title: اولتیمو (مارول کامیکس)

text: وی همچنین عضو گروه‌های خلافکارانه‌ای چون عوامل ماندرین است. جدا از کتاب‌های کامیک، شرکت مارول از اولتیمو در دیگر کالاهای خود از جمله پوشاک، اسباب‌بازی، ورق بازی، انیمیشن‌های تلویزیونی و بازی‌های رایانه‌ای استفاده کرده است.


title: اولتیمو (مارول کامیکس)

text: اولتیمو توسط فضایی‌های ناشناس ساخته شده اما ماندرین آن را روشن و برای مدتی کنترل کرد. بعد از آنکه اولتیمو چندین مرتبه با مرد آهنی به فرمان ماندرین جنگید اما چندین بار هم به صورت خودسر عمل کرد.


title: رژ لب صورتی

text: رژ لب صورتی () یک مجموعه تلویزیونی محصول کره جنوبی با بازی پارک ایون هی به سفارش بنگاه پخش مونهوا می‌باشد که در ۱۴۹ قسمت تهیه شده‌است.


title: ویسنت قفقازی

text: ویسنت قفقازی نام یک زیرگونه از گونه ویسنت است که امروزه نسل آن منقرض شده است.


title: گوزن شرقی

text: گوزن شرقی نام یک زیرگونه منقرض‌شده از گونه الک است که امروزه نسل آن منقرض شده است.


title: گردباد (کمیک)

text: گردباد (کمیک) یک شخصیت تخیلی و ابرتبه‌کارانه در کتاب‌های کامیک می‌باشد. این کاراکتر به دست استن لی و جک کربی خلق شده و در "قصه‌های برای تحیر" شماره ۵۰ام (دسامبر ۱۹۶۳) معرفی شد.


title: گردباد (کمیک)

text: وی همچنین عضو گروه‌های خلافکارانه‌ای چون صاعقه‌ها و استادان شیطان است. جدا از کتاب‌های کامیک، شرکت مارول از گردباد (کمیک) در دیگر کالاهای خود از جمله پوشاک، اسباب‌بازی، ورق بازی، انیمیشن‌های تلویزیونی و بازی‌های رایانه‌ای استفاده کرده‌است.


title: موش گولد

text: موش گولد نام یک گونه منقرض‌شده از تیره موشان است.


title: آلدا گاریدو

text: آلدا گاریدو () یک هنرپیشه اهل برزیل است که در سال ۱۸۹۶ میلادی در سائوپائولو به دنیا آمد و در سال ۱۹۷۰ نیز درگذشت. وی در فیلم‌های گوناگونی ایفای نقش کرده است.


title: اسیس برازیل

text: اسیس برازیل (به پرتغالی: Assis Brasil) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: اسیس برازیل

text: اسیس برازیل ۲٬۸۷۶ کیلومترمربع مساحت و ۵٬۳۵۱ نفر جمعیت دارد.


title: آمنزیا: ماشینی برای خوک‌ها

text: آمنزیا: ماشینی برای خوک‌ها () یک بازی ویدئویی در سبک ترس و بقا است که توسط فریکشینال گیمز و در سال ۲۰۱۳ و در پلت‌فرم‌های لینوکس و مایکروسافت ویندوز منتشر شده‌است. این بازی به عنوان دنباله‌ای غیرمستقیم بر بازی در سال ۲۰۱۰ به‌شمار می‌رود.


title: اپیتاسیولاندیا

text: اپیتاسیولاندیا (به پرتغالی: Epitaciolândia) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: اپیتاسیولاندیا

text: اپیتاسیولاندیا ۱٬۶۵۹ کیلومترمربع مساحت و ۱۳٬۴۳۴ نفر جمعیت دارد.


title: برازیلئیا

text: برازیلئیا (به پرتغالی: Brasiléia) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: برازیلئیا

text: برازیلئیا ۴٬۳۳۶ کیلومترمربع مساحت و ۲۱٬۴۳۸ نفر جمعیت دارد.


title: شاپوری

text: شاپوری (به پرتغالی: Xapuri) یکی از شهرستان‌های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: شاپوری

text: شاپوری ۵٬۲۵۱ کیلومترمربع مساحت و ۱۴٬۳۱۴ نفر جمعیت دارد.


title: سریوس سم

text: سریوس سم یا سام ماجراجو یک بازی ویدئویی در سبک تیراندازی اول شخص و ترس و بقااست که توسط کروتیم ساخته و Gathering of Developers در سال ۲۰۰۱ و در پلت‌فرم‌های لینوکس، ایکس‌باکس، و مایکروسافت ویندوز آن را منتشر کرده است.


title: سریوس سم

text: این بازی در دو اپیزود با نام‌های "«سریوس سم: برخورد نخست»" و "«سریوس سم: برخورد دوم»" منتشر شد و شرکت سازنده آن نسخه بازسازی گرافیکی شدهٔ آن را در نوامبر ۲۰۰۹ و آوریل ۲۰۱۰ عرضه کرد


title: سریوس سم ۲

text: «سریوس سم ۲» () یک بازی ویدئویی در سبک تیراندازی اول شخص است که توسط ۲کا گیمز و در سال ۲۰۰۵ و در پلت‌فرم‌های لینوکس، ایکس‌باکس، و مایکروسافت ویندوز منتشر شده‌است.


title: سریوس سم: پیش از برخورد نخست

text: سریوس سم: پیش از برخورد نخست یک بازی ویدئویی تیراندازی اول شخص که در نوامبر ۲۰۱۱ منتشر شد.


title: سریوس سم: برخورد بعدی

text: «سریوس سم: برخورد بعدی» () یک بازی ویدئویی است که توسط 2K Play و در سال ۲۰۰۴ و در پلت‌فرم پلی‌استیشن ۲ منتشر شده‌است.


title: محمود ابرش

text: محمود اَبْرَشْ (زادهٔ ۱۹۴۴) سیاسی سوری و رئیس سابق مجلس خلق سوریه است. او دکترای مهدسی عمران، در تاریخ ۱۹۷۲ از دانشگاهی در پاریس دریافت کرد. وی عضو حزب عربی سوسیالیستی بعث است و در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۰۳، بعد از انتخاب محمدناجی عطری به عنوان نخست‌وزیر، سمت رئیس مجلس خلق سوریه را به عهده گرفت و تا ۷ مه ۲۰۱۲ به کار خود ادامه داد. او هم‌اکنون عضو مجلس خلق سوریه است.


title: بوژاری

text: بوژاری (به پرتغالی: Bujari) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: بوژاری

text: بوژاری ۳٬۴۶۸ کیلومترمربع مساحت و ۶٬۵۴۳ نفر جمعیت دارد.


title: کاپی شابا

text: کاپی شابا (به پرتغالی: Capixaba, Acre) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: کاپی شابا

text: کاپی شابا ۱٬۷۱۳ کیلومترمربع مساحت و ۸٬۴۴۶ نفر جمعیت دارد.


title: پلاسیدو د کاسترو

text: پلاسیدو د کاسترو (به پرتغالی: Plácido de Castro, Acre) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: پلاسیدو د کاسترو

text: پلاسیدو د کاسترو ۲٬۰۴۷ کیلومترمربع مساحت و ۱۷٬۲۵۸ نفر جمعیت دارد.


title: پورتو آکری

text: پورتو آکری (به پرتغالی: Porto Acre) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: پورتو آکری

text: پورتو آکری ۲٬۹۸۵ کیلومترمربع مساحت و ۱۳٬۷۱۶ نفر جمعیت دارد.


title: سنادور گیومارد

text: سنادور گیومارد (به پرتغالی: Senador Guiomard) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: سنادور گیومارد

text: سنادور گیومارد ۲٬۰۴۷ کیلومترمربع مساحت و ۱۸٬۸۶۳ نفر جمعیت دارد.


title: مانوئل اوربانو

text: مانوئل اوربانو (به پرتغالی: Manoel Urbano) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: مانوئل اوربانو

text: مانوئل اوربانو ۹٬۳۸۷ کیلومترمربع مساحت و ۷٬۱۴۸ نفر جمعیت دارد.


title: سانتا روزا دو پوروس

text: سانتا روزا دو پوروس (به پرتغالی: Santa Rosa do Purus) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: سانتا روزا دو پوروس

text: سانتا روزا دو پوروس ۵٬۹۸۱ کیلومترمربع مساحت و ۳٬۹۴۸ نفر جمعیت دارد.


title: سنا مادوریرا

text: سنا مادوریرا (به پرتغالی: Sena Madureira) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: سنا مادوریرا

text: سنا مادوریرا ۲۵٬۲۷۸ کیلومترمربع مساحت و ۳۴٬۲۳۰ نفر جمعیت دارد.


title: هوشنگ سمیعی

text: مهندس هوشنگ سمیعی (۱۲۸۲ رشت - ۱۳۴۴ تهران) از بنیانگذاران ارتباطات بی‌سیم در ایران و فن‌سالاران دوره پهلوی بود. او چهل و سومین وزیر پست، تلگراف و تلفن ایران در کابینه‌های علی امینی و اسدالله علم بود.


title: هوشنگ سمیعی

text: در مدارس سن لویی و دارالفنون تهران درس خواند و در وزارت پست و تلگراف استخدام شد. جزو دومین سری دانشجویان اعزامی به اروپا در سال ۱۳۰۸ خورشیدی به فرانسه رفت و در رشته مهندسی بی‌سیم تحصیل کرد. پس از کارآموزی در فرانسه و آلمان به ایران بازگشت و در بی‌سیم پهلوی مشغول به کار شد.


title: هوشنگ سمیعی

text: سمیعی مدتی معاون و در سال ۱۳۲۰ سرپرست و در سال ۱۳۲۱ رئیس بی‌سیم پهلوی و سپس مدیرکل فنی وزارت پست و تلگراف شد. در سال ۱۳۲۹ که امیرقاسم اشراقی در کابینه سپهبد رزم‌آرا وزیر پست و تلگراف شد، سمیعی را معاون خود کرد. در سال ۱۳۳۴ نیز که اشراقی بار دیگر وزیر پست و تلگراف شد (دولت حسین علاء) سمیعی را معاون خود کرد.


title: هوشنگ سمیعی

text: هوشنگ سمیعی در سال ۱۳۴۰ در دولت دکتر علی امینی به وزارت پست و تلگراف و تلفن رسید. در دولت علم که پس از امینی روی کارآمد نیز در همین سمت بود و در دولت بعدی که حسنعلی منصور تشکیل داد، کنار رفت و بازنشسته شد.


title: کروزیرو دو سول

text: کروزیرو دو سول (به پرتغالی: Cruzeiro do Sul, Acre) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: کروزیرو دو سول

text: کروزیرو دو سول ۷٬۹۲۴٫۹۴۳ کیلومترمربع مساحت و ۷۹٬۸۱۹ نفر جمعیت دارد و ۱۸۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.


title: مانسیو لیما

text: مانسیو لیما (به پرتغالی: Mâncio Lima) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: مانسیو لیما

text: مانسیو لیما ۴٬۶۷۲ کیلومترمربع مساحت و ۱۳٬۷۸۵ نفر جمعیت دارد.


title: مارشال توماتورگو

text: مارشال توماتورگو (به پرتغالی: Marechal Thaumaturgo) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: مارشال توماتورگو

text: مارشال توماتورگو ۷٬۷۴۴ کیلومترمربع مساحت و ۱۳٬۰۶۱ نفر جمعیت دارد.


title: نبرد سایپن

text: نبرد سایپن یک نبرد از سری نبردهای اقیانوس آرام در جنگ جهانی دوم بود که در جزیره سایپن از جزایر ماریانا از ۱۵ ژوئن تا ۹ ژوئیه سال ۱۹۴۴ صورت گرفت و در نهایت با پیروزی ایالات متحده آمریکا به پایان رسید.


title: پورتو والتر

text: پورتو والتر (به پرتغالی: Porto Walter) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: پورتو والتر

text: این شهر یک منطقهٔ مسکونی در برزیل است که در غرب ایالت آکِر برزیل واقع شده است. جمعیت آن ۱۲۲۴۱ نفر و مساحت آن ۶۱۳۶ کیلومتر مربع است. شهرداری شامل ۲۷ درصد از ۸۴۶۶۳۳ هکتار پارک ملی Serra do Divisor است که در سال ۱۹۸۹ ایجاد شد.


title: پورتو والتر

text: پورتو والتر ۶٬۱۳۶ کیلومترمربع مساحت و ۸٬۱۷۰ نفر جمعیت دارد.


title: رودریگوئس آلوز

text: رودریگوئس آلوز (به پرتغالی: Rodrigues Alves, Acre) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: رودریگوئس آلوز

text: رودریگوئس آلوز ۳٬۳۰۵ کیلومترمربع مساحت و ۱۲٬۴۲۸ نفر جمعیت دارد.


title: فیژو

text: فیژو (به پرتغالی: Feijó, Acre) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: فیژو

text: فیژو ۲۴٬۲۰۲ کیلومترمربع مساحت و ۳۲٬۳۱۱ نفر جمعیت دارد.


title: ژورداو

text: ژورداو (به پرتغالی: Jordão, Acre) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: ژورداو

text: ژورداو ۵٬۴۲۹ کیلومترمربع مساحت و ۶٬۰۵۹ نفر جمعیت دارد.


title: تاراواکا

text: تاراواکا (به پرتغالی: Tarauacá) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.


title: تاراواکا

text: تاراواکا ۱۵٬۵۵۳٫۴۳۰ کیلومترمربع مساحت و ۳۶٬۷۶۳ نفر جمعیت دارد و ۱۶۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.


title: آگوا نووا

text: آگوا نووا (به پرتغالی: Água Nova) یکی از شهرستان های برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: آنگیکوس

text: آنگیکوس (به پرتغالی: Angicos) یکی از شهرستان های برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: آرس (ریوگرانده شمالی)

text: آرس (ریوگرانده شمالی) (به پرتغالی: Arês, Rio Grande do Norte) یکی از شهرستان های برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: پزشکی وایل کرنل

text: پزشکی وایل کرنل (;) رسماً کالج پزشکی جون و سنفرد وایل دانشگاه کرنل واحد تحقیقات پزشکی و مدرسه پزشکی دانشگاه کرنل، از دانشگاه‌های خصوصی جزو آیوی لیگ، است. این کالج در آپر ایست ساید منهتن در نیویورک سیتی در کنار مدرسه عالی علوم پزشکی ویل کرنل واقع شده‌است. این کالج به افتخار سندی ویل رئیس سابق هیئت مدیره سیتی‌گروپ نامگذاری شده‌است.


title: پزشکی وایل کرنل

text: کالج پزشکی دانشگاه کرنل پس از دریافت وقف قابل توجهی از سندی وایل، رئیس وقت هیئت مدیرهٔ سیتی‌گروپ در سال ۱۹۹۸ به کالج ویل کرنل تغییر نام داد. در سال ۲۰۱۵, نامش را به «پزشکی وایل کرنل» صرف تغییر داد تا بازتاب دهندهٔ بسط تمرکز آن فراتر از مدرسهٔ پزشکی باشد.


title: پزشکی وایل کرنل

text: پزشکی وایل کرنل وابسته به بیمارستان نیویورک-پرسبیترین، بیمارستان جراحی خاص، مرکز سرطان مموریال اسلون–کترینگ، و دانشگاه راکفلر، است که همگی در خیابان یورک که در نزدیکی وایل کرنل اند قرار دارند. پزشکی وایل کرنل بیمارستان نیویورک-پرسبیترین، بیمارستان جراحی خاص، مرکز سرطان مموریال اسلون–کترینگ، و دانشگاه راکفلر، است که همگی در خیابان یورک که در نزدیکی وایل کرنل اند قرار دارند. این ارگان‌ها همگی معتبر و دارای رتبه‌های بالا هستند از جمله بیمارستان نیویورک-پرسبیرترین در جایگاه اول منطقه و پنجم کشور، بیمارستان جراحی خاص در جایگاه اول کشور برای ارتوپدی و مرکز سرطان مموریال اسلون–کترینگ در جایگاه دوم برای سرطان قرار دارند.


title: آریا برانکا

text: آریا برانکا (به پرتغالی: Areia Branca, Rio Grande do Norte) یکی از شهرستان های برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: ۲۷مین جوایز فیلم اروپا

text: ۲۷مین جوایز فیلم اروپا در ۱۳ دسامبر ۲۰۱۴ در ریگا،لتونی ارائه می‌شود. برندگان از بین بیش از ۲۵۰۰ عضو آکادمی فیلم اروپا انتخاب می‌شوند.


title: آپودی

text: آپودی (به پرتغالی: Apodi, Rio Grande do Norte) یکی از شهرستان های برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: آنتونیو مارتینس

text: آنتونیو مارتینس (به پرتغالی: Antônio Martins) یکی از شهرستان های برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: بایا فورموزا

text: بایا فورموزا (به پرتغالی: Baía Formosa) یکی از شهرستان های برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است. بایا فورموزا ۲۴۵٫۵۱۰ کیلومترمربع مساحت و ۸٬۷۲۶ نفر جمعیت دارد.


title: بارسلونا (ریوگرانده شمالی)

text: بارسلونا (ریوگرانده شمالی) (به پرتغالی: Barcelona, Rio Grande do Norte) یکی از شهرستان های برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: باراونا

text: باراونا (به پرتغالی: Baraúna, Rio Grande do Norte) یکی از شهرستان های برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: سافی

text: سافی انیمیشنی مجارستانی به کارگردانی آتیلا دارگای محصول سال ۱۹۸۴ است. این فیلم بر اساس کتابی به نام "بارون کولی" نوشتهٔ مور یوکایی نمایش‌نامه‌نویس و رمان‌نویس مجار ساخته شده است. داستان "سافی" در قرن هجدهم رخ می‌دهد و دربارهٔ یک نجیب زادهٔ فقیر مجارستانی و دختری ترک است که به کولی‌ها شباهت دارد. موسیقی اپرت "بارون کولی" از یوهان اشتراوس (پسر) که بر اساس همان رمان می‌باشد، در موسیقی متن فیلم استفاده شده است.


title: منوچهر شاهقلی

text: منوچهر شاهقلی سیاستمدار و پزشک اهل ایران که سمت وزارت علوم و وزارت بهداری در دوره پهلوی را برعهده داشت.


title: منوچهر شاهقلی

text: منوچهر شاهقلی فرزند سرگرد امام قلی شاهقلی (منصور الملک) در ۱۳۰۲ در تهران متولد شد. پس از انجام تحصیلات ابتدایی وارد مدرسهٔ فیروز بهرام شد و درآنجا دیپلمه شد و برای ادامهٔ تحصیل به خارج رفت. در آمریکا در رشتهٔ پزشکی تحصیل کرد و درجهٔ دکترا گرفت که تخصص وی در جراحی پلاستیک و ترمیمی بود. بعد از مراجعه به ایران به شغل طبابت اشتغال ورزید و سپس با عده‌ای از دوستان پزشک خود، بیمارستان پارس تهران را بنیان نهاد. در مدرسهٔ فیروزبهرام با حسنعلی منصور آشنا و نزدیک شد. موقعی که حسنعلی منصور نخست‌وزیر گلوله خورد و جسد نیمه جان او را به بیمارستان پارس بردند، به دستور هویدا تمام اقدمات پزشکی زیر نظر شاهقلی قرار گرفت ولی سرانجام منصور درگذشت. منوچهر شاهقلی از اردیبهشت ۱۳۴۴ تا شهریور ۱۳۵۲ وزیر بهداری ایران بود. در آن سال تغییر سمت داد و به وزارت علوم منصوب شد ولی مدت وزارت علوم او کوتاه بود و یک سال بعد از دولت خارج شد و به همان شغل طبابت پرداخت. در جریان انقلاب و پس از دستگیری هویدا، منوچهر شاهقلی که جان خود را در خطر می‌دید از ایران گریخت. پس از آرام شدن جو انقلابی و ناآرام مملکت، شاهقلی به ایران برگشت.


title: ایزی‌پیزی

text: ایزی‌پیزی (با نام سابق اوبونتو ای‌ای‌ای) یک سیستم عامل مبتنی بر لینوکس برای نت‌بوک‌ها است. ایزی‌پیزی یک توزیع بر پایه دبیان و اوبونتو است اما برای رایانه‌هایی با سخت‌افزار ضعیف‌تر سفارشی و بهینه‌سازی شده‌است. ایزی‌پیزی یک پروژه بازمتن است، گرچه برنامه‌های کاربردی وب و نرم‌افزار‌های غیر رایگان محبوب را جایگزین نرم‌افزارهای رایگان و بازمتن کرده‌است. (مانند اسکایپ به جای اکیگا).


title: بنتو فرناندس

text: بنتو فرناندس (به پرتغالی: Bento Fernandes) یک شهرستان در برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: بوا ساوده

text: بوا ساوده (به پرتغالی: Boa Saúde) یک شهرستان در برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: بودو (ریوگرانده شمالی)

text: بودو (ریوگرانده شمالی) (به پرتغالی: Bodó) یک شهرستان در برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


title: بوم ژزوس

text: بوم ژزوس (به پرتغالی: Bom Jesus, Rio Grande do Norte) یک شهرستان در برزیل است که در ریو گرانده شمالی واقع شده‌است.


تو یک غریبه بلند قد سیاهپوش را ملاقات خواهی کرد نام فیلم کمدی-درامی است به کارگردانی وودی آلن، محصول سال ۲۰۱۰.


title: پایان هالیوودی

text: پایان هالیوودی فیلمی کمدی به نویسندگی و کارگردانی وودی آلن محصول سال ۲۰۰۲ است. وودی آلن در این فیلم نقش اصلی را نیز بازی می‌کند.


title: پایان هالیوودی

text: یک کارگردان مجبور می‌شود با همسر سابقش، که به خاطر رئیس استودیو به او خیانت کرده‌بود، کار کند. اما روز قبل از آغاز فیلم‌برداری او بینایی‌اش را به صورت موقتی از دست می‌دهد و …


title: آبنس

text: آبنس رودی است به دانوب می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: آخ (آمر)

text: آخ رودی است به آمپر (رود) می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: آیش

text: آیش رودی است به رگنیتس می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: آمپر (رود)

text: آمپر رودی است به ایسار می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: رگنیتس

text: رگنیتس رودی است که از فرانکونی سرچشمه می‌گیرد و به رود ماین می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: آلتمول

text: آلتمول رودی است به دانوب می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: اشف

text: اشف رودی است به رود ماین می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: آورا (رود)

text: آورا رودی است به Sinn می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: بیبر (دانوب)

text: بیبر رودی است به دانوب می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: برنتس

text: برنتس نام رودی است که به دانوب می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: شامب

text: شامب () نام رودی است که از کشورهای چک و آلمان می‌گذرد. این رود که طول آن به ۵۱ کیلومتر می‌رسد، شاخه ای از رود رگن به‌شمار می‌رود. این رود در کشور چک، رود کوبا خوانده می‌شود.


title: لوپاو

text: لوپاو رودی است به Luhe می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: هازه

text: هازه رودی است به امس می‌ریزد. این رود از کشور آلمان می‌گذرد.


title: بروناو

text: بروناو () رودی به طول ۱۰٫۳ کیلومتر که در ایالت نیدرزاکسن در شمال آلمان جریان دارد


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: بازی فوتبال بین دو تیم ایران و کره‌جنوبی به عنوان یکی از مهمترین بازی‌های ملی در سطح آسیا شناخته می‌شود.


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: این دو تیم تا به حال ۳۲ بار با هم بازی کرده‌اند که حاصل این بازیها ۱۳ برد برای ایران، ۹ برد برای کره‌جنوبی بوده و ۱۰ مساوی بوده است.


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: در این بازیها جمعاً ۶۸ گل به ثمر رسیده است که سهم هر کدام از تیمها ۳۴ گل می باشد.


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: قابل ذکر است که در مجموع جدالهای این دو تیم دو بار کار به ضربات پنالتی کشیده است که نتیجه هر دو بار، شکست ایران در ضربات پنالتی بوده است.


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: همچنین در سه بازی نتیجه بازی در وقتهای اضافه مشخص شده که یکبار ایران و دو بار کره‌جنوبی برنده بازی در وقتهای اضافه بوده است.


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: نخستین بازی بین این دو تیم در تاریخ هفتم خرداد ۱۳۳۷ از سری مسابقات بازیهای آسیایی برگزار شد که با نتیجه ۵ بر ۰ به سود تیم کره‌جنوبی تمام شد. این نتیجه سنگین‌ترین شکست ایران در تاریخ بازیهایش در برابر تیم کره‌جنوبی است.


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: بهترین برد ایران در برابر کره‌جنوبی با نتیجه ۶ بر ۲ در جام ملتهای آسیا در سال ۱۹۹۶ به دست آمده است و همانطور که بالاتر گفته شد بهترین برد کره‌جنوبی در برابر ایران در اولین جدال این دو تیم با نتیجه ۵ بر ۰ در بازیهای آسیایی سال ۱۹۵۸ رقم خورده است.


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: سه بازی اول بین این دو تیم با برتری کره‌جنوبی به پایان رسیده و سه بازی دوم را تیم ایران برده است ولی بیشترین برد متوالی مربوط به بازیهای ۲۶ تا ۲۹ میباشد که ایران موفق شد در چهار بازی متوالی تیم کره‌جنوبی را شکست بدهد


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: بیشترین فاصله‌ای که بین دو برد کره‌جنوبی افتاده است ۷ بازی میباشد که تیم کره‌جنوبی از بازی چهارم تا دهم تیم کره‌جنوبی موفق به شکست دادن ایران نشد.(۴ برد برای ایران و ۳ مساوی)


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: این تیم همچنین یکبار دیگر در ۷ بازی متوالی موفق به شکست دادن ایران نشده است (۴ برد برای ایران و ۳ مساوی)


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: بیشترین فاصله‌ای که بین دو برد ایران افتاده است سه بازی است که در ۳ مقطع تکرار شده و ایران موفق به شکست دادن تیم کره‌جنوبی نشده است.


title: دیدارهای فوتبال ایران و کره جنوبی

text: کلا ۱۹ بازیکن ایرانی با پیراهن تیم ملی ایران موفق به زدن گل به تیم کره‌جنوبی شده‌اند که علی دایی با زدن ۴ گل بهترین گلزن ایران در تاریخ جدالهای تیم ملی ایران و تیم ملی کره‌جنوبی میباشد. برای تیم کره‌جنوبی نیز ۲۶ بازیکن مختلف گلزنی کرده‌اند که با برای معرفی بهترین گلزن کره‌ایها باید از شش بازیکنی اسم ببریم که دو بار موفق به گلزنی در برابر ایران شده‌اند


title: مار بندجورابی

text: مار بندجورابی نام یک سرده از تیره قمچه‌ماران است. این مار، زنده زا و بدون زهر است ، که منبع زهر خود رابصورت دیگری تهیه میکند ; تغذیه این مار از سمندرآبی و ذخیره سم در کبد باعث سمی شدن مار و دور شدن شکارچیانش میشود .


title: لاک‌پشت نقش‌دار

text: لاک‌پشت نقش‌دار نام یک گونه از زیرراسته نهان‌گردن است.


title: اریک استولتس

text: اریک استولتس (؛ زادهٔ ) هنرپیشه و کارگردان اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۷۸ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.


title: اریک استولتس

text: از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته است، می‌توان به "داستان عامه‌پسند"، "اثر پروانه‌ای"، "آناکوندا"، "زنان کوچک"، "راب روی"، "ماسک"، "کلیدهای تولسا"، "فلوک"، "بدن، استراحت و حرکت"، "رحمت قلب من"، "آقای حسادت" و "۲ روز در دره" اشاره کرد.


title: ایچیکاوا ابیزو یازدهم

text: ایچیکاوا ابیزو یازدهم (؛ زادهٔ ) هنرپیشه اهل ژاپن است. از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته است، می‌توان به "" اشاره کرد.


title: رصدخانه زمین ناسا

text: رصدخانه زمین ناسا یک درگاه انتشاراتی آنلاین متعلق به ناسا است که در سال ۱۹۹۹ میلادی بنیان‌گذاشته شد. این نشریه آنلاین، از منابع مهم تصاویر ماهواره‌ای و دیگر اطلاعات علمی در زمینه آب و هوا ، اقلیم‌شناسی و محیط زیست است. این وبگاه انتشاراتی، توسط ناسا جهت استفاده همگانی فراهم شده است و بودجه آن از طریق کنگره آمریکا تأمین می‌شود، و بخشی است از پروژه‌های علمی مرکز پروازهای فضایی گودارد.


title: رصدخانه زمین ناسا

text: این نشریه آنلاین از سال ۲۰۰۶ تا کنون سه بار برنده جایزه وبی شده‌است.


title: گریت فالز

text: گریت والز (به انگلیسی: Great Falls)


title: آخرین روزهای شه نو

text: آخرین روزهای شه نو () فیلمی درام ۹۳ دقیقه‌ای به کارگردانی گیلیان آرمسترانگ و با بازی برونو گانتس، کری فاکس و میراندا اتو محصول سال ۱۹۹۲ کشور استرالیا است.


title: گیلیان آرمسترانگ

text: گیلیان آرمسترانگ (؛ زادهٔ ) یک کارگردان، و فیلم‌نامه‌نویس اهل استرالیا است. وی از سال ۱۹۷۰ میلادی تا کنون مشغول فعالیت بوده‌است.


title: خانم سافل

text: خانم سافل () فیلمی درام ۸۸ دقیقه‌ای به کارگردانی گیلیان آرمسترانگ و با بازی دایان کیتن و مل گیبسون محصول سال ۱۹۸۴ کشور ایالات متحده است.


title: اسکار و لوسیندا (فیلم)

text: اسکار و لوسیندا () فیلمی درام و رمانتیک ۱۳۲ دقیقه‌ای به کارگردانی گیلیان آرمسترانگ محصول سال ۱۹۹۷ و مشترک کشورهای ایالات متحده٬ استرالیا و بریتانیا است.


title: اسکار و لوسیندا (فیلم)

text: از بازیگران آن می‌توان به رالف فاینس، کیت بلانشت، کیران هایندز، ریچارد روکسبرگ، و تام ویلکینسون اشاره کرد.


title: شارلوت گری (فیلم)

text: شارلوت گری () فیلمی رمانتیک و درام به کارگردانی گیلیان آرمسترانگ و با بازی کیت بلانشت، مایکل گمبون و بیلی کروداپ محصول سال ۲۰۰۱ مشترک کشورهای بریتانیا٬ آلمان و استرالیا است.


title: ترمز پرونی

text: ترمز پرونی ، عنوان نوعی دینام‌سنج است که برای اندازه‌گیری توان یا گشتاور مکانیکی تحویلی موتورها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این وسیله از یک چرخ لنگر که به نوعی ترمز اصطکاکی مجهز است تشکیل می‌شود. موتور به چرخ لنگر متصل می‌گردد. به ابزار ترمزگیری یک بازو متصل است که نیروی وارد شده را به یک ابزار اندازه‌گیری نیرو (مانند ترازوی فنری) منتقل می‌کند. پس از راه‌اندازی موتور، ترمز فعال می‌شود تا اینکه سرعت به حد معینی کاهش یابد و در این حین میزان نیروی واردشده به نیروسنج اندازه‌گیری می‌گردد. توان موتور با طول بازو، سرعت موتور و نیروی اندازه‌گیری‌شده متناسب است و می‌توان آن را محاسبه کرد.


title: ترمز پرونی

text: با وجود اصول عملکرد ساده، به علت دقت پایین و دشواری‌های استفاده از این روش، با معرفی روش‌های جایگزین امروزه به ندرت از ترمز پرونی استفاده می‌شود.


title: ترمز پرونی

text: ترمز پرونی توسط گاسپارد د پرونی در سال ۱۸۲۱ میلادی و به عنوان اولین نمونهٔ یک دینام‌سنج معرفی شد.


title: شکار موش

text: شکار موش یک فیلم کمدی آمریکایی و محصول سال ۱۹۹۷ میلادی است.


title: شکار موش

text: «ارنی» (ناتان لین) و «لارس» (لی اوانز)، یک خانهٔ قدیمی و یک کارخانهٔ ریسمان بافی را به ارث می‌برند. دو برادر تصمیم می‌گیرند در خانهٔ قدیمی زندگی کنند و ناگهان متوجه می‌شوند معمار خانه، آرشیتکت سرشناسی بوده و آن دو صاحب ثروت بزرگی شده‌اند. آنان تصمیم می‌گیرند خانه را از طریق حراج بفروشند؛ اما پیش از فروش باید از شر موشی که در دیوارهای آن زندگی می‌کند، خلاص شوند.


title: سنچری سیتی، لس آنجلس

text: سنچری سیتی، لس آنجلس (به انگلیسی: Century City, Los Angeles) یک محله در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان لس آنجلس، کالیفرنیا واقع شده‌است.


title: استپان شاهومیان

text: استپان شاهومیان (؛ – ) یک انقلابی بلشویک و سیاست‌مدار کمونیست اهل ارمنستان بود که برای مدتی رهبری دولت مستعجل کمون باکو را بر عهده داشت.


title: استپان شاهومیان

text: وی یکی از فعالان برجسته حزب بلشویک بود که پس از سقوط دولت مساوات در آوریل ۱۹۱۸م. ریاست شورای کمیسرهای ملی باکو را برعهده داشت پس از حمله نیروهای انگلستان به قفقاز، استپان شاهومیان به همراه ۲۵ کمیسر باکو دستگیر شد؛ آنها به ناحیه‌ای در ماوراء خزر فرستاده و سرانجام در ۱۹ سپتامبر ۱۹۱۸م. تیرباران شدند.


title: آسیمبولی درد

text: افرادی که به عارضه مغزی «آسیمبولی درد» مبتلا هستند، به‌طور طبیعی به درد واکنش ناخوشایندی نشان نمی‌دهند بلکه در مقابل تحریک درد، می‌خندند. مبتلایان به این عارضه، درد را حس می‌کنند و می‌توانند شدت و کیفیت آن را توصیف کنند اما در کمال تعجب حس ناخوشایندی نسبت به آن ندارند! افراد مبتلابه عارضه «آسیمبولی درد»، بدون گیرنده‌های درد متولد می‌شوند و طبیعتاً دردهم نمی‌کشند اما در عوض در واکنش به عامل محرکی که برای همه مردم ناخوشایند و دردناک است لبخند زده یا می‌خندند.


title: Env

text: Env یک فرمان پوسته یونیکس سیستم‌عامل‌های یونیکس شبه یونیکس است که برای چاپ فهرستی از متغیر محیطی یا اجرای ابزار دیگری در یک محیط تغییرداده شده بدون نیاز به ویرایش محیط فعلی است.


title: رشته کوه تیتان

text: کوه‌های تیتان رشته کوهی است در قاره آمریکای شمالی، در ایالات مونتانا و وایومینگ در ایالات متحده.


title: رشته کوه تیتان

text: پارک ملی گراند تیتون در این کوه‌ها قرار دارد.


title: گلیکوزید هیدرولاز

text: گلیکوزید هیدرولاز () گروه مهمی از هیدرولازها هستند که پیوندهای گلیکوزیدی را در کربوهیدراتها هیدرولیز می‌کنند. این آنزیم‌ها نقش مهمی در فروگشت قندها در تمام جانداران دارند. گلیکوزید هیدرولازها بسیار متنوعند و به بیش از ۱۲۸ خانواده طبقه‌بندی می‌شوند برخی از آنها عبارتند از لاکتاز، آمیلاز ، هیالورونیداز و لیزوزیم.


title: برکین مایر

text: برکین مایر (زاده ۷ مه ۱۹۷۴) بازیگر آمریکایی است که بیشتر برای بازی در فیلم‌های "بی‌سرنخ" (۱۹۹۵)، "سفر جاده‌ای" (۲۰۰۰)، "سگ‌دو" (۲۰۰۱) و "گارفیلد" (۲۰۰۴) شناخته می‌شود. او همچنین به عنوان صداپیشه در سریال‌های "مرغ ربات" (۲۰۰۵–اکنون) و "پادشاه تپه" (۲۰۱۰–۲۰۰۰) حضور داشته‌است.


title: صاعقه‌ها

text: صاعقه‌ها یک گروه ابرقهرمان در سری کتاب‌های کامیک انتشارات مارول کامیکس می‌باشد. این تیم که عمدتاً از ابرتبهکارهای متحول شده تشکیل شده، اولین بار در "هالک شگفت‌انگیز" شماره ۴۴۹ام (ژانویه ۱۹۹۷) به وسیله نویسنده کرت بوسیک و نقاش مارک بگلی ساخته شد.


title: لیسی چابرت

text: لیسی نیکول چابرت (زاده ۳۰ سپتامبر ۱۹۸۲) بازیگر آمریکایی است. از فیلم‌های او می‌توان به "ارواح دوست دخترهای سابق" و "مهدکودک بابا" اشاره کرد. وی همچنین صداپیشه نقش گوئن استیسی در کارتون مرد عنکبوتی خارق العاده نیز بود


title: الفبای میخی بابلی

text: دبیره میخی بابلی گونه‌ای خط میخی است که در تمدن بابل رواج داشته است. این خط همانند دیگر خطوط میخی از علامت‌های گوه‌ای شکل تشکیل شده بود.


title: الفبای میخی بابلی

text: اعداد بابلی از عدد ۱ تا ۹ دارای به تعداد علامت میخی شکل هستند و بعد از آن از ۱۱ تا ۵۹ برای دهگان‌ها یک مثلث کوچک و برای یکان‌ها همان علامت میخی شکل هستند و یکان (علامت میخی شکل) در سمت راست دهگان (علامت مثلث کوچک) قرار می‌گیرد. از عدد شصت به بعد برای عدد شصت علامت میخی شکل در نظر گرفته شده است دهگان‌های بعد از شصت به بعد مثل هفاناد و هشتاد و ... یک مثلث کوچک در سمت راست شصت قرار می‌گیرد.(تصویر)


title: نورین دیوالف

text: نورین دیوالف (زاده ۲۸ فوریه ۱۹۸۴) بازیگر آمریکایی است.


title: نورین دیوالف

text: از فیلم‌های معروف او می‌توان به فیلم ارواح دوست دخترهای سابق، و آن‌ها باهم آمدند اشاره کرد.


title: گرن توریسمو ۷

text: گرن توریسمو ۷ یک بازی ویدئویی رو به انتشار در سبک مسابقه‌ای است که توسط پولی‌فونی دیجیتال توسعه یافته و به‌وسیلهٔ سونی اینتراکتیو انترتینمنت منتشر خواهد شد. این بازی به عنوان هشتمین قسمت اصلی در مجموعه بازی‌های "گرن توریسمو" به‌شمار می‌رود.


title: گرن توریسمو ۷

text: "گرن توریسمو ۷" در تاریخ ۱۱ ژوئن ۲۰۲۰، و در طی رویداد آشکارسازی پلی‌استیشن ۵ رونمایی شد، و قرار است در تاریخی نامشخص در سال ۲۰۲۲ برای کنسول‌های پلی‌استیشن ۴ و پلی‌استیشن ۵ منتشر شود. در این رویداد آشکار شد منو اصلی بازی مشابه و به سبک منوی نسخهٔ "گرن توریسمو ۴" می‌باشد.


title: فلوید می‌ودر

text: فلوید می‌ودر () (زادهٔ ۲۴ فوریهٔ ۱۹۷۷) یک بوکسور حرفه‌ای اهل آمریکاست که در تمام مسابقاتی که برگزار کرده‌است شکست‌ناپذیر بوده و از ۵۱ مسابقه خود ۵۰ پیروزی دارد. وی دو بار تاکنون در سال‌های ۱۹۹۸ و ۲۰۰۷ توسط مجله رینگ به عنوان بهترین مشت‌زن سال برگزیده شده‌است، وی همچنین در سال ۲۰۰۷ توسط کانون نویسندگان بوکس آمریکا (BWAA) به این عنوان رسید و تاکنون ۶ بار جایزه اسپی را که توسط ای‌اس‌پی‌ان اهدا می‌شود در سال‌های ۲۰۰۷، ۲۰۰۸، ۲۰۱۰، ۲۰۱۲، ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ کسب کرده‌است. وی تا کنون دو بار در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ توسط نشریه ایلوستراتد و سه بار در سال‌های ۲۰۱۲، ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ توسط نشریه فوربز بالاتر از کریستیانو رونالدو، لبرون جیمز، لیونل مسی و کوبی برایانت به عنوان پردرامدترین ورزشکار سال معرفی شده‌است. همچنین وی در سال ۲۰۱۴ توسط نشریه ایلوستراتد پس از لبرون جیمز، کریستیانو رونالدو و اوسین بولت به عنوان چهارمین ورزشکار کامل جهان معرفی شد. وی در سال ۲۰۱۵ برای چهارمین بار از طرف مجله فوربس به عنوان پردرآمدترین سلبریتی دنیا انتخاب شد. درآمد وی در این سال بالغ بر ۳۰۰ میلیون دلار بوده‌است. آخرین مبارزه وی با کانر مک گروگر که به عنوان مبارزه قرن شناخته شد توانست در راند ۱۱ با ناک اوت پیروز شود.


title: مالتاز

text: مالتاز () آنزیمی از گروه گلیکوزید هیدرولاز هستند که باعث تجزیه دی‌ساکارید مالتوز به دو مولکول گلوکز می‌شود. آنزیم مالتاز یک یک آلفاگلوکوزیداز است.


title: مالتاز

text: مالتوز


title: راهزنان (فیلم ۲۰۰۱)

text: راهزنان فیلمی جنایی-کمدی به کارگردانی بری لوینسون است که در سال ۲۰۰۱ منتشر شد.


title: مهندسی عمران ترابری

text: رشته راه و ترابری یکی از گرایش‌های رشته مهندسی عمران در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری می‌باشد. دانشجویان این رشته در زمان تحصیل مطالب مختلفی از انواع طرح‌های هندسی مسیرهای زمینی شامل ریل و جاده و همچنین انواع روسازی‌های صلب و غیر صلب و هم چنین مدل‌های مختلفی از انواع حمل و نقل‌های هوایی و زمینی و دریایی را با آموزش در کنار پژوهش فرا می‌گیرند.


title: مهندسی عمران ترابری

text: مهندسی راه و ترابری گرایشی است که در آن اصول و استانداردهای نوین در ساخت راه‌های جدید و بهسازی راه‌های قدیمی مورد توجه و پژوهش قرار می‌گیرد.


title: مهندسی عمران ترابری

text: هدف این دوره، آموزش افرادی است که در نهایت دارای توانایی‌های لازم جهت طراحی و نظارت بر اجرای پروژه‌های تخصصی در زمینه مهندسی راه و ترابری گردند و ضمناً توان تحقیقاتی کافی جهت حل مسائلی که در این زمینه‌ها با آن روبرو می‌شوند را دارا باشند. این پروژه‌های تخصصی می‌تواند شامل راه، راه‌آهن، فرودگاه، حمل و نقل و ترابری باشد.


title: نخست‌وزیر استونی

text: نخست‌وزیر استونی رئیس حکومت کشور استونی است. نخست‌وزیر استونی توسط رئیس‌جمهور نامزد و پس از تأیید مجلس استونی شروع به فعالیت می‌کند.


title: نخست‌وزیر استونی

text: Governments of: 1–2 – I Riigikogu 3–6 – II Riigikogu 7–10 – III Riigikogu 11–13 – IV Riigikogu 14–17 – V Riigikogu


title: کازونوری یامائوچی

text: کازونوری یامائوچی (زادهٔ ۵ اوت ۱۹۶۷)، یک طراح بازی ویدئویی، راننده مسابقات حرفه‌ای، مدیر ارشد اجرایی استودیوی بازی‌سازی پولیفونی دیجیتال و خالق سری بازی‌های مسابقه‌ای گرن توریسمو است.


title: ناتاشا مالته

text: ناتاشا مالته (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه، و مانکن اهل نروژ است. وی از سال ۱۹۹۶ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.


title: ناتاشا مالته

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به الکترا، آشوب و ، این یعنی جنگ، سکس و مرگ ۱۰۱ و سقوط‌کرده اشاره کرد.


title: هیالورونیداز

text: هیالورونیداز () دسته‌ای از آنزیم‌های گلیکوزید هیدرولاز هستند. هیالورونیدازها باعث تخریب و شکسته شدن اسید هیالورونیک می‌گردند. این آنزیم در پزشکی از جمله جراحی‌های چشم نیز کاربرد دارد. این آنزیم در بیماریزایی برخی باکتری‌ها مانند استافیلوکوکوس اورئوس و استرپتوکوک پیوژنز نقش دارد. آنزیم هیالورونیداز موجود در کلاهک اسپرم در باروری پستانداران دخیل است.


title: پلیس خفن (فیلم ۲۰۰۷)

text: پلیس خفن (به انگلیسی: Hot Fuzz) فیلمی در ژانر اکشن-کمدی-هجو به کارگردانی ادگار رایت که در سال ۲۰۰۷ ساخته شد. این فیلم دومین قسمت از سه‌گانه سه طعم کورنتو است.


title: پلیس خفن (فیلم ۲۰۰۷)

text: نیکلاس انجل، از پلیس‌های برتر لندن است که به‌دلیل توطئه همکارانش به شهر کوچکی منتقل می‌شود. در ابتدا همه‌چیز آرام است اما پس از رخ دادن یک قتل او به همه‌چیز مشکوک می‌شود و به کمک همکار چاقش دنی بارتمن، به دنبال کشف راز ماجراست.


title: کیتیناز

text: کیتیناز () دسته‌ای از آنزیم‌های گلیکوزید هیدرولاز هستند. کیتیناز باعث تخریب و شکسته شدن پیوندهای گلیکوزیدی در ساختار کیتین می‌شوند. کیتین ماده سازندهٔ اصلی دیوارهٔ سلولی قارچ‌ها، اسکلت خارجی بندپایانی چون خرچنگ‌ها و حشرات، رادولای نرمتنان و منقار سر پایان، از جمله ماهی مرکب و هشت‌پا است.


title: نورآمینیداز

text: نورآمینیداز () دسته‌ای از آنزیم‌های گلیکوزید هیدرولاز هستند. نورآمینیداز باعث تخریب و شکسته شدن پیوندهای گلیکوزیدی نورامینیک اسید می‌شوند. نورآمینیدازها خانواده مهمی از آنزیمها هستند و در جانداران مختلفی یافت می‌شوند، یکی از شناخته شده‌ترین این خانواده نورآمینیداز ویروسها است که در بیماریزایی آن‌ها نقش مهمی دارد.


title: کتوز

text: کتوز () یک مونوساکارید دارای یک گروه عاملی کتونی درکربن شماره ۲. دی‌هیدروکسی استون ساده‌ترین کتوز است. به افزایش سطح خونی کتون‌ها (کتوزیز) نیز گاه کتوز گفته می‌شود. انواع کتوزها مانند تریوزها ، تتروزها ، پنتوزها ، هگزوزها و هپتوزها هستند.


title: جان رومیتا، پسر

text: جان رومیتا، پسر () (متولد ۱۷ اوت ۱۹۵۶) یک هنرمند کتاب‌های کمیک آمریکایی است. وی بیشتر برای فعالیتش در انتشارات مارول کامیکس مخصوصاً در داستان‌های مرد-عنکبوتی شگفت‌انگیز، مرد آهنی، کیک-اس و مردان-اکس غیرطبیعی شناخته می‌شود.


title: جان رومیتا، پسر

text: جان رومینتا، پسر فرزند جان رومیتا، پدر، یکی از خالقین اصلی مرد عنکبوتی می‌باشد.


title: دی‌هیدروکسی استون

text: دی‌هیدروکسی استون () یا گلیسرون یک کربوهیدرات ساده (یک تریوز) با فرمول است. این ترکیب در نیشکر و چغندر قند نیز یافت می‌شود.


title: دی‌هیدروکسی استون

text: دی‌هیدروکسی استون یکی از ساده‌ترین کتوزها است. کتوزها یک مونوساکارید دارای یک گروه عاملی کتونی در هر مولکول هستند.


title: جان رومیتا، پدر

text: جان رومیتا، پدر () (متولد ۲۴ ژانویهٔ ۱۹۳۰) یک هنرمند کتاب‌های کمیک آمریکایی است. وی بیشتر برای فعالیتش در انتشارات مارول کامیکس مخصوصاً در داستان‌های مرد-عنکبوتی شگفت‌انگیز شناخته می‌شود.


title: جان رومیتا، پدر

text: جان رومیتا، پدر جان رومیتا، پسر می‌باشد.


title: باب لیتون

text: باب لیتون () (متولد ۱۹۵۳) یک نویسنده، قلم‌زن، جوهرزن و ویراستار کتاب‌های کمیک آمریکایی است. وی بیشتر برای فعالیتش در انتشارات مارول کامیکس مخصوصاً در داستان‌های مرد آهنی و هرکول شناخته می‌شود.


title: مخلوط (فیلم)

text: مخلوط یا درآمیخته () فیلمی در ژانر کمدی رمانتیک به کارگردانی فرانک کوراکی است که در سال ۲۰۱۴ منتشر شد.


title: مخلوط (فیلم)

text: یک مرد (آدام سندلر) که همسرش را از دست داده همراه با سه دخترش در تعطیلات در آفریقای جنوبی با یک زن مطلقه (درو بریمور) و دو پسرش در یک مجتمع مسکونی ساکن می‌شوند. با پی بردن به کارهایی که این دو می‌توانند باهم برای خانواده‌هایشان انجام دهند علاقه‌ای بین آنها شکل می‌گیرد.


title: گانگلیوزید

text: گانگلیوزید ( مولکولی می‌باشد که از ترکیب یک جزء گلیکواسفنگولیپید با یک یا تعداد بیشتری سیالیک اسید مانند ان-استیل نورامینیک اسید ایجاد می‌شود. گلیکواسفنگولیپیدها خود ترکیب سرامید با اولیگوساکاریدها هستند. این ترکیبات بیشتر در دیواره سلولها و فضای بین سلولی مشاهده می‌شوند. نقص در متابولیسم گانگلیوزیدها موجب گانگلیوزیدوز GM۱ و گانگلیوزیدوز GM۲ می‌شود.


title: گانگلیوزید

text: ان-استیل نورامینیک اسید


title: سیالیک اسید

text: اسید سیالیک (sialic acid) نامی است که به طور کلی به یک خانواده مشتق شده از نورامینیک اسید اختصاص یافته است. یک اسید کربوهیدراتی که ساختار اصلی آن نه کربن دارد با فرمول C11H19NO9. همچنین نام اغلب اجزای معمول این گروه یعنی N-استیل نورامینیک اسید (Neo5 Acin یا NANA) است. سیالیک اسید از تراکم فسفوانول پیرویک اسید با N_استیل مانوز آمین فسفات تشکیل شده است.


title: سیالیک اسید

text: سیالیک اسید به طور گسترده در بافت‌های جانوری تشکیل و توزیع شده است و در دیگر ارگانیسم‌ها کمتر یافت می‌شود، اعم از مخمر قارچ‌ها و باکتری‌ها و اغلب در گلیکوپروتئین‌ها و گانگلیوزیدها (آنها در انتهای زنجیره های کربوهیدراتی متصل به سطح سلول‌ها و یا پروتئین‌های محلول واقع شده‌اند.) وجود دارد. این چنین به نظر می‌رسد که در سیر تکاملی دیرتر تشکیل شده‌اند. با این حال در رویان دروزوفیلا و دیگر حشرات و کپسول پلی‌ساکاریدی برخی از نژاد های باکتری‌ها دیده شده است. به طور کلی گیاهان، سیالیک اسید را تولید و ذخیره نمی‌کنند.


title: الیگوساکارید

text: الیگوساکارید () به زنجیره‌های ساکاریدی می‌گویند که تعداد مولکول قند کمی داشته باشند (بین سه تا ده مولکول). این ترکیبات در بدن انسان و جانداران مختلف و دیواره سلولها به فراوانی یافت می‌شود. (البته اغلب در پیوند با سایر ترکیبات هستند).


title: الیگوساکارید

text: اختلال در متابولیسم این مولکول‌ها موجب الیگوساکاریدوز می‌شود.


title: دفاعیات دینی

text: دفاعیات دینی (برگرفته از اصطلاح یونانی ἀπολογία) اصطلاحی است که به استفاده سامان مند از استدلال‌های عقلی برای دفاع از باورهای دینی اشاره دارد.


title: دفاعیات دینی

text: از هنگامی که دین‌ها با یکدیگر برخورد کردند برخی پیروان آنها به مجادله استدلالی برای توجیه باورهای خود روی آورده و سعی در اثبات «حقانیت» دین خود داشته‌اند. با قدرت گرفتن سکولاریسم در جهان، امروزه بسیاری از ادیان نیروی بیشتری را صرف دفاع استدلالی در برابر سکولاریسم می‌کنند.


title: دفاعیات دینی

text: از قدیمی‌ترین متون بازمانده در فرهنگ ایران با مضمون دفاعیه دینی می‌توان به دو کتاب به زبان فارسی میانه به نام‌های شکند گمانیک ویچار (گزارش گمان‌شکن: به معنی گزارشی برای رفع شبهه) و ماتیکان گجستک ابالیش (کتاب عبداللیث ملعون) اشاره کرد. شکند گمانیک ویچار برای اثبات بنیادهای دین زرتشت و در رد دین‌های یهودی، مسیحیت، آیین مانوی و تا اندازه‌ای درباره اسلام نوشته شده و پُرسمان‌های فلسفی بسیاری را پیش کشیده است.


title: دفاعیات دینی

text: درونمایه ماتیکان گجستک ابالیش این‌گونه است که یکی از «زرتشتیان» شهر استخر در پارس به نام «دین‌هرمزد» پس از حمله عرب‌ها مسلمان می‌شود و نام خود را عبداللیث یا شاید عبدالله می‌گذارد. سپس دین‌هرمزد به دربار مأمون، خلیفهٔ عرب در بغداد می‌رود و یکی از موبدان زرتشتی به نام آذرفرنبغ پسر فرخ‌زاد نیز به بغداد رفته و در دربار مأمون با عبداللیث (دین‌هرمزد) به مباحثه و مناظره می‌پردازد، و در پایان آذرفرنبغ سرفراز و پیروز از این هم سخنی و گفتمان بیرون می‌آید.


title: پاول فلگن‌هاوئر

text: پاول فلگن‌هاوئر (؛ زادهٔ ) یک روزنامه‌نگار و کارشناس نظامی اهل روسیه است.


title: اوروتیک اسید

text: اوروتیک اسید () یکی از ترکیبات ناجورحلقه و یک کربوکسیلیک اسید است. در گذشته تصور می‌شد این ترکیب از ویتامین‌های گروه بی بوده و vitamin B نامیده می‌شد، بعدها کشف شد که این ترکیب اصلاً ویتامین نیست.


title: اوروتیک اسید

text: اوروتیک اسیدوری ارثی نوعی بیماری متابولیک مادرزادی است که موجب افزایش ترشح اوروتیک اسید به ادرار، کم‌خونی و عقب ماندگی ذهنی و فیزیکی می‌شود.


title: لویی لتریر

text: لویی لُتریر (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه، تهیه‌کننده و کارگردان اهل فرانسه است.


title: لویی لتریر

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به "هالک شگفت‌انگیز" (۲۰۰۸)، "برخورد تایتان‌ها" (۲۰۱۰) و "اکنون مرا میبینی" (۲۰۱۳) اشاره کرد. ترانسپورتر (۲۰۰۲)


title: لویی لتریر

text: رهاشده(۲۰۰۴)


title: لویی لتریر

text: ترانسپورتر ۲ (۲۰۰۵)


title: لویی لتریر

text: هالک شگفت‌انگیز (فیلم۲۰۰۸)


title: لویی لتریر

text: برخورد تایتان‌ها (فیلم ۲۰۱۰)


title: لویی لتریر

text: اکنون مرا می‌بینی (فیلم۲۰۱۳)


title: لویی لتریر

text: برادران گریمزبی (۲۰۱۶)


title: متیو لیباتیک

text: متیو لیباتیک (؛ زادهٔ ) یک فیلم‌بردار اهل ایالات متحده آمریکا است. وی بیشتر برای همکاری‌اش با دارن آرونوفسکی کارگردان در پروژه‌هایی چون "پی" (۱۹۹۸)، "مرثیه برای یک رؤیا" (۲۰۰۰)، "چشمه" (۲۰۰۶)، "قوی سیاه" (۲۰۱۰)، "نوح" (۲۰۱۴) و "مادر!" (۲۰۱۷) شناخته شده‌است.


title: لویی لو پرنس

text: لویی لو پرَنس (۲۸ اوت ۱۸۴۱ — ۱۶ سپتامبر ۱۸۹۰) مخترع فرانسوی بود. او نخستین تصویر متحرک را در سال ۱۸۸۸ میلادی ضبط کرد. لو پرنس چندین سال پیش از برادران لومیر به چگونگی ضبط تصویر متحرک دست یافته بود.


title: لویی لو پرنس

text: لو پرنس در سپتامبر ۱۸۹۰، در حالی که قرار بود با قطاری از دیژون به پاریس برود، ناپدید شد. او قرار بود پس از آن به ایالات متحدهٔ آمریکا برود تا به تبلیغ برای دوربین خود بپردازد.


title: اثر جانبی

text: اثر جانبی در علوم رایانه، یک رویه یا عبارت هنگامی گفته می‌شود که دارای اثر جانبی که به‌علاوهٔ بازگرداندن مقدار حالتی را تغییر دهد یا تعامل قابل مشاهده‌ای با توابع فراخوانی‌کننده یا دنیای بیرون داشته باشد.


title: سیاره گمشده: وضعیت نهایی

text: سیاره گمشده: وضعیت نهایی یک بازی ویدئویی به سبک تیراندازی سوم شخص که توسط شرکت کپکام ساخته و برای پلتفرم‌های اکس‌باکس ۳۶۰، مایکروسافت ویندوز و پلی‌استیشن ۳ منتشر شده‌است. این بازی در ابتدا قرار بود به طور انحصاری برای کنسول اکس‌باکس ۳۶۰ عرضه شود، اما بعدها در ژوئن ۲۰۰۷ برای مایکروسافت ویندوز و فوریه ۲۰۰۸ برای کنسول پلی‌استیشن ۳ منتشر شد.


title: بن دیویس

text: بن دیویس (؛ زادهٔ ۱۹۶۱) یک فیلم‌بردار اهل بریتانیا است.


title: بن دیویس

text: وی بیشتر به خاطر فعالیتش در فیلم‌های "خیزش هانیبال" (۲۰۰۷)، "کیک-اس" (۲۰۱۰)، "نگهبانان کهکشان" (۲۰۱۴) و "" (۲۰۱۵) شناخته شده است.


title: ورلدز اند

text: ورلدز اند یا پایان دنیا یک فیلم کمدی و علمی تخیلی ، محصول سال ۲۰۱۳ ، به کارگردانی ادگار رایت و نویسندگی سایمون پگ و ادگار رایت است. این فیلم سومین و آخرین قسمت از سه‌گانه سه طعم کورنتو است.


title: ورلدز اند

text: ۵ دوست صمیمی که در کودکی عهد بسته‌بودند در تمامی کلاب‌های شهر مشروبات الکلی مصرف کنند، حالا در بزرگسالی قصد اجرایی‌کردن عهدشان را دارند اما هنگامی‌که به آخرین کلاب شهر یعنی " انتهای دنیا " می‌رسند، دنیا رو به فروپاشی می‌رود در حالی که این ۵ نفر تنها امید بشر برای نجات پیداکردن از این فاجعه هستند...


title: عملیات باگراتیون

text: عملیات باگراتیون عملیاتی بزرگ در طی جنگ جهانی دوم بود که توسط ارتش سرخ شوروی و به منظور پاکسازی نیروهای آلمانی در بلاروس، اوکراین و لهستان صورت گرفت. نام این عملیات از پیوتر باگراتیون، ژنرال نیروی زمینی روسیه که در جریان جنگ بورودینو مجروح شد، اقتباس شده بود.


title: سامانه دیده‌بانی زمین

text: سامانه دیده‌بانی زمین از برنامه‌های ناسا است که دربرگیرنده تعدادی ماهواره و ابزارهای علمی در مدار زمین است و به منظور دیده‌بانی درازمدت جهانی سطح زمین، زیست‌کره، هواکره و اقیانوس‌های دنیا طراحی شده است. ماهواره این سامانه در سال ۱۹۹۷ به فصا پرتاب شد. این سامانه جزئی از پروژه علوم زمین ناسا به شمار می‌رود.


title: غزوه عشیره

text: غزوه عشیره () یا "ذی العشیره" در جمادی الاخر سال ۲ هجری قمری، کمی بعد از غزوه بواط روی داد. در این زمان گزارشی به مدینه، رسید که کاروان قریش با اموال فراوان به ریاست ابوسفیان از مکه به شام می‌رود.


title: غزوه عشیره

text: پیامبر اسلام ابوبکر را جانشین خود قرار داد و برای تعقیب کاروان با سپاهی به تعداد ۲۰۰ نفر تا ناحیه ای به نام ذی العشیره واقع در ینبع که با مدینه مسافت زیادی ندارد رفت و چند روزی در آنجا توقف کرد، ولی کاروانی ندید زیرا که چند روز پیش از آن رفته بودند. این همان کاروانی بود که هنگام رجوع از شام، مسلمانان دوباره برای تصرف آن اقدام نمودند و قریش نیز از مکه با قوای خود بیرون آمد و منجر به جنگ بدر گردید. در غزوه ذی العشیره، جنگی رخ نداد، بلکه محمد پیامبر اسلام با بنی مدلج و هم پیمانان آن قبیله پیمان بست و به مدینه بازگشت.


title: غزوه بواط

text: غزوه بواط در ماه ربیع‌الاول سال ۲ هجری قمری روی داد. محمد صائب بن عثمان یا سعد بن معاذ انصاری را در مدینه جانشین خود قرار داد و با ۲۰۰ نفر برای تعقیب کاروان قریش تا بواط پیش رفت. بواط کوهی است در ناحیه رضوی و با مدینه در حدود ۹۰ کیلومتر فاصله دارد. سرپرست کاروان قریش امیه بن خلف بود و تعداد افراد کاروان ۱۰۰ نفر بودند، اما پیامبر اسلام به آنها دست نیافت و به مدینه بازگشت.


title: زغال‌ماهی شمالی

text: زغال‌ماهی شمالی نام یک گونه از سرده زغال‌ماهی است.


title: روغن‌ماهی خاکستری

text: روغن‌ماهی خاکستری نام یک گونه از تیره روغن‌ماهیان است.


title: روغن‌ماهی گرینلند

text: روغن‌ماهی گرینلند نام یک گونه از تیره روغن‌ماهیان است.


title: روغن‌ماهی شمالگانی

text: روغن‌ماهی شمالگانی نام یک گونه از راسته روغن‌ماهی‌سانان است.


title: روغن‌ماهی سیبری شرقی

text: روغن‌ماهی سیبری شرقی نام یک گونه از تیره روغن‌ماهیان است.


title: روغن‌ماهی یوکلا

text: روغن‌ماهی یوکلا نام یک گونه از راسته روغن‌ماهی‌سانان است.


title: درازماهی آبی

text: درازماهی آبی نام یک گونه از تیره روغن‌ماهیان است.


title: روغن‌ماهی لجه‌زی

text: روغن‌ماهی لجه‌زی نام یک گونه از راسته روغن‌ماهی‌سانان است.


title: روغن‌ماهی قطبی

text: روغن‌ماهی قطبی نام یک گونه از تیره روغن‌ماهیان است.


title: روغن‌ماهی بیچاره

text: روغن‌ماهی بیچاره نام یک گونه از تیره روغن‌ماهیان است.


title: روغن‌ماهی صخره

text: روغن‌ماهی صخره نام یک گونه از تیره روغن‌ماهیان کوچک است.


title: روغن‌ماهی زعفرانی

text: روغن‌ماهی زعفرانی نام یک گونه از تیره روغن‌ماهیان است.


title: روغن‌ماهی سرکوچک

text: روغن‌ماهی سرکوچک نام یک گونه از روغن‌ماهیان کوچک است.


title: روغن‌ماهیان بنفش

text: روغن‌ماهیان بنفش نام یک سرده از تیره روغن‌ماهیان کوچک است.


title: روغن‌ماهی بنفش

text: روغن‌ماهی بنفش نام یک گونه از سرده روغن‌ماهیان بنفش است.


title: شوالیه سیاه (دین ویتمن)

text: دین ویتمن یک شخصیت تخیلی و قهرمانانه در کتاب‌های کامیک و سومین شوالیه سیاه است. این کاراکتر به دست روی توماس و جان بوسما هماهنگ شده و در "انتقام‌جویان" شماره ۴۶ام (دسامبر ۱۹۶۷) معرفی شد. جدا از کتاب‌های کامیک، شرکت مارول از دین ویتمن در دیگر کالاهای خود از جمله پوشاک، اسباب‌بازی، ورق بازی، انیمیشن‌های تلویزیونی و بازی‌های رایانه‌ای استفاده کرده است.قرار است به زودی در دنیای سینمایی مارول نیز حضور داشته باشد.کیت هرینگتون نقش اورا در فیلم اترنالز بازی خواهد کرد.


title: شوالیه سیاه (دین ویتمن)

text: وی همچنین در گروه‌هایی چون ام‌آی-۱۳، انتقام‌جویان، مدافعان، فرانیرو، اکسکالیبر، قهرمان‌ها برای استخدام و استادان شیطان عضو است.


title: روغن‌ماهی وزغی

text: روغن‌ماهی وزغی نام یک گونه از تیره روغن‌ماهیان کوچک است.


title: شکم‌چراغیان

text: شکم‌چراغیان نام یک تیره از راسته سوف‌ماهی‌سانان است.


title: شکم‌چراغی

text: شکم‌چراغی نام یک سرده از تیره شکم‌چراغیان است.


title: دهان‌لانه‌ماهی

text: دهان‌لانه‌ماهی نام یک سرده از تیره دهان‌لانه‌ماهیان است.


title: سرخ‌ماهی

text: سرخ‌ماهی نام یک گونه از سرده دهان‌لانه‌ماهی است.


title: شعله‌ماهی

text: شعله‌ماهی نام یک گونه از سرده دهان‌لانه‌ماهی است.


title: سرخ‌ماهی سه‌خاره

text: سرخ‌ماهی سه‌خاره نام یک گونه از تیره شکم‌چراغیان است.


title: ماهی لوتی گلوسیاه

text: ماهی لوتی گلوسیاه نام یک گونه از تیره شکم‌چراغیان است.


title: کنسرت گروه عارف (آلبوم حمیدرضا نوربخش)

text: کنسرت گروه عارف نام یک آلبوم موسیقی سنتی ایرانی با اجرای گروه عارف به سرپرستی پرویز مشکاتیان و باصدای حمیدرضا نوربخش می‌باشد. در این اثر اشعار شیون فومنی، سعدی، ه. الف. سایه و خواجوی کرمانی خوانده شده و پرویز مشکاتیان آهنگ سازی کل اثر را برعهده داشتند.


title: ماهی تندابه

text: ماهی تُندابه نامی عمومی است برای انواع ماهی‌های کوچک آب شیرین از سه خانواده کپورماهیان، گاوماهیان خواب‌آلود و تیرماهیان. بیشتر ماهیان تندابه بدنی کشیده و طویل دارند و در کف بخش‌های جریان تند رودخانه‌ها (تندابه رودخانه‌ها) زندگی می‌کنند.


title: خواب‌ماهی‌های خارصورت

text: خواب‌ماهی‌های خارصورت نام یک سرده از تیره گاوماهیان خواب‌آلود است.


title: خواب‌ماهی سرپهن

text: خواب‌ماهی سرپهن نام یک گونه از سرده خواب‌ماهی‌های خارصورت است.


title: کاروانسرای دوقلو

text: کاروانسرای دوقلو در بازرا قدیمی تهران است. این کاروانسرا از دو قسمت تشکیل شده که مساحت آن‌ها با یک‌دیگر برابر است و از این رو نام آن را کاروانسرای دوقلو نهاده‌اند. این مکان در دوره شاه عباس صفوی ساخته شده است و با ۴۰۰ سال قدمت جزو ابنیه تاریخی شهر ری محسوب می‌شود. کاروانسرای دوقلو در زمان قاجار توسط فردی از بزرگان ری اداره و از آن برای تخلیه بارهای شتر و انتقال نفت از باکو استفاده می‌گردید.


title: آق اردو

text: آق اردو (اردوی سفید)، سلسله‌ای از خان‌ها و قبایل و لشکریان تابع آن‌ها از نسل اوردا پسر مهتر جوچی پسر مهتر چنگیز بودند. قلمرو و متصرفات آن‌ها ولایات آق‌اردو از طرف شرق به حوضهٔ رودخانهٔ اردیش، از جنوب به ماوراءالنهر یعنی حوضهٔ جیحون و سیحون و از جنوب غربی و غرب به خوارزم و خزر و دشت قبچاق تا شمال رودخانهٔ ولگا محدود بوده است. پایتختشان سغناق و صبران (ساوران) و فاراب (اترار) بود.


title: لش‌ماهی

text: لش‌ماهی یا ماهی سفید رودخانه‌ای نام یک گونه از تیره کپورماهیان است.


title: لش‌ماهی اسپانیایی

text: لش‌ماهی اسپانیایی نام یک گونه از تیره کپورماهیان است.


title: لش‌ماهی آناتولی

text: لش‌ماهی آناتولی نام یک گونه از تیره کپورماهیان است.


title: چراغ‌ماهی

text: چراغ‌ماهی نام یک گونه از راسته سوف‌ماهی‌سانان است.


title: تونیتا

text: تونیتا نام یک سرده از تیره تون‌ماهیان است.


title: سوف سرخ

text: سوف سرخ نام یک گونه از تیره عقرب‌ماهیان است.


title: جان لوئیجی پولیدورو

text: جان لوئیجی پولیدورو (؛ – ) کارگردان، هنرپیشه و فیلم‌نامه‌نویس اهل ایتالیا بود. وی بین سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۹۸ میلادی فعالیت می‌کرد.


title: جان لوئیجی پولیدورو

text: از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به جنگ بزرگ و ستیریکون اشاره کرد.


title: فروغ‌ماهی بیضی

text: فروغ‌ماهی بیضی نام یک گونه از تیره فروغ‌ماهیان است.


title: براق‌ماهی‌های شرقی

text: ماهی‌برقی‌های شرقی نام یک سرده از تیره کپورماهیان است.


title: براق‌ماهی‌های ریزفلس

text: ماهی‌برقی‌های ریزفلس نام یک سرده از تیره کپورماهیان است.


title: براق‌ماهی‌های باله‌پرچمی

text: ماهی‌برقی‌های باله‌پرچمی نام یک سرده از تیره کپورماهیان است.


title: براق‌ماهی طلایی

text: ماهی‌برقی طلایی نام یک گونه از تیره کپورماهیان است.


title: براق‌ماهی‌های فلس‌بالا

text: ماهی‌برقی‌های فلس‌بالا نام یک سرده از تیره کپورماهیان است.


title: براق‌ماهی

text: براق‌ماهی نامی است برای چندین نوع از ماهی‌های کوچک نقره‌ای‌رنگ براق که در آمریکای شمالی زندگی می‌کنند.


title: براق‌ماهی

text: ماهی‌برقی‌های کپورسان عبارتند از:


title: براق‌ماهی

text: ویکی‌پدیای انگلیسی.


title: براق‌ماهی‌های سرخ‌پهلو

text: ماهی‌برقی‌های سرخ‌پهلو نام یک سرده از تیره کپورماهیان است.


title: براق‌ماهی‌های باله‌ابریشمی

text: ماهی‌برقی‌های باله‌ابریشمی نام یک سرده از تیره کپورماهیان است.


title: دیوید گرین (کارگردان)

text: دیوید گرین (؛ – ) یک هنرپیشه، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کننده اهل بریتانیا بود. از آثار او می‌توان به "کنت مونت کریستو" اشاره نمود.


title: دانکن جونز

text: دانکن جونز (؛ زادهٔ ) کارگردان، تهیه‌کننده و فیلمنامه‌نویس اهل انگلستان است. وی از سال ۲۰۰۲ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.


title: دانکن جونز

text: او فرزند دیوید و آنجلا بویی است. وی کارگردان فیلم‌هایی همچون "ماه" (۲۰۰۹) بوده است.


title: باب رافلسون

text: باب رافلسون (؛ زادهٔ ) کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کننده اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۵۹ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.


title: باب رافلسون

text: وی کاگردان فیلم‌هایی مثل "پستچی همیشه دو بار زنگ می‌زند" (۱۹۸۱) و "عمل بد" (۲۰۰۲) و بیوه سیاه (فیلم ۱۹۸۷) بوده است.


title: دروئید

text: دروئید عضوی از طبقه تحصیل‌کرده و پیشه‌ور در میان اقوام سلت سرزمین‌های گل‌ها، بریتانیا، ایرلند و احتمالاً دیگر مناطق در دوران عصر آهن بوده‌است. سخنوران، شاعران، پزشکان و پیشه‌وران دیگر مشاغل آموختنی در طبقهٔ دروئید گنجانده می‌شده‌اند، اگر چه سرشناس‌ترین دروئیدها رهبران مذهبی بوده‌اند.


title: دروئید

text: بنا به یادداشت فردریک هابرمن تاریخ‌نگار اهل کانادا، در کتابِ «رد پای اجداد ما»، «دروئیدها پیراهن سفید می‌پوشیدند و شاعران و نقالان دروئید لباس آبی. دروئید اعظم پیش سینه ای طلایی مزین به دوازده جواهر می‌پوشید… نمونه این پیش سینه همراه با یک اسکلت در یکی از مقابر استون هنج کشف شده‌است.»


title: هکرها (فیلم)

text: هکرها () فیلمی در ژانر مهیج است که در سال ۱۹۹۵ منتشر شد.


title: ساتیریکون فلینی

text: ساتیریکون فلینی یا به شکل خلاصه ساتیریکون () فیلمی فانتزی به کارگردانی فدریکو فلینی است که در سال ۱۹۶۹ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به هیرام کلر، لوچا بوزه، گوردون میچل، دانیل لونا، آلن کُنی، ساندرو دُری و آلبرتو بونوچی اشاره کرد. این فیلم اقتباسی آزاد است از داستان ستیریکون، تنها اثر باقی‌مانده از گایوس پترونیوس آربیتر که از درباریان دوران حکومت نرون در رم بود.


title: ساتیریکون (فیلم ۱۹۶۸)

text: «ستیریکون» () یک فیلم به کارگردانی جان لوئیجی پولیدورو است که در سال ۱۹۶۹ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به اوگو تونیاتسی، تینا امون، و گراتزیلا گراناتا اشاره کرد.


title: چه بر سر بیبی جین آمد؟ (فیلم ۱۹۶۲)

text: چه بر سر بیبی جین آمد؟ () فیلمی در ژانر تریلر روانشناسانه به کارگردانی رابرت آلدریچ است که در سال ۱۹۶۲ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به بت دیویس، جوآن کراوفورد و ویکتور بوینو اشاره کرد.


title: ماه (فیلم)

text: ماه () فیلمی در ژانر علمی–تخیلی و ماجراجویی به کارگردانی دانکن جونز است که در سال ۲۰۰۹ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به سام راکول و کوین اسپیسی اشاره کرد.


title: زندگی کن و بگذار بمیرند (فیلم)

text: زندگی کن و بگذار بمیرد () فیلمی در ژانر اکشن به کارگردانی گای همیلتون است که در سال ۱۹۷۳ منتشر شد.


title: زندگی کن و بگذار بمیرند (فیلم)

text: جیمز باند (مور) مأموریت پیدا می کند تا با «مستر بیگ» (کوتو) مبارزه کند. «مستر بیگ» قصد دارد اعتیاد به هرویین را گسترش بدهد و نیمکره غربی کره زمین را تحت اختیار خود درآورد و …


title: بر جدید (فیلم ۲۰۰۵)

text: بر جدید () فیلمی در ژانر زندگی‌نامه‌ای و درام به کارگردانی ترنس مالیک است که در سال ۲۰۰۵ منتشر شد.


title: خلافت راشدین

text: خلافت راشدین یا خلافت اولیه نخستین حکومت اسلامی تحت نام خلافت است که در روز درگذشت محمد پیامبر اسلام، در دوشنبه ۲۸ صفر سال ۱۱ ه. ق برابر با ۱۰ ژوئن سال ۶۳۲میلادی پدید آمد. و تا سال ۴۰ هجری به طول انجامید. فرمانروایان از صحابه محمد و از طایفه قریش به ترتیب ابوبکر (حاکم ۶۳۲–۶۳۴)، عمر بن خطاب (حاکم ۶۳۴–۶۴۴)، عثمان بن عفان (حاکم ۶۴۴–۶۵۶) و علی بن ابی‌طالب (حاکم ۶۵۶–۶۶۱) بودند. اهل سنت که منزلت دینی ویژه‌ای برای حاکمان این حکومت قائلند حکومتشان را خلافت راشدین به معنای «خلافت هدایت شده» می‌نامند، اما آنان که مشروعیت برخی از این خلفا را قبول ندارند، به‌خصوص شیعیان، از این عنوان استفاده نمی‌کنند.


title: خلافت راشدین

text: محمد، پیامبر اسلام، با عقد میثاق مدینه، امتی را ایجاد کرد سپس از طریق جنگ یا عهدنامه، حجاز و مناطق شرقی و جنوبی شبه جزیره عربستان را فتح کرد. با فوت محمد بر سر جانشینی وی اختلاف به وجود آمد اما سرانجام ابوبکر جانشین او شد. اهل سنت معتقدند محمد جانشینی برای خود برنگزید حال آنکه شیعیان با استناد به واقعه غدیر خم معتقدند محمد، علی را به جانشینی (خلافت) منصوب کرد.


title: خلافت راشدین

text: خلافت ابوبکر با دو بحران سرپیچی گروهی از مسلمانان از پرداخت زکات و پیامبران نو ظهور همراه بود که ابوبکر با این دو گروه وارد جنگ‌هایی به نام جنگ‌های ارتداد گشت. پس از تسلط بر شبه جزیره عربستان، مسلمانان وارد جنگ با ساسانیان و بیزانس شدند و توانستند در جبههٔ عراق بر سرزمین‌های غربی فرات از جمله حیره، الانبار دومه جندل در جبههٔ شام بر بخش جنوبی سوریه و فلسطین چیره شوند. پس از مرگ ابوبکر عمر جانشینش می‌شود که بیشترین مساحت کشورگشایی‌های مسلمانان در زمان وی روی داد و شام، عراق، مصر و بخش عمده‌ای از ایران از طریق جنگ تسخیر شد. گسترش قلمرو در زمان عمر، چالشی بود که مسلمانان را مجبور کرد که برای نخستین‌بار از ساماندهی های دیگر کشورها نظیر امپراتوری روم شرقی و ساسانیان برداشت کنند؛ لذا مسلمانان از تقسیمات کشوری، دفتر محاسبه (دیوان)، تاریخ‌نگاری و نظام پولی آنان تقلید کردند.


title: خلافت راشدین

text: عمر توسط یک ایرانی به نام پیروز نهاوندی زخمی کشنده خورد. وی در بستر مرگ شورای خلافت شش نفره‌ای را معین کرد تا خلیفهٔ بعدیش را تعیین کنند. عثمان توسط شورا برگزیده شد و بعد از مرگ عمر در رأس قدرت قرار گرفت. خلافت راشدین در زمان عثمان به بیشترین حد گسترش خود رسید، به‌طوری‌که مسلمانان تقریباً همهٔ قلمروی ساسانیان و بخش‌های آسیایی و آفریقایی امپراتوری روم شرقی جز غرب آناتولی را فتح کردند؛ بدین ترتیب قلمروی مسلمانان از شمال تا قفقاز، از غرب تا تونس، از شرق شامل تا افغانستان بود و شبه جزیره عربستان، شام، فلات ایران، بین‌النهرین، شرق آناتولی و مصر و لیبی را دربرمی‌گرفت. نقش اساسی در جنگها و کشورگشایی‌ها را فرماندهانی نظیر خالد بن ولید، عمرو عاص و سعد بن ابی‌وقاص بازی کردند.


title: خلافت راشدین

text: سال ۶۵۱ آشوب‌هایی در خلافت آغاز شد و ۶۵۶م به کشته شدن عثمان توسط مسلمان ناراضی انجامید و مردم با علی بیعت کردند. خلافت علی با جنگ‌های داخلی میان مسلمانان شناخته شده به نام فتنه اول همراه بود. علی نخست در نبرد جمل با گروهی از مخالفان به رهبری طلحه، زبیر و عایشه که بصره را تصرف کرده بودند جنگید و آن‌ها را شکست داد. از سوی دیگر، معاویة ابن ابی‌سفیان، حاکم شام، از بیعت سرباز زد و به بهانهٔ قصاص قاتلان عثمان با علی به مخالفت برخاست. علی با معاویه در صفین نبرد کرد و به ناچار به حکمیت تن درداد. در نتیجهٔ حکمیت، خلافت به دو سرزمین به مرکزیت کوفه و دمشق تقسیم شد، که بخش اول تحت فرمان علی و دیگری در دست معاویه بود. سپس علی با گروهی از مخالفان موسوم به خوارج جنگید. نهایتاً، علی به دست یکی از خوارج، ابن ملجم مرادی، در ۶۶۱ میلادی کشته شد. حسن بن علی پس از پدر به امامت (در دیدگاه شیعیان) و خلافت مشغول شد؛ ولی پس از مدت کوتاهی قرارداد صلح با معاویه را پذیرفت و به سود معاویه از خلافت کناره‌گیری کرد. با پایان خلافت حسن بن علی و قرارداد صلح او با معاویه، خلافت راشدین جای خود را به خلافت امویان داد که از ۴۱ ه.ق (۶۶۲م) تا ۱۳۲ ه.ق (۷۵۰م) حکومت کرد.


title: خلافت راشدین

text: اصطلاح «خلیفه» در اسناد دست اول مربوط به دوره خلافت راشدین یافت می‌شود و به رسیدی به دو زبان عربی-یونانی در سال ۶۴۳، اواخر خلافت عمر، مربوط می‌گردد. اما در خصوص کاربرد خلیفه در معنای سیاسی آن اختلاف وجود دارد. مادلونگ و برخی دیگر از اسلام پژوهان می‌گویند عنوان «خلیفه رسول‌الله» به معنای جانشین پیامبر خدا را نخستین بار ابوبکر، برای خود به کار برد. اما به نوشته وداد کادی و آرام شاهین، بعید است ابوبکر لقبی را برای خود استفاده کرده باشد و احتمالاً بعداً در دوره عباسیان این موضوع را جعل کردند.


title: خلافت راشدین

text: برخی نویسندگان نظیر پاتریشیا کرون و مادلونگ می‌گویند عثمان نخستین بار لقب «خلیفة الله» را برای خود به کار برد که چنین عنوانی بیانگر اقتدار دینی شدیدی است. در مقابل وداد کادی و آرام شاهین می‌گویند مواردی که لقب «خلیفة الله» برای عثمان به کار رفته‌است، بعداً در دوره امویان جعل شده‌است. همچنین شیعیان به جای استفاده از خلیفه از امام استفاده می‌کنند.


title: خلافت راشدین

text: نخستین بار کاربرد «خلافت» به عنوان یک نهاد سیاسی در زمان هشام بن عبدالملک رخ داد. عبارت «خلافت» در اصطلاح هم شخص «خلیفه»، هم نهاد سیاسی قانونی حکومت بر مسلمانان، هم به دوران این حکومت و هم به حوزه تحت حکومت شامل قلمرو و اتباع حکومت اطلاق می‌شد در مقابل «امام» و «امامت» را به جای «خلیفه» و «خلافت» به کار می‌بردند و جوامع غیر مسلمانان نیز به‌خصوص در سدهٔ نخست از این اصطلاح برای اشاره به دولت مسلمان استفاده نمی‌کرده‌اند. نهاد خلافت به‌تدریج در خلال زمان تحول یافت و بالاخره در اوایل دوره عباسیان در نیمه دوم سده هشتم میلادی، در قالب یک مفهوم اصطلاحی تثبیت شد.


title: خلافت راشدین

text: تعبیر «خلفای راشدین یا راشدون» به معنای خلفای هدایت شده، تعبیری راست کیشانه یا پدرسالارانه ارائه می‌دهد و این دوره را به صورت عصر حماسی جلوه می‌دهد. به نوشته دانشنامه اسلام بریل، اما این تعبیر برای آن زمان نابهنگام است زیرا نظام عقاید و اعمال مذهبی مدون و مقبول عامه وجود نداشته‌است، تا بتوان چنین تعبیری را دربارهٔ آن به کار برد.


title: خلافت راشدین

text: در طی سده‌های چهارم تا ششم میلادی، ساسانیان دولت لخمیان را از قبایل عرب حیره تأسیس کردند و در برابر آن رومیان دولت غسانیان را ایجاد کردند. در پایان سده ششم میلادی امپراتوری‌های ساسانی و بیزانس به این نتیجه رسیدند که حفظ دولت‌های وابسته عرب، یعنی لخمیان و غسانیان، به عنوان نیروهایی مسلط در برابر عرب‌های منطقه ارزشی ندارد. هرچند این دولت‌ها از بین رفتند، اما سبب شدند قبایل عرب عراق و شام کارآزموده تر، سازمان یافته تر و ثروتمندتر شوند. برخی می‌گویند اگر این دولت‌ها، در سده هفتم همچنان پابرجا بود، می‌توانست به عنوان مانعی در برابر حمله سپاه عرب مسلمان عمل کند. در مقابل، با از بین رفتن این رابطه، قبایل این منطقه که به لحاظ نظامی کارآزموده شده بودند، به امید کسب منابع مالی به صف مسلمانان پیوستند.


title: خلافت راشدین

text: جنگ ۲۵ ساله ایران و روم که از ۶۰۲ تا ۶۲۸ به طول انجامید، زمینه ساز پیدایش خلافت اسلامی به عنوان یک امپراتوری جدید شد. این جنگ نظم سیاسی را که طی سه سده بر این منطقه حاکم بود، فروریخت و خلأ قدرتی را پدیدآورد، که در پی آن سپاهیان مسلمان عرب آن دو امپراتوری را شکست دادند و امپراتوری نوپدید خلافت را بنا نهادند. طی این جنگ، نخست خسروپرویز سرزمین‌های شام و مصر را تصرف کرد، ولی در پایان، ضدحمله هراکلیتوس منجر به شکست و عقب‌نشینی ساسانیان گردید. در پی آن، خسروپرویز به قتل رسید و دوره‌ای چندساله از هرج و مرج سیاسی دربار ساسانیان را فراگرفت. نهایتاً، یزدگرد سوم بر تخت نشست. هرچند، سپاه امپراتوری ساسانی، در جنگ آسیب چندانی ندیده بود و همچنین موانع طبیعی شامل رودخانه‌های فرات و دجله و نیز کوه‌های زاگرس از سرزمین ایران در برابر مهاجمان دفاع می‌کرد، اما، امپراتوری ساسانی به علت اختلافات سیاسی داخلی بیش از آن ضعیف شده بود که بتواند در برابر حمله سپاهیان مصمم مسلمان مقاومت کند.


title: خلافت راشدین

text: این جنگ هر دو امپراتوری را فرسوده کرد و در خصوص ساسانیان، منجر به یک بحران سیاسی داخلی شد. هرچند جنگ با پیروزی روم شرقی به پایان رسید، اما امپراتوری روم نیز وضع بهتری نداشت. برخی از ثروتمندترین مناطق این امپراتوری، یعنی شام و مصر، طی دو دهه تحت اشغال بودند. همچنین، مردمان این سرزمین‌ها دیگر امپراتوری روم را به عنوان یک ضرورت اجتناب ناپذیر زندگی نمی‌دیدند. به علاوه، امپراتوری ذخایر ثروتش را در خلال جنگ هزینه کرده بود و دیگر منبعی برای تأمین مالی قوا در برابر سپاه مسلمانان نداشت.


title: خلافت راشدین

text: محمد احتمالاً بین ۵۶۷ تا ۵۷۳ م که مقبول‌ترین سال، ۵۷۱ میلادی است متولد شد. به باور مسلمانان محمد در یکی از شب‌های سال ۶۱۰. م، به پیامبری رسید. بنابر زندگی‌نامهٔ ابن اسحاق، محمد تا سه سال دین تازهٔ خود را پنهانی تبلیغ می‌کرد. بعد از آن محمد دینش را به صورت علنی تبلیغ کرد. طی ۱۳ سال دعوت در مکه، تعداد اندکی به اسلام گرویدند که با مخالفت برخی قبیله‌های قریش روبه‌رو شدند و با آنان با خشونت رفتار می‌شد. محمد برای رهایی از آزار و اذیت‌ها به همراه پیروان خویش، در سالی که بعدها مبدأ تقویم هجری شمسی و قمری شد، به شهر یثرب (که بعدها مدینةالنبی نامیده شد)، هجرت کرد. او در مدینه توانست قبایل در حال جنگ اوس و خزرج را متحد کند. وی بر پایه مسلمانان مهاجر مکه و یهودیان مدینه با عقد میثاق مدینه جامعه و دولتی نوین با نام امت تأسیس کرد. این پیمان مفهوم ساختار اجتماعی "امت" را به عنوان اجتماعی یکسان از مؤمنان تعریف می‌کند که دربردارندهٔ یهودیان نیز می‌شد؛ اما غیر یکتاپرستان مدینه را دربرنمی‌گرفت. سپس بین مسلمانان با قبایل مکه و هم پیمانان آن‌ها جنگ درگرفت و سرانجام پس از هشت سال جنگ با مکه، محمد به همراه پیروانش که تا آن زمان به بیش از ده هزار نفر بالغ شده بودند، شهر زادگاهش را فتح کرد. به‌تدریج و به‌خصوص پس از فتح مکه از طریق جنگ و عمدتاً معاهده حجاز و مناطق شرقی و جنوبی شبه جزیره عربستان را فتح کرد و بیشتر مردم شبه جزیره عربستان به اسلام گرویدند و امت اسلام به کل این سرزمین گسترش یافت.


title: خلافت راشدین

text: از سوی دیگر، از سال پنجم هجری، محمد لشکرکشی به سمت شام را آغاز کرد. نخستین هدف دومة الجندل در میانه راه مدینه و دمشق بود. در سال نهم هجری، وی خالد بن ولید را با سپاهی به آن سو فرستاد که دومةالجندل و تبوک را فتح کرد. طبق روایات تاریخی مسلمانان، محمد از سال ۶ و ۷ هجری نامه‌هایی را برای سران حکومت‌های همسایه شامل هراکلیتوس، امپراتور بیزانس، نجاشی شاه حبشه، خسرو پرویز شاه ساسانی و چند تن دیگر فرستاد و آن‌ها را دعوت به دین اسلام کرد. اما همگی این دعوت را رد کردند. بیشترین تاریخ پژوهان مدرن این اقدامات را منشأ فتوحات بعدی مسلمانان می‌دانند، که در زمان خلافت راشدین رخ داد.


title: خلافت راشدین

text: محمد ده سال پس از هجرت، و چند ماه پس از بازگشت از حجةالوداع، بیمار شد و ظهر روز دوشنبه در ۲۸ صفر سال ۱۱ سال ۶۳۲م در خانهٔ خودش در شهر مدینه در حالی که ۶۳ سال داشت درگذشت. گروهی از مردم به سقیفه بنی ساعده رفتند تا در مورد جانشینی محمد گفتگو کنند. این امر درحالی بود که، علی به همراه طلحه و زبیر و جمعی از خویشان و صحابهٔ محمد، مشغول خاکسپاری‌اش بودند، نتیجه گردهمایی مسلمانان در سقیفه، انتخاب ابوبکر به‌عنوان جانشین محمد بود. گروهی از انصار در سقیفه بنی ساعده از سعد بن عباده حمایت می‌کردند، اما مهاجران این را نپذیرفته و خود را از لحاظ خویشاوندی نزدیک‌تر به محمد می‌دانستند. در میان مهاجران عده‌ای نیز به رهبری علی و شامل زبیر، طلحه، عباس بن عبدالمطلب، مقداد، سلمان فارسی، ابوذر غفاری و عمار بن یاسر، علی را وارث مشروع محمد می‌دانستند. پوناوالا معتقد است تاریخ‌نگاران مسلمان اتفاق نظر دارند که بحران موجود در این برهه، توسط سه تن از مهاجران مشهور به نام‌های ابوبکر و عمر و ابوعبیده جراح برطرف گردید. آنان انصار را جمع کرده و به آن‌ها ابوبکر را تحمیل کردند. حسادت بین دو قبیلهٔ مهم انصار به نام اوس و خزرج و عدم فعالیت بنی‌هاشم در تبلیغ نظرشان، موفقیت این سه تن را تسهیل نمود.


title: خلافت راشدین

text: این انتخاب باعث اختلاف بین هواداران ابوبکر و طرفداران علی شد. طرفداران علی قائل بودند که علی توسط شخص محمد به جانشینی منصوب شده‌است و بنابراین مقام خلافت باید از آن وی باشد. علاوه بر آن، طبری در تاریخ خود نقل کرده‌است که گروهی از مخالفان ابوبکر از جمله زبیر در خانهٔ فاطمه گرد آمدند و عمر با تهدید به آتش زدن خانه، آن‌ها را بیرون کشاند. علی بعداً مکرر می‌گفت که اگر چهل یاور داشت قیام می‌کرد. به نوشته پوناوالا علی و بنی‌هاشم تا قبل از مرگ فاطمه (حدود شش ماه) از بیعت با ابوبکر سر باز زدند. علی بر روی حقش پافشاری ننمود، چرا که تمایل نداشت امت نوپای اسلام دچار کشمکش گردد. بدین ترتیب به‌تدریج نهاد خلافت پدید آمد که در خارج از جهان اسلام معادلی ندارد. خلیفه از منزلت رهبری و حق گزینش زمامداران برخوردار بود. انتصاب به خلافت نوعی قرارداد بود که تعهدات متقابلی را بین خلیفه و اتباع وی (امت) پدیدمی‌آورد.


title: خلافت راشدین

text: پس از درگذشت محمد، بیشتر قبیله‌های عربی بجز مکه، طائف و قبائل موجود در حومهٔ سه شهر مذکور در مقابل ابوبکر دست به شورش زدند. دلایل خیزش متفاوت بود، برخی از دیدن اسلام منصرف شدند گروه دیگر نیز به پشتیبانی از مدعیان پیامبری (متنبیان) پرداختند. هرچند برخی قبایل پذیرفتند با ابوبکر بیعت کنند مشروط بر آنکه زکات را نپردازند، اما ابوبکر هیچ گونه سازش در خصوص زکات را نپذیرفت و آن را به‌منزله معیاری برای پذیرش اسلام از سوی قبایل طرح کرد و دستور داد با هر کس از پرداخت زکات مطابق سهمی که به محمد می‌پرداخت خودداری کند، به عنوان مشرک بجنگند. عمر این رویه ابوبکر را نقد کرد و مشروعیت جنگ با کسانی که زکات نمی‌پردازند، بعداً موضوع بحث واقع شد. مادلونگ می‌نویسد طبق معیارهای قرآنی این افراد را حداکثر می‌توان نفاق تلقی کرد، نه شورشی یا مرتد.


title: خلافت راشدین

text: ابوبکر فرماندهی سپاه مسلمانان در جنگ‌های رده را عمدتاً به بزرگانی از قبیله قریش به‌خصوص تیره بنو عبدشمس نظیر یزید بن ابوسفیان و تیره بنی مخزوم نظیر خالد بن ولید سپرد و کمتر کسی از مهاجران نخستین و انصار را به فرماندهی گماشت. همچنین با شروع فتوحات، فرماندهی سپاه عراق را به خالد بن ولید و فرماندهی سپاه شام را به یزید بن ابی سفیان سپرد. ویلفرد مادلونگ بر این نظر است که وی قصد داشت به این ترتیب رضایت خاطر قریش را از خلافت جدید فراهم سازد.


title: خلافت راشدین

text: ابوبکر به سپاهش گفته بود با هر که به اسلام گروید ستیز نکنند ولی وقتی مسلمانان مالک بن نویره را شکست دادند و یارانش را اسیر کردند، ضرار بن ازور او را کشت؛ در حالی که وی و قبیله‌اش اسلام آورده بودند، اما به نظر می‌رسد جرمشان سرباز زدن از بیعت با ابوبکر بوده‌است. گردانی از سپاه مسلمانان، به فرماندهی شرحبیل بن حسنه به دست نیروهای مُسیلمه، که مدعی نبوت بود، شکست خورد. سپس خالد بن ولید به او یاری رساند و با مُسیلمه و هم‌پیمانانش از قبیلهٔ بنی حنیفه، ستیز کرد و تعداد زیادی از آن‌ها را به قتل رساند. مسیلمه خودش هم به دست وحشی بن حرب پس از مبارزه طلبیده شدن کشته شد. بعد از شکست دادن مُسیلمه، گروه‌های از اسلام برگشته یکی پس از دیگری از دست مسلمانان شکست خوردند تا به کلی این خیزش سرکوب شد و عرب‌ها خود را برای یورش به عراق، سوریه و مصر آماده کردند.


title: خلافت راشدین

text: در روزهای پس از پیروزی ابوبکر در جنگ‌های رده، مثنی بن حارث شیبانی یکی از رهبران عرب‌ها که با ساسانیان در عراق به مبارزه می‌پرداخت با ابوبکر در مدینه ملاقات کرد و از وی پشتیبانی طلبید. ابوبکر به او جواب مثبت داد و به کمکش شتافت و خالد بن ولید را برای اولین حملهٔ نظامی اسلامی به خارج شبه جزیرهٔ عربستان فرستاد. خالد بن ولید از یمامه در محرم سال ۱۲ه.ق به سوی عراق روانه شد.


title: خلافت راشدین

text: نخستین نبرد خالد در مقابل ارتش ساسانی به فرماندهی «هرمز» در نبرد زنجیر بود. مسلمانان در این نبرد پیروز می‌شوند و خالد به المثنی دستور می‌دهند که باقی‌مانده سپاه شکست خورده ساسانی را تعقیب کند. هنگام تعقیب نیروهای کمکی به سپاه ساسانی پیوستند اما دوباره در نبرد ثنی از دست مسلمانان شکست خوردند. ساسانیان با هم‌پیمانان عرب خود از قبیله بنی بکر با سپاه مسلمانان وارد نبرد ولجه شدند. خالد با استفاده از حرکت گازانبری آنان را شکست داد. سپاه ساسانی پس از تجدید قوا وارد نبرد الیس با مسلمانان شدند. در این نبرد خالد با خدای خود نذر کرد که اگر خدایش به وی اسیری داد، رودی از خون آن اسیران به راه بیندازد لذا پس از پیروزی همهٔ اسیران را گردن زد.


title: خلافت راشدین

text: برای استحکام پایه‌های پیروزی، مسلمانان به حیره، پایتخت عراق، رفتند و آنجا را محاصره کردند و مردم آنجا قبول کردند که به مسلمانان جزیه بپردازند. بعد از حیره خالد به استان انبار رفت. مردم این شهر دور خود گودال حفر کرند. خالد با بررسی گودال (خندق) در تنگترین قسمت چند شتر قربانی انداخت و از گودال عبور کرد و آنجا (نبرد انبار) را به تسخیر خود درآورد. خالد به سوی عین التمر رفت و در آنجا با سپاهی از ایرانیان و متحدان عربشان از طائفه بنی النمر بن قاسط و تغلب مواجه شد و در نبرد عین‌التمر بر آن‌ها پیروز شد.


title: خلافت راشدین

text: از سوی دیگر، ابوبکر چهار سپاه که هرکدامشان ۸٬۰۰۰ رزمنده داشت به سوی شام فرستاد. ابوبکر به فرماندهانش فرمان داد مستقل از هم بجنگند ولی اگر شرایط ویژه‌ای پیش‌آمد، همگی از ابوعبیده جراح فرمان برند. مسلمانان نبرد اجنادین را شروع کردند، رهبریش هم به دست خالد بن ولید بود که از عراق ره‌سپار شام شده‌بود. سپاه راشدین در این نبرد پیروز شد و بخش جنوبی سوریه و فلسطین به قلمروی راشدین اضافه گشت. ارتش راشدین پس از این نبرد دوباره پخش شدند و مشغول انجام مأموریت‌هایی بودند که ابوبکر به آن‌ها داده بود. خالد نیز با ابوعبیده به سوی دمشق رفت و آنجا را محاصره کرد.


title: خلافت راشدین

text: پس از مرگ ابوبکر در ۱۳ هجری/۶۳۴ میلادی عمر به خلافت مسلمانان منصوب شد. مسئله اینکه آیا ابوبکر وی را به عنوان جانشین خود انتخاب کرد یا نه، مورد بحث تاریخ نگاران و حقوق دانان بوده‌است. لوی دلا ویدا و کائتانی معتقدند که عمر به سنت قدیمی اعراب، خلافت را به صورت دفاکتو با حمایت صحابه از آن خود کرد. کائتانی همچنین معتقد است که عمر چه قبل و چه بعد از خلافت با اشراف مکه مانند آل امیه روابط حسنه داشته و به سمت آن‌ها تمایل داشته‌است. اما مادلونگ نظر دیگری دارد و معتقد است که برخی افراد قریش مانند خالد بن ولید که در زمان ابوبکر والی بوده‌اند، مخالف خلافت عمر بوده‌اند و از آنجایی که ابوبکر به عمر وابستگی قابل توجهی داشت، چاره‌ای نداشت که عمر را به خلافت بعد از خودش برگزیند. در دوران حکومت عمر قلمرو اسلامی به شکل بی‌سابقه‌ای گسترش یافت و همه سرزمین‌های تحت حکومت ساسانیان و دو سوم امپراتوری روم شرقی را دربر گرفت.


title: خلافت راشدین

text: در جبهه شام، ابوبکر پس از نبرد اجنادین و در خلال محاصره دمشق می‌میرد و عمر ادارهٔ سپاهیان را به عهده می‌گیرد. نخستین تصمیمش هم برکناری خالد بن ولید و گماشتن ابوعبیده جراح به فرماندهی سپاه مسلمانان بود. اما خالد زیر نظر فرماندهی ابوعبیده به عنوان یکی از زیر دستانش باقی ماند و مسلمانان دمشق را با شرط پرداخت جزیه بدون نبرد تسخیر کردند. عمر افرادی مانند ابو عبیده بن مسعود و سعد بن ابی وقاص را که پشتوانه قبیله‌ای محکمی نداشتند و جزو قبایل پایین به حساب می‌آمدند و ترسی از آنان به جهت ایجاد یک حکومت مستقل در مناطق فتح شده نبود، را به فرماندهی منصوب کرد. سپاه مسلمانان پس از تسخیر دمشق نبرد بیسان را با روم، پس از اینکه رایزنی‌های دو سپاه به شکست انجامید، در سال ۱۳ هـ/ (۶۳۴م) انجام داد، این نبرد به چیرگی مسلمانان بر حمص و بقاع انجامید. سپس مسلمانان با رومیان نبرد یرموک انجام دادند که شش روز ادامه داشت، در پایان نبرد، روم شکست سختی از مسلمانان خورد. پس از یرموک دوباره سپاه اسلام چهار بخش شد و به تصرف دیگر سرزمین‌های باقی‌مانده در شام پرداختند. در میان شهرهایی که این سپاه محاصره کرد اورشلیم بود که ماه‌ها محاصره‌اش طول کشید، سرانجام مردمان این شهر خواستند تسلیم شود، برای همین، رهبرشان را برای آشتی فرستادند، رهبرشان گفت که این شهر را تنها به عمر تسلیم می‌کند، در این هنگام عمر دو دل شد، صحابه نیز به دو گروه شدند، شاخه‌ای از آنان مخالف رفتن عمر و شاخه‌ای دیگر موافق این کار بودند، در پایان عمر بر این شد که به آنجا برود، در سال ۱۵ هـ، عمر کلید اورشلیم را دریافت کرد.


title: خلافت راشدین

text: پس از پایان تصرف شام، عمرو عاص بعد از اجازه گرفتن از عمر، به سوی مصر رفت تا آن را به قلمروی دولت اضافه کند. چند دژ را گشود سپس به سوی دژ بابیلون رفت، عمرو عاص تا بر این دژ چیره شود نزدیک شش ماه آن را محاصره کرد. پس از آن سال ۶۴۱م بر فسطاط تسلط یافت، و در ادامه اسکندریه را نیز تصرف کرد، پس از آن برقه (هم‌اکنون شرق لیبی) را هم بدون مقاومت جدی تصرف کرد. سپس عمروعاص خواست در آفریقا (مقصود تونس) کارزار کند ولی عمر از ترس گسترش مسلمانان در سرزمین‌های گمنام به عمرو عاص اجازه نداد. عمر به نشانه یک تدبیر سیاسی برای جلوگیری از جدایی‌طلبی عمرو عاص، نام‌برده را فرماندار مصر کرد اما با این وجود، زبیر را به آنجا فرستاد تا بر عمرو نظارت داشته باشد. اما در جبهه نبرد در ایران، پس از رهسپار شدن خالد به جبهه شام، رهبری سپاه باقی‌مانده برای جنگ با ساسانیان در عراق بر عهده مثنی گذاشته شد. در این هنگام یک فرمانده نظامی به نام رستم فرخزاد، وضعیت حکومت ساسانیان را سامان داد و توانست به کشمکش‌های طولانی در حکومت ساسانی پایان دهد و ایرانیان را قوی سازد. به همین دلیل مثنی در اواخر سال ۱۳ هـ به مدینه رفت تا با ابوبکر در مورد این قضیه گفتگو کند و از او برای پیشروی در قلمروی ساسانیان، با وجود تغییرات یادشده کمک بگیرد. ولی وقتی به مدینه رسید ابوبکر را در بستر مرگ یافت. زمانی که مثنی تغییرات ساسانیان را برای ابوبکر گفت، ابوبکر عمر را فراخواند و به عمر وصیت کرد که مردم را هر روز برای جنگیدن با ساسانیان تشویق کند، و بعد از آن پس از چند ورز درگذشت. عمر تلاش برای گردآوری سرباز برای رویارویی با ساسانیان را آغاز کرد؛ عمر سپاهی بالغ بر ۱٬۰۰۰ از مردان مدینه جمع‌آوری کرد و به سوی قلمرو ساسانیان روانه ساخت، وی همچنان به گردآوری سرباز ادامه داد و این موضوع در شبه جزیرهٔ عربستان ابلاغ عمومی شد و بین قبله‌های عرب، برای جمع‌آوری سرباز می‌گشتند و آن‌ها را برای جنگ تهییج می‌کردند، عمر به دنبال آن پی‌درپی کمک به جبهه جنگ با ایران ارسال کرد و سخنرانان و شعرای ماهر را برای به‌شور آوردن عرب‌ها به کار می‌گرفت، از عمر نقل است که گفت: «به خدا، فرمانروای عجم (غیر عرب) را با فرمان‌روایان عرب در هم می‌کوبم». در سال ۶۳۶/۶۳۷ ارتش ساسانیان با ارتش راشدین وارد نبرد قادسیه می‌شوند و سپاه یزدگرد سوم شکست سنگینی متحمل شد سپس نبرد تیسفون منجر به تصرف تیسفون، پایتخت ساسانیان، در سال ۱۶ هـ شد. سرانجام جنگ نهاوند که برای عرب‌ها به "فتح الفتوح" هم لقب گرفت، سال ۲۱ هـ شکست پایانی را به ساسانیان وارد آورد؛ پیروزی یکجانبه به سود سپاه عمر بود و بعد از این ایرانیان مقاومت منسجم و جدی انجام ندادند و تقریباً همهٔ قلمروی ساسانی به دست مسلمانان افتاد.


title: خلافت راشدین

text: سرانجام عمر در سن ۵۳، ۵۵، ۶۰، ۶۱ یا ۶۳ سالگی در ۲۶ ذی الحجه ۲۳ هجری/۳ نوامبر ۶۴۴ میلادی توسط پیروز نهاوندی یا ابولؤلؤ غلام مسیحی مغیره بن شعبه والی بصره، با ۳ یا ۶ ضربه با خنجر ۲ سر کشته شد. برخی شیعیان بر این باورند که قتل او در ۹ ربیع‌الاول واقع شده‌است.


title: خلافت راشدین

text: عبیدالله بن عمر در پی کشته شدن پدرش عمر بن خطاب، توسط پیروز نهاوندی، چهار تن را به ظن دست داشتن در آن قتل کشت، این چهار تن هرمزان (سردار ارتش ساسانیان)، مروارید دختر پیروز و یک دختر خردسال دیگر پیروز و جفینه بودند؛ شاکر نوشته‌است پسر عمر این کار را بدون اجازه از عثمان انجام داده بود. بعضی‌ها خواستار کشتن فرزند عمر به نشانهٔ قصاص بودند (علی از این گروه بود) چون پسر عمر قوانین را زیرپا گذاشته بود ولی کشتن فرزند عمر بن خطاب برای گروهی نظیر عثمان سخت بود و عثمان فقط دیهٔ کشته‌شدگان را پرداخت کرد.


title: خلافت راشدین

text: عمر با جراحتی که دیده بود، در بستر مرگ قرار گرفت اما تمایلی به انتخاب جانشین پس از خود نداشت. وی شورایی را برای انتخاب خلیفه بعدی تعیین کرد. اعضای این شورا علی بن ابیطالب، عثمان بن عفان، عبدالرحمن بن عوف، زبیر بن عوّام، طلحة بن عبید اللّه و سعد بن ابی‌وقاص بودند. اما طلحه غائب بود که به نظر مادلونگ سعد بن ابی وقاص نمایندهٔ رسمی وی در این شورا بود. متن تاریخی وجود ندارد که عمر خواسته باشد کسی را میان شورایی که برای جانشینی‌اش ترتیب داده بود انتخاب کند. عمر تنها به مسلمانان فرمان داده بود که در نماز به صهیب رومی اقتدا کنند. اما احتمال می‌رود تشکیل شورای شش نفره تصمیم اولیهٔ وی نبود؛ چون چندین بار عمر در مورد جانشین کردن افرادی که در قید حیات نبودند سخن گفته بود.


title: خلافت راشدین

text: صحابه‌ای که عمر مشخص کرد جلسه‌ای تشکیل دادند و زمانی که مشاوره آغاز شد، عبدالرحمن بن عوف که اختیارات بیشتری از طرف عمر برای انتخاب خلیفه داشت کاندیداتوری خود را لغو کرد تا بر مراحل انتخاب خلیفه نظارت کند. پس از گفتمان بین کاندیدها زیر نظر عبدالرحمان، علی و عثمان دو نامزد نهایی شدند. عبدالرحمن سه شرط عمل به قرآن، سنت محمد، و روش خلفای پیشین را به علی عرضه کرد که علی تنها دو شرط اول را پذیرفت؛ در حالی که عثمان هر سه شرط را قبول کرد. بنا بر روایت "شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید"، علی در این هنگام به برتری خود در امر خلافت تأکید کرد. به نوشته وچیا واله یری احتمالاً دلیل انتخاب آن بود که دیگران نگران بودند علی به جهت تقوای سخت گیرانه‌اش برخی از سیاست‌های خلفای پیشین را خلاف قرآن و سنت محمد بداند و در صورت انتصاب به خلافت تغییری در آن دهد که منافع تثبیت شده‌ای را نقض کند. عبدالرحمن از مردم هم نظرسنجی‌هایی کرد که بیشتر مردم و ازجمله سران قبیله‌های قریش، به‌خصوص قبیلهٔ بنی‌امیه و بنی‌مخزوم از عثمان حمایت کردند. بدین ترتیب عبدالرحمان عثمان را خلیفه اعلام کرد. بدین گونه بیعت با نامبرده در پایان ذی‌الحجه یا شروع محرم سال ۲۴ هـ (آغاز نوامبر سال ۶۴۴م) انجام گرفت.


title: خلافت راشدین

text: هنوز خبر درگذشت عمر پخش نشده بود که سرزمین‌های تحت تصرف مسلمانان شروع به سرپیچی از قراردادهایی که با مسلمانان بسته بودند کردند. به همین دلیل عثمان سریع سپاهش را به سوی آن‌ها فرستاد. بعضی از سرزمین‌های ایران در این زمان جدا شده بود که عثمان به فرماندارهای کوفه ولید بن عقبه و بصره عبدالله بن عامر فرمان به تصرف دوباره آن‌ها داد. اسکندریه نیز در سال ۲۵ هـ، پیمان با مسلمانان را شکست که عمرو عاص فرماندار مصر، دوباره آن را تصرف کرد. عُمر همواره عمرو عاص را از تاخت و تاز در مغرب دورتر از طرابلس منع می‌کرد، اما عثمان این رویه را در پیش نگرفت و به او اجازه گسترش فتوحات در آفریقا را داد. عمروعاص نیز وارد افریقیه شد و جنگی را در سبیطله و نوبه انجام داد، ولی نتوانست آن‌ها را تصرف کند و بازپس نشست. همچنین عثمان به معاویه اجازهٔ برپایی ناوگان دریایی داد، با وجود اینکه عمر به معاویه اجازه چنین کاری نداده بود. معاویه با ساختن این ناوگان، قبرس را تصرف کرد همچنین به نبرد دکل با امپراتوری روم شرقی پرداخت، که در آن به پیروز شد. دوران عثمان شاهد چند جنگ با امپراتوری بیزانس در شام و آناتولی به اضافه نبردهایی در قفقاز آذربایجان و ارمنستان بعد از سرپیچی آنان از حکومت مسلمانان بود. از مشرق نبردها به رود سند، کابل و فرغانه رسید.


title: خلافت راشدین

text: از طرف دیگر، محمد قبَّانی، مهم‌ترین موفقیت‌های عثمان را جمع قرآن در یک نسخه کامل می‌نویسد.


title: خلافت راشدین

text: نیمهٔ اول خلافت عثمان به خوبی پیش رفت، در این مدت دولت نیز پایدار بود ولی با شروع سال ۳۱ هـ آشوب‌ها و تحرکات گروهای مخالف شروع به نمایان شدن و شدت گرفتن کرد که تا پایان دوره‌اش و دورهٔ خلفای راشدین ادامه یافت. دلیل آن این بود که عثمان برای بعضی نزدیکان و فامیلش با بخشش منصب فرماندار استان، خوب‌بینی کرده بود که اعتراض‌ها و شکایت‌هایی از ستم نزدیکانش در پی داشت و ستم‌دیدگان خواستار برکناری آن‌ها شدند، بعضی دیگر هم از اشرافی‌گری که در مدینه رایج شده بود شکایت داشتند؛ مردم بر اثر غنیمت‌های گستردهٔ جنگی که کشورگشایی‌ها در پی داشت، زندگیشان از فقر و گوشه‌گیری زمان محمد به اشرافی‌گری تغییر کرده بود. در نهایت، در سال ۳۴ هـ مردم در برخی از شهرها و مناطق مسلمان علیه عثمان شوریدند و با کاروان حجی به مدینه آمدند تا بدین وسیله شورش ضد عثمان آغاز شود. عثمان موفق شد رضایت آن‌ها را به‌دست بیاورد ولی گفته می‌شود وقتی آن‌ها داشتند به سرزمین‌هایشان بازمی‌گشتند به نامه‌رسان عثمان برخورد کردند، بعد از بازرسیش به نامه‌ای رسیدند که در آن عثمان فرماندار مصر را به کشتنشان تا که به مصر رسیدند فرمان کرده بود به همین دلیل به مدینه بازگشتند و دست به انقلاب ضد وی زدند.


title: خلافت راشدین

text: شورشیان خانهٔ عثمان را محاصره کردند، عثمان چند روز در خانه‌اش محاصره بود و تعدادی از صحابه مشغول حفاظت از عثمان بوند مهم‌ترین آن‌ها حسن بن علی، عبدالله بن زبیر، مروان بن حکم و سعید بن عاص بود. سرانجام انقلاب گران به خانهٔ او حمله کردند و در خانه را آتش زند، سپس با شمشیر عثمان را در تاریخ ۱۸ ذی‌الحجه سال ۳۵ هـ (۲۰ ژوئن سال ۶۵۶م) در حالی که ۸۲ سال داشت و از خلافتش ۱۲ سال می‌گذشت به قتل رساندند.


title: خلافت راشدین

text: پس از کشته‌شدن عثمان به دست شورشیان نظرها بر علی، طلحه یا زبیر بود. با قتل عثمان، بنی امیه از مدینه گریختند و کنترل شهر در دست شورشیان عراق و مصر، مهاجرین برجسته و انصار قرار گرفت. آن‌ها از علی برای خلافت دعوت کردند و وی پس از چند روز مخالفت، نهایتاً این منصب را پذیرفت. خلافت علی از همان روزهای نخست با آشوب همراه شد. هنگامی که علی به خلافت رسید، اوضاع حجاز ناآرام بود. از اقدامات مهم علی پس از رسیدن به خلافت، عزل اکثر والیانی بود که قبلاً عثمان آن‌ها را منصوب کرده بود. عایشه که از مخالفان عثمان حمایت می‌کرد، پس از شنیدن خبر قتل عثمان و خلافت علی، در مکه دست به فعالیت ضد علی زد و طی چهار ماه به طلحه و زبیر پیوست. طلحه و زبیر پیش از این با مخالفت علی در کسب حکومت بصره و کوفه مواجه گردیده بودند. این دو وقتی شنیدند که هوادارانشان در مکه جمع شده‌اند، به آنجا رفتند. پس از آن، این دو بیعت خود با علی را شکسته و مسئولیت قتل عثمان را به گردن وی انداخته و از او خواستند که قاتلان را محاکمه کند. طلحه و زبیر در جمع‌آوری حامیان در حجاز ناکام ماندند سپس با چند صد سرباز عزم بصره کردند و آنجا را تصرف کردند. سپس والی منصوب علی را برکنار کردند و بسیاری از مردم را در آنجا کشتند. علی ترجیح داد به جای اینکه مستقیم به بصره لشکر کشی کند، به کوفه برود و نیرو گرد آورد. وی فرماندار آنجا ابوموسی اشعری که موضع بی‌طرف داشت را عزل کرد. پس از اینکه گفتگوها بی‌نتیجه ماند، جنگ جمل شروع شد. دلیل این نام‌گذاری این جنگ این بود که عایشه سوار شتر (جمل) بود. سپاه علی پیروز شد. عایشه در این جنگ آسیبی ندید، اما طلحه در میدان نبرد کشته شد و زبیر نیز پس از کناره‌گیری از نبرد تحت تعقیب قرار گرفت و به قتل رسید. علی عایشه را به مدینه فرستاد. او به سپاه عایشه امان داد و آن‌ها را پس از اخذ بیعت آزاد نمود. علی مانع از به کنیزی گرفتن زنان و فرزندان و گرفتن اموال کشته شدگان جنگ در سپاه عایشه گردید. خوارج از این پس این مسئله را یکی از اتهامات وارده بر علی مبنی بر خروج از دین به حساب می‌آوردند. علی وارد بصره شد، مردم بصره با علی بیعت کردند و علی، ابن‌عباس را والی آنجا کرد. علی بی‌درنگ بعد از جنگ جمل، معاویه ابن ابی‌سفیان را برکنار کرد. معاویه نامه‌ای به علی فرستاد و به او پیشنهاد کرد که حکومتش را به شرطی می‌پذیرد که در جایگاه خود باقی بماند و فرمانداری مصر را هم در دست بگیرد. چون علی این درخواست را نپذیرفت، معاویه به علی اعلام جنگ کرد. علی در ذیحجهٔ ۳۶ هجری سپاهی در عراق فراهم آورد و آن را روانهٔ صفین کرد و چند زد و خورد میان سپاه علی و معاویه صورت گرفت. تا آغاز ماه محرم که جنگ متوقف شد، یک ماه میان دو سپاه گفتگو صورت گرفت ولی در صفر ۶۵۷ میلادی، جنگ دوباره از سر گرفته شد که در کل این جنگ سه ماه طول کشید. هنگامی که به نظر می‌رسید سحرگاه فردا علی پیروز خواهد شد، سپاهیان معاویه به پیشنهاد عمرو عاص قرآن به سرنیزه‌ها آویختند و درخواست کردند تا جنگ ادامه پیدا نکند و در مقابل کار به داوری بر اساس قرآن گذاشته شود. این کار سپاه علی را دچار سردرگمی و تردید کرد. در حالی که علی بر ادامه جنگ اصرار داشت اما وی با تهدید سپاهیانش ترک جنگ را پذیرفت و به ناچار به «حکمیت» تن داد. معاویه پیشنهاد کرد که هر دو طرف، داوری را برگزینند تا با هم به تصمیمی بر پایهٔ قرآن برسند و این تصمیم برای هر دو بی‌درنگ اجرا شود. اشعث بن قیس و قاریان به ابوموسی اشعری برای داور بودن رأی دادند؛ ابوموسی مخالف علی بود و پیش‌تر، مردم کوفه را از یاری علی بازمی‌داشت. علی تحت فشار مجبور به انتخاب ابوموسی شد. توافق حکمیت حدوداً ۲ اوت ۶۵۷ منعقد شد.


title: خلافت راشدین

text: اولین دیدار داوران فوریه یا مارس ۶۵۸ میلادی برگزار شد. نتیجه دیدار این شد که عثمان ناعادلانه کشته شده و معاویه حق خون خواهی از وی را دارد. این حکم خواستهٔ عمروعاص بود، زیرا مانع از پیوستن افراد بی‌طرف به علی می‌شد. علی رأی صادر شده را اشتباه و طبق قرآن ندانست. حکمیت دوم احتمالاً در ژوئن یا ژوئیه ۶۵۸ میلادی یا ژانویه ۶۵۹ میلادی رخ داد. مادلونگ نوشته‌است علی دیگر ابوموسی را نماینده خود نمی‌دانست و کسی را نیز به نمایندگی تعیین نکرده بود، لذا در این واقعه مشارکتی نداشت. ابوموسی اشعری به عمروعاص پیشنهاد کرد که هر دو علی و معاویه از خلافت عزل شده و کار تعیین خلیفه به «شورای خلافت» موکل شود، عمروعاص نیز پیشنهادش را پذیرفت. ابوموسی در ملأ عام مورد توافقش با عمرو عاص را اعلام کرد، ولی عمروعاص برخلاف توافق پیشین، علی را عزل و خلافت معاویه را تأیید کرد.


title: خلافت راشدین

text: پس از حکمیت اول، علی سعی کرد سپاه تازه‌ای را سامان دهد و از مسلمانان خواست با معاویه بجنگند. وی از خوارج نیز برای پیوستن به جنگ علیه معاویه دعوت کرد، اما آنان پافشاری کردند که علی اول اقرار به توبه از کفری کند که از نظرشان با پذیرش حکمیت مرتکب شده بود. سال ۶۵۸ میلادی در حالی که علی در راه شام بود، خوارج دست به کشتن افرادی زدند، که با آن‌ها اختلاف دیگاه داشتند؛ لذا سپاه علی برای نبرد با خوارج به سمت نهروان تغییر مسیر کرد. پس از اقدام جنگ خوارج علی در نبرد نهروان به لشکر خوارج یورش برد. از سپاه علی بین ۷ تا ۱۳ نفر کشته شدند، حال آنکه تقریباً همه خوارجی که دست به شمشیر بردند کشته و زخمی شدند. علی تصمیم داشت که مستقیماً از نهروان به سوی شام لشکرکشی کند، اما بخشی از سپاهش به رهبری اشعث بن قیس با گلایه از فقدان توشه جنگی او را مجبور به بازگشت به کوفه کردند.


title: خلافت راشدین

text: در حالی که در سال‌های ۴۱–۳۵ هجری، مسلمانان مشغول جنگ‌های داخلی بودند، اکثر مناطق ایران از کنترل خلافت اسلامی خارج شد اما مسلمانان کنترل مناطق آشوب‌زده را در دست گرفتند. در اواخر سال ۳۹ هجری، معاویه سپاهیان علی را در مصر شکست داد و عمرو عاص را حاکم آنجا نمود. در همین زمان، علی کنترل حجاز را نیز از دست داد. در سال ۴۰ هجری علی حتی کنترلی بر شهرهای مکه و مدینه نیز نداشت. علی عملاً به شهر کوفه محدود شده بود و اقدامی در برابر لشکرکشی‌های معاویه، به قلب عراق، یمن و عربستان نکرد.


title: خلافت راشدین

text: سرانجام تعدادی از خوارج تصمیم به قتل علی، معاویه و عمرو عاص به صورت هم‌زمان گرفتند تا به عقیدهٔ خود اسلام را از دست این سه تن که مسئول جنگ‌های داخلی بودند، خلاص کنند که تنها موفق به کشتن علی شدند. روز مرگ علی هم در منابع از ۱۱ تا ۲۱ رمضان گزارش شده‌است و مدت تحمل زخم شمشیر را دو یا سه روز دانسته‌اند.


title: خلافت راشدین

text: علی خود شخصاً جانشینی برای خودش تعیین نکرده بود. بعد از مرگ علی، عبیدالله بن عباس مردم را به بیعت با حسن فرا خواند و بیعت با حسن انجام شد که بدین ترتیب حسن می‌توانست روی ۴۰۰۰۰ مرد جنگی که از دوران پدرش به وی وفادار بودند حساب کند.


title: خلافت راشدین

text: معاویه چه از طریق مکاتبه و چه از طریق سخنرانی، خلافت حسن را به رسمیت نمی‌شناخت و شروع به فراخوانی نیروهای جنگی از شام و فلسطین و شرق اردن نمود. وقتی میل به جنگیدن معاویه (با پیش روی لشکریانش تا موصل و احتمالاً در عین حال مذاکره بر سر صلح با حسن) بر همه آشکار گردید، حسن ۱۲۰۰۰ مرد جنگی را به فرماندهی عبیدالله بن عباس برای مقابله با معاویه فرستاد. ویلفرد مادلونگ، لئورا وچا ولیری و برخی دیگر از تاریخ پژوهان معتقدند، حسن به دنبال جنگ نبود.


title: خلافت راشدین

text: دو یا سه ماه پس از خلافت، حسن با سپاهی به ساباط مدائن رسید. در آنجا شورشی در میان لشکرش علیه وی رخ داد. سپس، یکی از خوارج در حالی که فریاد می‌کشید که تو همانند پدرت علی کافر شده‌ای، با خنجری ران حسن را زخمی‌کرد. بعد از آن اخبار حمله به حسن به‌طور عامدانه از سوی معاویه منتشر شد، لشکریان حسن هزیمت شدند. معاویه تا اخنونیه پیش روی نمود و در آنجا با لشکریان عبیدالله بن عباس روبرو شد. معاویه در اخنونیه توقف کرد و با حسن مذاکره نمود. سپس به عبیدالله بن عباس، فرمانده سپاه حسن، گفت که حسن تقاضای صلح از وی نموده‌است. وی، عبیدالله را با وعده یک میلیون درهم پاداش از حسن جدا کرد. این شکست باعث بروز اختلاف در سران سپاه حسن گردید. ۸۰۰۰ تن صلح را پذیرفتند. به دنبال جدایی عبیدالله بن عبّاس از سپاه حسن، قیس بن سعد، فرماندهی سپاه را بر عهده گرفت و با ۴۰۰۰ تن جلوی سپاه شام ایستاد.


title: خلافت راشدین

text: نهایتاً، صلح حسن و معاویه از جنگ بین عراقیان و شامیان جلوگیری کرد و طی آن خلافت به شروطی از حسن به معاویه منتقل گردید. این واقعه در ۱۱ ربیع‌الثانی ۴۱ هجری/ اوت ۶۶۱ میلادی پس از ۷ ماه از حکومت حسن بود. بعد از متارکه جنگ، لشکر معاویه به کوفه آمد و معاویه در سخنرانی اش تمامی عهده‌های نهاده شده را (که تنها به منظور خاموش کردن مقطعی جنگ و راضی کردن مخالفان بود) انکار کرد.


title: خلافت راشدین

text: در منابع، شرایط صلح حسن، به صورت ضد و نقیض بیان شده‌است بعضی روایات حاکی از آن هستند که معاویه کاغذ سفیدی برای حسن فرستاد که شروط را در آن بنویسد. قرار شد که سالانه ۱ میلیون درهم به حسن پرداخت گردد و ۵ میلیون درهم از خزانه کوفه و مالیات برخی مناطق ایران مانند اهواز، فسا و دارابگرد به وی تعلق گیرد. به روایتی قرار شد که دو میلیون درهم از سوی معاویه پرداخت شده و بنی هاشم بر قبایل دیگر قریش درگرفتن مزایا و عطاها ارجح شمرده شوند. از دیگر شرایط می‌توان به انتقال قدرت از معاویه به حسن پس از مرگ معاویه اشاره کرد. اما تعیین کردن پیشاپیش خلیفه بعدی در بین مسلمانان آن زمان جا نیفتاده بود و معلوم بود که معاویه بعدها در مورد قبول این مطلب از سوی جامعه مسلمانان با مشکل مواجه خواهد شد. حسن نیز ضمانت محکمی از معاویه نگرفت. مادلونگ قرارداد صلح حسن را چنین می‌نویسد:


title: خلافت راشدین

text: واله یری می‌نویسد احتمال دارد که حسن به علت نبود نهضت حامیش، صلح را پذیرفته باشد. اگر بپذیریم که علی، هفته به هفته خزانه را خالی می‌کرد و محتویاتش را بین مردم تقسیم می‌کرد، بنابراین دولت حسن با مشکلات مالی روبرو بود. علاوه بر آن، علی در سال‌های آخر خلافتش با شکست‌های پی در پی مواجه شد و این مهم در زمان خلافت حسن تشدید شد. از این رو حسن نمی‌توانست به سربازانی تکیه کند که میل چندانی به جنگیدن نداشتند. تبعات بعدی صلح، بر علویان بسیار گران آمد. در بحث‌هایی که با آن‌ها می‌شد، آن‌ها در مورد این مطلب که حسن از حق خودش به عنوان خلیفه کناره گرفته و بنابراین آن‌ها دلیلی برای مخالفت ندارند، پاسخی نداشتند. سید محمدحسین طباطبایی با اشاره به صلح حسن می‌نویسد: «اگر حسن یا حسین با معاویه می‌جنگیدند کشته می‌شدند و برای اسلام کمترین سودی نمی‌بخشید و در برابر سیاست حق به جانبی معاویه که خود را صحابی، کاتب وحی و امیرالمؤمنین معرفی کرده و هر دسیسه را به کار می‌برد، تأثیری نداشت.»


title: خلافت راشدین

text: بعد از درگذشت حسن در ۴۹ هـ برابر با سال ۶۷۰م، معاویه در سال ۵۰ هجری بر خلاف قرارداد یزید را ولی‌عهد خود کرد و اهالی شام را مجبور به بیعت با یزید کرد همچنین معاویه در این هنگام هزار اسب‌سوار را به بهانهٔ حج به مکه فرستاد سپس آن‌ها وارد مدینه شدند، مردم را تحت فشار شمشیرها ناگزیر به بیعت با یزید کردند. ۱۰ سال پس از ولی‌عهدی یزید، معاویه ۶۰ هـ (ماه آوریل ۶۸۰م) می‌میرد و یزید خلیفه می‌شود. بدین ترتیب خلافت اولیه به پایان رسید و دولت اسلامی دوم، خلافت اموی آغاز شد که نظام حکومتی از شورا و ساده‌زیستی حاکمان (نسبت به پادشاهی‌های معاصر) به نظام وراثتی و شبیه به پادشاهی تبدیل شد که خلافت‌های اسلامی بعد از امویه نیز شیوهٔ امویه را در پیش گرفتند.


title: خلافت راشدین

text: بعضی از پژوهشگران و تاریخ‌نگاران به خصوص غربی‌ها (که نظر آن‌ها در ادامه می‌آید) خلافت راشدین را حاکمیت دینی می‌گویند، ولی بعضی از مسلمانان نظیر مصطفی حلمی در مقابل آن را نادرست می‌دانند. دیدگاه رایج اسلام شناسان غربی آن است که هرچند محمد نماینده خدا بر زمین هم در امور دینی و هم در امور سیاسی بود، اما پس از وی، خلافت تنها جانشینی وی در امور سیاسی بود. اقتدار مذهبی پس از وی جانشینی نداشت یا به‌طور عمومی به همه صحابه و پس از آن‌ها به هر کس که راوی احادیث وی بود منتقل شد. این گروه بعداً، به نام «علما» شناخته شدند. با این حال خلفای راشدین چون هم از صحابه بودند و هم جانشینی سیاسی را بر عهده داشتند، اقتدار سیاسی و مذهبی هم‌زمان در آن‌ها جمع شده بود؛ لذا پس از پایان این دوره و شرو ع خلافت امویان، عملاً این دو شأن جدا گردید و جانشینی دینی و سیاسی دو مسیر جداگانه را طی کردند. هرچند اغلب شیعیان با دیدگاه جدایی این دو مخالفند و به‌خصوص امامیه، علی به عنوان جانشین مشروع محمد نه تنها شئون سیاسی بلکه اقتدار دینی وی را نیز به ارث می‌برد. هرچند در عمل، پس از علی، امامان به عنوان جانشین مشروع محمد از جایگاه سیاسی خود عزل شدند، اما در اصل حائز هر دو صلاحیت هستند.


title: خلافت راشدین

text: البته برخی اسلام شناسان متأخر نظیر پاتریشیا کرون و مارتین هیندز دیدگاه جدایی دین و سیاست بعد از خلفای راشدین را حتی نزد اهل سنت رد می‌کنند. آن‌ها می‌گویند خلافت در اساس، حتی در زمان امویان، هم واجد صلاحیت سیاسی و هم صلاحیت مذهبی بود، به‌طوری‌که خلیفه مسئول تعریف قانون اسلام بود و هیچ مسلمانی بدون بیعت با خلیفه به رستگاری نمی‌رسید. یعنی، دیدگاه اولیه از خلافت شبیه به اعتقادات شیعیان بود. وداد کادی و آرام شاهین در دانشنامه اندیشه سیاسی اسلام پرینستون کارویژه‌های خلیفه را چنین برمی‌شمارند: رهبری جامعه مسلمان دقیقاً مشابه با محمد اما بدون نقش نبوت. در نتیجه این جایگاه، خلیفه صاحب جایگاه ارشد اقتدار و قضاوت در قلمروش بود و مقامات حکومت را منصوب می‌کرد، نظم را در جامعه برقرار می‌ساخت، از اجتماع مسلمان در برابر دشمنان دفاع می‌کرد، مالیات را جمع‌آوری و توزیع می‌کرد. اما فراتر از همه این نقش‌های سیاسی رهبر مذهبی مسلمانان بود که تبعیت جامعه مسلمان از شریعت الهی را تضمین می‌کرد؛ بنابراین نماز جمعه را امامت می‌کرد و خطبه جمعه به نام وی خوانده می‌شد و سپاهیان مسلمان را در جهاد رهبری می‌کرد و مناسک حج را هر سال در مکه برپا می‌کرد.


title: خلافت راشدین

text: خلافت با بیعت مردم به شرط پایبندی خلیفه به قوانین اسلام شروع می‌شد و اگر خلیفه به قوانین اسلام پایبند می‌ماند تا آخر عمرش خلافت ادامه داشت.


title: خلافت راشدین

text: یکی از ویژگی‌های خلافت راشدین پیروی دولت از احکام اسلام بود. این دولت یک حکومت تمرکزگرا بود که در رأس آن خلیفه قرار داشت و اداره‌های نظارت بر استان‌ها از آن زیر شاخه می‌شد. و به نظر احمد اشعری شبیه به اداره محلی در عصر حاضر بود. در استان‌ها، قوه قانون‌گذاری - با مسئولیت خلیفه - از قوه مجریه - با مسئولیت فرماندار - جداگانه اداره می‌شد، همچنین قوهٔ قضاوت از قدرت فرماندار مستقل بود. تصمیم گیرنده نهایی در تمامی مسائل خود خلیفه بود. خلیفه وزیری نداشت اما اگر مجبور به مسافرت می‌شد، فردی دیگر را به جای خود به‌طور موقت می‌گماشت.


title: خلافت راشدین

text: تقریباً تمامی خلفا، صحابه را بر طبق توان و شایستگیشان به فرمانداری استان‌ها انتخاب می‌کردند و مدت آن هم متناسب با خشنودی خلیفه از شیوهٔ ادارهٔ آن شخص بود. مسئولیت‌های فرمانداران حفاظت از مرزها، آموزش سربازان، جاسوسی از دشمنان، گماشتن کارگزاران و کارمندان با رتبهٔ کمتر به حکومت بر شهرها و آباد کردن استان‌ها بود (مانند حفر چاه‌ها و بهبود و گسترش راه‌های ارتباطی، ساختن پل و مسجد و …). اختیارات فرمانداران کم‌کم با گسترش قلمروی خلفای راشدین گسترش یافت؛ چنانچه در دوران عثمان نیروی نظامی را به‌طور کامل در اختیار داشتند و کشورگشایی می‌کردند و قلعه می‌ساختند، ولی این صلاحیت‌ها شامل بخش مالی نمی‌شد و این بخش در دست مسئولان خراج و جمع‌کنندگان صدقات و زکات باقی ماند.


title: خلافت راشدین

text: عمر بن خطاب - پس از کشورگشایی‌های گسترده- دولت خلفای راشدین را به چندین استان تقسیم کرد و بر هر کدامش استانداری گماشت تا به نمایندگی از خودش بر آنجا حکم کند و عمر هرکدام از این افراد را به دقت زیر نظر داشت و هر سال در زیارت فرمانداران را فرا می‌خواند و از احوالشان جویا می‌شد. عمر از نامه‌رسان‌ها می‌خواست که پس از رسیدن آن‌ها به استان‌ها، پس از انجام مأموریت، دور از چشم فرماندار شکایات مردم را بپرسند و به وی اطلاع دهند. در کنار کارگزاران استان‌ها، همیشه یک قاضی مستقل برای به عهده‌گرفتن قانون و جمع‌آوری مالیاتها بود. عمر چند سازمان برای کمک و سازماندهی آن‌ها ترتیب داده بود، که از مهم‌ترین آن‌ها نگهبان شب مسئولان کنترل منکرات، لشکرگاه و دادگاه بود. عمر تصمیم گرفت که اداره زمین‌های تازه تصرف شده بر عهدهٔ تصرف‌کنندگانش باشد، به دلیل آنکه آن‌ها بیشترین نیرو برای بهره‌بردن از آن را دارند. در مقابل از آن‌ها خراج و جزیه گرفته می‌شد. عمر طبق قوانین اسلام زنان، کودکان، پیرمردان و فقیران را از پرداخت جزیه معاف کرد. عثمان دولت را به همان شیوهٔ سخت‌گیرانهٔ عمر اداره نمی‌کرد. تاریخ‌نگاران زیادی بر این باور هستند که عثمان بعضی از نزدیکان و فامیلهایش را برای رسیدن به منصب فرماندار استان گمارد. چنان‌که علی بیشتر فرمانداران عثمان را برکنار کرد. با وجودی که تعدادی از نزدیکانش را مانند عثمان به عنوان فرماندار انتخاب کرد، اما فرقش این بود که با شدت در برابر کارهای خلاف قانون آن‌ها برخورد می‌کرد که نمونه‌اش برکناری عبدالله بن عباس از فرمانداری بصره بود.


title: خلافت راشدین

text: دولت خلافت راشدین در زمان ابوبکر به هفت استان تقسیم شده بود که اسامی آن‌ها: حجاز، نجد، سرزمین بحرین، عمان، یمن (با استان حضرموت)، عراق و شام بود. افزون بر این مناطق، مدینه، پایتخت دولت، مستقیم زیر نظر خلیفه اداره می‌شد. تقسیمات اداری در زمان ابوبکر نسبت به زمان محمد تغییری نکرد، ولی دولت در زمان عمر گسترش چشم‌گیری یافت، چنان‌که شامل مناطق جدید می‌شد که شهروندانش نیز از مردمان بافرهنگ و متمدن بودند. به همین دلیل مسلمانان برای اولین بار از قوانین آن‌ها در تقسیمات اداری برداشت کردند. عمر برای اولین‌بار قلمرو خلافت را به پنج بخش بزرگ تقسیم و هر کدام را نیز به استان تقسیم کرد؛ ایران ساسانی (شامل سیستان، مکران، کرمان، طبرستان و خراسان)، عراق به دو استان (بصره وکوفه)، وشام هم دو استان (دمشق، حمص و فلسطین استان مستقل) و شمال آفریقا به سه استان تقسیم شد.


title: خلافت راشدین

text: عمر در زمانی که خلافت را به عهده داشت یمن را زیر نظر یک فرماندار یک‌پارچه ساخت اما سرزمین شام به چند قسمت نظامی موقت بین تصرف‌کنندگانش تقسیم کرد؛ تعداد آن قسمت‌ها پنج قسمت بود که به هرکدام "جند" می‌گفتند، این جندها شامل: جند دمشق، جند حمص، جند قنسرین و جند اردن و جند فلسطین (تقسیم به «جند» در هیچ استان دیگر از استان‌های این دولت استفاده نشد). بعضی از این جندها گاهی زیر نظر یک فرماندار قرار می‌گرفت، برای مثال قنسرین و حمص با هم به معاویة ابن ابی‌سفیان سال ۳۱ هـ پیوند خورد.


title: خلافت راشدین

text: شیوهٔ خلفای راشدین در اجرا کردن شورا و سیره سیاسی شان متفاوت بود. ابوبکر برای نمونه، نخست مشورت می‌کرد و سپس تصمیم می‌گرفت و عمر مشورت می‌کرد و سپس اجرا می‌کرد. اعضای شورا از تعداد معینی تشکیل نشده بود و همچنین خلیفه مجبور نبود به نظرات اعضای شورا عمل کند و تصمیم اول و آخر همیشه به عهدهٔ خود خلیفه بود. به نوشته شاکر ابوبکر، عمر بن الخطاب و عثمان بن عفان به شورا اعتقاد داشتند و نیز شورا آثار مثبت فراوانی بر روی تصمیم گرفتن و حل اختلافات در دولت آنان داشت.


title: خلافت راشدین

text: برای شورا در زمان خلفای راشدین مثال‌های زیادی است، یکی از این نمونه‌ها مربوط به روزهای پایانی عمر محمد بود، چنان‌که بعد از شورا فرمان داد که اسامه بن زید برای جنگ با روم شرقی برود. با فرمان محمد اردوگاهی در بیرون از مدینه برای سربازان برپا شد، ولی محمد در خلال این ماجرا درگذشت و جنگ‌های ارتداد شروع شد. ابوبکر به اسامه فرمان داد سپاهش را به حرکت درآورد، اما تعدادی از صحابه از تهدید مرتدان، از دین اسلام برگشتگان، برای مدینه نگران بودند، به این دلیل که بیشتر نیروهای نظامی مسلمانان برای جنگ به روم رفتند و مدافعان مدینه کم شده بود. به همین دلیل عمر بن خطاب، عثمان بن عفان، ابوعبیده جراح، سعد بن ابی‌وقاص و سعید بن زید به پیش ابوبکر رفتند و گفتند که حملهٔ اسامه را تا از بین رفتن جنگ‌های ارتداد به تأخیر بیندازد ولی ابوبکر پیشنهاد آنان را رد کرد. شاکر برای نمونهٔ دیگری از شورا می‌نویسد که ابوبکر در بستر مرگ از صحابه خواست که خلیفه را خودشان انتخاب کنند و در زمانی که در آن قضیه سرگردان شدند، از ابوبکر خواستند که یکی را برایشان کاندید کند. ابوبکر در خصوص عمر مشورت صحابه را گرفت پس از تأیید آنان خلیفه بعد از خود را عمر خواند. مجلس شورای ابوبکر از عمر، عثمان، علی، عبدالرحمن بن عوف، معاذ بن جبل، ابی بن کعب و زید بن ثابت تشکیل شده بود.


title: خلافت راشدین

text: نیروی امنیت شهری یا پاسبانی در زمان خلفای راشدین به صورت ابتدایی شناخته شده‌است. این نیرو در ابتدا تابع نظام قضایی بود، یعنی فقط احکام قضایی را انجام می‌داد و کم‌کم گسترش یافت و مأموریت‌هایش برای تمام شهر گسترش یافت. نیروی امنیت شهری در زمان ابوبکر وجود خارجی نداشت، چنان‌که دولت ارتش را حامی امنیت شهر می‌دانست؛ ولی نیاز به نیروی امنیت شهر (پلیس در حال حاضر) در اواخر دوران عمر احساس شد. عمر پاسبانی در شب را راه‌اندازی کرد. عمر محلی را برای بازداشت مجرمان ایجاد کرد و نام «"سجن"» (زندان) روی آن گذاشته شد (قبل از آن مجرمان در مسجد حبس می‌شدند)، سپس عثمان نیروی امنیت شهر را در استان‌ها و مناطق تأسیس کرد تا اولین کسی باشد که نیروی امنیت شهری (پلیس) را در خلافت راشدین ایجاد کرده باشد. علی نیروی امنیت شهری را سازمان دهی کرد، و بر رئیس آن رئیس می‌گماشت. که در کل این گروه "شرطةالخمیس" نام گرفت.


title: خلافت راشدین

text: به اعتقاد عبدالفتاح خلفای راشدین در طول حکومتشان به عدالت‌گستری و اجرایی کردن آن می‌پرداختند، چنان‌که عدالت به یکی از ارزش‌های مهم جامعه اسلامی تبدیل شده بود، جمال البنا، اعتقاد دارند که دولت راشدین پرپایهٔ احترام به حقوق بشر و عدالت برپا بود، با وجود این ارزش‌ها با شروع شدن خلافت اموی و خلافت‌های متعاقبش به شکل گسترده‌ای از بین رفت. ابوبکر - مثل زمان محمد - شخصاً دستگاه قضاوت و حکم‌کردن را در دست می‌گرفت. اولین کسی که قاضی‌ها را بر استان‌ها و سرزمین‌های دوردست گماشت عمر بود. همچنین عمر اولین خلیفه‌ای بود که دستگاه قضاوت را از دولت جدا کرد و برای هر ولایت قاضی گماشت و قوانین و احکام برای قاضی‌ها وضع کرد، تا قاضی‌ها به آن شیوه عمل کنند.


title: خلافت راشدین

text: در دوران عمر نظام دیوان‌ها (دفتر محاسبه در قدیم) برای حکومت خلفای راشدین تأسیس شد. در خصوص تاریخ تأسیس دیوان‌ها بین تاریخ‌نگاران اختلاف نظر وجود دارد چنان‌که محمد بن جریر طبری می‌گوید دیوان‌ها در سال ۱۵ هـ (۶۳۶م) تأسیس شد اما الماردی می‌گوید در سال ۲۰ هـ تأسیس شده‌است. روایتی است که می‌گوید فکر تأسیس دیوان‌ها به زمانی که ابوهریره از اقلیم بحرین با نیم میلیون درهم به مدینه آمد بازمی‌گردد؛ عمر مردم را فراخواند که چگونه این پول‌ها بین مردم تقسیم شود، یکی از حاضران گفت که مکانی ایجاد شود تا این مبالغ در آن نوشته شود و عمر هم آن را تأیید کرد. در ادامه با ازدیاد پول‌های حاصل از غنیمت‌های جنگی از ایران و شام نیاز به سازماندهی و پخش این پول‌ها احساس شد. به همین دلیل عمر "دیوان بیت‌المال" را تأسیس کرد، که آن شروع کار دیوان‌ها در تاریخ اسلام بود. دیوان‌ها بعدها گسترش یافت و دیوان دیگر در زمان عمر به نام "دیوان عطا" ایجاد شد که هدفش برای سازماندهی بخشش‌های مالی بین مردم بود (عمر مردم را در بخشیدن این پول‌ها درجه‌بندی کرده بود و اولویت هم با اهل بیت، کسانی که زودتر مسلمان شده بودند، آن‌هایی که در جهادکردن پیشی گرفته بود و در پایان هم هرکس که بر جنگیدن تواناتر بود گذاشت). دیوان دیگر با نام "دیوان ارتش" برای نوشتن اسم‌های سربازان و میزان شایستگی آن‌ها در کسب درآمد تأسیس شد. "دیوان استیفا" هم برای نوشتن و حساب کردن خراج سرزمین‌های تصرف شده تأسیس شد.


title: خلافت راشدین

text: دولت خلفای راشدین به شیوه‌ای که به توازن بین درآمد و خرجشان دست‌یابند گام برمی‌داشتند، منابع در آمدشان عبارت بود از: زکات، عُشور (یک دهم)، جزیه، خمس، الفی، خراج وغنیمت‌های جنگی بود.


title: خلافت راشدین

text: خِراج مالیاتی است که بر زمین‌هایی که مسلمانان با جنگ تصرف کرده‌اند گرفته می‌شد. امام یا خلیفه خراج معینی که در هر سال گرفته می‌شد بر آن زمین‌ها وضع می‌کرد، مبلغ خراج تا پرداخت نشده‌است به عهدهٔ ارباب زمین‌های تصرف شده باقی می‌ماند، فرقی نمی‌کرد که آن‌ها مسلمان یا اهل ذمَّه باشند، اگر خودشان یا اربابشان مسلمان می‌شدند خراج از عهدهٔ آن‌ها برداشته نمی‌شد بلکه افزون بر خراج زکات نیز باید پرداخت کنند به این ترتیب که هیچ‌کدامشان مانع پرداخت دیگری نمی‌شود، که در این مسئله تمامی دانشمندان مسلمان اتفاق نظر دارند. عمر بن خطاب، نخستین بار در زمان تصرف عراق خراج را وضع کرد. عراق بین تصرف‌کنندگانش تقسیم نشد و بر آن سرزمین خراج وضع شد. در مابقی کشورگشایی‌ها (فتح شام، مصر و …) در زمان خلفای راشدین، همین رویه دنبال شد. در آن زمان دو نظام برای جمع‌آوری خراج بود: نظام مُقاسمه و نظام التزام، خلفای راشدین کارگزارانی بر آن‌ها می‌گماشتند که از فرماندار و فرماندهان نظامی کاملاً مستقل بودند. همچنین هر کس که مسئولیت کارگزاری جمع‌آوری خراج را به عهده می‌گرفت باید دارای شرایطی معینی باشد، همچون صاحب‌نظران او را به عنوان مشاور انتخاب کنند و در میان مردم به پاک‌دامنی و ترس از خدا مشهور شده و هم فقیه و عالم باشد. اما نصبت خراج برابر با ۲۰ دینار طلا بود.


title: خلافت راشدین

text: همچنین خلفای راشدین به «العشور» یا «یک‌دهم» نیز برای به‌دست آوردن مخارج سالانه، روی آوردند که مانند گمرک و مالیاتی است که بر تاجران امروزی نیز وضع شده‌است. اولین کسی که این نوع مالیات را وضع کرد عمر بن خطاب بود. بعد از اینکه شام تصرف شد، ابوموسی اشعری وی را آگاه کرد که تا پیش از آن مسئولان حکومت روم شرقی در شام از تاجران «یک‌دهم» می‌گرفتند و همچنین برای تاجران مسلمان نیز استثنایی قائل نشده بودند. پس از رسیدن این خبر به عمر، وی برای ابوموسی اشعری نوشت، همان مقدار که از مسلمانان می‌گرفتند از آن‌ها نیز گرفته شود. التبه از تاجران اهل ذمه نصف آن میزان و از تاجران مسلمان ۲٫۵٪ گرفته شود و میزان بخشش مالیات هم ۲۰۰ درهم قرار داد. اما جزیه مبلغی است که اجباری شدن پرداختن به شروط خاصی بستگی دارد و شبیه به خراج است که بر اهل کتاب و مقصود از اهل کتاب یهودی، مسیحی، زرتشتیان و مندائیان است. همان‌گونه که زکات بر مسلمانان واجب است جزیه نیز به این گروه واجب شود تا این دو که در یک سرزمین زندگی می‌کنند با هم برابر باشند. پرداخت جزیه برای مردان آزاد، سالم، عاقل و توانا بر پرداختش واجب می‌شده‌است. یعنی از بی‌چارگان گرفته نمی‌شده‌است. گاهی نیز به آن‌ها صدقه داده می‌شد. مقصود از بیچارگان نابینایان و فلج شدگان است، زنان و کودکان نیز از پرداخت معاف بودند. درصد پرداخت جزیه ۲٫۵٪ سالیه بود، این مقدار از زکات کمتر بود.