title: اردشیر بابکان

text: برپایهٔ منابع موجود، بابک پدر اردشیر موبد آتشکدهٔ آناهیتا بود. او توانست جنگاوران محلی پارس که به این ایزد باورمند بودند را گرد هم آورد. در این هنگام، حکومت بلاش پنجم به‌سبب یورش سپتیموس سوروس امپراتور روم به میان‌رودان آشفته بود. احتمال دارد بلاش پنجم، بابک را پس از آنکه سربه‌شورش برآورد شکست داده، تا مدتی مجبور به گردن نهادن به حکومت پارتیان کرده‌باشد. احتمالاً قلمروی بابک نیز چیزی فراتر از خطهٔ پارس نبوده‌باشد.


title: اردشیر بابکان

text: برپایهٔ منابع عربی-فارسی، اردشیر خیزش خود را زمانی آغازید که ارگبد دژ دارابگرد در شرق پارس بود. قدیمی‌ترین شواهد باستان‌شناختی از دوران حکومت اردشیر، از اردشیرخوره (گور یا فیروزآباد کنونی) در حاشیهٔ جنوبی پارس بدست آمده‌است؛ بدین‌ترتیب اردشیر، در مبارزهٔ خویش از اردشیرخوره، دور از دژ شاهان محلی پارس در اصطخر و دورتر از شاهنشاه اشکانی به پای می‌خیزد. آغاز خیزش اردشیر احتمالاً با نخستین سنگ‌نگاره‌اش در فیروزآباد (شهر گور یا اردشیرخوره) مرتبط باشد؛ در این سنگ‌نگاره وی پیشاپیش ملازمانش در حال ستاندن حلقهٔ شاهی از اهورامزدا نگاشته شده‌است. اردشیر فرایند توسعهٔ حکومتش را با کشتن چندین پادشاه محلی و تسخیر قلمروهایشان آغازید؛ بنا بر گزارش طبری، پس از آن اردشیر از پدرش بابک درخواست که در برابر گوچهر درایستاده، سر به شورش برآورد. بابک نیز چنین کرد و بر گوچهر شورید و وی را بکشت. دریایی برآن‌است که بابک حاکمی محلی می‌بوده که سودای چیرگی بر اصطخر را در سر می‌پرورانده‌است و در آخر به‌یاری پسر بزرگترش شاپور، توانست بدان دست یابد؛ این بدان معناست که برخلاف گزارش طبری، سبب شوریدن بابک بر گوچهر حاکم اصطخر، درخواست و دستور اردشیر نبوده‌است و این را از سکه‌های مشترک بابک و پسرش شاپور می‌توان پنداشت. سپس بابک به اردوان پنجم نامه بنوشت و اجازه خواست تا پسرش شاپور را به‌جای گوچهرِ «سرنگون‌شده» بر اریکه قدرت بنشاند؛ اردوان در پاسخ بابک و پسرش اردشیر را یاغی شناخت. اردوان پنجم علی‌رغم شکست دادن رومیان، در داخل کشور با مشکل مبارزه‌جوییِ بلاش ششم روبرو بود که در فاصلهٔ ساله‌های ۲۲۲/۲۲۱ میلادی به نام خود سکه زده‌بود و این نمایانگر آن است که در آنگاه، هیچ شاهنشاهِ نیرومندی بر شاهنشاهی اشکانی تسلط نداشته بود. در آن هنگام که اردوان با چالش مهمتری دست و پنجه نرم می‌کرد، نمی‌توانست برای بپای‌خیزی یک نوخاسته در پارس اهمیت زیادی قائل شود. پس از چندی بابک در تاریخی نامشخص مُرد و پسرش شاپور بر تخت نشست؛ پس از آن میان دو برادر (شاپور و اردشیر) کشمکش و نزاع درگرفت اما شاپور به‌طور اتفاقی درگذشت. منابع چنین آورده‌اند که شاپور در هنگام حمله به داربگرد، در ویرانه‌خانه‌ای توقف کرد و ناگهان سنگی از سقف جدا شد و بر سر وی اصابت کرد و شاپور در دم جان داد. پس از این واقعه، دیگر برادران تاج و تخت پارس را به اردشیر واگذاشتند و این‌چنین اردشیر شاه پارس شد. شاید بتوان اردشیر و پیروانش را متهمان اصلی مرگ مرموز شاپور دانست چون آنان از این «مرگ تصادفی» سود بردند؛ اما این اتهام اثبات‌پذیر نیست.


title: اردشیر بابکان

text: تصویر بابک هم بر سکه‌های پسرش شاپور و هم بعدتر برسکه اردشیر نقش شده‌است؛ در تصویر بابکی که بر پشت سکه‌های شاپور نقش شده‌است، وی سرپوشی ناهمسان با سرپوش‌های معمول اشکانیان و شاهان محلی پارس بر سر می‌دارد و این فقط پسرش شاپور است که سرپوشی شاهانه بر سر پوشانده‌است. برپایهٔ گزارش‌های سلطنتی، این بابک بود که گوچهر شاه محلی پارس را سرنگون ساخت و پسرش شاپور را برجای وی نشاند؛ اردشیر از پذیرش گماشتن شاپور سرباز زد و برادر خویش و هر که در برابرش ایستاد را حذف کرد و سپس سکه‌ای منقوش به چهرهٔ خود بر روی سکه و پدرش بابک در پشت سکه ضرب کرد. بابک بر سکه‌های اردشیر-بابک، برخلاف سکه‌های شاپور-بابک، سرپوشی همچو شاهان محلی پارس بر سر دارد. برپایهٔ توضیحات داده‌شده از نقش بابک بر سکه‌ها، محتمل است نقشِ تعیین‌کننده‌ای که از اردشیر در رهبری شورش علیه دولت مرکزی ترسیم شده‌است، محصول خوانش‌های متأخرتر تاریخی باشد. احتمالاً در آن گاه بابک بیشتر ایالت پارس را زیر حاکمیت خود متحد ساخته‌باشد زیرا تصویر وی بر سکه‌های اردشیر نیز وجود می‌دارد.


title: اردشیر بابکان

text: اردشیر در فرایند بسط سرزمینی قدرت خویش، بسیاری شاهان محلی و زمین‌داران وابسته به پارتیان را مطیع خود ساخت. در مرحلهٔ نخست شورش، اردشیر با کنش‌هایی مانند ضرب سکه و ساخت شهرهای نو، قدرت مرکزی اشکانیان را به چالش کشید. به‌هرروی بدون وجود نارضایتی عمومی و رغبت نسبت به شورش در برابر اشکانیان، دورنمایی از پیروزی برای اردشیر نمایان نبود. فی‌المثل برپایهٔ منابع، حاکم سرزمینی در شمال شرقی تیسفون که به سریانی «بیت گرمه» می‌گفتندش و مرکزش کرکوک کنونی می‌بود، به همراه شارات نامی که پادشاه آدیابن می‌بود، اردشیر را در شورش علیه اشکانیان یاری کرد. اردشیر برای استحکام قدرت خویش، تنی چند از بزرگان را در داربگرد بکشت؛ سپس به کرمان یورش برد و آنجا را نیز تسخیر کرد و سراسر پارس و کرمان و سواحل خلیج فارس را در دست گرفت. در این هنگام اردشیر کاخ و آتشکده‌ای در گور (فیروزآباد کنونی) ساخت که آثار ویرانهٔ آن هنوز پدیدار است و بنام کاخ اردشیر بابکان خوانده می‌شود. وی یکی از پسرانش که باز اردشیر نام داشت را شاه کرمان گردانید. اردوان شاهنشاه اشکانی به حاکم شوش فرمان داد که به اردشیر حمله کرده، شورش وی را فرونشانده و وی را به تیسفون بفرستد؛ اردشیر پس از آنکه در جنگ با «شادشاپور حاکم سپاهان»، وی را شکست داد و کشت، رو به جانب خوزستان نهاد و حاکم شوش را نیز بشکست و قلمروی وی را نیز به‌پیوست سرزمین‌های زیر حاکمیت خود درآورد. سپس به «ایالت میشان در مصب دجله» لشکر کشید و آنجا را تسخیر و ضمیمهٔ قلمروی خود نمود.


title: اردشیر بابکان

text: سرانجام در جنگ اردشیر با اردوان در نبرد هرمزدگان در ۲۸ آوریل (برابر با ۹ اردیبهشت) ۲۲۴ میلادی، اردوان به‌دست اردشیر کشته و با کشته شدنش سلسلهٔ اشکانی نیز سرنگون شد. سال وقوع این نبرد به‌گواه کتیبهٔ شاپور یکم در بیشاپور تأیید شده‌است. گزارش مبسوط از نبرد هرمزدگان، احتمالاً برساخته‌شده برای تاریخ رسمی ساسانیان بوده‌باشد؛ اگر گمانهٔ مذکور درست باشد، این نگاشته احتمالاً «منبع اصلی تاریخ طبری» بوده‌است. پس از کشته‌شدن اردوان، کشورگشایی اردشیر پایان نیافت. طی فرایندی، خاندان‌های بزرگِ زمین‌دار پارتی، [خواسته یا ناخواسته] یا مطیع اردشیر شدند یا مغلوب وی گردیدند.


title: اردشیر بابکان

text: منابع متأخر همواره بیزاری ساسانیان از هرآنچه که برگرفته از پارتیان باشد تأکید داشته‌اند؛ وجود چنین نگرشی در اردشیر قابل درک است اما حتی وی نیز ناگزیر بوده‌است که دولت نوظهور خود را به یاری دیگر خاندان‌های برجستهٔ ایران —که خود یا با اشکانیان همدل بودند یا برکشیدهٔ آنان بودند— بر شالوده‌های اشکانی برآورد. اما در نسل‌های بعدی شاهنشاهان ساسانی نیز تغییر در این بیزاری از اشکانیان دیده نمی‌شود. از این روی چنین می‌توان پنداشت که پارتیان، سلطهٔ سخت‌تر و مستبدانه‌تری از آنچه پنداشته می‌شود بر شاهان فرمانگذار خود اعمال می‌کردند و احتمالاً همین علت بود که راه را برای پیروزی اردشیر باز کرده‌باشد.


title: اردشیر بابکان

text: پیرامون سال تاجگذاری اردشیر بابکان اختلاف نظرهایی میان صاحب نظران وجود می‌دارد؛ برپایهٔ آراء و محاسبات و.ب. هنینگ، اردشیر در ۲۸ آوریل ۲۲۴ میلادی تاج گذارده‌است؛ ولیکن محاسبات س.ح. تقی‌زاده، تاریخ این رویداد را ۶ آوریل ۲۲۷ میلادی نشان می‌دهد. جوزف ویزه‌هوفر نیز برپایهٔ دیگر منابع، سال تاجگذاری اردشیر در تیسفون را ۲۲۶ میلادی و در هنگام لشکرکشی به شمال میان‌رودان می‌داند.


title: اردشیر بابکان

text: به‌هرروی اردشیر با برگزیدن عنوان «شاهنشاه»، میل خود را برای نیل به فرمانروایی آشکار ساخت. در حدود سال‌های ۲۲۶–۲۲۷ میلادی، اردشیر در خلال لشکرکشی برای تسخیر مناطق شمال‌غربی کشور، کوششی ناموفق برای مسخر ساختن هترا —که پیش از آن نیز تراژان و سپتیموس سوروس در فتحش شکست خورده‌بودند— را تجربه کرد. شایان ذکر است در اواخر عصر اشکانیان، هترا به‌دلیل رو به سستی نهادن حکومت مرکزی پارتیان، به‌صورت نیمه‌مستقل درآمده‌بود. پس از این تلاش ناموفق اردشیر در غرب، وی تسخیر شرق کشور و «مطیع‌سازی» زمین‌داران بزرگ پارتی، نجیب‌زادگان محلی و خاندان‌های بزرگ ایرانی را آغازید و با موفقیت به‌سرانجام رسانید. وسعت و محدودهٔ دقیق قلمروی زیر فرمان اردشیر را نمی‌توان به‌درستی تعیین کرد. احتمالاً حوزهٔ قلمروی اردشیر در غرب، تا مرزهای سنتی میان رومیان و پارتیان در شمال غربی کشیده‌شد؛ در شرق نیز حاکمان کوشان و توران و احتمالاً صحرای مرو به شاهنشاهی اردشیر گردن نهاده‌باشند؛ و در جنوب غربی هم، بخشِ شمالیِ «سواحل عربی خلیج فارس» به‌جنگ مسخر گشت.


title: اردشیر بابکان

text: بر پایهٔ اطلاعاتی که منابع لاتین و یونانی به‌دست می‌دهند، نخستین برخورد «قدرت نوظهور ساسانی» در مرزهای غربیِ خود با روم، در زمان اردشیر و در سال ۲۳۰ میلادی، با حملهٔ ایرانیان به مناطق زیر حاکمیت روم در شمال میان‌رودان رخ داد. اردشیر، نصیبین که یکی از دو دژِ سامانهٔ دفاعی رومیان در میان‌رودان —و آن دیگر حران— بود را محاصره کرد اما موفق به تسخیرش نشد؛ یورش سواران ساسانی به دیگر نقاط سوریه و کاپادوکیه کشیده شد و بدانجای نیز تاختن آوردند. پس از کوشش بی‌حاصل رومیان برای مصالحه با اردشیر، سرانجام الکساندر سوروس در سال ۲۳۲ با بی‌میلی و اکراه آهنگ مقابله با ایرانیان کرد. نیروهای رومی به فرماندهی الکساندر سِوِروس به استعداد یک ستون نظامی به ارمنستان و دو ستون به جنوب حمله کردند؛ اگرچه از جزئیات رخدادها اطلاع دقیقی در دست نیست، اما دانسته‌است که رومیان در شمال (ارمنستان) به پیروزی‌هایی رسیدند ولیکن نیروهایی که به میان‌رودان جنوبی اعزام داشتند، به‌سبب دشواری‌های طبیعیِ آنجا، کاری از پیش نبردند. به هر روی حملهٔ اردشیر، توسط روم دفع گردید.


title: اردشیر بابکان

text: البته «نخستین آزمون نبرد میان ساسانیان و رومیان»، بی‌داشتن حاصلی مثبت برای رومیان به‌پایان رسید؛ اگرچه الکساندر سوروس به‌پاس پیروزی خود جشنی در روم برپای داشت و در نوشته‌های رومی، به این جنگ — به‌سبب حفظ مرزهای پیشین امپراتوری روم — به مثابهٔ پیروزی نگریسته شده‌است و الکساندر سوروس به مثابهٔ یک فرد پیروز در روم ظاهر شد. در این نبرد، خسارت‌های بسیاری نیز بر نیروهای ایرانی وارد آمد و تلفات زیادی متحمل شدند. در منابع متأخرتر عربی–فارسی، هیچ اشاره‌ای به این نبرد و عدم پیروزی اردشیر به‌میان نرفته‌است؛ احتمالاً سبب این عدم ذکر، ننگ‌آور انگاشتن این حادثه توسط اردشیر بوده‌باشد.


title: اردشیر بابکان

text: با اینکه، هیچ پیمان صلح رسمی‌ای امضاء نشد اما در سال‌های بعد، مرزهای شرقی روم دگرباره مورد هجوم ساسانیان قرار نگرفت. شاید برای رومیان الحاق هترا به دژهای سامانهٔ دفاعی مرزی خویش مهم‌تر بود. مردم هترا می‌دانستند که خودمختاری نسبی آنان —که در اواخر دوران پارتیان به دلیل ضعف حکومت مرکزی اشکانی ممکن شده‌بود— از جانب سیاست‌های اعلام شدهٔ ساسانیان در خطر بود. سیاست خارجی حاکمان تازه ایران در پیشروی به سوی غرب بود و شاید این به سبب انحراف افکار عمومی از مشکلات داخلی کشور بوده‌باشد؛ درحالیکه رویهٔ پارتیان و رومیان در سال‌های آخر این بود که همهٔ چیز را به حال خود همانگونه که هست رها کنند.


title: اردشیر بابکان

text: قتل الکساندر سوروس به‌دست سربازانش و پسامد آن که آشوب‌هایی در روم را در پی داشت، اردشیر را برای حملهٔ دوباره به روم انگیخت. اردشیر در حدود سال‌های ۲۳۷–۲۳۸ میلادی نصیبین و حران را تصرف کرد و به شهر دورا یورش برد؛ سپس به هترا —که شهری تجاری و مرکز آمدوشد کاروان‌های بازرگانی بود— لشکر کشید. هترا دربرابر محاصرهٔ ایرانیان سخت درایستاد تا پیش از آوریل یا سپتامبر ۲۴۰ میلادی سقوط نکرد؛ چنین می‌نماید که شهر هترا، به مثابهٔ نقطهٔ فشار و عملیات علیه میان‌رودان رومی برگزیده شده‌بود. احتمالاً سقوط هترا سبب‌ساز جنگ‌های گوردیان سوم با ایران شده‌باشد.


title: اردشیر بابکان

text: در تاریخ اسطوره‌ای-ملی ایرانیان، نبرد هترا و حادثهٔ سقوطش با داستانی عشقی همراه شده‌است. برپایهٔ این داستان، به‌گاه لشکرکشی ایرانیان به هترا، دختر پادشاه شهر به عشق شاپور یکم پسر اردشیر گرفتار آمده‌بود و از وی قول ازدواج بگرفت و سپس دروازهٔ شهر را بر شاپور بگشود، آنگاه ایرانیان شهر را بگرفتند و آن را ویران ساختند؛ پس از آنکه شاپور در شب عروسی از مهربانی و توجه پادشاه به دخترش آگاهی یافت، به‌سبب ناسپاسی دختر به چنین پدری، بگفت تا وی را بکشند.


title: اردشیر بابکان

text: به‌سبب دشواری‌هایی که در منابع است، سال‌های پایانی و روز مرگ اردشیر چندان روشن نیست. احتمالاً شاپور، پسر اردشیر، به عنوان شریک در پادشاهی، در ۱۲ آوریل ۲۴۰ (۲۳ فروردین) میلادی، تاج بر سر نهاده‌باشد. این زمان از سنگ‌نگاره‌های پیرچاوش واقع در سلماس در شمال غربی ایران که سهیم شدن شاپور در پادشاهی را نشان می‌دهد گرفته شده‌است. پاسخ این پرسش که آیا شاپور به عنوان شاهی بی‌شریک در دوران زندگانی اردشیر تاج بر سر نهاده، وابسته به تفسیر نوعی سکهٔ خاص است. در این سکه‌ها، شمایل اردشیر و پسرش شاپور همراه یکدیگر بر روی سکه کنده شده‌است. شریک‌سازی شاپور در شاهنشاهی، احتمالاً به‌تدبیر اردشیر بوده تا مسئلهٔ جانشینی را بی‌دردسر حل کرده‌باشد؛ دلیل این امر آن بود که اردشیر پسران دیگری هم داشت و بیم آن می‌رفت که همچو خودش، ایشان نیز چشم به تاج و تخت دوخته باشند.


title: اردشیر بابکان

text: پیرامون سال شراکت شاپور در شاهنشاهی با اردشیر، در دست‌نبشته‌های مانوی کلن به زبان یونانی دربارهٔ زندگی مانی چنین آمده‌است: با محاسبهٔ ماه و سال مصری دانسته می‌شود که تاجگذاری شاپور به عنوان شریک پادشاهی پدرش، در ۱۲ آوریل سال ۲۴۰ میلادی (نخستین روز از ماه بابلی نیسان در سال ۵۵۱) اتفاق افتاد. پادشاهی هم‌زمان اردشیر و شاپور، ظاهراً تا اوایل ۲۴۲ میلادی طول کشید. بدین ترتیب این مسئله پیش روی است که شاپور احتمالاً دو بار تاج بر سر گذاشته‌باشد؛ یکی در به عنوان شریک پادشاهی در ۲۴۰ میلادی و بار دگر در ۲۴۳ میلادی به‌مثابهٔ شاهنشاهی تنها؛ ولیکن احتمال بیشتر آن است که وی تنها یک‌بار و آن‌هم در سال ۲۴۰ میلادی، تاج بر سر هِشته باشد.


title: اردشیر بابکان

text: برپایهٔ سه تاریخی که از کتیبهٔ شاپور بر ستونی در بیشاپور به‌دست آمده، فاصلهٔ میان سال‌های ۲۰۶/۲۰۵ میلادی آغاز دوره‌ای در تاریخ ساسانی می‌نماید؛ در نخستین سطرها از ستون‌نبشتهٔ مذکور آمده:


title: اردشیر بابکان

text: (۱) فروردین‌ماه، سال ۵۸، (۲) آذر اردشیر سال ۴۰، (۳) آذر شاپور از آذرهای شاهی سال ۲۴


title: اردشیر بابکان

text: تاریخ جامعهٔ ساسانی برپایهٔ دو اصل کاملاً متضاد قابل بررسی‌است؛ یکی قدرت مرکزی که تبلور آن شخص «شاهنشاه» می‌بود و مدام می‌کوشید که قدرت خود را فزونتر کند و در سوی دیگر تیول‌داران و زمین‌داران بزرگ که از تجمع قدرت در دست شاهنشاه جلوگیری می‌کردند و بعضاً نیز به زیان شاه بر قدرت خود می‌افزودند.


title: اردشیر بابکان

text: در اوایل، سیاست‌های ساسانیان با توجه به روابط میان شاه، خانوادهٔ سلطنتی و بزرگ‌زادگان زمین‌دار (از جمله اعضای طبقهٔ اشرافی پارتی قدیمی) شکل می‌گرفت. در زمان اردشیر اگرچه فرایند تمرکزگرایی آغاز شده بود و تعداد شاهان محلی به شدت کاهش یافت، اما با این همه، حکومت وی بر همان پایه‌هایی استوار بود که شاهنشاهی پارتیان قرار داشت.


title: اردشیر بابکان

text: بر پایهٔ توصیف کتیبهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زرتشت از دربار اردشیر، ذکر نام اردشیر به عنوان شاه بزرگ (شاهنشاه) به همراه چهار «شاه» که حاکمان نیشابور، مرو، کرمان و سیستان می‌بودند به میان آمده‌است. سه پادشاهی مکوران، تورستان و کوشانشهر نیز بودند که به خراج‌گذاردن به اردشیر و تبعیت از وی را گردن نهاده بودند. این شاهان محلی تا حدودی نیمه‌مستقل از دولت مرکزی می‌بودند و حق جانشینی در آنان موروثی می‌بود. اما در زمان شاهنشاهان بعدی ساسانی، استقلال برخی از آنان گرفته شد؛ مثلاً در دروان شاپور یکم، استقلال مرو و نیشابور از آنان گرفته شد و سیستان به صورت استان (شهر) درآمد و به تیول نرسه پسر شاپور یکم داده شد. این نشان از وجود گرایشی فزاینده به سوی تمرکز قدرت از همان ابتدای عصر ساسانی می‌دارد.


title: اردشیر بابکان

text: ساختار دولت مرکزی اشکانی، به «نجیب‌زادگان محلی» و «بزرگان طایفه‌ای» وابسته بود و حکومت‌های خودگردانی محلی برپایهٔ «اشرافیت‌سالاری» و «منافع قبیله‌ای» را در دل خود داشت. اردشیر دریافته بود که پیگیری و به سرانجام رسانیدن سیاست یورش و الحاق گری، بدون پایاسازی و تثبیت قدرت در قلمرواش ناممکن خواهد بود؛ وز همین روی تنها با زدودن حاکمان محلی و برپای‌سازی قدرتی مرکزی با نظامِ دیوان‌سالاریِ سازمان‌یافته می‌توانست توازن نظامی در وضع موجود و ساختار سرزمینی را دگرگون سازد. اگرچه حکومت ساسانیان در روزهای نخست خود هیچ تفاوتی با دوران پایانی اشکانیان نداشت، اما همان‌طور که گفته آمد، از ویژگی‌های برجستهٔ دوران ساسانی، وجود گرایشی فزاینده به سوی تمرکز قدرت در ایران از همان روزهای نخست برآمدن ساسانیان بوده‌است. در آغاز کار ساسانیان، ایران از اتحادیه‌ای از پادشاهی‌ها و بزرگزادگان زمین‌دار (تیول‌داران) تشکیل می‌شد که هرکدام به اندازه‌های گوناگون، درجه‌ای از استقلال از دولت مرکزی می‌داشتند و از راه‌های مختلف با آن در پیوند اقتصادی می‌بودند. به بیانی دیگر، در فلات ایران گونه‌ای جامعهٔ فئودالی زیر حاکمیت ملاکان بزرگ برپای می‌بود در حالی که در دشت‌های میان‌رودان بیشتر فرهنگ شهرنشینی و شهرهای کاروانی صورت اجتماع می‌بود.


title: اردشیر بابکان

text: نخستین شاهنشاهان ساسانی شماری شهر در ناحیه‌های گوناگون ایران بنیاد یا بازسازی کردند. از کتیبه‌های نخستین ساسانی پیداست که «دگرگون کردنِ نام»، بازسازی یا نوسازی شهرهای تازه در آن منطقه‌هایی انجام می‌شد که بدست نیروهای ساسانی گشوده شده بودند و بخشی از مایملک شاهنشاهی (دستکرت) محسوب می‌شدند. این «شهرهای شاهی» دورهٔ ساسانی، مراکز پادگان‌های نظامی در سرزمین‌های نوگشوده بودند و بعدترها مرکز حوزه‌های اداری نوبنیاد و بودباش کارگزاران دولتی شدند. بدین صورت افزایش شمار «شهرهای شاهی» برابر با رشد دستکرت شاهنشاهی بود؛ بنابراین به جای شهرهای خودگردان دورهٔ پارتی که بیشتر در نواحی غربی کشور بودند و مستقلاً از دولت مرکزی، مناطق کمابیش گسترده‌ای را زیر فرمان خود می‌داشتند، در اوایل دوران ساسانی، برآمدن «شهرهای شاهی» را دربرداشت که مراکز پادگانی دولت مرکزی محسوب می‌شدند. هر یک از این منطقه‌ها برای مرکزیت یک ناحیهٔ روستایی و زیر حاکمیت یک «شهرب» ساخته می‌شد و مالیات این منطقه‌ها مستقیم به شاهنشاهی فرستاده می‌شد. از دگر سوی، در کنار زمین‌های شاهی (دستکرت)، سرزمین‌های وسیعی زیر فرمان بزرگزادگان زمین‌دار و اشراف محلی نیز وجود می‌داشت و شاهنشاه کنترل مستقیمی بر آنان نمی‌داشت و خراج این سرزمین‌ها از راه‌های غیرمستقیم به خزانهٔ شاهنشاهی پرداخت می‌شد. از همین روی بود و توسعهٔ شمار منطقه‌های شاهی و ناحیه‌های پیوسته بدان (دستکرت) به هدف داخلی و سیاست مالی اردشیر و فرزندانش مبدل گشت. اگرچه دوگانگی وضع مالیاتی میان زمین‌های شاهنشاهی (دستکرت) با مالیات مستقیم به خزانهٔ شاهنشاهی با اراضی زیر فرمان بزرگزادگان و اشراف زمین‌دار با مالیات غیرمستقیم به خزانهٔ شاهنشاهی، تا اصلاحات مالیاتی دوران قباد یکم و خسرو انوشیروان ادامه داشت.


title: اردشیر بابکان

text: شهرهایی که ساخت آن‌ها به اردشیر بابکان نسبت داده شده‌است، به شرح زیر است: به گفتهٔ طبری، اردشیر بابکان هشت شهر بنیاد کرد که از آن‌ها سه شهر در پارس به نام‌های «اردشیر خوره»، «رام اردشیر» و «ریو اردشیر» بود؛ یکی در خوزستان به نام «هرمزد اردشیر»، دو شهر در سواد زیر نام «به اردشیر» و «استاباد»، یکی در بحرین با نام «پسا اردشیر» و یکی در نزدیکی موصل کنونی به نام «نود اردشیر». اگرچه رسیدن تاریخ ساخت همهٔ این شهرها به روزگار شاهنشاهی اردشیر مورد تردید است؛ مثلاً دانسته‌است که چندین شهر را شاپور یکم «با نامی مرکب با اردشیر» به افتخار پدرش بنیان نهاد. این درحالی‌است که برخی دیگر بدست دیگر اردشیرنامان بنیان نهاده شده‌اند.


title: اردشیر بابکان

text: بقایای ویرانه‌های پاسارگاد و تخت جمشید می‌توانست یادمانی پایدار از شکوه گذشتهٔ ایالت پارس باشد؛ گرچه آگاهی از وجود یک امپراتوری بزرگ اغلب به دست فراموشی سپرده شده‌بود. برپایهٔ دانسته‌های موجود از سکه‌های حاکمان محلی پارس پیش از برآمدن ساسانیان، تقریباً از اندکی پس از مرگ اسکندر مقدونی، بی‌انقطاع دستِ کم یک پادشاه محلی در سرزمین پارس حکومت می‌کرده‌است. نخستین شاهان محلی پارس به «فره‌ترکه»، به معنای والی یا فرمانروا معروف بوده‌اند؛ آنان بر سکه‌هایشان عنوان «فرمانروای خدایان» (فره‌ترکهٔ بغان) را می‌نگاشته‌اند؛ این سکه‌نبشته، محل مطالعات مهمی چند بوده‌است. پانائینو چنین می‌پندارد که مُراد از عبارت «خدایان» (بغان)، ایزدانی همچو «اهورامزدا»، «میترا» و «آناهیتا» است که مورد حمایت هخامنشیان می‌بودند. دریایی برآن است که «خدایان»، اشاره به شاهان هخامنشی می‌دارد و نه «ایزدان تحت حمایت ایشان». وی می‌افزاید که «خدایان» (بغان) یادشده بر سکه‌ها، همان شاهان هخامنشی بودند که پس از مرگ، توسط سلوکیان پرستیده شدند. این احتمالاً دلیل آن است که چیزی که امروزه بر سکه‌های اردشیر و دیگر شاهنشاهان متقدم ساسانی «بغ» به‌معنای «خدایگان» خوانده می‌شود، ریشه در مفاهیم یونانی می‌دارد.


title: اردشیر بابکان

text: از شواهد نام‌شناختی و شمایل‌شناختی این سکه‌ها چنین برمی‌آید که یاد هخامنشیان و دلبستگی به آیین آتش —از اصول دیانت زردشتی— در پارس همچنان وجود داشته‌است. شباهت سکه‌های اردشیر بابکان با سکه‌های واپسین شاهان محلی پارس، گویای وجود سنتی ایرانی و دلبستگی پادشاهان محلی بدان است. بر سکهٔ هوبرز، یکی از شاهان محلی پارس، چنین نوشته شده‌است: «هوبرز، فرمانروا از ایزدان، پسر یک پارسی». اهمیت این سکه‌نبشته در این است که نشان می‌دهد عنوان روی سکه‌های اردشیر بابکان «مزداپرست، خدایگان اردشیر شاهنشاهِ ایران که "چهره از یزدان می‌دارد"» ادامهٔ سنت فره‌ترکه‌هاست. از دگرسوی با بودن نام‌های پادشاهانی مانند داریوش و اردشیر بر سکه‌های شاهان محلی این خطه، اگر انگاشته نشود که دودمانی فرعی از هخامنشیان همچنان در پارس حاکم بوده‌اند، حداقل ادامهٔ حیات پاره‌ای از سنت‌های هخامنشی را گواهی می‌دهد. به هر روی، به قدرت رسیدن اشکانیان به مثابهٔ چیرگی ایرانیان صحراگرد و دورافتاده بر ایرانیان شهرنشین بود؛ دستهٔ دوم که نسبت به دسته نخست ریشه‌دارتر و دارای اصالت ملی بیشتری بودند، با دید خصومت‌آمیز به پارتیان نگریسته، آنان را غاصبانی بدوی می‌انگاشتند که حق آنان را پایمال کرده‌اند و پارس سردستهٔ این مناطق بود.


title: اردشیر بابکان

text: اردشیر نقش بسزایی در توسعهٔ ایدئولوژی شاهنشاهی داشته‌است. وی کوشید تا خویش را به‌مثابهٔ مزداپرستی مرتبط با خدا و دارندهٔ فَرّه ایزدی بنمایاند. ادعای مشروعیت پادشاهی وی به‌عنوان نورسته‌ای برحق از نسل شاهان اسطوره‌ای ایرانی و نیز تبلیغات منتسب به اردشیر علیه مشروعیت و نقش پارتیان در توالی تاریخ ایرانی، مؤید جایگاه ممتازی‌است که میراث هخامنشی در ذهن نخستین شاهنشاهان ساسانی می‌داشت. اگرچه دیدگاه رایج برآن است احتمالاً ساسانیان چندان دربارهٔ هخامنشیان و وضعیتشان نمی‌دانسته‌باشند. از دگر سوی، شهبازی چنین می‌پندارد که نخستین شاهنشاهان ساسانی، با هخامنشیان آشنا می‌بودند و شاهنشاهان متأخر ایشان، به‌عمد به کیانیان روی آوردند. دریایی نیز در همین راستا می‌افزاید که ساسانیان آگاهانه هخامنشیان را نادیده گرفتند تا بتوانند پیشینهٔ خود را به کیانیان برسانند؛ وز همین بود که تاریخ‌نگاری مقدس را در پیش گرفتند. در این شیوه از تاریخ‌نگاری، آگاهی جامعه و دستگاه دیوانی اهمیتی نداشته و دربار به‌یاری دستگاه دینی بود که تاریخ دلخواه خویش را می‌پراکند. اردشیر برای یادبودهای پیروزی‌هایش، اقدام به نقر سنگ‌نگاره در فیروزآباد، نقش رجب و نقش رستم کرده‌است؛ در سنگ‌نگارهٔ وی در نقش رستم، اردشیر و اهورامزدا سوار بر اسب در برابر یکدیگرند و جسد اردوان و اهریمن زیر سم اسبان اردشیر و اهورامزدا تصویر شده‌است. از این نقش چنین برمی‌آید که اردشیر می‌پنداشته یا می‌خواسته که دیگران بپندارند که حاکمیت وی بر سرزمینی که در کتیبه‌ها «ایرانشهر» خوانده می‌شده، از سوی پروردگار مقرر شده‌است. واژهٔ ایران، پیش از این، در اوستا و به‌عنوان «نام سرزمین اسطوره‌ای آریاییان» بکار می‌رفت؛ در دوران اردشیر، عنوان «ایران» بر جغرافیای زیر حاکمیت ساسانیان اطلاق شد. اندیشهٔ «ایران»، هم برای جوامع زردشتی و هم غیر زرتشتی سراسر شاهنشاهی پذیرفته شد و حافظهٔ جمعی ایرانیان در مراحل گوناگون و لایه‌های مختلف جامعهٔ ایرانی تا دوران مدرن امروز ادامه یافته و زنده مانده‌است. آنچه روشن است، مفهوم «ایرانشهر» کاربردی مذهبی نیز داشته و سپس به پیدایش صورت سیاسی آن به‌معنای مجموعه‌ای از سرزمین‌ها انجامیده‌است. برگزیدن جایی همچو نقش رستم که آرامگاه شاهان هخامنشی‌است برای سنگ‌نگاری و کتیبه‌نویسی، مکان معبد آناهیتا در اصطخر و بودن نام برخی شاهان هخامنشی به عنوان نیا در شجره‌نامهٔ افسانه‌ای ساسانیان، نمایانگر وجود گرایش به هخامنشیان در روزگار نخست ساسانیان می‌باشد. مدارک بسیاری در نوشته‌های پارسی میانه و عربی-فارسی وجود می‌دارد که نشانگر وجود مواجهٔ پرخاشگرانهٔ ساسانیان با روم برای بازگشت به وضعیت باشکوه گذشته در غرب است و چنین انگاشته شده که این عظمت توسط رومیان گرفته شده‌است. در این باره طبری آورده‌است که اردشیر مدعی بود و اعلان می‌داشت که برای گرفتن انتقام دارای دارایان (دارا بن دارا) که بدست اسکندر مقدونی شکست خورد و کشته شد بپای خاسته‌است. مورخان رومی همچو هرودین و دیون کاسیوس نیز ذکر گزارش‌هایی پیرامون «بازگشت‌خواهی ساسانیان به شکوه و قلمروی هخامنشیان» را به میان آورده‌اند؛ این گزارش‌های مورخان رومی نشان می‌دهد که رومیان اهداف سیاست خارجی ساسانیان را به خوبی درک کرده بودند اگرچه درک درستی از تغییر و دگرگونی سلسلهٔ شاهنشاهی ایران نداشتند. این نکته قابل توجه‌است که جایگاه اسکندر در اندیشهٔ بازگشت‌خواهی ساسانیان —که به‌عنوان نابودگر ایران شناخته می‌شد—، در آن هنگام مصادف و منطبق شده‌بود با ایدهٔ «تقلید و بزرگداشت از اسکندر» در میان امپراتوران روم؛ کاراکالا خویش را «اسکندر دوم» می‌خواند و «الکسندر سوروس» وی را گرامی می‌داشت. کتنهوفن، رابین و هویسه، برآن‌اند، آن دسته از منابع یونانی-رومی که از باخبر بودن ساسانیان از هخامنشیان و بازگشت‌خواهی توسعه‌طلبانهٔ ایشان به اراضی هخامنشیان گزارش‌هایی داده‌اند، کارکردی تبلیغاتی می‌داشته و می‌باید در چارچوب اندیشه‌های امپراتوری روم تفسیر شوند. اما چیزی که واضح است، ادعای اردشیر و بعدتر پسرش شاپور بر اراضی رومی‌است. دریایی برآن‌است که سبب جنگ‌های اردشیر و شاپور با روم، برای انطباق آرمان‌های ارضی خویش با سنت‌ها بوده‌است؛ وی چنین می‌پندارد که ادعای ساسانیان بر سرزمین‌های آسیایی به مثابهٔ میراث پدران خویش، مبنای اساطیری می‌داشته و از داستان اسطوره‌ایِ فریدون تقسیم جهان میان پسرانش (سلم و تور و ایرج) ناشی می‌شده‌است؛ در این اسطوره، فریدون پادشاهی توران را به تور و روم را به سلم می‌بخشید و ایران [که بهترین جای جهان است] را به ایرج؛ برادران بر وی رشک می‌برند و جهان اندر جنگ فرومی‌غلطد. ساسانیان نیز با نگاهی اساطیری، خویش را فرزندان ایرج و رومیان را وارثان سلم می‌پنداشتند. دریایی ادامه می‌دهد که فقط این‌چنین می‌توان بر ادعاهای ارضی ساسانیان که در آثار دیوکاسیوس و هردویان آمده‌است، پی برد. وی برآن است که ادعاهای ارضی ساسانیان، اساساً با آنِ هخامنشیان متفاوت بوده‌است. در تبارشناسی افسانه‌ای ساسانیان نیز که در کارنامهٔ اردشیر بابکان پدیدار گشته‌است، از پیوند خویشی میان ساسانیان و هخامنشیان یاد می‌شود. در این کتاب اندیشه‌ای که بازتاب یافته‌است همانا پیوند ساسان نیای دودمان ساسانی با نوادگان داریوش از یکسوی و پادشاهان محلی پارس از سوی دیگر است. اگرچه ساسانیان در سدهٔ پنجم میلادی نسب و نیای خود را به پادشاهان اسطوره‌ای اوستا یعنی کیانیان رسانیدند که نمودش افزوده گشتن لقب «کی» به القاب شاهنشاهان ساسانی می‌باشد.


title: اردشیر بابکان

text: این پرسش که آیا این دست ادعاها و نقشه‌ها و کین‌خواهی‌ها به همان شکل که منابع تاریخی آورده‌اند، به واقع توسط خود اردشیر مطرح شده‌است یا بعدترها به وی به عنوان بنیان‌گذار شاهنشاهی منتسب شده، به سبب نبود منابع کافی هنوز بی‌پاسخ مانده‌است؛ اگرچه انتساب این ادعاها پس از حیات اردشیر بدو منطقی‌تر می‌نماید. با این اوصاف، در این موضوع شکی نیست که دیدگاه‌های بلندپروازانهٔ اردشیر پیرامون سیاست و رابطه با جهان خارج، برپایهٔ از سرگیری و تکرار موفقیت‌های هخامنشیان شکل گرفته بود. به هر روی دانایی ساسانیان از هخامنشیان، دانسته‌هایی سطحی و مبهم بوده و مبنایی باقاعده و تاریخی نداشته‌است. در همین راستا، ریچارد فرای و دریایی برآنند که آن بخش از منابع عربی-فارسی (مانند طبری) که دربردارندهٔ تاریخ ساسانیان از آغاز تا روزگار خسرو انوشیروان است را باید به دیدهٔ تردید نگریست؛ ایشان این نگاه تردید آلود را بر متونی همچو کارنامهٔ اردشیر بابکان نیز روا می‌دانند؛ این نگاه تردیدآمیز از آن سبب بوده‌است که اکثر منابع تاریخ ایرانی در دورهٔ خسرو انوشیروان و به دست کاتبان دربار و روحانیون تدوین می‌کردند تا تاریخ گذشتگان خویش را با جهان‌بینی آن روز شاهنشاهی ساسانی تطبیق دهند و به طریق اولی تصویری آرمانی و منطبق بر آرمان‌های خسرو انوشیروان از اردشیر بابکان ترسیم کنند.


title: اردشیر بابکان

text: بابک موبد بزرگ معبد آناهیتا در اصطخر و پدر اردشیر پایه‌گذار دودمان ساسانی بود که با آغاز حکومت وی، دین بر تخت ایران برنشست. شاید اعتبار موبدانی بابک درگرفتن قدرت از گوچهر بازرنگی حاکم وقت پارس —که علاقه‌ای به پیروی از آئین آتش‌نشان نمی‌داد— کمک کرده‌باشد. در تصویری مخدوش، بابک و پسرش شاپور بر دیواری در تخت جمشید نشان داده شده‌اند؛ در این تصویر، بابک و شاپور هردو تن‌پوش سر همسانی همانند آنِ شاپور یکم بر سکه‌هایش بر سر می‌دارند؛ در این تصویر بابک در مقام دوگانهٔ شاه-موبد درحالی نمایان شده‌است که با یک دست دستهٔ شمشیرش را در مشت می‌فشارد و با دستی دیگر آتش آذرگاه را برهم زده و هیمه بر آن می‌افزاید. شاپور پسر بابک نیز سوار بر اسب، با یک دست شمشیرش را در مشت فشرده و با دستی دیگر حلقهٔ روبان‌داری را که نشان شاهی‌است می‌ستاند. اردشیر که در حدود ۲۲۰ میلادی به جای برادرش شاپور بر تخت حکومت پارس می‌نشیند، در نخستین سکه‌هایش، همان تاج برادرش شاپور را —منتها از روبرو— بر سر می‌دارد و بر پشت سکه نیز تصویر پدرش بابک نقش بسته‌است. دین زرتشت تا هنگام روی کار آمدن اردشیر بابکان، آیین مورد ایمان و زیر چتر پشتیبانی ساسانیان بود. باور رایج بر این بوده‌است که با برآمدن اردشیر، پریستاران آتشکده‌ها مورد توجه و احترام قرارگرفتند و دگراندیشان مورد آزار؛ ولی این روایت امروزه محل اختلاف چندی است. اگرچه هیچ مقام برجستهٔ آیین زرتشتی، جایگاه ارجمندی در دربار او نداشت، ولی به نظر می‌آید نخستین پویه‌ها برای نهادینه‌کردن دین زرتشت به عنوان دینی دولتی در زمان اردشیر انجام شده‌باشد؛ همچنین سنت‌های برجای ماندهٔ هخامنشی، هلنی و اشکانی نیز در هم آمیخته‌شده و در این دوره مورد استفاده قرارگرفت. اردشیر در سکه‌ها و در کتیبه‌اش در نقش رستم، خود را مزداپرست و از تبار ایزدان خوانده‌است. در سکه‌های بعدی اردشیر، تاج دندانه‌دار به جای سرپوش سنتی بر سرش نقش شده‌است؛ این تغییر در کنار افزوده شدن عبارت «... چهر از یزدان می‌دارد» (از نسل ایزدان است)، نشان دهندهٔ پایگاه ایزدی اردشیر است. این تاج دندانه‌دار، به‌سان همان تاجی‌است که بر سر اهورامزدا در سنگ‌نگاره‌های دیهیم‌ستانی در نقش رستم تصویر شده‌است و دانسته نیست که تاج اهورامزدا از تاج اردشیر گرفته شده‌است یا برعکس. باورهای او نیز بر پشت سکه‌هایش با به نمایش‌کشیدن آتشکده نمایان شده‌است. نقش برجسته‌های او در فیروزآباد، نقش رستم و نقش رجب، وی را نزدیک به اهورامزدا نشان داده‌اند. التفات اهورامزدا به اردشیر، به موجب اندیشه‌های اسطوره‌ای ایرانی، به صورت "فَرّه" نمود یافته‌است که آن را می‌توان با «توخهٔ» یونانی و «فورتونای» رومی سنجید. فره‌مندی اردشیر، مشروعیت پادشاهی وی را می‌رساند. بنیادگذاری آتشکده‌ها و اعطای وقوفات بدان‌ها به‌همراه توجه به متون دینی زردشتی، یکی دیگر از راه‌های کسب مشروعیت اردشیر بود؛ آتشکده‌ای ویژه به نام «آتش اردشیر» نیز در آغاز شاهی او پایه‌ریزی شد که شاپور یکم در کتیبه‌اش در بیشاپور از آن نام‌برده‌است. مسعودی در مروج‌الذهب سخنانی را بدو منسوب نموده‌است: سیاست اردشیر در برابر جوامع نامزداپرست درون قلمروش، روزگاری دشوار را برای ایشان پدیدآورده بود. یهودیان و باورمندان به برخی آیین‌های دیگر، در دورهٔ اشکانیان کم‌وبیش مورد بردباری قرار می‌گرفتند و استقلال محدودی نیز داشتند. اردشیر و سپس پسرش شاپور —به ویژه در آغاز سلطنتش— کوشیدند تا خودمختاری یهودیان را محدود کرده و آنان را از حقوق مستقل قضایی و قانونی‌شان محروم سازند؛ انگیزهٔ این اقدامات احتمالاً گسترش جامعهٔ زرتشتی بوده‌باشد. با مسیحیان سریانی‌زبان با بردباری و نرمش بیشتری برخورد می‌شد و بر جمعیت آنان تا میانهٔ سدهٔ سوم میلادی افزوده‌شد. مانی تا زمان مرگ اردشیر دعوتش را آشکار ننمود؛ شاید به درستی دریافته‌بود که شاپور گوشی شنواتر از پدرش می‌دارد.


title: اردشیر بابکان

text: ترتیب اولویت بزرگان دربار اردشیر، برپایهٔ کتیبهٔ شاپور یکم بر کعبه زرتشت دانسته‌است. بدین ترتیب نخست چهار شاه با داشتن حق جانشینی مورثی در خانوادهٔ خویش به‌شمول سَتارُپ شاه اَبَرینَگ (ابرینه؛ «[سرزمین‌های] فراتر»؛ نیشابور، یا خراسان)، اردشیر شاهِ مرو، اردشیر شاهِ کرمان، اردشیر سکان‌شاه (سیستان‌شاه) آمده‌است. پس از آن، نام سه شهبانو به‌قرار «دینگ بازرنگی» مادربزرگ اردشیر، «رودک» مادر اردشیر و «دینگ بابکان» خواهر و همسر اردشیر ذکر شده‌است. سپس نام «اردشیر بیدخش» و «بابک هزاربد» و پنج عضو از خاندان‌های بزرگ، به‌ترتیب «دیهین» از خاندان وراز، ساسان از خاندان سورن، ساسانِ اندیگان‌خدای و پیروز و گوک از خاندان کارن به‌همراه «ابرسامِ فَراردشیر» که احتمالاً مشاور ارشد بوده، آمده‌است. پس از آن، ذکر نامِ پانزده شخصیت برجسته به‌میان آمده که شامل «سپهبد»، «دبیرفت»، آیوندبد (رئیس تشریفات)، فرمدار و دبیرانش و مقامات مذهبی شامل هیربد و موبد و مغ، گفته شده‌است. براساس این کتیبه، مناصب بزرگ فرمدار، موبدان موبد و هیربدان هیربد، در زمان اردشیر هنوز پایه‌گذاری نشده‌بودند.


title: اردشیر بابکان

text: از این فهرست می‌توان چنین پنداشت که در منابع متأخر ساسانی، در نام‌ها و رویدادهای مهم آن روزگار، تحریفاتی رخ داده‌است؛ مثلاً در تاریخ روایی ایران، سرزمینی که «مهرک اندیگان» حاکمش بوده را «بزرگترین دشمنان اردشیر» نامیده‌اند؛ حال آنکه منطقهٔ مذکور، زیر فرمانروایی ساسان شاه اندیگان بوده و در کتیبهٔ مذکور، در شمار مناطق هوادار اردشیر یاد شده‌است. از این فهرست چنین پیداست که گروهی همداستان در حمایت از اردشیر پدید آمده بودند که غیر از شاهان اندیگان و اپرناک و مرو و سیستان، نمایندگان دودمان‌های بزرگ ایران همچو ورازها، سورن‌ها و کارن‌ها نیز در شمار آنان بودند؛ برپایهٔ منابع رومی، برخی از فرمانروایان کوچک میان‌رودانی نیز بدیشان پیوسته بودند.


title: اردشیر بابکان

text: در تاریخ روایی ایران، اردشیر همچو مردی قهرمان و جسور و دوراندیش و با حس پایمردی و حوصلهٔ فراوان نمایانده شده‌است؛ بنابراین متون، وی مردی استوار و عین دست یازیدن به خشونت و بی‌رحمی‌های بسیار، همواره رفتاری جوانمردانه می‌داشته و به‌گاه نبرد، همواره پیشاپیش جنگاوران خویش می‌جنگیده‌است. در متون تاریخ روایی ایران، اردشیر از آن روی کامیاب شد که از نسل دودمان شاهنشاهان باستانی ایران بوده و از سوی یزدان به فرمانروایی ایرانشهر برگزیده شده‌بود. اما در این نکته تردید نیست که موجه جلوه دادن فرمانروایی ساسانیان، بعدها و در اواخر دورهٔ شاهنشاهی آنان با افزودن مطالبی چند بر جریان واقعی رویدادهای آن روزگار صورت پذیرفت و احتمالاً آوردن این مطالب در نوشته‌های رسمی علل سیاسی می‌داشته باشد.


title: اردشیر بابکان

text: در نامهٔ تنسر، چنین آمده‌است که ارادهٔ اردشیر بر آن است که کین دارا را از اسکندریان (رومیان) بخواهد. این متن به‌وضوح برای برانگیختگی احساسات ملی ایرانیان نوشته شده بود؛ اگرچه این‌گونه روایات بیشتر مشخصهٔ داستان‌های حماسی می‌دارد، اما این حقیقت روانشناختی را آشکار می‌سازد که ایرانیان، سده‌های درازی عمیقاً احساس دارا بودن هویت ملی می‌داشتند و خود را از دیگر مردمان متمایز می‌دانستند؛ وزهمین‌روی که سرزمین‌های دیگری که ایرانیان بر آن‌ها چیره می‌شدند، هرگز «ایران» نامیده نشدند بلکه «انیران» خوانده شدند.


title: اردشیر بابکان

text: هنر سنگ‌نگاری ساسانیان، به‌دست اردشیر پایه گذارده‌شد و تا زمان شاهنشاهی شاپور دوم رونق داشت. این هنر در زمان خسرو پرویز دوباره زنده شد. سنگ‌نگاری‌های اردشیر با اندک نمونه‌های باقی‌ماندهٔ اشکانی، آشکارا متفاوت است و قالب تاریخی تازه‌ای در آنان پیداست. سه سنگ‌نگارهٔ نخست او، سبک‌های مختلفی می‌دارند ولیکن سیر تکاملی روشنی را نشان نمی‌دهند. تنها چهارمین سنگ‌نگاره —یعنی تصویر دیهیم‌ستانی اردشیر در نقش رستم— ویژگی‌های مشخصی به‌خود می‌دارد که دوباره در سنگ‌نگاره‌های شاپور یکم و جانشینان وی پدیدار می‌شود.


title: اردشیر بابکان

text: سکه‌های ضرب‌شده در دوران اردشیر، به‌لحاظ طرحِ نگاشته به سه دستهٔ کلی تقسیم می‌شوند:


title: اردشیر بابکان

text: دستهٔ نخست سکه‌هایی هستند که تصویری تمام‌رخ از اردشیر بر روی سکه و نیم‌رخی از بابک پدر اردشیر —که به سبک اشکانیان به‌چپ می‌نگرد— بر پشت سکه نگاشته شده‌است. بر روی این سکه‌ها عبارت «اردشیر شاه» و بر پشت سکه عبارت «خدایگان بابک شاه» نگاشته شده‌است.


title: اردشیر بابکان

text: دستهٔ دوم همانند سایر سکه‌های عصر ساسانی، دارای تصویر نیم‌تنهٔ اردشیر با کلاه یا تاجی برسر در حال نگریستن به سوی راست است؛ بر پشت دستهٔ دوم از سکه‌های اردشیر، —به‌سان همهٔ سکه‌های عصر ساسانی— نمایی از آتشدانِ آتشکده به‌چشم می‌خورد. بر روی دستهٔ دوم از سکه‌ها، عبارت «مزداپرست، خدایگان اردشیر "شاهنشاهِ ایران" که چهره از یزدان می‌دارد» نگاشته شده‌است که نمایانگر باورهای مذهبی اردشیر می‌باشد.


title: اردشیر بابکان

text: بر روی دستهٔ سوم از سکه‌ها، تصویر اردشیر روبروی تصویر پسرش شاپور و عبارت‌های «شاپور "شاهِ ایران" که چهره از یزدان می‌دارد» و «آتشِ اردشیر» نگاشته شده‌است. پشت سکه‌ها نیز منقوش به آتشدان آتشکده‌است.


title: اردشیر بابکان

text: نشان پشت سکهٔ دستهٔ دوم، نقشی آذرگاهی است برپایهٔ طرحی یافته در پارس و عبارت «آتشِ اردشیر»، اشاره به آتشی شاهی می‌دارد که در آغاز سلطنت هر شاه برافروخته می‌شد. بخش پایهٔ پیشتیبان آذرگاه، شباهت‌هایی به تخت شاهی هخامنشیان می‌دارد. نوارهای آویخته نیز انتهای پیشانی‌بندی باز —که نماد پادشاهی در سنن ایرانی‌است— انگاشته شده‌است. بدین‌سال نقشِ پشتِ این دست سکه‌ها، نماینگر دل‌مشغولی اردشیر برای نمایاندن خویش نه صرفاً به‌عنوان جانشین برحق هخامنشیان، بلکه به‌مثابه زردشتی‌ای دیندار است. در آرایش سر و موی، اردشیر در نخستین سکه‌ها به سنن اشکانی پایبند بود و تاجی همانند با تاج‌های دوران مهرداد دوم برگزید. اما در سال‌های پایانی، تاج اصلی اردشیر، از نوعی بود که بخشی از موها، در گویی در بالای سر آراسته شده‌بود؛ گوی و سرپوش، با تورِ ابریشمینی نازک پوشیده و نوارهایی به‌سوی پشت از آن آویخته شده‌بود.


title: اردشیر بابکان

text: پرپایهٔ پژوهه‌ای از کالیری، بسیاری از نمادهای سکه‌های فره‌ترکه‌ها همچو پرچم، بنای یادواره، هیئت ظاهری شخص ایستاده در روبروی آن، برگرفته از هخامنشیان‌است. دریایی برآن‌است که اگرچه فره‌ترکه‌ها احتمالاً کاربرد درست بنایی همچو کعبهٔ زردشت را نمی‌دانسته‌باشند، اما هنوز اهمیتی ایدئولوژیک نزد آنان می‌داشت. از این روی، از شباهت سکه‌های اردشیر با سکه‌های متأخر حاکمان محلی پارس، می‌توان چنین پنداشت جنبشی برپایهٔ سنن ایرانی و دلبستگی حاکمان محلی پارس بدان وجود داشته‌است. البته این لزوماً بدان معنا نیست که اردشیر در همهٔ امور به شاهان محلی پارس مرتبط بوده‌است.


title: اردشیر بابکان

text: از میان شاهان ساسانی، به دو تن، یکی اردشیر بابکان و دیگری انوشیروان، بیش از شاهان دیگر اندرز و کلمات حکیمانه نسبت داده شده و در اغلب کتاب‌های ادب و تاریخ عربی و از آنجا، در کتاب‌های اخلاق و تاریخ فارسی، این‌گونه آثار از آنان نقل گردیده‌است. از اهم آثار منسوب به اردشیر، «عهد» اوست.


title: اردشیر بابکان

text: عهد اردشیر رساله‌ای است متضمن وصایای سیاسی اردشیر به شاه‌های ایرانی که پس از او به پادشاهی می‌رسند و در آن اندرزهایی را آورده که به کار بستن آنها، به زعم او، در اداره مملکت لازم است.


title: اردشیر بابکان

text: ابن ندیم یک بار از کتابی به نام کتاب عهد اردشیر یاد می‌کند که آن را احمد بن یحیی بن جابر البلاذری (د ۲۷۹ ه.ق)، یکی از مترجمان فارسی (=پهلوی) به شعر عربی گرد آورده بود. بار دیگر در فصل مربوط به کتاب‌های ایرانیان و رومیان و هندیان و عربان در مواعظ و آداب و حکم کتابی را به نام عهد اردشیر بابکان الی ابنه سابور ذکر می‌کند و چنین می‌نماید که منظور او کتابی دیگر است.


title: اردشیر بابکان

text: اصل پهلوی متن عهد اردشیر از میان رفته، اما چند نسخه از ترجمه عربی آن در دست است: علاوه بر این متن کامل، خلاصه‌ای از آن نیز با عنوان «منتخب من عهد اردشیر بن بابک» در دست است.


title: اردشیر بابکان

text: در دوره اسلامی عهد اردشیر از معروفیت برخوردار بوده و در بسیاری از کتاب‌های تاریخ و ادب از آن یاد شده‌است. مسعودی از آن یاد کرده و عبارتی از آن را دربارهٔ هزاره آخر آورده‌است. در مجمل التواریخ و فارسنامه نیز نام آن ذکر گردیده و در کتاب اخیر در مورد انوشیروان آمده‌است که «عهود اردشیر بن بابک پیش نهاد و وصیت‌های او را که در آن عهود است به کار بست.» همین مطلب را طبری و ثعالبی نیز آورده‌اند. جاحظ عهد اردشیر را همراه با «امثال بزرگمهر» آورده‌است و می‌نویسد که دبیران (=کُتاب) از آن‌ها استفاده می‌کرده‌اند. ابوالعباس مبرد (د ۲۸۶ه) می‌نویسند مأمون دستور داده بود که معلم فرزندش الواثق بالله کتاب خدا را بدو یاد دهد و عهد اردشیر را بر او بخواند و او را وادار به حفظ کلیله و دمنه کند.


title: اردشیر بابکان

text: ابن ندیم از رساله‌ای با عنوان عهد اردشیر بابکان الی ابنه سابور، در ضمن کتب مواعظ و آداب و حکم، نام می‌برد. احتمالاً این همان متن کوتاهی است که با عنوان نسخهٔ عهد اردشیر الی ابنه سابور در کتاب نهایة الأرب منسوب به اصمعی آمده‌است. این متن را ظاهراً ابن مقفع یا به احتمال بیشتر مؤلف سیر الملوکی که مآخذ نهایة الأرب بوده، از روی ترجمه عربی عهد اردشیر انتخاب کرده و مطالبی را بر آن از جاهای دیگر افزوده‌است. ابن قتیبه مطلبی را از اردشیر خطاب به پسرش، به نقل از «کتابٌ من کُتُب العجم»، آورده‌است که آن را در این عهد می‌یابیم.


title: اردشیر بابکان

text: ابن ندیم از کتابی به نام سیرت اردشیر یاد کرده‌است که آبان لاحقی آن را به شعر درآورده است. ظاهراً همین اثر که گردیزی از آن چنین یاد کرده‌است: «و (اردشیر) کتابی تألیف گردانید اندر پند و سیاست و آن را کارنامه نام کرد.» و ظاهراً این کتاب بجز کارنامه اردشیر بابکان به پهلوی است که اکنون در دست داریم.


title: اردشیر بابکان

text: رساله‌ای نیز منسوب به اردشیر در قواعد کشورداری به ترجمه عربی در کتاب نهایة الارب آمده‌است و در آن دربارهٔ جنگجویان (اساوره)، دبیران (کُتاب)، داورها (قُضاة، لشکرکشی (بعوث و ثغور)، پذیرش سفیر (فی قدوم الوفود علیه من قبل الملوک)، ساختن شهرها (بناء المُدُن)، تدبیر او دربارهٔ خاندان‌های اشراف (تدبیره فی اهل بیوتات الشرف)، دادخواهی (مظالم) و آبادانی سرزمین‌ها (تدبیره عمارة الأرضین) بحث شده‌است. ترجمه فارسی این رساله در ترجمه نهایة الارب به نام تجارب الامم و نیز در شاهنامه فردوسی آمده‌است. نمی‌دانیم که این رساله مستقیماً از پهلوی ترجمه شده‌است یا نه. گریناسکی بر آن است که مؤلفی عربی‌نویس آن را از جاهای گوناگون گردآورده است. وی برای اثبات نظر خود قرائنی را ذکر می‌کند که حاکی از نفوذ قواعد اسلامی در آن است، از جمله این که در این رساله آمده‌است که یک پنجم از غنائم جنگی خاص شاه است. اما از آنجا که این متن در شاهنامه آمده‌است، احتمالاً در خدای‌نامه نیز وجود داشته‌است و مطالبی موافق با قواعد اسلامی در ترجمه بدان افزوده شده‌است.


title: اردشیر بابکان

text: اردشیر خوره یکی از پنج کوره فارس در عصر ساسانیان تا نخستین سده‌های اسلامی به مرکز شهر گور (معرب: جور) است که توسط اردشیر بنا شده‌است. این نام به معنی «شکوه اردشیر» است. این شهر احتمالاً پس از پیروزی اردشیر بر اردوان در ۲۲۴ میلادی ساخته شده‌است. این شهر در کنار کاخ اردشیر (که قبل از شورش، در آن زندگی می‌کرد) ساخته شده‌است و گفته می‌شود که امپراتور پنج آتشکده کنار این شهر ساخته که مورخ معروف، مسعودی آن‌ها را دیده‌است. شهر گور توسط نماینده‌ای از سوی شاه اداره می‌شد. گور بعدها توسط عضدالدوله دیلمی به فیروزآباد تغییر نام یافت. از اردشیر خوره می‌توان به عنوان پایگاه نظامی و یکی از ضراب‌خانه‌های فعال دوره ساسانی نام برد. از آثار اردشیر خوره می‌توان به بنای طربال (منار) کیاخُره در جنب بنای چهار طاق (آتشکده گور)، کاخ اردشیر و در نقش‌برجسته او، کتیبه یابود مهرنرسه (وزیر سه پادشاه ساسانی؛ یزدگرد اول، بهرام گور و یزدگرد دوم) و ۴ آتشکده او اشاره کرد.


title: اردشیر بابکان

text: بنای شهر الهام گرفته از شیوه معماری دارابگرد و متشکل از دیوارهایی مدور است که دربرگیرنده محوطه‌ای به قطر حدود دو کیلومتر و باروی گلی دوگانه و خندقی به سبک پارتی است و دو محور تقاطع عمود برهم شهر را به چهار بخش با چهار دروازه اصلیِ مهر، بهرام، هرمز و اردشیر تقسیم می‌کند که هر یک به پنج بخش کوچک‌تر تقسیم شده، با خیابان‌های حلقه مانند به هم راه داشته‌اند.


title: لایوش پوشا

text: لایوش پوشا ریاضی‌دان مجارستانی است که در زمینه ترکیبیات کار می‌کند.


title: لایوش پوشا

text: لایوش پوشا در بوداپست در متولد شد. پدر او شیمی‌دان بود و مادرش معلم ریاضی بود. او یک کودک نابغه به حساب می‌آمد. هنگامی که در مدرسه ابتدایی بود، آموزگارش روژا پیتر، که دوست مادرش بود، او را به پل اردیش معرفی کرد. پل اردیش او را به ناهار در یک رستوران دعوت کرد، و از او مسئله‌های ریاضی بسیاری پرسید. پوشا مسئله‌ها را قبل از اینکه ناهارش را تمام کند حل کرد، که این مسئله اردیش را تحت تاثیر قرار داد.


title: الفارق

text: الفارق نام دانشنامه‌ای حقوقی است که توسط محمدجعفر جعفری لنگرودی حقوق‌دان و نویسنده ایرانی گرداوری و نوشته شده‌است. این کتاب در بیست و ششمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، عنوان برترین کتاب سال در رشته حقوق را از آن خود کرد..نویسنده کتاب،محمدجعفر جعفری لنگرودی در اثر دیگر خود ،یعنی کتاب ((علم حقوق در گذر تاریخ)) در خصوص الفارق چنین می‌نویسد:بدون تردید با ارائه دو کتاب دوره ای عظیم ((مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه))و جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام ؛فقه شیعه در میان مذاهب خمسه اسلامی در مقام نخست قرار گرفته است، لکن اشکالات دو اثر مذکور در کتاب الفارق رفع گشت و سهل الوصول تر از دو کتاب مذکور نوشته شده.از جمله امتیازات الفارق بر مفتاح الکرامه و جواهر الکلام ؛ تدوین ما لم یدوّن است که اهمّ آن امتیازات محسوب می‌گردد.مرور بر مذاهب خمسه امتیاز دیگر است.وانگهی مقایسه با حقوق و فقه رم در الفارق صورت گرفته که جواهر و مفتاح خالی از آن است.فاصله گرفتن از ضعف تمثیل و اطناب مملّ و ایجاز مخلّ از دیگر نقاط قوت الفارق است...فلذا سومین هرم علم(الفارق)،بسی رفیع تر و استوار تر در کنار دو هرم مذکور(جواهرالکلام و مفتاح الکرامه) بر جای خود قرار گرفته است.


title: حمزه گنجی

text: حمزه گنجی (متولد ۲ فروردین ۱۳۲۱ در گرگر) روان‌شناس ایرانی، استاد بازنشسته دانشگاه علامه طباطبایی و مدیر انتشارات ساوالان است. بسیاری از آثاری که او تألیف یا ترجمه کرده‌است، از جمله روانشناسی عمومی، روانشناسی پیری و روان‌شناسی هیلگارد، به عنوان کتاب درسی تدریس می‌شوند.


title: حمزه گنجی

text: او تحصیلات ابتدایی را گرگر گذراند. پس از پایان کلاس سوم دوره اول دبیرستان، در کنکور ورودی دانشسرای مقدماتی تبریز شرکت کرد و وارد دانشسرا شد. پس از گذراندن دوره دانشسرای مقدماتی و با اخذ مدرک دیپلم ناقص، در سال ۱۳۴۰ به استخدام آموزش و پرورش درآمد. در بهمن‌ماه ۱۳۴۱ موفق به اخذ دیپلم شد. در سال ۱۳۴۴ وارد رشته فرانسه در مقطع کارشناسی دانشگاه تبریز شد و سپس مقطع کارشناسی ارشد را در رشته علوم تربیتی دانشگاه تهران گذراند. سپس از بورس دولت فرانسه برای اخذ مدرک دکترا استفاده کرد و در سال ۱۳۵۱ در شهر مونت‌پلیه فرانسه به تحصیل در رشتهٔ روانشناسی عمومی پرداخت و از دانشگاه پل والری دکترا گرفت. پس از بازگشت به ایران، در دانشگاه ابوریحان بیرونی مشغول به کار شد. پس از انقلاب فرهنگی، به تدریس دانشگاه علامه طباطبایی پرداخت و در اواخر سال ۱۳۷۳ بازنشست شد. از آن پس در دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن تدریس کرده‌است.


title: شکار نهنگ

text: شکار نهنگ فعالیتی شکاری است که برای بهره‌گیری از گوشت و روغن نهنگ‌ها انجام می‌شود.


title: شکار نهنگ

text: نخستین روش‌های شکار نهنگ به ۳۰۰۰ سال پیش بر می‌گردند. بسیاری از جوامع نزدیک دریا در گذشته و اکنون اقدام به شکار نهنگ یا بهره‌گیری از لاشه نهنگ‌های برکنار ساحل افتاده می‌کرده‌اند. روش‌های صنعتی شکار نهنگ اما در سده ۱۷ میلادی شکل گرفتند و ملت‌های گوناگون در سده‌های ۱۸ و ۱۹ در این زمینه با هم به رقابت می‌پرداختند.


title: شکار نهنگ

text: با پیشرفت فناوری و تقاضای بیشتر برای شکار نهنگ، منابع طبیعی باقی‌مانده توانایی خود برای بقا در برابر تقاضای موجود را از دست دادند. در پایان دهه ۱۹۳۰، بیش از ۵۰٬۰۰۰ نهنگ هر ساله کشته می‌شدند و در میانه سده بیستم ذخایر نهنگ موجود دیگر پر نمی‌شدند. در ۱۹۸۶، انجمن بین‌المللی شکار نهنگ (IWC) هر گونه شکار نهنگ را ممنوع اعلام کرد تا ذخایر موجود بتوانند جمعیت خود را بالا برند.


title: شکار نهنگ

text: با آنکه ممنوعیت شکار نهنگ باعث شد که این جانوران به دلیل شکار بی‌رویه از خطر انقراض رهایی پیدا کنند، شکار نهنگ در سال‌های اخیر محل بحث بسیار بوده‌است. کشورهای پشتیبان شکار نهنگ، همچون ژاپن، خواهان آن هستند که ممنوعیت اعمال شده از روی بعضی ذخایری که به باور آن‌ها به حد جمعیتی مناسبی رسیده‌اند، برداشته شود تا بتوان به شکار پرداخت. کشورهای مخالف و گروه‌های پشتیبان محیط‌زیست اما بر این باورند که نهنگ‌ها در وضعیت آسیب‌پذیر هستند و شکار نهنگ کاری غیراخلاقی است که باید متوقف شود.


title: شکار نهنگ

text: کنشگران محیط‌زیست و حقوق جانوران همواره با روش‌های گوناگون به شکار نهنگ توسط کشتی‌های تجاری اعتراض کرده‌اند. اغلب این اعتراض‌ها توسط گروه‌هایی چون صلح سبز برپا می‌شوند. کنشگران با قایق‌هایی که برشان شعارهای محیط‌زیستی نصب شده‌است به سوی کشتی‌های شکار نهنگ می‌روند یا جلوی راه آن‌ها در دریا را می‌گیرند یا اجازه شکار نهنگ‌ها توسط شلیک مستقیم نیزه به سویشان را از کشتی‌های تجاری سلب می‌کنند. کشتی‌های شکار نیز با پرتاب آب از تفنگ‌های آب‌پاش به سوی قایق‌های کنشگران اقدام به تلافی می‌کنند.


title: تخریب زیستگاه

text: تخریب زیستگاه فرایندی است که در آن زیستگاه طبیعی توانایی خود برای پشتیبانی از زیستن جانداران درون خود را از دست می‌دهد. در این فرایند، یاختگانی که پیشتر در محل بوده‌اند جابجا یا نابود می‌شوند؛ چنین چیزی کاهش تنوع زیستی را در پی دارد.


title: تخریب زیستگاه

text: تخریب زیستگاه توسط فعالیت‌های انسانی اغلب به منظور بهره‌گیری از منابع طبیعی برای تولیدات صنعتی و شهرسازی انجام می‌شود. پاکسازی زمین‌ها برای فعالیت‌های کشاورزی یکی از دلایل اصلی نابودی زیستگاه‌ها است. از دیگر عوامل مهم می‌توان به معدن‌کاری، چوب‌بری، ترال، و گسترش شهرها اشاره کرد. تخریب زیستگاه هم‌اکنون به عنوان نخستین عامل انقراض جانوران در جهان معرفی شده‌است.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: آنارکو-کاپیتالیسم (همچنین آنارشیسم بازار آزاد، آنارشیسم بازار،) یک فلسفهٔ سیاسی لیبرترین است که از حذف حکومت به نفع خویش فرمانی در یک بازار آزاد دفاع می‌کند. در یک جامعهٔ آنارکو-کاپیتالیستی، اجرای قانون، دادگاه‌ها و همهٔ خدمات دیگر، به جای دولت و به واسطه دریافت مالیات، توسط رقابت‌کنندگان با بودجه خصوصی فراهم می‌شوند و پول نیز از طریق بخش خصوصی و به‌طور رقابتی در یک بازار باز فراهم می‌شود. در نتیجه فعالیت‌های شخصی و اقتصادی زیرمجموعه آنارکو-کاپیتالیسم در چهارچوب قوانین خصوصی تنظیم می‌شود و نه از طریق سیاست‌گذاری. در یک تعریف کلی و خلاصه شده می‌توان گفت آنارکولیبرالیسم آنارشیسمی است که از مالکیت خصوصی دفاع می‌کند.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: نظریه‌پردازان گوناگون با فلسفه‌های مختلف، هرچند مشابه، زیر عنوان آنارکوکاپیتالیسم جای می‌گیرند. نخستین نسخهٔ شناخته شده از آنارکولیبرالیسم توسط اقتصاددانان مکتب اتریش و به ویژه موری راتبارد در نیمه قرن بیستم فرموله شد و برساخته از عناصری بود از اقتصاد مکتب اتریش، لیبرالیسم کلاسیک و اندیشه‌های فردگرایان آنارشیست آمریکایی لیزاندر اسپونر و بنجامین تاکر (البته با رد نظریه کار ارزش آنان).


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: در آنارکو کاپیتالیسم راتباردی، نخست باید یک قانون لیبرترین که مورد توافق مشترک قرار گرفته باشد به اجرا گذاشته شده و مورد توافق عمومی قرار بگیرد، و دادگاه‌ها متعهد به پیروی از آن باشند. این قانون باید حق حاکمیت فردی و اصل عدم تجاوز را به رسمیت بشناسد.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: آنارکوکاپیتالیسم، آن‌گونه که راتبارد و دیگران فرموله کرده‌اند، بر مبنای اصل لیبرترین «عدم تجاوز» بنا شده‌است. بر اساس اصل عدم تجاوز(nonaggression principle)، فرد حق دارد با بدن خودش هر کاری که می‌خواهد بکند، تا زمانی که با آن کار به بدن یک فرد دیگر اعمال تجاوز نکند.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: دفاع روتبارد از اصل مالکیت خویشتن به اعتقاد خود او ریشه در «رد تمامی نظریات جایگزین» دارد. هانس هرمان هپه معتقد است که نه تنها مکتب اخلاقی لیبرتارینی را می‌توان «به نحو ماقبل تجربی» توجیه کرد بلکه به نحو استدلالی از هیچ مکتب جایگزین دیگری نمی‌توان دفاع کرد. او در رد نظریات مدافع بازتوزیع ثروت می‌گوید: «همه مکاتب جایگزین لیبرالیسم، چه همه آنها که تجربه شده‌اند و چه بیشتر مکاتب غیرلیبرالی که به لحاظ نظری پیشنهاد شده‌اند، حتی از آزمون نخست و صوری فراگیری نیز سربلند بیرون نمی‌آیند و تنها به خاطر همین یک واقعیت نیز زیر سؤال می‌روند. همه این نسخه‌پیچی‌ها هنجارهایی را در چارچوب دستورالعمل‌های قانونی‌شان گنجانده‌اند که چنین ظاهری دارند: «برای برخی افراد آری و برای برخی دیگر نه.» به هر رو، چنین دستورالعمل‌هایی که حقوق یا تعهدات متفاوتی را برای دسته‌های گوناگون مردم مشخص می‌کنند، به دلایل ساده صوری، هیچ بختی ندارند که توسط هر شرکت‌کننده بالقوه‌ای در یک گفتگو، منصفانه شناخته شده و پذیرفته شوند.. تا زمانی که این تمایز ایجاد شده بین طبقات گوناگون مردم، آن‌طور شکل نگرفته باشد که برای هر دو طرف به عنوان حالت طبیعی اوضاع پذیرفته شود، چنین دستورالعمل‌هایی مورد پذیرش نخواهد بود؛ زیرا پذیرش چنین دستورالعمل‌هایی به این معنا است که برخی گروه‌ها از مزایایی قانونی به بهای تبعیض معادلی علیه گروه‌های دیگر، بهره‌مند خواهند شد.»


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: مالکیت شخصی و original appropriation از مفاهیم مرکزی آنارکو-کاپیتالیسم هستند:


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: بنابر نظر همه متفکران کلاسیک لیبرال، پایبندی به آزادی فردی مستلزم تأیید نهادهای مالکیت خصوصی و بازار آزاد است. مارکسیست‌ها و برخی از سوسیالیست‌ها معتقدند که مالکیت خصوصی محدودیتی بر آزادی است و لیبرال‌های تجدیدنظرطلب مکتب مدرن لیبرالیسم می‌گویند گاهی اوقات لازم است تا حقوق مالکیت تحت‌الشعاع مطالبات مربوط به سایر حقوق قرار گیرد.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: جان گری معتقد است مالکیت خصوصی مظهر آزادی فردی در ابتدایی‌ترین شکل آن است. منتقدان مالکیت خصوصی به بازتوزیع ثروت معتقدند و می‌گویند حق مالکیت خصوصی نمی‌تواند حقی مساوی برای همه باشد چرا که ممکن است به معنای تصاحب حق دیگری به کار رود و حق برده‌داری را مثال می‌زنند. مایکل اوکشات در پاسخ می‌گوید: «حق مالکیت خصوصی مثل هر حق دیگری خود-بازدارنده است: این حق، برده‌داری را نه از سر دلبخواه بلکه بدین دلیل ممنوع اعلام می‌کند که حق در اختیار داشتن یک انسان دیگر هرگز نمی‌تواند حقی باشد که هر عضو جامعه بتواند به‌طور مساوی از آن بهره‌مند شود. تنها به وسیله نهاد مالکیت خصوصی است که حداکثر توزیع قدرت ناشی از مالکیت حاصل می‌شود.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: موضوع مالکیت معنوی بین آنارکو-کاپیتالیست‌ها و نیز لیبرترین‌ها به‌طور کلی شکاف ایجاد کرده‌است. راتبارد استدلال می‌کند که ثبت اختراع‌ها امتیازاتی انحصاری از روی اجبار هستند که حکومت آن‌ها را اعطا می‌کند، و می‌گوید که آنها در جامعه آزاد وجود نخواهند داشت، زیرا افراد را از دستیابی به همان اختراع به‌طور مستقل بازمی‌دارند. او همچنین استدلال کرد که حقوق تکثیر در مواردی با جامعه آزاد قابل انطباقند. استدلال او این است که وقتی بر یک اثر ادبی یک اعلان حق تکثیر موجود است، نشان می‌دهد که خالق اثر به دیگران بدون این که بپذیرند آن را تکثیر نکنند، اجازه استفاده از آن را نمی‌دهد، زین رو اگر مورد استفاده قرار گیرد یک قرارداد خواهد بود. استفن کینسلا نظریه‌پرداز آنارکو-کاپیتالیست هم با حق تکثیر و هم با مالکیت معنوی حق تکثیر مخالف است.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: گرچه آنارکو-کاپیتالیست‌ها قائل به حق مالکیت خصوصی‌اند، برخی از آنان اشاره می‌کنند که مالکیت مشترک، یعنی مالکیت جامعه می‌تواند به وسیله حق در یک نظام آنارکو-کاپیتالیستی وجود داشته باشد. همان‌طور که یک فرد با ترکیب کردن کار خود با یک چیز یا استفاده مرتب از آن مالک آن می‌شود، کل یک جامعه یا اجتماع هم می‌تواند به‌طور مشترک با ترکیب کردن کارشان با آن به‌طور جمعی مالک آن شوند، به این معنی که هیچ فردی آن را برای خود نتواند بردارد. این را می‌شود به جاده‌ها، پارک‌ها، رودخانه‌ها و بخش‌هایی از اقیانوس‌ها اطلاق کرد. رادریک لانگ نظریه‌پرداز آنارکو-کاپیتالیست این مثال را می‌زند:


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: جامعهٔ رؤیایی آنارکو-کاپیتالیست‌ها جامعهٔ قراردادی نیز خوانده شده‌است: «جامعه‌ای منحصراً مبتنی بر عمل داوطلبانه، که خشونت یا تهدیدات خشونت‌آمیز به کلی بر آن بی‌تأثیر است.»


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: آنارکو-کاپیتالیست‌ها معتقدند در این سیستم مبنای عمل، قراردادهای داوطلبانه بین افراد به عنوان چارچوب قانونی است. با این حال به دلیل جزئیات و پیچیدگی‌های قراردادهای محتمل، سخت است بشود دقیقاً حدس زد مختصات چنین جامعه‌ای چگونه خواهد بود.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: آنارکو-کاپیتالیست‌های مختلف اشکال متفاوتی از آنارکو-کاپیتالیسم را پیشنهاد می‌کنند، و یکی از حوزه‌های اختلاف، حوزه قانون است. موریس و لیندا تنهیل در "بازار برای آزادی"، با هر قانون وضع‌شده مخالفت می‌کنند. آنان استدلال می‌کنند که برای تشخیص درست یا نادرستی یک کار فقط لازمست ببینیم علیه دیگری حمله می‌کند یا نه (قانون شبه‌جرم و قرارداد را ببینید). به هرحال، موری راتبارد، با وجود این که از ممنوعیت طبیعی زور و تقلب هم حمایت می‌کند، ایجاد یک دستورالعمل قانونی لیبرترین مرکزی مورد توافق مشترک که دادگاه‌های خصوصی ملزم به رعایت آن باشند را نیز پشتیبانی می‌کند. آندره گلدمن چنین دستورالعملی برای تجارت اینترنتی را با عنوان «پروتکل‌های اقتصادی مشترک» توسعه داده‌است.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: برخلاف تنهیل‌ها و راتبارد که اشتراک ایدئولوژیک اخلاق و فلسفه اخلاق را لازم می‌دانند، دیوید فریدمن پیشنهاد می‌کند «نظام حقوقی برای سود در بازار باز تولید می‌شود، همان گونه که کتاب‌ها و سینه‌بندها امروزه تولید می‌شوند.» ممکن است بین انواع گوناگون حقوق رقابت به وجود آید، همان‌طور که بین انواع مختلف خودرو رقابت وجود دارد.» فریدمن می‌گوید این که آیا این کار به جامعه‌ای لیبرترین منجر خواهد شد «باید اثبات شود.» او می‌گوید که این ممکن است به قوانین به شدت غیرلیبرترین چون قانون ضدمواد مخدر بینجامد؛ ولی، او فکر می‌کند که این موارد نادر خواهد بود. او استدلال می‌کند که «اگر ارزش یک قانون برای هوادارانش از هزینه‌اش برای قربانیانش کمتر باشد… آن قانون در یک جامعه آنارکو-کاپیتالیست باقی نخواهد ماند.»


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: آنارکو-کاپیتالیست‌ها دفاع عمومی از آزادی فردی (یعنی دادگاه‌ها، نیروهای نظامی یا پلیس) را فقط تا آن جا می‌پذیرند که این گروه‌ها بر مبنایی به صراحت داوطلبانه شکل گرفته باشند و حقوق بگیرند؛ ولی، آن‌ها نه فقط به تأمین بودجه خدمات دفاعی دولت بلکه به این که حکومت خود را تنها اعمال‌کننده مشروع زور فیزیکی فرض می‌کند نیز اعتراض دارند. یعنی، دولت به زور بخش خصوصی را از فراهم آوردن امنیت فراگیر نظیر سیستم‌های پلیس، قضایی و زندان برای حفاظت از افراد در برابر متجاوزین بازمی‌دارد. آنارکو-کاپیتالیست‌ها معتقدند دولت هیج چیزی ندارد که بدان برتری اخلاقی بدهد که حق داشته باشد از زور فیزیکی برای بازداشتن متجاوزین سود جوید ولی افراد شخصی این حق را نداشته باشند. همچنین، اگر اجازه رقابت در بخش امنیتی داده می‌شد، قیمتها کمتر می‌شد و خدمات به اعتقاد آنارکو-کاپیتالیست‌ها ارزان‌تر می‌شدند. به اعتقاد مولیناری، «در یک حکومت آزاد، تشکیلات طبیعی صنعت امنیت از دیگر صنایع متفاوت نخواهد بود.» هواداران این نظر اشاره می‌کنند که سیستم‌های خصوصی عدالت و دفاع از قبل وجود دارد، و به‌طور طبیعی جایی که بازار مجاز است ناکارامدی حکومت را جبران کند شکل می‌گیرد: حل اختلاف خصوصی، نگهبانان امنیتی، گروه‌های ناظر محله و الخ گاهی به این دادگاه‌ها و پلیس‌های خصوصی به‌طور کلی سازمان‌های دفاعی خصوصی (PDAها) گفته می‌شود.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: به جای نهادهای دولتی متکی بر مالیات‌گیری اجباری، سازمان‌های خیریه متکی بر مبالغ اهدایی داوطلبانه یا کمک شخصی همکارانه گروه‌های افراد می‌توانند حفاظت از آنانی را که قادر به پرداخت هزینه چنین حفاظتی نیستند را بر عهده بگیرند.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: برخی دانشوران آنارکو-کاپیتالیسم را شکلی از آنارشیسم لحاظ نمی‌کنند، در حالی که دیگران چنین می‌کنند. بیشتر آنارشیست‌های اجتماعی استدلال می‌کنند که آنارکو-کاپیتالیسم از آنجا که سرمایه‌داری ذاتاً اقتدارگرایانه است، شکلی از آنارشیسم نیست. به‌طور خاص، آنان استدلال می‌کنند که معاملات سرمایه دارانه مشخصی داوطلبانه نیستند، و این که حفظ ساختار طبقاتی جامعه سرمایه دارانه نیازمند اجبار، است که با یک جامعه آنارشیستی ناسازگار است.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: در سوی دیگر، آنارکو-کاپیتالیست‌هایی چون پر بایلوند، مدیر وبسایت anarchism without adjectives ذکر می‌کند که گسستگی بین آنارشیست‌های غیر آنارکو-کاپیتالیست، احتمالاً محصول «وضعیت ناگوار تفسیر سوء از آنارکو-کاپیتالیسم» است. بایلوند می‌پرسد، «چگونه کسی می‌تواند از این میراث تاریخی ادعا کند هم آنارشیست و هم مدافع نظام سوءاستفاده گرانه سرمایه‌داری است» و پاسخ می‌دهد که «هیچ‌کس نمی‌تواند، و هیچ‌کس چنین نمی‌کند. هیچ آنارشیستی چنین نظامی را تأیید نمی‌کند حتی آنارکو-کاپیتالیستها (اکثریت شان) چنین نمی‌کنند.»


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: مکتب اتریشی اقتصاد با انتشار کتاب اصول اقتصاد اثر کارل منگر در ۱۸۷۱ ایجاد شد. اعضای این مکتب به اقتصاد به عنوان سیستمی پیشینی مثل منطق یا ریاضیات می‌نگرند تا چون یک علم تجربی مثل زمین‌شناسی. این کتب تلاش می‌کند اصول عمل انسانی را (که در سنت اتریشی پراکسیولوژی خوانده می‌شود) کشف کند و از آن مشتقاتی بسازد. برخی از این اصول پراکسیولوژیکال عبارتند از:


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: اقتصاد اتریشی حتی در اولین روزهایش چون سلاحی نظری علیه سوسیالیسم و سیاست حکومت محور سوسیالیستی به کار گرفته شد. اویگن فن بوم-باورک، از همکاران منگر، یکی از اولین نقدها را بر سوسیالیسم در رساله‌اش به نام "نظریه سوء استفاده سوسیالیسم-کمونیسم نوشت". بعدها، فریدریش هایک راه بردگی را نوشت و استدلال کرد که یک اقتصاد دستوری کارکرد اطلاعاتی قیمتها را از بین می‌برد و این که اقتدار بر اقتصاد منجر به توتالیتاریانیسم می‌شود. دیگر اقتصاد دان بسیار تأثیرگذار اتریشی لودویگ فن میزس، نویسنده "عمل انسانی" بود.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: موری راتبارد، از شاگردان میزس، کسیست که سعی کرد اقتصاد اتریشی را لیبرالیسم کلاسیک و آنارشیسم فردگرا ادغام کند. او اولین مقاله‌اش را در دفاع از «آنارشیسم مالکیت خصوصی» در ۱۹۴۹ نوشت، و بعدتر از نام «آنارکو-کاپیتالیسم» استفاده کرد. او احتمالاً اولین کسی بوده که از «لیبرترین» در معنای کنونی حامی سرمایه‌داری اش (در آمریکا) استفاده کرده‌است. او اقتصاددانی تحصیلکرده بود، ولی در فلسفه سیاسی و تاریخ هم سواد داشت. در جوانی خود را بخشی از راست قدیمی در نظر می‌گرفت، که شاخه‌ای ضد-حکومت محوری و ضد مداخله گرایی از حزب جمهوریخواه بود. او در اواخر دهه ۱۹۵۰ مختصراً با این رند مشغول بود ولی بعدها جدا شد.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: لیبرالیسم کلاسیک تأثیر اساسی و دیرپاترین تأثیرها را بر نظریه آنارکو-کاپیتالیست داشته‌است. لیبرال‌های کلاسیک از زمانی که جان لاک نخستین بار این فلسفه را توسعه داد دو درون مایهٔ اصلی داشته‌اند: آزادی انسان، و محدودیت قدرت حکومت. آزادی انسان بر حسب حقوق طبیعی بیان شد، حال آن که (برای لاک) محدودسازی حکومت مبتنی بر یک نظریهٔ رضایت بود.


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: لیبرال‌های کلاسیک در قرن نوزدهم، تهاجم به حکومت محوری را رهبری کردند. از موارد شایان ذکر، قانون فردریک باستیا بود که نوشت، «حکومت بزرگترین خیالیست که همه از طریق آن می‌خواهند به خرج دیگران زندگی کنند.» هنری دیوید تورو نوشت، «من صمیمانه این شعار را که، 'دولتی بهترین است که کمترین حکومت را بکند' می‌پذیرم؛ و دوست دارم.»


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: موری راتبارد لفظ " آنارکو-کاپیتالیسم " را به کار گرفت تا فلسفه‌اش را از آنارشیسم که با مالکیت خصوصی مخالفت می‌کند، متمایز کند و همچنین با دیگر اشکال آنارشیسم فردگرایانه نیز مرزبندی مشخصی داشته باشد. برای اشاره به این فلسفه گاهی از الفاظ دیگری نیز استفاده می‌شود، از جمله


title: آنارکو-کاپیتالیسم

text: آنارکو-کاپیتالیسم از الفاظ زیر نیز به روشی استفاده می‌کند که ممکن است با استفاده رایج یا جنبش‌های مختلف آنارشیست متفاوت باشد:


title: لسه فر

text: لِسِه فِر , رویکردی اقتصادی است که طبق آن تراکنش میان افراد باید عاری از هرگونه دخالت حکومت باشد. از این روست که لسه فر از مبانی فکری اقتصاد آزاد و لیبرالیسم کلاسیک محسوب می‌شود. لفظ "لسه فر" بخشی از گزارهٔ فرانسوی laissez faire, laissez passer است به معنی «بگذار بروند». "لسه فر" معمولاً در تقابل با برنامه‌ریزی مرکزی از سوی حکومت اقتدارگرا یا دخالت‌گری حکومت در جهت سوق دادن فعالیت‌های اقتصادی به جانب دلخواه [حکومت] به کار می‌رود. لودویگ فن میزس در کتاب "کنش انسانی" می‌نویسد: «لسه فر یعنی: بگذار تا انسان عادی خود انتخاب و عمل کند. مجبورش مکن که گردن به خواست دیکتاتور نهد.»


title: لسه فر

text: "لسه فر" به عنوان یک نظام فکری بر اصول زیر استوار است: ۴. شرکت‌ها مخلوقات دولت‌اند و در نتیجه شهروندان باید آنان را به دلیل تمایل‌شان به اخلال در نظم خودجوش اسمیتی به دقت مورد نظارت قرار دهند.


title: لسه فر

text: با بررسی این رویکرد اقتصادی در دراز مدت در جهان، منتقدان عوامل زیر را علت ناکارآمد بودن این دکترین می‌دانند:


title: ملی‌گرایی اقتصادی

text: ملی‌گرایی اقتصادی (به انگلیسی:Economic nationalism) مجموعه سیاست‌هایی است که تأکید آن بر کنترل ملی اقتصاد، کار و تشکیل سرمایه‌است حتی اگر برای این کار لازم باشد مالیات، تعرفه و محدودیت‌هایی بر بخش کارگری، کالاها و سرمایه بگذاریم. در بسیاری موارد ملی‌گرایی اقتصادی در برابر جهانی‌سازی قرار می‌گیرد یا دست کم سودآوری تجارت آزاد و بی‌قید را زیر سؤال می‌برد. گاهی ملی‌گرایی اقتصادی مفاهیمی چون صنعتی‌سازی جایگزین واردات و حمایت از تولید داخلی را هم دربر می‌گیرد.


title: ملی‌گرایی اقتصادی

text: نمونه‌های فراوانی را می‌توان از سال ۲۰۰۵ به این سو پیدا کرد، نمونه‌هایی که در آن چند دولت مداخله می‌کنند تا از تصاحب یک کارخانهٔ ملی توسط شرکت‌های خارجی پیشگیری کنند:


title: ملی‌گرایی اقتصادی

text: روی آوردن مصرف‌کننده به کالاهای داخلی به تولیدکننده توان تجاری بیشتری می‌دهد در نتیجه آن‌ها اجازه پیدا می‌کنند تا بهای کالا را بالا برند تا سود بیشتری بدست آورند. به ویژه کارخانه‌هایی که کالاهای محلی تولید می‌کنند این توان را پیدا می‌کنند و خریداران باید بهای سود بیشتر آن‌ها را بپردازند. برای نمونه یک سیاست حمایتی در آمریکا بر روی خودروهای خارجی خراج اضافه تر گذاشت تا به خودروسازان داخلی (فورد و جنرال موتورز) توان تجاری بیشتری در داخل بدهد با این کار آن‌ها توانستند بهای خودروی تولیدی خود را بالا ببرند. این سیاست اثر منفی بر خریدار گذاشت چون حال، مصرف‌کنندهٔ آمریکایی مجبور بود برای گزینه‌های کمتر، هزینهٔ بیشتری را پرداخت کند.


title: کیک گوگلوپف

text: کیک گوگلوپف ،کیک کوگلوف ، نوعی کیک حلقه‌ای طرح‌دار یا کیک ماربل است. در داخل این کیک بادام و کشمش و دیگر انواع آجیل مخلوط شده و در قالب مخصوص کیک‌های مخمری پخته شده و معمولاً با شکر تزئین می‌شود. این کیک شیرینی سنتی قسمت شمال شرقی کشور فرانسه، ناحیهٔ آلزاس است. در این ناحیه پختن این کیک در صبح روزهای یکشنبه رایج است. این کیک محبوب ماری آنتوانت بوده‌است و گفته می‌شود که هنگام ازدواج این کیک را از اتریش با خود به فرانسه آورده‌است.


title: زوکوتو

text: زوکوتو ، دسر سنتی ناحیهٔ توسکانی در کشور ایتالیا است. معنای زوکوتو کلاهی است که مقدسین بر سر می‌گذارند. در این نوع دسر کیک اسفنجی در براندی یا انواع دیگر لیکور خیسانده می‌شود. این کیک اسفنجی به عنوان سقف این کیک گنبدی شکل بکار می‌رود و داخل کیک از خامهٔ زده شده و شکلات و آجیلی که در خامه مخلوط شده تشکیل یافته‌است. این کیک به صورت نیمه یخ زده نگهداری می‌شود اما به علت اینکه داخل خامه مقدار زیادی هوا داخل شده این قسمت به صورت یخ زده در نخواهد آمد و باعث طعم بهتر کیک اسفنجی خواهد شد. این دسر به علت پر دوام بودن محبوب‌است.


title: نان زنجبیلی

text: نان زنجبیلی، کیک زنجبیلی، بیسکویت زنجبیلی ، یکی از گونه شیرینی، بیسکویت و کیک است. منشأ آن کشور انگلستان بوده‌است. زنجبیل از جمله موادی است که بر بیماری تیفوس مؤثر است. بنا بر یک فرضیه در قرن شانزدهم و هنگام شیوع بیماری تیفوس در انگلستان، هنری هشتم پادشاه وقت، مردم را تشویق به خوردن زنجبیل کرد که منجر به به وجود آمدن این نوع شیرینی شد.


title: نان زنجبیلی

text: کیک زنجبیلی یکی از گونه کیک پوند به‌شمار می‌رود. به علت اینکه در تهیهٔ آن از عسل تیره استفاده می‌شود به رنگ قهوه‌ای تیره در آمده و این رنگ از ویژگی‌های این کیک است.


title: نان زنجبیلی

text: خانه زنجبیلی نوعی ساخت خانه عروسکی به سبک خانهٔ هانسل و گرتل است که برای ساخت بدنهٔ خانه از نان زنجبیلی استفاده می‌شود.


title: حلال‌پوشی

text: حلال پوشی در علم شیمی و در مبحث محلول‌ها کاربرد داشته و عبارت است از فرایند احاطه شدن مولکول‌ها یا یون‌های ماده حل شده به وسیله مولکول‌ها یا یون‌های ماده حلّال. آبپوشی نوع خاصی از این فرایند است که عبارت است از حل شدن ماده‌ای در آب مانند حل شدن نمک طعام در آب.


title: پخش بار

text: در بررسی سیستم‌های قدرت، به مطالعه و تجزیه‌وتحلیل سیستم که با هدف تعیین پارامترهای مهم سیستم در شرایط نرمال یا اضطراری انجام می‌شود پخش بار می‌گویند. پارامترهای مورد مطالعهٔ پخش بار شامل مواردی مانند ولتاژها، جریان‌ها، توان‌های اکتیو و راکتیو، تلفات توان، تبادل توان بین سامانه‌های قدرت مختلف، موازنهٔ تولید و مصرف در سامانه، توان‌های انتقالی، محاسبهٔ توان‌های راکتیو مورد نیاز سیستم و دیگر مشخصه‌هایی که می‌توان با استفاده از محاسبهٔ جریان و ولتاژ در بخش‌های مختلف سامانه بررسی کرد می‌شود. در محاسبات پخش بار معمولاً از روش ولتاژ گره که در بسیاری از تجزیه و تحلیل‌های سیستم قدرت مناسب‌ترین روش است استفاده می‌شود؛ استفاده از این روش به مجموعه‌ای از معادلات جبری مختلط بر حسب جریان گره‌ها می‌انجامد که در صورت دانستن جریان‌ها می‌توان این معادلات را برای بدست‌آوردن ولتاژ گره‌ها حل کرد. با توجه به اینکه در سیستم قدرت ترجیحاً به جای جریان، توان‌ها معلوم فرض می‌شوند، به معادلات حاصل که بر حسب توان هستند، "معادلات پخش توان" می‌گویند. از آنجایی که این معادلات غیرخطی‌اند باید آن‌ها را با روش‌های عددی و مبتنی بر تکرار حل کرد. دو روش متداول برای حل این معادلات روش‌های گوس-سایدل و نیوتون-رافسون هستند.


title: پخش بار

text: مطالعات بخش بار استخوان‌بندی اصلی تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم‌های قدرت هستند و انجام آن‌ها برای بهره‌برداری و برنامه‌ریزی زمان‌بندی اقتصادی بین شرکت‌های برق ضروری است. همچنین تجزیه و تحلیل پخش بار پیش‌زمینهٔ مطالعات پایداری گذرا و و احتمال وقوع حوادث در شبکه است.


title: حلال معدنی غیرآبی

text: حلال‌های معدنی غیرآبی حلال هایی معدنی (به جز آب) هستند که در صنایع و در آزمایشگاه‌ها به عنوان حلال برای واکنش هایی که امکان انجام شدن در محیط آبی را ندارند کاربرد دارد. ترکیباتی چون آمونیاک،گوگرد دی‌اکسید،سولفوریل کلرید،فسفریل کلرید،دی‌نیتروژن تترااکسید،آنتیموان تری‌کلرید،برم پنتافلوئورید،هیدروژن فلوئورید،سولفوریل کلرید فلوئورید و سولفوریک اسید نمونه‌هایی از این دست از حلال‌ها هستند.


title: امید خلیلی

text: امید خلیلی تجریشی متولد ۴ فروردین ۱۳۶۲ در دربند تهران می‌باشد. وی مجری شبکه من و تو بود. او با نام طغرل هم در برنامه بفرمایید شام شناخته می‌شود.


title: امید خلیلی

text: اصلیت او تجریشی است و تا ۷ سالگی در آنجا زندگی کرد. در ۱۴ سالگی به خواسته پدرش از ایران خارج شد و به ایتالیا رفت. یک سال و نیم در سوئیس زندگی کرد و بعد به لندن رفت.


title: امید خلیلی

text: در ایران، در سوئیس و در لندن فوتبال باشگاهی در سطح نوجوانان بازی کرد، اما هیچ گاه نتوانست به آرزویش که فوتبالیست حرفه‌ای شدن بود برسد، چرا که در یک بازی مچ پا چپ او از ۲ ناحیه شکست و مجبور به ترک فوتبال شد.


title: امید خلیلی

text: پس از آن در رشتهٔ تحصیلی بازیگری و هنرهای نمایشی مشغول فعالیت شد و به دنبال آرزوی دومش که بازیگری بود رفت.


title: امید خلیلی

text: او نمایشنامه‌نویس، دیالوگ‌نویس، شاعر و بازیگر تئاتر است که پس از ۸ سال فعالیت در حوزه‌ی تئاتر، با تلویزیون من و تو آشنا شد.


title: امید خلیلی

text: امید خلیلی در شبکه من و تو مجری برنامه‌هایی مانند بفرمایید شام، من و تو پلاس و آفساید و رختکن و نوروز ۹۴ من و تو و شعر یادت نره و جواب بوده‌است. همچنین ویژه برنامه های جام های جهانی فوتبال برزیل و روسیه و تهیه کنندگی برنامه مردان دیروز حشمت مهاجرانی و امامعلی حبیبی را در کارنامه دارد . او در اواخر سال ۱۳۹۸ خورشیدی بدلیل مسائل شخصی و اختلافات با کیوان عباسی ، مدیر شبکه من و تو از تلویزیون من و تو جدا شد و در یک شبکه اینترنتی رادیویی به نام رادیو هوی مشغول به کار شده و مشغول ساخت برنامه‌های رادیویی شد. اما وی در ۲۱ مهر ۱۴۰۰ خورشیدی طی یک پست در پیج اینستاگرام خود خبر از بازگشت دوباره اش به شبکه من و تو و رفع کدورت ها و آشتی با مدیر این شبکه داد و اعلام کرد بزودی با برنامه های خود روی آنتن این شبکه خواهد رفت


title: کیک قهوه

text: کیک قهوه ، در دو مورد بکار برده می‌شود:


title: حلال پروتیک

text: حلال پروتیک به دسته‌ای از حلال‌ها گفته می‌شود که توانایی ایجاد یون (H) را داشته باشند. معمولاً حلال‌هایی که در آن‌ها اتم هیدروژن با اکسیژن (مانند هیدروکسیل) یا با اتم نیتروژن (مانند آمین‌ها) پیوند داشته باشند، چنین توانایی خواهند داشت.


title: سیکلوکانورتر

text: سیکلوکنورتور دستگاهی است که توان ای‌سی با فرکانسی مشخص را به توانی ای‌سی با فرکانسی متفاوت تبدیل می‌کند. معمولاً توان خروجی فرکانسی کمتر از توان ورودی دارد. کاربرد سیکلوکانورترها در ماشین‌های القایی به منظور کنترل قطب ۲_کنترل ولتاژ۳_کنترل فرکانس۴_کنترل مقاومت روتور موتورهای روتور سیم پیچی شده


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: نظریهٔ اسید-باز برونستد–لوری یک نظریه پیرامون واکنش اسید و باز است که در سال ۱۹۲۳ به‌طور مستقل توسط یوهانس نیکولاوس برونستد و توماس مارتین لوری پیشنهاد شد. مفهوم اساسی این نظریه این است که وقتی یک اسید و یک باز با یکدیگر واکنش نشان می‌دهند، اسید، باز مزدوج خود را و باز هم اسید مزدوج خود را تشکیل می‌دهد. این فرایند با تبادل یک پروتون (کاتیون هیدروژن یا H) صورت می‌پذیرد. تا پیش از مطرح شدن این نظریه، نظریهٔ قالب در مجامع علمی توسط سوانت آرنیوس مطرح شده بود که از جامعیت کافی برخوردار نبود و در توضیح بسیاری از واکنش‌ها ناتوان بود. آرنیوس معتقد بود که اسید ماده‌ای است که در محلول آبی تفکیک شده و یون هیدروژن (H) تولید می‌کند و باز ماده‌ای است که در محلول آبی تفکیکی شده و یون هیدروکسید (OH) تولید می‌کند. نظریهٔ برونستد–لوری شکل تعمیم‌یافته‌ای از نظریه آرنیوس پیرامون اسیدها و بازها است، اما این نظریه نیز با تمام قوت‌های خود، کاستی‌هایی دارد از جمله این که برای واکنش‌هایی که در آن هیدروژن مبادله نمی‌شود یا در واکنش‌های مواد جامد، چندان کارایی ندارد.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: پس از برونستد و لوری، گیلبرت لوئیس با مطرح کردن مفهوم اشتراک جفت الکترون ناپیوندی در واکنش‌ها، مشکل برونستد و لوری در واکنش‌های بدون تبادل پروتون را حل کرد. لوئیس معتقد بود باز ماده‌ای است که جفت الکترون ناپیوندی از دست می‌دهد و اسید ماده‌ای است که جفت الکترون ناپیوندی را می‌پذیرد. در طی این تبادل الکترون یک پیوند کووالانسی از نوع داتیو تشکیل می‌شود.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: همچنین با مطرح شدن نظریه لوکس−فلود، مشکل واکنش‌های در حالت جامد نیز برطرف شد. طبق این نظریه جابجایی یون اکسید (O) عامل تشخیص اسید و باز است به این صورت که اسید به عنوان ماده ای تعریف می‌شود که O می‌گیرد و باز ماده ای است که O از دست می‌دهد.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: در نظریه آرنیوس، اسیدها به عنوان موادی تعریف می‌شوند که در محلول آبی تفکیک شده و H (یون‌های هیدروژن یا همون پروتون) آزاد می‌کنند، در حالی که بازها موادی تعریف می‌شوند که در محلول آبی تفکیک شده و OH (یون‌های هیدروکسید) را به وجود می‌آورند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: در سال ۱۹۲۳ دو شیمی فیزیک‌دان به نام‌های یوهانس نیکولاس برونستد در دانمارک و توماس مارتین لوری در انگلستان به‌طور مستقل از یکدیگر نظریه‌ای را ارائه دادند که نام آن‌ها بر آن نهاده شد. در نظریه برونستد–لوری، اسیدها و بازها بر اساس روشی که با یکدیگر واکنش نشان می‌دهند، تعریف می‌شوند؛ این امر موجب می‌شود که بتوان این نظریه را به انواع مختلفی از اسیدها و بازها تعمیم داد. این نظریه در معادلهٔ تعادلی زیر بیان شده‌است:


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: با داشتن یک اسید، مثلاً HA، این معادله را می‌توان به صورت نمادین به شکل زیر نوشت:


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: علامت واکنش تعادلی (⇌) به این دلیل استفاده می‌شود که این واکنش می‌تواند هم در مسیر رفت و هم برگشت انجام بپذیرد. اسید (HA) می‌تواند یک پروتون از دست بدهد تا به باز مزدوج آن یعنی A تبدیل شود. باز (B) نیز می‌تواند یک پروتون دریافت کند تا به اسید مزدوج خود (HB) تبدیل شود. اکثر واکنش‌های اسید-باز سریع هستند به طوری که اجزای واکنش معمولاً در تعادل دینامیکی با یکدیگر قرار دارند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: واکنش اسید-باز زیر را در نظر بگیرید:


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: اسید استیک، CHCOOH، یک اسید است، زیرا یک پروتون به آب (HO) می‌دهد و به باز مزدوج آن یعنی یون استات (CHCOO) تبدیل می‌شود. آب (HO) نیز یک باز است چرا که یک پروتون از CHCOOH می‌پذیرد و به اسید مزدوج آن یعنی یون هیدرونیوم (HO) تبدیل می‌شود.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: مسیر برگشت یک واکنش اسید-باز نیز یک واکنش اسید-باز است که بین اسید مزدوج و باز مزدوج تشکیل شده از واکنش رفت، اتفاق می‌افتد. در مثال بالا، استات نقش باز و یون هیدرونیوم نقش اسید را در واکنش برگشت بر عهده دارند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: مزیت نظریه برونستد–لوری این است که، بر خلاف نظریه آرنیوس، نیازی به تفکیک اسید وجود ندارد.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: اساس نظریه برونستد-لوری این است که یک اسید فقط در رابطه با یک باز وجود دارد و به طور مقابل یک باز تنها در رابطه با یک اسید به‌وجود می‌آید. در این نظریه، آب به عنوان یک مادهٔ آمفوتر می‌تواند به عنوان یک اسید یا یک باز عمل کند. در تصویر سمت چپ، یک مولکول HO به عنوان باز، یک پروتون(H) دریافت می‌کند و به HO تبدیل می‌شود، در حالی که مولکول دیگر به عنوان یک اسید عمل می‌کند و یک پروتون (H) از دست می‌دهد و به OH تبدیل می‌شود.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: مثال دیگری از موارد آمفوتری، آلومینیم هیدروکسید با فرمول شیمیایی Al(OH) است که هم به صورت اسید و هم به صورت باز عمل می‌کند:


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: بر اساس واکنش خود تفکیکی زیر، یون هیدروژن یا یون هیدرونیوم یک اسید برونستد-لوری و یون هیدروکسید یک باز برونستد-لوری در محلول‌های آبی است.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: واکنش مشابهی در آمونیاک مایع رخ می‌دهد.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: بر اساس این واکنش، یون آمونیوم () همانند یون هیدرونیوم موجود در آب عمل می‌کند و یون آمید () نیز همانند یون هیدروکسید در محلول آبی عمل می‌کند. ازاین‌رو نمک‌های آمونیوم به عنوان اسید و آمیدها به عنوان باز عمل می‌کنند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: برخی از حلال‌های غیر آبی در رابطه با اسیدهای برونستد-لوری می‌توانند به عنوان باز رفتار کنند، بدین جهت که می‌توانند پذیرندهٔ پروتون باشند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: در این معادله S نشان دهنده یک مولکول حلال است. مهمترین حلال‌های این دسته عبارتند از دی‌متیل سولفوکسید و استونیتریل (CHCN) که هر دو به‌طور گسترده‌ای برای اندازه‌گیری ثابت تفکیک اسیدی مولکول‌های آلی مورد استفاده قرار می‌گیرند. از آنجایی که دی‌متیل سولفوکسید در مقایسه با مولکول آب پذیرندهٔ قوی‌تری برای پروتون است، اسیدها در این حلال نسبت به آب قدرت بیشتری دارند. در واقع، بسیاری از مولکول‌ها در محلول‌های غیر آبی به عنوان اسید رفتار می‌کنند در حالی که این رفتار از آن‌ها در محلول آبی مشاهده نمی‌شود. یک مورد شدید از این دست با کربن اسیدها رخ می‌دهد که در آن پروتون از پیوند C–H استخراج می‌شود.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: برخی از حلال‌های غیر آبی می‌توانند به عنوان یک اسید رفتار کنند. یک حلال اسیدی خاصیت بازی مواد حل شده در آن را افزایش می‌دهد. به عنوان مثال، ترکیب CHCOOH به دلیل رفتار اسیدی خود در آب به استیک اسید معروف است. با این حال این ماده در حلال هیدروژن کلرید مایع که یک حلال بسیار اسیدی‌تر است به عنوان یک باز رفتار می‌کند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: در همان سالی که برونستد و لوری نظریه خود را منتشر کردند، جی ان لوییس یک تئوری جایگزین برای واکنش‌های اسید-باز پیشنهاد داد. نظریهٔ لوئیس مبتنی بر ساختار الکترونیکی بود. باز لوئیس به عنوان ترکیبی تعریف شد که می‌تواند یک جفت الکترونی به یک اسید لوئیس اهدا کند، و اسید نیز ترکیبی بود که می‌توانست این جفت الکترون را بپذیرد. نظریهٔ پیشنهادی لوئیس می‌توانست توضیحی برای طبقه‌بندی نظریهٔ برونستد-لوری از نظر ساختار الکترونیکی ارائه دهد.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: در معادلهٔ شیمیایی بالا، هم باز (B) و هم باز مزدوج (A) یک جفت الکترون تنها دارند و پروتون، که یک اسید لوئیسی است، بین آنها جابجا می‌شود.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: در نظریه لوئیس اسید (A) و باز (B)، تشکیل یک ترکیب (AB) را می‌دهند که در آن یک جفت الکترون برای ایجاد یک پیوند کووالانسی از نوع داتیو بین A و B مورد استفاده قرار می‌گیرد. به عنوان مثال می‌توان به تشکیل ترکیب HN−BF از واکنش آمونیاک و بور تری فلوئورید اشاره کرد؛ این واکنش نمی‌تواند در محلول آبی انجام شود چرا که بور تری فلوئورید به شدت با آب در یک واکنش هیدرولیز شرکت می‌کند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: این واکنش‌ها نشان می‌دهند که BF هم در طبقه‌بندی لوئیس و هم در طبقه‌بندی برونستد-لوری یک اسید است و این یافته بر سازگاری بین هر دو نظریه تأکید می‌کند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: بوریک اسید با توجه به واکنش زیر به عنوان یک اسید لوئیس شناخته می‌شود.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: در این مورد اسید تفکیک نمی‌شود، بلکه HO که نقش باز را ایفا می‌کند تفکیک می‌شود. محلول B(OH) خاصیت اسیدی دارد زیرا یون‌های هیدروژن در این واکنش آزاد می‌شوند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: شواهد محکمی وجود دارد که محلول‌های رقیق آبی آمونیاک حاوی مقادیر ناچیز یون آمونیوم هستند و در صورت حل شدن در آب، آمونیاک به عنوان باز لوئیس عمل می‌کند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: واکنش‌های بین اکسیدها در حالت جامد یا مایع در نظریه برونستد–لوری گنجانده نشده‌است. به عنوان مثال، واکنش زیر:


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: در محدوده تعریف برونستد و لوری از اسیدها و بازها قرار نمی‌گیرد. از طرف دیگر، منیزیم اکسید هنگام واکنش با محلول آبیِ یک اسید به عنوان یک باز عمل می‌کند.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: بر اساس تعریف برونستد-لوری، پیش‌بینی شده‌است که محلول SiO یک اسید ضعیف باشد.


title: نظریه اسید–باز برونستد–لوری

text: در نظریه لوکس-فلود، جابجایی یون اکسید (O) عامل تشخیص اسید و باز است. با توجه به این نظریه، ترکیباتی مانند MgO و SiO در حالت جامد ممکن است به عنوان اسید یا باز دسته‌بندی شوند. به عنوان مثال، کانی الیوین را می‌توان به عنوان یک ترکیب از اکسید بازیِ منیزیم (MgO) و اکسید اسیدیِ سیلیس (SiO) در نظر گرفت. این طبقه‌بندی در علم زمین‌شیمی از اهمیت بالایی برخوردار است.


title: کیک چای

text: کیک چای ، کیکی است که معمولاً در آن از خمیر ترش، کره و کشمش یا دیگر میوه‌های خشک استفاده شده‌است. کیکی برشته و برش داده شده‌است که در هنگام صرف چای صرف می‌شود. در جنوب آمریکا کیک چای بسیار محبوب است و معمولاً به شکل کیک‌های کوچکی با طعم وانیل و ادویه جات گوناگون هستند. در اتریش کیک چای در واقع همان کیک پوند است که معمولاً بر روی آن دارچین و شکر پاشیده شده‌است و صرفاً به علت اینکه در هنگام چای صرف می‌شوند به نام کیک چای شناخته می‌شوند. در ایرلند کیک چای نوعی کیک میوه است که در آن بجای خمیر ترش از تخم مرغ و پودر ورآور استفاده می‌شود.


title: افراز (حقوق)

text: اِفراز در فقه و حقوق ایران در دو معنا به کار می رود.در یک معنا افراز،عبارت است از تقسیم کردن مال مشاعی بین دو یا چند نفر شریک.در معنای دیگر ،افراز یکی از شیوه های تقسیم مال مشاع به شمار می رود و در این معنا افراز عبارت است از تقسیم تمام اجزای مال مشاع میان شرکا و این تقسیم‌بندی براساس سهم هریک از شرکا انجام می‌شود. اِفراز می‌تواند به‌صورت برابر و تراضی بین طرفین، یا اجباراً و از طریق حکم دادگاه صالحه انجام شود. به مالی که به‌صورت غیرمشاع باشد نیز فَرْز گفته می‌شود. افراز را نباید با تفکیک اشتباه گرفت، زیرا تفکیک در عرف ثبتی عبارت است از تقسیم مال غیرمنقولِ حداقل یک نفر به قطعات کوچک‌تر، اما در افراز باید مالکیت در اختیار بیش از یک نفر باشد.


title: افراز (حقوق)

text: تفکیک با رضایت و در حالت تفاهم مالکین مشاع امکان‌پذیر است ولی لازمه افراز عدم تفاهم و رضایت، و وجود اختلاف نسبت به حصه یکدیگر هست و پس از افراز کردن، شراکت خاتمه یافته و هرکدام از شرکاء مالک قطعه زمین خود خواهند بود؛ بدین ترتیب که پس از تفکیک در املاک حالت اشاعه باقی است، امّا پس از افراز حالت اشاعه از بین می‌رود و شراکتی وجود ندارد.


title: افراز (حقوق)

text: اگر یک یا چند نفر از شرکاء ملک مشاعی راضی به تقسیم نباشند، در این صورت شریکی که مایل است خود را از قید اشاعه برهاند، می‌تواند از دادگاه حکم به تقسیم را درخواست نماید و در صورت عدم توافق بین شرکاء حاکم اجبار به تقسیم می‌نماید، این تقاضا در صورتی پذیرفته می‌شود که مال قابل تقسیم باشد. زیرا ضرر شریک قاعده تسلیط را محدود می‌کند و بر آن حکومت دارد. در این‌گونه موارد راه جمع بین حقوق طرفین این است که شریک بر اساس ماده ۳۱۷ قانون امور حسبی، فروش مال مشترک، و تقسیم بهای آن را از دادگاه درخواست نماید.


title: افراز (حقوق)

text: ماده ۴ قانون افراز و فروش املاک مشاع مقرر می‌دارد که «ملکی که به موجب تصمیم قطعی غیرقابل افراز تشخیص شود، با تقاضای هر یک از شرکاء و به دستور دادگاه شهرستان فروخته می‌شود». در صورتی که بَنا به تصمیم واحد ثبتی، ملکِ غیرقابل افراز تشخیص داده شود، گواهینامه‌ای به متقاضی تسلیم می‌شود که در آن غیرقابل افراز، و تقسیم بودن ملک اعلام می‌گردد؛ و شریکِ متقاضی، به استناد گواهی‌نامه یادشده و سایر اسناد و مدارک مالکیت، درخواست خود را مبنی بر فروش ملک به دادگاه حقوقی تقدیم، و دادگاه پس از صدور دستور فروش آن را به دایره اجرا، خواهد سپرد و مدیر اجرا نیز وفق مقررات قانون اجرای احکام مدنی نسبت به مزایده و فروش مال غیرمنقول اقدام می‌نماید.


title: فرچه‌پایان آمریکایی

text: فرچه‌پایان آمریکایی سرده‌ای از تیره فرچه‌پایان هستند که در تبار فرچه‌پایان کوینی و زیرخانواده فرچه‌پایان نیمفالینا قرار دارند. این سرده در مکزیک و آمریکای جنوبی پراکنده هستند. پروانه گورخری و پروانه زیبای نو در این سرده قرار دارند.


title: دوشاخه و پریز برق متناوب

text: دوشاخه و پریز برق دستگاه‌هایی هستند که اجازه می‌دهند دستگاه‌هایی که با برق کار می‌کنند به منبع تغذیه جریان متناوب اصلی در یک ساختمان متصل شوند. دوشاخه‌ها و پریزهای برق در نرخ ولتاژ و آمپر، شکل، اندازه و نوع اتصال متفاوت هستند. انواع استفاده‌شده در هر کشور توسط استانداردهای ملی مشخص می‌شوند.


title: دوشاخه و پریز برق متناوب

text: برای شناخت مواد اولیه به کار رفته در ساخت کلید و پریزها باید با اجزای تشکیل دهنده آن ها آشنا شویم. به‌طور کلی دو شاخه های برق از دو قسمت قاب و شاخه ها و در برخی موارد پیچ ها ساخته شده اند. این در حالی است که پریز برق از بدنه، رویه، بخش داخلی و پیچ های ساخته شده اند. در دوشاخه های برق، کلید ها و پریزها، از فلز و پلاستیک به عنوان مواد اولیه بخش های سازنده این وسایل استفاده می شود.


title: دوشاخه و پریز برق متناوب

text: به‌طور کلی پریزهای برق را می توان به دو دسته پریزهای هوشمند و معمولی تقسیم کرد:


title: دوشاخه و پریز برق متناوب

text: پریزهای برق هوشمند انواع مختلفی دارند. برای مثال ساده ترین پریزهای برق هوشمند، تنها شامل تایمر برای زمان بندی قطع و وصل برق هستند. این در حالی است که برخی از پریزهای هوشمند امروزی ممکن است شامل برنامه ریزی های بسیار پیشرفته برای کاهش و یا افزایش جریان و ولتاژ نیز باشند.


title: دوشاخه و پریز برق متناوب

text: پریزهای معمولی بسته به کشور محل استفاده شامل استانداردهای مختلفی هستند که برخی از این استانداردها به منظور افزایش ایمنی کودکان و برخی دیگر به منظور افزایش ایمنی وسایل برقی در نظر گرفته می شوند. برخی از انواع پریزهای برق امروزی شامل ورودی کابل یو اس بی نیز هستند، که برق 5 ولت مورد نیاز گوشیهای هوشمند یا موارد مشابه را فراهم می کنند.


title: فرچه‌پایان کوینی

text: فرچه‌پایان کوینی تباری از پروانه‌ها هستند که در تیره فرچه‌پایان قرار دارند.


title: فرشته‌بالان

text: فرشته‌بالان زیرخانواده‌ای از تیره فرچه‌پایان هستند. فرچه‌پایان کوینی در این زیرخانواده جای دارند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: عملیات ستون ابر (ستون دفاعی) یا حمله ۲۰۱۲ اسرائیل به غزه یا جنگ هشت‌روزه عملیاتی نظامی است که نیروهای دفاعی اسرائیل در نوار غزه به‌مرحله اجرا درآوردند و به‌طور رسمی در تاریخ ۱۴ نوامبر ۲۰۱۲، با کشتن احمد الجعبری فرمانده شاخه نظامی حماس در غزه توسط اسرائیل آغاز گشت. مقامات اسرائیلی اعلام کردند، هدف از اجرای آن متوقف ساختن حملات راکتی کور و بی‌رویه از نوار غزه و مختل ساختن توانایی سازمان‌های شبه‌نظامی است.


title: عملیات ستون دفاعی

text: به گفتهٔ دولت اسرائیل، این عملیات در پاسخ به حملات راکتی شبه‌نظامیان از نوار غزه و حملات علیه سربازان اسرائیلی در مرز غزه - اسرائیل آغاز شد. مقامات حماس، که اداره نوار غزه را دردست دارند، ضمن تکذیب متجاوز بودن حماس در این قضیه، اعلام کردند آن‌ها نمی‌خواسته‌اند شاهد افزایش خشونت‌ها باشند. حمد قاضی معاون وزیر امورخارجه حماس گفت "ما هنوز می گوییم که ما قربانیان اشغال هستیم و ما هدف حمله قرار گرفته‌ایم،" و با این استدلال که حماس حق دفاع از مردم را داشته بنابراین به حملات اسرائیل پاسخ داده‌است، وی اضافه کرد "اگر غزه درامان نباشد، شهرهای شما هم درامان نخواهد بود."


title: عملیات ستون دفاعی

text: در طول این عملیات، نیروهای آی‌دی‌اف بیش از ۱٬۵۰۰ نقطه در نوار غزه، ازجمله ده‌ها پد لانچرهای پرتاب راکت، انبارهای (دپوهای) مهمات، پست‌های فرماندهی حماس، وزارت کشور حماس و دیگر ساختمان‌های دولتی و همچنین ده‌ها خانه و بلوک آپارتمان مسکونی را هدف حمله قراردادند. بین ۱۵۸ تا ۱۷۷ فلسطینی در این حملات کشته‌شدند، که ۵۵ تا ۱۲۰ نفر از جان‌باختگان از نیروهای شبه‌نظامی بودند. به‌علاوه ۱٬۳۰۰ تا ۱٬۵۰۰ فلسطینی نیز زخمی‌شده و بین ۳۵۰ تا ۷۵۰ خانوار فلسطینی نیز بر اثر این حملات آواره شدند. لزوماً تمام تلفات فلسطینیان در نتیجه حملات اسرائیل نبود، برخی از آن‌ها بر اثر اصابت اشتباه راکت به نوار غزه جان‌باخته یا زخمی شدند. به‌علاوه، ۸ فلسطینی نیز به‌طور خودسرانه توسط اعضای شاخه نظامی حماس گردان‌های عزالدین قسام، به اتهام همکاری بااسرائیل اعدام شدند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: گروه‌های فلسطینی ترور احمد الجعبری را "بازشدن دروازه‌های جهنم" نامیدند و گردان‌های عزالدین قسام و جهاد اسلامی حملات راکتی خود را به شهر و شهرک‌های اسرائیلی تشدید کردند، در عملیاتی که از طرف گردان‌های القسام "عملیات سنگ‌های سجیل" و از طرف اعضای جهاد اسلامی آن را "عملیات آسمان آبی" نام گرفت.


title: عملیات ستون دفاعی

text: در این مدت گروه‌های شبه‌نظامی بیش از ۱٬۴۵۶ راکت به سمت اسرائیل شلیک کردند (۱۴۲ راکت نیز در خود نوار غزه سقوط کرد.) گروه‌های شبه‌نظامی فلسطینی از تسلیحاتی چون راکت‌های فجر-۵ ایرانی، راکت‌های گراد روسی، راکت قسام و گلوله‌های خمپاره استفاده کردند. برخی از این راکت‌ها و گلوله‌ها به ریشون لتسیون، بئرشبع، اشدود، اشکلون و سایر مناطق مراکز پرجمعیت شلیک شدند. برای اولین بار پس از جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ تل آویو مورد اصابت راکت قرار گرفت و چند راکت نیز بیت المقدس را هدف قراردادند. بر اثر حملات راکتی گروه‌های فلسطینی، چهار غیرنظامی اسرائیلی جان باختند که سه تن از آن‌ها دراثر اصابت مستقیم راکت به خانه‌ای در کریات ملاخی کشته‌شدند، دو سرباز اسرائیلی و تعدادی غیرنظامی فلسطینی نیز در این حملات جان خود را از دست دادند. تا تاریخ ۱۹ام نوامبر، ۲۱ اسرائیلی بر اثر حملات راکتی زخمی شدند و ۲۸ نفر در حین هشدار آژیرخطر مجروح گردیدند و ۲۰۰ نفر دیگر نیز بر اثر شوک حملات و استرس حاد تحت درمان قرار گرفتند. سامانه دفاع موشکی گنبد آهنین اسرائیل دست‌کم ۴۲۱ راکت را رهگیری کرد، ۱۴۲ راکت نیز در خود نوار غزه سقوط کرد، ۸۷۵ راکت در مناطق باز فرود آمد و ۵۸ راکت دیگر نیز به مناطق شهری اسرائیل اصابت کرد. در بمب‌گذاری یک‌دستگاه اتوبوس در تل آویو توسط یک عرب اسرائیلی تبار، ۱۰ نفر زخمی شدند و ۱۸ نفر دیگر نیز بر اثر شوک بعد از حادثه تحت درمان قرارگرفتند. خالد مشعل رهبر سیاسی حماس، ضمن تکذیب دست‌داشتن حماس در این بمب‌گذاری اعلام کرد وی بر این باور است که این بمب‌گذاری در پاسخ مستقیم به خشونت‌های غزه صورت گرفته‌است. بی‌بی‌سی گزارش داد حماس این حمله را مورد "ستایش" قرارداده‌است.


title: عملیات ستون دفاعی

text: ایالات متحده آمریکا، انگلستان، کانادا، آلمان و کشورهای غربی دیگر حمایت‌شان را از حق دفاع اسرائیل ابراز داشتند یا حملات راکتی حماس به اسرائیل محکوم کردند. جمهوری اسلامی ایران، مصر، ترکیه و چند کشور عربی و مسلمان دیگر نیز حملات و عملیات اسرائیل را محکوم کردند. شورای امنیت سازمان ملل جلسه‌ای اضطراری در رابطه با این موضوع برگزار کرد که نتیجه‌ای از این جلسه حاصل نشد. چین و روسیه نیز نگرانی خود را از احتمال افزایش تلفات غیرنظامیان عنوان داشته و خواستار خویشتن‌داری طرفین شدند. در تاریخ ۲۱ام نوامبر توافق برسر آتش‌بس پس از انجام چند روز مذاکره بین حماس و اسرائیل با میانجی‌گری مصر اعلام شد. هر دو طرف مدعی پیروزی در این عملیات شدند. اسرائیل اعلام کرد که به هدف خود در فلج‌ساختن توانایی پرتاب راکت توسط حماس دست یافته‌است، در حالی که حماس اعلام کرد "گزینه حمله به غزه پس از این پیروزی از بین رفته و هرگز باز نخواهدگشت" و از ایران و مصر برای کمک های‌شان تشکر کرد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: ترجمه تحت‌اللفظی نام عبری این عملیات "ستون ابر" است اما منابع رسمی انگلیسی زبان این عملیات را تحت عنوان ستون دفاعی ترجمه کرده‌اند. ایتان بوچمن سرپرست تحریریه رسانه‌ای منطقه آمریکای شمالی آی‌دی‌اف، تصریح کرد که این نام به ستون ابر در کتاب مقدس یهودیان اشاره می‌کند که بنی‌اسرائیل را (در خروجش از مصر) به سمت سرزمین‌های مقدس هدایت نمود. یک تفسیر از کتاب مقدس یهودیان بدین گونه شرح می‌دهد که ستونی از ابر از بنی‌اسرائیل در برابر تیرها و منجنیق‌های مصریان محافظت کرده‌است. بدین ترتیب این نام (عملیات ستون ابر) نیروهای دفاعی اسرائیل را به عنوان محافظی دربرابر حملات راکتی قیاس می‌کند. برخی مفسران ضمن انتقاد از نام عبری عملیات مدعی‌اند آی‌دی‌اف خود را خدا نامیده است. حماس نیز عملیات خود را تحت عنوان "سنگ‌های سجیل" نام‌گذاری کرد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: پس از جنگ غزه ۲۰۰۹–۲۰۰۸ تنش‌ها همچنان بین دولت حاکمهٔ حماس در نوار غزه و اسرائیل ادامه پیدا کرد، چنان‌که دو طرف به‌صورت مقطعی و دروه‌ای با یکدیگر درگیری‌هایی داشتند. از سال ۲۰۰۷ و با تحمیل محاصره اقتصادی اسرائیل بر نوار غزه، اقتصاد این باریکه روبه وخامت گذاشت و حماس به عنوان یکی از شرایط آتش‌بس با اسرائیل، خواستار پایان دادن به محاصره اقتصادی غزه از سوی اسرائیل شده بود. در حالی که اسرائیل در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۳ انتخابات کنست را پیش‌رو دارد، برخی منابع (از رجب طیب اردوغان جمله نخست‌وزیر ترکیه) به این مضمون اشاره کردند که زمان این عملیات به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شده‌است تا دولت فعلی بتواند دورنما و چشم‌انداز انتخاباتی خود را بهبود بخشد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: به گفته آژانس امنیت اسرائیل، حمله‌های راکتی از نوار غزه به اسرائیل در سال ۲۰۱۲ به‌طور پیوسته ادامه داشته‌است. در ۲۴ اکتبر و در پی حمله‌های راکتی و بمباران دو طرف علیه یکدیگر شماری از شهروندان اسرائیلی زخمی و چند تن از ساکنان نوار غزه کشته شدند و تا تاریخ ۲ نوامبر هیچ‌گونه تلفات بیشتری بر طرف وارد نگردید.


title: عملیات ستون دفاعی

text: در تاریخ ۲ام نوامبر یک جوان فلسطینی ۲۲ ساله بر اثر آتش تانک‌های اسرائیلی به مرکز نوار غزه به‌شدت زخمی گشت. در ۵ام نوامبر سربازان اسرائیلی یک جوان ۲۰ ساله غیرمسلح و نامتعادل فلسطینی را که به حصار فی‌مابین غزه و اسرائیل نزدیک شده بود، به ضرب گلوله از پای درآوردند. به‌گفتهٔ منابعی درمانی فلسطینی، این فرد دارای مشکلات یادگیری بوده‌است. در همان تاریخ انفجار یک بمب کنار جاده‌ای فلسطینی باعث مجروح شدن تعدادی از سربازان اسرائیلی شد. در ۸ام نوامبر و پس از کشف تعداد بیشتری بمب در امتداد مرز، نیروهای آی‌دی‌اف به مناطقی از نوار غزه یورش بردند که به درگیری با کمیته‌های مقاومت مردمی منجر گشت. در این درگیری یک پسر نوجوان ۱۳ ساله فلسطینی، با آتش تیربار بالگردها یا تانک‌های اسرائیلی (که در درگیری شرکت داشتند) کشته شد. روز بعد، شبه‌نظامیان فلسطینی با انفجار تونلی مملو از مواد منفجره که در ناحیه مرزی حفر کرده بودند، باعث زخمی‌شدن چهار سرباز اسرائیلی شدند. شاخهٔ نظامی حماس ضمن قبول مسئولیت این انفجار، آن را پاسخی به کشته‌شدن نوجوان فلسطینی دانست.


title: عملیات ستون دفاعی

text: شبه‌نظامیان غزه حداقل ۳۰ راکت و چندین گلوله خمپاره به مناطق جنوبی اسرائیل شلیک کردند که باعث شد آژیر قرمز در اشدود، اشکلون، گان یان و مناطق اطراف آن به‌صدا درآید که همین امر موجب گشت اسرائیلی‌ها در فاصلهٔ هفت کیلومتری نوار غزه در نزدیکی مناطق امن باقی بمانند. شورای محلی گان یان مدارس منطقه را به دلیل گلوله‌باران راکتی تعطیل کرد. به گفتهٔ کانال هفت تلویزیون اسرائیل دو راکت قسام در ۹ام نوامبر به اسرائیل شلیک شد، که هر دو راکت در مناطق باز منفجر گردید. در ۱۰ام نوامبر، یک جیپ نیروهای آی‌دی‌اف در هنگام گشت‌زنی معمول خود در مرز سمت اسرائیل هدف یک فروند موشک ضد تانک نیروهای شبه‌نظامی قرار گرفت که منجر به زخمی شدن چهار سرباز اسرائیلی گشت که شرایط جسمانی یکی از آن‌ها بحرانی گزارش شده‌بود. نیروهای آی‌دی‌اف با حملات توپخانه‌ای، محل شلیک موشک و اهدافی از پیش تعیین‌شده در منطقه شجاعیه را گلوله‌باران کردند. سخنگوی حماس مدعی شد که حملات توپخانه‌ای اسرائیل منجر به کشته‌شدن چهار نوجوان فلسطینی در منطقه مذکور شده‌است. پس از آن، شبه‌نظامیان حداقل ۴۰ راکت و خمپاره به سمت مناطقی از اسرائیل شلیک کردند که باعث شد اسرائیلی‌های ساکن منطقه به پناهگاه‌ها بروند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: بعد از این حادثه تبادل آتش دو طرف تا چندین روز ادامه پیدا کرد. نیروهای شبه‌نظامی بیش از ۱۰۰ راکت شلیک کردند که در جریان این حملات چندین منزل مسکونی اسرائیلی مورد اصابت راکت قرار گرفت که یکی از راکت‌ها نزدیک در نزدیکی یک باب مدرسه به زمین اصابت کرد. چندین اسرائیلی در انفجارهای گلوله‌بارانی که به‌گونه‌ای خاص زمان‌بندی شده‌بود تا هم‌زمان با رفت‌وآمدهای صبح افراد به محل کارشان روی دهد زخمی شدند، از جمله دو نفر که خودروهای آن‌ها به صورت مستقیم مورد اصابت قرار گرفت. مدارس در مناطق جنوبی اسرائیل تعطیل شدند و شهردار بئرشبع در این رابطه توضیح داد که "ما اصابت (راکت) به مراکز آموزشی را در گذشته تجربه کرده‌ایم... ۴۰٬۰۰۰ دانش‌آموز امروز در خانه‌های خود باقی می‌مانند به‌خاطر حملاتی (راکت‌هایی) که در خارج از محدوده آبی به ما اصابت می‌کنند." اسرائیل حملات هوایی بیشتری به نوار غزه انجام داد که در نتیجه آن شش شبه‌نظامی از جمله یک شبه‌نظامی وابسته به گروه جهاد اسلامی فلسطین کشته شدند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: در روز قبل از عملیات نخست وزیر بنیامین نتانیاهو و ایهود باراک وزیر دفاع اسرائیل در سخنانی اعلام کرده بودند "اسرائیل در زمانی مناسب (به این حملات) پاسخ خواهد داد." هرچند، پس از جلسهٔ کابینه دولت اسرائیل در صبح روز قبل از عملیات، بنی بگین از وزرای کابینه اظهار کرده بود "خصومت جاری به نظر پایان یافته‌است."


title: عملیات ستون دفاعی

text: در ۱۲ام نوامبر، مقامات حماس و جهاد اسلامی تمایل خود را برای بحث و گفتگو برسر آتش‌بس نشان دادند. یک سخنگوی جهاد اسلامی در سخنانی گفته بود، "توپ در زمین اسرائیل است و گروه‌های مقاومت رفتار و عملکرد اسرائیل بر روی زمین را مشاهده و به تبع آن عمل خواهند کرد. " یک خانه و یک کارگاه مورد اصابت راکت قرار گرفت که منجر به زخمی‌شدن سه شهروند اسرائیلی گردید. هرچند، مقامات اسرائیلی مدعی شدند فلسطینی‌ها در این روز اقدام به شلیک ۱۲ راکت کرده‌اند. اسرائیل از شورای امنیت سازمان ملل خواست تا حملات راکتی را محکوم نماید و ایهود باراک اعلام کرد اسرائیل "لطمه به زندگی روزمره شهروندانش را نمی‌پذیرد."


title: عملیات ستون دفاعی

text: "گرشان بسکین" یک فعال صلح اسرائیلی که میانجی بین اسرائیل و حماس در مذاکرات منجر به آزادی گیلعاد شلیط بود، گزارش داد که ساعاتی قبل از حمله منجر به مرگ احمد الجعبری موفق به دریافت یک نسخهٔ پیش‌نویس از آتش‌بس دائمی بین اسرائیل و حماس شده‌است.


title: عملیات ستون دفاعی

text: مذاکرات غیرمستقیم بین حماس و اسرائیل با میانجی‌گری مصر انجام پذیرفت. محمد مرسی رئیس‌جمهور مصر پیش‌بینی کرد مذاکرات به‌زودی به نتایج مثبتی منجر خواهدشد. هیلاری کلینتون وزیر امورخارجه آمریکا، پس از دیدار با بنیامین نتانیاهو گفت فرایند آتش‌بس در روزهای آتی رخ خواهد داد. بان کی‌مون دبیر کل سازمان ملل نیز در تلاش برای پایان‌دادن به خشونت‌ها با نتانیاهو دیدار کرد. وزاری امورخارجه ترکیه و دیپلمات‌های اتحادیه عرب برای برقراری آتش‌بس بین طرفین درگیری به غزه فرستاده‌شدند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: اسرائیل ۶ شرط برای برقراری آتش‌بس داشت.


title: عملیات ستون دفاعی

text: حماس درعوض برای برقراری آتش‌بس، خواستار توقف حملات اسرائیل به نوار غزه و خاتمهٔ محاصره اقتصادی آن گردید. به‌علاوه خالد مشعل رهبر حماس خواستار "تضمین‌های بین‌المللی" برای برداشتن (لغو) محاصره اقتصادی شد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: در ۲۱ نوامبر، محمد کامل عمرو وزیر امورخارجه مصر و هیلاری کلینتون وزیر امورخارجه آمریکا برقراری آتش‌بس را اعلام کردند. این اعلامیه به خصومت‌ها پایان داد در حالی که اسرائیل و حماس به مذاکرات برسر خواسته‌های خود ادامه دادند. برطبق متن توافقنامهٔ آتش‌بس، دو طرف به مذاکرات برسر مواردی چون "بازکردن گذرگاه‌ها و تسهیل رفت‌وآمد مردم و نقل‌وانتقال کالاها و خودداری از اعمال محدودیت بر عبورومرور آزاد ساکنان و هدف قراردادن آن‌ها در مناطق مرزی و روش‌های پیاده‌سازی (این موارد)" پس از گذشت ۲۴ از برقراری آتش‌بس ادامه خواهندداد. مصر پشتیبان این توافقنامه‌است و باید از هر یک از طرفین، تضمین‌های تعهد به قرارداد توافق‌شده را دریافت نماید.


title: عملیات ستون دفاعی

text: پس از اعلام آتش‌بس، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل اعلام کرد عملیات ستون ابر موفقیت‌آمیز بوده‌است و از رئیس‌جمهور آمریکا باراک اوباما برای "حمایت بی‌دریغ (وی) از حق اسرائیل برای دفاع از خودش" قدردانی نمود. نتانیاهو افزود اسرائیل و آمریکا برای متوقف‌ساختن قاچاق سلاح از ایران به نوار غزه با یکدیگر همکاری خواهندکرد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: پس از اعلام آتش‌بس ۱۲ فروند راکت از نوار غزه به‌سمت اسرائیل شلیک‌شد، که تمامی راکت‌ها در مناطق باز اشکول و شاعر هنگیف فرودآمدند. آژیر حمله هوایی در اشکول، سدروت، هوف اشکلون، اشدود، کریات ملاخی و شاعر هنگیف به‌صدا درآمدند. گنبد آهنین یک راکت را برفراز اشدود رهگیری کرد. یک انفجار به علل نامعلوم در غزه رخ‌داد که گزارش‌شد تلفاتی دربر نداشته‌است.


title: عملیات ستون دفاعی

text: خالد مشعل رهبر تبعیدی حماس، از میانجی‌گری مصر در برقراری آتش‌بس قدردانی کرد و مدعی‌شد اسرائیل (در این درگیری) شکست خورده‌است. وی همچنین ایران را به‌دلیل تأمین منابع مالی و تسلیحاتی (تجهیز سلاح) شبه‌نظامیان مورد ستایش قرارداد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: به گفتهٔ مرکز حقوق بشر فلسطین درمجموع ۱۵۸ فلسطینی ازجمله: ۱۰۲ غیرنظامی، ۵۵ شبه‌نظامی و یک پلیس از آغاز عملیات جان خود را از دست‌دادند که ۳۰ کودک و ۱۳ زن نیز درمیان کشته‌شدگان دیده می‌شدند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: نیروهای دفاعی اسرائیل اعلام کردند ۱۷۷ فلسطینی که ۱۲۲ تن از آن‌ها شبه‌نظامی بوده‌اند در این عملیات کشته شده‌اند. نیروی هوایی اسرائیل اظهارداشت تمام اقدامات پیشگیرانه ممکن را برای جلوگیری از تلفات غیرنظامیان با استفاده از بمباران دقیق و صدور هشدارهای پیشگیرانه به ساکنان فلسطینی، انجام داده‌است. آی‌دی‌اف مدعی‌است با انتشار اعلامیه‌های هشداردهنده و تماس‌های تلفنی اخطارآمیز به غیرنظامیان دستورداده تا از مناطقی که توسط حماس برای شلیک موشک استفاده می‌شوند فاصله بگیرند. آی‌دی‌اف همچنین مدعی‌است حمله اول به هدف، به‌منظور امکان تخلیه محل از غیرنظامیان به‌عمد به خطا می‌رفته‌است و حملاتی نیز به‌علت حضور غیرنظامیان در محل لغو شده‌اند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: حملات هوایی اسرائیل، به تلفات غیرنظامیان در مناطقی منجر گشت که گزارش شد در آن‌ها هیچ درگیری اتفاق نیفتاده‌است. جهاد میشراوی عکاس خبری بی‌بی‌سی عربی ساکن غزه که فرزند نوزاد و خواهرزنش را در حملهٔ هوایی اسرائیل به خانه‌اش از دست داده‌بود اعلام کرد تا قبل از حمله اسرائیل محله مسکونی وی شاهد هیچ‌گونه درگیری نبوده‌است. هیچ توجیهی برای کشتار خانواده دلو در بمباران اسرائیل داده‌نشد. هشت تن از اعضای این خانواده ازجمله ۴ کودک در حمله هوایی اسرائیل کشته‌شدند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: تمام تلفات فلسطینی‌ها به‌علت حملات هوایی اسرائیل اتفاق نیفتاد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: احمد الجعبری یک از فرماندهان عالی‌رتبه حماس، قابل توجه‌ترین کشته‌شده فلسطینی این عملیات به‌حساب می‌آید. مرکز حقوق بشر (فلسطین) تعداد مجروحان فلسطینی را در حدود ۱۰۰۰ نفر اعلام کرد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: هفت فلسطینی به‌اتهام همکاری با اسرائیل توسط شبه‌نظامیان حماس اعدام شدند. در تاریخ ۱۶ام نوامبر مردی به‌هویت اشرف عویضه در نزدیکی مسجدی در محلهٔ شیخ رمضان در شهر غزه (توسط حماس) کشته‌شد. به‌گفتهٔ یک شاهد عینی، او دو مرد نقاب‌دار را دیده که از یک دستگاه جیپ پیاده‌شده و قربانی را به زیر یکی از تابلوهای تبلیغاتی حماس کشیده‌اند و قبل از آویزان‌کردن پوستری که به جرایم منتسب‌شده وی اشاره داشته، چندین بار به سرش شلیک کرده‌اند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: در تاریخ ۲۰ام نوامبر شبه‌نظامیان وابسته به حماس ۶ فلسطینی دیگر را در خیابان تیرباران کردند. به‌گفتهٔ شاهدان، مردان (قربانیان) از داخل یک‌دستگاه ون بیرون کشیده‌شده و مجبور شدند به صورت روی زمین دراز بکشند و سپس به ضرب گلوله کشته‌شدند. جنازهٔ پنج تن از آن‌ها بر روی یکدیگر رها گردید درحالی که انبوهی از مردم جسد آنان را زیر پا لگدمال می‌کردند و به جنازهٔ آن‌ها تف می‌انداختند. جسد ششم نیز به موتورسیکلتی بسته‌شده و در خیابان‌های اصلی شهر غزه چرخانده‌شد، در حالی که ناظران فریاد می‌زدند "جاسوس! جاسوس!". حماس با ارسال پستی ضمن اعلام هویت این شش نفر مدعی شد این افراد "دارای تجهیزات های-تک و تصویربرداری بوده‌اند تا از مواضع فیلمبرداری نمایند".


title: عملیات ستون دفاعی

text: در تاریخ ۲۱ نوامبر، موسی ابو مرزوق معاون رهبر حماس این قتل‌ها را محکوم و "غیرقانونی" نامید و اضافه‌کرد هرگونه مجازات اعدام باید روند قانونی را دنبال کند. او به‌علاوه افزود که افرادی که درپشت این قتل‌ها هستند باید مجازات شوند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: اعتقاد بر این است حداقل دو شهروند غیرنظامی فلسطینی نه بر اثر حملات اسرائیل بلکه به‌علت سقوط یک فروند راکت شبه‌نظامیان در نزدیکی هدف خود جان باخته‌اند. بنا به‌گفتهٔ مقامات اسرائیلی، بیش از ۱۰۰ راکت شبه‌نظامیان فلسطینی در نوار غزه سقوط کرده که تلفات و مجروحان متعددی به‌بار آورده‌است.


title: عملیات ستون دفاعی

text: چهار غیرنظامی و یک سرباز اسرائیلی در حملات راکتی شبه‌نظامیان فلسطینی کشته‌شدند. سه غیرنظامی در اصابت مستقیم راکت به خانه‌ای در کریات ملاخی جان خود را از دست‌دادند، در حالی که چهارمین فرد غیرنظامی یک عرب اسرائیلی بود که به‌علت اصابت موشک به منطقه اشکول کشته‌شد. تا ۲۰ام نوامبر، دست‌کم ۲۵۰ نفر ازجمله ۱۰ سرباز اسرائیلی در حملات راکتی زخمی شدند. ۲۱ اسرائیلی دیگر نیز بر اثر بمب‌گذاری یک دستگاه اتوبوس در تل آویو مجروح‌شدند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: یک غیرنظامی بادیه‌نشین نیز بر اثر اصابت راکت به منطقه‌ای در نقب کشته‌شد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: آی‌دی‌اف میزان پایین تلفات اسرائیلی‌ها را به تعدادی از عوامل تهاجمی و تدافعی نسبت می‌دهد: حملات پیشگیرانه به پدهای پرتاب و زرادخانه‌های راکتی، توانایی این نیرو برای حمله به شبه‌نظامیان در حین شلیک راکت، موفقیت ۸۰% سیستم دفاع موشکی گنبد آهنین، وجود اتاق ضد بمب در تمام خانه‌های اسرائیلی، اجرای سیستم هشدار رنگ قرمز و تلاش‌های امدادرسانی عمومی توسط (فرماندهی) موسوم به فرماندهی جلوی خانه.


title: عملیات ستون دفاعی

text: آی‌دی‌اف با استفاده گسترده از توییتر و لیوبلاگ حساب به‌روز از عملیات‌هایش می‌داد. شاخه نظامی حماس نیز با استفاده از توییتر حملات راکتی و خمپاره‌ای خود را منتشر می‌ساخت و هنگامی که تلفات اسرائیلی‌ها گزارش می‌شد اقدام به توییت کردن آن‌ها می‌کرد. مجله "سیاست خارجی" این تلاش را "نقطه عطفی در ارتباطات نظامی" دانست. حساب آی‌دی‌اف در توییتر در عرض ۲۴ ساعت بیش از ۵۰٬۰۰۰ علاقه‌مند جدید به‌دست آورد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: گروه آنانیموس در پاسخ به تهاجم اسرائیل به غزه به بسیاری از وب‌سایت‌های اسرائیلی حمله کرد و مدعی شد که حداقل ۵۰ سایت را از دسترس خارج کرده‌است. بسیاری از وب‌سایت‌ها با پیام‌هایی با مضامین محکومیت عملیات نظامی اسرائیل و ابراز حمایت از مردم غزه جایگزین شده‌بود. هکرهایی از کشور کویت وب‌سایت "دنی دنون" رئیس حزب لیکود را مختل ساختند، وی در سایت خود طوماری آنلاین را قرار داده بود که در آن از دولت اسرائیل خواسته شده‌بود، که تأمین برق نوار غزه را متوقف سازد.


title: عملیات ستون دفاعی

text: حماس متهم شد که با جعل و دست‌کاری تصاویر کودکانی که در سوریه زخمی یا کشته شده‌اند، این تصاویر را تحت لوای کشته‌شدگان فلسطینی در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده‌است. یکی از این توییت‌های (حماس) در مورد حملات اسرائیل، حاوی عکسی از جنازه یک دختر است که پیش از این در صفحهٔ فیس‌بوک "سوریه & دوستان" در ماه اکتبر منتشر شده‌بود.


title: عملیات ستون دفاعی

text: ادامه حمله اسرائیل به غزه به سود بنیامین نتانیاهو نبود، به همین دلیل حمله زمینی را متوقف کرد چون همه کشورها، از جمله نزدیک‌ترین حامی اسرائیل، ایالات متحده مخالف حمله زمینی بودند.


title: عملیات ستون دفاعی

text: حملات هوایی اسرائیل به غزه حماس را ازنگاه نظامی تضعیف کرد و این گروه احمد جعبری، یکی از بزرگترین فرماندهان خود را ازدست داد اما از نگاه سیاسی حماس در این کشمکش پیروز ظاهر شد، محبوبیت این جنبش، به دلیل مقاومت و ایستادگی آن در برابر اسرائیل، نه تنها در داخل غزه بلکه در کشورهای عربی نیز بیشتر شده و حمایت آن‌ها را با خود دارد. این جنبش نشان داد که برغم محاصره غزه، نیروی خود را همچنان حفظ کرده، و اسلحه پیشرفته تر نیز بدست آورده‌است.


title: شیر لوطی علیخان

text: شیر لوطی علیخان در ضرب‌المثلهای ایرانی کنایه از صاحب قدرتی می‌باشد که گذر زمان و چرخش روزگار وی را به موجودی رام و ذلیل بدل ساخته‌است. این ضرب‌المثل، ریشه در یک پدیدهٔ تاریخی در عصر قاجاریه دارد.


title: شیر لوطی علیخان

text: امروزه در ضرب‌المثل‌های ایرانی که عمدتاً در صحبت‌های افراد و شخصیت‌های اهل فضل و تاریخدانان به کار گرفته می‌شود، تعبیر شیر لوطی علیخان به افرادی اشاره دارد که زمانی صاحب قدرت و شوکت و عظمت خیره کننده بوده‌اند، امّا بعدها و در گذر ایّام، روزگار از آنان موجوداتی خوار و ناتوان و بی مایه و فرمانبر ساخته‌است.


title: شیر لوطی علیخان

text: در تهران دوران قاجاریه و زمانی که حیوان بازی از تفریحات مردم آن دوره بود، کسانی بودند که حرفه آنها تربیت و رام کردن حیوانات بود و این افراد در اصطلاح آن عصر، لوطی خوانده می‌شدند. اما از لوطی‌های معروف تهران در اواخر عصر قاجار، فردی به نام لوطی علیخان بود که در رام کردن شیر توانایی مخصوص داشت.


title: شیر لوطی علیخان

text: لوطی علیخان اواخر شیرعظیم‌الجثه‌ای را رام کرده بود که اندامی با ابهت و یال و کوپالی مفصل داشت، امّا با این وجود لوطی علیخان این شیر تنومند را چنان رام کرده بود که به یک گربهٔ دست آموز خانگی تبدیل گشته بود و حتی بنا به گفته‌ها و نوشته‌های شاهدان عینی، کودکان به راحتی به این شیر نزدیک می‌شدند و تکه‌های چوب را به سوراخهای بدن او فرو می‌بردند!، اما شیر عظیم کوچکترین عکس العملی نشان نمی‌داد و تنها به نگاه کردن به اعمال و خنده‌های کودکان بازیگوش اکتفا می‌نمود.