title: مجمع انتخاب پاپ

text: اسقف رم از عصر رسولی به این سو مانند دیگر اسقف‌ها با اجماع روحانیون و مردم عادی اسقف‌نشین انتخاب می‌شود. در ۱۰۵۹ میلادی مجمع کاردینال‌ها به عنوان بدنۀ گروه گزینندگان پاپ انتخاب شد. از آن گاه به بعد جزئیات دیگری به فرایند انتخاب پاپ افزوده شده است. پاپ پل ششم در ۱۹۷۰ محدودیت سنی ۸۰ سال را برای کاردینال‌ها وضع کرد. رویه‌های کنونی توسط قانون رسولی پاپ ژان پل دوم با عنوان "Universi Dominici gregis" برقرار شده‌اند. پاپ بندیکت شانزدهم در تاریخ‌های ۱۱ ژوئن ۲۰۰۷ و ۲۵ فوریه ۲۰۱۳ اصلاحیه‌هایی به رویه‌های پیش‌گفته افزود. برای انتخاب پاپ جدید نیاز به دستکم دو سوم آرای کاردینال‌ها و قبول مسئولیت توسط نامزد مورد نظر وجود دارد.


title: مید ایرلاینز

text: مید ایرلاینز یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا 7Y است که در تاریخ ۲۰۰۲ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی مید ایرلاینز در خرطوم، سودان واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی خرطوم قرار دارد.


title: داو ایر سرویسز

text: داو ایر سرویسز یک شرکت هواپیمایی است که در تاریخ ۲۰۰۷ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی داو ایر سرویسز در خرطوم، سودان واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی خرطوم قرار دارد.


title: سان ایر (سودان)

text: سان ایر یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا 1Y است که در تاریخ ۲۰۰۸ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی سان ایر در خرطوم، سودان واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی خرطوم قرار دارد.


title: ایر وست

text: ایر وست یک شرکت هواپیمایی است که در تاریخ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی ایر وست در خرطوم، سودان واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی خرطوم قرار دارد .


title: اسلام رضایف

text: اسلام تاپتیف اغلو رضایف ()، خواننده پرآوازه و مستعد و استاد عالی مکتب خوانندگان غره باغ (Khende) در ۱۱ نوامبر ۱۹۳۴ در روستای فیزولی در منطقه سیاردارلی آذربایجان متولد شد. او همراه با دیگر چهرهای مطرح موسیقی آذربایجانی تئاتر موقام را تأسیس و خود در مقام کارگردان هنری، آثار بسیاری را عرضه نمود. او در بیش از ۷۴ کشور دنیا برنامه اجراء نموده است. استاد رضایف در سال ۱۳۷۲ به همراه استاد هابیل علی اف و به دعوت وزارت ارشاد برای اجرای برنامه به ایران سفر کردند.


title: اسلام رضایف

text: اسلام رضایف استاد عالی کنسرواتوار ملی آذربایجان بود و در دانشگاه فرهنگ و هنر آذربایجان نیز تدریس می‌نمود. او در ۲۶ ژانویه سال ۲۰۰۸ در سن ۷۳ سالگی از دنیا رفت.


title: خانه بتهوون

text: خانهٔ بتهوون در بن آلمان، یادبود، موزه و مؤسسه‌ای فرهنگی است که در خدمت اهداف مختلفی است. بنیاد خانهٔ بتهوون، برای مطالعهٔ زندگی و آثار آهنگ‌ساز بزرگ آلمانی، لودویگ فان بتهوون و در سال ۱۸۸۹ تأسیس شده‌است. بخش اصلی بنیاد، محل تولد او در خیابان بونگاس، پلاک ۲۰ است. این ساختمان اکنون محل موزه است. ساختمان‌های مجاور این بنا (بونگاس، پلاک ۱۸ و پلاک‌های ۲۴ تا ۲۶)، مرکزی پژوهشی (آرشیو بتهوون)، متشکل از یک مجموعه (کلکسیون)، کتابخانه، انتشارات و یک سالن موسیقی است. در این محل، دوستداران موسیقی و کارشناسان از سراسر دنیا می‌توانند ملاقات کنند و ایده‌هایشان را به اشتراک بگذارند. خانهٔ بتهوون توسط «بنیاد بتهوون» و با استفاده از بودجهٔ عمومی اداره می‌شود.


title: خانه بتهوون

text: در باغِ «خانهٔ بتهوون» مجموعه‌ای از سردیس‌ها و تندیس‌های بتهوون، که بیشترِ آنها در اوایل سدهٔ بیستم ساخته شده‌اند، برای نمایش گذاشته شده‌است.


title: روشنایی کلسیم

text: روشنایی کلسیم یا روشنایی دروموند (Drummond light) یا روشنایی آهکی (Limelight)، یک نوع روشنایی صحنه است که نخستین بار در تئاتر و سالن‌های موسیقی استفاده شد. روشنایی شدید این لامپ‌ها وقتی پدید می‌آید که شعلهٔ اکسی هیدروژن به سمت یک استوانه از جنس اکسید کلسیم یا آهک سریع هدایت می‌شود. این استوانه می‌تواند پیش از ذوب شدن تا دمای ۲۵۷۲ درجهٔ سانتیگراد داغ شود. با اینکه این لامپ‌ها خیلی وقت است که با لامپ‌های برقی جایگزین شده‌اند اما همچنان در فرهنگ عامیانهٔ زبان انگلیسی اصطلاح آنها وجود دارد.


title: روشنایی کلسیم

text: توان ایجاد این روشنایی شدید توسط مواد آهکی نخستین بار از سوی گلدزورثی گرنی دانشمند بریتانیایی شناسایی شد. پس از آن در سال ۱۸۲۵ مهندس اسکاتلندی به نام توماس دروموند (۱۷۹۷ تا ۱۸۴۰) دریافت که می‌توان از این روشنایی شدید در مطالعات صحرایی استفاده کرد. دروموند یک نسخهٔ کارامد از این لامپ‌ها را در سال ۱۸۲۶ ساخت از این رو این روشنایی، روشنایی دروموند نام گرفت.


title: روشنایی کلسیم

text: اوایل از روشنایی آهکی در نمایش‌های خیابانی استفاده می‌شد هنگامی که هرن بی پایر در سه اکتبر ۱۸۳۶ خواست صحنهٔ نمایش یک جادوگر را روشن کند.


title: روشنایی کلسیم

text: نخستین بار به طور رسمی از این روشنایی‌ها در سال ۱۸۳۷ برای روشن کردن تالار اپرای سلطنتی لندن استفاده شد و پس از آن در دههٔ ۱۸۶۰ تا ۱۸۷۰ استفاده از این روشنایی در سراسر جهان فراگیر شد. همچنین این روشنایی‌ها برای روشنایی نقطه‌ای یک خواننده یا نوازنده که به تنهایی اجرا می‌کرد هم کاربرد داشت در اواخر سدهٔ ۱۹ میلادی لامپ قوسی جایگزین روشنایی کلسیم شد.


title: روشنایی کلسیم

text: اکسید کلسیم


title: تانزان‌ایر

text: تانزان‌ایر یک شرکت هواپیمایی است که در تاریخ ۱۹۶۹ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی تانزان‌ایر در دارالسلام، تانزانیا واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی ژولیوس نیرر قرار دارد.


title: خانه نویسنده

text: خانه نویسنده () مکان‌هایی هستند که نویسندگان مشهور در آن زندگی کرده‌اند. این خانه‌ها اغلب و برای حمایت از گردشگری ادبی، به عنوان خانه‌موزه حفظ می‌شوند. این مکان‌ها، بیشتر برای ارتباط بازدیدکنندگان با خود نویسنده‌اند تا آثار او یا دوره تاریخی‌اش. در حقیقت، این خانه‌ها مبدل به شکلی از نقد زندگینامه‌ای می‌شوند. بازدیدکنندگان از این خانه‌ها که گردشگران ادبی خوانده می‌شوند، اغلب از طرفداران این نویسنده‌ها هستند و ارتباط فیزیکی و احساسی عمیقی را در حین بازدیدشان، با نویسنده پیدا می‌کنند. این موزه‌ها شامل طیف وسیعی از فعالیت‌های مشترک با میراث فرهنگی می‌شوند از جمله، ارائه زندگینامه نویسنده، برپایی نمایشگاه‌های مختلف و راهنمایی تور. مفسر نیویورک تایمز، شمار این خانه‌ها در آمریکا را ۷۳ عدد می‌داند.  سنت حفظ یا محل‌های مهم مربوط به نویسندگان، تاریخچه‌ای طولانی دارد که به قرن چهاردهم میلادی و حفظ خانه فرانچسکو پترارک بازمی‌گردد.


title: خانه‌موزه

text: خانه‌موزه () یا خانه‌موزهٔ تاریخی، خانه‌ای است که به موزه تبدیل شده باشد. مبلمان و اثاثیه تاریخی نیز ممکن است برای نشان دادن جایگاه و استفاده آن‌ها در این خانه‌ها، به شکل اولیه حفظ شوند. خانه‌موزه‌ها، استانداردهای متفاوتی دارند از جمله، استاندارد شورای بین‌المللی موزه‌ها در رابطه با این خانه‌ها. این سازمان موزه را چنین تعریف کرده است: «موسسه‌ای ناسودبر و دائمی در خدمت جامعه و توسعه آن که به روی عموم باز بوده و برای اهدافی چون مطالعه، آموزش و سرگرمی، شواهد و آثار ملموس یا ناملموسی از زندگی مردم و محیط‌شان، بستری را برای حفظ، عرضه، پژوهش و نمایش این آثار و شواهد، فراهم می‌آورد.» خانه‌ها، به دلایل گوناگونی به موزه مبدل می‌شوند. برای مثال، خانه نویسندگان مشهور، به خانه‌موزه نویسنده مبدل می‌شوند تا از گردشگری ادبی حمایت شود.


title: خانه آنه فرانک

text: خانه آنه فرانک () یک خانه نویسنده و موزه است که به روزانه‌نویس یهودی زمان جنگ، آنه فرانک اختصاص دارد. در طول جنگ جهانی دوم، آنه فرانک و خانواده‌اش به همراه چهار نفر دیگر و برای فرار از آزار و اذیت نازی‌ها، در یکی از اتاق‌های مخفی این خانه پنهان شدند. گرچه آنه فرانک در طول جنگ کشته شد، اما روزانه‌نویسی‌هایش در سال ۱۹۴۷ و با عنوان خاطرات یک دختر جوان منتشر شد که به شرح مخفی شدن آن‌ها در این خانه و اتفاقات دیگر مربوط به زندگی او می‌پردازد. در سال ۱۹۵۷، بنیاد آنه فرانک، برای محافظت از این خانه در برابر تخریب‌کنندگانش شکل گرفت. خانه‌موزه آنه فرانک در ۳ مه ۱۹۶۰ افتتاح شد. این موزه در سال ۲۰۱۴، پس از موزه‌های امپراتوری و ون گوگ در جایگاه سوم پربازدیدترین موزه‌های هلند قرار گرفته است.


title: پترا بیرویرث

text: پترا بیرویرث () یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. او از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) می‌باشد.


title: کارین بیندر

text: کارین بیندر (؛ زادهٔ ) یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. او از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) می‌باشد. بیندر در سال ۲۰۰۵ او عضو حزب چپ شد و از سال ۲۰۰۵ او عضو مجلس فدرال است.


title: رودولف بیندینگ

text: رودولف بیندینگ () یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. او از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) می‌باشد. او یک سیاستمدار آلمانی که هشت بار ۱۹۷۶–۲۰۰۵ به عنوان یک عضو مجلس فدرال برای حزب سوسیال دموکرات آلمان انتخاب شده است


title: لوتهار بیندینگ

text: لوتهار بیندینگ (؛ زادهٔ ) یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. او در سال ۱۹۶۵، به اتحادیه صنایع فلزی (IGM) پیوست. از سال ۱۹۸۶ تا سال ۱۹۹۴ او به عنوان رئیس انجمن منطقه SPD در هایدلبرگ خدمت کرده است. در سال ۱۹۸۹، او به شورای شهرستان انتخاب شد و در سال ۱۹۹۴ او رئیس فراکسیون SPD هایدلبرگ تا سال ۲۰۰۰ تبدیل شد.


title: فریدر بیرزله

text: فریدر بیرزله (؛ زادهٔ ) یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. او از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) می‌باشد.


title: والکر بلومنتریت

text: والکر بلومنتریت () یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. او از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) می‌باشد.


title: کریستوف بلومهارت

text: کریستوف بلومهارت () یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. او از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) می‌باشد. یکی از بنیانگذاران سوسیالیسم مسیحی در آلمان و سوئیس بود. او واعظ شناخته شده بود. در سال ۱۸۹۹ او حمایت خود را برای سوسیالیسم اعلام کرد و حزب سوسیال دموکرات آلمان پیوست. برای این کار، او موقعیت خود به عنوان وزیر از دست داد. در سال بعد، او به پارلمان دولت وورتمبرگ انتخاب شد.


title: هانس باکلر

text: هانس باکلر () یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. او از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) بوده و از رهبران اتحادیه اروپا است.


title: ابراهیم بوهم

text: ابراهیم بوهم () یک سیاست‌مدار اهل آلمان است؛ و از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) می‌باشد. او یک سیاستمدار آلمانی برای یک دوره کوتاه از زمان پس از فروپاشی رژیم کمونیستی در جمهوری دموکراتیک آلمان و همچنین به عنوان شرق آلمان شناخته شده بوده است.


title: رولف بوهم

text: رولف بوهم () یک سیاست‌مدار اهل آلمان و از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) بود که عضو پارلمان آلمان (بوندستاگ) بین سال های ۱۹۷۲ و ۱۹۸۲و از سال ۱۹۸۲ تا سال ۲۰۰۲ شهردار فرایبورگ بود، او همچنین معاون وزیر وزارت مالیه جمهوری فدرال آلمان (Parliamentarischer Staatssekretär) بود.


title: بیورن بوهینگ

text: بیورن بوهینگ (؛ زادهٔ ) یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. بوهینگ از نمایندگان حزب سوسیال دموکرات آلمان هست. از سال ۲۰۰۴ تا سال ۲۰۰۷ او رئیس سوسیالیست جوانی ک جناح از حزب سوسیال دموکرات آلمان بود. از زمان ۱۵ فوریه ۲۰۰۸ او سخنگوی انجمن دموکریتیش چپ است.


title: گوستاو بورنزن

text: گوستاو بورنزن () (24 ژانویه ۱۹۱۴-–۲۱ ژوئن ۱۹۹۸) سیاست‌مدار اهل آلمان است. بورنزن از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) می‌باشد. همچنین او به عنوان رئیس گروه SPD در پارلمان برمن (به Bürgerschaft) از سال ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۱ بوده است بورنزن از سال ۱۹۵۵ درپارلمان برمن خدمت کرده است و بین سالهای ۱۹۶۶ تا ۱۹۶۸ رئیس گروه حزب محسوب می‌شده است.


title: گوستاو بورنزن

text: گوستاو بورنزن پدر از سیاستمداران این حزب نیز هست. یک خیابان در هانور آلمان نیز به نام بورنزن نامگذاری شده است.


title: کلمنس بولن

text: کلمنس بولن ()(زاده ۱۲ فوریه ۱۹۴۸ میلادی) یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. بولن از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) می‌باشد.


title: گرد بالمن

text: گرد بالمن () (زاده ۲۸ سپتامبر ۱۹۴۷) یک سیاست‌مدار اهل آلمان است. بالمن از اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان(SPD) می‌باشد.


title: موزه ون گوگ

text: موزه ون گوگ () نگارخانه‌ای در آمستردام هلند است که به آثار نقاش هلندی، ونسان ون گوگ و معاصرانش اختصاص دارد. این موزه در میدان‌موزه‌ای قرار دارد که در آن، موزه‌های دیگری چون موزه امپراتوری، موزه اشتدلیک آمستردام و تالار کنسرت آمستردام قرار دارند. موزه ون گوگ در ۲ ژوئن ۱۹۷۳ افتتاح شده‌است. طراحان ساختمان آن، گریت ریتفلد و کیشو کوروکاوا هستند. این موزه همین‌طور بزرگ‌ترین مجموعه از آثار نقاشی ون گوگ در جهان را در خود جای داده. در سال ۲۰۱۵، این موزه ۱/۹ میلیون بازدید داشت که آن را دومین موزه پربازدید هلند و سی و یکمین موزه پربازدید جهان کرده‌است.


title: مانتین ایر کارگو

text: مانتین ایر کارگو یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا C2 است که در تاریخ ۱۹۷۴ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی مانتین ایر کارگو در دنور، کارولینای شمالی، کارولینای شمالی، ایالات متحده آمریکا واقع شده‌است.


title: فلایت‌لینک

text: فلایت‌لینک یک شرکت هواپیمایی است که در تاریخ ۲۰۰۴ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی فلایت‌لینک در دارالسلام، تانزانیا واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی ژولیوس نیرر قرار دارد و به ۹ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: سافاری پلاس

text: سافاری پلاس یک شرکت هواپیمایی است. دفتر مرکزی سافاری پلاس در دارالسلام، تانزانیا واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی ژولیوس نیرر قرار دارد و به ۴ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: قرون وسطای میانه

text: سده‌های میانی میانه یا قرون وسطیِ میانه یا قرون وسطیِ ثانی ، دوران قرون وسطی در تاریخ اروپا حدود سده‌های ۱۱، ۱۲، و سیزدهم است؛ (۱۰۰۱ تا ۱۳۰۰). سده‌های میانی میانه، در پی (سده‌های میانی آغازین، و پیش از سده‌های میانی پایانی که برابر با عرف معمول، در ۱۵۰۰ پایان می‌یابد، قرار دارد.


title: قرون وسطای میانه

text: هدف از ایجاد این دسته‌بندی ارائهٔ گروه‌بندی کران‌دارتری از پیش‌آمدها، شخصیت‌ها، و موقعیت‌ها به گونه‌ای نمایان‌تر و شناخت پذیرتر، از دسته‌بندی سنتی و کلی «قرون وسطی» یا «سدهٔ میانه» است. در این بخش‌بندیِ سه‌گانه؛ ("سده‌های میانه آغازین، سده‌های میانی میانه، و سده‌های میانه پایانی" یا اواخر قرون وسطی)، یک بخش لزوماً گسترهٔ زمانی بیش‌تری از دیگری داشته‌است.


title: قرون وسطای میانه

text: روند کلیدی اجتماعی-اقتصادی تاریخی در سده‌های میانی میانه، افزایش سریع جمعیت در اروپا بود، که دگرگونی بزرگ اجتماعی و سیاسی سدهٔ بعد؛ رنسانس سدهٔ ۱۲ را در پی داشت، و از جمله نخستین تحولاتش، مهاجرت روستاییان به شهرها و گسترش شهرنشینی را به ارمغان آورد. با فرارسیدن سال‌های ۱۲۵۰، افزایش شدید جمعیت تا حد زیادی به رشد اقتصاد اروپا کمک کرد، تا آنجا که به سطحی رسید که تا سدهٔ ۱۹ دوباره چنان رشدی در منطقه‌ای دیده نشد. این روند در سده‌های میانهٔ پایانی با یک سری از فجایع گوناگون، به ویژه اپیدمی مرگ سیاه و جنگ‌های متعدد و رکود اقتصادی تحت تأثیر قرار گرفت.


title: قرون وسطای میانه

text: از بعد سیاسی و بین‌المللی این سده‌ها با جنگ‌های صلیبی و قدرت گرفتن فئودال‌ها در قالب دولت‌های محلی همراه بود. به جهت دینی جایگاه کلیسای کاتولیک تقویت شد و سازمان آن توسعه یافت. مسیحیت در اروپا گسترش و در شمال اروپا نیز مردم مسیحی شدند. به جهت هنری سبک گوتیک رایج شد. در حوزه علمی انتقال علوم و فنون از جهان اسلام آغاز شد و نهضت ترجمه رونق گرفت. همچنین نخستین دانشگاه‌ها با حمایت کلیسا ایجاد شد. با بهره‌گیری از منابع فلسفی جهان اسلام و بیزانس فلسفه مجدداً رونق گرفت تا الهیات از ایمان مسیحی پشتیبانی کند.


title: قرون وسطای میانه

text: قرون وسطی یکی از سه دورهٔ اصلی در تقسیم‌بندی تاریخ اروپا محسوب می‌گردد. این سه دوره شامل دوران‌های تمدن‌های باستانی یا اروپای عصر باستان؛ قرون وسطی و دوران مدرن است.


title: قرون وسطای میانه

text: نویسندگان قرون وسطایی تاریخ را به دوران‌هایی همانند «شش دوران» یا «چهار امپراتوری» تقسیم می‌نمودند و در این تقسیم‌بندی، دوران خود را آخرین دوره پیش از پایان جهان در نظر می‌گرفتند. آن‌ها هنگام اشاره به دوران خود از واژه «مدرن» استفاده می‌نمودند. در دهه ۱۳۳۰ م، انسان‌شناس و شاعری به نام فرانچسکو پترارک، زمان‌های پیش از ظهور مسیح را به عنوان، "آنتیکوآ" (و یا "باستان") و دوران مسیحی را به عنوان دوران "نُووآ" (و یا "نو") تقسیم نمود. لئوناردو برونی نخستین تاریخ‌نگاری بود که از دوره‌های سه‌گانه در کتابش به نام تاریخ مردم فلورانسی (۱۴۴۲ م) استفاده نمود. برونی و تاریخ‌نگاران بعدی با این استدلال که ایتالیا از هنگام پترارک تغییر نموده و بهبود یافته، دورهٔ سومی به دو دوره‌ای که پترارک نام برده بود، افزودند. واژه «قرون وسطی» برای نخستین بار در اسناد لاتینی سال ۱۴۶۹ م و به عنوان "media tempestas" یا «فصول میانی» ظاهر گردید. در نخستین بارهایی که این واژه بکار رفته‌است، تفاوت‌های زیادی موجود است همانند "medium aevum" یا «قرن میانی» که نخستین بار در ۱۶۰۴ م ثبت شده و "media saecula" یا «قرون وسطی» که نخستین بار در ۱۶۲۵ م ثبت گردیده‌است. لفظ جایگزین "medieval" (و یا گاهی اوقات "mediaeval" یا "mediæval") از واژهٔ "medium aevum مشتق گردیده‌است". دوره‌بندی سه‌گانه پس از تاریخ‌نگاری آلمانی در قرن هفدهم به نام کریستوف کلاریوس، به مرسوم گردید و رواج یافت و برطبق آن تاریخ به سه دورهٔ باستان، میانی و مدرن تقسیم گردید.


title: قرون وسطای میانه

text: نقطه آغاز قرون وسطی به‌طور عام در حدود سال ۵۰۰ میلادی پذیرفته شده‌است، با تاریخ دقیق سال ۴۷۶ م که نخستین بار بوسیلهٔ برونی تعیین گردید. تاریخ‌های دیگری که برای سرآغاز این دوران، اغلب در مناطق بیرونی‌تر اروپا تعیین شده‌اند. در کل تاریخ پایان قرون وسطی برای اروپا سال ۱۵۰۰ م در نظر گرفته می‌شود، اگرچه هیچ توافق جهانی برای تعیین این تاریخ وجود ندارد. گاهی اوقات بسته به نوع اتفاقات، زمان وقوع رویدادهایی همانند سقوط قسطنطنیه بوسیلهٔ ترکان عثمانی در ۱۴۵۳ م، نخستین سفر دریایی کریستف کلمب به قاره آمریکا در ۱۴۹۲ م، یا آغاز فرایند اصلاحات پروتستانی در ۱۵۱۷ م به عنوان تاریخ پایان قرون وسطی در نظر گرفته شده‌است. تاریخ‌نگاران انگلیسی اغلب رویداد نبرد بازورث فیلد، در ۱۴۸۵ را برای پایان این دوره در نظر می‌گیرند. برای اسپانیا، تاریخ‌هایی که معمولاً استفاده می‌شوند شامل: مرگ پادشاه فردیناند دوم در ۱۵۱۶ م، مرگ ملکه ایزابلای یکم در ۱۵۰۴ یا تسخیر گرانادا در ۱۴۹۲ هستند. تاریخ نگاران کشورهایی که در آن‌ها گویش‌وران رومی زندگی می‌کنند تمایل دارند تا دوران قرون وسطی را به دو قسمت تقسیمم کنند: قسمت‌نزدیکتر را "High" و دیگری را "Low" نام نهادند. تاریخ‌نگاران انگلیسی زبان، همانند همتایان آلمانی‌شان، عموما قرون وسطی را به سه بخش تقسیم می‌کنند: "Early" ,"High" و "Late". در سده نوزدهم، سراسر قرون وسطی را اغلب با نام «» مورد اشاره قرار می‌دادند، اما با رواج تقسیم‌بندی سه‌گانه، استفاده از این واژه در میان تاریخ‌نگاران، منحصر به قرون وسطی آغازین گشت.


title: قرون وسطای میانه

text: با آغاز سده ۱۱ میلادی، انگلستان طی تهاجم اقوام دان، تحت کنترل مردمان اسکاندیناوی به رهبری کانوت قرار گرفت اما این سلسله نتوانست مدت زیادی دوام بیاورد و در سال ۱۰۴۲، ساکسون‌ها بار دیگر به رهبری ادوارد معترف توانستند حکومت انگلستان را اعاده کنند. پس از مرگ ادوارد، هارولد از اعضای خاندان اشرافی ساکسون به پادشاهی رسید تا وی درگیر نزاعی با ویلیام، دوک نورماندی که دعوی حکومت داشت، شود.


title: قرون وسطای میانه

text: همزمان با قدرت رسید هارولد در انگلستان، ویلیام، دوک نورماندی که رابطه خانوادگی با ادوارد معترف داشت (عموی ادوارد)، مدعی پادشاهی و تاج و تخت انگلستان شد؛ بنابراین در سال ۱۰۶۶ به همراه نیروی عظیم خود، عازم جزیره انگلستان شد تا در ۱۴ اکتبر ۱۰۶۶ با هارولد در هستینگز روبه‌رو شود. طی این جنگ که به نبرد هستینگز معروف است، ویلیام توانست با کمک سواره‌نظام قدرتمند و سنگین خود، هارولد شکست دهد. اگرچه لشکرکشی ویلیام ۵ سال طول کشید تا وی توانست تمامی ساکسون‌ها را سرکوب و تابع خود کند اما وی پس تسخیر لندن پس از نبرد هستینگز، تاج‌گذاری کرد و خود را پادشاه مطلق انگلستان و نورماندی اعلان کرد. پس وی، پسرش، هنری یکم راه تثبیت قدرت پادشاهی را در پیش گرفت که در این راه موفق شد پادشاهی انگلستان را تثبیت کند اما در اواخر حکومت وی، انگلستان درگیر جنگ‌های داخلی شد.


title: قرون وسطای میانه

text: با به قدرت رسیدن هنری دوم، نخستین پادشاه از سلسله پلانتاژنه، وی توانست در نخستین گام به جنگ‌های داخلی پایانی داد و در ادامه موفق به فتح ایرلند که تحت کنترل سلت‌ها بود، شد. وی علاوه بر پادشاه انگلستان و نورماندی، توانست بر آنژو و بورگندی مسلط شود و ازدواج وی با الئونور آکوتین، هنری را به دوک‌نشین آکوتین رساند تا پادشاهی پلانتاژنه به قدرتی بزرگ تبدیل شود هرچند که تسلط انگلستان بر این اراضی، اسباب درگیری و جنگ بین حکومت را بخصوص با به قدرت رسیدن فیلیپ دوم که خواهان بازپس‌گیری اراضی فرانسوی بود، فراهم آورد.


title: قرون وسطای میانه

text: با وجود قدرتمندی و گستردگی قلمروی انگلستان، این پادشاهی در زمان هنری دوم، ریچارد یکم و جان درگیر شورش و عصیان بارون و اشراف شد که هرچند، این عصیان‌ها در عهد هنری و ریچارد سرکوب شد اما در آخر در عهد جان، بارون توانستند خواسته خود به کرسی بنشانند و پادشاه انگلستان، جان، را مجبور به امضا کردن قرارداد مگناکارتا یا منشور کبیر که با هدف محدود کردن قدرت شخص پادشاه تدوین شده بود، کنند تا نخستین پادشاهی مشروطه شکل گیرد. پس از جان، هنری سوم به قدرت رسید که فاقد سیاسی و نظامی کافی بود. طی دوران وی، افسار پادشاهی پلانتاژنه از دست وی رها شد و در نتیجه نتوانست بارون‌ها قلمرو خود را کنترل کند اما در دوره دوره پادشاهی ادوارد یکم، انگلستان بار دیگر بر بارون‌ها قلمرو خود مسلط شد. طی دوره ادوارد یکم، انگلستان روند یکپارچگی بریتانیا را آغاز نمود و توانست پس از شکست پادشاهی گوینز بر ولز مسلط شود اما تلاش‌های وی در شکست دادن اسکاتلندی‌ها بی‌نتیجه ماند تا فقط پیش‌درآمد جنگی بزرگ و درازمدت بین انگلستان و اسکاتلند را آغاز کند.


title: قرون وسطای میانه

text: پس از حملات وایکینگ‌ها به قلمرو کارولنژی و تقسیم این این امپراتوری به قدرت‌های محلی کوچک، خاندان کاپسین در اواخر قرن دهم، قدرت را در اطراف سرزمین‌های پاریس یا ایل دو فرنس بدست گرفتند با این حال در بازپس‌گیری قلمرو فرانکیای غربی ناکام ماندند و نتوانستند اشراف این مناطق را تبع خود؛ به همین خاطر شاهان این سلسله رسماً خراجگزار دوک‌های نورماندی، بریتانی، بورگندی و آکوتین و کنت‌نشین‌های فلاندر، مین، آنژو، بولوا و تولوز محسوب نی‌شدند. با این حال این وضع در خاندان کاپتی ماندگار نشد و لویی ششم ملقب به چاق و فربه و لویی هفتم، این شرایط را دگرگون و عوض کردند و مانع از دست رفتن سلطنت خود شدند. این شاهان علاوه بر کنترل اوضاع داخلی، توانستند روابط و مناسبات نزدیکی با دستگاه پاپ ایجاد کنند تا از حمایت آن‌ها برخوردار شوند؛ بنابراین طی قرون ۱۲، شاهان کاپتی فرانسه توانستند سرزمین‌های اطراف ایل دو فرانس را یکپارچه و سلطنت را حفظ کنند تا طی قرن ۱۳، رفته رفته ثمر تلاش‌های خود را ببینند.


title: قرون وسطای میانه

text: اواخر قرن ۱۲، فیلیپ آگوستین پسر لوئی هفتم، در سن ۱۶ سالگی به قدرت رسید. وی طی حکومت خود به این نتیجه رسید که تا زمان برچیده نشدن قدرت پادشاهان پلانتاژنه انگلستان در فرانسه، خاندان در رسیدن به خواسته خود یعنی یکپارچه کردن فرانکیای غربی ناکام خواهد ماند بنابراین جنگی علیه هنری دوم و پسرانش آغاز کرد و موفق شد قلمروی پادشاهی فرانسه را به چهار برابر کند و قدرت فرانسه را وسعت بخشد. پادشاهان بعد از فیلیپ دوم نیز همچنان سرزمین‌های دیگری از طریق خرید اراضی یا ازدواج به قلمروی سلطنتی افزودند در حالی که فیلیپ دوم با جنگ به گسترش قلمرو فرانسه پرداخته بود.


title: قرون وسطای میانه

text: در سال ۱۲۲۶، لوئی نهم به پادشاهی فرانسه رسید که به واسطه عدالت در نزد مردم و حضور در جنگ‌های صلیبی، به سنت لوئی یا لوئی قدیس مشهور شد. در زمان وی، برای نخستین بار در فرانسه، دادگاه سلطنتی که به پارلمان پاریس معروف و مشهور بود، تشکیل شد تا به شکایات و سوءاستفاده نزدیکان دربار پادشاهی رسیدگی شود. فرانسه، طی دوره بعد از لوئی نهم، سیاست‌های تمرکزگرایی خود را بخصوص در دوره فیلیپ چهارم ادامه داد و طی دوره پادشاهی فیلیپ چهارم بود که مجلس اتاژنرو یا مجلس فرانسه پایه‌ریزی شد تا بر وضع مالیت و تغییر قوانین نظارت کنند. تشکیل مجلس در فرانسه دال از رشد حقوق رومی در اروپا پس از بازگشت میراث کلاسیک بود؛ به خصوص با تأسیس دانشگاه پاریس طی قرن ۱۲ و ۱۳، این روند رشد، شتاب بیشتری گرفت. با این حال فرانسه طی قرن ۱۳ و ۱۴ به واسطه تلاش فیلیپ دوم و جانشینانش، تبدیل به قدرتمندترین حکومت طی قرون وسطی میانه شد.


title: قرون وسطای میانه

text: پس از فروپاشی امپراتوری کارولنژی، شاهان ساکسون در قرن ۱۰ میلادی متصرفات خود را در پادشاهی آلمان گسترش دادند و امپراتوری کارولنژی را احیا نمودند. در سال ۱۰۲۴، سلسله جدیدی به نام پادشاهان زالیان با انتخاب کنراد دوم، زمامداری پادشاهی آلمان را آغاز کرد. کنراد و جانشینانش هاینریش سوم و هاینریش چهارم، پادشاهی را قدرتمندتر کردند و با لشکرکشی ببه داخل ایتالیا، امپراتوری قدرتمندی خلق کردند اما مشکلات مربوط به میراث و مناقشه خلعت‌پوشی، مانع جدی بر سر راه آن‌ها بود.


title: قرون وسطای میانه

text: پادشاهان آلمان کوشیدند با استفاده از موقعیت خود به عنوان امپراتور و تسلط بر منابع ایتالیا بر قدرت بیفزایند که نمونه آن اوتوی سوم بود که بیشتر وقت خود را با سکونت در رم و تلاش برای تبدیل آن به پایتخت امپراتوری گذارند ولی پس از مرگ وی در سال ۱۰۰۲، قدرت سیاسی متمرکز در ایتالیا از بین رفت، بنابراین اشراف بانفوذ تلاش کردند بر شمال ایتالیا مسلط شوند؛ ایتالیای مرکزی همچنان در کنترل دستگاه پاپی باقی ماند و جنوب نیز محل درگیری بین لمباردها، بیزانسی‌ها و مسلمانان شد اما با ظهور خاندان نورمن که اصالتی اسکاندیناوی داشتند وارد صحنه جنوب ایتالیا شدند و با کمک پاپ توانستند سیسیل و ناپل را فتح و پادشاهی سیسیل را تأسیس کنند. با وجود تشکیل پادشاهی نورمن در جنوب ایتالیا، قلمرو آن‌ها خارج از مدعای شاهان آلمانی بود؛ اما شاهان زالیان تلاش خود را برای اعاده امپراتوری متوقف نکردند. شهرهای شمال ایتالیا نیز تا قرن ۱۲، حکومت و تسلط اسقفان برانداختند و خود مستقل شدند.


title: قرون وسطای میانه

text: با مرگ لوتار سوم در سال ۱۱۵۲ و به قدرت رسیدن فردریک یکم معروف به بارباروسا از اربابان سوابین، شاخه‌ای از خاندان هوهنشتاوفن در آلمان به قدرت رسید. فردریک پس از تثبیت اوضاع داخلی پادشاهی، توجه خود را معطوف به ایتالیا کرد تا نوع جدیدی از امپراتوری را خلق کند؛ بنابراین به همراه ارتش خود عازم جنوب شد و به سهولت توانست به پیروزی برسد اما مخالفت دستگاه پاپ و دول مستقل شمال ایتالیا با توسعه‌طلبی فردریک، منتج به تشکیل اتحادیه‌ای موسوم به لمبارد شد که این اتحادیه در سال ۱۱۷۶، موفق شد قوای فردریک را شکست دهد و وی را وادار به مذاکره کند. پس از مذاکره توافق شد تا شهرها عضو اتحادیه استقلال خود را حفظ کنند اما در عوض خراج سالانه‌ای به امپراتور آلمان بپردازند. همچنین با وصلت پسرش، هاینریش ششم با وارث پادشاهی نورمنی در جنوب ایتالیا، رؤیای وی برای تشکیل امپراتوری به حقیقت نزدیک شد اما مرگ وی در جریان جنگ صلیبی سوم در آناتولی و عدم قدرت کافی فرزندان و جانشینانش، اسباب فروپاشی امپراتوری فراهم شد. با این حال با به سلطنت رسیدن فردریک دوم، وی ابتدا پادشاه سیسیل و سپس پادشاه آلمان شد، توانست بار دیگر قدرت را به امپراتوری و خاندان هوهنشتاوفن بازگرداند. وی همچون فردریک بارباروسا، درصدد تأسیس دولت متمرکز بر ایتالیا برآمد اما توجه بیش از حد وی به ایتالیا سبب غافل شدن وی از اوضاع آلمان شد تا مشکلات در این قلمرو ایجاد شود که مرگ فردریک دوم آن را تشدید کرد.


title: قرون وسطای میانه

text: ایتالیا پس از مرگ فردریک در آشوب سیاسی فرورفت در حالی که دستگاه پاپ، کنترل مرکز ایتالیا بر عهده داشت، شهرهای بزرگ و کوچک شمال ایتالیا از ضعف امپراتوری بهره بردند و دولت‌شهرهای قدرتمندی به وجود آوردند؛ جنوا در سال ۱۲۸۴ با شکست بر نواحی اطراف خود مسلط شد، فلورانس، توسکانی در دست گرفت و میلان با رهبری خاندان ویسکونتی، بر منطقه لمبارد مسلط شد اما قدرتمندترین دولت‌شهر شمال ایتالیا، جمهوری ونیز بود که پس از جنگ صلبی چهارم و ضعف امپراتوری، دامنه نفوذ خود را در مدیترانه و شمال شرق ایتالیا گسترانده بود.


title: قرون وسطای میانه

text: با وجود ضعف خاندان هوهنشتاوفن در آلمان، این خاندان در سیسل با قدرت حکومت می‌کردند که پاپ برای برانداختن آن‌ها به فرانسه تحت حاکمیت لوئی نهم رو آورد. شارل د آنژو برادر، پادشاه فرانسه، به جنوب ایتالیا در سال ۱۲۶۶ حمله شد و توانست این خاندان را شکست دهد ما حکومت وی دوام نیافت زیرا در نتیجه قیام وسپرزهای سیسیلی در سال ۱۲۸۲، پادشاه آراگون جزیره سیسیل را فتح کرد ولی همزمان خاندان آنژوین‌ها کنترل پادشاهی جنوب ایتالیا موسوم به پادشاهی ناپل را برای خود حفظ کردند.


title: قرون وسطای میانه

text: از قرن ۸ میلادی تا اوایل قرن ۱۰ میلادی، بخش اعظمی از سرزمین اسپانیا (اندلس) تحت حاکمیت دولت و امارت‌های اسلامی بود و به واسطه سیاست‌های حکام مسلمانان، اسپانیا به شکوفایی در قرون وسطی رسید؛ قرطبه، مرکز علم و دانش شد، کشاورزی و صنایع وابسته به آن رونق گرفت و اسپانیا به دلیل داشتن چرم، فولاد، پشم و کاغذ عالی، در اروپای قرون وسطی مشهور شد. اما این روند رو به رشد دوام نیافت و همراه با ضعف دولت‌های اسلامی در قرن ۱۱، شماری از پادشاهی‌های کوچک مسیحی همچون لئون، کاستیل، ناوار، آراگون و بارشلونه (بارسلون) شکل گرفت.


title: قرون وسطای میانه

text: اختلافات درونی دول اسلامی در اسپانیا و حمایت فرانسه از پادشاهی‌های کوچک برای بازپس‌گیری کامل اسپانیا، منتج به آغاز جنگی معروف به بازپس‌گیری اندلس (reconquista) شد که علاوه صبغه سیاسی، رنگ و بوی مذهبی نیز به خود گیرد. با آغاز جنگ، فتوحات مسیحیان به واسطه عدم اتحاد پادشاهی‌های سرعت کندی داشت اما طی قرن ۱۲، اتحادیه بین پادشاهی‌ها برای بیرون کردن مسلمانان شکل گرفت؛ با این حال، بازپس‌گیری ادامه یافت تا پادشاهی پرتغال بعد از فتح لیسبون طی قرن ۱۲ شکل گرفت. سرانجام پس از ۵ قرن نبرد میان مسیحیان و مسلمانان در اسپانیا، با تسخیر گرانادا در سال ۱۴۹۲، مسیحیان موفق به بیرون راندن مسلمانان از شبه‌جزیره ایبری شدند.


title: قرون وسطای میانه

text: در سال ۱۰۹۵، کنت هانری دو بور گونی، یکی از شهسواران صلیبی در اسپانیا، به حدی رضایت خاطر آلفونسو ششم پادشاه کاستیل و لئون را جلب کرد که پادشاه دختر خویش ترزا را به زنی وی داد و ضمناً ایالتی از توابع لئون را که پرتغال نام داشت به رسم تیول‌نشین و به اسم جهیزیه عروس به هانری بخشید و این سرزمین فقط سی و یک سال پیش از این تاریخ از چنگ مسلمانان اسپانیا بیرون آورده شده بود، و هنوز مورها بر ناحیه جنوب رود موندگو حکومت می‌کردند. کنت هانری آدمی نبود که تابع کسی شود و به هیچ چیز کمتر از عنوان پادشاه راضی باشد؛ به همین سبب از وقتی که خطبه عقد ازدواج جاری شد، وی و زنش بنای توطئه را نهادند تا آن تیول را به مملکت مستقلی مبدل کنند.


title: قرون وسطای میانه

text: هنگامی که هانری در سال ۱۱۱۲ گذشت، ترزا همچنان به کوشش خود در راه حصول استقلال ادامه داد. وی به نجبا و واسال‌های خویش تعلیم داد که قضایا را به معیار آزادی ملی بسنجند؛ و شهرهای خود را به ایجاد دژها، تحکیم مواضع، و فراگرفتن رموز جنگ تشویق کرد. این زن در جنگ شخصاً سردار لشکریان خود بود و در خلال جنگ‌ها رامشگران، شعرا، و عشاق را به دور خویش جمع می‌کرد. ترزا شکست خورد، به اسارت درآمد، آزاد شد، و دوباره به قلمروش برگشت. مبالغ زیادی از عواید ملک را در راه عشقی نامشروع صرف کرد؛ او را از مقامش منفصل کردند، با دلداده خود جلای وطن گفت، و در گوشه مسکنت جان داد. بر اثر الهامات و کارهای مقدماتی ملکه ترزا بود که پسرش آلفونسو اول، ملقب به انریکوئس مقاصد و نیات مادر را عملی کرد. آلفونسو هفتم، شاه کاستیل، نوید داد که به شرطی که انریکوئس اراضی جنوب رود دورو را از چنگ مورها بیرون آورد، وی را پادشاه مستقل تمامی آن نواحی بشناسد. آلفونسو انریکوئس با تمام شجاعت بیملاحظه پدر، و زنده دلی و خیره سری مادر، بر مورها هجوم برد و آن‌ها را در محل اوریکه شکست داد و خود را شاه پرتغال خواند. اشراف و اعاظم دو کشور هر دو پادشاه را تشویق کردند که مرافعه خود را به پاپ اینوکنتیوس دوم احاله کنند. پاپ در این مرافعه حق را از آن کاستیل دانست. آلفونسو انریکوئس، برای آنکه این تصمیم را خنثی کند حاضر شد که سلطنت جدید پرتغال را به رسم تیول‌نشینی از آن پاپ بداند و شخص پاپ را سرور خود بشناسد. پاپ جدید آلکساندر سوم این پیشنهاد را پذیرفت و انریکوئس را شاه پرتغال شناخت، به شرطی که وی همه ساله مبلغی به عنوان خراج به مقر پاپ در رم بفرستد.


title: قرون وسطای میانه

text: بعد از این معامله، آلفونسو انریکوئس بار دیگر به جنگ با مورها مشغول شد، دو شهر سانتارم و لیسبون را تسخیر کرد، و حوزه قلمرو خویش را تا رود تاگوس بسط داد. در دوران سلطنت آلفونسو سوم، مملکت پرتغال به حدود کنونیش رسید، و شهر لیسبون واقع در مصب رود تاگوس، که موقعیت سوق‌الجیشی مهمی داشت، بندر مهم و پایتخت پرتغال شد.


title: قرون وسطای میانه

text: ممالک اسکاندیناوی در شمال اروپا پیش از سال ۱۰۰۰ میلادی سازمان سیاسی و اداری چندانی نداشتند. اگرچه راهبان سال‌های پیشین و اوان سال ۸۲۶ به صورت مبلغان مذهبی به سرزمین‌های شمالی رفته بودند لکن تا نیمهٔ سدهٔ دهم و نیمهٔ اول سدهٔ یازدهم پادشاهی‌های اسکاندیناوی ــ دانمارک، نروژ و سوئد ــ صاحب ساختار سیاسی ملموسی نشدند. در چنین زمانی مردم این سه قلمرو پادشاهی با تشویق شاهان خود که وجود کلیسای سازمان یافته را برای تشکیل کشور منسجم خویش ضروری می‌دیدند، به مسیحیت گرویدند. گرچه مذهب بت‌پرستی مخصوصاً در سوئد دوام آورد، با این حال تا سدهٔ دوازدهم عموماً مسیحیت پذیرفته شد اما دین مسیحیت نتوانست تمایلات جنگجویی اقوام اسکاندیناوی را از میان بردارد. نه‌تنها این سه پادشاهی در سده‌های یازدهم و دوازدهم با یکدیگر می‌جنگیدند بلکه خاندان‌های رقیب در هر سه کشور دائم بر سر تاج و تخت در حال ستیزه بودند. همچنین در این دوره طبقهٔ اشراف زمیندار هم ظاهر شد و رشد کرد.


title: قرون وسطای میانه

text: در قرن ۱۱ میلادی وابستگی پادشاهی متحد گرجستان به امپراتوری سلجوقی کاملاً قطع شد. با به سلطنت رسیدن داویت چهارم در سال ۱۰۸۹ میلادی عصر طلایی گرجستان آغاز شد. داویت چهارم در طول حکومت خود به حضور بیست سالهٔ سلجوقیان در گرجستان پایان داد و پس از اخراج سلجوقیان از گرجستان، اقداماتی انجام داد که به لقب سازنده دست یافت. در سال ۱۱۲۵ میلادی، داویت چهارم در گذشت. پس از درگذشت داویت چهارم، دمتری یکم به قدرت دست یافت. در طول حکومت‌های دمتری یکم (۱۱۲۵ تا ۱۱۵۶)، گیورگی سوم (۱۱۵۶ تا ۱۱۸۴) و ملکه تامار (۱۱۸۴ تا ۱۲۱۳) پادشاهی متحد گرجستان در مسیر پیشرفت قرار داشت.


title: قرون وسطای میانه

text: پادشاهی متحد گرجستان، در عصر طلایی خود تبدیل به یکی از برجسته‌ترین کشورهای مسیحی شد و گسترهٔ قلمرو آن به بیشترین اندازهٔ خود رسید که از قفقاز شمالی تا ایران شمالی، و از دریای سیاه تا دریای خزر امتداد داشت. از مهم‌ترین رویدادهای علمی، فرهنگی و مذهبی آن دوران می‌توان به تأسیس و فعالیت مراکز علمی و فرهنگستان‌های گلاتی، ایقالتو و گرمی در داخل خاک گرجستان، صومعه ایویرون در کوه آتوس و صومعه صلیب در فلسطین اشاره کرد. منظومهٔ پلنگینه پوش اثر شوتا روستاولی را نیز می‌توان مهم‌ترین رویداد ادبی آن دوران دانست.


title: قرون وسطای میانه

text: خوارزمشاهیان در سال ۱۲۲۵ میلادی و مغول‌ها در ۱۲۳۶ میلادی با حمله به گرجستان به عصر طلایی آن پایان دادند و مغول‌ها در گرجستان سلطه یافتند، در پی آن، گرجی‌ها مبارزاتی علیه سلطهٔ مغول در گرجستان آغاز نمودند که کمتر از یک قرن طول کشید و با شدت و ضعف‌هایی نیز همراه بود. اگر چه این مبارزات در بلند مدت به پیروزی رسید اما در کوتاه مدت باعث تجزیهٔ موقت پادشاهی متحده به دو پادشاهی شد به‌طوری‌که گروهی جاه طلب از شاخه‌ای فرعی از سلسلهٔ باگراتیونی‌ها پادشاهی ایمرتی را تشکیل داده و بر آن حکومت کردند (گرچه در برهه‌هایی نیز قلمرو پادشاهی ایمرتی به عنوان بخشی از پادشاهی متحد گرجستان تحت حکومت دولت مرکزی قرار می‌گرفت).


title: قرون وسطای میانه

text: نخستین شاهان مجارستان از دودمان آرپاد بودند. بنیادگذار این دودمان آرپاد بود که توانست مجارها را در جلگه پانونی در پیرامون ۸۹۵ میلادی به زیر یک پرچم درَآورد. نخستین پادشاه مسیحی مجارستان از این دودمان ایشتوان یکم بود که از سوی کلیسای کاتولیک یک قدیس شناخته‌می‌شود. کلیسای کاتولیک در زمان این پادشاه نیز در کنار شوالیه‌های آلمانی پشتیبان این پادشاه و هواخواهان مسیحیش بودند و هدفشان هم ایجاد یک دولت مقتدر در اروپای مرکزی بود. با مرگ ایشتوان یکم مجارستان دچار آشفتگی شد و در این میان امپراتوری مقدس روم کوشید تا مجارستان را به سرزمین‌های زیر فرمان خود بیفزاید، ولی در رسیدن به این خواسته ناکام ماند. تا سرانجام نوبت پادشاهی به بلای یکم رسید و مجارستان دوباره شاهد آرامش شد. دومین شاه بزرگ مجارستان لاسلوی یکم بود. این شاه نیز از سوی کلیسای کاتولیک به مقام قدیسی رسیده‌است. او مجارستان را نیرومند و باثبات ساخت و توانست تا در ۱۰۹۱ میلادی کرواسی را به سرزمین‌های زیر فرمانش بیفزاید. او با کومان‌ها نیز جنگید و آنان را شکست‌داد. در ۱۲۲۲ یکی دیگر از پادشاهان این دودمان-آندراش دوم- با انتشار منشوری زرین قوانین تازه‌ای را بر این کشور وضع‌نمود.


title: قرون وسطای میانه

text: در سال ۱۲۴۱ میلادی مغولها به مرزهای مجارستان رسیدند. اگرچه در برخوردهای کوچک آغازین مجارها پیروزی‌هایی به دست آوردند، ولی سرانجام مغولان در نبرد موهی ارتش مجارستان را در هم‌شکسته، مجارستان را اشغال و ویران نمودند. سه لشکر مغول مجارستان را عرصهٔ تاراج خود قرار دادند. پس از پایان حمله مغول و بازگشت آنان از مجارستان، بلای چهارم پادشاه این کشور دست به بازسازی کشور زد و مجارستان زیر رهبری او دوباره بدل به قدرتی اروپایی گشت. از این رو او را "دومین بنیادگذار مجارستان" خوانده‌اند. از زمان بلای چهارم این کشور با چک‌ها درگیر شد. بلا خود نتوانست در برابر آنان کاری از پیش برد، ولی یکی از جانشینانش به نام لاسلوی چهارم با همراهی نیروهای اتریشی یاورش توانست ارتش چک را شکست دهد. واپسین پادشاه دودمان آرپاد آندراش سوم بود و پس از او نسل این دودهٔ شاهی منقرض شد.


title: قرون وسطای میانه

text: مرگ لاسلوی چهارم شارل مارتل دانژو -که مادرش ماریای مجار، شهبانوی مالت- دختر ایشتوان پنجم بود ادعای تاج و تخت مجارستان را نمود، ولی سرانجام آندراش سوم به پادشاهی رسید. با مرگ آندراش سوم مجارستان دچار هرج و مرج شد و سرانجام کاروی یکم سیزده‌ساله از دودمان کاپتی آنژو-که مادرش از تبار شاهان مجار بود- توانست بر رقیبان پیروز گشته و بر مجارستان چیرگی یابد. او توانست اصلاحاتی اقتصادی را نیز در کشور برقرار سازد و از قدرت اشراف بکاهد و مجارستان را دگرباره به نیرویی در اروپای سدهٔ سیزدهمی بدل‌سازد. پس از او پسرش لایوش یکم به پادشاهی رسید. او در ۱۳۴۷ میلادی به ناپل لشکرکشید، ولی مرگ سیاه او را به عقب‌نشینی واداشت. در ۱۳۸۲ لایوش درگذشت و چون فرزند نرینه‌ای نداشت پس از او دخترش ماریای یکم رسید.


title: قرون وسطای میانه

text: لهستان بزرگ در سال ۹۶۶ میلادی توسط میزکوی اول بنا نهاده شد که متعلق به خاندان پیاسْت بود. قبایل جنوبی لهستان، لهستان کوچک را تشکیل دادند. دو لهستان در سال ۱۰۴۷ میلادی توسط کازیمیر اول با یکدیگر متحد شدند و بعد از مرگ کازیمیر سوم که در این خاندان بیشترین سهم را در توسعه و پیشرفت کشور داشت، یک شاهزاده خارجی به اسم لوئی دانژ و بعد دختر او یعنی هدویج به پادشاهی دست یافتند. هدویج با ژاژلون دوک بزرگ لیتوانی ازدواج کرد. با این ازدواج سیاسی در تاریخ لهستان، از این زمان هر دو کشور با هم متحد شدند. این دولت لهستانی - لیتوانیایی بین قرون ۱۴ تا ۱۶ میلادی به اوج اقتدار خود رسید.


title: قرون وسطای میانه

text: پس از سلسه پیاست، سلسله ژاژلون در تاریخ لهستان برای مدت زیادی بر دو سرزمین لهستان و لیتوانی حکومت کردند و در مدت سلطنت خود با همسایگان خود یعنی ترک‌ها، فرقه سواران توتونی جنگ و درگیری‌های زیادی داشتند. کازیمیر چهارم بزرگترین پادشاه سلسله ژاژلون در قرن پانزدهم بود. این پادشاه ۱۳ سال تمام با سواران توتونی جنگ کرد و بعد از شکست دادن آن‌ها عهدنامه توران را بر آن‌ها تحمیل کرد. طبق این عهدنامه در تاریخ لهستان پروس به دو بخش تقسیم شد. بخش شرقی در دست فرقه توتونی ماند و بخش غربی در دست لهستان بود.


title: قرون وسطای میانه

text: بعد از سقوط خاندان مقدونی در سال ۱۰۵۶، مبارزه شدید داخلی بر سر قدرت میان رهبران نظامی و خاندان اشرافی بیزانس شکل گرفت. علاوه بر آن، امنیت امپراتوری بیزانس در معرض خطر و تهدید خارجی نیز قرار داشت. تأسیس پادشاهی نورمن در جنوب ایتالیا نفوذ بیزانس را در این منطقه برانداخت. در چنین ایامی نورمن‌ها به یونان حمله‌ور شدند و کنترل بیزانس را بر بالکان تهدید کردند اما پیشرفت سلاجقه به آسیای صغیر و آناتولی ــ که قلب امپراتوری بیزانس بود ــ، بزرگترین خطر را برای امپراتوری به وجود آورد. سرانجام در سال ۱۰۷۱، سپاه بیزانس تحت فرمان رومانوس چهارم در ملازگرد به سختی مغلوب قوای ترک به رهبری آلب ارسلان شد تا بخش اعظم آناتولی تحت فرمان ترکان درآید.


title: قرون وسطای میانه

text: با فشار نورمن‌ها در غرب و شکست در ملازگرد، دیری نگذشت که سلسله جدیدی در قسطنطنیه به قدرت رسید. آلکسیوس اول کومننوس که سلسله کومننی را بنیان‌گذارد، بر نورمن‌ها در ساحل یونان در آدریانیک پیروز شد؛ پچنگ‌ها را در بالکان مغلوب ساخت و پیشروی ترکان را در آناتولی متوقف ساخت. آلکسیوس که خود به تنهایی فاقد قدرت کافی برای عقب راندن ترکان بود، دست به سوی پاپ و غرب دراز کرد. پاسخ غرب به درخواست امپراتور بیزانس، نخستین جنگ صلیبی را پی‌ریزی کرد اما روند جنگ‌های صلیبی طی جنگ اول و دوم، امپراتوری بیزانس را از این درخواست پشیمان کرد و روابط دو طرف به تیرگی گرایید تا اینکه بیزانس از کمک به صلیبیون در طول جنگ صلیبی سوم سر باز زد.


title: قرون وسطای میانه

text: همزمان با جنگ دوم، امپراتوری بیزانس باز شاهد تغییرات درون خاندانی شد و خاندان آنجلوس به رهبری ایزاک دوم، زمام امور را در دست گرفت اما درگیری میان رهبران این خاندان بر سر قدرت سبب شد تا اقتدار امپراتوری بشدت تضعیف شده و خلأ قدرتی ایجاد شود، که منجر به تجزیه امپراتوری شده و وارثان سلسله کومننوس حکومت شبه مستقل امپراتوری ترابوزان را در سال ۱۲۰۴، اندکی پیش از سقوط قسطنطنیه در جنگ صلیبی چهارم، برپا کردند. با آغاز جنگ صلیبی چهارم که منجر به سقوط قسطنطنیه شد و صلیبیون پس از پایان یافتن جنگ، دولتی به نام امپراتوری لاتین را به پایتختی این شهر به وجود آوردند، که مدت نیم قرن دوام آورد. در دیگر سرزمین‌های بازمانده از بیزانس نیز سه حکومت مستقل یونانی‌تبار شکل گرفت. بخشی از اموال و سرزمین‌های امپراتوری بیزانس نیز نصیب جمهوری ونیز گردد و بدین ترتیب، ونیز با حذف رقیبش، بدل به بزرگترین قدرت تجاری مدیترانه گردید. همچنین، ضربه ای که از این جنگ به امپراتوری بیزانس وارد شد، سبب گردید که دیگر هرگز جایگاه پیشین خود را به دست نیاورد و در موضع ضعف قرار بگیرد و حتی به قدرت رسیدن خاندان پالایولوگی کمکی به حال بیزانس نکرد تا اینکه سرانجام در سال ۱۴۵۳، با محاصره و حملات ترکان عثمانی به رهبری محمد فاتح به قسطنطنیه، امپراتوری تسلیم شد و برافتاد تا این دژ مستحکم از بین بروند و راه برای ورود مسلمانان به منطقه شرقی اروپا باز شود.


title: قرون وسطای میانه

text: بلغارستان، که روزگاری تحت رهبری خان کروم و سیمئون کشور نیرومندی بود، مدت ۱۶۸ سال زیر سلطه امپراتوری بیزانس باقی ماند. در ۱۱۸۶ نارضایتی نفوس بلغار و و لاک‌ها ــ یا اهالی والاکیا ــ در وجود دو برادر تجلی کرد: ایوان و پطر آسن، که هر دو معجون زیرکی و شجاعتی را که برای مقتضیات زمان و هموطنان ایشان ضرورت داشت واجد بودند. دو برادر مردم شهر تورنوو را به کلیسای قدیس دمتریوس احضار، و به آن‌ها تلقین کردند که آن مقتدای دین، دمتریوس، ناحیه تسالونیکا یونان را پشت سر نهاد تا در تورنوو اقامت گزیند. اکنون اگر مردم زیر پرچم وی جمع شوند، بلغارستان می‌تواند آزادی از دست رفته خود را به چنگ آورد. دو برادر در این مبارزه توفیق یافتند و دوستانه امپراتوری جدید را میان خود تقسیم کردند، به این نحو که ایوان شهر تورنوو و پطر پرسلاو مقر حک. کن خود ساختند. بزرگترین شاه دودمان آنها، و ضمناً شهریاران تاریخ بلغارستان، ایوان آسن دوم بود. ایوان نه فقط تراکیا، مقدونیه، اپیروس، و آلبانی را به حوزه قلمرو خویش منضم ساخت، بلکه با چنان عدالتی حکومت کرد که حتی رعایای یونانی وی نیز دوستش می‌داشتند. وی با ابراز وفاداری و ایجاد موقوفاتی برای دیرها موجبات خشنودی پاپ‌ها را فراهم آورد.


title: قرون وسطای میانه

text: بعد از مرگ قدیس استفان در سال ۱۰۳۸، اوضاع مجارستان براثر طغیان‌های مجارهای بت‌پرست علیه سلاطین کاتولیک و مجاهدت هانری سوم برای الحاق مجارستان به خاک آلمان آشفته شد. اندراش اول هانری را شکست داد، و هنگامی که امپراتور هانری چهارم بار دیگر درصدد اجرای نیات سلف خود برآمد، شاه مجارستان، گیزا اول، با دادن مجارستان به پاپ گریگوری هفتم، و قبول آن سرزمین به عنوان تیول پاپی، اقدامات امپراتور آلمان را خنثی کرد. در قرن دوازدهم مدعیان سلطنت مجار، با واگذاری سرزمین‌های وسیعی به اشراف در عوض جلب حمایت آنان، سبب تقویت مبانی فئودالیسم شدند، و در ۱۲۲۲ اشراف مملکت آنقدر نیرومند بودند که توانستند اندراش دوم را وادار به صدور یک منشور زرین کنند. این فرمان به طرز شایان توجهی شباهت به مگناکارتا داشت که به دست جان لکلند، شاه انگلستان در ۱۲۱۵ به امضا رسیده بود. منشور زرین اصل وراثت تیول‌نشین‌های فئودالی را رد می‌کرد، لکن وعده می‌داد که سلطان همه ساله مجلس دیتی را تشکیل دهد، هیچ‌یک از اشراف را بدون دادرسی در حضور کنت کاخ‌نشین ــ یا به عبارت دیگر، یک نفر کنت که تعلق به کاخ امپراتور داشت ـ زندانی نسازد، و از املاک اشراف یا مقامات روحانی هیچ مالیاتی نگیرد. این فرمان شاهی، که وجه تسمیه آن مهر یا جعبه زرین آن بود، مدت هفت قرن منشور آزادی طبقه اشرافی مجار شد و درست هنگامی که مغولان برای اروپا یکی از عظیمترین بحران‌های تاریخ را تدارک می‌دیدند، موجبات تضعیف حکومت پادشاهی مجارستان را فراهم آورد.


title: قرون وسطای میانه

text: از قرن نهم میلادی وارگ‌ها که تیره‌ای از وایکینگ‌ها بودند به سرزمین روسیه سرازیر شدند و شهر نووگراد توسط یرودیک روریک یکی از فرماندهان وایکینگ ساخته شد. برادر رودیک، الگ شهر کیف را بنا نهاد و به عنوان پایتخت در آن فرمانروایی خود را آغاز کرد. مناطقی که تحت سلطه وارگ‌ها قرار گرفت رس یا روس خوانده می‌شد. این عنوان به تدریج به مردم ناحیه نیز اِطلاق شد. جانشینان الگ بعداً در روسیه به حکومت رسیدند و همان کسانی بودند که آیین مسیحیت را بر این کشور حاکم کردند. از جمله این جانشینان یاروسلاو بود که در تاریخ روسیه به او لقب خردمند داده‌اند. او در سال ۱۰۱۹ به حکومت رسید.


title: قرون وسطای میانه

text: روس کی‌یف در دوران حکومت یاروسلاول خردمند در قرن یازدهم به اوج عظمت خود رسید. یاروسلاول برای توسعه فرهنگ و تحصیلات در روس تلاش بسیار کرد. وی اولین کتاب قانون روسی را تألیف کرد که نام آن روسکایا پراودا بود. بعد از مرگ یاروسلاول در سال ۱۰۵۴، روس کی‌یف فروپاشید. موقعیت کشور بشدت به کنترل بر راه‌های تجاری بین اروپای شرقی و بیزانس بستگی داشت و در نتیجه بسته شدن این راه‌ها بعد از حملات اقوام ترکی به نام پولوفتسی اوضاع کشور رو به وخامت رفت و با تهاجم جنگاوران صلیبی به قسطنطنیه در سال ۱۲۰۴ وضعیت بدترشد. انتقال حکومت به وارثین متعدد باعث تجزیه قدرت شد. نوه یاروسلاول به نام ولادیمیر دوم (مونوماخ) برای آخرین بار سعی کرد روس کی‌یف را متحد کند ولی بعد از مرگ وی در سال ۱۱۲۵ تجزیه قدرت ادامه یافت.


title: قرون وسطای میانه

text: در این شرایط برخی مناطق از روس کی‌یف جدا شدند. بین آن‌ها نووگورود بیش از همه شهرت یافت و قدرتمند شد. این شهر به عنوان یک قدرت تجاری بر دیگران برتری داشت. در قرن سیزدهم نووگورود به یکی از حکومت‌های شهری اروپا تبدیل شد. کی یف در این بین اهمیت خود را از دست داد و مراکزی مانند سوزدال، ولادیمیر و بالاخَص مسکو جانشین آن شدند. هرچند رهبری این مناطق به عهده اعقاب خاندان ریوریک بود ولیکن آن‌ها اغلب در حال جنگ با یکدیگر بودند.


title: قرون وسطای میانه

text: در بهار ۱۲۲۳ میلادی ارتش ۳۰ هزار نفره مغول‌ها سرزمین‌هایی که در کنار دریای خزر قرار داشت و همچنین منطقه قفقاز را تحت کنترل خود درآورد. با شکست ارتش ارمنی‌ها و گرجی‌ها، آن‌ها وارد شهر دربند داغستان شدند. آلان‌ها ــ آستیایی‌ها ــ از شاهان روس کمک خواستند و روس‌ها هم به درخواست آنان جواب مثبت دادند. ۳۱ مه ۱۲۲۳ در نزدیکی رود کلکا نبردی میان مغول‌ها و روس‌ها صورت گرفت که در نتیجه روس‌ها شکست خوردند. در سال ۱۲۳۶ ارتش مغول‌ها با رهبری باتی خان به منطقه کناره‌های رود ولگا حمله کردند و آن را به کنترل خود درآوردند. در ۱۲۳۷ مغول‌ها به شمال- شرق روسیه وارد شدند. در زمستان همین سال شهر ریازان را کاملاً تصرف و خراب کردند و سپس حرکتشان را به سوی مسکو ادامه دادند، در این حمله شاه ولادیمیر و تمام اهل خانواده اش توسط مغول‌ها کشته شدند.


title: قرون وسطای میانه

text: بدین ترتیب حکومت مغول‌ها در روسیه آغاز شد. طی حکومت۸۰ ساله مغول‌ها، بارها مردم روسیه به رهبری شاهزادگان روس با آنان به نبرد پرداختند که بیشترشان با شکست روس‌ها به پایان می‌رسید. بالاخره در سال ۱۴۶۰ میلادی شاه واسیلی دوم حملاتش را از شهر نووگورود آغاز کرد و در نبرد سنگینی که با مغول‌ها داشت، موفق به شکست آن‌ها شدند.


title: قرون وسطای میانه

text: هرچند تغییر شرایط آب‌وهوا احتمالاً از قبل از ۱۰۰۰ میلادی شروع شده شده بود، دورهٔ میان سال‌های ۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰ میلادی با بهبود شرایط جوی همراه گردید. افزایش اندک اما قابل توجه در درجه حرارت هوا، فصل رشد نباتات را قدری طولانی‌تر و بهتر کرد؛ این افزایش دما مخصوصاً برای مناطقی همچون اسکاندیناوی اهمیت داشت که اثرا سرما در آنجا محسوس‌تر بود. در برخی مناطق همچون انگلستان که در آنجا برای محصولاتی همچون مو برای اولین بار به بار آمد که قبل از آن نیامده بود؛ که با تغییر وضعیت جوی، بعد از سال ۱۰۰۰ میلادی، محصولات کشاورزی افزایشی فوق‌العاده پیدا کرد.


title: قرون وسطای میانه

text: همچنین در این دوران اروپا شاهد افزایش جمعیتی در حدود دو برابر بود به طوری که جمعیت اروپا از ۳۸ میلیون به ۷۴ میلیون رسید که شواهد این امر فزونی یافتن روستاهای کشاورزی و شهرهای کوچک و یزرگ و ازدیاد زمین‌های قابل کشت است. حال برخی از مورخان بر باورند که رشد جمعیت در اروپا دلایل دیگری نیز داشته‌است. یکی از علت‌های ذکر شده، افزایش امنیت ناشی از اسکان بیشتر و شرایط صلح‌آمیزتر بعد از توقف تهاجمات اولیه قرون وسطا است که در این دوره وایکینگ‌ها و مجارها مستحیل شده و پیشروی مسلمانان نیز متوقف شده بود؛ هرچند که در این دوران خشونت‌هایی نظیر دوران قبل رخ می‌داد. از دیگر علل ذکر شده، کاهش برده‌داری است زیرا داشتن زارع اجاره‌دار در مقایسه با برده‌داری از نظر اقتصادی با صرفه‌تر بود؛ به علاوه برده‌های پیشین توانستند ازدواج کنند و تشکیل خانواده دهند که این نیز موجب رشد جمعیت شد.


title: قرون وسطای میانه

text: اروپا در اوایل قرون وسطا جامعه‌ای کاملاً کشاورز بود. صدها سال، حتی در اواسط قرون وسطا که رونق فراوان تجارت و احیای زندگی در شهرهای کوچک و بزرگ موجد جامعه‌ای غربی از نوع متفاوتی گردید، باز هم اروپا جامعه‌ای کشاورزی باقی ماند؛ که احیای تجارت و حیات شهری متکی بر رشد محصولات کشاورزی بود که این دوران شاهد رونقی در کشاورزی هستیم که برخی از مورخان آن دوره را انقلاب کشاورزی گفته‌اند که خود مسبب و موجب انفجار جمعیت شد.


title: قرون وسطای میانه

text: بهبود شرایط جوی نقش قاطعی در شرایط رشد بهتر محصولات بازی کرد، اما عامل مهم دیگری نیز در افزایش محصول کمک رساند و آن‌هم توسعهٔ زمین‌های قابل کشت بود. این توسعه اساساً در نتیجه پاک کردن نواحی جنگلی و تبدیل آن‌ها به اراضی قابل کشاورزی به دست آمد. میلیون جریب درختان جنگلی را برای تهیه سوخت و الوار جهت ساخت خانه، آسیاب، پل، قلعه نظامی، کشتی و تهیه زغال کک برای صنعت آهن قطع کردند. دهقانان برای بدست آوردن زمین، درخت‌ها را بریدند، باتلاق‌ها را خشکاندند و حتی در ناحیه‌ای مثل هلند، به احیای زمین از دریا رو آوردند. رهبانان مخصوصاً در توسعهٔ زمین‌های قابل کشت نقش داشتند. فرقه رهبانی سیسترسی‌ها که در سال ۱۰۹۸ تأسیس شد، خاصه در پاک کردن جنگل‌ها، خشک کردن باتلاق‌ها و خیش زدن زمین‌های جدید شوق نشان داد. اروپاییان تا سده ۱۳ میلادی آن قدر زمین بدست آوردند که مجموع مساحت آن برای کشاورزی بسیار بیشتر از موجودی قبلی بود و از آن پس هم وسعت اراضی کشاورزی به اندازهٔ زمین‌های این دوره نرسید. ساکنان اروپای غربی تمام زمین‌ها را به‌طور کامل زیر کشت بردند و در جستجوی اراضی جدید به سمت شرق حرکت کردند. اسکان‌نشینان ژرمنی از رودهای الب، او در و ویستول گذشتند و کوشیدند اروپای شرقی را تحت انقیاد درآورند و این کار خود را متمدن‌سازی اسلاوهای ساکن آنجا گذاشتند.


title: قرون وسطای میانه

text: تغییرات فناوری نیز به توسعه کشاورزی کمک رساند. سال‌های اواسط قرون وسطا شاهد اختراع سیل‌آسای ابزاری شد که نیروی کار انسان را کاهش داد. ساخت بسیاری از این ابزارها به آهن احتیاج داشت که در نقاط مختلف اروپا معدن‌کاوی شد شد و به صورت ابزار درآمد و در نقاط دیگر مبادله گردید. از آهن برای ساخت شمشیر و زره و نیز داس و تبر و انواع جدید ابزار کشاورزی همچون کج‌بیل، اره، چکش و چنگک برای مقاصد ساختمانی بهره‌برداری کردند. استفاده از آهن در تکامل گاوآهن چرخدار مرسوم به کاروکا (Carruca) که در کشاورزی قرون وسطا، خاصه در شمال آلپ، تأثیر شگفت‌انگیزی نهاد، نقش مهمی بازی کرد.


title: قرون وسطای میانه

text: اروپاییان در اواسط قرون وسطا، گذشته از کاربرد نیروی اسب، توانستند قدرت آب و باد را نیز مهار کنند و برای انجام مقاصدی به کار ببرند که قبل از آن به دست انسان انجام می‌شد. گرچه سابقهٔ اختراع آسیاب آبی به سدهٔ دوم قبل از میلاد می‌رسید اما در امپراتوری روم از آن زیاد استفاده نمی‌کردند چون آن را شغل کار بردگان و مزدبگیران می‌دانستند. در اواسط قرون وسطا توسعهٔ فلزکاری، ساختن آسیاب را آسان‌تر کرد و استفاده از آن را رواج داد. طبق گفته کتاب روز قیامت (Domesday Book)، تعداد آسیاب‌های انگلستان طی این سال‌ها به ۶۰۰۰ رسید که در کنار رودخانه ساخته می‌شدند. حتی آب‌بندها نیز برای افزایش انرژی آب ساخته شد. تحول در ساخت چرخ‌دنده به سازندگان آسیاب‌ها امکان داد تا تمام این صنعت را مکانیزه کنند. از نیروی آب در مراحل خاصی برای تهیه پارچه و نیز برای حرکت چکش اهرمی لنگردار در فلزکاری استفاده کردند. هرجا که رودخانه نبود یا ساختن آب‌بند دشوار بود، اروپاییان از آسیاب‌های بادی و انرژی باد بهره‌برداری می‌کردند. با این حال، آسیاب بادی پدیده‌ای وارداتی از ایران بوده که تا اواخر سده دوازدهم در اروپا ناشناخته بود و پس از آن در اروپا رواج پیدا کرد. قبل از اختراع ماشین بخار در سده ۱۸، آسیاب بادی و آبی مهم‌ترین وسایل مهار نیرو به‌شمار می‌رفتند که گسترش این آسیاب‌ها در توانمند کردن اروپاییان برای تولید غذای بیشتر، منجر به انقلابی در کشاورزی شد.


title: قرون وسطای میانه

text: همچنین، تغییر نظام آیش زمین از صورت دو مزرعه‌ای به سه مزرعه‌ای، به افزایش محصول کشاورزی کمک کرد. در اواسط قرون وسطا، کشت نیمی از مزرعه و کشت نکردن نیم دیگر، برای آیش و کسب قوت، از مرسومات رایج بود، اما از آن پس ملک را به سه قسمت تقسیم کردند؛ یک قسمت را در پاییز با دانه‌های زمستانی مثل چاودار و گندم زیر کشت می‌بردند؛ در قسمت دوم دانه‌های بهاره نظیر جو دوسر و جوی معمولی و سبزی‌هایی مثل نخود و لوبیا یا عدس می‌کاشتند؛ و در قسمت سوم را برای آیش باقی می‌گذاشتند. این کار مانع از سوختن خاک شد و برداشت غله را هم به اوج خود رساند؛ و این روش تا انقلاب کشاورزی سده ۱۸ به همین صورت باقی ماند. با این حال این روش در مناطقی همچون مدیترانه و شمال اروپا، کاربردی پیدا نکرد.


title: قرون وسطای میانه

text: در فاصله قرن ۸ تا ۱۱ میلادی، فئودالیسم متکی بر ملکداری اربابی شد. هرچند کشاورزان آزاد به موجودیت خود ادامه دادند، اما بسیاری از رعایای اروپای شمالی در آبادی‌های کشاورزی به عنوان سرف در قید ارباب می‌زیستند. این دسته از اربابان معیشت اقتصادی را از کار رعایای مطیع خود بدست می‌آوردند. رعیت هم در عوض از حفاظت ارباب برخوردار می‌شد. در اواسط قرون وسطا املاک مزروعی و اجاره‌کنندگان مقید به زمین و املاک را ملک اربابی می‌خواندند که واحد اساسی تشکیلات روستایی در آن عصر به‌شمار می‌رفت. در اغلب اوقات ملک اربابی و روستا مترادف هم بودند؛ زمین‌های کشاورزی یک آبادی معمولاً ملک مزروعی یک ارباب را تشکیل می‌داد و بعضی اوقات ملک اربابی ممکن بود، شامل دو یا چند آبادی شود، البته همواره یک قاعد رایج نبود. ملکداری اربابی از روش‌های قدیمی‌تر سر برآورد و مخصوصاً شرایط اوایل قرون وسطا آن را تقویت نمود و موجب شد تا بسیاری از کشاورزان آزادی خود را با امنیت معاوضه کنند.


title: قرون وسطای میانه

text: نظارت در ملک اربابی حالات بسیار متفاوتی به خود گرفت. اگر ارباب یک ملک، شوالیه بود، بیشتر در همان ملک زندگی و شخصاً بر آن نظارت می‌کرد. اربابان بزرگ که املاک متعددی داشتند برای ادارهٔ آن‌ها به پیشکار یا ضابط متکی شدند. ارباب با روش‌های متفاوت، زندگی سرف‌های خود را کنترل می‌کرد و سرف می‌باید نیروی کار خود را در خدمت ارباب بگذارد و اجاره بپردازد و تابع اقتدار ارباب باشد. خدمت برای ارباب شامل کار روی زمین خالصهٔ او می‌شد که وسعت آن به یک‌سوم تا نیمی از اراضی مزروعی و پراکنده در سراسر ملک اربابیی می‌رسید (مابقی آن بین سرف‌ها تقسیم می‌شد و به آن‌ها اختصاص می‌یافت تا آن را بکارند) و نیز ساختن انبار و حفر جوی آب از جمله این خدمات بود. هرچند نوع کار از ملکی به ملک دیگر و از اربابی به ارباب دیگر تفاوت می‌کرد و معمولاً سرف متعهد می‌شد تا سه روز در هفته برای ارباب کار کند.


title: قرون وسطای میانه

text: بسیاری از سرف‌ها اجاره را به صورت جنس، از جمله بخشی از انواع محصول به ارباب می‌پرداختند. به‌علاوه، برای استفاده از چراگاه عمومی، آب نهر، برکه و زمین جنگلی اطراف ملک می‌باید قیمتی بپردازند. بریا مثال اگر اجاره‌دار از نهر یا برکه ماهی صید می‌کرد، می‌باید بخشی از شکار خود را به ارباب بدهد. اگر گاو وی از چراگاه استفاده می‌کرد، بهای آن را به صورت پنیر یا شیر می‌پرداخت. غیر از این‌ها سرف مجبور بود عشریهٔ محصول خود را به کلیسای محلی در روستا تقدیم کند.


title: قرون وسطای میانه

text: ارباب حقوق قانونی گوناگونی از سرف‌های خود، به دلیل موقعیت تعهدآورشان مطالبه می‌کرد زیرا سرف‌ها قانوناً به ارباب مقید بودند. برای مثال، نمی‌توانستند بدون اجازه او زمین را ترک کنند. گرچه سرف‌ها در ازدواج آزاد بودند ولی بدون اجازه ارباب روستا، نمی‌توانستند خارج از ملک اربابی همسر بگیرند. گذشته از آن، به دلیل کم بودن قدرت دولت که بخشی از ماهیت فئودالیسم بود، ارباب در گاهی اوقات بر املاک خود حقوق دولتی یا اقتدار سیاسی اعمال می‌کرد. از جمله این حقوق‌ها آن بود که ارباب می‌توانست سرف را در دادگاه خاص خود __ برای جرایم کوچک که آن را قضاوت جنحه‌ای می‌خواندند __ محاکمه کند. در واقع بیشتر سرف‌ها فقط با قوانین دادگاه ملک اربابی آشنا بودند. علاوه بر این موارد، ارباب به دلیل اقتدار سیاسی ارباب به او اجازه می‌داد تا انحصار استفاده از خدمات معینی را به خود اختصاص دهد و درآمد بیشتری به دست آورد. برای مثال، از سرف‌ها خواسته می‌شد تا غله خود را برای آرد کردن به آسیاب ارباب بیاوردند و هزینه آن را بپردازند. علاوه بر آن، این موقعیت برای دیرها و کلیساهای جامع نیز وجود داشت و صدق می‌کرد.


title: قرون وسطای میانه

text: از رسوم دیرینهٔ ابتکار نظامی اقوام ژرمن، توأم با نفوذ سواره‌نظام سنگین اسلحه از ایران و سوریه و اسپانیا و نیز پندارهای مسیحی دربارهٔ سرسپردگی و شعایر دینی بود که شوالیه‌گری، آن پدیده ناقص اما جوانمردانه، نضج گرفت و به درجهٔ کمال رسید. شهسوار شخصی بود اصیل‌زاده ـ یعنی از خانوادهای صاحب عنوان و ملاک ــ که رسماً در سلک شهسواران پذیرفته شده بود. این بدان معنی نبود که کلیهٔ نجیب‌زادگان ــ یعنی افرادی که به سبب اصل و نسب خویش ممتاز ــ واجد شرایط احراز مقام شهسواری یا عنوان باشند؛ معمولاً پسران جوانتر خانواده‌ها، به جز فرزندان و بستگان پادشاهان، املاک و عواید چندان زیادی نداشتند و به همین سبب نمی‌توانستند از عهده مخارج گزافی که در خور زندگی یک شوالیه بود برآیند. این قبیل افراد در زمره سپرداران عمده به‌شمار می‌رفتند، مگر آنکه بتوانند زمین و عنوان جدیدی به دست آورند.


title: قرون وسطای میانه

text: از میانه سده نهم میلادی کلیسای کاتولیک و ارتدوکس دچار اختلاف شدند. کلیسای ارتدوکس با رسمیت یافتن فیلیوکه ("Filioque") در اعتقادنامهٔ رم، موجب انشعاب و اختلاف بیشتر کلیسای ارتدوکس و رم شد. این دو کلیسا از آن پس دو راه کاملاً متفاوت را در این باره در پیش گرفتند.


title: قرون وسطای میانه

text: در سال ۱۰۵۴، پاپ لِئوی نهم که در حال اصلاح نظام پاپی بود، دعوی حکومت جهانی کلیسای رم بر ۵ اسقف، قسطنطنیه، اسکندریه، انطاکیه و اورشلیم کرد که با مخالفت پاتریارک قسطنطنیه روبه‌رو شد که خواهان استقلال پاتریارک قسطنطنیه بود. لئوی، میخائیل سرولاریوس و پیروانش را آماج تکفیر قرار داد و پاتریارک هم با تکفیری مشابه، تلافی کرد تا در سال ۱۰۵۴ رسماً دو کلیسای ارتدوکس و لاتین از هم جدا شوند. البته دو کلیسا قبلاً هم یکدیگر را تکفیر کرده بودند، ولی جداییِ دائمی پدید نیامده بود. در آن زمان، چنان می‌نمود که هنوز برای آشتی فرصت‌هایی هست، اما شکافِ بین دو کلیسا کم‌کم طی دوره بعدی همچون جنگ صلیبی چهارم بارزتر شد.


title: قرون وسطای میانه

text: در قرن دوازدهم چون بازار بدعتگذاری رواج گرفت، برخی از روحانیان معتقد شدند که علاوه بر صدور حکم تکفیر از جانب کلیسا، حکومت نیز باید این گونه افراد را تبعید یا زندانی کند. در قرن دوازدهم، با احیای حقوق رومی در بولونیا، شرایط، طرق، و انگیزه یک تفتیش افکار مذهبی به وجود آمد و قانون کلیسایی بدعت نیز کلمه به کلمه از روی پنجمین قانون موسوم به بدعت‌گذاران یا مندرج در قانون نامه یوستینیانوس استنساخ شد. سرانجام در قرن سیزدهم، کلیسا به تقلید از قانون بزرگترین دشمن خویش، یعنی فردریک دوم، مقرر داشت که مجازات بدعت باید مرگ باشد. به زعم عموم مسیحیان ــ حتی در نظر بسیاری از بدعت‌گذاران ــ کلیسا را پسر خدا تأسیس کرده بود. بر مبنای همین فرض، هر کس بر آیین کاتولیک می‌تاخت، نسبت به خداوند مرتکب اهانتی شده بود؛ با توجه به این مقدمات، یک نفر بدعت‌گذار سرکش، در نظر مؤمنان اصیل آیین، کسی نبود مگر نماینده شیطان، که می‌خواست هر چه را عیسی مسیح کرده بود نقش بر آب سازد؛ و هر کس یا حکومتی که با بدعت‌گذاران تساهل روا می‌داشت، به نصرت کار شیطان کمک می‌کرد. در این موقع، کلیسا چون خود را جز لاینفکی از حکومت سیاسی و روحانی اروپا می‌دانست، بدعت را درست با همان چشمی می‌دید که حکومت به خیانت می‌نگریست؛ به عبارت دیگر، بدعت در واقع تیش‌های بود بر ریشه نظام اجتماعی. اینوکنتیوس گفته‌است:


title: قرون وسطای میانه

text: در نظر دولتمردانی روحانی چون اینوکنتیوس، یک نفر بدعت‌گذار به مراتب بدتر از یک نفر مسلمان یا یهودی بود؛ مسلمانان و یهودیان در خارج از دنیای مسیحیت زندگی می‌کردند یا اگر در میان مسیحیان می‌زیستند، تابع مقرراتی کاملاً سخت و شدید بودند.


title: قرون وسطای میانه

text: جنگ‌های صلیبی بر پایهٔ اعتقاد به جنگ به اصطلاح مقدس ضد ملحدان و کافران آغاز شد. گرچه مفهوم کافر در اروپا به مرور بسط پیدا کرد و به گروه‌های مذهبی دیگر نیز اطلاق شد اما خشم اصلی مسیحیان ضد مسلمانان بود که در دو جبهه شرق (بیزانس) و غرب (اندلس)، مسیحیان را تحت فشار قرار داده بودند.


title: قرون وسطای میانه

text: جرقه اصلی و اولیه جنگ صلیبی از تقاضای آلکسیوس اول از پاپ اوربان دوم برای دریافت کمک ضد ترکان سلجوقی زده شد. آلکسیوس تقاضای کمک مالی کرد تا بتواند سربازانی را اجیر کند اما پاپ نظری دیگری داشت. در این زمان، سربازان مسیحی به تازگی توانسته بودند طلیطله را در اسپانیا تسخیر کرده و نورمن‌ها نیز فتوحات خود را در سیسیل به پایان رسانده بودند. اوربان با استفاده از این موقعیت طلایی که برای دستگاه پاپی به وجود آمده بود، رهبری مسیحیان اروپا برای آزاد کردن اورشلیم و اراضی مقدس در دستان مسلمانان بود، اعلان کرد. وی همچنین این فرصت را برای وحدت مجدد کلیسای تحت رهبری رم مناسب دید. سرانجام در سال ۱۰۹۵، پاپ اوربان دوم در مجمع و شورای کلرمون ــ در جنوب فرانسه ــ مسیحیان را به برداشتن سلاح ضد کفار و شرکت در جنگی مقدس برای بازگرداندن اراضی مقدس به مسیحیت از دست مسلمانان (فاطمیان) فراخواند؛ بنابراین اولین جنگ صلیبی بر بازپس‌گیری اراضی مقدس آغاز شد.


title: قرون وسطای میانه

text: اولین واکنش‌های نسبت به این فراخوان، از جانب توده و عامه مردم بود که شخصی به نام پیتر معتکف رهبری آن‌ها را بر عهده گرفت و این جمعیت کثیر بدون برنامه‌ای به سمت شرق عازم شدند که به جنگ صلیبی دهقانی یا فقیران مشهور شد. این گروه با گذر از مناطق اروپا و بالکان و غارت اموال و مناطق غیرمسیحی، سرانجام به قسطنطنیه رسیدند. آلکسیوس اول که توقع چنین نیروهای بی‌نظم و انضباطی را نداشت، آن‌ها را بدون برنامه‌ای همراه با کشتی عازم آسیای صغیر کرد تا اینکه ترکان سلجوقی به محض رسیدن این جمعیت آشفته، دست به قتل و کشتار آن‌ها زد تا جنگ صلیبی فقیران به پایان رسد.


title: قرون وسطای میانه

text: اما گروه اصلی که مدنظر پاپ بود، شهسواران و نجبای اغلب فرانسوی بودند که در سال ۱۰۹۷، رهسپار شرق و قسطنطنیه شدند. لشکر صلیبی با حدود چندهزار سوار و ۱۰ هزار پیاده‌نظام پس از گذر از قسطنطنیه، تصرف انطاکیه و شهرهای ساحلی فلسطین، عاقبت در ۱۰۹۹ به اورشلیم رسیدند و پس از محاصره ۵ هفته‌ای شهر، موفق به تصرف اورشلیم شدند.


title: قرون وسطای میانه

text: با فتح اورشلیم و دیگر مناطق در فلسطین توسط صلیبیون طی جنگ صلیبی اول، نیروهای نظامی موجود برای دفاع از دولت تشکیل شده اورشلیم و انطاکیه، ذست به ایجاد نهادی زدند که به فرقه‌های مذهبی-نظامی معروف شد. این فرقه‌ها که محصول تب و تاب مذهبی و ملازم جنگ صلیبی بودند، دو رکن اصلی اروپای قرون وسطا یعنی رهبانیت و سلحشوری را در یک شخص واحد ترکیب کردند. دو فرقه برای دفاع از دولت‌های لاتینی در فلسطین سر برآوردند؛ ابتدا فرقه شوالیه‌های معبد که به دست گروهی از شوالیه‌های فرانسوی تشکیل شد. این گروه سوگند یاد کردند تا به عنوان محافظ، به زوار اورشلیم خدمت کنند. این گروه در در خانه‌ای در نزدیکی معبد سلیمان اقامت گزیدند و در سال ۱۱۲۸ میلادی توسط پاپ به عنوان فرقه رهبانی به رسمیت شناخته شدند. فرقه دیگر به نام شوالیه‌های مهمان‌نواز بودند که به تأسیس مریض‌خانه‌ای برای مداوای زائران بیمار در سرزمین مقدس، نخستین گام خود را برداشتند. به مرور این فرقه تبدیل به یک فرقه نظامی شد و سرانجام همانند شوالیه‌های معبد به رسمیت شناخته شدند و شاهان اورشلیم، زمین و املاکی به آن‌ها اختصاص دادند.


title: قرون وسطای میانه

text: آرمان‌های این دو فرقه به مرور از شرق رهسپار غرب و اروپا شد و در آن‌جا منتشر یافتو این انتشار سبب شد تا دیگر فرقه‌های مذهبی-نظامی در اروپا شکل بگیرند تا علاوه بر مسلمانان، اقدام به بیرون راندن کفار مسیحی در اروپا کنند. از جمله این فرقه‌ها می‌توان به فرقه توتونیک در آلمان که در شرق سواحل بالتیک، اقدام به بیرون راندن بت‌پرستان آن‌جا کرد و دیگر فرقه سنتیاگو که در اسپانیا برای بیرون راندن مسلمانان و یهودیان تلاش می‌کرد.


title: قرون وسطای میانه

text: بعد از رواج یافتن مسیحیت در اروپا و توأم شدن قدرت کلیسا با قدرت امپراتوری روم مراکز علمی زیر نفوذ دستگاه حاکمه قرار گرفت تا آنجا که در قرن ۶ میلادی چنان‌که قبلاً اشاره شد دانشگاه‌ها و مدارس آتن و اسکندریه تعطیل گردید این دوران که در حدود یک هزار سال ادامه یافت به قرون وسطی موسوم شده و ویژگی کلی آن تسلط کلیسا بر مراکز علمی و برنامه مدارس و دانشگاه‌ها است.


title: قرون وسطای میانه

text: از شخصیت‌های برجسته این عصر سن آگوستین است که کوشید تا معتقدات مسیحیت را با مبانی فلسفی بخصوص آراء افلاطون و نوافلاطونیان تبیین کند. بعد از وی بخشی از مباحث فلسفی در برنامه مدارس گنجانیده شد ولی نسبت به افکار ارسطو بی مهری می‌شد و مخالف عقاید مذهبی تلقی می‌گردید و اجازه تدریس آن‌ها داده نمی‌شد تا اینکه با تسلط مسلمانان بر اندلس و نفوذ فرهنگ اسلامی در اروپای غربی افکار فلاسفه اسلامی مانند ابن سینا و ابن رشد کمابیش مورد بحث قرار گرفت و دانشمندان مسیحی از راه کتاب‌های این فیلسوفان با آراء ارسطو نیز آشنا شدند. رفته رفته اهالی کلیسا در برابر این موج فلسفی تاب مقاومت نیاوردند و سرانجام سن توماس آکوینی بسیاری از آراء فلسفی ارسطو را پذیرفت و آن‌ها را در کتاب‌های خودش منعکس ساخت و کم‌کم مخالفت با فلسفه ارسطو کاهش یافت بلکه در بعضی از مراکز علمی به صورت گرایش غالب درآمد.


title: قرون وسطای میانه

text: به هرحال در قرون وسطی نه تنها فلسفه در مغرب زمین پیشرفتی نداشت بلکه سیر نزولی خود را طی کرد و بر خلاف جهان اسلام که پیوسته علوم و معارف شکوفاتر و بارورتر می‌شد در اروپا تنها مباحثی که می‌توانست توجیه‌کننده عقاید غیر خالی از تحریف مسیحیت باشد به نام فلسفه اسکولاستیک مدرسی در مدارس وابسته به کلیسا تدریس می‌شد و ناگفته پیدا است که چنین فلسف‌های سرنوشتی جز مرگ و نابودی نمی‌توانست داشته باشد. در فلسفه اسکولاستیک علاوه بر منطق و الهیات و اخلاق و سیاست و پارهای از طبیعیات و فلکیات مورد قبول کلیسا قواعد زبان و معانی و بیان نیز گنجانیده شده بود و به این صورت فلسفه در آن عصر مفهوم و قلمرو وسیعتری یافته بود.


title: قرون وسطای میانه

text: دیرها در طی قرون تیرگی رو به فزونی نهاد و در قرن پرآشوب دهم، که اروپا به منتهای ذلت رسیده بود، به اوج اعلای ترقی خود رسید، و از آن پس هر قدر حکومت‌ها در اعاده نظم و استقرار رفاه موفقتر شدند، به همان نسبت از تعداد صومعه‌ها کاسته شد. در فرانسه، حدود سال ۱۱۰۰، تعداد دیرها به ۵۴۳ می‌رسید، و حال آنکه این رقم در حدود سال ۱۲۵۰ تنها به دویست و هشتاد و هفت بالغ می‌شد. شاید عاملی که جبران این کاهش تعداد صومعه‌ها را می‌کرد افزایش عدهای بود که به‌طور متوسط در هر دیری مقام داشتند؛ با اینهمه، دیرهایی که عده رهبانانشان به یکصد نفر می‌رسید انگشت شمار بودند. در قرن سیزدهم هنوز بین پدران و مادران پرهیزکار یا خانواده‌هایی که عیال بسیار و کفاف اندک داشتند رسم بود که کودکان هفت ساله یا بیشتر را به عنوان پیشکش درگاه خداوند به دیرها بسپارند. قدیس توماس آکویناس از جمله افرادی بود که زندگی رهبانی خود را این سان آغاز کرد. بندیکتن‌ها را اعتقاد بر این بود که اگر کودکی را پدر و مادرش در راه خدا وقف صومعه کرده باشند، چون به سن رشد برسد، دیگر نمی‌تواند به هیچ وجه دست از زندگی رهبانی بشوید؛ لکن قدیس برنار و فرقه‌های جدید معتقد بودند که چنین کودکی چون به سن بلوغ برسد، می‌تواند به راه و رسم زندگی عادی بازگردد، بی آنکه مورد شماتت کسی قرار گیرد. به‌طور کلی، یک رهبان بالغ، در صورتی که میل به ترک حلقه رهبانان می‌کرد و می‌خواست که با نقض عهد خویش مرتکب گناهی نشود، ناگزیر به تحصیل اجازه از طرف پاپ بود.


title: قرون وسطای میانه

text: بنیانگذار این فرقه، همان بندیکتوس قدیس بود. وی در جوانی برای اشتغال به دعا و عبادت، در یک منطقه کوهستانی نزدیک شهر رم، گوشه‌گیری را اختیار کرد. اما پس از چند سال گروه دیگری نیز برای همزیستی با وی به آنجا و نزد او رفتند. بندیکتوس در سال ۵۲۹ میلادی معروف‌ترین صومعه جهان مسیحیت یعنی مونته کاسینو را برپا نمود. شعار زندگی رهبانی بندیکتن‌ها این بود: دعا کن و کار کن. بندیکتن‌ها برای نظم بخشیدن به زندگی راهبانه قوانینی همچون کار کردن در مزارع و آشپزخانه‌ها وضع کردند. در اوایل قرون وسطی، این نظام در سراسر اروپای غربی گسترش داشت. این نظام نه تنها مسیحیت را تحت تأثیر قرار داد، بلکه فرهنگ اروپایی را نیز دستخوش تغییراتی نمود که به عنوان مثال می‌توان به اثرات آن بر روی کشاورزی، مدارس و کتاب‌ها اشاره کرد. بسیاری از دانشگاه‌های اروپایی در ابتدای تأسیس مدارسی روحانی بوده‌اند.


title: قرون وسطای میانه

text: نام دیگر این فرقه کارتوزیان است که به وسیله قدیس برونو در سال ۱۰۸۴ تأسیس شد. انگیزه قدیس برونو از روی آوردن به رهبانیت، این نبود که از وضع عمومی جامعه و آلودگی‌های آن به ستوه آمده و در پی عزلت از دنیا باشد، بلکه وی مشاهده کرد که میان صومعه‌ها دنیاگرایی فزونی یافته‌است، از این‌رو، درصدد اصلاح رهبانیت موجود در صومعه‌ها برآمد. بر اساس قوانین این فرقه، راهبان هر کدام در حجره جداگانه خویش کار می‌کردند، غذا خورده و می‌خوابیدند. آن‌ها هفته‌ای سه بار برای مراسم قداس، نماز مغرب و دعاهای نیمه شب دور هم جمع می‌شدند و روزهای یکشنبه و ایام عید نیز خود را از قید گوشه‌نشینی و سکوت می‌رهاندند و به گفت‌وگو و صرف غذا به‌طور دسته‌جمعی می‌پرداختند


title: قرون وسطای میانه

text: نظام سیسترسیان که گیمی (Gimey) یا راهبان سفید هم نامیده می‌شد، در سال ۱۰۹۸در شهر سیتو در فرانسه و به وسیلهٔ قدیس روبر پایه‌گذاری شد. راهبان سیسترسیان درصدد بازگشت به زندگی نخستین راهبان بندیکتی بودند و خواهان بازگشت به همان اصول اولیه قدیس بندیکت بودند. یکی از شاخص‌ترین چهره‌های نظام سیتسرسیان، قدیس برنارد است که به علت شهرت و محبوبیت فراوانش بعدها از محرکان اصلی پاپ برای جنگ‌های صلیبی شد.


title: قرون وسطای میانه

text: علاوه بر این فرقه‌ها می‌توان به فرقه‌هایی همچون فونتوروو، پرمونستراتنسین، گیلبرتیان و تثیلشیون اشاره کرد.


title: قرون وسطای میانه

text: بنیانگذار این فرقه شخصیت محبوب مسیحیان یعنی فرانسیس آسیزی (Francis of Assisi) است که شبیه‌ترین انسان به عیسی در مسیحیت شمرده می‌شود. فرانسیس که در خانوده‌ای ثروتمند زندگی می‌کرد، از وضع موجود خود ناراضی بود، از این‌رو، بیست ساله بود که با برخی از یاران جوان خود زندگی توأم با فقر شدید را برگزیدند. فرانسیس هفته‌ها یا ماه‌ها پیوسته در غارها و بیشه‌ها به تأمّل و دعا مشغول بود، تا آنجا که نوشته‌اند: در اواخر عمر داغ‌هایی به نشانه زخم‌های عیسی در جسم او پدید آمد. وی در سال ۱۲۱۰ در آسیزی نمازخانه موسوم به مریم مقدس فرشتگان را بنا نهاد. دامنه رهبانیت او به مجارستان، آلمان، انگلستان، فرانسه و اسپانیا هم کشیده شد و پیروان این فرقه را فرایارهای کهتر (= برادرها) نیز می‌نامند. سرلوحه تعالیم این فرقه، فقر مطلق و جهل بود و پیروان این گروه خود را حقیرترین غلامان درگاه مسیح می‌دانستند.


title: قرون وسطای میانه

text: این فرقه که معاصر با فرقه فرانسیسکن‌ها بود به وسیله دومینیک در سال ۱۲۲۰ بنیان نهاده شد. آن‌ها برای نخستین بار تبحّر علمی و محققانه را بر جهل ترجیح دادند. از این‌رو، به رهبانیت واعظان شهرت یافتند و چون ایشان نیز توصیه به فقر مطلق می‌کردند آن‌ها را راهبان سائل نیز می‌نامیدند. دومینیکن‌ها مأمور تفتیش عقاید در قرون وسطا بودند و به بزرگ‌ترین مردان حکمت اسکولاستیک و بزرگ‌ترین مقامات سیاسی مبدل گردیدند. از چهره‌های معروف این گروه توماس آکوئیناس معروف است. در مقایسه بین این دو فرقه اخیر می‌توان گفت که فرانسیسکن‌ها در مقابل دومینیکن‌ها علم را در درجه سوم اهمیت قرار دادند و با جهاد علیه زنادقه و جنگ، میانه خوبی نداشتند ولی در اصرار بر عشق و فقر، گوی سبقت را از دومینیکن‌ها ربوده بودند.


title: قرون وسطای میانه

text: در قرن ۱۲ میلادی و در جریان جنگ‌های صلیبی در کوه کرمل واقع در شمال فلسطین و در نزدیکی بندر حیفا تأسیس و بنیان نهاده شد. راه و رسم آیین آن‌ها، در سال‌های ۱۲۰۶ و ۱۲۱۴ میلادی توسط سنت آلبرت پاتریارک در اورشلیم نوشته شد و در سال ۱۲۲۶ میلادی مورد تصویب پاپ هورنیوس سوم قرار گرفت. این فرقه با خشونت کلیسا رابطه خوبی نداشتند و معتقد بودند که مسیحی کردن مسلمانان از کشتار ایشان در جریان جنگ و کشتار بهتر است بنابراین گوشه‌نشینی کردند و از جامعه دوری گزیدند. این فرقه بعدها به کرملی‌های پاپوشدار و کرملی‌های پابرهنه تقسیم شدند و مشهورترین گروه از کرملیان پابرهنه را نیز قدیسه ترزا آولایی در قرن ۱۶ میلادی به وجود آورد.


title: قرون وسطای میانه

text: در اواخر سده دوازدهم و اوایل سده سیزده با ظهور گروه‌های گوناگون مسیحی کاتار که در واقع برخاسته از برداشت‌های گوناگون از مانویت بودند، بحرانی اروپای جنوبی را فراگرفت. آنان به‌طور خلاصه بدین اصل معتقد بودند که چون یک منشأ و علت برای هرآنچه که در جهان خیر و روحانی است وجود دارد باید مبدأ و اصل مجزایی نیز برای همه آنچه که شر است وجود داشته باشد. خدایی که خیر مطلق است نمی‌تواند مبین فساد اعیان مادی یا فساد اخلاقی افراد بشر باشد. از آنجا که فساد اخلاقی اغلب با میل شخص به اجسام مادی سروکار دارد، شر و سپهر مادی باید سرچشمه و اصلی متفاوت از سپهر روحانی داشته باشد. در نتیجه باید خدا یا فرشته شری باشد که همچون اصل و مبدأ و علت سپهر مادی و هرآنچه که شر است عمل کند. در این مذهب اعتقاد به دو خدا و همچنین رگه‌هایی از عرفان دیده می‌شود. این مذهب در قرن‌های دوازده و سیزده به سرعت در حال گسترش بود که البته سرکوب این مذهب از سوی کلیسای کاتولیک با "جهاد آلبیگایی" صورت گرفت که این وقایع به تشکیل دستگاه تفتیش عقاید کمک شایانی کرد. گفته می‌شود که این مذهب در اعتقادات فرقه‌هایی مانند پولیسیان‌ها در ارمنستان و بوغومیلیه در بلغارستان ریشه دارد؛ اگرچه مسئله علل و ریشه‌های این مذهب هنوز به درستی روشن نیست.


title: قرون وسطای میانه

text: در اواخر سده دوازدهم میلادی، جمعیتی از فقرا شهر لیون در فرانسه توسط یک بازرگان فرانسوی به نام پیتر والدوس که در سال ۱۱۷۳ تمامی ثروت خود را بخشیده بود و معتقد بود که فقر، راه کمال روحانی به ارمغان می‌آورد، جمع و سازماندهی شدند که به فرقه والدوسیان معروف شدند. این فرقه به روش سیاسی و اجتماعی کلیسا و ثروت اندوزی‌های آن معترض بودند و از اینکه کلیسا به بزرگترین فئودال‌ها تبدیل شده‌است، خشمگین و آزرده خاطر بود. تعالیم این فرقه سبب شد تا در کوتاه مدت با کلیسای کاتولیک درگیر شود و کلیسا این گروه را نیز به جرم اینکه سلسله مراتب کلیسایی را نپذیرفته بودند در سال ۱۱۸۴ در شورای عمومی کلیسا در ورونا تکفیر کرد؛ بنابراین عده زیادی از اعضای این فرقه ازجمله پیتر والدوس تکفیر و اعدام شدند اما این فرقه همچنان طی قرون بعد به حیات خود ادامه داد.


title: قرون وسطای میانه

text: ۱۰۳۲–۱۰۳۳ - بروز گرسنگی در مغرب زمین ۱۰۶۰ - فتح سیسیل توسط نورمن‌ها


title: پرل اوییشن

text: پرل اوییشن یک شرکت هواپیمایی است که در تاریخ ۱۹۶۴ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی پرل اوییشن در داروین، استرالیا واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی داروین قرار دارد.


title: بسم‌الله ایرلاینز

text: بسم‌الله ایرلاینز یک شرکت هواپیمایی است که در تاریخ ۱۹۹۸ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی بسم‌الله ایرلاینز در داکا، بنگلادش واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی شاه‌جلال قرار دارد.


title: زوم ایرویز

text: زوم ایرویز یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا 3Z بود که در میلادی تأسیس شده‌بود. دفتر مرکزی زوم ایرویز در داکا، بنگلادش واقع شده‌بود و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی شاه‌جلال قرار داشت و به مقصدهایی در بنگلادش و جنوب شرق آسیا، پرواز مستقیم انجام می‌داد.


title: سیرین پرل ایرلاینز

text: سیرین پرل ایرلاینز یک شرکت هواپیمایی است که در تاریخ ۲۰۰۸ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی سیرین پرل ایرلاینز در دمشق، سوریه واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی دمشق قرار دارد و به ۴ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: فلای تیوی

text: فلای تیوی یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا FT است که در تاریخ ۲۰۰۸ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی فلای تیوی در داروین، استرالیا واقع شده‌است و به ۹ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: یونایتد ایرویز

text: یونایتد ایرویز یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا 4H است که در تاریخ میلادی تأسیس شده و در تاریخ فعالیتش را آغاز کرده‌است. دفتر مرکزی یونایتد ایرویز در داکا، بنگلادش واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی شاه‌جلال قرار دارد و به ۱۴ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: نوووایر

text: نوووایر یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا VQ است که در تاریخ ۲۰۱۲ میلادی تأسیس شده و در تاریخ ۹ ژانویه ۲۰۱۳ فعالیتش را آغاز کرده‌است. دفتر مرکزی نوووایر در داکا، بنگلادش واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی شاه‌جلال قرار دارد و به ۵ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: گروپمنت آئرین سنگال

text: گروپمنت آئرین سنگال یک شرکت هواپیمایی است. دفتر مرکزی گروپمنت آئرین سنگال در داکار، سنگال واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی لئوپولد سدار سنگور قرار دارد.


title: کوه‌های سایان

text: کوه‌های سایان () از رشته‌کوه‌های روسیه و از رشته‌کوه‌های مغولستان است.


title: آمریستار جت چارتر

text: آمریستار جت چارتر یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا 7Z است که در تاریخ ۲۰۰۰ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی آمریستار جت چارتر در دالاس، تگزاس، ایالات متحده آمریکا واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه آدیسون و فرودگاه ویلسون ران قرار دارد.


title: دالیان ایرلاینز

text: دالیان ایرلاینز یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا CA است که در تاریخ ۲۰۱۱ میلادی تأسیس شده و در تاریخ فعالیتش را آغاز کرده‌است. دفتر مرکزی دالیان ایرلاینز در دالیان، لیائونینگ، جمهوری خلق چین واقع شده‌است و به ۵ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: کلیسای جامع سارکیس مقدس، ایروان

text: کلیسای جامع سارکیس مقدس، ایروان (; ) یک کلیسای جامع حواری ارمنی واقع در ناحیه کنترون در ایروان، ارمنستان می‌باشد. ساخت و ساز این ساختمان سال ۱۸۴۲ میلادی به پایان رسید. این بنا به سبک معماری ارمنی طراحی شده‌است.


title: اژیا پسفیک ایرلاینز (ایالات متحده آمریکا)

text: اژیا پسفیک ایرلاینز یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا P9 است که در تاریخ ۱۹۹۸ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی اژیا پسفیک ایرلاینز در دان ویل، کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی انتونیو بی وان پت (گوام) و فرودگاه بین الملی هونولولو (هونولولو) قرار دارد و به ۹ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: کاستوم ایر ترنسپورت

text: کاستوم ایر ترنسپورت یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا 5R است که در تاریخ ۱۹۹۵ میلادی تأسیس شده و در تاریخ فعالیتش را آغاز کرده‌است. دفتر مرکزی کاستوم ایر ترنسپورت در دانیا بیچ، فلوریدا، ایالات متحده آمریکا واقع شده‌است و به ۳ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: سان ایر اکسپرس

text: سان ایر اکسپرس یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا 6G است. دفتر مرکزی سان ایر اکسپرس در دانیا بیچ، فلوریدا، ایالات متحده آمریکا واقع شده‌است و به ۸ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: هاهن ایر

text: هاهن ایر یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا HR است که در تاریخ ۱۹۹۴ میلادی تأسیس شده‌است. دفتر مرکزی هاهن ایر در درای‌آیش، آلمان واقع شده‌است.


title: هواپیمایی سعودی‌گلف

text: هواپیمایی سعودی‌گلف یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا T/A است که در تاریخ ۲۰۱۳ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی سعودی‌گلف در دمام، عربستان سعودی واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی ملک فهد قرار دارد و به ۳ مقصد، پرواز مستقیم انجام می‌دهد.


title: هواپیمایی سعودی‌گلف

text: در ژانویهٔ ۲۰۱۷ میلادی، ناوگان هوایی سعودی‌گلف به شرح زیر بوده‌است:


title: شیوه خبرنویسی

text: شیوه خبرنویسی، یا سبک روزنامه‌نگاری سبکی از نوشتن اخباری‌است که در رسانه‌ها، رادیو و تلویزیون گزارش می‌شوند.


title: شیوه خبرنویسی

text: سبک خبر تنها شامل واژگان و دستور زبان نیست و اضافه بر آن روشی است که در آن داستان ارائه اطلاعات و شکل ارائه آن از نظر اهمیت نسبی، وزن، و مخاطب آن مورد اهمیت قرار می‌گیرد؛ و زمان استفاده شده برای مقالات سبک اخباری نیز، زمان گذشته است.


title: شیوه خبرنویسی

text: نوشتن خبر روشی است که در آن به تمام سولات عمومی در مورد هر رویداد خاص که شامل کلمات کلیدی (که، چه، کی، کجا و چرا) از پنج پرسش اصلی روزنامه‌نگاری و همچنین اغلب استفاده از چگونه است که در شروع خبر بکار می‌رود. این شکل از ساختار گاهی به نام هرم وارونه که به کاهش اهمیت اطلاعات در پاراگراف‌های بعدی می‌پردازد اطلاق می‌شود.


title: شیوه خبرنویسی

text: خبرها همچنین حاوی حداقل یکی از موارد از ویژگی‌های خبر است که شامل: دربرگیری، شهرت، برخورد، تازگی، شگفتی، فراوانی، مجاورت است.


title: شیوه خبرنویسی

text: بعضی مطالب مرتبط با روزنامه‌نگاری گاهی به صورت کنایه‌آمیز استفاده می‌شود که معمولاً در سرویس‌های خبر کوتاه از آن استفاده می‌شود.


title: نفرین داونرز گروو

text: نفرین داونرز گرووْ یک فیلم هیجانی به کارگردانی دریک مارتینی و نویسندگی برت ایستون الیس محصول سال ۲۰۱۵ آمریکا است.


title: کلیسای تثلیث مقدس، ایروان

text: کلیسای تثلیث مقدس، ایروان () یک کلیسای جامع حواری ارمنی واقع در در ایروان، ارمنستان می‌باشد. ساخت و ساز این ساختمان سال ۲۰۰۳ میلادی به پایان رسید.


title: کلیسای آنا مقدس، ایروان

text: کلیسای آنا مقدس، ایروان یک کلیسا حواری ارمنی واقع در می‌باشد. ساخت و ساز این ساختمان ۲۰۱۴ به پایان رسید. معمار این بنا Vahagn Movsisyan است که این بنا را به سبک Cruciform طراحی کرده‌است.


title: ژاک ویلنوو

text: ژاک جوزِف چارلز ویلنوو یک رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی کانادایی، و موسیقی‌دان آماتور است. پدرش ژیل ویلنوو راننده ماشین‌های فرمول یک بوده و هم‌نام عمویش (همچنین او هم راننده مسابقه است) می‌باشد.


title: ژاک ویلنوو

text: او همچنین در فیلم راندن بازی کرده‌است.


title: دودمان روریک

text: دودمان روریک دودمانی از نسل وایکینگ‌ها بودند که از سده ۹ میلادی تا سال ۱۵۹۸ بر روسیه و بخش‌هایی از اوکراین و اسکاندیناوی حاکم بودند. دودمان روریک پس از یک دوره آشوب، سرانجام در سال ۱۶۱۳ میلادی توسط دودمان رومانوف برچیده شدند.


title: دراگون بال (انیمه)

text: دراگون بال( به انگلیسی : Dragon Ball ) مجموعه تلویزیونی انیمه ژاپنی است که توسط استودیو توئی انیمیشن توسعه یافته است و اقتباسی از ۱۹۴ فصل نخست مجموعه مانگایی به همین نام اثر آکیرا توریاما به شمار می‌رود که بین سال‌های ۱۹۸۴ تا ۱۹۹۵ در هفته‌نامه شونن جامپ به چاپ می‌رسید. این مجموعه به تعداد ۱۵۳ قسمت از ۲۶ فوریه ۱۹۸۶ تا ۱۹ آوریل ۱۹۸۹ در شبکهٔ فوجی تلویژن پخش می‌شد. دنباله‌ای بر این مجموعه با عنوان "دراگون بال زد" که بر اساس ۳۲۵ فصل باقی‌مانده نسخه مانگا ساخته شده و بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۶ پخش شد.


title: دراگون بال (انیمه)

text: این مجموعه با پسری جوان دم میمون نما به نام سان گوکو آغاز می شود که با یک دختر نوجوان به نام بولما آشنا می شود. آنها با هم به یک ماجراجویی می روند تا هفت گوی سری اژدها ( دراگون بال ) را پیدا کنند ، که توانایی احضار اژدها قدرتمندی به نام شنرون را دارند ، که می تواند بزرگترین آرزوی هر کسی که را بر آورده کند. این سفر منجر به رویارویی با خوکی در حال تغییر شکل به نام اوولونگ ، و همچنین یک راهزن صحرایی به نام یامچا و همراهش پوار می شود که بعدا متحد می شوند. چی چی ، که سان گوکو ناآگاهانه موافقت ازدواج با او را می کند. و امپراتور پیلاف ، یک جِن آبی که به دنبال گوی اژدها برای تحقق آرزوی خود برای فرمانروایی جهان است. بعد از اینکه اوولونگ پیلاف را از استفاده از گوی های اژدها با آرزوی داشتن یک جفت شورت متوقف کرد ، سان گوکو تحت آموزش های تمرینات سختی زیر نظر استاد روشی قرار گرفت تا بتواند در ( مسابقات تتکایچی بودوکای ، "قوی ترین زیر آسمان مسابقات هنرهای رزمی") که قدرتمندترین مبارز جهان را به خود جلب کند.  یک راهبی به نام کریلین شریک آموزش و رقیب او می شود ، اما آنها به زودی تبدیل به بهترین دوستان می شوند. بعد از مسابقات ، سان گوکو به تنهایی اقدام به بازیابی گوی های اژدها می کند که پدربزرگ مرحومش او را ترک کرده و با یک سازمان تروریستی معروف به ارتش نوار قرمز می شود ، که رهبر آن ، فرمانده قرمز، می خواهد گوی های اژدها را جمع کند تا بتواند از آن استفاده کند قدش بلندتر شود. او تقریباً به تنهایی ارتش را شکست داد ، از جمله قاتل استخدام شده آنها مزدور تائو ، که او در ابتدا ازش شکست خورد اما پس از آموزش تحت نظر زاهد کارین ، به راحتی او را شکست می دهد.


title: دراگون بال (انیمه)

text: همه آنها سه سال بعد در مسابقات تتکایچی بودوکای متحد می شوند و با رقیب استاد روشی و برادر تائو ، استاد شن ، و شاگردانش تین شن هان و چایتزو دیدار می کنند ، که قول می دهند انتقام دقیقی از مرگ ظاهری تائو به دست سان گوکو بگیرند. کریلین پس از مسابقات به قتل می رسد و سان گوکو پیگیری می کند و توسط قاتل او ، پادشاه پیکولو شکست می خورد.  سامورایی چاقی به نام یاجروبی سان گوکو را به سوی کارین می برد ، جایی که وی بهبودی و تقویت نیرو را دریافت می کند. در همین حال ، پادشاه پیکولو استاد روشی و چایتزو را به قتل می رساند و از گوی های اژدها استفاده می کند تا قبل از از بین بردن شنرون ، جوانی ابدی به خود ببخشد که نتیجه آن نابودی گوی های اژدها است. چنان که  پادشاه پیکولو آماده نابودی شهر غربی به عنوان نمایش نیرویش است ، تین شن هان می رود تا با او مقابله کند ، اما شکست خورده و تقریباً کشته می شود. سان گوکو به موقع می رسد تا تین را نجات دهد و سپس با ایجاد کردن سوراخی در قفسه سینه ، پادشاه پیکولو را به قتل می رساند. با این حال ، درست قبل از مرگ او ، پیکولو فرزند آخر خود پیکولو جونیور را احضار می کند. کارین به سان گوکو اطلاع می دهد که کامی ، خالق اصلی گوی های اژدها ، ممکن است بتواند شنرون را بازیابی کند تا سان گوکو بتواند آرزو کند دوستان کشته شده خود را به زندگی بازگرداند ، که او این کار را انجام می دهد. او همچنین برای مدت سه سال تحت نظر کامی تمرین کند ، او پس از سه سال دوباره( برای بار دیگر) با دوستان خود در مسابقات تتکایچی می پیوندد ، و همچنین چی چی نوجوان و دوباره مزدور تائو (دوبازه احیا شده) دیدار می کند. پیکولو جونیور همچنین برای انتقام مرگ پدرش وارد مسابقات می شود که منجر به نبرد نهایی بین او و سان گوکو شد. پس از آنکه سان گوکو به سختی برنده مسابقه مبازه باپیکولو جونیور می شود ، او با چی چی محل مسابقه را ترک کرده  و با او  ازدواج می کنند، که منجر به رویدادهای  دراگون بال زد  می شود.


title: دورایمون

text: دورایمون و (به انگلیسی: Doraemon) و (به فارسی:دورایمون) یک مجموعه مانگا ژاپنی است که توسط تیم دو نفره فوجیکو فوجیو نوشته و طراحی شده‌است. این مجموعه برای اولین بار توسط انتشارات شوگاکوکان در دسامبر ۱۹۶۹ و در شش مجلهٔ مختلف به تعداد ۴۵ جلد منتشر می‌شد. داستان این مجموعه دربارهٔ گربه‌ای رباتی با نام دورایمون است که بوسیلهٔ سفر در زمان در قرن ۲۲ سعی در کمک کردن به پسری نوجوان با نام نوبیتا نُبی را دارد. مانگای "دورایمون" با فروشی بیش از ۱۰۰ میلیون نسخه در جهان، به عنوان یکی از پرفروش‌ترین مجموعه مانگاهای تاریخ به‌شمار می‌رود.


title: دورایمون

text: بر اساس این مانگا چندین مجموعه تلویزیونی موفق انیمه نیز ساخته شده‌است. اولین مجموعه به تعداد ۲۶ قسمت از آوریل تا سپتامبر ۱۹۷۳ در شبکهٔ نیپون تلویژن پخش می‌شد. دومین سری توسط استودیو شین-آی انیمیشن از ۲ آوریل ۱۹۷۳ در شبکه تی‌وی آساهی آغاز شده و تا ۲۵ مارس ۲۰۰۵ ادامه داشت. سومین مجموعه نیز در جشن سالگرد این فرنچایز، با صداپیشگان و طراحی جدید از ۱۵ آوریل ۲۰۰۵ آغاز شده که تا به امروز ادامه دارد.


title: قرض‌کنندگان

text: قرض‌کنندگان این فیلم محصول مشترک ایالات متحده آمریکا بریتانیا در سال ۱۹۹۷ در ژانر کمدی، خانوادگی و فانتزی است که پیتر هویت، آن را کارگردانی کرده و بر اساس رمانی با همین نام به نویسندگی ماری نرتن ساخته شده‌است. جان گودمن، برادلی پیرز، جیم برودبنت و سلیا ایمری در این فیلم بازی کرده‌اند.


title: قرض‌کنندگان

text: این فیلم در سال ۱۹۸۸ نامزد جایزه بفتا برای بهترین فیلم سال بریتانیایی شد اما به فیلم "نکبت" به کارگردانی گری اولدمن رسید.


title: قرض‌کنندگان

text: خانواده‌ای متشکل از انسانها چهار اینچی که در میان دیوارهای یک خانه زندگی می‌کنند، مجبور هستند از خانه خود در برابر یک مشاور املاک شرور محافظت کنند…


title: فهرست نمایندگان دوره دوم مجلس خبرگان رهبری

text: اسامی الفبایی نمایندگان دوره دوم مجلس خبرگان رهبری:


title: الی ایکس

text: الی ایکس (؛ زادهٔ ) با نام کامل الکساندرا اشلی هیوز، یک موسیقی‌دان اهل کانادا است. نام الی ایکس برگرفته از نامی است که بر روی استیج با آن معروف و شناخته می‌شود، او خواننده و ترانه‌سرای کانادایی است که هم‌اکنون در لس آنجلس کالیفرنیا مستقر است


title: پیتر هویت

text: پیتر هویت (متولد ۹ اکتبر ۱۹۶۲) یک کارگردان بریتانیایی است.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: رشته‌کوه‌های ردوپه در جنوب خاوری اروپا قرار دارد. بیش از ۸۳ درصد آن در بلغارستان و باقی آن در یونان قرار دارد. بلندترین نقطه آن، قله گلیام پرلیک (به ارتفاع ۲٬۱۹۱ متر) هفتمین کوه مرتفع بلغارستان است. بوم‌سار جنگل مخلوط ردوپه نام خود را از نام این رشته کوه گرفته است.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: بخش عظیمی از منابع برق آبی بلغارستان از بخش‌های باختری این رشته‌کوه تأمین می‌شود. همچنین در یونان نیز نیروگاه‌های برق آبی Thisavros و Platanovrysi در این رشته‌کوه‌ها ساخته شده‌اند. رشته‌کوه‌های ردوپه میراث فرهنگی غنی‌ای را در خود جای داده است از جمله مکان‌های باستانی تراکیان مثل پپریکون، تاتول و بلینتاش، دژهای متعلق به سده‌های وسطی، کلیساها و صومعه‌ها، روستاهای رنگارنگ با معماری سنتی بلغاری به جا مانده از سده‌های ۱۸ام و ۱۹ام. نام این رشته‌کوه از نام یک رود گرفته شده است و بخش رود در آن به معنی رود است.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: در اساطیر یونانی ملکه ردوپه که در سرزمین تراکیه از خدایان دفاع می‌کرد، زن هائموس (Haemus) بود و به مجازات کاری که با شوهرش کرده بود توسط زئوس و هرا به کوه تبدیل شد.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: رشته‌کوه‌های ردوپه با شخصیت اسطوره‌ای اورفئوس نیز ارتباط دارند.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: از نظر ژئومورفولوژی ردوپه بخشی از توده‌کوه ریلو-ردوپه می‌باشد که از قدیمی‌ترین خشکی‌های شبه‌جزیره بالکان است. مساحت رشته‌کوه‌های ردوپه بیش از ۱۴٬۷۳۵ کیلومتر است که ۱۲٬۲۳۳ کیلومتر آن در خاک بلغارستان واقع شده است. این رشته‌کوه طویل‌ترین رشته کوه کشور بلغارستان است. طول این رشته‌کوه ۲۴۰ کیلومتر و عرض آن، حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ کیلومتر می‌باشد. ارتفاع آن به طور متوسط ۷۸۵ متر (۲٬۵۷۵ فوت)است. دامنه‌های شمالی این رشته‌کوه‌ها به جلگه تراکیه بالایی منتهی می‌شود.ردوپه از باختر به زین آورام (Avram)، یوندولا (Yundola)و دره رود نوستوس (Nestos river) می‌رسد. از جنوب و خاور به مرز یونان می‌رسد. ردوپه سیستم پیچیده‌ای از یال‌ها و دره‌های عمیق رودخانه‌ای است.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: این کوهستان از دوران پیشاتاریخ مسکونی بوده است و در غارهای آن آثار باستانی پیدا شده است.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: این منطقه کم تراکم برای صدها سال جایگاه زندگی مردمانی از اقوام مختلف با دین‌های گوناگون بوده است. علاوه بر بلغاری‌های ارتدکس و یونانی‌ها، جوامعی از مردمان مسلمان نیز در این کوهستان‌ها زندگی می‌کنند از جمله پوماک‌ها که عمدتاً در بخش‌های باختری یا ترک‌های بلغاری که در بخش‌های خاوری زندگی می‌کنند. یک قوم صحرانورد یونانی به نام ساراکاتسانی نیز که بین تراکیه شمالی و دریای اژه جابه جا می‌شدند منسوب به این کوهستان هستند.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: اقتصاد منطقه ردوپه بیشتر در عرصه خدمات، گردشگری، صنعت و کشاورزی است.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: دامپروری، جنگلداری و تنباکو از مهمترین فعالیت‌های کشاورزی ساکنان این رشته‌کوه‌ها است. از آنجا که جمعیت مسلمانان زیاد است، خوک بسیار کم یافت می‌شود اما گوسفند به وفور یافت می‌شود که به طور سنتی متعلق به این کوه‌ها است. تنباکو در خاور این رشته‌کوه‌ها کشت می‌شود و بخش بزرگی از تولید ملی را تشکیل می‌دهد.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: صنعت به خوبی توسعه یافته است. یکی از عمده‌ترین صنایع، معدن‌داری است. حدود ۸۰ معدن سرب و روی وجود دارد که از بزرگ‌ترین ذخایر اروپا به شمار می‌آیند. این معادن بیشتر در بخش‌های مرکزی رشته‌کوه، در مرز یونان و بخش‌های خاوری واقع شده‌اند.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: گردشگری یک صنعت مهم و رو به رشد است. مهمترین سایت‌های گردشگری برای فصل زمستان، پامپروو (Pamporovo)و شپه‌لار (Chepelare) هستند و برای فصل تابستان اردوگاه‌های بسیار، پناهگاه کار سد و دره‌های سرسبز وجود دارند. غارهایی که در مرز با یونان واقع شده‌اند مثل غار یاگودینسکا (Yagodinska cave)، اولوویستا (Uhlovitsa)، غار گلوی شیطان (Devil's Throat Cave)، اسنژانکا (غار) (Snezhanka (cave))، الخ در بین غارشناسان از شهرت بسیاری برخوردارند و علاوه بر اشکال دیدنی دارای رودها و دریاچه‌های زیرزمینی هستند. خرابه‌های دژهای قدیمی، سایت‌های تراکیان مثل پرپریکون و تاتول، روستاهای سبک احیای ملی (National Revival)، و صومعه‌های موجود مورد استقبال بازدید کنندگان بلغاری و گردشگران خارجی قرار می‌گیرند.


title: رشته‌کوه‌های ردوپه

text: قله ردوپی در جزیره لیوینگستون (Livingston Island)در جنوبگان از روی این رشته‌کوه نامگذاری شده است.


title: کلی گیل

text: کلی گیل (زاده ۱۴ می ۱۹۹۵) مدل سوئدی است.


title: کلی گیل

text: او در ویدئو انریکه ایگلسیاس با نام قلب لطمه می زند بازی کرده است.


title: فلورا نیوبیگین

text: فلورا نیوبیگین (زاده ۱۹۸۳) بازیگری بریتانیایی است که اولین بازی خود را در فیلم "قرض‌کنندگان" در سال ۱۹۹۷ در نقش آریتی کلاک کرد، که او برای این فیلم نامزد جایزه هنرمند جوان شده بود. فلورا در حال حاضر معلمی در آکادمی پیمیلیکو در وست مینستر، لندن است.


title: دیسپینا اولمپیو

text: دیسپینا اولمپیو (زاده ۱۷ اکتبر ۱۹۷۵) خواننده قبرسی است.


title: دیسپینا اولمپیو

text: او در مسابقه آواز یوروویژن ۲۰۱۳ نماینده قبرس بود.


title: کریستوس میلورودوس

text: کریستوس میلورودوس (زاده ۳۰ آوریل ۱۹۹۱) خواننده یونانی-قبرسی است.


title: کریستوس میلورودوس

text: او در مسابقه آواز یوروویژن ۲۰۱۱ نماینده قبرس بود.


title: آبنوس (چوب)

text: آبنوس نوعی سخت‌چوب تیره‌رنگ یا سیاه و مقاوم با چگالی نسبتاً بالا است که معمولاً به چندگونه مختلف در سرده خرمالو اطلاق می‌شود. چگالی آبنوس به اندازه‌ای است که در آب فرومی‌رود. چوب آبنوس دارای بافت ریز و ظریفی است و در هنگام جلا بسیار هموار و صاف می‌شود که این مسئله آن را به یک چوب زینتی ارزشمند تبدیل کرده است. لغت آبنوس از ریشه زبان مصری "«هبن»"، و از طریق زبان یونانی باستان "«هبنس»" خوانده می‌شود.در زبان انگلیسی ebony نیز تلفظ می شود.


title: آبنوس (چوب)

text: "آبنوس" درختی استوایی است که در آفریقا، و نیز در ماداگاسکار، هند، ژاپن، جزایر فیلیپین، آمریکای شمالی و جنوبی می‌روید و سیاه‌ترین آبنوس، یعنی گونهٔ مرغوب آن، از سیلان و جزایر هند شرقی به دست می‌آید. انواع آبنوس گاه تا ارتفاع ۱۵ متر نیز رشد می‌کند. پوست این درخت خاکستری تیره، مغز آن معمولاً سیاه‌رنگ و قسمت خارجی چوب، سفید، خاکستری یا میخکی روشن است. گونه‌های مختلف آبنوس شامل آبنوس بومی مناطق جنوبی هند و سری‌لانکا، آبنوس آفریقایی متعلق به مناطق بومی غربی آفریقا، و آبنوس ماکاسار بومی مناطق اندونزی که به چوب‌های چند رنگ و انبوه درختانش شهرت دارد.


title: داک وست (فیلم)

text: داک وست فیلمی است محصول سال ۲۰۰۹ و به کارگردانی ترنس هیل و جولیو بازه است. در این فیلم بازیگرانی همچون ترنس هیل و پل سوروینو ایفای نقش کرده‌اند.


title: داک وست (فیلم)

text: این فیلم در ایران با نام داک وست دوبله و پخش شده است


title: چفد بستو

text: چَفد بَستو یا بیزتیز یا «قوس بیضی تیز» نوعی چفد بیضی شکل با فاصله کانونی زیاد (تیز) است که از دیرباز در ساخت طاق و گنبد در معماری ایرانی کاربرد داشته‌است. نسبت فاصله کانونی به دهانه آن ۴ به ۳ است.


title: الیزابت اوسل

text: الیزابت اوسل ، یک دوچرخه‌سوار کوهستان اهل اتریش است. او در رقابت‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸، نفر یازدهم شد. همچنین، در المپیک تابستانی ۲۰۱۲، در رقابت‌های بیناکشوری زنان در Hadleigh Farm، رتبهٔ پانزدهم را کسب کرد.


الیزابت اوسل


title: ادن گیلت

text: جان ادن گیلت جان عدن گیلت (زاده ۸ نوامبر ۱۹۵۸) یک بازیگر بریتانیایی که برای بازی در نقش جک مادوکس در خانه الیوت که یکی از سریال‌های بی‌بی‌سی است شناخته می‌شود. گیلت در شهرستان ادن، یمن، به دنیا آمده است. او در کالج الیزابت تحصیل کرد.


title: ادن گیلت

text: ادن در آکادمی سلطنتی هنرهای دراماتیک آموزش دیده است. او جوایز و افتخارات زیادی دریافت کرده است، از جمله درخت جایزه، جایزه ونبورگ و جایزه رادیو. او در رویال تئاتر، برادوی موفق به دریافت جایزه جهانی تئاتر برای بهترین تازه‌وارد برای عملکرد خوب خود در «یک بازرس تلفن» شد.


title: ادن گیلت

text: او نقش آقای بنکس را در هیاهوی بسیار برای هیچ بازی کرده است. او همچنین در فیلم وام‌گیرندگان در نقش وینسلوی پسر ظاهر شد.


title: ادن گیلت

text: او در تولیدات متعددی که در تئاتر سلطنتی فعال بود در نمایشنامه‌های شکسپیر بازی کرده، از جمله آنتونیوس و کلئوپاترا، هر طور شما دوست دارید، طوفان. و زندگی خصوصی و مرد و مرد فوق‌العاده بازی کرده.


title: ادن گیلت

text: در تلویزیون، او در نقش رابین هود رابین هود در ایوانهو و در نقش پیتر تاونسند در عشق ممنوع شاهزاده خانم مارگارت ظاهر شد، و همچنین در خواهر ملکه نیز ایفای نقش کرده است. او همچنین در برنامه تلویزیون هری انفیلد ظاهر شد. او با سارا استوارت که خود بازیگر است ازدواج کرده است و صاحب دو فرزند می‌باشند.


title: فرانچسکا ایستوود

text: فرانچسکا ایستوود (زاده ۷ اوت ۱۹۹۳) بازیگر، ستاره، مدل آمریکایی است.


title: فرانچسکا ایستوود

text: او فرزند کلینت ایستوود و فرانسیس فیشر است.


title: فرانچسکا ایستوود

text: از فیلم‌های معروف او می‌توان به بازی در فیلم قانون‌شکنان و فرشتگان اشاره کرد.


title: ادی عقاب

text: ادی عقاب ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:


title: دینا ایستوود

text: دینا ایستوود (زاده ۱۱ ژوئیه ۱۹۶۵) روزنامه‌نگار و گوینده اخبار آمریکایی است.


title: چگونه جنگ در جزیره من آغاز شد

text: چگونه جنگ در جزیره من آغاز شد () فیلمی کرواتی در سبک کمدی سیاه به کارگردانی وینکو برشان است که در سال ۱۹۹۶ منتشر شد.


title: حمید مظفری

text: حمید مظفری (زادهٔ ۱ اردیبهشت ۱۳۲۷ در کازرون) فارغ‌التحصیل کارشناسی بازیگری و کارگردانی نمایش از دانشکده هنرهای دراماتیک است.


title: حمید مظفری

text: وی علاوه بر بازیگری، به عنوان کارگردان نمایش، مدرس، پژوهشگر، نویسنده، چهره‌پرداز و طراح صحنه و لباس نیز سابقهٔ فعالیت دارد. حمید مظفری در مجموعه‌هایی چون «پهلوانان نمی‌میرند» (۱۳۷۶)، «فردا دیر است» (۱۳۷۷–۱۳۷۶)، «مختارنامه» (۱۳۸۸) و «چه کسی به سرهنگ شلیک کرد» (۱۳۸۴) به نقش‌آفرینی پرداخته است.


title: روزگار خوش حبیب آقا

text: روزگار خوش حبیب آقا نام یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی مشترک سعید آقاخانی، مهدی مظلومی و نویسندگی سعید آقاخانی؛ که در نوروز ۱۳۸۶ از شبکه یک سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد.


title: روزگار خوش حبیب آقا

text: مجموعه تلویزیونی روزگار خوش حبیب آقا :کارمندی به نام حبیب آقا که زندگی شرافت‌مندانه‌ای دارد و برخلاف برخی از اطرافیان خود حاضر نیست از موقعیت خود برای کسب درآمد بیشتر سوء استفاده کند و به همین دلیل دچار مشکلات و مسائلی می‌شود. سریال حبیب آقا یک سریال شخصیت محور است و ماجراها و رویدادهای آن بر اساس محوریت یک شخصیت شکل می‌گیرد. این شخصیت همان حبیب آقای کارمند است که نقش او راهم سیروس گرجستانی ایفاء می‌کند. کارگردان(ها) تلاش کرده تا پایه سریال خود را بر طنز موقعیت قرار دهد و کمتر از طنز کلامی استفاده کند


title: فهرست هفته‌نامه‌ها در ایران

text: فهرستی از همهٔ مطبوعات هفتگی ایران.


title: دیر (مسیحیت)

text: دِیر یا اَبی مجموعه‌ای از ساختمان‌هایی است که برای اعضای مذهبیِ مسیحی ساخته شده‌اند و در آن، همه زیرِ نظرِ رئیسِ دِیر زندگی می‌کنند. این مکان برای فعالیت‌های مذهبی، کار و مسکنِ راهبان و راهبه‌های مسیحی استفاده می‌شود. مفهومِ دِیر به‌دستِ رهبانانِ مرد و زنِ اولیه که زندگیِ خود را از جامعهٔ غیر روحانی جدا کرده بودند، قرن‌ها در حالِ توسعه بوده‌است. دیرها ممکن است بر روی بازدید کنندگان باز یا بسته باشند. برخی از آن‌ها به فقرا و نیازمندان و افرادی که به‌دنبالِ عُزلتِ معنوی هستند یا با آزار و اذیت آواره شده‌اند پناه می‌دهند و به آموزش و پرورشِ جوانان می‌پردازند. هم‌اکنون دیرهای مشهوری در بریتانیا و اروپا وجود دارد.


title: دیر (مسیحیت)

text: نقشهٔ دیرِ سنت‌آگوستین در بریستول که هم‌اکنون با نامِ کلیسای جامع بریستول نامیده می‌شود. آرایشِ ساختمان‌ها و بخش‌های گونه گونِ آن را که با طرحِ "بندیکتین" است، در طرحِ زیر می‌بینید: نقشهٔ دیرِ سنت‌آگوستین: A. کلیسا. B. صومعهٔ بزرگ. C. صومعهٔ کوچک. D. سالن مطالعه. E. گرماخانه. F. سالن ناهار خوری. G. سالن. H. آشپزخانه. I. حیاط کوچک. K. سرداب‌ها. L. سالن دیر. P. دروازه دیر. R. درمانگاه. S. خوابگاه T. تالار بزرگ. V. مهمان خانه. W. دروازه. X. انبارها، اصطبل و غیره Y. دستشویی.


title: برهمین

text: برَهمین () گونه‌ای وارنا و طبقه در آیینِ هندو و به‌عنوانِ آموزگار، روحانی و محافظانِ سنت‌های مقدسِ پیشین است. برَهمین‌ها به‌طور سُنتی، مسئولِ مراسم‌های مذهبی در معابد بودند و نیز به‌عنوانِ واسطه میانِ خدایانِ معبد و مردمان عمل می‌کردند.


title: جنس دستوری

text: جنسِ دستوری در زبان‌شناسی، یک تمایزِ دستوری است که در برخی از زبان‌ها، تقسیم‌بندی واژه‌ها را برپایهٔ ویژگی‌های تصریفی و مطابقت، به مقوله‌هایی نظیر مذکر، مؤنث یا خنثی ممکن می‌سازد و منحصر به اسم‌هایی نیست که جنسِ ذاتی دارند. بر اساس یک تعریف: جنس، سطحی از اسم است که در رفتارِ مرتبط با واژه‌ها منعکس می‌شود.


title: جنس دستوری

text: جنسِ دستوری الزاماً منعکس‌کنندهٔ جنسِ زیست‌شناختی نیست. نخست اینکه، در زبان‌هایی که این تمایز را دارند، اسم‌های اشیای بی‌جان و اسم‌های معنا، که مذکر و مؤنث دربارهٔ آنها مطرح نیست، از نظر جنس، متمایز می‌شوند. به طور مثال، در زبان عربی، جسم (تن) مذکر، نفس (روان) مؤنث، رأس (سر) مذکر و رجل (پا) مؤنث است. دوم اینکه، در زبان واحد، اشیا و پدیده‌های نزدیک‌به‌هم، که از یک مقوله‌اند، بدون هیچ دلیلی، جنس متفاوت دارند. مثلاً، در زبان آلمانی، Löffel (قاشق) مذکر است، اما Gabel (چنگال) مؤنث و Messer (کارد) خنثی. سوم اینکه، اسم اشیا و پدیده‌های واحد در زبان‌های مختلف اغلب جنس متفاوت دارد. به طور مثال، در زبان فرانسوی، soleil (خورشید) مذکر است و lune (ماه) مؤنث. اما در زبان عربی، قمر (ماه) مذکر است و شمس (خورشید) مؤنث.


title: تکفیر در ادیان

text: تکفیر در ادیان به کُنشِ رسمی و سازمان‌یافته با دستمایه‌های انتقادِ مذهبی و برای محروم ساختن، تعلیق یا محدود کردنِ برخی حقوق و عضویتِ یک فرد یا گروه در یک جامعهٔ مذهبی گفته می‌شود.


title: تکفیر در ادیان

text: "تکفیر" در علم کلام و فقه به معنای نسبتِ کفر و شرک دادن به مسلمان است. تکفیر در اصل، به معنای پوشاندن است، ولی در عربی و فارسی به معانی گوناگونی به کار رفته‌است.


title: تکفیر در ادیان

text: از نمونه‌های برجستهٔ تکفیر می‌توان به تکفیر سلمان رشدی توسط روح‌الله خمینی طی یک فتوا به خاطرِ نوشتنِ کتابِ آیات شیطانی اشاره کرد.


title: تکفیر در ادیان

text: اصطلاحاً به گروه‌های تندرو سلفی که وابسته به وهابیت هستند، و برای مخالفان خود حکم تکفیر صادر می‌کنند، اطلاق می‌شود. نمونه گروه‌های تکفیری گروه داعش است.


title: تکفیر در ادیان

text: در کلیسای کاتولیکِ لاتین تکفیر به ندرت استفاده می‌شود. به‌گفتهٔ اسقف توماس جی پاپروشکی، "فرد با تکفیر از کلیسای کاتولیک اخراج نمی‌شود، اما به سادگی از وارد شدن در فعالیت‌های خاص محروم خواهد شد."


title: تکفیر در ادیان

text: در کلیسای لوتری نیز تکفیر وجود دارد و برپایهٔ برداشت‌های مارتین لوتر از بابِ هجدهمِ انجیل متی تعریف می‌شود. عقیدهٔ او بر این است که:


title: تکفیر در ادیان

text: "«ایمان، فقط ایمان برای نجاتِ انسان کافی است.»"


title: تکفیر در ادیان

text: لوتر از هفت اصل عبادتی در کلیسای کاتولیک فقط دو اصل آن یعنی غسل تعمید و عشای ربانی را قبول داشت. وی به کشیش بودنِ همهٔ مؤمنان اعتقاد داشت و روحانیان را طبقهٔ مستقلی نمی‌دانست.


title: تکفیر در ادیان

text: هیچ برابرِ مستقیمی از تکفیر در مکتبِ بودا وجود ندارد. با این حال، در ترواده می‌توان راهبانِ جامعهٔ رهبانی را برای ارتداد یا کنش‌های مهیب از گروه اخراج کرد.


title: تکفیر در ادیان

text: چِرِم بالاترین سرزنشِ دینی در یهودیت است. این محرومیت شاملِ طردِ یک فرد از جامعهٔ یهودی است. به جز در جامعهٔ حریدی که پس از عصر روشنگری و ادغام در جوامعِ دیگر، چِرِم را از دایرهٔ محرومیت‌های خود حذف کرد.


title: پیامبر (فیلم ۲۰۱۴)

text: پیامبر (عنوان کامل پیامبر جبران خلیل جبران) یک فیلم انیمیشن با اقتباس از کتاب "پیامبر" نوشتهٔ جبران خلیل جبران است. این فیلم توسط سلما هایک تولید شده که وی همچنین در فیلم به عنوان صداپیشه نقش‌آفرینی می‌کند. هر یک از بخش‌های فیلم کارگردان جدای خود را دارد و راجر آلرز کارگردان انیمیشن ناظر کلی و فیلمنامه‌نویس پروژه است. پل و گئتان بریزی، خوان سی. گراتس، محمد سعید هاریب، تام مور، نینا پیلی، بیل پلیمپتون، جوآن اسفار و میشل سچا از کارگردانان بخش‌های مختلف این پویانمایی هستند. این فیلم در فستیوال فیلم تورنتو در ۲۰۱۴ برای اولین بار اکران شد.کامیلا، یک مادر بیوه و خدمتکار مصطفی است که یک شاعر، نقاش و فعال سیاسی خارجی است که در حصر خانگی به سر می‌برد. دختر کامیلا، المیترا، پس از مرگ پدرش توانایی صحبت کردن را از دست داده است و تبدیل به دختر دردسرسازی شده است که از مغازه‌های محلی دزدی می‌کند. به مصطفی خبر می‌رسد که وی آزاد شده است ولی باید تا پایان روز خود کشور را ترک کند. سربازان مصطفی را تا بندر همراهی می‌کنند و در راه مصطفی با کامیلا، المیترا و مردم شهر که او را به عنوان یک قهرمان می‌پندارند صحبت می‌کند. او در مورد موضوعاتی همچون آزادی، ازدواج، فرزندداری و ... صحبت می‌کند. هر موضوع توسط یکی از کارگردانان و به سبک خاص خود آنان پویانمایی شده است.


title: بتمن (انیمیشن سریالی)

text: بتمن () یک مجموعه تلویزیونی پویانمایی است که توسط انیمیشن برادران وارنر و براساس دی‌سی کامیکس ابرقهرمانی بتمن ساخته و تولید شد. انیمیشن سریالی بتمن در تاریخ ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۴ میلادی آغاز و در تاریخ ۲۲ مارس ۲۰۰۸ میلادی به پایان رسید. این انیمیشن سریالی، موفق به دریافت ۶ جایزه امی شده‌است و در ۵ فصل ۱۳ قسمتی ساخته شده.همچنین بر اساس این سریال یک انیمیشن سینمایی به نام بتمن علیه دراکولا ساخته شده‌است.


title: بتمن (انیمیشن سریالی)

text: اگرچه این انیمیشن از همان عناصر داستان‌های قبلی بتمن استفاده نموده اما کتاب‌های کامیک را دنبال نمی‌کند. شخصیت‌های این انیمیشن توسط بازیگر "ماجراهای جکی چان" جف ماتسودا ارائه و طراحی شدند.


title: بتمن (انیمیشن سریالی)

text: این انیمیشن موفق به کسب شش جوایز روزانه امی شد. نظرات منتقدین به این سریال، مثبت بوده و امتیاز این انیمیشن در سایت IMDb هم متوسط به بالا بوده و توانسته نمره ۷٫۳ از ۱۰ را از آن خود کند. عملکرد صداپیشگان و طراحی داستان قابل قبول بود؛ ولی این سریال در نزد برخی از طرفداران بتمن، جایگاه بالایی ندارد و معتقد اند که این سریال خیلی بر جنبه‌های اکشن تمرکز دارد و به ذات بتمن وفادار نیست. اما جوایز متعددی، نصیب این انیمیشن سریالی شده‌است.


title: بتمن (انیمیشن سریالی)

text: "بتمن"، بروس وین (با صدای رینو رومانو) ۲۶ ساله است، و بتمن است که به مدت سه سال (قبل از اینکه خود را علناً در قسمت اول نشان دهد)، محافظ گاتهام سیتی، است. به علاوه اینکه در موج خفاشی که با امکانات بسیاری مانند تکنولوژی بالای ماشین خفاشی ابر رایانه‌ها و غار خفاشی تقویت شده به همراه خدمتکار وفادار و قابل اعتماد خود آلفرد پنی ورث (با صدای آلستر دانکن) مخفی شده‌است.


title: بتمن (انیمیشن سریالی)

text: و…


title: بتمن (انیمیشن سریالی)

text: بخاطر محبوبیت‌های این سریال باعث شد که چندتا فن فیلم (به فیلم‌هایی که توسط هواداران سر سخت ساخته می‌شوند) از این سریال ساخته شود. این فیلم‌ها عبارت اند از:در سال ۲۰۰۵ میلادی، یک انیمیشن سینمایی ۸۰ دقیقه ای بر اساس این سریال به نام بتمن علیه دراکولا (به زبان انگلیسی The Batman vs Dracula) ساخته شد. تمامی صداپیشگانی که در این سریال حضور داشتند، در این انیمیشن هم حضور دارند. این انیمیشن نمره ۶٫۶ از ۱۰ از سایت IMDb گرفت و نقد این انیمیشن، مثبت بوده. قرار بود ادامه این انیمیشن به نام بتمن علیه هاش (The Batman vs Hash) ساخته شود ولی لغو شد. این انیمیشن سینمایی، در ایران توسط انجمن گویندگان جوان دوبله و عرضه شد.


title: بتمن (انیمیشن سریالی)

text: در سال ۲۰۰۴ میلادی هم‌زمان با انتشار این سریال یک مجموعه کمیک یا داستان مصور به نام بر اساس این سریال عرضه شد که هر قسمت ۲۱ صفحه دارد و تعداد جلدهای این کمیک، ۵۰ تا می‌باشد. آخرین جلد این کمیک در اکتبر ۲۰۰۸ منتشر شد.


title: حلزون صدف‌دار

text: آبزیان صدف‌دار (به انگلیسی: shellfish) عبارتی برای توصیف کلی آبزیان دارای پوشش صدفی و یا محافظ سخت است، که در تزئین غذا و شیلات برای اشاره به استخوان‌بندی بیرونی بی‌مهرگان آبزی که به عنوان خوراک استفاده می‌شوند، کاربرد دارد. از جملهٔ این بی‌مهرگان می‌توان به نرم‌تنان، سخت‌پوستان و خارپوستان اشاره کرد. با اینکه بیشتر حلزون‌های صدف‌دار از آب‌های شور صید می‌شوند اما هستند مواردی که در آب‌های شیرین پیدا می‌شوند.


title: حلزون صدف‌دار

text: نام آبزیان صدف‌دار لزوماً برای اشاره به گونه‌ای ماهی نیست بلکه برخی جانورانی که در آب زندگی می‌کنند را پوشش می‌دهد. بسیاری از گونه‌های حلزون‌های صدف‌دار به ویژه سخت‌پوستان به خانوادهٔ حشرات و عنکبوتیان نزدیک ترند.


title: حلزون صدف‌دار

text: از جمله نرم تنانی نام آشنایی که به عنوان خوراک برای انسان کاربرد دارند می‌توان به بسیاری از گونه‌های صدف دوکفه‌ای، صدف سیاه، صدف چروک، صدف پیرابند معمولی و اسکالوپ اشاره کرد. همچنین بیشتر سخت‌پوستانی که بیشتر توسط انسان خورده می‌شوند عبارتند از: میگو، شاه‌میگو، خارچنگ و خرچنگ. خارپوستان برخلاف سخت پوستان و نرم‌تنان کمتر برای خوراک شکار می‌شوند با این حال توتیای دریایی اشپل در بسیاری بخش‌های جهان به عنوان خوراک مصرف می‌شود.


title: حلزون صدف‌دار

text: خوراک بیشتر حلزون‌های صدف‌دار را فیتوپلانکتون و زئوپلانکتون تشکیل می‌دهد.


title: حلزون صدف‌دار

text: حلزون صدف‌دار بیشترین میزان حساسیت غذایی را برای افراد ایجاد می‌کند.