یک انتقال می‌تواند وجود داشته باشد، اگر چه اغلب رایج است که در هنگام رسم ماشین‌های متناهی حالت غیر قطعی تعمیم یافته، به انتقال‌هایی که با مجموعهٔ تهی برچسب گذاری شده‌اند توجه نشود.


title: ماشین متناهی غیرقطعی تعمیم‌یافته

text: GNFA می‌تواند به عنوان یک ۵ تایی، (S, Σ, T, s, a) تعریف شود که از موارد زیر تشکیل شده است: که R مجموعه‌ای از همهٔ اصطلاحات با قاعده تحت‌الفبای Σ است. تابع انتقال، یک جفت از دو وضعیت را به عنوان متغیر ورودی خود می‌گیرد و یک اصطلاح با قاعده را خارج می‌کند. این با بقیهٔ ماشین‌های حالت متناهی متفاوت است، که یک وضعیت را به عنوان ورودی و یک ورودی از الفبا می‌گیرد (یا یک رشتهٔ تهی در مورد ماشین‌های حالت متناهی غیر قطعی) و وضعیت بعدی را خارج می‌کند (یا مجموعه‌ای از وضعیت‌های ممکن در مورد ماشینهای حالت متنهاهی غیر قطعی). یک DFA یا NFA می‌تواند به سادگی به یک GNFA تغییر یابد و سپس GNFA می‌تواند به راحتی با انداختن مکرر قسمت‌های آن در یک یال مجموعهٔ S = {s, a}، به یک عبارت منظم تغییر یابد. به طور مشابه GNFAها می‌توانند به NFAها کاهش یابند که این کار توسط تغییر عملگرهای بیان با قاعده، به یال‌های جدید تا زمانی که هر یال با یک بیان با قاعده که متناظر با رشته‌ای به طول حداکثر ۱ است برچسب گذاری شود، انجام می‌شود. NFA به نوبه خود می‌تواند به DFAهایی با استفاده از ایجاد مجموعهٔ توانی کاهش یابد. این نشان می‌دهد GNFA مجموعهٔ مشابهی از زبان‌های صوری را مانند DFAها و NFAها شناسایی می‌کند.


ماشین متناهی غیرقطعی تعمیم‌یافته


title: گرامر درخت منظم

text: در علم کامپیوتر نظری و تئوری زبان رسمی، یک گِرامر درخت منظم، گرامر صوری است که مجموعه‌ای از درختان جهت دار یا جملات ( terms ) را توصیف می‌کند. گرامر کلمه منظم می‌تواند به عنوان یک نوع خاص از گرامر درخت منظم که مجموعه‌ای از درختان تک مسیر را توصیف می‌کند بیان شود.


title: گرامر درخت منظم

text: گرامر درخت منظم توسط چندتایی


title: گرامر درخت منظم

text: ("G" = ("N", Σ, "Z", "P"


title: گرامر درخت منظم

text: که در آن


title: گرامر درخت منظم

text: ("T"("N" جبر واژه همراه است، یعنی مجموعه‌ای از تمام درختان تشکیل شده از نمادها در Σ ∪ "N" با توجه به arities خود که در آن غیر پایانه‌ها nullary در نظر گرفته می‌شود.


title: گرامر درخت منظم

text: دستور زبان G به‌طور ضمنی مجموعه‌ای از درختان تعرف می‌شود : هر درختی که می‌تواند از Z با استفاده از مجموعهٔ قوانین P مشتق شود ، گفته می‌شود که توسط G توصیف شده‌است .


title: گرامر درخت منظم

text: این مجموعه از درختان به عنوان زبان G شناخته می‌شوند . به‌طور رسمی تر ، رابطهٔ ⇒ روی مجموعهٔ ("T"("N" به صورت زیر تعرف می‌شود :


title: گرامر درخت منظم

text: درخت ("t"∈ "T"("N" می‌تواند در یک مرحله اشتقاق شود به درخت ("t"∈ "T"("N" اگر وجود داشته باشد : متن S و انتقال "A"→"t") ∈ "P") به طوری که