title: باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان

text: این تیم سال‌ها با پیراهن باشگاه‌های کشورهای آمریکای جنوبی و گاهی اوقات باشگاه‌های انگلستان بازی‌های خود را انجام می‌داد. اما از اواخر سال ۱۳۵۵ با روی کار آمدن کادر مدیریت جدید و مربیگری منوچهر سالیا به پیشنهاد پرویز دهداری رنگ لباس تیم صنعت نفت رسماً به زرد برزیلی تغییر یافت. از همان سال صنعت نفت با نام «برزیل ایران» شهرت یافت.


title: باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان

text: ورزشگاه اصلی تیم صنعت نفت آبادان ، ورزشگاه جهان پهلوان تختی آبادان واقع در خیابان بهمن‌شیر (کارگر) آبادان می‌باشد. این ورزشگاه یکی از قدیمی‌ترین ورزشگاه‌های فوتبال در ایران است که طی ۲ دهه اخیر ۳ بار مورد بازسازی اساسی قرار گرفته‌است در مرحله اول روبروی جایگاه اصلی به تعداد ۶ سکو ساخته شد که ظرفیت ورزشگاه را از ۵ هزار نفر اولیه به ۱۵۰۰۰ نفر تبدیل کرد در مرحله دوم و پس از افتتاح جایگاه‌های جدید جایگاه اصلی بعد از ۵۰ سال از بنای اولیه و ۳۰ سال از تبدیل به چمن بازسازی اساسی شد و این مرحله نیز در سال ۱۳۹۰ افتتاح گردید در مرحله سوم فضاهای زیر جایگاه اصلی به اماکنی از قبیل کلینیک پزشکی - اتاق کنفرانس - رختکنهای جدید و اتاق مانیتورینگ تبدیل شد در اواسط لیگ ۸۶–۸۷ و بازی با سایپا این ورزشگاه به عنوان دومین ورزشگاه ایران در آن زمان صاحب اسکوربورد تمام دیجیتال گردید تا تمامی وقایع بازی توسط تماشاگران قابل دیدن گردد.


title: باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان

text: در اواسط لیگ ۸۹–۹۰ نیز این ورزشگاه پس از ورزشگاه آزادی دارای سیستم دوربین مداربسته برای کنترل هرچه بیشتر فضای ورزشگاه گردید.


title: باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان

text: این ورزشگاه در بازدید مسئولان کنفدراسیون فوتبال آسیا نتوانست با معیارهای AFC همخوانی داشته باشد ولی با نکاتی که از سوی ناظران کنفدراسیون فوتبال آسیا گوش زد شد و طی اقدامی گسترده از سوی مدیران باشگاه صنعت نفت آبادان و پالایشگاه آبادان ۹۰ درصد نواقص برطرف شد و همچنین مقرر گردیده است که تا پایان سال تمام ورزشگاه تختی مجهز به صندلی شود درب‌های ورودی به ورزشگاه نیز به گیت‌های الکترونیک تبدیل شوند. همچنین از دیگر برنامه‌های تکمیلی جهت این ورزشگاه پیر نصب سایبان برای جایگاه‌های تماشاگران می‌باشد.


title: باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان

text: این ورزشگاه متعلق به پالایشگاه آبادان بوده و به عنوان ورزشگاه اختصاصی تیم صنعت نفت آبادان شناخته می‌گردد.


title: باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان

text: هواداران این تیم آبادانی در نوع خود در جنوب کشور از پرشور ترین‌ها هستند و در سال ۸۶-۸۷ در بازی پلی آف لیگ برتر این ورزشگاه مملو از تماشاگر شد و تبدیل به دومین بازی پر هوادار ایران در آن سال شد.


title: باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان

text: تعداد زیادی از هنرمندان مشهور، طرفدار صنعت نفت آبادان هستند که این مسئله در کشور کم نظیر است. از جمله این افراد میتوان به ناصر تقوایی، حمید فرخ‌نژاد، نادر سلیمانی، رضا فیاضی و احمد ایراندوست اشاره کرد. حمید فرخ‌نژاد و نادر سلیمانی سابقه حضور در آبادان برای هواداری تیم را هم داشته اند. همچنین عروسک جناب خان در برنامه تلویزیونی خندوانه در شبکه نسیم نیز طرفدار صنعت نفت است.


title: باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان

text: باشگاه صنعت نفت آبادان در سال ۱۳۹۷ از فروشگاه رسمی باشگاه به نام صنعت شاپ رونمایی کرد که در آن کیت اصلی باشگاه، لوازم هواداری و ... به فروش می‌رسد


title: باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان

text: تیم های امید و پایه این باشگاه یکی از موفق‌ترین و فعال‌ترین تیم‌ها در زمینه پرورش بازیکن هستند که محمد دریس، مسلم مجدمی، محمدرضا غبیشاوی، رضا جبیره، حسین بغلانی و جعفر سلمانی چند مورد از بازیکنان پرورش یافته در این تیم‌ها هستند.


title: اج

text: اج می‌تواند به موارد زیر اشاره داشته باشد:


title: فلش‌کارت

text: فلش کارت مجموعه‌ای از کارت‌های حاوی اطلاعات همچون لغات و اعداد است که ممکن است در یک طرف یا دو طرف کارت نوشته شده باشند. از فلش کارت در تمرینات کلاسی یا مطالعه شخصی استفاده می‌شود. در یک طرف کارت پرسش و در طرف دیگر پاسخ آن نوشته می‌شود. بر روی فلش کارت‌ها می‌توان واژگان، تاریخ رویدادها، فرمول‌ها و هر چیزی که بتوان آن را با پرسش و پاسخ یاد گرفت نوشت. فلش کارت‌ها به طور گسترده در تمرینات یادگیری به منظور کمک در به یاد سپاری با روش تکرار با فاصله زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرند.


title: نشر

text: نشر به تولید، توسعه و توزیع ادبیات، موسیقی یا هرگونه دانش و اطلاعات به روش تولید نسخه کاغذی کتاب، آلبوم یا هرگونه رسانه اطلاع رسانی وابسته به تکنولوژیهای نوین گفته می‌شود. در بعضی از موارد ممکن است پدیدآورندگان خودشان ناشر اثر خود باشند؛ به این معنا که همان کسی که محتوا را ایجاد کرده‌است، رسانهٔ لازم برای پخش محتوا را نیز فراهم کند. همچنین، ناشر ممکن است به شخصی اطلاق شود که یک شرکت یا یک موسسه انتشاراتی دارد یا مجله‌ای را منتشر می‌کند. این اصطلاح از زمان گذشته به توزیع آثار چاپی مثل کتاب و روزنامه اطلاق می‌شد، اما با بروز سیستم‌های اطلاعات دیجیتال و اینترنت، هدفِ نشر گسترده شده‌است و منابع الکترونیک مانند نسخه‌های الکترونیک کتاب‌ها و مجلات و همچنین ریزانتشار (میکروپابلیشینگ: Micropublishing)، وبگاه‌ها، وبلاگ‌ها، نشر بازی‌های ویدئویی، و مانند آن‌ها را دربرمی‌گیرد.


title: نشر

text: نشر شامل این مراحل است: پذیرش، ویرایش نسخه اولیه ، تولید و چاپ (و نیز معادل‌های دیجیتالِ آن)، و بازاریابی و توزیع.


title: نشر

text: وقتی یک اثر مورد پذیرش قرار می‌گیرد، ویراستاران کمیسیون گیرنده بر سر خرید مالکیت فکری و مبلغ مالکیت مذاکره می‌کنند.


title: نشر

text: پدیدآورندگان مواد سنتی چاپی معمولاً حقوق مالکیت فکری خود را مطابق با قوانین کشور (های) متبوع که قرار است توزیع در آنجا انجام گیرد می‌فروشند. در مورد کتاب‌ها، ناشر و نویسنده بایستی بر سر فرمت نشر (رایج‌ترین فرمت‌های نشر عبارتند از: جلد نرم، جلد نرم تجاری و جلد گالینگور) به توافق برسند.


title: نشر

text: اگرچه به مراحل جداگانه رسیدگی می‌شود ممکن است همزمان با هم انجام پذیرند. مثلاً ویرایش متن کتاب و طراحی جلد آن ممکن است همزمان با فروش و بازاریابی کتاب آغاز شود.


title: نشر

text: پس از اینکه تصمیم به چاپ گرفته شود و مشکلات حقوقی حل شود، از پدیدآورنده اثر خواسته می‌شود تا با بازنویسی و تغییرات جزئی کیفیت کارش را بهبود ببخشد و یک تیم شروع به ویرایش اثر می‌کنند.


title: نشر

text: پس از اینکه بر سر متن نهایی توافق شد، نوبت به مرحله طراحی می‌رسد.


title: نشر

text: مرحله فروش و بازاریابی شدیداً با فرایند ویراستاری گره خورده‌است. وقتی تصویرهای جلد کتاب آماده شد، یا فصل‌های کتاب مورد ویرایش قرار گرفتند، افراد فروشنده می‌توانند با مشتریان وارد صحبت شوند تا در آن‌ها ایجاد علاقه کنند. شرکت‌های نشر معمولاً صفحاتی از اطلاعات پیشرفته تولید می‌کنند و برای مشتریان یا ناشران خارجی ارسال می‌کنند تا فروش احتمالی را برآورد کنند. پس از آنکه میزان علاقه اولیه اندازه‌گیری شد، این اطلاعات بازخورد خود را در فرایند ویرایش نشان می‌دهد و می‌تواند در انتخاب چارچوب کتاب و استراتژی مورد استفاده برای فروش آن اثر بگذارد. به عنوان مثال اگر علاقه ناشران خارجی زیاد باشد، ممکن است بین ناشران همکار توافقنامه‌هایی منعقد شود تا هزینه‌های چاپ را با کمک هم تأمین کنند و هزینه تمام شده برای هر واحد کتاب کاهش یابد. برعکس اگر بازخورد اولیه قوی نباشد، چاپ کتاب ممکن است کاهش یابد یا بودجه‌ای برای بازاریابی آن صرف نمی‌شود یا بالکل از انتشار آن منصرف می‌شوند.


title: نشر

text: گام پس از ویرایش و طراحی کتاب، چاپ است. در این مرحله ابتدا یک نسخه اصلاح پیش از چاپ (Prepress proofing) تولید شده و برای بررسی نهایی به چاپخانه و برای امضا برای ناشر فرستاده می‌شود. نسخه اصلاح، کتاب رابه صورت دقیق نمایش می‌دهد و حالت چاپ شده آن را مشخص می‌کند، به گونه‌ای که ناشر را قادر می‌سازد تا اشتباهات احتمالی را بیابد و اصلاح نماید. بعضی از شرکت‌های چاپ به جای نسخه اصلاح چاپی، نسخه اصلاح الکترونیکی تولید می‌کنند. پس از آنکه نسخه اصلاح مورد تأیید واقع شد، فرایند چاپ (تولید فیزیکی اثر چاپی) آغاز می‌شود.


title: نشر

text: جدیداً یک فرایند چاپ به نام چاپ بنابر تقاضا ظهور یافته‌است. کتاب مثل حالت عادی نوشته، ویرایش و طراحی می‌شود اما ناشر تا زمانی که سفارش از مشتری دریافت نکند کتاب را چاپ نمی‌کند. با این روش هزینه انبارداری کاهش می‌یابد و احتمال چاپ به تعداد بیشتر از حد فروش را تقلیل می‌دهد.


title: نشر

text: در مورد کتاب‌ها صحافی فوراً پس از فرایند چاپ انجام می‌شود. صحافی شامل تا کردن صفحات چاپ شده، محکم کردن آن‌ها با هم، وصل کردن تخته یا جلد به آن‌ها و جلد کردن کل این‌ها با چرم یا مواد دیگر است.


title: نشر

text: آخرین مرحله نشر در دسترس عموم قرار دادن محصول است که معمولاً از طریق فروش صورت می‌گیرد. در سده‌های گذشته پدیدآورندگان خودشان اغلب وظایف ویرایش، چاپ و فروش را به عهده می‌گرفتند اما امروزه این‌ها جدا شده‌اند. وقتی کتاب، روزنامه یا هر نشریه دیگری چاپ شد ناشر کانال‌های مختلفی برای توزیع آن دارد. کتاب‌ها معمولاً از طریق کتابفروشی یا سایر خرده‌فروشان به فروش می‌رسند. روزنامه‌ها و مجله‌ها معمولاً توسط ناشر به صورت اشتراک و از طریق روزنامه‌پخش‌کن‌ها یا پست به دست مشترکان می‌رسد. گاهنامه‌ها نیز معمولاً توسط دکه‌ها یا دستگاه‌های خودکار فروش فروخته می‌شوند.


title: نشر

text: در ویرایش یازدهم دانشنامه بریتانیکا نشر را یک «کار کاملاً تجاری» تعریف کرده‌است که بیشتر هدفش کسب سود بوده‌است تا کیفیت ادبیات. نشر اساساً یک کسب و کار است که نیاز به هزینه‌های ساختن، تولید کردن، و توزیع کردن یک کتاب یا هر اثر دیگر دارد و هدفش افزایش درآمد ناشی از فروش کتاب نمی‌باشد. نشر امروزه یک کسب و کار بزرگ است و رید الزویر و پیرسون از غول‌های معروف جهان هستند.


title: نشر

text: روزنامه نشریه‌ای است که به‌طور مرتب طرح‌ریزی می‌شود تا خبرهای جدید را عرضه کند، معمولاً روی یک نوع کاغذ ارزان به نام کاغذ روزنامه چاپ می‌شود. روزنامه‌ها در درجه اول به مشترکان فروخته می‌شود یا در دکه‌های مطبوعاتی یا تبلیغ در روزنامه‌های رایگان عرضه می‌شود. در ایالات متحده آمریکا یک سوم ناشران، ناشر روزنامه هستند.


title: نشر

text: نشریه‌های دوره‌ای نشریه‌هایی هستندکه ویرایش جدیدشان به صورت مرتب منتشر می‌شود. روزنامه‌ها و مجله‌ها نشریه ادواری (گاهنامه مطبوعاتی) هستند اما در صنعت نشریات ادواری را شاخه‌ای جداگانه می‌دانند که شامل مجلات و ژورنال‌های دانشگاهی می‌شود.


title: نشر

text: در ایالات متحده آمریکا، کمتر از یک ششم ناشران، ناشر کتاب هستند.


title: نشر

text: نشر فهرست (دایرکتوری) (مثل نیازمندی‌ها) یک نوع تخصصی نشر بود که با ظهور اینترنت بسیاری از فهرست‌ها، آنلاین گردیدند.


title: نشر

text: ناشران دانشگاهی عمدتاً به نشر کتاب یا نشریات ادواری‌ای می‌پردازند که ویژه موضوعات دانشگاهی است. مالک بعضی از این انتشارات‌های دانشگاهی موسسات فرهنگی هستند. سایر آن‌ها نیز در متعلق به شرکت‌های تجاری هستند که بر روی زمینه‌های دانشگاهی تمرکز دارند.


title: نشر

text: با توسعه چاپ فشاری انقلابی به وجود آمد در عرصه ارتباطات و تبادل آخرین فرضیه‌های علمی و نتایج تحقیقات بین جامعه دانشگاهی و آنچه را که دانشمندان شخصاً انجام می‌دادند گسترش داد. اما این بهبود ارتباطات موجب شد چالشی برای کتابخانه‌ها به وجود بیاید که به ناچار بایستی وزن و حجم عظیمی از متون را در خود جای می‌دادند.


title: نشر

text: رادیو، تلویزیون، سینما، سی‌دی‌ها (لوح‌های فشرده)، دی‌وی‌دی‌ها، سیستم‌های موسیقی، بازی‌ها، سخت‌افزارهای رایانه‌ای، ارتباطات تلفنی اطلاعات را به مخاطبان منتشر می‌کنند. به علاوه بازاریابی یک فیلم بزرگ، شامل داستان‌پردازی (Novelization) یک رمان گرافیک یا کمیک، آلبوم ساندترک، بازی، مدل، اسباب‌بازی، الخ می‌باشد.


title: نشر

text: بعضی از ناشران بزرگ تمام بخش‌هایشان را یک فرانشیز خاص بخشیده‌اند مثلاً بالانتین دل ری لوکابوکس (Ballantine Books) صاحب حق انحصاری جنگ ستارگان در ایالات متحده است؛ همین حق را در انگستان راندوم هاوس (Random House) دارا می‌باشد. صنعت بازی نیز از طریق انتشارات BL (Black Library) یا Wizards of the Coast برای خود دست به انتشار می‌زند. بی‌بی‌سی نیز برای خود بخش انتشارات دارد که مجموعه‌های بلندی مثل دکتر هو را منتشر کرده‌است. این آثار رسانه‌ای از طرف سایرین نیز بازاریابی می‌شوند و میزان فروش‌شان بالا می‌رود.


title: نشر

text: نویسندگانی که در یک زمینه تخصصی یا برای گروه کوچکی از مخاطبان مطلب می‌نویسند ممکن است به جای بازار گسترده به دنبال رسانه‌های جایگزین بگردند مثل چاپ کوچک (Small press) یا خود تألیفی.


title: نشر

text: بی‌گمان سیاست‌های كلان فرهنگی، اقتصادی و سیاسی دولت در این نابسامانی‌ها بسیار اثر گذارند.


title: آب‌بازسانیان بی‌دندان

text: آب‌بازسانیان بی‌دندان یا نهنگان بی‌دندان یکی از دو زیرراسته‌های آب‌بازسانان است که شامل چهار تیره و پانزده گونه می‌شود. ویژگی اصلی این جانوران دارا بودن صفحه شانه‌ای به جای دندان در دهان است. این ویژگی آن‌ها را از آب‌بازسانیان دندان‌دار متمایز می‌کند. سنگواره آب‌بازسانان بی‌دندان نشان می‌دهد که آن‌ها پیش از فرگشت صفحه‌های شانه‌ای دارای دندان بودند.


title: آب‌بازسانیان بی‌دندان

text: بیشتر نهنگ‌های بزرگ‌جثه در میان نهنگ‌های بی‌دندان هستند، از جمله نهنگ آبی که بزرگترین جاندار زنده بر روی زمین است؛ این در حالی است که در میان نهنگ‌های دندان‌دار تنها نهنگ عنبر جثه بسیار بزرگ دارد. همه نهنگ‌های بی‌دندان طولی بیشتر از ۶ متر دارند.


title: آب‌بازسانیان بی‌دندان

text: نهنگ‌های بی‌دندان در فک بالایی آرواره خود صفحه‌های شانه‌ای دارند. در هر دو سوی فک بالا نزدیک به ۴۰۰ عدد از این صفحه‌ها در حالت بسیار متراکم و به هم فشرده وجود دارند. آن‌ها دارای دو سوراخ تنفسی هستند که شکلی همانند V در زبان انگلیسی دارند. به استثنای نهنگ شکار کوتوله، همه دیگر نهنگ‌های بزرگ‌جثه قربانی شکار گسترده توسط صنعت شکار نهنگ بوده‌اند. بیش از ۲ میلیون نهنگ توسط ابزارهای پیشرفته شکار در قرن ۲۰ام شکار شدند و این باعث شد که نهنگ‌های شکار و خاکستری و قطبی تا سال ۱۹۰۰ به شدت کاهش جمعیت پیدا کنند و تا مرز انقراض پیش بروند.


title: آب‌بازسانیان بی‌دندان

text: با آنکه امروزه به نظر می‌آید که جمعیت بسیاری از این گونه‌ها در حال بهبود و بازیابی خود است، بعضی هنوز بسیار تهدیدپذیر باقی مانده‌اند. در میان بیشترین تهدید شده‌ها می‌توان به نهنگ شکار اطلس شمالی، نهنگ شکار آرام شمالی، جمعیت‌های نهنگ قطبی ساکن شمال اقیانوس اطلس، جمعیت‌های نهنگ خاکستری ساکن غرب اقیانوس آرام، بیشتر جمعیت‌های نهنگ آبی اشاره کرد.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: خوشنویسی ایرانی که در ایران و سرزمین‌های وابسته یا تحت نفوذ او همچون کشورهای آسیای میانه، افغانستان و شبه قاره هند به تدریج حول محور فرهنگ ایرانی شکل گرفت.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در حالی که عمدهٔ تبدیل نگارش معمولی کلمات به خوشنویسی هنرمندانه در جهان اسلام، به‌عهده ایرانیان بوده‌است، رفته رفته ایرانیان سبک و شیوه‌هایی مختص به خود را در خوشنویسی ابداع کردند. هرچند این شیوه‌ها و قلم‌های ابداعی در سایر کشورهای اسلامی هم طرفدارانی دارد اما بیشتر مربوط به ایران و کشورهای تحت نفوذ آن همچون کشورهای آسیای میانه، افغانستان، پاکستان و هند است.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: پرونده خوش‌نویسی ایرانی با عنوان «برنامه ملی پاسداری از هنر سنتی خوشنویسی در ایران» در شانزدهمین جلسه کمیته بین دولتی حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس به ثبت رسید.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در ایران پس از فتح اسلام، خطّاطی به شیوهٔ نسخ وجود داشت. در پرتو حمایت ابوبکر بن سعد زنگی در فارس، ده‌ها نسخه قرآن خطی به وجود آمد. در زمان حکومت ایلخانیان، به دلیل نفوذ هنر چین و سلطهٔ مغولها، اوراق مُذهّب کتاب‌ها، نخستین بار با نقش‌های تزیینی زینت یافت. در زمان حکومت تیموریان در ایران، خط و خوشنویسی اهمیتی ویژه یافت. میرعلی تبریزی خط نستعلیق را که از ترکیب خط نسخ و تعلیق به‌تدریج ایجاد شده بود را قوام بخشید. از شاهزاده بایسنقر میرزا به‌عنوان مشهورترین خطاط قرآن در این دوره یاد می‌شود.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: آنچه که به‌عنوان شیوه‌ها یا قلم‌های خوشنویسی ایرانی شناخته می‌شود بیشتر برای نوشتن متون غیر مذهبی نظیر دیوان اشعار، قطعات ظریف هنری یا برای مراسلات و مکاتبات اداری ابداع شده و به‌کار رفته‌است. این در حالی است که خط نزد اعراب و ترکان عثمانی بیشتر جنبه دینی و قدسی داشته‌است. هرچند آنان نیز برای امور منشی‌گری و غیرمذهبی قلم‌هایی را بیشتر به‌کار می‌برند، اما اوج هنرنمایی آنان - بر خلاف خوشنویسان ایرانی- در خط ثلث و نسخ و کتابت قرآن و احادیث قابل رویت است.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در ایران نیز برای امور مذهبی مانند کتابت قرآن یا احادیث و روایات و همچنین کتیبه‌نویسی مساجد و مدارس مذهبی بیشتر از خطوط ثلث و نسخ بهره می‌گرفتند که نزد اعراب رواج بیشتری دارد. هرچند ایرانیان در این قلم‌ها نیز شیوه‌هایی مجزا و مختص به خود آفریده‌اند.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در حال حاضر علاقه‌مندان به هنر خوشنویسی امکان شرکت در کلاس‌های انجمن خوشنویسان ایران یا کلاس‌های خصوصی توسط استادان مرتبط با این رشته را دارند. برای شرکت در کلاس‌های انجمن خوش‌نویسان ایران باید به دفاتر این انجمن در محل سکونت خود مراجعه کنید


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: خط تعلیق را می‌توان نخستین خط ایرانی دانست. خط تعلیق که ترسل نیز نامیده می‌شد از اوایل سده هفتم پا به عرصه گذاشت و حدود یکصد سال دوام داشت؛ و بعد رفته رفته از رواج آن کاسته شد و رونق سابق را از دست داد. تعلیق از ترکیب خطوط نسخ و رقاع به وجود آمد و کسی که این خط را قانونمند کرد خواجه تاج سلمانی بود؛ که بعدها به وسیله خواجه عبدالحی منشی استرآبادی به‌آن قواعد و اصول بیشتری بخشیده شد. تعلیق که بیشتر به عنوان خط تحریر برای نوشتن نامه‌ها و فرمان‌های حکومتی بکار می‌رفته، دارای دوایر زیاد، حروف مدور و قابلیت بسیاری در ارائهٔ ترکیب‌های متنوع و کمپوزیسیون‌های گوناگون دارد. به همین دلیل بیشتر در بین کسانی رواج داشته که از نظر سواد و میزان آشنایی با خط در سطح بالایی باشند. در زمانهٔ بی‌حوصلهٔ ما نمی‌تواند از نظر خوانایی گسترهٔ کاربری همگانی پیدا کند. از این رو این خط به تدریج کاربرد خود را از دست داد.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: پس از خط تعلیق که نخستین خط شکل گرفته ایرانی بود نستعلیق شکل گرفت که افتخار هنر ایرانی است. در میان خطوط ایرانی و عربی، خط نستعلیق به‌گواه آثار آفریده شده به‌عنوان زیباترین خط و برتر از خطوط اسلامی شناخته شده و آن را «عروس خطوط اسلامی» نامیده‌اند.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: از ترکیب و ادغام دو خط "نسخ" و "تعلیق" به‌تدریج خط جدیدی پدید آمد که "نسختعلیق" نام گرفت و در اثر کثرت استعمال این نام به نستعلیق تغییر پیدا کرد. در سده هشتم هجری قمری میرعلی تبریزی (درگذشت: ۸۵۰ هجری قمری) این خط را قانون‌مند کرد و در حد رقابت با خطوط ششگانه قدیمی مطرح نمود. این خط بسیار مورد اقبال واقع شد و موجب تحول عظیمی در هنر خوشنویسی گردید. نستعلیق حدود یک دانگ سطح و مابقی آن دور است. (یک ششم حرکت‌های مستقیم و پنج ششم حرکت‌های مدور دارد)


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: پس از میرعلی تبریزی پسرش میرعبدالله و بعد از او میرزا جعفر تبریزی و اظهر تبریزی در تکامل خط نستعلیق کوشش‌ها کردند تا نوبت به سلطانعلی مشهدی رسید که خدمات شایانی به این هنر اصیل نمود.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: استادان زیادی پس از سلطانعلی مشهدی در رشد نستعلیق مؤثر بودند. همانند میرعلی هروی و پس از حدود یک سده، خوشنویس نامی و بزرگ، میرعماد حسنی (۱۰۲۴ هجری قمری). او که معاصر شاه عباس صفوی بود با نبوغ خود تغییرات و سبکی در خط نستعلیق به وجود آورد که هنوز پس از گذشت قریب ۴۰۰ سال مورد استفاده و الهام بخش خوشنویسان است. او پایه خط را به جایی رساند که برخی معتقدند از زمان پیدایش خط نستعلیق تاکنون هنرمندان خوشنویس را یارای برابری با او نبوده‌است. هم‌زمان با میرعماد هنرمند بزرگ دیگری به‌نام علیرضا عباسی می‌زیست که رقیبی برای او به‌شمار می‌رفت. علیرضا عباسی علاوه بر خط نستعلیق خفی و جلی، در خط ثلث نیز استاد بود به‌طوری‌که قالب کتیبههای مساجد و بناهای تاریخی اصفهان به خط ثلث یا به سرپرستی او انجام شده‌است.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: خط نستعلیق علاوه بر خوشنویسانی که در حیطه ایران کنونی می‌زیستند، در خراسان بزرگ و کشورهای آسیای میانه، افغانستان و به‌ویژه خوشنویسان دربار گورکانیان هند (که تعلق خاطر ویژه‌ای به فرهنگ ایرانی داشتند) رشد و پیشرفت قابل توجهی کرد. به‌طور کلی سده‌های نهم تا یازدهم هجری را می‌توان سده‌های درخشان در هنر خوشنویسی دانست.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در اواسط سده یازدهم هجری سومین خط خالص ایرانی، یعنی شکسته‌نستعلیق شکل گرفت. مرتضی‌قلی خان شاملو حاکم هرات از جمله کسانی بود که در پدید آمدن و استواری این خط جدید مؤثر بود. علت پیدایش آن را می‌توان نیاز به‌تندنویسی و راحت‌نویسی در امور منشی‌گری و البته بیش از آن، ذوق و خلاقیت هنری ایرانی دانست. همانطوری‌که پس از پیدایش خط تعلیق، ایرانیان به‌خاطر سرعت در کتابت، شکسته تعلیق آن را نیز به وجود آوردند. از آن‌جایی که نوشتن خط زیبای نستعلیق مستلزم صرف وقت و دقت زیاد است، خط شکسته‌نستعلیق از ترکیب خط محجور تعلیق با خط ظریف نستعلیق شکل گرفت تا سرعت و زیبایی را هم‌زمان داشته باشد.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: خط شکسته نستعلیق به‌دست محمدشفیع هروی حسینی هراتی کامل‌تر شد و عبدالمجید طالقانی قواعد جدیدی برای آن وضع نمود و آن را به اوج رساند. درویش عبدالمجید شکسته نستعلیق را به جایی رساند که میرعماد در نستعلیق انجام داده بود. پس از او می‌توان از سید علی‌اکبر گلستانه و میرزا غلامرضا اصفهانی به عنوان شکسته‌نویسان بزرگ نام برد که در ترویج خط شکسته نقش مهمی ایفا نمودند.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در دوره قاجار با ظهور پدیده چاپ و چاپ سنگی و همچنین گسستگی ارتباط خوشنویسان با سلسله استادان قدیمی در خط ایرانی به ویژه نستعلیق‌نویسی تغییراتی حاصل شد.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: از سده یازدهم هجری سیاه‌مشقنویسی از صورت یک تمرین ساده ابتدایی به مثابه زبان و بیانی تازه مطرح شد که در سده سیزدهم به اوج رسید. زبانی که به عنوان یک هنر ناب و فارغ از دغدغه انتقال ادبی مفاهیم و فقط با ایجاد زیبایی بصری تا به امروز تداوم یافته‌است. این هنر در دوره قاجار به‌دست هنرمندانی چون میرزا غلام رضا اصفهانی و میرحسین خوشنویس قله‌های هنر را درنوردید.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در اواخر دوره قاجار به دلیل نیازهای جدید جامعه‌ای که گام‌های نخست برای حرکت به‌سوی مدرن شدن را طی می‌کرد. خوشنویسی هم به سمت هنرهای کاربردی رفت و با این تحولات همراه شد.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: خوشنویسی ایرانی با از دست دادن مصرف اصلی آن یعنی کتابت و مواجهه با نیازهای جامعه مدرن در سده اخیر روند تازه‌ای را دنبال کرد. تحولات فرهنگی - هنری و سیاسی - اجتماعی و فناوری در ایران، در دوره‌های قاجار و پهلوی زمینه‌ساز نوآوری متفاوتی در خط شدند. در دوره قاجار با ظهور روزنامه‌ها و نشریات، مصرف اصلی خوشنویسی یعنی کتابت و تکثیر آثار مکتوب به‌تدریج از بین رفت. از این رو جنبه‌های خلاقه و روش‌های شخصی و شیوه‌گرایانه در خط نمود بیشتری پیدا کرد و با رواج «سیاه‌مشق» ها دوران تازه‌ای فرا رسید. پس از آن در دوره پهلوی با پدید آمدن نیازهای جدید برای جامعه همچون تجارت، تبلیغات و فناوری و همچنین مواجهه با هنر جهانی خوشنویسی نیز می‌بایست خود را با این تحولات هماهنگ می‌کرد.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: میرزا محمدرضا کلهر با نگارش روزنامه‌هایی چون شرف و شرافت و کتاب‌هایی چون فیض‌الدموع و سفرنامه‌های ناصرالدین شاه قاجار به خراسان نمونه‌هایی برای تمرین مشق در وسعت زیاد برای مشتاقان به‌جای گذاشت. او شاید به جهت خوشنویسی برای چاپ سنگی و با مرکب غلیظ این روش چاپی، شیوه‌ای ای پدیدآورد که حروف آن چاق و کشیده‌ها کوتاه بودند. از آنجایی که ارتباط خوشنویسان در اواخر دوره قاجار با سلسله استادان قدیمی قطع شده بود آثار چاپ شده محمدرضا کلهر سرمشق خوبی برای علاقه‌مندان به خط به‌شمار می‌رفت این شیوه تا همین دو سه دهه اخیر، شیوهٔ رایج و مطلوب خوشنویسان معاصر بود.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: پس از کلهر عمادالکتاب سیفی قزوینی از آثار او مشق کرد و این شیوه را رواج داد. عمادالکتاب را می‌توان آخرین حلقه از سلسله استادان پیشین در خط دانست که از او «آداب المشقی» باقی ماند و همین او را به سلسله خوشنویسان معاصر متصل کرد.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در سده ۱۳ در دوره قاجار، خطاطان بزرگی پا به عرصه میدان نستعلیق و دیگر اقلام نهادند و سختی‌های این هنر ظریف را بجان خریدند و در توسعه آن کوشیدند که اسامی معروفترین آن‌ها تا قبل از خوشنویسان معاصر به‌این شرح می‌باشد: عباس نوری، مریم بانو، احمد شاملو مشهدی، فتحعلی حجاب، میرحسین خوشنویس، اسداله شیرازی، وصال شیرازی، عبدالرحیم افسر، محمدحسین شیرازی، عبدالحمید ملک الکلامی، علی‌نقی شیرازی، میرزا محمد ابراهیم تهرانی (میرزا عمو)، بهاءالدین کاتب، جواد شریفی، میرزا آقا خمسه‌ای، ابوالفضل ساوجی، میرزا غلامرضا اصفهانی، میرزا محمدرضا کلهر، عمادالکتاب سیفی قزوینی، اشرف الکتاب، میرزا احمد نیریزی، میر معز کاشانی، نوری لاهیجی، میرزا طاهر خوشنویس، حسن هریسی، آقا میرزا بیوک ادیب، بخت شکوهی، وحیدرضا رزاقی(تبریزی)، دوز دوزانی و بسیاری استادان زیردست دیگر.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در دوران معاصر همراه با همه شاخه‌های هنری که دستخوش تحولاتی قابل توجهی شدند در هنر خوشنویسی نیز شاهد تغییراتی بوده‌ایم و هم‌اکنون نیز شاهد نوآوری‌ها و ابداعاتی چه در ترکیب با سایر هنرها و چه در نحوه ارائه هستیم. دوران پهلوی دوران ارتباط با جریان‌های هنری معاصر در سایر کشورها و رویکرد بی‌باکانه به نوآوری در هنر بود. به‌عنوان مثال می‌توان از شیوه نقاشیخط یاد کرد که از دهه چهل خورشیدی رفته‌رفته باب شد. تلاش هنرمندانی چون محمد احصایی که بنیان‌گذار این سبک شناخته شده و همچنین نصرالله افجه‌ای، از پس تجربیات نقاشان مکتب سقاخانه مانند فرامرز پیلارام و حسین زنده‌رودی و در سال‌های پس از انقلاب آثار محمد جلیل رسولی در شکل‌گیری و پیشرفت این هنر بسیار مؤثر بوده‌است. نقاشیخط اکنون در میان هنردوستان از منزلت ویژه‌ای برخوردار است. برخی از نمونه‌های نقاشیخط که بر پایه‌های خوشنویسی استوار است و برخی خاستگاه آن سبک‌های جدید نقاشی ایرانی است. در این آثار آنچنان با رنگ و طرح درآمیخته که دیگر نه‌می‌توان نام خطاطی بر آن نهاد و نه نقاشی. در این هنر دست هنرمند در خلق و ابداع اشکال و ترکیبات باز است و به مدد رنگ و ترکیب‌های نوین راحت‌تر به‌خواسته خود می‌رسد.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در زمینه خوشنویسی سنتی، ظهور پدیده چاپ که روزی موجب از رونق افتادن کار کتابت شده بود، به تکثیر با کیفیت آثار استادان و هموار کردن پویایی راه آنان انجامید. نیازهای جدید تجاری و تبلیغی راه خوشنویسی را به عرصه گرافیک مدرن گشود. به این ترتیب خوشنویسی از کنج مجموعه‌های خصوصی به‌گستره جامعه راه یافت.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در سال‌های پس از انقلاب نیازهای تبلیغی به ویژه در بخش فرهنگی رشد ناگهانی داشت. یکباره انبوهی از جوانان به سمت آموزش خوشنویسی روی آوردند و دوباره خوشنویسی جریان اصلی هنرهای بصری شد. هزاران هنرآموز مشتاق تمام زوایای این هنر اصیل را کاویدند و صدها کتاب و مقاله ارزشمند در این باره منتشر شد. رشد کمی و کیفی خوشنویسی در سه چهار دهه اخیر بی‌نظیر یا حداقل کم‌نظیر بوده‌است. اکنون پس از تب و تاب اولیه پس از انقلاب خوشنویسی ایرانی دوران بلوغ و بالندگی خود را طی می‌کند.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: در دوران معاصر خوشنویسانی به گسترش و احیای هنر نستعلیق‌نویسی همت گماردند مانند: حسن هریسی، سیدحسن میرخانی، سیدحسین میرخانی، علی اکبر کاوه، کیخسرو خروش، ابراهیم بوذری، سعید شمس انصاری، غلامحسین امیرخانی، عباس اخوین، محمد احصایی، فتحعلی واشقانی و بسیاری خوشنویسان دیگر. همچنین در زمینه شکسته نستعلیق از استادان محمدحسین عطارچیان ،یدالله کابلی و محمد حیدری را می‌توان نام برد.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: این انجمن با نام کلاس‌های آزاد خوشنویسی از سال ۱۳۲۹ با همت سید حسین میرخانی و علی اکبر کاوه، ابراهیم بوذری و سید حسن میرخانی، با اهتمام دکتر مهدی بیانی محقق و استاد دانشگاه و…، با همکاری وزارت فرهنگ و هنر وقت تأسیس و راه اندازی شد. این نهاد بنیاد نامه رسمی خود را با نام انجمن خوشنویسان ایران در تاریخ ۱۹ شهریور ماه ۱۳۴۶ اخذ و فعالیت‌های خود را پی گرفت. به تدریج و در آغاز دهه سوم حیات خود پس از وقوع انقلاب ایران (۱۳۵۷) دوره رونق و گسترش را تجربه کرد و در مواجهه با رویکرد وسیع و پرشور قشرها مختلف جامعه به ویژه جوانان و نوجوانان به خوشنویسی که کماکان تاحدی ادامه دارد، رشد داشت.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: انجمن خوشنویسان ایران شعبه‌های متعددی در اغلب شهرهای بزرگ و کوچک ایران و برخی کشورهای دیگر دارد و هنرجویان زیادی را تربیت کرده‌است.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: به سبب پرورش بزرگان خوشنویسی ایران در شهر قزوین افرادی همچون میرعماد حسنی (استاد بزرگ خط نستعلیق)، میرزا محمدحسین عماد الکتاب قزوینی، میرزا محمد علی خیارجی قزوینی (اولین خوشنویسی که بسم الله را به صورت مرغ طغرا ترسیم کرد)، عبدالمجید طالقانی و ملک محمد قزوینی این شهر از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شوای عالی فرهنگ به عنوان «پایتخت خوشنویسی ایران» لقب داده شده‌است؛ و به غیر از موزه دائمی خوشنویسی قزوین که در محل کاخ چهل‌ستون قزوین برقرار است، هر ساله رویدادهای بزرگ خوشنویسی مانند: برگزاری دوسالانه خوشنویسی ایران (با حضور اساتیدی از سراسر جهان)، برگزاری جشنواره خوشنویسی آیات قرآنی، جشنواره خوشنویسی غدیر و… در این شهر به وقوع می‌پیوندد.


title: خوش‌نویسی ایرانی

text: خوش‌نویسی ایرانی با عنوان «برنامه ملی پاسداری از هنر سنتی خوشنویسی در ایران» در شانزدهمین جلسه کمیته بین دولتی حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس به ثبت رسید.


title: جفره

text: جفره ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:


title: گنجینة الاسرار

text: گنجینة الاسرار مثنوی عرفانی و حماسی در روایت حادثه عاشورا از عمان سامانی است.


title: گنجینة الاسرار

text: حبیب‌الله فضائلی در توصیف آن گفته است: «این کتاب، بحق کنزالاسرار یا چنانچه خود سراینده نامیده گنجینه الاسرار است، اسراری از ظهور عشق و جمال، اسراری از راز و نیاز عاشق و جذبه‌های معشوق، اسراری از سیر و سلوک و حالات وجد و شوق، اسراری از سوز وگداز و هجران و وصل.»


title: گنجینة الاسرار

text: اگر چه "زبدة الاسرار" صفی اصفهانی بر گنجینه اسرار عمان سامانی قدمت زمانی دارد و صفی اصفهانی در منظومه عاشورایی خود برای اولین بار با قرائت عرفانی از رویداد کربلا به تجزیه و تحلیل این رخداد تاریخی پرداخته (و پیش از او هیچ شاعر فارسی زبانی در این وادی گام برنداشته) ولی گنجینه عمان سامانی به خاطر شیوه بیانی که دارد، مقوله‌های عرفانی را منتقل می‌کند و مفاهیم مجرد ذهنی را با ابزارهای بیانی عاشقانه به صورت ملموس و محسوس به تصویر می‌کشد و با استفاده از جاذبه‌های سبک «وقوع» به واقعه عاشورا صبغه‌ای بی‌دلانه می‌بخشد، ولی با این همه در تأثیرپذیری «عمان» از «صفی» در آفرینش این اثر عاشورایی تردید نیست.


title: گنجینة الاسرار

text: گنجینه الاسرار اینگونه آغاز میگردد:


title: گنجینة الاسرار

text: بر اساس متن گنجینه الاسرار عمان سامانی نمایشی با نام بر فرس تندرو در برج میلاد تهران اجرا شده است. این نمایش به کارگردانی محسن معینی و تهیه‌کنندگی نگین میرحسنی بر روی صحنه رفته است.


title: سالنامه آلمانی فرانسوی

text: سالنامه آلمانی- فرانسوی نشریه سالانه‌ای به زبان آلمانی است که کارل مارکس و آرنولد روگه باهم سردبیری آنرا بر عهده داشتند. از این سالنامه تنها یک شماره در فوریه ۱۸۴۴ در پاریس منتشر شد (که در واقع دو شماره در یک مجلد بود)


title: سالنامه آلمانی فرانسوی

text: سالنامه مزبور بعد از سانسور و تعطیلی روزنامه سیاسی، تجاری و صنعتی راین که از ۱ ژانویه ۱۸۴۲تا ۳۱ مارس ۱۸۴۳ در شهر کلن منتشر می‌شد، در دستور کار مارکس و آرنولدروگه قرار گرفت.


title: سالنامه آلمانی فرانسوی

text: کتاب «مسئله یهود» مقدمه‌ای که مارکس برای «بررسی مجدد و نقادانه فلسفه حق هگل» نوشت و آنچه انگلس با عنوان «خطوط کلی نقدی بر اقتصاد سیاسی» نوشت، همچنین نامه آرنولد روگه به کارل مارکس که وی را از تصمیم نهائی اش برای انتشار نشریه‌ای در پاریس مطلع می‌کند و نیز نامه مارکس به وی که در آن به ضرورت نقد بی باکانه و پذیرش الزامات آن می‌پردازد، در سالنامه مزبور درج شده است.


title: سالنامه آلمانی فرانسوی

text: سالنامه مزبور که پیشتر قرار بود به جای پاریس، در سوئیس و استراسبورگ منتشر شود، به دلیل اختلافات اصولی بین مارکس و آرنولد روگه و آنچه هواداران مارکس «موضع بورژوا رادیکالی» آرنولد روگه نامیدند، بعد از همان یک شماره، ادامه نیافت.


title: سالنامه آلمانی فرانسوی

text: - نامه مارکس به آرنولد روگه ۳۰ نوامبر ۱۸۴۲، کلیات آثار مارکس به زبان آلمانی جلد ۲۷صفحهٔ ۴۱۲


title: سالنامه آلمانی فرانسوی

text: - نامه مارکس به آرنولد روگه بزبان آلمانی


title: سالنامه آلمانی فرانسوی

text: - نامه مارکس به آرنولد روگه بزبان انگلیسی


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: گاه‌شماری رسمی ایران بر طبق قانون اساسی هجری خورشیدی است و البته هجری قمری نیز معتبر است؛ تعطیل رسمی هفتگی نیز روز جمعه است.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: گاهشماری هجری خورشیدی در ۱۱ فروردین ۱۳۰۴ (۱۹۲۵ میلادی) در مجلس شورای ملی تصویب شد و به موجب آن طول و نام ماه‌های سال اصلاح شد. طول ماه‌ها که در هر سال متغیر بود و از ۲۹ تا ۳۲ روز تغییر می‌کرد به شش ماه ۳۱ روزه، شش ماه ۳۰ روزه (که در سال‌های کبیسه ۳۱ روز می‌شود) دقیق شد و نام ماه‌ها از نام عربی برج‌های فلکی به نام‌های امروزی آن (فروردین تا اسفند) تغییر کرد. معیار شروع سال، ۱ فروردین و معیار لحظه تحویل سال اعتدال بهاری است.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: بر طبق این گاه‌شماری، مانند گاه‌شماری هجری خورشیدی برجی، بر مبنای طول و سرآغاز سال گاه‌شماری جلالی است ولی مبدأ آن برگرفته از تقویم برجی مذکور، نوروز سال هجرت محمد، پیامبر اسلام از مکه به مدینه در سال ۶۲۲ میلادی است و ماه‌های آن با تعدیل طول و تغییر نام ماه‌های تقویم برجی است.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: تقویم هجری خورشیدی، بر اساس مبانی تقویم جلالی (ایجاد شده در ۴۷۱ هجری قمری) و پس از تغییراتی در تقویم جلالی در قالب تقویم هجری خورشیدی برجی در سال ۱۲۸۹ خورشیدی برای امور مالی کشور رسمیت یافت. ابتکار تغییر گاهشمار رسمی کشور از هجری قمری به هجری شمسی را نخستین بار میرزا عبدالحسین وحیدالملک شیبانی نماینده دوره دوم مجلس شورای ملی پیشنهاد کرد. این پیشنهاد در ۳۱ فروردین ۱۲۸۹ در مجلس مطرح و قرار شد در طرح قانون محاسبات که در حال تدوین بود گنجانده شود. قانون محاسبات در ۲۱ آبان همان سال به تصویب مجلس رسید و ماده سوم آن مقرر می‌کرد: «مقیاس زمان بعد از این درمحاسبات دولتی سال‌های شمسی و ماه‌های شمسی (بروج) خواهدبود».


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: بتدریج تا سالهای پایانی دوره قاجار، تقویم خورشیدی جایگزین هجری قمری شد اما نامهای ماه‌ها، نامهای بروج فلکی (حمل، ثور، جوزا …) بود. در ۲۱ دی ۱۳۰۳ بیش از چهل نماینده طرحی به مجلس دادند و خواهان آن شدند که از سال آینده، نامهای ایرانی برای ماه‌ها به کار رود. در این طرح آمده بود: «ایرانیان با وجود داشتن بهترین تاریخ شمسی که معنی هر یک از آن ماه‌ها کاملاً موافقت به مقتضیات فصل موجوده مملکت می‌نماید، متأسفانه به مرور ایام، قهراً یا به علل غیرمعلوم دیگر، از صورت اصلی خارج و گاهی به اسامی بی‌تناسب حیوانات یا بروج آمیخته شده‌است». این طرح در قالب ماده واحده‌ای در مجلس شورای ملی تصویب شد و دولت را مکلف کرد که از آغاز نوروز ۱۳۰۴ سال‌های شمسی از ماه فروردین شروع شود و به اسفند خاتمه یابد. کاربرد نام سالهای ترکی و بروج فلکی نیز کنار گذاشته شود. بر اساس این قانون استفاده از گاه‌شماری گاه‌شماری دوازده حیوانی (خَتا و اویغوری) منسوخ شد (در حالی که استفاده از گاه‌شماری حیوانی همچنان در فرهنگ عمومی مردم ایران رواج دارد) و گاه‌شماری هجری شمسی با مبدأ هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه و با طول سال شمسی و با نام ماه‌های فارسی میانه مورد استفاده قرار گرفت. در عمل بین کبیسه‌های اعمال شده در این گاه‌شماری با گاه‌شماری جلالی اختلاف‌هایی وجود دارد. آنزمان برای رفع چنین اختلافاتی در گاه‌شماری هجری شمسی، هیئت اصلاح تقویم تشکیل شد. این هیئت همان روش کلی کبیسه‌گیری گاه‌شماری میلادی گریگوری را پیشنهاد کرد و علاوه بر آن آرایه جدیدی برای تعدیل کبیسه‌گیری عرضه نمود.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: تنها دریک وقفه زمانی بین ۲۴ اسفند ۱۳۵۴ تا ۵ شهریور ۱۳۵۷، تقویم شاهنشاهی تقویمی جدید با مبدأ تقریبی آغاز حکومت کوروش بزرگ (۱۱۸۰ سال افزوده) نسبت به تقویم هجری شمسی، به جای آن تقویم رسمی ایران اعلام شده بود.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: مبدأ گاهشماری ایران مانند گاهشماری هجری قمری، سال هجرت پیامبر اسلام، محمد، سال ۶۲۲ میلادی از مکه به مدینه می‌باشد. هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه در (ربیع‌الاول / شهریور و مهر سال ۱ هجری) برابر با سپتامبر ۶۲۲ (میلادی قدیم) می‌باشد.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: سرآغاز گاهشماری ایران روز جمعه «۱ فروردین سال ۱ هجری خورشیدی» (۲۹ شعبان ۱ سال پیش از هجرت) برابر با ۱۹ مارس ۶۲۲ میلادی قدیم (یولیانی) و ۲۲ مارس ۶۲۲ میلادی جدید (گرگوری) است؛ یعنی، ۱۱۹ روز پیش از مبدأ گاه‌شماری هجری قمری و ۱۷۹ روز پیش از هجرت.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: در این گاه‌شماری معیار شروع سال، ۱ فروردین و معیار لحظه تحویل سال اعتدال بهاری است ولی مکانی که باید مبدأ محاسبهٔ تقویم قرار گیرد مشخص نشده‌است. بعضی (از جمله ایرج ملکپور) نصف‌النهار ۵۲٫۵ درجهٔ شرقی را مرجع محاسبات این تقویم گرفته‌اند و برخی دیگر (از جمله راین‌گولد و درشوویتز در Calendrical Calculations) شهر تهران را. این دو مبدأ تا حدود سال ۱۴۶۹ هجری شمسی اختلافی در گاه‌شماری ایجاد نمی‌کنند ولی برای تعیین کبیسه بودن یا نبودن سال ۱۴۶۹، لازم است مبدأ این گاه‌شماری مشخص شود.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: پس از اصلاح و تعیین نام ماه‌های سال و تصویب دقیق زمان ابتدا و انتهای هر ماه و فصل‌های سال، مجلس شورای ملی تقسیم‌بندی سالیانه را به این صورت ابلاغ کرد:


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: یک سال رسمی ایران، یک سال خورشیدی است که تشکیل شده‌است از ۱۲ ماه، که شش ماه اول ۳۱ روز، پنج ماه دوم ۳۰ روز و ماه آخر ۲۹ روز می‌باشد. هر ۴ سال یکبار طول ماه آخر ۳۰ روز است که آن سال به سال کبیسه معروف است.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: این سالنما پس از ساماندهی در افغانستان به‌طور رسمی و در منطقه کردستان به صورت غیررسمی ولی همگانی نیز بکار برده می‌شود. طول سال و فصل‌ها در همه جا یکسان ولی ماه‌ها در هر زبان و گویشی نام خاصی دارند؛ که به ترتیب عبارت‌اند از:


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: با اینکه معیار محاسبات تقویم‌های خورشیدی، حرکت زمین به دور خورشید (سال) است؛ واژه ماه در این تقویم‌ها هم مورد استفاده قرار می‌گیرد که تقریباً برابر یک دور حرکت ماه به دور زمین در گاه‌شماری قمری است. هر ماه در سال خورشیدی، ۲۹، ۳۰ یا ۳۱ روز طول می‌کشد که برابر ۳۰درجه حرکت زمین بدور خورشید در یک برج فلکی است. با اینکه کاربرد این کلمه ماه حالت همگانی دارد، استفاده از واژه برج مانند قدیم برای تقویم‌های خورشیدی درست‌تر است.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: تقویم رسمی کنونی ایران معمولاً هر چهار سال یکبار کبیسه می‌شود و برای جبران کسر سال حقیقی، در آغاز هر دورهٔ ۲۹، ۳۳ یا ۳۷ساله، یک کبیسه پنج ساله وجود دارد. در یک فراز پنج هزارساله، ما به ازای هر دورهٔ ۳۷ساله، نزدیک به پنج دورهٔ ۲۹ساله و تقریباً ۲۰ دورهٔ ۳۳ساله وجود دارد. ترتیب و توالی کبیسه‌ها قاعده‌مند نیست. چنانچه لحظه تحویل سال خورشیدی بعد از ظهر ۳۶۶اُمین روز از سال باشد، آن سال کبیسه و روز بعد نوروز است.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: جدول توالی دوره‌های کبیسه‌گیری تقویم رسمی ایران تا پایان سده پانزدهم خورشیدی: سال‌های کبیسه رسمی یک قرن اخیر با توجه به دوره‌ها: (دورهٔ ۳۳ساله): ۱۲۸۰ - ۱۲۸۴ - ۱۲۸۸ - ۱۲۹۲ - ۱۲۹۶ - ۱۳۰۰ - ۱۳۰۴ - ۱۳۰۸ (دورهٔ ۳۳ساله): ۱۳۱۳ - ۱۳۱۷ - ۱۳۲۱ - ۱۳۲۵ - ۱۳۲۹ - ۱۳۳۳ - ۱۳۳۷ - ۱۳۴۱ (دورهٔ ۲۹ساله): ۱۳۴۶ - ۱۳۵۰ - ۱۳۵۴ - ۱۳۵۸ - ۱۳۶۲ - ۱۳۶۶ - ۱۳۷۰ (دورهٔ ۳۳ساله): ۱۳۷۵ - ۱۳۷۹ - ۱۳۸۳ - ۱۳۸۷ - ۱۳۹۱ - ۱۳۹۵ - ۱۳۹۹ - ۱۴۰۳.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: در کنار تقویم رسمی ایران، تقویم یا تقویم‌های حسابی ایرانی یا هجری شمسی نیز وجود دارند که مشهورترین و پرکاربردترین آن تقویم حسابی بیرشک (یا احمد بیرشک) است و تفاوت آن‌ها در تعیین کبیسه‌گیری می‌باشد. در تقویم رسمی کبیسه‌گیری با تحویل حقیقی سال مشخص می‌شود و دارای سه دوره بسیط ۲۹، ۳۳ یا ۳۷ساله است و نظم تعریف شده‌ای در توالی دوره‌های سه‌گانه وجود ندارد. اما در تقویم حسابی دوره‌های سه‌گانه یادشده با تعدیل حسابی و ریاضی کبیسه‌ها به‌طور متوالی در دوره‌هایی بزرگتر منظم شده و معمولاً در یک دوره بزرگ ۲۸۲۰ ساله مرتب می‌شوند، بنابرین در تقویم حسابی به راحتی تنها با محاسبه ریاضی می‌توان کبیسه بودن یا نبودن یک سال را تعیین کرد، در حالیکه در تقویم رسمی جز با محاسبات نجومی پیچیده امکان‌پذیر نیست.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: تفاوت کبیسه‌های دو تقویم رسمی و حسابی (بیرشک): در جدول زیر تنها سال‌های کبیسه رسمی که با حسابی متفاوتند با نوع تفاوت ذکر شده‌است.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: در قسمت الف) برای نمونه: در تقویم حسابی سال ۸ و در تقویم نجومی به جای آن سال ۹ کبیسه‌است. بدین معنا سال ۹ تقویم حسابی یک روز از [سال ۹] تقویم نجومی عقبتر است و به تبع ۸/۱۲/۳۰ حسابی نیز با ۹/۱/۱ نجومی برابر است.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: در قسمت ب) برای نمونه: در تقویم حسابی سال ۱۲۷۶ و در تقویم نجومی به جای آن ۱۲۷۵ کبیسه‌است. بدین معنا سال ۱۲۷۶ تقویم حسابی یک روز از [سال ۱۲۷۶] تقویم نجومی جلوتر است و به تبع ۱۲۷۶/۱/۱ حسابی با ۱۲۷۵/۱۲/۳۰ برابر است.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: جدول عددی تشخیص کبیسه‌های حسابی: برای دوره ۲۸۲۰ سال اخیر از سال ۴۷۴ تا ۳۲۹۳ هجری خورشیدی چنانچه در نتیجه تقسیم سال موردنظر بر عدد ۱۲۸ (میان‌دوره متوالی) یکی از اعداد جدول فوق باقی‌مانده باشند آن سال کبیسه خواهد بود. برای سال‌های مثبت دوره پیش، از سال ۲۳۴۵- تا سال ۴۷۳ هجری خورشیدی (یعنی سال ۱ تا ۴۷۳) اعداد داخل (دوکمان) که یک شماره بیشتر نسبت به عدد قبل است به جای آن به عنوان باقی‌مانده ملاک خواهد بود.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: برای نمونه می‌خواهیم بدانیم در تقویم هجری شمسی سال ۱۳۹۱ کبیسه‌است یا نه؟آنرا بر ۱۲۸ تقسیم می‌کنیم که حاصل قسمت عدد ۱۰ و باقی‌مانده که ملاک تعیین کبیسه‌است عدد ۱۱۱ می‌باشد که با توجه به جدول اعداد تعیین‌کننده کبیسه تقویم حسابی فوق که ۱۱۱ را دارد سال ۱۳۹۱ در تقویم حسابی بیرشک سالی کبیسه‌است.


title: گاه‌شماری رسمی ایران

text: برای تشخیص کبیسه بودن این سال در تقویم رسمی ایران کافیست در جدول تفاوت سال‌های کبیسه رسمی با حسابی، تفاوت کبیسه بودن این سال همچنین با توجه به سال همجوار آن در دو گاهشماری را بررسی و تطبیق داد. برای نمونه سال ۱۳۹۱ با توجه به جدول مذکور در هر دو تقویم کبیسه است، بنابرین از نظر تقویم رسمی ایران نیز این سال کبیسه است.


title: محلول آبی

text: محلول آبی محلولی است که حلال آن آب باشد. در معادله‌های شیمیایی با گذاشتن aq در پایان فرمول ماده نشان می‌دهند که ماده محلول در آب است مانند . حرف‌های aq کوتاه شدهٔ واژهٔ aqueous است. آب به عنوان بهترین و در دسترس‌ترین حلال شناخته شده‌است.


title: محلول آبی

text: موادی که آب‌گریز اند معمولاً به خوبی در آب حل نمی‌شوند ولی در مقابل مواد آب‌دوست به آسانی در آب حل می‌شوند. سدیم کلرید یا نمک خوراکی یک نمونه از مواد آب‌دوست است. اسیدها و بازها طبق تعریف هر دو محلول آبی در نظر گرفته می‌شوند.


title: محلول آبی

text: توانایی یک ماده به حل شدن در آب بسته به این است که آیا آن ماده می‌تواند بر نیروی ربایش میان مولکول‌های آب برتری یابد یا خیر. اگر این توان را نداشت به صورت معلق در آب باقی می‌ماند یا ته‌نشین می‌شود.


title: محلول آبی

text: محلول‌های آبی که رسانای جریان الکتریکی اند دارای مقدار کافی از الکترولیت قوی اند ولی آن‌هایی که رسانای ضعیف اند الکترولیت‌های ضعیف نیز دارند. یون‌های مثبت و منفی الکترولیت‌های قوی در آب به‌طور کامل از هم جدا شده‌اند (یونیزه شده‌اند).


title: محلول آبی

text: موادی که الکترولیت نیستند، موادی اند که در آب حل می‌شوند ولی یکپارچگی مولکولی خود را نگه می‌دارند و به صورت یون‌های مثبت و منفی از هم جدا نمی‌شوند. شکر، اوره، گلیسیرین و متیل سولفونیل متان (MSM) از این دست‌اند.


title: مدرسه علمیه آخوند

text: مدرسهٔ علمیه آخوند یا مدرسهٔ آقای آخوند معروفترین مدرسهٔ علمیه در شهر همدان است و در سال ۱۲۵۳ هجری قمری توسط ملا حسین اردستانی تأسیس شده و به همین جهت به عنوان مدرسه آخوند شهرت یافته‌است. سپس به دست ملاعلی معصومی همدانی بازسازی گردیده و توسعه یافته‌است. این مدرسه دارای دو قسمت بیرونی و اندرونی و ۲۵ حجره می‌باشد. کتابخانه مدرسه تعداد ۱۵ هزار جلد کتاب دارد که تعداد ۳۰۰۰ جلد آن کتاب خطی نفیس است.


title: مدرسه علمیه زنگنه

text: مدرسهٔ علمیه زنگنه در فاصلهٔ کمی از میدان مرکزی همدان قرار گرفته و در حدود ۳۵۰۰ متر مساحت دارد. این مدرسه در عهد صفویه توسط علیخان زنگنه از وزرای شاه عباس دوم وقف طلاب علوم دینی گردیده و از آن تاریخ به بعد مرکز تعلیم علوم اسلامی و تربیت عالمان دینی در منطقه به‌شمار می‌آید. در قدیم هزینه‌های جاری و شهریه طلاب از موقوفات متعلق به آن که چندین روستا و تعداد قابل توجهی مغازه در بازار شهر بوده‌است، تأمین می‌شده‌است.این حوزه هم اکنون نیز فعال می باشد و طلاب مشغول به فراگیری سطح یک دروس حوزوی هستند علمای شاخصی من جمله آیت الله آخوند ملا علی معصومی در این حوزه درس خوانده اند .


title: مدرسه علمیه دامغانی

text: مدرسهٔ علمیهٔ دامغانی در قسمت شمالی شهر در کنار ساختمان زینبیه و در جوار امامزاده عبدالله در شهر همدان قرار دارد. این مدرسه توسط ایت الله آقا شیخ محمدعلی دامغانی تأسیس گردیده‌است. این مدرسه دارای کتابخانه و دو سالن تدریس و تعدادی حجره است که طلاب به صورت شبانه‌روزی در آن اشتغال به تحصیل دارند. هزینه‌های جاری مدرسه در زمان دامغانی از طریق وجوهات مردم تأمین می‌گردید و پس از درگذشت معظم له از طرف مراجع قم ارسال می‌گردد.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: افزایش نفوس در کشورهای آسیایی نسبت به تمام قاره‌ها ازدیاد یافته‌است. در صورت ادامۀ چنین حالت نه تنها کمبود آب برای کشاورزی بلکه برای نوشیدن به مشکلات مواجه خواهد شد. سال‌ها پیش به‌طور میانگین مصارف روزانۀ مردم تا ۱۰ لیتر در روز بوده‌است. در زمان ظاهر شاه ریاست آبرسانی برای هر فرد ۲۰-۲۵ لیتر آب سنجیده به همان پیمانه در شهر کابل آبرسانی می‌کرد. با افزایش نفوس و کم‌سرعت بودن کار دولتی توازن توزیع تا امروز از میان رفت؛ مردم در هر گوشه و کنار از آب‌های زیرزمینی استفادهٔ اعظمی می‌نمایند. طبیعتاً آب‌های زیرزمینی برای زنده نگه‌داشتن جانوران زنده، حفظ نباتات و مرطوب نگه‌داشتن قشر و فضا زمین خلق شده‌است. مصارف آب یک نفر در کشورهای پیشرفته ۵۰۰ تا ۶۰۰ لیتر رسیده‌است؛ درحالی‌که در بیشتر کشورهای آسیایی توزیع آب به‌طور نرمال ۲۰ تا ۲۵ لیتر سنجیده می‌شود. اکنون مصارف آبی یک انسان در همۀ عرصه‌ها روزانه ۵٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ لیتر است. حدود ۸۰–۸۵ درصد آب‌های شیرین در عرصۀ کشاورزی، ۸ درصد آن غرض آشامیدن به مصرف می‌رسد. در یک کیلو گوشت ۱۵٬۴۰۰ لیتر آب به مصرف رسیده که ۹۳ درصد این آب در مزرعه به مصرف رسیده‌است. در یک کیلوگرم نان گندم ۱٬۶۰۰ لیتر آب به مصرف رسیده از جمله ۷۰ درصد این آب در مزرعه به مصرف می‌رسد. در یک کیلوگرم برنج مصارف آب آن ۲٬۵۰۰ لیتر است که ۶۹ درصد این آب در مزرعه به مصرف می‌رسد. در یک کیلو لباس پنبه ۱۰٬۰۰۰ لیر آب به مصرف می‌رسد از جمله ۵۴ درصد این آب در مزرعه به مصرف رسیده‌است. میانگین مقدار بارندگی در افغانستان ۲۵۰ میلی‌متر یا ۰٫۲۵ متر می‌باشد. مقدار بارندگی در سال ۱۶۳ میلیارد مترمکعب تخمین شده می‌تواند؛ که از جمله ۵۷ میلیارد متر مکعب آن را آب‌های سرزمینی، و ۱۸ میلیارد مترمکعب را آب‌های زیرزمینی تشکیل می‌دهد. متباقی طوری تبدیل به بخار و طوری جذب در خاک و مقداری در وجود اجسام زنده و سایر ملحوظات طبیعی ذخیره می‌شود.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: میانگین ارتفاع در افغانستان ۱٬۲۰۰ متر از سطح دریا ارتفاعات مرکزی ۱٬۸۰۰ متر جلال‌آباد ۴۵۰ متر بدخشان ۲٬۵۰۰ متر است. بلندترین نقطۀ افغانستان نوشاخ بدخشان است که دارای ارتفاع ۷٬۴۹۲ و پست‌ترین نقطه رودآمو است که دارای ارتفاع ۲۵۰ متر از سطح دریا می‌باشد. میانگین بارندگی در مناطق غربی ۲۵۰ میلی‌متر، در مناطق جنوب شرقی ۲۵۰ میلی‌متر، در ساحات شمال شرقی و ارتفاعات بالاتر از ۳٬۰۰۰ متر و کوه‌ها از ۴۵۰ الی ۱٬۰۰۰ میلی‌متر در سال می‌رسد. میزان بارندگی برف در کوه‌های پامیر و واخان ۱٬۰۰۰ میلی‌متر یا یک متر است. شورای وزیران افغانستان در ماه دلو سال ۱۳۸۶ ه.ش استراتیژی سکتور آب افغانستان را تصویب نمودند غرض پیشبرد کار افغانستان را به پنج حوزۀ آبی تقسیم نمودند. در مصوبه پلان‌هایی روی دست گرفته شده‌است تا افغانستان بتواند ظرفیت استفاده از آب‌های سرزمینی خود را ارتقاء دهد. دو رود افغانستان یعنی آمودریا دارای ظرفیت ۲۲ میلیارد مترمکعب و دریای هلمند به ظرفیت ۹٫۳ میلیارد مترمکعب است. ضرورت است تا آب این روده‌ها در تحت پروژه‌ها گرفته شود تا بتواند افغانستان از فقر فرار نماید. سطح استفاده از آب آمودریا صفر و از هلمند ناچیز است. افغانستان که دارای ۲۵ رودخانه بزرگ، صدها رود کوچک و هزاران جوی و کوه‌های پر برف دارد. طبیعتاً این کشور از لحاظ آب غنی است؛ ولی اینکه چگونه ازین استفاده نمایند ضرورت به سرمایه، کادر فنی و کارکنان صادق دارد. در افغانستان بیشترین آب در بخش کشاورزی به مصرف می‌رسد. براساس گزارش سازمان ملل و دانشگاه کابل سرانۀ آب در افغانستان ۲٬۷۷۵ متر مکعب به ازای هر نفر است. در صورت استفاده درست ازین آب‌ها افزون‌بر ضرورت خود می‌توان به کشورهای همجوار برق و آب داد. یک عده از کشورها و ادارات خارجی که از روند کار آب افغانستان حمایت و همکاری می‌نمایند عبارتند از USAID (ادارۀ انکشاف بین‌المللی آمریکا)، بانک جهانی، اتحادیۀ اروپا، ادارۀ کشاورزی و خوراکۀ سازمان ملل متحد، مؤسسۀ تکنیکی آلمان GTZ، حمایت مالی و بازسازی آب کابل و هرات KfW، ادارۀ کمک‌های بین‌المللی جاپان، دولت هندوستان، دولت ایران، مؤسسۀ یونسکو، ادارۀ انکشاف بین‌المللی کانادا، ادارۀ انکشاف بین‌المللی انگلستان، دانمارک، ناروی، مؤسسۀ یونیسف، چین، بانک انکشاف اسلامی، سروی جیولوجی ایالات متحده آمریکا، و مؤسسۀ هبیتات ملل متحد است.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: افغانستان یک کشور کشاورزی است؛ ۸۰ درصد این ملت به کشاورزی و مالداری اشتغال دارند. کشاورزی بدون آب ناممکن است. کشت نباتات درین کشور به‌شکل للمی و آبی است. زیادۀ کشت للم در صفحات شمال افغانستان صورت می‌گیرد. زمین‌های جلال‌آباد و لغمان چون آب فراوان دارند سال ۳ حاصل می‌دهند. در قسمت‌های غربی و شمال از ولایت قندوز تا ولایت بادغیس حدود یک میلیون هکتار زمین کشاورزی در کنار آمودریا و رود مرغاب قرار دارد ولی به نسبت عدم ورود فناوری آب این زمین‌ها به‌شکل دشت و لامزروع باقی مانده‌است. اهالی این ولایت‌ها از زمین‌ها به‌شکل للمی استفاده می‌نمایند. افغانستان دارای ۷۵ میلیارد مترمکعب منابع آبی تجدیدپذیر سالانه است ولی حدود ۲۵ درصد یعنی ۲۰ میلیارد آن استفاده نموده متباقی ۷۵ درصد آن به کشورهای همجوار می‌ریزد. در تاریخ افغانستان کشاورزی پیشرفته و حفر جویبارها در زمان کوشانیان، غزنویان، باختران تیموریان، بابریان و تیمورشاه درانی مروج گردید. سامانۀ آبیاری در افغانستان به‌دست وسایل نوین نبوده بلکه مانند صدها سال پیش توسط جوی‌های خاکی آبیاری می‌شود که درصدی ضایعات خیلی زیاد است. پیشتر پلان بود که در پروژه‌های بند سردۀ غزنی، سد سلمای هرات و سد کجکی هلمند کشاورزی نوین را مروج نمایند که پروژه تا اکنون موفق نگردیده‌است. زیادۀ زمین‌های افغانستان به‌شکل علفزار مورد استفاده مالداران قرار دارد. دهقانان افغانستان آب کشت مورد ضرورت خود را از آب باران، دریا، چشمه‌ها (کاریز) هر دو چاه به‌دست می‌آورند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: اراضی افغانستان از دیدگاه زراعت به ۶ گونه تقسیم شده‌است. زمین‌های قابل کشت، زمین‌های تحت غرس نهال‌ها، که هر دو قسمت ۷.۸ میلیون هکتار ۱۱.۹۶٪ ساحۀ خاک را دربردارد. علفزارها ۳۱ میلیون هکتار که حدود ۴۹٪ می‌باشد؛ جنگل‌ها ۱.۹ میلیون هکتار ۳٪؛ زمین‌های تحت آب و زمین‌های غیر مزروعی است. اراضی افغانستان طوریست که هر منطقه دشت و دره آب هوا مخصوص دارند. مثلاً ولسوالی سروبی که در ۳۰ کیلومتری کابل موقعیت دارد در زمستان برف‌باری ندارد. ولایت قندهار، خوست، ننگرهار، لغمان، گرمسیر بوده در زمستان برف‌باری ندارند. ۱ بر ۶ حصۀ خاک را دشت تشکیل داده‌است که به مساحت ۱۰۸،۷۰۴ کیلومترمربع ۱۰،۸۷۰ میلیون هکتار می‌شود. بالاتر از ۸۰ درصد منابع آبی افغانستان را کوه‌های هندوکش تشکیل می‌دهند. درمجموع ۷.۸ میلیون هکتار ساحۀ قابل کشت وجود دارد. از جمله ۳.۳ میلیون هکتار (۱۸۱.۵ میلیون جریب) آبی ۴.۵ میلیون هکتار (۲۲.۵ میلیون جریب) للمی یا بارانی وجود دارد. از جمله ۴ میلیون هکتار تحت کشت است. در سال ۲۰۱۰ حدود ۳.۱ میلیون هکتار تحت زرع علوفه‌جات و از جمله ۲ میلیون هکتار تحت زرع گندم قرار داشت. زمین‌های سیر آب حدود ۱.۸ میلیون هکتار را دربردارد. در ۱.۴۴ میلیون هکتار به نسبت آب کافی دو بار کشت می‌شود طور طبیعی به جز چند نبات محدود همۀ نباتات درین خاک می‌رویند. در اکثر نقاط شمال، جنوب، و جنوب شرقی افغانستان حرارت در تابستان به ۴۵ درجه می‌کشاند. زیادترین آب درین مناطق به مصرف می‌رسد سطح تبخیر درین مناطق زیاد بوده در ظرف ۳ تا ۶ روز زمین دوباره خشک می‌شود. حرارت زمین الی ۲۰ درجه بیشتر از حرارت هوا است. خشکسالی در همین مناطق بروز می‌کند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: آبرسانی فرهنگ است که سال‌ها پیش در میان جوامع بشری افغانستان وجود داشته‌است. مردم از سه منبع یعنی جوی‌ها، چاه‌ها و چشمه آب می‌نوشیدند. در بعضی محلات به‌خصوص در شمال افغانستان مردم آب آشامیدنی خویش را در حوض‌های سرباز ذخیره می‌نمودند. در بعضی محلات مردم زیر تپه و کوه را حفر نموده در آنجا برف زمستان را جمع می‌نمودند. در تمام سال ازین آب استفاده می‌نمودند. همۀ این گونه آب‌ها عاری از خطر نبوده در بعضی مواقع امراض چون وبا، لیشمانیاز و مالاریا باعث خطر جدی باشندگان همان جای می‌گردید. تا اکنون مردم دهات بنا بر عدم دانایی کافی عقیده دارند آب روان که هفت ملاق زند آب پاک است. بنیاد رسانیدن آب بهداشتی در شهر کابل توسط عبدالرحمن خان آغاز گردید. برای نخستین بار آب بهداشتی در درمانگاه ابن سینا تهیه گردید. سپس در زمان شاه امان‌الله کار انتقال آب آشامیدنی مردم کابل از حوض طبیعی کوه پغمان به اکمال رسید. نل‌های آب در چندین نقطۀ شهر غرض استفاده مردم نصب گردید. در زمان ظاهر شاه نخستین فابریکۀ کوچک تصفیه آب در شهر کابل نصب و به شهریان کابل حدود چهار ساعت آب می‌رسانید. به همین ترتیب پروژۀ آبرسانی در ولایت‌های هرات، مزارشریف و ننگرهار آغاز گردید. ریاست آبرسانی در اکثر مکاتب ولایت‌ها و ولسوالی‌ها نصب پمپ دستی یا بمبه را نمود. در بعضی پروژه‌ها که روس‌ها و آمریکایی‌ها کار می‌نمودند توانستن توزیع ۲۴ ساعتۀ آب آشامیدنی را مهیا کنند. این پروژه‌ها مانند مکرویان اول، دوم، سوم، و چهارم، پروژۀ تفحصات مزارشریف و پروژۀ فارم غازی آباد، پروژۀ فارم سمرخیل، پروژۀ وادی لشکرگاه پروژۀ مالداری هرات و غیره بودند. تسلسل توزیع آب آشامیدنی به نسبت جنگ‌های داخلی تا امروز قطع گردید. پس از سال ۲۰۰۲ دوباره پروژه‌های آبرسانی توسط ایالات متحده آمریکا آلمان و سایر کشورها از طریق چند مراجع به‌خصوص ریاست آبرسانی و وزارت انکشاف دهات وزارت شهرسازی تحت کار گرفته شد. براساس گزارش یونیسف تاکنون ۱۶.۸ میلیون شهروند افغانستان یا ۷۰ درصد خاک آب صحی آشامیدنی ندارند. قربانی آب غیر صحی در درجۀ نخست کودکان هستند؛ اکنون در افغانستان از هر چهار کودک یکی آن‌ها می‌میرند. در سال ۵۰،۰۰۰ کودک باالاثر بیماری اسهال که ناشی از آب غیربهداشتی است می‌میرند. اکنون ادارۀ بانک انکشاف جهانی ادارۀ آغا خان، UNHCR,DACAAR, USAID, و از کشور آلمان کمپنی، GTZ,INVENT, KFW در پروژۀ آبرسانی همکاری می‌نمایند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: در این اواخر بانک جهانی خواست تا دولت افغانستان از تجربۀ آبرسانی و فاضلاب کشور هند و برزیل استفاده به عمل آورند. این سازمان کوشش دارد تا افغانستان از آب‌های سطحی خویش در صنعت و آشامیدن استفاده نماید. بدین منظور قراردادی میان هند و افغانستان به امضاء رسید. میزان سرمایۀ شرکت آب و فاضلاب افغانستان ۱ میلیارد و ۵۹۰ میلیون افغانی و یا ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار اعلام شد. در این نشست اعلام شد که بانک جهانی و اداره توسعه بین‌المللی آمریکا ۴۱ میلیون دلار برای مدت پنج سال برای توسعۀ فعالیت‌های آبرسانی در اختیار شرکت آب و فاضلاب افغانستان قرار خواهد داد. هکذا بانک جهانی اعلام کرد که برای بازسازی پروژه‌های سامانۀ آبیاری بخش کشاورزی در مناطق روستایی افغانستان، مبلغ ۳۳ میلیون و ۵۰۰ هزار دلار کمک اختصاص داده‌است. این مبلغ در احیا و بازسازی ۹۳ پروژۀ کوچک و بزرگ، توسعۀ تأسیسات هواشناسی آب در ۳۰ ایستگاه و ۶ دستگاه آزمایشگاه اندازه‌گیری گل‌ولای هزینه خواهد شد. این نهاد مالی هفت سال پیش، ۴۰ میلیون دلار برای بازسازی پروژه‌های اضطراری آبیاری در کابل، ننگرهار، قندهار، کندوز، هرات و مزار شریف اختصاص داده بود که از آن زمان تاکنون این کمک‌ها به ۵۳ میلیون دلار رسیده‌است. سامانۀ آبیاری بخش کشاورزی کشور در سه دهۀ گذشته به علت دلایل متعدد آسیب زیادی دیده‌است. در حال حاضر بیش از یک میلیون هکتار زمین نیاز به بازسازی و احیای سامانۀ آبیاری دارد. طوریکه ۱۲ درصد زمین‌ها قابل کشت است و ۸۵ درصد آن نیاز به آبیاری دارد فعلاً ۲۵ درصد سامانۀ آبیاری افغانستان فعال است.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: براساس اظهارات شرکت آبرسانی افغانستان تنها دو میلیون نفوس در سراسر کشور دسترسی به آب آشامیدنی صحی دارند. حال آنکه نیازمندی مردم به آب در سطح کشور، ۳۰۰ هزار مترمکعب در ۲۴ ساعت بوده و سالانه ۹۳۶.۶۸ میلیون متر مکعب آب مورد ضرورت مردم است. به گفتۀ رئیس شرکت آبرسانی افغانستان هم‌اکنون در سراسر کشور ۵۵ مخزن آب زیر زمینی و ۵۶ مخزن آب ارتفاعی وجود دارد که حجم مخازن به ۶۲،۳۵۱ مترمکعب می‌رسد. مقدار پمپ شدن روزانۀ آب در کشور به ۹۷،۵۳۴ متر مکعب آب تولید شده و ۱،۵۷۶ نل‌های آب عامه است که مردم از آن استفاده می‌کنند. این در حالیست که در سطح کشور ۱۲۴ میلیون مترمکعب آب‌های شیرین موجود است. تولید آب در افغانستان توسط مراجع رسمی و شخصی ۱۴۰ هزار مترمکعب است. تا فعلاً در سطح کشور ۴۵،۶۶۶ عدد بمبه دستی نصب گردیده‌است. شهر کابل که دارای چهار میلیون نفوس دارد دارای مجموعی ۳۴ هزار متر مکعب آب تولیدات دارد که همه آب تحت‌العرضی است. شهر کابل در یک سال توانایی ۴۴ میلیون متر مکعب را دارد که این آب ناکافی بوده از چاه‌های اطراف کابل استفاده به عمل می‌آید. آب شهر کابل از ۴۲ حلقۀ چاه عمیق، دو کاریز و سه پروژۀ بزرگ در سه نقطۀ شهر کابل به‌دست می‌آید. شهر کابل دارای ۳۰ تا ۳۵ هزار چاه خود سر دارند. مردم روزانه حداقل ۳،۵۰۰ مترمکعب آب را استخراج می‌نمایند. تمامی پروژه‌ها و بلندمنزل‌های شخصی از خود چاه عمیق دارند به همین ترتیب فاقد کانال‌کشی هستند.. در کنار هر تعمیر چاه فاضلاب نیز حفر گردیده‌است.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: براساس اظهارات نجیب‌الله پتان رئیس عمومی آبرسانی و کانالیزاسیون از سال ۲۰۰۲ به اینسو مطالعات تکنیکی ۳۴ ولایت افغانستان را توسط متخصصان بانک جهانی، کشور آلمان و USAID انجام داده شده‌است. طبق همین مطالعات پلان سرمایه‌گذاری طی سه مرحله یعنی کوتاه مدت، میان مدت و دراز مدت ترتیب شده‌است که فعلاً پلان مرحلۀ کوتاه مدت در حال تطبیق قرار دارد. اکنون در ۱۷ شهر، شبکه‌های خدمات آبرسانی فعالیت دارد. درمجموع از ۶.۶ میلیون نفوس شهرنشینان به دو میلیون نفوس خدمات آبرسانی را مهیا گردیده‌است. مرحلۀ (کوتاه مدت) با تمویل مشترک بانک جهانی و کشور آلمان به هزینۀ ۵۰ میلیون دالر از ۲۰۰۷ شروع گردیده و در اخیر دسامبر ۲۰۱۰ به پایۀ اکمال رسید. ۳۰ میلیون دالر سرمایه‌گذاری در ۱۴ مرکز ولایات به کمک بانک جهانی روی دست است.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: مهمترین منابع آبی افغانستان عبارتند از:


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: ۱. آب‌های چاه و چشمه‌ها


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: ۲. آب‌های بارندگی از قبیل باران، برف، ژاله و غیره


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: ۳. آب‌های سطحی جوی‌ها، دریاچه‌ها و دریاها


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: ۴. بندها و حوض‌های طبیعی و مصنوعی


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: ۵. یخچال‌ها، کوه‌ها و قله‌ها


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: ۶. بخارات اتمسفر


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: عمده‌ترین رشته‌کوه که دارای قله‌های مملو از برف و یخچال‌ها است رشته‌کوه هندوکش و شاخه‌های کوچک آن است. این کوه تقریباً بالاتر از ۷۵ درصد خاک افغانستان را پوشانیده‌است. مجموعاً کوه‌های هندوکش دارای درازای ۹۹۶ کیلومتر است. تا حدود ۶۰۰ کیلومتر را به نام هندوکش متباقی را به‌نام‌های دیگر می‌نامند شاخه‌های هندوکش عبارتند از کوه بابا با مسافت ۲۰۰ کیلومتر، سیاه‌کوه ۶۲۸ کیلومتر کوه پغمان، کوه سلیمان، سفید کوه، فیروز کوه ۳۵۲ کیلومتر تیر بند ترکستان، پاراپامیزاد و غیره است. پهنای هندوکش متفاوت‌اند؛ عموماً پهنای این کوه ۱۰۰ تا ۲۴۰ کیلومتر است. ارتفاع میانگین این رشته‌کوه ۴،۵۰۰ متر از سطح دریا است. میانگین بارندگی درین مناطق از ۲۵۰ تا ۴۵۰ ملی متر در سال است. بارندگی در کوه‌های پامیر تا هزار میلی‌متر در سال می‌باشد. بیشتر قله‌های هندوکش شرقی دارای یخچال‌های دایمی می‌باشند. هندوکش مرکزی مانند سالنگ‌ها، یکاولنک، درۀ صوف، بامیان، هزاره جات و چغچران مدت شش ماه پر از برف می‌باشند. در وادی‌ها، دامنه‌های کوه‌ها و تپه‌های اطراف هندوکش، کوه‌های پغمان و بابا سرخ پارسا، دره‌جات بهسود، سوخته وادی، میر سبز، ناهور، مالستان، دایه فولاد، ارزگان، غاب، دایکندی، ایماقستان و نواحی شرق و جنوب هندوکش مناطق استالف، گل دره، شکر دره، پغمان، جلگۀ میدان، جلریز، بیک سمند، دایمرداد، خوات، تورمی، قیاق گل بوری، ترکان، ککرک، شاکی، زرسنگ، قره باغ، زرد آلو، تمکی، رسنه، سنگ ماشه، دی چوپان، خاک افغان، وادی ارغنداب و گیزاب منبع بزرگ چشمه‌ها است. ساحات کوه بابا مملو از تپه‌های خاکی است که این تپه‌ها در زمستان آب را ذخیره نموده در تابستان منبع چشمه‌ها است. تغییر ارتفاعات در ساختن بندهای برق، بندهای آبی زراعتی، حوض‌های آبی هموار در کنار دریا غرض پرورش ماهی و مرغابی و غیره ساختمان‌های زراعتی این کشور را کمک می‌کند. سطح ارتفاع شهر جلال‌آباد دارای ۴۵۰ متر است در حالیکه در بدخشان سطح ارتفاع بالاتر از ۲،۸۰۰ متر به‌طور میانگین می‌رسد. زیاده‌ترین نقاط پرآب و شاداب را قسمت شمال شرقی افغانستان مانند کنر، نورستان دره‌های پنجشیر بدخشان وتخار تشکیل می‌دهند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: قسمت‌های مرکزی کوه‌های هندوکش و کوه‌بابا که ولایت‌های پروان، میدان وردک، بامیان، دایکندی، شهر چخچران، شهر پل خمری، ولسوالی چارکنت، شهر شولگره، سرپل را احتوا نموده‌است منبع بزرگ آبی کشور به‌حساب می‌آید. ۸۰ درصد منبع آبی کشور را کوه‌های هندوکش تشکیل می‌دهد؛ که ازین مناطق دریاها سر چشمه گرفته پس از عبور از چندین ولایات به کشورهای همسایه می‌ریزد. بدبختانه افغانستان بالاثر مصروف بودن جنگ‌های چندین دهه نتوانسته معضلات این آبریزی را روی اوراق بیاورد. کشورهای همجوار غرض استفاده این آب‌ها پروژه‌های بزرگ را اعمار نموده‌است. در آینده در صورت ادعا افغانستان احتمال بروز مشکلات زیادی را در برخواهد داشت؛ که یکی از عوامل ناامنی افغانستان درهمین راز نهفته‌است. گفته می‌شود که بزودی انرژی تیل حاک به پایان می‌انجامد و آب می‌ماند تمام انرژی برای کشورها، جنگ سوم بالای معضلۀ تقسیم آب آغاز خواهد شد. فعلاً افغانستان پنج کشور را آب می‌دهد یعنی حدود ۵۰ میلیارد لیتر آب به ارزش ۵۰ میلیارد دالر رایگان به کشورهای همسایه داده می‌شود. درحالیکه پاکستان بندر کراچی را بالای بازرگانان و کالای صادراتی افغانستان از مدت ۳۰ سال به این طرف مسدود نموده‌است که صد در صد خلاف موازین و مقررات بین‌المللی در مورد کشورهای محاط به خشکه است. افغانستان نظر به ظرفیت آبی خود و توپوگرافی ناهموار که دارد در آینده‌ها نخستین کشور تولید برق خواهد بود. در نواحی تنگی ابریشم و پلچرخی امکان ذخیره‌نمودن میلیون‌ها مترمکعب آب وجود دارد. با بند نمودن تنگی ابریشم چندین سد برقی می‌توان اعمار نمود. زیرا ارتفاع سروبی و کابل ۱،۰۰۰ متر فرق دارد. افغانستان دارای چندین صد دریاچه و بیشتر از ۲۵ دریای بزرگ است مهمترین دریاهای که از کنار دشت‌های پهن‌آور می‌گذرد عبارتند از رود آمو، رود هلمند، رود کابل، دریای اندراب یا قندوز، هریرودو رود مرغاب است.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: این دریا از کوه‌های پامیر افغانستان و تاجیکستان شروع می‌گردد و از شمال شرق رو به جنوب غرب جریان پیدا می‌کند، در قسمت پنج سرعت این دریا خیلی تند و با شتاب می‌گردد. در قسمت شمال شرقی بدخشان دریای آمو یک چرخ مثلثی زده بازهم به مسیر خود ادامه می‌دهد و پس از طی مسافت ۲،۴۰۰ کیلومتر به دریاچۀ خوارزم می‌ریزد. کوه‌های پامیر دارای بارندگی ۱،۰۰۰ میلی‌متر در یک سال بوده و به همین دلیل این دریای بزرگ را به جریان انداخته‌است. این دریا در یک ثانیه ۲،۰۰۰ متر مکعب و در یک سال ۲۲ میلیارد آب را انتقال می‌دهد. در کنار این دریا دشت‌های لامزروع و کم ارتفاع به اندازۀ یک میلیون هکتار (۱۰ میلیون جریب) قرار دارد؛ که با مصرف کم می‌تواند زیادۀ قسمت این دشت‌ها را سیراب نمود.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: عرض دریا در بسیاری از جاها بیشتر از یک کیلومتر است. قسمت کم عرض آن در نواحی حیرتان واقع شده‌است. از لحاظ قانونی افغانستان از اینکه منشأ این دریا است حق استفاده بیشتر را دارد. برخلاف این اصل ازبکستان ۶۰ درصد ازین آب استفاده می‌نماید و هم از طلا که این رود سالانه دارد. در صورت احداث پروژه‌ها در افغانستان با مشکلات و ممانعت‌های زیادی روبرو خواهد بود. این دریا در مرز دو کشور قرار دارد و به نام آب‌های بین‌المللی یاد می‌شود دارای قانون خاص است. جدول زیر مربوط به مقدار تولید و مصارف آب دریای آمو است: دومین رودخانه پراهمیت رود هلمند است که از سنگلاخ یا ۸۰ کیلومتری غرب کابل سرچشمه گرفته و از شمال به جنوب غرب کوهستان‌ها هزاره‌جات را پشت سر گذاشته در گرشک داخل ریگستان‌ها دشت مارگو می‌شود. پسانتر به‌طرف سیستان جریان نموده. به تالاب بین‌المللی هامون در منطقۀ سیستان ایران می‌ریزد. درازای این رودخانه ۸۳۵ کیلومتر است. در مسیر این رود سد کجکی با ظرفیت ۶۷۰ میلون متر مکعب اعمار گردیده‌است. در سال ۲۰۱۱ کار بند کمال خان نیز در مسیر این دریا آغاز گردیده‌است. این بند در زمان داود خان سروی و به ارزش ۳۳ میلیون دالر با حکومت چکسلواکی قرارداد گردیده بود که در این ۳۲ سال کار آن متوقف بود. رودخانۀ هلمند در مجموع ۳۸۶،۰۰۰ کیلومتر مربع را می‌تواند آبریزی کند؛ و اگر از این آب درست استفاده شود می‌توان تمام زمین‌های اطراف این رودخانه را زیر کشت محصولات زراعی برد.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: یکی از رودخانه‌های سیراب و پراهمیت افغانستان فراه‌رود است. این رودخانه از بند باین و خاک یارک ولسوالی دولینه سرچشمه گرفته پس از گذشتن از ریگستان‌های فراه در تالاب هامون می‌ریزد. مناطق زیاد در غور، پرچمن و فراه به نام آن مسمی گردیده، ازین رودخانه در زمین‌های زراعتی استفاده به عمل می‌آید، اما در جوار این رودخانه زمین زراعتی کم است ولی با استفاده از فناوری و ذخیرۀ آب ولایت فراه که کاملاً دشت است می‌توان آبیاری نمود. طول این رودخانه ۵۶۰ کیلومتر است.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: این دریا از محدودۀ سنگلاخ سرچشمه گرفته در درۀ اونی کوه پغمان از رودخانۀ هلمند جدا می‌شود سپس جلگۀ میدان را آبیاری نموده، وارد شهر کابل می‌شود، سپس در جلگۀ سروبی با رودخانۀ پنجشیر ملحق شده به جلگۀ جلال‌آباد می‌ریزد. این رودخانه دارای درازای ۷۰۰ کیلومتر بوده سرانجام به رود سند می‌ریزد که ۴۶۰ کیلومتر آن در درون خاک افغانستان جریان دارد.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: این رودخانه که معاون آن رودخانۀ کاشان است از نقطۀ اتصال سفیدکوه و تیربند ترکستان سرچشمه گرفته به طرف غرب در وادی وسیعی جریان دارد. در نزدیکی بالا مرغاب رود قیصار هم به آن افزون شده و پس از عبور از علاقۀ پنج‌ده و آق‌تپه، رود کشک هم به ملحق می‌شود و سرانجام پس از طی مسافت ۹۶۰ کیلومتر در ریگستان قراقروم ترکمنستان می‌ریزد. این رودخانه از میان چندین کوه گذشته سپس به ارتفاعات هموار می‌ریزد با استفاده از فناوری معاصر امکانات زیاد در ذخیره استحصال برق و مزروعی ساختن اراضی زراعتی مورد استفاده قرار داد.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: این رودخانه هم از دامنه‌های کوه بابا درمناطق مرکزی کشور سرچشمه می‌گیرد. هریرود فاصلهٔ طولانی را در داخل ولایت غور طی نموده و با عبور از شهر فیروزکوه مرکز آن ولایت وارد ولایت هرات می‌شود. سرانجام وارد ترکمنستان شده و در ریگزارهای قره‌قوم دفن می‌گردد. این رود ۱،۱۲۴ کیلومتر درازا داشته و ۵۶۰ کیلومتر آن در داخل افغانستان جاری است. ۶۰ کیلومتر مرز مشترک میان دو کشور ایران و افغانستان را همین رودخانه تشکیل می‌دهد. سرسبزی ولایت هرات از آب هریرود است ولی با آن همه، استفاده چندانی از آب این رودخانه در داخل افغانستان صورت نگرفته و اضافه آب آن جذب ریگستان‌های کشورهای همسایه می‌گردید. درین اواخر دولت ایران و ترکمنستان ذخیره‌گاه بزرگی ازین آب غرض آبیاری جلوگیری از سیلاب مناطق دو کشور ساخته‌است.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: مهم‌ترین منبع آبی افغانستان یخچال‌های دایمی قلل‌های بلندکوه هندو کش و چشمه‌ها است. بالاتر از ۷۵ درصد خاک را کوها تشکیل داده‌است. تمامی دریاهای افغانستان ازین کوها منشأ می‌گیرد. از سرازیر شدن این آب‌ها نظر به موقعیت جغرافیای و سرعت آب می‌توان گاهی ذخیره فراوانی را ساخت. تکنولوژی امروز نظر به موقعیت جغرافیای دریا و آب انواع بندها را اختراع نموده‌است. کشیدن تونل‌های آب توسط ماشین‌های TBM، ساختن کاسه‌های بزرگ آبی توسط انفجارات اتمی، ساختن کانال‌ها توسط Vertical cannal drilling machin و تی بی ایم و غیره ماشین‌های مدرن که سرعت کارا خیلی سریع می‌سازد. از این رودها توسعه اراضی زراعتی را نمود و از انرژی پوتانشیل آن برق استحصال نمود.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: واضع است که همه ساله در افغانستان نفوس ازدیاد می‌یابد با ازدیاد نفوس برخلاف زمین‌های زراعتی تحت ساختمان قرار می‌گیرد و آبی که برای زراعت طبیعی به مصرف می‌رسید به سایر موارد به مصرف می‌رسد. این آب پس از استفاده مخلوط با روغنیات و مواد کیمیاوی گردیده واپس تبخیر نمی‌کنند رطوبت نسبی نیز پائین می‌آید. ملت افغان از قدیم‌الایام زراعت پیشه بودند آبی که توسط جوی‌ها داخل محلات مسکونی می‌گردید مطابق به نفوس و زمین مورد ضرورت کافی بود. در سه دهه جنگ مردم کشت و کار را رها کرده مهاجر گردیدند در زمان برگشت نفوس دوچند ازدیاد یافت. لازم بود تا مقدار منابع آب و زمین زراعتی ازدیاد میافت ولی چنین نشد. بنا بر چندین عوامل تعداد از زمین‌ها این کشور از کشت بازماند. در نتیجه کشور از حالت خود کفائی برآمده محتاج است تا یک تعداد از محصولات زراعتی و تولیدات محصولات زراعتی را از خارج وارد کند. پس از سال ۲۰۰۲ که تحولات در افغانستان رونما گردید دولت افغانستان الی سال ۲۰۰۹ روی عوامل نامعلوم اهمیت زراعت را فراموش نموده بود. ضرورت بود الی خروج خارجی‌ها در اعمار بندها. ذخیره گاهی کانال‌ها و توسعه اراضی زراعتی می‌کوشید تا ملت ما کمافی سال‌های قبل از لحاظ خوراک متکی بخود می‌شد. در صورت بهبود زراعت صنعت این کشور رونق می‌گرفت. فعلاً صرف ۱۲ درصد زمین این کشور تحت کشت حدود ۴۶ درصد آن علفزار و۳درصد آن جنگل است. باالاثر همکاری دولت آلمان وضع زراعت آبیاری و آبرسانی در ولایت کندز بهتر گردیده‌است. زیاده زمین‌های کندز تحت کشت گندم قرار گرفته‌است. با فعال ساختن پروژه‌های آبی می‌توان صنعت را رشد داد. صنعت ضرورت به برق زراعت پیشرفته، راه پخته و سیستم آبرسانی مدرن دارد. تهیه آب غرض صنعت زراعت و منازل توسط ساختمان‌های زراعتی ذخیره گاه‌های آبی حوض‌های مصنوعی کشیدن تونل‌های آبی در اعماق زمین و کوه‌ها حفر هزاران چاهای عمیق آبی و غیره اکتفاپذیر خواهد بود. در سال ۲۰۱۱ دولت افغانستان به جهانیان اعلان نمود که افغانستان غرض تنظیم آب خویش مبلغ ۱۲ بیلون دالر ضرورت دارد. مقدار آب سرانه ۲۷۷۸ مترمکعب در یک سال است درحالیکه ۱۴۲۰ متر مکعب آن در دسترس قرار دارد.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: طبق پیشنهاد وزارت انرژی و آب و سایر مراجع ذی‌ربط افغانستان به پنج حوضه دریای تبدیل گردید که عبارتند از حوضه آمو، حوضه شمال، حوضه مرغاب و هریرود، حوضه هلمند و حوزه رود کابل است. این پیشنهاد توسط رئیس جمهور افغانستان شش وزیر و رئیس اداره محیط زیست منظور گردید. یک تعداد از سازمان‌ها و بانک‌های که در حصه اعمار و احیا پنج حوزه همکاری نموده‌اند از قبیل بانک جهانی مبلغ ۷۵ میلون دالر در تمام ۵ حوزه. بانک آسیایی اداره(JFPR) مبلغ ۱۵ میلون دالر غرض احیا و ترمیم دریای شمال. اداره (JFPR) جاپان مبلغ ۱۰ میلون دالر را غرض احیا دریای بلخ. اتحادیه اروپا مبلغ ۱۵ میلون دالر غرض اعمار پروژه‌ها بالای دریای کندز. کشور کانادا و دوبی ADB مبلغ ۹۰ میلون دالر غرض احیا و اعمار در دریای مرغاب و هری رود. اداره EC در بخش دریای آمو کمک نموده‌اند که ملت افغان ازین‌ها تشکر می‌نماید. با رشد نفوس نا موزون مقدار آب‌های آلوده و چرب ازدیاد یافته ظرفیت‌های آب‌های شیرین پائین می‌آید. در دو طرف افغانستان دو کشور قرار دارد که رشد نفوس آن از ۲ درصد اضافه‌اند این حتماً بالای کشورهای همسایه تأثیر ناگوار دارد به‌خصوص بالای ظرفیت‌های آب. در منطقه آسیای میانه افغانستان یگانه کشور است که ۷۵ میلیارد مکعب آب شیرین دارد صرف از ۲۰ میلون آن استفاده نموده متباقی به کشورهای همسایه می‌ریزد. درطی ۳۰ سال که افغانستان مصروف جنگ بود کشورهای همسایه از آب دریاهای افغانستان در کشورهای خود پروژه‌های را بنا نمودند که برای آن‌ها نیز حیاتی است. این پروژه‌ها طوری بنا شده‌است که اصلاً آبی برای افغانستان باقی نخواهد ماند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: آب دریای کابل در حصه اتک به دریای سند ریخته سر زمین‌های ملتان، علی پور و حیدر آباد را سیر آب و سرسبز می‌سازد. پاکستان کشوری است که نان گندم در آن جا خیلی اساس است و پاکستان پروژه‌های کشت گندم خود را از همین آب تأمین می‌کند. درحالیکه از مدت ۳۰ سال است که پا کستان بندر تجارتی آبی خود را بالای افغانستان به منظورهای خیلی ناروا مسدود نموده‌است که خلاف موازین کشورهای محاط به خشکه‌است. کشورهای تاجکستان و قرغیزستان که مانند افغانستان دارای منابع غنی آب اند نیز معضلات آب با سایر کشورهای آنطرف آمو دارند؛ ولی آن‌ها آب و برق ۲۴ ساعته طور نارمل دارند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: آن عده کشورهای آسیای میانه که در حوزه جهیل اورال قرار دارند مهم‌ترین تأمین‌کننده آب شیرین برای این کشورها همین جهیل به‌شمار می‌رود ۹۰ درصد آب جهیل اورال از ریختن آب‌های رود آمو است. کانال معروف قرا قوم شریان حیاتی آب ترکمنستان است رودخانه آمو به عنوان بزرگترین تأمین‌کننده آب برای این کانال به‌شمار می‌رود. ترکمنستان جز آب این کانال دیگر منبع آبی ندارد که تمام ترکمنستان را آبیاری نماید. کانال قراقروم برای حل مشکلات خشک‌سالی و کم‌آبی ترکمنستان احداث شده و از جمله بزرگترین پروژه‌های عمرانی داخلی شوروی سابق به‌شمار می‌رفت. این کانال حجم بسیار زیاد آب رودخانه آمو را در شرق ترکمنستان گرفته و به داخل خاک این کشور جاری می‌سازد. این کانا ل حدود یک میلیون هکتار زمین کشاورزی را که شامل کشت‌زارهای پنبه است، آبیاری می‌کند. ترکمنستان خشکترین منطقه آسیای میانه‌است.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: کشور تاجیکستان علاوه بر استفاده وسیع در بخش کشاورزی از آب آمو، در نظر دارد که به تعداد ۱۴ نیروگاه برقی را با توان مجموعی چهارهزار میگاوات، بالای رودخانه آمو اعمار کند که بزرگترین آن‌ها نیروگاه دشت جم با ظرفیت تولیدی ۱۵٫۶ میلیارد کیلوات ساعت برق در سال خواهد بود. هزینه این پروژه تقریباً چهار هزار میلیون دلار آمریکایی تخمین شده‌است.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: زیاده‌ترین آب دریای آمو را جمهوری ازبکستان در کشت نباتات به مصرف می‌رساند. دریای آمو دو بار داخل ازبکستان شده در اخیر به جهیل آرال می‌ریزد که کشور قزاقستان از آن نیز استفاده می‌نماید. مزارع شش ولایت ازبکستان از آّب دریای آمو سر سبز است. هکذا ازبکستان سد بزرگ (تورپالانگ) در جنوب ولایت سرخان دریا اعمار نموده‌است. کانال بزرگ بخارا به منظور آبیاری و استحصال آب استیشن برق نوایی نیز بالای آب این دریا است. وهم ازبکستان چندین بند و کانال ازین دریا ساخته‌است. وهم درین اواخر ترکمنستان وایران سد دیگری را در مسیر دریای مرغاب اعمار نموده‌اند که هر دو کشور از آن استفاده می‌نمایند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: ایران کشور همسایه غربی افغانستان که از دریای هیرمند و هریرود استفاده می‌نماید. دولت ایران طی خشکسالی‌های اخیر بااستفاده از مشورت‌های تخصصی جاپانی‌ها، آب رودخانه هیرمند، را در گودال‌های که در کنار مرز با افغانستان اعمار گردیده هدایت نموده و ذخیره می‌نماید. این ذخیره گاه‌های (مصنوعی) درایران به نام چاه‌های نیمه زابل یاد می‌شود که قبلاً تعداد آن‌ها به سه حلقه می‌رسید و این چاه‌نیمه‌ها به ظرفیت ۰٫۷ میلیارد متر مکعب برای مصرف آشامیدنی و حقابه زیست‌محیطی تالاب بین‌المللی هامون احداث گردیده بودند اما دولت ایران با احداث چاه‌نیمه چهارمی ظرفیت آن‌ها را به ۱ میلیارد متر مکعب رسانید. برای احداث چاه‌نیمه چهارم در مجاورت چاه‌نیمه‌های قبلی که با میلیون‌ها دلار احداث شده‌اند مبلغ هشتاد میلیون دلار پول به مصرف رسیده و کار احداث آن در اوایل سال ۱۳۸۳ شمسی به پایان رسید.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: طرح احداث خط لوله ۱۹۲ کیلومتری (آب برای شهر یک میلیون جمعیتی زاهدان) از پروژه‌های مهم دیگری است که جهت انتقال آب ذخیره شده از رود هیرمند، در چاه‌نیمه‌ها به شهر زاهدان در سال ۱۳۸۳ به بهره‌برداری سپرده شد. قراراست که آب انتقال شده توسط این خط لوله که مقدار آن به ۳۷ میلیون مترمکعب برسد، نیازهای آبی (هشتصد هزار نفر) از ساکنان شهر زاهدان مرکز استان سیستان وبلوچستان را در سال تأمین کند. برای اجرای این پروژه هم مبلغی در حدود ۷۵ میلیون دالر به مصرف رسیده‌است. این در حالی است که به اساس معاهده سال ۱۳۵۱ در مورد تقسیم آب رودخانه هیرمند، جانب ایران حق استفاده از آب هیرمند را به‌طوری‌که در حال حاضر جریان دارد، دارا ناست. زیرا مطابق به مفاد قرارداد تقسیم آب هیرمند بین دو کشور از مجموع ۱۷۶ متر مکعب فی ثانیه آب هیرمند، حقابه ایران صرف ۲۶ مترمکعب فی ثانیه که معادل ۸۲۰ میلیون مترمکعب در سال می‌شود، تعیین گردیده‌است. تأمین آب موردنیاز شهر زاهدان با جمعیت تخمیناً یک میلیونی آن از ذخیره‌های آب هیرمند، برخلاف مواد موافقت‌نامه تقسیم آب هیرمند میان ایران و افغانستان است، زیرا درهیچ ماده یا مواد آن افغانستان تعهدی به ایران نسپرده تا آب موردنیاز مرکز استان سیستان و بلوچستان و به‌خصوص شهر زاهدان را از رودخانه هیرمند تهیه کند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: خشکسالی کشاورزی (Agricultural drought): جنبه‌های مختلف خشکسالی اقلیمی یا خشکسالی هیدرولوژیکی را به تأثیرات کشاورزی پیوند می‌دهد. مفهوم این خشک سالی کمبود بارندگی، تفاوت تبخیر و تعرق واقعی با تبخیر و تعرق پتانسیل، کمبود رطوبت خاک، میزان محیط سبز، غلظت گازات درجه حرارت، سطح آب‌های زیر زمینی یا مخازن است. آب مورد نیاز گیاهان بستگی تام به شرایط غالب اقلیمی منطقه، خصوصیات بیولوژیکی گیاه مورد نظر، مرحله رشد و خصوصیات فیزیکی و بیولوژیکی خاک دارد. گفته می‌توانیم خشکسالی کشاورزی عبارتند از کمبود میزان آب مورد نیاز گیاهان مختلف در دوره‌های مختلف رشد از حالت بذر تا بلوغ است. کمبود رطوبت خاک سطحی در هنگام جوانه زنی مرحله تولید گل و تکمیل نمودن ضروریات داخل تخم خیلی‌ها پراهمیت است. زیرا اگر در مرحله جوانی زدن آب نباشد نبات نمی‌روید در مرحله گل اگر آب نرسد تخم پوچ و میان تهی می‌آید در مرحله ساقه زنی اگر آّب نرسد ساقه ضعیف یا چپه می‌شود یا مورد حمله آفات قرار می‌گیرد. یکی از بزرگترین علت خشکسالی اب و هوای گرم است. در هر نقطه دنیا که گرمی است بارندگی کم است هرقدر هوا سرد شود مقدار بارندگی ازدیاد میابد. در آن محلات که درجه حرارت کم و زیاد می‌شود بارندگی متعلق به این حرارت دارد.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: منبع و منشأ که از ان بخارات آب برمی‌خیزد خیلی‌ها مهم‌تر ازهمه‌است که با چه غلظت و فشار بخارات می‌آید با تغیرات فشار دریک محیط باد پیدا می‌شود و باد خود منبع سردکننده هوا است. با سرد شدن هوا باران می‌ریزد. در افغانستان جبهه بخارات گرم از بحر هند و جبهه بخارات سرد از سایبریا باعث بارش‌ها می‌گردد. بارش‌ها دونوع اند قاره ئی و منطقه ئی. بارش‌های بین القاره زیاده در چهار فصل ارتباط دارد ولی منطقه‌ای مربوط به بخارات آب و سردی منطقه‌است. مثلاً جنگلات غلو باعث ریزش باران می‌شود. نرسیدن جبهات دریک منطقه باعث نباریدن بارش نیز می‌گردد. خشک سالی می‌تواند یکساله ویا چندین ساله باشد؛ ولی دایمی نیست.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: خشک سالی یک عمل طبعی است کسی نمی‌تواند جلو این پدیده را گیرد. فقد یک وسیله خیلی‌ها کمک می‌کند آن هم غرس درختان درمنطقه است. از اینکه یکی از خصوصیات انسان‌ها مبارزه با طبعیت نیز است لازم است از طریق دیگر مبارزه با خشک سالی صورت گیرد. هدف این مبارزه چگونه به مناطق که خشک سالی رخ دهد از طریق دیگر آب رساند تا کشت صورت گیرد و حاصل دهد.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: سد عبارت ار مانع جریان آب است که در نتیجه ارتفاع آبرا بلند برده و در آن مقدار آب را ذخیره نماید از سد می‌توان برق استحصال نمود از آب آن در اراضی زراعتی استفاده نمود. تربیه ماهی و طیور نمود. علاوه بر این سد آبی می‌تواند تفرجگاه باشد. تغیرات در محیط آب و هوا می‌آورد. مقوی اقتصاد است. بهترین سد آنست که بتواند آب زیادی را ذخیره کنداگر درمیان کوه یک کاسه بزرگ هموار خاکی باشد و سپس باز کوه دوم شروع شود می‌توان بند ساخت یعنی برای هر توپوگرافی نوع مخصوص سد ساخته می‌شود؛ ولی باید یادآوری نمایم تکنالوژی امروز به سطح رسیده‌است از آب‌های جریان دار استحصال برق را می‌نمایند. ساختن سد در آب‌های جریان دار [درنشیب بین دوکوه]نوع مخصوص ساختمان را در خود دارد که اب زیاد در آن باید ذخیره نشود. از سرعت آب برق استحصال می‌گردد. در هر سد سرعت آب باید صفر گردد بعداً از انرژی پوتانشیل یا از انرژی افتادن آب برق حاصل می‌گردد. در بین دو کوه‌های که آب دارای سرعت تیز ودارای سنگریزه و سنگ‌ها خیلی خطرناک است نباید سد ساخت در صورت ساختن روزی نه تنها شهرها بلکه مملکت‌ها را خراب خواهد کرد. درمیان تپه‌های پرعلف میوان بند ساخت. سدها را از کانکریت، سنگ، خاک، چوب و لاستیک می‌سازند. سدهای کانکریتی. به اشکال وزنی، میان خالی، میان پر، منحنی، مایل و پایه دار ساخته می‌شود. افغانستان مطابق به ماستر پلان برق، دارای (۲۴۰۰۰) میگاوات پوتانسیل بوده از جمله ۲۳۰۰۰ ان آبی متباقی از زغال سنگ گاز ونفت است. افغانستان دارای ۱۱ سد برقی است ۳۰ سال قبل ازین سدها۴۵۴ بیلون کیلووات برق در ساعت تولید می‌گردید. فعلاً حدود ۲۸۰–۳۰۰ میگاوات برق تولید می‌کند و۵۰۰ ان وارداتی است.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: ذخایر غرض کشاورزی در جهان امروز علاوه برسد بعض از ذخیره گاه‌ها مخصوص غرض کشاورزی است که دارای انرژی پتانسیل الکتریکی نمی‌باشند. درافغانستان در میان کوها و دشت‌ها کاسه‌ها، چاه‌ها و حوض‌های طبیعی بزرگ آب وجود دارد که تعداد آن قلیل است. اب حوض‌های کوهی از جمع شدن برف‌ها وبارش و حوض‌های هموار از بارش سال و از آب‌های زیر زمینی است. می‌توان تعداد این نوع را چندین برابر ساخت به‌خصوص در دشت‌ها و سطوح هموار. در جهان امروز انواع مختلف ذخیره گاه‌های آب از آهن کانکریت و لاستیک به حجم کوچک و بزرگ ساخته می‌شود. می‌توان آب بارندگی سال را در آن ذخیره نمود. یکنوع ذخیره گا کوچک آن طوریست که در ارتفاع بلند یک نقطه بزرگ مدور را پلاستیک کاری می‌کنند واب بارندگی از پلاستیک‌ها راساً داخل کاسه بزرگ ذخیره‌ای می‌شود. یا در یک خریطه بزرگ پلاستیک که طول آن تا دو صد متر کم یا اضافه‌است اب بارندگی را ذخیره می‌کنند. ویا چندین ذخیره گاه بزرگ از آهن ویا لاستیک غرض حفظ متقدم می‌سازند و آب آن را از یک نقطه دیگر انتقال می‌دهند


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: یکی از وسیله مبارزه علیه خشک سالی استفاده از کانال‌ها است. آب کانال‌ها از دریای می‌آید که اصلاً در آنجا خشک سالی وجود ندارد. کانال عبارتند از تغیر دادن مسیر آب دریا را به مسیر مورد نظر می‌گویند. کانال یکی از وسیله‌است می‌تواند منطقه بزرگ را آبریزی نماید. در افغانستان تا فعلاً دو کانال بزرگ اعمار گردیده‌است. ۱. کانال ننگرهار: این کانال در سال ۱۳۳۷ توسط دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی اعمار گردید این کانال حدود ۱۲۰هزارجریب کشتزار غازی آبادو هده را سیراب ساخته‌است. ۲. پروژه کانال رود هلمند: این پروژه در سال۱۳۵۱و۱۳۵۲ توسط ایالات متحده آمریکا فعال گردید. بزرگترین کانالی که از رودخانه هلمند جدا شده نهر بغرا است که درپنج کیلومتری گرشک از هلمند منشعب شده و بطول ۸۰ کیلومتر در سمت راست رودخانه به استقامت نادعلی واقع در چهل کیلومتری غرب شهر لشکرگاه امتداد یافته‌است. پروژه‌های مارجه و شمالان نیز از این کانال آبیاری می‌گردند. در صورت که مانند این پروژه چندین دیگر فعال گردد دیگر لازم نیست ملت افغانستان دنبال آب باران برود. در طی خشکسالی‌های اخیر دولت افغانستان کار یک تعداد از کانال‌ها را به همکاری نیرو ائتلاف آغاز نموده‌است شامل چنین پروژه‌ها است. ۱. اعمار ۸ کانال در لغمان که ۶ کانال آن به ارزش ۱٫۶میلون دالر با همکاری بانک جهانی دو کانال دیگر آن درمنطقه کا کس وکس عزیز خان به ارزش ۳۶۰هزار دالر از کمک بانک جهانی اعمار گردید. ۲. اعمار کانال در ولسوالی زنده جان ولایت هرات بطول ۳۲ کیلومتر به ارزش ۵ میلون دالر در حال اعمار است. ۳. اعمار کانال به ارزش ۱۸۰ هزار دالر در ولایت نورستان غرض جلوگیری سیلاب ۴. اعمار کانال بزرگ در ولسوالی چهار برجک ولایت نیمروز به طول ۴۵ کیلومتر به هزینه یک میلون سه صد هزار دالر از بودجه انکشافی ایلات متحده آمریکا در حال تکمیل است. ۵. اعمار کانال در دشت قلعه ولایت تخار آغاز گردیده‌است. این کانال به ارزش دو میلون دالر از طرف بانک جهانی اعمار می‌گردد. ۶. کار اعمار ۳۶ کانال آب و یک دیوار استنادی به ارزش بیش از یک میلیون دالر آمریکایی در ولسوالی غنی خیل ولایت ننگرهار خاتمه یافت. پروژه اعمار این کانال‌ها و دیوار استنادی به همکاری تکنیکی CIDG و کمک مالی اداره انکشافی بین‌المللی امریکاUSAID عملی شده‌است. ۷. بازسازی دو کانال بزرگ به درازای ۱۷۸ کیلومتر از دریای آمو و کوکچه به ولسوالی‌های دشت ارچی ولایت قندوز و خواجه غار ولایت تخار به ارزش ۱۰۰ میلون دالر میان بانک انکشاف آسیائی و وزارت مالیه افغانستان به امضا رسیده‌است. ۸. اعمار سربند کانال زراعتی شیخک و سربند کانال زراعتی کینتی در قریه‌های تاش گذر و تخته کوپرک ولایت سرپل از بودجه انکشافی وزارت زراعت، آبیاری و مالداری به ارزش ۳۰ میلیون افغانی تکمیل و به بهره‌برداری سپرد شد. این دو کانال در حدود ۲۰۰۰ هزار جریب زمین تحت آبیاری قرار گرفته و ده‌ها خانواده به آب آشامیدنی دسترسی پیدا کرده‌اند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: ۹. بازسازی و احیای مجدد کانال عمومی و کانال‌های درجه دوم و سوم پروژه وادی ننگرهار به ارزش ۱۶٫۳ میلون دالر کمک بانک انکشاف آسیایی توسط شرکت (ISD) است. کار این پروژه اعمار و بازسازی ۶۵ ساختمان که شامل پاک کاری کانال عمومی، تعویض دروازه‌های تنظیم‌کننده آب، ترمیم سیفون‌ها و تحکیمات آن، ترمیم وسایل تنظیم‌کننده اب شامل بوده توقع می‌رود طی ۱۸ ماه آینده تکمیل گردد. ۱۰. کانال ننگرهار به طول ۷۰ کیلومتر بزرگترین کانال آب در شرق افغانستان است که تقریبان نیم قرن پیش احداث گردیده‌است. این کانال درمجموع به مساحت ۲۵ کیلومتر زمین شامل ۳ هزار هکتار باغ و ۲۲ هزار هکتار زمین زراعتی در ولسوالی‌های سرخ رود، بهسود، بتی کوت، غنی خیل، و مهمند دره ولایت ننگرهار را تحت پوشش آبیاری قرار می‌دهد، ظرفیت اساسی کانال ننگرهار ۵۰ مترمکعب آب است و قابلیت آبیاری ۳۱ هزار هکتار زمین را دارد. ۱۱. سربند کانال آب زراعتی در ولسوالی فیروز نخچیر سمنگان به ارزش ۱۳۳۰۰۰۰۰ افغانی از کمک مالی بانک آسیایی ودولت جاپان بوده به بهره‌برداری سپرده شده‌است. کانال بغلان: اعمار یک کانال آبیاری در مربوطات ولایت بغلان؛ سهولت‌های لازم را برای (۲۰۰) خانواده روستایی فراهم ساخت. این پروژه آبیاری به هزینه بیش از (۲) میلیون افغانی، مساعدت کشور جاپان از طریق برنامه انسجام ساحه‌ای وزارت احیا و انکشاف دهات در قریه سرباغان و موشی ولسوالی بنو ولایت بغلان تطبیق شده و شرایط سهل آبیاری را برای بیش از (۵۰۰) جریب زمین زراعتی و باغی قرار یاد شده مساعد گردانید.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: طبق راپور وزارت انرژی و آب افغانستان درین اواخر پروژه‌های ذخایر آب‌های سر زمینی تحت ادارهUSAID روی دست گرفته‌است این پروژه‌ها غرض تهیه آب آشامیدنی کشاورزی و انرژی در نظر گرفته شده‌است که بنام‌های پروژه‌های دراز مدت میان مدت و کوتاه مدت ترتیب گردیده شده‌است. فعلاً وزارت انرژی افغانستان مطالعه ۱۱۱ بند آبی را به ارزش ۱۰٫۷میلون دالر روی دست دارد. این مطالعات باید در سال ۱۳۹۱ ختم گردد. وزارت انرژی پلان ساخت ۴۰۰ بند آبی کوچک و بزرگ را درطی پنج سال یعنی الی سرطان ۱۳۹۴ باید به انجام رساند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: که یکی از مهم‌ترین و بزرگترین پروژه‌های آب و برق افغانستان به‌شمار می‌رود و دارای مشخصات عمده ذیل است. ۱. احداث بند ذخیره بالای دریای آمو در مرز مشترک بین افغانستان و تاجکستان تا آب مورد ضرورت آبیاری صفحات شمال کشور را تهیه نماید. این بند همچنان مقدار ۱۰۰۰ میگاوات انرژی برق تولید خواهد کرد. ۲. کانال عمومی مربوطه بطول حدود ۳۵۰ کیلومتر بوده که از قلعه ذال ولایت کندز شروع گردیده و به ولسوالی اندخوی و نواحی آن در ولایات فاریاب ختم می‌گردد. ۳. این سد بیش از ۵۰۰ هزار هکتار زمین معادل دو نیم میلیون جریب اراضی فعلی و جدید در ولایات بلخ، جوزجان و فاریاب آبیاری خواهد کرد. ۴. نصب دستگاه استیشن برق آبی به ظرفیت ۱۰۰۰ میگاوات.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: این پروژه یکی از مهم‌ترین پروژه‌های آب و برق بوده که ساحه آن شامل چهار ولایت شمال افغانستان بوده و برای ده‌ها هزار نفر در منطقه کار ایجاد خواهد کرد. ۱. پروژه آبیاری کلیفت موازی ۲۰ هزار هکتار (۱۰۰ هزار جریب) زمین را آبیاری خواهد کرد. ۲. طول این پروژه ۱۳۰ کیلومتر است که از جمله ۳۰ کیلومتر پایپ لین و متباقی ۱۰۰ کیلومتر آن به قسم کانال خواهد بود. این پروژه توسط پمپ باید فعال گردد که حدود ۲۰ میگاوات انرژی برق ضرورت دارد. طرح مقدماتی و هدایت نامه تکنیکی و اقتصادی پروژه از طرف وزارت انرژی در حال اجراات قرار دارد.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: "طرح عاجل کوتاه مدت"


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: تهیه آب آشامیدنی از ساحه خم آب آمو دریا برای ولسوالی اندخوی و نواحی همجوار آن با استفاده از ماشین پمپ الکتریکی.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: این پروژه با ظرفیت تولیدی ۲۸۰ میگاوات بالای دریای پنجشیر، آغاز و در سال ۲۰۱۳ باید به تولید آغاز نماید. مرحله اول مطالعات امکان‌سنجی این پروژه تکمیل و قرار است مرحله دوم آن آغاز گردد


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: این سد در ولایت نیمروز بالای دریای هلمند احداث می‌گردد که دارای چندین مرحله است. کار مرحله اول آن به هزینه ۹ میلون دالر با دولت تاجکستان به امضاء رسید. کار مرحله اول این بند در نوامبر۲۰۱۲ به تکمیل خواهد رسید. این بند علاوه براینکه چندین هزار هکتار زمین را سیراب می‌سازد۹ میگا وات برق نیز تولید می‌نماید.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: این بند در ۲۲ کیلومتری شهر غزنی در زمان سلطان محمود غزنوی غرض آبیاری اعمار گردیده بود. این بند در ولسوالی جغتوی ولایت میدان وردک موقعیت دارد؛ اما بخش اعظم آب آن به سمت ولسوالی خواجه عمری و شهر غزنی جریان دارد که به شمول خواجه عمری، زمین‌های زراعتی ولسوالی انده و گیرو را آبیاری می‌کند. این بند چندین بار طور غیر اساسی ترمیم گردیده‌است. در سال ۱۳۸۴ باالاثر سیلاب ۷۰ درصد زمین‌های زراعتی را در ولایت غزنی تخریب نمود.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: کار بند سلما ولایت هرات در زمان داود خان آغار الی ۲۰۰۵ متوقف بود در سال ۲۰۰۵ دولت هند مصارف ادامه کار این پروژه را بدوش گرفته‌است. در نظر است این پروژه هفتاد هزار هکتار زمین را سیراب و به ظرفیت ۴۲میگا وات برق را تولید نماید. مصارف این سد حدود هفتاد میلون دالر خواهد بود.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: این کانال بزرگ به نام «مروارید» در ولسوالی شیوهٔ ننگرهار اعمار در سال ۱۳۸۸ به بهره‌برداری سپرده شد. این کانال توسط کشور جاپان با هزینهٔ ۱۰میلیون دالر اعمار گردید. کانال مروارید از دریای کنر از منطقهٔ زیلی بابا ولایت کنر آغاز می‌شود و با از عبور از منطقهٔ شیوه و دشت گمبیری به بند درونته می‌انجامد. کانال «مروارید» که ۲۴ کیلومتر طول دارد. در جریان ۷ سال ساخته شده و هزاران جریب زمین بایر و هزاران جریب زمین زراعتی را آبیاری خواهد کرد


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: قرار داد پروژه آب و تولید برق بخش آباد بالای دریای فرارود را با رئیس کمپنی خدمات مشورتی هندوستان در ۲۴ آگیست سال ۱۳۸۵امضا رسید. این پروژه در ساحه ۱۰۰ کیلومتری شهر فراه و در فاصله ۳۰ کیلومتری سرک عمومی کابل- هرات موقعیت دارد. اهداف این پروژه عبارت از ذخیره آب به حجم ۵۷۰ میلیون متر مکعب در ساحه بخش آباد است. با تکمیل شدن این پروژه ۳۵۰۰۰ هکتار زمین زراعتی موجود و ۲۶۰۰۰ هکتار اراضی جدید تحت آبیاری قرار خواهد گرفت. قرار است با تکمیل این پروژه ۲۰ میگا وات برق نیز تولید گردد.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: پروژهٔ بند آب و برق کامه بر قسمت آخر دریای کنر، طرح بکر و جدیدی نیست. در سال ۱۹۷۵ (1354) حین ریاست جمهوری محمد داَود خان، راپور تکنیکی و مالی بند کامه با همکاری کمپنی جاپانی «سانیو» به پایهٔ اکمال رسیده بود. طبق نقشهٔ بند آبرسانی و برق ولسوالی کامه، این سد آبگردان ظرفیت آبیاری ۹۰۰۰ هکتار یا ۴۵۰۰۰ جریب اراضی مزروع و ۳۰۰۰ هکتار یا ۱۵۰۰۰ جریب زمین بایر را دارد. به عبارتی جمعاً ۱۲۰۰۰ هکتار یا ۶۰۰۰۰ هزار جریب زمین از ذخیرهٔ آب‌بند مستفید شده می‌تواند. اعمار بند کامه ۱٬۶۸ (یک اشاریه شصت و هشت) میلیارد دالر هزینه برداشته و نیروی تولید ۴۵ میگاوات برق را دارا است. امور ساختمانی این بند باید طی دو سال به اتمام می‌رسید. قرارداد این بند با یک شرکت ایرانی اخذ گردیده بود.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: قسمت که با باران مصنوعی ارتباط دارد تروپوسفر است. تروپوسفر گرم‌ترین ساحه اتمسفر است. درین ساحه مقادیری زیادی گازات کاربن دای اکساید اکسیجن نایتروجن، گازات نجیبه و سایر گازات وجود دارد. هوای تروپوسفر پس از ۴–۵ کیلومتر به بعد به صفر درجه رسیده از ان به بعد سرد شده می‌رود. بخارات آب پس از ۴کلیو متر به هم نزدیک شده در فاصله‌های ۹–۱۰ کیلومتر در موجودیت ذرات کوچک دوباره به باران تبدیل می‌شوند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: باروری یا تخم پاشی ابرها در واقع یک روند طبیعی است که در آن ابرها به بخار آب و سپس به باران تبدیل می‌شوند. روش باران مصنوعی برای اولین بار در سال ۱۹۵۰ توسط فرانسوی‌ها تجربه گردید. فعلاً در ۲۴مملکت دنیا مروج است. باران مصنوعی در کشور چین هند آسترلیا آمریکا و کشورهای شرق میانه مروج بوده توانسته‌است از ۵–۲۵ درصد مقدار بارندگی را بلند مبرد. برای ایجاد باران مصنوعی باید عوامل چون ابر، رطوبت، گرمی هوا و سایر شرایط جوی فراهم باشد. رطوبت (وزن بخار آب موجود در یک متر مکعب هوا) عامل مهمی در تشکیل ابرهاست، هر قدر هوا گرمتر باشد، قابلیت بیشتری برای داشتن بخار آب و تشکیل ابر دارا است. غرض اینکه چگونه ابر ساخته شود وباران ببارد لازم است هزارات ذرات آب هوا باهم یکجا شده پس از وزنبین شدن به زمین بریزد. برای تشکیل ابر وجود ذرات میکروسکوپی گرد و خاک، دوده، بلورهای نمک ویخ لازمی است. دو اصول برای بارش از ابرها به نام روند باران گرم و روند باران سرد وجود دارد: ۱باران گرم: در مناطق حاره، باران از ابرهایی می‌بارد که هرگز دمای آن‌ها زیر صفر نیست آن را باران گرم می‌نامند. در این ابرها قطرات درشت آب که ابر را تشکیل می‌دهند در برخورد با قطرات کوچک، آن‌ها را جذب و به این ترتیب شروع به بارش می‌کنند. ۲باران سرد: زمانی که دمای ابر یا قسمتی از آن پایین‌تر از صفر باشد، بلورهای یخ با جذب رطوبت اطراف خود سریعاً شروع به رشد می‌کنند تا اینکه وزن زیاد باعث فرود آن‌ها می‌شود. این بلورها هنگام فرود اگر از مکان‌های گرم بگذرند به باران تبدیل می‌شود و در صورت سرد بودن به‌شکل برف فرود می‌آیند. در مناطق قطب شمال و جنوب که مقدار کاربن دای اکساید و ذرات گرد و دود نیست ویا خیلی کم است ولی همیشه برف می‌بارد دلیل ان یخ شدن ذرات کوچک بخار در هوا پس از یکجا شدن چندین هزار ذرات وزن زیاد شده به‌شکل برف پائین شده به زمین می‌ریزد در بعضی مناطق که هوای پائین یعنی ۲–۳کیلومتر گرم است برف آب شده به باران تبدیل می‌شود انسان از طریق باروری ابرها می‌تواند از لحاظ تعداد و نوع هسته‌های تشکیل باران به طبیعت کمک کند. باروری به وسیلهٔ مواد جذب‌کننده رطوبت مانند بلور نمک و یوریا که می‌تواند برای سرعت دادن به روند بارش گرم بکار رود. باروری به وسیلهٔ یود نقره(AGI) و یخ خشک (کاربن دای اکساید یخ شده) پروپان مایع و نمک در افزایش باران در روند بارش سرد به ابرهایی که کمبود هسته دارند کمک می‌کند. تمامی ابرها نمی‌تواند باران را بیاورد به‌خصوص ابرهای که خیلی‌ها بلنداند.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: در بعضی از کشورهای که آب شیرین کم دارند. کشت بسیاری از نباتات خود را در شیشه خانه‌ها ویا در مزارع کشت می‌کنند که توسط پایپ‌ها و نل‌های آهنی صرف ریشه نبات را آب می‌دهند. بنامDripirrigation یا آبیاری قطره یاد می‌شود.


title: تنظیم منابع آب در افغانستان

text: خوبترین وبهترین طریقه که می‌تواند تا حدودی زیادی جلو خشکی را بگیرد غرس درختان است. درختان درموقع گرمی دهن ستوماتا حجرات خود را بند نموده آب خود را به بیرون تبخیر نمی‌نمایند. ریشه درختان منبع حفظ آب است. اکثر نباتات در زمان جوانه زدن و تولید تخم ویا گل به آب زیاد نیاز دارند. یک نبات در یک مرحله حد اقل به پنج بار آب فراوان ضرورت دارد. بدین لحاظ زیادترین آب شیرین برای کشت نباتات به مصرف می‌رسد. به اساس تجارب چندین ساله تا حد ممکن نباید از آب‌های زیر زمینی برای کشت مزارع بزرگ استفاده نمود. زیرا تسلسل طبیعی آب از بین می‌رود. برای غرس نباتات بلند قد می‌توان از آب‌های زیر زمینی استفاده نمود زیرا نباتات بلند قد خود ذخیره‌کننده آب در خاک در خود و در محیط ماحول است.


title: اولورو

text: اولورو (/ˌu:lu:ru:/) که به نام صخرهٔ آیرز نیز شناخته می‌شود، سازند صخره‌ای ماسه‌سنگی بزرگی در بخش جنوبی قلمرو شمالی در استرالیای مرکزی است. این صخره در ۳۳۵ کیلومتری جنوب غربی آلیس اسپرینگز قرار گرفته و از مسیر جاده با آن ۴۵۰ کیلومتر فاصله دارد. اولورو همراه با کاتا جوتا دو منظرهٔ مهم در پارک ملی اولورو-کاتاجوتا هستند. اولورو ۳۴۸ متر ارتفاع دارد و به خاطر تلون رنگ سرخ آن شهرت جهانی یافته‌است.


title: اولورو

text: آنانگوها یا بومیان این منطقه، اولورو را مرتبط با روزگار رؤیا دانسته و مقدس می‌شمارند. منطقهٔ اطراف این سازند سرشار از چشمه‌ها، گودال‌های آب، غارهای سنگی و نقاشی‌های مربوط به دوران کهن. است.


title: اولورو

text: اولورو در سال ۱۹۸۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت گردید.


title: اولورو

text: مردمان محلی پیجانجارا این صخره را اولورو می‌نامند که در زبانشان هیچ معنای خاصی ندارد. در ۱۹ ژوئیهٔ ۱۸۷۳، نقشه‌برداری به‌نام ویلیام گاس این صخره را دید و آن را به افتخار سر هنری آیرز، از دولتمردان وقت استرالیای جنوبی، صخرهٔ آیرز نامید. از آن زمان هر دو نام مورد استفاده‌اند.


title: اولورو

text: در سال ۱۹۹۳ قانون نام‌گذاری دوگانه به‌تصویب رسید که اجازهٔ استفاده از هر دو نام بومی و انگلیسی را در نام‌های رسمی می‌داد. در پی این قانون نام صخره در ۱۵ دسامبر ۱۹۹۳ به «صخرهٔ آیرز / اولورو» تغییر یافت و نخستین مورد در قلمرو شمالی با نامی دوگانه شد. پس از آن ترتیب قرارگیری نام‌ها به‌طور رسمی در ۶ نوامبر ۲۰۰۲ بنا بر درخواست اتحادیهٔ منطقه‌ای گردشگری در آلیس اسپرینگز به «اولورو / صخرهٔ آیرز» تغییر یافت.


title: اولورو

text: اولورو یکی از مشخص‌ترین چشم‌اندازهای طبیعی استرالیا است. ارتفاع این سازند ماسه‌سنگی ۳۴۸ متر است که ۸۶۳ متر نیز از سطح دریا ارتفاع دارد. بیشتر تودهٔ اولورو در زیر زمین قرار گرفته‌است و محیط کل آن برابر با ۹٬۴ کیلومتر می‌باشد.


title: اولورو

text: بارزترین ویژگی اولورو تغییر رنگ آن در زمان‌های مختلفی از روز و سال است که در این میان تغییر رنگ صخره به قرمز درخشان در طلوع و غروب خورشید قابل توجه‌تر می‌باشد.


title: اولورو

text: در دهه ۱۹۸۰، دولت استرالیا مالکیت این صخره و اراضی آن را رسماً به بومیان ساکن این منطقه تفویض کرد.


title: اولورو

text: با وجود اینکه این کوه در منطقه‌ای دورافتاده واقع شده، هرساله بیش از سیصد هزار گردشگر از آن دیدن می‌کنند. اکثر بازدیدکنندگان شهروندان استرالیا هستند اما درصد قابل توجهی از آنان را هم بازدیدکنندگان ژاپنی تشکیل می‌دهند.


title: اولورو

text: این کوه تنها حدود ۲۰ درصد از اوقات برای صعود باز است و در سایر موارد، به خاطر شرایط خطرناک جوی یا ملاحظات فرهنگی به گردشگران اجازه صعود از آن داده نمی‌شده‌است.


title: اولورو

text: صعود از این کوه بدون خطر نیست و از زمان آغاز ثبت حوادث کوهنوردی در این صخره در دهه ۱۹۵۰ تا کنون، ۳۶ نفر در اثر حوادث ناشی از صعود از آن جان خود را از دست داده و شماری نیز زخمی شده‌اند.


title: اولورو

text: در دهه اخیر شماری از بومیان برای توقف صعود گردشگران از آن به تلاش جدی دست زده‌اند. منع صعود گردشگران از روز ۲۶ اکتبر سال ۲۰۱۹، یعنی درست سی و چهار سال پس از انتقال مالکیت آن به بومیان به اجرا گذاشته خواهد شد.


title: استیون سی. لوینسون

text: استیون سی. لوینسون (یا استفان سی لوینسن) یکی از مدیران مؤسسه روان‌شناسی زبان ماکس پلانک در نیمیخن است. او مدرک کارشناسی را در رشته باستان‌شناسی و مردم‌شناسی اجتماعی از دانشگاه کمبریج و مدرک دکتری را در رشته انسان‌شناسی زبانی از دانشگاه کالیفرنیا در برکلی گرفت. او در دانشگاه کمبریج، دانشگاه استنفورد و دانشگاه ملی استرالیا تدریس کرده‌است و اکنون استاد زبان‌شناسی تطبیقی دانشگاه رادبود است.


title: رندی کواید

text: رندی کواید (زاده ۱ اکتبر ۱۹۵۰) بازیگر، آمریکایی است.


title: کری الویس

text: کری الویس (زاده ۲۶ اکتبر ۱۹۶۲) بازیگر انگلیسی است. از فیلم‌های معروف او می‌توان به فیلم روزهای تندر اشاره کرد. او همچنین در فیلم‌هایی مانند "ملکه اسپانیا"، سرود کریسمس، به من برس، میوی گربه، قانون جورجیا، له‌شدگی، گهواره خواهد جنبید و طلسم الا و فصل ۳ سریال چیزهای عجیب بازی کرده‌است.


title: سد مجارشین

text: سد مجارشین، سدی است مخزنی باارتفاع ۲۴ متر، ۶ متر پی و ۱۸ متر ارتفاع تاج و با سنگ و ملات ساخته می‌شود. حجم تنظیمی این سد در حدود ۱۵۰ هزار متر مکعب و حوزه سد با مساحت تقریبی ۵ کیلومتر مربع بوده و دبی سیلاب آن ۵ متر مکعب در ثانیه می‌باشد. این سد برای تأمین آب کشاورزی ۵۰ هکتار از اراضی پایین دست آن ساخته می‌شود. این سد برای کنترل سیلابهای "آغ دره" در حال ساخت می‌باشد. مجارشین یکی از روستاهای آذربایجان شرقی و از توابع شهرستان اسکو است که در ۳۰کیلومتری شهر اسکو قرار دارد.


title: باشگاه فوتبال الرائد عربستان سعودی

text: باشگاه الرائد یک باشگاه فوتبال از عربستان سعودی است که در شهر بریده قرار دارد. این باشگاه هم‌اکنون در لیگ حرفه‌ای فوتبال عربستان بازی می‌کند.


title: باشگاه فوتبال الرائد عربستان سعودی

text: این باشگاه در سال ۱۹۵۴ میلادی تأسیس شده است.


title: باشگاه فوتبال الرائد عربستان سعودی

text: این باشگاه سابقهٔ دو قهرمانی و چهار نایب قهرمانی در لیگ دسته ۱ و یک قهرمانی در لیگ دسته ۲ عربستان را دارد.


title: میرعلام تفرشی

text: میر علام تفرشی ، معروف به «میرعلام» از علما و فقهای به نام شیعه و امامزاده از تبار سادات حسینی می‌باشد که در قرن دهم هجری در تفرش به دنیا آمد. تاریخ دقیق ولادت او معلوم نیست. وی از شاگردان مقدس اردبیلی بود.


title: میرعلام تفرشی

text: تفرشی فراگیری علوم دینی را از دوران کودکی آغاز کرد. پس از گذراندن دروس مقدماتی، به نزد مقدس اردبیلی رفت و علوم نقلی و فقه را از او فرا گرفت. و به درجه اجتهاد رسید پس از مدتی، به تحصیل علوم شرعی مشغول گردید. وی در زهد و تقوا به درجه‌ای رسید که تمام علمای اعلام و فقهای عظام به قدر و منزلت علمی و مذهبی میر علام واقف می‌باشند . او مورد وثوق کامل مقدس اردبیلی بوده به حدی که به شاگردان خود گوشزد می‌کنند که پس از من برای حل مشکلات علمی خود در شرعیات به میرعلام تفرشی و در عقلیات به میر فیض الله عبدالقاهر حسینی تفرشی رجوع کنید میرعلام از سلسله سادات تفرش می‌باشد.


title: میرعلام تفرشی

text: میر علام تفرشی در تفرش درگذشت و در قبرستان قدیمی بنام سماق بنه در فم به خاک سپرده شد.بقعه‌ای بجای مانده‌است که مدفن عالم برجسته وجلیل القدر (میرعلام تفرشی) می‌باشد که قدمت آن به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه می‌رسد که البته سنگ قبر آن بواسطه ارزش تاریخی بسرقت رفته‌است و زمان تولد و وفات آن مشخص نیست


title: میرعلام تفرشی

text: این بنا طی شماره 29954 در مهر ماه سال 89در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است . بنای این بقعه 6 ضلعی و تنها بقعه شش ضلعی و از هندسه معماری دوره صفویه برخورداربوده و از عناصر ساده نظیر آجر و ملات بنایی و چوب در کالبد معماری آن به کار رفته‌است .ضمن استفاده از مصالح ساده از طراحی بسیار قوی برخوردار است.به کار گیری سبک و شیوهٔ معماری صفوی و رسیدن از فرم 6 و 12ضلعی در پایه هاو نمای خارجی به فرم همگون و متقارن در نیم کره پوشش سقف و استقرار یک گنبد کوتاه و متناسب با قامت این بناو اجرای یک سقف یکپارچه بر روی سازه آن که از آجر و ملات و چوبهای کششی بهره گیری شده نشان یک قدرت و یک شاهکار معماری است.


title: باشگاه فوتبال الفیصلی عربستان سعودی

text: باشگاه الفیصلی یک باشگاه فوتبال از عربستان سعودی است که در شهر حرمه قرار دارد. این باشگاه هم‌اکنون در لیگ حرفه‌ای فوتبال عربستان بازی می‌کند.


title: باشگاه فوتبال الفیصلی عربستان سعودی

text: این باشگاه در سال ۱۹۵۴ میلادی تأسیس شده‌است.


title: باشگاه فوتبال الفیصلی عربستان سعودی

text: باشگاه الفیصلی یک قهرمانی و یک نایب قهرمانی در لیگ دسته ۱ و یک قهرمانی در لیگ دسته ۲ عربستان را در کارنامهٔ خود دارد.


title: باشگاه فوتبال هجر

text: باشگاه هجر یک باشگاه فوتبال از عربستان سعودی است که در شهر احساء قرار دارد. این باشگاه هم‌اکنون در لیگ حرفه‌ای فوتبال عربستان بازی می‌کند.


title: باشگاه فوتبال هجر

text: این باشگاه سابقهٔ سه بار مقام قهرمانی در لیگ دسته ۱ و یک مقام قهرمانی در لیگ دسته ۲ عربستان را در کارنامهٔ خود دارد.


title: باشگاه فوتبال هجر

text: این باشگاه در سال ۱۹۵۰ میلادی تأسیس شده است.


title: سارا بارتمن

text: سارتجی "ساراً بارتمن (قبل از ۱۷۹۰–۲۹ دسامبر ۱۸۱۵) معروفترین زن از حداقل دو زن خوی‌خویی است که به عنوان جاذبه‌های نمایش‌ها عجیب‌الخلقه در قرن نوزده در اروپا تحت عنوان «الهه عشق هوتنتوت» به نمایش گذاشته شدند. هوتنتوت که در آن زمان نامی رایج برای مردمان خوی‌خوی بود، در حال حاضر عنوانی نامناسب و زننده تلقی می‌شود.


title: سارا بارتمن

text: سارا بارتمن در یک خانواده خویسانی در مجاورت رودخانه گامتوز آنچه اکنون دماغه شرقی آفریقای جنوبی است به دنیا آمد. او در یک هجوم یگان نیروهای بوئر یتیم می‌شود. سارتجی که در زبان اصلی سار-کی تلفظ می‌شد شکل اختصاری نامش است. در زبانهای آفریقایی استفاده از شکل اختصاری معمولاً نشان دهنده آشنایی و صمیمیت است تا یک مخفف سازی ادبی. نام تولدی او نامشخص است.


title: سارا بارتمن

text: بارتمن برده یک کشاورز هلندی نزدیک شهر کیپ تاون بود زمانی که هندریک سزار برادر صاحبش به او پیشنهاد می‌کند که به انگلستان سفر کند برای نمایش و به او قول می‌دهد که ثروتمند شود. لرد کالدان فرماندار شهر اجازه سفر را می‌دهد اما بعدها زمانی که به خوبی از قصد او (هندریک سزار) آگاه می‌شود افسوس می‌خورد. او در ۱۸۱۰ به قصد لندن حرکت می‌کند.


title: سارا بارتمن

text: بارتمن سرتاسر بریتانیا به نمایش گذاشته می‌شود و مردم را سرگرم می‌کند با آنچه به عنوان ویژگی بدنی بسیار عجیب تصور می‌شد. او کپل‌های بزرگ و لبینه کوچک دراز داشت مانند برخی از زنان خوی خویی. به گفته تاریخدان علم استفان جی گولد (Stephen Jay Gould) لبینه کوچک یا لبهای داخلی آلت زنانگی در زنان خوی خویی عمدتاً دراز است و حتی ممکن است زمانی که می‌ایستند سه تا چهار اینچ از فرج آنها آویزان باشد. بارتمن تا زمانی که زنده بود هرگز اجازه نمایش این ویژگی را نداد و یک شرح از ظاهر او در لندن در ۱۸۱۰ آشکار می‌سازد که او جامه می‌پوشید اگر چه جامه‌اش تنگ بود.


title: سارا بارتمن

text: نمایش او سالهای اندکی پس از گذراندن قانون تجارت برده یک رسوایی خلق کرد.


title: نسخه‌های خطی صنعا

text: مجموعه دست‌نوشته‌های صنعا اشاره به نسخه‌های زیادی از قرآن‌های متعلق به چهار سده نخست اسلام است که در «مسجد جامع صنعاء» کشف شده‌اند. در واقع آنچه کشف شد قرآن‌های کامل نبوده بلکه دوازده هزار برگه از جنس پوست بوده که متعلق به حدود هزار قرآن هستند به علاوه مقدار زیادی ورق‌های کاغذی. اما هیچ‌یک از قرآنهای پوستی کامل نیستند و از برخی فقط یک یا چند ورقه باقی‌مانده‌است. قرآن‌های یافته‌شده عمدتاً از چهار سده نخست اسلام هستند. از آن‌ها بیست‌ودو قرآن به خط حجازی نوشته شده‌اند که بیشتر آن‌ها از سده نخست اسلام هستند. قرآن‌های متعدد دیگری به خط کوفی اند. یکی از نسخه‌های قرآن (DAM 01-27.1) دارای دو لایه نوشته‌است: متن روئین با قرآن امروزی یکی است در حالی که متن زیرین حاوی گونه‌های متفاوتی از متن استاندارد قرآن است.


title: نسخه‌های خطی صنعا

text: آزمایش‌های رادیوکربن نشان‌می‌دهند که دست‌نوشتهٔ DAM 01-27.1، در نتیجه متن زیرین، با دقت ۶۵ درصد بین سال‌های ۶۱۴ تا ۶۵۶ میلادی و با دقت ۹۵ درصد بین ۵۷۸ و ۶۶۹ میلادی (۴۹ هجری) نوشته‌شده‌است. فرانسوآ دِرُش، استاد «تاریخِ قرآن» و متخصص دست‌نوشته‌های قرآنی در فرانسه می‌گوید که آزمون کُربنِ چهارده گرایش به قدیمی نشان دادن تاریخ‌ها دارد و بر اساس این آزمایش در حال حاضر بعضی نسخ قرآنی تاریخی کهن تر از تولدِ محمد دارند. گیوم دی بر اساس تحقیق‌هایی که بر روی متن انجام داده، بر این نظر است که متنِ زیرینِ این دست‌نوشته به احتمال بسیار محتمل در ثلثِ آخرِ سده هفتم میلادی در دوران مروانیان نوشته شده‌است. برای سِلَر، پژهشگر متون قرآنی، متن زیرین از لحاظ نگارش متعلق به مصحف‌های اواخر سده هفتم میلادی است، و متن رویین متعلق به سده هشتم میلادی.


title: نسخه‌های خطی صنعا

text: در سال ۱۹۷۲، گروهی از کارگران در ضمن بازسازی دیوار یک اتاق زیر شیروانی در «مسجد جامع صنعا» در یمن با انبوهی از دست‌نوشته‌های قدیمی مواجه شدند. آن‌ها متوجه نشدند که چه چیزی را پیدا کرده‌بودند و همه دست‌نوشته‌ها را در کیسه‌های سیب‌زمینی قرار داده و در پله یکی از مناره‌های مسجد گذاشتند. قاضی اسماعیل الاکوا، که در آن زمان رئیس امور عتیقه یمن بود، متوجه اهمیت دست‌نوشته‌ها شد. الاکوا خواستار کمک بین‌المللی برای آزمایش و حفاظت از دست‌نوشته‌ها شد و در سال ۱۹۷۹ موفق شد نظر یک محقق بازدیدکننده آلمانی را جلب کند و این محقق توانست دولت آلمان غربی را متقاعد کند که برای مرمت این دست‌نوشته‌ها پروژه‌ای را آغاز کند.


title: نسخه‌های خطی صنعا

text: تکه دست‌نوشته‌ها حاوی مطالب قرآنی و غیرقرآنی هستند. مهم‌تر از همه دست‌نوشته‌ای است (DAM 01-27.1) که دارای دو لایه نوشته‌است که هر دو قرآنی‌اند: نوشته بالایی تقریباً با قرآن امروزی یکی است (به جز تفاوت در اعراب) ولی نوشته زیرین تفاوت‌های قابل ملاحظه‌ای با قرآن فعلی دارد. به عنوان مثال در سوره بقره آیه ۸۷ متن زیرین به‌صورت «و قفیا علی آثاره» در حالی که متن استاندارد به صورت «وَقَفَّیْنَا مِن بَعْدِهِ» است. این‌گونه تفاوت‌ها مشابه تفاوت‌هایی هستند که در تاریخ مابین مصحف ابن مسعود و مصحف ابی بن کعب و قرآن امروزی نقل شده‌اند. مع‌ذلک، تفاوت‌ها در دست‌نوشته‌های صنعا بیشتر هستند و دست‌نوشته شامل «با تقریب سرانگشتی شاید نسبت به مصحف ابن مسعود بیست‌وپنج برابر بیشتر تفاوت‌اند.


title: نسخه‌های خطی صنعا

text: متن زیرین دست‌نوشته پاک شده و متن روئین بر روی آن نوشته شده‌است ولی به دلیل باقی‌ماندن فلزات جوهر استفاده‌شده، متن دوباره به رنگ قهوه‌ای روشن دیده‌می‌شود. از نظر بهنامِ صادقی، چند دلیل برای پاک‌کردن متن زیرین ممکن است وجود داشته‌باشد: ممکن است برخی از صفحات نسخه قدیمی از بین رفته و نیاز به نوشتن دوباره متن بود و برای این منظور از پوست‌های در دسترس استفاده شده‌است. همچنین در زمان یکی‌کردن متون قرآنی توسط عثمان، ممکن است متن زیرین منقضی‌گشته، در نتیجه پاک و با متن مصحف عثمان جایگزین شده‌است. نظریه دوم با آزمون کربن ۱۴ سازگارتر است که احتمال نوشته‌شدن متن پیش از یکی‌کردن مصحف‌های قرآنی توسط عثمان بالاست: کاغذهای پوستی (و بنابراین متن زیرین) به احتمال ۷۵٪ قدیمی‌تر از ۶۵۰ بعد از میلاد و ۹۵٪ قدیمی‌تر از ۶۶۹ پس از میلاد هستند. در برابر این نظریه دوم، گیوم دی به گرایش آزمون کُربن به قدیمی نشان دادن پوسته‌ها در نمونه‌های دیگر، تعیین نشدنِ معیارهای مشخص در موردِ آزمایش کربن بر روی متون قرآنی، و موارد دیگر اشاره می‌کند و با تحقیق‌های انجام شده می‌گوید که به احتمال بسیار محتمل نسخه زیرین در ثلثِ آخرِ سده هفتم میلادی در دوران مروانیان نوشته شده‌است. گیوم دی مانند بسیاری از پژهشگران اخیر، بر اهمیت عبد الملک بن مروان در شکل‌گیری قرآن اشاره می‌کند.


title: نسخه‌های خطی صنعا

text: محمدعلی امیر معزی می‌گوید که جدای از تغییرات املایی و فرهنگ‌نویسی، در ۲۲ درصد از ۹۶۲ قطعه مطالعه شده، ترتیبِ سوره‌های کاملاً متفاوتی با نسخه رسمی وجود دارد؛ همچنین بُرِش آیات متفاوتی نیز وجود دارد. از نظر او، ترتیب سوره‌های موجود، این دست‌نوشته را بیشتر به مصحف ابن مسعود و مصحف ابی بن کعب نزدیک می‌کند؛ دو مصحفی که نزدِ خاندانِ علی (شیعیان نخستین) محبوب بودند.