title: فهرست اسکناس‌های ایران

text: سری اسکناس‌های انقلابی از سال ۱۳۶۰ شروع به چاپ شد و در سال ۱۳۷۱ دیگر چاپ نشد. مقدار این اسکناس‌ها ۱۰۰ ریالی، ۲۰۰ ریالی، ۵۰۰ ریالی، ۱٬۰۰۰ ریالی، ۲٬۰۰۰ ریالی، ۵٬۰۰۰ ریالی، و ۱۰٬۰۰۰ ریالی می‌باشد. نخستین اسکناس ۲۰۰۰ ریالی ایران در این سری دیده می‌شود. همچنین برای نخستین بار بود که تصاویر مکان‌هایی از سایر کشورها (کعبه و قبةالصخره) بر روی اسکناس‌های ایران نقش بست و عنوان "«بانک مرکزی ایران»" به "«بانک مرکزی جُمهوری اسلامی ایران»" تغییر کرد.


title: فهرست اسکناس‌های ایران

text: در پشت اسکناس ۱٬۰۰۰ ریالی از این سری با اینکه تصویر «قبةالصخره» چاپ شده بود، اما "به اشتباه" در زیر آن عبارت «مسجدالاقصی» درج شده بود که در چاپ سری سید روح‌الله خمینی، این عبارت حذف شد.


title: فهرست اسکناس‌های ایران

text: سری اسکناس‌های سید روح‌الله خمینی اسکناس‌هایی است که پس از درگذشت وی چاپ شد. یک سال بعد از انقلاب اسلامی که اسکناس‌های تازه قرار بود چاپ شود، سید روح‌الله خمینی در اطلاعیه‌ای خواسته بود که از چاپ تصویرش بر روی اسکناس‌ها خودداری شود؛ برای همین تا روزی که زنده بود تصویر او روی اسکناس‌ها چاپ نشد؛ ولی سه سال بعد از درگذشت او، تصویر وی را به تدریج روی اسکناس‌ها جایگزین کردند.


title: فهرست اسکناس‌های ایران

text: در تمام این اسکناس‌ها نگاره سید روح‌الله خمینی در سمت راست روی پول‌ها چاپ شده‌است. از شروع چاپ این اسکناس‌ها تاکنون قالب اصلی آن‌ها تغییری نکرده ولی در پشت آن‌ها بعضی تغییرات رخ داده مانند ۵٬۰۰۰ ریالی که پشت آن‌ها برای بار نخست گل و پرنده چاپ گردید، پس از آن ماهواره امید و سپس سفالینه یافت شده در زابل چاپ شد. همچنین ۲۰٬۰۰۰ ریالی و ۵۰٬۰۰۰ ریالی نیز دست‌خوش این تغییرات بوده‌اند.


title: فهرست اسکناس‌های ایران

text: به نقل از صداوسیما، سه اسکناس جدید، ۱۰٫۰۰۰ ریالی (یک تومانی)، ۲۰٫۰۰۰ ریالی (۲ تومانی) و ۵۰٫۰۰۰ ریالی (۵ تومانی) در بانک مرکزی رونمایی شدند. این اسکناس‌ها دارای ظاهری متفاوت و ویژگی‌های امنیتی بالاتر در مقایسه با اسکناس‌های قدیمی هستند. به گفته رئیس سازمان تولید اسکناس و مسکوک، همه اسکناس‌های جدید در اندازه‌های مساوی چاپ خواهد شد و برای اجرای طرح حذف چهار صفر از پول ملی در آینده در اسکناس‌های جدید نیز چهار صفر ارقام اسکناس کم رنگ چاپ شده است. در این اسکناس‌ها از تصویر نمادهای ملی و مذهبی استفاده شده است و توزیع این اسکناس‌ها نیز به زودی آغاز خواهد شد.


title: فهرست اسکناس‌های ایران

text: اسکناس ۱۰۰٫۰۰۰ ریالی (۱۰ تومانی) جدید از همین سری و ایران چک ۱٫۰۰۰٫۰۰۰ ریالی (۱۰۰ تومانی) در تاریخ ۱۵ بهمن ماه ۱۳۹۹ و اسکناس ۵۰٫۰۰۰ ریالی (۵ تومانی) هم در تاریخ ۱۶ اسفند ماه ۱۳۹۹ به چرخه معاملات وارد شدند. پیش از این، ایران چک ۵۰۰٫۰۰۰ ریالی (۵۰ تومانی) با ویژگی‌های مشابه طراحی و امنیتی در سال ۱۳۹۷ رونمایی شده بود. چک واژه‌ای فارسی مربوط به دوره هخامنشیان به معنی برگه تاریخ‌دار و دارای ارزش مالی است و گاهی به معنی قباله، منشور و عهدنامه نیز به کار برده می‌شود که واژه عربی آن صک و جمع آن صکوک است. این برگه‌ها جایگزین برگه‌های بهاداری نظیر چک طلائی، چک در گردش و ایران‌چک بانکها شده‌اند که تا پیش از انتشار آنها در سال ۱۳۸۷ توسط بانک مرکزی، توسط هر یک از بانکهای عامل ایران و با نام خودشان چاپ و منتشر می‌گردید. بانک مرکزی در این سال به منظور مقابله با تبعات منفی انتشار چک‌پول بانک‌ها وارد عمل شد و از تاریخ ۱۳۸۷/۵/۲۵ ایران‌چک ۵۰۰ هزار و یک میلیون ریالی بانک مرکزی جایگزین بانک‌چک و ایران‌چک بانک‌ها شد. در دی ماه سال ۱۳۸۹ به دلیل ایرادات نهادهای نظارتی ایران‌چک یک میلیون ریالی بانک مرکزی جمع‌آوری شد ولی در اسفند ماه سال ۱۳۹۲ انتشار آن از سر گرفته شد.


title: فهرست اسکناس‌های ایران

text: در تعریف این برگه آمده: ایران‌چک، چکی است که توسط بانک مرکزی چاپ و منتشر شده و توسط تمامی مؤسسات اعتباری صادر و وجه آن در هر یک از شعب مؤسسات اعتباری پرداخت می‌شود. با این تعریف، ایران چک عملاً کارکرد یک اسکناس را پیدا کرد. اصطلاح تراول که در زبان انگلیسی به معنی مسافرت و برگرفته از چک مسافرتی است هنوز به اشتباه به این اسکناس‌ها اطلاق می‌شود.


title: فهرست اسکناس‌های ایران

text: در این اسکناس‌ها سعی شده تا به نوعی چهار صفر از واحد پول حذف گردد؛ یعنی بر روی اسکناس ۵۰۰٬۰۰۰ ریالی عدد ۵۰ و بر روی ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریالی عدد ۱۰۰ دیده می‌شود؛ در هر دو مورد این اعداد با نوشتار انگلیسی بر روی اسکناس درج شده‌اند. هیئت دولت در جلسه نهم مرداد ۱۳۹۸ به ریاست حسن روحانی رئیس‌جمهور وقت، لایحه پیشنهادی بانک مرکزی مبنی بر تغییر واحد پول ملی از ریال به تومان و حذف چهار صفر را به تصویب رساند. مجلس نیز درجلسه علنی هفتم مهر ۱۳۹۸ با حضور عبدالناصر همتی ریاست بانک مرکزی وقت، یک فوریت لایحهٔ حذف چهار صفر از پول ملی و جایگزینی ریال با تومان و واحدهای خرد (کمتر از ده هزار ریال) به پارسه، را به تصویب رساند.


title: زمین‌لرزه ۲۰۱۱ نیوزیلند

text: زمین لرزه کرایست‌چرچ ٫نیوزیلند، زمین‌لرزه ۶٬۳ ریشتری بود که در ظهر روز سه شنبه ساعت۱۲:۵۱ به وقت محلی ۳ اسفند ۱۳۸۹ (۲۲ فوریه ۲۰۱۱) در کشور نیوزیلند به وقوع پیوست. مرکز این زلزله در حومه جنوبی شهر و فاصله ۱۰ کیلومتری مرکز کرایست‌چرچ و عمق آن در کمتر از ۵ کیلومتری سطح زمین قرار داشت.


title: زمین‌لرزه ۲۰۱۱ نیوزیلند

text: این زمین لرزه نسبت به زلزله پنج ماه قبل به علت عمق کمتر و نزدیکی بیشتر به مرکز شهر و هم‌زمانی با اوج ساعت ترافیک خسارات گسترده‌تری را در پی داشت به‌طوری‌که ده‌ها کشته و زخمی و میلیاردها دلار خسارت مالی بر جای گذاشت.


title: زمین‌لرزه ۲۰۱۱ نیوزیلند

text: همچنین قدرت این زمین لرزه علی‌رغم کوچکتر بودن آن دو برابر زلزله قبلی و بیش از چهار برابر زمین لرزه‌های زمین‌لرزه ویرانگر هائیتی و کوبه بود.


title: فرودگاه بین‌المللی خلیج فارس

text: فرودگاه بین‌المللی خلیج فارس نام فرودگاهی در ایران می‌باشد. این فرودگاه در ۱۶ کیلومتری جنوب شرقی فرودگاه عسلویه قرار گرفته‌است. این فرودگاه با وجود کوچک بودنش یکی از مجهزترین پایانه‌های مسافربری را دارد. از این فرودگاه به شهرهای تهران، مشهد، اراک، گرگان، اصفهان، شیراز، تبریز، اهواز، رشت، کیش، ساری و کرمانشاه پرواز وجود دارد؛ همچنین هر هفته پرواز بین‌المللی به مقصد دبی از این فرودگاه توسط شرکت هواپیمایی ماهان انجام می‌شود.__نمایه__


title: اولیویا سینت

text: اولیویا سینت بازیگر پورنوی آمریکایی است.


title: تیا تاناکا

text: تیا تاناکا نام حرفه‌ای یک بازیگر پورنوگرافی و مدل بزرگسالان ویتنامی آمریکایی است. مادر وی دورگه ویتنامی و فرانسوی و پدرش ویتنامی بود.


title: موئسیا

text: موئسیا یکی از استان‌های امپراتوری روم در جنوب‌شرقی بالکان بود که در شمال با رود دانوب، در غرب با رود درینوس (درینای امروزی)، در جنوب با کوه‌های هایموس (بالکان) و در شرق با دریای سیاه هم‌مرز می‌شد. بنا بر نوشته‌های دیو کاسیوس، تاریخ‌نگار رومی، موئسیا در ۲۸ سال پیش از زایش مسیح توسط مارکوس لیسینیوس کراسوس فتح گردید. پس از آن این منطقه نخست به‌عنوان بخشی از استان مقدونیه به‌حساب می‌آمد و تا سدهٔ ۶ میلادی توسط بخشدارانی اداره می‌شد. با این حال موئسیا تا پیش از تقسیم مقدونیه در سال ۴۵ یا ۴۶ میلادی خود به استانی مستقل تبدیل شده بود.


title: موئسیا

text: در زمان امپراتوری دومیتیان و در فاصلهٔ سال‌های ۸۵ تا ۸۹، جنگ‌های داسیا روی داد و در این مدت موئسیا خود به دو استان غربی و شرقی به نام‌های موئسیای علیا (صربستان امروزی) و موئسیای سفلی (شمال بلغارستان امروزی) تقسیم شد که رودخانهٔ سیابروس (تسیبریتسای امروزی) مرز بین آن دو را تشکیل می‌داد. بخش‌هایی از رومانی امروزی نیز در زمان امپراتور تراژان به موئسیای سفلی افزوده شد. از آنجا که موئسیا منطقه‌ای مرزی بود، سپاهیان روم باید محافظت از آن را برعهده می‌گرفتند و به‌همین منظور کمپ‌هایی را در حاشیهٔ رود دانوب برپا ساختند. چندین شهر یونانی‌نشین در دهانهٔ رودخانه شکل گرفت و شهرهای مهم موئسیا همچون سینگیدونوم نیز تا فراتر از کمپ‌های لژیون‌های رومی گسترش یافت. در عین‌حال بخش قابل توجهی از جمعیت این شهرها را نیز یونانیان تشکیل می‌دادند و همین مسئله سبب شد تا ترکیب لژیون‌های مستقر در آنجا عمدتاً یونانی باشد.


title: موئسیا

text: موئسیا استان نسبتاً مرفهی به‌شمار می‌رفت زیرا مازاد گندم کشت‌شده در منطقهٔ دریای سیاه همواره از بازار مناسبی در امپراتوری روم برخوردار بود. این استان همچنین از نظر کشاورزی و تولید میوه استانی شکوفا بود و منابع معدنی رشته‌کوه‌های بالکان ثروتی برای آن به‌شمار می‌رفت.


title: موئسیا

text: موئسیا بر اثر حملهٔ بربرها در سدهٔ سوم میلادی و سپس به‌دنبال انتقال بخش عظیمی از جمعیت استان همجوار و رهاشدهٔ داسیا به آن در سال ۲۷۰ میلادی به‌شدت آسیب دید. با این حال این استان تا سدهٔ ۷ میلادی هنوز به‌عنوان بخشی از امپراتوری روم شرقی باقی‌مانده بود.


title: حبیب‌الله بی‌آزار

text: حبیب‌الله بی‌آزار (۱۳۲۹ – ۲۷ فروردین ۱۳۸۷) معاون وزیر آموزش و پرورش در ۴ دولت جمهوری اسلامی، سفیر ایران در کشور یونان، آلبانی، بلغارستان و مشاور کمال خرازی، وزیر اسبق امور خارجه ایران بوده‌است.


title: حبیب‌الله بی‌آزار

text: حبیب اله بی آزار، در سال ۱۳۲۹ خورشیدی در قم متولد شد. بعد از طی دوره دبیرستان در دبیرستان حکیم نظامی قم، برای تحصیل در رشته زمین‌شناسی وارد دانشگاه تهران شد. همزمان با تحصیل در رشته زمین‌شناسی، در رشته علوم تربیتی از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل گردید و پس از طی دوره خدمت سربازی به عنوان دبیر در شهرستان ایلام، برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت. در آمریکا، همزمان در مقطع فوق لیسانس و در دو رشته مهندسی بهداشت محیط و زمین‌شناسی، در دانشگاه‌های اوکلاهما و کانزاس به تحصیل ادامه داد. همزمان با تحصیل در ایالات متحده آمریکا، به همکاری با انجمن اسلامی دانشجویان پرداخت. با پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، تحصیل در آمریکا را نیمه تمام رها کرد و به کشور بازگشت. با بازگشت به ایران، به وزارت آموزش و پرورش رفت و در سال ۱۳۵۸ با حکم محمدعلی رجایی، به عنوان معاون فنی و حرفه‌ای وزارت آموزش و پرورش منصوب شد. در طول دوران وزارت محمدجواد باهنر، معاون وزیر آموزش و پرورش بود. بعد تر در دوران وزارت علی‌اکبر پرورش و سید کاظم اکرمی، معاون آموزشی وزارت آموزش و پرورش بود. مدتی در سازمان مرکزی نهضت سواد آموزی، معاون آموزشی محسن قرائتی شد. بعدتر به وزارت خارجه رفت و رئیس اداره امور دانشجویی و بورس‌ها شد. در سال ۱۳۶۶ با پیشنهاد علی‌اکبر ولایتی و با حکم رئیس‌جمهور وقت، سید علی خامنه‌ای، به عنوان سفیر جمهوری اسلامی ایران در کشور یونان منصوب شد. بعد از پایان مأموریت در یونان، مجدداً در سال ۱۳۷۰ به درخواست محمدعلی نجفی، وزیر وقت آموزش و پرورش در کابینه هاشمی رفسنجانی، به عنوان معاون وزیر آموزش و پرورش در امور آموزشی مشغول به کار شد. در سال ۱۳۷۲ به عنوان معاون پارلمانی و امور استانهای وزارت آموزش و پرورش منصوب شد و تا دوم خرداد ۱۳۷۶، معاون پارلمانی وزارت آموزش و پرورش بود. بعد از انتخاب سید محمد خاتمی به ریاست جمهوری، به وزارت امورخارجه بازگشت و به سمت مشاور وزیر و بازرس ویژه کمال خرازی، وزیر وقت امور خارجه منصوب شد. در سال ۱۳۸۰ به پیشنهاد کمال خرازی و با حکم سید محمد خاتمی، به عنوان سفیر ایران در کشور آلبانی منصوب شد. با روی کار آمدن محمود احمدی‌نژاد، یکی از گزینه‌های رئیس‌جمهور برای وزارت آموزش و پرورش بود. در سال ۱۳۸۴، به پیشنهاد منوچهر متکی، و با حکم محمود احمدی‌نژاد، به عنوان سفیر و نماینده تام‌الاختیار جمهوری اسلامی ایران در کشور بلغارستان منصوب شد.


title: حبیب‌الله بی‌آزار

text: وی ماه‌ها با سرطان معده درگیر بود، اما صبح ۲۷ فروردین ۱۳۸۷ پس از بستری شدن چند روزه در بخش مراقبت‌های ویژه در بیمارستان ارتش شهر صوفیه، درگذشت.


title: تهران (فیلم)

text: تهران فیلمی است بریتانیا-ایتالیایی که در ژانر دلهره‌آور ساخته شده‌است. این فیلم را جاکومو جنتیلومو و ویلیام فرشمن کارگردانی کرده‌اند. درک فار در نقش یک مأمور اطلاعاتی بریتانیاست که متوجه می‌شود عده‌ای قصد دارند تا در طول سفر فرانکلین دلانو روزولت به تهران برای شرکت در کنفرانس تهران او را ترور کنند. این اتفاق در طول جنگ جهانی دوم رخ می‌دهد.


title: پورشه باکستر/کایمن

text: پورشه باکستر یک خودروی رودستر موتور وسط است که آن را می‌توان اولین خودروی جاده‌ای پورشه بعد از پورشه ۵۵۰ به حساب آورد که در اصل یک رودستر طراحی شده بود. پورشه باکستر و کیمن هر دو اواسط موتوره دو نفره ورزشی اتومبیل ساخته شده توسط پورشه. Boxster، دوچرخه سواری دوچرخه سواری در سال ١٩٩۶ منتشر شد و کیمن در اواخر سال ٢٠٠۵ به عنوان کوپه دوبعدی و دوبعدی عرضه شد.


title: جرد پادالکی

text: جرد ترستین پادالکی (زاده ۱۹ ژوئیه ۱۹۸۲) یک بازیگر آمریکایی است. مشهورترین نقش او بازی در سریال سوپرنچرال در نقش سم وینچستر است.


title: جرد پادالکی

text: پادالکی در سن‌آنتونیو، تگزاس متولد گردید. او از طرف پدری لهستانی است. او یک برادر بزرگ‌تر به نام جف و یک خواهر کوچک‌تر به نام مگان دارد، او همچنین از سن ۱۲ سالگی شروع به رفتن کلاس‌های بازیگری کرد، او در دبیرستان جیمز مدیسون واقع در سن‌آنتونیو به تحصیل پرداخت. پس از پایان دبیرستان او برای یک دورهٔ بازیگری به لس‌آنجلس نقل مکان کرد، او در ابتدا قرار بود دانش‌آموختهٔ دانشگاه تگزاس شود.


title: جرد پادالکی

text: جرد در ۲۷ فوریه سال ۲۰۱۰ با جنویو کورتس بازیگر نقش روبی در سریال سوپرنچرال ازدواج کرد. این زوج اکنون در آستین تگزاس اقامت دارند. جرد در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱ اعلام کرد که منتظر اولین فرزندشان است. این زوج در ۱۹ مارس ۲۰۱۲ صاحب فرزند پسری به نام توماس کولتون شدند. پسر دوم آن‌ها، شپرد، در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۳ متولد شد. او در سال ۱۶ نوامبر ۲۰۱۹ اعلام کرد که فصل ۱۵ سریال سوپرنچرال قرار است فصل آخر باشد.


title: جرد پادالکی

text: ! سال !! فیلم/سریال !! نقش !! یاددداشت


title: فار ایست موومنت

text: فار ایست موومنت "(ترجمهٔ فارسی: جنبش شرق دور)" (به صورت فار ⋆ ایست موومنت نوشته می‌شود و علامت اختصاری آناف‌ام است)، گروهی آسیایی آمریکایی الکترو هاپ ساکن در لس‌انجلس، کالیفرنیا است. گروه در سال ۲۰۰۳ شکل گرفته‌است و متشکل از کو نیش (کوین نیشیمورا) ژاپنی وچینی‌تبار، پروگرس (جیمز روح) کره‌ای، جی اسپلیف (جائه چونگ) کره‌ای و دی جی ویرمان (ویرمان کوکیا) فیلیپینی است. آنها اولین برنامهٔ چندفرهنگی خود را در محلهٔ کره‌ای‌های لس‌آنجلس به نفع یک مرکز ترک اعتیاد متعلق به انجمن موومنتالیتی انجام دادند. اولین حرکت این گروه برای رسید به شهرت، اولین ترانهٔ آن‌ها گرد گرد که در یک استفاده شده بود و بعد از آن در موسیقی متن، بازی و دی‌وی‌دی آن فیلم نیز قرار گرفت.


title: فار ایست موومنت

text: از آنجا که «گرد گرد»، این گروه به برنامه‌های شبکه‌های محتلف تلویزیونی دعوت شد که از آن‌ها می‌توان به ، ، جنگ مطرح "انتوریج" اچ‌بی‌او، گاسیپ گرلز و "فینیشینگ د گیم" اشاره کرد. آن‌ها به نیروگاه پاور ۱۰۶ در سال ۲۰۰۹ برای اجرا دعوت شدند، که یکی از بزرگترین کنسرت‌های هیپ‌هاپ در ساحل غربی بود، در این کنسرت جی-زی، کید کودی، شان پال، نیو بویز، پیتبول، لیل جان، ال‌ام‌اف‌ای‌او، فلوریدا و بلک آید پیز حضور داشتند. تک‌آهنگ آن‌ها مانند جی۶ در "جدول" ۱۰۰ آهنگ محبوب و در آیتونز در اواخر اکتبر ۲۰۱۰ اول شد. فار ایست موومنت اولین گروه آسیایی-آمریکای می‌باشد، که در جدول محبوب‌ترین آهنگ‌ها رتبه‌ای زیر ۱۰ بدست آورده‌است.


title: فار ایست موومنت

text: اعضای گروه در محلهٔ کره‌ای‌های لس‌آنجلس، کالیفرنیا بزرگ شده‌اند. آنها در دوران مدرسه به هم تزدیک بودند و استعداد موسیقی گروهی خوبی داشتند. در اوایل کار آن‌ها اقدام به انتشار ترانه‌های خود بر رویاینترنت کردند. در کنار آن در باشگاه‌های محلی بر روی سن رفتند. در سال ۲۰۰۱ نام امسیز انونیموس را برای خود برگزیدند. با این حال نام گروه در سال ۲۰۰۳ به فار ایست مومنت بر اساس ترانه‌ای به همین نام تغییر یافت. در اویل سال ۲۰۰۳، آنها یک انجمن به نام مومنتالیتی ایجاد کردند، که با نام آن ۱۰ اجرا داشتند و عواید آن را در اختیار مرکز ترک اعتیاد جوانان محلی گذاشتند.


title: فار ایست موومنت

text: اولین آلبوم آن‌ها با نام "موسیقی محلی" در سال ۲۰۰۶ انتشار یافت. آهنگ گرد گرد در "" و بازی‌ای با همین نام استفاده شد. این اتفاق باعث شد که آن‌ها به موسیقی به عنوان حرفهٔ اصلی بنگرند. آنها اقدام به انجام دو تور جهانی (از جمله در ایالات متحده، آمریکای جنوبی، کانادا و آسیا) کردند و قراردادهایی برای توزیع آلبوم خود با اوکس نتورک در کرهٔ جنوبی و جی‌اف در ژاپن بستند. آهنگ‌های آن‌ها در همان زمان در شبکه‌های مطرح وی‌اچ۱، ام‌تی‌وی و ای! پخش می‌شد. در سال ۲۰۰۷، آنها در فیلمی در جشنواره فیلم ساندنس به نام "پایان بازی"، با ترانهٔ رضایت به هنرمندی پرداختند. آنها همچنین تک‌آهنگ «شما دوستی پیدا کردید» را به همراه لیل راب و بیبی بش، منتشر کردند، که اولین ترانهٔ آن‌ها بود که از رادیوای داخلی پخش می‌شد.


title: فار ایست موومنت

text: آن‌ها همچنین به عنوان تهیه‌کننده در آلبوم، "ای‌بی‌سی" جین نام برده شده‌اند.


title: فار ایست موومنت

text: دی‌جی ایستگاه رادیویی پاور ۱۰۶، دی جی ویرمان بودند به عنوان دی‌جی رسمی به گروه پیوست. آن‌ها به همراه ویرمان تک‌آهنگی به نام لورایدین را منتشر کردند که در سال ۲۰۰۸ در رادیوها بسیار پخش شد. در همان زمان بود که آن‌ها خود را برای انتشار آلبوم دوم "حیوان" آماده کردند. "حیوان" شامل سه تک‌آهنگ بود، که اغلب در رادیوهای داخل ایالات متحده پخش می‌شدند: یک دوست پیدا کردی، لورایدین و ترانهٔ موفق دختران روی زمین رقص «دختران روی زمین رقص» در لسیت محبوب‌ترین آهنگ‌های لاتین ۲۷ شد، که آن آغاز ورود این گروه به لیست محبوب‌ترین ترانه‌ها بود.


title: سایلنت هیل: مکاشفات

text: سایلنت هیل: مکاشفات فیلمی ترسناک محصول سال ۲۰۱۲ به کارگردانی و نویسندگی ام. جی. باست است که بر اساس بازی ویدئویی سایلنت هیل ۳ شرکت کونامی ساخته شده، و ادامه فیلم "سایلنت هیل" در سال ۲۰۰۶ می‌باشد. در این فیلم بازیگرانی همچون آدلاید کلمنس، کیت هرینگتون، شان بین، کری-ان ماس، دبورا کارا آنگر، مارتین دونوان و مالکوم مک‌داول ایفای نقش می‌کنند. داستان مکاشفات دربارهٔ دختری نوجوان به نام هدر میسون (آدلاید کلمنس) است که در جشن تولد هجده سالگی خود در می‌یابد که هویت فعلی‌اش ساختگی بوده و در نتیجه به جهانی موازی واقع در شهری خیالی در آمریکا به نام سایلنت هیل کشیده می‌شود.


title: محسن محسنی‌نسب

text: محسن محسنی‌نسب (زاده ۱۱ خرداد ۱۳۳۸ در ساوه)، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کننده ایرانی است. وی فارغ‌التحصیل رشته کارگردانی انیمیشن از دانشکده صدا و سیما می‌باشد که فعالیت در سینما را از سال ۱۳۵۳ در واحد فیلم‌سازی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان آغاز کرده‌است.


title: یانگ چون‌لین

text: یانگ چون‌لین (متولد ۱۹۴۵) کشاورز و فعال حقوق بشر اهل منطقهٔ هیلونگ‌جیانگ کشور چین است. او پیش از بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸ در سال ۲۰۰۷ اعتراض‌نامه‌ای را با بیش از ده‌هراز امضا تنظیم کرد که عنوان آن بود: «"ما حق انسانی خود را می‌خواهیم، نه المپیک"» . پس از این بود که وی در مارس ۲۰۰۸ به «تهدید حکومت مرکزی» متهم، و به پنج سال زندان محکوم شد. وی هم‌اکنون در زندان به سر می‌برد و به گزارش سازمان عفو بین‌الملل بارها تحت بدرفتاری و شکنجه قرار گرفته‌است.


title: یانگ چون‌لین

text: در سال ۲۰۱۰ وقتی خانواده یانگ او را در زندان ملاقات کردند مشاهده کردند که پاها و صورت اودر اثر بیماری پشام ورم کرده‌است. یانگ به خانواده اش گفت که ضربان قلبش نامنظم و در ناحیه قلب احساس ناراحتی می‌کند. او گفت دلیلش این است که در زندان به او اجازه هیچگونه نرمشی حتی قدم زدن در بیرون را نمی‌دهد. یان گفت یه مقامات زندان گفته‌است حالش جوب نیست اما رسیدگی پزشکی به او نداده‌اند. یانگ مطرح کرده‌است که در کار اجباری به او استراحت کمی می‌دهند و غذایش هم محدود است.


title: قلعه غلام عبدالله

text: قلعه غلام عبدالله، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان لامرد در استان فارس ایران است. "وجه تسميه و پيشينيه :"'اين روستا در حدود 1250 ه . ش توسط فردي بنام غلام عبدالله بنا نهاده شد . بقاياي اين قلعه تاريخي و باستاني هنوز در اين روستا قابل رويت مي باشد . ساكنان اين روستا اصالتا زنگنه اي مي باشند كه منشا خروج آن‌ها از كرمانشاه مي باشد. نسب ساكنان اين روستا به محمد ممشاه پسر قنبر پسر مصطفي بك به ترتيب زير مي باشد: غلام عبداله علي نقي قائد عبدالعلي قائد بهزاد محمد مهمدشاه زنگنه


title: قلعه غلام عبدالله

text: پس از مهاجرت به اين ديار و سكني گزيدن با رنجهاي بسياري عجين شدند از جمله اذيت و آزار شدند.ابتدا در مكاني بنام زنگنه كهنه در غرب حوزه علميه استقرار يافتند و سپس به قلعه كمارجي زنگنه در شمال شرقي زنگنه فعلي كوچ نمودند. قائد عبدالعلي زنگنه كه رياست قلاع مختلف را برعهده داشت و فردي با نفوذ و ثروتمند بود اراضي كمارجي را از شخصي بنام سهراب كمارجي كه زرتشتي الاصل بودند خريداري نمود همچين اراضي سورغال، كهور سوخته، نيرايي از جبل اعلا تا رودخانه شور و اراضي خليفه ها تاوسط ايشان خريداري شد. منطقه كمارجي روستاي زنگنه (كه خاكسترها و خرابه هاي آن هنوز پيداست ) سكني گزيدند پس از آن جهت امرار معاش و كشاورزي و نخلداري به سبخي كوچ كردند پس از آن با توجه به ساخت قلعه محمد مرشدي توسط ماسن ها به نيت تصرف اراضي غلام عبداله. ايشان شبانه و با همكاراي فرزندان خود اقدام به ساخت قلعه نمودند و چندين خانوار در قلعه ي نوپاي غلام عبداله سكونت يافتند. پس از آن در پي نزاعي كوتاه قلعه محمد مرشدي به تصرف غلام عبداله درآمد و ساكنان قلعه محمد مرشدي به بركه ماهبانو برگشتند.


title: قلعه غلام عبدالله

text: درون اين قلعه را اتاقهاي زيادي در بر مي گرفت كه هر خانواده در يك اتاق سكني گزيدند كه پس از مدتي و بر اثر بزرگتر شدن خانواده‌ها هر كدام خانه اي جداگانه در گوشه اي از محل كنوني روستا ساختند لازم به ذكر است كه قديمي ترين فيلمي كه از كل شهرستان وجود دارد از اين روستا و از عروسي حاج علي حسن زاده در سال 1353 گرفته شده‌است كه اين فيلم صامت مي باشد . همچنين در زمان هشت سال دفاع مقدس و جنگ تحميلي اكثر مردان و زنان اين روستا نقش خود را ايفا نمودند كه در اين راه يك شهيد بنام عباس نكوكار را نثار انقلاب كرده‌اند . حدود 80درصد از كساني كه توانايي رزم را داشتند نيز به جبهه‌ها اعزام شدند كه نقش همه اين عزيزان به نوعي بارز بوده‌است . این روستا در دهستان حومه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۳۲ نفر (۳۷ خانوار) بوده‌است.


title: قانون ۳۰ درجه

text: قانون ۳۰ درجه قانونی در رابطه با برش بین نماهای متوالی در سینما است. طبق این قانون، بین دو نمای متوالی اگر تغییر محسوسی در اندازه وجود ندارد، باید حدّاقل ۳۰ درجه اختلاف زاویه وجود داشته باشد. در غیر این صورت اتصال دو نما به حالت پرشی در خواهد آمد. دلیل اصلی قانون ۳۰ درجه حفظ تداوم دو پلان متوالی و ایجاد شفافیت برای تدوین است. ژان لوک گدار از جمله فیلمسازانی بود که با استفاده از جامپ کات خصوصاً در فیلم از نفس افتاده قانون ۳۰ درجه در سینما را نقض کرد.


title: قانون ۳۰ درجه

text: هیوارد، سوزان. مفاهیم بنیادین در مطالعات سینمایی. ترجمه فتاح محمدی. نشر هزاره سوم. چاپ اول. ۱۳۸۱


title: جامپ کات

text: برش پرشی یا جامپ کات نوعی برش است که در آن به جای تداوم بصری شاهد پرش هستیم. معمولاً با شباهت بسیار زیاد بین دو نما یا حذف بخشی از حرکت می‌توان برش پرشی ایجاد کرد. طبق قوانین کلاسیک سینمایی این نوع برش خطا محسوب می‌شود. اما در دوران مدرن استفاده از برش پرشی یک جایگاه زیبایی‌شناسی ویژه پیدا کرد. برای نخستین بار ژان لوک گدار با فیلم از نفس افتاده به شکلی افراطی این فن را به کار بست و آن را به عامل قاعده‌شکنی در سینما بدل ساخت. امروزه در سینمای نوین هالیوود هم از برش پرشی استفاده می‌شود. اما برخلاف سینمای مدرن، در سینمای داستانگو استفاده از برش پرشی به منظور ارائه بهتر داستان استفاده می‌شود. برای مثال در صحنه‌های پرزدوخورد استفاده از این تکنیک تنش را افزایش می‌دهد. هیروشیما عشق من ساخته آلن رنه از دیگر فیلم‌هایی است که این تکنیک را به کار می‌برد.


title: جامپ کات


title: کیهان ملکی

text: کیهان ملکی (زاده در تهران) هنرپیشه ایرانی است.


title: کیهان ملکی

text: کیهان ملکی کار خود را از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۲ با بازی در تئاترهای دانش‌آموزی آغاز کرد. او کار خود در سینما را از سال ۱۳۷۲ با نقشی کوتاه در فیلم "آرزوی بزرگ" به کارگردانی خسرو شجاعی آغاز کرد.


title: کیهان ملکی

text: کیهان ملکی با "جنگ ۳۹" (داریوش کاردان ۱۳۷۳) شناخته شد. اما با مجموعه تلویزیونی روزگار جوانی (شاپور قریب ۱۳۷۷) بود که محبوب شد و با مجموعه همسایه‌ها (محمدحسین لطیفی ۱۳۷۹) توانایی‌هایش را به رخ همگان کشید.


title: کیهان ملکی

text: کیهان ملکی در سینما هم موفق بود. در معجزه خنده بازی زیبایی ارائه داد. بازی او در فیلم "مرد بارانی" نظرات متفاوتی را برانگیخت.


title: استابری مونوگو

text: استابری مونوگو (به اسپانیایی:Stabri Monogo) بیشتر با نام «عروسک مسافر» شناخته می‌شود. استابری یک شخصیت برآمده از اینترنت است که عروسک آن شهر به شهر در دنیا مسافرت می‌کند. این عروسک در سال ۲۰۰۶ توسط دو مهندس فناوری اطلاعات در اسپانیا ساخته شده‌است. این مهندسان این ایده را به اجرا گذاشتند تا ببینند حلقه‌های شکل گرفته از طریق اینترنت تا چه حد ادامه می‌یابند. این عروسک تا به حال بیش از ۵۰ شهر دنیا در ۱۱ کشور از ۴ قاره را گشته‌است.


title: استابری مونوگو

text: سایت رسمی استابری: http://www.stabri.com


title: استابری مونوگو

text: ویکی‌پدیای اسپانیایی: http://es.wikipedia.org/wiki/Stabri_Monogo


title: سامان مقدم

text: سامان مقدم (زاده ۱۳۴۷ در تهران) کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس ایرانی است. وی فعالیت خود را در سال ۱۳۷۰ با دستیاری کارگردانی فیلم "ردپای گرگ" به کارگردانی مسعود کیمیایی آغاز کرد. مقدم از جمله ۱۴۰ هنرمند ایرانی بود که با امضاء طوماری در مورخ ۲۲ خرداد ۱۳۹۲، همراه با سایر اصلاح‌طلبان و اعتدالگرایان، ضمن قدردانی انصراف محمدرضا عارف به نفع روحانی از نامزدی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ حمایت علنی کرد.


title: سیب

text: درخت سیب درختی برگریز از خانواده گلسرخیان است که به خاطر میوه شیرین و گوشتی‌اش شناخته شده‌است. در سرتاسر دنیا، این درخت برای میوه‌اش کشت می‌شود و وسیع‌ترین گونهٔ رشد کرده از سرده "مالوس" است. منشأ این درخت آسیای مرکزی است؛ جایی که امروزه هنوز هم گونهٔ وحشی آن یعنی "مالوس سیورسی" یافت می‌شود. سیب پس از هزاران سال کشت در آسیا و اروپا، توسط مهاجران اروپایی به آمریکای شمالی برده شد. سیب در برخی فرهنگ‌ها از اهمیت مذهبی و اساطیری بالایی برخوردار است؛ از جمله فرهنگ اهالی اسکاندیناوی، یونان و مسیحیان اروپایی قدیم. سیب همچنین یکی از سین‌های اصلی هفت‌سین است.


title: سیب

text: درختان سیب حاصل از کاشت دانه بزرگ هستند، اما درختان حاصل از پیوند ریشه (ساقه زیرزمینی) کوچکند. بیش از ۷٬۵۰۰ رقم سیب شناخته شده وجود دارد، و در نتیجه طیف وسیعی از ویژگی‌های دلخواه به دست می‌آید. ارقام مختلف برای سلیقه‌ها و استفاده‌های مختلف از جمله آشپزی، مصرف خام و تولید شراب پرورش می‌یابند. درختان سیب معمولاً با پیوند زدن تکثیر داده می‌شوند، گرچه سیب‌های وحشی به سادگی از دانه می‌رویند. درختان و میوهٔ سیب مستعد تعدادی از آفت‌های قارچی و باکتریایی قابل کنترل با روش‌های ارگانیک و غیرارگانیک هستند. در سال ۲۰۱۰، در بخشی از پژوهشی که برای کنترل بیماری و پرورش انتخابی محصول سیب صورت گرفت، ژنوم این میوه رمزگشایی شد.


title: سیب

text: در سال ۲۰۱۸، حدود ۸۶ میلیون تن سیب در سراسر جهان به عمل آمد؛ که تقریباً ۴۵٪ از این مقدار را چین تولید کرده بود. ایالات متحده با بیش از ۶٪ تولید دنیا دومین تولیدکنندهٔ مهم بوده‌است. ترکیه جایگاه سوم و ایتالیا، هندوستان و لهستان مقام‌های بعدی را داشته‌اند. سیب معمولاً به صورت خام مصرف می‌شود، اما در بسیاری از غذاها (بویژه دسرها) و نوشیدنی‌ها هم استفاده می‌گردد. در میان عوام آثار مثبت بسیاری به سیب نسبت داده می‌شود. با این حال پروتئین‌های متفاوت موجود در سیب دو نوع آلرژی را سبب می‌شوند.


title: سیب

text: سیب درخت برگریزی است که معمولاً ارتفاعش در درخت‌های کاشته شده از ۱٫۸ تا ۴٫۶ متر و در درخت‌های خودرو تا ۱۲ متر می‌رسد. هنگام کشت، اندازه و شکل و تراکم شاخه‌ها با انتخاب ساقه زیرزمینی و روش برش آن تعیین می‌شود. برگ‌ها متناوب به رنگ سبز تیره و شکل تخم مرغی ساده با حاشیه‌های دندانه‌دار بوده و از سطح زیرین اندکی کرک‌دار هستند.


title: سیب

text: سیب چهار نوع شاخه دارد: نرک، لامبورد، براندی، سیخک (اسپور). اسپورها شاخه‌های کوتاهی با طول بین ۳ الی ۷ سانتیمتر بوده و در سال دوم در نوک شاخه جوانه‌های زایشی تولید می‌کنند.


title: سیب

text: شکوفه‌ها در بهار همزمان با جوانه زدن برگ تولید می‌شوند. درخت سیب دارای گل‌آذین خوشه‌ای با ۴ تا ۶ گل است. گل‌های ۳ تا ۴ سانتیمتری (۱٫۲ تا ۱٫۶ اینچ) دارای پنج گلبرگ برنگ سفید و کمی صورتی – که به‌تدریج رنگ می‌بازد – هستند. گل مرکزی گل‌آذین «شاه‌گل» نامیده می‌شود، که پیش از بقیه باز شده و می‌تواند به میوهٔ بزرگتری تبدیل شود.


title: سیب

text: میوه اواخر تابستان یا پاییز می‌رسد، انواع مختلف با اندازه‌های بسیار متفاوتی وجود دارد. هدف پرورش‌دهندگان تجاری، تولید سیبی به قطر ۷ تا ۸٫۳ سانتیمتر با توجه به اولویت‌های بازار است. تعدادی از خریداران، به ویژه ژاپنی‌ها، سیب بزرگ را ترجیح می‌دهند، در حالیکه سیب‌هایی با قطر کمتر از ۵٫۷ سانتیمتر ارزش کمی در بازار دارند و معمولاً برای گرفتن آب میوه استفاده می‌شوند. پوست سیب‌های رسیده معمولاً قرمز، زرد، سبز، صورتی، یا حنائی است، گرچه گونه‌های دو یا چند رنگ هم ممکن است یافت شود. پوست میوه هم ممکن است به‌طور کامل یا قسمتی حنائی، زبر و قهوه‌ای باشد. پوست بیرونی با لایه محافظی از ترشحات مومی پوشانده شده‌است. گوشت میوه معمولاً سفید متمایل بزرد کمرنگ است، گرچه گوشت صورتی یا زرد هم شناخته شده‌است. در حدود ۴۱٪ حجم سیب از هوای بین‌سلولی تشکیل شده و به همین دلیل بر روی آب شناور می‌ماند


title: سیب

text: نیای اصلی و وحشی گونه‌های اهلی، "مالوس سیورسی" است که در کوه‌های آسیای مرکزی، در قزاقستان جنوبی، قرقیزستان، تاجیکستان و سین کیانگ چین به صورت خودرو رشد می‌کند. برخلاف سیب‌های اهلی، برگ این درختان در پاییز قرمز می‌شود. اخیراً از "مالوس سیورسی" استفاده شده‌است تا مقاومت سیب در آب و هوای سردتر بالا برده شود. به احتمال زیاد کاشت گونه‌ها، نخستین بار در طرفین پوشیده از درخت کوه‌های تیان شان شروع شده و در یک دوره زمانی طولانی پیشرفت کرده و وسیله دومین شارش ژن از دیگر گونه‌ها را در گرده‌افشانی آزاد دانه‌ها فراهم کرد. تبادل مهم با سیب خودروی اروپایی، سیب کرب، موجب شد که سیب‌های موجود بیشتر به سیب کرب مرتبط باشند تا مالوس سیورسی که از نظر ریختی شبیه آن‌ها و اجدادشان است. بدون در نظر گرفتن ترکیب اخیر، سیب‌های موجود صفات موروثی خود را بیشتر از مالوس سیورسی به ارث می‌برند.


title: سیب

text: در سال ۲۰۱۰، گروهی بین‌المللی از دانشمندان با همکاری ژنومیست‌های گلکاری و باغبانی دانشگاه ایالتی واشینگتن، ژنوم کامل سیب را با استفاده از سیب زرد رمزگشایی کردند. سیب حدود ۵۷٬۰۰۰ ژن دارد که بیشترین تعداد ژن از میان گیاهانی بوده که ژنومشان تاکنون مورد مطالعه قرار گرفته‌است. ژن‌های سیب بیشتر از انسان (حدود ۳۰٬۰۰۰ ژن) هستند.


title: سیب

text: این یافته جدید در مورد ژنوم سیب در شناخت ژن‌ها و شناسایی ژن‌های گوناگون مؤثر در مقاومت گیاه در برابر بیماری‌ها و خشکسالی و دیگر مشخصات دلخواه به دانشمندان کمک خواهد کرد. علاوه بر شناسایی ژن‌های دارای این مشخصات، شناخت ژن‌ها به دانشمندان اجازه خواهد داد هنگام پرورش سیب انتخاب‌های آگاهانه‌تری داشته باشند. رمزگشایی ژنوم همچنین نشات یافتن سیب‌های اهلی از "مالوس سیورسی" را – که مدت طولانی در مجامع علمی مورد بحث بود – اثبات کرد.


title: سیب

text: مرکز تنوع سرده مالوس در ترکیه شرقی است. شاید درخت سیب قدیمی‌ترین درخت کاشته شده باشد، و میوه‌هایش از طریق گزینش در طول هزاران سال اصلاح شده‌اند. یافتن سیب‌های کوچک در قزاقستان، در سال ۳۲۸ قبل از میلاد را، به اسکندر نسبت داده‌اند. سیب‌هایی که او به مقدونیه بازآورد ممکن است جد ساقه‌های زیرزمینی کوتاه باشند. سیب‌های زمستانی، که در اواخر پاییز چیده شده و در درجه حرارت بالای انجماد ذخیره می‌شوند، هزاران سال غذای مهمی در آسیا و اروپا بوده‌اند.


title: سیب

text: سیب، در سده هفدهم توسط مهاجران به آمریکای شمالی آورده شد، و نخستین باغ میوهٔ قاره آمریکای شمالی در بوستون توسط کشیش ویلیام بلکستون در سال ۱۶۲۵ کاشته شد. تنها سیب بومی آمریکای شمالی سیب کرب است که زمانی سیب روستایی نامیده می‌شد. سیب‌های مختلف که به شکل دانه از اروپا آورده شده بودند هم در مسیرهای حرکت تاجران بومی آمریکایی کاشته می‌شدند، و هم در مزارع استعماری گسترش یافتند. در سال ۱۸۴۵، کاتالوگی از یک محل نگهداری سیب‌ها در آمریکا، ۳۵۰ نوع متفاوت از «بهترین سیب‌ها» را تبلیغ می‌کرد؛ چنین چیزی ازدیاد انواع جدید را در اوایل سده نوزدهم در آمریکای شمالی نشان می‌دهد. در سده بیستم پروژه‌های آبیاری در واشینگتن شرقی شروع شد و موجب شد صنعت چند میلیارد دلاری میوه گسترش یابد و محصول اصلی این صنعت سیب بود.


title: سیب

text: تا سده بیستم، کشاورزان سیب‌هایشان را در طول زمستان برای استفادهٔ خودشان یا فروش، در زیرزمین‌های ضد سرما ذخیره می‌کردند. توانایی حمل و نقل پیشرفته سیب‌های تازه، بوسیلهٔ قطار و از طریق جاده، جایگزین نیاز به ذخیره‌سازی شد. در سده بیست ویکم، ذخیره‌سازی درازمدت محبوبیت یافت، چرا که از امکانات محیط کنترل‌شده برای تازه نگه داشتن سیب در طول سال استفاده می‌شد. مکان‌های با محیط کنترل‌شده، از رطوبت بالا، اکسیژن کم، و سطح کنترل‌شدهٔ دی‌اکسید کربن برای حفظ تازگی میوه بهره می‌گیرند.


title: سیب

text: در اساطیر اسکاندیناوی، الهه ایدون آنچنان که در کتاب "ادای منثور" – نوشته شده در سده سیزدهم توسط اسنوری استورلوسون – توصیف شده‌است، نگهدارنده سیب‌هایی است که به ایزدان جوانی جاودان می‌بخشد. هیلدا الیس داویدسون، پژوهشگر انگلیسی، سیب را به اعمال مذهبی در پاگانیسم ژرمنی، که بعدها از آن پاگانیسم قبایل اسکاندیناوی به وجود آمد، نسبت می‌دهد. او به این نکته اشاره می‌کند که چند سطل سیب در مکان دفنِ کشتی اوزبرگ در نروژ پیدا شدند، و میوه و مغزدانه‌ها (در اسکالدزکاپارمال، ای‌دون، به عنوان کسی توصیف شده‌است که به مغزدانه تبدیل شد) در گورهای اولیه مردم ژرمن در انگلستان و جاهای دیگر قاره اروپا هم پیدا شدند، که ممکن است معنایی نمادین داشته باشند، و نیز اینکه در جنوب غرب انگلستان مغزدانه‌ها هنوز هم به عنوان نماد باروری شناخته می‌شوند.


title: سیب

text: داویدسون به توضیح ارتباط میان سیب و ونیر، با ذکر نمونهٔ اهدای یازده «سیب زرین» برای اظهار عشق به گِرُد زیبا توسط اسکرنر – پیام‌آور ایزد بزرگ ونیری، فریر – در نوزدهمین و بیستمین بند اشعار کتاب "سخنان اسکرنر" می‌پردازد. داویدسون همچنین به ارتباط بیشتر بین باروری و سیب در اساطیر اسکاندیناوی در فصل ۲ از "ولسونگا ساگا" اشاره می‌کند؛ هنگامی که پس از اینکه شاه رریر برای داشتن فرزند بدرگاه اودین دعا می‌کند، فریگ ایزد بانوی زایش برای او سیبی می‌فرستد و پیام‌رسان فریگ (در لباس مبدل یک کلاغ)، در حالیکه پادشاه بر روی گورپشته‌ای نشسته، سیب را در دامنش می‌اندازد. همسر ریرر در اثر خوردن سیب بارداری شش‌ساله‌ای را پشت سر می‌گذارد که نتیجه آن پسرشان ولسونگ است که با عمل سزارین متولد می‌شود.


title: سیب

text: همچنین داویدسون به عبارت به گفته‌اش «عجیبی» اشاره می‌کند: «سیب‌های هل‌هایم» که در یک شعر قرن یازدهمی سرودهٔ توربیورن برونارسونِ اسکالد آورده شده‌است. او توضیح می‌دهد عبارت ذکر شده به‌طور ضمنی اشاره می‌کند که احتمالاً برونارسون سیب را غذای مردگان در نظر گرفته‌است. بعلاوه، داویدسون ذکر می‌کند که گاهی اوقات، الهه ژرمن نهالنیا با سیب ترسیم شده‌است و مشابه آن در داستان‌های قدیمی ایرلندی هم وجود دارد. داویدسون عنوان می‌کند در حالیکه کشت سیب در اروپای شمالی به حداقل زمان امپراتوری روم بازمی‌گردد و از خاور نزدیک به اروپا آمده‌است، انواع بومی درختان سیب که در اروپای شمالی رشد می‌کنند کوچک و ترش بوده‌اند. داویدسون نتیجه می‌گیرد که در چهره ایدون «می‌بایست بازتاب کمی از نمادی قدیمی داشته باشیم: [اینکه او] الهه نگهبان میوهٔ زندگی‌بخش دنیای دیگر بوده‌است.»


title: سیب

text: سیب اغلب به عنوان میوه ممنوع و رمزآلود در بسیاری از سنت‌های مذهبی ظاهر می‌شود. یکی از مشکلات شناسایی سیب در مذهب، اسطوره، و فولکلور این است که تا اواخر قرن هفدهم واژه «سیب»، جز توت‌ها، به عنوان واژه عمومی برای تمام میوه‌ها، از جمله انواع مغزدانه‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت. برای مثال، در اساطیر یونانی، هرکول قهرمان یونانی، به عنوان یکی از دوازده خان، مجبور بود به باغ هسپریدس سفر کرده و سیب‌های زرین را از درخت زندگی وسط آن باغ بچیند.


title: سیب

text: اریس، الههٔ نفاق، بعد از محرومیت از شرکت در عروسی پلئوس و ثتیس خشمگین شد. او در اقدامی تلافی‌جویانه، سیب زرینی را که رویش نوشته بود «سیب نفاق»، در مجلس عروسی انداخت تا نصیب زیباترین زن شود. سه الهه هرا، آتنه، و آفرودیته مدعی مالکیت سیب بودند. پاریس داور شد تا گیرندهٔ سیب – زیباترین زن – را انتخاب کند. بعد از پرداخت رشوه از طرف هرا و آتنه، آفرودیت با قول زیباترین زن جهان، هلن همسر منلائوس پادشاه اسپارت، پاریس را وسوسه کرد. او نیز سیب را به آفرودیته داد، که همین به‌طور غیرمستقیم آغازگر جنگ تروا شد. بنابرای در یونان باستان، سیب پیشکشی برای آفرودیته در نظر گرفته می‌شد؛ و انداختن سیب به سوی کسی، نماد اظهار عشق به آن فرد، و متقابلاً گرفتن سیب، پذیرفتن عشق را نشان می‌داد. قطعه‌ای هجایی منسوب به افلاطون می‌گوید:


title: سیب

text: آتالانته نیز، که از اساطیر یونانی است، برای ازدواج شرط کرده بود کسی را به عنوان همسر می‌پذیرد که در مسابقهٔ دو، از وی پیش افتد، وگرنه او را به هلاکت می‌رساند. او در تلاش برای طفره رفتن از ازدواج از همهٔ خواستگارانش جلو می‌افتاد. او همه را بُرد به جز هیپومنس (که با نام ملانیون هم شناخته شده‌است، نامی که احتمالاً از واژه ملون یونانی، مورد استفاده برای هر دو «سیب» و به‌طور کلی میوه، مشتق شده‌است) که او را نه با سرعت زیادش بلکه با نیرنگ بُرد. هیپومنس می‌دانست که در یک مسابقهٔ عادلانه نمی‌تواند پیروز شود، بنابراین حواس آتالانته را با سه سیب زرینی که از الههٔ عشق آفرودیته گرفته بود، پرت کرد. او هر سه سیب را با تمام سرعتش به کار گرفت، و سرانجام مسابقه را برده و با آتالانته ازدواج کرد.


title: سیب

text: گرچه در کتاب سفر پیدایش، میوه ممنوع بهشت مشخص نشده‌است، اما سنت‌های مشهور مسیحی آن را سیبی می‌دانند که حوا، آدم را با آن وسوسه کرد تا در خوردنش با وی سهیم شود. منشأ عدم تشخیص میوهٔ موردنظر به اشتباه گرفتن واژه لاتین mālum (سیب) و mălum (بدی) در خاورمیانه بر می‌گردد که هر دو اغلب malum نوشته می‌شوند. درخت میوه ممنوع در کتاب سفر پیدایش ۲:۱۷، «درخت شناخت خوب و بد» نامیده شده‌است؛ و «خوب و بد» به زبان لاتین bonum et malum است.


title: سیب

text: احتمالاً نقاشان دوره رنسانس هم تحت تأثیر داستان سیب‌های زرین باغ هسپریدس قرار گرفته‌اند. در نتیجه، در داستان آدم و حوا، سیب نمادی از دانش، ابدیت، وسوسه، کشاندن مرد به سوی گناه و خود گناه شد. غضروف تیروئید موجود در حنجرهٔ انسان سیب آدم نامیده شد به خاطر اندیشه‌ای که معتقد بود سیب مانده در گلوی آدم آن را ایجاد کرده‌است. سیب به عنوان نماد اغوای جنسی، شاید به روش طعنه‌آمیز، برای اشاره به تمایلات جنسی انسان استفاده شد.


title: سیب

text: هفت‌سین سفره‌ای است که ایرانیان هنگام نوروز می‌چینند و به جز آینه، کتاب آسمانی، تنگ ماهی و تخم‌مرغ، هفت چیز که با سین شروع می‌شود بر آن می‌نهند:سنجد، «سیب»، سبزه، سمنو، سیر، سرکه، سماق.


title: سیب

text: بعد از سنجد دومین ظرفی که بر روی سفرهٔ هفت‌سین قرار داده می‌شود سیب است. سیب نماد سلامتی است. ضرب‌المثل معروفی می‌گوید: «کسی که روزانه یک سیب بخورد، به پزشک نیازی نخواهد داشت.» تحقیقات علمی جدید، عقیده دارند که سیب شایستگی این شهرت که با خوردن آن انسان سالم می‌ماند را دارد. بنابراین در فلسفه نوروز، سیب به انسان یادآوری می‌کند که به فکر بهداشت و سلامت خود باشد.


title: سیب

text: بیش از ۷٬۵۰۰ رقم شناخته شدهٔ سیب وجود دارد. ارقام سیب، حتی زمانی که از یک ساقه زیرزمینی رشد کرده باشند، از نظر بازده محصول و اندازه نهایی درخت متفاوت هستند. در آب و هوای مناطق معتدل و مناطق نیمه‌گرمسیری ارقام متفاوتی وجود دارند. «مجموعه ملی میوه» بریتانیا، که مسئولیت آن با وزارت امور محیط زیست محصولات غذایی و روستایی است، مجموعه‌ای با بیش از ۲٬۰۰۰ نوع درخت سیب در کنت دارد. دانشگاه ریدینگ، که مسئول توسعه مجموعه ملی پایگاه داده‌های انگلستان است، امکان جستجوی این مجموعه ملی را فراهم می‌کند. کار دانشگاه ریدینگ بخشی از برنامه مشارکتی اروپایی‌ها برای منابع ژنتیک گیاهی است که ۳۸ کشور در آن در گروه کاری مالوس/ پایرس شرکت کرده‌اند.


title: سیب

text: پایگاه داده‌های مجموعه ملی میوه بریتانیا اطلاعات غنی از مشخصات و منشأ بسیاری از سیب‌ها را داراست؛ از جمله نام‌هایی برای گونه‌های سیبی که در اصل از دیدگاه ژنتیکی یکی هستند. بیشتر این ارقام برای تازه خوردن پرورش یافته‌اند (سیب‌های دسر)، گرچه تعدادی به‌طور اختصاصی برای پختن (سیب‌های پختنی) یا تولید شراب کشت می‌شوند. مزهٔ سیب‌های شراب ترش‌تر و گس‌تر از آن هستند که تازه خورده شوند، اما عطر و مزه‌ای به شراب می‌دهند که سیب‌های دسر توانایی تولیدش را ندارند.


title: سیب

text: ارقام معروف سیب‌های تجاری نرم، اما، ترد هستند. دیگر کیفیت‌های دلخواه در روش‌های جدید پرورش سیب تجاری، پوست رنگی، نداشتن پوست قهوه‌ای، سهولت حمل‌ونقل، توانایی ذخیره شدن طولانی‌مدت، بازده بالا، مقاوم بودن در برابر بیماری، شکل عمومی سیب، و طعم عالی است. سیب‌های جدید از سیب‌های قدیمی شیرین‌تر هستند، چرا که مزهٔ عمومی سیب‌ها در طول زمان تغییر کرده‌است. بیشتر اهالی آمریکای شمالی و اروپایی‌ها طرفدار مزه شیرین و ملس هستند، اما به دنبال آن‌ها اقلیت قابل توجهی هم طرفدار سیب‌های ترش‌مزه هستند. سیب‌های خیلی شیرین با اندکی مزهٔ ترش در آسیا و به ویژه شبه‌قاره هند محبوب هستند.


title: سیب

text: ارقام قدیمی اغلب شکل عجیب و غریب، پوست قهوه‌ای رنگ، بافت‌ها و رنگ‌های متنوع دارند. به نظر عده‌ای طعم آن‌ها از ارقام جدید بهتر است، اما امکان دارد مشکلات دیگری داشته باشند که موجب می‌گردد از نظر تجاری به خاطر بازده پایین، حساسیت نسبت به بیماری، یا تحمل ضعیف در برابر انبار کردن یا حمل‌ونقل یا حتی نداشتن اندازهٔ مناسب قابل دوام نباشند. از ارقام قدیمی تنها چند تایی هنوز به میزان وسیعی تولید می‌شوند، اما بیشتر آن‌ها توسط باغبان‌های خانگی یا کشاورزان نگهداری شده و به‌طور مستقیم به بازارهای محلی فروخته می‌شوند. ارقام غیرمعمولی محلی زیادی با طعم و ظاهر منحصربفرد وجود دارند؛ در دنیا کارزارهایی برای جلوگیری از انقراض چنین ارقام محلی به راه افتاده‌اند. در انگلستان، ارقام قدیمی مثل کاکسز اورنج پایپین و اِگرمونت راسِت هنوز اهمیت تجاری دارند، اگرچه با استانداردهای جدید بازده آن‌ها پایین است و مستعد بیماری هستند.


title: سیب

text: تعدادی از ارقام سیب‌های بومی ایران عبارتنداز:


title: سیب

text: در طبیعت، درخت سیب به سادگی از دانه رشد می‌کند. همانند اغلب میوه‌های پایا، سیب به‌طور عادی به روش غیر جنسی و قلمه زدن تکثیر می‌شود. «دگرماننده بودن» زیاد نهال‌های سیب موجب می‌شود که به جای ارث بردن DNA از والدین و تولید سیبی جدید با همان مشخصات والدین، نهال‌های درخت جدید می‌توانند تفاوت قابل‌ملاحظه‌ای با آن‌ها داشته باشند. تنوع کروموزومی سه دسته‌ای در هنگام تولیدمثل مانع دیگری ایجاد می‌کند، چرا که در تقسیم سلولی به‌طور مساوی تقسیم نمی‌شوند و حاصل آن جدایی نامساوی کروموزوم‌های آنوپولوئیدی (aneuploids) است. حتی در حالت‌های نادری که یک گیاه با کروموزومی سه دسته‌ای بتواند دانه تولید کند (برای نمونه درخت سیب)، نهال‌های به وجود آمده به ندرت باقی می‌مانند.


title: سیب

text: چون سیب از طریق دانه به خوبی تولیدمثل نمی‌کند، برای تولید درخت‌های جدید سیب عموماً از روش قلمه زدن استفاده می‌کنند. می‌توان ساقه زیرزمینی را که برای پایه قلمه مورد استفاده قرار می‌گیرد طوری انتخاب کرد که درختانی با سیب‌هایی در اندازه‌های متفاوت تولید کرد و نیز در مقاومتشان در برابر زمستان، حشرات، و بیماری، و نیز وابستگی به خاک مشخص تغییر پدیدآورد. از ساقه‌های زیرزمینی کوتاه می‌توان برای تولید آن دسته از درختان سیب خیلی کوچکی (کمتر از سه متر ارتفاع در هنگام بلوغ) استفاده کرد که در چرخهٔ زندگی‌شان زودتر از درختانی با اندازه کامل میوه می‌دهند. استفاده از ساقه‌های زیرزمینی کوتاه به ۳۰۰ سال پیش از میلاد، به ایران و منطقه آناتولی برمی‌گردد. اسکندر نمونه‌هایی از ساقه‌های زیرزمینی کوتاه به لیسه ارسطو فرستاد. استفاده از ساقه‌های زیرزمینی کوتاه در سده پانزدهم در جهان رواج یافت و بعدها چرخه‌هایی از محبوبیت و کاهش آن داشت. بیشتر ساقه‌های زیرزمینی که امروزه برای کنترل اندازهٔ سیب‌ها استفاده می‌شوند در آغاز سده ۱۹۰۰ در انگلستان گسترش یافتند. مؤسسه پژوهشی باغبانی و کشاورزی واقع در کنت انگلستان پژوهش‌های وسیعی را در زمینهٔ ساقه‌های زیرزمینی رهبری کرد، و امروزه برای نشان دادن منشأ ساقه‌های زیرزمینی این مؤسسه به آن‌ها پسوند «M» داده می‌شود. ساقه‌های زیرزمینی دارای پسوند «MM» نوع متفاوتی از ساقه‌های زیرزمینی را نشان می‌دهند که بعدها در این مؤسسه با سیب جاسوس شمالی از منطقه مرتون لندن پیوند زده شدند.


title: سیب

text: بیشتر ارقام جدید سیب به صورت نهال، یا به صورت اتفاقی به وجود می‌آیند یا آگاهانه برای بدست آوردن خصوصیات مشخصی با ارقام دیگر پیوند زده می‌شوند. واژگانی همانند «سیدلینگ»، «پایپین»، و «کرنل» در نام تعدادی از ارقام سیب مشخص می‌کند که آن‌ها از نهال منشأ گرفته‌اند. سیب می‌تواند یک جوانه غیرعادی (جهش و تغییر ناگهانی تنها در یک شاخه) تشکیل دهد. تعدادی از جوانه‌های غیرعادی را برای کم کردن کشش درخت والد از بین می‌برند. آن‌هایی که تفاوت عمده‌ای با درخت والد داشته باشند به عنوان رقم جدید تلقی می‌شوند.


title: سیب

text: از دهه ۱۹۳۰، ایستگاه پژوهش‌های برتر دانشگاه مینه‌سوتا سیب‌های مهمی را که در سرتاسر مینه‌سوتا و ویسکانسین با اهداف تجاری و هم توسط باغداران محلی به‌طور وسیعی کشت می‌شوند و رشد ثابتی داشته‌اند معرفی کرد. ارقام «هارالسون» (درخت سیبی که به‌طور گسترده در مینه‌سوتا کشت می‌شود)، «ولثی»، «هانی گولد» و «هانی کریسپ» مهم‌ترین ارقام معرفی شده بودند.


title: سیب

text: درختان سیب به ارتفاع خیلی بالای اکوادور خو گرفته‌اند، و به خاطر آب و هوای معتدل سالی دو بار میوه می‌دهند.


title: سیب

text: درختان سیب قادر به خودگرده‌افشانی نیستند، برای تولید میوه باید گرده‌افشانی مصنوعی انجام پذیرد. پرورش‌دهندگان سیب اغلب در هر فصل در طول گل دادن، از گرده‌افشان‌ها برای انتقال گرده استفاده می‌کنند. استفاده از زنبورهای عسل برای گرده‌افشانی بسیار رایج است. ملکه‌های خرزنبور گاهی در باغ‌ها حاضر هستند، اما معمولاً تعدادشان برای گرده‌افشانی قابل‌توجه کافی نیست.


title: سیب

text: بسته به نوع آب و هوا چهار تا هفت گروه گرده‌افشانی در سیب‌ها وجود دارد.


title: سیب

text: گرده‌افشانی یک رقم می‌تواند توسط رقمی از همان گروه یا نزدیک به آن صورت پذیرد (الف با الف، یا الف با ب؛ اما الف با پ یا ت ممکن نیست).


title: سیب

text: از دورهٔ متوسط سی‌روزهٔ گل‌دهی، شش روزِ اوجِ گل‌دهیِ درخت سیب و درخت گرده‌ده، هم‌زمان است و گاهی اوقات از روی این ویژگی، درخت‌ها طبقه‌بندی می‌شوند.


title: سیب

text: ارقام سیب، حتی زمانی که از یک ساقه زیرزمینی رشد کرده باشند، در محصول و اندازه نهایی درخت با هم تفاوت دارند. بعضی ارقام، اگر هرس نشوند، ضمن رشد بسیار زیاد محصول فراوانی می‌دهند که برداشت آن‌ها را بسیار دشوار می‌کند. بستگی به تراکم درخت (تعداد درختان کشت‌شده در واحد سطح)، درختان بالغ معمولاً هر سال ۴۰ الی ۲۰۰ کیلوگرم سیب می‌دهند. گرچه در سال‌های کمبود میوه میزان محصول به نزدیک صفر هم می‌رسد. برای چیدن سیب از نردبان‌های سه‌پایه که طوری طراحی شده‌اند که بین شاخه‌ها ثابت شوند، استفاده می‌شود. درختان قلمه‌شده از ساقه‌های زیرزمینی کوتاه، هر سال ۱۰ الی ۸۰ کیلوگرم محصول می‌دهند.


title: سیب

text: سیب بسته به نوع آن در زمان‌های متفاوتی از سال می‌رسد. ارقام گالا، طلایی عالی، مکینتاش، ترانسپرنت، پرایمت، بژ شیرین و داچس در تابستان؛ فوجی، جوونا طلایی، زرد، سرخ، چننگو، گراون اشتاین، ولثی، اسنو، و بلنهایم در پاییز؛ و واینسپ، سیب سبز گرنی اسمیت، کینگ، واگنر، سوایزی، گرینینگ و تولمن سویت در زمستان می‌رسند.


title: سیب

text: از نظر تجاری، می‌توان سیب را ماه‌ها در اتاق‌هایی با اتمسفر کنترل‌شده نگهداری کرد و رسیدن تحریک شده توسط اتیلن را به تعویق انداخت. سیب معمولاً در اتاق‌هایی که کربن دی‌اکسید بیشتری جمع شده و تصفیه هوا بهتر صورت می‌گیرد ذخیره می‌شود. این مانع از افزایش زیاد اتیلن شده و از رسیدن سریع میوه جلوگیری می‌کند. بعد از خروج از انبار، عمل رسیدن میوه ادامه می‌یابد.


title: سیب

text: تقریباً بیشتر ارقام سیب در صورت نگهداری در سردترین بخش یخچال (برای نمونه، زیر ۵ درجه سانتیگراد) برای ۲ هفته سالم می‌مانند. بعضی از انواع سیب از جمله سیب سبز گرنی اسمیت و فوجی را می‌توان بیش از یک سال نیز، بدون دیدن صدمه اساسی، نگه‌داری کرد.


title: سیب

text: درختان سیب مستعد تعدادی آفت حشره، بیماری‌های قارچی و باکتریایی هستند. تعدادی از باغ‌های تجاری برنامه استفاده از اسپری‌های شیمیایی را برای بدست آوردن میوهٔ با کیفیت، سلامتی درخت و محصول زیاد دنبال می‌کنند. تمایل دیگر در مدیریت باغ‌ها استفاده از روش‌های کشاورزی ارگانیک است. این روش استفاده از آفت‌کش‌ها را ممنوع می‌کند، گرچه تعدادی از آفت‌کش‌های قدیمی مجاز هستند. برای نمونه، روش‌های کشاورزی ارگانیک شامل معرفی شکارچی طبیعی برای کاهش یک آفت ویژه می‌شوند.


title: سیب

text: رشتهٔ وسیعی از آفت‌ها و بیماری‌ها می‌توانند روی گیاه تأثیر بگذارند، سه مورد از رایج‌ترین بیماری‌ها/آفت‌ها عبارتند از: سفیدک، شته، لکه سیاه سیب. شته‌ها از شاخ و برگ درختان تغذیه می‌کنند، آن‌ها از قسمت‌های سوزن‌مانند دهانشان برای مکیدن آب‌میوه استفاده می‌کنند. گونه‌های خاص در صورت زیاد بودن تعدادشان رشد و قوت درخت را کاهش می‌دهند.


title: سیب

text: ار میان جدی‌ترین بیماری‌ها آتشک، یک بیماری باکتریایی، زنگ ژیمنوس پرانگیوم، و لکه سیاه، دو بیماری قارچی هستند. کرم سیب و مگس سیب دو آفت دیگر هستند که روی درختان سیب تأثیر می‌گذارند. درختان جوان سیب مستعد آفت‌های پستانداری چون موش و آهو هم هستند، که از پوست نرم درخت به ویژه در زمستان تغذیه می‌کنند.


title: سیب

text: تولید جهانی سیب در سال ۲۰۱۷ برابر با ۸۳٫۱ میلیون تن بوده‌است. چین تقریباً ۵۰ درصد از این مجموع را تولید کرد (جدول). و اروپا به همراه ترکیه ۱۷٪ محصول را تولید کردند، بقیهٔ تولیدکنندگان مهم که هر کدام کمتر از ۳–۵٪ از محصول کل دنیا را تولید کردند، عبارت بودند از: ایالات متحده، ترکیه و لهستان.


title: سیب

text: سیب، بر اساس آخرین آمار وزارت جهاد کشاورزی در سال ۱۳۹۲، مهم‌ترین تولید باغی این کشور است. بر پایه این گزارش، میزان تولید سیب، از ۲٬۸۵۴ هزارتن در سال ۱۳۸۸ به ۳٬۰۵۰ هزارتن در سال ۱۳۹۲ رسیده، که رشد سالانه ۱٫۷ درصد را نشان می‌دهد. در این سال‌ها تولید سیب، در بین دیگر محصولات باغی همواره رتبهٔ نخست را داشته‌است.


title: سیب

text: میزان تولید سیب در ایران طی سال‌های ۹۲–۱۳۸۸ در سال ۱۳۹۲، سیب، ۱۹ درصد تولیدات باغی کشور را به خود اختصاص داده‌است. استان آذربایجان غربی با تولید ۱۴ درصد، آذربایجان شرقی ۲۶ درصد و تهران ۱۱ درصد در مجموع بیش از نیمی از محصول سیب کشور را تولید کرده‌اند. این درصد نسبت به سال قبل ۲ درصد کاهش را نشان می‌دهد؛ که کاهش تولید سیب در استان‌های پُرتولید آذربایجان شرقی، زنجان و فارس است. در سال ۱۳۹۱، سه استان آذربایجان غربی با تولید ۲۳ درصد، آذربایجان شرقی ۱۳٫۸ درصد و فارس ۱۳ درصد، به ترتیب رتبه اول تا سوم تولید سیب را در کشور داشته‌اند. همچنین نقشهٔ تولید شهرستانی محصول در سال ۱۳۹۱ نشان می‌دهد که شهرستان‌های ارومیه، سمیرم، دماوند و سلماس در تولیدکننده‌های اصلی سیب در کشور بوده‌اند. مقایسهٔ میزان تولید سیب در کشور با تولید سیب تولیدکنندگان عمدهٔ جهان در سال ۲۰۱۴ میلادی (۱۳۹۲)، نشان می‌دهد که ایران با تولید ۳٬۰۵۰ هزارتن سیب در سال ۱۳۹۲، پس از چین، اتحادیه اروپا و آمریکا و در مقام چهارم تولید جهان قرار دارد. سهم ایران از تولید جهانی محصول ۴٫۳ درصد است.


title: سیب

text: بر اساس گفته وزارت کشاورزی ایالات متحده، یک سیب معمولی ۲۴۲ گرم وزن و ۱۲۶ کالری انرژی دارد که شامل مقدار قابل توجهی فیبر غذایی، مقدار متوسطی از ویتامین ث، از طرف دیگر میزان کمی مواد غذایی ضروری است. جدول زیر دربردارنده اطلاعات غذایی این میوه است:


title: سیب

text: سیب اغلب به صورت خام خورده می‌شود. تمام سیب از جمله پوست آن برای مصرف انسان مناسب هستند، به جز دانه‌ها که ممکن است روی بعضی از افراد تأثیر داشته باشد. هسته‌ها اغلب خورده نشده و دور انداخته می‌شوند. انواعی از سیب که برای مصرف خام پرورش داده می‌شوند سیب دسر یا سیب مجلسی نامیده می‌شوند.


title: سیب

text: می‌توان از سیب آب‌میوه گرفته یا از آن کمپوت درست کرد. برای گرفتن آب سیب آن‌ها را له کرده یا فشار می‌دهند، و ممکن است از صافی رد کنند یا رد نکنند (که در آمریکای شمالی شراب سیب نامیده می‌شود)، آب سیب را می‌شود برای ساختن شراب سیب (که در آمریکای شمالی به آن شراب سخت گفته می‌شود) سایدرکین یا سرکه تخمیر کرد. گرچه از تقطیر سیب می‌توان مشروبات الکلی مختلف مانند: کنیاک سیب، کالوادوس و شراب آلمانی تولید کرد. روغن دانهٔ سیب و پکتین هم ممکن است تولید شود.


title: سیب

text: سیب از اجزای اصلی و مهم بسیاری از دسرها مثل: پای سیب، کیک سیب و … است. سیب را اغلب پخته یا در خورش می‌ریزند. سیب را می‌توان خشک کرد یا با قرار دادن در درون آب، الکل یا مایعات دیگر برای استفاده در آینده نگه داشت. هنگام پخته شدن، انواعی از سیب به سادگی پوره‌ای را تشکیل می‌دهند که به آن پوره سیب گفته می‌شود. از کره سیب و مربای سیب هم درست می‌شود. در غذاهای گوشتی هم از سیب استفاده می‌شود.


title: سیب

text: رنگ سیب‌های خرد شده به خاطر قرار گرفتن در معرض هوا قهوه‌ای می‌شود چون مواد فنلیک به دلیل ترکیب با اکسیژن به ملانین تبدیل می‌شوند. ارقام مختلف در گرایش به قهوه‌ای رنگ شدن تفاوت دارند.


title: سیب

text: معمولاً در ایالات متحده سیب‌ها از طریق ارگانیک تولید می‌شوند. در اروپا تولید سیب‌های ارگانیک دشوار است، گرچه این کار در چند باغ با استفاده از ارقام مقاوم در برابر بیماری با موفقیت تجاری انجام شده‌است. پاشیدن لایه نازکی از خاک معدنی کائولین موجب می‌شود مانعی طبیعی در برابر بعضی از آفت‌ها ایجاد شده و از آفتاب سوختگی سیب جلوگیری شود.


title: سیب

text: پوست سیب شامل فیتوکمیکال‌های مختلف شامل: کوارسیتین، کَتیچین، و پروسیانیدینِ B۲ است که هنوز ارزش غذایی آن‌ها شناخته نشده‌است. پژوهش‌هایی مقدماتی پیرامون اثر فیتوکمیکال‌ها و دیگر مواد موجود در پوست سیب بر روی کاهش خطر بروز برخی سرطانها در حال انجام است.


title: سیب

text: می‌توان روغن دانه سیب و پکتین هم تولید کرد.


title: سیب

text: تحقیقات اولیه‌ای در حال انجام است تا مشخص کند که آیا مواد مغذی یا فیتوکمیکال موجود در سیب می‌تواند از خطر برخی از انواع سرطان جلوگیری کند.


title: سیب

text: یک نوع از حساسیت به سیب – که اغلب در اروپای شمالی یافت می‌شود – سندرم سیب توس نامیده شده و اغلب افراد دارای این حساسیت به گرده درخت توس هم حساسیت دارند. واکنش‌های آلرژیک بوسیلهٔ پروتئینی که شبیه گرده درخت توس است شروع می‌شود، و افرادی که تحت تأثیر این پروتئین قرار گرفته‌اند ممکن است به میوه‌های دیگر، مغزدانه‌ها و سبزیجات هم حساسیت نشان دهند. واکنش‌هایی که به سندرم حساسیت اورال (OAS) منتهی می‌شوند معمولاً موجب خارش و التهاب دهان و گلو می‌گردند. و در موارد نادر می‌تواند منجر به حساسیت‌های کشندهٔ آنافیلاکتیک شود. این واکنش‌ها هنگام خام خوردن میوه ایجاد می‌شود، چون ماده حساسیت‌زا هنگام پخته شدن خنثی می‌گردد. انواع سیب، مراحل رسیدن و چگونگی ذخیره‌سازی می‌توانند میزان مواد حساسیت‌زا در میوه‌ها را تغییر دهند. ذخیره‌سازی طولانی‌مدت می‌تواند میزان پروتئین عامل سندرم سیب توس را افزایش دهد. در نواحی دیگر، مثل نواحی مدیترانه‌ای، بعضی افراد به خاطر شباهت سیب به هلو نسبت به آن حساسیت‌های شدیدی دارند. این نوع حساسیت هم مثل حساسیت OAS است، اما اغلب علائم شدیدتری، مانند استفراغ، شکم درد و زدن کهیر، دارند که می‌توانند زندگی فرد را تهدید کنند. افرادی که این نوع حساسیت را دارند ممکن است به میوه‌های دیگر و مغزدانه‌ها هم حساسیت نشان دهند. پختن، پروتئین ایجادکنندهٔ این حساسیت به‌خصوص را از بین نمی‌برد، بنابراین چنین افرادی نمی‌توانند سیب خام یا پخته بخورند. سیب‌های تازه چیده شده و میوه‌هایی که خیلی رسیده‌اند امکان داشتن بیشترین میزان پروتئینی را دارند که منجر به این حساسیت می‌گردد.


title: سیب

text: تلاش‌های صورت گرفته به منظور تولید میوه‌ای هایپوآلرژنیک، که این دو نوع حساسیت را کمتر ایجاد کند، هنوز به نتیجه نرسیده‌است.


title: سیب

text: دانهٔ سیب حاوی مقدار کمی آمیگدالین – نوعی قند و ترکیبی از سیانور – است که با نام گلیکوزیدهای سیانوژنیک شناخته شده‌اند. خوردن مقدار کمی از دانهٔ سیب هیچ تأثیری ندارد، اما خوردن مقدار خیلی زیاد آن واکنش‌های شدیدی ایجاد می‌کند. فقط یک مورد، مسمومیت کشندهٔ حاصل از خوردن دانه سیب شناخته شده‌است؛ در این مورد، فردی یک فنجان دانهٔ سیب را جوید و قورت داد. ممکن است تا آشکار شدن اثر سم چند ساعت طول بکشد، چرا که گلیکوزیدهای سیانوژنیک قبل از آزاد شدن یون سیانور باید هیدرولیز شوند. در هر حال خوردن دانهٔ سیب مقداری مادهٔ سمی سیانید وارد بدن می‌کند و بار تحمیل شده به کبد و کلیه‌ها را، برای پاک‌سازی آن افزایش می‌دهد.


title: سیب

text: تاریخ ضرب‌المثل «با خوردن روزی یک سیب، به پزشک نیازی نخواهی داشت.» – که به اثرات سلامت‌بخش خوردن سیب اشاره می‌کند – به قرن نوزدهم در ولز می‌رسد. بر اساس گفتهٔ کارولین تاگارت نویسندهٔ کتاب «روزی یک سیب: ضرب‌المثل‌های قدیمی و دلیل اینکه چرا هنوز هم مؤثر هستند»، عبارت اصلی «هنگام خوابیدن یک سیب بخور، و این کار باعث بیکاری پزشک‌ها می‌شود» بوده‌است. در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، ضرب‌المثل به این صورت تغییر یافت: «روزی یک سیب بخور تا هیچ پولی به پزشک ندهی.» و عبارت رایج کنونی «با خوردن روزی یک سیب، به پزشک نیازی نخواهی داشت.» برای نخستین بار در سال ۱۹۲۲ ثبت شده‌است. طبع این میوه در طب سنتی گرم و تر است. هر چه میزان شیرینی سیب بیشتر شود و رسیده تر شود گرمی و تری آن افزایش میابد و هرچه به سبزتر و ترش تر شود میزان سرد و خشک تر میشود.


title: سیب

text: دارچین و عسل را میتوان از بهترین مصلحات این میوه خوشمزه دانست. در طب سنتی این میوه دارای خواص معجزه آسایی است.


title: بزرگراه فتح

text: بزرگراه فتح یا جادۀ قدیم کرج یکی از بزرگراه‌های تهران با کشیدگی شرقی-غربی است. بزرگراه فتح که در غرب تهران قرار دارد، قدیمی‌ترین راه مواصلاتی تهران به کرج بوده‌است. مقر شرکت‌های قدیمی و بزرگی چون شرکت صنایع شیر ایران و شرکت کفش ملی و پاكسان در حاشیۀ این بزرگراه قرار دارند.


title: بزرگراه فتح

text: طول این بزرگراه ۲۱ کیلومتر و عرض آن ۶۵ متر می‌باشد که از میدان فتح در تقاطع بزرگراه آیت الله سعیدی در شرق آغاز شده و در طول مسیر به ترتیب از میدان شیر پاستوریزه، پل کن، بلوار خلیج فارس، بزرگراه آزادگان، سه‌راه شهریار، بلوار ایران خودرو (پل ایران خودرو)، بلوار کرمان خودرو (پل کفش ملی) و بلوار انقلاب می‌گذرد. در انتها نیز بزرگراه فتح به وسیلۀ پل کاروانسرای سنگی ۱، از جاده مخصوص کرج گذر می‌کند و به آزادراه تهران-کرج می‌پیوندد. همین‌طور پل کاروانسرای سنگی ۲، این اتوبان را به بزرگراه شهید همدانی متصل می‌کند.


title: بزرگراه فتح

text: شهرها، شهرک‌ها و محله‌های نزدیک بزرگراه:


title: بزرگراه فتح

text: این بزرگراه پس از بزرگراه آزادگان و بزرگراه امام علی و به دلایل مختلف از جمله عبور عابرین پیاده از عرض جاده به جای استفاده آنان از پل هوایی، سومین محور حادثه خیز تهران است.


title: جاده ۱۸ (ایران)

text: جاده ۱۸ یک جاده شمال ایران در استان گلستان است که توسط مراوه‌تپه به کلاله, گنبد کاووس, بندر ترکمن و بندر گز متصل می‌شود.


title: جاده ۲۴ (ایران)

text: جاده ۲۴ یک شبکه بزرگراه از جاده‌ها در ایران است که هشترود را از شمال غرب به مراغه و بناب وصل می‌کند.


title: جاده ۲۶ (ایران)

text: جاده ۲۶ جاده‌ای است که شمال غرب ایران را از میاندوآب به مهاباد و پیرانشهر و مرز کردستان عراق وصل می‌کند.


title: جاده ۳۸ (ایران)

text: جاده ۳۸ یک راه است که تهران را به بوئین‌زهرا و جاده ۳۷ (ایران) متصل می‌کند.


title: جاده ۳۹ (ایران)

text: جاده ۳۹ یک جاده در استان پهناور خوزستان می‌باشد . تمام این جاده بزرگراه و تندرو می‌باشد . از سمت جنوب، ابتدای آن از آبادان شروع شده و تا شهرستان اهواز می‌رسد. که محور اصلی حمل و نقل میان اهواز و شهر آبادان می‌باشد . و از اهواز به سمت شهر شوشتر در شمال اهواز کشیده می‌شود. و در نهایت به دزفول و شمال خوزستان منتهی می‌شود. همچنین از طریق اتوبان دزفول - اندیمشک، شهر اندیمشک نیز به این جاده متصل می‌شود.


title: جاده ۴۱ (ایران)

text: جاده ۴۱ در جنوب غربی ایران و در استان پهناور خوزستان واقع شده‌است. این جاده از شهر خرمشهر شروع شده و تا شهرستان اهواز ادامه پیدا می‌کند و از آنجا هم به دزفول می‌رسد. طول این جاده از ابتدا تا انتها 366km یا 227mi می‌باشد .


title: جاده ۴۳ (ایران)

text: جاده ۴۳ یک راه در استان خوزستان, ایران است که بندر ماهشهر راه به جاده ۸۶ (ایران) و رامهرمز متصل می کند.


title: جاده ۴۵ (ایران)

text: جاده ۴۵ جاده‌ای در جنوب غربی ایران است. این جاده بندر دیلم و جاده ساحلی خلیج فارس را به رامهرمز و جاده اهواز-اصفهان از طریق بهبهان متصل می‌کند.


title: جاده ۴۶ (ایران)

text: جاده ۴۶ جاده‌ای در غرب ایران است که همدان، سنندج و مریوان را به هم متصل می‌کند. این جاده بخشی از جاده تهران-سنندج است.


title: جاده ۴۷ (ایران)

text: جاده ۴۷ جاده‌ای در ایران که اصفهان را به اراک، همدان و زنجان متصل می‌کند.


title: جاده ۴۸ (ایران)

text: جاده ۴۸ جاده ای بسیار قدیمی است که در گذشته بخش مهمی از جاده ابریشم بوده‌است. این جاده در گذشته به سبب اتصال امپراتوری‌های مهم منطقه به یکدیگر و نیز به دلیل قرارگیری در راه تجاری چین-خاور میانه-اروپا حائز اهمیت بوده‌است. پس از رسمی شدن مذهب شیعه در ایران و به مرور تا دوران قاجار این جاده علاوه بر اهمیت پیشین به لحاظ مذهبی نیز حائز اهمیت می‌شود، چرا که بسیاری از مردم از این جاده به کربلا و نجف (دو شهر مهم برای شیعیان) تردد می‌کنند. در مرز این جاده با کشور عراق مرز خسروی قرار دارد. این جاده در ادامهٔ مسیر خود در کشور عراق ابتدا به شهر خانقین رسیده و از آنجا به دو شعبه تقسیم می‌شود. یک مسیر به سمت شهر سلیمانیه می‌رود و از آنجا به اربیل پایتخت اقلیم کردستان عراق متصل می‌شود؛ و مسیر اصلی جاده به سوی بغداد پایتخت کشور عراق می‌رود. جاده در ادامه به کشور سوریه متصل شده و نهایتاً به بندر حلب در ساحل دریای مدیترانه متصل می‌شود.


title: جاده ۴۹ (ایران)

text: جاده ۴۹ جاده‌ای است که مرز جمهوری آذربایجان را از طریق آستارا به رشت، قزوین و ساوه متصل می‌کند. بیشتر طول این جاده به صورت بزرگراه است.


title: جاده ۵۱ (ایران)

text: جاده ۵۱ یکی از راههای ایران است که شهرکرد را با اصفهان پیوند می‌دهد.


title: جاده ۵۳ (ایران)

text: جاده ۵۳ جاده‌ای در مرکز ایران است که شهرکرد را به بروجن متصل می‌کند.


title: جاده ۵۵ (ایران)

text: جاده ۵۵ خلیج فارس را به بوشهر ،یاسوج، اصفهان و سپس جاده ۶۵ متصل می‌کند.


title: جاده ۵۶ (ایران)

text: جاده ۵۶ یک بزرگراه در مرکز ایران است که بین قم تا بروجرد امتداد دارد. این جاده قم را به اراک و سپس اراک را به بروجرد، در شمال لرستان متصل می‌کند. طول جاده در مجموع نزدیک به ۲۶۰ کیلومتر است و بیشتر بخش‌های آن به صورت بزرگراه چهارخطه است. این جاده از ابتدای بخش غربی کمربندی شهر قم شروع می‌شود و از کمربندی جنوبی اراک گذر می‌کند و در بروجرد خاتمه می‌یابد.


title: جاده ۵۸ (ایران)

text: جاده ۵۸ یک راه در مرکز ایران است که کاشان را به دلیجان و الیگودرز وصل می‌کند.


title: جاده ۶۲ (ایران)

text: جاده ۶۲ جاده‌ایست که استان لرستان را به اصفهان و مشهد متصل می‌کند.


title: جاده ۶۳ (ایران)

text: جاده ۶۳ جاده‌ای در مرکز ایران است که شهرضا را به یاسوج متصل می‌کند. از شهرضا تا سمیرم بزرگراه است.


title: جاده ۶۴ (ایران)

text: جاده ۶۴ جاده‌ایست در غرب ایران که مرز مهران را به استان خوزستان متصل می‌کند.این جاده در نزدیکی مرز ایران و عراق شروع شده و با گذر از شهرستان دهلران و دشت عباس به اندیمشک خوزستان متصل میشود و حدود ۲۵۰کیلومتر میباشد.همچنین در ایام اربعین به دلیل هموار بودن جاده یکی از مسیر های آسان برای تردد زایرین که از مرکز و جنوب کشور به سمت مهران میروند میباشد.


title: جاده ۶۵ (ایران)

text: جاده ۶۵ ایران جاده‌ای مهم از شمال به جنوب ایران است که تهران را به جنوب استان بوشهر متصل می‌کند. این جاده یکی از معروف ترین جاده ها در ایران است. از تهران، اسلامشهر آغاز و از طرق رباط‌کریم، پرندک، زرندیه، ساوه، سلفچگان، دلیجان (مرکزی)￼￼، میمه، شاهین‌شهر، اصفهان، شهرضا، آباده، صفاشهر، سعادت‌شهر، مرودشت، زرقان، شیراز، کوار، فیروزآباد و جم عبور کرده و در سیراف به اتمام می رسد که در مجموع ١٢٠٨ کیلومتر را پوشش می دهد. و با گسترش شبکه آزادراهی ایران بخش زیادی از این جاده کنار زده شده و رونق خود را از دست داده است.


title: جاده ۶۵ (ایران)

text: این جاده از استان تهران شروع شده و از استان های مرکزی، اصفهان، فارس عبور کرده و به استان بوشهر می‌رسد.


title: جاده ۶۵ (ایران)

text: فهرست جاده های ایران


title: جاده ۶۷ (ایران)

text: جاده ۶۷ یک راه در جنوب ایران است که یاسوج به شیراز و جهرم و لار و استان هرمزگان متصل می‌کند. بزرگراه‌های شیراز- یاسوج، شیراز-جهرم و جهرم-لار جزئی از این مسیرند.


title: جاده ۶۸ (ایران)

text: جادهٔ ۶۸ راهی در مرکز ایران است که یزد را به شهر بیرجند،سربیشه و پس از تقاطع با جاده مرزی ۹۹، به پایانه مرزی ماهیرود در مرز ایران و افغانستان متصل می‌کند و بخش زیادی از آن در نواحی خشک و بیابانی مرکز ایران قرار گرفته است. بخش زیادی از این جاده در حاشیهٔ جنوبی دشت کویر قرار گرفته است. این جاده از یزد تا طبس در جهت جنوب غربی ـ شمال شرقی امتداد یافته و پس از آن، از طبس تا بیرجند در امتداد شرقی ـ غربی ادامه می‌یابد و پس از آن با عبور از سربیشه به مرز ایران و افغانستان می رسد و پس از تقاطع با جاده ۹۹ به پایانه مرزی ماهیرود می رسد. این جاده که در یزد عمدتاً با نام جادهٔ طبس مشهور است، راه اصلی ارتباط میان استان یزد و خراسان جنوبی و خراسان رضوی محسوب می‌شود. جادهٔ ۶۸، در مسیر خود از شهرها و آبادی‌های مهم و قابل توجهی در منطقهٔ کویر مرکزی ایران می‌گذرد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: خرانق، رباط پشت بادام، طبس و دیهوک.


title: جاده ۷۱ (ایران)

text: جاده ۷۱، جاده مهمی در ایران است که تهران را به خلیج فارس پیوند می‌دهد.


title: جاده ۸۱ (ایران)

text: جاده ۸۱ جاده‌ای است که از شهر ساری در استان مازندران شروع و پس از عبور از شهر دامغان در استان سمنان و کویر مرکزی وارد استان یزد شده و در نزدیکی روستای رباط پشت بادام در شهرستان اردکان به پایان میرسد.


title: جاده ۸۲ (ایران)

text: جاده ۸۲ is a جاده in central ایران connecting صفاشهر to Bavanat, Harat, Iran, Shahr-e-babak, رفسنجان and Zarand.


title: جاده ۸۳ (ایران)

text: جاده ۸۳ یک جاده در سمنان است که شاهرود را به آزادشهر و گنبد کاووس متصل می‌کند این جاده ارتباط شمالی-جنوبی شرقی البرز است.


title: جاده ۸۷ (ایران)

text: جاده ۸۷ جاده‌ای در شرق ایران که بجنورد در استان خراسان شمالی را از طریق سبزوار به بردسکن در استان خراسان رضوی متصل می‌کند.


title: جاده ۹۳ (ایران)

text: جاده ۹۳ جاده‌ای است در جنوب شرقی ایران که ارتباط چابهار به نیک‌شهر, ایرانشهر و جاده ۸۴ (ایران)در نزدیکی بم را برقرار میکند.


title: جاده ۹۳ (ایران)

text: ویکی‌انگلیسی


title: جاده ۹۷ (ایران)

text: جاده ۹۷ یک جاده شرقی ایران است که مشهد به تایباد متصل می‌کند این جاده به خاطر ارتباط افغانستان با مشهد و همچنین تهران از طریق جاده ۴۴ (ایران) ارزشمند است. همه بخش‌های این جاده بخشی از بزرگراه شماره ۱ آسیا است.


title: جاده ۹۸ (ایران)

text: جاده ۹۸، جاده‌ای در جنوب شرقی ایران است که بندر گواتر و چابهار و جاسک و همچنین بندرعباس را از طریق جاده ۹۱ (ایران) به‌یکدیگر متصل می‌کند.


title: بنتیتسه

text: بِنِتیتسِه ("Benetice") دهکدهٔ کوچکی در نزدیکی شهرک سویتلا نات سازاو در ناحیه ویسوچینا ی جمهوری چک است. در گذشته کارخانهٔ شیشه‌سازی‌ای در این دهکده وجود داشت که اسامی محلی برخی از مکان‌ها همچون برکهٔ "اسکلارنسکی" برگرفته از بخش‌های این کارخانه است. همچنین اردوگاهی تفریحی در بنتیتسه وجود دارد که در گذشته جوانانی از مجارستان، لهستان و آلمان بدانجا می‌آمدند. قلعهٔ لیپنیتسه نیز از این دهکده قابل مشاهده است.


title: مریسا

text: مریسام یا مری سام نام پسرانه است . مریسام شاید همان نام صورت گرفته مرتضی سامیار است که در زبان ایرانی و مخلوطی از عبری و عربی به معنی «همراه کسی که خدا ازش راضی شده »است. مریسام همچنین به معنی همراه عبد خدا هم تلقی میشود .


title: آرد سوخاری

text: پودر سوخاری یا آرد سوخاری معمولاً از نان‌های حجیم تهیه می‌شود. این نان‌ها به شکلی در برابر گرما قرار می‌گیرند که نم آنها از بین برود و به صورت خشک برون آیند. آرد سوخاری و نان سوخاری دو فراورده از یک خانواده هستند. این نان در اثر حرارت مجدد، رطوبت خود را از دست می‌دهد و خشک، قهوه‌ای و برشته می‌شود. اگر این نان خشک شده را به صورت آرد درآوریم، آرد سوخاری به دست می‌آید. در واقع، نان برشتی چنانچه به فروش نروند، به دلیل بیات شدن دیگر به شکل نان قابلیت مصرف نبوده و اگر دچار فساد نشده باشند دوباره به کارخانه بازمی‌گردند و مجدداً در فر قرار می‌گیرند تا به صورت خشک شده درآیند. این فرایند دربارهٔ نان‌هایی که قالب آنها دچار اشکال شده نیز رخ می‌دهد. پس از این مرحله، آنها را آسیاب و به شکل آرد سوخاری بسته‌بندی و روانه بازار می‌کنند.


title: آرد سوخاری

text: برای آماده‌سازی آرد سوخاری، نان دو بار تحت فرایند پخت قرار می‌گیرد و تهیه آن به‌طور مستقیم از آرد معمولی امکان‌پذیر نیست.


title: آرد سوخاری

text: فرایندی که در آن سطح مواد غذایی با زبره، عموماً زبره نان، پوشانده می‌شود زبره‌پوشانی نامیده می‌شود.


title: آرد سوخاری

text: iپانکو نوعی آرد سوخاری استفاده شده در آشپزی ژاپنی است که برای سرخ کردن غذاهایی مثل "تونکاتسو" استفاده می‌شود. "پانکو" از نان‌های پخته‌شده با گذر جریان برق از خمیر تهیه می‌شود تا لبه‌ای به دو نان تشکیل نشود.


title: رقص افغانی

text: رقص در افغانستان نقطه عطف زیبایی‌های تنوع قومی و زبانی در افغانستان است. در افغانستان تا حال ۲۴ نوع رقص‌های محلی کشف گردیده‌است. بیشترین محلات که توانسته‌است فرهنگ خود را حفاظت کند نورستان بدخشان هرات و کابلستان است.


title: رقص افغانی

text: در قسمت زیرین شما ویدوهای هریک از این رقص‌ها را مشاهده نموده می‌توانید.


title: رقص افغانی

text: اَتَنِ ملی یا رقص اتن از جمله رقص‌های ملی افغانستان است. این رقص در مراحل اول در بین قوم پشتون ساکن افغانستان و پاکستان رایج بود. اتن ملی معمولاً طور دسته‌جمعی بوسیلهٔ جوانان مرد یا زن اجرا می‌شود. رقص اتن ملی به‌شکل مدور با جنباندن سر و دست به‌طور منظم انجام می‌شود. گمان می‌رود این رقص در دوره یونانی‌های باختر در سرزمین باستانی باختر در شمال افغانستان مروج گردیده باشد. این رقص در طول تاریخ اشکال مختلف را بخود گرفته‌است. برخی از محققان بر این باورند که رقص اتن از روزگار زردشت بجای مانده‌است. آن‌ها دورادور آتش می‌چرخیدند و سروده‌هایی از اوستا را می‌خواندند که با حملات عرب و مغول‌ها بسیاری از این سنت‌ها از بین رفته‌اند.


title: رقص افغانی

text: اتن در هر منطقه، نوع و حرکات مختلف همان منطقه را دارد. انواع مختلف اتن شامل: کابلی، وردکی، لوگری، خوستی/پکتیایی، هراتی، کوچیانی/کوچی، ختکی، پشیی (با سرنی و توله) و نورستانی در افغانستان وجود دارد.


title: رقص افغانی

text: رقص قَرصَک پنجشیر در بین مردم تاجیک ساکن منطقهٔ پنجشیر رواج دارد که با کف زدن و یک دایره اجرا می‌شود. معمولاً در قرصک ده تا پانزده نفر اشتراک می‌کنند. یک نفر دایره می‌زند و دو نفر دیگر شعرگویی می‌کنند یا رباعی می‌خوانند، که در آغاز مقام است.۱. اتن ملی مردم پکتیا


title: رقص افغانی

text: ۴. عرقچین این نوع رقص در کابل وجود داشته طوریکه یک خانم چادر نازک به‌سر نموده دستمال رنگه را در کمر می‌بنددو آهنگ عرقچین را سروده سپس دیگران تکرار می‌نماید.


title: رقص افغانی

text: ۵. قرصک پنجشیر۶. افشاری خواندن صفا صفا بارقص مخصوص ادا می‌شود. افشاری در ۳ محل وجود دارد مانند افشاری نورستانی افشاری کابلی افشاری هرات و هزارگی.


title: رقص افغانی

text: ۷. سلامی رقص مخصوص است که رقاصه‌های افغانی در آغاز رقص ادا می‌کنند.۸. رقص‌های کابلستانی عبارت از رقص‌های است که در ساز لوگری و دیگر سازها ادا می‌شود.۹. رقص شاتکو نورستانی۱۰. رقص مشرقی نورستانی۱۱. رقص پامیری۱۲. رقص قطغنی که بنام رقص میده نیز یاد می‌شود


title: رقص افغانی

text: ۱۵. رقص اسپک۱۶. رقص خراسانی هرات۱۷. سماع هرات۱۸. رقص آبشاری هرات۱۹. چوب بازی هرات۲۰. شش کبابی۲۱. کردی هراتی۲۲. گنجشکک طلائی۲۳. گنجشکک طلائی آمریکائی۲۴. قرصک نورستانی - گل کجکی دارپژوهشگر کریم پوپل


title: هنر در افغانستان

text: افغانستان به دلیل قرارگرفتن در مسیر جاده ابریشم محل پیوندگاه تمدن‌های بزرگ جهان بوده و یکی از مهم‌ترین مراکز بازرگانی عصر باستان به‌شمار می‌رفته‌است. این موقعیت مهم و حساس ژئواستراتژیکی و ژئوپولیتیکی افغانستان در شکل دادن موزائیکی غنی از فرهنگ‌ها و تمدن‌های بزرگ همچون ایرانی، آسیای مرکزی، خاورمیانه و آسیای جنوبی در این کشور نقش مهمی داشته‌است. از عصر پارینه‌سنگی و طی دوره‌های تاریخی، مردم افغانستان، یا همان ایرانیان شرقی باستان، جایگاه عمده‌ای در معرفی و گسترش ادیان جهانی و نقش مهمی در بازرگانی و دادوستد داشته و گهکاه کانون مسلط سیاسی و فرهنگی در آسیا بوده‌اند.


title: هنر در افغانستان

text: علایق و روابط کلتوری افغانستان و هند از سال‌های ماپیش میلاد بوده‌است. ولایات قندهار کابل جلال‌آباد محل تلاقی کلتور و ترافیک خشکه بین افغانستان، هند با سایر کشورها بود. شاهراه ابریشم و راه هند در بلخ که برای قرون متمادی مرکز تجارتی و ثقافتی ممالک شرقی شده بود. تماس بین افغانستان و هند قدیمتر از آنست که در کتاب ریگویدا به آن اشاره شده‌است. حفریات ساحه مندیگک، ده موراسی فلول تپه سردار غزنی سمچ‌های بودا در سمنگان هده مس عینک قندهار؛ نوبهاربلخ فندقستان سرخ کوتل بامیان و غیره نشان می‌دهد که هنر حکاکی سنگ‌تراشی و تندیس‌گری بودا و سایر رب‌النوع الی حملات اعراب در افغانستان خیلی پیشرفته بوده‌است. اشوکا امپراتور سوم خاندان موری به افغانستان آئین بودائی را مروج ساخت. آشوکا در سال۲۳۰ پیش از میلاد در هند بیشتر از ۱۲ تعمیر حیرت‌آور را از سنگ خشت سمنت حک بنا نمود که تا اکنون سالم باقی‌مانده‌است؛ که این هنر به افغانستان نیز انتقال نموده‌است. پس از ورود یونانیان افغانستان و هند محل تقاطع دو تمدن یعنی اروپائی و هند گردید. بخصوص میناندر یونانی باختر و کنشکا در توسعه صنعت تندیس‌سازی و مجسمه‌سازی حکاکی بودا توجه زیاد نمودند. این دو به آئین بودائی اعتقاد داشتند. مکتب گریکو بودیک برای نخستین بار مجسمه بودا را طور مکمل تراشید.


title: هنر در افغانستان

text: تندیس‌های بامیان با پوشش طلا و جواهرات و تصاویر رنگه اتاق‌های آن یکی از شاهکاری کوشانیان می‌باشد که توسط اعراب و یعقوب لیث تاراج گردید.


title: هنر در افغانستان

text: مشخصات تماس‌های افغانستان را با نیم قاره هند؛ در صنایع تیکری ساحه باستانی (هرپه) مشاهده می‌کنیم. موتیف سه برگ درخت انجیر که از یک شاخه مستقل برآمده‌است در هرپه و کالی بنگان پیدا شد و این در ساحه مندیگک به حیث یک تزئین صنعت تیکرسازی به‌طور عام مورد استعمال قرار می‌گرفت. این شکل تیکر در دیمراسی نیز ساخته می‌شد. (سیلوکوس) حکومت مقتدر باختری را در شمال افغانستان بر قرار ساخت که مرکز حکمروایی وی بود. موصوف سلطه خویش را به سمت دریای اندس توسعه بخشید و سرزمین هند را اشغال نمود و تحت اداره خود درآورد پادشاهان هندی مثل چندراگوپتاموریا و دیگران تصاویر خدایان یونانی: زیوس، هرکلیس و آرتمیس را در سکه‌های شان به ضرب می‌رساندند دلایل آن این بود که شاهان یونانی باختری افغانستان تمام قلمرو مفتوحه اسکندر مقدونی را در شرق (هند) اداره می‌نمودند. سکه‌های که در اثر حفاری‌های از آی – خانم بدست آمده‌است دارای اشکال خدایان هندی: واسودیوا، کرشنا و غیره می‌باشد که همه در خود هند به ضرب رسیده‌است.


title: هنر در افغانستان

text: در سال ۱۹۴۵ در شهر کهنه قندهار روی یک سنگ کتیبه از فرمان اشوکا کشف گردیده که به زبان یونانی آرامیک نگاشته شده‌است. این فرمان در چهارده سنگ بزرگ نگاشته شده‌است. یک کتیبه دیگر آن در سال ۱۹۶۳ م. پیدا شد که روی یکپارچه سنگ مستطیل شکل یک عبارت بزبان و الفبای یونانی نگاشته شده‌است. تنها در مورد کتیبه‌های آرامیک آشوکا از ساحه پل درونته نزدیک جلال‌آباد و لمپاکا (لغمان جدید) راپور داده شده‌است. تاکنون جمعاً پنج عدد کتیبه و چهار عدد جعبه تبرکات مربوط اشوکا از قندهار، جلال‌آباد و غیره نقاط افغانستان کشف گردیده در حالیکه در هند صرف سه عدد جعبه تبرکات مربوط آشوکا بدست امده‌است. بدین معنی که آئین بودائی در گنداره قوی‌تر از هند بوده‌است. مطابق تحقیقاتی که توسط باستان‌شناسان هندی، برمایی و کره‌ای به عمل آمده‌است. بودیسم درعصر حیات بودا توسط دو شاگرد او بلیکا و تیوس به افغانستان آمده‌است قصه آن‌ها در منابع کتبی ذکر است ونیز و موزیم ملی افغانستان (کابل) موجود است. برمایی‌ها می‌گویند که استوپه یی به نام بلیکا در آن کشور وجود دارد. این‌گونه مظاهر این دو راهب در مجسمه‌های هده و بگرام دیده شده‌است؛ و این مسئله را هم منابع باستانشناسی و هم منابع کتبی تاریخی به اثبات می‌رساند که این دو از جمله پنج شگرد بودا بوده سپس در بلخ ستوپه ویهاره یا نوبهار بلخ را می‌سازند. بعضی منابع می‌گوید که آن‌ها اول به پشاور رفتند و استوپه‌های ایشان را در آنجا احداث نمودند. پساز آشوکا؛ انتشار دین بودایی در افغانستان و شمال غرب هند در زمان پادشاه بزرگ یونانی میناندر – (شخصی که در متن Pail) به نام Millina Panha یاد شده؛ به اوج کمال ترقی و تحرک خود رسید. اما در زمان کوشانیان بخصوص در عصر حکمرانی کنشکا که حدود امپراتوری خود را در آسیای مرکزی الی کشمیر و وادی گنگا توسعه بخشیده بود. دین بودایی در این مناطق به‌طور استوار و ثابت توسعه یافت. موصوف یک علاقه‌مند، دلباخته و جان‌نثار بودیسم بود و مجلس چهارم بودایی را در ویهارای (محل بود و باش راهبین بودایی در یک معبد بودایی) کندل ون Kundalavana کشمیر برگزار کرد و به گسترش و انکشاف مکتب مهایانای بودیسم کمک نمود.


title: هنر در افغانستان

text: در مسکوکات کنشکا تصویر بودا در حال ایستاده بیک سمت نقش شده قسمیکه به روی دیگر آن خدایان اصلی هندویی نقش می‌باشد. کنشکا در افغانستان دو پایتخت داشت. پایتخت زمستانی وی پشاور و پایتخت تابستانی اش (کاپیسا) در نزدیکی‌های کابل بود. او برعلاوه این دو؛ یک پایتخت دیگری هم در (متهورا) داشت تا امپراتوری وسیع خود را در مراتع سند و گنگا کنترل و نظارت نموده بتواند.


title: هنر در افغانستان

text: پایتخت تابستانی کنشکا (کاپیسا) نزدیک بگرام در تقاطع دو دریای پنجشیر و غوربند قرار داشت. به اثر حفریات و کشف، یک تعداد آثار عاجی و دیگر سامان و لوازم شیشه یی و برنجی و عمرانات مهندسی گوناگون دریافت گردید. در یک عمارت بزرگ که در قدیم محاط به دیوارها بود قرابت با مکتب هنری (متهورا) و (امره وتی) هندی کشف گردید. علما و محققین باستانشناسی چنین حدس می‌زنند که کندن کاری‌های عاجی بگرام دارای سوابق تاریخی نیمه اخیر قرن اول و اوایل قرن دوم میلادی می‌باشد. در جمله اشیای بدست آمده: یک لوحه سنگی که قسمتی از تخت سلطنتی را تشکیل می‌داد و در آن رقاصه‌ها و اهل دربار با حالات و قیافه‌های مختلف نشان داده شده‌است این‌گونه یکی از تصویر نقش شده واضحاً با قسمت بالایی تورانا (سردر) که با رلیف آن در متهورا و سانچی شباهت دارد.


title: هنر در افغانستان

text: جلوه هنری و تلفینی از یونان باستان و بوداگری است که الی حمله اعراب به افغانستان رواج داشت. مبدأ و تهداب هنر یونانی و بودایی، دولت یونانیِ باختر (۲۵۰ پ. م-۱۳۰ پ. م)، در افغانستان امروزی است و با روی کار آمدن دولت هندویونانی (۱۸۰ پ.م. -۱۰ پ. م) به شبه‌قارهٔ هند گسترش یافت. تلفیق هنر یونانی و بودایی، در دوران هندویونانیان و کوشانیان، و پیش از توسعه یافتن در هند، در سرزمین باستانی گنداره به اوج شکوفایی خود رسید؛ و ازین رو به هنر گنداره نیز معروف است. درین عصر سنگتراشی تندیسگری به مدارج اعلی رسیده بود. افغانستان حدود ۱۱ قرن پیرو بودیسم بود. علت آن این بود که این کشور دیگر کدام مذهب رقیب نداشت ولی در هند بودیسم نتوانست توسعه پیدا کند دلیل آن این بود که هندوییسم یکی از مخالفین بودیسم بود. بدین اساس بودیسم در گنداره بسرعت توسعه یافت و تا نوبهار بلخ رسید.


title: هنر در افغانستان

text: هنر اسلامی یکی از دوران‌های شکوهمند تاریخ هنر و یکی از ارزشمندترین دستاوردهای بشری در عرصه هنری به‌شمار می‌آید و شامل انواع متنوعی از هنر همچون معماری، خوشنویسی، نقاشی، سرامیک و مانند آن‌ها می‌شود. خوشنویسی بارزترین هنر اسلامی است در سرزمین‌های اسلامی خط زیبا را نه فقط در نگارش قرآن، بلکه در اغلب هنرها به‌کار می‌بردند. نقاشی اسلامی به‌تدریج در سرزمین‌های اسلامی اهمیت یافت. با سقوط خلافت عباسی طی دوره ایلخانی هنرهای کتاب‌سازی و نقاشی رشد شگرفی کرد. تأثیر هنر چینی و نقاشی‌های آسیای شرقی و مرکزی در این دوران مشهود است. سنت نقاشی ایلخانی در دورهٔ تیموریان پی گرفته شد و در دورهٔ صفوی به اوج رسید. کمال‌الدین بهزاد، بزرگ‌ترین و مشهورترین نقاش (مینیاتور) اهل هرات عصر تیموری در قرن دهم هجری بود. معماری اسلامی زیاده در دوره سلطنت غزنویان غوریان تیموریان و مغولان هند مروج بوده‌است؛ که اکثریت تا حال موجوداست. شاید یکی از مهم‌ترین نمودهای هنر اسلامی معماری مساجد چهار ایوانه و ستون‌دار است که معرف هنر معماری اسلامی است. این عمارت‌های باشکوه، می‌تواند تأثیر فرهنگ‌های متفاوت در درون تمدن اسلامی را نشان دهد. از نخستین بناهای اسلامی در افغانستان مسجد نه‌گنبد (حاجی پیاده یا نوبهار باستان) در بلخ است که در نیمهٔ سدهٔ نهم میلادی به سبک سامانی بنا شده‌است.


title: هنر در افغانستان

text: حکومت غزنویان از نظر هنردوستی و توجه به شاعران فارسی‌سرا از اهمیت بالایی برخوردار است. در زمان سلطان محمود و پسرش سلطان مسعود غزنی به مرکز سیاسی و فرهنگی آسیای میانه و هند تبدیل می‌شود. آثار آن را می‌توان در تعداد زیادی از ویرانه‌های بناهای یزرگ و عظیمی نشان داد که هنوز در اطراف و محلات غزنی پراکنده‌اند. مؤلفین اولیه اسلامی عصر غزنویان، از تعداد زیاد باغ‌ها، مساجد، منارها، مدرسه‌ها و قصرهای غزنی یاد می‌کنند.


title: هنر در افغانستان

text: از آثار بجای‌مانده از عصر غوریان در افغانستان، منار جام در ولایت غور است که در سدهٔ دوازدهم میلادی، در عصر سلسلهٔ غوریان بنا شده و گمان می‌رود این منار یا بُرج پیروزی نمایانگر شهر فیروزکوه، پایتخت سلسلهٔ غوریان باشد. منار جام ۶۵ متر ارتفاع داشته و متشکل از یک قاعده هشت ضلعی است که ۹ متر عریض بوده و ۴ استوانه مخروطی مانند در بالای آنست. در اینجا یک راهزینه دوگانه درداخل قاعده و استوانه اولی است. تمام برج که از خشت پخته ساخته شده، در بیرون بواسطه خشت کاری تزئینی پوشانیده شده، به شمول شبکه‌کاری‌های که تشکیل‌کننده کتیبه‌ها و سوره ۱۹ قرآن (مریم) است. در همسایگی جام یک تعداد زیاد استحکامات و برج‌ها کشف شده‌است. این‌ها شاید بخشی از کارهای دفاعی محافظت‌کننده قلب سرزمین امپراتوری غوری باشد. در سال ۲۰۰۲، مرکز حفظ میراث جهانی یونسکو خواستار ثبت این منار در فهرست میراث فرهنگی جهان شد. یکی از آثار بزرگ غوری‌ها، مسجد جامع بزرگ هرات است. این مسجد شامل قبر غیاث‌الدین محمد غوری نیز است که در ۳–۱۲۰۲ در هرات می‌میرد. یادگار مهم دیگر مدرسه شاهی مشهد در شمال‌شرق هرات به امتداد ساحل چپ رود مرغاب است. بقایای غوری‌ها یا حداقل تعمیرات مربوط به زمان غوری‌ها در بامیان (شهر ضحاک و شهر غُلغُله) و در چشت غرب هرات نیز تشخیص شده‌است. یک منار مشهور از این‌زمان، منار دولت‌آباد در شمال بلخ است که در اوایل سدهٔ ۱۲ ساخته شده‌است. بالاخره کمان (تاق) مشهور بُست نیز می‌تواند مربوط به دوران غوری‌ها باشد. این ساختمان در پای ارگ بُست برافراشته شده و شاید مدخلی برای یک مسجد بزرگ یا خود ارگ باشد. تزئینات این کمان با منار دولت‌آباد قابل مقایسه‌است.


title: هنر در افغانستان

text: دورهٔ تیموریان ۷۷۱ – ۹۱۱ ه. ق/۱۳۷۰–۱۵۰۶ م) به رغم نابسامانی و منازعات داخلی و خارجی، دوره رونق فرهنگ، هنر، ادبیات، تاریخ، ریاضی و نجوم بود. دربار هرات به سبب هنرپروری و هنرمندی فرمانروایان تیموری، محل تجمع و آمد و شد هنرمندان و ادیبان برجسته بود. تیمور با اینکه بسیار خونریز بود ولی به دانش و هنر علاقه نشان می‌داد. از این‌رو هنرمندان و صنعتگران از کشتارهایش در امان بودند. فرزند او شاهرخ و نوه‌هایش الغ‌بیگ، بایسنقر میرزا و ابراهیم میرزا نیز این سیاست را پی‌گرفتند. هنر نقاشی و خوشنویسی در دوره تیموری به شکوفایی قابل توجهی دست یافت. فرمانروایی شاهرخ را سرآغاز یک عصر جدید و تجدید حیات در بعضی از انواع هنر معرفی کرده‌اند. در کتاب‌های پدیدآمده در این دوره شامل نفیس‌ترین مینیاتورها و استادانه‌ترین خوشنویسی‌ها هستند که به زیبایی تمام صحافی و جلدآرایی گشته‌اند. پاره‌ای از زیباترین نقاشی‌ها، ریشه در مکتب هرات دارند که به‌طور کامل با حمایت شاهزاده‌های تیموری در شهر هرات شکل گرفت و استاد بزرگ نقاشی یعنی کمال الدین بهزاد برخاسته از چنین مکتبی است. خطوط زیبای فارسی نظیر خط نستعلیق در دوره جانشینان تیمور شکل گرفت و آخرین مراحل تکاملی اش را در این دوره طی نمود. همچنین پاره‌ای از زیباترین آثار معماری ایرانی در این دوره به وجود آمد که از آن جمله می‌توان به مسجد گوهرشاد در مشهد و مسجد جامع گوهرشاد در هرات اشاره کرد. سلطان حسین بایقرا از فرمانروایان متاخر تیموری نیز حامی هنرها، علوم و ادبیات بود. ابوسعید پادشاه توانا، با کفایت، هنردوست این خاندان نیز خود هنرمندی قابل بود. میراث فرهنگی و هنری تیموریان در دوران صفوی در ایران و گورکانیان در هند پی گرفته شد.


title: هنر در افغانستان

text: شهری باستانی که با دیوارهای بلند دفاعی محاط بوده و توسط دژ بالاحصار واقع در شمال آن مستحکم می‌شده‌است. آثار تاریخی که در احاطهٔ این دیوارها قرار دارند عبارتند: از تپه زرگران، تپه‌ای مصنوعی که قدمت آن به سدهٔ دوم پیش از میلاد برمی‌گردد مقبرهٔ کاشی‌کاری‌شدهٔ خواجه ابونصر پارسا از جمله بناهای تاریخی بجای‌مانده از عصر تیموریان، متعلق به سال ۱۴۶۰/۶۱ میلادی است، و مدرسه سید سبحان‌قلی‌خان، متعلق به سدهٔ هفدهم، که از آن تنها یک ایوان (درگاه قوسی) با مقداری تزئینات باقی‌مانده‌است. آثار تاریخی دیگر در جنوب بلخ عبارتند از: تخت رستم، و مسجد نه‌گنبد (حاجی پیاده یا نوبهار باستان) که در نیمهٔ سدهٔ نهم میلادی به سبک سامانی بنا شده و یکی از نخستین بناهای اسلامی در افغانستان است.


title: هنر در افغانستان

text: از شهرهای تاریخی افغانستان است و زمانی پایتخت غزنویان و غوریان (سده‌های یازدهم تا سیزدهم میلادی) و سپس تیموریان (سده‌های پانزدهم تا شانزدهم میلادی) بود. در زمان سلطان محمود و پسرش سلطان مسعود غزنی به مرکز سیاسی و فرهنگی آسیای میانه و هند تبدیل می‌شود. آثار آن را می‌توان در تعداد زیادی از ویرانه‌های بناهای یزرگ و عظیمی نشان داد که هنوز در اطراف و محلات غزنی پراکنده‌اند. مؤلفین اولیه اسلامی عصر غزنویان، از تعداد زیاد باغ‌ها، مساجد، منارها، مدرسه‌ها و قصرهای غزنی یاد می‌کنند. چیزهای زیادی از غارت در امان نمانده، اما حوزهٔ وسیعی از ویرانه‌های بناهای تاریخی، بین شهر کهنهٔ غزنی، که با حصاری احاطه شده، و روستای روضه واقع بر روی یک تپه، هنوز وجود دارد. دو منار بلند بجای‌مانده از دورهٔ غزنویان از ارزشمندترین این بناهاست که هنوز در وضع خوبی پابرجاست. هر دو منار از خشت پخته و در بالای پلان یک ستاره هشت ضلعی ساخته شده‌است. یکی از این‌ها توسط سلطان مسعود (مسعود سوم) ساخته شده و دیگری در جوار او توسط بهرامشاه اعمار گردیده‌است. آثار معماری اولیه اسلامی، که مشابه آن در شمال افغانستان و ترکستان نیز یافت می‌شود، در غزنی خودنمایی می‌کنند. قصر مسعود سوم مجموعه‌ای وسیع از چهار ایوان، یک مسجد و چند شبستان است. تزئینات باشکوه، از خشت پخته و گچ، با رنگ‌های روشن رنگ‌آمیزی شده‌اند. نقش‌های هندسی و متن‌های فارسی حک‌شده از ابتکارات غزنویان بوده که اوج شکوه و شوکت آنان را نشان می‌دهد. برخی از قطعات آن به موزیم کابل انتقال داده شدند. بسیاری از آرامگاه‌های شخصیت‌های مهم غزنوی در اطراف شهر پراکنده‌اند، که از آن جمله می‌توان به مقبرهٔ سَبُکتِگین، مقبرهٔ شاهِ شهید و آرامگاه سلطان محمود غزنوی (که ارزشمندترین آنهاست) و باغ آن که امروزه روضه نامیده می‌شود، اشاره کرد. تعداد زیادی ابزار بُرُنزی و سُفالی نیز در اطراف و محلات غزنی کشف شده‌اند.


title: هنر در افغانستان

text: پایگاه باستان‌شناسی لشکری بازار که امروزه در منطقه‌ای بیابانی در امتداد سواحل رود هلمند، در بین بُست و لشکرگاه (مرکز ولایت هلمند) واقع است، در عصر غزنویان و غوریان و حتی پساز آن مجموعه‌ای از قصرها، مسجد، و بناهایی همچون بازار و کارگاه‌های صنعتگران و هنرمندان را در خود جای داده بود که هنوز بقایای آن به شمول قصرهای متعدد مانند غزنی توسط حیاط‌ها با ایوان‌ها و مجسمه‌های گچی و نقاشی دیواری تزئین‌کننده دیوارها امروز دیده می‌شود. بازهم مانند غزنی، مواد تعمیراتی عمدتاً خشت بوده و خشت‌ها به عنوان یک اثر تزئیناتی بسیار مرغوب بکار رفته‌است. بزرگترین و جنوبی‌ترین سه قصر تشکیل‌کننده یک مستطیل حدود ۱۰۰ در ۲۵۰ متر است. اتاق‌های قصر بدور یک حیاط مستطیلی قرار دارد که در هر چهارجانب بواسطه یک ایوان جابجا شده در وسط هرجانب قراردارد. نقاشی‌های گچی و رنگی بالای دیوارها و پایه‌ها نشاندهنده محافظین کاملاً مسلح دربالای یک زمینه گل‌ها، حیوانات و مایه‌های دیگراست. دیوارهای با برج‌های نیم‌دایره‌ای تقریباً تمام مجموعه را احاطه نموده‌است.


title: هنر در افغانستان

text: شهری بزرگ است، که بخش قدیمی آن (شهر کهنه) توسط بقایای دیوارهای عظیم گِلی احاطه شده‌است. بناهای پابرجا که در احاطهٔ این دیوارها قرار دارند عبارتند از: قلعهٔ اختیارالدین، دژی از خشت پخته، متعلق به سدهٔ پانزدهم میلادی، که بر روی یک بلندی قرار دارد، و مسجد جامع، که اگرچه قسمت اعظم آن نوسازی شده، نمونه‌هایی برجسته از تزئینات اسلامی، از خشت کاری‌های غوری متعلق به سدهٔ دوازدهم میلادی تا کاشی‌کاری‌های تیموری متعلق به سدهٔ پانزدهم و شانزدهم میلادی است.


title: هنر در افغانستان

text: با این وجود، بناهای مهم شهر خارج از این دیوارها واقع هستند. درست در بخش شمالی این دیوارها کُهندِژ قرار دارد، که احتمالاً بقایای سدهٔ سیزدهم این شهر است. در بالای آن، بُقعهٔ شاهزاده ابوالقاسم واقع بوده، که یک زیارتگاه بجای‌مانده از عصر تیموریان متعلق سدهٔ پانزدهم است. کمی آنطرفتر بسوی شمال، مسجد گوهرشاد و شش منارهٔ بسیار ظریف کاشی‌کاری‌شده از خشت فاینز (faience) و متعلق به سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی دیده می‌شود. همگی این‌ها بقایای مجموعه‌ای از سه بنای بجای‌مانده هستند: مصلای گوهرشاد، مدرسهٔ سلطان حسین بایقرا، و بقعهٔ میرِ شهید یا عبدالله الولید، بنایی گنبدی متعلق به سال ۱۴۸۵/۶، واقع در ۲۰۰ متری جنوب‌غرب دیوارهای شهر. در اوایل سدهٔ نوزدهم، منشوری با خط میخی از دورهٔ هخامنشیان و نشان‌ها و گوهرهایی از دورهٔ ساسانیان به‌طور تصادفی در هرات پیدا شده‌است.


title: هنر در افغانستان

text: شهری است بزرگ که بخاطر نوسازی‌های اخیر بر روی بناهای تاریخی، ویژگی و گستردگی آن نامشخص است. کابل در میان سه کوه شیردروازه، آسمائی و مَرَنجان واقع است. تنها بقایای موجود بالاحصار کابل و دیوارهای شهر بر روی تپهٔ شیردروازه است که مجموعه‌ای است از دژهای سنگی و گِلی و احتمالاً متعلق به عصر یفتالیان که بر روی آن نوسازی‌های گسترده صورت گرفته‌است. دیوارهای شهر در اصل تا پهنای کوه آسمائی و دشت اطراف دِه‌افغانان نیز امتداد می‌یافتند، و شش دروازه داشتند. در کابل شمار زیادی آثار تاریخی چشمگیر به‌طور تصادفی بدست آمده‌اند، از آنجمله آثار بودایی است که در سال ۱۹۰۵ در زیارت خواجه صفا در شیردروازه کشف شده‌اند، و قریب به ۱۰۰۰ سکهٔ یونانی و هخامنشی که در سال ۱۹۳۳ توسط کارگران ساختمانی در چمن حضوری بدست آمده‌اند.


title: هنر در افغانستان

text: زیارتگاه علی بن ابی‌طالب (مسجد کبود یا روضهٔ شریف) از ارزشمندترین نمونه‌های معماری اسلامی شهر مزار شریف است که در دورهٔ سلطان حسین بایقرا بنا شده و در سال‌های اخیر نوسازی‌ها و تزئیناتی در ایوان ورودی و دیگر بخش‌ها صورت گرفته‌است. در قسمت جنوب‌غربی روضه گنبد و ایوان (بارگاه) بزرگی دیده می‌شود که احتمالاً متعلق به عصر تیموریان است. در داخل رواق کوچکی، در سمت چپ درب ورودی، سنگ قبری تزیین‌شده از مرمر وجود دارد که احتمالاً از عصر غزنویان است.


title: هنر در افغانستان

text: موسیقی افغانستان نقطه عطف زیبایی‌های تنوع قومی و زبانی در افغانستان است. در این کشور سبک‌ها و شیوه‌های گوناگون موسیقی، از غزل فارسی گرفته تا راگ هندی رواج دارد. موسیقی افغانستان تا حد زیادی به صورت ترانه است، با اینحال رپرتوار قابل توجهی از موسیقی بدون کلام نیز وجود دارد. شعر جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ موسیقی این کشور دارد. میراث شعر فارسی، که مشترکات فراوانی نیز با ایران دارد، اهمیت بسیاری در بین مردم داشته و همچنین شعر پشتو نیز دارای ریشه‌های تاریخی است. متن ترانه‌ها متشکل از موضوعات معدودی است. آهنگ‌های عاشقانه با تِم‌هایی از عشق نافرجام و اشارهٔ مکرر به داستان لیلی و مجنون، بیشتر موضوعات ترانه‌ها را تشکیل می‌دهند و به وقایع جاری و تجربهٔ شخصی کمتر پرداخته می‌شود.


title: هنر در افغانستان

text: در طول تاریخ هزاران سالهٔ این سرزمین، آریایی‌ها از موسیقی و رقص برای اجرای مراسم مذهبی استفاده کرده‌اند. یکی از نخستین گونه‌های موسیقی در این سرزمین، ریگ‌ودا است. آواها، ریتم‌ها و تِم‌های ریگ‌ودا هنوز هم در موسیقی مدرن افغانستان نفوذ دارند.


title: هنر در افغانستان

text: موسیقی تصوف: این موسیقی توسط نعت خوانان و شاعران سبک صوفیه و قوالی خوانان اجرا می‌شود. موضوع این سبک توصیف خداوند و پیغمبر اسلام و یاران دوره محمد است. شعرهای این سبک بعضاً تا ده ساعت طول می‌کشد. معمولاً در پهلوی سرود خوان ۳ تا ۱۰ نفر مکررین و همکاران نیز سرودخوان را یاری می‌کنند. این موسیقی دارای طرزهای چشتی، روضه‌ای، نوائی و غیره‌اند.


title: هنر در افغانستان

text: موسیقی محلی: هر گروه قومی در افغانستان سبک ویژهٔ موسیقی محلی خود را دارد. ترانه‌ها، صرف نظر از اینکه از کجا باشند، بیشتر در وصف گل و بلبل، می و معشوقه و بر اساس شعر حماسی و افسانه‌ها می‌باشند. موسیقی آن عده محلات و سمتهایی که شهرت دارند عبارتند از: سبک بدخشی، خراباتی، لوگری، قطغنی، هزارگی، داستان سمت مشرقی، سبک غرنی مردم پکتیا، کلیوالی ملیت پشتون، ترکمنی، هراتی، قرصک پنجشیر، و هارمونیک یا چند آواز کشین مردم نورستان است.


title: هنر در افغانستان

text: آلات موسیقی: رباب ساز ملی افغانستان است و از سازهای زهی، با دستهٔ کوتاه که با دست یا کمانه نواخته می‌شود. سازهای زِهی با دستهٔ بلند همچون تنبور، دوتار و دمبوره و همچنین سازهای زهی با دستهٔ خمیده همچون سَرِنده و غیچک رایج هستند. تنبور و دوتار ۱۴-سیمِ هراتی تنها سازهایی هستند که منحصر به افغانستان می‌باشند.


title: هنر در افغانستان

text: اَتَنِ ملی: رقص اتن یا اَتَنِ ملی از جمله رقص‌های ملی افغانستان است. این رقص در مراحل اول در بین قوم پشتون ساکن افغانستان و پاکستان مروج بود. اتن ملی معمولأ طور دسته‌جمعی بوسیلهٔ جوانان مرد یا زن اجرا می‌شود. رقص اتن ملی به‌طور مدور با جنباندن سر و دست به‌طور منظم انجام می‌شود. گمان می‌رود این رقص در دوره یونانی‌های باختر در سرزمین باستانی باختر در شمال افغانستان مروج گردیده باشد. این رقص در طول دوره تاریخ اشکال مختلف را بخود گرفته‌است. برخی از محققان بر این باورند که رقص اتن از روزگار زردشت بجای مانده‌است. آن‌ها دورادور آتش می‌چرخیدند و سروده‌هایی از اوستا را می‌خواندند که با حملات عرب و مغول‌ها بسیاری از این سنت‌ها از بین رفته‌اند.


title: هنر در افغانستان

text: رقص پیشپو: که اکثراً در مناطق مرکزی افغانستان و در بین اقوام هزاره رواج دارد.


title: هنر در افغانستان

text: رقص قَرصَک پنجشیر: این رقص در بین مردم تاجیک ساکن منطقهٔ پنجشیر رواج دارد که با کف زدن و یک دایره اجرا می‌شود. معمولاً در قرصک ده تا پانزده نفر اشتراک می‌کنند. یک نفر دایره می‌زند و دو نفر دیگر شعرگویی می‌کنند یا رباعی می‌خوانند، که در آغاز مقام است.


title: هنر در افغانستان

text: تندیس‌های گِلی کوچک و ساده از دورهٔ نوسنگی که احتمالاً ایزدان محافظ بودند در تمامی پایگاه‌های باستان‌شناسی از خاور میانه تا هند یافت می‌شوند؛ در افغانستان هم این پایگاه‌ها در مُندیگک، نادِ علی و تپهٔ دِه‌مُراسی (پشتو: دِه‌مُراسی غوندَی) واقع هستند؛ سردیس سنگی کوچک که با همتاهای آن در میان‌رودان (بین‌النهرین) مشابه است، نشان می‌دهد که این سردیس مربوط به یک نجیب‌زاده بوده‌است. باختری‌ها و بعدها کوشانیان و جانشینان آنها، با الهام گرفتن از سنت بومی ایرانی خود و سنت یونانی، با چهره‌نگاری شهریارانشان بر روی سکه‌ها، گونه‌ای مهم از هنر و منبعی غنی از داده‌های تاریخی را به وجود آوردند. چهره‌نگاری‌های شاهان را می‌توان به صورت حکاکی‌شده بر مدخل معابد سنگی یا بر روی دیوارهای نیایشگاه‌ها یافت. تاثیرپذیری از هنر غرب، در دورهٔ شاهنشاهی ماد یا در هر صورت، در طی فتوحات کوروش بزرگ و داریوش بزرگ در سده‌های ششم و پنجم پیش از میلاد آغاز شد. آثار بجای‌مانده از این دوران در ناد علی، قندهار، بلخ، طلاتپه، آلتین‌تپه، و دهانه غلامان یا «زرین»، پایتخت سرزمین باستانی زرنگ (بگفتهٔ کتزیاس) قابل مشاهده‌است. تأثیر فرهنگ یونانی در این شهرها به دوران فتوحات اسکندر مقدونی در سدهٔ چهارم پیش از میلاد برمی‌گردد. جانشینان اسکندر در مشرق‌زمین، یعنی سلوکیان، اشکانیان (پارت‌ها)، یونانی‌باختری‌ها و ساسانیان در واقع ناقلین واقعی هنر یونانی ایرانی در عصرشان (سدهٔ سوم پ. م - سدهٔ ششم میلادی) بودند و تأثیر هنرشان در معماری (نقشه‌های شهرها و دژها، ستون‌ها، بناهای شهری و غیره)، تندیس‌گری (ستون‌های شبه‌کُرینتی، سرستون‌های فرتوردار، نقش و نگارهای گُل‌دار و طومارشکل)، و نگارگری قابل رویت است که در آن عناصر تزئینی در مغاره‌های سنگی تا حد زیادی مدیون به هنر ساسانی است. مردمان کوچ‌نشین (چادرنشینان) اِستِپ‌ها، زرگرهای سکایی تأثیریافته از هنر یونانی، و صنعتگران جنوب سیبری و اُردوس هم سنت‌ها و سبک‌هایشان را به افغانستان انتقال دادند. در سدهٔ اول میلادی، راهبان بودایی منطقهٔ گَنگ در هند، برای نیایشگاهایشان نمادها و نگاره‌هایی آفریدند که بسرعت در منطقه متداول شد. این هنر پیکرنگاری که از سرزمین‌های باستانی هند و گندهارا الهام گرفته شده بود تا عصر پیدایش اسلام دوام پیدا کرد. (رجوع شود به هنر گندهارا)


title: هنر در افغانستان

text: هنر باستانی افغانستان نخستین بار در گنجینه‌های موجود در مدخل استوپه‌هایی بودایی نمایان شد که به‌طور تصادفی توسط گردشگران یا باستان‌شناسان کشف شده‌بودند. گنجینه‌های بگرام، که پیشینهٔ آن‌ها به سده‌های اول و دوم میلادی برمی‌گردد، طی سال‌های ۳۹–۱۹۳۷ توسط ژوزف هَکَن (Joseph Hackin) و تیم وی در هیئت باستان‌شناسی فرانسه در افغانستان کاوش شد. این گنجینه شامل ظروف شیشه‌ای، ظروف و تندیس‌های بُرُنزی، قالب‌های گچی با بُن‌مایه‌های یونانی، و اشیائی است که اغلب آن از مناطق مدیترانه آمده‌بودند. این گنجینه همچنین متشکل از قطعات چوبیِ سامان (اثاثه) خانه است که با عاج هندی حکاکی و تزئین شده‌اند. ظروف مشروب‌نوشی چینی نیز گواه بر استفاده از راه ابریشم است.


title: هنر در افغانستان

text: طلاتپه، گنجینهٔ دیگری است که از شش گور (پنج زن و یک مرد) بدست آمده‌است و تا آن‌زمان به‌خوبی نهفته و دست‌نخورده باقی مانده‌بودند. اجساد مدفون در این گورها در پارچه‌هایی ظریف پوشانده شده‌بودند که از مدال‌های زرین دوخته شده‌بودند، و جامه‌های آن‌ها از تارهای طلایین بافته شده و با مروارید نقش‌دوزی شده‌بودند. شمشیرها و خنجرهای آن‌ها در غلاف‌های طلایی و تزئین‌شده با نقش‌هایی از حیوانات، جای گرفته‌بودند، و کمربندهای آن‌ها با نقش‌های مدالی آذین داده شده‌اند؛ گردنبندها و آویزه‌ها با ایزدان ایرانی و یونانی، همچون کوبله (Cybele) به شکل ایزدبانوی حیوانات نقش‌نگاری شده‌اند. گمان می‌رود این آثار هنری توسط زرگران سیتی (Scythian) یا سکایی ساخته شده‌باشد که در خدمت شاهزادگان کوچ‌نشین سرزمین باختر بودند و در سرزمین گندهارا تندیس‌هایی تهیه می‌کردند که هنر بکار رفته در آن تلفیقی از هنر یونانی-پارتی و هنر مردمان باشندهٔ اِستِپ‌ها بوده و شامل زیورات و تندیس‌های از بوداسف می‌شده‌است. باختر: سرزمین باستانی باختر، واقع در درهٔ آمودریا ، زمانی یک واحد یکپارچهٔ سیاسی در منطقه‌ای را تشکیل می‌داد که امروزه به چند ولایت شمالی در افغانستان تقسیم شده‌است. نوشته‌های تاریخی حکایت از آبادانی و شکوفایی این سرزمین دارند که جمعیت زیادی در آن می‌زیستند، جایی که امروز تبدیل به یک بیابان شده‌است. در پژوهش‌های اخیر، مناطق شهری و فرهنگی حیرت‌انگیزی در این سرزمین نمایان شده‌اند که حاوی نمونه‌هایی شگفت‌انگیز از تزئینات و معماری هستند. شهر آی‌خانم، واقع در منتهی‌الیه شمال‌شرقی باختر در محل پیوندگاه رودهای آمو و کوکچه است. ورود مردمان کوچ‌نشین (عشایر) به این منطقه، شهر را بین سدهٔ چهارم پیش از میلاد و سال ۱۳۰ پیش از میلاد دارای سکنه کرده‌بود. ویرانه‌های این شهر در سال ۱۹۶۱ به‌طور تصادفی، توسط ظاهرشاه هنگام شکار کشف شد. آثار بدست آمده از آی‌خانم اختلاط عناصر معماری محلی و تزئینات معماری یونانی را در یک مرکز اداری بزرگ، یک سالن تئاتر، و یک ورزشگاه به خوبی نشان می‌دهد. همچنین سنگ‌نوشته‌ها و نسخه‌های یونانی بدست آمده که به خطی نوشته شده‌اند که از خط شکستهٔ یونانی تأثیر پذیرفته‌است.


title: هنر در افغانستان

text: هده: زمانی که راهبان بودایی هندی در آغاز دورهٔ اشاعهٔ مسیحیت، به شمال‌غرب هند رسیدند، در سرزمین گندهارا و در منطقهٔ جلال‌آباد افغانستان جای گرفتند. در این دوره نیایشگاه‌ها و معابدی در پیرامون روستای کنونی هده و تپه‌های مُشرِف به رود کابل تکثیر یافتند. این معابد از سنگ شیست، سنگ آهک، یا گِل بنا شده‌اند و با نقش‌ها و نگاره‌های گِلی و استاکو (stucco) تزئین شده‌اند. تندیس‌های بودا، که بزرگتر از تندیس‌های همراهانش هستند، با مهارت زیادی ساخته شده‌اند و قالب نگهدارندهٔ آن‌ها با نقش‌های بُهت‌انگیزِ سبکِ رئالیزم نگاربندی شده‌اند. هنرمندانی که این آثار را خلق کرده‌اند به‌خوبی قادر بودند اجزای چهرهٔ اقوام مختلف و جزئیات پوشاک گوناگون و زیورآلات ساخته‌شده به سبک باروک را بازآوری کنند. چهره‌نگاری‌هایی (پُرتره) از قبیل یک شاهدُخت، یک سرباز، یک راهب با سرِ تراشیده، یک مرد کوچ‌نشین پوشیده در ردا، و یک فرد بدوی و وحشی. نیایشگاه‌هایی که در تپهٔ شُتُر حفر شده‌اند، همچون تصاویر زنده‌ای، شاهدخت‌ها، اهداکنندگان خیرات، و ایزدان هندو (هندویزم اولیه) را ترسیم می‌کنند که در هنگام اجرای مراسم مراقبه (Meditation) در پیرامون بودا جمع شده‌اند. برخی از این تندیسگری‌ها، همچون پیکرهٔ ناگه شاه، نمایانگر تأثیرپذیری از هنر هند هستند؛ برخی دیگر، همچون هِراکلِس-وَجرَپانی یا وجرپانی-اسکندر بدون شک تقلیدی از سکه‌ها و تندیس‌های بُرُنزی باستانی مشرق‌زمین هستند. امروزه پیشینهٔ هنر گندهارا را به سده‌های دوم تا ششم میلادی تخمین می‌زنند.


title: هنر در افغانستان

text: کاپیسا: سرزمین بگرام، که گمان می‌رود زمانی پایتخت شاهنشاهی کوشان بوده، و امروز در ولایت (استان) پَروان (کاپیسای قدیم) در نزدیکی کابل واقع است، متشکل از نمونه‌هایی از هنر پیش از اسلام است که پیشینهٔ آن به ورود کوشانیان در سدهٔ اول میلادی تا فرمانروایی هندوشاهیان (کابل‌شاهیان) در سده‌های دوم تا هشتم میلادی برمی‌گردد. در کوهپایه‌های جنوب کابل دو معبد شیوَکی و گُل‌دره مستقر هستند که استوپه‌های آن با قدمت سده‌های چهارم تا پنجم میلادی، با فریزهای (نواره‌های مزین به نقوش) نیم‌دایره‌ای و سرستون‌های سه‌تکه‌ای تزئین داده شده‌اند. در مسیر کوهستانی بین این دو پایگاه، منار چَکَری واقع است که معماری آن با معماری هندی دورهٔ مائوریاها شباهت دارد. در حوزهٔ بگرام در شمال کابل معابد پایتاوه و شُتُرک واقع هستند که تندیس‌های آن از سنگ شیست ساخته شده و با رنگ‌های روشن و طلایی رنگ‌آمیزی شده‌اند و قدمت آن‌ها به سدهٔ سوم میلادی می‌رسد. سبک هنری این معابد دارای ویژگی‌های سبک محلی است و پیکرنگاری آن منحصر به هنر همان منطقه است. حوزهٔ خیرخانه، مُشرِف به کابل، با پیشینهٔ سده‌های هفتم و هشتم میلادی، معبدی است که مربوط به یک ایزد برهمنی ناشناخته است. سنگ مرمر سفید و سبک پساگوپتایی (پُست-گوپتا) با تندیس‌های کشمیر همخوانی دارد. در سال ۱۹۸۰، تندیسی از سوریا، ایزد هندی، به‌طور تصادفی نمایان شد که احتمالاً سرنخی برای تندیس بزرگ کشف‌نشده بود. این تندیس نشانه‌ای از اسناد جمع‌آوری‌شده از تأثیر هنر هند در این دوره است. بامیان: دو تندیس بزرگ از بودا در بامیان به بلندای ۵۵ متر و ۳۸ متر، تا قبل از آنکه توسط گروه بنیادگرای طالبان در سال ۲۰۰۱ تخریب شوند، بزرگ‌ترین تندیس‌های بودا و بلندترین مجسمه‌های سنگی در جهان به‌شمار می‌آمدند، و برای زمانی طولانی از جاذبه‌های اصلی گردشگری در افغانستان بودند. اطراف تندیس‌ها صدها مغاره وجود دارد که گفته می‌شود قبل از اسلام راهبان بودایی در آن‌ها مشغول عبادت و آموزش آموزه‌های بودایی بوده‌اند. شماری از این مغاره‌ها پر از نقاشی‌های مذهبی بوده و در بیشتر این نقاشی‌ها تصویر زنان و مردان نقاشی شده‌است. برخی از این نقاشی‌ها مربوط به لحظاتی از زندگی بودا می‌شود. گفتنی است بامیان در عهد باستان مرکز مهم بوداگرایی بوده، و با قرارگرفتن در قلب جاده ابریشم استراحت‌گاهی برای کاروان‌ها بوده و راهبان بودایی را از سرتاسر منطقه جذب می‌نموده است. معابد صخره‌ای متعددی در درهٔ بامیان، در قلب رشته‌کوه‌های هندوکُش، در مسیری صعب‌العبور واقع هستند، که سرزمین‌های باستانی کاپیسا و باختر را به یکدیگر متصل می‌کرده. در بامیان معابد بودایی وجود دارند که در آن پیکره‌های گِلی رنگ‌آمیزی‌شده موجود بوده و احتمالاً در سدهٔ سوم میلادی بنا شده و هنوز تا سده‌های هعتم و هشتم میلادی فعال بوده‌اند. این معابد از هنر ساسانیان ایران و بعدها از فرهنگ هندی گندهارا و پُست-گوپتا تأثیر پذیرفته بودند. گمان می‌رود این نمادها توسط کیداری‌ها (بازماندگان کوشانیان) یا حتی یفتالیان ترویج داده شده باشند، و به‌گفتهٔ زائران چینی همچون هوان‌تسنگ، این‌ها بودائیانی زاهد و پارسا بودند. بر روی تپه‌ای مشرف به جنوب، دو فرورفتگی کنده‌کاری‌شده تندیس‌های بودا را دربرمی‌گیرند. داخل این فرورفتگی‌ها را نقش‌های مذهبی با هاله‌های نوری رنگین فراگرفته‌بود. در زیر تاق قوسی حافظ تندیس ۳۸ متری بودا، ایزد بزرگ خورشید، یا احتمالاً همان میترا، جامه‌ای از خفتان و ردایی آویحته بر تن دارد، که در قسمت سقف آن دو ردیف از شاهان اهداکنندهٔ خیرات دیده می‌شود. در فرورفتگی‌های دیگر، پیکره‌های بوداسف (boddhisattva) با لُنگ‌هایی (dhōtī) بر تن و شال‌هایی آویخته بر سر دیده می‌شوند. ساختار سقف تاق‌ها مشابه همتاهای آن در آسیای میانه است، درحالیکه قوس‌ها تقلیدی از معماری ایرانی است. تزئینات پایگاه‌های مجاور در کَکراک و فولادی مشابه همتاهای خور در دوران واپسین بامیان هستند. فُندُقِستان، معبدی کوچک در مسیر بامیان است که تندیس‌های زیبای آن از گِل نپختهٔ رنگ‌آمیزی‌شده، با قدمت سدهٔ هشتم میلادی با ویژگی تأثیرپذیری از سبک‌های همزیست‌گونهٔ متعدد ایرانی، هندی و آسیای میانه است. در این تندیس‌ها با سبکی ویژه از رئالیزم و خمشی فن‌ورانه، دوشیزهٔ هندی دلربا دستش را بر دست یک شاهزادهٔ محلی گذاشته که جامه‌ای تُرک‌مانند بر تن دارد. نقاشی‌های بوداهای متین و بوداسف‌های سبک باروک با چهره و پوشاک عجیب که بیشتر برای پُر کردن پانتئون (معبد رومی) مساعد بودند. معبد دیگر بودایی در غزنی در تپه‌سردار واقع است که قدمت آن به سده‌های سوم تا هشتم میلادی برمی‌گردد. یک هیئت ایتالیایی آثاری را کاوش کردند که نشان‌دهندهٔ تأثیر سبک‌ها و فرهنگ‌های گوناگون ذکرشده بوده و بک مقایسهٔ دقیق درونمایه‌ها کمک می‌کند. خشت‌های نپخته و گچی و تندیس‌های رنگ‌آمیزی‌شده و زراندودشده (طلایی‌رنگ) نمایانگر هنر تندیس‌نگاری هستند که به مطالعهٔ تحول فرهنگ و گرایش‌های مذهبی طولانی‌مدت و گذر احیای بوداگرایی مهایانای اولیه و برهمن‌گرایی یاری می‌رساند.


title: هنر در افغانستان

text: هنر اسلامی یکی از دوران‌های شکوهمند تاریخ هنر و یکی از ارزشمندترین دستاوردهای بشری در عرصه هنری به‌شمار می‌آید و شامل انواع متنوعی از هنر همچون معماری، خوشنویسی، نقاشی، سرامیک و مانند آن‌ها می‌شود. خوشنویسی بارزترین هنر اسلامی است در سرزمین‌های اسلامی خط زیبا را نه فقط در نگارش قرآن، بلکه در اغلب هنرها به‌کار می‌بردند. در خوشنویسی میر علی تبریزی هروی (درگذشت: ۸۵۰ ق. /۱۴۴۷) را واضع خط نستعلیق معرفی کرده‌اند و میر علی هروی (درگذشت: ۹۵۱ ق. /۱۵۴۴) ملقب به "کاتب‌سلطانی" از سرآمدان نستعلیق‌نویسی و از خوش‌نویسان بزرگ قرن دهم هجری است که خط او از نظر رعایت اصول، استحکام و همواری، صفا و شأن، تا زمان خود بی‌همتا بوده‌است. هنر نگارگری یا نقاشی هرگز آنگونه که در هنر مسیحیان یا بودائیان مورد احترام بوده در سرزمین‌های اسلامی مورد توجه قرار نگرفته‌است. نقاشی اسلامی به‌تدریج در سرزمین‌های اسلامی اهمیت یافت. با سقوط خلافت عباسی طی دوره ایلخانی هنرهای کتاب‌سازی و نقاشی رشد شگرفی کرد. تأثیر هنر چینی و نقاشی‌های آسیای شرقی و مرکزی در این دوران مشهود است. سنت نقاشی ایلخانی در دورهٔ تیموریان پی گرفته شد و در دورهٔ صفوی به اوج رسید. کمال‌الدین بهزاد، بزرگ‌ترین و مشهورترین نقاش (مینیاتور) اهل هرات عصر تیموری در قرن دهم هجری بود.


title: هنر در افغانستان

text: شاید یکی از مهم‌ترین نمودهای هنر اسلامی معماری باشد. به‌ویژه مساجد چهار ایوانه و ستون‌دار که معرف هنر معماری اسلامی است. این عمارت‌های باشکوه، می‌تواند نأثیر فرهنگ‌های متفاوت در درون تمدن اسلامی را نشان دهد. از نخستین بناهای اسلامی در افغانستان مسجد نه‌گنبد (حاجی پیاده یا نوبهار باستان) در بلخ است که در نیمهٔ سدهٔ نهم میلادی به سبک سامانی بنا شده‌است.


title: هنر در افغانستان

text: حکومت غزنویان از نظر هنردوستی و توجه به شاعران فارسی‌سرا از اهمیت بالایی برخوردار است. در زمان سلطان محمود و پسرش سلطان مسعود غزنی به مرکز سیاسی و فرهنگی آسیای میانه و هند تبدیل می‌شود. آثار آن را می‌توان در تعداد زیادی از ویرانه‌های بناهای یزرگ و عظیمی نشان داد که هنوز در اطراف و محلات غزنی پراکنده‌اند. مؤلفین اولیه اسلامی عصر غزنویان، از تعداد زیاد باغ‌ها، مساجد، منارها، مدرسه‌ها و قصرهای غزنی یاد می‌کنند.


title: هنر در افغانستان

text: از آثار بجای‌مانده از عصر غوریان در افغانستان، منار جام در ولایت غور است که در سدهٔ دوازدهم میلادی، در عصر سلسلهٔ غوریان بنا شده و گمان می‌رود این منار یا بُرج پیروزی نمایانگر شهر فیروزکوه، پایتخت سلسلهٔ غوریان باشد. منار جام ۶۵ متر ارتفاع داشته و متشکل از یک قاعده هشت ضلعی است که ۹ مترعریض بوده و ۴ استوانه مخروطی مانند در بالای آنست. در اینجا یک راهزینه دوگانه درداخل قاعده و استوانه اولی است. تمام برج که از خشت پخته ساخته شده، در بیرون بواسطه خشتکاری تزئینی پوشانیده شده، به‌شمول شبکه‌کاری‌های که تشکیل‌کننده کتیبه‌ها و سوره ۱۹ قرآن (مریم) است. در همسایگی جام یک‌تعداد زیاد استحکامات و برج‌ها کشف شده‌است. این‌ها شاید بخشی از کارهای دفاعی محافظت‌کننده قلب سرزمین امپراتوری غوری باشد. در سال ۲۰۰۲، مرکز حفظ میراث جهانی یونسکو خواستار ثبت این منار در فهرست میراث فرهنگی جهان شد. یکی از آثار بزرگ غوری‌ها، مسجد جامع بزرگ هرات است. این مسجد شامل قبر غیاث‌الدین محمد غوری نیز است که در ۳–۱۲۰۲ در هرات می‌میرد. یادگار مهم دیگر مدرسه شاهی مشهد در شمال‌شرق هرات به امتداد ساحل چپ رود مرغاب است. بقایای غوری‌ها یا حداقل تعمیرات مربوط به زمان غوری‌ها در بامیان (شهر ضحاک و شهر غُلغُله) و در چشت غرب هرات نیز تشخیص شده‌است. یک منار مشهور از این‌زمان، منار دولت‌آباد در شمال بلخ است که در اوایل سدهٔ ۱۲ ساخته شده‌است. بالاخره کمان (تاق) مشهور بُست نیز می‌تواند مربوط به دوران غوری‌ها باشد. این ساختمان در پای ارگ بُست برافراشته شده و شاید مدخلی برای یک مسجد بزرگ یا خود ارگ باشد. تزئینات این کمان با منار دولت‌آباد قابل مقایسه است.


title: هنر در افغانستان

text: دورهٔ تیموریان ۷۷۱ – ۹۱۱ ه. ق/۱۳۷۰–۱۵۰۶ م) به رغم نابسامانی و منازعات داخلی و خارجی، دوره رونق فرهنگ، هنر، ادبیات، تاریخ، ریاضی و نجوم بود. دربار هرات به‌سبب هنرپروری و هنرمندی فرمانروایان تیموری، محل تجمع و آمد و شد هنرمندان و ادیبان برجسته بود. تیمور با اینکه بسیار خونریز بود ولی به دانش و هنر علاقه نشان می‌داد. از این‌رو هنرمندان و صنعتگران از کشتارهایش در امان بودند. فرزند او شاهرخ و نوه‌هایش الغ‌بیگ، بایسنقر میرزا و ابراهیم میرزا نیز این سیاست را پی‌گرفتند. هنر نقاشی و خوشنویسی در دوره تیموری به شکوفایی قابل توجهی دست یافت. فرمانروایی شاهرخ را سرآغاز یک عصر جدید و تجدید حیات در بعضی از انواع هنر معرفی کرده‌اند. در کتاب‌های پدیدآمده در این دوره شامل نفیس‌ترین مینیاتورها و استادانه‌ترین خوشنویسی‌ها هستند که به زیبایی تمام صحافی و جلدآرایی گشته‌اند. پاره‌ای از زیباترین نقاشی‌ها، ریشه در مکتب هرات دارند که به‌طور کامل با حمایت شاهزاده‌های تیموری در شهر هرات شکل گرفت و استاد بزرگ نقاشی یعنی کمال الدین بهزاد برخاسته از چنین مکتبی است. خطوط زیبای فارسی نظیر خط نستعلیق در دوره جانشینان تیمور شکل گرفت و آخرین مراحل تکاملی اش را در این دوره طی نمود. همچنین پاره‌ای از زیباترین آثار معماری ایرانی در این دوره به وجود آمد که از آن جمله می‌توان به مسجد گوهرشاد در مشهد و مسجد جامع گوهرشاد در هرات اشاره کرد. سلطان حسین بایقرا از فرمانروایان متاخر تیموری نیز حامی هنرها، علوم و ادبیات بود. ابوسعید پادشاه توانا، با کفایت، هنردوست این خاندان نیز خود هنرمندی قابل بود. میراث فرهنگی و هنری تیموریان در دوران صفوی در ایران و گورکانیان در هند پی گرفته شد. بلخ: شهری باستانی که با دیوارهای بلند دفاعی محاط بوده و توسط دژ بالاحصار واقع در شمال آن مستحکم می‌شده‌است. آثار تاریخی که در احاطهٔ این دیوارها قرار دارند عبارتند: از تپه زرگران، تپه‌ای مصنوعی که قدمت آن به سدهٔ دوم پیش از میلاد برمی‌گردد مقبرهٔ کاشی‌کاری‌شدهٔ خواجه ابونصر پارسا از جمله بناهای تاریخی بجای‌مانده از عصر تیموریان، متعلق به سال ۱۴۶۰/۶۱ میلادی است، و مدرسه سید سبحان‌قلی‌خان، متعلق به سدهٔ هفدهم، که از آن تنها یک ایوان (درگاه قوسی) با مقداری تزئینات باقی مانده‌است. آثار تاریخی دیگر در جنوب بلخ عبارتند از: تخت رستم، و مسجد نه‌گنبد (حاجی پیاده یا نوبهار باستان) که در نیمهٔ سدهٔ نهم میلادی به سبک سامانی بنا شده و یکی از نخستین بناهای اسلامی در افغانستان است.