title: میدان نفتی اهواز

text: حفاری این چاه در شهریور ۱۳۳۶ آغاز شد و در حین حفاری، قسمت فوقانی سازند آسماری در فروردین ۱۳۳۷ دچار فوران گردید، اما سرانجام در سال ۱۳۳۸ به عنوان چاه نفت آسماری، تکمیل شد و تولید از آن تا میزان ۳۵ هزار بشکه در روز افزایش یافت. در ابتدای تولید، فرآورش نفت در مجموعه‌های تفکیک سرچاهی به‌طور موقت صورت می‌گرفت، که با استمرار و افزایش تولید از چاه‌های این میدان، واحدهای بهره‌برداری پنج‌گانه فعلی (اهواز یک تا پنج) به مرور، احداث و در مدار فرآورش نفت و گاز قرار گرفتند. مخزن آسماری میدان نفتی اهواز در حال حاضر با تعداد ۲۹۰ حلقه چاه تولیدی، تزریقی و مشاهده‌ای و تولید ۶۲۰ هزار بشکه در روز، یکی از قدیمی‌ترین مخازن در دست بهره‌برداری و در عین حال بزرگترین مخزن نفتی ایران می‌باشد.


title: میدان نفتی اهواز

text: مخزن بنگستان میدان نفتی اهواز تقریباً در عمق ۳ هزار متری از سطح دریا قرار دارد، که سازندهای ایلام و سروک در این مخزن، حاوی ذخایر هیدروکربوری قابل‌توجه می‌باشند. مخزن بنگستان میدان اهواز در سال ۱۳۳۷ کشف گردید و بهره‌برداری از آن در سال ۱۳۵۰ آغاز شد. حجم ذخیره درجای اولیه نفت خام مخزن بنگستان میدان اهواز، بالغ بر ۳۷ میلیارد بشکه برآورد می‌شود.


title: میدان نفتی اهواز

text: با توجه به نقش مخزن بنگستان میدان اهواز، در مجموعه مخازن تحت مدیریت شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، پس از پایان جنگ ایران و عراق، حجم بسیار بالایی از فعالیت‌های حفاری چاه‌های جدید، بر روی این مخزن متمرکز شد و از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۸۳ با حفاری ۹۶ حلقه چاه جدید، مجموع چاه‌های تکمیلی در مخزن بنگستان میدان نفتی اهواز، به ۱۵۰ حلقه رسید. تا سال ۱۳۹۴ در مجموع شمار ۲۲۱ حلقه چاه نفت در مخزن بنگستان میدان اهواز حفاری و تکمیل شد و هم‌اکنون (سال ۱۳۹۵) با بهره‌برداری از ۱۸۲ حلقه چاه فعال تولیدی، ظرفیت تولید مخزن بنگستان میدان اهواز با در اختیار داشتن ۳ واحد بهره‌برداری و ۳ کارخانه نمک‌زدایی، به حدود ۱۸۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته‌است.


title: میدان نفتی اهواز

text: ذخایر گاز طبیعی موجود در مخزن خامی میدان اهواز نخستین بار در سال ۱۳۵۶ توسط شرکت آسکو کشف شد. وجود نفت خام در مخزن خامی میدان اهواز نیز در سال ۱۳۸۳ با حفاری چاه-۳۰۷ اهواز، در عمق ۵٫۱۵۸ متری، توسط شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب اثبات گردید. مخزن خامی میدان اهواز در افق داریان دارای ذخیره ۳۵۰ میلیون بشکه نفت درجا است، که بطور میانگین در حدود ۲۱۳ میلیون بشکه آن، قابل برداشت می‌باشد. حجم ذخیره درجای گاز طبیعی سازند فهلیان مخزن خامی میدان اهواز نیز بالغ بر ۵۲۰ میلیارد فوت مکعب برآورد می‌شود.


title: میدان نفتی اهواز

text: در سال ۱۳۵۶ ظرفیت تولید میدان اهواز ۱ میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه در روز بوده‌است. این میدان که از سال ۱۳۴۰ وارد مدار تولید شده، تا سال ۱۳۵۷ به‌طور تجمعی بالغ بر ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون بشکه نفت تولید نموده‌است. تعداد چاه‌های حفاری شده در این میدان تا سال ۱۳۸۸ در مجموع ۴۵۰ حلقه اعلام شد.


title: میدان نفتی اهواز

text: در میدان اهواز ۵ واحد بهره‌برداری برای فراورش نفت آسماری و ۳ واحد بهره‌برداری برای فراورش نفت بنگستان وجود دارد. واحدهای بهره‌برداری میدان اهواز در فاصله سال‌های ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۷ احداث و راه‌اندازی شده‌اند. در حال حاضر ظرفیت تولید نفت میدان اهواز ۸۰۰ هزار بشکه در روز و میزان تولید گازهای همراه نفت در این میدان نیز بیش از ۱۳ میلیون متر مکعب (معادل ۴۵۰ میلیارد فوت مکعب) در روز می‌باشد، که عملیات بهره‌برداری از آن، توسط شرکت نفت و گاز کارون انجام می‌شود.


title: میدان نفتی اهواز

text: میدان نفتی اهواز در استان خوزستان، در بخش مرکزی شهرستان اهواز، در جنوب غربی ایران، در منطقه فروافتادگی دزفول قرار دارد و دارای روند شمال‌غربی به جنوب‌شرقی، به موازات رشته کوه زاگرس می‌باشد. بطور متوسط طول میدان اهواز ۶۷ کیلومتر و عرض آن در حدود ۶ کیلومتر است. میدان نفتی اهواز از شمال با میدان نفتی رامین، از شرق با میدان نفتی مارون، از جنوب با میدان نفتی شادگان و میدان نفتی منصوری و از غرب با میدان نفتی آب تیمور و میدان نفتی سوسنگرد مجاور است. میدان اهواز ساختار تاقدیسی دارد و تقریباً از آخرین بخش‌های ناحیه چین‌خورده زاگرس به حساب می‌آید. این تاقدیس بر روی یک بالا آمدگی (هورست) که در طبقات قدیمی‌تر اتفاق افتاده‌است، قرار دارد و به صورت نابرجا در زیر تاقدیس سطحی اهواز، از سازند آغاجاری واقع است. تاقدیس اهواز کم و بیش متقارن می‌باشد. سطح این تاقدیس در سر سازند آسماری در حدود ۲۵۰۰ متری در زیر سطح دریا قرار دارد و این سازند در میدان اهواز، مرکب از ماسه سنگ و سنگ آهک می‌باشد و تخلخل متوسط آن برابر ۱۸ درصد است. نفت آسماری حدود ۳۲٫۶ درجه API، نفت ایلام ۲۹ درجه API و نفت سروک ۲۶ درجه API می‌باشد.


title: میدان نفتی اهواز

text: مجتمع بهره‌برداری شماره یک اهواز در سال ۱۳۴۱ در منطقه کریت، در فاصله ۳۰ کیلومتری از جنوب شرقی شهرستان اهواز، با ظرفیت اسمی ۶۰۰ هزار بشکه نفت خام در روز، احداث و راه‌اندازی شد. نفت خام ورودی این واحد از تعداد ۷۰ حلقه چاه مخزن آسماری و ۳۸ حلقه چاه مخزن بنگستان تأمین می‌شود. میزان نفت تولیدی روزانه از مخزن آسماری میدان اهواز معادل ۱۸۷ هزار بشکه و نفت خام تولید شده از مخزن بنگستان این بخش از میدان نیز به‌طور میانگین ۵۱ هزار بشکه در روز می‌باشد. همچنین روزانه ۳۰ هزار بشکه نفت از مخزن بنگستان میدان نفتی منصوری، از طریق واحد بهره‌برداری منصوری به این واحد منتقل می‌شود. در حال حاضر به‌طور متوسط روزانه ۲۷۰ هزار بشکه نفت فرآورش شده در مجتمع بهره‌برداری اهواز یک، از طریق خطوط لوله به پایانه صادراتی خارک و پالایشگاه آبادان منتقل می‌شود، همچنین گاز همراه تولیدی مرحله اول واحد بهره‌برداری اهواز ۱، به کارخانه ان‌جی‌ال ۶۰۰ و گاز تولیدی سایر مراحل نیز جهت فشار افزایی، به ایستگاه تقویت فشار گاز اهواز ۱ ارسال می‌گردد.


title: میدان نفتی اهواز

text: مجتمع بهره‌برداری شماره دو اهواز، در سال ۱۳۴۲ در فاصله ۵ کیلومتری از شمال شرقی اهواز، با ظرفیت اسمی ۴۷۵ هزار بشکه در روز احداث و راه‌اندازی شد. هدف از تأسیس این واحد، جمع‌آوری و فرآورش نفت خام تولیدی از مخازن آسماری و بنگستان میدان اهواز (بخش‌های ۲، ۳ و ۴) و چاه‌های فعال میدان نفتی آبتیمور بود. هم‌اکنون خوراک مورد نیاز این واحد در حدود ۲۰۲ هزار بشکه در روز نفت سبک، از تعداد ۶۱ حلقه چاه مخزن آسماری این بخش از میدان و ۵۰ هزار بشکه نفت سنگین نیز از ۵۰ حلقه چاه مخزن بنگستان تأمین می‌شود. در حال حاضر روزانه معادل ۲۷۲ هزار بشکه نفت فرآورش شده در واحد بهره‌برداری اهواز ۲ به پایانه صادراتی خارک و پالایشگاه تهران ارسال می‌شود، همچنین گاز همراه مرحله اول آسماری به کارخانه ان‌جی‌ال ۶۰۰، گاز سایر مراحل آسماری به ایستگاه تقویت فشار گاز اهواز ۲ و گازهای مراحل اول تا چهارم بنگستان نیز به پالایشگاه شیرین‌سازی کارون ارسال می‌گردد.


title: میدان نفتی اهواز

text: مجتمع بهره‌برداری شماره سه اهواز در سال ۱۳۵۱ در فاصله ۲۰ کیلومتری از شمال اهواز، با ظرفیت اسمی ۳۳۰ هزار بشکه نفت خام در روز راه‌اندازی شد. هم‌اکنون نفت خام ورودی این واحد ۱۴۴ هزار بشکه از ۵۱ حلقه چاه آسماری و ۵۰ هزار بشکه در روز، از ۴۳ حلقه چاه بنگستان تأمین می‌شود. ظرفیت تولید فعلی نفت این واحد حدود ۱۹۸ هزار بشکه در روز می‌باشد، که حدود ۱۴۷ هزار بشکه نفت آسماری و ۵۱ هزار بشکه نفت بنگستان می‌باشد. گاز همراه مرحله اول آسماری به کارخانه ان‌جی‌ال ۶۰۰ و گاز مراحل دوم، سوم و چهارم نفت آسماری نیز به ایستگاه تقویت فشار گاز اهواز ۳ منتقل می‌شود. گازهای مراحل اول تا چهارم نفت بنگستان نیز به تأسیسات شیرین‌سازی آماک ارسال می‌گردد.


title: میدان نفتی اهواز

text: مجتمع بهره‌برداری شماره چهار اهواز در سال ۱۳۵۴ در فاصله ۱۸ کیلومتری از شرق شهرستان اهواز، با ظرفیت اسمی ۲۷۵ هزار بشکه نفت خام در روز راه‌اندازی شد. نفت خام ورودی این واحد حدود ۱۲۸ هزار بشکه در روز، از تعداد ۵۰ حلقه چاه مخزن آسماری میدان اهواز تأمین می‌شود. نفت فرآورش شده این واحد به پایانه‌های صادراتی خارگ و پالایشگاه آبادان انتقال می‌یابد، گاز خروجی مرحله اول که در حدود ۷۰ میلیون فوت مکعب در روز می‌باشد، به کارخانه ان‌جی‌ال ۶۰۰ و گاز همراه مراحل دوم، سوم و چهارم نیز پس از فشار افزایی در ایستگاه تقویت فشار گاز اهواز ۵، جهت انجام عملیات نم‌زدایی و مایع‌گیری، به کارخانه گاز و گازمایع ۷۰۰ و ۸۰۰ منتقل می‌شود. ظرفیت تولید فعلی (سال ۱۳۹۵) این واحد ۱۲۸ هزار بشکه نفت در روز می‌باشد.


title: میدان نفتی اهواز

text: این مجتمع در سال ۱۳۵۶ در شمال غربی شهرستان اهواز با ظرفیت اسمی ۱۷۵ هزار بشکه نفت در روز راه‌اندازی شد. نفت خام ورودی به این واحد حدود ۲۹ هزار بشکه در روز، از ۳۴ حلقه چاه می‌باشد، که ۲۱ حلقه چاه آن مربوط به نفت آسماری و ۱۳ حلقه چاه دیگر مربوط به نفت بنگستان است. واحد بهره‌برداری اهواز ۵ چون کارخانه نمکزدایی ندارد، نفت چاه‌های نمکی این واحد به کارخانه نمک‌زدایی اهواز ۳ ارسال می‌شود، که نفت تولیدی از آن، پس از انجام فرایند نمک‌زدایی، به واحد بهره‌برداری اهواز ۳ منتقل و از آنجا به پایانه‌های صادراتی و بخشی دیگر نیز به پالایشگاه‌های داخلی فرستاده می‌شود. مقدار نفتی که از اهواز ۵ به نمکزدایی ۳ منتقل می‌شود، معادل ۲۳ هزار بشکه نفت نمکی آسماری و ۱۴ هزار بشکه نفت نمکی بنگستان در روز می‌باشد. ظرفیت تولید واحد بهره‌برداری اهواز ۵ در حدود ۲۹ هزار بشکه نفت در روز می‌باشد. گاز همراه مرحله اول این واحد به کارخانه ان‌جی‌ال ۶۰۰ و گاز مراحل دوم، سوم و چهارم، به ایستگاه تقویت فشار گاز اهواز ۵ ارسال می‌شود، که پس از فشار افزایی در این ایستگاه، محصول خروجی جهت انجام عملیات نم‌زدایی و مایع‌گیری، به کارخانه گاز و گازمایع ۷۰۰ و ۸۰۰ انتقال می‌یابد.


title: میدان نفتی آب تیمور

text: میدان نفتی آب تیمور از میدان‌های نفتی ایران است که در استان خوزستان و میان میدان نفتی منصوری و میدان نفتی سوسنگرد قرار دارد.


title: میدان نفتی آب تیمور

text: ساختار ساختمانی میدان آب‌تیمور در سال ۱۳۴۰ توسط شرکت اکتشاف و تولید نفت ایران، با انجام عملیات لرزه‌نگاری کشف شد و ۶ سال بعد، در سال ۱۳۴۶ با حفر چاه شماره یک آب‌تیمور، اقتصادی بودن برداشت نفت از مخزن بنگستان این میدان اثبات گردید. تولید از این میدان در سال ۱۳۷۰ با بهره‌برداری از ۲ حلقه چاه آغاز شد. طول این میدان ۲۳ کیلومتر و عرض آن ۶ کیلومتر است و بر مبنای محاسبات اولیه، حداقل نفت درجای میدان آبتیمور ۱۵ میلیارد بشکه تخمین زده می‌شود. میزان ظرفیت تولید نفت خام میدان آب‌تیمور ۶۰ هزار بشکه در روز است، که در مجموع از طریق ۵۰ حلقه چاه، از مخازن ایلام (۲۹ حلقه چاه) و سروک (۲۱ حلقه چاه) این میدان، تولید نفت صورت می‌گیرد. نفت خام تولیدی چاه‌های این میدان، در واحد بهره‌برداری آبتیمور جمع‌آوری شده و پس از فرآورش، به مجتمع بهره‌برداری اهواز۳ و از آنجا نیز به پالایشگاه تهران ارسال می‌شود. میدان نفتی آبتیمور از میادین متعلق به شرکت ملی نفت ایران و تحت مدیریت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است، که عملیات تولید از آن توسط شرکت بهره‌برداری نفت و گاز کارون انجام می‌گیرد.


title: استن لی

text: استنلی مارتین لیبر (؛ زادهٔ - درگذشتهٔ ) معروف به استن لی نویسنده، و منتشرکننده کتاب‌های کمیک (مارول)، بازیگر، تهیه‌کننده و مجری تلویزیونی اهل آمریکا بود.


title: استن لی

text: او به همراه چند هنرمند دیگر از جمله جک کربی و استیو دیتکو، شخصیت‌های کمیک محبوب زیادی از جمله مرد عنکبوتی، مرد آهنی، هالک، ثور، دردویل، دکتر استرنج، مردان ایکس و چهار شگفت‌انگیز را خلق کرده بود. وی حضوری تک‌جلوه در تمام فیلم‌هایی داشت که برگرفته از کتاب‌های کمیک او بودند. وی از سن هفده سالگی در عرصه کمیک فعالیت داشت، اما تا چهل سالگی شهرتی کسب نکرد، در سال ۱۹۶۱ در دوره ای موسم به سن چهل سالگی توانست به همراه همکار خود جک کربی اولین مخلوق معروف خود یعنی چهار شگفت‌انگیز را خلق کند و پس از آن توانست به سرشناس‌ترین چهره عرصه کمیک بوک تبدیل شود. او در تمام فیلم‌های دنیای سینمایی مارول تابحال کمئو یا همان حضور افتخاری داشته‌است. از وی به عنوان پدر مارول یاد می‌شود.


استن لی


title: منطقه رشته‌کوه‌های آبی

text: پهنه رشته‌کوه‌های آبی در کوه‌های آبی نیو ساوت ولز، استرالیا و در ۱۸۰ کیلومتری سیدنی قرار دارد.این منطقه شامل ۱۰۳۰۰ کیلومتر مناظر جنگلی بر روی فلات‌های شنی واقع است. این منطقه شامل بیابان‌های وسیعی است که اندازه آنها در حدود یک سوم وسعت بلژیک یا دو برابر وسعت برونئی است. این منطقه شامل سطوح طبقاتی ناهموار، صخره‌ای عمیق، دره‌های دست نیافتنی، رودها و دریاچه‌هایی است که زندگی در آنها جریان دارد. گیاهان و حیوانات خاصی که در این منطقه طبیعی زندگی میکنند، مربوط به یک داستان فوق العاده و قدیمی استرالیایی با موضوع تنوع در حیات هستند. این داستان تکامل تدریجی نوعی خاصی از پوشش گیاهی اکالیپتوس استرالیایی و گیاهان و حیوانات وابسته به این پوشش است.


title: میدان نفتی بی‌بی‌حکیمه

text: میدان نفتی بی‌بی‌حکیمه از میدان‌های نفتی ایران است، که در محدوده شهرستان گچساران قرار دارد. این میدان با طول ۷۰ کیلومتر و عرض ۵ کیلومتر، در جنوب میدان نفتی گچساران مستقر می‌باشد.


title: میدان نفتی بی‌بی‌حکیمه

text: میدان بی‌بی‌حکیمه در سال ۱۳۴۱ توسط شرکت اکتشاف و تولید نفت ایران کشف شد و در همان سال نیز به بهره‌برداری رسید. ظرفیت تولید نفت خام این میدان در حال حاضر ۱۲۰ هزار بشکه در روز است. این میدان دارای مخازن آسماری، بنگستان و خامی می‌باشد، که مخزن خامی آن از سازندهای فهلیان، گدوان و داریان تشکیل شده‌است. میدان بی‌بی‌حکیمه از میادین تحت مدیریت شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران است، که از شرکت‌های تابعه شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب می‌باشد.


title: پارک ملی پورنولولو

text: پارک ملی پورنولو منطقه ای با وسعت 2397 کیلومتر مربع در شمال شرقی استرالیای غربی و جنوب غربی شهر داروین که سال 2003 به سبب داشتن صخره های و گنبدی شکل در فهرست یونسکو ثبت شد.این صخره ها به دو دسته صخره های نارنجی و خاکستری تقسیم می شود


title: محمود جبرئیل

text: محمود جبرئیل (زاده در بنغازی – درگذشته در قاهره) سیاستمدار لیبیایی، نخست‌وزیر غیر رسمی لیبی (از ۲۳ مارس ۲۰۱۱)، رئیس سیاست خارجی، و ریاست هیئت اجرایی شورای ملی انتقالی لیبی بود.


title: محمود جبرئیل

text: محمود جبرئیل در ۵ آوریل ۲۰۲۰، بر اثر ابتلا به بیماری کروناویروس ۲۰۱۹ در سن ۶۷ سالگی درگذشت.


title: محمود جبرئیل

text: وی به سال ۱۹۷۵ در رشتهٔ اقتصاد و علم سیاست از دانشگاه قاهره فارغ‌التحصیل شد و در سال ۱۹۸۰ دکترای خود را در رشتهٔ علم سیاست از دانشگاه پیتسبورگ آمریکا دریافت کرد.


title: محمود جبرئیل

text: او چندین کتاب در مورد «برنامه‌ریزی استراتژیک» منتشر کرده و به آموزش بسیاری از سران کشورهای عربی پرداخته است. در سال ۲۰۰۷ به ریاست «هیئت ملی ترویج سیاست‌های آزادسازی و خصوصی‌سازی برای توسعهٔ اقتصادی» گمارده شد و در سال ۲۰۱۰ از این سمت کناره گرفت. وی از کنشگران پروژهٔ «چشم‌انداز لیبی» برای تأسیس دموکراسی در لیبی بود.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: میدان نفتی رگ‌سفید از میدان‌های نفتی جنوب‌غربی ایران است، که در مرز میان دو استان خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد و در فاصله ۱۵۰ کیلومتری از جنوب‌شرقی اهواز مستقر می‌باشد.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: میدان رگ‌سفید در سال ۱۳۴۳ کشف شد. این میدان پس از میدان نفتی پازنان، دارای بزرگترین حجم کلاهک گازی، در میان میدان‌های نفتی ایران است. حجم ذخیره درجای نفت خام میدان رگ‌سفید بالغ بر ۱۶ میلیارد بشکه (۴ میلیارد بشکه قابل برداشت) برآورد می‌گردد و میزان ذخیره درجای گاز طبیعی این میدان نیز در حدود ۵۴ تریلیون فوت مکعب تخمین زده می‌شود. میدان رگ‌سفید از میدان‌های تحت مدیریت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است. هم‌اکنون ظرفیت تولید نفت خام میدان رگ‌سفید به‌طور متوسط معادل ١٨٠ هزار بشکه در روز می‌باشد، که روزانه معادل ۱۲۰ هزار بشکه توسط شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری و ۶۰ هزار بشکه در روز توسط تأسیسات شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران تولید می‌شود.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: مخزن آسماری میدان رگسفید در سال ۱۹۵۱ (معادل ۱۳۳۰) توسط عملیات زمین‌شناسی سطح‌الأرضی کشف شد. این میدان در فاصله سالهای ۱۹۵۷ تا ۱۹۶۳ توسط شرکت نفتی آمریکایی؛ اکسون تحت مطالعات ژئوفیزیکی قرار گرفت و سرانجام وجود ذخایر نفت و گاز میدان رگ سفید، در سال ۱۹۶۴ (معادل ۱۳۴۳) با حفاری چاه اکتشافی رگ‌سفید-۱ به اثبات رسید. در پی اثبات ذخایر نفت و گاز در این میدان، بلافاصله پروژه‌های احداث تأسیسات صنعتی و جانبی مورد نیاز و خطوط لوله انتقال نفت بر فراز این میدان آغاز گردید.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: دو سال بعد، در سال ۱۳۴۵ با راه‌اندازی تأسیسات و تکمیل خطوط‌لوله، بهره‌برداری نفت خام از میدان رگ‌سفید آغاز شد. هم‌اکنون ظرفیت تولید نفت این میدان ١٨٠ هزار بشکه در روز می‌باشد. میدان رگ‌سفید از میدان‌های تحت مدیریت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب می‌باشد، که عملیات بهره‌برداری از بخش غربی آن توسط شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری (۱۲۰ هزار بشکه در روز) و تولید از بخش شرقی این میدان توسط شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران (۶۰ هزار بشکه در روز) انجام می‌گیرد.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: میدان نفتی رگ سفید طاقدیسی بومرنگ شکل، با ابعاد ۵۵ کیلومتر طول و ۷ کیلومتر عرض می‌باشد، که در جنوب غربی ایران، در منطقه‌ای میان دو استان خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد مستقر می‌باشد. میدان رگ‌سفید دارای سه لایه هیدروکربوری بنام‌های سازند آسماری، گروه بنگستان و گروه خامی می‌باشد، که از مخازن آسماری و بنگستان این میدان، تولید نفت انجام می‌گیرد. مخزن آسماری میدان رگ سفید در سال ۱۳۳۰ توسط عملیات زمین‌شناسی سطح‌الأرضی کشف شد. این میدان در فاصله سالهای ۱۹۵۷ تا ۱۹۶۳ توسط شرکت اکسون تحت مطالعات ژئوفیزیکی قرار گرفت و در نهایت وجود ذخایر اقتصادی نفت و گاز میدان رگ سفید، در سال ۱۳۴۳ با حفاری اولین چاه نفت، به اثبات رسید.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: میدان رگ‌سفید از جنوب‌شرقی با میدان نفتی بی‌بی‌حکیمه، از شمال‌شرقی با میدان نفتی پازنان، از شمال‌غربی با میدان نفتی رامشیر و از جنوب‌غربی با میدان‌های نفتی زاغه، هندیجان و بهرگانسر همجوار است.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: میدان نفتی رگ سفید از نظر میزان ذخایر، یکی از میدان‌های بزرگ نفتی ایران بشمار می‌آید. میزان نفت درجای اولیه میدان رگ سفید معادل ۱۶٫۵ میلیارد بشکه تخمین زده می‌شود، که با تکنولوژی فعلی، در حدود ۴٫۵ میلیارد بشکه از آن قابل برداشت می‌باشد. حجم ذخیره درجای گاز موجود در مخازن این میدان، بر اساس آخرین مطالعات مخزن، در حدود ۵۴ تریلیون فوت مکعب برآورد می‌شود، که در حدود ۸ تریلیون فوت مکعب آن قابل برداشت می‌باشد.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: نخستین چاه اکتشافی در میدان رگ‌سفید، در سال ۱۳۴۳ حفاری شد و تولید از این میدان نیز از سال ۱۳۴۵ آغاز گردید. میزان تولید تجمعی نفت و گاز این میدان از ابتدای بهره‌برداری در سال ۱۳۴۵ تا پایان سال ۱۳۷۹ (کمتر از ۴ دهه) بترتیب معادل ۱٫۵ میلیارد بشکه نفت خام و در حدود ۹۷۰ میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی، گزارش شده‌است، که سهم مخازن آسماری و بنگستان از تولید تجمعی این میدان بترتیب ۱٫۲ میلیارد بشکه و ۲۹۱ میلیون بشکه (تا پایان سال ۱۳۷۹) می‌باشد.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: تا انتهای سال ۱۳۸۱ تعداد چاه‌های حفاری شده در این میدان ۱۰۵ حلقه گزارش شد، سال ١٣٨۶ به ١١٩ حلقه افزایش یافت و از سال ١٣٩١ تعداد چاه های حفر شده در میدان رگسفید از مرز ۱۳۰ حلقه فراتر رفت. هم‌اکنون (۱۳۹۷) شمار چاه‌های حفاری شده در این میدان بیش از ۱۵۰ حلقه می‌باشد.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: در حال حاضر (۱۳۹۶) ظرفیت تولید نفت این میدان ١٨٠ هزار بشکه در روز می‌باشد. میدان رگ‌سفید از میدان‌های تحت مدیریت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب می‌باشد، که عملیات بهره‌برداری از بخش غربی آن توسط شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری (۱۲۰ هزار بشکه در روز) و تولید از بخش شرقی این میدان توسط شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران (۶۰ هزار بشکه در روز) انجام می‌گیرد.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: تأسیسات صنعتی مستقر در میدان نفتی رگ‌سفید؛ به دو ناحیه رگ‌سفید-۱ و رگ‌سفید-۲ تفکیک می‌گردد. ناحیه رگسفید-۱ که نیمه شمال غربی میدان را پوشش می‌دهد، تحت مدیریت شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری می‌باشد. تأسیسات بخش جنوب شرقی این میدان که ناحیه رگسفید-۲ نام دارد، توسط شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران اداره می‌شود. علاوه بر تأسیسات مستقر در دو ناحیه رگسفید-۱ و رگسفید-۲ تعداد ۱۴ مجموعه تفکیک‌گر سرچاهی نیز در این میدان موجود است. بخشی از گازهای همراه تولیدی این میدان، به کارخانه گاز و گازمایع ۱۳۰۰ واقع در سیاهمکان منتقل می‌گردد. کلیه متعلقات و تأسیسات صنعتی مستقر در میدان رگ سفید متعلق به شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب می‌باشند.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: در تاریخچه حفاری چاه‌های نفت و گاز مستقر در میدان رگ‌سفید، تاکنون ۵ فوران گزارش شده است، که در پی آن چاه‌های شماره ۲، شماره ۳، شماره ۳۳، شماره ۱۲۰ و چاه شماره ۱۴۷ دچار فوران شدند.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: در سال ۱۳۴۴ در حال راندن لوله‌های جداری به دلیل خرابی شیر یک‌طرفه دیفرنشیال و سیال حفاری از دالیز به داخل لوله‌های جداری برگشته و موجب کاهش فشار ته چاه به میزان ۸۰۰ psi و متعاقبا جریان چاه گردید.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: دومین فوران در سال ۱۳۴۵ در زمان حفاری چاه شماره ۳ در میدان رگ‌سفید و در اثر هرزروی کامل و عدم پرکردن و بستن چاه روی داد. مهار این چاه حدود هشت ماه به طول انجامید.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: سومین فوران چاه در میدان نفتی رگ‌سفید، مربوط به سال ۱۳۵۴ و در زمان فعالیت شرکت خاص خدمات نفت ایران (به‌اختصار: آسکو) می‌باشد، که در هنگام حفاری چاه شماره ۳۳ رگ‌سفید توسط دستگاه حفاری شرکت آر‌ان‌بی رخ داد. در این حادثه که در هنگام عملیات حفاری توسعه‌ای در این میدان به وقوع پیوست، در پی آتش گرفتن چاه مذکور، دکل حفاری به کلی در آتش سوخت.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: در ۲۶ فروردین ۱۳۹۲ چاه شماره ۱۲۰ رگ سفید متعلق به شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، در حین عملیات حفاری توسط دستگاه حفاری ۵۱ فتح متعلق به شرکت ملی حفاری ایران، در عمق ۲ هزار و ۴۰۳ متری و در سازند آسماری، با هرزروی سیال داخل سازند همراه شد، که با غلبه فشار گاز بر ستون سیال حفاری در حین بالا آمدن لوله‌ها و نشتی گاز در شیرهای جانبی جریان پیدا کرد و باعث فوران شد. در نهایت با تزریق سیال حفاری به درون چاه و ایمن‌سازی، چاه مذکور بدون تلفات انسانی، کنترل شد.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: در هفتم آبان ماه ١٣٩۶ در هنگام عملیات حفاری چاه شماره ١۴۷ رگ‌سفید، توسط دکل شماره ۹۵ فتح، متعلق به شرکت ملی حفاری ایران، در زمان انجام عملیات لوله‌بالا، چاه مذکور فوران کرد، که در پی آتش گرفتن دستگاه حفاری ۹۵ فتح، دو نفر از نیروهای این شرکت، جان خود را از دست دادند. فوران این چاه، در مجموع ۵۷ روز به طول انجامید و سرانجام در تاریخ ۵ دی ۱۳۹۶ مهار شد.


title: میدان نفتی رگ‌سفید

text: عملیات کنترل فوران چاه ١۴٧ رگ‌سفید توسط شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، با کشتن چاه از عمق و از طریق حفاری چاه انحرافی مهار گردید، که از نظر زمان‌بندی عملیات اجرایی و پشتیبانی، عملیات حفاری و کنترل فوران، در نوع خود رکوردی در تاریخ مهار فوران چاه‌های نفت و گاز در دنیا به شمار می‌آید.


title: کراش بش

text: کراش بش یک بازی ویدئویی به سبک پارتی گیم است که توسط یوروکام توسعه یافته و به‌وسیلهٔ سونی کامپیوتر انترتینمنت برای کنسول پلی‌استیشن منتشر شده‌است. "کراش بش" نخستین عنوان ارائه شده در سبک پارتی گیم و پنجمین قسمت در مجموعه بازی‌های "کراش باندیکوت" به‌شمار می‌رود. نخستین انتشار بازی، در ۶ نوامبر ۲۰۰۰ در آمریکای شمالی بود و در ۱ دسامبر ۲۰۰۰ و ۱۴ دسامبر ۲۰۰۰ در مناطق اروپا و ژاپن نیز عرضه شد.


title: کراش بش

text: کراش بش، نخستین بازی کراش باندیکوت در این سری محسوب می‌شود که شرکت ناتی داگ سازنده آن نبود. این بازی، نخستین بازی از این سری در سبک بازی‌های پارتی گیم بود و گیم‌پلی آن، از تعداد زیادی بازی کوتاه تشکیل می‌شود که تا ۴ بازیباز می‌توانند با انتخاب یکی از ۸ شخصیت قابل انتخاب، به انجام بازی بپردازند. همچنین بازی، دارای یک روند داستانی نیز بوده و بازیباز با انجام مینی‌گیم‌ها، مراحل را پشت سر می‌گذارد.


title: کراش بش

text: روند اصلی داستان بازی، به شکل ماجراجویی است و بازیباز با انتخاب یکی از ۸ شخصیت ممکن، می‌بایست ۲۸ مرحله را با درجات تفاوت و سختی متفاوت انجام دهد. پس از به پایان رسانیدن هر مرحله، جواهراتی با درجات اهمیت مختلف، به بازیباز داده می‌شود، که درجات اهمیت آن‌ها از کم به زیاد عبارت‌اند از کاپ طلایی، الماس سبز، الماس سرخ، کلید طلایی و کلید آبی که دراختیار داشتن هر یک از آن‌ها برای پیشبرد بازی لازم است. با جمع‌آوری تمامی این جواهرات که در خلال اتمام کامل بازی می‌شود، می‌بایست از هریک از این جواهرات، تعداد ۲۸ عدد موجود و بازی به سطح تکمیلی ۲۰۰٪ برسد تا بازی به شکل کامل انجام شود.


title: کراش بش

text: روند انجام بازی نیز به شکل پیروزی در چند دسته مینی‌گیم‌های مختلف است که هریک در دستهٔ خود نیز با تفاوت‌های کوچکی پیگیری می‌شود.


title: کراش بش

text: Crashball نام دسته‌ای از مینی‌گیم‌ها است که در آن ۴ شخصیت در ۴ سوی تصویر حضور دارند و باید تلاش کنند تا از توپ‌هایی که به سمت دروازه‌شان شلیک می‌شود دفاع کنند. در این دسته از مینی‌گیم‌ها، ۴ نوع مینی‌گیم وجود دارد که صرف‌نظر از ساختار همانند با یکدیگر، از تفاوت‌های کوچکی نیز برخوردارند. درجات سختی متفاوت و محیط متفاوت از جمله تفاوت‌های مینی‌گیم‌های این دسته از بازی است.


title: کراش بش

text: Pogo Pandemonium نام دیگر دستهٔ مینی‌گیم‌های این بازی است که در آن بازیباز باید در کنار سه رقیب دیگر خود، بر روی یک صفحهٔ جدول‌بندی شده و ۸ در ۸ حرکت کند و به جمع‌آوری امتیاز بپردازد. هر شخصیت دارای رنگی متفاوت است و تعداد خانه‌های رنگی توسط هر بازیکن، تعداد امتیاز منظور شده برای او است. در این دسته از مینی‌گیم نیز ۴ نوع مینی‌گیم وجود دارد که صرف‌نظر از ساختار همانند با یکدیگر، از تفاوت‌های کوچکی نیز برخوردارند. درجات سختی متفاوت و محیط متفاوت از جمله تفاوت‌های مینی‌گیم‌های این دسته از بازی است.


title: کراش بش

text: Crate Crush نام دسته‌ای دیگر از مینی‌گیم‌ها است که در آن ۴ شخصیت در یک محیط کوچک با پرتاب اشیاء مختلف به یکدیگر، رقیبان را از جریان بازی خارج کرده و پیروز شود. این اشیاء از جعبه‌های چوبی، جعبه‌های TNT و جعبه‌های حاوی بمب نیتروژنی است. در این دسته از مینی‌گیم‌ها، ۴ نوع مینی‌گیم وجود دارد که صرف‌نظر از ساختار همانند با یکدیگر، از تفاوت‌های کوچکی نیز برخوردارند. درجات سختی متفاوت و محیط متفاوت از جمله تفاوت‌های مینی‌گیم‌های این دسته از بازی است. Polar Push یکی دیگر از دسته مینی‌گیم‌های این بازی است که در آن بازیباز در یک صفحه کوه یخی باید سه رقیب خود را با وارد کردن ضربه به آن‌ها، از میدان خارج کند. در این دسته از مینی‌گیم‌ها، ۴ نوع مینی‌گیم وجود دارد که صرف‌نظر از ساختار همانند با یکدیگر، از تفاوت‌های کوچکی نیز برخوردارند. درجات سختی متفاوت و محیط متفاوت از جمله تفاوت‌های مینی‌گیم‌های این دسته از بازی است.


title: کراش بش

text: Tank Wars مینی‌گیم‌های تانک، دسته‌ای دیگر از مینی‌گیم‌های این بازی است که در آن‌ها، ۴ شخصیت باید کنترل تانک‌هایی کوچک را در اختیار گرفته و با کمک آن‌ها، تانک‌های یکدیگر را منهدم کنند. هر شخصیت، دارای تانک متفاوتی نسبت به همدیگر هستند. در این دسته از مینی‌گیم‌ها، ۴ نوع مینی‌گیم وجود دارد که صرف‌نظر از ساختار همانند با یکدیگر، از تفاوت‌های کوچکی نیز برخوردارند. درجات سختی متفاوت و محیط متفاوت از جمله تفاوت‌های مینی‌گیم‌های این دسته از بازی است.


title: کراش بش

text: Crash Dash یکی دیگر از دسته مینی‌گیم‌های این بازی است که در آن بازیباز باید در کنار سه رقیب خود، در یک پیست بسیار کوچک به رقابت مسابقه‌ای پرداخته و سری‌تر از آن‌ها بازی را به پایان برساند. در این دسته از مینی‌گیم‌ها، ۴ نوع مینی‌گیم وجود دارد که صرف‌نظر از ساختار همانند با یکدیگر، از تفاوت‌های کوچکی نیز برخوردارند. درجات سختی متفاوت و محیط متفاوت از جمله تفاوت‌های مینی‌گیم‌های این دسته از بازی است.


title: کراش بش

text: Medieval Mayhem یک دسته از مینی‌گیم‌های این بازی است که مینی‌گیم‌های موجود در آن متفاوت از یکدیگر هستند. البته مشابهت‌هایی نیز میان آن‌ها وجود دارد و همهٔ مینی‌گیم‌های آن، به شیوهٔ جمع‌آوری امتیاز است. در مینی‌گیم بادکنک، بازیباز بایستی تعداد امتیاز بیشتری را با استفاده از منفجر کردن بادکنک‌ها به‌دست آورد. در مینی‌گیم سیبل، بازیکن باید با هدف گیری دقیق در حین دویدن، امتیازات بیشتری را جمع آوری کند. در دو مینی‌گیم دیگر، یعنی مینی‌گیم باروت و چکش نیز، بازیباز به ترتیب، باید با کمک باروت و آتش بشکه‌های چوبی را منفجر و در مینی‌گیم بعدی، با چکش، قارچ‌ها را از بین ببرد تا امتیاز بیشتری را جمع‌آوری کند.


title: کراش بش

text: داستان بازی پیرامون جنگ میان آکوآکو و اوکااوکا است. این دو با یکدیگر برادر هستند و نمایندگان خیر و شر می‌باشند. این‌دو برای اینکه به یکدیگر ثابت کنند قدرت خیر بیشتر است یا شر، برای خود گروهی را تشکیل می‌دهند تا یک‌بار و برای همیشه این مقوله را میان خود حل کنند. اعضای این دو گروه، شخصیت‌های قدیمی این سری، مانند کراش، کوکو و دکتر نئو کورتکس و متّحدانشان هستند که در دو گروه ۴ نفره، با یکدیگر رقابت می‌کنند.


title: کراش بش

text: این بازی، نخستین بازی از این سری بود که شرکت ناتی داگ سازندهٔ آن نبود و شرکت یوروکام، فرایند ساخت آن را برعهده گرفت.


title: صندوقدار

text: صندوقدار کسی است که پیشه‌اش گرفتن پول کالاها از خریدار و در برابر آن در صورت زیاد بودن، پول ِ داده شدهٔ خریدار پس دادن بقیهٔ پول به خریدار است؛ هم‌چنین صندوقدار در بیش‌تر موردها فیش کالاهای خریداری شده را به خریدار می‌دهد. بیش‌تر صندوقدارها در فروشگاه‌های بزرگ زنجیره‌ای کار می‌کنند؛ زیرا در این فروشگاه‌ها خریداران خریدهای بیش‌تری نسبت به دیگر جای‌ها انجام می‌دهند و کار صندوقدار این است که با به‌کارگیری دستگاهی، بارکد روی کالاها را بخواند؛ این دستگاه بارکد خوان کد کالا به همراه بهای کالا را روی رایانه‌ای که در برابر صندوقدار است نمایان می‌سازد و به این فرم بهای همگی کالاها در زمان کوتاهی به‌دست می‌آید و صندوقدار پول را به صورت نقدی یا با کشیدن کارت اعتباری خریدار بر دستگاه کارت خوان می‌گیرد.


title: صندوقدار

text: معمولاً در روشی که پول را با کشیدن کارت اعتباری خریدار بر دستگاه کارت خوان، صندوقدار دریافت می‌نماید صندوقدار پول باقیمانده‌ای به خریدار نمی‌دهد؛ زیرا پول به اندازهٔ بهای کالا به‌فرم الکترونیک به حساب فروشگاه در بانک ریخته می‌شود.


title: فهرست انتگرال توابع وارون مثلثاتی

text: در ادامه فهرستی از انتگرال نامعین توابع وارون مثلثاتی نوشته شده‌است، برای دیدن فهرست کامل صفحهٔ فهرست انتگرال‌ها را نگاه کنید.


title: فهرست انتگرال توابع وارون مثلثاتی

text: هشدار:


title: زندگی (مجموعه تلویزیونی بی‌بی‌سی)

text: زندگی، نام یک مجموعه مستند طبیعی است که توسط تلویزیون بی‌بی‌سی تولید شده‌است و برای نخستین بار به عنوان قسمتی از «فصل داروین بی‌بی‌سی» در شبکه‌های «بی‌بی‌سی وان» و «بی‌بی‌سی اچ‌دی» از اکتبر تا دسامبر ۲۰۰۹ پخش شد. این مجموعه مستند، یک نگاه جهانی دارد به استراتژی‌های ویژه و رفتارهایی که موجودات زنده برای نجات خود نشان می‌دهند؛ همان چیزی که چارلز داروین از آن به عنوان «مبارزه برای بقاء» یاد می‌کند. مستند طبیعی زندگی، به مدت چهار سال و با کیفیت وضوح بالا (اچ دی) ساخته شده‌است.


title: زندگی (مجموعه تلویزیونی بی‌بی‌سی)

text: این مستند بریتانیایی شامل ۱۰ قسمت ۵۰ دقیقه‌ای است. در ابتدای برنامه، یک معرفی کلی درباره مجموعه پخش می‌شود. در بخش دوم، نگاهی به گیاهان و بقیه آن اختصاص به گروه حیوانات مهاجر دارد. در این مجموعه، ویژگی‌های مشترکی به تصویر کشیده شده‌اند که به موفقیت هر گروه از حیوانات کمک می‌کند و سعی شده‌است، صمیمیت‌ها و لحظه‌های دراماتیک زندگی گونه‌هایی مستند شود که به خاطر جذابیت و رفتار شگفت آورشان انتخاب شده‌اند. بخش ۱۰ دقیقه‌ای پشت صحنه "زندگی در محل" که در پایان هر قسمت گنجانده شده‌است، مجموع زمان هر قسمت را به ۶۰ دقیقه می‌رساند.


title: زندگی (مجموعه تلویزیونی بی‌بی‌سی)

text: مستند طبیعی زندگی، به وسیله واحد تاریخ طبیعی بی‌بی‌سی و با همکاری شبکه تلویزیونی دیسکاوری، تلویزیون اسکی و دانشگاه اوپن تولید شده‌است. متن اصلی، در نسخه‌های بریتانیایی و کانادایی این مجموعه استفاده شده و توسط دیوید اتنبرو نوشته و روایت شده‌است.


title: زندگی (مجموعه تلویزیونی بی‌بی‌سی)

text: زندگی در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)


title: محجوب

text: محجوب می‌تواند به موارد زیر اشاره کند:


title: برج گیرلاندینا

text: توره دلا گیرلاندینا یا به اختصار گیرلاندینا، برج ناقوس کلیسای جامع مودنا در ناحیهٔ امیلیا رومانیای ایتالیاست که نماد مودنا نیز محسوی می‌شود. این برج دارای ارتفاعی به طول ۸۶٬۱۲ متر بوده و از تمامی نقاط خارج از شهر قابل مشاهده است. در سال ۱۹۹۷ برج گیرلاندینا با عنوان توره چیویکا همراه با کلیسای جامع و میدان پیاتزا گراندهٔ مودنا در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.


title: برج گیرلاندینا

text: این سازه در سال ۱۱۷۹ و بر بلندای ۵ طبقه بنا شد و نخست توره دی سان جمینیانو یا برج سن جمینیانو نام گرفت. پس از آن در رقابت با برج‌های بولونیا، کلاهکی هشت‌ضلعی را که توسط آریگو دا کمپیونه، یکی از استادکاران اهل کمپیونه دیتالیا، طراحی شده بود بر بالای آن نصب کردند که به مشخصهٔ اصلی این برج ناقوس بدل شد. نوک برج را نیز با دو "گیرلانده" (نرده‌هایی از جنس سنگ مرمر) تزئین کردند که نام کنونی برج نیز برگرفته از همین گیرلانده‌هاست.


title: برج گیرلاندینا

text: درون برج و در داخل تالاری موسوم به سالا دلا سکیا که نقاشی‌هایی سدهٔ پانزدهمی دیوارهای آن‌را پوشانده‌اند، نسخه‌ای از سِکیا راپیتا، به‌نشانهٔ دورانی که برج نقش خزانهٔ مودنا را داشت نگهداری می‌شود. از دیگر موارد جالب توجه در این برج، سرستون‌های مجسمه‌دار آن در تالار سالا دی تورسانی در طبقهٔ پنجم آن است.


title: برج گیرلاندینا

text: در سال ۲۰۰۸ کار بازسازی کلیسای جامع و برج ناقوس آغاز گردید که بحث‌ها و نگرانی‌هایی را برای اهالی مودنا به‌همراه داشت، به‌ویژه که مبلغی پیرامون ۱۵۰ هزار یورو نیز برای انجام این کار نیاز بود. در طی مدت عملیات بازسازی، برج ناقوس گیرلاندینا را زیر پوششی هنری پنهان‌ساخته‌اند که طرح‌هایی از میمو پالادینو، تندیس‌گر ایتالیایی زینت‌بخش آن است.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: گوادالاخارا (Guadalajara) با یک و نیم میلیون نفر جمعیت، مرکز و بزرگترین شهر ایالت خالیسکو در باختر مکزیک است. مجموعه کلان‌شهری گوادالاخارا شهرداری‌های زاپوپان، تلاکپاک، توناتا، تلاخومولکو و ایشتلاهوآکان را نیز در بر می‌گیرد که جمعاً ۴٬۴ میلیون نفر را شامل می‌شود. این مجموعه کلان‌شهری دومین کلان‌شهر مکزیک و دهمین کلان‌شهر بزرگ در آمریکای لاتین است. اقتصاد این شهر بر پایه بخش صنعت، به ویژه فناوری اطلاعات می‌باشد. شرکت‌های بین‌المللی متعددی در این کلان‌شهر فعال بوده و و کارخانه‌های تولیدی دائر کرده‌اند. همچنین، صنایع مرتبط با کفش، نساجی، و مواد غذایی بخش مهمی از اقتصاد این شهر را تشکیل می‌دهند.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: گوادالاخارا دومین مستعمره‌نشین قدیمی در مکزیک است و در سال‌های آغازین خود تاریخ پرتلاطمی دارد. نونیو دگوزمان بنیان‌گذار این شهر فردی بی‌رحم و خشن بود و به خاطر شورش سرخ‌پوستان منطقه، شهر گوادالاخارا نیز به ناچار چندین بار تغییر مکان داد. شهر گوادالاخارا در مکان کنونی‌اش توسط کریستوبال دِ اونیاته که این شهر را در مکان‌های پیشین هم بنیاد کرده بود بنیاد شده‌است.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: در سال ۱۵۶۰ میلادی (۹۳۹ خورشیدی) پاپ پل سوم اجازه داد تا در گوادالاخارا سلک اسقفان گالیسیای جدید بنیاد گذاری شود، در همین سال شنودگان پادشاهی که حدود ۵۰۰ اسپانیایی با بردگان خود که حدود ۵۰۰ سیاهپوست و ۲۲۰۰ خانواده سرخپوست بودند به این شهر منتقل شدند و گرداگرد کلیسای مرکزی خانه داده شدند .


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: در ۱۸ نوامبر سال ۱۷۹۱ میلادی (۲۷ آبان ۱۱۷۰ خورشیدی)، پایه و اساس دانشگاه گوادالاخارا در این شهر با همین نام، در پایتخت حکومت گالیسیای جدید گذاشته شد. گشایش این مرکز فرهنگی در ۳ نوامبر ۱۹۷۲ میلادی (۱۳ آبان ۱۱۷۱ خورشیدی) بود.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: در زمان استقلال مکزیک شهر گودالاخارا یکی از مهم‌ترین مکان‌ها بود چون در این شهر بود که میگل ایدالگو اعلام لغو برده داری را در مکزیک کرد. گودالاخارا شاهد چندین نبرد در طول جنگ استقلال بود. پس از استقلال مکزیک و بنیاد گذاری ایالت خالیسکو شهر گوادالاخارا به پایتختی برگزیده شد.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: این شهر در طول انقلاب مکزیک نقش مهمی بازی نکرد چون بیشتر فشارها روی پایتخت کشور مکزیکو سیتی بود. پس از انقلاب مکزیک این شهر شاهد نبردهای پراکنده در طول جنگ کریسترو که خونریزی‌های زیادی به جا گذاشت. پس این این جنگ‌ها این شهر به‌طور کلی در آرامش و صلح به سر می‌بورد و برای یک دوره طولانی رونق و توسعه به این شهر بازگشت.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: گوادالاخارا در سال ۱۵۳۲ توسط اسپانیایی‌ها به رهبری نونیو د گوزمان بنیاد شد و نخست «اسپیریتو سانتو» (به معنی روح‌القدس) نامیده‌شد.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: بنیانگذار اصلی این شهر "کریستوبال د اونیاته" (Cristobal de Oñate) نام این شهر را به افتخاره کشور گشای باختر مکزیک "نونیو بلتران د گوزمان" (Nuño Beltrán de Guzmán) که در گوادالاخارا، اسپانیا به دنیا آماده بود برگزید.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: نام این شهر از واژهٔ عربی "وادی الحجارة" (وادی ال حجارا)، که برگردان آن به فارسی "درهٔ سنگ" است می‌آید، اگر چه برگردان سنتی آن "رودخانهٔ سنگ" ، "رودخانه‌ای که بین سنگ‌ها میرود" یا "درهٔ دژها" است.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: ارتفاع گوادالاخارا از سطح دریا ۱۵۹۰ متر بوده، و دارای اقلیم نیمه‌گرمسیری مرطوب می‌باشد. در گوادالاخارا زمستان معمولاً گرم و خشک بوده، و تابستان نیز بسیار گرم و شرجی است.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: گوادالاخارا سومین اقتصاد بزرگ و دارای زیرساخت‌های صنعتی در مکزیک به‌شمار می‌رود، پایه‌های اقتصادی آن قدرتمند و متنوع هستند، به‌طور عمده بر اساس تجارت و خدمات گردانده می‌شود، هر چند بخش تولید هم نقش مهمی در اقتصاد این شهر دارد.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: بسیاری از رشد اقتصادی گوادالاخارا در دهٔ ۹۰ میلادی با سرمایه‌گذاری خارجی گره خورده است. با توجه به حضور نیروی کار نسبتاً ارزان اما تحصیل کرده و متخصص، شرکت‌های بین‌المللی سرمایه‌گذاری کلانی در این شهر کرده و کارخانه‌های تولیدی تأسیس کرده‌اند. بیشتر این کارخانه‌های تولیدی، علاوه بر عرضه محصولات خود در بازار داخلی مکزیک، بخش مهمی از تولیداتشان را به آمریکا صادر می‌کنند.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: شرکتهای بزرگی همچون جنرال الکتریک، آی‌بی‌ام، اینتل، هیتاچی، اچ‌پی، کونتیننتال آ گ، زیمنس و اوراکل با بکارگیری از قرارداد تجارت آزاد آمریکای شمالی خود را در این شهر یا حومه آن جا دادند، تا بتوانند مزایای این قرارداد را بکار بگیرند.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: گوادلاخارا شهری نسبتاً مذهبی و سنتی به‌شمار می‌آید و با وجود جمعیت زیاد آن، هنوز حال و هوایی شهرستانی دارد. ۹۵ درصد از جمعیت آن کاتولیک هستند که میانگین بالاتری نسبت به مکزیکوسیتی، پایتخت مکزیک دارد. خاستگاه رقص کلاه مکزیکی معروف به خارابه تاپاتیو که رقص ملی مکزیک به‌شمار می‌آید شهر گودلاخارا است. این شهر به عقیده بساری مرکز موسیقی ماریاچی به حساب می‌آید. همچنین این شهر با نام تکیلا که محصولی از این ایالت است گره خورده است. این شهر دارای یکی از محبوب‌ترین تیم‌های فوتبال مکزیک به نام چیواس د گوادالااخارا است. همچنین این شهر میزبان بازیهای پان آمریکایی در سال ۲۰۱۱ میلادی بود.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: در زبان اسپانیایی اصطلاحاً به ساکنان شهر گوادالاخارا، «تاپاتیوس» گفته می‌شود.


title: گوادالاخارا، خالیسکو

text: شهر گوادالاخارا ۴۲ شهر خواهرخوانده دارد


title: کاری کن

text: کاری کن نام آهنگی از خواننده و آهنگ‌ساز پاپ آمریکایی؛ بریتنی اسپیرز است که به عنوان دومین تک‌آهنگ از آلبوم در تاریخ ۱۴ فوریه ۲۰۰۵ به فرمت دیجیتال به بازار عرضه شد.


title: کاری کن

text: متن این ترانه در مورد داشتن اوقات خوب و قضاوت نکردن از روی ظاهر افراد است. این ترانه مقام صدم را در بیلبورد بدست آورد و در کشورهای استرالیا، دانمارک، سوئد و آمریکا در بین ده ترانهٔ برتر قرار گرفت. بریتنی این ترانه را در تور سیرک در سال ۲۰۰۹ نیز اجرا کرد.


title: در مقابل من به‌کار می‌بری

text: «علیه من به کار می‌بری» ترانه‌ای از خواننده آمریکایی بریتنی اسپیرز است که برای هفتمین آلبوم استودیویی‌اش، "زن افسونگر" (۲۰۱۱) ضبط‌شده‌است. این ترانه توسط مکس مارتین، دکتر لوک و بیلبورد با سرایش اضافی بونی مک‌کی نوشته و تولید شده‌است. دکتر لوک می‌خواست «علیه من به‌کار می‌بری» برخلاف تولیدات قبلی خود باشد. این اثر ابتدا به کیتی پری پیشنهاد داده شد اما لوک و مارتین احساس کردند که این ترانه مناسب او نیست. نسخهٔ نمایشی این ترانه توسط مک‌کی در ۶ ژانویه ۲۰۱۱ فاش شد و این ترانه در ۱۰ ژانویه ۲۰۱۱ به‌صورت رسمی برای پخش در دسترس قرار گرفت. روز بعد این ترانه به‌عنوان تک‌آهنگ اصلی "زن افسونگر" عرضه شد.


title: در مقابل من به‌کار می‌بری

text: موزیک ویدئو این ترانه توسط یوناس اوکرلند کارگردانی شده‌است. این ویدئو از اسپیرز به عنوان یک ستاره پاپ که برای یافتن شهرت از فضا روی زمین سقوط کرده‌است، نمایش داده می‌شود. در آنجا، او در غرق فشار از مشهور شدن و فروپاشی قرار می‌گیرد.


title: در مقابل من به‌کار می‌بری

text: از نظر موسیقی، «علیه من به‌کار می‌بری» مخلوطی ضربان آور از اینداستریال و رقص با عناصر ترنس است. ترجیع‌بند آواز این آهنگ این است که «اگر الان به تو بگویم که به بدنت نیاز دارم، آیا این را علیه من به کار می‌بری؟.» در این متن البته با عبارت «hold it against me» (علیه من به کار می‌بری) بازی کلماتی شده‌است زیرا این عبارت در عین حال می‌تواند معنی «جلوی من نگهش دار» را بدهد و معنای ضمنی و تلویحی جمله این خواهد شد که «اگر الان به تو بگویم که به بدنت نیاز دارم، آیا جلوی من نگهش خواهی داشت؟.»


title: رقص کلاه مکزیکی

text: رقص کلاه مکزیکی یا خارابه تاپاتیو (jarabe tapatio) رقص ملی کشور مکزیک است.


title: رقص کلاه مکزیکی

text: خارابو در اسپانیایی به معنای شربت و تاپاتیو به معنای گوادالاخارایی است. گوادلاخارا شهری است که رقص خارابو تاپاتیو از آنجا آمده‌است.


title: رقص کلاه مکزیکی

text: رقص کلاه مکزیکی را فلیپه لوپز به مناسبت جشنی که دولت مکزیک برای یابود نبردهای انقلاب مکزیک ترتیب داده‌بود ابداع و تنظیم کرد. رقص کلاه مکزیکی با شرکت مردی که جامه سوارکاران مکزیکی (چارو) را به تن دارد و زنی که به سبک چینا پوبلانا ملبس است اجرا می‌شود.


title: رقص کلاه مکزیکی

text: این نوع رقص در سال ۱۹۲۴ توسط بالرین روسی آنا پاولووا معروف شد و خوزه واسکونسلوس، وزیر آموزش و پرورش وقت مکزیک رقص کلاه مکزیکی را به عنوان رقص ملی این کشور اعلام کرد.


title: مجرم (ترانه بریتنی اسپیرز)

text: «مجرم» نام آهنگی از خواننده و آهنگ‌ساز پاپ آمریکایی بریتنی اسپیرز است که به عنوان چهارمین تک‌آهنگ از آلبوم زن افسونگر وارد بازار خواهد شد. بریتنی اسپیرز اولین بار در هنگام دریافت جایزه در مراسم ام تی وی ۲۰۱۱ در مورد این ترانه صحبت کرد و پس از پایان مراسم در طی مصاحبه‌ای با گروه خبری ام تی وی اعلام کرد "این ترانه به عنوان چهارمین ترانه از آلبومم وارد بازار می‌شود. حتماً از موزیک ویدئو آن لذت خواهید برد". موزیک ویدئو این کار در هفدهم سپتامبر در لندن عکس برداری شد و در یازده اکتبر وارد بازار شد.


title: وی مثل وندتا

text: داستان وی مثل وندتا که در فارسی ک مثل کین‌خواهی یا الف مثل انتقام ترجمه شده‌است. این داستان در مورد ابر مرد انقلابی است که علیه حاکمیت مستبد فاسد در زمانی خیالی در شهر لندن قیام می‌کند در آن دوره حکومت در شهر لندن در تلاش است برای تسلط بر عوام از مفاهیم مذهبی (مشابه قرون وسطی) استفاده کند، به قلم آلن مور نوشته شده‌است.


title: وی مثل وندتا

text: در کشورهای اروپایی این داستان طرفدارهایی دارد که به صورت یک اسطوره برای مبارزه با حکومت‌ها از آن استفاده می‌شود. مخصوصا استفاده از نقاب گای فاکس که در داستان دیده می‌شود در تجمعات اعتراضی اروپا و آمریکا مرسوم است.


title: خاکستری (مجموعه‌شعر)

text: خاکستری مجموعه شعری است از "هوشنگ ایرانی" که در خرداد ۱۳۳۱ در ۱۱۰ نسخه در ۲۵ صفحه منتشر شد.


title: خاکستری (مجموعه‌شعر)

text: این کتاب دومین مجموعه شعر "هوشنگ ایرانی" است. در سال ۱۳۳۱ چندین مجموعهٔ شعر نو منتشر می‌شود که دو مجموعه از این میان، به لحاظ نوآوری در شکل و محتوا، و عمق و پختگی و شور و حال، برتری چشمگیری نسبت به دیگر مجموعه‌ها دارد. این دو مجموعه «خاکستری» و «شعله‌ای پرده را برگرفت و ابلیس به درون آمد» هر دو از "هوشنگ ایرانی" هستند. مزیت این دو مجموعه بر مجموعهٔ پیشین "ایرانی"، اندک تحول زبانی اوست.


title: خاکستری (مجموعه‌شعر)

text: unio mystica


title: خاکستری (مجموعه‌شعر)

text: آ آ، یا «آ» بون نا «آ»، «یا»، بون نا آ اوم، آ اومان، تین‌تاها، دیژ داها میگ تا اودان: ها هوماهون: ها یندو: ها ها


شعله‌ای پرده را برگرفت و ابلیس به درون آمد مجموعه شعری است از "هوشنگ ایرانی" که در آبان ۱۳۳۱ در ۱۱۰ نسخه و در ۲۴ صفحه منتشر شد. این مجموعه شامل هفت شعر از اوست.


این کتاب سومین مجموعه شعر "هوشنگ ایرانی" است. در سال ۱۳۳۱ چندین مجموعهٔ شعر نو منتشر می‌شود که دو مجموعه از این میان، به لحاظ نوآوری در شکل و محتوا، و عمق و پختگی و شور و حال، برتری چشمگیری نسبت به دیگر مجموعه‌ها دارد. این دو مجموعه «خاکستری» و «شعله‌ای پرده را برگرفت و ابلیس به درون آمد» هر دو از "هوشنگ ایرانی" هستند. مزیت این دو مجموعه بر مجموعهٔ پیشین "ایرانی"، اندک تحول زبانی اوست.


title: شعله‌ای پرده را برگرفت و ابلیس به درون آمد

text: گریز


text: از فراز صخره پر کشید و برفت و صخره را که با نوشیدن گرمای لطیف سنگینی او کوه‌ها و اقیانوس‌ها را از یاد می‌برد ترک گفت صخرهٔ متروک گردبادها و طوفان‌ها را می‌بوید و او را که آن‌چنان تند گریخت در سرود لغزان آنان می‌جوید در آن هنگام‌ها که او از رؤیاهایش به سوی صخره بازمی‌گشت و در رنجی عظیم آرام می‌گرفت صخره را اضطرابی سرد به لرزه می‌آورد و در سکوت بی‌پایانش راز رنج‌ها و شادی‌ها را بر او آشکار می‌کرد و او هرگز بر صخره ننگریست و ندای آگاهی‌دهنده‌اش را هرگز نشنید از فراز صخره پر کشید و برفت و صخره در ناشناسی سایه‌ها بازماند رؤیایی گمشده در ظلمت گردباد می‌درخشد و تپشی فراموش‌شده انتظار می‌کشد


title: زنان ونوسی، مردان مریخی

text: زنان ونوسی، مردان مریخی فیلمی طنز به کارگردانی کاظم راست‌گفتار و تهیه‌کنندگی محمدرضا مفیدی ساخته سال ۱۳۸۹ است.


title: زنان ونوسی، مردان مریخی

text: کارگردان این فیلم ادعا کرده که اگر همه این فیلم را ببینند طلاق در جامعه ۳۰ درصد کاهش می‌یابد. همچنین طبق گفتهٔ تهیه‌کننده، فیلم برای افراد بالای ۱۵ سال تهیه شده و توصیه شده که افراد زیر ۱۵ سال آن را همراه با خانواده خود تماشا کنند.


title: زنان ونوسی، مردان مریخی

text: همسر مهندس جوانی به نام سعید وی را مجبور می‌کند مبلغ هنگفتی قرض کرده و او را برای اسکی و تفریح به فرانسه و کوه‌های آلپ بفرستد. در آلپ هنگام اسکی، زن در یک یخچال طبیعی سقوط کرده و می‌میرد. سعید پس از بیرون آمدن از بهت و حیرت ناشی از مرگ همسرش با دختر دیگری ازدواج می‌کند، اما بلافاصله بعد از ازدواج جسد یخ زده همسر قبلی در کوه آلپ پیدا می‌شود و در اثر اتفاقی زنده شده و به ایران برمی‌گردد.


اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم مجموعه شعری است از "هوشنگ ایرانی" که در دی‌ماه ۱۳۳۴، در ۲۳۰ نسخه، و در ۲۴ صفحه منتشر شد.


این کتاب چهارمین و آخرین مجموعه شعر "هوشنگ ایرانی" است. او که در فاصلهٔ کوتاهی چندین مجموعه شعر به چاپ رسانده و جیغ بنفش او معروف خاص و عام گردیده بود، ناگهان خاموش شد و سخنی از وی نبود تا دی‌ماه ۱۳۳۴ که کتاب «اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم» را منتشر کرد.


title: اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم

text: این کتاب مجموعه‌ای شامل یک مقدمهٔ کوتاه و ده شعر بود که در ۲۳۰ نسخه منتشر شد و هیچ‌کس هیچ‌گونه سخنی دربارهٔ آن نگفت.


title: اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم

text: مقدمهٔ "ایرانی" بر این مجموعه در واقع نخستین مقدمه بر شعر نو عرفانی محسوب می‌شود.


title: اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم

text: ۱ اوم مانی پادمه هوم ای تنهای جاودان این انبوه قربانی‌ها نه برای توست این نیاز رهروانی است که گرمای مهر را می‌جویند همه لبخندی دیگر و پرتوی دیگر از پرتو لبخند ابدی تواند شکوه شکفتن بر تو باد ای نیلوفر آشنائی! شکوه شکفتن بر تو باد!


title: اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم

text: از دشت و دریا و جنگل گذشتم که تو را بازیابم تو را، ای زبان شعله‌ها ای رنج کهن


title: اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم

text: بازگو اضطراب قربانی‌های بی‌شمارت را آشکار کن سنگینی سرمایی را که از چشمان هراسان آنان نوشیدی، به یاد آور طوفان‌هایی را که سقوط هر یک از پرستنده‌هایت بر تو فرو کوفت بازگو، بازگو گرمای دست‌های آشنایی را که برای آخرین بار و تنها بار فشردی


title: اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم

text: فرارو! ای غبار گمراه‌کننده صدای قدم‌هایی را که در تو محو شدند که گذشت قدم‌های قرن‌ها را در خود دارند، می‌شنوم. رمز این نواست که فرارسیده صحراها را پیش می‌راند... رازی را که در اندوه‌های خاموش مدفون است بر پرتو آن عریان نیم‌شب بنوشتی و راه بر بیگانگان روز بربستی؟ فرارو! ای پوشش جدائی‌ها من نیز رهرو شباهنگاهانم و با گرمای یک خورشید بر شب جادوی تو گذر خواهم کرد. مگریز! این آشنای کهن در جستجوی تو، ای آزرم رانده‌شدگان، دشت‌ها و دریاها و جنگل‌ها را درنوردید در جستجوی تو سرود چشمه‌سارها و نواهای بی‌محرم را فراگرفت...


title: اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم

text: بر بستر رویائی ابرها جای پای گذرندگانی که در رنج ریاها فروسوختند درخشان است. در این قربانیگاه پرشکوه، چهرهٔ آن تنهای جاودان، همچنان نزدیک و آرام، بر افق می‌نگرد، و نیلوفری آبی تصویر او را بر موج‌های اقیانوس می‌گسترد. شما، رهروان عظیم، بر خود بازگشتید و رنج‌های ناگفته را درنیافتید. اما تو، تو ای آمدهٔ تنها...


title: اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم

text: خاموشی، خروشی پنهان، در جرعه‌های اقیانوسی نوشیدی و از آب فراگذشتی و بدان‌سو قدم نهادی.


title: مردان مریخی و زنان ونوسی

text: مردان مریخی و زنان ونوسی کتابی نوشته جان گری است که در مورد روابط زناشویی و شناخت جنس مخالف هست. در این کتاب نویسنده اعتقاد دارد که زنان و مردان به رغم وجود تفاوت‌ها می‌توانند شیوه‌هایی را بیاموزند تا به رابطهٔ عاشقانه و صمیمی دست یابند وی به همین منظور، شیوه‌ها و راه‌کارهای جدیدی را برای کم کردن تنش‌ها در روابط زناشویی و به وجود آوردن عشق و علاقه بیان می‌کند.


title: ناحیه اسپیتمن

text: ناحیه اسپیتمن یکی از ناحیه‌های اداری ولایت سغد در تاجیکستان است و در شمال جمهوری تاجیکستان جای دارد. مرکز این ناحیه، جماعت ناو است که در ۲۸ کیلومتری غرب خجند قرار دارد و از ناو تا شهر دوشنبه ۲۹۴ کیلومتر مسافت است.


title: ناحیه استروشن

text: ناحیه استروشن یکی از ناحیه‌های اداری ولایت سغد در تاجیکستان است و در شمال جمهوری تاجیکستان جای دارد. مرکز این ناحیه، جماعت استروشن است.


title: ناحیه اسفره

text: ناحیه اِسفَره یکی از ناحیه‌های اداری ولایت سغد در تاجیکستان است و در شمال جمهوری تاجیکستان جای دارد. مرکز این ناحیه، جماعت اسفره است که در ۱۰۸ کیلومتری شرق خجند قرار دارد.


title: ناحیه اسفره

text: قرقیزستان با تاجیکستان اختلافات مرزی دارد که این مناقشه باعث چندین ماجرا از جمله درگیری‌های مسلحانه بین ساکنان دو طرف در مناطق لیلک و بادکند قرقیزستان با نواحی اسفره و باباجان غفورف تاجیکستان شده‌است. تنها در سال ۲۰۱۴ در مرز قرقیزستان با تاجیکستان ۳۰ درگیری رخ داد که زخمی‌های نیز دربرداشت. قرقیزستان در ابتدای سال ۲۰۱۴ در پی یک نزاع، مرزهایش با تاجیکستان را برای سه ماه بست و سفیرش را از دوشنبه فراخواند.


title: ناحیه باباجان غفورف

text: ناحیه باباجان غفورف یکی از ناحیه‌های اداری ولایت سغد در تاجیکستان است و در شمال جمهوری تاجیکستان جای دارد. مرکز این ناحیه، جماعت باباجان غفورف است.


title: ناحیه باباجان غفورف

text: قرقیزستان با تاجیکستان اختلافات مرزی دارد که این مناقشه باعث چندین ماجرا از جمله درگیری‌های مسلحانه بین ساکنان دو طرف در مناطق لیلک و بادکند قرقیزستان با نواحی اسفره و باباجان غفورف تاجیکستان شده‌است. تنها در سال ۲۰۱۴ در مرز قرقیزستان با تاجیکستان ۳۰ درگیری رخ داد که زخمی‌های نیز دربر داشت. قرقیزستان در ابتدای سال ۲۰۱۴ در پی یک نزاع، مرزهایش با تاجیکستان را برای سه ماه بست و سفیرش را از دوشنبه فراخواند.


title: ناحیه پنجکنت

text: ناحیۀ پنجکنت یا ناحیۀ پنجه‌کند یکی از ناحیه‌های اداری ولایت سغد در تاجیکستان است و در شمال جمهوری تاجیکستان جای دارد. مرکز این ناحیه، جماعت پنجکنت است که در ۲۷۰ کیلومتری جنوب غرب خجند قرار دارد. از این شهر تا شهر دوشنبه ۲۴۰ کیلومتر راه‌است.


title: ناحیه جبار رسولف

text: ناحیه جبار رسولف یکی از ناحیه‌های اداری ولایت سغد در تاجیکستان است و در شمال جمهوری تاجیکستان جای دارد. مرکز این ناحیه، جماعت پرولتارسک است که در ۲۰ کیلومتری جنوب غرب خجند قرار دارد. از این شهر تا شهر دوشنبه ۲۹۷ کیلومتر راه‌است.


title: ناحیه عینی

text: ناحیهٔ عینی یکی از ناحیه‌های (شهرستان‌های) جنوبی ولایت سغد (استان سغد) در تاجیکستان است که مرکز آن عینی است و به نام صدرالدین عینی شاعر ملی تاجیکستان نامگذاری شده‌است. نام پیشین این ناحیه فَلغَر بود.


title: ناحیه عینی

text: هندوستان در این ناحیه پایگاهی نظامی تأسیس کرد که برای کمک به ائتلاف شمال علیه رژیم طالبان عمل می‌کرد.


title: ناحیه عینی

text: ناحیه عینی یکی از کم‌زمین‌ترین مناطق این کشور به‌شمار می‌آید. در برخی از روستاهای این ناحیه ساکنان زمین‌های سنگلاخ را با کشاندن خاک از اماکن دیگر برای کشاورزی آماده می‌کنند. گذشته از این، جمعیت ناحیه عینی به گونه مناطق دیگر تاجیکستان در حال افزایش است و این امر مشکلات فراوانی را در زمینه تخصیص قطعات زمین برای ساختمان مسکن و دیگر مؤسسات به میان آورده‌است. در گذشته، ساکنان برخی از روستاهای ناحیه عینی به دلیل کمبود زمین و آسیب حوادث طبیعی به مناطق دیگر تاجیکستان کوچ داده شده‌اند، ولی شدت کمبود زمین در این ناحیه همچنان احساس می‌شود.


title: ناحیه عینی

text: دره تاریخی یغناب که مردم آن به زبان یغنابی، بازمانده زبان ایرانی سغدی سخن می‌گویند در این ناحیه قرار دارد.


title: ناحیه دیواشتیچ

text: ناحیهٔ دیواشتیچ (نام پیشین: ناحیهٔ غانچی) یکی از ناحیه‌های اداری ولایت سغد در تاجیکستان است و در شمال جمهوری تاجیکستان جای دارد. مرکز این ناحیه، جماعت غانچی است که در ۶۶ کیلومتری شرق خجند قرار دارد. از این شهر تا شهر دوشنبه ۲۶۳ کیلومتر راه است.


title: ناحیه دیواشتیچ

text: ناحیهٔ دیواشتیچ با مساحت ۱٬۵۸۸٫۷ کیلومتر مربع در میان کوهسار ترکستان و درهٔ فرغانه جای دارد. در شمال با ناحیه‌های ظفرآباد و اسپیتمن، در غرب با ناحیه‌های استروشن و شهرستان، در جنوب با ناحیه‌های عینی و کوهستان مست‌شاه از بخش‌های ولایت سغد همسایه و در شرق با ناحیهٔ لیلک از بخش‌های ولایت بادکند قرقیزستان هم‌مرز است.


title: ناحیه دیواشتیچ

text: مردم دیواشتیچ به زبان‌های تاجیکی و ازبکی سخن می‌گویند. بر پایهٔ آمار سال ۲۰۱۰ میلادی، ناحیهٔ غانچی ۱۴۰٬۸۵۹ تن جمعیت داشت و تراکم جمعیت آن ۸۷٫۵ نفر در کیلومتر مربع بود.


title: ناحیه دیواشتیچ

text: ناحیهٔ دیواشتیچ ۵ کارخانه، ۵۶۴ خواجگی کشاورزی، از جمله ۵۱۴ خواجگی دهقانی دارد. محصول اصلی کشاورزی این ناحیه سبزیجات، غله و سیب زمینی است.


title: ناحیه دیواشتیچ

text: این ناحیه ۵ دسامبر ۱۹۲۹ در بخشی از ولایت خجند در جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان تأسیس یافت. در طول موجودیت خود این ناحیه دو بار با ناحیهٔ استروشن متحد و جدا شده‌است. سال ۲۰۰۹ جشن ۸۵-اُمین سالگرد بنیاد ناحیه برگزار شد.


title: ناحیه دیواشتیچ

text: از روستاهای دیدنی این ناحیه می‌توان روستای گَزَنترَک را نام برد.


title: ناحیه کان بادام

text: ناحیهٔ کانِ بادام یکی از ناحیه‌های اداری ولایت سغد در تاجیکستان است و در شمال جمهوری تاجیکستان جای دارد. مرکز این ناحیه، جماعت کان بادام است.


title: ناحیه کوهستان مست‌چاه

text: ناحیهٔ کوهستان مست‌شاه یکی از ناحیه‌های اداری ولایت سغد در تاجیکستان است و در شمال جمهوری تاجیکستان جای دارد. مرکز این ناحیه، جماعت مهران است.


title: ناحیه مست‌چاه

text: ناحیۀ مست‌شاه از شهرستان‌های استان سغد تاجیکستان است. این ناحیه در شمال تاجیکستان و در ۵۶ کیلومتری شهر خجند قرار دارد. مرکز آن شهرک کوچک بوستان است که فاصلهٔ آن تا دوشنبه، پایتخت تاجیکستان ۳۶۰ کیلومتر می‌باشد.


title: ناحیه مست‌چاه

text: ناحیۀ مست‌شاه ۴۷۱۲٬۳ کیلومتر مربع مساحت دارد و جمعیت آن در سال ۲۰۱۰ برابر با ۱۰۱ هزار و ۷۰۰ نفر بود. تراکم جمعیت آن هم در آن سال ۱۰۱٬۸ نفر در کیلومتر مربع بود.


title: ناحیه مست‌چاه

text: ناحیه مست‌چاه ۳ شهرک و ۷ جماعت (بخش) دارد.:


title: ناحیه ظفرآباد

text: ناحیه ظفرآباد یکی از ناحیه‌های اداری ولایت سغد در تاجیکستان است و در شمال جمهوری تاجیکستان جای دارد. مرکز این ناحیه، جماعت ظفرآباد است.


title: اطلاع فیشر

text: در آمار، اطلاع یا دانستار فیشر برابر است با واریانس نمره. برای متغیر تصادفی X با یک پارامتر مجهول formula_1 اطلاع فیشر برابر است با: اگر مشتق مرتبه دوم تابع formula_3 وجود داشته باشد، آنگاه اطلاع فیشر را می‌توان به صورت زیر نوشت:


title: بنینو آکینو

text: بنینو سیمئون آکینو (زاده ۲۷ نوامبر ۱۹۳۲ – مرگ ۲۱ اوت ۱۹۸۳) سناتور و فعال سیاسی مخالف حکومت فردیناند مارکوس دیکتاتور پیشین فیلیپین بود.


title: بنینو آکینو

text: آکینو پس از تحمل هفت سال زندان انفرادی در سال ۱۹۸۰ به آمریکا رفت. وی در بیست و یکم اوت ۱۹۸۳ به رغم تهدید به ترور، با یک هواپیمایی مسافری و با جلیقه ضد گلوله بر تن به فیلیپین بازگشت و پس از پیاده شدن از هواپیما، بلا درنگ هدف اصابت گلوله به سرش واقع و کشته شد.


title: بنینو آکینو

text: پس از درگذشت او، همسرش کرازون آکینو به ریاست جمهوری رسید. بنیگنو آکینو، رئیس‌جمهور پیشین فیلیپین، فرزند بنینو آکینو است.


title: محلب

text: محلب مترادف نام یکی از گونه‌های زیرسرده گیلاس (زیرسرده) است. این زیرسرده در ایران ۹ گونه درخت و درختچه دارد که اکثراً در مناطق کوهستانی و صخره‌ای پراکنده‌اند.


title: محلب

text: محلب که نام دیگر آن آلبالوی تلخ می‌باشد گونه ای آلبالو است که دارای چوبی سفت و میوه غیر خوراکی است. پس از رسیدن میوه، مغزهسته آنرا کوبیده و به میزان کم به عنوان ادویه در نان و شیرینی بکار می‌برند. محل رویش جنوب اروپا، آسیای کوچک، ایران و پاکستان است.


title: میهم سفلی

text: میهم سفلی، روستایی از توابع بخش چهاردولی شهرستان قروه در استان کردستان ایران است. طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰ جمعیت این روستا ۱۴۰۶ نفر (در ۳۸۶ خانوار) بوده‌است.


title: فضل‌الله اکبری

text: فضل‌الله اکبری (زاده: ۲ اردیبهشت ۱۳۰۰، گلپایگان - درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۳۸۴، تهران) معاون اسبق آموزشی و پژوهشی وزارت علوم و آموزش عالی (از سال ۱۳۵۰)، عضو هیئت علمی و نخستین رئیس دانشکده علوم اداری و مدیریت بازرگانی دانشگاه تهران و نخستین دانشیار حسابداری و حسابرسی آن دانشگاه بود.


title: فضل‌الله اکبری

text: فضل‌الله اکبری آموزش ابتدایی را در شهر گلپایگان و دوره دبیرستان را در اصفهان گذراند. همزمان با تحصیل در دوره دبیرستان به یادگیری علوم قدیمه نزد پدربزرگ مادریش حاج فخرالعلما پرداخت و پس از آن در اصفهان از حضور استادانی چون فضل‌الله همایی و برادر او استاد جلال همایی و آقای مبارکه‌ای بهره‌مند شد. وی حساب و ریاضی و حساب سیاق نقدی و جنسی را نزد پدربزرگ و پدر فرا گرفت. فضل‌الله اکبری بعد از دریافت دیپلم متوسطه، در دانشکده حقوق دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت و مدرک کارشناسی خود را از این دانشکده گرفت. سپس در شرکت ملی نفت استخدام شد و همزمان با حییم در تهیه فرهنگ لغات انگلیسی به فارسی همکاری داشت. پس از آن در مؤسسه علوم اداری و بازرگانی دانشکده حقوق دانشگاه تهران ادامه تحصیل داد و مدرک فوق لیسانس علوم اداری و بازرگانی را دریافت داشت. در پی آن با بهره‌مندی از بورس تحصیلی به آمریکا رفت و در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و دانشگاه استانفورد به تحصیل پرداخت و در رشته مدیریت بازرگانی با گرایش حسابداری دکترا دریافت کرد. بعد از دریافت مدرک دکترا به ایران بازگشت و در مؤسسه علوم اداری به تدریس پرداخت و در سال ۱۳۳۷ به عنوان اولین مدرس حسابداری با درجه دانشیاری به عضویت هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران پذیرفته شد. اکبری دربارهٔ چگونگی برخورد با رشته حسابداری در آن سال‌ها چنین می‌گوید: فضل‌الله اکبری پس از تأسیس دانشکده علوم اداری و مدیریت بازرگانی دانشگاه تهران، به مدت ۸ سال رئیس این دانشکده بود. پس از سال ۱۳۵۰، به سمت معاون آموزشی و پژوهشی وزارت علوم و آموزش عالی برگزیده شد و همزمان به تدریس رشته حسابداری در دانشگاه‌ها و موسسات مختلف آموزش عالی به ویژه بانک ملی ایران پرداخت. پس از انقلاب در اوایل سال ۱۳۵۸ در سمت استادی دانشگاه بازنشسته شد و از اوایل دهه ۱۳۶۰ با مرکز تحقیقات تخصصی حسابداری و حسابرسی سازمان حسابرسی همکاری کرد. کتاب و مقالا ت مختلفی که در این دوران توسط ایشان تألیف و تدوین و توسط سازمان حسابرسی منتشر شده‌است دستاورد این دوران پربار است. فضل‌الله اکبری در اواخر دهه ۱۳۶۰ به آمریکا مسافرت کرد و به مدت دو سال با سمت استادی در دوره‌های فوق لیسانس دانشکده مدیریت بازرگانی دانشگاه استانفورد به تدریس پرداخت. پس از آن به انگلستان رفت و یک سال نیز در دانشکده مدیریت دولتی تدریس داشت. او از میانه‌های دهه ۱۳۷۰ به ایران بازگشت و همچنان همکاری خود رادر زمینه تحقیق و تألیف با مرکز تحقیقات تخصصی حسابداری و حسابرسی سازمان حسابرسی ادامه داد. کتاب بررسی تحلیلی اکبری در سال ۱۳۸۱ به عنوان کتاب درخور تقدیر برگزیده و به وسیله وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در مراسم هفته کتاب مورد تقدیر قرار گرفت. سرانجام فضل‌الله اکبری در ۱۳ فروردین ۱۳۸۴ درگذشت و در بهشت زهرا به خاک سپرده شد.بخشی از آثار و کتاب‌ها و مقاله‌های اکبری به شرح زیر است.


title: گریستن برای ماه

text: گریستن برای ماه یک آهنگ گروه سمفونیک متال هلندی، اپیکا است.


title: تا پایان جهان

text: تا پایان جهان ( ; ) فیلم علمی تخیلی درام ساخت سال ۱۹۹۱ به کارگردانی ویم وندرس فیلمساز آلمانی است. داستان فیلم در آستانه هزاره سوم و در زمان یک فاجعه جهانی دامن‌گیر است، که مرد و زنی، با بازی ویلیام هرت و سولویگ دامارتان، را دنبال می‌کند که در سراسر جهان به خاطر دستگاهی که می‌تواند تجربه‌های زیستی را ضبط کند و به رؤیاها و خواب‌ها نمود دیداری بدهد، تحت پیگرد هستند. نخستین پیش‌نویس فیلمنامه توسط مایکل آلمریدا، فیلمساز آمریکایی، نوشته شد، اما اعتبار هنری فیلمنامه نهایی به وندرس و پیتر کری بر پایه داستانی از وندرس و دامارتین نسبت داده شده‌است. وندرس، که به عنوان کارگردانی منحصر به فرد در سبکفیلم جاده‌ای شناخته می‌شد، "تا پایان جهان" را نمونه‌ای غایی و پایانی از این سبک فیلم ساخت.


title: تا پایان جهان

text: تا پایان جهان در چندین نسخه منتشر شده‌است که مدت زمان آن‌ها بین ۱۵۸ تا ۲۸۷ دقیقه است.وندرس کار روی فیلم را از اواخر سال ۱۹۷۷، هنگامی که در نخستین سفرش به استرالیا، متوجه شد که محیط استرالیا برای یک فیلم علمی تخیلی بسیار مناسب است، آغاز کرد. پیش‌تولید علاوه بر شکل‌دادن به طرح پیچیده، شامل عکاسی گسترده نیز می‌شد. با این حال، پس از اینکه وندرس با ساخت فیلم‌های "پاریس، تگزاس" و "زیر آسمان برلین به" موفقیت تجاری دست یافت، توانست برای فیلم اعتبار و بودجه لازم را تهیه کند.


title: تا پایان جهان

text: بودجه فیلم در حدود ۲۲ دلار میلیون (که ۳٫۷ میلیون دلار آن از سوی شرکت مالی فیلم استرالیا آمده بود) بود که بیش از مجموع هزینه‌های او برای تمام فیلم‌های پیشینش بود، و دست وندرس را برای تولید فیلمی بلندپروازانه باز گذاشت. فیلمبرداری اصلی ۲۲ هفته به درازا کشید و در ۱۱ کشور انجام شد. وندرس، که شیفتگی دیرینه ای به مناطق دورافتاده استرالیا داشت، بخش قابل توجهی از فیلم را در آلیس اسپرینگز، قلمرو شمالی در استرالیا و اطراف آن فیلمبرداری کرد.


title: تا پایان جهان

text: نماهای رویاگونه در فیلم با نخستین ویدیوهای کیفیت بالا فیلمبرداری شدند. وندرس و مهندس‌های ان‌اچ‌کی (تنها تأسیساتی که در آن زمان می‌توانست ویدیوهای HD را پخش کند) به مدت شش هفته روی این سکانس‌ها کار کردند و عمداً تصاویر را مخدوش کردند تا نماهای دیدنی شگرفی ایجاد کنند. آنها نخست یک روگرفت تند و سریع از نماها را ضبط می‌کردند، و سپس آن را با سرعت عادی پخش می‌کردند.


title: تا پایان جهان

text: گریم رول موسیقی متن فیلم و دیگر صداها را ساخت. برای آهنگ‌های افزوده، وندرس آهنگ‌های اصلی را از تعدادی از هنرمندان مورد علاقه‌اش سفارش داد و از آنها خواست تا نوع موسیقی را که یک دهه بعد، زمانی که داستان فیلم روی می‌داد، پیش‌بینی کنند.


title: تا پایان جهان

text: روگرفت (نسخه) کوتاه شده "تا پایان جهان" پس از اکران در سینماها با پیشباز ضعیف تماشاگران روبرو شد، که نشانه شکست تجاری و هنری بود. در آمریکا، این فیلم توسط برادران وارنر در دسامبر ۱۹۹۱ در ۴ نوبت نمایش داده شد. مجموع فروش باکس آفیس آمریکا کمتر از ۸۳۰۰۰۰ دلار بود.


title: تا پایان جهان

text: در ژانویه ۱۹۹۲ راجر ایبرت با بررسی روگرفت سینمایی فیلم، ۲ ستاره از ۴ ستاره را به فیلم داد و آن را بدون «روایت همگرا» که برای حفظ علاقه به داستان مورد نیاز است توصیف کرد و نوشت که «(تا پایان جهان) مانند فیلمی است که پیش از نوشته شدن فیلمبرداری شده و پیش از پایان یافتن، ویرایش و تدوین شده‌است.» او ادامه داد که احتمالاً یک مستند در مورد جهانگردی گیراتر از خود فیلم می‌شد.


title: تا پایان جهان

text: منتقدان بعدی - که برخی برشِ کارگردان را نقد کرده بودند- دیدگاه بهتری به فیلم داشتند. در تارنمای راتن تومیتوز، فیلم بر پایه ۱۷ دیدگاه، امتیاز ۸۸٪ را دارد.


title: تا پایان جهان

text: بر پایه گزارش‌ها، روگرفت نخستین فیلم ۲۰ ساعت بوده‌است. چندین روگرفت کوتاه شده از فیلم به صورت تجاری پخش شده یا به نمایش عمومی درآمده است. وندرس بر پایه قراردی که با پشتیبانان مالی خود داشت موظف بود که یک فیلم بلند استاندارد ارائه دهد، بنابراین او دو برش آمریکایی و اروپایی ۱۵۸ و ۱۷۹ دقیقه ای ویرایش کرد که از آن به عنوان "روگرفت‌های «مناسب بیننده"» یاد می‌شود. در همین حال، او و تدوینگرش پیتر پرزیگودا مخفیانه با هزینه شخصی خود یک روگرفت کامل از نگاتیوهای فیلم برای خود ساختند، و سالیان بعد روی روگرفت ۵ ساعته فیلم کار کردند و آن را به پایان رساندند که دهه‌ها بعد آن را نمایش دادند. نسخه ای شبیه به آنچه در این نمایش‌ها نشان داده شد به عنوان یک سه‌گانه ۲۸۰ دقیقه ای از فیلم پخش شد.


title: تا پایان جهان

text: همچنین یک دیسک لیزری ۲۳۹ دقیقه‌ای همراه با توضحیات و زیرنویس ژاپنی از فیلم پخش شده‌است. چندین ویرایش غیرمجاز هواداران وجود دارد که بخش‌هایی از روگرفت‌های گفته شده را با هم می‌آمیزد.


title: تا پایان جهان

text: در سپتامبر ۲۰۱۹، مجموعه کرایتون اعلام کرد که یک نسخه ویژه بلو ری و دی‌وی‌دی از بازسازی 4K برش ۲۸۷ دقیقه ای کارگردان را در دست ساخت دارد که در ۱۰ دسامبر ۲۰۱۹ آن را پخش کرد.


title: تا پایان جهان

text: "موسیقی متن فیلم" در ۱۰ دسامبر ۱۹۹۱ منتشر شد که شامل قطعات زیر است:


title: اونسنس (آلبوم)

text: اونسنس عنوان سومین آلبوم استودیویی گروه راک آمریکایی اونسنس است. طبق برنامه ریزی‌ها قرار است این آلبوم در ۱۱ اکتبر ۲۰۱۱ توسط وایند-آپ رکوردز منتشر شود.


title: اونسنس (آلبوم)

text: گروه کار نوشتن آلبوم را در ژوئن ۲۰۰۹ آغاز کرد. زمان انتشار این آلبوم چندین بار تغییر کرده‌است. اولین بار در ۲۲ فوریه ۲۰۱۰ گروه به همراه استیو لیلیوایت وارد استودیو شد، اما بعد از آن ضبط کار به خاطر اینکه «خوب در نمی‌آمد» متوقف شد. در آن زمان برنامه‌ریزی شده بود که آلبوم در ماه اوت یا سپتامبر ۲۰۱۰ منتشر شود، اما لی بعداً اعلام کرد که گروه استودیو را ترک کرده‌است. در ۱۱ آوریل ۲۰۱۱ گروه با یک تهیه‌کننده دیگر به نام نیک راسکولینز به استودیو رفت و ضبط آلبوم در ۸ ژوئیه ۲۰۱۱ به پایان رسید. تک‌آهنگ این آلبوم به نام «آنچه شما می‌خواهید» در ۹ اوت ۲۰۱۱ منتشر شد.


title: کتاب شفا

text: الشِّفاء مهم‌ترین و جامع‌ترین اثر ابن سینا را می‌توان دائرةالمعارفی به زبان عربی، در علوم عقلی به حساب آورد که در آن چکیدهٔ آرای فلاسفهٔ بزرگ قدیم یونان و شارحان مدرسهٔ اسکندریه و افلاطونیان و نوافلاطونیان و… در همهٔ علوم عقلی، اعم از منطق، طبیعیات، ریاضیات و الهیات فراهم آمده و مورد تحلیل و نقد و بررسی علمی قرار گرفته‌است. مؤلف در کتاب گران‌سنگ "شفاء" در هر چهار قسمتِ منطق، ریاضی، طبیعی و الهیات توانسته به‌طور دقیق و کامل سخن بگوید و مطالب لازم را دربارهٔ هریک از این چهار علم شریف به صورتی منظم و قابل استفاده در اختیار مخاطب قرار دهد.


title: کتاب شفا

text: کتاب "شفاء"، مشتمل بر فنون طبیعیات، منطق، الهیات و ریاضیات است؛ به این صورت که مباحث هر علمی به فنونی، و مباحث هر فنی به مقالاتی، و مباحث هر مقاله‌ای به فصولی تقسیم شده و در هر فصل، مسائل، با حوصله و تفصیلی که شایستهٔ آثار علمی است، بدون تکرار و اطناب، مورد بررسی قرار گرفته‌است.


title: کتاب شفا

text: این بخش کتاب، با آن که به‌طور پراکنده و در بیش از ده سال و در حالات و شرایط کاملاً متفاوت و پرفراز و نشیب، نوشته شده‌است و با آن که بخش اعظم آن، بدون دست رسی به منابع و تنها با تکیه بر حافظه، تألیف گردیده است، از عالی‌ترین دقایق و تحلیل‌های علمی و فلسفی برخوردار است. بخش منطق شفا از جامع‌ترین آثار دربارهٔ علم منطق می‌باشد و در چهار جلد رحلی، به زبان عربی، به چاپ رسیده‌است. بخش منطق این کتاب در نه فن تنظیم شده‌است به این صورت:


title: کتاب شفا

text: ۱. فن اول، مشتمل بر دو مقالهٔ چهارده فصلی و چهار فصلی.


title: کتاب شفا

text: ۲. فن دوم، مشتمل بر هفت مقالهٔ شش، پنج، چهار، پنج، شش، شش و چهار فصلی.


title: کتاب شفا

text: ۳. فن سوم، مشتمل بر دو مقالهٔ ده و پنج فصلی.


title: کتاب شفا

text: ۴. فن چهارم، مشتمل بر نه مقاله هفت، چهار، پنج، شش، پنج، شش، سه، سه و بیست و چهار فصلی.


title: کتاب شفا

text: ۵. فن پنجم، مشتمل بر چهار مقالهٔ دوازده، ده، نه و ده فصلی.


title: کتاب شفا

text: ۶. فن ششم، مشتمل بر هفت مقالهٔ ده، شش، چهار، سه، پنج، یک و چهار فصلی.


title: کتاب شفا

text: ۷. فن هفتم، مشتمل بر دو مقالهٔ چهار و شش فصلی.


title: کتاب شفا

text: ۸. فن هشتم، مشتمل بر چهار مقالهٔ هفت، نه، هشت و پنج فصلی.


title: کتاب شفا

text: ۹. فن نهم، مشتمل بر هشت فصل.


title: کتاب شفا

text: شیخ الرئیس در مسبوط‌ترین اثر خود؛ یعنی شفا که قصد همراهی با حکمای مشاء را داشته، خود را ملزم کرده تا حد امکان از مخالفت با ایشان بپرهیزد. در تألیف این کتاب تا حد زیادی از طریق ارسطو پیروی کرده‌است؛ به گونه‌ای که می‌توان بخش منطق شفا را شرحی بر ارغنون ارسطو دانست و چنان‌که خود او در مقدمه آن گفته است، در ترتیب مطالب از ترتیب کتاب‌های صاحب منطق (ارسطو) پیروی کرده‌است. شیخ الرئیس در پایان کتاب سفسطه از منطق شفاء، سخن خود ارسطو را نقل می‌کند که او در باب قیاس از پیشینیان خود جز قوانین مجمل و ضوابط غیر مفصل، چیزی به ارث نبرده و این او بوده‌است که با رنج فراوان و کوشش بسیار، ضروب هر قیاس و شرایط انتاج آن را بیان داشته‌است. آن گاه ابن سینا پس از نقل سخن ارسطو، خود، می‌گوید: «ای گروه دانش پژوهان و اندیشمندان دربارهٔ آنچه این مرد بزرگ گفته تأمل کنید که آیا بعد از او تا به امروز که نزدیک به هزار وسی صد سال می‌گذرد، کسی آمده‌است که بر آن خرده گیرد یا ثابت کند که در سخن او نقصی هست ویا بر آن چیزی بیفزاید؟ خیر آنچه ارسطو آورده، کامل و میزان صحیح و حق صریح می‌باشد».


title: کتاب شفا

text: پیروی ابن سینا از ارسطو، هرگز مقلدانه نبوده که فقط به شرح و تفسیر کلام او اکتفا کند، بلکه چنان‌که خود او تصریح فرموده، هیچ مطلب قابل توجهی در آثار پیشینیان نبوده مگر آن که آن را در این کتاب گرد آورده است، احکام و مطالبی که در کتب قدما در جایگاه شایسته خود قرار نداشته به جایگاه شایسته اش انتقال داده، اگر در مطالب گذشتگان خلل و نقصانی دیده با فکر و نظر خود بر آن‌ها افزوده و تکمیل کرده و بر خلاف عادت منطقیان، مطالب بی ارتباط با این علم و مرتبط با فلسفه اولی را از منطق حذف و در فلسفه اولی مطرح کرده‌است و به این ترتیب مهم‌ترین نقش را در تنظیم، تبیین و تکمیل منطق و فلسفه ارسطویی ایفا نموده‌است.


title: کتاب شفا

text: فنون نه‌گانه‌ای که در منطق شفاء مطرح شده‌اند، عبارتند از:


title: کتاب شفا

text: ۱. ایساغوجی یا مدخل منطق که در آن از معرفی منطق و سایر علوم؛ فایده و موضوع منطق؛ تعریف لفظ مفرد و مرکب؛ بررسی نظریات گوناگون در مورد ذاتی و عرضی؛ بررسی نظرات گوناگون دربارهٔ آنچه بر ماهیت دلالت می‌کند؛ تقسیم لفظ مفرد کلی به اقسام پنج‌گانه؛ جنس؛ نوع؛ بررسی تعاریف نوع؛ کلی طبیعی، عقلی و منطقی؛ فصل؛ عرض خاص و عام؛ اشتراکات و اختلافات کلیات خمس با یک دیگر… بحث شده‌است


title: کتاب شفا

text: ۲. قاطیغوریاس یا مقولات که در آن از اجناس عالی ماهیات ممکنه که آن‌ها را «مقولات عشر» می‌نامند گفتگو شده‌است.


title: کتاب شفا

text: ۳. باری ارمنیاس یا عبارت که مشتمل بر مباحث قضایا می‌باشد.


title: کتاب شفا

text: ۴. آنالوطیقای اول یا تحلیلات اول که در آن از صورت قیاس مطلق، اقسام گوناگون قیاس و اشکال مختلف قیاس بحث شده‌است.


title: کتاب شفا

text: ۵. آنالوطیقای دوم یا تحلیلات دوم که در آن از برهان؛ یعنی قیاسی که مقدماتش قضایای یقینی باشد، سخن به میان آمده‌است.


title: کتاب شفا

text: ۶. طوبیقا یا جدل که در آن از شناخت قیاس جدلی و فایده و اصطلاحات مربوط به آن بحث شده‌است.


title: کتاب شفا

text: ۷. سوفسطیقا یا سفسطه که در آن از شناخت مغالطه و اقسام آن و کیفیت مقابله با هر قسم، بحث شده‌است.


title: کتاب شفا

text: ۸. ریطوریقا یا خطابه که در آن از فایده خطابه، اغراض اولیه خطیب، تحسینات و اختیار الفاظ برای تعبیرات و… سخن گفته شده‌است.


title: کتاب شفا

text: ۹. بوطیقا یا شعر که در آن از تعریف شعر، انواع صنعت‌های شعری، اغراض کلی شعرا، مناسبت تعداد ابیات با اغراض و… بحث شده‌است.


title: کتاب شفا

text: الهیات شفاء بخشی از کتاب گران‌سنگ شفای بوعلی است. این کتاب، به زبان عربی و حاوی مباحث فلسفه اعلی یا الهیئت بالمعنی الاعم می‌باشد. این بخش کتاب سال‌ها در اروپا تدریس می‌شده‌است و هم‌اکنون در حوزه‌های علمیه تدریس می‌شود. تأثیر این بخش از شفاء، نه تنها در شرق که در غرب نیز بسیار شگفت‌انگیز بوده‌است؛ به گونه‌ای که متفکرین غربی، آن را مقدم بر سایر اجزای شفاء، به زبان لاتینی ترجمه کرده‌اند.


title: کتاب شفا

text: الهیات شفا، مشتمل بر ده مقاله به ترتیب هشت فصلی، چهار فصلی، ده فصلی، سه فصلی، نه فصلی، پنج فصلی، سه فصلی، هشت فصلی، هشت فصلی و پنج فصلی است.ریاضیات کتاب شفا شامل ۴ بخش است: بخش ۱ (فن اول) در اصول هندسه؛ بخش ۲ (فن دوم)، در علم حساب؛ بخش ۳ (فن سوم)، در علم موسیقی؛ بخش ۴، در هیئت.


title: کتاب شفا

text: بخش اول ریاضیات یا به عبارتی فن اول ریاضیات که عبارت است از هندسه، در واقع تحلیل و بررسی اصول اقلیدس می‌باشد که توسط حجاج بن یوسف مطر، به عربی ترجمه شده‌است. البته ترجمه‌های دیگری نیز موجود است که می‌توان حجاج بن یوسف را اولین مترجم اصول اقلیدس به حساب آورد. بو علی، در بخش هندسه بر خلاف خود اقلیدس و مترجم آن، به تفصیل نپرداخته و فقط به مطالبی که برای درک قضایا و اثبات آن‌ها لازم است، پرداخته است. مقصود ابن سینا این است که متعلم را هر چه سریع تر با مبانی هندسه آشنا سازد. وی به گفته شاگرد و دوستش، ابو عبید جوزجانی، ابتدا کتابی به نام مختصر اقلیدس، تألیف کرد که بعداً بخشی از کتاب شفا را تشکیل داد. ابن سینا، بخش هفتم کتاب نجات را نیز به هندسه اختصاص داده است. نظریات ابن سینا در ریاضیات هنوز کاملاً مورد بررسی قرارنگرفته‌است، ولی کارل لوکوچ، بخشی از فن اول ریاضیات شفا (هندسه مسطحه) را در کتاب خود مورد بررسی قرار داده است. هندسه، به نظر ابن سینا، یکی از علوم ریاضی، بلکه اولین علم از علوم ریاضی است که متکفل آموزش اوضاع خطوط، اشکال سطوح و انحطام مقادیر می‌باشد.


title: کتاب شفا

text: ۱. مقاله اول از بخش هندسه ریاضیات شفا، در تعریف مثلث و متوازی‌الأضلاع می‌باشد. اولین مطلبی که در این مقاله بیان می‌گردد، تعریف نقطه و خط است. مؤلف، نقطه را به شی ء ما لا جزء له و خط را به طول بلا عرض و طرفاه نقطتان، تعریف می‌کند، سپس به تعریف زاویه قائمه، حاده و منفرجه می‌پردازد. در ادامه انواع مثلث که عبارتند از: مثلث متساوی الاضلاع، مثلث متساوی‌الساقین، مثلث مختلف‌الأضلاع و مثلث قائم الزاویة بیان شده، سپس مربع و مستطیل و اشکالی که چهار ضلعی می‌باشند، با انواع گوناگونشان مورد بررسی قرار گرفته‌اند. دیگر اشکال چند ضلعی و تعریف دو خط موازی نیز در بخش مقدمه مقاله اول هندسه مطرح گردیده‌اند. ابن سینا، در بخشی به نام علم جامع، کیفیت به دست آمدن مثلث متساوی الاضلاع از دو دایره را بیان کرده‌است.


title: کتاب شفا

text: ۲. مقاله دوم در مورد خط مستقیم و تقسیمات آن می‌باشد. وی این بخش را با تعریف مربع به سطح قائم الزاویایی که خطوط محیط به زاویه قائمه بر آن احاطه دارند، آغاز می‌کند. چگونگی به دست آمدن مربع و انواع آن نیز در این بخش مورد بررسی قرار گرفته‌است.


title: کتاب شفا

text: ۳. مقاله سوم در مورد دایره است. ابن سینا، می‌گوید: در دایره تمام قطرها و نصف قطرها که امروزه شعاع گفته می‌شود، با همدیگر مساوی هستند. به دست آوردن مرکز دایره، نقطه مماس دو دایره و مطالبی از این قبیل نیز در همین مقاله مطرح شده‌اند. ۴. مقاله چهارم، در مورد عملیات مثلث‌ها و دایره‌ها است. شکل محیط، اولین مبحث این بخش می‌باشد.


title: کتاب شفا

text: ۵. مقاله پنجم در مورد نسبت می‌باشد. شیخ الرئیس، در این بخش، جزء را به مقدار کوچک‌تر از مقدار بزرگ‌تر معرفی می‌کند و…


title: کتاب شفا

text: ۶. سطوح متشابهه، عنوان مقاله ششم است. ابو علی سینا سطوح متشابهه را به زوایای متساویه و اضلاع تناسبیه آن‌ها معنا می‌کند و می‌گوید: سطوح متکافئه، سطوحی هستند که اضلاعشان بنا بر تقدم و تأخر با هم متناسب می‌باشند.


title: کتاب شفا

text: ۷. مقاله هفتم دربارهٔ اشتراک و تباین و… است. در این مقاله، راجع به وحدت، عدد، زوج و فرد توضیحاتی داده شده‌است؛ برای مثال می‌فرماید: واحد، به هر چیزی که عقلا قابل قسمت نباشد، گفته می‌شود و عدد، جماعت مرکبی از واحدها است. عدد زوج، عددی است که قابل قسمت به دو عدد مساوی باشد.


title: کتاب شفا

text: ۸. هشتمین مقاله، متعلق به بحث متوالیات است.


title: کتاب شفا

text: ۹. نهمین مقاله در ادامه بحث متوالیات می‌باشد و عنوان «متوالیات و ما یتصل بها من عوامل و غیرها» را به خود اختصاص داده است.


title: کتاب شفا

text: ۱۰. مقاله دهم، در اشتراک و تباین است و در ادامه خطوط مشترک توضیح داده شده‌است که مثل سایر بخش‌ها با اشکال گوناگونی همراه است.


title: کتاب شفا

text: ۱۱. یازدهمین مقاله، دربارهٔ هندسه فراغیه می‌باشد. در این قسمت، اشکال به مجسم، منشور و مخروط و استوانه تقسیم شده و هر کدام با توضیح و تعریف خاص خودش مورد بررسی واقع گردیده و شیوه محاسبه هر کدام، با ترسیم اشکالی بیان شده‌است.


title: کتاب شفا

text: ۱۲. مقاله دوازدهم، کثیرات السطوح نام دارد که در واقع بحث از اشکالی است که دارای چند سطح مختلف می‌باشند. ۱۳٬۱۴٬۱۵. عناوین مقاله سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم به ترتیب عبارت است از: «القسمة ذات الوسط و الطرفین و المضلعات المنتظمة»، «القسمة ذات الوسط و الطرفین و المجسمات المنتظمة» و «رسم مجسمات منتظمة داخل بعضها».


title: کتاب شفا

text: دومین بخش ریاضیات، علم حساب است. ابن سینا، این بخش را در قالب چهار مقاله توضیح داده است که مقاله اول، در خواص عدد؛ مقاله دوم، در احوال عدد از حیث اضافه شدنش به غیر؛ مقاله سوم، در احوال عدد از حیث تألیفش از واحدها و مقاله چهارم، در متوالیات ده‌گانه است. مؤلف، در جاهای دیگر همچون کتاب قاطیغوریاس و… از ماهیت عدد و اقسام آن سخن گفته است. برخی از مسائل مطرح شده در این مقاله عبارتند از: هر عددی نصف مجموع دو عدد زیرین و رویین خویش است، چنان‌که پنج، نصف حاصل جمع شش و چهار می‌باشد؛ مربع هر عددی مساوی است با حاصل ضرب دو عدد زیرین و رویین آن به اضافه یک، چنان‌که مربع پنج، برابر است با حاصل ضرب شش در چهار به اضافه یک (بیست و پنج) و… مقاله دوم، در باب احوال عدد است از جهت اضافه شدنش به غیر. ابن سینا، می‌گوید: در باب عدد، دو نگاه به عدد ممکن است: اول، نگاه به عدد از باب اینکه فی نفسه معتبر است و دیگری از این جهت که اضافه به عددی دیگر می‌گردد. احوال عدد از حیث کیفیت تألیفش از واحدها، عنوان مقاله سوم است. مقاله چهارم در متوالیات ده‌گانه می‌باشد که در آن مناسبات و اصناف و خواص آن مطرح گردیده است.


title: کتاب شفا

text: سومین بخش ریاضیات، علم موسیقی است که بو علی، خود، آن را «جوامع علم الموسیقی» نامیده است. این بخش، حاکی از تسلط قابل توجه مؤلف بر علم موسیقی است و البته این تسلط در دیگر علما و دانشمندان زمان ابن سینا نیز کم و بیش مشهود است. موسیقی در عصر مؤلف، در هزار سال پیش، بسیار مورد توجه بوده‌است و بسیاری آن را پیشه خود می‌ساختند و در جامعه ارجمند بودند. فضلا و امرا و پادشاهان آن را دوست می‌داشتند و اغلب، خود، نیز می‌آموختند. موسیقی، فن و علمی صاحب شان بوده‌است و به این سبب دانشمندان مشرق زمین چون کندی، فارابی، خوارزمی، اخوان الصفا و دیگران به آن توجه داشتند و آن را توسعه داده ومورد مباحثه و تدریس و عمل قرار می‌دادند و راجع به آن کتاب می‌نوشتند. ابن سینا از بزرگان علمای موسیقی و مشاهیر موسیقی دانان زمان خود بوده و مباحث اصلی موسیقی را با نهایت دقت، تشریح نموده‌است. این، تعجبی ندارد، چه این فیلسوف شهیر، دامنه فکری خود را به ناحیه خاصی از دانش محدود نکرده، بلکه نواحی مختلف معرفت و ضمن آن‌ها موسیقی را نیز پیموده است و آن را از اقسام چهارگانه حکمت ریاضی شمرده و در کنار علم حساب، هندسه و علم هیئت قرار داده است. بو علی، سه کتاب در موسیقی دارد که دو تای آن‌ها به عربی و سومی را به فارسی نگاشته است. مهم تر از همه در کتاب شفا است و آنچه در کتاب نجات است، در واقع خلاصه‌ای از شفا می‌باشد و فارسی آن در دانش نامه علایی است که خلاصه‌ای از کتاب نجات است و معروف است که قسمت موسیقی دانش نامه را جوزجانی، شاگرد بو علی، بعد از وفاتش به رشته تحریر درآورده است. ابن سینا، در موسیقی شفا، به دو کتاب دیگر اشاره می‌کند که در آن بعضی از مباحث موسیقی را شرح داده است؛ این دو، یکی کتاب البرهان است و دیگری کتاب اللواحق. ابن ابی اصیبعه، خبر داده که بو علی، کتاب دیگری به نام «المدخل الی صناعة الموسیقی» نگاشته است که موضوع آن با قسمت موسیقی کتاب النجات متفاوت است. متأسفانه سه کتاب مزبور، تاکنون به دست نیامده است. مهم‌ترین کتاب موسیقی ابن سینا، قسمت موسیقی شفا است که از نفیس‌ترین مراجع موسیقی ایران شمرده می‌شود و تا آن جا که بر ما مکشوف است، این اثر، توسط بارون درلانژر به فرانسه ترجمه شده و موسیقی عربی نام گرفته‌است.


title: کتاب شفا

text: موسیقی شفای ابن سینا، شامل شش مقاله است که هر یک به ترتیب زیر فصولی دارد:


title: کتاب شفا

text: ۱. مقاله اول، شامل پنج فصل است: فصل اول، در تعریف موسیقی و اسباب صوت و… است. فصل دوم، در شناخت ابعاد متفقه و ابعاد متنافره و… است. فصل سوم، در ابعاد متفقه به اتفاق اصلی است. فصل چهارم، در ابعاد متفقه به ابعاد بدلی است.


title: کتاب شفا

text: ۲. مقاله دوم، دارای دو فصل است که اولی، در جمع کردن بعضی از ابعاد با برخی دیگر و جدا کردن بعضی از بعضی دیگر می‌باشد و دومی، در مضاعف و نصف کردن ابعاد است.


title: کتاب شفا

text: ۳. مقاله سوم، شامل چهار فصل است که فصل اول، در جنس و تقسیم آن به انواع است. فصل دوم، در تعداد اجناس است. فصل سوم، دربارهٔ اجناس قوی است. فصل چهارم، دربارهٔ اجناس ملایم است.


title: کتاب شفا

text: ۴. مقاله چهارم، دارای دو فصل است که اولی، در جماعت و دومی، در انتقال است.


title: کتاب شفا

text: ۵. مقاله پنجم، شامل پنج فصل است که اولی، در نت‌های موسیقی یا علم اوزان و دومی، در وزن خوانی یا حکایت آهنگ‌ها با زبان و سومی، در انواع اوزان متصل و منفصل و چهارمی، در اوزان چهار تایی، پنج تایی، شش تایی و اوزان معمولی و پنجمی در اوزان شعری است.


title: کتاب شفا

text: ۶. مقاله ششم، شامل دو فصل است که اولی، در ترکیب و تألیف آهنگ و دومی، در آلات موسیقی است.


title: کتاب شفا

text: اغلب مستشرقین، به استناد اینکه فلاسفه مشرق، علمای یونان را شناخته و کتاب‌های آن‌ها را به عربی ترجمه کرده و خوانده‌اند، گفتار آن‌ها را در موسیقی بر پایه موسیقی یونان، استوار دانسته‌اند و حتی نظریات علمی آنان را بر موارد عملی موسیقی شرقی، منطبق نگرفته‌اند، چنان‌که گویی بحث فارابی و ابوعلی سینا در موسیقی، یک بحث ریاضی بیش نبوده و بر عمل موسیقی آن زمان تطبیق نمی‌کرده‌است. این گونه قضاوت، به نظر، بسیار نارواست، چه گام منسوب به فیثاغورث که بر پایهٔ عدد سه استوار است و پایه گام ملودی موسیقی غربی است، از هزارها سال پیش در چین به شکل خاصی مورد استعمال بوده‌است و مسلماً از قدیم در ایران وجود داشته‌است.


title: کتاب شفا

text: فارابی، در شرح تنبور خراسان و درجه‌بندی آن، وجود چنین گامی را تأیید می‌کند، در حالی که در شرح تنبور بغداد که گام آن معرف موسیقی عربی پیش از اسلام است، چنین درجه‌بندی وجود ندارد. چنانچه این گام از یونان به ایران آمده باشد، باید نخست از بغداد عبور کرده باشد. هم چنین گام منسوب به اریستکسن را که پایه گام هارمونی مغرب است، در موسیقی هند و ایران می‌توان یافت و دلیلی نیست که بگوییم موسیقی از یونان به ممالک شرق رفته‌است. بنا بر این مباحث علمی موسیقی فارابی و بو علی سینا، بر موسیقی علمی زمان خودشان تطبیق می‌نموده و این دانشمندان، اسرار آن را مکشوف و قوانین آن را پی ریزی کرده‌اند. روش بو علی، در بحث و تحقیق دربارهٔ موسیقی، نشان می‌دهد که عقاید متقدمین یونانی خود؛ یعنی پیروان مکاتب فیثاغورث، افلاطون و بطلمیوس را پیروی ننموده و به خصوص در مورد جستجوی رابطه‌ای بین اوضاع و احوال آسمان و خواص روح و ابعاد موسیقی، عقاید آنان را صحیح ندانسته و فلسفه آن‌ها را مندرس شمرده است و معتقد است که آنان، صفات اصلی و کیفیات اتفاقی اشیاء را به جای هم گرفته‌اند و در شناختن حقایق اشیاء راه صحیح نپیموده‌اند؛ آن جا که در مقدمه، می‌گوید: هم چنین از جستجوی رابطه‌ای بین احوال آسمان و خواص روح و ابعاد موسیقی، خودداری می‌کنیم تا از روش کسانی که از حقیقت هر علم آگاهی ندارند، پیروی نکرده باشیم، چه اینان وارث فلسفه‌ای مندرس می‌باشند؛ صفات اصلی و کیفیات اتفاقی اشیاء را به جای هم می‌گیرند و خلاصه کنندگان نیز از آن‌ها تقلید کرده‌اند، ولی اشخاصی که فلسفه حقیقی را فهمیده و مشخصات صحیح اشیاء را درک کرده‌اند، اشتباهاتی را که در اثر تقلید رخ می‌دهد، تصحیح نموده و غلط‌هایی را که زیبایی‌های افکار کهنه را می‌پوشاند، پاک کرده‌اند؛ اینان سزاوار تحسینند. بو علی، در مباحث موسیقی، از فارابی پیروی کرده و عقاید او را تشریح نموده است و آن‌ها را مختصر و مفید و بدون تکرار تشریح نموده است و هر مطبی را به دلایل و براهین منطقی مستند نموده و در این راه، نه تنها به اصول فیزیکی و ریاضی تکیه می‌کند که دامنه بحث را به فلسفه و علم النفس نیز می‌کشاند.


title: کتاب شفا

text: مؤلف، در تعریف موسیقی، رابطه علم موسیقی را با علوم دیگر چنین توضیح می‌دهد: «موسیقی، یکی از علوم ریاضی است که منظور از آن، مطالعه صداها و بحث در ملایمت و عدم ملایمت و هم چنین کشش آن‌ها و قواعد ساختن قطعات موسیقی است، بنا بر این علم موسیقی، شامل دو قسمت است: علم ترکیب نغمات مربوط به صداهای موسیقی و علم اوزان مربوط به زمان‌هایی که صداهای یک نغمه را از یک دیگر جدا می‌سازد. پایه‌های این دو قسمت بر اصولی استوار است که از علومی خارج از موسیقی اخذ می‌شوند؛ بعضی از این اصول، از ریاضی و بعضی دیگر، از فیزیک و علوم طبیعی و برخی، از هندسه گرفته می‌شوند.» وی در تعریف صدا، فلسفه وجود صدا و ماهیت آن را بیان می‌کند و می‌گوید: «صدا، یکی از پدیده‌های خارجی است که حواس ما درک می‌کند و احساس آن ممکن است خوش آیند باشد…» صدا، از نظر احساس به خودی خود نمی‌تواند خوش آیند یا بدآیند باشد، فقط هنگامی که بیش از اندازه شدت یابد، گوش ما از آن رنج می‌برد. یک آلت موسیقی که بیش از حد لازم قوی زده شود، صدای نامطبوع ایجاد می‌کند که به گوش، زننده است، ولی از طرف دیگر صدا می‌تواند، نه از نظر احساس، بلکه از نظر رابطه‌ای که با قوه شنوایی دارد و به وسیله آن تصویری از صدا در ذهن ایجاد می‌شود و هم چنین عملی که در یک قطعه موسیقی دارا است، خوش آیند یا بدآیند باشد. در شرح علل زیری و بمی صدا، قوانین ارتعاش را در اجسام روشن می‌سازد و می‌گوید: علل زیری صدا، عبارتند از: اتصال شدید ذرات جسم و سختی آن، کوچکی ابعاد آن و زیادی نیروی کشش و… درجهٔ زیری و بمی، با زیاد و کم شدن علل آن بستگی دارد؛ مثلاً تاری، با کشش ثابت، تغییر طول صداهایی با زیر و بمی متفاوت ایجاد می‌کند؛ هر چه طویل تر باشد، صدا بم تر است. تعیین درجهٔ زیر و بمی، به اندازه‌گیری مقادیر خواصی که به آن اشاره شده، میسر است. هم چنین مقایسه دو صدا، با مقایسه مقادیر خواص مشابه آن، انجام می‌شود؛ مثل مقایسه طول‌های آنها. بنا بر این مسلم می‌شود که اولاً هر دو صدا به نسبت معینی از زیری و بمی می‌باشند و ثانیاً می‌توان نسبت بین آن دو را مشخص نمود. ابعاد ملایم و غیر ملایم را با نسبت‌های مشخص، معرفی می‌کند. ابعاد ملایم، آنهایی است که صداهای آن بالفعل یا بالقوه مشابه باشند. آنهایی که بالفعل مشابهند، با نسبت‌هایی از اکتاو معرفی می‌شوند و آنهایی که بالقوه مشابهند، به صورت نسبت‌هایی به شکل+ ۱/ ی به اصطلاح نسبت‌های سوپر پارتیل می‌باشند. در جمع و تفریق ابعاد، به پیروی از روش فارابی، ضرب و تقسیم نسبت‌های معرف آن‌ها را به کار می‌برد و این عمل در حقیقت فکر ایجاد لگاریتم است. در تقسیم اجناس، گوش زد می‌سازد که مقادیر ۲۴۳/ ۲۵۶ از نیم پرده کوچک‌تر است و با اینکه این بعد به خودی خود جزء ابعاد غیر ملایم است، ولی وجود آن در دنباله دو بعد ملایم ۸/ ۹ خوش آهنگ و مطبوع است، چنان‌که می‌دانیم این جنس معرف گام ماهور ایرانی و ماژر موسیقی غربی است و امروزه جزء دستگاه‌های اصیل ایران شمرده می‌شود. هم چنین بین اجناس، جنسی را ملایم تر از همه می‌داند که ابعاد آن به ترتیب ۹/ ۱۰ و ۸/ ۹ و ۸/ ۱۶ باشد و چنان‌که مشهود است گام هارمونیک، از خواص فوق ساخته می‌شود. وجود هارمون را به معنای امروزی کلمه قائل است و می‌گوید: صداها ممکن است با هم یا پی در پی نواخته شوند، چنان‌که می‌دانیم برای ساختن آهنگ، صداهایی به کار می‌روند که پی در پی دنبال هم واقع می‌شوند. وقتی چندین صدا با هم نواخته شوند، در حکم یک صدامی گردند، ولی چنانچه اختلاط آن‌ها با اصول صحیح باشد، باعث تقویت فکری می‌گردد… در شرح عود و پرده بندی آن، دقت کامل به کار برده است و به خصوص روشی را به دست می‌دهد که فقط با تشخیص اکتاوهای زیر و بم، می‌توان تمام پرده‌های عود را بست. بخشی از وسعت فکر و دقت علم شیخ الرئیس، در مطالعات مباحث آواشناسی و موسیقی، با این بیان مشخص گردید.


title: کتاب شفا

text: بخش هیئت ریاضیات شفا که مفصل‌ترین بخش این کتاب را تشکیل می‌دهد، حاوی سیزده مقاله است.


title: کتاب شفا

text: مقاله اول، مانند دوازده مقاله بعدی، تلخیص کتاب بطلمیوس (المجسطی) می‌باشد. در فصول اول، دوم و سوم جایگاه زمین در میان افلاک و چگونگی به وجود آمدن خسوف و کسوف مطرح گردیده است. ارصاد ستارگان، تشخیص ساعت ظهر و مغرب و زمان طلوع و… دیگر مطالبی است که در این مقاله آمده‌است. در مقاله دوم، راجع به شناخت مقدار مشرق و همین‌طور شناخت نسبت مقیاس‌ها با سایه‌های آن‌ها در اعتدال ربیعی و خریفی و… و شناخت زوایای به وجود آمده از تقاطع دو دایره بروج و نصف النهار و شناخت زوایای حاصله از تقاطع دوائر بروج و افق و همین‌طور زاویهٔ حاصله از تقاطع دوائر بروج و دائره‌ای که از قطب افق می‌گذرد. از دیگر مباحث مطرح شده در این مقاله، مقدار زمان سال است که با اختلاف روز و شب در فصول مختلف سال، بیان گردیده است. مقاله چهارم، در مورد ارصادات است که برای شناخت حرکات ماه مؤثر است. زمان ادوار ماه و دیگر مطالبی در مورد حرکت این سیاره نیز در همین مقاله مورد بررسی قرار گرفته‌است. تحقیق احوال قمر، موضوع مقاله پنجم است که موارد مختلفی در این باره مطرح شده‌است. در مقاله ششم، جداول اجتماعات و استقبالات آمده که بیان حدود کسوف و خسوف و جداول آن‌ها موضوع این مقاله‌اند. مقاله هفتم، راجع به امور کواکب ثابت است و مقاله هشتم، دربارهٔ تقارن آن کواکب ثابته با خورشید، در هنگام طلوع و غروب و وسط ظهر است. فصل نهم و دهم و یازدهم، در جوامع امور کواکب متحیره است. مقاله دوازدهم، دربارهٔ مقدماتی است که آگاهی بر آن‌ها برای شناخت رجوع کواکب پنج‌گانه لازم است. مقاله سیزدهم، دربارهٔ اصولی است که در ممر کواکب پنج‌گانه بر اساس آن‌ها عمل می‌شود.


title: کتاب شفا

text: ابن سینا، کتب دیگری نیز در علم هیئت تألیف کرده‌است که از جمله آن‌ها می‌توان به بخش نهم کتاب نجات، تحریر المجسطی، علة قیام الارض فی حیزها یا قیام الارض فی وسط السماء، تفسیر السماء و العالم، کتاب الارصاد الکلیة، مقالة فی خواص خط الاستواء و معرفة ترکیب الافلاک اشاره کرد. ابزار ساخته شده توسط ابن سینا برای رصد ستارگان، توجه بسیاری از دانشمندان این علم را به خود جلب کرده‌است؛ برای نمونه می‌توان به یک مورد از آن‌ها اشاره کرد که از ابتکارات شیخ محسوب می‌گردد و شرح آن به این صورت است: دو بازوی و که هر دو دارای ضخامت و مدرج هستند، در نقطه لولا می‌کنیم. هر یک از دو بازو دارای طولی لااقل به اندازه ۵/ ۳ متر است، ولی طول بازوی زیرین می‌تواند کمی بیشتر از بازوی بالایی باشد. بر روی بازوی و عمود بر آن، زائده به‌طور ثابت نصب شده که روی آن، دو سوراخ و قرار دارند. زائده نیز دارای ساختمانی عیناً مانند زائده و عمود بر می‌باشد، به‌طوری‌که می‌توان آن را در طول حرکت داد. هم چنین بازوی متحرکی عمود برداریم و واضح است که با حرکت دادن در امتداد زاویه بین دو بازو، تغییر ارتفاع ستاره در نصف النهار اول بازوی را به‌طور کاملاً افقی، در امتداد خط نصف النهار قرار می‌دهیم و با تغییر موضع ستاره را در امتداد رصد می‌کنیم، اگر دقیقاً روی یکی از نقاط تقسیم که زاویه را نشان می‌دهد، افتاد، ارتفاع را می‌توان از روی درجه‌بندی خواند؛ در غیر این صورت بین دو درجه متوالی مربوط به دو زاویه ۱۱ قرار دارد؛ حال یا ستاره را با قرار دادن روی ۱ و تغییر محل زائده در دو سوراخ و رصد می‌کنیم یا اینکه را روی ۱ قرار می‌دهیم و با تغییر محل زائده ستاره را در امتداد و رصد می‌کنیم و ارتفاع ستاره عبارت خواهد بود از ۱–۱. از این جا معلوم می‌شود که زائده‌های و نقش ورنیه را برای این دستگاه اندازه‌گیری ایفا می‌کنند. قابل ذکراست که زائده‌ها طوری ساخته شده‌اند که خط بازوی را نمی‌تواند قطع کند. دربارهٔ احکام نجوم، باید گفت ابن سینا از منکران آن بوده و در این باره نیز رساله‌ای نوشته به نام ابطال احکام النجوم یا رسالة فی الرد علی المنجمین. وی علم احکام نجوم را چنین تعریف کرده‌است: احکام نجوم، علمی است متکی به گمان و تخمین و هدف آن این است که از صور فلکی ستارگان نسبت به یک دیگر و نسبت به صور منطقة البروج و از رابطه آن‌ها با زمین، نشانه‌ها و اخباری را راجع به ممالک، طالع‌ها، و… دریابد.


title: کتاب شفا

text: این اثر شیخ الرئیس در طول قرون مورد توجه کم‌نظیر دانشمندان مسلمان و غیر مسلمان واقع گردیده است که حاکی از جایگاه علمی و منطقی آن در بین کتب علوم عقلی می‌باشد. فعلاً آنچه مورد نظر ما است بخش طبیعیات است. تقسیم‌بندی بخش طبیعیات شفا، بدین صورت است: این بخش، مشتمل بر هشت فن است و فن اول آن، دارای چهار مقاله است که به ترتیب مشتمل بر پانزده، سیزده، چهارده و پانزده فصل می‌باشند؛ فن دوم آن، دارای یک مقاله ده فصلی است؛ فن سوم آن، یک مقاله پانزده فصلی دارد؛ فن چهارم آن، یک مقاله نه فصلی و یک مقاله دو فصلی دارد؛ پنجمین فن آن، دو مقاله دارد که هر کدام دارای شش فصل است؛ فن ششم آن، از پنج مقاله تشکیل یافته‌است که به ترتیب دارای پنج، پنج، هشت، چهار و هشت فصل می‌باشند؛ فن هفتم آن دارای یک مقاله هفت فصلی است؛ هشتمین فن آن، از نوزده مقاله تشکیل یافته‌است که مجموعاً دارای شصت و پنج فصل می‌باشند.


title: کتاب شفا

text: فن اول در سماع طبیعی است و دارای چهار مقاله می‌باشد. فن دوم طبیعیات دربارهٔ آسمان و عالم می‌باشد که دارای یک مقاله ده فصلی است. فن سوم در کون و فساد است که آن نیز یک مقاله دارد که متشکل از پانزده فصل می‌باشد. فن چهارم طبیعیات در افعال و انفعالات است که یک مقاله نه فصلی و یک مقاله دو فصلی دارد. پنجمین فن، در علل کائناتی که نفس ندارند، اعم از معادن و آثار علویه، می‌باشد و دو مقاله دارد. فن ششم دربارهٔ نفس می‌باشد و از پنج مقاله تشکیل یافته‌است. فن هفتم در مورد نبات بوده و هفت فصل دارد. آخرین و هشتمین فن که مفصل‌ترین نیز هست، دربارهٔ حیوان است که از نوزده مقاله تشکیل یافته‌است.


title: کتاب شفا

text: فن اول در سماع طبیعی است و دارای چهار مقاله می‌باشد که مقاله اول آن در اسباب و مبادی طبیعیات است و دارای پانزده فصل می‌باشد. مقاله دوم در حرکت می‌باشد و سیزده فصل دارد. مقاله سوم در اموری است که دارای کم بوده و از چهارده فصل تشکیل یافته‌است. چهارمین مقاله فن اول، در عوارض این امور طبیعی و مناسبات بعضی با بعض دیگر است که فصولی پانزده‌گانه دارد.


title: کتاب شفا

text: فصل اول مقاله اول از اولین فن طبیعیات، اختصاص به تعریف طریقی دارد که می‌توان به وسیله آن از راه مبادی طبیعیات، به طبیعیات عالم شد؛ که این مبادی را در فصل دوم به گونه مصادره و وضع شمارش نموده است و در فصل سوم اشتراک این مبادی را تبیین کرده‌است. تعریف طبیعت و نسبت آن با ماده و حرکت و صورت، عناوین فصول بعدی هستند که در آن‌ها دارا بودن جسم طبیعت، ماده، صورت و اعراض را بیان کرده و طبیعت اجسام را مشخص می‌کند. تعریف مزاج و اجسام بسیطه را نیز در این فصول بیان کرده و الفاظ مشتق از طبیعت را در فصلی دیگر عنوان می‌کند. وی ضمن توضیح این الفاظ، طبیعت کلیه و جزئیه را تعریف کرده و در فصل بعدش به کیفیت بحث علم طبیعی و نقاط مشترک آن با علوم دیگر می‌پردازد. علت عنصری، علت فاعلی، علت صوری و علت غایی علل چهارگانه جسم طبیعی هستند که احوالشان در فصل دیگری از مقاله اول بحث شده‌است. ابن سینا علل ذاتی برای امور طبیعی را عبارت از فاعل، ماده، صورت و غایت می‌داند. مناسبات این علل نیز در فصل بعدی بررسی شده‌اند؛ برای مثال، فاعل، از جهتی سبب برای غایت بوده و از جهتی دیگر غایت، سبب فاعل می‌باشد؛ زیرا این غایت است که فاعل را حرکت می‌دهد تا فاعل باشد و… اقسام احوال علل، در فصل دوازدهم مطرح شده و در آخرین فصول این مقاله، مباحثی تقریباً مفصل راجع به بخت و اقبال بیان گردیده است.


title: کتاب شفا

text: مقاله دوم فن اول طبیعیات در حرکت و آنچه که با آن جاری است می‌باشد و در سیزده فصل بیان شده‌است که فصل اول آن اختصاص به علت صحبت از حرکت، دارد. شیخ الرئیس می‌گوید: تا به حال از مبادی عامه برای امور طبیعی سخن گفتیم، اکنون عوارض عامه آن امور را بررسی می‌کنیم که عام‌ترین عوارضشان حرکت و سکون است و از آن جایی که سکون همان عدم الحرکة است، ما سخن را روی حرکت می‌بریم. نسبت حرکت به مقولات، بحثی است که در دو فصل بعدی به آن پرداخته گردیده است. علت واقع نشدن حرکت در پنج مقوله مضاف، متی، جده، فعل، انفعال و هم چنین بروز حرکت در چهار مقوله کم، کیف، این و وضع را یادآور شده‌است؛ به عنوان مثال، در مقام بیان واقع نشدن و روی ندادن حرکت در مقوله مضاف، می‌گوید: هر جابه‌جایی و سیری در این مقوله، آنی است و اگر دگرگونی تدریجی در آن دیده شد، آن دگرگونی به واسطه مقوله دیگری است؛ بدین معنی که حرکت در مقوله مضاف، پیرو حرکت در مقوله دیگر است. تقابل حرکت و سکون، اقوال در مکان و نفی و اثبات آنها، جنس مکان و بیان نظریات در آن زمینه، قول به خلأ و تناقض در گفتار قائلین بدان، مباحثی در زمان و ماهیت آن و نظریات گونان دربارهٔ آن و رفع شبهاتی در رابطه با زمان، عناوین دیگر فصول مقاله دوم را به خود اختصاص داده‌اند.


title: کتاب شفا

text: مقاله سوم در اموری است برای طبیعیات که از جهتی دارای کم می‌باشند. این مقاله، در چهارده فصل بیان گردیده که در فصل اول آن کیفیت بحث در این مقاله را توضیح داده است. شیخ الرئیس طبیعیات را به اجسام و احوال اجسام تقسیم می‌کند و حرکت و زمان را از احوال اجسام می‌داند و دربارهٔ ابتدا و انتها داشتن شان بحث می‌نماید. تتالی، تماس، تشافع، تلاحق، اتصال، وسط، طرف، با هم بودن و تنها بودن، مواردی هستند که بو علی قبل از ورود به بحث تناهی اجسام، به تعریف و توضیح آن‌ها پرداخته است تا برای چنین بحث حائز اهمیتی، شناخت لازم از احوال اجسام برای مخاطب ایجاد شده باشد. حالت اجسام به هنگام انقسام، مسافت‌ها و حرکت‌ها و زمان‌ها و هم چنین بحث از متناهی و نامتناهی بودن اجسام و… مباحث دیگری است که یکی پس از دیگری مورد بحث واقع گردیده‌اند. ابن سینا اجسام متناهی را از جهت تأثیرگذاری و تأثیرپذیری مورد بررسی قرار داده و تنها متقدم بر حرکت و زمان را ذات باری تعالی می‌داند. جهات اجسام و جهات حرکاتشان، از دیگر مطالب مهم این مقاله است. مؤلف، جهات را از لواحق اجسام به حسب کمیت می‌داند و جهات شش‌گانه را تشریح می‌نماید. بررسی مستقیم بودن جهت حرکت اجسام، آخرین فصل مقاله سوم می‌باشد.


title: کتاب شفا

text: در مقاله چهارم که در پانزده فصل می‌باشد، به عوارض امور طبیعی و مناسبات بین اجسام پرداخته شده‌است. اغراضی که این مقاله بدان‌ها می‌پردازد، موضوع فصل اول مقاله بوده و در مقاله دوم، وحدت و کثرت حرکت بررسی شده‌است. ابن سینا واحد بودن حرکت را از جهات مختلفی ثابت کرده‌است؛ طبیعتاً شبهاتی در مورد واحد بودن حرکت، مطرح می‌شود که مؤلف به پاسخ مهم‌ترین آن‌ها پرداخته و تقابل حرکت و سکون و تضاد بین حرکات و تقابلشان را نیز بررسی کرده‌است. اتصال حرکات به همدیگر به‌طوری‌که سکونی بینشان فاصله نشود، از دیگر موضوعات مورد بحث در این مقاله است. حیز داشتن اجسام، آن هم حیزی واحد و طبیعی، حرکت بالعرض و حرکت قسریه و… از دیگر مباحث مقاله چهارم است که در بعضی موارد، بو علی مسیر ارسطو را پیموده و به نوعی شارح آرای مهم و قابل توجه وی می‌باشد، اما در پاره‌ای موارد نیز همچون حرکت قسریه به مخالفت با ارسطو برخاسته و به نظریه‌ای غیر از نظر او رسیده‌است. احوال علل محرکه و مناسباتی را که بین علل محرکه و متحرک وجود دارد، در آخرین فصل مقاله چهارم مورد بررسی قرار داده و می‌گوید: محرک یا بالذات است یا بالعرض که محرک بالعرض یا ذاتاً بالعرض است یا عرضیت را از غیر گرفته‌است و تحرکش هم یا بالطبع است یا بالقسر و.


title: کتاب شفا

text: در فن دوم که به نام فی السماء و العالم می‌باشد، طی ده فصل به بررسی اوضاع و احوال کواکب و… پرداخته است. قوا و افعال اجسام بسیطه و مرکبه، در اولین فصل این بخش توضیح داده شده‌است. شیخ الرئیس، اجسام را از جهت قوایشان به سه قسم تقسیم می‌کند، سپس می‌گوید: بحث ما در قسم دوم؛ یعنی واحد غیر مرکبی است که از دو قوه تشکیل شده‌است. در فصل دوم اصناف قوا و حرکات بسیطه را بیان کرده و خارج بودن طبیعت فلکیه را از طبیعت عنصریه تبیین می‌نماید. مخالفت فلک با اعیان اجسام بسیطه و ترتیب و اوصاف و اشکال آن‌ها و همین‌طور احوال جسمی که حرکت دایره‌ای دارد، در فصول بعدی مورد اشاره واقع شده‌اند. بو علی احوال کواکب را در ضمن فصلی جداگانه توضیح می‌دهد و نفوذ این اجرام در چشم را که اجرامی مریی و نورانی هستند، ویژگی جسم آسمانی می‌داند، لکن بعضی با همان نگاه اول قابل رؤیتند و بعضی در پس بعضی دیگرند و… فصل بعدی در حرکت‌هایی که کواکب دارند، می‌باشد. نوع حرکتی که افلاک دارند و نظریاتی که مردم در احوال زمین و سایر عناصر ارائه می‌کنند و همین‌طور تناقضی که در نظریات قائلان به سکون زمین وجود دارد، عناوین فصل بعدی مقاله اول فن دوم طبیعیات شفا می‌باشد. آخرین فصل این فن اختصاص به بحثی راجع به خفیف و ثقیل دارد با این مضمون که جسم خفیف، حرکت دایره‌ای خود را حول مرکز به خاطر سبک بودنش با نهایت سرعت ادامه می‌دهد و ثقیل به خاطر وزنش نیرویی گریز از مرکز پیدا می‌کند که در این حرکت دایره‌ای به سختی در پی دور شدن از هسته مرکزی می‌باشد.


title: کتاب شفا

text: در فن سوم، راجع به کون و فساد بحث می‌گردد. در فصل اول این فن نظریات قدما را دربارهٔ کون و فساد اجسام و… بیان می‌کند. او معتقد است اجسام بسیطه‌ای که در جوهرشان مبادی حرکات مستدیره می‌باشد، قبول کون و فساد نمی‌کنند، اما اینکه اجسام دارای حرکت مستقیم، پذیرش کون و فساد را دارند، بحث دیگری است که شیخ الرئیس به اثبات آن پرداخته است. بیان حجت‌های هر کدام از طرفین و نقض براهین مخطئین، در فصول بعدی مورد بحث واقع شده. وی در این فن راجع به مزاج و نمو نیز سخن گفته و در نهایت ادوار کون و فساد را مورد بررسی قرار داده است.


title: کتاب شفا

text: فن چهارم در افعال و انفعالات است که از دو مقاله تشکیل یافته‌است.


title: کتاب شفا

text: مقاله اول که نه فصل دارد به این ترتیب می‌باشد: ۱. بحث از طبقات عناصر.


title: کتاب شفا

text: ۲. بحثی از احوال دریاها.


title: کتاب شفا

text: ۳. بحثی در تعریف سبب تعاقب گرمی و سردی.


title: کتاب شفا

text: ۴. ارتباط کیفیت و کمیت اجسام که هر قدر کمیت شان زیادتر شود کیفیت شان نیز بیشتر خواهد شد.


title: کتاب شفا

text: ۵. آثاری که گرما و سرما در اجسام می‌گذارند، مانند بخار شدن، پختن، دود شدن، یخ زدن و…


title: کتاب شفا

text: ۶. چگونگی پخته شدن غذا و رسیدن میوه.


title: کتاب شفا

text: ۷. عوامل پختن، قلیان، تبخیر، تدخین، تصعید، ذوب، اشتعال و…


title: کتاب شفا

text: ۸. بحثی در حل و عقد اینکه اجسام با سردی و برودت حل گردیده و با گرما و حرارت انحلال و ذوبشان سخت می‌شود، مانند ذوب شدن نمک در آب و عدم انحلالش بر روی آتش.


title: کتاب شفا

text: ۹. اصناف انفعالات تر و خشک.


title: کتاب شفا

text: مقاله دوم فن چهارم که دارای دو فصل می‌باشد، دربارهٔ مزاج است. چیستی و چگونگی مزاج به همراه تولد کیفیات چهارگانه از عناصر اربعه که در واقع تأییدی است بر آرای ارسطو مبنی بر اینکه اکثر فعل و انفعالات میان کرات نیز از فعل و انفعالات عناصر اربعه حاصل می‌شوند. در فصل دوم این مقاله، بو علی، در تحقیقی راجع به توابع مزاج، می‌گوید: واجب است دانسته شود که وقتی اجسام جمع شدند و ممزوج گردیدند برای بعضی مزاجی عارض نشود مگر مزاج خودش.


title: کتاب شفا

text: فن پنجم، در معادن و آثار علویه است. در این قسمت نیز تأثیر ویژه‌ای از آثار علویه ارسطو به چشم می‌خورد. این فن دارای دو مقاله است.


title: کتاب شفا

text: مقاله اول در مورد آنچه که بر زمین عارض و حادث می‌شود، است. شیخ الرئیس، فصل اول این مقاله را به موضوع کوه‌ها اختصاص داده است. وی چگونگی تشکیل کوه‌ها و ماهیت آن‌ها را بررسی کرده و عنایت ویژه‌ای نیز، مانند دیگر جاهایی که از عوامل طبیعی زمینی و آسمانی بحث می‌کند، به مشاهدات و تجربیات خود دارد. نوعی خاک در شط جیحون که مردم با آن سرشان را می‌شستند، از آن قبیل می‌باشد که بعد از بیست و سه سال، مؤلف خود شاهد تبدیل شدنش به سنگ بوده‌است. اینکه ابرها چگونه به وجود می‌آیند و همین‌طور چشمه‌ها، در فصل بعدی مورد بررسی قرار گرفته‌است. منابع آب‌ها، موضوع فصل دیگری است که بو علی بعد از آن به علل و عوامل زلزله‌ها پرداخته است. وی حرکتی را که عارض جزئی از اجزای زمین می‌شود و آن باعث بروز حرکت در لایه‌های رویی زمین می‌گردد، عامل زلزله شمرده است. بخارهای جمع شده در درون زمین، عامل دیگری برای زلزله قلمداد شده که به عقیده ابن سینا اگر در مناطق زلزله خیز شکافی در زمین ایجاد شود، آثار آن بخارات مشهود خواهد بود. تکوین معدنیات، عنوان فصل دیگری است که در آن به قول خود از احوال جواهر معدنیه صحبت کرده‌است. شیخ الرئیس اجسام معدنیه را بر چهار قسم می‌داند که عبارتند از: سنگ‌ها، گوگردها، نمک‌ها و ذائب‌ها که بعضی سخیف و ضعیف‌الجوهر و بعضی دیگر قوی‌الجوهر می‌باشند. وی در این بخش مواد مرکبه آن‌ها را بیان نموده و اشاره‌ای کوتاه نیز به مدعیات کیمیاگران دارد. در آخرین فصل از مقاله اول فن پنجم، به احوال اراضی مسکونه و امزجه بلاد می‌پردازد. سنگلاخ بودن بعضی از سرزمین‌ها، جنگلی بودن بعضی دیگر و همین‌طور نوع آب و هوایشان موضوع‌های این فصل می‌باشند.


title: کتاب شفا

text: مقالهٔ دوم این فن نیز مشتمل بر کائناتی است که نفسی ندارند. وی در اولین فصل این مقاله به چگونگی تشکیل ابرها پرداخته و کارایی آن‌ها را در فصول مختلف توضیح می‌دهد و اینکه از ابر واحد چگونه گاهی باران، گاهی برف و گاهی تگرگ به وجود می‌آید. در فصل دوم، دربارهٔ رنگین کمان و اینکه چگونه و در کجاها به وجود می‌آید، بحث می‌نماید. چگونگی به وجود آمدن بادها و انواع آن‌ها و تأثیرشان و همین‌طور بحث از صاعقه و رعد و برق و شهاب سنگ‌ها، موضوع فصول دیگر این مقاله است. ابن سینا در آخرین فصل این فن، بحثی را نیز راجع به طوفان‌ها ارائه می‌کند و می‌گوید: غلبه یکی از عناصر اربعه بر باد، باعث به وجود آمدن طوفان می‌گردد. اوضاع کواکب نیز در مرحله بعدی و در غلبه یکی از عناصر اربعه بر سایرین بی تأثیر نبوده و باعث وقوع طوفان می‌گردد. در این قسمت نیز ابن سینا مخالفت‌هایی با مشائین دارد که حاکی از آزاداندیشی و بلندنظری وی می‌باشد، زیرا در مباحث علمی تأثیرپذیر از هیچ مشرب خاصی نبوده و همواره به دنبال یافته‌های عالمانه و مستدل بوده‌است.


title: کتاب شفا

text: فن ششم، دربارهٔ نفس است. این فن مشتمل بر پنج مقاله می‌باشد.


title: کتاب شفا

text: مقالهٔ اول دارای پنج فصل است که فصل اول آن، در اثبات و تعریف نفس است. در فصل بعدی نظریات قدما را دربارهٔ نفس و جوهر آن بیان کرده و در پی نقض آن‌ها می‌باشد. بو علی سومین فصل این مقاله را به داخل بودن نفس تحت مقولهٔ جوهر اختصاص داده است. او می‌گوید: ثابت کردیم که نفس، جسم نمی‌باشد… منشأ اختلاف افاعیل نفس که همان اختلاف قوای نفس می‌باشد، در فصل بعدی مورد بررسی واقع می‌گردد. در فصل پنجم نیز تقسیمات قوای نفس مطرح است؛ برای مثال قوای نفسانی را در یک تقسیم به سه دسته تقسیم می‌کند که عبارتند از:


title: کتاب شفا

text: ۱. نفس نباتیه که کارش تولد، رشد و تغذیه می‌باشد.


title: کتاب شفا

text: ۲. نفس حیوانیه که کارش درک جزئیات و تحرک بالاراده می‌باشد.


title: کتاب شفا

text: ۳. نفس انسانی که دارای دو قوه عامله و عالمه است.


title: کتاب شفا

text: دومین مقاله این فن که پنج فصل دارد با تحقیقی دربارهٔ قوای منسوب به نفس نباتیه آغاز می‌گردد. در قوای نفس نباتیه نیز اول به تغذیه پرداخته است. در فصل دوم اصناف ادراکات انسان را که عبارتند از قوای دارکه و حاسه، توضیح می‌دهد و در ادامه قوای حاسه لمسیه، ذائقه و شامه و سامعه را در ضمن فصولی تبیین می‌نماید.


title: کتاب شفا

text: شیخ الرئیس، در سومین مقاله این فن که هشت فعل دارد، دربارهٔ نور و شعاع آن و همین‌طور رنگ و منشأ آن و اینکه آیا نور جسم است یا نه و بررسی آرای مختلف در این زمینه و همین‌طور بررسی آرای گوناگون در مورد دیدن و علل آن و مطالبی چند در حواشی مبحث رؤیت صحبت می‌کند.


title: کتاب شفا

text: مقاله چهارم مبحث نفس که چهار فصل دارد دربارهٔ حواس باطنه حیوان و افعال قوای مصوره و مفکره و افعال قوای متذکره روحیه و اینکه هر یک از این قوا دارای آلاتی جسمانی هستند و بحثی دربارهٔ نبوت، می‌باشد. ابن سینا دربارهٔ وهم می‌گوید: وهم حاکم اکبر در حیوانات است که به صورت انبعاث تخیلی حکم می‌کند؛ مثالی که بو علی در تمام آثار خود برای این قوه می‌زند، درک شیرینی عسل است که از دیدن رنگ و ظاهر آن، به مخیله انسان خطور می‌کند. او دربارهٔ قوه محرکه که هر حیوانی بعد از درک چیزی و احساس نیاز به آن، به سویش حرکت می‌کند، توضیح داده و نبوت را نیز بخشی از آن می‌داند. شهوت و غضب که اولی برای جلب منافع، اعم از خوردن برای ادامه حیات، جماع برای ادامه نسل و… و دومی برای دفع مفسده، مانند دوری از خطرات و دشمنان و… می‌باشد، دو نیروی محرکه نفس می‌باشند که برای انجام وظایف خود، دیگر نیروهای جسم را در اختیار دارند. مقالهٔ پنجم که دارای چهار فصل می‌باشد، بیان گر مطالبی راجع به نفس انسانی است که عبارتند از: خواص فعل و انفعالاتی که انسان دارد. بو علی می‌گوید: از نفس انسانی افعال خاصی صادر می‌گردد که ویژهٔ انسان بوده و در سایر حیوانات موجود نمی‌باشد. وی یکی از نمونه‌ها را نیازهای انسان می‌داند که برای رفع آن‌ها به چیزی فراتر از آنچه طبیعت در اختیار حیوانات نهاده، مانند کشاورزی، خیاطی، نساجی، ساختن حروف و اصوات برای رساندن مقصود خود به دیگران و… نیاز دارد. مؤلف، در بخش دیگر، به چگونگی انتفاع نفس انسانی از حواس پرداخته و غایتا محال بودن تناسخ و فناناپذیر بودن نفس انسانی را به اثبات رسانده و فن مربوط به نفس را به پایان می‌برد.


title: کتاب شفا

text: فن هفتم طبیعیات که دربارهٔ نبات می‌باشد از هفت فصل تشکیل یافته‌است که به عبارتی کوتاه‌ترین فن از فنون ثمانیهٔ طبیعیات شفا می‌باشد. در اولین فصل این فن تولد و اغتذاء و مزاج حیوان را توضیح داده و در فصل دوم اعضای نبات را تبیین می‌نماید. مبادی تغذیه، تولید، تولد در نبات به همراه چگونگی تولد اجزای گیاهان و اختلاف آن‌ها به حسب اماکن، در بخش بعدی توضیح داده شده‌اند. از جمله مسائل مطرح شده در این فن، تعریف شاخ و برگ و بوته گیاهان است. مؤلف به صورتی بسیار دقیق و عالمانه در مورد میوه و ثمرات گیاهان و انواع و اقسام آن توضیحاتی ارائه کرده و با بیان اصناف نبات و مزاج اشیایی که دارای نفس غاذیه می‌باشند، این فن را نیز به سرانجام می‌رساند.


title: کتاب شفا

text: بو علی در نهایت، طبیعیات شفا را با فن هشتم که اختصاص به طبایع حیوان دارد، تمام می‌کند. مقاله ه‌ای نوزده‌گانه این فن که هر کدام از فصولی متشکل می‌باشند، به این صورت هستند:


title: کتاب شفا

text: مقالهٔ اول که سه فصل دارد، ابتدا از اختلاف حیوانات به لحاظ ماوی، مطعم، اخلاق، اعمال و اعضاء بحث کرده و در ادامه اعضای کلیه و اعضای آلیه آن‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد.


title: کتاب شفا

text: در مقاله دوم، اختلاف حیوانات از جهت اعضای ظاهری و اعضای باطنی مطرح است.


title: کتاب شفا

text: در مقاله سوم که سه فصل دارد، اعضای باطنی حیوان تشریح شده و اختلاف میان فلاسفه و اطباء در مورد آن مطرح گردیده است و نیز از استخوان‌ها، موها و پشم‌های حیوانات، سخن به میان آمده‌است. مایعات بدن حیوان که عبارتند از خون، شیر و منی، در سومین فصل این مقاله، مورد بحث واقع گردیده‌اند.


title: کتاب شفا

text: در مقالهٔ چهارم این فن، دو فصل وجود دارد که در اولین فصل آن راجع به حیوانات آبزی و… صحبت شده‌است و در فصل دومش دربارهٔ حس حیوان، حرکات و اصواتش و همین‌طور خواب و بیداری و نر بودن و ماده بودنش بحث گردیده است. در این فصل، بو علی، مدعی شده که تمام حیواناتی که خون دارند از حواس پنج‌گانه بهره‌مند می‌باشند و…


title: کتاب شفا

text: در مقالهٔ پنجم نیز تولید مثل انواع حیوانات بررسی شده‌است. شیخ الرئیس از نوعی ماهی نام می‌برد که نر در میان آن‌ها نیست و به طریقی دیگر تولید نسل می‌کنند و بعضی دیگر از حیوانات را یاد می‌کند که آنچه زاییده‌اند، عین خودشان نمی‌باشد، مانند پروانه که زاده اش کرم می‌باشد.