title: بقعه شمس آل رسول

text: این بنا وسعت قابل ملاحظه نسبت به بناهای دوره خود برخورداراست بقعه به صورت چهار گوشه و گنبد مخروطی است و گنبد آن دو پوش می‌باشد که هر دو پوش آن در اثر زلزله و عوامل جوی منطقه خراب شده‌است عمده تزیینات بنا طاق و قوس و قرنیسهای آجری و کاشیکاری در قسمت فوقانی است. در طوماری که در زمان صفویان نوشته است شمس آل رسول به نام (امام زاده شمس آل رسول) خوانده شده‌است. نکته جالب در بنای این برج، کاربرد آجرهای با ابعاد و اندازه‌های مختلف است که تاریخ گذاری بنا را از راه مصالح شناسی دچار مشکل می‌کند، اما با توجه به شکل کلی و شباهت بسیار آن با برجهای شناخته شده در منطقه، از آثار قرن هشتم هجری دانسته شده‌است.السید شمس آل رسول صلی الله علیه و آله فقیه و صاحب حدیث و از جمله سفاک و عباد، هنوز (۶۰۶ ه. ق) تربت او برقرار است و مشهد و مزار مشهور، به محله عوامع کوی بر در دروازه آمل اراضی گنبدین امروزین که قسمتی از محله پایین بازار است در زمان ابن اسفندیار محله‌ای جداگانه به نام ((عوامه کوی)) بوده و بر در دورازه آمل قرار داشته‌است. در این اراضی پاره آجر و سفال فراوان دیده می‌شود. سابقاً با کندن این اراضی آجرهای فراوان به دست می‌آوردند؛ و همچنین ابن اسفندیار در جای دیگر در کتاب خود می‌آورد، قاضی حجیم زاهد و عالم و تربت بر در مشهد شمس آل رسول، به محله عوامه کوی مکلنوف ذیل عنوان (سه گنبد) می‌نویسد که در خارج شهر آمل بقاعی قدیمی است در حلیکه به جای سه گنبد پنج گنبد است.


title: بقعه شمس آل رسول

text: این گنبد مدور و به شکل برجی است. جسد شمس آل رسول که عارف و محدثی بود و بازهد و تقوی می‌زیست در اینجا به خاک سپرده شده‌است مزار او در (عوامه کوی) که از کوی‌های شهر قدیم آمل بوده بنا شده‌است طاق این برج دو پوش بوده و گنبد خارجی و داخلی داشت که بر اثر زلزله خراب شد که از این نطرات می‌توان گفت اینجا مقبره شمس الدین محمد بن محمود آملی از دانشمندان پزشکان شهیر ایرانی بوده‌است.


title: بازار ارومیه

text: بازار ارومیه مربوط به دوره صفوی است و در ارومیه، در بافت قدیمی این شهر، مابین خیابان امام و بعثت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بازار ارومیه

text: قدمت بازار ارومیه به دورهٔ صفویان می‌رسد. کنیسهٔ مربوط یهودیان منطقه نیز در محدودهٔ این بازار قرار گرفته‌است. بازار ارومیه معماری ساده‌ای داشته و تاق‌ها، چشمه‌ها و گنبدهای مختلفی را در خود جای داده‌است. این بازار دارای تیمچه‌ها، حمام‌ها، سراها و مسجدهای مربوط به دوران زندیان و قاجاریان است.


title: بازار ارومیه

text: عمده واردات در آن زمان نفت بود که از بازار خوی مرکز تجاری دوران خودش با شتر از قفقاز به بازار خوی و آنجا به بازار ارومیه - بازار تبریز و بازار اردبیل و ... انتقال می‌دادند و داد و ستد می‌کردند.


title: خانه عباس بهشتیان

text: خانه عباس بهشتیان مربوط به دوره صفوی است و در خیابان جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی ـ ضلع شمالی مسجد جامع عتیق کوچه حمام شیخ بهائی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: امامزاده شاهبالو زاهد

text: امامزاده شاهبالو زاهد مربوط به سدهٔ ۱۰ ه.ق است و در شهرستان سوادکوه، بخش مرکزی، روستای دهمیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: برج اشقون بابا

text: برج آجری اشقون بابا مربوط به سدهٔ ۶ ه.ق است و در شهرستان بیجار، روستای علیشاه و ینگی کند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کلیسای قره‌باغ

text: کلیسای قره‌باغ مربوط به دوره ایلخانی - دوره صفوی است و در شهرستان ارومیه، روستای قره‌باغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده شعیب (جلفا)

text: مجموعه امامزاده شعیب دوزال مربوط به دوره ایلخانی - دوره صفوی است و در شهرستان جلفا، بخش سیه‌رود، روستای دوزال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کلیسای ماریوخنه

text: کلیسای ماریوخنه مربوط به دوره ساسانیان است و در اورمیه، ضلع غربی خیابان قدس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: کلیسای ماریوخنه

text: کلیسای ماریوخنه یا کلیسای قدیمی ده گولان یکی از قدیمی‌ترین ابنیهٔ تاریخی استان و زیارتگاه آشوریان مسیحی است و بر فراز کوهی در دو کیلومتری روستای گولان قرار دارد و به استناد کتب دینی آشوری‌ها و نیز با توجه به سبک معماری بنا، کلیسا متعلق به قرن پنجم میلادی می‌باشد. بنای کلیسا اتاق کوچکی به شکل مکعب مستطیل است و دیواره‌های نسبتاً ضخیم، تاق سنگی گهواره‌ای و یک ورودی به محراب دارد که سادگی، کوچکی، استحکام و نبود تزیین، از ویژگی‌های بارز این کلیسا می‌باشد. فقط جبههٔ داخلی کلیسای ماریوخنه دارای اندود گچ است و مصالح اصلی به کار رفته در بنا را سنگ‌های لاشه‌ای با ملاط گچ تشکیل می‌دهد.


title: مقبره‌های اسماعیل‌آقاقلعه‌سی

text: مقبره‌های اسماعیل آقا قلعه سی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان ارومیه، بخش نازلوچای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد صرم

text: مسجد صرم مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان قم، ۱۵ کیلومتری کهک، بافت روستا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: بازار نراق

text: مجموعه بازار نراق مربوط به دوره قاجار است و در نراق، بافت تاریخی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه ابراهیم خان

text: خانهٔ ابراهیم خان سالار افخم (درگذشتهٔ ۱۲۶۱ ه. خ) حاکم دودانگه مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در روستای ملاده شهرستان مهدیشهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساخته شدن این خانه به سال ۱۲۴۹ ه. خ برای سکونت شخصی برمی‌گردد.


title: خانه ابراهیم خان

text: ابراهیم خان حاکم یکی از قسمت‌های بلوک هزارجریب یعنی دودانگه بوده است. حکومت بر چهاردانگه با سردار رفیع یانسری، نجفقلی خان و محسن خان بوده است.


title: دخمه‌های سنگی اسماعیل

text: دخمه‌های سنگی اسماعیل مربوط به هزاره ۱- دوره قاجار است و در ۱۸ کیلومتری شمال غربی اورمیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سربند

text: تپه سربند مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در اول جاده مغان و مشکین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه نارنج (نارین تپه)

text: تپه نارنج (نارین تپه) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اردبیل، بخش مرکزی، روستای سامیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای سپهسالار امیرآباد

text: کاروانسرای سپهسالار امیرآباد مربوط به دوره قاجار است و در ۳ کیلومتری جاده آسفالته دامغان به سمنان (امیریه) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه میر اشرف

text: تپه میر اشرف مربوط به هزاره ۲- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در غرب جاده قدیم اردبیل به مشکین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای سنگی صائین

text: کاروانسرای سنگی صائین مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان سراب، گردنه صائین، کیلومتری ۱۵ جاده سراب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه جبه درق

text: تپه جبه درق مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اردبیل، بخش مرکزی، روستای جبه درق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: رباط سبزوار

text: رباط سبزوار کاروانسرایی مربوط به دوره صفوی است و در مرکز شهر سبزوار واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در دوران پهلوی اداره امنیه سبزوار در این کاروانسرا مستقر بود. همچنین برای مدتی به سبب استقرار عرب‌ها در این کاروانسرا رباط عرب‌ها نامیده می‌شد.


title: رباط طرق

text: رباط طرق مربوط به دوره صفوی است و در مشهد، ناحیه طرق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: رباط طرق

text: این رباط دو ایوانی در ابتدای جاده مشهد - نیشابور قرار دارد و شامل دو کاروانسرا متعلق به عهد صفویه و قاجار می‌باشد اهمیت این رباط از آن جهت است که عموماً به عنوان آخرین منزل شهر مشهد، محل وداع یا استقبال محسوب می‌شده است.


title: کاروانسرای ریوند

text: کاروانسرای ریوند مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان داورزن، روستای ریوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای مزینان

text: کاروانسرای مزینان معروف به کاروانسرای شاه عباسی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان داورزن، بخش مرکزی روستای مزینان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا از خارج دارای یک پلان مستطیل شکل است که اضلاع شمالی و جنوبی آن طولانی‌تر از اضلاع شرقی و غربی آن است. ورودی بنا در میان یک ایوان رفیع واقع شده‌است که این ایوان در ضلع شمالی بنا قرار دارد و در طرفین ایوان در هر طرف سه طبقه طاقنما واقع شده که طاقنمای وسطی و آخری به صورت مربع می‌باشد. حال اینکه طاقنماهای طبقه اول و سوم به صورت مستطیل بوده که از طریق وروردی باریکی که این قوس هلالی روی آن زده شده به اتاقک انتهای آن راه پیدا می‌کنیم. در طرفین این طاقناها در هر طرف یک غرفه دو طبقه وجود دارد که هر دو دارای طاقنماها و قوسهای جناغی هستند. از انتهای دیوار غرفه‌ها در طبقه دوم دو در گاهی به اتاق پشت غرفه‌ها نورمی دهند. قوس این در گاهی‌ها نیز هلالی هستند. در طرفین این غرفه‌ها نیز در هر طرف دو غرفه یک طبقه وجود دارد که در دیوار انتهای هر کدام از غرفه‌ها یک یا دو سراخ مستطیل شکل ۲۰*۱۰است که به طاقنمای غرفه نور می‌دهند. در داخل ایوان بالای سر در کتیبه مربع شکل به ابعاد ۱*۱متر در وسط و داخل قاب ورودی در روی هر لچکی یک لوحه مستطیل به ابعاد۲۵*۶۰سانتیمتر نصب شده‌است. لوحه بزرگ وسطی و لوحه سمت راست از سنگ مرمر سفید و لوحه سمت چپ از سنگ خاکستری رنگ است. در طرفین ایوان دو سکو وجود دارد که هرکدام حدود یک متر از زمین ارتفاع دارند.داشتن ایوان‌های قرینه در مقابل یکدیگر و غرفه‌ها و طاقنماهای جناقی این بنارا مربوط به دوران صفویه کرده‌است.


title: کاروانسرای مزینان

text: بر اساس اولین گزارش منتشر شده باستانشناسی، این بنا به سال ۱۰۶۴هجری قمری توسط حاج محمد طالب فرزند حاج معین الدین محمد اصفهانی برسم سنت حسنه وقف، بر بازماندگان راه احداث گردیده است در سال ۱۲۸۳هجری قمری توسط حاج علی تقی تاجر کاشانی مرمت گردیده و سپس به سال ۱۳۱۸توسط حاج محمد علی آقا فرزند حاج علی تقی کاشانی ترمیم گردیده است.


title: کاروانسرای سرپوش

text: کاروانسرای سرپوش مربوط به دوره قاجار است و در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی سبزوار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: رباط مهر

text: رباط مهر مربوط به دوره قاجاریه است و در روستای مهر از توابع شهرستان داورزن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت 3/1660 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای صالح‌آباد

text: کاروانسرای صالح آباد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان سبزوار، روستای صالح آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد آقا محمود

text: مسجد آقا محمود مربوط به اواخر دوره صفوی است و در تهران، خیابان پامنار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مجموعه شیخ علی بلیمان

text: مجموعه شیخ علی بلیمان مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان تفت، روستای بیداخوید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه خان کندی کنازک

text: تپه خان کندی کنازک مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نمین، روستای کنازق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه‌های انزاب

text: تپه‌های انزاب مربوط به دوران‌های تاریخی پیش از اسلام است و در جاده اصلی اردبیل به طرف روستای دولت‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: ساختمان پلدختر

text: بقایای ساختمان پلدختر مربوط به دوره ساسانیان تعمیرات‌قرن۴ ه.ق است و در شهرستان پل‌دختر، بخش ملاوی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تکیه میرفندرسکی

text: تکیهٔ میر فِندِرِسکی به اختصار تکیه میر، مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، تخت فولاد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تکیه میرفندرسکی

text: این مکان مقبره میرفندرسکی و برخی از بزرگانِ ایلِ بختیاری است.


title: تکیه میرفندرسکی

text: شمال این تکیه به خیابان شیخ مفید و بخشی ازمقبره بختیاریها و در جبهة شرقی حریم تکیه است که به گذر محدود می‌شود و جنوب آن به تکیة درویش عبدالمجید طالقانی و مقبرة خوانین بختیاری و از جبهة غربی نیز به بخشی از مقابر بختیاریها محدود می‌گردد. کلیه بناهای تکیه در چهار جبهه دور صحن قرار دارند که این بناها مربوط به دورهای مختلف (قبل از صفویه، صفویه، قاجاریه، معاصر) است. البته بر اساس نظریة استاد همایی و استاد مهدوی که مستند به بعضی مدارک قبل از سفرنامه شاردن و آثار موجود است، این تکیه خانقاه بابالکات از خانقاه‌های سده‌های قبل از صفویه است که در دوران صفویه مدفن میر ابوالقاسم فندرسکی می‌گردد و در این راستا بیشتر فضاهای آن اعم از ایوانچه‌ها و زاویه‌ها و خلوتهای آن تبدیل به مقابر خصوصی می‌گردد.


title: تپه توران فارس

text: تپه توران فارس مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان علی‌آباد، روستای توران فارس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه تازنگ (بابا وزیر)

text: تپه تازنگ (بابا وزیر) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان باغملک، روستای تازنگ سویلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: شهر دهدشت

text: شهر دهدشت مربوط به دوره صفوی است و در دهدشت، بافت قدیم شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای سن سن

text: کاروانسرای سن سن مربوط به دوره صفوی است و در ۴۰ کیلومتری جادهٔ شاهراه قم به کاشان شهرستان کاشان بین دو روستای آب شیرین و مشکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مجموعه بازار اردبیل

text: مجموعه بازار اردبیل در دوره سلجوقیان بنا شده است که در شهرستان اردبیل، واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بازار در دوران صفویه بسیار رونق داشته است.


title: مجموعه بازار اردبیل

text: بازار اردبیل دارای طاق نما های جانبی و گنبد های ساده است که در دوره های صفوی و قاجار بازسازی و مرمّت شده است. این مجموعه شامل بخش های زیر می باشد:


title: مجموعه بازار اردبیل

text: بازار تاریخی اردبیل که در قرن ششم قمری بنا نهاده شده است درست در مرکز شهر کهن اردبیل واقع شده است. این بازار تاریخی به علت عبور خیابان امام خمینی (خیابان پهلوی سابق) در نیم قرن پیش از میان بازار، به دو قسمت تقسیم شده است. بازار اردبیل از شمال به میدان امام حسین (تازه میدان)، از جنوب به خیابان های آیت‌الله طالقانی، بلوار آیت‌الله مروج اردبیلی و میدان فجر، از شرق به خیابان آیت‌الله کاشانی و از غرب به خیابان ناصرلی صوفی منتهی می شود. همچنین مسجد جامع و مسجد اعظم اردبیل در داخل بازار اردبیل واقع شده است.


title: تکیه کردکلا

text: تکیه کرد کلا مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان جویبار، بخش مرکزی، روستای کرد کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه شماره یک زیاران

text: تپه شماره یک زیاران مربوط به پیش از دوره ساسانیان است و در شهرستان آبیک، روستای زیاران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امیر اویس

text: مقبره امیر اویس مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در اردستان، محله محال، قبرستان اردستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گنبد سرست

text: گنبد سرست مربوط به سدهٔ ۹ هجری قمری است و در شهرستان بابل، بخش بندپی شرقی، روستای سرست واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بقعه امیر سید کمال‌الدین

text: بقعه امیر سید کمال الدین و میر شمس الدین مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان بهشهر، روستای کوهستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران با ردیف اصلی ۱۱۷۴۴ بنام روستای کوهستان به ثبت رسیده است.


title: شاطر گنبد

text: شاطر گنبد مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای بالادزا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع فیروزآباد

text: مسجد جامع فیروزآباد مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان میبد، روستای فیروزآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امامزاده عبدالله

text: بقعه امامزاده عبدالله مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان نکا، بخش مرکزی، روستای اطراب واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۹، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده طاهر مطهر

text: امامزاده طاهر مطهر مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان نوشهر، روستای هزار خال کجور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده طاهر مطهر

text: این بنای آرامگاهی واقع در روستای هزارخال بخش کجور در شهرستان نوشهر قرار دارد، بنایی است چهار ضلعی با کتیبه‌های آجری و تزئینات که در سال(۸۲۹) ه.ق به دست ملک کیومرث بن بیستون استندار ساخته شده‌است. بنا به اظهار سید ظهیرالدین مرعشی در کتاب "تاریخ طبرستان و رویان و مازندران ،" چون ملک کیومرث وفات یافت، پسر ارشد وی ملک کاووس نعش پدر را برداشته و برای دفن به کجور می برد لکن ملک مظفر برادر کهتر (کوچک تر) عناد ورزیده در قلعه کجور را نگشاد و اجازه دفن پدر را در قلعه کجور نداد. لذا ملک کاووس پدر را بیرون قلعه غسل داد و به روستای هزارخال و در کنار امامزادگان طاهر و مطهر به خاک سپرد.


title: اثر برد کنت (تنگ سوراخ)

text: اثر برد کنت (تنگ سوراخ) مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در ۸ کیلومتری جاده مه‌آباد به اورمیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مقبره صخره‌ای دره خان

text: مقبره صخره‌ای دره خان مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در اورمیه، دره شهدا، ابتدای معبر خان دره سی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مقابر صخره‌ای شدی

text: مقابر صخره‌ای شدی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ماکو، منطقه پلدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه شماره دو زیاران

text: تپه شماره دو زیاران مربوط به هزاره ۵ قبل از میلاد است و در شهرستان آبیک، روستای زیاران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چلبی

text: تپه چلبی مربوط به هزاره ۵ قبل از میلاد است و در شهرستان کمیجان، روستای چلبی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مقابر صخره‌ای سدوک

text: مقابر صخره‌ای سدوک مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان اورمیه، روستای سدوک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گوردخمه صخره‌ای چیر

text: گوردخمه صخره‌ای چیر مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در آذربایجان غربی، شهرستان خوی، بخش قره ضیاءالدین، روستای چیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گنبد بابا مصری

text: گنبد بابا مصری مربوط به دوره ایلخانی است و در گلپایگان، بعد از امامزاده سید السادات، روبروی دبیرستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مسجد خسرو

text: مسجد خسرو مربوط به دوره صفوی است و در اردستان، محله راهمیان، خیابان ۱۲ بهمن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: ساختمان اداره آمار و ثبت احوال

text: ساختمان اداره آمار و ثبت احوال مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان استانداری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: کاروانسرای زعفرانیه

text: کاروانسرای زعفرانیه مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان سبزوار، دهستان رباط، روستای زعفرانیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: کاروانسرای زعفرانیه

text: این کاروانسرا بر روی بنای متروکهٔ کاروانسرایی مربوط به دوره صفوی و سلجوقی احداث شده و دارای آب‌انباری در ضلع جنوب غربی می‌باشد. کاروانسرا از نوع چهار ایوانی دارای حیاط مرکزی و اصطبل‌هایی در اطراف آن است. در بعضی از طاق نماها تزیینات مقرنس وجود دارد. پلان دارای ریتم، تقارن و تعادل است و ساخت آن متأثر از سبک آذری و آجرکاری‌های آن متأثر از سبک رازی است.


title: کاروانسرای زعفرانیه

text: بنا بر استناد موجود در سفرنامه جیمس بیلی فریزر، به دلیل استفاده از زعفران به جای کاه در ملات آن به کاروانسرای زعفرانیه معروف است. تعابیر دیگری نیز دربارهٔ وجه تسمیه زعفرانیه وجود دارد.


title: آرامگاه آقا

text: مقبره آقا مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، باب‌الدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: حمام افوشته

text: حمام افوشته مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در نطنز، خیابان مطهری، محله افوشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام افوشته

text: حمام افوشته در جنوب غربی ساختمان خانقاه قرار داردکه ابعاد آن 25*16 می‌باشد که از بناهای ساخته شده توسط سید واقف است. حمام افوشته در سطحی پایین‌تر از کوچه قرار دارد و با پاگردی قبل از ورودی و پله، به راهرو سقف‌دار هشت ضلعی کوچکی وارد می‌شود که سنگ نوشته‌ای به دیوار مقابل در ورودی نصب شده است. در سه طرف رخت‌کن شمال شرقی آن سه شاه نشین یا سکو به ارتفاع ۵ سانتی متر از کف رواق قرار دارد که سکوی شمال شرقی به صورت محرابی ۵ ضلعی است. سکوهای رواق جنوب غربی حدود ۵۰ سانتی متر از کف رواق بالاتر قرار دارد و در وسط هر ۳ رواق، حوض آب کم عمقی با دیواره و فواره سنگی ایجاد شده است .حوض میانی به صورت کثیرالاضلاع هشت ضلعی و ۲ حوض دیگر به صورت ۶ ضلعی است و سقف کلیه قسمت‌های حمام از نوع طاق ضربی گنبد دار بوده که بلندتر از سطح کوچه قرار گرفته است.


title: مسجد ازغد

text: مسجد ازغد مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان مشهد، بخش طرقبه، روستای ازغد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه خندان

text: تپه قلعه خندان مربوط به دوره ساسانیان و دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در گرگان، میدان مازندران، جبهه جنوبی خیابان عدالت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است


title: تپه قلعه خندان

text: وجود یک معبر مخفی زیرزمینی حدفاصل محوطه باستانی قلعه خندان تا شهر استرآباد و امکان ذخیره آذوقه و مواد غذایی در آن معبر، یکی از ویژگی‌های شگفت‌انگیز این اثر تاریخی پر راز و رمز محسوب می‌شود که درگذشته مورداستفاده بسیاری از ساکنان شهر استرآباد بوده‌است.


title: تپه قلعه خندان

text: همچنین طبق اسناد تاریخی موجود و بررسی‌های انجام‌شده، این تپه و قلعه آن در دوران باستان، منطقه‌ای تدافعی بوده که ۱۲ برجک دیده‌بانی در اطراف آن قرار داشته‌است.


title: تپه قلعه خندان

text: تپه قلعه خندان در جنوب غربی شهر گرگان قرار دارد و برای نخستین بار ژاک دمرگان در سال ۱۸۹۶ میلادی از این تپه بازدید و نقشه و تصاویری چند از تهیه نمود. در سال ۱۳۸۸ گروه باستان‌شناسی، میراث فرهنگی استان گلستان در آن گمانه‌های به منظور لایه نگاری و مشخص کردن سازه‌های معماری آن انجام داد. آثار بدست آمده شامل خشت‌های ۸×۳۸×۳۸ سانتی‌متری متعلق به اواخر دوره ساسانی و آثاری از قرون اولیه اسلام تا دوره صفویه بود. این قلعه تا دوره صفویه در درون برج و باروی استرآباد قرار داشته و بعد از تخریب آن در دوره افشاریه، برج و باروی جدیدی در دوره قاجاره کشیده شد که قلعه خندان در بیرون از شهر قرار داشته‌است.


title: تپه قلعه خندان

text: الگو: عباسی، قربانعلی: ۱۳۹۱، گزارش گمانه زنی قلعه خندان گرگان، چکیده مقاله‌های یازدهمین گردهم آیی سالانه باستان‌شناسی ایران، تهران، موزه ملی، صص ۳۰۵–۳۰۴


title: بنای آرامگاه علامه دوانی

text: بنای بقعه علامه دوانی مربوط به سدهٔ ۱۰ ه.ق است و در شهرستان کازرون، روستای دوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه‌های دلازیان (چشمه شیخ)

text: تپه‌های دلازیان (چشمه شیخ) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سمنان، روستای دلازیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای چاله‌سیاه

text: کاروانسرای چاله‌سیاه یا کاروانسرای شیخ علی خان زنگنه مربوط به دوره صفوی است و در استان اصفهان، شهرستان شاهین‌شهر و میمه، روستای جهادآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. معمار این بنا «استاد طاهر ولد استاد رضا اصفهانی» بوده‌است.


title: ساختمان استانداری اصفهان (رشک جنان)

text: ساختمان استانداری اصفهان که با نام رشک جنان شناخته می‌شود؛ مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در اصفهان، دروازه دولت، خیابان استانداری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران و تحت عنوان بنای استانداری (رشک جنان) به ثبت رسیده‌است.


title: کاروانسرای میامی

text: کاروانسرای میامی مربوط به دوره صفوی است و در میامی، خیابان امام رضا (ع) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: میدان خان و بازارهای اطراف

text: میدان خان و بازارهای اطراف مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان یزد، ضلع جنوبی خیابان قیام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مجموعه تپه‌های هفت تپه

text: مجموعه تپه‌های هفت تپه مربوط به اواسط هزاره دوم قبل از میلاد است و در ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شوش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مجموعه تپه‌های کهریزک

text: مجموعه تپه‌های کهریزک مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در تهران، ضلع جنوبی دیوار بهشت زهرا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه‌حصارک لواسان

text: تپه حصارک لواسان مربوط به هزاره ۵ تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در جنوب محله گلندوک شهر لواسان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تپه به تپه جاج نیز معروف بوده و قلعه‌ای در آن بوده که برای محافظت از شهر باستانی جاج ساخته شده بود.


title: مسجد جامع نهاوند

text: مسجد جامع نهاوند مربوط به دوره سلجوقیان - دوره صفوی است و در نهاوند، متری قیصریه، اول بازار بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه سید خلیل

text: بقعه سید خلیل مربوط به سدهٔ ۱۰ ه.ق است و در یزد، بلوار امامزاده جعفر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مصلای نائین

text: مصلی نائین مربوط به دوره قاجار است و در نائین، باغ مقبره خانوادگی پیر نیا، مشیر الدوله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مجموعه بردوک

text: مجموعه بردوک مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اورمیه، بخش صومای برادوست، روستای بردوک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده عبدالله آئینه ورزان

text: امامزاده عبدالله آئینه ورزان مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان دماوند، روستای آیینه ورزان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بازار بم

text: مجموعه‌بازار بم (قیصریه‌زرتشتیان) مربوط به دوره قاجار است و در بم، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مجموعه تخت قلعه

text: مجموعه تخت قلعه مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان اورمیه، روستای ناناس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: کاروانسرای شاه‌عباسی (عباس‌آباد)

text: کاروانسرای شاه عباسی (عباس‌آباد) مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شاهرود، روستای عباس‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای شاه‌عباسی (عباس‌آباد)

text: تاریخچه ساخت این کاروانسرا مربوط به دوره صفویه است که در دوره قاجار مرمت اساسی شده است. فرم پلان این کاروانسرا مستطیل شکل و از نوع ۴ ایوانی است. مساحت آن بالغ بر ۸۵۰۰ متر مربع است. این کاروانسرا دارای دو ورودی شرقی و غربی است که ورودی اصلی آن در ضلع شرقی است.


title: مزار شیخ ابونصرایراوه‌ای

text: مزار شیخ ابونصرایراوه‌ای مربوط به سدهٔ ۷ است و در شهرستان طبس، روستای پیر حاجات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: موزه هنرهای ملی

text: موزه هنرهای ملی ایران در سال ۱۳۰۹با تلاش و کوشش مرحوم حسین طاهر زاده بهزاد که خود از هنرمندان برجسته رشته نقاشی و طراحی نقشه های قالی و مینیاتور کشور بود، تاسیس شد.این موزه در تهران، میدان بهارستان واقع شده است.


title: موزه هنرهای ملی

text: ساختمان موزه به نام (حوضخانه باغ نگارستان) از بناهای متعلق به دوره قاجار است که در عهد فتحعلی‌شاه قاجار در جنوبی ترین قسمت قصر باغ نگارستان ساخته شده و مجموعه قصر و کاخ باغ نگارستان به دست ۲ تن از معماران زبده آن دوران استاد عبدالله خان و استاد آقاجانی اصفهانی بنا شد.


title: موزه هنرهای ملی

text: ساختمان حوضخانه (محل فعلی موزه) بخشی از آن مجموعه محسوب می شود که حوضخانه با طرح «+» ساخته شده و چهار شاه نشین اطراف آن بی هیچ در و پنجره ای به درون باغ راه داشته و سقف گنبدی آن ایستاده برشانه چهار ستون سنگی همواره شکوه و ایستادگی بنا را تداعی می کند.


title: موزه هنرهای ملی

text: در داخل موزه هنرهای ملی تا نیم قرن پیش، حوض دایره شکل بزرگی از سنگ مرمر، میان ستون ها قرار داشت که از دل این ستون ها آب به داخل حوض فواره می کرد که این صحنه چشم انداز زیبایی را به وجود می آورد.


title: موزه هنرهای ملی

text: همچنین در سال ۱۳۰۹ شمسی حسین طاهرزاده بهزاد موزه هنرهای ملی و اداره هنرهای ملی را تحت عنوان مدرسه صنایع قدیمه به انگیزه احیا و تجدید حیات هنرهای ملی و سنتی ایرانی بنیاد نهاد که بدین ترتیب مدرسه صنایع قدیمه (موزه هنرهای ملی) کانون حفظ و احیای ارزش اصیل هنرهای ملی و سنتی ایران شد.


title: موزه هنرهای ملی

text: موزه هنرهای ملی ایران در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: موزه هنرهای ملی

text: در حال حاضر موزه هنرهای ملی به عنوان اولین موزه تخصصی کشور، در حال حاضر ۲۷۱ آثار ارزشمند هنری را از قرن ۱۲ هجری شمسی تا به کنون در رشته های نگارگری، مینیاتور، زریبافی، گبه و فرش، معرق و منبت، خاتم کاری و کاشی کاری در خود جای داده است.


title: موزه هنرهای ملی

text: از جمله آثار هنرمندان:


title: موزه هنرهای ملی

text: مینیاتور: محمد علی زاویه، علی کریمی، محمد مهروان ، مقیمی تبریزی، علی مطیع، علی اسفرجانی و ...


title: موزه هنرهای ملی

text: تذهیب و تشعیر: استاد علی درودی، عبدالله باقری، نصرالله یوسفی


title: موزه هنرهای ملی

text: منبت و مشبک: احمد امامی آباده ای


title: موزه هنرهای ملی

text: خاتم سازی: محمدحسین صنیع‌خاتم


title: موزه هنرهای ملی

text: سفالگری: حسین کاشی تراش ، معمارزاده


title: موزه هنرهای ملی

text: زری بافی: حبیب الله طریقی


title: بند قهرود

text: بند قهرود مربوط به دوره صفوی است و در ۲۰ کیلومتری قمصر کاشان G۲۳۰ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد محله نو قلعه (حبیب)

text: مسجد محله نو قلعه (حبیب) مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان کاشانی، کوچه ستی فاطمه، کوی محله نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مسجد میرزا علی‌اکبر

text: مسجد میرزا علی اکبر مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، میدان ساعت، خ۳۰ متری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه سید روح‌الله خمینی (خمین)

text: خانه سید روح‌الله خمینی در خمین مربوط به دوره قاجار است و در خمین، خیابان امام خمینی، جنب خیابان صالحی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه سید روح‌الله خمینی (خمین)

text: برج دفاعی این خانه در ضلع شمالی آن قرار دارد و جوی قناتی از زیر آن می‌گذرد. این خانه از بزرگترین خانه‌های روستای خمین در ده‌ها سال پیش بوده که از موقعیت مکانی منحصربه‌فردی (استراتژیکی) در خمین برخوردار بوده است.


title: بازار سمنان

text: بازارسمنان وبازار شیخ علاءالدوله مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، خیابان امام، خیابان شهدا واقع شده و در حدود ۱۶۰۰ متر یک مایل طول دارد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بازار سمنان

text: بازار بزرگ سمنان، در حدود ۱۸۰ سال قبل، در آغاز پادشاهی دودمان قاجاریه ساخته شد. بازار سمنان که به سبک معماری کهن ایرانی با سقف‌های خشتی و آجری، متناسب با وضعیت آب و هوای خاص منطقة کویری ساخته شده تا امروز بزرگ‌ترین مرکز خرید و فروش کالاهای تجارتی است. در گذشته، بازار عمومی شهر متشکل از راسته بازار و بازار شیخ علاءالدوله (بازار مرده‌ها) بوده‌است.


title: بازار سمنان

text: بازار عمومی به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شده‌است


title: بازار سمنان

text: طول بازار شمالی که تقریباً ۱/۵ کیلومتر است و کماکان به نام قدیمی خود راسته بازار یا بازار بالا خوانده می‌شود، از بالای شهر یعنی تقاطع خیابان‌های نظامی و یغما (شهدا) آغاز می‌شود و تا خیابان امام خمینی ادامه می‌یابد. بازار شمالی شامل ۲۵۴ باب مغازه می‌باشد. در این بازار سه حمام قدیمی، ۵ مسجد و ۴ کاروانسرای مخروبه وجود دارد. تکیه ناسار از تکایای معروف این بازار است که در گذشته و حال محل گرد آمدن هیئت‌های عزاداری در روزهای عاشورا و تاسوعا است. نمای سر در شمالی و نمای سر در جنوبی این بازار با کتیبه‌هایی زیبا از کاشی‌های لاجوردی پوشانده شده‌است.  این بازار، دارای سقف و تاق ضربی است که روی تاق‌های جناغی استوار شده‌است. پنجره‌های شیشه‌ای بزرگ بر بام آن نصب شده‌است که نور داخل بازار را تأمین می‌کند.


title: بازار سمنان

text: بازار جنوبی که به بازار پایین یا بازار کوچک مشهور است در راستای بازار شمالی قرار دارد و از خیابان امام خمینی آغاز و تا تکیة بزرگ پهنه که در محل اسفنجان قرار دارد، ادامه می‌یابد. این بازار به علت نزدیکی با امامزاده یحیی بن موسی بازار حضرت خوانده می‌شود. طول تقریبی این بازار ۲۰۰ متر است. این بازار دارای ۵۰ باب مغازه است.


title: بازار سمنان

text: بازار شیخ علاءالدوله که به بازار مرده‌ها نیز معروف است از جنوب شرق خیابان امام آغاز می‌شود تا گورستان قدیمی علمدار (سنادره) واقع در غرب میدان امام ادامه می‌یابد. بنای این بازار را به دوره ایلخانی و پیش از آن نسبت می‌دهند. بنای بازار تاریخی سمنان به وسیله شیخ علاءالدوله سمنانی از عرفای به نام ایران در قرن هفتم و هشتم هجری قمری و همزمان با بنای شبستان شیخ علاءالدوله مسجد جامع سمنان ساخته شده‌است. به علت احداث خیابان امام، قسمت‌های زیادی از بافت سنتی این بازار تخریب شده‌است و تنها قسمتی کوچکی، از ابتدای بازار جنوبی تا ابتدای خیابان امامزاده یحیی، باقی مانده است. به علت اینکه بازار شیخ علاءالدوله را در مسیر انتقال اموات برای دفن در گورستان علمدار بوده، به بازار مرده‌ها مشهور است.


title: بازار سمنان

text: مسجد جامع سمنان که درب جنوبی آن در بازار شیخ علاء الدوله و درب شرقی آن در بازار جنوبی قرار دارد امامزاده یحیی بن موسی در انتهای بازار جنوبی تکیه ناسار واقع در بازار شمالی تکیه پهنه واقع در بازار جنوبی گرمابه پهنه سمنان واقع در بازار جنوبی


title: قصر باغچه جوق

text: قصر باغچه جوق مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ماکو، روستای باغچه جوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پارک موزه

text: پارک موزه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در دامنه شرقی کوه سوراخه مشرف به شاهرود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه امیرنظام

text: خانه امیرکبیر (امیرنظام) مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، میدان شهرداری، خیابان ششگلان، جنب ساختمان شهرداری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.امیرنظام گروسی


title: ساختمان مرکز تحقیقات کشاورزی

text: ساختمان مرکز تحقیقات کشاورزی مربوط به دوره قاجار است و در ایلام، خیابان آیت الله حیدری، بالاتر از میدان کشوری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مناره و مسجد رودگر محله

text: مناره و مسجد رودگر محله مربوط به دوره قاجار است و در بابل، مرکز شهر، رودگر محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام وزیر

text: حمام وزیر مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، بازار محمد جعفر آباده‌ای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مدرسه جلالیه

text: مدرسه جلالیه یا مسجد جلالیه مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، محله احمدآباد ـ روبروی خیابان گلزار واقع شده که توسط میرزا جلال الدین محمد حکیم جنابدی، طبیب شاه صفوی بنا گردیده‌است. این مدرسه کتیبه‌هایی دارد که با خط ثلث و کوفی نوشته شده‌اند و تزئینات کاشیکاری، معقلی، مقرنس‌کاری و گچبری فراوانی در آن به چشم می‌خورد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه جلالی

text: خانه جلالی مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار - دوره معاصر است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق کوچه ابواسحاقیه، کوچه پشت مسجد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه اعلم

text: خانه اعلم مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، محله پشت بارو، بن‌بست زرگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مسجد صفا

text: مسجد صفا مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله شهشهان ـ مجاور بقعه شهشهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در محله شهشهان در مجاورت بقعه شهشهان مسجد زیبایی وجود دارد که به مسجد صفا معروف است این مسجد در زمان قاجار ساخته شده و بانی آن سید محمد گلستانه‌است. این مطلب را کتیبه‌ای مشخص می‌کند که بر سردر مسجد به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی نوشته شده‌است این کتیبه تاریخ ۱۲۹۰ و نام محمد علی بن محمد باقر گلستانه را بر خود دارد. کاتب این کتیبه محمد تقی بن ابراهیم است در بالای در ورودی مسجد صفا علاوه بر عباراتی که به خط ثلث نوشته شده اشعار و عباراتی نیز به زبان فارسی و خط نستعلیق مشکی بر زمینه کاشی خشت زرد رنگ با تاریخ ۱۲۸۹ نوشته شده‌است. در ایوان جنوبی مسجد، سوره اخلاص با خط بنائی مشکی بر زمینه آجری و تاریخ ۱۲۹۱ نوشته شده‌است. بر سنگاب زیبای مسجد نیز اشعاری به زبان فارسی و تاریخ ۱۲۹۰ هجر ی حجّاری شده‌است. بر دو لنگه در شبستان مسجد عباراتی با تاریخ ۱۲۸۹ هجری آمده‌است. در محراب نیز نام محمد علی گلستانه و تاریخ ۱۲۹۰ به خط ثلث سفید معرق بر زمینه کاشی لاجوردی همراه با آیات قرآن مجید به چشم می‌خورد. در اطراف این محراب عبارات مذهبی و آیات قرآنی با خط بنائی سه رگی و نام عبد الرحیم بن علی اصغر نوشته شده‌است.


title: کاروانسرای شاه‌عباسی (ایوانکی)

text: کاروانسرای شاه عباسی ایوانکی مربوط به دوره صفوی است و در ایوانکی، ۱ کیلومتری جنوب شهر و در کیلومتر ۸۲ جاده تهران به گرمسار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کاروان سرای شاه عباسی ایوانکی اولین منزلگاه کاروان‌هایی بود که از تهران عازم خراسان می‌شدند.


title: کاروانسرای شاه‌عباسی (ایوانکی)

text: ساختمان این کاروانسرا از سنگ و آجر بنا شده و دارای تزیینات آجر کاری است. شکل کاروانسرا از نظر معماری چهار ایوانی است. این کاروانسرا که دارای پلانی مربع شکل است، به صورت شرقی – غربی بوده و ورودی آن از ضلع شرقی بنا می‌باشد. ایوان‌ها به صورت عریض اما کم ارتفاع قرار گرفته‌اند. از جمله زیبایی‌های این بنا، تقارن در کل بنا است. حجره‌های دور تا دور حیاط و قسمت بیرونی درب به صورت آجری قرار گرفته‌اند که جلوه‌های خاصی به بنا بخشیده‌اند. این کاروانسرا دارای سردر بسیار زیبایی است. مصالح بکار رفته در بنا خشت و گل، آجر و سنگ است. این کاروانسرا دارای دو شاه‌نشین در ضلع شرقی و غربی است که یکی بر بالای سردر ورودی و دیگری بالای ایوان مقابل ورودی تعبیه شده‌است. این کاروانسرا دارای ۲۴ حجره و ۴ باره بند است. در مقابل حجره‌ها ایوان‌های کوچکی است که جهت استفاده مسافرین در فصل تابستان ساخته شده‌است. طاقهای بنا از نوع جناقی می‌باشند. همچنین در مقابل این کاروانسرا یک آب‌انبار جهت استفاده مسافرین ساخته شده‌است که در حال تخریب و نابودی است.


title: کاروانسرای شاه‌عباسی (ایوانکی)

text: علی رغم مرمت‌های سطحی صورت گرفته در این بنا، امروزه بخش اعظمی از این کاروانسرا به دلایل کم توجهی در حال تخریب و فرسایش هست. همچنین امکان بازدید به صورت آزاد و حتی برنامه‌ریزی شده از این بنای تاریخی وجود ندارد.


title: بنا میر زبیر

text: بنا میر زبیر مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان سیرجان، روستای شریف‌آباد قهستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا به صورت مربعی به ابعاد خارجی ۹ و داخلی ۷متر با قلوه سنگ وملاط گچ ساخته شده است. ارتفاع بنا ازکف تا زیرگنبدکه اکنون فرو ریخته حدود ۸متر است. صورت بنا در ارتفاع ۴ متری به هشت ضلعی و سپس باکاربندی به دایره تبدیل شده و گنبد روی آن استوارگردیده است. فضای داخلی بنا دارای تزئینات وکتیبه های متعددی است که هر کدام در نوع خود از زیبائی های منحصر بفردی برخورد ار می باشند.عکسهایی که در سال های گذشته از محراب بنا گرفته شده نشان می دهند که در دو طرف محراب، تاریخ ساخت و نام سازنده به صورت گچبری مشخص بوده که امروزه از بین رفته است.


title: بنا میر زبیر

text: گرچه گچبری محراب تاریخ ربیع الاول سال ۷۵۱ه. ق را نشان می داده است، اما عده ای بر این عقیده اندکه بنای میر زبیر معبدی مربوط به قبل از اسلام بوده که در زمان امیری از خاندان آل مظفر مرمت و به مسجد تبدیل شده است. در خصوص عملکرد واقعی بنای میر زبیر اطلاع دقیقی در دست نیست. با این حال با توجه به شباهت آن با بنای پیر جار سوز و همچنین وجود بنای دیگری به نام طلحه که اکنون ویران شده به نظر می رسد بنای مزبور آرامگاهی بوده است .


title: مسجد قندی

text: مسجد قندی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خانی آباد ـ خیابان تختی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد قندی

text: این بنا در سال ۱۳۲۷ هجری قمری به وسیله حاج سیدهاشم قندی از تجار بزرگ قندفروشی تهران بنا گردیده است. سید هاشم قندی سه مسجد در تهران ساخت و وقف کرد، یکی در خیابان شهید فروزش (مهدیخانی)، دیگری مسجد خندق‌آبادی در خیابان مولوی و یکی هم این مسجد در خیابان تختی. وی پدر شهید سید مجتبی هاشمی (نخستین فرمانده کمیته انقلاب مرکزی تهران، و فرمانده گروه فداییان اسلام در طول جنگ ایران و عراق) است.


title: مسجد قندی

text: ساختمان مسجد شامل سردر ورودی، هشتی، صحن، ایوان و شبستان ستون‌دار است. مسجد دارای یک ورودی اصلی از خیابان تختی و ورودی فرعی ورودی زنانه از کوچه مجاور است. سردر ورودی اصلی مسجد دارای طاق جناغی و تزیینات کاشی‌کاری و مقرنس‌کاری و کتیبه‌ای مورخ ۱۳۲۶ هجری قمری است. بعد از سردر ورودی، هشتی کوچک شش ضلعی با پوشش گنبدی و تزیینات کاشی‌کاری معرق دوره قاجاریه قرار دارد. در دو ضلع این هشتی، کتیبه‌ای به خط ثلث سفید در زمینه لاجوردی مورخ ۱۴۱۰ هجری قمری دیده می‌شود که مربوط به تعمیرات دوره اخیر است. سمت چپ این هشتی، وضوخانه قرار گرفته است. صحن مسجد، کوچک و مربع است. در سوی جنوب صحن، ایوان و به قرینه آن در جانب شمالی، ایوان مانند کم عمقی ساخته شده است. اضلاع دیگر صحن، مزین به طاق‌نماهای تزیینی و کاشی‌کاری معرق است. در سراسر ضلع جنوبی، شبستان ستون‌داری با نه ستون در میانه و پوشش طاق و گنبد قرار گرفته است. این شبستان شامل دو محراب کوچک کاشی‌کاری است. در پشت بام و در راستای یکی از محراب‌ها، دو بادگیر بنا گردیده است. بخشی از پشت بام مسجد به صورت مهتابی درآمده که در تابستان‌ها و مراسم ویژه مورد استفاده قرار می‌گیرد. سردر فرعی و زنانه مسجد، ساده‌تر و مورخ ۱۳۲۷ هجری قمری است و در پشت آن، هشتی دیگری با تزیین کاشی‌کاری معقلی واقع گردیده است. این هشتی نیز در سال‌های اخیر بازسازی شده است. در جبهه شرقی و غربی صحن، راه‌پله‌ای جهت دسترسی به پشت بام تعبیه شده است. در تعمیرات دوره اخیر، سطح آجرفرش صحن را موزاییک کرده، حوض هشت ضلعی سنگی میانه صحن را کنده و در دیوار شمالی حیاط، یک ردیف وضوخانه سرپایی احداث کرده‌اند. این بنا در سال ۱۳۷۵ خورشیدی به شماره ۱۷۶۰به ثبت تاریخی رسیده است.


title: مسجد قندی

text: همچنین مسجدی به همین نام در میدان وحدت اسلامی (شاهپور)، در اواسط خیابان شهید فروزش (مهدیخانی) توسط همین سازنده و با همین نام وجود دارد. یکی از بخش‌های زیبای این مسجد شبستان آن است. سر ستون سنگی آن درست قرینه سر ستون مسجد فخریه است. داشتن فضای دلنشین از دیگر زیبایی‌های این مسجد است.


title: باغ‌موزه قصر

text: باغ‌موزه قصر که سابقاً زندان قصر نامیده می‌شد، اولین زندان متمرکز شهر تهران بود. این زندان هم اینک تعطیل شده و تحت عنوان باغ موزه قصر در بزرگراه شهید صیاد شیرازی، خیابان پلیس قرار دارد. این بنا به عنوان یکی از مراکز فرهنگی، تاریخی و هنری کشور مورد بازدید عموم است.در زمان ریاست سوئدی‌ها بر شهربانی (نظمیه) تهران، زندان نظمیه در محل اداره شهربانی (بخشی از وزارت امور خارجه فعلی) در میدان توپخانه واقع بود. این زندان مرکب از دو یا سه اتاقک کوچک معروف به حبس نمره یک و چند اتاق و یک زیرزمین برای زندانیان عمومی بود.


title: باغ‌موزه قصر

text: با ایجاد حکومت رضا شاه، محل قبلی تکافوی خیل عظیم زندانیان را نمی‌کرد؛ لذا سرتیپ درگاهی، رئیس نظمیه تقاضای یک محل وسیع برای ایجاد زندان تهران را نمود. محلی که برای این کار در نظر گرفته شد قصر قاجار (حدفاصل سه راه زندان، پل سیدخندان، خیابان شریعتی و خیابان پلیس فعلی) بود که دارای ساختمان‌های قدیمی و وسیع و متروکه بود. این مجموعه که در سال ۱۱۶۸ خورشیدی ساخته شده بود، محل مناسبی برای ایجاد زندان تشخیص داده شد؛ و بین ارتش، مخابرات و زندان تقسیم گردید.


title: باغ‌موزه قصر

text: زندان قصر در تاریخ ۱۱ آذرماه ۱۳۰۸ به دست رضا شاه افتتاح گردید. فاز اولیه زندان که در آن زمان افتتاح شد ۱۹۲ اتاق بود با گنجایش ۸۰۰ زندانی. بعدها و تا زمان ساخت زندان اوین در دهه چهل، این زندان تنها زندان پایتخت بود. در این دوران زندان قصر توسعه زیادی پیدا کرد. پس از انقلاب اسلامی ایران این زندان محل حبس زندانیان غیر سیاسی بود.


title: باغ‌موزه قصر

text: در سال ۱۳۸۳ این زندان تعطیل شد و شهرداری شروع به تخریب بخش‌هایی از زندان نمود که با پی گیری کانون زندانیان سیاسی قبل از انقلاب با ثبت زندان به عنوان آثار ملی ایران در سازمان میراث فرهنگی از تخریب آن جلوگیری شد. البته در این میان تا قبل از ثبت محل، زندان زنان سیاسی تخریب شد.


title: باغ‌موزه قصر

text: نهایتاً در سال ۱۳۹۱ به وسیلهٔ شهرداری تهران براساس طرح معماری و ایده مفهومی تجربی معماری کلانشهر به باغ موزه تبدیل گردید و در تاریخ ۱۴ آبان ماه ۱۳۹۱ با حضور شهردار تهران و جمعی از هنرمندان برای بازدید عموم رسماً افتتاح گردید.


title: باغ‌موزه قصر

text: اولین زندانی زندان قصر، سازنده آن یعنی سرتیپ درگاهی بود. او تنها دو روز پس از همراهی رضا شاه در مراسم افتتاح زندان، در همان زندان محبوس گردید. سید جعفر پیشه‌وری، قوام‌السلطنه، صارم‌الدوله، صولت‌الدوله، عبدالحسین تیمورتاش، بزرگ علوی، علیمردان خان بختیاری، پنجاه و سه نفر و محمد فرخی یزدی و همچنین تقی ارانی برخی از زندانیان معروف این زندان هستند.


title: باغ‌موزه قصر

text: با اوج گرفتن اعتراضات مردمی به رژیم پهلوی نیز بسیاری از چهره‌های نام آشنای جمهوری اسلامی در سال‌های قیام، در زندان قصر محبوس بوده‌اند. آیت الله طالقانی، مهدوی کنی، محمدتقی شریعتی (پدر علی شریعتی)، اکبر هاشمی رفسنجانی، سید علی خامنه‌ای، مرتضی مطهری، باهنر، محمدجواد تندگویان، احمد احمد، مرضیه دباغ و عزت شاهی از این چهره‌ها هستند.


title: باغ‌موزه قصر

text: از زندانیان معروف پس از انقلاب می‌توان به امیرعباس هویدا و اغلب اعدام شدگان رژیم پهلوی اشاره کرد. (تنها چند تن از آن‌ها پیش از افتتاح مجدد زندان قصر در مدرسه رفاه اعدام شده بودند) از دیگر زندانیان این زندان را می‌توان پری بلنده، سیدمهدی بلیغ، اصغر قاتل و منوچهر آزمون نام برد.


title: باغ‌موزه قصر

text: تا پیش از انقلاب اسلامی ایران، بزرگترین و معروف‌ترین مورد فرار از زندان قصر، در زمان رضاشاه مربوط به سید فرهاد نامی از مخالفین رضا شاه بوده‌است. و در زمان محمدرضاشاه نیز معروفترین فرار مربوط به اشرف دهقان از مبارزین مسلح می‌باشد. اندکی پیش از وقوع انقلاب اسلامی ایران، درهای زندان قصر باز و دیوار آن توسط زندانیان تخریب شد. در میان خلاص شدگان از زندان، دو آمریکایی متهم به اختلاس نیز حضور داشتند که ماجرای فرار آن‌ها توسط نویسنده آمریکایی کن فالت نگاشته شد و فیلم فرار عقابها نیز از روی آن ساخته شد. سید فرهاد از اهالی روستای سه (soh) از توابع نطنز بود. در مورد او و دو نفر دیگر کتابی به نام سه مرد عجیب نوشته شده‌است. یکی از بزرگترین فرارهای تاریخ (از لحاظ تعداد نفرات) از این زندان صورت گرفته‌است. در روز یکشنبه ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ در میانه آشوب و به هم ریختگی ناشی از انقلاب، ۱۱۰۰۰ زندانی سیاسی و عادی و تعدادی اروپایی و آمریکایی از این زندان گریختند. در پی حمله مردم و حامیان مسلح آیت‌الله خمینی به زندان، زندانبانان گریختند و راه برای آزادی محبوسان هموار شد. پس از فرار افراد دربند، تظاهرکنندگان به داخل زندان ریختند و وارد انبار مهمات شده و مقادیر زیادی سلاح به دست آوردند.


title: باغ‌موزه قصر

text: محمد فرخی یزدی، شاعر سیاسی و پرآوازه ایرانی، غزلی گفته با مطلع «ای دژ سنگدل قصر قجر قاجار» که مفقود شده‌است. همچنین بزرگ علوی نیز در آثار خود به این زندان و خاطرات خودش از آن اشاره نموده‌است.


title: عمارت کلاه‌فرنگی رشت

text: عمارت کلاه فرنگی رشت مربوط به دوره قاجار است و در رشت، ضلع جنوبی پارک قدس (باغ محتشم) در کنار رودخانه گوهررود واقع شده‌است. مالک اصلی پارک اکبر خان بیگلربیگی از مالکان و حکم‌رانان قدیم گیلانی بوده‌است که پس از این پارک به دختر او به ارث رسید و باغ در مالکیت همسر و پسرعموی ایشان، صادق خان اکبر محتشم الملک ملقب به سردار معتمد از مالکین و حکمرانان قدیم گیلان در زمان مشروطیت بود و از این تاریخ به باغ محتشم شهرت یافت و بانی عمارت را ایشان می‌دانند. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: عمارت کلاه‌فرنگی رشت

text: عمارت کلاه فرنگی دارای ۴ طبقه است اما از بیرون به نظر می‌آید که ۳ طبقه دارد. طبقات اول و دوم هر یک دارای دو اتاق است و این اتاق‌ها هر یک به وسیله پنجره‌هایی نورگیری داخلی و تهویه مناسب را در فصل گرم سال فراهم می‌کنند. بلندترین اتاق این عمارت هشت‌گوش و از هر سو دارای پنجره‌هایی است که رو به باغ باز می‌شود و مصالح به کار رفته در آن آجر، چوب و گچ است.


title: عمارت کلاه‌فرنگی رشت

text: مصالح به کار رفته در بنا از جنس آجر و چوب بوده و بام آن به صورت خرپشته‌ای و پوشش آن از جنس سفال خمره‌ای تعبیه شده، که در زیر آن سفال‌هایی قرار گرفته‌اند که کار آن‌ها عایق بندی گرمایی و سرمایی ساختمان و نگهداری سفال می‌باشد. دور تا دور ساختمان در طبقه اول به صورت ایوان و در طبقه دوم به صورت بالکنی چوبی است، که ۶۸ ستون بالکن بام ساختمان را مهار کرده، دامنه ساختمان از سر شیرهایی چوبی ساخته شده که به صورت دو پوش است که برای جلوگیری از ریزش برف و باران به داخل ساختمان طول آن را بلند گرفته‌اند.


title: عمارت کلاه‌فرنگی رشت

text: باغ محتشم و عمارت کلاه فرنگی، در گذشته، از محلات کم تردد رشت بوده‌است و به همین علت محلی برای سکونت تابستانی حکمران و فرمان‌داران بود، اما با توجه به توسعه شهر و افزایش جمعیت و خیابان‌های ارتباطی در کنار این پارک جهت دسترسی به مرکز شهر و احداث بنای استانداری و شهرک بازی کودکان در ضلع غربی این پارک موجب شده تا این عوامل آرامش و سکوت محل و منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.


title: خانه مبصرالممالک صالح

text: خانه مبصرالممالک صالح مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، محله سرسنگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بیمارستان مرسلین

text: بیمارستان مرسلین مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان باستانی پاریزی ـ جنب شرکت فرش ایران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه آزاده

text: خانه آزاده، مربوط به دوره زندیه تا دوره قاجار است و در شهرستان شهرکرد، شهر چالشتر واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه حاج وکیل

text: قلعه حاج وکیل مربوط به اواخر دوره قاجار است که در شهر اراک و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه حاج وکیل

text: بانی این بنا در اصل یک شرکت تجاری انگلیسی (سویسی الاصل) به نام زیگلر بود که پس از انحلال، قسمتی از آن توسط یکی از متمولین شهر اراک به نام حاج محمد حسین میثمی وکیل خریداری شد و از آن پس به نام قلعه حاج وکیل شهرت یافت.


title: قلعه حاج وکیل

text: با توجه به اینکه شهر اراک در دوره قاجار یکی از مراکز مهم فرش ایران بود بسیاری از کمپانی‌های خارجی امتیاز تجارت فرش را در زمان ناصرالدین شاه بدست آوردند. گفته شده که در اراک، ۱۴ کمپانی تجارت فرش وجود داشت که برای در انحصار داشتن همه مراحل تولید فرش، شروع به ساخت مجموعه‌هایی در قسمت وسیعی از شرق شهر کردند. این مجموعه‌ها شامل کارگاه‌های رنگرزی، بافت فرش و محل مسکونی خارجی‌ها بود.


title: قلعه حاج وکیل

text: ساختمان فعلی بخش کوچکی از کل مجموعه اولیه است و قسمت وسیعی از آن با ساختمان‌های مسکونی محصور شده‌است. ساختمان آن شامل حیاط، ایوان، شبستان، قسمت همکف و بالاخانه است که در مساحت حدود ۹۰۰ متر مربع و در محوطه‌ای به مساحت ۳۸۰۰ متر مربع قرار دارد. بخش شمالی بنا برونگرا و بخش جنوبی آن نیمه درونگرا است. بخش‌هایی از خارج بنا و ستون‌ها به وسیلهٔ کاشی‌های لعابدار تزئیناتی وجود دارد و در داخل بنا تزئینات خاصی نیست.


title: قلعه حاج وکیل

text: ساختمان قلعه وکیل در سال ۱۳۷۰ به مالکیت میراث فرهنگی استان مرکزی در آمد و در تیر ۹۸ به موزه صنایع دستی و هنرهای سنتی استان مرکزی تبدیل شد.


title: مجموعه شهر تاریخی توس

text: شهر توس (با ارک وبرج وبارو) مربوط به سدهٔ ۲ ه.ق است و در شهرستان مشهد، بخش مرکزی، دهستان طوس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: موزه ایران باستان و کتابخانه ملی

text: موزهٔ ایران باستان و کتابخانهٔ ملی مربوط به دورهٔ معاصر است و در تهران، خیابان امام خمینی (تهران)، خیابان سی تیر واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: موزه ایران باستان و کتابخانه ملی

text: معمار این ساختمان آندره گُدار، معمار فرانسوی بوده‌است که در طراحی آن کاخ کسری در شهر تیسفون در دوران ساسانی را در ذهن داشته‌است. در فروردین ۱۳۱۳ آندره گدار (معمار، ایران‌شناس و مدیر عتیقیات یا همان اداره باستان‌شناسی وقت) طرح موزه را کامل و سپس از سال ۱۳۱۴ خورشیدی ساخت آن آغاز شد که در مدت دو سال عملیات ساختمانی آن به‌وسیلهٔ حاج عباسعلی معمار و استاد مراد تبریزی تکمیل شد و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی رسماً گشایش یافت.


title: موزه ایران باستان و کتابخانه ملی

text: نما و سردر ورودیِ موزه به‌شیوهٔ نمای ایوان کسری ساخته شد. («ایوان کسری» نام کاخ شناخته‌شدهٔ شهر تیسفون، پایتخت دولت ساسانی است که ایوان آن ۳۵ متر بلندی، ۵۰ متر پهنا و ۲۵ متر ژرفا دارد). رنگ آجرها نیز به همین منظور به رنگ سرخ تیره تعیین شده تا نمایانگر معماری عصر ساسانی باشد. بنای موزه حدود ۱۱٬۰۰۰ مترمربع است که ساختمان اصلی آن در سه طبقه ایجاد شده‌است.


title: موزه ایران باستان و کتابخانه ملی

text: در آغاز، طبقهٔ اول موزه به بخش ایران پیش از اسلام و طبقهٔ دوم موزه به بخش پس از اسلام اختصاص یافت. گسترش کاوش‌های باستان‌شناختی و ازدیاد روزافزون آثار در موزهٔ ایران باستان، موجب شد که این موزه طی چند مرحله، گسترش کمّی و کیفی یا درحد فاصل سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۷۰، علاوه بر تعویض ویترین‌های موزه، نوسازی سیستم گرمایشی و سیستم برقیِ موزه، واحدهایی تحت عنوان انبار و گنجینه در زیر موزه، ساخته و اضافه شد.


title: موزه ایران باستان و کتابخانه ملی

text: در سال ۱۳۷۵، آثار دوران اسلامی، رسماً از موزهٔ ایران باستان منفک و به ساختمان مجاور موزه، که ساختمان از سال ۱۳۳۷ ساخته شده‌بود، منتقل شد.


title: موزه ایران باستان و کتابخانه ملی

text: این ساختمان که در سال ۱۳۳۷ ساخته شده‌بود، در ابتدا با هدف احداث موزهٔ مردم‌شناسی مدنظر بود، که پس از انقلاب، با ایجاد سازمان میراث فرهنگی و تمرکز اشیاء باستانی در موزهٔ ایران باستان، طرح تغییر نام کلی موزه به «موزهٔ ملی ایران» و اضافه شدن موزه‌ای تحت عنوان «موزهٔ اسلامی» مطرح و اجرا شد که در نهایت در سال ۱۳۷۵ با گشایش رسمی موزهٔ دوران اسلامی، مجموعهٔ موزهٔ ایران باستان و موزهٔ دوران اسلامی، تحت عنوان «موزهٔ ملی ایران» رسمیت یافت.


title: آرامگاه کاشف‌السلطنه

text: آرامگاه محمد میرزا قوانلو ملقب به کاشف السلطنه (موزه تاریخ چای لاهیجان) مربوط به دوره معاصر است و در لاهیجان، خیابان کاشف شرقی نرسیده به سراه کشاورزی واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آرامگاه کاشف‌السلطنه

text: موزه لاهیجان یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان لاهیجان است که ابتدا به عنوان مقبره کاشف السلطنه مورد بازدید قرار می‌گرفت، با تکمیل ساختمان نیمه کاره مجاور آرامگاه و از سال ۱۳۷۵ به عنوان موزه تاریخ چای ایران مورد بهره‌برداری قرار گرفت.


title: آرامگاه کاشف‌السلطنه

text: این موزه از یک سالن اصلی دو طبقه، یک برج و دو فضای اداری شمالی و جنوبی تشکیل شده‌است. طبقه همکف از سالن اصلی بنا، به اسناد و مدارک مرحوم کاشف السلطنه و وسایل مربوط به چای و چاینوشی اختصاص داده شده و طبقه دوم بنا را ویترین‌ها و اقلام مردم‌شناسی تشکیل می‌دهند.


title: پیغمبریه

text: پیغمبریه مربوط به دوره صفوی است و در قزوین، جانب شرقی خیابان پیغمبریه و جنب مدرسه و مسجد پیغمبریه در غرب بنای چهل ستون قرار دارد و تاریخ ساخت بنا به دوران صفویه برمی‌گردد که در ادوار بعدی بازسازی و تکمیل گشته‌است و در سردر ورودی حیاط کتیبه‌ای وجود دارد که تاریخ اتمام بنا ۱۳۳۲ ذکر می‌نماید


title: پیغمبریه

text: این مکان را آرامگاه چهارتن از پیامبران بنی اسرائیل به نام‌های :سهولی، سلام، القیا و سلوم می‌دانند و به " چهار انبیاء " نیز معروف می‌باشد که گفته می‌شود آنان پیامبرانی می‌باشند که مژده میلاد مسیح را از اورشلیم به سوی شرق آورده بودند و از اسناد موقوفات صفویه برمی آید که این مکان در پایان قرن یازدهم هجری زیارتگاهی مورد احترام بوده و باغ‌هایی را بر آن وقف کرده‌اند. در تنها سندی که از این مجموعه وجود دارد، تنها در کتیبه مدرسه پیغمبریه، بازمانده از دوره صفویه با نام «مقام شریف» از آن یاد شده‌است


title: پیغمبریه

text: بنای فعلی پیغمبریه از آثار میرزا مسعود شیخ الاسلام می‌باشد. حرم در چهار جهت دارای چهار شاه‌نشین است و طرح آن در داخل به صورت بیست ضلعی است. در چهار جانب حرم چهار قوس بلند برپا گردیده که به کمک فیلپوش‌ها، طاق حرم را نگاه داشته‌اند. از جایی که قوس‌ها آغاز شده، دور تا دور حرم کتیبه‌ای گچ بری شده از سوره جمعه با رنگ طلایی روی زمینه لاجوردی به خط نسخ توسط شیخ علی سکاکی نوشته شده که از جمله آثار هنری بقعه به‌شمار می‌رود لازم است ذکر شود، علاوه بر چهار پیامبر نامبرده، مقبره امامزاده صالح بن حسن مجتبی نیز در همین مکان می‌باشد.


title: پیغمبریه

text: در دوره معاصر سر درب مقبره با دوبیتی از میرزا رحیم سامت که به عنوان تنها شعر سروده شده از این فقیه و مجتهد به جای مانده است ؛ تزیین شده‌است.


title: پیغمبریه

text: این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مسجد نو قمشه

text: مسجد نو قمشه مربوط به دوره صفوی است و در شهرضا، خیابان حکیم فرزانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تی تی کاروانسرا

text: تی تی کاروانسرا مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان سیاهکل، روستای بالارود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تی تی کاروانسرا

text: تی تی در زبان گیلکی به معنای شکوفه است. «تی تی خانم» همه یکی از شاهان صفوی است که این کاروانسرا را برپا کرد و از آن برای اقامتگاه مسافرانی که از سیاهکل و دیلمان به سوی طالقان می‌رفتند، بهره برده می‌شد. کاروانسرای تی تی از گونه کاروانسراهای برون شهری و دو ایوانی است که در هنگامه واپسین روزهای فرمانروایی کیائیان در سیاهکل ساخته شده است. عناصر به کار رفته در آن، میانسرا (حیاط مرکزی)، ورودی، هشتی، ایوان، قوس جناغی، تاق کلمبو و تاق گهوه‌ای و... است. در ساخت دیوارهای این کاروانسرا از قلوه سنگ و در تاق آن از آجر، ملات و ساروج استفاده شده است.• بازار هفتگی سیاهکل


title: مدرسه صدر خواجو

text: مجموعه صدر خواجو مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله خواجوی اصفهان ـ حاشیه خیابان چهارباغ خواجو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در این مجموعه حجره‌هایی وجود دارد که طلاب علوم دینی در آنها مشغول تعلیم و تعلم هستند. دارای ۴ ایوان و ۴ هشتی است.


title: مسجد جامع جورشر

text: مسجد جامع جورشر مربوط به دوره قاجار است و در جورشر، مرکز شهر لشت نشا از توابع شهرستان رشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل پونل

text: پل پونل مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان رضوان‌شهر منطقه پونل، رودخانه شفارود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بادگیر خانه رجبی

text: بادگیر خانه رجبی مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، میدان ابوذر غفاری ـ خیابان ابوذر غفاری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بادگیر خانه رجبی

text: خانه رجبی در حال حاضر توسط سرمایه گذار بخش خصوصی مورد بهره برداری قرار میگیرد


title: پل گازروبار

text: پل گازروبار مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان صومعه‌سرا، بین راه صومعه‌سرا و بازار جمعه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل لیشاوندان

text: پل لیشاوندان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان رشت، روستای لیشاوندان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع چالشتر

text: مسجد جامع چالشتر مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان شهرکرد، شهر چالشتر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در کتیبه سردر غربی مورخ به سال ۱۲۳۰ ش (۱۲۶۷ ق) ، نام میرزا اسماعیل کاشی پز اصفهانی، سازنده تزیینات سردر، دیده می شود


title: پل خشتی نال کیاشهر

text: پل خشتی نال کیاشهر مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان لاهیجان، بین روستای نال کیاشهر و لیالستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل خشتی نال کیاشهر

text: نال کیاشهر به معنی شهر دارای نی فرمانروا یا شهر باریک است. نال به معنی نی و کیاشهر یعنی شهر شاهی است.


title: میمون‌قلعه

text: میمون قلعه مربوط به دوره اواخر ساسانیان است که در دوره آل بویه از آن به عنوان قلعه نظامی استفاده می‌شده است، این بنا در شرق مقبره شاهزاده حسین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: میمون‌قلعه

text: میمون قلعه در جنوب شهر قزوین قرار دارد. این قلعه در دو طبقه با دهلیزهای عمود برهم و اتاق‌های جانبی ساخته شده است که گنبد میانیش فرو ریخته و بقایایی از ۸ برج آن باقی است. این قلعه بنایی است مربع شکل به ابعاد تقریبی ۷۰ در ۷۰ متر که از خشت‌های ۳۰ در ۳۰ سانتیمتر با ملاط شفته ساخته شده است. طبقه زیرین میمون قلعه از خاورتپه با سه تونل به باختر تپه منتهی می‌شود و یک تونل شمالی - جنوبی این تونل‌ها را به هم متصل می‌سازد. برخی از سفالینه‌های به دست آمده در قلعه نشان از کاربرد آن تا دوره ساسانیان و در دوران آل بویه دارد. بررسی‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که از طبقه پایینی که زیر زمین است به عنوان زندان استفاده می‌شده است.


title: خانه محمدیه

text: خانه محمدیه مربوط به اواخر دوره قاجار است و در سمنان، خیابان آیت الله طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آشیانه قدیمی فرودگاه قلعه مرغی

text: آشیانه قدیمی فرودگاه قلعه مرغی مربوط به دوره معاصر است و در فرودگاه قلعه‌مرغی تهران، غرب جوادیه راه‌آهن ـ خیابان قلعه مرغی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کلمه قلعه‌مرغی در آغاز پیدایش هواپیما در ایران و پیش از باب شدن واژه فرودگاه، به عنوان محل فرود و پرواز و نگهداری هواپیما به کار می‌رفته است و از این رو، این نام روی این محل مانده است.


title: تپه سنگ چخماق

text: تپه سنگ چخماق از جمله قدیمی‌ترین استقرارهای یکجانشین شناخته‌شدهٔ دورهٔ نوسنگی در شمال شرق ایران است و در ۸ کیلومتری شمال شاهرود واقع شده است. قدمت تپهٔ غربی به اواخر هزارهٔ هشتم و اوایل هزارهٔ هفتم و تپهٔ شرقی به اواخر هزارهٔ هفتم و نیمهٔ اول هزارهٔ ششم پیش از میلاد بازمی‌گردد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزادگان محمد و ابراهیم

text: بنای امامزادگان محمد وابراهیم مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در ۱۰ کیلومتری شرق اورمیه، بخش بکشلوچای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امامزاده علی بن جعفر

text: بقعه امامزاده علی بن جعفر مربوط به دوره صفوی است و در قزوین، خیابان طالقانی، محله ملک‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه ورثه بهبهانی

text: خانه ورثه بهبهانی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان احمداباد، کوچه خواجه نظام الملک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه اول حاج حسن غفوری

text: خانه اول حاج حسن غفوری مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان ابن سینا، کوچه مسجد صفا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: برج و باروی قدیمی (دامغان)

text: برج و باروی قدیمی (دامغان) مربوط به دوره قاجار است و در دامغان، محدوده قدیمی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه کهنه کند

text: تپه قلعه کهنه کند مربوط به دوره اشکانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بجنورد، ۵ کیلومتری غرب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: گنبد کوچک مهرآباد

text: گنبد کوچک مهرآباد مربوط به دوره ایلخانی است و در ۳ کیلومتری جنوب نیشابور (روبروی روستای شهمیر)، کنار جاده کاشمر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: بنای امامزاده محمد طاهر

text: بنای امامزاده محمد طاهر مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان بابل، روستای مشهد سرا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: رباط قلی

text: رباط قلی مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در شهرستان جاجرم،شهرسنخواست، بین روستاهای قلی و گازان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه سلطان سلیمان

text: بقعه سلطان سلیمان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تربت حیدریه، بخش جلگه زاوه، روستای سلطان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل خشتی نور

text: در سال های اخیر این پل موردتوجه مردم نبوده است و مردم بر روی دیوار آن نقاشی هایی انجام دادند و موجب خراب شدن این پل تاریخی شدند. پل خشتی نور مربوط به دوره قاجار است و در نور، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار و بازار نو

text: آب‌انبار و بازار نو مربوط به دوره قاجار است و در نیشابور، خیابان امام خمینی، بازار نیشابور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این آب‌انبار، «بزرگ‌ترین آب‌انبار ایران» نامیده شده است.


title: مسجد دودانگه

text: مسجد دودانگه مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ساری، بخش دودانگه، روستای علی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: سردابه یام

text: سردابه یام مربوط به اواخرقرن ۷ ه.ق است و در شهرستان خوشاب، بخش مشکان، روستای یام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آرامگاه جغتین

text: مقبره جغتین مربوط به سدهٔ ۸ هجری است و در شهرستان گناباد، روستای گیسور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آرامگاه عبدالرحمان گهواره گر

text: مقبره عبدالرحمان گهواره گر مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در بخش گلمکان شهرستان گلبهار، ، روستای نوزاد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده امینه خاتون

text: امامزاده آمینه خاتون مربوط به دوره تیموریان است و در قزوین، خیابان حمدالله مستوفی ملک آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه شیخ احمد غزالی

text: آرامگاه شیخ احمد غزالی مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در قزوین، خیابان شهید انصاری، کوچه امامزاده اسمعیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه سید کاظم اعرابی

text: خانه سید کاظم اعرابی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان ولی عصر، کوچه سلطان سنجر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه سید کاظم اعرابی

text: اصفهان خیابان ولیعصر کوچه شماره ۱۸


title: خانه سید کاظم اعرابی

text: هر ساله در دهه آخر ماه صفر از ساعت ۱۶ مراسم روضه خوانی با شکوهی که دارای حدود ۴ قرن سابقه می‌باشد برقرار است


title: حمام اوچدگان

text: حمام اوچدگان مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، محله اوچدگان، ضلع شمالی مسجد اوچدگان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه سرهنگ بخردی

text: خانه سرهنگ بخردی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان چهار باغ پائین، کوی مسجد آقا خادمی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: محله قدیمی ایرانشهر

text: محله قدیمی ایرانشهر مربوط به دوره قاجار است و در ایرانشهر، خیابان امام خمینی (ره) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه ابن بابویه

text: بقعه ابن بابَویه یا آرامگاه شیخ صدوق مربوط به دوره قاجار است و در ری، خیابان ابن بابویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه ابن بابویه

text: این مکان به مدفن شیخ صدوق منسوب است و گورستان ابن‌بابویه نیز پیرامون آن ساخته شده است.


title: خانه حکیم‌باشی ملاصدرا

text: خانه حکیم‌باشی ملاصدرا در شهرستان قم، روستای کهک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع بافق و مدرسه علمیه

text: مسجد جامع بافق و مدرسه علمیه مربوط به دوره قاجار است و در محله قدیمی بافق، خیابان مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار رستم گیو

text: آب‌انبار رستم گیو مربوط به دوره قاجار است و در یزد، حاشیه بلوار بسیج واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۱۸۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. با توجه به قرار گرفتن آن در حاشیه بلوار بسیح، این بنا تبدیل به جاذبه توریستی زیبایی شده‌است.


title: آب‌انبار رستم گیو

text: این آب‌انبار بر روی دشت صاف طبقات خاک رس قرار گرفته‌است. طراحی گنبد این آب‌انبار به شکل شلغمی بوده و با طرح سرو با استفاده از آجر فرش شده‌است. در کنار آن چهار بادگیر چهار طرفه بلند قرار گرفته‌است. این آب‌انبار دارای خزینهٔ بزرگ استوانه‌ای شکلی است که گنجایش نگهداری حدوداً ۲۳۰۰ متر مکعب آب را داراست. قطر دهانه این استوانه ۱۴ متر و عمق آن ۱۵ متر می‌باشد.


title: آب‌انبار رستم گیو

text: نوع آجر بکار رفته در ساخت این بنا، آجر فرشی معروف به آب‌انباری است؛ و از ملات ساروج برای ساختن آن استفاده شده‌است. تاق نما و سردر ورودی نیز منقوش کاری و کادربندی شده‌است.


title: آب‌انبار رستم گیو

text: زمان ساخت این آب‌انبار، اوایل سالهای جنگ جهانی دوم سال ۱۳۲۰ می‌باشد. عملیات ساخت آن، ۲ سال طول انجامیده است. تمام هزینه ساخت آن توسط رستم گیو که نماینده وقت زرتشتیان در مجلس شورای ملی بود انجام شد. معمار این بنای تاریخی استاد حاج محمد ابراهیم خرمشاهی است و نظارت بر ساخت آن را ارباب جمشید امانت بر عهده داشته‌است.


title: آب‌انبار رستم گیو

text: از دیگر ویژگی‌ها، این است که دارای دو دهانه است که دو محله زرتشتیان و مسلمانان که با فاصله ۲ کیلومتر دور از هم قرار داشتند، می‌توانستند از آن استفاده کنند.


title: آب‌انبار رستم گیو

text: با توجه به خشکیده شدن قناتها، این آب‌انبار نیز فاقد آب است و آب خانه‌ها از آب لوله کشی شهری تأمین می‌شود.


title: خانه رسولیان

text: خانه رسولیان مربوط به دوره قاجار است و در یزد، محله سهل بن علی، کوچه شهید صدوقی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مجموعه حجت‌آباد وزیر

text: مجموعه حجت آباد وزیر مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اشکذر روستای حجت آباد وزیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مدرسه قدیمی هدایت

text: مدرسه قدیمی هدایت مربوط به اواخر دوره قاجار است و در اورمیه، بافت قدیمی شهر، خیابان امام ـ کوچه امیرنظمی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد فرط

text: مسجد فرط مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در یزد، محله دارالشفاء، نزدیک دروازه مهریجرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: یخچال میبد

text: یخچال میبد مربوط به دوره صفوی است و در میبد، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه برونی

text: خانه برونی (دارالبرهان) مربوط به دوره ایلخانی است و در میبد، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه برونی

text: تا سی سال پیش خانهٔ برونی، خانه‌ای مسکونی بود که چند خانوار در آن زندگی می‌کردند. مالکیت خانه نیز در اختیار خانوادهٔ برهانی بود که


title: خانه برونی

text: نام خانه برگرفته از نام آن‌ها است.


title: خانه برونی

text: خانهٔ برونی یک بنای چهار ایوانی با حیاط مرکزی است که کشیدگی و تناسب رفیع آن تشخّص ویژه‌ای دارد. ایوان و ایوانچه‌های روبرو در حیاط


title: خانه برونی

text: از نظمویژه‌ای برخوردارند. نسبت‌های کشیده و مرتفع ایوان جنوبی را می‌توان به دوره ی مغول نسبت داد؛ اگرچه این دلیل به تنهایی کافی نیست.


title: خانه برونی

text: مشابه ایوان کشیده و مرتفع این خانه، در خانهٔ کدخدای بفروئیه، خانه ی حسینیان در یزد و خانه رفیعی‌های فیروز آباد دیده می


title: خانه برونی

text: شود. در خانهٔ رفیعی‌ها ساختار ایوان‌ها در حیاط مرکزی، هنوز حفظ شده‌است. خانه حسینیان یزد که ایرج افشار در یادگاری‌های یزد از آن به نام


title: خانه برونی

text: خانهٔ طاق بلند یا خانهٔ بزرگ یاد می‌کند ازخانه‌های مشهور با چنین ساختاری است.


title: خانه برونی

text: استاد پیرنیا که نخستین کسی است که به اهمیت خانهٔ حسینیان پی برد و به تحقیق و نقشه‌برداری آن پرداخت … این خانه را متعلق به شرف


title: خانه برونی

text: الدین حسین، بانی مدرسهٔ حسینیه می‌داند که در کوچهٔ حسینیان واقع بوده‌است و در اوایل سدهٔ هشتم هجری ساخته شده‌است.»


title: خانه برونی

text: ایرج افشار اعتقاد دارد این خانه، یکی از دو خانه ایست که در تاریخ جدید یزد به آن‌ها اشاره شده که یکی از آن‌ها در اوائل سدهٔ نهم هجری و


title: خانه برونی

text: دیگری در اوائل سدهٔ هشتم هجری ساخته شده‌است. او خانهٔ حسینیان را ساختهٔ سید شمس الدین محمد، بانی مدرسهٔ شمسیه می‌داند.


title: خانه برونی

text: روش دیگر در بررسی تاریخی، مقایسهٔ تطبیقی جزئیات بناست. از این منظر، خانهٔ برونی را می‌توان با دقت بیشتر تاریخ‌گذاری نمود. تقسیم‌بندی


title: خانه برونی

text: های ایوان در خانهٔ برونی، مشابه تقسیم‌بندی‌های ایوان خانهٔ حسینیان یزد، خانهٔ کدخدای بفروئیه، خانه‌ای در عقدا و بقعهٔ شیخ احمد در


title: خانه برونی

text: محلهٔ فهادان یزد است. بین نقوش ایوان خانهٔ برونی و تقسیم‌بندی‌های بقعهٔ شیخ احمد، شباهت بسیاری دیده می‌شود. از بقعهٔ شیخ احمد


title: خانه برونی

text: مستندات تاریخی بیشتری در دست است که تاریخ آن را نیمهٔ سدهٔ هشتم هجری بیان می‌کند.


title: خانه برونی

text: نقوش برجستهٔ بدنه‌ها در زیر گنبد بقعهٔ شیخ احمد، هم از نظر نقش مایه‌ها و هم از لحاظ روش ساخت، به آثار موجود در خانه برونی شباهت


title: خانه برونی

text: بسیار دارد.


title: خانه برونی

text: با تطبیق نقوش و تناسبات، می‌توان تزئینات ایوان‌های خانهٔ برونی را نیز به نیمهٔ سدهٔ هشتم هجری نسبت داد. مشابه تزئینات کف‌سازی اتاق


title: خانه برونی

text: چلیپا در خانهٔ برونی _ که کار باستان‌شناسی و مطالعه بر روی آن انجام شده‌است_ در مجموعهٔ شهدای فهرج به دست آمده و تاریخ آن با


title: خانه برونی

text: قید احتیاط ۷۵۰ ه.ق تخمین زده شده‌است. به گفته باستان‌شناس محقق شادروان عنایت الله امیرلو از این کف‌سازی نمونهٔ دیگری وجود ندارد.


title: خانه برونی

text: وی در شرح بنای شهدای فهرج می‌گوید:


title: خانه برونی

text: «کف بنا ترکیبی است از آجر و کاشی، آجرها به شکل شش ضلعی و کاشی‌ها مثلثی هستند. یک آجر همراه با شش کاشی مثلثی شکل، ستاره شش پری


title: خانه برونی

text: را ایجاد کرده‌است که نه تنها در معماری یزد بلکه در سراسر ایران تا این تاریخ سابقه نداشته‌است … با توجه به شواهد موجود احتمالاً تمام کف با


title: خانه برونی

text: این پوشش مفروش بوده‌است… تلفیق آجر و کاشی، استفاده از کاشی یک رنگ به خصوص آبی فیروزه‌ای و تلفیق آن با آجر نخودی رنگ از اوایل دورهٔ


title: خانه برونی

text: اسلامی مورد توجه معماران بوده‌است که به صورت اشکال هندسی در میان آجرهای قالب زده یا تراش دار به کار گرفته شده‌اند و نمونه‌های گوناگون آن


title: خانه برونی

text: را در مسجد دامغان، جامع قزوین، مسجد سین، مسجد ملک زوزن در خراسان و منار مدرسهٔ طبس و … می‌توان دید؛ ولی تمام مدارک و شواهد حکایت


title: خانه برونی

text: از کاربرد این تزئینات در نماسازی دارد و در کف بنا تنها از آجر استفاده شده و کاشی بیشتر در آستانه درگاه‌ها، محراب‌ها و سکوهای موجود در بنا


title: خانه برونی

text: به کار رفته است؛ بنابراین این شیوه تزئین را می‌بایست به گونه‌های تزئینات معماری ایران افزود و آن را تأییدی بر شکوفایی معماری یزد در قرن


title: خانه برونی

text: هشتم هجری دانست»


title: خانه برونی

text: از وضعیت تزئینات ایوان جنوبی پیداست که هم‌زمان با ساخت بنا به وجود نیامده و بنا پیش از تزئین ایوان جنوبی مدتی بدون پیرایه بوده‌است.


title: خانه برونی

text: در بخش‌هایی از طاق ایوان جنوبی خانه و بدنهٔ اصلی اتاق شاه نشین در زیر لایه اندود فعلی، خشت‌هایی در اندازهٔ ۲۸×۲۵×۶ سانتی‌متر و در


title: خانه برونی

text: دوره‌ای متاخرتر با خشت‌های ۲۲×۲۲×۵ سانتیمتر تعویض شده‌اند. هنگام مرمت تزئینات ایوان نیز، آثاری از دو طاقچهٔ اندود شده بدون هیچ شباهتی


title: خانه برونی

text: با تزئینات ایوان، در زیر لایهٔ اندود تزئینی به دست آمد که با خشت پر شده و سپس اندود منسوب به دوره ی ایلخانی بر روی آن کشیده شده


title: خانه برونی

text: بود. در واقع به نظر می‌رسد در این دوره ایوان وجود نداشته‌است.


title: خانه برونی

text: با توجه به آنچه آمد، دوره‌های مختلف دخل و تصرف در بنا را تا پیش از مرمت‌های دورهٔ فعلی، می‌توان به صورت زیر تقسیم کرد:


title: خانه برونی

text: دوره اول: پیش از نیمهٔ قرن هشتم، وجود ایوان مشخص نیست.


title: خانه برونی

text: دورهٔ دوم: شکل‌گیری ایوان بدون تزئینات.


title: خانه برونی

text: دورهٔ سوم:نیمهٔ قرن هشتم، تعمیر ایوان و ایجاد تزئینات گلی و کف‌سازی آجر و کاشی.


title: خانه برونی

text: دورهٔ چهارم:احتمالا قرن نهم، شکل‌گیری اتاق چلیپا و اجرای مقرنس گلی سقف این اتاق.


title: خانه برونی

text: دورهٔ پنجم:احتمالا قاجار، تعمیر بدنهٔ ایوان و اضافه کردن چند اتاق، ساخت طاقچه‌های جدید و به کارگیری گچ.


title: خانه برونی

text: از آنجا که تزئینات خانهٔ برونی هم‌زمان با مرمت و تعمیر ایوان در دورهٔ سوم حیات بنا به وجود آمده، می‌توان با قطع یقین گفت که تاریخ اوج


title: خانه برونی

text: تجمل و شکوه این بنا، در زمان ساخت تزئینات ایوان و احتمالاً در نیمهٔ سدهٔ هشتم بوده‌است. اما در بارهٔ اهمیت خاص بنا در محدودهٔ بیده نمی


title: خانه برونی

text: توان اظهار نظر قطعی کرد. این فرضیه که خانهٔ برونی در دوره‌ای هم‌زمان با تزئین و آرایش مجدد بنا و ایجاد ساختار فعلی اتاق چلیپا، کاربردی


title: خانه برونی

text: غیر مسکونی داشته‌است، نیز مطرح است.


title: خانه برونی

text: خانهٔ برونی از لحاظ تزئینات یکی از غنی‌ترین آثار تاریخی میبد است که انواع تزئینات معماری در آن به کار رفته‌است. تزئینات این خانه را می


title: خانه برونی

text: توان به چند گروه تقسیم نمود:


title: خانه برونی

text: در خانهٔ برونی بقایای دو پنجرهٔ گچی موجود است. یکی از پنجره‌ها کوچکتر از دیگری است و نقش ساده‌تری هم دارد، احتمالاً مربوط به دوره‌ای پس


title: خانه برونی

text: از تزئینات گلی است. این پنجره که حدود ۳۰ درصد آن باقی مانده، از ملات گچ و خاک ساخته شده، در بدنهٔ اتاق پشت ایوان شمالی قرار دارد و


title: خانه برونی

text: می‌توان اثر خط اندازی استاد کار را بر روی آن پیش از گیرش گچ مشاهده کرد.


title: خانه برونی

text: با توجه به این اثر، می‌توان تحلیل کرد که در ابتدا گچ به صورت تخته ریخته شده و پیش از گیرش کامل، حالت دونم، خطوط اصلی خط اندازی شده و


title: خانه برونی

text: سپس جزئیات طرح به صورت فی البداهه بر روی گچ اجرا شده‌است. مرحلهٔ آخر و پرداخت نهایی در حالت خشک انجام می‌شده‌است. در این شیوه گچ و مواد


title: خانه برونی

text: افزودنی باید به خوبی الک شده باشند تا در آن دانه‌های درشت وجود نداشته باشد. دانه‌های درشت در هنگام برش گچ مزاحمت ایجاد می‌کنند.


title: خانه برونی

text: پنجرهٔ بزرگتر که تنها بقایای لبهٔ آن در روزن نورگیر ایوان جنوبی باقی مانده، بسیار ظریف تر و ریز کار تر از نمونهٔ قبلی و است. به نظر


title: خانه برونی

text: می‌رسد این پنجره، طرحی توری مشابه بنای خدیجه خاتون و مسجد شاه ولی داشته‌است، و البته امکان دارد طرح آن در حاشیه ظریف و در وسط متفاوت


title: خانه برونی

text: بوده باشد. ضخامت این قاب پنجرهٔ گچی ۵/۱ تا ۲ سانتی‌متر است؛ و از گچ بسیار ریزدانه ساخته شده و مشخص است که در دوره‌ای، تا نیمه مسدود و


title: خانه برونی

text: با آجر بسته شده‌است؛ در سمت چپ بالای آن نیز اثر شکستگی و تعمیرات بدنه دیده می‌شود که احتمالاً همان شکستگی باعث آسیب دیدن پنجره شده‌است.


title: خانه برونی

text: متأسفانه ظریف بودن صالح و رانش‌های ساختار بنا باعث شده این پنجره فرو بریزد.


title: خانه برونی

text: همان‌طور که در بخش تزئینات معماری در میبد ذکر شده، این نوع پنجره از تزئینات مرسوم در میبد و یزد است که در خانهٔ کدخدای بفروئیه، خانهٔ


title: خانه برونی

text: حسینیان یزد، بقعهٔ دوازده امام (ع) یزد و خانه‌ای در محله کرم میبد دیده می‌شود. نمونه‌های این نقش هندسی در دو خانه در بیده دیده می‌شود و


title: خانه برونی

text: بقایای نمونه‌هایی با نقوش گیاهی در آن‌ها وجود دارد. شیوهٔ دیگر ساخت این نورگیرها ترکیب گچ با شیشه است که بیشتر در خانه‌های کاشان مشاهده


title: خانه برونی

text: شده‌است.


title: خانه برونی

text: در کف‌سازی بخش‌های راست و چپ اتاق شاه‌نشین خانهٔ برونی، ترکیب آجر شش ضلعی با کاشی سبز- آبی به چشم می‌خورد. این ترکیب به صورت گرهٔ


title: خانه برونی

text: شمسه ی شش در نواری وسط اتاق با کف‌سازی آجر مربع قطع شده‌است. آجرها ۲۰ سانتی‌متر قطر دارند و اندازهٔ میانگین هر ضلع کاشی‌های مثلثی ۹


title: خانه برونی

text: سانتی متراست. در این ترکیب بسیار زیبا که با مهارت نیز انجام شده لبهٔ کاشی‌ها یخ نخورده و زاویهٔ قائمه دارند. ضخامت کاشی‌ها در این کف


title: خانه برونی

text: دو سانتی‌متر است. نکتهٔ سؤال‌برانگیز قطع شدن این ترکیب زیبا در پای دیوارهای اتاق با اندود کاهگل است. جای پرسش است که این کف‌سازی که با


title: خانه برونی

text: چنین دقتی و در تناسب با مقرنس سقف و اضلاع اتاق اجرا شده، چرا این‌گونه قطع شده‌است؟


title: خانه برونی

text: یکی از نفیس‌ترین تزئینات موجود در خانهٔ برونی، مقرنس‌هایی است که زیر سقف اتاق شاه‌نشین جنوبی و در ایوانچهٔ شرقی حیاط باقی مانده‌است.


title: خانه برونی

text: ویژگی این مقرنس‌ها، توپر بودن آنهاست، این تزئینات همانند مقرنس‌های گچی اجرا نشده بلکه با شکل دادن به توده‌ای گلی و پرداخت نهایی آن


title: خانه برونی

text: باچند لایه گل نرمه، شکل مقرنس را پیدا کرده‌است.


title: خانه برونی

text: این شیوهٔ ساخت را می‌توان تا حدودی از کاربندی ایوانچهٔ شرقی، که بر اثر نفوذ رطوبت پوسته پوسته شده، تشخیص داد. در این قسمت چند لایهٔ


title: خانه برونی

text: کاهگل که بر روی هم قرار گرفته‌اند قابل تشخیص است. در این بخش میخ‌های چوبی در طبقات مقرنس زده شده و به جای لب تخته‌های گچی، از قطعات خشت


title: خانه برونی

text: برای سطوح عمودی استفاده شده‌است. خشت به کار رفته البته نازکتر از خشت معمولی و در واقع تختهٔ گلی است. این تخته‌ها به شکل دلخواه برش


title: خانه برونی

text: خورده و در پایه یا دیگر بخش‌های مقرنس به کار رفته‌اند. خشت‌ها بر روی پایهٔ چوبی سوار شده و فضای خالی پشت آن‌ها با گل پر شده‌است. در


title: خانه برونی

text: پرداخت نهایی، نیز اندود نرمهٔ کاهگلی بر روی مقرنس‌ها کشیده شده و نقوشی مشابه با نقوش خفیف برجستهٔ ایوان جنوبی و شمالی روی آن ایجاد


title: خانه برونی

text: شده‌است. خطوط تأکیدکننده‌ای که تقسیمات هندسی مقرنس‌ها را نشان می‌دهند نیز به همین شیوه کار را تکمیل کرده سپس پوستهٔ خاکستری روی


title: خانه برونی

text: تزئینات آمده‌است. در مقرنس‌های مدرسهٔ شاه ابوالقاسم یزد نیز چنین شیوه‌ای به کار رفته‌است.


title: خانه برونی

text: مهمترین بخش تزئینات خانهٔ برونی، نقش برجستهٔ گلی هستند. آثار این تزئینات که در اسپر و بدنه‌های ایوان جنوبی دیده می‌شوند، در ایوان شمالی


title: خانه برونی

text: نیز وجود داشته‌اند که بر اثر نفوذ باران، پس از ریزش طاق ایوان از بین رفته‌اند. اثر این تزئینات در بدنهٔ ایوان شرقی و غربی نیز دیده می


title: خانه برونی

text: شود. در یک تقسیم‌بندی شکلی این دسته از تزئینات را در خانهٔ برونی می‌توان به دو گروه تقسیم کرد:


title: خانه برونی

text: ۱. نقش برجسته‌های گلی با برجستگی و فرورفتگی کم و نقوش ساده، که بیشتر سطح ایوان با این دسته نقوش پوشانده شده‌است.


title: خانه برونی

text: ۲. نقش برجسته‌های گلی با نقوش پیچیده‌تر و فرورفتگی و برجستگی بیشتر که در قالب هفت لوح مستطیل شکل در بالای اسپر ایوان جنوبی دیده می‌شوند.


title: خانه برونی

text: گروه اول نقش برجسته‌ها، در ایوان شمالی نیز وجود داشته که اکنون اثر اندکی از آن مانده‌است. از گروه دوم، یعنی نقش برجسته‌ها ی با عمق بیشتر


title: خانه برونی

text: که مشابه گچبری هستند، آثاری در ایوان جنوبی برجا مانده‌است. این تزئینات، به دلیل ارزانی و همگن بودن با ساختار خشتی بنا بسیار قابل توجه


title: خانه برونی

text: است و بیشتر از گچبری یا آینه کاری و … در برابر تنش‌های بنا مقاومت می‌کند که دلیل آن انعطاف بیشتر کاهگل نسبت به گچ و کاشی و … است.


title: خانه برونی

text: نقش برجسته‌های گلی در برابر باران و رطوبت مقاومتی ندارند و به راحتی شسته می‌شوند. البته اجرای چنین نقوشی به خاکی با قابلیت شکل‌پذیری بالا


title: خانه برونی

text: ، همانند خاک میبد نیاز دارد. نمونه‌های این شیوه تنها در نقاط خشک و معماری کویری ایران دیده شده‌است.


title: خانه سیستانی (آرشام)

text: خانه سیستانی (آرشام) مربوط به دوره زند است و در بم، محله باغ خان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه آقازاده (ابرکوه)

text: خانه آقازاده و بادگیر آن مربوط به دوره قاجار است و در ابرکوه، محله دروازه، میدان ابرقو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. از سال ۱۳۹۳، اسکناس‌های ۲۰هزار ریالی با طرحی از نمای این خانه تاریخی در ایران منتشر شده‌است.


title: خانه آقازاده (ابرکوه)

text: این خانه متعلق به سید حسین ابرقویی است از ثروتمندان ابرکوه بوده‌است که ۸۲۰ مترمربع مساحت آن است.


title: خانه آقازاده (ابرکوه)

text: اتاق جنوبی خانه به صورت صلیبی و شکم دریده ساخته شده‌است و دارای حیاط مرکزی با حوض سنگی بزرگی است که در وسط حیاط قرار دارد. خانه در سه جبهه ساخته شده‌است تا ساکنان آن بر اساس شرایط آب و هوایی فصل‌های مختلف سال در بخش‌های مختلف آن ساکن شوند.


title: خانه آقازاده (ابرکوه)

text: بادگیر این خانه یکی از بادگیرهای اصیل و زیبای ابرکوه محسوب می‌گردد که ۱۸ متر ارتفاع دارد و مساحت آن ۱۸ مترمربع است و در دهانه بادگیر ۱۹ دریچه تنظیم هوا وجود دارد که با بادگیر دوم هماهنگی و ارتباط دارد. این بادگیر می‌تواند تنظیمات هوا را حتی در زمانی که هیچ بادی نمی‌وزد، انجام دهد. این بادگیر، برخلاف اکثر بادگیرها، دو طبقه است.


title: خانه آقازاده (ابرکوه)

text: کلاه‌فرنگی آن به صورت مقرنس‌کاری شده‌است و به نحوی طراحی شده‌است که نور آسان‌تر وارد خانه شود و فضای خانه روشن‌تر جلوه کند.


title: خانه صیفور قاسمی

text: خانه صیفور قاسمی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان مسجدحکیم ـ کوچه حکیم داوود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه علامه فانی

text: خانه علامه فانی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله جوباره ـ خیابان ولیعصر، کوچه سلطان سنجر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه لاری‌ها

text: خانه لاریها و بادگیر آن مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان امام خمینی، محله فهادان، مجاورعمارت کلاه فرنگی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه لاری‌ها

text: خانه لاریها شامل شش باب خانه با فضاهای کاملاً معماری ویژه خانه‌های کویری می‌باشد. این خانه در سال ۱۲۸۶ قمری ساخته شده مالک آن حاج محمدابراهیم لاری بوده‌است. سابقاً به عنوان خانقاه نعمت‌اللهی از آن استفاده می‌شد. مساحت آن حدود ۱۷۰۰متر وزیر بنائی معادل ۱۲۰۰متر مربع را داراست. درها، پنجره‌ها، ارسی‌ها و اتاقهای آئینه کاری و نقاشی شده آن یکی از نمونه‌های زیبا و عالی خانه‌های اعیانی قرن سیزدهم است. این مجموعه همجوار بناهای تاریخی چون مدرسه ضیائیه یا زندان اسکندر، بقعه سید گلسرخ و برج و با روی یزد است که جمعاً شش هزار متر مربع وسعت دارد خانه لاریها به شماره ثبتی ۱۸۳۷ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است.


title: خانه میرزاده

text: خانه میرزاده مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان امام خمینی (ره)، کوی فهادان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه منصوریان (قنادان)

text: خانه منصوریان (قنادان) مربوط به اواخر دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان احمدآباد ـ کوچه امامزاده اسماعیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: بنای فکری

text: خانه فکری (عمارت فکری، بنای فکری) یکی از آثار تاریخی بندرلنگه در استان هرمزگان واقع در در جنوب ایران است.


title: بنای فکری

text: این بنای تاریخی که یکی از ارزنده‌ترین خانه‌های بندرلنگه است، بیش از ۱۰۰سال قدمت دارد و مربوط به دوران قاجاریه است و در ابتدای شهر در محله پاکرتی واقع شده و در تاریخ با شماره ۱۸۳۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بنای فکری

text: در حال حاضر خانه فکری زیرنظر شهرداری بندرلنگه اداره می‌شود و پس از مرمت سال ۱۳۹۶ با استقبال اهالی شهر و گردشگران روبرو شده است.


title: بنای فکری

text: این بنا در اواخر دوران قاجاریه توسط یکی از تجار مشهور بندرلنگه به‌نام عبدالواحد فکری ساخته شد است.


title: بنای فکری

text: روزگاری خانه فکری، به عنوان مرکز تجارت و بازرگانی در بندرلنگه شهرت داشت به همین علت در ساخت این بنا دو بخش اندرونی و بیرونی برای اسکان خانواده فکری و پذیرایی از مهمانان و تجار در نظر گرفته شد.


title: بنای فکری

text: ساختمان عمدتاً از دو قسمت اصلی تشکیل شده است که مابین آنها حیاط بوده و این دو قسمت با حجره‌هایی پشت سرهم در کناره‌های حیاط، به یکدیگر مربوط می‌شوند. در قسمت جنوبی ساختمان نیز حیاطی دیگر قرار دارد که درب اصلی ورودی ساختمان پشت این درب است.


title: بنای فکری

text: این بنای تاریخی در حال حاضر تبدیل به دفتر میراث فرهنگی بندرلنگه شده است.


title: بنای فکری

text: خانه فکری با بادگیرهای بلند و زیبا و ویژگی‌های معماری چشمگیری که دارد یکی از الگوهای اصیل معماری جنوب ایران است.


title: بنای فکری

text: این بنا ۳۴۰۰مترمربع مساحت و ۱۲۰۰مترمربع زیربنا دارد و دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی، ۵ بادگیر، ۲ زیرزمین، ۲۵ اتاق، ۱۰سرویس بهداشتی و دو سرسرا است.


title: بنای فکری

text: سنگ، ساروج و گچ مصالح به‌کار رفته در ساخت خانه فکری است. سقف این بنا از تیرهای چوبی از جنس چندل آفریقایی، حصیرهای بافته شده از برگ درخت خرما و حصیرهایی از نی بافته شده با پوشش کاه‌گل است.


title: بنای فکری

text: قرار گرفتن خانه فکری در ارتفاع پنج متری از سطح زمین، وجود راهروها و بادگیرها با معماری ویژه، از دلایل تهویه و خنکی هوای داخل این خانه است.


title: بنای فکری

text: در سال ۱۳۹۶ پس از آسیب دیدن بخشی از سقف خانه فکری بر اثر بارندگی، اداره‌کل میراث فرهنگی هرمزگان با مرمت اضطراری این بنا، سقف و بخش‌هایی که دچار آسیب بیشتری شده بودند را مرمت کرد.


title: ساختمان کوشک

text: ساختمان کوشک مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره معاصر است و در تهران، میدان فردوسی ـ خیابان فردوسی ـ خیابان کوشک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: ساختمان کوشک

text: ساختمان کوشک محل استقرار مرکز مطالعات منطقه‌ای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی (وابسته به یونسکو) است.


title: خانه صولت

text: خانه صولت مربوط به اواسط دوره قاجار است و در ابرکوه، خیابان باهنر محله دروازه میدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه شهید رجایی

text: منزل شهید رجایی مربوط به دوره معاصر است و در تهران، خیابان ایران (خیابان عین الدوله سابق)، کوچه آجانلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه شهید رجایی

text: این مکان هم‌اکنون به موزه شهید رجایی تبدیل شده‌است.


title: خانه شهید رجایی

text: در این موزه آثار محمدعلی رجایی، اعم از میز و اتاق کار، وسایل شخصی، محل پذیرایی از میهمانان خارجی و محل زندگی وی به نمایش گذاشته شده‌است.


title: خانه شهید رجایی

text: خانه موزه شهید رجایی درمیدان بهارستان، خیابان مجاهدین اسلام، نرسیده به چهار راه آبسردار، خیابان شهید آجانلو، کوچه شهید میرزایی، پلاک ۶ قرار دارد.


title: خانه شهید رجایی

text: مسئول موزه: امید یزدانی دینانیhttps://web.archive.org/web/20170731110453/http://www.namasha.com/v/1sySel8b مصاحبه با مدیر خانه موزه شهید رجایی (آقای یزدانی)


title: مسجد ملا حسن

text: مسجد ملا حسن مربوط به دوره قاجار است و در خوی، خیابان انقلاب ـ داخل بافت بازار قدیمی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد ملا حسن

text: مسجد ملاحسن در قرن 12 هجری توسط احمدخان دنبلی ساخته و به نام ملاحسن شیخ الاسلام شهرت یافت.


title: خانه ذوالفقاری

text: خانه ذوالفقاری یا عمارت ذوالفقاری مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، خیابان طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه ذوالفقاری

text: این بنا در یکی از محلات قدیمی شهر زنجان موسوم به محله «دالان آلتی» در ضلع شمالی سبزه میدان و مسجد جامع قرار دارد. این بنا ساختمان مسکونی و اداری حکمران زنجان بوده و از مجموعه بناهای اندرونی و بیرونی و بخش‌های مختلفی تشکیل یافته بود. از این مجموعه در حال حاضر فقط عمارت بیرونی باقی‌مانده که به نام «عمارت محمود خان ذوالفقاری» معروف است. بنا به روایاتی این خانه توسط سردار اسعدالدوله (پدر محمود خان) دراواخر حکومت قاجار بنا گردیده و پس از وی محمودخان در آن اقامت داشته‌است. در گذشته این بخش از شهر زنجان محله اعیان‌نشین بوده و مجموعه بناهایی در سبک و الگویی همسان همچون خانه وزیری، خانه خدیوی، عمارت دارایی و… در این محل ساخته شده بود. بعد از انقلاب، عمارت ذوالفقاری مدت‌ها دراختیار یکی از نهادهای انقلابی بود و تا ثبت این بنا در فهرست آثار ملی کشور به دلیل متروک ماندن و عدم مراقبت‌های لازم آسیب فراوانی دید. در جریان توسعه و تعریض خیابان طالقانی دیوار و سردر ورودی بنا به‌طور کامل تخریب گردید. در سال‌های اخیر نیز با اجرای طرح‌های عمران شهری، آسیب زیادی به بنا وارد آمده‌است. از جمله با احداث خیابان زینبیه و عبور آن از داخل حیاط عمارت، قسمتی از عرصهٔ بنا از بین رفت و بخش عمده دیگر به پارک تبدیل شد. در سال ۱۳۷۹ میراث فرهنگی استان زنجان تصمیم به حفاظت و مرمت عمارت ذوالفقاری گرفت و در این راستا بنای مذکور در چندین مرحله مرمت و بازسازی گردید. با انتقال مجموعه آثار بدست آمده از معدن نمک چهر آباد در سال ۱۳۸۶ موزه موقت مومیایی‌ها در این مکان به وجود آمد و در سال ۱۳۸۸ اولین موزه باستانشناسی استان زنجان در عمارت ذوالفقاری افتتاح گردید.


title: خانه ذوالفقاری

text: عمارت ذوالفقاری در مرکز بافت کهن زنجان واقع شده‌است و به سبک بناهای اواخر دورهٔ قاجار ساخته شده‌است. سبک ساختمانی آن از بناهای گوتیک اروپایی گرفته شده‌است. کل مجموعه با پوشش شیروانی است. در بالای هسته مرکزی بنا، نورگیر زیبایی وجود دارد که به کلاه فرنگی معروف است. این بنا دارای سر در ورودی زیبای بود که با بی‌تدبیری مسئولان تخریب شد


title: خانه ذوالفقاری

text: در حال حاضر این عمارت تبدیل به موزهٔ سه تن از مردان نمکی شده‌است. بعد از گشایش این موزه سه جسد از چهار جسد برای بازدید عموم از موزه رختشویخانه زنجان به این مکان منتقل شدند. سر و پای چپ یکی دیگر از این مردان در موزه ملی ایران در تهران قابل بازدید است.


title: خانه سیگاری

text: خانه سیگاری مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان امام خمینی (ره)، روبروی امامزاده فاضل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد ریگ

text: مسجد ریگ مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، ضلع جنوبی خیابان قیام ، محله مصلی واقع گردیده است و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد مذكوردرسده هشتم هجری توسط معین الدین اشرف احداث گردید.


title: مسجد جامع شاهرود

text: مسجد جامع شاهرود مربوط به دوره ایلخانی - دوره قاجار است و در شاهرود، شمال محله بیدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد شامل یک شبستان اصلی و دو شبستان شرقی و غربی در مجاور آن است. مساحت مسجد ۴۵۰ متر مربع و شالودهٔ بنا از سنگ لاشه و گنبدها از خشت خام و پلان آن به صورت مستطیل و مشتمل بر ۹ گنبد است. در مجاورت مسجد و در ضلع شرقی آن، آب انبار قرار دارد.


title: مسجد میرزا تقی

text: مسجد میرزا تقی مربوط به دوره ایلخانی است و در همدان، حاشیه شرقی خیابان تختی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد نظر بیگ (حضرت علی)

text: مسجد نظر بیگ (حضرت علی) مربوط به دوره زند است و در همدان، بلوارهگمتانه، محله جولان، شرق تپه هگمتانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده ازناو

text: امامزاده ازناو یا امامزاده عین و غین مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان همدان، بخش فامنین ـ روستای ازناو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آب‌انبار اسدآباد

text: آب‌انبار اسدآباد مربوط به دوره صفوی است و در اسدآباد، ضلع شمالی خیابان فرهنگ، نزدیک آرامگاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مدرسه شیخ علیخان زنگنه

text: مدرسه شیخ علیخان زنگنه مربوط به دوره صفوی است و در تویسرکان، خیابان جولقان، جنب بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بند و سنگ نوشته آقا جان بلاغی

text: بند و سنگ نوشته آقا جان بلاغی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اسدآباد، بخش مرکزی، روستای آقاجان بلاغی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل شکسته خسروآباد

text: پل شکسته خسروآباد مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اسدآباد، بخش مرکزی، روستای خسروآباد در مسیربزرگراه کربلا و جاده اسدآباد-کنگاور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این پل بر روی رودخانه قره چای با چهار طاق بنا شده، جنس بنا آجری و از ملات ساروج استفاده شده‌است.


title: کاروانسرای تاج‌آباد

text: کاروانسرای تاج آباد مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بهار، بخش مرکزی، روستای رسول آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این کاروانسرا توسط زبیده خانم دختر ادیب و صوفی فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است.


title: پل فرسفج

text: پل فرسفج مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تویسرکان، بخش قلقل رود، روستای فرسفج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد شورین

text: مسجد شورین مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان همدان، روستای شورین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه میررضی‌الدین آرتیمانی

text: آرامگاه میر رضی الدین آرتیمانی مربوط به دوره معاصر است و در تویسرکان، حاشیه شهر و در انتهای خیابان شهدا و مجاور باغات جولستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آرامگاه باباطاهر (همدان)

text: آرامگاه باباطاهر عریان مربوط به دوره معاصر است و در همدان، میدان باباطاهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آرامگاه باباطاهر (همدان)

text: باباطاهر که حدوداً در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم می‌زیسته، از شعرا و عرفای بزرگ روزگار خویش است. او یکی از مشهورترین دوبیتی سرایان ایرانی است که گذشت زمان نتوانسته دوبیتی‌های شورانگیزش را که به زبان پهلوی سروده شده‌است از یادها بزداید. از بابا طاهر علاوه بر دوبیتی‌ها، آثار ادبی دیگری نیز به جا مانده‌است که از آن جمله می‌توان به دو قطعه، چند غزل، مجموعه کلمات قصار عربی و کتابی به نام سرانجام اشاره نمود. بابا طاهر در مجموعه کلمات قصار عربی، عقاید عرفانی خود را علم معرفت و ذکر و عبادت و وجد و محبت بیان کرده‌است که مشتمل بر ۴۲۰ ذکر عارفانه در پنجاه باب و همراه با خاتمه‌ای در موضوعات متفرقه است. کتاب سرانجام وی مشتمل بر دو بخش است که بخش نخست آن رساله‌ای است که با کلمات قصار در عقاید عرفاً و صوفیان و بخش دوم نیز رساله‌ای است به نام (الفتوحات الربانی فی اشارات الهمدانی) که گویا شارح آن جانی بیک همدانی است. در محوطه داخلی این آرامگاه ۲۴ دو بیتی بر روی ۲۴ قطعه سنگ زیبا حک شده و در قسمت پایین اطراف محوطه داخلی مزار نصب شده‌است. از باباطاهر علاوه بر دو بیتی‌هایش آثار ادبی دیگری نیز بجا مانده‌است که می‌توان به دو قطعه و چند غزل و کتابی با عنوان «سرانجام» اشاره کرد.


title: آرامگاه باباطاهر (همدان)

text: آرامگاه باباطاهر در شهر همدان در مرکز میدانی مستطیل شکل، زیبا، سرسبز، با گنبدی فیروزه‌ای منشوری شکل، بر قاعده‌ای هشت ضلعی بر بالای تپه‌ای کم ارتفاع قرار گرفته‌است. سقف آرامگاه کاشی کاری معرق می‌باشد. برج آرامگاه بر قاعده‌ای هشت ضلعی واقع شده که ارتفاع آن از سطح فوقانی تپه ۲۰/۳۵ متر و از کف خیابان ۲۵/۳۰ متر می‌باشد.


title: آرامگاه باباطاهر (همدان)

text: ستون‌های هشت‌گانه برج، قطعه سنگ مزار، کف و پله‌های آرامگاه از سنگ گرانیت حجاری شده‌است و بنای اصلی نیز به ابعاد۱۰ × ۱۰ متر با مجموعه‌ای از منشورها پوشیده شده و دارای مدخل‌های ورودی و منفذهای نور است.


title: آرامگاه باباطاهر (همدان)

text: نما و فرش بنای آرامگاه باباطاهر همدان از سنگ است و در داخل آن کتیبه‌هایی از کاشی وجود دارد.


title: آرامگاه باباطاهر (همدان)

text: در محوطه داخلی آرامگاه ۲۴دو بیتی از سروده‌های باباطاهر بر روی ۲۴ قطعه سنگ مرمرین نوشته و نصب شده‌است. دو لوحه برنجی نیز در محوطه داخلی نصب شده‌است که یکی از آنها اسامی هیئت مؤسس انجمن آثار ملی به هنگام ساختمان آرامگاه و دیگری نام برخی از شخصیت‌هایی است که در کنار بابا طاهر دفن شده‌اند. مساحت کل زیر بنای آرامگاه و باغ آن حدود ۸۹۶۵ متر مربع برآورد شده‌است. ترانه‌های شورانگیز بابا طاهر با لهجه دل‌پذیر لری سروده شده و ترجمان روح و قلب حساس و پر سوز این عارف گرانمایه است و اهل ذوق و حال را با جذبه خاصی تحت تأثیر و سحر خود قرار می‌دهد.


title: آرامگاه باباطاهر (همدان)

text: آرامگاه بابا طاهر بر فراز تپه‌ای در شمال باختری همدان قرار دارد. این بنا در طول قرون مختلف شاهد تخریب و بازسازی‌های متعدد بوده‌است. قدمت مقبره اصلی بابا طاهر به دوره سلجوقیان می‌رسد و در قرن ششم هجری یک برج هشت ضلعی آجری بر روی قبر بابا طاهر ساخته شد که بعدها بر اثر مرور زمان ویران شد. در زمان پهلوی اول از طرف شهرداری همدان بنای جدیدی به جای بنای قدیمی ساخته شد که مصالح آن بیشتر آجر بود. در جریان همین بازسازی، لوح کاشی مربوط به قرن هفتم هجری، که هم‌اکنون در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود، به دست آمد. بر روی این کاشی فیروزه‌ای رنگ، آیات قرآن مجید به خط کوفی برجسته نوشته شده‌است. احداث بنای جدید در سال ۱۳۴۴ خورشیدی با همت انجمن آثار ملی و شهرداری همدان و توسط مهندس محسن فروغی انجام شده‌است. این بنای تاریخی طی شمار ۱۷۸۰ در تاریخ ۲۱ اردیبهشت ۱۳۷۶ به ثبت آثار تاریخی و ملی ایران رسیده‌است. در اطراف بنای جدید فضای سبز وسیعی احداث شده‌است.


title: آرامگاه باباطاهر (همدان)

text: آرامگاه جدید، شاهکاری ممتاز و بدیع از معماری عصر جدید است که طرح اصلی آن تلفیقی از معماری قرن‌های هفتم و هشتم هجری و عصر حاضر است.


title: آرامگاه باباطاهر (همدان)

text: برخی از بزرگان و ادیبانی که در جوار مزار باباطاهر آرمیده‌اند:


title: یخچال شوکت‌آباد

text: یخچال شوکت‌آباد مربوط به دوره قاجار است و در ۳ کیلومتری جنوب شرقی بیرجند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه نهبندان

text: قلعه نهبندان مربوط به دوره اشکانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در نهبندان، بافت قدیم شهر واقع شده است. این بنا که به نام‌های شاهدژ و شاه دزد نیز نامیده می‌شد، بنایی دفاعی و نظامی است که به پادگان بزرگ شباهت دارد و طبق بررسی‌های انجام شده ظرفیت ۳ هزار نفر را داشته است. معماری ایرانی قلعه نهبندان منحصر به فرد می‌باشد زیرا سنگ‌های مورد استفاده در این قلعه بدون استفاده از هیچ نوع ساروج یا ملاتی، دیوارهای قلعه را ایجاد کرده‌اند. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه سورک

text: قلعه سورک، مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان کیار، روستای سورک واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سرآب قره‌دانه

text: تپه سرآب قره‌دانه مربوط به دوره نوسنگی - دوره اشکانیان است و در کرمانشاه، ۶ کیلومتری کوزران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.