title: فرودگاه تورتولی

text: فرودگاه تورتولی (به زبان بومی: Aeroporto di Tortolì) یک فرودگاه همگانی با کد یاتا TTB است . این فرودگاه در کشور ایتالیا قرار دارد .


title: فرودگاه تورشلاندا

text: فرودگاه تورشلاندا (به زبان بومی: Torslanda Flygfält) یک فرودگاه همگانی با کد یاتا GOT است . این فرودگاه در شهر گوتنبورگ کشور سوئد قرار دارد .


title: فرودگاه تورزبی

text: فرودگاه تورزبی یک فرودگاه همگانی با کد یاتا TYF است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۵۳۰ متر است. این فرودگاه در کشور سوئد قرار دارد و در ارتفاع ۱۲۰ متری از سطح دریا واقع شده‌است.


title: قنطار

text: قنطار از ریشهٔ لاتینی کنتاریوس است. قنطار از آن اوزانی است که در اندازهٔ آن اختلاف نظر وجود دارد. این کلمه در ردیف مقیاسات وزنی اسلامی و عرب قرار گرفته و در سلسلهٔ اوزان قدیم عرب معادل صد رطل بوده‌است. قنطار در مورد تعداد زیادی از سکهٔ طلا معمولاً ۱۰٬۰۰۰ دینار نیز به مقدار ۴۲ و نیم کیلوگرم بکار رفته است. در قرآن به معنی مال فراوان و بسیار آمده است. معمولاً قنطار را برابر یکصد رطل و جمع آن را قناطیر نوشته‌اند. این کلمه در پیش از اسلام هم رایج بوده‌است. ابن اخوه قنطار قرآن را برابر ۲۲۰۰ اوقیه نوشته‌است.


title: قنطار

text: بطورکلی به مال فراوانی که بر روی هم انباشته شده باشد، گفته می‌شود. از جمله قنطار به وزن چهل اوقیه از طلا یا ۱۲۰۰ دینار یا ۱۲۰۰ اوقیه و همچنین به ۷۰٬۰۰۰ دینار یا ۸۰٬۰۰۰ درهم یا ۱۰۰ رطل طلا یا نقره یا هزار دینار یا مشک گاو پر از طلا یا نقره است. قنطار در شام برابر با ۱۰۰ رطل است.


title: باشگاه فوتبال آریس سالونیک

text: باشگاه فوتبال آریس (تسالونیکی) باشگاه فوتبال یونانی است که در شهر سالونیک قرار دارد و هم‌اکنون در سوپر لیگ فوتبال یونان بازی می‌کند.


title: باشگاه فوتبال آریس سالونیک

text: این باشگاه در تاریخ ۲۵ مارس ۱۹۱۴ تأسیس شده‌است.


title: سغناق

text: سغناق نام یک شهر باستانی در قسمت سفلای رود سیحون بود. مردم این شهر در حمله مغول به خوارزمشاهیان پایداری سختی کردند. اما در طی حملهٔ مغولان این قصبه که مردمش فرستاده مغولان را کشته بودند به تصرف درآمد و همهٔ ساکنان آن بقتل رسیدند.


title: نشانه‌ورزی

text: نشانه‌ورزی یا استیگمرجی (Stigmergy) نوعی ارتباط غیرمستقیم و هماهنگی میان انجام‌دهندگان یک عمل برای اجرای بهتر آن عمل است. برای نمونه مورچه‌ها مسیرهایی را با استفاده از ترشح اسید فرمیک نشانه‌گذاری می‌کنند تا اطلاعات مسیر برای مورچه‌های دیگر قابل استفاده شود.


title: نشانه‌ورزی

text: نشانه‌ورزی باعث می‌شود تا کنش‌های پیاپی یکدیگر را تقویت کرده و از این طریق فعالیتی منسجم و به ظاهر منظم شکل بگیرد.


title: بزرگراه ارتش

text: بلوار ارتش (نام پيشين: بلوار ازگل) یکی از بلوارهای تهران است که جهت شرقی-غربی دارد. این بلوار که در شمال شرق تهران واقع شده است، از میدان ارتش آغاز شده و پس از گذشتن از تقاطع بزرگراه امام علی و ازگل به جادهٔ لشگرک منتهی می‌شود.


title: بزرگراه ارتش

text: ازگل، مینی سیتی، لارک، شهرک دانشگاه، شهرک کوثر، شهرک صدف، شهرک شهید محلاتی، شهرک نفت و شهرک قائم از طریق این بزرگراه به مرکز شهر دسترسی دارند. همچنین ساختمان مرکزی دانگاه پیام نور، سازمان جنگل‌ها و مراتع ایران، باشگاه سوارکاری اقدسیه، و رستوران دشت بهشت در این بزرگراه واقع شده‌اند. از دیگر مراکز این منطقه می‌توان به بلوار اوشان، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی (IPM)، مرکز تجاری الماس ایرانیان و شمیران سنتر اشاره کرد.


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: بزرگراه شهید زین‌الدین یکی از بزرگراه‌های شرقی-غربی شهر تهران است. هم‌اکنون سه بزرگراه شهید زین‌الدین، همت و خرازی از شرقی‌ترین محور تهران در جاجرود به آخرین نقطه شهر در غرب تهران وردآورد متصل شده‌است. طول بزرگراه ۱۲ کیلومتر می‌باشد و طول کلی با احتساب شهید همت و شهید خرازی ۵۴ کیلومتر است. سرعت مجاز در این بزرگراه ۹۰ کیلومتر در ساعت پیش‌بینی شده است. تکمیل این بزرگراه از اواخر سال ۷۳ با شروع ساخت پل‌های خیابان شریعتی و پاسداران در امتداد شرقی بزرگراه شهید همت آغاز گردید و در نهایت سال ۸۴ به بزرگراه امام علی رسید. عملیات اجرایی و ابلاغ طرح حدفاصل بزرگراه امام علی تا سه راه آزمایش (حکیمیه، جاده دماوند و تلو) در نیمه دوم سال ۸۲ انجام گردید که همزمان با آن کلنگ احداث پل قنات کوثر بر زمین زده شد. پیمانکار این طرح بجز تقاطع غیر همسطح شهید قائمی (پل استخر) که توسط مجتمع عمرانی ایرانشهر صورت پذیرفت در مابقی مقاطع حد فاصل بزرگراه امام علی تا سه راه آزمایش توسط مؤسسه شهید رجایی وابسته به قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا انجام شده‌است.


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: در اين مقطع زماني هنوز بخش‌های مختلفی از این بزرگراه فعالیت عمرانی اش را آغاز نکرده‌است و به دلیل معارضان ملکی، امکان فعالیت در آن وجود ندارد. برپایه این گزارش مقدار بودجه هزینه شده برای افتتاح ۱۵۵۰ متر این بزرگراه که امروز به بهره‌برداری خواهد رسید، رقمی در حدود ۶/۵ میلیارد تومان اعلام شده‌است. بزرگراه شهید زین الدین برای اتصال به قسمت شرقی تهران، پس از گذشت از خیابان هنگام با احداث پل روی آن به خیابان سراج خواهد رسید؛ که هنوز (آذر ۸۵) در این قسمت از بزرگراه به دلیل معارضان ملکی خصوصی، عملیات عمرانی آغاز نشده‌است. ضلع شرقی این بزرگراه از خیابان سراج آغاز شده و پس از عبور از بزرگراه شهید باقری و قنات کوثر به فلکه چهارم تهرانپارس می‌رسد. عمده عملیات عمرانی این بزرگراه احداث پل روگذر بر بزرگراه شهید باقری به طول ۸۳ متر است، این پل دارای عرض دهنه ۴۰ متر بوده و دارای دو دهانه ۲۴ متر و دو دهانه ۱۷ متر است.


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: در اين بزرگراه فقط در بخش غربی خط ۳ مترو ( شهرك قائم - پايانه آزادگان ) ايستگاهی در محدوده بزرگراه شهيد صياد شيرازی، شمال خيابان بنی هاشم و بلوار گيلان با نام شهید زین‌الدین داير می‌باشد و تا انتهای بزرگراه در محدوده حكيميه و پايانه جديد شرق در حال حاضر ايستگاهی داير نمی باشد . از اشکالات اساسی اين بزرگراه با وجود نیاز شهروندان فقدان خط اتوبوسرانی در جهت غرب به شرق ( سه راه ضرابخانه و بزرگراه شهید همت ) و بالعكس می باشد . خطوط اتوبوسرانی در اين بزرگراه به صورت مقطعی در كنارگذرهای آن تردد و بدينصورت فعال می باشند :


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: ۱. روزنامه همشهری، شهری، ۳۱ مرداد ۷۷، شماره ۱۶۲۱ صفحهٔ ۳


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: ۲. روزنامه همشهری، شهری، ۹ تیر ۸۴، شماره ۳۷۳۶ صفحهٔ ۳


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: ۳. روزنامه همشهری، شهری، ۱۲ دی ۸۵، شماره ۴۱۷۳ صفحهٔ ۳


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: ۴. همشهری آنلاین، ۷ مرداد ۸۷، کد مطلب ۵۹۳۲۳


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: ۵. سامانه مدیریت ارتباطات شهرداری تهران (تهران سما) ۳۰ مهر ۹۰


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: ۶. سامانه مدیریت ارتباطات شهرداری تهران (تهران سما) ۲۷ فروردین ۹۳


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: ۷. سامانه مدیریت ارتباطات شهرداری تهران (تهران سما) ۸ مهر ۹۱


title: بزرگراه شهید زین‌الدین

text: ۸. شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه - زمان بندي حركت اتوبوس‌ها ( فهرست خطوط تندرو، روزانه و شبانه )


title: زبان‌شناسی زیستی

text: زبان‌شناسی زیستی Biolinguistics، مطالعه زیست شناسی و تکاملِ زبان است. زبان‌شناسی زیستی حوزه‌ای میان رشته‌ای متشکل از علوم زبان شناسی، زیست شناسی، عصب‌شناسی، روان شناسی، ریاضیات و سایر رشته‌ها است.


title: زبان‌شناسی زیستی

text: این حوزه تلاش می‌کند تا عملکرد چرخه‌ای را در ذهن بیابد که ما را قادر می‌سازد تا اصول و مبانی زبان را بفهمیم.


title: زبان‌شناسی زیستی

text: دیدگاه زبان‌شناسی زیستی از نیم قرن پیش در میان زبانشناسان تحت تأثیر تحولات زیست‌شناسی و ریاضیات شکل گرفته‌است. این امکان وجود دارد که اصول اساسی زبان وابسته به طبیعت است.


title: زبان‌شناسی زیستی

text: اگر این قانون را در سیستمهای موجود شناخته شده هم در انسان‌ها و هم جانوران مطالعه کنیم این سؤال پیش می‌آید که چه چیزی اجازه می‌دهد تا ذهن ما زبان را بسازد؟ آیا چرخه‌ای وجود دارد که یک جزء منحصربه‌فرد توانایی ما را در ساختن جمله افزایش می‌دهد و در ارتباط بین خودمان با افراد دیگر، گروهی از اشیاء را گردآورده و ارتباط بین آنها را برقرار کرده تا معنی آنها را دریابیم؟ این سؤال‌ها در زبان‌شناسی زیستی مورد بررسی قرار می‌گیرند.


title: زبان‌شناسی زیستی

text: Biolinguistics


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: در رمز نگاری اس‌اچ‌ای-۱ یا شا-۱ تابع درهم‌سازی در مقولهٔ رمزنگاری است که یک ورودی می گیرد و یک مقدار درهم ۱۶۰ بیتی ( ۲۰ بایت ) به نام #تغییرمسیر message digest تولید می کند - که مغمولا به عنوان یک عدد ۴۰ رقمی در مبنای ۱۶ نمایش داده می شود. توسط سازمان امنیت ملی در ایالات متحدهٔ آمریکا طراحی شده و یک استاندارد مؤسسه ملی فناوری و استانداردها محسوب می شود. از ابتدای سال ۲۰۰۵ SHA-1 در برابر حمله کننده های با امکانات بالا امن محسوب نمی شود. از سال ۲۰۱۰ سازمان های بسیاری جایگزین برای آن پیشنهاد داده اند. سازمان NIST به صورت رسمی استفاده از SHA-1 را در سال ۲۰۱۱ منسوخ اعلام کرد و در سال ۲۰۱۳ استفاده آن در امضای دیجیتال را ممنوع کرد. در سال ۲۰۲۰ حمله های علیه SHA-1 به اندازه ی حمله علیه MD5 کاربردی هستند. در نتیجه پیشنهاد می شود که SHA-1 را از تمام محصولات هر چه سریع تر حذف کنیم و به جای آن از SHA-256 و یا SHA-3 استفاده کنیم. جایگزین کردن SHA-1 در جاهایی که برای امضای دیجیتال استفاده می شود ضروری است. تمام فروشندگان مرورگرهای اینترنتی از سال ۲۰۱۷ پذیرش گواهی ssl که با SHA-1 تولید شده است را متوقف کردند. در فروردین سال ۲۰۱۷ CWI و Google اعلام کردند که با اجرای یک حمله ی برخورد علیه SHA-1 دو فایل PDF غیر مشابه ایجاد کرده اند که hash یکسانی برای آن ها تولید می شود. SHA-1 یک message digest بر اساس قوانینی مشابه آن هایی که توسط Ronald L. Rivest از MIT در طراحی message digest های MD2 و MD4 و MD5 از آن ها استفاده کرده است تولید می کند اما یک مقدار درهم بزرگ تر ( ۱۶۰ بیت به جای ۱۲۸ بیت ) تولید می کند.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: SHA-1 به عنوان بخشی از پروژه ی Capstone project. دولت آمریکا به وجود آمد. توضیحات اولیه ی الگوریتم در سال ۱۹۹۳ تحت عنوان "Secure Hash Standard" در انتشار ۱۸۰ FIPS توسط سازمان استاندارد دولتی آمریکاNIST. منتشر شد. این نسخه الان معمولا با نام "SHA-0" شناخته می شود. این نسخه مدت کوتاهی پس از انتشار توسط NSA پس گرفته شد و توسط نسخه اصلاح شده جایگزین شد ( منتشر شده در انتشار ۱۸۰-۱ از FIPS ). SHA-1 تنها در یک چرخش بیتی در برنامه پیام compression function خود با SHA-0 متفاوت است. طبق حرف های NSA این کار برای تصحیح یک ایراد در الگوریتم اصلی انجام شده بود که امنیت رمز نگاری آن را کاهش می داد اما آن ها توضیحات بیشتری ندادند. روش های در اختیار عموم در سال ۲۰۰۴ یک ایراد را در SHA-0 قبل از SHA-1 در ۲۰۱۷ نشان دادند.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: الگوریتم درهم‌سازی ایمن با نسخهٔ ۱ در حال حاضر پرکاربردترین الگوریتم درهم‌سازی از این خانواده‌است و در بسیاری از نرم‌افزارها و کاربری‌های امنیتی امروزه به خدمت گرفته شده‌است. در سال ۲۰۰۵ خطاهای امنیتی این الگوریتم در موضوع ریاضیات به کار رفته در آن تشخیص داده شد که نشان می‌داد ممکن است این الگوریتم شکسته شود. و از آن زمان بود که نیاز به یک الگوریتم بهتر در این حوزه احساس شد. اس‌اچ‌ای-۲ از بعضی SHA-1 است. در سال ۲۰۱۷، مؤسسهٔ ملی تحقیقات ریاضی و علوم کامپیوتر آمستردام و گوگل، مشترکاً دو فهرست از رشته‌های متفاوت منتشر کردند که خروجی یکسانی داشتند.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: با این تفسیر الگوریتم دیگری هم در حال توسعه‌است با نسخه ۳ که NIST برای انتخاب بهترین الگوریتم با این نام، مسابقه‌ای مثل دوره‌های قبل برگزار کرده که تا پایان سال ۲۰۱۲ پیش‌بینی شده به طول انجامد.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: الگوریتم SHA-1 یک چکیده پیام ۱۶۰ بیتی بر اساس روشی مشابه به الگوریتم‌های MD4 و ام‌دی۵ تولید می‌کند و البته قدری هم محافظه کارانه‌است.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: مشخصه‌های اصلی این الگوریتم اولین بار در سال ۱۹۹۳ به عنوان استاندارد درهم‌سازی ایمن توسط NIST انتشار یافت. این نسخه را به نسخه ۰ هم ارجاع می‌دهند چون ساختار به کار رفته در آن همانطور که قبلاً گفتیم شبیه نسخه ۰ است. NSA مدتی پس از انتشار نسخهٔ ۰ آن را پس گرفت و با یک نسخه جدید با تجدید نظر کلی جانشین کرد که امروز آن را با نام sha-1 می‌شناسیم. در واقع فرق میان این دو نسخه یعنی ۰ و ۱ در یک گردش بیتی در الگوریتم ساخت پیام است. یعنی بخش تابع فشرده‌سازی تغییر یافته‌است. البته NSA هم برای این عملکرد خود دلیل مشخص و واضحی بیان نکرد و معتقد بود با این کار امنیت الگوریتم نسبت به نسخه قبلی ارتقا خواهد یافت.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: سیستم تست شده در جدول بالا سیستمی یک ریسه (thread) با پردازنده intel Core 2 1.83Ghz است تحت ویندوز Vista ایکس۸۶. لازم به ذکر است نوع ۵۱۲ بیتی بر روی بسیار سریعتر از ۲۵۶ بیتی است.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: SHA-1 امروزه در نرم‌افزارها و پروتکلهای متعددی کاربرد دارد. از میان آن‌ها می‌توان به TLS، SSL، PGP، SSH، S/MIME و آی‌پی‌سک اشاره کرد. در این کاربردها می‌توان از الگوریتم درهم‌سازی MD5 هم استفاده کرد و به همین صورت می‌توان MD4 را هم در این کاربردها جایگزین کرد که البته امنیت کمتری را تضمین خواهند نمود. از sha-1 هم چنین در سیستم‌های کنترل بازنگری استفاده می‌شود از قبیل گیت (Git) و مرکوریال و . در این موارد از sha-1 برای شناسایی و بازنگری تغییرات و تشخیص تخریب داده‌ای یا تغییر داده‌ای استفاده می‌شود. از این الگوریتم هم چنین در کنسول بازی Nintendo’s Wii در زمانی که سیستم بوت می‌شود جهت تأیید امضای شخص استفاده می‌شود. اما با وجود همهٔ این کاربردها، یک حملهٔ بالقوه و سازمان یافته در مقابل این الگوریتم ممکن است سبب شکسته شدن آن و گذر از سیستم یا سرویس امنیتی شود.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: الگوریتم‌های درهم‌سازی SHA-1 و اس‌اچ‌ای-۲ الگوریتمهای ایمنی هستند که بنابر قانون در آمریکا بر روی نرم‌افزارهای مشخصی حتماً باید مورد استفاده قرار گیرند که می‌توانند همراه با الگوریتم‌های رمزنگاری دیگری هم استفاده شوند. در کابردهایی مثل محافظت داده‌های حساس طبقه‌بندی نشده. و البته sha-1 در بیشتر موارد استفادهٔ حکومتی در دولت آمریکا استفاده نمی‌شود و کنار گذاشته شده، به‌طوری‌که NIST گفته "آژانسهای فدرال آمریکا باید استفاده از SHA-1 را کنار بگذارند برای مصارف مختلف و در مصارفی که توانایی تحمل خطا مهم است و باید بالا باشد، از سال ۲۰۱۰ به بعد باید از نسخه ۲ استفاده کنند."


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: انگیزهٔ اولیه برای انتشار خانواده sha، امضای دیجیتال بود.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: توابع درهم‌سازی sha بنیان و اساس SHACAL block ciphers هستند.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: Git در ساختار خود از SHA-1 نه برای امنیت، بلکه جهت صحت و اطمینان از عدم تغییر داده‌ها استفاده می‌کند. و البته Git با این الگوریتم بسیار هم موفق است به‌طوری‌که اگر به عنوان مثال شما داده‌ای را در آن ذخیره کنید و حتی ۵ سال از آن زمان بگذرد و شما بخواهید داده‌های خود را ملاحظه کنید خواهید دید که داده‌ها به‌طور تضمین شده‌ای دچار هیچ گونه تغییری نشده‌اند.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: وقتی یک چکیده پیام با طول L داریم در اغلب موارد می‌توانیم رمز شدهٔ این پیام را با همین طول با پیچیدگی ۲ به توان L، مورد حملهٔ Brute Force قرار داد و آن را افشا نمود. به آن حمله Preimage Attack هم گفته می‌شود. که حتی می‌تواند غیر وابسته به طول پیام یا شرایط محاسباتی حمله باشد. مسئله دومی که در اینجا مطرح می‌شود پیدا کردن دو الگوریتم رمزنگاری متفاوت است که هر دو یک چکیده پیام را تولید کنند. در چنین مواقعی می گوییم یک برخورد به وجود آمده و زمان لازم برای کشف آن از مرتبهٔ ۲ به توان L/2 است. حملهٔ اخیر را با نام حملهٔ روز تولد یاد می‌کنند. با دلایل ذکر شده و یک سری دلایل محاسباتی طول کلید تابع در هم‌سازی را با نصف طول چکیده پیام رمز شده در رمزنگاری متقارن مقایسه می‌کنند تا نتایج بهتری بدست آورند. با این شرایط SHA-1 طولی بالغ بر ۸۰ خواهد داشت تا امنیت لازم را برای عملیات رمزنگاری تضمین کند.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: البته دانشمندان رمزنگاری، برخوردهای دوتایی برای الگوریتم sha-0 و نیز sha-1 پیدا کردند. با وجود این برخورد در الگوریتم sha-1 تعداد کل حالات به جای آنکه از مرتبهٔ ۲ به توان ۸۰ باشد کادرهم‌سازی یافته و از مرتبهٔ همان عدد به توان ۴۰ خواهد شد که زمان بسیار کمتری را برای افشا نیازمند است. بعضی کاربردهایی که از درهم سازی رمزنگاری استفاده می‌کنند ( مثل ذخیره‌سازی رمزعبور ) خیلی کم توسط حمله‌ی برخورد تحت تاثیر قرار می‌گیرند. ساختن کلمه‌عبوری که برای یک حساب‌کاربری کار می‌کند علاوه بر preimage attack نیازمند دسترسی به hash کلمه‌عبور اولیه می‌باشد که ممکن است بدیهی نباشد. برعکس کردن رمزنگاری کلمه‌عبور ( به عنوان مثال برای بدست آوردن کلمه‌عبوری که بتوان برای یک جساب کاربری دیگر کاربر استفاده کرد ) توسط این حمله‌ها ممکن نیست. ( با این حال یک الگوریتم hash امن نمی‌تواند از یک حمله brute-force به یک کلمه‌عبور ضعیف جلوگیری کند )  در مورد امضای دیجیتال اسناد حمله‌کننده نمی‌تواند به سادگی یک امضا از یک سند موجود را جعل کند. برای این کار باید دو سند را تولید کند. یکی بدون آسیب و دیگری آسیب زننده و کاری کند تا نگه‌دارنده کلید خصوصی نسخه بدون آسیب را امضا کند. البته شرایطی وجود دارد که این کار ممکن باشد. تا پایان سال ۲۰۰۸ ایجاد گواهی‌نامه های جعلی SSL با استفاده از حمله برخورد MD5 ممکن بود.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: به خاطر ساختار بلوکی و تکرارشونده الگوریتم‌ها و غیبت مراحل پایانی اضافی تمام توابع خانواده SHA ( به جز SHA-3 ) نسبت به حملات length-extension و partial-message collision attacks آسیب پذیر هستند. این حملات به حمله‌کننده اجازه می‌دهند تا یک پیام که فقط توسط یک keyed hash – or – امضا شده است با استفاده از گسترش پیام و محاسبه دوباره hash بدون دانستن کلید جعل کنند. یک بهبود ساده برای جلو‌گیری از این حمله دو بار درهم‌سازی است ( طول 0 و zero block برابر اندازه بلوک الگوریتم درهم‌سازی می‌باشد )


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: در اصطلاح امنیت کاربردی، نگرانی ویژه در مورد این گونه حملات تازه بنیاد اینست که روزی ممکن است راه افشا را از این هم که هست راحتتر کنند. و البته استفاده از الگوریتمهای رمزنگاری قدرتمندتر قدری اطمینان بخش است. نرم‌افزارهایی که رمز عبور را با استفاده از درهم‌سازی ذخیره می‌کنند کمتر در معرض خطر collision هستند. برای این موارد می‌توان از حملات Preimage Attack استفاده کرد. بدین صورت که پس از دستیابی به رمز عبور، آن را با الگوریتمی که تبدیل کردند، به صورت معکوس، رمز واقعی و Plain Text بدست می‌آورند. در چنین مواقعی هم وجود یک الگوریتم درهم‌سازی قدرتمند احساس می‌شود.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: به دلیل ویژگی‌های ساختاری الگوریتم‌های درهم‌سازی sha، کلیهٔ آن‌ها نسبت به حملات تداخلی آسیب پذیر هستند. این دسته از حملات به حمله‌کننده اجازه پیشرفت و نفوذ بیشتر را می‌دهند. در اوایل سال ۲۰۰۵ Rijmen و Oswald مطلبی در مورد یک حمله روی یک نسخه کاهش یافته از SHA-1 که ۵۳ دور از ۸۰ دور را داشت منتشر کردند که برخوردها را با هزینه محاسباتی کمتر از 2 عملیات پیدا می‌کند. در ماه اول سال ۲۰۰۵ حمله‌ای توسط Xiaoyun Wang وYiqun Lisa Yin و Hongbo Yu منتشر شد که می‌توانست برخوردها را در نسخه کامل SHA-1 با هزینه‌ی محاسباتی کمنر از 2 عملیات پیدا کند. ( یک جستجوی brute-force search به  2 عملیات نیاز دارد ) طبق نویسندگان مطلب بالا : «به صورت خاص تحلیل ما بر اساس حملات differential اصلی بر روی SHA-0 و تکنیک‌های برخورد چند بلوکی علاوه بر تکنیک های تغییر پیام استفاده شده در حمله collision search بر روی MD5 می‌باشد. شکستن SHA-1 بدون استفاده از این حملات تحلیلی قوی ممکن نمی‌بود»" مقاله حاوی توضیحات کامل د مورد حمله در سال ۲۰۰۵ در کنفرانس CRYPTO منتشر شد. در یک مصاحبه Yin می‌گوید که «به طور کلی ما از این دو ضعف استفاده می‌کنیم: یکی این که مرحله پیش پردازش فایل به اندازه کافی پیچیده نیست و دیگری این که بعضی حملات ریاضی در ۲۰ دور اول ویژگی‌های پیش‌بینی نشده امنیتی دارند.» در ۱۷ آگوست ۲۰۰۵ یک بهبود روی حمله به SHA-1 از طرف Xiaoyun Wang, Andrew Yao و Frances Yao در جلسه CRYPTO 2005 Rump اعلام شد که پیچیدگی مورد نیاز برای یافتن برخورد در SHA-1 را به 2 کاهش می‌داد. در ۱۸ دسامبر ۲۰۰۷ جزییات این نتیجه توسط Martin Cochran تایید و توضیح داده شدند.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: Christophe De Cannière و Christian Rechberger در مقاله "Finding SHA-1 Characteristics: General Results and Applications," حمله به SHA-1 را بهبود دادند و جایزه بهترین مقاله را از ASIACRYPT در سال ۲۰۰۶ دریافت کردند. یک برخورد دو بلوکی که توسط توابغ غیر بهینه با 2 عملیات مقایسه پیدا شده بود برای SHA-1 نشان داده شد. به خاطر این که این حمله تنها حدودا 2 ارزیابی نیاز دارد یک پیشرفت تءوری بزرگ در نظر گرفته می‌شود. حمله‌ی آن‌ها در سال ۲۰۱۰ به ۷۳ از ۸۰ دور توسط Grechnikov ارتقا یافت. با این حال برای این که یک برخورد در ۸۰ دور کامل الگوریتم درهم‌سسازی پیدا شود مقدار بسیار زیادی زمان مورد نیاز است. در همین راستا یک جسجتوی برخورد در SHA-1 با استفاده از یک گروه کامپیوتر نوزیع شده ( BOINC ) در ۸ آگوست سال ۲۰۰۷ توسط Graz University of Technology شروع شد. این تلاش در ۱۲ ماه می سال ۲۰۰۹ به علت عدم پیشرفت متوقف شد.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: در جلسه Rump همایش CRYPTO سال ۲۰۰۶ Christian Rechberger و Christophe De Cannière ادعا کردند که یک حمله‌ی برخورد روی SHA-1 پیدا کرده‌اند که به فرد متهاجم اجازه می‌دهد حداقل قسمت هایی از پیام را انتخاب کند.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: در سال ۲۰۰۸ یک روش حمله توسط Stéphane Manuel با پیچیدگی تءوری 2 تا 2 عملیات برخورد ها را گزارش می‌داد. با این حال او بعدا پس از همیدا این که مسیر‌های برخورد محلی از هم مستقل نبودند از این موضع عقب‌نیشنی کرد. Cameron McDonald و Philip Hawkes و Josef Pieprzyk در جلسه RUMP همایش Eurocryptدر سال ۲۰۰۹ یک حمله برخورد hash با ادعای پیچیدگی زمانی 2 را ارایه کردند. با این حال مقاله همراه با این ادعا ( "Differential Path for SHA-1 with complexity "O"(2)" ) به این علت که نویسندگان آن متوجه شدند که تخمینشان اشتباه بوده است حذف شده است. یک حمله علیه SHA-1 توسط Marc Stevens با هزینه‌ی تقریبی $2.77M(2012) با هدف شکستن تنها یک مقدار hash شده با استفاده از اجاره پردازش CPU از سرورهای ابری اتفاق افتاد. وی این حمله را در پروژه‌ای به اسم HashClash با پیاده‌سازی یک حمله differential path attack ایجاد کرد.  در ۸ نوامبر سال ۲۰۱۰ او ادعا کرد که یک حمله near-collision کاملا عملی علیه SHA-1 کامل که با پیچیدگی حدودا 2 مقایسه کار می‌کند در اختیار دارد. او تخمین زد که این حمله می‌تواند به یک حمله full collision با 2 مقایسه ارتقا داده شود.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: در Marc Stevens و Pierre Karpman و Thomas Peyrin یک حمله freestart collision روی SHA-1 منتشر کردند که فقط 2 ارزیابی SHA-1 نیاز داشت. این مستقیم به یک حمله برخورد کامل روی SHA-1 ترجمه نمی‌شود. ( که در آن مهاجم نمی‌تواند وضعیت اولیه درونی را انتخاب کند ) ولی ادعاهای امنیتی SHA-1 را تضعیف می‌کند. به طور خاص این اولین بار بود که یک حمله روی SHA-1 کامل نمایش داده می‌شد. تمام حملات قبلی برای این که طراحان آن‌ها آن‌ها را نمایش بدهند زیادی هزینه‌بر بودند. نویسندگان این مقاله آن را یک پیشرفت قابل توجه در آنالیز SHA-1 می‌دانستند و نام آن را "The SHAppening" گذاشتند. روش کار آن‌ها بر پایه کار قبلی خودشان و همچنین تکنیک‌های سرعت بخشی با استفاده از مسیرهای کمکی ( یا همان بومرنگ ) که نوسط Joux و Peyrin ابداع شده بودند و استفاده از کارت گرافیک‌های با کارایی بالا و هزینه پایین شرکت NVIDIA بود. برخورد در یک خوشه ۱۶ گره‌ای با ۶۴ کارت گرافیک پیدا شده بود. نویسندگان ادعا کردند که یک برخورد مشابه می‌تواند توسط خرید US$2,000 زمان GPU از EC2 پیدا شود. نویسندگان تخمین زدند که هزینه اجاره زمان کافی EC2 CPU/GPU برای ایجاد یک برخورد کامل SHA-1 در زمان انتشار مقاله بین US$75K و 120K می‌بود و اشاره کردند که این مبلغ به سادگی در بودجه سازمان‌های محرم چه برسد به سازمان‌های ملی مثل intelligence agencies می‌گنجد. در نتیجه نویسندگان پیشنهاد کردند که SHA-1 هر چه سریع‌تر منسوخ شود.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: در CWI (Centrum Wiskunde & Informatica) و Google حمله "SHAttered" را اعلام کردند که در آن آن‌ها دو فایل pdf با hash یکسان را با تقریبا 2 ارزیابی SHA-1 تولید کردند. این حمله تقریبا ۱۰۰۰۰۰ بار سریع‌تر از brute-force کردن یک برخورد SHA-1 با استفاده از یک birthday attack می‌باشد که تخمین زده می‌شد که 2 ارزیابی SHA-1 نیاز داشته باشد. این حمله معادل ۶۵۰۰ سال محاسبه CPU و ۱۱۰ سال محاسبه GPU بود.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: در یک مقاله توسط Gaëtan Leurent و Thomas Peyrin در Eurocrypt 2019 ارایه شد که یک پیشرفت برای بهترین حمله تا آن زمان ( chosen-prefix attack در توابع شبه Merkle–Damgård بر اساس رمز‌های بلوکی Davies–Meyer ) اریه می‌کرد. با این پیشرفت این تابع توانایی پیدا کردن برخورد‌های chosen-prefix را در تقریبا 2 ارزیابی SHA-1 دارد. این تقریبا یک بیلیون برابر سریع تر ( و قابل استفاده برای بسیاری از حملات هدفمند به خاطر امکان انتخاب prefix ) از حملات قبلی است که 2 ارزیابی نیاز داشتند. و به اندازه‌ی کافی برای متهاجم های با منابع کافی سریع می‌باشد ( حدود $100,000 وردازش ابری نیاز دارد ). این روش هم‌چنان می‌تواند برخورد‌های chosen-prefix را دز تابع MD5 با پیچیدگی زمانی 2 پیدا کند که از بهترین روش تا آن زمان برای این کار که در تءوری 2 ( البته در عمل ممکن بود به ≤2 ارزیابی برسد ) ارزیابی نیاز داشت بهتر نیست. این حمله نیازمند 500+ GB حافظه می‌باشد. در نویسندگان یک حمله بهبود یافته را منتشر کردند. در این مقاله یک حمله chosen-prefix با پیچیدگی 2 را نمایش دادند که در زمان انتشار 45k USD به ازای هر برخورد هزینه داشت.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: در سال ۱۹۹۸ توسط دو فرانسوی این الگوریتم مورد حمله تداخلی قرار گرفت که با پیچیدگی ۲ به توان ۶۱ که خیلی کمتر از حمله نرمال آن بود (یعنی ۲ به توان ۸۱) به موفقیت رسید. به‌طور مشابه در سال ۲۰۰۴ با پیدا کردن collision این میزان به ۲ به توان ۶۲ کادرهم‌سازی یافت و موفق شدند آن را بشکنند. در آگوست همان سال توسط تیمی دیگر این میزان به ۲ به توان ۵۱ کادرهم‌سازی یافت که با امکاناتی که در آن روز در اختیار داشتند فرایند حمله را ظرف مدت ۱۳ روز به اتمام رسانیدند. بعد از آن حملاتی با پیچیدگی ۲ به توان ۴۰ و ۳۹ هم اتفاق افتاد که به زمان کمتری جهت شکستن الگوریتم نیاز داشتند.


title: اس‌اچ‌ای-۱

text: استانداردها: SHA-1, SHA-2


title: سمندر کردستانی

text: سَمَندَر یا آتَشخوار یکی از انواع دوزیستان است. سمندر کرُدستانی در ایران چهار نوع شاخص سمندر وجود دارد که عبارتند از (Neurergus)، (N.crocatus) ،(N.kaiseri)، (N.microspilotus) که سمندر کُردستانی از نوع N.microspilotus است. پراکنش جهانی سمندر کردستانی محدود به کشورهای ایران (غرب و شمال غرب)، عراق (شمال شرق) و ترکیه (جنوب شرق) بوده و در زمان حاضر جزو گونه‌های در خطر انقراض(endangere) بوده و در فهرست سرخ IUCN طبقه‌بندی شده است.


title: سمندر کردستانی

text: سمندر کُردستانی یکی از گونه‌های کم یاب و زیبا در بین خانواده سمندریان است. بهترین زیستگاه این نوع سمندردر بررسی‌های به عمل آمده در سال گذشته و در زیستگاه سمندر کُردستانی در مناطق کوهستانی شهرستان بوکان( از شهرهای استان آذبایجان غربی)، مشخص شده است که این منطقه فعال‌ترین زیستگاه این دوزیست در ایران به حساب می‌آید.هم اینک گونه N.microspilotus تنها در ایران در استان‌های کرمانشاه و کردستان و آذربایجان غربی (بیشتر در (نقده) و بوکان) پراکندگی دارد.


title: بد ۲۵

text: بَـد ۲۵ مجموعه‌ای جعبه‌ای است که به مناسب بیست‌وپنجمین سالروز انتشار هفتمین آلبوم استودیویی مایکل جکسون با نام "بَـد" (۱۹۸۷)، در ۱۸ سپتامبر ۲۰۱۲ () توسط بنیاد مایکل جکسون منتشر شد. جکسون پیشتر نیز به مناسبت بیست‌وپنجمین سالروز انتشار آلبوم "تریلر" (۱۹۸۲)، آلبوم "تریلر ۲۵" (۲۰۰۸) را منتشر کرد.


title: بد ۲۵

text: مجموعه "بد ۲۵" شامل ۳ عدد سی‌دی، ۲ کتابچهٔ عکس، و یک دی‌وی‌دی از تور جهانی بد است. تاکنون هیچ یک از کنسرت‌های تور جهانی بد، انشار رسمی نیافته‌اند. نسخهٔ کامل در لندن، انگلستان که در آن پرنس چارلز و پرنسس دایانا، مهمانان ویژهٔ مایکل بودند نیز در این مجموعه وجود دارد.


title: بد ۲۵

text: در روز ۵ ژوئن ۲۰۱۲ در ایالات متحده نسخهٔ اصل سی‌دی تک‌آهنگ «نمی‌تونم دوستت نداشته باشم» همراه با یک دِموی منتشر نشده از آلبوم بد با عنوان «Don't Be Messin Round» شد.


title: بد ۲۵

text: آلبوم "بد" که در سال ۱۹۸۷ منتشر شد به یک موفقیت جهانی دست یافت و با فروش بیش از ۴۵ میلیون نسخه تا سال ۲۰۱۲، چهارمین آلبوم پرفروش جهان در تمام دوران‌ها است. این آلبوم نامزد ۶ و برندهٔ ۲ جایزهٔ گرمی شد. ۵ تک‌آهنگ این آلبوم در جدول ۱۰۰ آهنگ داغ بیلبورد آمریکا به رتبهٔ یک رسیدند.


title: بد ۲۵

text: برای تبلیغ "بد ۲۵"، بنیاد مایکل جکسون با شرکت نوشابه‌سازی پپسی قراردادی بسته‌است تا ۱ میلیارد قوطی نوشابه با تصویری از جکسون در لباس نماهنگ «مجرم زیرک» روانهٔ بازار شود.


title: بد ۲۵

text: آلبوم "بد ۲۵" دارای سه عدد سی‌دی، یک عدد دی‌وی‌دی و دو کتابچه‌است. یکی از سی‌دی‌ها دربرگیرندهٔ ترانه‌های اصلی آلبوم "بد" است. دیگری دربرگیرندهٔ نسخه‌های ریمیکس و دِموی آلبوم "بد" است. و آخرین سی‌دی نیز نسخهٔ صوتی کنسرت روز ۱۶ ژوئیه در ورزشگاه ومبلی است. سی‌دی سوم، نخستین آلبوم زندهٔ جکسون است.


title: بد ۲۵

text: همچنین دو کتابچه از عکس‌های پیشتر دیده نشدهٔ مربوط به جلسه‌های ضبط، فیلمبرداری‌ها و تور بد در کنار طرح جلد آلبوم، یک پوستر دو رویه و چیزهای بیشتر در این مجموعه گنجانده شده‌اند.


title: بد ۲۵

text: یک دی‌وی‌دی حاوی کنسرتی از تور جهانی بد نیز پخش شده است.


title: شورای خصوصی بریتانیا

text: محترم‌ترین شورای خصوصی علیاحضرت، که معمولاً به آن شورای خصوصی گفته می‌شود، بدنهٔ رسمی مشاورین فرمانروای بریتانیا است. عضویت آن غالباً از سیاستمداران ارشد، که اعضای کنونی یا سابق مجلس عوام بریتانیا یا مجلس اعیان بریتانیا هستند تشکیل می‌شود.


title: شورای خصوصی بریتانیا

text: ریشه‌های شورای خصوصی به قرن سیزدهم میلادی بازمی‌گردد، و شاهان به طور سنتی و بدون اعتنا به پارلمان، از طریق شورای خصوصی حکومت می‌کردند. اما با تغییرات بنیادین در سال ۱۶۸۸ و شکل گیری نظام پارلمانی در بریتانیا با این که نقش شورای خصوصی در امور روزمره حکومتی کاهش یافته است، تصمیمات مهم در خصوص مسائل استراتژیک یا امنیت ملی از طریق این شورا، و خارج از نظام پارلمانی، انجام می‌گیرند. دستورهای شورای خصوصی که می‌توانند جنبه‌های تقنینی، اجرایی یا قضایی داشته باشند، در حکم قانون مصوب پارلمان هستند. قانونگذاری در خصوص مستعمرات هم یکی از اختیارات شورای خصوصی است. اعضای کنونی شورا بیش از ۴۰۰ نفر هستند که به طور مادام العمر توسط ملکه منسوب می‌شوند. از جمله اعضای شورای خصوصی، اعضای کابینه فعلی، اعضای کابینه‌های پیشین، گروهی از اعضای مجلس اعیان و رهبران کلیسای انگلستان هستند. با این حال جلسات شورا با حضور سه عضو در کنار ملکه رسمیت پیدا می‌کنند و لذا کافی است که حتی برای امور بسیار مهم، نخست وزیر و دو تن از یاران نزدیک او در کابینه، در حضور ملکه به یک تصمیم برسند. بدین ترتیب، با وجود شورای خصوصی، دست دولت عملاً باز است که با انعطاف‌پذیری کامل، مقرراتی را که نمی‌توان به دلیل حساسیت موضوع به سادگی در جلسات علنی پارلمان مطرح کرد، در قالبی دیگر به عنوان دستورهایی که در حکم قانون است معرفی کند و به اجرا بگذارد.


title: شورای خصوصی بریتانیا

text: Plant, D (2007). "The Council of State". British Civil Wars, Commonwealth and Protectorate, 1638–60. Retrieved 11 September 2008.


title: ساتردی نایت لایو (فصل ۳۸)

text: ساتردی نایت لایو (شنبه شب‌ها زنده) فصل ۳۸ام خود را در سال ۲۰۱۲–۲۰۱۳ پی خواهد گرفت و همچنان از شبکهٔ ان‌بی‌سی پخش خواهد شد.


title: ساتردی نایت لایو (فصل ۳۸)

text: اصلی:


title: ساتردی نایت لایو (فصل ۳۸)

text: جدا شده:


title: ساتردی نایت لایو (فصل ۳۸)

text: اضافه شده:سومین فصل از اخبار هفتگی شنبه‌شب‌ها زنده روز سه‌شنبه، که یک برنامه با پخش محدود از اخبار هفتگی طنز است در این فصل پخش خواهد شد. این ویزه‌برنامه بر روی انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده آمریکا (۲۰۱۲) تمرکز دارد. این برنامه به میزبانی ست مایرز برگزار می‌شود؛ وی میزبان فعلی بخش اخبار هفتگی است.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: الگوریتم هش امن 2 رمزنگاری، SHA-2 Secure Hash algorithm 2 مجموعه‌ای از توابع درهم سازی محسوب می‌شود (SHA-224 , SHA-256 , SHA-384 , SHA-512) که توسط آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا طراحی و توسط مؤسسه ملی فناوری و استانداردها در سال ۲۰۰۱ به عنوان استاندارد پردازش اطلاعات انتشار یافت. SHA برگرفته از الگوریتم درهم‌سازی ایمن است که به انگلیسی اگر بنویسیم و ابتدای آن‌ها را در نظر بگیریم این عبارت مخفف را به ما می‌دهد. الگوریتم SHA-2 نسبت به نسخهٔ قبلی خود تغییرات اساسی کرده‌است. این الگوریتم شامل ۴ تابع درهم‌سازی است با چکید پیام‌های ۲۲۴ و ۲۵۶ و ۳۸۴ و 512.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: در سال ۲۰۰۵ خطاهای امنیتی در الگوریتم اس‌اچ‌ای-۱ کشف شد که ممکن بود منجر به شکست آن در حوزه ریاضیات به کار رفته در آن شود و از آن موقع بود که نیاز به یک الگوریتم ایمن تر احساس شد. اگرچه SHA-2 از لحاظ زیادی شبیه نسخه ۱ است ولی این دست از حملات ذکر شده برای آن پیش‌بینی نشده‌است.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: با این تفاسیر الگوریتم دیگری هم در حال توسعه‌است با نسخه ۳ که NIST برای انتخاب بهترین الگوریتم با این نام مسابقه‌ای مثل دوره‌های قبل برگزار کرده که تا پایان سال ۲۰۱۲ پیش‌بینی شده به طول انجامد.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: NIST توابع درهم سازیی را منتشر کرد که بر اساس طول چکیده آن‌ها نامگذاری شدند (به تعداد بیت). به نام‌های sha-224 , sha-256 , sha-384 , sha-512 هستند که به مجموعهٔ آن‌ها در کل sha-2 می‌گویند.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: الگوریتم‌های با طول ۲۵۶ و ۵۱۲ به نام رمان معروفند و محاسباتشان با کلمات ۳۲ و ۶۴ بیتی صورت می‌گیرد. این دو، تعداد شیفت و ساختار متفاوت و نزدیک به هم دارند و هم چنین در تعداد دورهای تغییر و مقادیر اولیه به کار رفته متفاوت هستند.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: SHA-2 به گستردگی SHA-1 مورد استفاده قرار می‌گیرد با وجود اینکه امنیت بهتری نسبت به نسخهٔ پیشین خود داراست. دلایل احتمالی آن را می‌توان کمبود حمایت از این الگوریتم به خصوص در سیستم‌های تحت ویندوز xp و پایین‌تر از آن دانست. البته در سیستم‌های لینوکس برای احراز هویت فایلهای debian از ۲۵۶ بیتی این الگوریتم استفاده می‌شود. از دیگر موارد استفاده آن در سیستم‌های DKIM می‌توان نام برد. از ۵۱۲ بیتی آن در International Criminal Tribunal of the Rwandan genocide استفاده می‌شود. به زودی سیستم‌های بر پایهٔ سیستم عامل یونیکس برای درهم‌سازی کردن رمزعبور از نسخه‌های ۲۵۶ و ۵۱۲ بیتی آن استفاده خواهند نمود. همچنین از سال ۲۰۱۰ به بعد آژانس‌های دولت آمریکا باید استاندارد مورد استفاده خود را از نسخه ۱ این الگوریتم به نسخه ۲ ارتقا دهند.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: سیستم تست شده در جدول بالا سیستمی یک ترید یا ریسه(thread) با پردازنده intel Core 2 1.83Ghz است تحت ویندوز Vista ایکس۸۶. لازم به ذکر است نوع ۵۱۲ بیتی بر روی سیستم‌های ۶۴ بیتی بسیار سریعتر از 32 بیتی است.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: از این الگوریتم در TLS , SSL , PGP , SSH , توسعه چندمنظوره پست الکترونیک اینترنت/امن , بیت‌کوین و آی‌پی‌سک استفاده می‌شود.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: وقتی یک چکیده پیام با طول L داریم در اغلب موارد می‌توانیم رمز شدهٔ این پیام را با همین طول با تعداد ۲ به توان L مورد حملهٔ Brute Force قرار داد و آن را افشا نمود. که به آن حمله Preimage Attack گفته می‌شود. که حتی می‌تواند غیر وابسته به طول پیام یا شرایط محاسباتی حمله باشد. مسئله دومی که در اینجا مطرح می‌شود پیدا کردن دو الگوریتم رمزنگاری متفاوت است که هر دو یک چکیده پیام را تولید کنند. در چنین مواقعی می‌گوییم یک برخورد به وجود آمده و زمان لازم برای کشف آن از مرتبهٔ ۲ به توان L/2 است. حملهٔ اخیر را با نام حملهٔ روز تولد یاد می‌کنند. با دلایل ذکر شده و یک سری دلایل محاسباتی طول کلید تابع درهمسازی را با نصف طول چکیده پیام رمز شده در رمزنگاری متقارن مقایسه می‌کنند تا نتایج بهتری بدست آورند. با این شرایط SHA-1 طولی بالغ بر ۸۰ خواهد داشت تا امنیت لازم را برای عملیت رمزنگاری تضمین کند.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: البته دانشمندان رمزنگاری، برخوردهای دوتایی برای الگوریتم SHA-0 پیدا کردند و الگوریتم‌هایی هم ارائه کردند که می‌تواند ثابت کند چنین برخوردی در SHA-1 هم می‌تواند به وجود بیاید. با وجود این برخورد در الگوریتم SHA-1 تعداد کل حالات به جای آنکه از مرتبهٔ ۲ به توان ۸۰ باشد، کادرهم‌سازی یافته و از مرتبهٔ همان عدد به توان ۴۰ خواهد شد که زمان بسیار کمتری را برای افشا نیازمند است.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: در اصطلاح امنیت کاربردی، نگرانی ویژه در مورد این گونه حملات تازه بنیاد اینست که روزی ممکن است راه افشا را از این هم که هست راحتتر کنند. و البته استفاده از الگوریتمهای رمزنگاری قدرتمندتر قدری اطمینان بخش است. نرم‌افزارهایی که رمز عبور را با استفاده از درهم‌سازی ذخیره می‌کنند کمتر در معرض خطر collision هستند. برای این موارد می‌توان از حملات Preimage Attack استفاده کرد. بدین صورت که پس از دستیابی به رمز عبور، آن را با الگوریتمی که تبدیل کردند، به صورت معکوس، رمز واقعی و Plain Text بدست می‌آورند. در چنین مواقعی هم وجود یک الگوریتم درهم‌سازی قدرتمند احساس می‌شود.


title: اس‌اچ‌ای-۲

text: به دلیل ویژگی‌های ساختاری الگوریتم‌های درهم‌سازی SHA، کلیهٔ آن‌ها نسبت به حملات تداخلی آسیب پذیر هستند. این دسته از حملات به حمله‌کننده اجازه پیشرفت و نفوذ بیشتر را می‌دهند.


title: افسانه (فیلم ۱۹۹۳)

text: افسانه (به انگلیسی The Legend) یا افسانه فونگ سای-یوک (به انگلیسی The Legend of Fong Sai-yuk) و در آمریکا تحت عنوان فونگ سای-یوک (به انگلیسی Fong Sai-yuk) عنوان فیلمی رزمی محصول هنگ کنگ ساخته سال ۱۹۹۳ میلادی می‌باشد. جت لی بازیگر نقش اول مرد و تهیه‌کننده فیلم است.


title: آنتالپی انحلال

text: آنتالپی انحلال مطابق تعاریف علم شیمی عبارت است از تغییر آنتالپی در فرایندی که در آن یک ماده حل شونده در یک حلال حل شود. این کمیت برای هر ماده حل شونده و هر ماده حلال در غلظت بی‌نهایت کم، عددی ثابت است. این کمیت با واحد کیلوژول گزارش می‌شود.


title: افسانه ۲

text: افسانه ۲ (به انگلیسی The Legend II) یا افسانه فونگ سای-یوک ۲ (به انگلیسی The Legend of Fong Sai-yuk II) که در آمریکا تحت عنوان فونگ سای-یوک ۲ (به انگلیسی Fong Sai-yuk II) شناخته می‌شود عنوان دنباله فیلم رزمی موفق افسانه (فیلم ۱۹۹۳) می‌باشد. بازیگران و عوامل اصلی قسمت اول در این فیلم نیز حضور دارند. افسانه ۲ دقیقاً پس از نمایش قسمت اول ساخته و در همان سال اکران شد.


title: سافت‌لندینگ لینوکس سیستم

text: سافت‌لندینگ لینوکس سیستم (کوته‌نوشت انگلیسی: SLS) نخستین توزیع به معنای امروزی لینوکس بود. پیتر مک‌دونالد برای اولین بار با کنار هم قرار دادن هسته لینوکس و برنامه‌های پروژهٔ گنو، در کنار برنامه‌های همچون X Windows و TCP/IP در ۱۵ اوت ۱۹۹۲ میلادی اولین توزیع به معنای امروزی را عرضه کرد. این مجموعه برنامه‌ها همچنان بنیان اصلی توسعه توزیع‌های لینوکس را شکل می‌دهند. هرچند ایرادات فراوان این توزیع با نظرات گوناگون کاربران همراه شد، اما SLS برای مدتی قریب به یکسال آشناترین توزیع لینوکس برای کاربران بود.ضعف‌های فراوان SLS باعث تلاش علاقه‌مندان به رفع مشکلات این توزیع شد. بدین ترتیب پتریک وولکردینگ در زمستان ۹۲ مجموعهٔ از تغییرات را بر روی SLS در جهت رفع ایرادات، بهبود قابلیت‌ها و نیز تکمیل داکومنتری‌های ان اعمال نمود. با این حال عدم علاقه پیتر مک‌دونالد به استفاده از تغییرات وولکردینگ تا می ۱۹۹۳ باعث انتشار توزیع اسلکور، اولین توزیع به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته، که همچنین قدیمی‌ترین توزیع فعال لینوکس به شمار می‌آید، گشت. در عین حال پیچیدگی‌ها بهبود SLS و تلاش‌های ناموفق یان مردوک در زمینه بهبود آن باعث جرقه ایجاد توزیعی از اسکراچ توسط وی گشت.


title: سافت‌لندینگ لینوکس سیستم

text: عدم توسعه مناسب و درخور نیاز کاربران توسط پیتر مک‌دونالد در SLS باعث مهاجرت کاربران به توزیع مشتق شده از آن، اسلکور "(این اولین انشقاق در فضای لینوکس می‌باشد، که با انتقاد نیز روبرو شد)" و پایان زودهنگام اولین توزیع در قالب امروزی عرضه شدهٔ لینوکس گشت.


title: افسانه اژدهای سرخ

text: افسانه اژدهای سرخ (به انگلیسی Legend of the Red Dragon) که در آمریکا تحت عنوان افسانه جدید شائولین (به انگلیسی The New Legend of Shaolin) نیز شناخته می‌شود، عنوان فیلمی است رزمی به کارگردانی کوری یوئن محصول هنگ کنگ و ساخته سال ۱۹۹۴ میلادی. جت لی بازیگر نقش اصلی فیلم است.این فیلم در ایران در چند سالن محدود اکران عمومی شد.


title: شیر بربری

text: شیر بربری که به نام شیر اطلس و شیر نوبی نیز شناخته می‌شود، زیرگونهای از شیر است که در سده ۲۰ میلادی منقرض شده‌است. زیستگاه پیشین این جانور گستره‌ای بود که از شمال آفریقا آغاز می‌شد و مصر و مراکش را در بر می‌گرفت. این نوع شیر بسیار بزرگ بود و وزنش حتی به ۳۵۰ کیلوگرم نیز می‌رسید. نرها بین ۲۷۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم وزن داشته‌اند. طول این گونه شیر بدون احتساب دم، بین ۲.۳۵ تا ۲.۸ متر بوده و ارتفاع آن تا ۱۱۵ سانتی‌متر می‌رسید؛ البته هیکل این شیر گاهی اوقات بزرگتر از اینها بوده و گاهی اوقات وزنش به ۴۸۰ کیلوگرم(۹۶۰ پوند)می‌رسید طول این شیر عظیم‌الجثه بدون حساب دم گاهی اوقات به ۱۴/۵ فوت(۴۴۲/۲۵cm) بوده است و ارتفاع آن تا شانه حتی ۱۸۰ سانتی متر هم رویت شده است.


title: شیر بربری

text: واپسین باری که شیر بربری در حیات وحش دیده شد سال ۱۹۲۲ بود که شیری در کوه‌های اطلس با شلیک گلوله کشته شد. باور بر این است که شیر بربری در اسارت نیز منقرض شده باشد؛ با این حال احتمال این هست که بازماندگان این شیر که در باغ وحش‌های خصوصی یا سیرک‌ها نگهداری می‌شدند هنوز زنده باشند. چنین چیزی اما تاکنون از لحاظ ژنتیکی ثابت نشده‌است. دو گوشتخوارسان دیگر آن منطقه با نام‌های خرس اطلس و پلنگ بربری نیز امروزه منقرض شده‌اند یا در نزدیکی انقراض هستند.


title: کوروویتا

text: کوروویتا شهرکی در بخش راتناپورا در استان ساباراگامووا در سریلانکا است. این شهرک در ۱۲۰ کیلومتری کلمبو قرار گرفته‌است.


title: نوق (بجستان)

text: نوق روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان بجستان در استان خراسان رضوی است که در حدفاصل بین بجستان و فردوس واقع است. ای روستا با راه آسفالته فرعی از مجاور روستای سریده از جاده اصلی فردوس - بجستان جدا می‌شود و همجوار دهستان جزین می‌باشد. پیشه مردمانش کشاورزی واغلب دامپروری به شیوه سنتی است. بالغ بر ۴۰ قنات و چشمه دارد که جز روستاهای با بیشترین قنات کشور می‌باشد. از محصولات معروف و با کیفیت این روستا می‌توان به قروت (کشک)، روغن زرد (روغن حیوانی) و پنیر در بخش دامداری و شلغم، چغندر، ارزن، گندم، جو و زعفران و اخیراً انار و پسته نیز در بخش کشاورزی اشاره کرد. آب و هوای روستا سرد و خشک می‌باشد و روستا از اطراف با کوه و تپه‌ها محصور شده‌است.


title: نوق (بجستان)

text: روستای نوق دارای چهار مدرسه شامل مدرسه راهنمایی دخترانه و پسرانه با نام مدرسه شهدای نوق و مدرسه شهید مطهری در بخش ابتدایی پسران و مدرسه نرجس نوق در بخش ابتدایی دختران می‌باشد و یکی از ساختمان‌های مدرسه به مهد کودک و پیش‌دبستانی اختصاص دارد. دارای ساختمان دهیاری و بسیج و شرکت تعاونی روستایی نیز می‌باشد.


title: نوق (بجستان)

text: از نظر اماکن مذهبی داری مسجد جامع نوق و مسجد کوچک و نیز حسینیه جوانان بنی‌هاشم و ساختمان هیئت انصارالحسین می‌باشد.


title: نوق (بجستان)

text: دو حلقه چاه موتور کشاورزی و دارای دو راه ارتباطی با جاده اصلی فردوس-بجستان است. قنات‌های معروف نوق ناصرآباد، ارسک، اسفد، مرچ، بدک، گیلو، الله برجی، درختوتی و جهان‌آباد است و دو قنات پای آب و آبنو نیز از وسط روستا عبور می‌کند و آب آشامیدن مردم نیز از این دو قنات تأمین می‌گردد.


title: نوق (بجستان)

text: این روستا در دهستان جزین قرار داشته و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن ۸۹۵ نفر (۲۷۱ خانوار) بوده‌است.


title: نوق (بجستان)

text: در لغت نامه دهخدا، در مورد این روستا آمده‌است: «دهی است از دهستان میان‌تکاب بخش بجستان شهرستان گناباد، در ۳۰ هزارگزی جنوب بجستان و ۱۰ هزارگزی مغرب جادهٔ بجستان به فردوس در منطقه کوهستانی گرمسیری واقع است و ۶۰۰ تن سکنه دارد. آبش از قنات، محصولش غلات و ارزن و زیره، شغل مردمش زراعت است. مزارع لیدک، اسپورت، درخت طوطی، ارسک، گز جزو این ده‌است.»


title: فرزان اطهری

text: فرزان اطهری (زادهٔ ۵ تیر ۱۳۶۳، تهران) مدل، بازیگر و مجری ایرانی-سوئدی است. وی همچنین به عنوان بازیگر و مجری برنامهٔ تلویزیونی نیز فعالیت داشته‌است. وی که به عنوان یک مدل مرد در سطح بین‌المللی شناخته شده‌است تاکنون در ۲۳ کشور مختلف با بیش از ۱۰۰ برند همکاری کرده‌است. او نخستین ایرانی است که به عنوان یک مدل قراردادهای بین‌المللی امضاء کرده‌است. هاکوپیان، ال‌جی، نایکی از جمله برندهای معروفی هستند که فرزان با آن‌ها کار کرده‌است.


title: فرزان اطهری

text: وی در ۴ سالگی به همراه خانوادهٔ خود از ایران خارج شد. وی فعالیت حرفه‌ای خود را از سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۳ خورشیدی) آغاز کرد و در کشورهای مختلف به فعالیت در زمینهٔ مدلینگ و تبلیغات از جمله بیلبوردهای تبلیغاتی، شو مد و تبلیغات تلویزیونی پرداخته‌است. وی در مدت ۶ ماه تنها مدل برند نوکیا در کشورهای آسیایی بود.


title: فرزان اطهری

text: فرزان اطهری در فیلم چهل سالگی (تولید سال ۱۳۸۸) به کارگردانی علیرضا رئیسیان با لیلا حاتمی و محمدرضا فروتن همبازی بود. وی همچنین در فیلم شبانه‌روز (تولید سال ۱۳۸۷) به کارگردانی امید بنکدار در کنار بازیگران مطرح سینما از جمله مهناز افشار به ایفای نقش پرداخت. او در یکی از موزیک ویدیوهای هیفا وهبی (خوانندهٔ لبنانی) نیز حاضر شده بود.


title: فرزان اطهری

text: در سال ۱۳۸۹ به کشور امارات رفت و در آنجا ساکن شد و فعالیت‌های حرفه‌ای خود را در آنجا ادامه داد. در دبی شرکت تأسیس نمود که در زمینهٔ رسانه، شوهای مد، فیلم کوتاه و موزیک ویدیو با برندهای بین‌المللی و خواننده‌های اماراتی همکاری داشت.


title: فرزان اطهری

text: او در حال حاضر یکی از دو مجری برنامهٔ پرشیاز گات تلنت می‌باشد.


title: فرزان اطهری

text: فرزان اطهری در ماه مهٔ سال ۲۰۱۳، به دنبال تماس فردی با پلیس دبی توسط مأموران پلیس در مقابل هتل آرمانی در دبی بازداشت شد. وی سپس در تاریخ ۲۵ دی ۱۳۹۲ با رأی دادگاه بدوی به اتهام دارا بودن ۱۱ کیسهٔ کوچک نایلونی، حاوی جمعاً ۲۱ گرم کوکائین به حبس ابد و پرداخت ۵۰ هزار درهم امارات جریمه محکوم شد.


title: فرزان اطهری

text: در جریان دادگاه، یک افسر پلیس اماراتی شهادت داد که یک خبرچین به آن‌ها اطلاع داده که فرزان اطهری همراه خود مواد مخدر دارد و دنبال خریدار برای آن می‌گردد. بنا بر ادعای این افسر پلیس مبارزه با مواد مخدر، اطهری در روز ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۲ در مقابل هتل آرمانی بازداشت شد و در جریان تحقیقات پذیرفت که قصد فروش کیسه‌های کوکائین همراه خود را داشته‌است. اطهری این اتهام را تکذیب کرد.


title: فرزان اطهری

text: فرزان اطهری پس از گذشت ۹ ماه حبس در زندان مرکزی دبی توانست نامه‌ای از زندان منتشر کند و از این طریق یک کمپین اینترنتی ایجاد کند. وی در این نامه بیشتر مطالب رسانه‌ها در خصوص خود را کذب خواند. وی در خصوص نحوهٔ بازداشتش گفته‌است: «من در بیرون از خانه‌ام که در برج الخلیفه قرار دارد، در تاریخ ۱۴ ماه مهٔ ۲۰۱۳، وقتی که برای ملاقات دوستم بیرون می‌رفتم و مواد در جیب خود داشتم دستگیر شدم. هتل آرمنی در همان ساختمان برج الخلیفه قرار دارد. پلیس اظهار کرده که من خارج از یک هتل مجلل به دنبال مشتری برای فروش مواد بوده‌ام؛ در حالی که من در حال خروج از محل زندگی ام بوده‌ام.» وی در این نامه گفته‌است که مواد برای وی نبوده‌است و او قصد مصرف یا فروش آن‌ها را نداشته و برای وی پاپوش درست کرده‌اند و در این ماجرا فریب یک به اصطلاح «دوست» را خورده‌است. وی ضمن گلایه از وضعیت روزهای اولیهٔ بازداشت در زندان گفته‌است که او را به امضای اسناد و اعترافاتی به زبان عربی وادار کرده‌اند و همان اسناد بعداً در دادگاه علیه وی بکار گرفته شده‌است. وی گفته‌است پس از گذشت ۵ ماه توانسته‌است وکیلی داشته باشد و تقاضای رحم و بخشش دارد. در انتهای این نامه که در صفحهٔ شخصی فیس‌بوک وی منتشر شد لینک وبگاهی قرار داده شد تا کاربران با مراجعه نامهٔ حمایت از او را امضا کنند. سیروان خسروی با انتشار متنی در صفحهٔ فیس‌بوک خودش، ضمن حمایت خود از فرزان اطهری از طرفدارانش برای پیوستن به این کمپین دعوت کرد. بهرام رادان نیز در صفحهٔ شخصی خود در فیس‌بوک ضمن انتشار نامهٔ فرزان از طرفدارانش خواست در صورت علاقه به این کمپین پیوسته و از فرزان حمایت کنند. گلشیفته فراهانی، شهرام شب‌پره و ستار نیز از دیگر هنرمندانی بودند که از کمپین آزادی وی حمایت کردند.


title: فرزان اطهری

text: وزارت امورخارجهٔ سوئد در جریان روند پرونده اعلام کرد که از پروندهٔ فرزان اطهری باخبر بوده و با او و وکلای مدافعش در ارتباط است. همچنین درجریان دادگاه، نماینده‌ای از سفارت سوئد در امارات متحدهٔ عربی حضور داشت.


title: فرزان اطهری

text: بر اساس رای دادگاه تجدید نظر که در تاریخ ۳۰ آوریل ۲۰۱۴ صادر شد حکم حبس ابد وی به ۱۰ سال زندان کاهش یافت. پس از درخواست تجدیدنظر پرونده به دیوان عالی رفت ولی در آنجا هم حکم قبلی تأیید شد.


title: فرزان اطهری

text: وی از زندان با کمک دوستانش ترانه‌ای به نام "Save my life" (زندگی‌ام را نجات بده) به زبان انگلیسی برای شیخ محمد حاکم دبی خواند و آن را از طریق یوتیوب منتشر کرد و همچنین از طریق یکنفر این ویدیو شخصاً بدست شیخ محمد رسانده شد تا وی ببیند. سرانجام وی پس از گذشت دو سال و هفت ماه از زندانی شدن، در ۲ دسامبر ۲۰۱۵ به مناسبت روز ملی امارات متحده همراه با تعداد دیگری از زندانیان مورد عفو قرار گرفت. او پس از آزادی در ۱۷ آذر ۱۳۹۴ (۸ دسامبر ۲۰۱۵) به استکهلم در سوئد بازگشت. فرزان پس از آزادی از زندان، در جریان ملاقات با خانواده و وکیلش به خبرنگاران گفت: امروز، شادترین روز زندگی من است.وی در حال نوشتن کتابی سه زبانه به زبان‌های سوئدی، انگلیسی و فارسی در این خصوص می‌باشد.


title: فرزان اطهری

text: وی در سال ۱۳۹۴ و در نخستین سفرش به ایران پس از آزادی طی مصاحبه‌ای به شرح ماجرای دستگیری خود پرداخت. وی در خصوص دستگیری خود گفت که آن روز پس از یک دورهمی دوستانه در آپارتمانش در برج خلیفه دوست عراقی‌اش با او تماس می‌گیرد و از می‌خواهد که پاکتی که در اتاق وی جا گذاشته برایش جلوی در بیاورد و به محض اینکه وی از ورودی ساختمان خارج شده‌است مورد حمله ۱۰ نفر از سازمان اطلاعات قرار گرفت و وی با پاکت حاوی مواد دستگیر شد و وی هیچ اطلاعی از محتویات پاکت نداشته‌است. او این ماجرا را پاپوشی از طرف افراد به ظاهر دوست می‌داند که نمی‌توانستند شاهد موفقیت چشمگیر او باشند و از عزم خود برای شروع مجدد فعالیت‌های حرفه‌ای خود خبر داد.


title: وب بات

text: وب‌بات یا پروژهٔ وب‌بات، نام نرم‌افزار یک بات اینترنتی است که ادعا شده قادر به پیش‌بینی رخدادهای آینده از راه پی‌گیری کلمه‌های کلیدی (کی‌وُرد) وارد شده در اینترنت است. وب‌بات، در اواخر دهه ۹۰ میلادی، در اصل برای پیش‌بینی وضعیت بازار سهام، تهیه‌شد. سازندگان وب‌بات، کلیف های و جورج اور که خودشان را "راهبان زمان" می‌نامند، بیشتر تکنولوژی و الگوریتم‌های نرم‌افزار را مخفی نگه‌داشته‌اند و پیش‌بینی‌ها را از طریق وب‌سایت می‌فروشند.


title: علی تبریزلی

text: علی تبریزلی (۴ تیر ۱۳۰۸، تبریز - ۱۳ بهمن ۱۳۷۶، تهران) شاعر، نویسنده، محقق و منتقد آذربایجانی بود. او در ۱۵ سالگی به تهران رفت و در آنجا ساکن شد. پس از تلاش‌های بسیار انتشارات آتروپات را در تهران تأسیس کرد. مدتی نیز با ساوالان مجیدزاده همکاری داشت و چند کتاب با همکاری وی چاپ کرد. در نقد کتاب دیل و ادبیات علی تبریزلی کتابی به قلم محبوب امراهی به نام «علی تبریزلی نین دیل و ادبیات اثری اوزره الشدیرل باخیش» نوشته شده‌است.


title: جنب‌جنوبگان

text: جنب‌جنوبگان یا زیرجنوبگان، ناحیه ای در نیم‌کره جنوبی است که در شمال جنوبگان قرار گرفته‌است. این ناحیه تقریباً در محدوده ۴۰ تا ۶۰ درجه جنوبیِ خط استوا واقع شده‌است. این ناحیه شامل جزایر بسیاری در نواحی جنوبی اقیانوس هند، اقیانوس اطلس، اقیانوس آرام به خصوص آنهایی که در شمال نوار همگرایی جنوبگان قرار گرفته‌اند می‌شود. یخچال‌های طبیعی جنب‌جنوبگان طبق تعریف در جزایر واقع در ناحیه جنب‌جنوبگان واقع شده‌اند. تمام یخ رودهای واقع در قاره جنوبگان طبق تعریف یخ‌رودهای جنوبگان نامیده می‌شوند.


title: جنب‌جنوبگان

text: ناحیه جنب‌جنوبگان از دو منطقه و سه جبهه تشکیل شده‌است. این دو منطقه، منطقه زیر جنوبگان و منطقه پیشانی قطبی هستند. جریان حول قطبی جنوبگان، مهمترین جریان اقیانوسی در اقیانوس منجمد جنوبی و تنها جریان اقیانوسی است که تمام زمین را دور می‌زند. این جریان شرق سو، حوزه‌های جنوبی سه اقیانوس آرام، اطلس و هند را به یکدیگر متصل می‌کند. این جریان از سطح آب تا عمق ۲۰۰۰ تا ۴۰۰۰ متری و با عرض بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر، بیش از هر جریان اقیانوس دیگری آب را در اقیانوس‌ها جابه‌جا می‌کند. حجم آب جابجا شده ۱۵۰ سوردارپ (۱۵۰ میلیون مترمکعب در ثانیه) تخمین زده شده‌است. جریان حول قطبی جنوبگان به همراه گردش دماشوری به شدت بر آب و هوای جهانی را تحت تأثیر قرار دارند.


title: جنب‌جنوبگان

text: لیستی از جزایری که در ناحیه جنب‌جنوبگان واقع شده‌اند:


title: لاله ادولیس

text: آمانا ادولیس از نظر ظاهری به لاله شباهت دارد و قبلاً یکی از گونه‌های لاله و با به شمار می‌آمد. یک گیاه چند ساله از سردهٔ آمانا است. رنگ آن سفید و اندازهٔ آن کوچک است و در اوایل بهار سبز می‌شود. این گیاه در جمهوری خلق چین، ژاپن و کره (کشور) مصرف خوراکی دارد و در برخی موارد به عنوان دارو نیز به مصرف می‌رسد.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: آنه‌ماری شوارتسنباخ ؛ (۲۳ می ۱۹۰۸ – ۱۵ نوامبر ۱۹۴۲) نویسنده، عکاس، روزنامه‌نگار و جهانگرد سوییسی بود.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: او در ۲۳ می ۱۹۰۸ در زوریخ زاده شد. پدرش کارخانه نساجی داشت و مادرش فرزند ژنرالی سوییسی بود. از ۱۹۲۷ تا ۱۹۳۱ به تحصیل تاریخ در دانشگاه زوریخ پرداخت و در ۲۳ سالگی موفق به اخذ دکترا شد.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: نخستین رمان خویش را با نام ""دایره دوستان برنارد"" را در سال ۱۹۳۰ منتشر کرد. به برلین رفت و با کلاوس و اریکا مان، فرزندان توماس مان، دوستی برقرار کرد. از پاییز ۱۹۳۱ تا بهار ۱۹۳۳، در برلین از راه نویسندگی گذران زندگی می‌کرد، با دستیابی هیتلر به قدرت در سال ۱۹۳۳ او نیز همچون دوستانش اریکا و کلاوس مان مجبور به ترک آلمان شد. در همین زمان کتاب «"فرار به بالا"» را منتشر کرد.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: در سال ۱۹۳۲ تصمیم داشت همراه اریکا و کلاوس مان به ایران سفر کند، اما خودکشی دوست صمیمی آنان ریکی هالگارتن که می‌خواست در این سفر همراه آن‌ها باشد، باعث شد تا سفر انجام نشود. در همان زمان مقاله‌ای در نشریهٔ مهاجران آلمانی با عنوان «زامنونگ» که سردبیری آن بر عهده کلاوس مان بود، نوشت و پس از آن برای همیشه از سفر او به آلمان ممانعت شد.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: در بهار ۱۹۳۳ تصمیم گرفت با کلاوس مان و کلود بورده در زوریخ نشریهای برای تبعیدشدگان از آلمان منتشر کند. به دلایل سیاسی این نشریه با نام «زاملونگ» در آمستردام چاپ شد و مقاله‌هایش علیه حکومت هیتلر در آن منتشر گردید.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: آنه‌ماری در پانزدهم نوامبر ۱۹۴۲ در سن سی و چهار سالگی بر اثر تصادف با دوچرخه از دنیا رفت.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: وی چهار بار به ایران سفرکرده است ۱۹۳۳ -۱۹۳۴ -۱۹۳۶ -۱۹۳۹ مدتی در خرابه‌های تخت جمشید و همدان و تپه های ری به کاوش پرداخته است. عکس‌های وی از ایران ارزشی تاریخی دارند.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: پس از سفر به اسپانیا در پاییز ۱۹۳۳ به خاور نزدیک و ایران سفر کرد و در سال بعد نیز همین سفر تکرار شد. این دو سفر سرآغاز همکاری او با نشریه‌های مهم آلمانی‌زبان سوییس بود. او نخستین روزنامه‌نگار و عکاس سوییسی بود که به ایران و افغانستان سفر می‌کرد.تابستان ۱۹۳۶ به سوییس بازگشت. اندکی بعد با کلاوس مان راهی سفر برای شرکت در کنگرهی نویسندگان شوروی در مسکو شد و پس از پایان این کنگره به ایران آمد و در کاوشهای باستانشناسی ری همکاری کرد.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: حین اقامت در ایران با کلود کلار که او نیز همچو آنه ماری همجنسگرا بود و در سفارت فرانسه در تهران کار میکرد ازدواج کرد و به این ترتیب گذرنامهی سیاسی فرانسوی به دست آورد که سفرهای او را آسانتر می‌ساخت.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: طی اقامت در تهران و درهٔ لار بخشی از «"یادداشتهای غیرشخصی"» را نگاشت که اساس کتاب ""مرگ در ایران""است. ازدواج ناموفق، بیماری و اعتیاد، مجبورش کرد به سوییس بازگردد.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: اواخر سال ۱۹۳۶ با باربارا هامیلتن رایت آشنا شد و به آمریکا سفر کرد. در این سفر مقاله‌های سیاسی و گزارشهای خبری دربارهٔ وضعیت ایالتهای جنوبی آمریکا نگاشت.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: در ششم ژوئیه ۱۹۳۹ با الا میار توسط خودرو فورد ۱۹۳۹ هدیه پدرش سفر خود را آغاز کردند. با گذر از استانبول و آنکارا، تبریز، همدان، مازندران و مشهد به هرات رسیدند و در ماه اوت به مزار شریف و کابل سفر کردند.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: در کابل خبر آغاز جنگ جهانی دوم را شنیدند، آنه‌ماری مدتی بیمار و به همین دلیل از مایار جدا شد. مدتی هم به هیئت باستانشناسی فرانسه در افغانستان همکاری و در نهایت همراه ژاک مونیه به پیشاور، لاهور و دهلی نو سفر کرد.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: هفتم ژانویه شوارتسنباخ در بمبئی سوار بر کشتی به سوییس بازمی‌گردد.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: بعدها به آمریکا سفر می‌کند و مقاله‌ای در مورد رابطه ی پنهان سوییس با کشورهای فاشیست اروپا می‌نگارد. در همین زمان در کلینیک روان‌پزشکی بستری می‌شود و در نهایت او را مجبور می‌کنند تا آمریکا را ترک گوید.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: در سال ۱۹۴۰ آنه‌ماری برای تهیه گزارش به کنگو می‌رود، اما به اتهام جاسوسی او را از اخراج می‌کنند و به مراکش سفر می‌کند و برای آخرین بار همسرش را ملاقات می‌کند.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: بر مبنای سفر آنه‌ماری شوارتسنباخ و الا میار به ایران و افغانستان، در سال ۲۰۰۱ فیلمی با عنوان ""سفر به کافرستان"" ساخته شد.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: ایرانی‌ها وی را بیش از نوشته‌هایش، با عکس‌هایش و نمایشگاهی که ایران دهه۳۰ میلادی را در خانه هنرمندان به نمایش گذاشته‌بود می‌شناسند. .


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: بخش اول با عنوان «"در تهران"» به توصیف باغ‌های شمیران، شهر ری و قم می‌پردازد. به منطقهٔ لار می‌رود و توصیفی دقیق از چشم‌اندازهای طبیعی ارائه می‌کند. در بخش دوم «"تلاشی برای عشق"» ماجرای رابطهٔ عاشقانه خود با دختری به‌نام ژاله را بازگو میکند.


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: از پرسپولیس می‌نویسد در مورد ایرانیان می‌نویسد: «مردمی بسیار شاعرمسلک هستند، اما استعداد و قریحه‌شان نااستوار، متزلزل، با حالتی سکر آور، فریب‌دهنده… است… کسی که آثار شعرای خود را بشناسد، از حساسیت آن‌ها در مقابل اغوای تریاک متعجب نمی‌شود.»


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: حاصل سفر چهارم آنه ماری با خودروی شخصی‌اش به ایران و افغانستان می‌باشد. در واقع شرح سفر او با الا میار است .


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: دو کتاب که به فارسی ترجمه شده‌اند و تاکنون اجازه نشر دریافت نکرده‌اند:


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: شرح سفرش از یوگسلاوی تا افغانستان است. در این کتاب از مشاهدات خود در محله ارامنه تبریز می‌نویسد، از آشنایی با کردها و زندگی آنان می‌گوید. در تهران از موقعیت سیاسی حاکم گزارش می‌دهد و از طرفداران مصدق و هم‌چنین صادق هدایت می‌نویسد. مترجم : ناهید طباطبایی


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: گزارش سفر به ایران از ایتالیا و از طریق یوگسلاوی و ترکیه و از آنجا مسیر را تا بامیان و کابل و هرات. ترجمه : فرزانه قوجلو .


title: آنه ماری شوارتسنباخ

text: آثار به زبان آلمانی:


title: لاله مروارید ایرانی

text: لاله پولچلا یا یکی از گونه‌های لاله است که در کشورهای ترکیه، شمال ایران، ترکمنستان، ازبکستان و افغانستان بومی است. شکل گلبرگ‌ها ستاره‌ای و به رنگ بنفش کم‌رنگ، طول گل از یک سر، تا سر دیگر آن به ۷ سانتیمتر می‌رسد. طول گیاه به ۳۵ سانتیمتر می‌رسد. رنگ برگ به رنگ سبز مایل به خاکستری است و طول برگ ۱۵ سانتیمتر است. از این گونه لاله یک رقم لاله، به نام لاله مروارید ایرانی نیز وجود دارد. ویژگی آن وجود رنگ زرد در قاعدهٔ گلبرگ است.


title: لاله مروارید ایرانی

text: pulchella var. violacea


title: جریان پیراقطبی جنوبگان

text: جریان پیراقطبی جنوبگان، مهمترین جریان اقیانوسی در اقیانوس منجمد جنوبی و تنها جریان اقیانوسی که تمام زمین را دور می‌زند، می‌باشد. این جریان شرق سو حوزه‌های جنوبی سه اقیانوس آرام، اطلس و هند را به یکدیگر متصل می‌سازد. این جریان از سطح آب تا عمق ۲۰۰۰-۴۰۰۰ متری و با عرض بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر، بیش از هر جریان اقیانوس دیگری آب را در اقیانوس‌ها جابه‌جا می‌کند.


title: جریان پیراقطبی جنوبگان

text: حجم آب جا به جا شده ۱۵۰ سوردارپ (۱۵۰ میلیون متر مکعب در ثانیه) تخمین زده شده‌است. جریان پیراقطبی جنوبگان به همراه گردش دماشوری به شدت آب و هوای جهانی را تحت تاثیر قرار داده‌اند.


title: تاریخ‌نگار

text: تاریخ‌نگار یا مورخ در خصوص گذشته مطالعه می‌کند، می‌نویسد و در آن خصوص متخصص شناخته می‌شود. کار مورخین روایت و پژوهش پیوسته و روشمند رخدادهای گذشتهٔ مربوط به نوع بشر و در ضمن مطالعهٔ همه تاریخ اعصار است. اگر کار فرد در خصوص وقایع رخ داده پیش از تاریخ مکتوب باشد او مورخ پیشاتاریخ است. گرچه می‌توان به‌طور یکسان به مورخین آماتور و حرفه‌ای «مورخ» اطلاق کرد، اخیراً برای اشاره به آن‌ها که مدرک تحصیلات تکمیلی در این زمینه دارند استفاده می‌شود. گرچه برخی مورخین به دلیل انتشارات یا آموزش و تجربه شناخته می‌شوند.


title: لاله تاردا

text: لاله تاردا نام یکی از گونه‌های لاله است. نمونه و نمایندهٔ لاله‌های کوچک به شمار می‌آید. دراطراف رنگ زرد گلبرگ، رنگ سفید در حاشیه به چشم می‌خورد. ممکن است از یک شاخه دو یا سه گل نیز شکفته شود. زمان شکفتن گل آن اواخر آوریل است.


title: محمد امینی

text: محمد امینی پژوهشگر تاریخ و نویسندهٔ ایرانی است.


title: محمد امینی

text: محمد امینی یکی از پرکارترین پژوهشگران در شناساندن کسروی و آثارش است. ویرایش، بازبینی و نقد آثار احمد کسروی از شیعی گری و بهائی گری تا صوفی گری همچنین زندگی و زمانه احمد کسروی که مجلدی است در توضیح و توشیح کتاب زندگانی من، و آثار نوشتاری نامبرده در کنار جُستارها(مقالات)، نشست‌ها و مصاحبه‌های گفتاری موجود از او پیرامون کسروی گواهی است بر این مدعا.


title: محمد امینی

text: به داوری او، کسروی دارای چهار شخصیّت تاریخ پژوه، زبان شناس، حقوقدان و رفورماتور (اصلاح گر) دینی و اجتماعی در یک کالبد بود. کسروی به گناه پرخاش به شریعت و خرافات، تبدیل به نخستین قربانی ترور دینی در خاورمیانه شد . در ایران تا پیش از کسروی تذکره نویسی داشتیم و کسروی آمد و کلید تاریخ پژوهی را زد، پس این کار کسروی در تاریخ پژوهی تا آن زمان بی مانند بوده است.


title: محمد امینی

text: روشنفکران در دوران پس از شهریور ۱۳۲۰ یا حکومتی بودند یا توده‌ای و به باور وی احمد کسروی، فریدون آدمیت و صادق هدایت سه روشنفکری بودند که به واسطه دوری از جریان های رایج فکری آن زمان استقلال خود را حفظ کردند. چون تا پیش از شهریور ۱۳۲۰ روشنفکران ایران اندیشه هایی با جنبه لیبرال دموکرات داشتند اما پس از شهریور ۱۳۲۰ و در پناه اولین حزب چپ ایران(حزب توده)، اندیشه های لیبرال دموکرات جای خود را به اندیشه های چپ دادند.


title: محمد امینی

text: ویرایش و نقد کتاب "شیعی‌گری" از احمد کسروی است از آثار محمد امینی است. این نسخه که توسط شرکت کتاب در آمریکا منتشر شده، با افزوده‌ها، بازنگری‌ها و نکات انتقادی بسیار، حجم کتاب کوچک کسروی که در کمتر از صد برگ منتشر شده بود، به بیش از دو برابر افزایش یافته‌است. او در پیشگفتاری به نسبت بلند، دلیل نگارش کتاب را به تفصیل گزارش داده‌است. افزوده‌های او در زیرنویس برگ‌های کتاب، در بیشتر موارد لازم و سودمند است. آنجا که کسروی به مطلبی تنها اشاره کرده یا نکته‌ای تاریخی را به اجمال آورده و از آن گذشته‌است، او با توضیحات کافی کمبود را برطرف کرده و گاهی با ارائهٔ مراجعی، خواننده را به مطالعهٔ بیشتر و گسترده‌تر فراخوانده‌است. هر جا کسروی از روی شتابزدگی یا غلیان احساسات نکته‌ای را مسکوت گذاشته یا به گزافه‌گویی پرداخته، ویراستار با توضیحات کافی حق مطلب را ادا کرده‌است؛ و هر جا کسروی در پرده یا کنایه سخن گفته، ویراستار نیت واقعی نویسنده را توضیح داده و کنه ضمیر او را بازنموده‌است. او نویسندهٔ بخش‌هایی از مقالهٔ کسروی در ایرانیکاست.


title: محمد امینی

text: امینی در بحبوحه انقلاب ۵۷ از شمار هواداران دولت شاپور بختیار بود. همچنین در واپسین سال‌های حکومت پهلوی عضویت کنفدراسیون را در کارنامه سیاسی خود داراست. امینی سالیانی است که در شبکه اندیشه برنامه تلویزیونی" یک کلمه " را راه اندازی و در آن به بررسی مسائل تاریخی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی ایرانیان می‌پردازد.  وی خود را جمهوری خواه می‌داند.


title: محمد امینی

text: نصرت‌الله امینی سیاستمدار ایرانی پدر اوست.


title: محمد امینی

text: محمد امینی برادرزاده بهجت صدر پیش کسوت هنرهای تجسمی و استاد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است.


title: محمد امینی

text: ایرانشناس برجسته هلندی رودی ماتی همسر خواهر او است.


title: محمد امینی

text: سوداگری با تاریخ پاسخی است به علی میرفطروس نگارنده‌ی کتاب "دکتر محمد مصدق، آسیب شناسی یک شکست"


title: محمد امینی

text: " مهشید امیرشاهی" نویسنده و روزنامه نگار: به تصور من سوداگری با تاریخ از این پس مکمل بی چون و چرای همه تحقیقاتی خواهد بود که در آینده در بارهٔ این دوره از تاریخ ما و نقش و مقام محمد مصدق به عمل بیاید و از این رهگذر، به گمان من، آقای امینی تاریخ نگاران و پژوهشگران فردا را از هم امروز وامدار خویش ساخته است. " محسن قائم مقام " عضو جبهه ملی: این کتاب از بهترین کتاب‌های مستند تاریخی در پوشش تاریخ پر نشیب و فراز نهضت ملی ایران بشمار می‌رود. نگارش این کتاب بدون تردید خدمتی بزرگ بمردم ایران و علاقه مندان تاریخ آزادی و دمکراسی در جهان است. کتابی است سطح بالا، پرمحتوا و وزین که همه مطالب را صمیمانه و صادقانه و با اخلاص و پاکی نیت و با انشائی دلپذیر عرضه داشته است.


title: محمد امینی

text: " رضا اغنمی " نویسنده: این بیان آشکار وشجاعانهٔ نویسنده نشان می‌دهد که با تکیه به اسناد و مطالعهٔ بیغرضانه و آگاهانه درسنجهٔ وجدان با تمیز راستی‌ها به جنگ ناراستی‌های سوداگران بی‌مایه رفته است. امینی با بررسی اسناد، دو روی سکه را می‌بیند و داوری منصفانهٔ خود را با زبانی بس استوار تدوین و منتشر می‌کند و خواننده درآئینه خیال، سوداگران شرم زده را می‌بیند.


title: محمد امینی

text: " شیرزاد کلهری ": چندین کتاب از اینور و آنور راجع به مصدق گیر آورده و خواندم ولی کتابی چنان پرمایه و عمیق و با نگارشی پر حوصله و دقیق که آقای محمد امینی به نگارش در آورده، نیافتم. دامنهٔ مطالعات وسیع و نوع برخورد ظریف و موشکافانه و بسیار متین آقای محمد امینی خواننده را مجذوب می‌کند. این کتاب که حاوی واژه‌های بی‌شماری به فارسی سره می‌باشد و طرز نگارشی ویژه که خود به اثر زیبایی خاصی می دهد، جای خاصی برای برخورد دارد. گردآوری این همه سند آن هم در خارج از کشور نمایانگر زحمات بی نظیری است که ایشان کشیده اند .


title: محمد امینی

text: " حسن اعتمادی " در مقاله ای با فرنام "نقدی بر سوداگری با تاریخ و سوداگران ِتاریخ" به کتاب محمد امینی پاسخ داده است.


title: محمد امینی

text: " علی میرفطروس " در مقالۀ « یک کلمه » با مُدّعی! (محمد امینی و ادعاهایش)» و "سخنی با نویسندۀ طنّاز " به این ادعاها پرداخته است.


title: جنگ بوسنی

text: جنگ بوسنی یا جنگ در بوسنی و هرزگوین، جنگی مسلحانه و بین‌المللی بود که بین ۵ آوریل ۱۹۹۲ تا ۱۴ دسامبر ۱۹۹۵ بین بوسنی و هرزگوین ، کرواسی و صربستان جریان داشت و با امضای توافق دیتون در شهر دیتون ایالت اوهایو ایالات متحده آمریکا پایان یافت.


title: جنگ بوسنی

text: باور عمده بر این است که عدم اختلاف نژادی تا پیش از سال ۱۹۸۰ به دلیل ملی‌گرایی مؤثری بود که مارشال یوسیپ بروز تیتو حکمفرما کرده بود. پس از تجزیه یوگسلاوی، و در هنگام ریاست‌جمهوری اسلوبودان میلوشویچ در صربستان او حس ملی‌گرای صرب‌ها را در سخنرانی معروف به گازیمستان برافروخت. او در این سخنرانی به نبرد کوزوو اشاره کرد. حس قربانی بودن صرب‌ها و نیز احساس دشمنی نسبت به بوسنیایی‌ها بر اثر داستان‌های اغراق‌آمیز مبنی بر نقش گروه کوچکی از بوسنیایی‌ها در محاکمه صرب‌ها به هنگام نسل‌کشی اوستاش در دهه ۱۹۴۰ برانگیخته شد. تبلیغات صرب‌ها این‌طور وانمود می‌کرد که بوسنیایی‌ها از نظر نژادی متفاوت و بیش‌تر ترک‌تبار هستند. در حالی که تست‌های DNA نشان می‌دهد هر دو گروه صرب‌ها و بوسنیایی‌ها استخر ژنی مشترکی دارند. با همه کارزار نفرتی که دولت صربستان هدایت می‌کرد، برخی از صرب‌ها کوشیدند تا از بوسنیایی‌ها در برابر این ستم‌ها دفاع کنند، که به تهدید این دسته از صرب‌ها انجامید. به طوری که نظامیان در برهه‌ای با بلندگو اعلام می‌کردند «هر صربی که مسلمانی را محافظت کند درجا کشته می‌شود».


title: جنگ بوسنی

text: درگیری‌ها نخست در سال ۱۹۹۱ در اسلوونی و کرواسی و سپس سال بعد از آن به‌شکلی بسیار خونین در بوسنی اتفاق افتاد. صرب‌های بوسنی با الهام گرفتن از اسلوبودان میلوشویچ، که ملی‌گرایی را جایگزین کمونیسم کرده بود، سعی کردند بوسنی و صربستان را با هم ادغام کنند؛ اقدامی که گویی پژواکی از رؤیای گاوریلو پرنسیپ بود.


title: جنگ بوسنی

text: اما مسلمانان بوسنیایی خواستار جدایی از یوگسلاوی سابق بودند. در چنین حالی صرب‌های ساکن بوسنی با این اقدام مخالفت کرده و به سرکوب مسلمانان پرداختند. این حادثه یکی از فجیع‌ترین حوادث تاریخی به‌شمار می‌رود که به نسل‌کشی، قتل‌عام و کشتار گروهی اقوام مختلف بوسنی انجامید. در شهر سارایوو پایتخت بوسنی و هرزگوین هزاران نفر کشته شدند. ترتیبات سیاسی به‌جا مانده از توافق صلح دیتون در سال ۱۹۹۵ به درگیری‌ها خاتمه داد. اما این توافقات اختلافات ناشی از ایدئولوژی‌های ملی‌گرایانه مسلمانان را که جنگ به‌خاطر آن‌ها آغاز شد، التیام نبخشیده‌است. همچنین این توافق، کنترل قدری کم‌تر از نیمی از کشور و امکان وتوی سیاست‌های ملی در بوسنی و هرزگوین را در اختیارشان گذاشت، که این امر جلوی توسعه اقتصاد بوسنی را گرفته و زمینه را برای رواج فساد مالی و اداری فراهم کرده‌است.


title: جنگ بوسنی

text: بر سر تاریخ شروع جنگ بوسنی اختلاف نظر وجود دارد. درگیری‌ها میان مسلمانان بوسنی، صرب‌ها و کروات‌ها در اواخر فوریه ۱۹۹۲ آغاز شد؛ و خصومت کامل در ۶ آوریل ۱۹۹۲ آشکار شد، یعنی همان روزی که ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اقتصادی اروپا بوسنی و هرزگوین را به عنوان کشور به رسمیت شناختند. میشا گلنی تاریخ شروع جنگ را ۲۲ مارس می‌داند. تام گالاگر آن را دو آوریل و ماری کالدور، لورا سیلبر و آلن لیتل این تاریخ را ۶ آوریل می‌دانند. فیلیپ هاموند گفته‌است که تاریخ ۶ آوریل از همه تاریخ‌ها درست‌تر به نظر می‌آید.


title: جنگ بوسنی

text: صرب‌ها اولین قربانی جنگ را پدر دامادی می‌دانند که در روز دوم رفراندوم استقلال بوسنی و هرزگوین در ۱ مارس ۱۹۹۲ در جریان یک عروسی کشته شد. قتل‌های سیه‌کوواس در ۲۶ مارس و کشتار بیه‌لینا در اول و دوم آوریل رخ داد.


title: جنگ بوسنی

text: این جنگ با امضای موافقت‌نامه دیتون میان طرف‌های درگیر در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۵ به پایان رسید.


title: جنگ بوسنی

text: جنگ در بوسنی از پیامدهای تجزیه جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی بود. در سال‌های پایانی جنگ سرد سیستم‌های کنفدراسیونی ضعیف شدند و در نتیجه آن بحرانی در یوگسلاوی پدید آمد. در این کشور حزب کمونیست در یوگسلاوی که اتحادیه کمونیست‌های یوگسلاوی نام داشت، تا حد زیادی توان ایدئولوژیک خود را از دست داد. در همین زمان و با افزایش حس ملی‌گرایی صربی و افزایش درگیری‌های قومی در کوزوو، سیستم‌های فدراسیونی به فکر عدم تمرکز قدرت در یوگسلاوی و فدرالی شدن افتادند.


title: جنگ بوسنی

text: بوسنی و هرزگوین از استان‌های سابق امپراتوری عثمانی و سرزمینی چندقومیتی بود. بر طبق منابع سال ۱۹۹۱، ۴۴ درصد مردم این سرزمین بوسنیایی، ۳۲٬۵ درصد صرب، ۱۷ درصد کروات و ۶ درصد خود را یوگسلاو می‌خواندند. در مارس ۱۹۸۹ و پس از تصویب اصلاحیه‌ای در قانون اساسی صربستان که در آن به دولت اجازه تسلط بر استان‌های کوزوو و استان خودمختار وویوودینا را می‌داد، عمیق‌تر شد. تا آن زمان کوزوو و وویوودینا استان‌های مستقل و خودمختاری بودند که یک رأی در سطح فدرال یوگسلاوی داشتند. صربستان تحت رهبری رئیس‌جمهور تازه برگزیده‌شده اسلوبودان میلوشویچ، سه رأی از ۸ رأی در شورای ریاست‌جمهوری یوگسلاوی را در اختیار داشت. با آرا اضافه مونته‌نگرو، صربستان بیشترین تأثیر را در تصمیم‌گیری‌های دولت فدرال داشت. این وضعیت موجب اعتراضات دیگر جمهوری‌ها شد و آن‌ها خواستار اصلاحات در فدراسیون یوگسلاوی شدند. در چهاردهمین کنگره فوق‌العاده اتحادیه کمونیست‌های یوگسلاوی، هیئت‌های جمهوری‌ها در حل مشکلات خود با فدراسیون ناموفق ماندند. هیئت‌های اسلوونی و کرواسی کنگره را ترک گفتند. هیئت اسلوونیایی به رهبری میلان کوچان خواستار تغییرات دموکراتیک در فدراسیون شد در حالی که هیئت صرب به رهبری میلوشویچ با آن مخالفت می‌کرد.


title: جنگ بوسنی

text: در اولین انتخابات چندحزبی در نوامبر ۱۹۹۰ در بوسنی و هرزگوین، رای‌ها تا حد زیادی با توجه به قومیت افراد ریخته شد. در این انتخابات حزب اقدام دموکراتیک، حزب دموکرات صرب و اتحادیه دموکرات کروات به پیروزی رسیدند.


title: جنگ بوسنی

text: این احزاب قدرت را میان خود تقسیم کردند:ریاست شورای ریاست‌جمهوری جمهوری سوسیالیستی بوسنی و هرزگوین به یک بوسنیایی مسلمان رسید، در حالی که ریاست پارلمان را یک صرب و پست نخست‌وزیری را یک کروات بر عهده داشت. احزاب جدایی‌طلب ملی‌گرا نیز در جمهوری‌های دیگر نظیر کرواسی و اسلوونی به قدرت رسیدند.


title: جنگ بوسنی

text: در ۲۵ ژوئن ۱۹۹۱ اسلوونی و کرواسی اعلام استقلال کردند که منجر به جنگ ده‌روزه و جنگ استقلال کرواسی در مناطق صرب‌نشین این دو جمهوری شد.


title: جنگ بوسنی

text: بین سپتامبر تا نوامبر ۱۹۹۱ حزب دموکرات صرب شروع به خلق شش منطقه خودمختار صرب در یوگسلاوی کرد. این حرکت در واقع پاسخی بود به زمزمه‌های جدایی بوسنیایی‌ها از یوگسلاوی. حرکت‌های مشابهی نیز توسط کروات‌های بوسنیایی انجام شد.


title: جنگ بوسنی

text: در ۲۵ سپتامبر ۱۹۹۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه ۷۱۳ شورای امنیت را تصویب کرد که شامل اعمال تحریم‌های تسلیحاتی بر تمامی قلمروهای یوگسلاوی بود. این تحریم‌ها بیش از همه بر ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین اثر منفی گذاشت. زیرا ارتش صربستان سهم خود را از زرادخانه ارتش مردمی یوگسلاو در اختیار داشت و ارتش کرواسی از طریق دریا به قاچاق اسلحه می‌پرداخت. بیش از ۵۵ درصد زرادخانه‌ها و سربازخانه‌های یوگسلاوی سابق در خاک بوسنی واقع شده بودند اما بیشتر این مکان‌ها در کنترل صرب‌ها بودند و بقیه این پایگاه‌ها به‌دلیل کمبود برق و مواد خام عملاً غیرقابل‌استفاده بودند. در ۱۹ سپتامبر ۱۹۹۱ ارتش مردمی یوگسلاو نیروهای خود را به اطراف شهر موستار به حرکت درآورد که توسط دولت محلی حمایت می‌شد. در ۲۰ سپتامبر ارتش مردمی یوگسلاو به سمت ووکوار و ویشه‌گراد در شمال شرقی بوسنی حرکت کرد. در پاسخ نیروهای کروات و بوسنیایی سربازخانه‌ها و پست‌های مسلسل خود را راه‌اندازی کردند. آن‌ها در ابتدا توانستند ۶۰ تانک ارتش مردمی یوگسلاو را متوقف کنند اما تا روز بعد زیر فشار این ارتش پراکنده شدند. بیش از هزار نفر مجبور به فرار از منطقه شدند. این اقدامات که نزدیک به هفت ماه پیش از شروع جنگ بوسنی رخ داد، موجب اولین خسارات و تلفات در بوسنی شد.


title: جنگ بوسنی

text: پنج روز بعد ارتش مردمی یوگسلاو در جریان محاصره دوبروونیک به روستای کروات راونو در شرق بوسنی و هرزگوین حمله برد.


title: جنگ بوسنی

text: در ۱۵ اکتبر ۱۹۹۱ تفاهم‌نامه حاکمیت بوسنی و هرزگوین از پارلمان جمهوری سوسیالیستی بوسنی و هرزگوین در سارایوو با اکثریت نسبی آرا گذرانده شد. این تفاهم‌نامه به‌شدت از طرف اعضای صرب پارلمان مورد انتقاد قرار گرفت. این اعضا جلسه پارلمان تصویب این تفاهم‌نامه را تحریم کردند و این قانون تصویب شد. نمایندگان سیاسی صرب در ۲۴ اکتبر مجلس ملی جمهوری صرب بوسنی را پایه‌گذاری کرده و اعلام کردند که دوست دارند در یوگسلاوی بمانند. در نهایت حزب اقدام دموکرات که توسط اروپا و آمریکا حمایت می‌شد، تصمیم گرفت استقلال خود را اعلام کند.


title: جنگ بوسنی

text: در ۱۸ نوامبر ۱۹۹۱ اتحادیه دموکرات کروات بوسنی و هرزگوین، جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین را پایه‌گذاری کرد. در سند بنیان‌گذاری این جمهوری آمده‌است که به دولت جمهوری بوسنی و هرزگوین را به رسمیت می‌شناسد تا زمانی که بوسنی و هرزگوین به عنوان یک ایالت مستقل در رابطه با یوگسلاوی سابق یا آینده بماند.


title: جنگ بوسنی

text: میلوشویچ در ۵ دسامبر ۱۹۹۱ به نیروهای ارتش مردمی یوگسلاو در بوسنی و هرزگوین دستور داد تا خود را دوباره سازماندهی کنند. تا پایان ماه نیروهای ارتش مردمی یوگسلاو در بوسنی و هرزگوین تنها ده تا پانزده درصد از نیروهای خود را خارج از جمهوری داشت. سیلبر و لیتل معتقدند که میلوشویچ مخفیانه به تمامی سربازان زاده بوسنی ارتش مردمی یوگسلاو دستور داد تا به بوسنی و هرزگوین بروند. برخی معتقدند میلوشویچ ارتش را برای یک حمله برنامه‌ریزی شده به بوسنی آماده می‌کرد.


title: جنگ بوسنی

text: در ۹ ژانویه ۱۹۹۲ صرب‌های بوسنی خود را بخشی از جمهوری صرب بوسنی اعلام کردند اما رسماً اعلام استقلال نکردند. کمیسیون حکمیت کنفرانس صلح یوگسلاوی در ۱۱ ژانویه اعلام کرد که استقلال بوسنی نباید به رسمیت شناخته شود زیرا کشور هنوز برای استقلال رفراندوم برگزار نکرده‌است.


title: جنگ بوسنی

text: در ۲۵ ژانویه ۱۹۹۲ و یک ساعت پس از آن که جلسه پارلمان کنسل شد، پارلمان خواستار برگزاری رفراندوم استقلال در ۲۹ فوریه و اول مارس شد. تصمیم برای برقراری این رفراندوم موجب نگرانی‌های بین‌المللی از پی اعلام نتایج آن شد.


title: جنگ بوسنی

text: ادامه جنگ در کرواسی موجب صدور قطعنامه ۷۴۳ شورای امنیت در ۲۱ فوریه ۱۹۹۲ شد. در جریان گفتگوهای لیسبون در روزهای ۲۲–۲۳ فوریه که در آن طرح ایجاد یک کشور مستقل از گروه‌های قومیتی مطرح شد، از طرف رهبران بوسنی مورد انتقاد قرار گرفت. در ۲۸ فوریه در قانون اساسی بوسنی و هرزگوین اعلام شد که قلمرو جمهوری شامل قلمروهای مناطق خودمختار صرب و شهرستان‌های دیگر گروه‌های صرب و مناطقی که صرب‌ها در آن به صورت اقلیت باقی مانده بودند خواهد شد.


title: جنگ بوسنی

text: اعضای مجلس صرب بوسنی از مردم صرب خواستند تا رفراندوم استقلال را تحریم کنند. میزان مشارکت مردم در رفراندوم ۶۳٬۷ درصد اعلام شد که ۹۲٬۷ درصد از رای‌دهندگان خواستار استقلال بوسنی و هرزگوین شده بودند. اکثریت صرب‌های بوسنی که تقریباً ۳۴ درصد از جمعیت کشور را شامل می‌شدند رفراندوم را تحریم کرده بودند. استقلال بوسنی رسماً در تاریخ ۳ مارس ۱۹۹۲ در پارلمان اعلام شد و صرب‌ها در اعتراض به رفراندوم شروع به راه‌اندازی راه‌بندان در جاده‌ها کردند.


title: جنگ بوسنی

text: در ۱ مارس ۱۹۹۲ و در جریان بحران سیاسی در یوگسلاوی، یک گنگستر سابق و از اعضای گروه شبه‌نظامی بوسنیایی کلاه‌بره‌های سبز به نام رامیز دلالیچ از فولکس‌واگن خود به سمت یک جشن عروسی صربی در مرکز سارایوو آتش گشود. پدر داماد، نیکولا گاردویچ، به‌شدت مجروح و در نهایت کشته شد. رادنکو میکویچ، کشیش ارتدوکس صرب نیز مجروح شد اما از تیراندازی جان سالم به در برد.


title: جنگ بوسنی

text: در ۱۸ مارس ۱۹۹۲ سه طرف درگیر موافقت‌نامه لیسبون را امضا کردند. علی عزت بیگویچ به نمایندگی از بوسنیایی‌ها، رادوان کاراجیچ به نمایندگی از صرب‌ها و ماته بوبان به نمایندگی از کروات‌ها در این توافق شرکت داشتند. با اینحال عزت بیگویچ در ۲۸ مارس و پس از ملاقات با وارن زیمرمان سفیر آمریکا در یوگسلاوی، امضای خود را پس گرفت و مخالفت خود را با هرگونه تقسیم‌بندی نژادی در بوسنی اعلام کرد.


title: جنگ بوسنی

text: در اواخر مارس ۱۹۹۲ درگیری‌هایی میان صرب‌ها، کروات‌ها و بوسنیایی‌ها در نزدیکی برود در بوسنی رخ داد. در نتیجه این درگیری‌ها قتل‌های سیه‌کوواس رخ داد و پس از آن شبه‌نظامیان صرب کشتار بیه‌لینا را صورت دادند. اکثر قربانیان این کشتار مسلمانان بوسنیایی بودند.


title: جنگ بوسنی

text: سه جناح مختلف در این جنگ درگیر بودند:


title: جنگ بوسنی

text: بوسنیایی‌ها ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین را به عنوان نیروهای مسلح جمهوری بوسنی و هرزگوین در اختیار داشت. این نیروها به ۵ سپاه تقسیم می‌شدند. سپاه اول در مناطق سارایوو و گراژده عملیات می‌کرد. سپاه پنجم در غرب بوسانسکا کراینا مستقر بود و با واحدهای شورای دفاع کرواسی در اطراف بیهاچ همکاری می‌کرد. نیروهای دولتی بوسنی برای یک جنگ بسیار ناآماده و ضعیف بودند.


title: جنگ بوسنی

text: صفر هلیلویچ فرمانده این ارتش در ژوئن ۱۹۹۲ اعلام کرد که نیروهایش ۷۰ درصد مسلمان، ۱۸ درصد کروات و ۱۲ درصد صرب هستند. درصد سربازان صرب و کروات به‌ویژه در شهرهای سارایوو، موستار و توزلا بالا بود. معاون فرمانده ارتش ژنرال یوان دیویاک بالارتبه‌ترین صرب در ارتش بوسنی بود. ژنرال استیپان شیبر کروات نیز دومین معاون فرمانده بود. عزت بگوویچ کلنل بلاژ کرالیویچ، فرمانده نیروهای دفاعی کرواسی در هرزگوین را از اعضای قرارگاه ارتش بوسنی کرد. البته وی یک هفته بعد ترور شد.


title: جنگ بوسنی

text: دولت بوسنی برای برداشتن تحریم‌های تسلیحاتی علیه این جمهوری لابی کرد. اما بریتانیا، فرانسه و روسیه با آن مخالف بودند. با این حال کنگره آمریکا با تصویب دو قطعنامه خواستار برداشته شدن این تحریم‌ها شد، اما این قطعنامه توسط بیل کلینتون رئیس‌جمهور وقت وتو شد زیرا او از ایجاد شکافی میان آمریکا و دیگر کشورهای مذکور می‌ترسید. با این حال آمریکا اجازه ورود اسلحه از کشورها یا گروه‌های اسلامگرای دیگر به بوسنی را داد. سازمان اطلاعات نظامی پاکستان نیز در این جنگ نقش فعالی را داشت و اسلحه، مهمات و موشک‌های هدایت‌شونده ضدتانک در اختیار مبارزان مسلمان قرار می‌داد.


title: جنگ بوسنی

text: در سال ۲۰۰۹ کتابی منتشر شد که شامل ۷۰ جلسه مصاحبه نویسنده با بیل کلینتون بود. در یکی از این جلسات کلینتون اوضاع حاکم در سال ۹۳ را در مورد جنگ بوسنی چنین شرح می‌دهد:


title: جنگ بوسنی

text: «کلینتون گفت، متحدان اروپایی ایالات متحده لوایح لغو یا تغییر تحریم را وتو می‌کردند. اروپاییان مخالفت خود را این‌گونه توجیه می‌نمودند که سلاح بیشتر فقط منجر به خونریزی بیشتر است، ولی متحدان کلیدی به‌طور محرمانه دلیل دیگری برای مخالفت خود بیان می‌نمودند. آنها وجود کشور مستقل بوسنی به عنوان تنها ملت مسلمان در اروپا را غیرطبیعی می‌دانستند. به گفته کلینتون تنها دلیل حمایت آن‌ها از تحریم‌ها این بود که این تحریم‌ها به ضرر بوسنی بودند. وقتی من شگفتی خود را از این منفی نگری اروپاییان که یادآور دیپلماسی بی‌تفاوتی آنها در مورد مصیبت یهودیان در جنگ جهان دوم بود بیان کردم، کلینتون جوابی نداد. او گفت، فرانسوا میتران خیلی صریح می‌گفت بوسنی به اروپا تعلق ندارد و مقامات رسمی انگلیس از بازسازی دردناک ولی واقع‌گرایانه اروپای مسیحی سخن می‌گفتند. به گفته کلینتون صدر اعظم آلمان، هلموت کوهل، در تقابل با انگلیس و فرانسه از تلاش‌های مبنی بر بازبینی سیاست تحریم سلاح سازمان ملل حمایت کرد؛ که این تلاش‌های آلمان به دلیل نداشتن کرسی در شورای امنیت سازمان ملل ناموفق بود.»


title: جنگ بوسنی

text: کروات‌ها نهادی به‌نام شورای دفاع کرواسی را سازماندهی کردند که حکم نیروهای مسلح جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین را داشت.


title: جنگ بوسنی

text: رئیس‌جمهور کرواسی فرانیو توجمان دستور به تأمین امنیت بخش‌های کروات‌نشین بوسنی و هرزگوین داده بود. سیاست‌های او در قبال این جنگ شفاف بودند و هدف نهایی وی همواره گسترش مرزهای کرواسی بود.


title: جنگ بوسنی

text: صرب‌ها ارتش جمهوری صرب بوسنی را در ۱۲ می ۱۹۹۲ تشکیل دادند. این ارتش به جمهوری صرب بوسنی وفادار بود.


title: جنگ بوسنی

text: صربستان از این ارتش حمایت لجستیکی، مالی و تسلیحاتی می‌کرد. صرب‌های بوسنی بخش قابل توجهی از ارتش مردمی یوگسلاو بودند. بیشتر زنجیره فرماندهی، تسلیحاتی و کارکنان رده‌بالای نظامی و راتکو ملادیچ فرمانده ارتش عضو ارتش مردمی یوگسلاو بودند.


title: جنگ بوسنی

text: واحدهای شبه‌نظامی بسیاری در این جنگ شرکت داشتند. از جمله عقاب‌های سفید، گارد داوطلب صرب، اتحادیه میهن‌پرستان، نیروهای دفاعی کرواسی و غیره. گروه‌های شبه‌نظامی صرب و کروات شامل داوطلبانی از این دو کشور می‌شد که توسط احزاب ملی‌گرای سیاسی مختلف در این دو کشور حمایت می‌شدند.


title: جنگ بوسنی

text: برخی افراد دیگر نیز از کشورهای غیر درگیر در این جنگ داوطلب این گروه‌ها می‌شدند. به عنوان مثال گروه‌های نئونازی طرف کروات‌ها را می‌گرفتند. جکی آرکلوف نئونازی مشهور پس از بازگشت به سوئد با اتهام جنایت جنگی در جنگ بوسنی روبه‌رو شد. وی اعتراف کرد که در دوران عضویت خود در میان نیروهای کروات در اردوگاه هلیودروم و اردوگاه درتلی دست به جنایت جنگی علیه مسلمانان بوسنیایی نگه‌داری‌شده در آن مکان‌ها زده بود.


title: جنگ بوسنی

text: بوسنیایی‌ها نیز از طرف گروه‌های اسلام‌گرا حمایت می‌شدند. پاکستان در زمینه نظامی به بوسنیایی‌ها کمک‌های بسیاری کرد. سازمان اطلاعات نظامی پاکستان اسلحه، مهمات و موشک‌های هدایت‌شونده ضدتانک در اختیار مبارزان مسلمان قرار می‌داد. هم‌چنین بر طبق گزارش‌های برخی افراد، چند صد تن از نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در این جنگ به نفع دولت بوسنی نبرد می‌کردند. هم‌چنین حزب‌الله لبنان در بین نیروهای دولتی بوسنی افرادی داشت که به نفع آنان که مسلمان بودند می‌جنگیدند. آن‌ها به سبب مهارت و تجربه‌شان بیشتر در مبارزات نزدیک شرکت می‌کردند.


title: جنگ بوسنی

text: در جریان جنگ استقلال کرواسی، اسلحه به کشورهای درگیر سرازیر شده بود. ارتش مردمی یوگسلاو صرب‌های بوسنی را مسلح می‌کرد و شورای دفاع کرواسی کروات‌های هرزگوین را. گروه‌های شبه‌نظامی بوسنیایی کلاه‌بره‌های سبز و اتحادیه میهن‌پرستان در پاییز ۱۹۹۱ ایجاد شدند و در فوریه ۱۹۹۲ نقشه‌ای دفاعی طراحی نمودند. در ۴ آوریل ۱۹۹۲ علی عزت بیگویچ به تمامی نیروهای پلیس و سربازان ذخیره در سارایوو دستور داد تا خود را بسیج کنند. بوسنی و هرزگوین در ۶ آوریل اعلام استقلال کرد. بر طبق باور بسیاری تاریخ‌نگاران تاریخ شروع جنگ همین روز بود.


title: جنگ بوسنی

text: در ۶ آوریل ۱۹۹۲ نیروهای صرب به سمت سارایوو آتش گشودند. در دو روز بعد از رود درینا عبور کردند و شهرهای عمدتاً مسلمان‌نشین فوچا، ویشه‌گراد و زوورنیک را محاصره کردند. تا نیمه ماه آوریل تمامی مردم بوسنی در جنگ فرورفته بودند. در ۲۷ آوریل دولت بوسنی به ارتش مردمی یوگسلاو دستور داد باید تحت کنترل غیرنظامیان باشد در غیر اینصورت اخراج می‌شود. در ۲ می‌گروه کلاه‌بره‌های سبز و اعضای گروه‌های محلی حمله متقابل به نیروهای پراکنده صرب را آغاز کردند که این باعث تقسیم سارایوو به دو قسمت شد. یک روز بعد رئیس‌جمهور بوسنی علی عزت بیگویچ به‌دست افسران ارتش مردمی یوگسلاو در فرودگاه سارایوو به گروگان گرفته شد و از آن‌جا تلاش کرد تا از نیروهای ارتش مردمی یوگسلاو از مرکز شهر سارایوو یک مسیر امن ایجاد کند. یک موافقت‌نامه و آتش‌بس برای تخلیه نیروهای ارتش مردمی یوگسلاو در ۱۸ می امضا شد و دو روز بعد شورای ریاست‌جمهوری نیروهای این ارتش را اشغالگر خواند.


title: جنگ بوسنی

text: ارتش جمهوری صرب بوسنی به فرماندهی راتکو ملادیچ به تازگی ایجاد شده بود. آتش گشودن به سارایوو در روزهای ۲۴، ۲۶، ۲۸ و ۲۹ می‌توسط پطرس غالی، دبیرکل وقت سازمان ملل به نیروهای ملادیچ نسبت داده شد. تیراندازی به شهروندان در روز ۲۷ می‌منجر به مداخله غرب و در نهایت صدور قطعنامه ۷۵۷ شورای امنیت شد. در همان روز نیروهای بوسنیایی به سربازخانه‌های ارتش مردمی یوگسلاو حمله بردند. تا ۶ ژوئن آخرین نیروهای ارتش مردمی یوگسلاو شهر را ترک کرده بودند. آتش‌بس ۲۰ ژوئن که برای تسلط نیروهای سازمان ملل بر فرودگاه سارایوو برای فرود هواپیماهای حامل کمک‌های بشردوستانه توافق شده بود، توسط طرفین درگیر به منظور تسلط به بخش میان شهر و فرودگاه شکسته شد. بحران در فرودگاه سارایوو موجب شد پطرس غالی در ۲۶ ژوئن به صرب‌ها اولتیماتوم دهد و از آن‌ها بخواهد که تیراندازی به شهر را متوقف کنند، به نیروهای سازمان ملل اجازه ورود به فرودگاه را بدهند و اسلحه خود را تحت نظارت سازمان ملل قرار دهند. تیراندازی صرب‌ها به غیرنظامیان و گزارش‌های رسانه‌ها از این حوادث موجب شده بود که افکار عمومی جهان نظری علیه صرب‌ها داشته باشند.


title: جنگ بوسنی

text: در خارج از سارایوو، مبارزان موفقیت‌های بسیاری به‌دست آورده بودند. صرب‌ها اکثر شهرهای مسلمان‌نشین حاشیه رودهای درینا و ساوا را تصرف و مردمشان را از شهرها اخراج کرده بودند. تهاجم مشترک نیروهای بوسنیایی و کروات در ماه مه باعث شده بود که نیروهای ارتش مردمی یوگسلاو از مناطق تحت کنترل خود عقب‌نشینی کنند، اما آن‌ها در منطقه پوساوینا و مرکز بوسنی پیشروی کردند. در نیمه ماه مه شهر مسلمان‌نشین سربرنیتسا دوباره به دست نیروهای بوسنیایی به فرماندهی ناصر اوریچ افتاد. از ماه مه تا اوت شهر گراژده در محاصره صرب‌ها بود، تا اینکه آن‌ها توسط ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین عقب رانده شدند و محاصره پایان یافت.


title: جنگ بوسنی

text: در ۱۵ می ۱۹۹۲ به نیروهای ارتش مردمی یوگسلاو مستقر در توزلا دستور داده شد که شهر و بوسنی و هرزگوین را ترک کنند و وارد خاک صربستان شوند. توافقی با دولت بوسنی حاصل شده بود که بر طبق آن واحدهای ارتش مردمی یوگسلاو می‌توانستند تا ۱۹ می‌بدون درگیری از بوسنی خارج شوند. در ۲۲ می جمهوری بوسنی و هرزگوین به عنوان یکی از اعضای سازمان ملل پذیرفته شد.


title: جنگ بوسنی

text: تا ژوئن ۱۹۹۲ شمار آوارگان به ۲٬۶ میلیون نفر رسید.


title: جنگ بوسنی

text: موافقت‌نامه گراتس در اوایل ماه مه در شهر گراتس میان رهبران صرب‌های بوسنی و کروات‌های بوسنی امضا شد. جنگ کروات‌ها-بوسنیایی‌ها در ژوئن ۱۹۹۲ آغاز شد. تا سپتامبر ۱۹۹۲، ۳۳۵٬۹۸۵ آواره از بوسنی و هرزگوین وارد خاک کرواسی شدند که اکثر این افراد شهروندان مسلمان بوسنیایی بودند. شمار زیاد آوارگان در زیرساخت‌های اقتصادی کرواسی تغییر ایجاد کرد.


title: جنگ بوسنی

text: در ژوئن ۱۹۹۲ صرب‌های بوسنی عملیات ورباس ۹۲ و عملیات کوریدور ۹۲ را آغاز کردند. گزارش‌هایی از مرگ ۱۲ نوزاد تازه متولدشده در بیمارستان بانیا لوکا بر اثر کمبود مواد لازم به عنوان علت فوری این عملیات‌ها اعلام شد. درستی خبر مرگ این نوزادان هم‌چنان مورد سؤال است. بوریساو یوویچ، از مقامات صرب و از اعضای شورای ریاست‌جمهوری یوگسلاوی گفته‌است که این گزارش تنها از پروپاگانداهای زمان جنگ بوده‌است. عملیات کوریدور در ۱۴ ژوئن و با حمله یکی از تیپ‌های موتوریزه ارتش جمهوری صرب بوسنی به نزدیکی شهر درونتا آغاز شد. این عملیات برای ارتش جمهوری صرب بوسنی یک موفقیت کامل بود. ارتش کرواسی به گفته منابع خودشان در حدود ۱۲٬۰۰۰ نفر از نیروهای خود را از دست دادند و از شهرهای برچکو، برود و درونتا عقب رانده شدند و به کرواسی بازگشتند.


title: جنگ بوسنی

text: در ۴ اوت ۱۹۹۲ یکی از تیپ‌های ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین تلاش کرد که محاصره سارایوو را بشکند و در نتیجه این تلاش نبرد شدیدی میان نیروهای این ارتش و نیروهای ارتش جمهوری صرب بوسنی در نزدیکی یک کارخانه آسیب دیده در حومه یک روستای کوچک رخ داد. نیروهای ارتش جمهوری صرب بوسنی توانستند حمله را خنثی کنند اما در تصرف روستای نزدیک محل حادثه در یک ضدحمله ناکام ماندند.


title: جنگ بوسنی

text: نیروهای صرب بوسنی به شهروندان غیرصرب ساکن شرق بوسنی حمله می‌کردند. نیروهای صرب-اعم از نظامی، پلیس، شبه‌نظامیان و گاهی خود روستاییان صرب ساکن شهر-خانه‌های شهروندان ملسمان بوسنیایی را خراب کرده یا می‌سوزاندند، شهروندان بوسنیایی را اسیر می‌کردند، می‌زدند یا می‌کشتند. مردان و زنان را از یک دیگر جدا می‌کردند و بسیاری از آنان را برای بازداشت به اردوگاه‌ها می‌فرستادند.


title: جنگ بوسنی

text: در ۲۳ آوریل ۱۹۹۲ حزب دموکرات صرب تصمیم گرفت که به تمامی نیروهای صرب و ارتش خلق یوگسلاو دستور تصرف منطقه پرییدور را بدهد. تا پایان آوریل ۱۹۹۲ چندین ایستگاه مخفی پلیس در این منطقه ایجاد شده بود و بیش از ۱۵۰۰ صرب مسلح آماده تصرف منطقه بودند.


title: جنگ بوسنی

text: اعلامیه‌ای توسط سیاست‌مداران حزب دموکرات صرب تهیه شد تا روز پس از تصرف منطقه از رادیو پرییدور پخش و در تمام روز تکرار شود. در شب ۲۹–۳۰ آوریل ۱۹۹۲ منطقه تصرف شد. نیروهای پلیس ذخیره و ایستگاه‌های امنیت عمومی در بخشی از شهر پرییدور جمع شدند. تنها صرب‌ها در آن‌جا حضور داشتند و برخی از آن‌ها یونیفورم نظامی به تن داشتند. به افرادی که در آن‌جا حضور داشتند دستور تصرف کل شهر داده شد و به همین منظور آن‌ها به ۵ گروه تقسیم شدند. هر گروه در حدود ۲۰ نفر عضو و یک رهبر داشت و به هر گروه دستور تصرف یک ساختمان اصلی در شهر داده شد. یکی از گروه‌ها باید ساختمان شورا را تصرف می‌کرد، یکی ساختمان اصلی پلیس، یکی ساختمان دادگاه‌ها، یکی بانک و آخری اداره پست.


title: جنگ بوسنی

text: مقامات صرب چندین اردوگاه کار اجباری ایجاد کردند و فرماندهان آن‌ها را نیز تعیین نمودند. کارخانه کراترم در روزهای ۲۳–۲۴ می ۱۹۹۲ تبدیل به یک اردوگاه کار اجباری شد و به اردوگاه کراترم شهرت یافت. مجتمع معدن اومارسکا که در ۲۰ کیلومتری شهر پرییدور واقع شده بود، تبدیل به یک اردوگاه دیگر شد (اردوگاه اومارسکا). اولین بازداشتگاه‌ها در اردوگاه در روزهای ۲۶–۳۰ می ۱۹۹۲ ایجاد شدند. بر طبق اسناد به‌دست آمده از مقامات صرب از پرییدور، ۳٬۳۳۴ زندانی از ۲۷ می‌تا ۱۶ اوت ۱۹۹۲ در اردوگاه نگه داشته می‌شدند که ۳٬۱۹۷ نفر از آن‌ها از مسلمانان بوسنیایی و ۱۲۵ نفر از آنان کروات بودند. اردوگاه ترنوپولیه دیگر اردوگاهی بود که در ۲۴ می ۱۹۹۲ در روستای ترنوپولیه برپا شد. تمامی نگهبانان اردوگاه از نظامیان صرب بودند.


title: جنگ بوسنی

text: دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق در بررسی‌های خود نتیجه گرفته که تصرف شهر یک کودتای غیرقانونی از جانب صرب‌ها بوده که از قبل هم برای آن برنامه‌ریزی شده بود. این نقشه‌ها و برنامه‌ها هرگز از صرب‌ها پنهان نبود و تصرف شهر نتیجه اقدام هماهنگ ارتش، پلیس و سیاست‌مداران صرب بود.


title: جنگ بوسنی

text: نیروهای ارتش خلق یوگسلاو تحت کنترل صربستان پیش از عقب‌نشینی سربازان غیربوسنیایی در ۱۹ می‌بیش از ۶۰ درصد منطقه پرییدور را تصرف کرده بودند. یکی از دلایل اصلی آن این بود که آن‌ها مسلح‌تر از بوسنیایی‌ها و سربازان کروات بوسنی بودند و سازماندهی بهتری هم داشتند. آن‌ها به مناطقی که از نظر قومیتی مخلوط بود حمله بردند. فوچا، دوبوی، زوورنیک، بیه‌لینا، روگاتیتسا، ولاسنیتسا، براتوناتس، پرییدور، برچکو، سانسکی موست، کلیوچ، درونتا، مودریچا، نوی گراد، بوسانسکا کروپا، برود، گلاموچ، بوسانسکی پترواتس، ویشه‌گراد، چاینیچه، دونیی واکوف و بخش‌هایی از سارایوو همه از مناطقی بودند که صرب‌ها آن‌ها را تحت کنترل خود درآوردند و مسلمانان بوسنیایی و کروات‌های ساکن این مناطق را اخراج کردند. در مناطقی که خلوص نژادی همگن‌تری داشتند درگیری‌ها نیز بیشتر بود مانند بانیا لوکا، دوبیتسا، گرادیشکا، بیلچا، گاکو، هان پییساک، کالینوویک، نوسینیه، تربینیه و رودو. این مناطق نیز در نهایت به تصرف صرب‌ها درآمد و مردمان غیرصرب آن اخراج شدند. مناطق مرکزی بوسنی و هرزگوین (سارایوو، زنیتسا، ماگلای، زاویدویچی، بوگوینو، موستار، کونییتس و غیره) به مناطق تحت کنترل صرب‌ها در بوسنی و هرزگوین تبدیل شدند.


title: جنگ بوسنی

text: نیروهای شورای دفاع کرواسی - که اصلی‌ترین نیروی کروات در نبرد بودند - ترجیح می‌دادند مناطق بیشتری از خاک بوسنی را تصرف کنند و در ازای آن از دفاع از مناطق خود در بوسنی از صرب‌ها تا حدود زیادی صرف‌نظر کنند زیرا نیروهای صرب به تجهیزات سنگین مجهز بودند. در راستای رسیدن به این هدف، نیروهای شورای دفاع کرواسی با پشتیبانی ارتش کرواسی حملاتی را علیه شهروندان مسلمان بوسنیایی ساکن هرزگوین و مرکز بوسنی آغاز کردند که منجر به پاکسازی قومی در این مناطق شد.


title: جنگ بوسنی

text: با این اوصاف بوسنیایی‌ها از همه طرف از جانب صرب‌ها و کروات‌ها محاصره شده بودند. هیچ راهی برای ورود و خروج مواد غذایی یا اسلحه برای آنان وجود نداشت. چیزی که بیش از همه در این مقطع زمانی به آن‌ها کمک کرد وجود مجتمعات صنایع سنگین در این کشور بود که قابلیت تبدیل به واحدهای تولید سخت‌افزار نظامی را داشتند. در اوت ۱۹۹۲ بلاژ کرالیویچ از رهبران سابق شورای دفاع کرواسی به‌دست سربازان این شورا کشته شد. وی از معدود رهبران ملی‌گرای کروات بود که تلاش داشت اتحاد میان کروات‌ها و بوسنیایی‌ها را زنده نگه‌دارد.


title: جنگ بوسنی

text: در اکتبر ۱۹۹۲ نیروهای کروات به شهروندان بوسنیایی در شهر پروزور حمله کردند، آنان را کشتند و خانه‌هایشان را سوزاندند. بر طبق مدارک ارائه شده در دادگاه یادرانکو پرلیچ در دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق، اکثر شهروندان مسلمان این شهر و چندین روستای اطراف قتل‌عام شدند.


title: جنگ بوسنی

text: در ۷ ژانویه ۱۹۹۳ یک واحد از ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین به فرماندهی ناصر اوریچ بین ۴۶ تا ۴۹ نفر از شهروندان صرب ساکن روستای کراویتسا را کشتند. این حمله از عمد در روز کریسمس ارتدوکس‌ها انجام شد زیرا در این روز صرب‌ها در تعطیلات کریسمس بودند و ناآماده بودند. نیروهای بوسنیایی از منطقه امن سربرنیتسا برای حمله به روستاهای صرب‌نشین و دوباره فرار به این منطقه امن استفاده می‌کردند زیرا عملیات نظامی در این منطقه مجاز نبود و در نتیجه آنان در امان بودند. در مجموع بیش از ۳۰۰۰ صرب میان سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵ در این منطقه کشته شدند و صدها روستا با خاک یکسان شد. دلیل اصلی این که ارتش جمهوری صرب بوسنی تصمیم به تصرف این منطقه گرفت نیز همین بود. بسیاری از سربازانی که در جریان تصرف سربرنیتسا حضور داشتند اعضای خانواده خود را در جریان همین حملات از دست داده بودند. در سال ۲۰۰۶ اوریچ به جرم در دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق به اتهام جلوگیری نکردن از کشتارها مقصر شناخته شد و به ۲ سال زندان محکوم شد.


title: جنگ بوسنی

text: در ۸ ژانویه ۱۹۹۳ صرب‌ها کاروان سازمان ملل متحد را که حامل هاکیا تورایلیچ، معاون نخست‌وزیر بوسنی و هرزگوین بود متوقف کردند و او را به قتل رساندند.


title: جنگ بوسنی

text: چندین توافق‌نامه آتش‌بس میان طرفین درگیر به امضا رسید اما همه توافق‌نامه‌ها در نهایت توسط یکی از طرفین درگیر نقض می‌شد. سازمان ملل متحد چندین بار تلاش کرد تا جنگ را متوقف کند اما هر بار ناکام ماند. سال ۱۹۹۳ زمان اوج درگیری‌های جنگ کروات‌ها-بوسنیایی‌ها بود. در ژانویه ۱۹۹۳ نیروهای کروات به گورنیی واکوف-اوسکوپلیه حمله کردند تا هرزگوین را از بوسنی جدا کنند.


title: جنگ بوسنی

text: در ۲۲ فوریه ۱۹۹۳ شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه ۸۰۸ شورای امنیت را به تصویب رساند که در آن عنوان شده بود «باید یک دادگاه بین‌المللی برای تعقیب حقوقی افراد مسئول برای نقض جدی قوانین بشردوستانه بین‌المللی تشکیل شود.» در نیمه اول سال ۱۹۹۳ سازمان ملل طرح صلح ونس-اوئن را مطرح کرد. این طرح در ۱۵–۱۶ می همین سال در به رأی گذاشته شد و ۹۶ درصد صرب‌ها طرح را نپذیرفتند. این طرح کشور بوسنی را به سه ناحیه قومی تقسیم می‌کرد که هرکدام در دست یک گروه قومی بود.


title: جنگ بوسنی

text: با تصویب قطعنامه ۸۲۷ شورای امنیت در ۲۵ مه ۱۹۹۳ دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق تشکیل شد. در آوریل همان سال نیز قطعنامه ۸۱۶ شورای امنیت تصویب شد که ایجاد یک منطقه پرواز ممنوع را بر فراز خاک بوسنی و هرزگوین خواستار شده بود. ناتو فرماندهی عملیات منع پرواز را برای ایجاد این منطقه بر عهده گرفت.


title: جنگ بوسنی

text: گورنیی واکوف-اوسکوپلیه شهری در جنوب دره لاشوا در بوسنی و هرزگوین است. برای کروات‌ها این شهر به‌دلیل ارتباط میان دره لاشوا و هرزگوین در دولت خودخوانده جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین از اهمیت زیادی برخوردار بود. نیروهای کروات بیشتر مناطق تاریخی مرکز شرقی شهر را گلوله‌باران می‌کردند. شروع گلوله‌باران رسماً از ۱۱ ژانویه ۱۹۹۳ آغاز شد.


title: جنگ بوسنی

text: در جریان مذاکرات برای آتش‌بس در گورنیی واکوف، کلنل آندریچ به نمایندگی از شورای دفاعی کرواسی از ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین خواست تا سلاح‌های خود را زمین بگذارند و به شورای دفاعی کرواسی اجازه کنترل بر شهر را بدهند. این درخواست از طرف ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین پذیرفته نشد و حملات ادامه یافت و بسیاری از شهروندان مسلمان بوسنیایی روستاهای اطراف قتل‌عام شدند.


title: جنگ بوسنی

text: در جریان پاکسازی قومی دره لاشوا، ارتش کرواسی منطقه را محاصره کرد و شورای دفاع کرواسی برای ۷ ماه منطقه را با توپخانه سنگین، تانک و تک‌تیرانداز مورد هجوم قرار داد. با اینکه مقامات صرب علت اصلی این حملات را حضور نیروهای شبه‌نظامی بوسنیایی در منطقه اعلام کردند، با این حال مقامات بریتانیایی اذعان داشته‌اند که هیچ نیروهای شبه‌نظامی بوسنیایی در این منطقه وجود نداشته‌است. این حملات و گلوله‌باران‌ها در مجموع صدها کشته و مجروح برجا گذاشت که اکثراً از شهروندان مسلمان بوسنیایی بودند.


title: جنگ بوسنی

text: پاکسازی قومی دره لاشوا به موارد متعدد جنایات جنگی که در جریان جنگ بوسنی توسط نیروهای نظامی، سیاسی و رهبری کروات‌های جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین علیه مسلمانان بوسنیایی در دره لاشوا انجام گرفت گفته می‌شود. این عملیات از می ۱۹۹۲ تا مارس ۱۹۹۳ ادامه داشت. این عملیات در راستای اهداف ملی گرایانه‌ای بود که توسط ملی گرایان کروات در نوامبر ۱۹۹۱ چیده شده بودند آغاز شد. شهروندان مسلمان بوسنیایی دره لاشوا همواره به دلایل سیاسی و مذهبی مورد اذیت و آزار قرار گرفتند. بسیاری از مسلمانان مورد قتل‌عام، تجاوز و زندان در اردوگاه قرار گرفتند و بسیاری از خانه‌ها و اماکن فرهنگی مربوط به مسلمانان تخریب شدند. این کشتار و پاکسازی همراه با پروپاگاندای ضدبوسنیایی در مناطق ویتز، بوسوواچا، نووی تراونیک، کیسه‌لیاک و اهمیچی ادامه یافت. جوان‌ترین قربانی یک نوزاد سه‌ماهه بود که به گهواره‌اش شلیک شده بود و مسن‌ترین قربانی یک زن ۸۱ ساله بود. این کشتار بزرگ‌ترین کشتار رخ داده در جریان درگیری‌های میان بوسنیایی‌ها و کروات‌ها بود.


title: جنگ بوسنی

text: دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق این کشتار را جنایت علیه بشریت به حساب آورده و تعدادی از رهبران سیاسی و نظامی کروات را مسئول دانسته‌است. داریو کوردیچ متهم اصلی این پرونده بود. بر پایه اسناد متعدد موجود به‌دست‌آمده از شورای دفاع کرواسی، رهبران کروات یک برنامه جامع برای پاکسازی قومی مسلمانان بوسنیایی در دره لاشوا داشتند. بر طبق تحقیقات مرکز پژوهش و اسناد سارایوو در حدود ۲۰۰۰ نفر از ساکنان دره لاشوا در جریان این پاکسازی کشته یا مفقود شدند.


title: جنگ بوسنی

text: جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین کنترل بسیاری از دولت‌های شهری در هرزگوین را به‌دست گرفت و رهبران محلی بوسنیایی را برکنار کرد. این جمهوری کنترل رسانه‌های این مناطق را نیز در اختیار گرفت و در آن ایدئولوژی و پروپاگاندا کروات‌ها را تبلیغ می‌کرد. ارز کرواسی پول رسمی شد و زبان کروات در مدارس آموزش داده می‌شد. بسیاری از مقامات دولتی یا افراد در کسب‌وکار خصوصی خود که تبار صرب یا بوسنیایی داشتند مجبور به ترک جایگاه خود شدند. بسیاری از این افراد نیز به اردوگاه‌های کار اجباری فرستاده شدند.


title: جنگ بوسنی

text: بر طبق تحقیقات دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق نیروهای شورای دفاع کرواسی در صبح ۱۷ آوریل ۱۹۹۳ به روستاهای سویچی و دولیانی در ۵۰ کیلومتری شمال شهر موستار حمله بردند. این حمله بخشی از یک حمله بزرگ‌تر برای تصرف شهر یابلانیتسا بود. فرماندهان شورای دفاع کرواسی در طی محاسبات خود به این نتیجه رسیدند که برای تصرف شهر به دو روز زمان نیاز دارند و روستای سویچی در راه این شهر بود. توپخانه بخش شمالی سویچی را نابود کرد. ارتش بوسنی دست به حمله متقابل زد اما در حدود ساعت ۵ عصر فرمانده ارتش بوسنی در شهر خود را تسلیم کرد. در حدود ۷۰ تا ۷۵ سرباز نیز محاصره شدند. در مجموع ۴۰۰ شهروند مسلمان بوسنیایی دستگیر شدند.


title: جنگ بوسنی

text: بخش شرقی شهر موستار برای ۹ ماه تحت محاصره شورای دفاع کرواسی بود و بخش عظیمی از بافت تاریخی شهر به طرز شدیدی آسیب دید. موستار به دو بخش تقسیم شده بود:بخش غربی شهر تحت سلطه نیروهای شورای دفاع کرواسی بود و نیروهای ارتش بوسنی و هرزگوین در بخش شرقی شهر متمرکز شده بودند. در ساعات اولیه ۹ می ۱۹۹۳ نیروهای شورای دفاع کرواسی با توپخانه، خمپاره و اسلحه سنگین و سبک به روی شهر آتش گشودند. نیروهای شورا بر تمامی جاده‌های منتهی به شهر مسلط شدند و ارتباطات خارجی با شهر قطع شد. رادیو موستار اعلام کرد که تمامی شهروندان باید یک پرچم سفید از پنجره خانه‌هایشان آویزان کنند. حمله به این شهر از پیش توسط شورای دفاع کرواسی طراحی و برنامه‌ریزی شده بود.


title: جنگ بوسنی

text: نیروهای شورای دفاع کرواسی به بخش غربی شهر مسلط شدند و هزاران شهروند بوسنیایی را از خانه‌های خود اخراج کردند و به بخش شرقی شهر فرستادند. نیروهای شورا پل موستار را ویران کردند، یک کشتار جمعی در شهر ترتیب داد و بسیاری از شهروندان بوسنیایی مورد تجاوز قرار گرفتند.


title: جنگ بوسنی

text: ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین در سپتامبر ۱۹۹۳ عملیاتی تحت عنوان عملیات نرتوا ۹۳ ترتیب داد تا به محاصره شهر پایان بدهد و مناطق تحت تصرف جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین را بازپس بگیرد. این عملیات پس از کشتارهایی که در دو روستا علیه شهروندان کروات و اسیران جنگی انجام گرفت، توسط مقامات بوسنیایی متوقف شد. پس از جنگ رهبران شورای دفاع کرواسی نظیر یادرانکو پرلیچ، برونو استوییچ، میلیووی پتکویچ، والنتین چوریچ و بریسلاو پوشیچ و افسر اسلوبودان پرالیاک برای محاکمه به اتهام جنایت علیه بشریت، نقض کنوانسیون ژنو و نقض قوانین یا آداب و رسوم جنگ به دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق فرستاده شدند.


title: جنگ بوسنی

text: کوچ اجباری شهروندان بوسنیایی از مناطق تحت کنترل صرب‌ها بحران آوارگان تشدید شد.


title: جنگ بوسنی

text: در ۵ فوریه ۱۹۹۴ شهر سارایوو تحت پرتلفات‌ترین حمله تنها در طول دوران محاصره قرار گرفت که به کشتارهای مارکاله معروف شد. در این حمله یک خمپاره‌انداز ۱۲۰ میلی‌متری به مرکز یک بازار شلوغ آتش گشود، ۶۸ نفر را کشت و ۱۴۴ نفر را زخمی‌کرد. فردای آن روز پطرس غالی، دبیرکل سازمان ملل متحد رسماً از ناتو درخواست کرد تا درخواست‌های آینده برای حملات فوری هوایی را بپذیرد.


title: جنگ بوسنی

text: در ۹ فوریه ناتو اجازه حمله هوایی به توپخانه‌های در یا اطراف سارایوو که به روی شهروندان شهر آتش می‌گشایند را به فرماندهان خود داد. تنها یونان از طرح استفاده از حمله هوایی استقبال نکرد و آن را نپذیرفت با این حال آن را وتو نیز نکرد.


title: جنگ بوسنی

text: ناتو هم‌چنین به صرب‌های بوسنی اولتیماتوم داد که یا سلاح‌های سنگین خود را تا نیمه‌شب ۲۰–۲۱ فوریه از اطراف سارایوو خارج کنند یا با حمله هوایی روبه‌رو شوند. در ۱۲ فوریه سارایوو اولین روز آزادی خود را از آوریل ۱۹۹۲ تجربه می‌کرد. روند خروج سلاح‌های سنگین صرب‌های بوسنی از ۱۷ فوریه آغاز شد.


title: جنگ بوسنی

text: جنگ کروات‌ها-بوسنیایی‌ها رسماً در ۲۳ فوریه ۱۹۹۴ و با امضای موافقت‌نامه آتش‌بس میان ژنرال آنته روسو فرمانده شورای دفاع کرواسی و ژنرال رسیم دلیچ فرمانده ارتش بوسنی، در زاگرب به پایان رسید. در ۱۸ مارس همان سال یک موافقت‌نامه صلح با میانجی‌گری آمریکا میان جمهوری بوسنی و هرزگوین و جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین در واشینگتن، دی.سی. و وین امضا شد. این توافق به موافقت‌نامه واشینگتن مشهور است.


title: جنگ بوسنی

text: این موافقت‌نامه قلمروهای تحت سلطه نیروهای دولتی بوسنیایی و کروات را به ۱۰ کانتون خودمختار تقسیم کرد و فدراسیون بوسنی و هرزگوینایجاد شد.


title: جنگ بوسنی

text: جنگ تا نوامبر ۱۹۹۵ ادامه یافت. در ژوئیه ۱۹۹۵ ارتش جمهوری صرب بوسنی به فرماندهی راتکو ملادیچ منطقه امن سازمان ملل سربرنیتسا در شرق بوسنی را اشغال کرد، در حدود ۸۰۰۰ مرد از شهروندان این منطقه را در جریان کشتار سربرنیتسا قتل‌عام کرد و بیشتر زنان را به منطقه تحت کنترل نیروهای بوسنیایی تبعید کرد که در جریان این تبعید تعدادی از آنان مورد تجاوز قرار گرفتند و کشته شدند. نیروهای هلندی حافظ صلح سازمان ملل که در این منطقه مستقر بودند، نتوانستند مانع تصرف منطقه و کشتارهای بعدی شوند.


title: جنگ بوسنی

text: دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق این کشتار را به عنوان یک نسل‌کشی شناخت. نیروهای کروات در ۲۵ ژوئیه عملیات تابستان ۹۵ را اجرا کردند. در اوایل اوت عملیات طوفان شروع شد که در جریان آن ارتش کرواسی توانست ۱۰٬۴۰۰ کیلومتر مربع از خاک جمهوری صرب کراینا و استان خودمختار غرب بوسنی را بدست‌آورد و ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین توانست محاصره بیهاچ را بشکند. ارتش جمهوری صرب بوسنی نیز در این سال چندین کشتار صورت داد از جمله کشتار توزلا در ۲۵ می، کشتار سربرنیتسا در ژوئیه و کشتار دوم مارکاله در ۲۸ اوت. در همین راستا در ۳۰ اوت دبیرکل ناتو دستور اجرای عملیات نیروی عمدی را داد که در جریان آن حمله گسترده‌ای علیه مواضع ارتش جمهوری صرب بوسنی آغاز شد. این حملات با پشتیبانی نیروهای سازمان ملل انجام شد.


title: جنگ بوسنی

text: در ۱۴ سپتامبر حملات هوایی ناتو به حالت تعلیق درآمد تا توافقی با نیروهای صرب بوسنی بر سر عقب‌نشینی سلاح‌های سنگین از اطراف سارایوو به‌دست‌آید. ۱۲ روز بعد، در ۲۶ سپتامبر، یک توافق اولیه میان وزیران امور خارجه بوسنی و هرزگوین، کرواسی و یوگسلاوی در نیویورک به‌دست آمد. در ۱۲ اکتبر طرفین به برقراری یک آتش‌بس ۶۰ روزه به توافق رسیدند و در ۱ نوامبر مذاکرات برای صلح در شهر دیتون اوهایو آغاز شد. در نهایت جنگ با امضای موافقت‌نامه دیتون در ۲۱ نوامبر ۱۹۹۵ به پایان رسید. نسخه نهایی این موافقت‌نامه در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۵ در پاریس امضا شد. پس از امضای این موافقت‌نامه، یک واحد ۸۰٬۰۰۰ نفری از نیروهای ناتو در خاک بوسنی و هرزگوین پیاده شدند. این نیروها به سلاح‌های سنگین مجهز بودند و اجازه آتش گشودن در مواقع لزوم را داشتند. این واحد برای برقراری صلح در تمامی نقاط کشور، بازسازی دوباره، بازگرداندن آوارگان به خانه‌هایشان، جمع‌آوری اسلحه از طرفین و کارهای دیگر به کار گرفته شد.


title: جنگ بوسنی

text: تعداد کشته‌شدگان و هویت قومی آن‌ها همواره مورد مناقشه شدید بوده‌است. تخمین کشته‌شدگان همواره عددی میان ۲۵٬۰۰۰ تا ۳۲۹٬۰۰۰ نفر بوده‌است. بخشی از این اختلاف آشکار به دلیل تفاوت در مفهوم کشته‌شدگان در جنگ است. به عنوان مثال در برخی آمارها کشته‌شدگان گرسنگی، سرما، بیماری یا دیگر وضعیت‌های ایجادشده در نتیجه جنگ را جزو کشته‌شدگان جنگ به حساب می‌آورند در حالی که دیگر آمارها اینگونه نیستند.


title: جنگ بوسنی

text: در ژوئن ۲۰۰۷ مرکز پژوهش و اسناد سارایوو (RDC) نتایج تحقیقات وسیع خود را منتشر کرد. این گزارش بر اساس ۹۷٬۲۰۷ نامی که به عنوان کشته‌شدگان و مفقودان در جنگ ۱۹۹۲–۱۹۹۵ پذیرفته شده بود، انجام شد. رئیس واحد جمعیتی دادگاه جنایات جنگی سازمان ملل این گزارش را «بزرگ‌ترین پایگاه داده‌های موجود از قربانیان بوسنیایی جنگ» خواند. بیش از ۲۴۰٬۰۰۰ داده مختلف توسط یک تیم بین‌المللی از کارشناسان در این گزارش جمع‌آوری و ارزیابی شد.


title: جنگ بوسنی

text: مرکز پژوهش و اسناد سارایوو اعلام کرد این‌ها تنها داده‌های پذیرفته شده هستند و چندهزار داده هنوز مورد بررسی قرار نگرفته‌اند. بر طبق این گزارش حداقل ۳۰ درصد از قربانیان بوسنیایی زنان و کودکان بودند.


title: جنگ بوسنی

text: در نهایت در ژوئن ۲۰۱۲ این مرکز گزارش نهایی خود را منتشر کرد. این گزارش ۱۰۱٬۰۴۰ کشته یا مفقود را دربرداشت. از بین این افراد ۶۱٬۴ درصد بوسنیایی، ۲۴٬۷ درصد صرب، ۸٬۳ درصد کروات و کم‌تر از ۱ درصد از دیگر قومیت‌ها بودند. بیش از ۵ درصد افراد نیز هویت مشخصی برای آن‌ها ذکر نشده بود.


title: جنگ بوسنی

text: تعداد غیرنظامیان کشته‌شده ۳۸٬۲۳۹ نفر بود که ۳۷٬۹ درصد از کل جمعیت کشته‌شدگان را تشکیل می‌داد. ۸۱٬۳ درصد از کشته‌شدگان بوسنیایی، ۱۰٬۹ درصد از کشته‌شدگان صرب و ۶٬۵ درصد از کشته‌شدگان کروات غیرنظامی بودند. این ارقام حداقل بود زیرا هنوز ۵٬۱۰۰ قربانی را در هیچ‌کدام از دسته‌ها قرار نداده بودند.


title: جنگ بوسنی

text: تحقیقات سال ۲۰۱۰ اداره دادستانی دادگاه لاهه حداقل رقم کشته‌شدگان را ۸۹٬۱۸۶ و درست‌ترین رقم را ۱۰۴٬۷۳۲ نفر اعلام کرد. تهیه‌کنندگان این گزارش گفته‌اند که این رقم احتمالاً کمی از رقم واقعی کم‌تر است. این رقم شامل کشته‌شدگان بر اثر حوادث اتفاقی ناشی از جنگ و هم‌چنین کشته‌شدگان در کشتارها را نیز شامل می‌شد.


title: جنگ بوسنی

text: تا کنون هیچ آمار دقیقی از تلفات جنگ کروات‌ها-بوسنیایی‌ها با تفکیک هویت قومی آن‌ها تهیه نشده‌است. با این حال بر طبق اطلاعات مرکز پژوهش و اسناد سارایوو از کشته‌شدگان، در مرکز بوسنی ۶۲ درصد از کشته‌شدگان یعنی ۱۰٬۴۴۸ نفری که کشته‌شدن آنان در این جنگ تأیید شده‌است بوسنیایی، ۲۴ درصد کروات و ۱۳ درصد صرب بودند.


title: جنگ بوسنی

text: هم‌چنین بر طبق اعلام سازمان ملل، ۱۶۷ نفر از نیروهای سازمان ملل از فوریه ۱۹۹۲ تا مارس ۱۹۹۵ در جنگ بوسنی کشته شدند.


title: جنگ بوسنی

text: در بیانیه‌ای که هریس سیلاجیچ در سپتامبر ۲۰۰۸ به مجمع عمومی سازمان ملل متحد فرستاد بیان کرد «بر طبق آمار کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، ۲۰۰٬۰۰۰ کشته شدند که ۱۲٬۰۰۰ تن از آنان کودک بودند. تا ۵۰٬۰۰۰ زن مورد تجاوز قرار گرفتند و ۲٬۲ میلیون نفر وادار به ترک خانه‌هایشان شدند. این جنگ یک نسل‌کشی واقعی بود.» البته سیلاجیچ و برخی دیگر متهم شده‌اند که با بزرگ‌نمایی در تعداد کشته‌شدگان سعی دارند تا حمایت جامعه جهانی را به خود جلب کنند. در گزارشی که صلیب سرخ در سال ۲۰۱۰ منتشر کرد، تعداد کل کشته‌شدگان در جریان جنگ‌های بالکان در دهه ۱۹۹۰ را در حدود ۱۴۰٬۰۰۰ نفر اعلام کرد.


title: جنگ بوسنی

text: در سال ۲۰۱۲ سازمان عفو بین‌الملل اعلام کرد سرنوشت حدود ۱۰٬۵۰۰ نفر از مفقودان جنگ که اکثراً از مسلمانان بوسنیایی هستند، هم‌چنان نامعلوم است. اجساد قربانیان با گذشت دو دهه از جنگ هم‌چنان از زیر خاک بیرون آورده می‌شود. در ژوئیه ۲۰۱۴ اجساد ۲۸۴ قربانی از یک گور دسته‌جمعی در روستای توماشیتسا در نزدیکی شهر پرییدور بیرون کشیده شد.


title: جنگ بوسنی

text: کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد اعلام کرده‌است که جنگ بوسنی موجب آواره شدن ۲٬۲ میلیون نفر شده‌است. چنین رقمی از زمان جنگ جهانی دوم تا کنون در اروپا بی‌سابقه بوده‌است.