title: تپه سرکن ۱

text: تپه سرکن ۱ مربوط به دوره نوسنگی است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۱ کیلومتری جنوب غرب روستای سرکن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه‌حصار سفید ۱

text: تپه حصار سفید ۱ مربوط به دوره نوسنگی است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان دورودفرامان، ۱۰۰ متری جنوب غرب روستای حصار سفید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه چم سورک سفلی ۱

text: محوطه چم سورک سفلی ۱ مربوط به دوره نوسنگی است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان ویژنان، ۲۱۰ متری غرب روستای چم سورک سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه تازه‌آباد ۱

text: محوطه تازه آباد ۱ مربوط به دوره نوسنگی است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۷۰۰ متری شمال روستای تازه آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پشت فرودگاه

text: تپه پشت فرودگاه مربوط به دوره نوسنگی است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان حرم رود سفلی، روستای آرته بلاغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دهنو ۲

text: تپه دهنو ۲ مربوط به دوره نوسنگی است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان حرم رود سفلی، روستای دهنو آورزمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه بان کارز

text: محوطه بان کارز مربوط به دوره نوسنگی - دوره اشکانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۱/۳ کیلومتری شمال روستای چفته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پایین فرودگاه

text: تپه پایین فرودگاه مربوط به دوره نوسنگی - عصر مس است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان حرم رود سفلی، روستای آرته بلاغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه مای خان

text: تپه مای خان مربوط به دوره نوسنگی - عصر مس - عصر مفرغ است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۲ کیلومتری جنوب شرق روستای دستک سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه سرابله ۱

text: محوطه سرابله ۱ مربوط به دوره نوسنگی - عصر مس - عصر مفرغ است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۴۰۰ متری جنوب شرق روستای دستک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه حسین‌آباد ناظم ۲

text: تپه حسین‌آباد ناظم ۲ مربوط به دوره نوسنگی - کالکلولتیک است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان حرم رود سفلی، روستای حسین آّباد ناظم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قرقا تپه

text: تپه قرقا تپه مربوط به دوره هخامنشی - دوره اشکانیان است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، دهستان بوغدا کندی، ۱/۵ کیلومتری جنوب شرقی روستای سنقر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل ۲۳۳ (تیر ۶)

text: پل راه آهن کیلومتر ۲۳۳ - جنب تیر۶ مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان سوادکوه، بخش مرکزی، روستای ورسک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه کهنه ۱

text: تپه قلعه کهنه ۱ مربوط به دوره هخامنشی - دوره اشکانیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۷۰۰ متری غرب روستای قلعه کهنه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه چال دیره

text: محوطه چال دیره مربوط به دوره هخامنشی - سده‌های میانه و متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اندیکا، بخش چلو، دهستان للر کتک، ۶ کیلومتری جنوب شرقی روستای کتک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه حاج میرزا محمود ریاب

text: آرامگاه حاج میرزا محمود ریاب مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان گناباد، بخش مرکزی، روستای ریاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان گل آوه

text: قبرستان گل آوه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۸۰۰ متری شمال غربی روستای برزه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه دهانه فره

text: محوطه دهانه فره مربوط به عصر آهن است و در شهرستان بجنورد، بخش گرمخان، دهستان گرمخان، روستای قاضی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام نوده

text: حمام نوده مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان گناباد، بخش مرکزی، روستای نوده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قورت یاتان

text: تپه قورت یاتان مربوط به عصر آهن است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، دهستان قلتوق، ۳ کیلومتری شمال روستای شیخ جابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سفید چغا دوده ۵

text: تپه سفید چغا دوده ۵ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان کرمانشاه بخش مرکزی، دهستان بالادربند، غرب روستای سفید چغا دوده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار مظفرالسلطان

text: آب‌انبارمظفرالسلطان مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان گناباد، بخش کاخک، روستای نجم‌آباد (گناباد) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه حسین‌آباد ۱

text: تپه حسین‌آباد ۱ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان میان دربند، ۲ کیلومتری شمال روستای حسین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه حسین آباد۲

text: تپه حسین‌آباد۲ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان میان دربند، ۱/۷ کیلومتری شمال روستای حسین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه گورستان کلک لی

text: محوطه گورستان کلک لی مربوط به عصر آهن است و در شهرستان کوثر، بخش فیروز، دهستان زرج آباد، روستای بورستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پیر

text: تپه پیر مربوط به عصر آهن است و در شهرستان کوثر، بخش مرکزی، دهستان سنجبد شمالی، روستای سقاواز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه شیخ الدین

text: بقایای قلعه شیخ الدین مربوط به عصر آهن است و در شهرستان کوثر، بخش فیروز، دهستان سنجبد جنوبی، روستای علاءالدین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار حاج آقا امام

text: آب‌انبار حاج آقا امام مربوط به دوره پهلوی است و در اردکان، بلوار شهید بهشتی، جنب مسافربری مظلوم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان کول گدیک

text: گورستان کول گدیک مربوط به عصر آهن است و در شهرستان کوثر، بخش فیروز، دهستان زرج آباد، روستان زناب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه دکتربهشتی

text: خانه دکتربهشتی مربوط به دوره پهلوی است و در اصفهان، خیابان شهید بهشتی، کوچه شهید بهشتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دیک باشی

text: تپه دیک باشی مربوط به عصر آهن است و در شهرستان کوثر، بخش فیروز، دهستان زرج آباد، روستای بورستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چیا برز کوچک

text: تپه چیا برز کوچک مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکز ی، دهستان گورسفید، ۶۰۰ متری غرب روستای علیرضاوندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: بیمارستان مسیحی (عیسی بن مریم) یکی دیگر از پهرست بلندبالای بیمارستان‌های مسیونری (Christian mission hospitals) کلیساهای انجیلی و تبشیری (تبلیغی دین مسیحی) انگلیسی‌هاست که در ۱۲۸۲ خورشیدی، ۱۹۰۴ م، ساخته شده‌است و در اصفهان، خیابان شمس‌آبادی، نبش عباس‌آباد و پارس جای دارد. سازه آن در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. دو بیمارستان دیگر به همین نام انگلیسی "کریستین هاسپیتال" یکی در انگلیس و دیگری در ایالت میسوری آمریکا وجود دارد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: این بیمارستان در زمینی ۱۱۰۰۰ متری که به دست بازرگانی به نام امین الشریعه در محلهٔ تبریزیهای اصفهان برای هیئت مرسلین کلیسای انگلیکان (Church Missionary Society, CMS) خریداری و سند آن به نام انجمن مسیونرهای کلیسایی زده شده بود برپا گردید. مسیونرهای انگلیسی بیمارستان مسیحیان را با ۷۵۰۰ متر زیربنا بر روی آن زمین وقف انجمن کلیسایی انگلیکان کردند. این بیمارستان از شمال به کوچهٔ پارس، از جنوب به عباس‌آباد، از شرق به خیابان شهناز (دوره پهلوی) یا شمس‌آبادی (دوره جمهوری اسلامی)، و از غرب با کلیسای حضرت لوقا همسایه دیوار دیوار می‌باشد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: مسیحیت از ۴۰۰ سال پیش از اسلام به ایران راه یافت. در سال ۹۸۴ خورشیدی شاه عباس دوازده هزار ارامنی را به ایران کوچاند. در ۱۱۷۸ خورشیدی در لندن یک انجمن نیکوکاری به نام فرستادگان (میسیونرها یا مُرسلین) یا با یاری مردم انگلیس بنیادگذاری شد تا در کشورهای واپس‌مانده آموزشگاه، درمانگاه، بیمارستان، و کلیسا بسازند. تاکنون بیش از ۶۰۰۰ مدرسه و ۴۶ به دست این گروه ساخته شده‌است.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: در این راه مردم هلند، سوئیس و سوئد نیز به یاریشان شتافتند. آنان در کشورهای دیگری همچون عراق، لبنان، فلسطین، اسرائیل، سودان، مصر و شهرهای یزد، شیراز، کرمان، تهران… دست به برپایی همتافتهای (مجوعه‌های) کالج-کلیسا-کلینیک زدند تا به شیوه‌ای همه‌سودرسان و آبرومند دلها را برای آیین مسیح پذیرا سازند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: انجمن مسیحی شماری کلیسا-کلینیک دیگر نیز برپا کرد. کلیسای شمعون و بیمارستان مرسلین در شیراز، کلیسایی در یزد، توما در تهران، بیمارستان مرسلین در یزد، کلیسایی در کرمان، و یک همتافت (مجموعه) کالج-کلیسا-کلینیک در شهر اصفهان ساخته شد. از این میان در اسپهان بیش از دیگر شهرها کارشان گـُل کرد و مردم همراهشان شدند تا در گوشه گوشهٔ شهر کاشته‌های آن‌ها یکی پس از دیگری به بار نشیند. چیزی نگذشت که مدرسه گارلند جویباره (۱۰۶۸خ)، مدرسه اسقف (کالج اصفهان یا همان دبیرستان ادب، در ۱۲۴۹خ)، دبیرستان دخترانه دوشیزگان (بهشت آئین به دست بانو نوراس آیدین)، کودکستان و دبستان رحمت آئین (به دست بانو آیزِک)، آموزشگاه نابینایان پسرانه نورآئین، آموزشگاه نابینایان دخترانه کریستوفل (به دست ارنست کریستوفل بنیادگذار آموزشگاه‌های نابینایان و خنیاگری (موسیقی) نابینایان در ایران)، بیمارستان مسیحی (۱۲۸۲خ)، کلیسای لوقا (۱۲۸۸)، آموزشگاه پرستاری، آموزشگاه کارآموزی کشاورزی، مرغداری، و گاوداری برای نابینایان، مدرسه کار (در خیابان کاوه)، کتابفروشی گلستان، گاهنامهٔ حضور، زمین فوتبال، خوابگاه دختران (اهدایی میس آیزِک)، و هتل ایران‌تور (به سرپرستی ژان مک‌داول) در سایه‌سار این بوم سر برآوردند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: شاید بودن ارامنه در اسپهان به بخت‌یار شدن این جنبش فرهنگی کمک شایانی نموده باشد. در سال ۱۲۰۸ خ یک گروه از فرستادگان آمریکایی به ارومیه آمد تا کیش مسیح را گسترش دهد. در ۱۲۴۸ کشیش رابرت بروس نیز از انگلیس به اسپهان پای گذاشت که راهی هندوستان گردد ولی در اسپهان ماندگار شد تا به یاری گرسنگان خشکسالی سال ۱۲۵۰ بشتابد. او به گوشه و کنار جهان نامه‌نگاری کرد و پول و خوراک برای درماندگان اسپهان گردآوری نمود. رابرت بروس در آن زمان بیش از هفت هزار لیره استرلینگ را به سوی مردم قحطی زده سرازیر نمود و هزاران ایرانی را از مرگ رهاند. بروس ناصرالدین شاه را در انگلستان آنچنان پخت که او آزادی مذهب را در ایران جا بیندازد و در در سال ۱۲۵۸ خ کشیش هُرنِلی که یک پزشک اسکاتلندی بود را رهسپار اسپهان کند. او انجمن مسیونرها را در اسپهان پایه‌ریزی نمود و در کلیسای حضرت پولس که بروس آن را در کوی سنگتراشها ساخته بود به گسترش آیین مسیح پرداخت.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: پس از بازنشسته شدن هرنلی انجمن کلیساهای اسقفی انگلیکان در ۱۲۷۳ یک پزشک جوان، خوشرو و پر جنب و جوش به نام دونالد کار (Dr. Donald Carr) را به جلفای اسپهان فرستاند تا در قلمرو کلیسای حضرت پولس به درمان بیماران بپردازد. او با پای پیاده یا سوار بر الاغ خود را به اسپهان می‌رساند. دکتر کار با همکاری دوشیزه مری بـِرد (Miss. Mary Bird) دو درمانگاه در جلفای اسپهان گشودند ولی با ناسازگاری نیروهای بومی روبرو شدند. سپس به جویباره که مردم آن یهودی بودند رفتند تا درمانگاه دیگری باز کنند ولی آن هم بسیار زود بسته شد. آن‌ها سرانجام با پیگیری و پافشاری توانستند دستگاه دیوانسالار کشور را پذیرای خود کنند. در ۱۲۷۶ خورشیدی نخستین بیمارستان زنان در ایران به ریاست خانم دکتر املینا استوارت (Emmelina Stuvart) در جلفای اسپهان ساخته شد. در سال ۱۲۸۳ بیمارستان زنان و دو سال پس از آن بیمارستان مردان از جلفا به ساختمان بیمارستان مسیحی در خیابان شهناز جابجا گردید.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: سرگذشت "بیمارستان مسیحی" اسپهان را باید در سرگذشت "بیمارستان بغوسخانیان" اسپهان نگریست. در واپسین سال‌های سدهٔ نوزدهم مسیحی ارمنی‌های جلفای اسپهان که در جنوب زاینده‌رود زندگی می‌کردند از روی دسترسی نداشتن به درمانگاه و پزشک (همهٔ حکیم‌باشی‌ها و عطاریها در آنسوی رودخانه و درون شهر اسپهان بودن و جلفا بیرون شهر بود) اراده می‌کنند که برای خود درمانگاهی دست و پا کنند. در ۱۲۷۸خ یکی از خلیفه‌های کلیسای جلفا به نام ماقاکیا درونیان فراخوان کمک‌های مردمی برای ساخت درمانگاه را می‌دهد. کمک‌هایی از ارمنیهای اسپهان و هندوستان (کلکته، بنگال و مومبای) می‌رسد. در سال ۱۲۷۹خ درمانگاه ساخته می‌شود. هشت سال پس از آن بازرگانی ارمنی به نام هوسپ بغوسخانیان که در هندوستان به دادوستد و ساختن کنف سرگرم بود هرچه اندوخته داشت سرمایه می‌کند تا به درمانگاه کمک شود. پس کشیش کاراپت تومیکیان و هارتون آبکاریان پزشکان دیگری همچون دکتر راندولف (Dr. Randolf)، داروسازی به نام جانجیکیان (K. Janjikian) و دکتر دونالد کار (Dr. Donald Carr) را از بریتانیا به اسپهان فرامی‌خوانند. با آمدن این گروه جنبش جان تازه‌ای می‌گیرد. "سیمون" خانهٔ خود را و سپس کلیسای وانک باغ‌های پیرامون خود را به دست پزشکان می‌سپارد تا بیمارستان هوسپ بغوسخانیان برپا گردد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: "دکتر کار" که زمینه را برای کار هرچه بیشتر آماده می‌بیند در اندیشهٔ ساخت بیمارستانی دیگر در شمال زاینده‌رود و در میانهٔ شهر اسپهان می‌افتد. آن‌ها بخش مردان و سپس بخش زنان بیمارستان جلفا را به این سوی رودخانه جابجا می‌کنند تا هستهٔ نخستین بیمارستان مُرسلین پی‌ریزی شود.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: در آغاز (۱۲۸۳خ)، بازرگانی به نام امین الشریعه که خانه خود را آموزشگاهی برای اسقف تامسون نموده بود باغ جو کاری شده‌ای به بزرگی یازده هزار متر در کوی تبریزیها (عباس‌آباد) را به در خواست انجمن فرستادگان انگلیکان خریداری نمود تا بیمارستان جلفا بدانجا آورده شود. دکتر دونالد کار، بانو مری بِرد و اسقف تامسون این جابجایی را به سرانجام رساندند و نام آن را بیمارستان مسیحی (Christian hospital) گذاشتند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: ساختمان نخستین بیمارستان مسیحی دربر گیرنده یک بخش زنان، یک سالن کوچک و یک آشپزخانه و رختشوخانه ساده بود. درگاه آمد و شد به بیمارستان در نبش کوچه پارس بود که به یک هشتی باز می‌شد. سپس راه شرقی به بخش مردان و راه جنوبی به خرند (حیاط) باز می‌شد. در سال‌های پسین کنار هشتی درمانگاه چشم‌پزشکی ساخته شد و دکتر غلامحسین فروغی به درخواست بنیاد کریستوفل چشم‌پزشکی بیمارستان را راه‌اندازی کرد. نمونه‌ای دیگر از دشواری آن روزگار این بوده که دکتر کار خودش از بوشهر دستگاه پرتونگاری ایکس را بر بار شتر نهاده و به اسپهان آورده‌است.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: بیمارستان مسیحی، در سال ۱۲۸۴ خورشیدی با راه‌اندازی بخش زنان در بال جنوبی و کنار خیابان عباس‌آباد گسترش یافت و دوبخشه شد (بیمارستان مردان و بیمارستان زنان). در آن زمان بیمارستان دارای دو ساختمان دو طبقه در سوی شمالی، دو سالن و دو اتاق کوچک شد و در بقیه زمین یک زیست‌بوم سرسبز درخت و گل‌کاری شد. پهنهٔ بیمارستان نزدیک ۱۱ هزار مترمربع و زیر ساخت آن ۷۵۰۰ متر مربع و بقیه فضای سبز و دو خانه بود (خانه دکتر پانت و دکتر کار). علی همدانیان، حسین هراتی، اشراقی، کاشفی، محمدجعفر کازرونی، اصغر میرزا، و صارم‌الدوله نیز به این جنبش نیکوکاری پیوستند. پزشکان، ماماها و پرستارانی همچون میس میلز، میس برگ، میس هِن از کشورهای گوناگونی مانند انگلیس، کانادا، آلمان، و استرالیا در این بیمارستان به درمان بیماران می‌پرداخته‌اند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: خیابان شهناز در آن سال‌ها کوچه باغی باریک و کالسکه رو بود که در روند پهن‌سازی و آسفالت نمودن آن نمای باختری (شرقی) بیمارستان که بـَرِ خیابان شهناز بود درون خیابان افتاد و به دستور شهرداری ویران شد. سپس ساختمان نویی به جای آن ساختند و دو بخش مردان و زنان را به هم پیوستند که امروزه در میان آن دو درب اصلی و راهروی ورودی بیمارستان ساخته شده‌است. سوی دیگر خیابان عباس‌آباد زایشگاهی بود که بعدها بخش درمان کچلی با رادیوتراپی به آن افزوده شد و زایشگاه به بیمارستان آورده شد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: ارنست کریستوفل ازخود گذشته‌ای بود آلمانی تبار که برای برآورده ساختن آرزوی آشنایان و مردم خود از سوید، سوئیس و آلمان پولهایی را برای کمک به کودکان نابینا، ناشنوا، لال و بی‌سرپرست به ایران آورد. او نخست در سال ۱۳۰۴خ به ارومیه رفت و آموزشگاه نابینایان را در آنجا راه‌اندازی کرد. سپس خود را به به اسپهان رساند تا به جنبش نیکوکاری مسیحیان بپیوندد. او برای این کار باغی را در کنار زاینده رود، خیابان پهلوی، از حاج عبدالمحمود افیونی کرایه نمود. به زودی ناسازگاری تندروهای مسلمان آغاز شد و بارها کوشیدند آن آموزشگاه را ببندند ولی نتوانستند آنچنان که در این شیوه از آموزش و یاری‌رسانی یکه‌تاز و پیش‌آهنگ کشور شد. او توانست آموزشگاه خود را در کنار بیمارستان مسیحی جای دهد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: او به آموزش نابینایان بسنده نکرد و پرچم پیشگیری از کوری و درمان آن را در اسپهان برافراشت. او دکتر غلامحسین فروغی دستیار (معاون) دانشکده پزشکی آلمان را که چشم‌پزشک بود به ایران بازگرداند. کم‌کم بنیادی که زادگاهش اسپهان بود جهانی شد و در بیش از سد کشور جهان نزدیک به هزار آموزشگاه و کارگاه کارآفرینی برای روشندلان برپا نمود، گرچه برخی بنیادش را از اسپهان برچیدند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: گرچه ۷۵ سال پیش از آن بیمارستان بُغوزخانیان در بخش ارمنی‌نشین اسپهان (جلفا) برپا گردیده بود ولی این بیمارستان نیز در زمان راه‌اندازی‌اش پیشرفته‌ترین بیمارستان شهر اصفهان شناخته می‌شد. بُرمانگری (عمل جراحی) برای نخستین بار در بیمارستان بُغوزخانیان و سپس بیمارستان مسیحی انجام شده‌است. پزشکان، ماماها و پرستاران از کشورهای گوناگونی مانند انگلیس، کانادا، آلمان، و استرالیا در این بیمارستان به درمان بیماران می‌پرداختند. دکتر شافتر که استاد کالج پزشکی لندن بود دستیاران (رزیدنتها) یی را از انگلیس به این بیمارستان می‌آورد تا زیر دیدبانی خودش، دکتر پانت (Dr. Ponte) و دکتر آندرانیک میناسکان (متخصص زنان که مسیحیِ ارمنی بود) آموزش ببینند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: نخستین پرتودرمانی (رادیوتراپی) در این بیمارستان در ساختمانی که هم‌اکنون در خیابان عباس‌آباد سازمان تأمین اجتماعی و طب کار شده‌است انجام می‌گردیده. در آنجا کلاهی که مواد رادیواکتیو در آن جاسازی شده بود و کلاه اسرائیلی نام داشت بر سر بیماران دچار کچلی می‌گذاشتند تا درمان شوند؛ ولی به دلیل بروز چنگار (سرطان) پوست این شیوه کنار گذاشته شد. آن ساختمان نیز پس از انقلاب مصادره شد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: سرشناسان نامداری همچون ملکه مادر بریتانیا و ملکه الیزابت دوم همراه با همسرش پرنس فلیپ، فرح پهلوی (شهبانوی ایران)، محمد رضا پهلوی (پادشاه ایران)، صدر اعظم آلمان و همسرش (به دعوت دکتر فروغی، نخستین چشم‌پزشک بیمارستان مسیحی)، پروفسور آرنولد توئینی (تاریخ‌نگار)، دکتر کِراگ (اسلام‌شناس)، سِرکِنت گِراب نماینده سازمان ملل، تاگور شاعر هندی، احسان یارشاطر (مدیر پروژهٔ دانشنامهٔ ایرانیکا) و بسیاری از سراسقفهای بزرگ جهان (همانند کشیش جان تیلور، سیمون برینگتون وارد، کمبل مک اینس (سر اسقف اورشلیم و خاور میانه)، اسقف استوکس از آمریکا، مارشیمون (بطریق کلیسای شرق آسوری)، سراسقف دامل (سراسقف هند/پاکستان/سیلان/برمه)، اسقف جان رابینسون) از این همتافت کالج-کلیسا-کلینیک بازدید کرده‌اند. ملکه ثریا اسفندیاری دومین همسر محمدرضا پهلوی نیز در این بیمارستان زاده شده‌است. اسقف حسن دهقانی تفتی که در دههٔ شصت سراسقف اعظم خاورمیانه در اورشلیم و اسقف‌یار کاتدرال وینچستر در انگلستان می‌شود، روزگاری یکی از گردانندگان همین همتافت کالج-کلیسا-کلینیکِ مسیحیان بوده‌است. نمای هنرمندانه و زیبای نبش چهارراه عباس‌آباد به دستان توانمند استاد عیسی بهادری- بنیادگذار هنرستان هنرهای زیبای اصفهان- ساخته شده‌است. وی دارای دیپلم «دونور»، نشان زرین نمایشگاه جهانی بروکسل و همچنین نشان دانش و هنر فرانسه است.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: فرماندهان (روسای) بیمارستان در پیش از انقلاب دکتر دونالد کار، دکتر کِنِس توماس از استرالیا، دکتر جیم شافتر استاد دانشکده پزشکی لندن، دکتر وایت، دکتر وایلد و دکتر پانت بودند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: با پیروزی نهضت اسلامی و به راه افتادن واگشت (انقلاب) اسلامی، پی‌ورزیهای (تعصبات) بیگانه‌ستیز در میان مردم گسترش یافت و این بدگمانی پدید آمد که هر کس با انگلیسها در رفت و آمد است جاسوس آنهاست. برخی از دست‌اندرکاران دولتی نیز به این خیزش دامن می‌زدند. برای نمونه علی اصغر بهزادنیا معاون وزیر ارشاد ملی و از چهره‌های نزدیک به نهضت آزادی و ابراهیم یزدی در گفتگویی رسانه‌ای به سرپرستان انجمنهای کلیسایی انجیلی و انگلیکان هشدار داد که در امور سیاسی دخالت نکنند و به دنبال آن مدرسه میسیونری اندیشه را در تهران می‌بندند. این چراغ سبزی بود به گروه‌های خودسر و یا شناسنامه‌دار که به سوی بنیادهای انگلیسی دست اندازی نموده و مایهٔ دلسردی و بیرون رفتن گردانندگان این سازمانها از کشور شوند. برخی دیگر نیز بر این باور بودند که راه سربلندی کشور ایستادن روی پای خود و بیرون راندن بیگانگان است و برخی دیگر در اندیشه سود و بلندپروازیهای خود بودند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: گروههای تبه‌کار و تندروی پیش از پیروزی نهضت اسلامی که پروندهٔ آدم‌ربایی و آدم‌کشی داشتند (همچون باند حجت‌الاسلام سید مهدی هاشمی که نام خود را "هدفی‌ها"، "گروه ضربت"، یا "حزب الله"نهاده و آیت‌الله شمس‌آبادی، بانو جهان سلطان آقایی، رمضان مهدی‌زاده و شیخ قنبرعلی صفرزاده را پیش از انقلاب ربوده و کشته بودند) با آشفته دیدن کشور رفتارهای شهرآشوب خود را با توفان انقلاب درهم آمیختند تا در پوشش انقلابیگری به اهداف خود برسند. کمیته انقلاب اسلامی و در کنار آن گروههای همبال (موازی) دیگری همچون گروه "دفاع شهر" و "حزب الله" گردباد مصادره‌ها را به راه انداختند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: اسقف حسن دهقانی تفتی و دکتر پانت (Dr. Pont) تا سال ۱۳۵۸ در اسپهان ماندند تا شاید به گفته خودشان «با یادآوری شعارهای انقلابی امیدبخشی که نوید برقراری آرامش و دوستی همگانی، ریشه‌کنی ستمها، نابودی خفقان و ناامنی، و دمیدن بهار آزادی، خورشید امنیت و شکوفایی عدالت می‌داد بتوانند بیمارستان و نیروهای خود را همچنان در خدمت نگاه‌دارند». ولی با کشته شدن کشیش پرویز (ارسطو) سیاح در شیراز، چاقو زدن به بانو جین وادل (Miss. Jean Waddel) منشی اسقف دهقانی در تهران، و دستگیری اسقف دهقانی در اسپهان، هراس و ترس آنها را فراگرفت. هر روز گروهی که خود را کمیته انقلاب اسلامی یا انجمن تبلیغات اسلامی می‌نامیدند به اسقف دهقانی فشار می‌آوردند تا پولهای کلیسا را در اختیارشان بگذارد ولی اسقف نمی‌پذیرفت و می‌گفت «این پولها از مردم است به امانت نزد من». آنها همچنین درخواست سند مالکیت بیمارستان را نموده بودند که اسقف دهقانی با پافشاری بر اینکه سند بیمارستان وقفنامه می‌باشد و در اداره ثبت املاک و اسناد اصفهان به نام اداره مرسلین (میسیون کلیسایی) ثبت شده است، از واگذاری آن خودداری می‌کرد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: ۲۱ خرداد ۱۳۵۸ که کشیش دهقانی و دکتر پانت (رئیس بیمارستان) به تهران رفته بودند گروهی از انقلابیون بیمارستان را به اشغال خود درآوردند. آنها مدارک اشتغال برخی کارکنان و پزشکان را نابود کرده و بی‌آنکه حق و حقوق (حق بیمه یا بیمه بیکاری، سنوات، عیدی و بازنشستگی) آنها را بپردازند آنان را از کار برکنار کردند. دکتر شـَماس، دکتر میناسکان، دکتر پانت، دکتر آدولف درگالوست، کشیش حسین سودمند و بسیاری دیگر از بیمارستان رفتند. در سوم تیر ماه ۱۳۵۸ استاندار اصفهان (سید محمدکاظم موسوی بجنوردی) کشیش دهقانی را به استانداری فرامی‌خواند و در نشستی با او، مدیرعامل بهداری (آقای دکتر محمد اسماعیل اکبری) و چندتن از انقلابیون (دکتر محمد علی رجبی، احمد سلامتیان، واعظی، باباصفری، کریمی کِردآبادی و ...) صورتجلسه‌ای نوشتند که نشانگر واگذاری خودخواستهٔ بیمارستان به انقلابیون بود ولی کشیش دهقانی و یار او ژان مک‌داوِل (John Mc Douall، سرپرست هتل ایران‌تور) پای برگه می‌نویسند: «امضاء علامت حضور است نه موافقت.»


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: در ۲۱ مرداد آموزشگاه نابینایان کریستوفل به تصرف انقلابیون مسلح درآمد. ۲۸ مرداد گروهی ناشناس به خانه اسقف دهقانی تاخت و تاز نمودند و بسیاری از فرنودها (مدارک) را ربوده، برخی دیگر را سوزاندند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: درست یک ماه پس از آن دستیار وزیر ارشاد (علی اصغر بهزادینا) در یک برنامه رسانه‌ای چنین گفت: «در یک نامه که اخیرا در یک کلیسای انگلیکن کشف شده و به تاریخ ۱۵ آوریل ۱۹۸۰ یا ۲۶ فروردین می‌باشد، پُل هانت یک کشیش انگلیسی که سال‌ها به عنوان جاسوس فعال بوده، به یک افسر پنتاگون نامه نوشته و دریافت ۵۰۰ میلیون دلار پول نقد از سازمان سیا را تایید کرده است. همچنین او از این که توانسته این پول را میان افسران نیروی زمینی، نیروی هوایی، رهبران بهایی و ضد انقلابیون پخش کند ابراز خشنودی نموده و اقدامات مقدماتی برای انجام یک کودتا شامل بمباران اقامت‌گاه امام خمینی و مناطق راهبردی در قم و تهران را فراهم کرده است. در نامه هانت به دیدار او با جان گراهام سفیر بریتانیا، شش افسر نیروی هوایی، گروهی از افراد نیروی زمینی و یک برنامه‌ریز سازمان سیا اشاره شده است. پل هانت گفته که این افراد ۳۰۰ کیلوگرم ماده منفجره تی‌ان‌تی و تعدادی فیوز از جان گراهام (سفیر انگلیس) دریافت کرده‌اند. او بر دشواری‌های وظیفه اش تاکید کرده، ولی گراهام او را تشویق کرده است. هانت همچنین گروهی از جاسوسان بین‌المللی مرتبط با سیا، موساد اسراییل و پیروان ایرانی آنان را معرفی کرده که با پروژه کودتا همکاری کنند». نامه‌های کشف و ارایه شده در این مصاحبه مطبوعاتی امضای کشیش هانت و کشیش خلیل رزم آرا را در پای خود داشت. همچنین از دفتر کار یکی از مهندسان مسیحی که در پروژه نوسازی فرودگاههای کشور دعوت به کار شده بود نقشه فرودگاههای کشور را به دست آورده بودند که این نیز سندی شده بود مبنی بر جاسوس بودن مسیحیان کلیساهای انگلیکان.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: وزارت خارجه بریتانیا در واکنش، با ارائه اسناد و دلایلی همهٔ اتهامات را بی‌اساس و مدارک را ساختگی اعلام می‌کند. کلیسای انگلیکن و اسقف دهقانی تفتی نیز در بیانیه‌ای همهٔ اتهامات را دروغهای ساخته و پرداختهٔ گروههایی عنوان می‌کند که به کمتر از تصاحب املاک و دارایی‌های کلیسا راضی نیستند. مهرماه کشیش دهقانی دستگیر می‌شود ولی مهندس مهدی بازرگان به استاندار اصفهان دستور آزادی بی‌درنگ او را می‌دهد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: گروهی (به سردستگی آقای کرمی یا کریم پور کردآبادی) همچنان برای گرفتن پولهای کلیسا فشار می‌آورند و کشیش دهقانی تسلیم نمی‌شد. سرانجام در روز اول آبان ۱۳۵۸ حجت الاسلام والمسلمین فتح الله امید نجف آبادی رئیس دادگاه انقلاب اصفهان و یک دادیار (محمد اسمعیل اکبری) در نشستی با حضور چند تن دیگر (آقایان واعظی، باباصفری، احمد سلامتیان و محمد علی عطریانفر) کشیش دهقانی را فراخوانده و به استناد مدارک ربوده شده از کلیسا و دائره اسقفی به او تفهیم می‌کنند که جاسوس انگلیس است و باید به فکر بیرون رفتن از ایران باشد. استدلال انقلابیون برای مصادره بیمارستان این بود که آنجا مرکز جاسوسی برای انگلستان است و مستندات جاسوسی آنها نیز کشف دستگاه تلفن، دورنگار (فاکس) و فتوکپی در کتابخانه بیمارستان بود. سپس در نشستی دیگر در نبود کشیش دهقانی و با همنشینی آقایان محمد اسمعیل اکبری، محمد علی رجبی، ابوترابی نجف آبادی، قربانعلی اسدالهی، و محمد حسین رضایی؛ آقای امید نجف آبادی رای مصادره بیمارستان را صادر می‌کند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: نهم آبان ۱۳۵۸ در رای چندبرگه‌ای دادگاه انقلاب دلایل گوناگونی برای مصادره بیمارستان آمده است، همچون: کشف وسایل جاسوسی (تلفن، فکس و دستگاه پُلی کُپی) در کتابخانه بیمارستان و کلیسا، انجام خائنانه گناه نابخشودنی امور آموزشی و پژوهشی بر روی بیماران دردمند توسط دانشجویان کم سن و سال، دست از کار کشیدن کارکنان پس از بیرون رفتن سرپرستان خارجی از کشور، ساخته شدن بیمارستان به دست ثروتمندان و مرفهینی که در این دادگاه جاسوس و وابسته بودنشان ثابت شده است، دریافت سه و نیم میلیون تومان کمک از بهزیستی و همین حدود هم کمک از شهرداری، شرکت نفت، دکتر اقبال و فرح پهلوی که نشانگر وابسته بودن این بیمارستان به پشتیبانی شاه و جاسوسی برای او بوده است، به انحراف کشاندن جوانان بیخبر و ناآگاه مسلمان و گمراه نمودن آنان به وادی کفر همراه با اهانت به ساحت مقدس حضرت عیسی مسیح و ضدیت با اسلام، مصرف نمودن بودجه هنگفتی از بیمارستان برای ضدیت با اسلام در حالی که بیمارستان از داشتن اتاق عمل و رختشویخانه محروم بوده است.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: به گفنه هوشنگ مظاهری سه روز پس از آن گروهی به دستور محمد حسین رضایی نامی دست به کار کشتن کشیش دهقانی می‌شوند. آنها از عدنان مومن زاده که از رانده شدگان عراقی و چریکهای فلسطین و لبنان بود برای نشانه‌گیری و تیراندازی به اسقف یاری می‌جویند. گروه در سحرگاهان به راه می‌افتد و عدنان مومن زاده از همراهان خود شناسه‌های کسی که باید کشته شود را می‌پرسد. از آنجا که او در فلسطین و لبنان به کار کشیشها آگاهی داشته باورش نمی‌شود که کشیش جاسوس باشد. همچنین چون شنیده بوده که امید نجف آبادی دستور آزادی کشیش دهقانی را داده است، در اراده خود شُل می‌شود ولی سرپرست گروه بر کشتن کشیش پافشاری می‌کند. او با این ترفند که پس باید خودم به دست خودم اسقف را بکشم از آمدن یارانش به خانه کشیش پیشگیری می‌کند. سپس با گذشتن از حسین دهقانی، برادر کشیش که سرایدار خانه بوده، و گشودن درب خانه به طبقه بالا که سرای زندگی کشیش بوده است می‌رود، همسر کشیش (مارگارت) را با تیراندزی زخمی کرده و به بالش کشیش شلیک می‌کند. کشیش از خواب می‌پرد ولی عدنان به او می‌گوید خاموش باش و از ایران بیرون برو وگرنه دیگران تو را خواهند کشت (سپس گروه کشتار به میدان نقش می‌روند تا ناشتایی را به میزبانی رضایی کله پاچه بخورند). کشیش، جان به در بُرد و برای پاسداری از خویش و دور داشتن کلیسا از دست انقلابیون از ایران بیرون می‌رود. بدینسان کلیسا بر نگهداری بیمارستان و آموزشگاهها پافشاری نمی‌کند. چند روز پس از آن کشیش برای شرکت در کمیته کمک به آوارگان فلسطینی به قبرس رفت. هنگامی که پسر کشیش (بهرام دهقانی تفتی، استاد فلسفه و اقتصاد دانشگاه دماوند) در پی رفتن به انگلیس برای شرکت در عروسی خواهرش بود دریافت که ممنوع‌الخروج شده است. پس از پیگیری فراوان به او گفتند «تو تقصیری نداری؛ به پدرت بگو با ما کنار بیاید». ولی بهرام نیز همچون پدر از فرمان آنها سرپیچی نمود. در همین روزها که پدر در قبرس بود پسرش در تهران ربوده شده و در پیرامون زندان اوین با شلیک گلوله‌ای به شقیقه‌اش کشته می‌شود (۱۶ اردیبهشت ۱۳۵۹). برخی از انقلابیون این کشتار را به انجمن حجتیه پیوست می‌دهند ولی اثبات نشده است.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: آموزشگاههای رحمت، دوشیزگان، کار، و کالج اصفهان مصادره و به وزارت آموزش و پرورش واگذار شد. آموزشگاه نابینایان به بهزیستی داده شد. بیمارستان مسیحی نیز به دست بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی افتاد و نام آنرا بیمارستان انقلاب اسلامی گذاشتند. بخش پرتوشناسی بیمارستان نیز به دست سازمان تامین اجتماعی و ساختمان آزمایشگاه بعدها به دست دندانپزشکی بسیج افتاد. چون بنیاد مستضعفان نیروی تخصصی پزشکی نداشت چیزی نگذشت که بیمارستان مسیحی را به سازمان بهداری آن زمان سپرد. این تصرفات ادامه یافت و دیگر دسترنجها و دستاوردهای مسیحیان یکی پس از دیگری مصادره و نامهایشان دگرگون شد: کودکستان و دبستان رحمت به دبستان شهید محراب آیت الله صدوقی، کالج اصفهان به دبیرستان ادب و سپس به شهدای ادب، خوابگاه دختران که از سوی میس آیزِک اهدا شده بود به اداره آموزش پرورش، آموزشگاه نابینایان پسرانه نورآئین به آموزشگاه هفتم تیر، آموزشگاه نابینایان دختران و بانوان کریستوفل به حضرت فاطمه زهرا (ع)، هتل ایران‌تور که از ژان مک داول بود به اداره کنونی برق و بیمارستان مسیحی نخست به بیمارستان انقلاب اسلامی و سپس به عیسی بن مریم تغییر نام داد. درمانگاه هلیکوپترسازی بِل در شاهین شهر که از امریکائیان بود نیز همراه با پولهایش به دست انقلابیون افتاد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: روزهای پس از آن برخی از مسیحیان دیگر همچون کشیش نصرت الله شریفیان، کشیش خلیل رزم آرا و کشیش ایرج متحده به زندان افتادند. بیمارستان نیز با حکم حجت الاسلام والمسلمین فتح الله امید نجف آبادی به سود بنیاد مستضعفان مصادره شد. با هماهنگی استانداری و دادگاه انقلاب دست انجمن کلیسایی انگلیکان از بیمارستان کوتاه (خلع ید) و دکتر سید سعید شریعت (چشم‌پزشک) به فرماندهی بیمارستان گماشته شد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: شتاب تند رخدادهای ناگوار به زودی روابط ایران و انگلیس را کاهش داد و سفارت انگلیس در شهریور ۱۳۵۹ کارمندان و سفیر خود را از ایران فراخواندند. پس از بسته شدن سفارت انگلیس کشورهای اروپایی دیگر نیز سفارت خود را بستند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: تندروها فشار می‌آوردند که نام بیمارستان بایست یکسره اسلامی و غیرمسیحی شود. با ایستادگی آیت الله طاهری (امام جمعه اصفهان) چنین نشد و به تغییر نام از "مسیحی" به "عیسی بن مریم" بسنده کردند. اسقف دهقانی با طرح دادخواستی زیر عنوان تصرف عُدوانی کوشش کرد تا بیمارستان را دوباره به انجمن مسیونری کلیسا بازگرداند ولی در ایران کامیاب نشد. در سالهای پس از آن (۱۳۶۰) خانه‌های پزشکان انگلیسی که پایه‌گذاران بیمارستان بودند در گوشه جنوب باختری بیمارستان ویران گردید تا به جای آن با پولهایی که از حساب بانکی میسیونها بیرون کشیده بودند بیمارستانی مدرن پی‌ریزی کنند (زمان فرماندهی دکتر منصور شریفی). گرچه طرح آن بیمارستان مدرن هنوز (۱۳۹۲) در حد یک اسکلت فلزیِ نیمه‌کاره رها مانده است. بیمارستان با کمبود پول روبرو شد و روز به روز بر بدهیهای آن افزوده شد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: پس از گذشت چند سال در یک تسویه حساب درون‌سازمانی، فرمانده همان کمیته‌های انقلاب اسلامی اصفهان (مهندس امیر عباس بحرینیان) که مصادره‌ها را انجام می‌داد با دستور دوستش سید مهدی هاشمی که هموند (عضو) شورای فرماندهی سپاه پاسداران اصفهان بود به گفته برخی با فتوای حجت السلام والمسلمین امید نجف‌آبادی (حاکم شرع و دادستان دادگاههای انقلاب اصفهان) ترور شد (ولی درستی این ادعا مورد شک است).


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: به نوشته برخی تارنماهای مرتبط یا سازمان اطلاعات و امنیت ایران، سید مهدی هاشمی و یارانش از جمله آقای عطریانفر (که در محاکمه اسقف دهقانی دست داشت) یک باغ را در پیرامون شهر قهدریجان مصادره و به زندان تبدیل کرده بودند تا در آنجا آدم‌ربایی و قتلها را فرماندهی و اجرا کنند (این ادعا هنوز اثبات نشده است). امید نجف آبادی نیز قاضی شرع آن باغ بود. در سال ۱۳۶۶ سید مهدی هاشمی و باند مافیای‌اش در هماوردی با کانونهای قدرت شکست خوردند و به رای دادگاه ویژه روحانیت، به جرم ایجاد رعب و حشت، آدم ربایی، کشتارهای سازماندهی شده و گناهان بسیاری دیگر به دست یاران قدیمی خویش اعدام شدند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: در پی این مبارزه بر سر قدرت؛ آن دادستان مجتهد (حجت الاسلام فتح الله امید نجف آبادی) که رای مصادره بیمارستان را نوشته بود پس از پرده برداشتن از دوستی‌های پنهانی ایران-امریکا-اسرائیل (ماجرای مک فارلین) به جرم لواط، فساد اخلاقی، و احکام قضایی ناروا، صدور فتوای قتل و اعدامهای کینه‌توزانه، از رسیدن به قدرت بازماند و در آبان‌ماه ۱۳۶۷ در زندانهای انقلاب اسلامی جان خود را از دست داد. با از میان رفتن سید مهدی هاشمی و فتح الله امید نجف آبادی، راه برای برخورد با حسینعلی منتظری که در پناه خانه وی کسانی همچون امید نجف آبادی، مهدی هاشمی و ... تکروی می‌نمودند هموار گردید تا اینکه سراجام در سال ۱۳۶۸ از جانشینی رهبری برکنار شد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: آقای احمد سلامتیان به بیرون از کشور گریخت و آقای محمد علی عطریانفر به زندان افتاد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: کمیته‌های انقلاب اسلامی نیز برچیده شدند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: در سال ۱۳۸۶ که دکتر محمودرضا کریمی رئیس بیمارستان بود، با استناد به نادرست بودن احکام قضایی حجت الاسلام ولمسلمین فتح الله امید نجف آبادی رای گفته شده شکسته (باطل) گردید و سند مورد ادعای دانشگاه (درواقع همان صورتجلسه‌ای که به عنوان رای دادگاه انقلاب اصفهان نوشته شده بود) از بنیاد مستضعفان به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انتقال داده شد. در جمهوری اسلامی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان کوشش نمود تا بیمارستان را سرپا نگه دارد و آن را پا به پای دانش جهانی روزآمد سازد. در این راستا پزشکان، پرستاران و کارکنان بومی و ایرانی آنچه در توش و توز خود داشتند به کار بستند و هر یک بار سنگین خودگردانی بیمارستان را اندکی به پیش بردند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: دانشگاه پزشکی اصفهان افزون بر به دوش کشیدن بار سنگین دستمزدها و کارانهٔ کارکنان و پزشکان، در بازسازی، نوسازی و گسترش ساختار گیتیک (فیزیکی) بیمارستان؛ و همچنین خرید دستگاه‌ها و ابزارهای نوین، برای بهبود چونایی (کیفیت) درمانها کوشش کرده‌است. دانشگاه و نیروهای سازمانی‌اش در این سال‌ها بخش‌هایی به بیمارستان افزوده‌اند. نمونش‌وار می‌توان از بخش ارتوپدی و آموزشی شدن بیمارستان (زمان فرماندهی دکتر محمد جاودان)، سی سی یو (زمان دکتر محمد حسین دهقانی تفتی و گسترش آن در زمان دکتر حسن نورالهی)، آی سی یو (دکتر محمد احسان الماسی)، افزایش اتاق‌های عمل (دکتر حسن نورالهی)، راه‌اندازی اتاق عملهای طبقه سوم (دکتر احمد رضائیان) بخش تیمارهای ویژه (ICU) (دکتر محمد احسان الماسی)، درمانگاه تخصصی بیمارستان (دکتر مهدی فقیه)، رساندن بیمارستان به جایگاه اورژانس شهری (دکتر مهدی ناجی)، و بخش ویژه (دکتر نورالهی) نام برد.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: دکتر حسن نورالهی در سه دوره فرماندهی (ریاست) بیمارستان عیسی بن مریم کوشید با نوسازی و نکوداشت ارزش هنری و دیرینگی بیمارستان بخشی از آسیبها را از میان بردارد. او کلیسای زیرزمین بیمارستان را که رها و فرسوده شده بود بازسازی کرد، نخستین سردر بیمارستان در کوچه پارس را که نماد چلیپایی (صلیب) آن پشت دیوارها پنهان گشته بود دوباره رونمایی کرد و آن را با دیواری شیشه‌ای از گزند فرسایش بیشتر پاسداری نمود. او در یکصدمین سالگشت ساختن بیمارستان با برپایی گنجینهٔ (موزه) بازمانده‌های کهنِ بیمارستان و نمایشگاه فرتور (عکس)های آن روزگار از بنیادگذاران بیمارستان ستایش کرد. او ایده راه‌اندازی موزه پزشکی اسپهان در بیمارستان مسیحی را در سر داشت. بیمارستان تا سال ۱۳۹۲ خورشیدی دارای بخش‌های سی سی یو، آی سی یو، مامایی، زایشگاه، ویژه، کودکان، نوزادان، جراحی زنان، اتاق عمل، درمانگاه، اورژانس، آزمایشگاه و پرتوشناسی (رادیولوژی) شده‌است تا بتواند عملهای ارتوپدی، زنان-مامایی، جراحی عمومی، زیبایی، فک و صورت، گوش-گلو-بینی، چشم، کودکان، اورولوژی، دستکاریهای درون‌بین (اندوسکوپیک)، و ستون مهره‌ها را پوشش دهد.بیمارستان تاریخی مسیحی (عیسی‌بن مریم) یکی از پدیده‌های ارزشمند اسپهان به‌شمار می‌رود. نمای بیرونی این سازهٔ کهن کار عیسی بهادری یکی از هنرمندان شهر اسپهان می‌باشد. از جلوه‌های زیبا و یگانه این بیمارستان که می‌بایست از گزند پیامدهای پیرامونی پاسداری شود، آرایه‌ها (تزئینات) نمای بیرونی آن در نبش خیابان عباس‌آباد است. این آرایه و پیرایه‌ها کاشی و آجر با ستون‌های سنگی، نمونه‌ای یکتا از هنر کاشی‌کاری با آمیزه‌ای از شگردهای باستانی و نوین است. این کار آمیخته با نمادهای ایران باستان و نمادهای مسیحی است که دستینه (امضای) هنرمند و استاد برجسته عیسی بهادری را در خود دارد. این سازهٔ ارزشمند هم‌اکنون در برخی بخش‌ها دچار ترک خوردگی و ویرانی شده و دست‌اندازیهای کج‌اندیشانه نیز با کار گذاشتن دریچه و رنگ‌آمیزهای نادرست بخش‌هایی از آن را به سوی نابودی برده است به‌گونه‌ای که چند تا از چلیپاها (صلیب‌ها) ی نما نیز کنده و به جای آن‌ها یک کاشی سادهٔ نابهنجار و زشت چسبانده شده‌است.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: این نما مربوط به پایان دوران قاجار و آغاز دوره پهلوی است که در تاریخ ۲۲ امردادماه ۱۳۸۴ خورشیدی با شماره ۱۳۱۱۴ در پهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بر سردر کهنهٔ بیمارستان بر زمینه‌ای از کاشی لاجوردی در زیر نقش چلیپا (صلیب)، نام بیمارستان مسیحی و سال ساخت آن ۱۲۸۲ خورشیدی برابر با ۱۹۰۴ نوشته شده بود که در زمان ریاست دکتر حسن نورالهی دوباره بازنمایی شد و با شیشه سکوریت از ویران شدن آن پیشگیری گردید.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: در ساخت این بیمارستان از سازه‌های بومی، آمیخته با آجر و کاشی، و ویژگی‌های معماری ایرانی همچون رواق، سرستون، نورگیر و … بهره‌گیری شده‌است. در تزیئنات تاق‌نمای بیرونی از بافتار نمادهای ایرانی همچون سرو شیراز و سرو خـُمره‌ای با چلیپای مسیحی در نگاره‌های کاشی‌کاری استفاده شده‌است.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: شاید این کاشی‌کاری که با توجه به طرح آن در اصفهان یگانه است، میان سال‌های ۱۳۱۵ تا ۱۳۴۵ که استاد بهادری در اصفهان مدیر هنرستان هنرهای زیبا بوده، انجام شده باشد. استاد عیسی بهادری از شاگردان کمال‌الملک، اسماعیل آشتیانی و حسین بهزاد بود. او در رشته‌های طراحی نقشه قالی، منبت، موزائیک، کاشی‌کاری، قلمزنی و … پدیده‌های گرانبهایی دارد که همه آن‌ها نوآورانه می‌باشند.


title: بیمارستان عیسی بن مریم

text: در زیرزمین بیمارستان گنجینه (موزه) کوچکی به دست دکتر نورالهی برپا شده‌است که در آن تابوتهای گرانبهایی که در زمان‌های بسیار دور، مسیحیان برای خود فراهم کرده بودند نگهداری می‌شود. ابزارهای پزشکی کهن نیز در این گنجینه نگهداری می‌شود بازخوانی سرگذشت این بیمارستان یادآور نامیست که اسقف حسن دهقانی تفتی بر سرنوشت خود نهاده است: یک چاه با دو چشمه؛ و بیمارستان مسیحی اصفهان نیز چشمه‌ای است به دو سرچشمه: یکی ایرانی و دیگری انگلیسی با آبشخوری اسلامی-مسیحی. می‌توان این توانش (پتانسیل) را در بازیافت دوبارهٔ دوستی و همسفرگی دو کشور ایران و انگلیس به کار بست. برای آب نمودن یخ بدگمانیها و ریزش دیوار بی‌اعتمادیها باید این بیمارستان را یک نقطه آغاز دانست و با پس دادن مالکیت آن به انجمن کلیسایی انگلیکان راه را به سوی اعتمادسازی جهانی و پیراستن چهرهٔ ایران بازتر نمود؛ پیش از آنکه فشارهای جهانی و سیاسی-قضایی بخواهد این کار را بکند. آنان که روزی خواسته یا ناخواسته و آگاهانه یا ناآگاهانه فرجامی دیگر را برای بیمارستان و حتی کشور خویش نوشتند اینک شایسته و بایسته است تا بار دیگر دست به کار شوند و برای پالودن (تطهیر) خویش از کج‌رویهای گذشته، حقیقت را بازگو کنند و راه جبران کژیها و ناراستی‌ها را باز نمایند. برای بهبود آن زخم‌های کهنه و نزدیک‌سازی دلها می‌توان بیمارستان را به گونه‌ای دوگانه با همزیستی دوستانه ایران و انگلیس و مسیحی-مسلمان-دگرآئین کارگزاری نمود. شاید بدینسان بتوان بدهیهای چندین میلیاردی بیمارستان را که ریشه در سال‌های گذشته دارد بازپرداخت نمود و بیمارستان و کالج آن را را همچون دیگر همتایانش در لبنان و … به شاهراه پیشرفت و جهانی شدن بازگرداند. هرآینه پذیرش ناراستی‌های پیشین و کوشش برای بازگشت به راه راست در این نمونه الگویی شود برای دیگر نمونه‌ها و جنبشی شود برای وارهیدن از این بن‌بست.


title: گورستان نسار ۱

text: گورستان نسار ۱ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان دیره، جنوب قبرستان جدید روستای نسار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان میرمنگه علیا

text: قبرستان میرمنگه علیا مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش گواور، دهستان گواور، ۴۰۰م جنوب غربی روستای می‌رمینگه علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تالار فرهنگ

text: تالار فرهنگ یک سالن آمفی تئاتر ویژه موسیقی، نمایش و همایش مربوط به دوره پهلوی است و در تهران، خیابان حافظ، پل حافظ، شرق تالار وحدت واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تالار فرهنگ

text: طراح معمار و سازنده این بنای تاریخی و فرهنگی ، هنری اوژن آفتاندلیانس معمار برجسته ارمنی و اهل تبریز بوده است.


title: تالار فرهنگ

text: تالار فرهنگ در سال‌های نخستین مرکز نمایش ایران بوده است و همچنین تمامی موسیقی‌های ارکستر سمفونیک، ارکستر ملی، ارکسترهای مجلسی و احتمالاً برخی اجراهای موسیقی بیشتر بوده است که متاسفانه اطلاعات چندانی از این اجراها مستندسازی نشده است.


title: تالار فرهنگ

text: تالار فرهنگ در ابتدا در اختیار وزارت فرهنگ بود که بعد از تفکیک وزارت فرهنگ به وزارتین فرهنگ و آموزش و پرورش در اختیار آموزش و پرورش قرار گرفت.


title: تالار فرهنگ

text: بعد از انقلاب اسلامی این تالار در اختیار گروه‌های دانش‌آموزی سرود، موسیقی و نمایش بوده است و همچنین میزبان برنامه‌های مختلف می‌باشد. تالار فرهنگ اکنون در حال مهیا شدن برای ارائهٔ آثار مهم موسیقی است.


title: تالار فرهنگ

text: تالار فرهنگ در حال حاضر ۵۸۲ صندلی دارد.


title: گورستان علیرضاوندی

text: قبرستان علیرضاوندی مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۱ کیلومتری جنوب غربی روستای علیرضاوندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان سد زاگرس

text: قبرستان سد زاگرس مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان گورسفید، ۱ کیلومتری شمال روستای علی خان آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بیمارستان قدیمی قوچان

text: بیمارستان قدیمی قوچان مربوط به دوره پهلوی است و در قوچان، خیابان امام خمینی، شبکه بهداشت و درمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کاسه کران ۱

text: تپه کاسه کران ۱ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، جنوب روستای کاسه کران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه رشمینه ۱

text: تپه رشمینه ۱ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۵۵۰ متری جنوب غرب روستای علیرضا وندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار افشار

text: آب‌انبار افشار مربوط به دوره پهلوی است و در یزد، خیابان امام، کوچه شهید آخوند زاده، کوچه دوم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه تازه‌آباد ۵

text: محوطه تازه آباد ۵ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، قسمت غربی روستای تازه آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان روته ون ۲

text: قبرستان روته ون ۲ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۴۰۰ متری شرق روستای روته ون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه علیرضاوندی ۱

text: محوطه علیرضاوندی ۱ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان گورسفید، ۵۰۰ متری جنوب غربی روستای علیرضاوندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه کاسه کران۸

text: محوطه کاسه کران۸ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۱ کیلومتری شمال غربی روستای کاسه کران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قازان‌تپه

text: قازان تپه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان ماهنشان، بخش مرکزی، دهستان اوریاد، روستای خندقلو، ۷۰۰ متری جنوب دریاچه خندقلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه آق قیه

text: محوطه آق قیه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان ماهنشان، بخش انگوران، دهستان قلعه جوق، ۵۰۰ متری جنوب روستای قرایی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه هله ور

text: تپه هله ور مربوط به عصر آهن است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مشکین شرقی، دهستان لاهورد، روستای انار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: موزو تپه سی

text: موزو تپه سی مربوط به عصر آهن است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش ارشق، دهستان ارشق مرکزی، روستای خلیفه لو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کلهلی قراق

text: تپه کلهلی قراق مربوط به عصر آهن است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان ارشق غربی، روستای گون پاپاق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گور قلعه سی

text: گور قلعه سی مربوط به عصر آهن است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش ارشق، دهستان ارشق مرکزی، روستای هفت چشمه (روستایی است زیبا و کوچک که در گذشته خان‌نشین بوده‌است ازجمله خان‌های آن می‌توان به سعید خان حاتمی، ایمان خان حاتمی و قاسم خان علی‌زاده اشاره کرد) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه آواز

text: تپه آواز مربوط به عصر آهن است و در شهرستان هرسین، بخش بیستون، دهستان چمچمال، ۲ کیلومتری جنوب شرق روستای گوهره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه علیرضا وندی

text: تپه علیرضا وندی مربوط به عصر آهن - سده‌های الویه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه ۵۵۰ متری شمال روستای علیرضا وندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چغا کبود ۱

text: تپه چغا کبود ۱ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۱ کیلومتری غرب و شمال غرب روستای چغا کبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کول گدیک

text: تپه کول گدیک مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان کوثر، بخش فیروزآباد، دهستان زرج آباد، روستای زناب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه دره یابو ۳

text: محوطه دره یابو ۳ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش گواور، دهستان حیدریه، ۳/۸ کیلومتری شمال غربی روستای ژاومرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه چم سورک سفلی ۲

text: محوطه چم سورک سفلی ۲ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان ویژنان وزیر، منازل روستای چم سورک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه مورت سبز

text: محوطه مورت سبز مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان ویژنان، ۲/۵ کم غرب روستای پاون مکر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه مورت سبز

text: تپه مورت سبز مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان ویژنان، زیر روستای مورت سبز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه قلاع هوشیار چله

text: تپه قلاع هوشیار چله مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۳۰۰ متری جنوب روستای هوشیار چله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه کاسه کران ۴

text: محوطه کاسه کران ۴ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، شمال روستای کاسه کران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه موسی قبری

text: تپه موسی قبری مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان ماهنشان، بخش انگوران، دهستان انگوران، روستای خضرشاه، ۷۰ متری شرق روستای خضرشاه، کنار جاده خاکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قشلاق

text: تپه قشلاق مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان هرسین، بخش بیستون، دهستان چمچمال، ۱ کیلومتری جنوب روستای قشلاق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه ورمرل

text: تپه ورمرل مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان هرسین، بخش مرکزی، دهستان شیرز، ۱۷۰۰ متری شرق روستای چهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه سوناقبری

text: محوطه سوناقبری مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوثر، بخش مرکزی، دهستان سنجبد شمالی، روستای مرشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار تودشک چو

text: آب‌انبار تودشک چو مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان اصفهان، بخش کوهپایه، محله تودشکچو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گوری

text: تپه گوری مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش گواور، دهستان گواور، ۵۰۰ متری جنوب غربی روستای می‌رمینگه علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه سیاگل

text: محوطه سیاگل مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۸۰۰ متری شمال شرقی روستای سیاگل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه بان میان

text: محوطه بان میان مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۵۰۰ متری جنوب شرقی روستای بان میان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حسینیه تایباد

text: حسینیه تایباد مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان تایباد، خیابان شهید رجایی، کوچه حسینیه آقا، پلاک ۲۴ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه مرجان قیطول ۳

text: تپه مرجان قیطول ۳ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۸۰۰ متری جنوب روستای مرجان قیطول واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه کله شک

text: محوطه کله شک مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۳۰۰ متری شرق روستای متروکه کله شک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه عباس‌آباد سیف

text: محوطه عباس‌آباد سیف مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان بویین زهرا، بخش مرکزی، روستای عباس‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه رشمینه ۲

text: تپه رشمینه ۲ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره سلوکیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۶۰۰ متری جنوب غربی روستای علیرضاوندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چغا کبود ۳

text: تپه چغا کبود ۳ مربوط به عصر آهن - دوره سلجوقیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۱ کیلومتری جنوب شرق و شرق روستای چغا کبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه عمرمل۲

text: تپه عمرمل۲ مربوط به عصر آهن - دوره سلجوقیان - دوره ایلخانی است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، حاشیه جنوبی روستای عمرپل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه بیجانه ۳

text: تپه بیجانه ۳ مربوط به عصر آهن - دوره نوسنگی است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان دورود فرامان، ۵۰۰ متری شمال روستای بیجانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه مردان‌آباد

text: قلعه مردان آباد مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در شهرستان تایباد، بخش باخرز، مردان آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: محوطه درمان قاباغی

text: محوطه درمان قاباغی مربوط به عصر آهن - دوره هخامنشی است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، دهستان قلتوق، ۱/۵ کیلومتری شمال شرقی روستای شیخ جابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سلطان جلبی

text: تپه سلطان جلبی مربوط به عصر آهن - دوره هخامنشی است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، دهستان قلتوق، ۱/۵ کیلومتری شمال شرقی روستای شیخ جابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دمیر پخت

text: تپه دمیر پخت مربوط به عصر آهن - دوره هخامنشی است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، دهستان قلتوق، ۳/۱ کیلومتری شمال غرب روستای شیخ جابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه باستانی ملک گور

text: تپه باستانی ملک گور مربوط به عصر آهن - اواخر است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، جاده خاکی حسین، جاده فرعی کل گور، کنار چاه آب بابا حیدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کلکلی

text: تپه کلکلی مربوط به عصر آهن - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کوثر، بخش فیروز، دهستان زرج آباد، روستای ناطور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان آق گول

text: گورستان آق گول مربوط به عصر آهن ۱ است و در شهرستان کوثر، بخش فیروز، دهستان زرج آباد، روستای هشین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه کچی بلاغی

text: محوطه کچی بلاغی مربوط به عصر آهن ۳ است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش ارشق، دهستان ارشق مرکزی، روستای کچی بلاغی علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قره قلعه

text: قره قلعه مربوط به عصر آهن ۳ - دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرکزی، دهستان مشکین غربی، روستای کللر محمد حسن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان مرجان بابا مراد ۳

text: قبرستان مرجان بابا مراد ۳ مربوط به عصر آهن I است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۱۰۰۰ متری جنوب غربی روستای مرجان بابا مراد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قراولخانه

text: تپه قراولخانه مربوط به عصر برنز است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان آورزمان، روستای دره امید علی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سه تپه

text: تپه سه تپه مربوط به عصر برنز - عصر آهن است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان حرمرود سفلی، روستای کرتیل آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه زیر برج

text: تپه زیر برج مربوط به عصر برنز - سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان حرم رود سفلی، روستای اسکنان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پنجه علی

text: تپه پنجه علی مربوط به عصر مس و سنگ است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، جنوب شرق روستای دستک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه موشکه

text: تپه موشکه مربوط به عصر مس و سنگ است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دستان دشت ذهاب، ۸۰۰ متری جنوب غرب روستای تپانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه بیرگ

text: تپه بیرگ مربوط به عصر مس و سنگ - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان بشیوه پاتاق، ۱ کیلومتری جنوب غرب روستای بلوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پشت خورتاو۱

text: تپه پشت خورتاو۱ مربوط به عصر مس و سنگ - دوره اشکانیان است و در شهرستان هرسین، بخش بیستون، دهستان شیرز، ۱۱۰۰ متری ضلع شمال شرقی روستای سرماج حسین خانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کهریز ۲

text: تپه کهریز ۲ مربوط به عصر مس و سنگ - دوره اشکانیان - دوره ایلخانی است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۲۵۰ متری شمال غرب روستای کهریز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه نظرآباد ۲

text: تپه نظرآباد ۲ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر آهن است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۲۰۰ متری شمال شرقی روستای متروکه نظرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چیا باغ

text: تپه چیا باغ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش گواور، دهستان حیدریه، ۱۷۰۰ متری جنوب غربی روستای بهرام وندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گرگ حیدر (دیور)

text: تپه گرگ حیدر (دیور) مربوط به عصر مس و سنگ - عصر آهن - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نهاوند، بخش مرکزی، دهستان گاماسیاب، روستای گرگ حیدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سفید چغا دوده ۲

text: تپه سفید چغا دوده ۲ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، حاشیهٔ شرقی روستای سفید چغادوده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه بالادشته

text: تپه بالادشته مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان، دهستان هلیلان، ۱۰۰ متری شرق روستای بالادشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گوران

text: تپه گوران مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان دیره، ۱/۵ کیلومتری شمال روستای نسار دیره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گوران

text: این تپه در ۶۰ کیلومتری جنوب‌شرقی کرمانشاه (شهرستان گیلانغرب) است. ساخت ابزارهای تولید کشاورزی، خانه‌های گلی با خشت‌های دست‌ساز، استفاده از ظروف سفالی، دفن اموات در مناطق مسکونی از یافته‌های این منطقه‌است.


title: تپه گوران

text: در حدود ۸٬۰۰۰ سال پیش از میلاد وجود مدارک و شواهد از گسترش روستاها، زندگی بر پایه کشاورزی و دامپروری در محدوده کوه‌های زاگرس و مناطقی مثل سراب، تپه گوران و علی کش ثابت شده است. مورتن سن در سال ۱۹۶۲ این تپه را حفاری کرده و ۲۱ طبقهٔ باستانی را در آن مشخص کرد. در این حفاری از سه طبقهٔ اول سفال به دست نیامد، ولی آثاری از کلبه‌های موقت چوبی وجود داشت که نشان می‌داد از این محل ابتدا برای استقرار فصلی استفاده می‌شده است و به تدریج انسان در آنجا به طور دائم مستقر شده و یکی از قدیمی‌ترین روستاها را ایجاد کرده است.


title: تپه چیا تنه ور

text: تپه چیا تنه ور مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۷۰۰ متری جنوب غرب روستای سرخک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: استودان پوزه پیرزن

text: استودان پوزه پیرزن مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش سیدان، روستای فاروق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه سراب ذهاب ۱

text: محوطه سراب ذهاب ۱ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان دشت ذهاب، ۱۵۰ متری روستای سراب ذهاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه داربادام

text: تپه داربادام مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۹۰۰ متری شمال غربی روستای چفته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلای سیمانی

text: تپه قلای سیمانی مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، حاشیه شمالی روستای سیمانی علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گوردخمه‌های تخت طاووس (۲)

text: گوردخمه‌های تخت طاووس (۲) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش سیدان، دامنه غربی کوه رحمت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه روبابان کوچک

text: محوطه روبابان کوچک مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - دوره اشکانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۱۸۰۰ متری شمال شرقی روستای روبابان کوچک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کزآباد ۳

text: تپه کزآباد ۳ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - عصر آهن است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان، دهستان هلیلان، ۲۵۰ متری شمال شرق شهرک توحید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: استودان شول

text: استودان شول مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای شول واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کچل ۱

text: تپه کچل ۱ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - عصر آهن - سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۲ کیلومتری شمال شرق روستای دستک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه ناوملان

text: محوطه ناوملان مربوط به عصر مس و سنگ - مفرغ است و در شهرستان اسلام آّباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۱/۴ کیلومتری جنوب غربی روستای تپه گله علیا، ۵۵۰ متری شمال شرقی روستای سیمانی علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه جهان‌آباد

text: تپه جهان‌آباد مربوط به عصر مس و سنگ - مفرغ است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۲/۵ کیلومتری شمال شرق روستای چغا سفید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گوردخمه‌های تخت طاووس (۱)

text: گور دخمه‌های تخت طاووس (۱) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش سیدان، دامنه غربی کوه رحمت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه مرادآباد

text: تپه مراد آباد مربوط به عصر مس و سنگ - هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، وسط روستای مراد آباد، حاشیه شرقی شهر کرمانشاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه رشیدآقا

text: تپه قلعه رشیدآقا مربوط به عصر مس و سنگ - هزاره سوم و ۲ قبل از میلاد است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۲۳۰ متری جنوب روستای قلعه رشیدآقا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: استودان بنی یکه

text: استودان بنی یکه مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش درودزن، روستای بنی یکه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دارپنگه

text: تپه دارپنگه مربوط به عصر مس و سنگ -هزاره ۱ قبل از میلاد است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، حاشیه شرقی روستای چفته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه شان کبود ۱۱۱

text: تپه‌شان کبود ۱۱۱ مربوط به عصر مفرغ است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، دهستان میش خاص، روستای شان کبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه مر

text: تپه مر مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش سیدان، روستای کره‌ای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چشمه بید ۱۱۱

text: تپه چشمه بید ۱۱۱ مربوط به عصر مفرغ است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، دهستان میش خاص، روستای چشمه کبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چشمه بید ۱۱

text: تپه چشمه بید ۱۱ مربوط به عصر مفرغ - است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، روستای چشمه بید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چغا کچکینه ۱

text: تپه چغا کچکینه ۱ مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان، دهستان هلیلان، ۱ کیلومتری شمال روستای دارپروشه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: استودان‌های حاجی‌آباد

text: استودان‌های حاجی‌آباد مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای حاجی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چشمه مورینه ۳

text: تپه چشمه مورینه ۳ مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۶۵۰ متری جنوب روستای چشمه مورینه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه اول ویار ۲

text: محوطه اول ویار ۲ مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۴۰۰ متری شمال روستای اول ویار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: استودان‌های تنگ زندان

text: استودانهای تنگ زندان مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای عز آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه روستای پاسار

text: تپه روستای پاسار مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان هرسین، بخش مرکزی، دهستان چشمه کبود، مرکز روستای پاسار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه کهریز ۳

text: تپه کهریز ۳ مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان - دوره سلجوقیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، حاشیه شمالی روستای کهریز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گوردخمه آخوررستم

text: گوردخمه آخوررستم مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای عزآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه درویشه

text: تپه درویشه مربوط به عصر مفرغ - دوره ساسانیان است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۵۰۰ متری جنوب شرقی روستای سیمانی سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه بردبل ۲

text: تپه بردبل ۲ مربوط به عصر مفرغ - عصر آهن است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، دهستان میشخاص، روستای پاکل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه بش قارداش ۲

text: تپه بش قارداش ۲ مربوط به عصر مفرغ - عصر آهن است و در شهرستان بجنورد، بخش مرکزی، دهستان الاداغ، ۱۵۰۰ متری شمال شرق روستای مرز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان مرجان گمار

text: قبرستان مرجان گمار مربوط به عصر مفرغ - عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان گورسفید، ۲ کیلومتری غرب روستای مرجان گمار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه شهباز

text: تپه شهباز مربوط به عصر مفرغ - ایلام - دوره اشکانیان -قرون میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان دیره، ۱/۵ کیلومتری جنوب روستای میان رود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه آغر بلاغ ۲

text: تپه آغر بلاغ ۲ مربوط به عصر مفرغ - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بجنورد، بخش مرکزی، دهستان الاداغ، ۱ کیلومتری جنوب روستای اسدلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: استودان‌های گرم‌آباد

text: استودانهای گرم آباد مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای گرم آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بش قارداش ۱

text: بش قارداش ۱ مربوط به عصر مفرغ جدید - عصر آهن قدیم است و در شهرستان بجنورد، بخش مرکزی، دهستان الاداغ، ۶۰۰ متری شمال شرق روستای مرز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه لات حسین چال

text: تپه لات حسین چال مربوط به تا سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، ضلع جنوبی دامداری فتح ا هاشمی، ۲۰۰ متری شرق تپه گیس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان دلجو

text: قبرستان دلجو مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایرانشهر، بخش مرکزی، دهستان نایگون، ۱۶ کیلومتری جنوب شرق اله آباد نایگون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه حیدرآباد غربی

text: محوطه حیدرآباد غربی مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، دهستان میش خاص، روستای حیدرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه بان ارجنی ۱۱۱

text: تپه بان ارجنی ۱۱۱ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، دهستان میش خاص، روستای داروند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قادرآباد

text: تپه قادرآباد مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تایباد، بخش میان ولایت، روستای قادرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: سنگ‌نگاره‌های قالهر

text: سنگ نگاره‌های قالهر مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دلیجان، بخش مرکزی، دهستان هستی جان، روستای قالهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه مشتری

text: تپه مشتری مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مرودشت، بخش سیدان، روستای کره‌ای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه شاتوتیا ۲

text: محوطه شاتوتیا ۲ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دستان دشت ذهاب، ۱۵۰ متری جنوب روستای قلخانچک شاتوتیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه کاسه کران ۹

text: محوطه کاسه کران ۹ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان چله، روستای کاسه کران، ۳۰۰ متری پادگان شهید ثابت خواه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه طالب‌آباد

text: محوطه تپه تاریخی طالب آباد مربوط به دوره ساسانیان -قرون اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ری، بخش قلعه نو، روستای طالب آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه سیاه تپه

text: بقایای قلعه سیاه تپه مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، دهستان ایوانکی، ۲۱ کیلومتری جاده آسفالته ایوانکی، به جنوب و جنوب غرب روستای شور قاضی، واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه باستانی گال

text: تپه باستانی گال مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، دهستان ایوانکی، ۱/۴ کیلومتری جنوب غرب روستای گلستانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه باستانی ماری

text: تپه باستانی ماری مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، جنوب غربی ایوانکی، غرب قلعه ماری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گورستان ۱ روستای کوشک

text: تپه قبرستان ۱ روستای کوشک مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان قزوین، بخش الموت، روستای کوشک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه قشلاق

text: محوطه قشلاق مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نهاوند، بخش مرکزی، دهستان گاماسیاب، جنوب روستای قشلاق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه بزن‌آباد علیا

text: تپه بزن آباد علیا مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان هرسین، بخش بیستون، دهستان چمچمال، ۱۰۰ متری شمال غرب روستای بزن آباد علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه طلا ۱

text: تپه طلا ۱ مربوط به سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۲۵۰ متری جنوب شرق روستای کله جوب کیانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان بگ

text: گورستان بگ مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قصرقند، بخش ساربوک، دهستان حمیری، ۲۰۰ متری قسمت غربی روستای بگ، در حاشیه جاده بگ به توکل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه اشتر

text: محوطه اُشتُر مربوط به دوره سلجوقیان - دوره صفوی است و در شهرستان ششتمد، روستای اشتر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان روستای دسک

text: قبرستان روستای دسک مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نیکشهر، بخش بنت، دهستان دهان، ۲ کیلومتری جنوب شرقی روستای دسک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان توکل ۱

text: قبرستان توکل ۱ مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نیکشهر، بخش قصر قند، دهستان ساربوگ، ۱ کیلومتری جنوب روسای توکل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه ژاله

text: تپه ژاله مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۱/۵ کیلومتری جنوب غرب روستای گلم کبود سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه دمبگور

text: محوطه دمبگور مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نیکشهر، بخش قصرقند، دهستان ساربوگ، ۷۰۰ متری شرق روستای بگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه رفعت

text: خانه رفعت مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان کمال، کوچه حناسابها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان چهر ۱

text: قبرستان ۱ چهر مربوط به سده‌های میانه و متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان هرسین، بخش مرکزی، دهستان شیرز، محدوده شرقی روستای چهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه ماردیرو سیان

text: خانه تاریخی ماردیرو سیان مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، محله جلفا، خیابان خاقانی، کوچه صدا و سیما واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه ده‌کاو

text: تپه ده کاو مربوط به سده‌های میانه و متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان هرسین، بخش بیستون، دهستان چمچمال، ۸۰۰ متری جنوب روستای چمبتان سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه داروی ۱

text: تپه داروی ۱ مربوط به سده‌های میانه و متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان هرسین، بخش مرکزی، دهستان شیرز، ۲/۵ کیلومتری شمال شرقی روستای چهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه قراق اوچ بلاغ

text: قلعه قراق اوچ بلاغ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان ارشق غربی، روستای گون پاپاق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه پیش از تاریخ کوه گردک

text: محوطه پیش از تاریخ کوه گردک مربوط به ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، منتهی‌الیه دامنه شمالی ارتفاعات جنوبی ایوانکی، ۳۲۰۰ متری غرب سردره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حوض‌انبار سرده

text: حوض انبار سرده مربوط به دوره صفوی است و در خواف، خیابان خواجه یار، فرعی سمت راست واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه جنوب غربی سردره

text: قلعه جنوب غربی سردره مربوط به ۶ و۷ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهرایوانکی، ۱۰ کیلومتری جنوب شرق شهر ایوانکی، ۱۴۰ متری جنوب غربی قلعه شرقی سردره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه نارنجی

text: قلعه نارنجی مربوط به ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، دهستان ایوانکی، شرق روستای احمدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چیچا قالاسی

text: تپه چیچا قالاسی مربوط به اشکنای - دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کوثر، بخش مرکزی، دهستان سنجبد شمالی، روستای مرشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پیری

text: تپه پیری مربوط به الکولتیک - عصر برنز است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان حرم رود سفلی، روستای جیجانرود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه یا رباط ماری

text: قلعه یا رباط ماری مربوط به اواخر تا دوره سلجوقیان است و در شهرستان گرمسار، ۷/۶ کیلومتری جنوب غرب شهر ایوانکی، جنوب کاروانسرای شاه عباسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار و قهوه‌خانه امیرخانی

text: آب‌انبار و قهوه‌خانه امیرخانی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، مجاور قهوه‌خانه امیرخانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: گورستان ارامنه شازند ۳

text: قبرستان ارامنه شازند ۳ مربوط به اواخر دوره قاجار - اوایل دوره پهلوی است و در شازند، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان شانق

text: گورستان شانق مربوط به اواخر دوره قاجار - اوایل دوره پهلوی است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، دهستان مشک آباد، روستای شانق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان ارامنه شازند ۲

text: قبرستان ارامنه شازند ۲ مربوط به اواخر دوره قاجار - اوایل دوره پهلوی است و در شهرستان شازند، بخش مرکزی، شهر شازند  واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای لرد باجوردی

text: کاروانسرا لرد باجوردی مربوط به اواخر دوره قاجار - اوایل دوره پهلوی است و در یزد، کوی گلچینان، جنب دانشکده شهرسازی (خانه مرتاض) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه باستانی فرودگاه

text: تپه باستانی فرودگاه مربوط به اوایل دوره است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، ۱۱۰۰ متری جنوب غرب فرودگاه سمپاشی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورتپه

text: گورتپه مربوط به ایلام است و در شهرستان ایذه، بخش مرکزی، دهستان پیان، روستای پیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه تصفیه‌خانه ۱۶

text: تپه تصفیه خانهٔ ۱۶ مربوط به پاینه سنگی جدید است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان قره سو، ۱ کیلومتری جنوب غرب روستای ده سواران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه تصفیه‌خانه ۱۱

text: تپه تصفیه خانه ۱۱ مربوط به پاینه سنگی جدید است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان قره سو، ۲ کیلومتری جنوب غرب روستای ده سواران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه هومدان

text: محوطه هومدان مربوط به فلز- هزاره سوم قبل از میلاد است و در شهرستان زرآباد، دهستان زرآباد شرقی، ۵۰ کیلومتری جنوب شرق جهلو، ۱ کیلومتری جنوب هومدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان دن دوبانزل

text: گورستان دن دوبانزل مربوط به فلز- هزاره سوم قبل از میلاد است و در شهرستان نیکشهر، بخش بنت، دهستان دسک، ۶۰۰ متری شرق روستای دسک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کهریز اوستی

text: کهریز اوستی مربوط به سدهٔ ۱ تا ۵ ه.ق است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان ارشق غربی، روستای گده کهریز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دمیرچی خرابه شمالی

text: تپه دمیرچی خرابه شمالی مربوط به سدهٔ ۱ تا ۵ ه.ق است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان ارشق غربی، روستای سردی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه راهداری کرک

text: قلعه راهداری کرک مربوط به سدهٔ ۱۰ تا ۱۱ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، دهستان ایوانکی، ۷۰۰ متری شمال روستای کرک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده چهل تن

text: امامزاده چهل تن مربوط به سدهٔ ۱۰ و ۱۱ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، دهستان ایوانکی، جنوب روستای چنداب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آسیاب‌آبی شماره ۳ ایوانکی

text: آسیاب آبی شماره ۳ ایوانکی مربوط به سدهٔ ۱۱ و ۱۲ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، ۵۰ متری شرق بنای قهوه‌خانه امیری در شمال غرب شهر ایوانکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بنای تاریخی سردره

text: بنای تاریخی سردره مربوط به سدهٔ ۵ و ۶ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، ۲۰۰ متری شمال شرق آب‌انبار سردره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه شیخ مدی

text: تپه شیخ مدی مربوط به سدهٔ ۶ تا ۹ ه.ق است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان یافت، روستای کنجوبه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مدرسه محمودیه

text: مدرسه محمودیه مربوط به دوره صفوی است و در کرمان، خیابان شریعتی، کوچه مدرسه محمودیه واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه موت‌آباد ۴

text: تپه موت آباد ۴ مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، دهستان معصومیه، روستای موت آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده محمد (گرمسار)

text: امامزاه محمد مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، دهستان ایوانکی، مرکز روستای چنداب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار امامزاده

text: آب‌انبار امامزاده مربوط به دوره صفوی است و در ندوشن، جنب امامزاده مامانیک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آسیاب‌آبی کرک

text: آسیاب آبی کرک مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، دهستان ایوانکی، روستای کرک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آسیاب بادی روستای دزک

text: آسیاب بادی روستای دزک مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، دهستان ایوانکی، غرب روستای دزک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام گلشن (نیشابور)

text: حمام گلشن نیشابور مربوط به دوره صفوی است و در نیشابور، جنب میدان محلوج فروشان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.در حال حاضر مالک ان رجبعلی خدادادشرق میباشد.


title: محوطه زیارت

text: محوطه زیارت مربوط به سده‌های ۱۰تا ۱۳ ه.ق است و در شهرستان کنارک، بخش زرآباد، دهستان شرقی، ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی جهلو، ۵ کیلومتری جنوب ککی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: معماری جبهه غربی قلعه سردره

text: بقایای معماری جبهه غربی قلعه سردره مربوط به سده‌های ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، ۱۵۰ متری جنوب غربی محوطه باستانی سردره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: سنگ‌نگاره‌های قلعه داغ

text: سنگ نگاره‌های قلعه داغ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، بخش خنداب، دهستان سنگ سفید، روستای استوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قوزه زن ۲

text: تپه قوزه زن ۲ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی آباد، دهستان بام، ۷۰۰ متری جنوب غربی روستای قوزه زن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بازار هرند

text: بازار هرند مربوط به دوره صفوی است و در نزدیکی شهرستان ورزنه در شهر هرند، چهار راه شهید امینی، ابتدای خیابان امامزاده سحاق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه مهره جور

text: محوطه مهره جور مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایذه، بخش مرکزی، دهستان پیان، جنوب روستای شره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه کژدم

text: بقایای قلعه کژدم مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایذه، بخش مرکزی، دهستان حومه شرقی، در روستای قلعه گژدم و حوالی روستای خنگ اژدر و در بالا دست آثار باستانی خنگ اژدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه شهرک قدیم مهماندوست

text: محوطه شهرک قدیم مهماندوست مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دامغان، بخش مرکزی، دهستان دامنکوه، روستای مهماندوست واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چشمه ماهی۱۱

text: تپه چشمه ماهی۱۱ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان، دهستان هلیلان، ۴۰۰ متری جنوب روستای چشمه ماهی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پائین ده

text: تپه پائین ده مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شیروان، بخش مرکزی، دهستان زوارم ، شمال روستای زوارم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان جوزدر ۱

text: قبرستان جوزدر ۱ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنارک، بخش زرآباد، دهستان غربی، ۵۰ کیلومتری شمال غرب جهلو، ۱ کیلومتری غرب جوزدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان جوزدر ۲

text: قبرستان جوزدر ۲ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنارک، بخش زرآباد، دهستان کاروان، ۵۰ کیلومتری غرب جوزدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان جوزدر ۳

text: قبرستان جوزدر ۳ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنارک، بخش زرآباد، دهستان کاروان، ۱۳۰۰ متری غرب روستای جوزدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان جوزدر ۴

text: قبرستان جوزدر ۴ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنارک، بخش زرآباد، دهستان غربی، ۲ کیلومتری شمال غرب جوزدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه پیرزن

text: قلعه پیرزن مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، ۲۰ کیلومتری جنوب شهر ایوانکی، ۲۰۰ متری شمال روستای شور قاضی و در مسیر شهرستان پیشوا به ایوانکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه اسکن

text: بقایای قلعه اسکن مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، دهستان ایوانکی، ۱۴ کیلومتری شمال روستای چنداب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دارتوت

text: تپه دارتوت مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۱۵ متری شمال روستای دارتوت صیادی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مجموعه تپه خرابه قلعه

text: مجموعه تپه خرابه قلعه مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان صلوات، روستای صلوات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: ده میرچی خرابه جنوبی

text: ده میرچی خرابه جنوبی مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان ارشق غربی، روستای سردی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چخناق

text: تپه چخناق مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرکزی، دهستان مشکین شرقی، روستای قره درویش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: اوچ تپه بلاغ گون پاپاق

text: اوچ تپه بلاغ گون پاپاق مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان ارشق غربی روستای گون پاپاق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چهارشوت تپه سی ۱

text: تپه چهارشوت تپه سی ۱ مربوط به سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، دهستان قلتوق، ۱۰۰ متری شمال شرقی روستای شیخ جابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه چغا بلی

text: تپه چغا بلی مربوط به سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان، دهستان هلیلان، ۲/۵ کیلومتری شمال غرب شهرک توحید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه حر حمام

text: محوطه حر حمام مربوط به سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان، دهستان هلیلان، ۵۰۰ متری جنوب غرب روستای جوب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه اسلامی جل دره

text: محوطه اسلامی جل دره مربوط به سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، ۴۰۰م ورودی غربی شهر ایوانکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه ده کیدیده

text: محوطه ده کیدیده (ده کیدی) مربوط به سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اندیکا، بخش چلو، دهستان للر و کتک، ۱ کیلومتری جنوب غرب روستای کتک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه مازکلکه

text: محوطه مازکلکه مربوط به سده‌های اولیهه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان آبدانان، بخش مرکزی، ۳۰۰ متری شمالی روستای سیاه خانی، ۱۰۰ متری جنوبی جاده گنداب به انجیره، ۱ کیلومتری شرقی ارتفاعات حسیلگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان الله مراد

text: گورستان الله مراد مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بخش مرکزی شهرستان گیلانغرب، دهستان دیره، جنوب روستای الله مراد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه داوودآباد

text: تپه داوود آباد مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، شهر داوود آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه دیزآباد

text: تپه دیزآباد مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، بخش خنداب، دهستان خنداب، روستای دیزآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه مالک‌آباد۲

text: تپه مالک آباد۲ مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، دهستان معصومیه، روستای مالک آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه مبارک‌آباد

text: تپه مبارک‌آباد مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، دهستان مشهد میقان، روستای مبارک‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده حیدرهرند

text: امامزاده حیدرهرند مربوط به دوره صفوی است و در هرند، چاده اژیه، روبروی گلستان شهدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه موت‌آباد ۵

text: تپه موت آباد ۵ مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، دهستان معصومیه، روستای موت آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای هلایجان

text: کاروانسرای هلایجان مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایذه، بخش مرکزی، دهستان هلایجان، روستای هلایجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه غنجعلیخان افشار

text: قلعه غنجعلیخان افشار مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بافت، بخش مرکزی، روستای هشون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: کاروانسرای مال سعیدی

text: کاروانسرای مال سعیدی مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایذه، بخش مرکزی، دهستان هلایجان، روستای مال سعیدی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: سه قلعه مدرسه

text: بنای سه قلعه مدرسه مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایذه، بخش مرکزی، دهستان حومه شرقی، روستای قلعه مدرسه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قنات‌های راسوند

text: قنات‌های راسوند مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایذه، بخش مرکزی، دهستان حومه غربی، جنوب روستای راسوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بند مورگان رید

text: بند مورگان رید مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایرانشهر، بخش مرکزی، دهستان نایگون، ۵ کیلومتری جنوب روستای اله آباد نایگون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آسیاب باقرآباد

text: آسیاب باقرآباد مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بافق، روستای باقرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بند کوهگان

text: بند کوهگان مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایرانشهر، بخش مرکزی، دهستان نایگون، ۱۰ کیلومتری جنوب روستای اله آباد نایگون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بند کش سند

text: بند کش سند مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایرانشهر، بخش مرکزی، دهستان نایگن، ۸/۵ کیلومتری جنوب اله آباد نایگون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه هورگی

text: بقایای قلعه هورگی مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، دهستان بوغدا کندی، ۵ کیلومتری شمال شرقی روستای گل بلاغی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه اطراف قلعه دبک

text: محوطه اطراف قلعه دبک مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرباز، بخش پیشین، دهستان جکیگور، سه راهی جکیگور، ۸۰۰ متری شمال روستای بافتان، ضلع جنوبی رودخانه سرباز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه مزاکان

text: تپه قلعه مزاکان مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرباز، بخش سرباز، دهستان مینان، روستای مزاکان، کیلومتری ۵ جاده حاشیه جاده مهرستان به شهر سرباز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: عمارت والی کهره

text: عمارت والی کهره مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان چرداول، بخش هلیان، دهستان هلیان، روستای کهره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان گتیل

text: قبرستان گتیل مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنارک، بخش زرآباد، ۶۰ کیلومتری شمال، دهستان غربی، ۵ کیلومتری شمال شرق هیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان نامق

text: گورستان نامق مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کوهسرخ، روستای نامق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: محوطه پشتی ۳

text: محوطه پشتی ۳ مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنارک، بخش زرآباد، دهستان شرقی، ۴ کیلومتری شمال غربی روستای درک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه پشتی ۲

text: محوطه پشتی ۲ مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنارک، بخش زرآباد، ۴ کیلومتری شمال غرب روستای درک و در منطقه پشتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام قدیمی سررود

text: حمام قدیمی سررود مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کلات، بخش زاوین، شمال روستای سررود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان کلندانی

text: قبرستان کلندانی مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنارک، بخش زرآباد، دهستان غربی، ۶۰۰متری شمال روستای کلندانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گورستان توجیک

text: قبرستان توجیک مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنارک، بخش زرآباد، دهستان شرقی، ۱ کیلومتری شمال روستای توجیک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام شمس‌الدین کیلان

text: حمام شمس الدین کیلان مربوط به دوره صفوی - دوره زند است و در شهرستان دماوند، شهرکیلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محوطه کلات

text: محوطه کلات مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زرآباد دهستان زرآباد شرقی، ۵ کیلومتری جنوب روستای کلات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.