title: حمام بازار شهرضا

text: حمام بازار شهرضا مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرضا، بازار، بین راسته بازار مرکزی وخ شهید منتظری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تیمچه حاج محمد تقی

text: تیمچه حاج محمد تقی مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرضا، انتهای راسته بازار، مقابل مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حسینیه و مدرسه سادات

text: حسینیه و مدرسه سادات مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرضا، خیابان گلستان، انتهای شرقی بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه عزیزالله رفیعی

text: خانه عزیزا… رفیعی مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرستان خوسف واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه الله ویس

text: تپه الله ویس مربوط به اوایل هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان کامیاران، بخش مرکزی، روستای درویان سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه روستای کریم

text: تپه روستای کریم مربوط به ایلام میانی است و در شهرستان جوانرود، بخش روانسر، روستای ده کریم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه خانیله

text: تپه خانیله مربوط به پیش از تاریخ - عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان جوانرود، بخش روانسر، روستای خانیله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.طبق ۷ سال اخیر روانسر از شهرستان جوانرود جدا گشته است و هم‌اکنون نیز روستای خانیله جز اراضی شهرستان روانسر محشوب می‌گردد باتشکر


title: تپه گرگابی علیا

text: تپه گرگابی علیا مربوط به سدهٔ ۶ ه.ق است و در شهرستان جوانرود، بخش روانسر، روستای گرگابی علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه ذبیرا

text: تپه ذبیرا مربوط به سدهٔ ۶ و۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان ماکو، بخش مرکزی، روستای قلعه جوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه گلی باغ

text: محوطه گلی باغ مربوط به سدهٔ ۶ و۸ ه.ق است و در شهرستان ماکو، بخش مرکزی، روستای باشکند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه یددی امام

text: تپه یددی امام مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، روستای منطش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه باغ کل

text: محوطه باغ کل مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خوانسار، شمال جاده خوانسار به داران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه پولاد بگ

text: تپه قلعه پولاد بگ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای کردکند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان ابوالمومن

text: قبرستان ابوالمومن مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای ابوالمومن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه شاغاردی

text: محوطه شاغاردی مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نمین، بخش عنبران، روستای کلش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه کاناکلش

text: محوطه کاناکلش مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نمین، بخش عنبران، روستای کلش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه دوشی

text: تپه قلعه دوشی مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نمین، بخش مرکزی، روستای جله کران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه ده کهنه قاضی خان

text: محوطه ده کهنه قاضی خان مربوط به هزاره اول است و در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای قشلاق قاضی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کهارد

text: تپه کهارد مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان رزن، بخش مرکزی، روستای کهارد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کل کبود

text: تپه کل کبود مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان رزن، بخش سردرود، روستای کل کبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پیرمحمد (مقبره)

text: تپه پیر محمد (مقبره) مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای کندلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قیزلار قلعه‌سی

text: قلعه قیزلار قلعه‌سی مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پيش و پس از اسلام است و در شهرستان مراغه، بخش مرکزی، روستای قره ناز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.قیزلار قلعه در بخش مرکزی شهرستان مراغه، بر سطح کوه صخره‌ای نسبتاً مرتفع که در حاشیۀ رودخانه موردو چای (رودخانه مردق) قرار گرفته است. فاصله قلعه تا مراغه ۲۰ کیلومتر و تا روستای لیلی‌داغ 5/1 کیلومتر است. راه دسترسی به قلعه از طریق جادۀ شوسه روستای تازه‌کند قَره‌ناز به روستای لیلی‌داغی است. این محوطه در مختصات جغرافیایی طول ۴۶٫۲۵۳۹۷۰۱ و عرض ۳۷٫۲۶۵۶۲۴۹۲ و ارتفاع حدود ۱۷۰۰ سانتی‌متری از سطح دریا قرار دارد.


title: قیزلار قلعه‌سی

text: قلعه بر بالای کوه صخره‌ای نسبتاً مرتفع قرار گرفته که از سه جهت دارای شیب نسبتاً تند و صخره‌ای است. این قلعه از نوع قلعه‌های کوهستانی بوده که وسعت قلعه تابعی از وضع طبیعی کوه بوده و هیچ‌گونه طرح معین و یکنواختی در آن‌ها مشاهده نمی‌شود. بنابراین ساختار قیزلارقلعه‌سی تابع توپوگرافی کوه بوده و استحکامات دفاعی متناسب با محوطه ایجاد شده است. کوه از سه جبهه به دره منتهی می‌شود با وجود این، ساکنان قلعه برای استحکام بیشتر و دفاع بهتر از قلعه، حصار سنگی دور تا دور قلعه ایجاد کرده‌اند. حصار شکل نامنظم دارد و به تبعیت از شکل طبیعی کوه ایجاد شده است. مصالح اصلی حصار لاشه‌سنگ از جنس بستر صخره‌ای محوطه است که در دو نوع خشکه‌چین و لاشه‌سنگ با ملاط آهک دیده می‌شود. استفاده از شیوه‌های گفته شده، در بخش‌های مختلف قلعه متفاوت است و ویژگی‌های طبیعی محوطه و میزان نفوذپذیری به داخل قلعه بستگی دارد. چنانچه در جبهه غربی به‌دلیل شیب ملایم پشته، حصار از ملاط آهک ایجاد شده و سه جبهه دیگر که کوه شیب بسیار تندی دارد حصار به‌صورت خشکه‌چین ساخته شده است.


title: قیزلار قلعه‌سی

text: دیوار سنگ‌چین جبهه شمالی به‌صورت خشکه‌چین با سنگ‌های بزرگ در اندازه‌های مختلف که ابعاد برخی از سنگ‌ها 40×60×90 یا 40×50×70 سانتی‌متر است. سنگ‌ها بیشتر با فرم مکعبی بوده و تراش جزیی در آن محسوس است. در این روش سنگ‌ها همان‌طور که از معدن استخراج می‌شده‌اند، در ساخت و احداث بناها مورد استفاده قرار گرفته‌اند. در قالب یک نتیجه‌گیری کلی توسط باستان شناسي با نام سعيد ستارنژاد و حسين عليزاده انجام شده است؛ می‌توان دوره شکل‌گیری محوطۀ قیزلارقالاسی را از عصر آهن II و III دانست که در این دوره استحکامات خشکه‌چین دفاعی و معماری صخره‌ای در سطح محوطه ایجاد شده است. این محوطه در دورۀ اشکانی با عنوان یک محوطه سکونتگاهی – استحفاظی مجدد مورد استفاده قرار گرفته و برخی تعاملات فرهنگی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای را به‌خود دیده است


title: قیزلار قلعه‌سی

text: این آبشار که جزئی از طبیعت کمتر شناخته شده مراغه است در یک کیلومتری روستای قره ناز از توابع مراغه واقع شده است. این منطقه زیبا دارای سه آبشار است که بلندترین آن حدود ۸ متر و کوچکترین آن به حدود ۲متر می‌رسد که در میان صخره‌های سنگی ایجاد شده است. راه این منطقه خاکی و نسبتاً هموار و ماشین رو است و دقیقاً پشت غار قزلار قلعه سی در دشت عظیمی واقع شده‌است. در نزدیکی این آبشار چشمه‌ای وجود دارد که آب بسیار گوارایی دارد.


title: تپه یاریم قیه علیا

text: تپه یاریم قیه علیا مربوط به هزاره ۱-از سدهٔ ۶ تا ۸ ه.ق است و در شهرستان ماکو، بخش مرکزی، روستای یاریم قیه علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه کوهده

text: محوطه کوهده مربوط به هزاره ۱-قرون اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نمین، بخش عنبران، روستای میرزانق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دو خواهران

text: تپه دو خواهران مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان بروجرد، بخش مرکزی، روستای اسد خانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گیلدرتپه تموزان

text: گیلدر تپه تموزان مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان رزن، بخش قروه درجزین، روستای تموزان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه نقارخانه مسینک

text: تپه نقارخانه مسینک مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان رزن، بخش قروه درجزین، روستای مسینک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: دلیک تپه

text: دلیک تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان زنجان، بخش قره پشتلو، روستای مشکین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کلک‌لی

text: تپه کلک لی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، روستای قلی کندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه پشت روستای خوشقشلاق

text: تپه قلعه پشت روستای خوشقشلاق مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای خوشقشلاق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه صاحب

text: تپه قلعه صاحب مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای صاحب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه مزیوره

text: تپه مزیوره مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای سنته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قعه کرویان

text: قلعه کرویان قلعه‌ای مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است که در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای کرویان واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه

text: تپه قلعه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای تیکانلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه کشور خان

text: تپه قلعه کشور خان مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان کامیاران، بخش مرکزی، روستای زیویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گورستان کشمش تپه

text: تپه قبرستان کشمش تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ماکو، بخش مرکزی، روستای کشمش تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کلیساتپه‌سی

text: تپه کلیسا تپه سی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ماکو، بخش مرکزی، روستای قلعه جوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه یارما

text: تپه یارما مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ماکو، بخش مرکزی، روستای سنگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دره بلاغی

text: تپه دره بلاغی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ماکو، بخش مرکزی، روستای حاسین بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه تربه پیر جماعت

text: محوطه تربه پیر جماعت مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نمین، بخش عنبران، روستای کلش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سگاله (قرمز قالا)

text: تپه سگاله (قرمز قالا) مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نمین، بخش عنبران، روستای عنبران علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان گامه دول

text: گورستان گامه دول مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نمین، بخش عنبران، روستای جید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه گورستان گنی

text: محوطه گورستان گنی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نمین، بخش مرکزی، روستای سولی درق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان سر دره گرگ

text: گورستان سر دره گرگ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نمین، بخش عنبران، روستای کلش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه بالا و پایین

text: قلعه بالا و پایین مربوط به هزاره اول تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای سوله کان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه توان

text: تپه قلعه توان مربوط به هزاره ۱و است و در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای شیوه تو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه بالداره

text: تپه بالداره مربوط به هزاره ۱و است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای کوچه طلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کربلایی یوسف احمدآباد

text: تپه کربلایی یوسف احمدآباد مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان رزن، بخش قروه درجزین، روستای احمدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سیله

text: تپه سیله مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان کامیاران، بخش مرکزی، روستای لون کهنه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه فخرآباد، بروجرد

text: تپه فخز آباد مربوط به هزاره دوم و هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان بروجرد، بخش مرکزی، روستای فخر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان ساری داغ

text: گورستان ساری داغ مربوط به هزاره دوم و هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان بناب، شهرک ساری داغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گوراسمه

text: تپه گوراسمه مربوط به هزاره ۲تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بروجرد، بخش اشترینان، روستای دره گرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه گاه

text: تپه قلعه گاه مربوط به هزاره ۲و ۱قم است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای لگزی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سید کریم

text: تپه سید کریم مربوط به هزاره ۲و ۱قم است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای کوپه قران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محدوده باستانی ژاژاله

text: محدوده باستانی ژاژاله مربوط به هزاره ۲و۱ق.م است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای لگزی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه گاهنگل

text: تپه قلعه گاهنگل مربوط به هزاره۱ است و در شهرستان سنندج، بخش کلاترزان، روستای نگل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: سد دختر کزنار

text: سد دختر کزنار در شهرستان الیگودرز، بخش مرکزی، روستای کزنار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه یزدگرد

text: تپه قلعه یزدگرد در شهرستان بروجرد، بخش اشترینان، روستای بیاتان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پاگاوی

text: تپه پاگاوی در شهرستان بروجرد، بخش مرکزی، روستای فخر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه داغلار آراسی

text: تپه داغلار آراسی در شهرستان بناب، بخش مرکزی، روستای زوارق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه رستم خوسف

text: قلعه رستم خوسف در شهرستان خوسف، روستای گنج قرار دارد. این قلعه بر روی تپه‌ای رفیع که بر جلگه خوسف و دشت ماژان مشرف است، واقع شده است و از جمله قلعه‌های اصلی اسماعیلیان قهستان می‌باشد که ساخت ابتدایی آن به دوره ساسانیان مربوط می‌شود و بعدها توسط اسماعیلیان قلعه بازسازی و مورد استفاده مجدد قرار گرفت که در برخی متون قلعه رستم بعنوان قلعه دختر نیز نامیده شده‌است.


title: قلعه رستم خوسف

text: این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه باراندازی

text: محوطه باراندازی در شهرستان خوسف، روستای سلم آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه امرآباد

text: تپه امر آباد در شهرستان جوانرود، بخش روانسر، روستای امرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: راه باستانی تنگ گاشمار

text: راه باستانی تنگ گاشمار در شهرستان دلفان، روستای میریگ جنوبی، محله تنگ گاشمار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: راه باستانی تنگ گاشمار

text: گاشمار از دو کلمه گاو و شمار تشکیل شده که بنا بر روایات محلی به واسطه اینکه گاوها در زمان‌های قدیم به صورت تک تک از این تنگه عبور می‌کردند به تنگ گاو شمار مشهور شده‌است.


title: راه باستانی تنگ گاشمار

text: بومی‌های منطقه همچنین از این راه به اسم گوری راه کبری نام برده‌اند اما نام منطقه و روستایی بنام گنجره موید این مطب است که در روزگاران قدیم نام دیگر این راه گنج ره بوده‌است. این راه که در۵۴ کیلومتری جنوب غربی نورآباد مرکز شهرستان دلفان و در روستای گنجره (دهستان میربگ جنوبی) واقع شده در نقشه‌های جفرافیا از آن با نام تنگ معشوره یاد شده است


title: راه باستانی تنگ گاشمار

text: این راه یکی از محورهای ارتباطی باستانی ایران است و بخشی از راه شاهی معروف بین همدان و شوش بوده که در گذشته‌های دور ارتباط دو پایتخت زمستانی و تابستانی هخامنشیان را میسر می‌کرد.


title: راه باستانی تنگ گاشمار

text: نقطه شروع این راه از طریق دره گنجنامه همدان شروع و پس از گذر از دشت تویسرکان - نهاوند و دلفان از طریق تنگ گاشمار به کوهدشت - پلدختر و سرانجام به دشت خوزستان می‌رسد.


title: راه باستانی تنگ گاشمار

text: این راه باستانی با استفاده از قلوه سنگ‌های رودخانه‌ای و ملاط گچ و احتمالاً درصدی آهک ساخته شده و با استفاده از سنگ‌های پاکتراش تیره نماسازی شده‌است.


title: راه باستانی تنگ گاشمار

text: طول دقیق این جاده با توجه به تخریب بخشی از آن بر اثر سیلاب مشخص نبست ولی با توجه به شواهد موجود طول آن در این منطقه۶۰۰ متر بوده که اکنون حدود ۴۰۰ متر باقی است، عرض این راه نیز بین چهار تا هفت متر است که بنا به موقعیت تنگه تغییر کرده‌است


title: تپه گور قلعه هریان

text: تپه گور قلعه هریان در شهرستان رزن، بخش مرکزی، روستای هریان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: یکه تپه تموزان

text: یکه تپه تموزان در شهرستان رزن، بخش قروه درجزین، روستای تموزان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه حکان آ

text: تپه حکان آ در شهرستان رزن، بخش قروه درجزین، روستای حکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه حکان ب

text: تپه حکان ب در شهرستان رزن، بخش قروه درجزین، روستای حکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان بله‌جر

text: قبرستان بله‌جر در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای بله‌جر واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه باغ کله‌گنده

text: تپه باغ کله‌گنده در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای تموته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه ده کهنه کتیره کوژراو

text: محوطه ده کهنه کتیره کوژراو در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای گویزه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پیربائین

text: تپه پیر بائین در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای قشلاق قاضی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کانی برف

text: تپه کانی برف در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای تموغه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه قلعه سنگر

text: محوطه قلعه سنگر در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای پیر عمران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: غار اشگفت علی‌آباد جوانمرد

text: غار اشگفت علی‌آباد جوانمرد در شهرستان سلسله، بخش مرکزی، روستای علی‌آباد جوانمرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پابرج

text: تپه پابرج در شهرستان سلسله، بخش مرکزی، روستای بتکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه و تپه عمر مل

text: محوطه و تپه عمر مل در شهرستان سلسله، بخش مرکزی، روستای نورالهی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: چوغان تپه غربی

text: چوغان تپه غربی در شهرستان قروه، بخش چهاردولی، روستای دوسر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه هوار دومان کولان

text: تپه هوار دومان کولان در شهرستان مریوان، بخش مرکزی، روستای کولان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه آسنگران نی

text: تپه آسنگران نی در شهرستان مریوان، بخش مرکزی، روستای نی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه ناظم‌آباد

text: تپه ناظم آباد مربوط به پیش از اسلام است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، شهر لواسان، محله ناظم آّباد مجاور محله سبو بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: ترپاق تپه

text: ترپاق تپه مربوط به پیش از اسلام است و در شهرستان شهریار، بخش مرکزی، روستای ترپاق تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه آرودشت لار

text: قلعه آرودشت لار مربوط به پیش از اسلام - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان آمل، دشت لار، غرب رودخانه سفید آب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه روستای آفرین

text: تپه روستای آفرین مربوط به پیش از اسلام - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای آفرین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: زال تپه

text: زال تپه مربوط به پیش از اسلام - دوره سلجوقیان است و در شهرستان فردیس، استان البرز، روستای فرخ آباد زیبادشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.استان البرز


title: تپه تنگ سفید آب

text: تپه تنگ سفید آب مربوط به پیش از اسلام - دوره صفوی است و در شهرستان آمل، دشت لار، شرق رودخانه سفید آب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان تماجان الف

text: گورستان تماجان الف مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان املش، بخش رانکوه، روستای تماجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دینه سر پایین رمنت

text: تپه دینه سر پایین رمنت مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بابل، بخش مرکزی، روستای پایین رمنت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دین‌چفته‌سر

text: تپه دین چفته سر مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان جویبار، بخش گیل خوران، روستای چفته سر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه آغوزدین جمال‌کلا

text: تپه آغوزدین جمال‌کلا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سیمرغ، روستای جمال‌کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه عباسی

text: تپه عباسی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نکا، بخش مرکزی، روستای شهاب الدین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه لوسرتخته

text: محوطه لوسرتخته مربوط به دوره پارت و دوره ساسانیان است و در شهرستان شمیرانات، بخش رودبار قصران، روستای گرمابدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه شیر چاک علیا

text: محوطه شیر چاک علیا مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان املش، بخش رانکوه، روستای شیر چاک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دین سرخدشت

text: تپه دین سرخدشت مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بابلسر، بخش بهمنمیر، روستای سرخ دشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه ترپاق قلعه

text: تپه ترپاق قلعه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان پاکدشت، بخش مرکزی، روستای فیلستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه انبارسر

text: محوطه انبارسر مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان جویبار، بخش گیل خوران، روستای انبارسر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سرقلعه

text: تپه سرقلعه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای لواسان بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه تنگل خانه

text: تپه تنگل خانه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، شهر لواسان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دین

text: تپه دین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سیمرغ، روستای دینه‌سر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه ملیج گاله

text: تپه ملیج گاله مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نکا، بخش مرکزی، روستای ملیج گاله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه امامزاده حمزه

text: تپه امامزاده حمزه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نکا، بخش مرکزی، روستای طوس کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: شیشار کش تپه

text: شیشار کش تپه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نکا، بخش مرکزی، روستای اطرب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه بشر حافی

text: مقبره بشر حافی مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان انار، روستای بشرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: سردر دانشگاه علوم پزشکی بابل

text: سردر دانشگاه علوم پزشکی بابل مربوط به دوره پهلوی اول است و در بابل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این ساختمان در سال ۱۳۹۵ با همکاری شهرداری بابل و گروه نورپردازی سان لایت، نورپردازی شد تا این بنای تاریخی در شب نیز به زیبایی روز بدرخشد.


title: ساختمان انجمن خیریه ارامنه

text: ساختمان انجمن خیریه ارامنه مربوط به دوره پهلوی اول است و در تبریز، خیابان شریعتی جنوبی، کوچه ارک، پ۷ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تئاتر پارس

text: تئاتر پارس مربوط به دوره پهلوی اول است و در تهران، خیابان لاله زار، طبقه دوم پاساژ پارس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تئاتر پارس

text: این تئاتر در سال ۱۳۲۳ توسط عبدالحسین نوشین که تحصیلاتش را در رشته تئاتر در فرانسه به پایان برده بود با همکاری همسرش «لرتا هایراپتیان» هنرپیشه تئاتر و برخی دیگر از هنرمندان با نام "تئاتر فرهنگ" که بعدها به تئاتر پارس تغییر نام داد تأسیس کردند.


title: تئاتر پارس

text: نوشین با کمک سرمایه‌دارهای بازاری چون جعفری، طایفی و وثیق، تئاتر فرهنگ را در طبقه بالای پاساژ پارس ساخت که حدود ۵۰۰ نفر گنجایش داشت. در سال ۱۳۳۲ شمسی پس از کودتای ۲۸ مرداد آتش‌سوزی وسیعی در تئاتر فرهنگ اتفاق افتاد که آن را سوزاند و پس از آن ساختمان تئاتر بازسازی و تئاتر پارس در آن محل افتتاح شد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تئاتر پارس در اختیار ستاد فرمان هشت ماده‌ای سید روح‌الله خمینی قرار گرفت. تئاتر پارس مدتی با مدیریت مجید جعفری نمایش‌هایی را به روی صحنه برد، ولی پس از مدتی به دلیل مشکلات مالی تئاتر را واگذار کرد و تئاتر پارس عملاً برای مدتی تعطیل شد. تئاتر پارس در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۸۸ به دلیل شکایت ستاد اجرایی فرمان امام پلمپ شده بود.


title: سرای امید

text: سرای امید مربوط به دوره پهلوی اول است و در تهران، خیابان پانزده خرداد، بعد از خیابان ناصرخسرو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این سرا دارای دو حیاط است که به نامهای حیاط اول و حیاط دوم شناخته می‌شوند. هر حیاط شامل حجره‌های متعددی است. امروزه بخش اعظم حجره‌های این سرا به فروشندگان عمدهٔ پسته اختصاص دارد که به آنها حق‌العملکار گفته می‌شود. حق‌العملکار در ازای فروش امانی پسته‌های باغداران دو درصد حق‌العمل دریافت می‌کند.


title: پل آبنیک

text: پل آبنیک مربوط به دوره پهلوی اول است و در فشم، تقاطع فشم، آبنیک، گرمابدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار حاج رحمت‌الله (قدیم)

text: آب‌انبار حاج رحمت‌الله (قدیم) مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان اردکان، روستای ترک آباد، خیابان امام خمینی (ره) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار توده منشوریه

text: آب‌انبار توده منشوریه مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان اردکان، روستای ترک آباد، خیابان امام خمینی (ره) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آب‌انبار روستای فیلستان

text: آب‌انبار روستای فیلستان مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان پاکدشت، بخش مرکزی، روستای فیلستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه محمدعلی سپانلو

text: منزل استاد محمدعلی سپانلو مربوط به دوره پهلوی دوم است و در تهران، انتهای بلوار کشاورز، ابتدای خیابان جمالزاده شمالی بن بست سرو پلاک ۴واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار سرو سفلی

text: آب‌انبار سرو سفلی مربوط به دوره پهلوی است و در ۲۵ کیلومتری شمال غرب اردکان، روستای سرو سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه صوفی عنایتی

text: خانه صوفی عنایتی مربوط به دوره پهلوی است و در املش، خیابان امام خمینی، کوچه رهبری، پلاک ۳ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بالکن مهدیان

text: بالکن مهدیان مربوط به دوره پهلوی است و در اهواز، بیمارستان امام خمینی، از پلاک ۴۱۸ تا ۴۸۸ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: سردراداره بنادروکشتیرانی

text: سردراداره بنادروکشتیرانی مربوط به دوره پهلوی است و در بندرانزلی، میدان گمرک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه مهدی اخوان ثالث

text: منزل مهدی اخوان ثالث مربوط به دوره پهلوی است و در تهران، خیابان دکتر فاطمی، خیابان ششم، کوچه خجسته، پلاک ۳۱ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار حاج رحمت‌الله

text: آب‌انبار حاج رحمت‌الله مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان اردکان، روستای ترک آباد، خیابان امام خمینی (ره) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: محوطه امامزاده شاهچراغ

text: محوطه امامزاده شاهچراغ مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان شمیرانات، بخش رودبار قصران، روستای گرمابدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: دیر گچین

text: دِیرِ گچین کاروانسرایی در ایران است که بر سر راه جاده تاریخی ری به قم در مرکز پارک ملی کویر قرار دارد. دیر گچین یکی از بزرگ‌ترین کاروانسراهای ایران است و ویژگی‌های منحصربه‌فرد این اثر باعث شده آن را «مادر کاروانسراهای ایران» بنامند. دیر گچین در بخش مرکزی شهرستان قم، ۸۰ کیلومتری شمال شرقی شهر قم (کیلومتر ۶۰ بزرگراه گرمسار)، و ۳۵ کیلومتری جنوب غربی ورامین واقع شده‌است. این بنا را به‌خاطر داشتنِ گنبدی از جنس گچ دیر گچین نامیده‌اند، اما اکنون چنین گنبدی در بنا وجود ندارد. بنای کاروانسرا مربوط به دوره ساسانی است و آن را در دوران سلجوقیان، صفویان، و قاجاریان مرمت و بازسازی کرده‌اند. شکل کنونی آن متعلق به دوران صفویه است. این کاروانسرا در راه باستانی ری به اصفهان مشهور به «راهِ دیر» قرار دارد. در پی تغییر جاده تهران به قم از راهِ دیر به مسیر حسن‌آباد در زمان امین‌السلطان، دیر گچین متروکه شد و افراد محلی از آن برای نگهداری دام استفاده بردند.


title: دیر گچین

text: ساختمان دیر گچین به‌صورت چهار ایوانیِ دورهٔ سلجوقی است و حدود ۱۲٫۰۰۰ متر مربع وسعت دارد. فضاهای موجود در آن را می‌توان به فضاهای انسانی، دامی و رفاهی تقسیم کرد. این بنا دارای چهار برج گرد در گوشه‌ها است و دو برج با قاعدهٔ نیم‌بیضی در دو سوی سردر اصلی قرار گرفته‌اند که سردر، خود در وسط دیوار جنوبی جای دارد. در دیر گچین همچنین ۴۴ اتاق مسکونی یا حجره، ۴ تالار (اصطبل) بزرگ، مسجد، شبستان خصوصی (دستگاه مستقل و بخش اعیانی)، انبار علوفه، آسیاب، حمام و ۶ چشمه توالت وجود دارد. مصالح به‌کاررفته در دیر گچین آجر، آهک، خشت و گچ است. مسجد به صورت چهارطاقی است، احتمالاً در محل آتشکده‌ای ساسانی ساخته شده‌است، و در آن هیچ‌گونه تزییناتی دیده نمی‌شود. در اطراف کاروانسرای دیر گچین تعدادی بنا به‌صورت مجموعه وجود دارد؛ مانند دو آب‌انبار در پشت ضلع غربی و نزدیک به حمام، یک کوره آجرپزی، یک آب‌بند و قبرستانی متعلق به دوران اسلامی در ضلع جنوب غربی است که روی قبرهایش را با آجر پوشانده‌اند. در ۵۰۰ متری شرق کاروانسرا، بنایی خشتی‌گلی از دورهٔ قاجار وجود دارد که به‌شکل قلعه است و فقط یک دروازهٔ ورودی دارد.


title: دیر گچین

text: متون متعدد تاریخی از کاروانسرای دیر گچین نام برده و موقعیت و بنای آن را توصیف کرده‌اند. از آن میان می‌توان به (ابن رسته اصفهانی)، "صورالاقالیم" (اصطخری)، "سفرنامه ابودلف" ()، "المسالک و الممالک" و (ابن حوقل)، "احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم" (شمس‌الدین مقدسی)، "سیاست‌نامه" (خواجه نظام‌الملک طوسی)، "مجمل التواریخ و القصص" (ناشناس)، "نسائم الاسحار" (منشی کرمانی)، و "رساله ذهابیه" (کاظم‌خان کاشانی) اشاره کرد.


title: دیر گچین

text: سازمان میراث فرهنگی این کاروانسرا را در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۸ به فهرست آثار ملی ایران افزود. پس از ثبت ملی بنا در ۱۳۸۲ مرمت اضطراری در آن آغاز شد، که تا سال ۱۳۸۵ ادامه داشته‌است.


title: دیر گچین

text: شمس قیس رازی در "المعجم فی معاییر اشعار العجم" کلمه دیر را در زبان پهلوی به معنای گنبدی دانسته‌است که برای عبادت ساخته باشند و می‌گوید این بنا را به این خاطر دیر گچین نامیده‌اند که گنبدی از جنس گچ داشته‌است، گرچه امروزه چنین گنبدی در بنا وجود ندارد. مهرداد شکوهی معتقد است گرچه دیر در عربی به معنای «صومعه» و «نوانخانه» به‌کار می‌رود، اما اصطلاحی نوعی است برای اشاره به «کاروانسرا». علاوه براین، براساس آنچه در "برهان قاطع" و "فرهنگ آنندراج" آمده، معنای «گنبد» و «آتشکده» نیز از این‌کلمه برمی‌آید. علی‌اشرف صادقی اما معتقد است در زبان پهلوی کلمهٔ «دیر» وجود ندارد و این کلمه عربی است، ولی در زبان فارسی به معنای گنبد به کار رفته‌است. او اضافه می‌کند احتمالاً در دوره ساسانی نام این بنا «گنبد اردشیر» بوده و بعدها، در دوره اسلامی، نام دیر را به این رباط داده‌اند.


title: دیر گچین

text: به این کاروانسرا به دلیل موقعیت خاصی که در نیمهٔ راه مسیر قدیم ری به اصفهان داشته، در بسیاری از کتب تاریخی و سفرنامه‌ها اشاره شده و از آن با نام‌های دیر کرداشیر، دژ کِردشیر، گردشیر دیرالجص، قصرالجص، دیر جص، دیر گچ، دیر کجین و رباط دیرگچی یاد شده‌است. قدیمی‌ترین ضبط فارسی نام این مکان به صورت «دیر کجین» در کتاب اثر ابن رُسته اصفهانی (درگذشته بعد از ۲۹۰ هجری قمری) آمده‌است.


title: دیر گچین

text: ساخت دیر گچین به اردشیر بابکان (یا اردشیر اول، حاکم از ۲۲۴ تا ۲۴۱ میلادی) نسبت داده شده و به همین علت کِردشیر نیز نامیده شده‌است. ولادیمیر مینورسکی نیز پیشنهاد داده‌است که کردشیر به معنای ساخته شده به دست اردشیر است. یعقوبی ساخت بنا را به انوشیروان نسبت می‌دهد. در "تاریخ قم" نوشته حسن بن محمد قمی، ساخت این بنا به انوشیروان نسبت داده شده، اما از متن چنین برنمی‌آید که او بنای اولیه را ساخته باشد، بلکه ظاهراً بنا در ابتدای دوران ساسانی (اردشیر اول) ساخته شده و در دوران انوشیروان بازسازی شده‌است. به گفته قمی، پادشاه روم گروهی از عمالقه را، که بازماندهٔ قوم عاد بودند و جثهٔ بزرگ داشتند، برای انوشیروان فرستاد و او آن‌ها را به ساخت این بنا گماشت.


title: دیر گچین

text: کاروانسرای دیر گچین، یکی از بزرگ‌ترین کاروانسراهای ایران، در مرکز پارک ملی کویر واقع شده‌است. ویژگی‌های منحصربه‌فرد این کاروانسرا باعث شده آن را «مادر کاروانسراهای ایران» بنامند.


title: دیر گچین

text: محل قرار گرفتن دیر گچین در راه باستانی ری به اصفهان از دیرباز کانون تجمع خطوط ارتباطی میان شرق و غرب بوده و راه‌های مناطق شمالی، غربی، جنوبی و شرقی به ری، در این نقطه تلاقی می‌کرده‌اند. در دوران مادها و هخامنشیان، این نقطه ارتباط میان ایالت‌های شرقی و شمالی را با جنوب و غرب برقرار می‌ساخته و اهمیت دفاعی نیز داشته‌است. در دوران سلوکی، پارتی، و ساسانی بر اهمیت تجاری این محل افزوده شده و بخشی از جاده ابریشم به‌حساب می‌آمده، که از تیسفون تا بلخ و سمرقند و بخارا امتداد داشته‌است. این مسیر از پایتخت چین (شی‌آن) آغاز می‌شده و با گذر از ختن و کاشغر، به ری و محل دیر گچین می‌رسیده‌است و از آن‌جا از طریق ساوه یا قزوین، به کرمانشاه و همدان و سپس به تیسفون و بابل می‌رسیده و از آن‌جا به انتاکیه در سواحل مدیترانه می‌رفته‌است. این راه همین‌طور بر سر جادهٔ خراسان بزرگ قرار داشته، که مسیر تجاری و راه کاروان‌های حج در دوران اسلامی بوده‌است. به گفتهٔ یعقوبی، راه‌ها به ری و اصفهان و کرج و همدان، از قم جدا می‌شده و بدون وجود کاروانسرای دیر گچین، عبور از بیابان بین ری و قم ممکن نبوده‌است. به گفتهٔ "تاریخ جهان‌آرای عباسی"، شاه اسماعیل یکم نیز، در لشکرکشی‌های ۹۳۰–۹۰۷ هجری قمری، برای لشکرکشی از فارس به فیروزکوه و مازندران، از این محل گذشته‌است. این مسیر از زمان صفویه با نام «راه دیر» شناخته می‌شده‌است.


title: دیر گچین

text: راه دیر در عصر اسلام تا پایان صفویه نیز راهی معتبر و مورد استفاده بوده‌است؛ ابودلف این بنا را «حصن» (به معنای دژ) خوانده که نشان‌دهنده اهمیت نظامی این بناست. اصطخری و مقدسی هم در دورهٔ آل بویه به این دیر اشاره می‌کنند. در سده‌های پنجم و ششم هجری قمری و در دوران سلجوقیان نیز به آن اشاره شده و ذکر شده که مختص‌الملک کاشی، وزیر سلطان سنجر، آن را بازسازی کرده‌است. خواجه نظام‌الملک طوسی در "سیاست‌نامه" (۴۷۹ هجری قمری) می‌گوید گروهی از سربازان دولتی در دیر مستقر بودند تا کنترل مسیر را در نزدیکی سیاه‌کوه و کرکس‌کوه (در مجاورت حوض سلطان)، که به گروه‌های سارق و دزدان شهره بوده‌است، حفظ کنند. دیر گچین بار دیگر در دوران صفویه بازسازی شده و تا اواسط دوران قاجار نیز از آن استفاده می‌شده‌است، چنان‌که در کنار آن بقایای کاروانسرایی خشت‌وگلی وجود دارد که مربوط به دوران قاجار است. سرانجام این مسیر با احداث جادهٔ جدید تهران، ری، قم (حسن‌آباد) در ۱۲۴۶ هجری قمری متروک شد.


title: دیر گچین

text: پس از متروک شدن راه دیر، کاروانسرای دیر گچین نیز فراموش شد. به گفته مهرداد شکوهی، مینورسکی در ۱۹۵۵ به این مکان توجه کرد و به مطالعه متونی که در مورد آن نوشته شده بود، پرداخت. او چنین نتیجه گرفت که ویرانه‌های کاروانسرایی که توسط الکساندر فریدریش اشتال در دو پنجم گذشته از مسیر ری به قم و درست در جنوب و میان دو تپه یافته شد، احتمالاً ویرانه‌های دیر گچین بوده‌اند. در ۱۹۷۰، حسین کریمیان با انتشار کتاب "تاریخ ری باستان"، یافته‌های تاریخ‌دانان دیگر را در مورد دیر منتشر کرد و نشان داد که وجود امروزی دیر همچنان برای محققان ناشناخته بوده‌است. در ۱۹۷۶، مدرسی طباطبایی در کتاب "راهنمای جغرافیای تاریخی قم"، قسمت‌هایی از "رساله ذهابیه" یا "علی‌آبادنامه" اثر محمدکاظم‌خان کاشانی مربوط به دوران قاجار را ذکر کرد که در آن مشخصات کاروانسرایی در نزدیکی علی‌آباد آمده‌است. طباطبایی ادعا می‌کند که این کاروانسرا همان دیر گچین است. نویسنده "رساله ذهابیه" نیز مدعی است که از مصالح دیر گچین برای ساختن مهمان‌خانه علی‌آباد استفاده شده و به این واسطه دیر گچین ویران شده‌است. بااین‌همه به نظر می‌رسد کاروانسرای مورد اشاره دو نویسنده اخیر، کاروانسرای سنگی علی‌آباد باشد نه دیر گچین. به گفته شکوهی، اهالی منطقهٔ دیر گچین آن را به نام «دیر» می‌شناسند.


title: دیر گچین

text: قدیمی‌ترین متنی که از راه ری به قم در آن صحبت شده‌است، کتاب اثر ابن رُسته اصفهانی (درگذشته بعد از ۲۹۰ هجری قمری) است. طبق گفته او از قم تا قاریس یک منزل (به معنای خانمان) به طول هشت فرسنگ، از قاریس تا دیر گچین نُه فرسنگ، از دیر تا دزه یک منزل و از دزه تا ری نیز یک منزل بوده‌است. ابن رسته در جای دیگری از کتاب فاصله دزه تا ری را هفت فرسنگ گفته اما اشاره‌ای به فاصلهٔ دیر گچین تا دزه نکرده‌است. اصطخری و بازدیدکنندگان بعدی این بنا از قاریس نامی نبرده‌اند، و به‌جایش از روستایی بدون سکنه به‌نام کاج نام برده‌اند. این روستا بعدها احیا شده و همچنان وجود دارد.


title: دیر گچین

text: طبق گفته‌های اصطخری، مقدسی، و ابن حوقل منازل میان ری و قم در این راه باستانی به این صورت بوده‌اند:


title: دیر گچین

text: مسیر دیر گچین از ری تا دزه (در حدود ورامین) یک منزل و از دزه تا دیر گچین یک منزل و از دیر گچین تا ده کاج یک منزل و از آن‌جا تا دیه مجوس یک منزل و از آن‌جا تا قم نیز یک منزل راه بوده و این راه مجموعاً دارای پنج منزل بوده‌است. راه‌های دیگر این مسیر به این صورت بوده‌اند: راه دیر گچین قدیمی‌ترین راه و راه حسن‌آباد جدیدترین آن‌هاست. دیر گچین اقلیمِ بیابانیِ خشک دارد که گرمای شدید و اختلاف دمای زیاد بین روز و شب از ویژگی‌های آن است. بارش سالانه این منطقه ۴۰ تا ۵۰ میلی‌متر است؛ بنابراین تنها گیاهان قادر به رشد در این منطقه، گیاهان مقاومی چون گز و تاغ هستند و کشاورزی امکان‌پذیر نیست. این ناحیه جزء حوضه رسوبی بسته کویر بزرگ نمک بوده که دارای زیرحوضه‌هایی چون دریاچه حوض‌سلطان و غرب دریاچه نمک است. وجود سفره‌های زیرزمینی باعث می‌شود موادِ نمکیِ لایه‌هایِ رسوبی به سطح زمین بیایند. فرایند بالا آمدن آب و تبخیر آن در این لایه‌ها در مجاورت گاز کربنیک، اسید می‌سازد که با ترکیب مجدد با این رسوبات، نمک‌های تازه‌ای تشکیل می‌شود. این فرایندها یکی از علل خوردگی و فرسایش پایه‌های دیوار دیر گچین در طول زمان بوده‌است. از آن‌جا که ارتفاع این ناحیه نسبت به فلات ایران کم است (۸۰۰ متر در مقایسه با ارتفاع ۲۰۰۰ متری فلات ایران)، تقریباً از دوران چهارم زمین‌شناسی، دچار تحولات زمین‌شناختی نشده، و تغییر شکل آن تنها در اثر فرسایش و رسوب رودهای کرج، شور، قره‌چای، و قم‌رود است.


title: دیر گچین

text: بنای کاروانسرا مربعی است با ابعاد ۱۰۹ ۱۰۸ متر و مساحت حدودی ۱۲٫۰۰۰ متر مربع، که چهار برج گرد در گوشه‌ها و دو برج با قاعده نیم‌بیضی در دو سوی سردر اصلی‌اش دارد که در وسط دیوار جنوبی جای گرفته‌است. معماری این بنا به صورت چهار ایوانی است و شامل ۴۴ اتاق مسکونی (حجره)، ۴ تالار بزرگ (اصطبل)، مسجد، شبستان خصوصی (دستگاه مستقل و بخش اعیانی)، انبار علوفه، آسیاب، و حمام و توالت می‌شود. مصالح به‌کاررفته در دیر گچین آجر، آهک، خشت و گچ است. از سنگ فقط در آسیاب، محرابِ مسجد، و بالای دروازهٔ ورودی استفاده شده‌است که اکنون وجود ندارند. در این بنا از چوب استفاده نشده‌است و حجره‌ها بدون در و پنجره‌اند، اما احتمالاً دروازه آن چوبی بوده‌است که اکنون اثری از آن نیست.


title: دیر گچین

text: دیوارهای خارجی و برج‌ها بیش از سه متر ضخامت دارند و در برابر حملات و خطرات طبیعی مقاومند. حیاط داخلی، مربعی است با ابعاد ۶۹ ۶۹ متر و مساحت بیش از ۴۷۰۰ متر مربع، که در هر ضلع آن یک ایوان و ۱۰ حجره (اتاق) قرار دارد. هر حجره، ایوانی کوچک دارد به ارتفاع تقریبی ۱ تا ۱٫۵ متر، که برای سهولت پیاده و سوار کردن بار مسافران تعبیه شده و نمای داخلی ساختمان را مفصل‌بندی کرده‌اند.


title: دیر گچین

text: در شکل مربعی این کاروانسرا، عناصر ثابت (تکرارشونده) یعنی حجره‌ها و ایوان‌های اصلی را در طول اضلاع کنار هم چیده‌اند و عناصر ناپایدار (فضاهای منفرد) در چهار گوشه مربع و نقاط میانی اضلاع؛ به این ترتیب که در میانهٔ ضلع جنوبی، دروازهٔ اصلی قرار گرفته و در میانهٔ اضلاع دیگر، ایوان‌ها یا شاه‌نشین‌ها. در چهارگوشهٔ بنا نیز فضاهای خدماتی قرار گرفته‌اند. در گوشهٔ سمت راست ضلع جنوبی، مسجد و در گوشه سمت راست ضلع شمالی، شبستان خصوصی یا دستگاهِ مستقل قرار گرفته‌است. در گوشهٔ سمت چپ ضلع جنوبی، حمام و در گوشه چپ ضلع شمالی، انبار علوفه و آسیاب قرار گرفته‌است.


title: دیر گچین

text: ایوان یا شاه‌نشین ضلع شمالی بنا مفصل‌تر از بقیه ایوان‌هاست و در پشتش، سرسرایی با سه حجره قرار دارد. در پشت اتاق‌های هر ضلع، اصطبل‌هایی قرار دارند که به شکل دالانی دراز با طاق‌های ضربی ساخته شده‌اند و با دو خروجی به حیاط متصل می‌شوند.


title: دیر گچین

text: تعداد ۴۴ حجره و اتاق مسکونی در کاروانسرا وجود دارد که تقریباً یک‌شکل هستند. در هر اتاق، ۹ تاقچه هست که در ارتفاع یک متری از کف قرار گرفته‌اند. ورودی اتاق‌ها کوچک است و در بالا هلالی‌شکل می‌شود، که برای حفظ گرما مناسب است. در ضلع مقابل در ورودی اتاق‌ها نیز یک اجاق وجود دارد. اتاق‌ها پنجره‌ای رو به اصطبل‌ها ندارند. هر اتاق ایوانی کوچک دارد و در دیوارهای بین ایوان‌ها، سوراخ‌هایی به عنوان مال‌بند هست و مسافران می‌توانسته‌اند پیش از انتقال چهارپا به اصطبل، آن را مقابل حجره تیمار کنند. دیوار ایوان‌ها نیز مانند اتاق‌ها تاقچه‌های متعدد دارد و در آن‌ها نیز یک اجاق تعبیه شده‌است. درون اصطبل‌ها نیز ۶۶ ایوان یا سکوی کوچک وجود دارد که برای استقرار خدمه کاروان بوده‌است. اندازهٔ این سکوها با هم یکی نیست و براساس استقرار فردی یا گروهی متغیر است و در سکوهایی که ارتفاع مناسبی از کف اصطبل دارند، مانند اتاق‌ها یک اجاق وجود دارد.در گوشهٔ شمال‌شرقی بنا، یک شبستانِ مستقل با حیاطی هشت‌ضلعی وجود دارد. این ساختمانِ با طراحی ویژه و تجهیزات کامل، اعیانی‌ترین بخش کاروانسراست و محل سکونت افراد سلطنتی و عالی‌رتبه بوده‌است. تاقچه‌های چهارگوشه این بنا طرح نیمه‌هشت‌ضلعی دارند. از آن‌جا که طرح هشت‌ضلعی از خصوصیات معماری ساسانی نیست، مشخص است که این قسمت کاروانسرا در دوران اسلامی ساخته شده‌است. بازسازی این بنا، یافتن طرح ساسانی این بخش یا هدف آن را غیرممکن کرده‌است. حیاط هشتی این شبستان یکی از دو قسمت بناست که مسقف نیست (بخش نامسقف دیگر، حیاط کنار حمام است).مسجد بنا در گوشهٔ سمت راست ضلع جنوبی قرار دارد. اضلاع آن ۱۵٫۵ ۱۵ متر است و چهار ستون به ابعاد ۱٫۵ ۱٫۵ متر دارد. به گفتهٔ مهرداد شکوهی در دانشنامه ایرانیکا، این چهار ستون تشکیل یک چهارطاقی می‌دهند که سقف این بنا در دوران اسلامی، بازسازی شده‌است. این احتمال وجود دارد که این مسجد در محل آتشکده‌ای ساسانی ساخته شده باشد. با بررسی ستون‌ها مشخص می‌شود که آن‌ها را تا ارتفاع یک‌متری با آجرهای بزرگ و ملات گچ و خاک ساخته‌اند. منطقی است که فرض شود روی این چهار ستون گنبدی وجود داشته و فضای اطراف ستون‌ها برای تطوف موبدان دور آتش استفاده می‌شده‌است. در مسجد هیچ‌گونه تزییناتی دیده نمی‌شود. در میانهٔ ضلع جنوبی مسجد، که به سمت قبله است، جایگاه یک محراب وجود دارد.


title: دیر گچین

text: حمامِ کاروانسرا در گوشهٔ سمت چپ ضلع جنوبی واقع شده‌است و به اندازهٔ مسجد مساحت دارد. این قسمت نسبت به کل بنا فرسایش بیشتری داشته و بیشتر تخریب شده‌است. سقف آن از بین رفته‌است و برخی دیوارهایش فروریخته‌اند. این حمام شامل فضاهایی مانند رختکن، گرمخانه، و دو خزینه با طاق‌های قوسی است. در کنار حمام حیاط چهارگوشی هست که راهی به حمام ندارد و به یکی از اصطبل‌ها متصل است. احتمالاً این فضا آشپزخانه کاروانسرا بوده‌است. شواهد نشان می‌دهد حمام دیر در دوران صفویه ساخته شده‌است. مهرداد شکوهی معتقد است گرچه حمام با آجرهای ساسانی ساخته شده، اما نقشهٔ هشت‌ضلعی آن و طاق‌های چهارمرکزی‌اش ریشهٔ اسلامی دارند. سه‌گوش موجود در طاق حمام مربوط به دوران اسلامی اولیه است و بعدها استفاده از آن در ایران منسوخ شد. تنها در دوران قاجاریه استفاده از این تکنیک دوباره رایج شده‌است؛ بنابراین به‌نظر می‌رسد بنای کنونی حمام در دوران قاجار (قرن نوزدهم میلادی) ساخته شده باشد.


title: دیر گچین

text: سرویس‌های عمومی (بهداشتی) نیز به دو فضا تقسیم شده‌اند. یکی فضای حوض‌خانه که حوض آبی در وسط آن قرار گرفته و ارتفاع آن در حدود ۴۰ سانتی‌متر است. در قسمت غربی این فضا، سکویی به ارتفاع یک متر قرار دارد که با چند پله به بام می‌رسد. در این فضا، دو چاه فاضلاب و آب تعبیه شده که چاه آب، تأمین‌کننده آب سرد حمام نیز بوده‌است. فضای دیگر که توالت‌ها هستند، ۶ چشمه بوده و به‌واسطه یک دیوار از حمام جدا شده‌است.


title: دیر گچین

text: در گوشه شمال غربی بنا (در مجاورت شاه‌نشین ضلع شمالی) اصطبل‌های جانبی با هم تلاقی می‌کنند و با دیواری از هم جدا شده‌اند. در کنار این دیوار، فضایی وجود دارد که ظاهراً محل آسیاب کاروانسراست و با نیروی چهارپایان کار می‌کرده‌است. این دیوار جداکننده ظاهراً در زمان قاجار ساخته شده‌است. از این نظر شاید بتوان گفت که آسیاب نیز از ابتدا وجود نداشته و بعداً به بنا اضافه شده‌است.


title: دیر گچین

text: فضاهای دامی و اصطبل‌ها، پشت اتاق‌ها قرار گرفته‌اند و ورودی آن‌ها به شکل حرف لاتین ال (L) است تا در صورت فرار حیوانات، خروج آن‌ها به راحتی صورت نگیرد. اصطبل‌ها مسقف هستند و نور آن‌ها از نورگیرهایی در سقف تأمین می‌شود. عرض آن‌ها نیز به اندازه‌ای است که دو شتر با بار از کنار هم عبور کنند. در این کاروان‌سرا تمام حیوانات در کنار هم بوده‌اند و جایگاه اختصاصی برای انواع مختلف حیوانات وجود نداشته‌است.


title: دیر گچین

text: این فضاها شامل مجموعهٔ ورودی، برج‌ها، و نیز دیوارهای کنگره‌دار خارجی می‌شود و کارکرد آن‌ها تأمین امنیت کاروانسراست. مجموعهٔ ورودی این بنا عظیم و بارز است و در ضلع جنوبی ساختمان قرار دارد. این مجموعه شامل دروازه ورودی، هشتی، و اتاق‌هایی در دو طرف دروازه است. ارتفاع این مجموعهٔ هشت‌اتاقی حدود ۱۵ متر است که از باقی کاروانسرا بیشتر بوده، و تنها جای کاروانسراست که به صورت دوطبقه ساخته شده‌است. این اتاق‌ها دسترسی مستقیم به حیاط ندارند و احتمالاً محل استقرار اعضاء و نگهبانان دائمی کاروانسرا بوده‌اند. فضای انتقالی از اتاق‌ها به مجموعه دروازه و سپس حیاط، هشتی‌ای است که ضمن جداکردن این دو فضا از هم، حصاری هم در برابر سرما و نور خورشید بوده‌است. بر فراز مجموعهٔ ورودی محلی است که احتمالاً جایگاه لوحه یا کتیبهٔ کاروانسرا بوده که اکنون اثری از خود کتیبه نیست. دو حجره نیز با کاربرد فروش مایحتاج بیرون دروازه و در دو طرف مجموعهٔ ورودی وجود دارد. در دیر گچین چهار برج بزرگ در چهارگوشه و دو نیم‌برج در دو سوی دروازهٔ اصلی قرار دارد. دیوار برج‌ها و دیوارهای محافظ بیش از سه‌متر ضخامت دارند. این ضخامت و استحکام قابل توجه، باعث می‌شد قلعه بتواند در برابر نیروهای نظامی مقاومت کند و در عین حال، اصلی‌ترین عامل محاصره بوده‌است. این دیوارها همچنان تا ارتفاع سقف بنا با آجرهای اصلی (از دورهٔ ساسانی) پابرجا هستند. بالاتر از سطح سقف بنا، سوراخ‌هایی در دیوار وجود دارد که برای نبرد استفاده می‌شده‌اند و با آجرهای اصلی ساخته شده‌اند. از این برج‌ها برای نگهبانی و همین‌طور روشن کردن مشعل برای پیدا کردن محل کاروانسرا در شب استفاده می‌شده‌است. به گفتهٔ دانشنامه تاریخ اسلام، می‌توان چنین تصور کرد که در دوره ساسانیان، بر فراز این چهار برج عظیم گنبدی وجود داشته‌است.


title: دیر گچین

text: در اطراف کاروانسرای دیر گچین تعدادی بنا به صورت مجموعه وجود دارد. مانند دو آب‌انبار در پشت ضلع غربی و نزدیک به حمام، یک کوره آجرپزی، یک آب‌بند و قبرستانی در ضلع جنوب غربی که روی قبرهایش را با آجر پوشانده‌اند و به دوران اسلامی تعلق دارد. عبدالحسین گردنیا به بقایای آتشکده‌ای در غرب کاروانسرا اشاره می‌کند که بنایی است گوشه‌دار و چهارگوش شبیه سایر آتشکده‌های ساسانی که هر ضلع آن حدود شش متر است. در ۵۰۰ متری شرق کاروانسرا، بنایی خشتی گلی به شکل یک قلعه وجود دارد که فقط یک دروازه ورودی دارد و بنای آن به دوره قاجار مربوط است. بیشتر این بنا اکنون ویران شده‌است.


title: دیر گچین

text: مقدسی و اصطخری هردو به چاهی با آب شور در داخل دیر و دو محفظه سنگی نگهداری آب (آب‌انبار) در بیرون دیر اشاره کرده‌اند. در حال حاضر اثری از چاه آب نیست اما دو آب‌انبار در غرب کاروانسرا وجود دارد. گنبد سقف آن‌ها مسطح اما از نیم‌رخ تیز هستند و از آجرهای ساسانی ساخته شده‌اند. با این‌که ساخت این سقف‌ها مربوط به بنای اولیه نیست و تکنیک چنین سقف‌هایی مربوط به دوران اسلامی متأخر است، این آب‌انبارها باید در دوران اسلامی بازسازی شده باشند. یکی از این آب‌انبارها شرایط خوبی دارد و دیگری از ماسه پر شده و مخروبه است. به گفته مهرداد شکوهی، هنگام بازدید او از بنا، آب‌انبار سالم پر از آب بوده و کاروان‌های عبوری هنگام استراحت در کنار دیر، از آن استفاده می‌کرده‌اند.


title: دیر گچین

text: بررسی ساختار بنا نشان می‌دهد که بخش‌هایی از این کاروانسرا به دوران ساسانی تعلق دارد. آجرهای قرمزرنگ دیوارهای پیرامونی و برج‌ها، که ابعادشان ۳۶ ۳۶ ۸ سانتی‌متر است و با ملات گچ در جای خود قرار گرفته‌اند، و پوشش گنبدی بدون تیزه هر شش برج کاروانسرا از ویژگی‌های معماری ساسانی است. راهروهای دسترسی به برج‌ها نیز دارای طاق ضربی به شیوهٔ معماری ساسانی است؛ بنابراین می‌توان گفت طرح کلی بنا، شامل برج‌ها و چهاردیواری آن، از دوران ساسانی بی‌تغییر باقی مانده‌است. چهار ستون نمازخانه یا مسجد تا یک متر و کنگره‌های بزرگ روی دیوارها نیز از آجرهای بزرگ ساسانی با دندانه‌های منحنی ساخته شده‌اند، گرچه در دوران اسلامی بازسازی شده‌اند.


title: دیر گچین

text: خاستگاه ساسانی این بنا در متون تاریخی متعددی گزارش شده‌است. به گفتهٔ مهرداد شکوهی، یکی از مشکلات بزرگ بررسی این بنا دریافتن این نکته است که چقدر از نقشهٔ کاروانسرا اصالت ساسانی دارد و چقدر از آن در دوران اسلامی و با استفاده از مصالح ساسانی بازسازی شده‌است. بخش‌های باقی‌مانده از دوران ساسانی را می‌توان از اندازه آجرها (با ابعاد ۳۶ ۳۶ ۸ سانتی‌متر) و ملات گچ و خاک رس بازشناخت. بازسازی بنا در دورهٔ سلجوقی و با استفاده از آجرهای سرخ ساسانی و ملاتی است که گچ آن از گچ ملات ساسانی بیشتر است. در بازسازی طاق‌ها از آجرهای سفیدرنگ دوران اسلامی (با ابعاد ۲۵ ۲۵ ۵ سانتی‌متر) استفاده شده‌است. این بخش از بازسازی احتمالاً مربوط به دوران صفویه است. او می‌افزاید قاعدهٔ نیم‌بیضی برج‌های دو طرف ورودی اصلی و سقف بیضوی همهٔ برج‌ها نیز از خصوصیات معماری ساسانی است. شکل سهمی‌گونِ گوشهٔ سقف که در زاویه‌های راستِ گوشه‌های اتاق‌های دو برجِ ورودی استفاده شده نیز چنین هستند. راه رسیدن به برج‌ها هم طاق‌هایی سهمی‌گون (بدون تیزه) دارد که بی‌شک خصلتی ساسانی است. امروزه ورودی اولیه بنا وجود ندارد و با یک ورودی ایوان‌دار بزرگ جایگزین شده که آن را از آجرهایی کوچک ساخته‌اند. بااین‌همه بخشی از دیوار قدیمی را می‌توان در دیوار تاقچه‌های پایینی مشاهده کرد.


title: دیر گچین

text: نقشهٔ چهارایوانی بنا و حجره‌های درون اصطبل‌ها از خصلت‌های معماری سلجوقی هستند. به گفته مقدسی بنا دچار ترک‌خوردگی شده بوده و به بازسازی نیاز داشته‌است. ابودلف با بیان اینکه اعراب هیچ نشانه‌ای را از دوران ساسانی در بنا سالم نگذاشتند، نشان می‌دهد که بنا دچار آسیب‌های شدیدی شده بوده‌است؛ چنان‌که دیگر بناهای ساسانی نیز با ویرانی از سوی اعراب روبرو بوده‌اند. در همین دوران است که ناصرالدین منشی کرمانی در کتاب "نسائم الاسحار من لطائم الاخبار در تاریخ وزراء" (۷۲۵ ه.ق) خبر از بازسازی دیر گچین و راه رسیدن به آن به دست وزیر سلطان سنجر «مختص‌الملک معین‌الدین کاشی» می‌دهد. سکوها یا ایوانچه‌های درون اصطبل‌ها هم در این دوران ساخته شده‌اند. سوراخ‌های روی دیوارها نیز، که برای دفاع از بنا مناسبند و در هنگام نبرد کارایی دارند، در دوران سلجوقیان، که استفاده از کمان زنبورکی مرسوم بوده، با استفاده از آجرهای ساسانی ساخته شده‌اند، و خط ترمیم بنا روی دیوارها قابل مشاهده است.بنا از اساس در دوران صفویان بازسازی شده‌است. شواهد نشان می‌دهد غیر از دیوارهای بیرونی و برج‌ها، باقی بنا مربوط به دوران صفویه است. برای تخمین زدن زمان بازسازی بام بنا با آجرهای اسلامی، به توجه بیشتری نسبت به باقی قسمت‌ها نیاز است. درحالی‌که طاق اصطبل‌ها به صورت متقاطع ساخته شده، که از ویژگی‌های معماری سلجوقی است، حجره‌های اصلی به صورت گوشه‌پوش مسقف شده‌اند که تکنیکی توسعه‌یافته‌تر از نمونه سلجوقی است و به نظر، معماری صفوی می‌آید. همین‌طور الگوی زیگزاگی آجرچینی نمای حیاط نیز در دیگر کاروانسراهای صفوی مسیر تهران به اصفهان دیده می‌شود؛ بنابراین می‌شود چنین برداشت کرد که در دوران برنامه بزرگ صفویان برای بهبود راه‌ها و کاروانسراهای میان آن‌ها، بخشی از سقف کاروانسرا که نیاز به بازسازی داشته، به شیوهٔ معاصر آن روزگار بازسازی شده باشد. ورودی کنونی کاروانسرا را نیز با آجرهای کوچک (اسلامی) و ظاهراً همزمان با بازسازی سقف در دوران صفوی ساخته‌اند.آجرهای ساسانی زیادی از فرایندهای پیشینِ تخریب و بازسازی بنا باقی مانده که در شمال بنا انبار شده‌اند. از تعدادی از این آجرها در ساخت دیوارهای حائل میان اصطبل‌ها و همچنین ساخت حمام استفاده شده‌است، که احتمالاً آخرین بنای ساخته‌شده در دیر پیش از متروک شدن راه دیر است. در رسائل اعتمادالسلطنه آمده که در اواخر سدهٔ سیزدهم، مستوفی‌الممالک «حاجی ابوالحسن معمار اصفهانی» را مأمور مرمت کاروانسرا کرد. در همین وقت، قناتی هم کشیدند و در نزدیکی دیر گچین، بنایی رعیتی ساختند به ابعاد ۲۰۰ ۳۰۰ متر، که گویا ناتمام مانده‌است. شواهدی، از جمله شکل گنبد، نشان می‌دهند که حمام دیر در این دوران ساخته شده‌است.


title: دیر گچین

text: این بنا پس از تغییر جاده تهران به قم از این مسیر به مسیر حسن‌آباد در زمان امین‌السلطان، متروک شد و افراد محلی از آن برای نگهداری دام استفاده می‌کردند. پس از ثبت ملی بنا در ۱۳۸۲، مرمت اضطراری آن آغاز شد و تا سال ۱۳۸۵ ادامه داشته‌است.


title: دیر گچین

text: اشاره‌های تاریخی به دیر گچین عمدتاً به نام بنا، موقعیت بنا در طول راه ری به قم، نام منزل‌ها و فواصل آن، امکانات و ویژگی‌های بنا، و افراد ساکن در آن و وظایف‌شان مربوط است. از این میان می‌توان به اثر ابن رُسته اصفهانی (درگذشته بعد از ۲۹۰ هجری قمری)، اصطخری (۳۴۰)، "سفرنامه" ابودُلَف مِسعَر بن مُهَلهِل (۳۴۱)، "المسالک و الممالک" اثر ابن حوقل (۳۶۷)، "احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم" اثر مقدسی (۳۷۵)، "تاریخ قم" نوشته حسن بن محمد قمی (۳۷۸)، "سیاست‌نامه" اثر خواجه نظام‌الملک طوسی (۴۷۹)، "آثارالبلاد و اخبارالعباد" اثر زکریای قزوینی (۶۷۲)، "معجم البلدان" اثر یاقوت حموی (سده هفتم)، "نسائم الاسحار" اثر ناصرالدین منشی کرمانی (۷۲۵)، و "تاریخ جهان‌آرای عباسی" اثر محمدطاهر قزوینی (سده یازدهم) اشاره کرد.


title: دیر گچین

text: از دوران قاجار نیز چند اشاره به دیر وجود دارد: از جمله اشارهٔ جهانگیر میرزا به تغییر راه ری به قم به راه حسن‌آباد (۱۲۶۸)، اشارهٔ اعتمادالسلطنه (در دوران ناصرالدین‌شاه) به دیر و کاروانسرای خشتی گلی کنار آن، و اشارهٔ محمدکاظم‌خان کاشانی در "رساله ذهابیه" (حدود ۱۲۸۱) در مورد تخریب دیر و استفاده از مصالح آن برای ساختن مهمان‌خانه علی‌آباد.


title: دیر گچین

text: به گفتهٔ مهرداد شکوهی، دیر گچین به افسانه‌های ایرانی نیز راه یافته‌است. نویسنده ناشناس "مجمل التواریخ و القصص" در حدود ۵۲۰ هجری قمری می‌نویسد: «در دیر گچین بین ری و اصفهان، بهمن را اژدهایی بلعید و او قلمرو پادشاهی خود را به دخترش چهرآزاد معروف به همای داد.» آدریان دیوید هیو بیوار در مقاله «"تمثیل آستیاگ"» می‌گوید نبرد گابی‌ین (۳۷۰ پیش از میلاد) بین یومنس و آنتیگون یک چشم بر سر جانشینی اسکندر، احتمالاً در حریم دیر گچین صورت گرفته‌است. در زمان نبرد، آنتیگون در همدان مستقر بود و یومنس در گابا (جی در اصفهان). یومنس در انتها دستگیر و به دست آنتیگون اعدام شد. بهمن اما در شاهنامه به مرگ طبیعی درگذشته است. بیوار معتقد است احتمال دارد «بهمن» در این نقل‌قول اشاره به یومنس داشته باشد؛ چراکه هم‌ریشه یونانی آن است و منظور از اشاره به اژدها، آنتیگون باشد. شکوهی می‌گوید بااین‌که نبرد گابی‌ین در شمال اصفهان در حوالی دودهک (نزدیکی دلیجان) رخ داده و این نقطه تا دیر گچین، فاصلهٔ قابل توجهی دارد، اما ممکن است عملیات نظامی این نبرد به صورتی وسیع در سراسر کویر مرکزی ایران گسترده شده باشد و به این صورت به فرهنگ عامه راه یافته باشد.


title: تپه شیخ حسن

text: تپه شیخ حسن مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، روستای دوران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه روستای قرمز تپه

text: تپه روستای قرمز تپه مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف آباد، روستای قرمزتپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه الورد

text: تپه الورد مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان شهریار، بخش مرکزی، روستای الورد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه ده‌مویز

text: تپه ده مویز مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان شهریار، بخش مرکزی، روستای ده مویز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه نصیر آباد

text: تپه نصیر آباد مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان شهریار، بخش مرکزی، روستای نصیرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام قبله

text: بعد از آن که شاه طهماسب صفوی به دور تهران حصاری کشید و باعث آبادانی و گسترش آن شد، خواهرش اقدام به ساخت مدرسه، تکیه و حمام برای اهالی تهران کرد. هر سه اینها در تاریخ به مدرسه، تکیه و حمام خانم مشهور شدند.


title: حمام قبله

text: الان حمامی به این نام در بازارچه نایب السلطنه در کوچه حمام قبله وجود دارد که در کنار آن تابلو نوشته ای از سازمان زیباسازی و سازمان میراث فرهنگی است که اطلاعات تاریخی مربوط به حمام خانم را داده است . اما این همان حمام خانم نیست . این حمام پیشتر ها به نام قبله خوانده می شد که در کنار آن مسجد و کوچه ای به همین نام وجود داشت که یکی از آنها همچنان پابرجا و معماری آن مربوط به دوره قاجار است . هر چند مسجد بازسازی شده است .


title: حمام قبله

text: "حمام خانم بر اساس نظر بیشتر مورخان خراب شده است" و شواهد محلی می گوید که در جای دیگری قرار داشت که موقعیت مکانی آن تقاطع بازارچه نایب السلطنه و خیابان شهید موسوی کیانی امروز می دانند


title: پاپ گرگوری

text: پاپ گرگوری ممکن است به یکی از ۱۶ پاپ زیر اشاره نماید:


title: مسجد زیره فین

text: مسجد زیره فین مربوط به دوره صفوی است و در کاشان، خیابان امیر کبیر، جنب زیارت آمنه خاتون، فین کوچک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام محله ناران

text: حمام محله ناران مربوط به دوره صفوی است و در لواسان، محله ناران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: رباط سنگی آبشار اول

text: رباط سنگی آبشار اول مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان آمل، دشت لار، راست کوه نقارخانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: رباط سنگی آبشار دوم

text: رباط سنگی آبشار دوم مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان آمل، دشت لار، راست کوه نقارخانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه تنگ یورد بولاغ

text: محوطه تنگ یورد بولاغ مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان پاکدشت، بخش مرکزی، روستای توچال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امامزاده سید جلیل

text: بقعه امامزاده سید جلیل مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان پاکدشت، بخش مرکزی، روستای فیلستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امامزاده پنجعلی

text: بقعه امامزاده پنجعلی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان پاکدشت، بخش مرکزی، روستای جیتو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امامزاده موسی

text: بقعه امامزاده موسی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای خلیف‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل نمیر

text: پل نمیر مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان دماوند، جاده تهران به فیروز کوه، بخش رودهن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای چشمه دو برار

text: کاروانسرای چشمه دو برار مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای لواسان بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امامزاده هادی جمزقان

text: بقعهٔ امامزاده هادی جمزقان مربوط به دورهٔ صفویه است و در شهرستان قم، بخش خلجستان، روستای جمزقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده ابراهیم دستگرد

text: بقعه امامزاده ابراهیم دستگرد مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان قم، بخش کهک، روستای دستگرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: سرای غفارپور

text: سرای غفارپور مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در کاشان، میدان دروازه دولت، ابتدای بازار مسگرها، تیمچه غفارپور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام راحت‌آباد

text: حمام راحت آباد مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای راحت آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه بی‌بی شریفه خاتون نویس

text: بقعه بی‌بی شریفه خاتون‌نویس مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان قم، بخش خلجستان، روستای نویس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای روستای کبود گنبد

text: کاروانسرای روستای کبود گنبد مربوط به دوره صفوی -اوایل دوره قاجار است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای کبودگنبد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام روستای افجه

text: حمام روستای افجه مربوط به دوره صفوی -اوایل دوره قاجار است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای افجه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حسینیه حضرت ابوالفضل سرو سفلی

text: حسینیه حضرت ابوالفضل سروسفلی مربوط به دوره قاجار است و در ۲۵ کیلومتری شمال غرب اردکان، روستای سرو سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه سرو سفلی

text: قلعه سرو سفلی مربوط به دوره قاجار است و در ۲۵ کیلومتری شمال غرب اردکان، روستای سرو سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه‌های شجاع آباد

text: قلعه‌های شجاع آباد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان آران و بیدگل، برسرراه آسفالته مبارک فیض آباد کویر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: حمام سیدآباد

text: حمام سیدآباد مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، محله سیدآباد، نرسیده به سازمان صنایع دستی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه خلیل‌زاده

text: خانه خلیل‌زاده مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، میدان عالی قاپو، خیابان انقلاب، روبروی مسجد منصوریه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام یعقوبیه

text: حمام یعقوبیه مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، خیابان دستغیب، روبروی پل یعقوبیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام مردانه حاج رحمت‌الله

text: حمام مردانه حاج رحمت‌الله مربوط به دوره قاجار است و در اردکان، روستای ترک آباد، خیابان امام خمینی، کوچه حمام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار پشت ده

text: آب‌انبار پشت ده مربوط به دوره قاجار است و در اردکان، روستای ترک آباد، خیابان امام خمینی کوچه میثم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار حاج آقا بابا

text: آب‌انبار حاج آقا بابا مربوط به دوره قاجار است و در اردکان، خیابان آیت ا خامنه‌ای، خیابان آیت ا فکور، کوچه شهید فتاحی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاخ مظفری اوشان

text: کاخ مظفری اوشان مربوط به دوره قاجار است و در اوشان، فشم، میگون، جنوب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد شهید صدوقی

text: مسجد شهید صدوقی مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان عباسی، بالاتر از مقبره دوکمال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه انیس‌الدوله

text: منزل انیس الدوله مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از خیابان مولوی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: باغ قلهک

text: باغ قلهک از آثار مربوط به دورهٔ قاجار است. این اثر در تهران، خیابان شریعتی، محله قلهک، حد فاصل خیابان دولت و پل صدر، پلاک ۴۹۳ واقع شده است و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: باغ قلهک

text: این باغ به وسعت ۱۷ هکتار در زمان قاجار در اختیار دولت بریتانیا قرار داده شده و به عنوان بخشی از سفارت پادشاهی متحده در تهران در نظر گرفته شده‌است. در سال‌های پیش از ۲۰۰۷ (میلادی) بخش عمده‌ای از آن به دفتر شورای فرهنگی بریتانیا اختصاص یافت. با این حال، پس از بالا گرفتن برخی اختلافات سیاسی در چند سال پیش از ۲۰۰۷ میان ایران و بریتانیا، لزوم پس گرفتن این باغ از سوی برخی فعالان سیاسی و همچنین نمایندگان مجلس شورای اسلامی مطرح شد. دولت بریتانیا مدعی است که این باغ را از دولت قاجار خریداری کرده ولی مجلس شورای اسلامی می‌گوید این باغ اجاره ۹۰ ساله بوده؛ و دولت بریتانیا باید آن را پس بدهد. این باغ دارای امکاناتی چون: استخر روباز، زمین تنیس، زمین فوتبال، باشگاه اسب سواری و غیره است. به دستور ملکه الیزابت،گورستان کمیسیون جنگ‌های مشترک المنافع در سال ۱۳۳۹ داد در سفر او به تهران تأسیس شد. این باغ همچنین محلی برای اسکان کارمندان (غلام خانه) دارد. باغ قلهک دارای مجموعه‌ای برای اسکان سفیر داشته که هم‌اکنون به علت خرابی از ان استفاده نمی‌شود.


title: باغ قلهک

text: محمدشاه قاجار فکرش را نمی کرد بخشش کرایه ماهانه ۳۰ تومان باغ قلهک به انگلیسی ها، این باغ را تا ۱۷۰ سال بعد در سیطره سفارت انگلستان نگه دارد. آن زمان سفیر انگلستان این باغ را به منظور گردش تابستانه و به عنوان تفرجگاهی برای کارکنان سفارت اجاره کرده بود و حتی برخی از امور سفارت طی فصول بهار و تابستان در این باغ انجام می شد. یکی از ۷ قنات پرآب قلهک هم درست در این باغ قرار داشت و درختان این باغ ۱۷ هکتاری را سیراب می کرد.


title: باغ قلهک

text: یکی از مهمترین رویدادهای این باغ پناه دادن به آزادی خواهانی بود که از ماجرای به توپ بستن مجلس فرار کرده بودند. در آن زمان سیاست های روسیه و انگلستان در ایران در دو قطب مخالف یکدیگر قرار داشت. بعد از اینکه مجلس شورای ملی به دستور لیاخوف روسی به توپ بسته شد، سفارت انگلستان به این افراد پناه داد. بعد هم سر و کله بازاریان و دیگر آزادی خواهان در باغ قلهک پیدا شد که در آنجا تحصن کرده بودند. «سید عبدالله بهبهانی» از سران مشروطه در خاطراتش می نویسد: «شمار زیادی از روحانیون و بازاریان و مردم دیگر در باغ قلهک بست نشستند و درخواست کردند سفیر انگلیس به آنها امان دهد و در حمایت از آنان و تحقق خواسته‌هایشان اقدام کند. این جمعیت تعدادشان تا حدود ۱۴ هزار نفر نیز روایت شده است که بیشتر اهل بازار بودند و باغ سفارت را پر کردند.» انگلستان از این فرصت استفاده کرد و به تحصن کننده ها امان داده بود. همان روز بساط دیگ های پلو برای پذیرایی از تحصن کنندگان در باغ قلهک برپا شد.


title: باغ قلهک

text: از بین تمامی جلسات برپاشده در باغ سفارت بریتانیا، مرموزترین جلسات، برپایی نشست‌های فراماسون‌ها در این باغ بود. در دوره پهلوی اول، با وجود آنکه در پی اختلاف بین رضا شاه و محمدعلی فروغی، وی از کار برکنار و خانه‌نشین شده بود، اما دست‌های خوفناک، پرقدرت و نامرئی فراماسون‌ها از فراموش‌خانه انگلیسی‌ها در باغ قلهک بیرون آمد و رضاشاه را مجبور به بازگرداندن فروغی کرد.


title: باغ قلهک

text: در ادامه، فروغی که خود استاد اعظم لژهای ماسونی در ایران بود، به دفعات به همراه نمایندگانی از آمریکا و انگلیس و از جمله شخص سفیر انگلیس در فراموش‌خانه باغ قلهک گردهم جمع شدند و سعی کردند تاریخ ایران را رقم زنند. پادشاهی محمدرضا پهلوی یکی از نتایج همین جلسات بود.


title: باغ قلهک

text: گورستان کمیسیون جنگ‌های مشترک المنافع در جنوب این باغ و ضلع شمالی خیابان شهید کلاهدوز (دولت) با دری چوبی و قدیمی و وسعتی چند هزار متری قرار گرفته است. سال ۱۳۳۹ بود که ملکه الیزابت به ایران سفر کرد و وقتی چشمش به باغ قلهک خورد دستور داد تا در گوشه‌ای از این باغ گورستان بین‌المللی «کمیسیون جنگ‌های مشترک المنافع» را تأسیس کنند. تا پیش از سال ۱۳۳۹ که دیوارهای آجری محوطه قبرستان را از باغ قلهک جدا کنند، اینجا بخشی از باغ سفارت انگلستان بود. تا آن زمان در ایران قبرستان کمیسیون جنگ‌های مشترک‌المنافع هنوز ساخته نشده بود. این کمیسیون سال ۱۹۱۷ با ۶ عضو اصلی استرالیا، کانادا، هندوستان، نیوزیلند، آفریقای جنوبی و انگلستان کار خود را آغاز کرد.اگر از خیابان شریعتی وارد خیابان شهید کلاهدوز شوید، می‌توانید گنبد فیروزه‌ای رنگی را که بنای یادبود تعدادی از کشته‌شدگان است، ببینید. از سردر گورستان و از روی صلیب‌های نصب شده روی قبور و نیز تاریخ‌هایی که روی سنگ‌ها وجود دارد چنین به‌نظر می‌رسد که این گورستان صرفا به اجساد سربازان متفقین که در ایران مرده‌اند، در جریان سال‌های ۱۲۹۳ تا ۱۲۹۷ هـ.ش (۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸ میلادی) که جنگ جهانی اول در جریان بوده و همچنین سال‌های ۱۳۱۸ تا ۱۳۲۴ هـ.ش (۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵ میلادی) که جنگ جهانی دوم در جریان بوده است، اختصاص دارد. علاوه بر نظامیان، برخی از دیپلمات‌های انگلیسی و اعضای خانواده‌های آنان هم که در تهران فوت شده‌اند، در این گورستان دفن هستند.


title: باغ قلهک

text: طبق منابع وزارت امور خارجه، سندی درخصوص تملک انگلیسی‌ها بر این باغ وجود ندارد. قدیمی‌ترین سند مکتوب که به این موضوع مربوط می‌شود به تاریخ ۱۲۷۸ قمری می‌رسد که نامه تشکر سفیر انگلیس به خاطر واگذاری باغ قلهک است.


title: خانه کوچه هفت تن

text: خانه کوچه هفت تن مربوط به دوره قاجار است و در تهران، امتداد جنوبی چهارسوق بزرگ، بازار مسگرها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه کوچه هفت تن

text: این خانه پس از فتح تهران توسط سردار مجنون خان پازکی داده شد و تا پایان دوره قاجار به رجال و اطرافیان شاه قاجار داده می شد.


title: خانه امین‌الضرب

text: خانه امین الضرب مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان امیر کبیر، نبش خیابان ایران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام نصر

text: حمام نصر مربوط به دوره قاجار است و در خلخال، خیابان شهید رجائی، محله قاضیلر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: حمام نصر

text: حمام نصر در خلخال، خیابان شهید رجائی، محله غازیلر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱ مهر ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. حمام نصر خلخال متعلق به دوره قاجار می‌باشد و در جوار رودخانه نور علی چای در بافت بازار بنا شده‌است. این بنا از جاهای دیدنی خلخال، طبق تحقیقات محلی و مطالعه در کتب تاریخی (تاریخ گیلان و دیلمستان، سیری در تاریخ آذربایجان و…) به دلیل خشکسالی و قحطی حادث شده در سال ۱۲۲۸ در هرو آباد (خلخال) بعنوان بنائی عام‌المنفعه برای تأمین نیازهای اهالی محل بنا شده‌است.


title: حمام نصر

text: سبک معماری این بنا مانند سبک حمام‌های ایرانی است. ورودی حمام به هشتی و ازآنجا به پیشخوان ختم می‌شود. سربینه دارای نقاشیهای زیبا و مربع شکل و چهار بازوی کناری از حمام‌های تاریخی پیروی می‌کند. گرمخانه، هشت‌ضلعی و مرتبط با فضاهای خدماتی و خزینه است. ورود به هشتی از طریق پیشخوان امکان‌پذیر است و کف آن پایین‌تر از سطح خیابان واقع‌شده و با دو پله به سطح پیاده‌رو می‌رسد. این قسمت دو ورودی دارد. یک ورودی به هشتی که مابین سربینه و فضای بیرون قرارگرفته و ورودی دیگر با چرخشی به سربینه ختم می‌شود و مانع دیدمستقیم به سربینه است. دالانی نیز به ابعاد ۱ / ۱۶ × ۱ / ۴ متر در قسمت شمالی به بنا الحاق شده که این فضا نیز به هشتی ورودی ختم می‌شود. این راهرو با سه دالان ورودی با گرمخانه در ارتباط می‌باشد به‌احتمال‌قوی این دالان محل چال‌حوض حمام بوده‌است. کاربندی سربینه به شکل کلاه درویشی می‌باشد. پس از سربینه میاندر و سپس گرمخانه قرارگرفته است. این بخش هشت‌ضلعی در ارتباط با فضاهای خدماتی و خزینه می‌باشد. اتاق تنظیف در سمت شمال گرمخانه به شکلی طراحی‌شده که در حاشیه قرار بگیرد و با گردش و پیچش جرزها دیدمستقیم به داخل مسدود شود. سرویس بهداشتی نیز با میاندر در ارتباط است. در ضلع پشتی خزینه تون آتشدان و تأسیسات موردنیاز جهت گرم کردن آب قرارگرفته که بعدها تخریب‌شده‌است.


title: حمام نصر

text: پی بنا از سنگ و ملات آهکی ریخته شده و دارای پایه‌های آجری به ضخامت ۸۰ الی ۱۰۰ سانتی‌متر می‌باشد. جرزها و دیوارهای ضخیم این حمام به‌وسیله سنگ و آجر با ملات آهک اجراشده است. پوشش سقف طاق و گنبد است و برای تبدل طرح مربع به دایره گنبد کاربندی بکار رفته‌است. پنج و هفت، کلیل، گهواره‌ای و کشکولی قوس‌های مورداستفاده در طاق‌های این بنا هستند. این حمام در قسمت سربینه دارای نقاشیهای زبیای می‌باشد که در حال حاضر با چند لایه گچ وسیمان سفید پوشانده شده‌است در حال حاضر پنج لایه تزئینی در این قسمت به چشم می‌خورد که تنها لایه اول (اصلی) و لایه چهارم دارای ارزش هنری و تاریخی می‌باشد از دیگر تزئینات می‌توان به کاربندیهای اجرا شده در سربینه و گرمخانه اشاره نمود.


title: حمام نصر

text: آخرین مالک این بنا خانواده ذکائی بوده‌اند این حمام در سال ۱۳۸۱ توسط اداره میراث فرهنگی خریداری گردیدوبا بودجه ای بالغ بر ۸۵۰ میلیون تومان بازسازی و تغییر کاربری به موزه باستان‌شناسی شده و پس از پایان عملیات مرمتی آن در سال ۱۳۸۶ به عنوان موزه خلخال مورد بهره‌برداری قرار گرفته ودر حال حاضر جهت تبدیل به اداره میراث فرهنگی خلخال و موزه آثار باستانی در اختیار این اداره می‌باشد.


title: حمام نصر

text: اشیاء موزه بخشی از تاریخ و فرهنگ منطقه را به معرض نمایش قرار داده‌است. هم‌اکنون در موزه باستان‌شناسی خلخال، بیش از ۱۵۰ شیء باستانی به نمایش گذاشته شده که باسابقه‌ترین شی این موزه مربوط به ۶۰۰۰ سال پیش از میلاد است. گوشواره‌های طلایی دوره ساسانی، گردنبند طلایی دوره هخامنشی، اشیاء سفالی نقش دار ۳۰۰۰ سال پیش، مجسمه گاو کوهان‌دار با بیش از ۴۰۰۰ سال قدمت و مجسمه حیوان دو سر ۳۰۰۰ ساله و … در این مکان در معرض دید است. علاوه بر این‌ها نسخه‌های خطی صحیفه سجادیه و قرآن کریم مربوط به قرن ۱۳ هجری در این موزه نگهداری می‌شوند. علاوه بر تعدادی سنگ‌قبر، تعدادی سنگ‌نگاره نیز در موزه وجود دارد که رمزگشایی از خطوط و علائم روی آن‌ها و تعیین قدمت سنگ‌نگاره‌های مذکور توسط باستان شناسان ضروری به نظر می‌رسد. موزه خلخال سومین موزه استان اردبیل بعد از موزه شیخ صفی‌الدین اردبیلی و موزه باستان‌شناسی مشگین‌شهر است.


title: حمام نصر

text: مساحت کف این بنا حدود ۵۰۰متر مربع است وپوشش کف و پله‌ها از جنس سنگ است. مساحت دیوارهای آن حدود ۶۰۰ متر مربع است ودیوارها به شیوه سنتی گچ کاری و نقاشی شده‌اند. این بنا دارای دو عدد پنجره از دیوار و ۳۳ عدد کوچک و از سقف است ونوع پوشش آن‌ها از پرده‌های پارچه ایست. مساحت سقف آن حدود ۷۰۰متر مربع است که سطح بخشی از آن را نقاشی‌های اساطیری دربر گرفته‌است.


title: حمام نصر

text: آب این بنا از آب لوله‌کشی شهری تأمین می‌شود و برق آن نیز توسط سیم کشی‌هایی از کف تأمین می‌شود. این بنا تنها دارای سیستم تهویه برای سرویس است و فاقد هرگونه رطوبت سنج و نمد گیر و سیستم تهویه مطبوع و… برای فضا است.


title: حمام نصر

text: روشنایی طبیعی از طریق پنجره‌های موجود در سقف و روشنایی مصنوعی آن از طریق ۱۴ عدد لوسترو۴۰ عدد لامپ تأمین می‌شود و میزان نور مرئی و فرابنفش آن هنوز محاسبه نشده‌است. میزان دمای آن در سالن حدود ۱۰ درجه می‌باشد. همچنین میزان رطوبت نسبی آن ۶۰درصد اعلام شده‌است.


title: حمام نصر

text: این بنا فاقد قسمت اداری است وفضای مربوط به بازدید کنندگان حدود ۳۵ متر تخمین زده شده و تا کنون نمایشگاه و رویدادی در این بنا برگزار نشده‌است و تنها در عید نوروز فضایی حدود ۴۰ متر را به چیدمان سفره هفت سین اختصاص می‌دهند.بخشی از این اطلاعات از پژوهش ساناز کاظمی، دانشجوی کارشناسی موزه، دانشگاه هنر اصفهان به این صفحه افزوده شده


title: حمام نصر

text: عکس‌های درج شده از آرشیو عکس‌های ساناز کاظمی، دانشجوی کارشناسی موزه، دانشگاه هنر اصفهان اضافه شده


حمام نصر


title: خانه ملک شهر ری

text: خانه ملک شهر ری مربوط به دوره قاجار است و در ری، خیابان شهید فدائی، کوچه باغ ملک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تیمچه صباغ

text: تیمچه صباغ یا بازار حاجی سید حسین مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، راسته بازار بزرگ شهر، بعد از گذر رنگرزها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تیمچه صباغ

text: پاسکال کوست و اوژن فلاندن تصویری از این مکان خلق کرده‌اند.


title: خانه پور حکیمی

text: خانه پورحکیمی مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، خیابان فاضل نراقی، کوچه زیارت گلچقانه، جنب زیارت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه اقتصادی

text: خانه اقتصادی مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، خیابان فاضل نراقی، کوچه مسجدآقا بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه سلطان سیدعلی و آمنه خاتون فین

text: بقعه سلطان سیدعلی و آمنه خاتون فین مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، خیابان امیرکبیر، کوچهٔ زیارت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بنای شهرداری کرمانشاه

text: بنای شهرداری کرمانشاه مربوط به دوره قاجار است و در کرمانشاه، خیابان سیدجمال الدین اسدآبادی، نبش میدان غدیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: دخمه ترک‌آباد

text: دخمه ترک آباد مربوط به دوره قاجار است که در شهرستان اردکان و در اراضی ترک آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع روستای سرو سفلی

text: مسجدجامع قدیمی روستای سروسفلی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اردکان، روستای سروسفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار ملا

text: آب‌انبار ملا مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اردکان، روستای ترک آباد، خیابان امام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: سقانفار کبودکلا

text: بنای سقانفار کبود کلا مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بابل، بخش مرکزی، روستای کبود کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه ملا محمد شهرآشوب

text: مقبره ملا محمد شهرآشوب مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بابل، بخش گتاب، روستای بنگر کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه ملای روستای یبر داغلان

text: بقعه ملای روستای یبر داغلان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان پاکدشت، بخش مرکزی، روستای یبر داغلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امامزاده عون

text: بقعه امامزاده عون مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای آفرین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد قدیمی روستای حسین‌آباد

text: مسجد قدیمی روستای حسین‌آباد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای حسین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل روستای جیتو

text: پل روستای جیتو مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان پاکدشت، بخش مرکزی، روستای جیتو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای روستای سرخ حصار

text: کاروانسرای روستای سرخ حصار مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای سرخ حصار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاخ ناصرالدین میرزا

text: کاخ ناصرالدین میرزا مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای جمال آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای خاتون‌آباد

text: کاروانسرای خاتون آباد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان پاکدشت، بخش مرکزی، روستای خاتون آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کوره‌های آجرپزی خاتون‌آباد

text: کوره‌های آجرپزی خاتون آباد مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی است و در شهرستان پاکدشت، بخش مرکزی، روستای خاتون آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه باستانی باغ‌دره

text: قلعه باستانی باغ دره مربوط به دوره هخامنشی - دوره ساسانیان است و در لواسان، شمال محله ناران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه تماجان

text: تپه تماجان مربوط به عصر آهن I است و در شهرستان املش، بخش رانکوه، روستای تماجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قره تپه ۳

text: قره تپه ۳ مربوط به عصر برنز قدیم و میانی است و در شهرستان شاهین دژ، بخش کشاورز، روستای قره تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قره تپه ۲

text: قره تپه ۲ مربوط به عصر برنز قدیم و میانی است و در شهرستان شاهین دژ، بخش کشاورز، روستای قره تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه واسون

text: قلعه واسون مربوط به دوره مادی است و در شهرستان قم، بخش کهک، روستای واسون واقع شده است. این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۱۰۴۵۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه رضا قشلاقی

text: تپه رضا قشلاقی مربوط به سدهٔ ۶ تا ۸ ه.ق است و در شهرستان شاهین دژ، بخش کشاورز، روستای رضا قشلاقی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار چاه افضل

text: آب‌انبار چاه افضل مربوط به اواخر دوره صفوی است و در شهرستان اردکان، بخش مرکزی، روستای چاه افضل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امامزاده چهل دختر

text: بقعه امامزاده چهل دختر مربوط به اواخر دوره صفوی است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای جمال آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: ساباط غفوریان

text: ساباط غفوریان مربوط به اواخر دوره قاجار است و در دزفول، خ، طالقانی، محله شاه رکن الدین، جنب بقعه شاه رکن الدین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه رهاوی

text: خانه رهاوی مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی است و در تهران، خیابان برادران شهید قائدی، سمت راست، اولین ساختمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار بمانعلی

text: آب‌انبار بمانعلی مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در اردکان، روستای ترک آباد، خیابان امام خمینی (ره) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مغازه قزلباش

text: مغازه قزلباش مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در اهواز، خیابان سیروس، بعد از چهارراه نظامی، پلاک ۱۰۳ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه منشی‌زاده

text: خانه منشی زاده مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در اهواز، فلکه شهدا، ابتدای خیابان نظامی (نظری پور) پلاک ۱۲۳ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه قزلباش

text: خانه قزلباش مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در اهواز، خیابان سیروس، بعد از چهارراه نظامی، پلاک ۷۳ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بنای تیله اربابی

text: بنای تیله اربابی مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای کلین سادات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار حیدرآباد

text: آب‌انبار حیدر آباد مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای حیدر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: امامزادگان سید زاهد و سید طاهر

text: امامزادگان سید زاهد و سید طاهروملقب به سیدامیر ابن سید زین العابدین بن سیدحسن بن زید بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب مربوط به اواسط دوره صفوی است و در شهرستان شمیرانات، بخش رودبارقصران، روستای آهار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه هومن

text: خانه آقای هومن مربوط به اوایل دوره پهلوی دوم است و در میگون، ضلع غربی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: حمام سبو کوچک

text: حمام سبو کوچک مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، شهر لواسان، محله سبو کوچک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده محمد شعیب

text: امامزاده محمد شعیب مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرستان شمیرانات، روستای کند سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده سلطان محمود

text: امامزاده سلطان محمود مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای خاوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزادگان فضل و فاضل

text: امامزادگان فضل و فاضل مربوط به سدهٔ ۱۰ و ۱۱ ه.ق است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، چهارباغ لواسان بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزادگان فضل و فاضل

text: نسب ایشان به امام موسی کاظم (علیه السلام) می رسد. (ابن عنبه، 1381ق/ 1961م: 197؛ مجلسی، 1396/ 1355: 270).


title: امامزادگان فضل و فاضل

text: آستان امامزادگان فضل و فاضل (علیهما السلام) در جنوب غربی روستا و در سمت راست (شرق) جاده ی اصلی است. موقعیت آن عبارت است از: 35 درجه و 48 دقیقه و 5/17 ثانیه ی عرض جغرافیایی و 51 درجه و 45 دقیقه و 7/55 ثانیه ی طول جغرافیایی، در ارتفاع 1980 متری از سطح دریا. به نظر می رسد بنای ساختمان امامزادگان فضل و فاضل (علیهما السلام) متعلق به قرن 10 و 11 بوده و قدمتی پیش از آن نداشته باشد. اما در اطراف امامزاده قطعات اندکی از سفال های دوران تاریخی یافت شده است و تنها اثر فرهنگی و تاریخی روستا بقعه همین امامزاده می باشد. داخل بقعه امامزاده، ضریح چوبی وجود دارد (صندوق چوبي منبت كاري) با تاريخ 1316 ش برروي مرقد مطهراين امامزادگان قرار دارد که دارای ارزش فرهنگی ـ تاریخی بوده و با خط نسبتاً زیبایی آیاتی از قرآن و شرحی از افراد سازنده و سال ساخت آن حک شده است. قدمت اوليه بقعه مزبور به قرن دهم و يازدهم هجري باز مي گردد. بناي ساده بقعه با ديوارهايي از لاشه سنگ حدود 100 متر مربع مساحت دارد و فاقد آثار معماري و هنري قابل توجه است. این بنا در تابستان ۱۳۸۶ به دست مرحوم حاج علی هدهدی آینه‌کاری شد.


title: تپه‌های گوشواره

text: تپه‌های گوشواره مربوط به سدهٔ ۴ و ۵ ه.ق است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای گوشواره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع امام حسن عسکری (شمیرانات)

text: مسجد جامع امام حسن عسگری مربوط به سدهٔ ۵ و ۶ ه.ق است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای لواسان بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد به دستور حسن بن زید هنگام دعوت مردم لواسانات به اسلام و مذهب تشیع توسط فردی بنام یحیی ساخته شده که نبیره‌های بانی این بنا پس از قرن‌ها همچنان متولی آن هستند و نام مسجد به مرور زمان با تغییر مذهب مردم از زیدیه به اثنی عشریه از مسجد امام حسن بن زید به مسجد امام حسن عسکری تغییر پیدا کرده است. اعتقاد مردم بومی این روستا نسبت به ساخت مسجد توسط شخص حسن عسکری موجب شده در سالروز درگذشت حسن عسگری، هزاران نفر از اقصی نقاط کشور به این منطقه بیایند.


title: تپه مرغی

text: تپه مرغی مربوط به سدهٔ ۵ و ۶ ه.ق است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای راحت آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده فضلعلی

text: امامزاده فضلعلی مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در محله ناران شهر لواسان مرکز بخش لواسانات شهرستان شمیرانات استان تهران ایران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه شیرتازه

text: تپه شیرتازه مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان شمیرانات، روستای کند علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده طیب

text: امامزاده طیب مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان شمیرانات، بخش رودبار قصران، روستای آبنیک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده موسی

text: امامزاده موسی مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان شمیرانات، بخش رودبار قصران، روستای آبنیک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده محمد و عبدالله

text: امامزاده محمد و عبدالله مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه.ق است و در شهرستان شمیرانات، بخش لوسانات، روستای بوجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه جمشید کیا سلطان رویان

text: بقعه جمشید کیا سلطان رویان مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در رویان، خیابان مسجد جامع، گلزار شهدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده تاج‌الدین

text: امامزاده تاج الدین مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان ساری، بخش دودانگه، روستای واو دره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده سید خسرو

text: امامزاده سید خسرو مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای ناصرآباد ،در باغی به نام ایگه واقع شده که در نزدیکی روستای بوجان وناصر اباد قرار دارد


title: قلعه سر بند یاساکا

text: قلعه سر بند یاساکا مربوط به قرن۲و۳ ه.ق تا دوره صفوی است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای افجه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه قانلی بلاغ

text: تپه قانلی بلاغ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، روستای سقل طولی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قمشلو

text: تپه قمشلو مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، روستای سقل طولی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه جوهک

text: تپه جوهک مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای کند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده نقارخانه

text: امامزاده نقار خانه مربوط به سده‌های اولیه و متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شمیرانات، روستای لواسان بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سرشرفدارکلا

text: تپه سرشرفدار کلا مربوط به هزاره اول است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای شرفدار کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه سر قبر تاجین

text: محوطه سر قبر تاجین (در اصل: سر قبر تاج الدین) مربوط به هزاره اول است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، شهر لواسان، محله سبو کوچک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کافر کتی

text: تپه کافر کتی مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بابلسر، بخش رودبست، روستای کاسگر محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه تیموری

text: تپه تیموری مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای چمازک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه حاجی‌آباد

text: تپه حاجی‌آباد مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای حاجی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گمبه‌سره

text: تپه گمبه‌سره مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سیمرغ، روستای کارتیج‌کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دین‌تپه کلاگرمحله

text: تپه دین‌تپه کلاگرمحله مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قائم شهر، بخش مرکزی، روستای کلاگرمحله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه روستای حصار مهتر

text: تپه روستای حصار مهتر مربوط به هزاره اول قبل از میلاد دوران‌های تاریخی پیش از میلاد است و در شهرستان رباط کریم، روستای حصار مهتر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. گفتنی است یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین تپه‌های این منطقه، تپهٔ مندکان نام دارد که به فاصلهٔ حدود دو کیلومتر در شرق تپهٔ حصار مهتر قرار دارد.


title: تپه جن‌کتی

text: تپه جن کتی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان جویبار، بخش مرکزی، روستای چهارطاق بن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دین لاریمی

text: تپه دین لاریمی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان جویبار، بخش گیل خوران، روستای دونه چال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه فوتم سنگ‌پل

text: تپه فوتم سنگ پل مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان جویبار، بخش مرکزی، روستای فوتم علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه ملاق بن

text: تپه ملاق بن مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای تیرکلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سنگر (شاه نشین)

text: تپه سنگر (شاه نشین) مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای دولت‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گور کن

text: تپه گور کن مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای ماچک پشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گل نشین

text: تپه گل نشین مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای گل‌نشین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تپه با تپه فتاحی و تپه دیگر، سه ضلع یک مثلث را تشکیل می‌دهد که روستای گل‌نشین در میان این مثلث قرار دارد.


title: تپه قلیان (فرنگیس)

text: تپه قلیان (فرنگیس) مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای کلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دینه‌سر پایین‌کروا

text: تپه دینه‌سر پایین‌کروا مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان قائم شهر، بخش مرکزی، روستای پایین‌کروا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دینه کفشگرکلای ارطه

text: تپه دینه کفشگرکلای ارطه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان قائم شهر، روستای کفشگرکلای ارطه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دینه‌سر رکنی‌کلا

text: تپه دینه‌سر رکنی‌کلا مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سیمرغ، روستای رکنی‌کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دین‌بن

text: تپه دین بن مربوط به هزاره اول تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان جویبار، بخش گیل خوران، روستای لاریم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: سبز تپه

text: سبز تپه مربوط به هزاره اول تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای جره سر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه فتاحی

text: تپه فتاحی مربوط به هزاره اول تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای گُل‌نشین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: دین تپه تیرکلا

text: دین تپه تیرکلا مربوط به هزاره اول تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای تیرکلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلایا قلعه کتی

text: تپه قلا یا قلعه کتی مربوط به هزاره اول و دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساری، بخش مرکزی، روستای پایین رودپشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه اکوک

text: تپه اکوک مربوط به هزاره اول و دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سیمرغ، روستای سوخته آبندان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دین‌کتی

text: تپه دین‌کتی مربوط به هزاره اول و دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قائم شهر، بخش مرکزی، روستای بارفیکلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه روستای فرخ‌آباد

text: تپه روستای فرخ‌آباد مربوط به هزاره ۲- دوره صفوی است و در شهرستان پاکدشت، بخش شریف‌آباد، روستای فرخ‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کلابد

text: تپه کلابد مربوط به هزاره دوم و اول است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای راحت آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان گبری خرسنگ یا پرسنگ

text: قبرستان گبری خرسنگ یا پرسنگ مربوط به هزاره ۲و ۱ تا اواخر دوره صفوی است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای لواسان بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سوزگران

text: تپه سوزگران مربوط به هزاره ۳و۲ قبل از میلاد - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای راحت آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گاومیش خانه

text: تپه گاومیش خانه مربوط به هزاره ۶ و ۵ قبل از میلاد است و در شهرستان شهریار، بخش ملارد، روستای یوسف آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه حسین‌آباد

text: تپه حسین‌آباد مربوط به هزاره ۶ و ۵ تا دوره صفوی است و در شهرستان شهریار، بخش ملارد، روستای بی بی سکینه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: غار شماره۲ روستای کشمش

text: غار شماره۲ روستای کشمش در شهرستان املش، بخش رانکوه، روستای کشمش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.