title: کورائیم

text: اینچه                                                     ۱۵                                             ۲۳


title: کورائیم

text: بوسجین                                                 ۹                                              ۱۴۰


title: کورائیم

text: تاج بیوک                                                 ۱۴                                              ۱۲


title: کورائیم

text: جین قشلاقی                                          ۱۱                                                ۶۹


title: کورائیم

text: خان قشلاقی                                           ۱۳                                                ۵۶


title: کورائیم

text: خانه شیر                                                ۱۵                                                ۱۰۷


title: کورائیم

text: خواجیم                                                   ۱۵                                               ۱۰


title: کورائیم

text: شمس آباد                                               ۵                                                 ۱۰


title: کورائیم

text: قره قاشلو                                                ۱۸                                                 ۱


title: کورائیم

text: قیه قشلاقی                                             ۱۷                                                ۲۷


title: کورائیم

text: کلاش برزگ                                               ۱۹                                                ۱۲


title: کورائیم

text: کهریز                                                        ۱۲                                                45


title: کورائیم

text: مزرعه داشبلاغ                                           ۱۴                                                 ۰


title: کورائیم

text: مزرعه وایباش                                             ۱۱                                                 ۰


title: کورائیم

text: ملا احمد                                                    ۱۶                                                ۱۷


title: کورائیم

text: مولان سفلی                                              ۱۴                                                  ۶


title: کورائیم

text: مولان علیا                                                  ۱۴                                                ۱۲


title: کورائیم

text: مهماندوست سفلی                                     ۱۲                                                ۲۲


title: کورائیم

text: مهماندوست علیا                                           ۹                                               ۷۵


title: کورائیم

text: هوادرق                                                       ۱۱                                                ۸


title: کورائیم

text: مشخصات بقعه شهر کورائیم


title: کورائیم

text: بقعه كورائيم در 30 كيلومتري جنوب شهر اردبيل در شهر كورائيم يكي از بخش‌هاي شهرستان نير قرار دارد. اين بقعه در وسط قبرستاني قديمي مربوط به قرن 6 هجري، بنا شده‌است مطالعات باستاشناسی و سبک معماری آن نشان می‌دهد که  قدمت تاریخی آن مربوط به  اواخر دوران مغول، بويژه تركمانان است. در  ورودي بقعه، به عرض 80  و به ارتفاع 150 سانتي‌متر است به منظور جلوگیری از تخریب این اثرتاریخی به همت  مسئولان ذیربط در سال 87 مرمت آن آغاز گردیده و به زودی به اتمام خواهد رسید این اثر در سال 6/10/1347 به شماره 826 جزو آثار تاریخی ملی به ثبت ملی رسیده است.


title: کورائیم

text: قلعه کورائیم


title: کورائیم

text: بقعه کورائيم درشهرستان نیر ودر30 کيلومتري جنوب شهر اردبيل قرار دارد . بقعه دروسط قبرستاني است که احتمالااين قبرستان باقي مانده از دوران اسلامي است زيراسنگ قبرهايي متعلق به قرن 6 هجري در آن ديده مي شود. بقعه کورائيم بشکل بنايي چهار گوش است که اندازه هر ضلع آن 5متر اندازه گيري شده‌است وگنبداجري کوچکي روي انرا مي پوشاندکه بعلت دوپوش نبودن گنبد بنادر حل انهدام وويراني است. درقسمت شمالي بنا سر در کوچکي باتاق فرو ريخته وجود دارد.عرض در ورودي بقعه80سانتي متر و ارتفاع ان 150سانتي متر است وعلي الظاهر نشان قبري در داخل بقعه مشهود است. سبک معماري مصالح بکار رفته در ان چنين مي نمايند که بقعه احتمالا متعلق به حدود قرن7تا اواخرحکومت مغولان يا اولين سال‌هاي حکومت ترکمنان در آذربايجان باشد. البته در جلد دوم کتاب اردبيل در گذر گاه تاريخ مولف کتاب از يک بناي مربوط به دوره ساساني درکورائيم سخن به ميان آورده ولي بعيد به نظرمي رسد منظور همان مقبره باشد. بقعه مزبور تحت شماره826به ثبت اثار تاريخي کشور رسيده است.


title: کورائیم

text: قلعه يري


title: کورائیم

text: از ديگر دژهاي واقع در توابع کوراييم دژي است که بر روي کوهي نسبتا مرتفع در جنوب کورائیم در روستاي دابانلو واقع شده قلعه يري است. وجودسفالهاي نخودي رنگ و به صورت هندسي بسيار خشن وجود مقایر و تعداد و وسعت زياد آن‌ها در سطح کوه وسنگهاي بزرگ اين قبرها از ويژگيهاي خاص اين منطقه باستاني است. منطقه مزبور متشکل از يک گورستان متعلق به دوران پيش از تاريخ  و يا پيش از هزاره دوم ق. م و ديگري قلعه اي متعلق به دوران تاريخي قبل از هزاره اول ق. م مي باشد.


title: کورائیم

text: قبرستان کورائيم


title: کورائیم

text: قبرستان مزبور باقي مانده از دوره اسلامي و از قرن 6 هجري است و درکورائیم قرار دارد و بقعه کورائیم دراين قبرستان قرار دارد. سنگ قبرهايي متعلق به همان زمان‌ها در اين قبرستان به چشم ميخورد.


title: کورائیم

text: تپه قلعه کورائیم


title: کورائیم

text: يکي از مهمترين محوطه هاي باستاني واقع در شهر کورائیم تپه قلعه کورايیم است که به صورت تپه اي در منطقه اي نسبتا هموار قرار گرفته‌است. ارتفاع تپه از سطح درياهاي ازاد حدود1575  متر و از سطح زمينهاي اطراف در بالا ترين قسمت حدود 15متر است که در طول جغرافياي 48درجه و30دقيقه و21ثانيه از نصف النهار گرويچ و در عرض جغرافيايي 37درجه و57دقيقه و21ثانيه از نصف النهار گرويچ و در عرض جغرافيايي 37درجه  و57دقيقه و 41ثانيه از خط استوار واقع شده‌است. در قسمت شرق اين تپه و در فاصله حدود110متري ان رودخانه قوريچاي قرار دارد. تپه مزبور برجسته ترين قسمت زمينهاي واقع درشهر کورائیم محسوب ميشود که در قسمت‌هاي بريده نشده با شيب ملايمي به زمينهاي اطراف منتهي مي شود. تپه مزبوردر فاصله 21کلومتري مرکز شهرستان نير و 34کيلومتري مرکز استان اردبيل قراردارد. محوطه باستاني قلعه کورائيم تپه به شکل دايره نزديک به بيزي با ابعاد 75در80متر مساحت تقريبي 10000متر مربع است که در قسمت شهر کورائيم و قسمت غرب رود خانه قوريچاي واقع شده و اشراف تپه به دشت هاي اطراف ان را به صورت قلعه اي مطرح ميکند که احتمالا در قبل از اسلام و مخصوصاً هزاره اول ق. م به انوان يک قلعه نظامي و دفاعي مهم مورد استفاده قرار مي گرفته‌است. تپه مزبوربه لحاظ گستردگي وتنوع اثار از مهمترين محوطه هاي باستاني استان اردبيل محسوب ميشود و ميتواند در تکميل گاهنگاري استان و ارتباط ان با فرهنگ‌هاي همجوار و مطالعه حوزه جغرافيايي اردبيل در عصر تمدنهاي اورارتويي ماننايي و ورود اقوام کوچرو کمک قابل ملاحظه اي نمايند.


title: کورائیم

text: با توجه به به اثار و بقاياي سفالي تپه مزبور مربوط به دوران پيش از تاريخ {اواخر هزاره دوم قبل از ميلاد}تا دوران اسلامي مي باشد. در رابطه با وجه تسميه اثر نيز طبق گفته اهالي بومي و روايات و داستان هايي که در بين اهالي نقل ميشود کوراييم وخوراييم دو برادر بوده‌اند که در زمان‌هاي دور دو روستاي مجاور کوراييم و خوراييم را به نام خودشان بنا نهاده‌اند. لازم به ذکر است طبق گفته اهالي روستاي موسوم به خوراييم هم در نزديکي اين شهر کوچک وجود دارد.عده اي ديگر از اهالي هم چنان عقيده اي دارند که کوراييم نام يک طايفه ي کرد بوده که به اين مکان امده‌اند و در ان اگامت گزيده و آن را بنا کرده‌اند. به لحاظ معناي لغوي کورائيم واژه اي مرکب و متشکل از دو کلمه ترکي کور{نابينا}و اييم{ماهم}است که در مجموع ماه کوروم معنئ ميدهد. با وجود اهميت تاريخي و باستاني تپه مزبور متأسفانه تا کنون هيچگونه مطالعه علمي باستانشناسي اعم از برسي گمانه زني و يا کاشف در اين محوطه صورت نگرفته‌است.


title: کورائیم

text: وجود گونه هاي متنوع سفالي مربوط به دورانهاي مختلف قبل و بعد از اسلام به رنگ‌هاي مختلف که نشان دهنده تداوم استقرار در اين منطقه باستاني است و همچنين خاکستر ولايه هاي سوخته که مقاطع ايجاد شده در سمت شرق تپه بوضوح قابل رويت ميباشداز بارز ترين ويژگيهاي محوطه باستاني مزبور مياشد.


title: کورائیم

text: متأسفانه فعاليت هاي ساختمان سازي وکشاورزي ساکنان شهر کورائيم در قسمت هاي مختلف محوطه باستاني بخصوص در قسمت‌هاي شمال غرب و ايجاد راه ارتباطي در جنوب شرق آن که منجر به بريده شدن بخشي از عرصه تپه شده از مهمترين و بارز ترين آسيبهاي مربوط به دخل و تصرف انسان در آنست.


title: کورائیم

text: علاوه بر اين محوطعه باستاني کوراييم در نقات مختلف مورد کاوشهاي غير مجاز جويندگان عتيقه قرار گرفته که آاثار ان بر سطح و دامنه هاي تپه مشهود است. برداشتن خاک تپه براي مصارف مختلف ساختماني و کشاورزي دامنه هاي تپه را برش داده وانرا به صورت ستوح شيب دار در آورده‌است.علاوه بر عوامل مخرب انساني فوق عوامل جوي و اقليمي نيز نقش فراواني در تخريب و فرسايش محوطه باستاني شده‌اند. با توجه به اينکه تپه در محدوده داخل شهر کورائيم واقع شده و زمينهاي کشاورزي و منازل مسکوني از همه طرف آن را احاطه کرده‌اند براي جلو گيری از تخريب و دخل و تصرفات غير مجاز در آن تعيين عرصه و حريم و انجام بررسي و کاوش علمي باستانشناسي ضروري به نظر می‌رسد.


title: کورائیم

text: سوابق پژوهشي تپه قلعه کوراييم


title: کورائیم

text: با وجود غناي آثار فرهنگي و تاريخي منتقه اردبيل متأسفانه کارهاي تحقيقاتي و پژوهشي اندکي در زمينه شناخت اين اثار صورت گرفته‌است و در مورد تپه قلعه کوراييم هم تا کنون هيچ کاري صورت نپزيرفته وکار تحقيقي تعين حريم اين محوطه اولين تلاش در زمينه شناسايي ابعاد فرهنگي در جهت حفظ و حراست آن است. منبع:وبلاگ داستان کورائیم


title: کورائیم

text: عبدالله داستان مدیر مسئول و خبرنگار ساکن کورائیم است و متولد 1362/11/01 می باشد . کارمند و شاغل در شهرداری کورائیم می باشد . ایشان سال 1386 با وبلاگ اطلاع رسانی بخش کورائیم کار خود را آغاز کرد . با ظهور پیام رسانهای موبایلی از سال 1393 در پیامرسانهای واتس آپ ، وایبر ، اینستا گرام, تلگرام شروع به فعالیت کردند و با بیش از 5000 اعضا


title: کورائیم

text: در سال 1398 با تلاشهای جناب آقای عبدالله داستان موفق به ایجاد و راه اندازی خبرگزاری کورائیم نیوز شدند تا صحفه جدیدی در کورائیم بوجود آید.


title: کورائیم

text: گروه خبری کورئیم


title: کورائیم

text: 1- ابراهیم احدی قورتولمش


title: کورائیم

text: 2- عبداله داستان


title: کورائیم

text: 3- صالح زارعی


title: کورائیم

text: 4- مهرداد معمر


title: کورائیم

text: این ده یکی از مرتفع‌ترین ده‌های منطقه بوده‌است و اهالی آن از قدیم ثروتمندترین اشخاص منطقه بوده‌اند


title: تپه جنگاه

text: تپه جنگاه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در اسلام‌آباد غرب، جنوب شرقی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه حومه‌ای (تپه‌های بره سیمین)

text: تپه حومه‌ای (تپه‌های بره سیمین) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در اسلام‌آباد غرب، شمال تپه بورک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه جغا بافت

text: تپه جغا بافت مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در اسلام‌آباد غرب، شرق شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چغاگاوانه

text: تپه چغا گاوانه یا چیاگاوانه (به کردی: چیاگاوانه) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در اسلام‌آباد غرب، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه چغاگاوانه

text: تپه چغاگاوانه با ارتفاعی حدود ۲۵ متر در وسط شهر اسلام‌آباد غرب بین خانه‌های مسکونی قرار دارد. ۹ قسمت از ۱۰ قسمت تپه ضمن خیابان کشی و خانه‌سازی از بین رفته‌است. وسعت کنونی آن حدود ۰۰۰/۱۰ متر مربع می‌باشد. در کاوشهای انجام شده در تپه دو طبقه مختلف پیدا شده که حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ سال با هم اختلاف زمانی دارند. ساختمان هر دو طبقه با خشت خام بنا شده‌است و تنها بر حسب ضرورت گاهی از آجر برای کف اتاق‌ها و پلکانها استفاده کرده‌اند. اتاقهای طبقه اول وابسته به طبقه پائینی بود. ظاهراً ساکنان طبقه اول با اندک دخل و تصرفی از اتاقهای طبقه بالا استفاده کرده‌اند. از نظر اصول فنی ساختمان طبقه دوم پیشرفته تر از طبقه اول است. ساختمان با ۴۵ درجه انحراف در جهت شمالی – جنوبی پی ریزی گردیده، دیوارهای آن‌ها با روکشی از گچ می‌باشد ولی در طبقه دوم در برخی از دیوارها به جای گچ رنگ قرمز را با ترکیبی از گل اّخرا مورد استفاده قرار داده‌اند. در مرکز هر طبقه اتاق بزرگی با ۵ درگاه ورودی وجود دارد. در اتاقهای طبقه اول یک درگاه بیشتر وجود ندارد.


title: تپه چغاگاوانه

text: این بنا شامل مجموعه‌ای از اتاق‌ها است که احتمالاً بخش شرقی آن محل سکونت حاکم و بخش غربی آن مرکزی برای کارهای اداری و صنعتی بوده‌است. در داخل برخی از اتاق‌ها، کوره‌های سفالگری شناسایی شد. همچنین در داخل یکی از اتاق‌ها (اتاق شماره پنج) تعدادی لوح گلی با خط میخی بابلی به دست آمد. برخی از این لوح‌ها خام و برخی دیگر حرارت دیده بودند. در پای دیوار شمالی این اتاق، سه اجاق در یک ردیف قرار داشت. احتمالاً این اجاق‌ها برای پختن لوح‌ها ساخته شده بودند. در اتاق‌های شماره شانزده و هفده نیز تعدادی مهر از جنس عقیق، استخوان، سنگ و … به دست آمده. با لایه نگاری که در سال ۷۸–۱۳۷۷ ش توسط کامیار عبدی صورت گرفت. آثاری از دوران نوسنگی جدید و مس و سنگ قدیم و عصر آهن تا دوره اشکانی شناسایی شد.


title: تپه چغاگاوانه

text: در سال ۱۹۳۶ م، اریش فریدریش اشمیت طی بررسی غرب ایران موفق به تهیه عکس هوایی از این محوطه تاریخی شد. پس از آن در سال ۱۳۴۶ خورشیدی هیأتی از مرکز باستان‌شناسی ایران اقدام به گمانه زنی این تپه نمود. در نتیجه این گمانه زنی آثاری از دوره مس و سنگ تا عصر آهن شناسایی شد. در سال ۱۳۴۹ خورشیدی نیز هیأتی به سرپرستی محمود کردوانی اقدام به کاوش در این محوطه نمود. با انجام این کاوش‌ها، مجموعه بنایی از عصر آهن II (حدود ۹۰۰ – ۸۰۰ ق. م) شناسایی شد. این مجموعه چهار هزار ساله به تازگی توسط کامیار عبدی بازنگری و مطالعه شده و نتایج آن به همراه ترجمه الواح توسط گری بکمن، متخصص زبان‌های باستانی منتشر شده‌است. طبق اظهار باستانشناسان این مجموعه شامل ۵۶ لوح گلی نسبتاً سالم و ۲۸ قطعه شکسته‌است که به (خط میخی) نوشته شده و مربوط به دوره بابل قدیم (حدود ۳۸۰۰سال پیش) است. این مجموعه ارزشمند پس از ۳۰سال فراموشی، در جریان کاوش‌های جدید در منطقه چغاگاوانه در سال‌های ۷۶تا ۷۹مجدداً مورد بازنگری و مطالعه قرار گرفت.


title: تپه چغاگاوانه

text: حفاری در مرکز تپه یا شهر باستانی که محل سکونت حاکم یا سلطان بود صورت گرفته‌است زیرا یک عدد تیغه مفرغی با خط میخی بابلی در قسمت شرقی تپه در طبقه اول بدست آمده که روی آن نوشته «کاخ دای» که کلمه دای آخر نام صاحب کاخ است. گویا قسمت غربی مرکز کارهای اداری و صنعتی و قسمت شرقی محل سکونت بوده‌است. ساکنان در طبقه اول دو کوره سفالگری احداث کرده‌اند که در نوع خود قابل توجه است.


title: تپه چغاگاوانه

text: در کف یکی از اتاق‌ها تعدادی لوح گلی با خط میخی بابلی بدست آمده تعدادی از آن‌ها حرارت دیده و تعدادی هم خام بودند. در اتاق مذکور مجسمه سفالی حیوانی شبیه گرگ به طول ۴ سانتیمتر و مجسمه سفالین کوچک دیگری احتمالاً «الهه کریشنا» به طول ۷ سانتیمتر و یک پیکان مفرغی به طول ۶ سانتیمتر پیدا شده یک آویز طلا به نقش خورشید و یک مهر استوانه ای با ۳ ردیف خط میخی بابلی مربوط به هزاره دوم ق. م پیدا شده که بر روی آن نقش زنی با لباس چین دار بلند و کلاه مدور که در برابر یکی از خدایان ایستاده و خدای مزبور دارای لباس بلند و بر روی چهارپایه نشسته‌است. متن نوشته مهر چنین است: «سامی توم دختر تالری خدمتگزار خدای اداد»


title: تپه چغاگاوانه

text: آثار سوختگی سراسری در روی تپه هویداست، که باید ناشی از حملات آشوریان باشد. گویا شهر خالی از سکنه و مردم بوده و در زمان حملات آشوری‌ها احتمالاً از حمله آگاه بوده‌اند.


title: تپه چغاگاوانه

text: اشیاء بدست آمده با اشیاء شوش شباهت فراوان دارد و ظروف سفالین با سفالهای لرستان متعلق به قوم کاسی مقایسه می‌شود، در کل تمدن چغاگاوانه با در نظر گرفتن جوانب مختلف با تمدن عیلام گرایش بیشتری دارد که نمونه آن کشف چند مجسمه عیلامی (الهه کریشنا)، دلیل بر این مدعاست.


title: تپه طلسم

text: تپه طلسم مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان دالاهو، روستای طلسم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سراب ذهاب (قادری)

text: تپه سراب ذهاب (قادری) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سرپل ذهاب، قادری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سراب کوانه

text: تپه سراب کوانه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای سراب کوانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه رسول آقا

text: تپه رسول آقا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای ذهاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گازرخانی

text: تپه گازرخانی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کامیاران، روستای گازرخانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پاچیا (فیروزآباد سراب)

text: تپه پاچیا (فیروزآباد سراب) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش ماهیدشت ـ غرب رودخانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه خیبر (تپه خیبر)

text: قلعه خیبر (تپه خیبر) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان روانسر، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه خیبر (تپه خیبر)

text: در کاوش‌های باستان شناسی سال ۱۳۹۷ در تپه خیبر روانسر، مهر استوانه‌ای کتیبه‌داری به خط میخی کشف شد. در ۲۰ دی ۱۳۹۹ مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه از ثبت این مُهر در فهرست آثار ملی خبر داد.


title: تپه میمز

text: تپه میمز مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه جامه شوران سفلی (تپه ذالکه)

text: تپه جامه شوران سفلی (تپه ذالکه) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، حوزه جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه جامه شوران علیا

text: تپه جامه شوران علیا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چغا بهار

text: تپه چغا بهار مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چغا انگلیسه (چغا نرگس)

text: تپه چغا انگلیسه (چغا نرگس) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه رضا

text: تپه رضا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه سیاه‌علیا

text: تپه سیاه علیا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه روسی

text: تپه روسی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گردنو

text: تپه گردنو مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان دوره ساسانیان است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای گردنو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه سومار (تپه سومار)

text: قلعه سومار (تپه سومار) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در قصر شیرین، حوزه نفت شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه شیان (ژیان)

text: قلعه شیان (ژیان) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، قلعه شیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: غار تپانی

text: غار تپانی مربوط به دوران پارینه‌سنگی است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای تپانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: محله قدیمی آلاشت

text: محله قدیمی آلاشت مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان سواد کوه، بخش مرکزی، روستای آلاشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه فیروزآباد

text: قلعه تاریخی فیروزآباد مربوط به اواخر دوره ساسانیان است و در ۱۲ کیلومتری جاده شهرستان اسلام‌آباد غرب به کرند غرب در روستای فیروز آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه گوری (قلعه گبری)

text: قلعه گوری (قلعه گبری) مربوط به دوره ساسانیان است و در سرپل ذهاب، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه منیژه (قلعه گبری)

text: قلعه منیژه (قلعه گبری) مربوط به دوره ساسانیان است و در سرپل ذهاب، حاشیه شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه شتر مل

text: تپه شتر مل مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای شتر مل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: رباط شاه عباسی

text: رباط شاه عباسی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کرمانشاه، حوزه جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل قدیمی ماهیدشت

text: پل قدیمی ماهیدشت مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کرمانشاه، حوزه جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چغا کنیوج

text: تپه چغا کنیوج مربوط به ماقبل تاریخ است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: نقش‌برجسته و کتیبه هورامان

text: نقش برجسته و کتیبه هورامان مربوط به هزاره اول پیش از میلاد است و در شهرستان پاوه، روستای وزیدز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه چشمه ماهی

text: تپه چشمه ماهی مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه گری کلن کوک (گلین کبود)

text: تپه گری کلن کوک (گلین کبود) در مریوان، ضلع جنوبی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کول‌تپه الن چالق

text: کول‌تپه النجارق مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، روستای النجارق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل هفت‌چشمه

text: پل هفت چشمه (پل داشکسن) مربوط به دوره صفوی است و در اردبیل، روی رودخانه بالیقلوچای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل پنج چشمه (پل یعقوبیه)

text: پل پنج چشمه (پل یعقوبیه) مربوط به دوره صفوی است و در اردبیل، روی رودخانه بالیقلو چای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل سه چشمه (قرمزی کورپلی)

text: پل سیدآباد (سه چشمه) مربوط به دوره صفوی است و در اردبیل، روی رودخانه باخلوچای، بین محله سیدآبادوآبراهیم آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد میدان بناب (مسجد گزاوش)

text: مسجد میدان بناب (مسجد گزاوش) مربوط به دوره صفوی است و در بناب، جنوب غربی میدان اصلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع عجب‌شیر

text: مسجد جامع عجب شیر (شیرلو) مربوط به دوره صفوی است و در عجب شیر، مسجد شیرلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امامزاده اسماعیل

text: بقعه امامزاده اسماعیل نوه امام جعفر صادق (ع) مربوط به دوره صفوی است و در شهر میانه، محله سرچشمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه امامزاده اسماعیل

text: آن گونه که روی سنگ مزار ایشان حک شده کشف مزار شریف ایشان مربوط به سال 923 ق است. این بقعه از این تاریخ به بعد مورد توجه اهالی میانه قرا گرفته است.


title: آرامگاه امامزاده اسماعیل

text: اهالی میانه معتقدند که ایشان نواده امام جعفر صادق (علیه السلام) است و عده ای هم امامزاده سید محمد مدفون در روستای کندوان را پدر امامزاده اسماعیل (علیه السلام) می دانند. هم اکنون آستان مقدس امامزاده سید اسماعیل (علیه السلام) تحت نظر هیأت امنا اداره می شود. تولیت آن بقعه مبارکه در سال 1373 ق از طرف آیت الله سید شهاب الدین مرعشی نجفی (رحمت الله علیه) به آیت الله حاج سید عبدالستار محمدی واگذار شده بود. ایشان در آبادانی و توسعه آن حرم منور نقش اساسی داشت.


title: پل سرخ (پل سمیان)

text: پل سرخ (پل سمیان) مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اردبیل، روستای سمیان، رودخانه قرسو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل شهر چای

text: بیست و سه پل میانه که با نام های شهر کورپوسی(در زبان محلی به معنیِ پل شهری است)وپل راه آهن معروف است یک اثر تاریخی مربوط به دوره صفوی در ضلع جنوبی شهر میانه نرسیده به ایستگاه راه آهن میباشد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این پل تاریخی نه تنها از نظر نوع معماری و ظاهری مشابه سی وسه پل میباشد بلکه قدمت ساخت آن نیز به همان اندازه است. طول این پل ۲۶۰متر است که به عنوان طولانی ترین پل تاریخی استان آذربایجان شرقی شناخته میشود.از آجر برای ساخت این پل استفاده شده است ولی پایه های این پل سنگی میباشد. به نظر میرسد معمار این پل فردی به نام خواجه شمس الدین محمد جوینی بوده است. از جهانگردانی که از این پل تاریخی دیدن کرده اند میتوان به موریس دو کوتزبوئه اشاره کرد.کتاب تاریخ و جغرافیای شهرستان میانه اثر محمد صادق نائبی


title: مسجد استاد و شاگرد

text: مسجد استاد شاگرد (سلیمانیه، علائیه) مربوط به دوره‌های چوپانی، صفوی و قاجار است و در تبریز، تقاطع خیابان‌های فردوسی و محققی (امین) واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد استاد و شاگرد

text: بنای اولیهٔ مسجد استاد شاگرد به دورهٔ چوپانیان برمی‌گردد و این بنا تنها اثر به‌جای مانده از این دوره در تبریز است. مسجد استادشاگرد در سال ۱۳۴۱ میلادی (۷۴۲ قمری) به دستور شیخ حسن چوپانی ساخته شد و به افتخار پادشاه‌خوانده‌اش –سلیمان از نوادگان چنگیزخان که از جانب شیخ حسن به مقام ایلخانی رسیده بود– مسجد سلیمانیه خوانده شد. چون عبدالله صیرفی به همراه شاگردش مسئول کتابت کتیبهٔ این مسجد بودند، بعدها مردم تبریز به دلیل عدم علاقه به حکومت چوپانی، این مسجد را استاد و شاگرد خواندند.


title: مسجد استاد و شاگرد

text: مسجد استادشاگرد در محلهٔ میارمیار (مهادمهین) و مجاورت خیابان‌های فردوسی و امین در مرکز شهر تبریز قرار گرفته است. بنای اولیهٔ آن مربوط به دورهٔ چوپانیان است؛ ولی بر اثر زمین‌لرزه‌های مختلف، چندبار با خاک یکسان شده و کتیبهٔ منسوب به عبدالله صیرفی هم از بین رفته است. مسجد استادشاگرد در دورهٔ قاجار ۳ بار تعمیر اساسی شد؛ بار اول توسط عباس میرزا، بار دوم توسط میرزامحمد قراجه‌داغی آوانسری در سال ۱۲۹۵ قمری و بار سوم توسط محمدآقا اردبیلی در سال ۱۳۳۸ قمری و بنای فعلی، بیشتر مربوط به همین دوره است و شرح مرمت سال ۱۳۳۸ قمری روی سنگ مرمرین روی دیوار شمالی مسجد نصب شده است.


title: مسجد استاد و شاگرد

text: مسجد استادشاگرد به شکل مستطیل، به ابعاد ۲۰ در ۳۵ متر است و از دو بخش شبستان و فضای گنبددار تشکیل شده است. شرح بنای این مسجد در کتاب جامع‌التواریخ آمده است:


title: آرامگاه و مسجد سیدحمزه و مقبرةالشعرا

text: آرامگاه و مسجد سیدحمزه و مقبرةالشعرا مربوط به دوران صفوی و قاجار است و در تبریز، خیابان ثقةالاسلام، جنب مقبرةالشعرا واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: قلعه دختر (قز قلعه) مربوط به سدهٔ ۷ ه.ق است و در شهرستان میانه، بخش مرکزی، روستای قزل اوزن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قلعه دختر یا قیزقالاسی یکی از جاذبه‌های بی‌نظیر تاریخی استان آذربایجان شرقی در شهرستان میانه است که در دو کیلومتری پلی شکسته بر روی رود قزل‌اوزن (پل‌دختر میانه) در بالای کوه قافلانکوه واقع شده‌است. یکی از شهرهای باستانی و کهن استان آذربایجان شرقی شهرستان میانه است. پیشینه و سابقه تاریخی شهرستان میانه به ده‌ها سال قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد و بعضی نوشته‌ها سابقه تاریخی میانه را تا ۷۲۰ سال پیش از میلاد نیز نقل می‌کنند. وجود کتیبه‌های آشوری و اورارتویی در بعضی مناطق آذربایجان و کشف آثار باستانی و مجسمه‌های سفالین در شهرستان میانه، قدمت تاریخی آن را به دوره‌های پیش از تشکیل دولت ماد می‌رساند. در کتاب‌های تاریخی و سفرنامه‌های جهانگردان نام این شهرستان را میانج ثبت کرده‌اند. یکی از آثار کهن به جای مانده از پیشینیان در این شهرستان قلعه‌ای بر فراز کوه قافلان کوه است که به آن قلعه دختر (قیزقالاسی) می‌گویند. این اثر به شماره ۸۷۰ به ثبت ملی رسیده است.


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: محل احداث قلعه دخترمیانه


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: این قلعه در ۲ کیلومتری شمال پل دختر (۱۸ کیلومتری جنوب میانه) بر روی صخره بزرگ و قلل تیز، در بالای کوه‌های قافلانکوه که به جاده کاروان‌رو مشرف است واقع شده‌است. منطقه قلعه دختر، به علت داشتن جاذبه‌های مختلف و بی‌نظیر خود ازجمله آثار باستانی قلعه دختر و پل دختر و همچنین از ساختارهای زیبای زمین‌شناسی مانند ساختارهای تافونی، جریان شدید صخره‌های نوردی و پوست پیازی و داشتن انواعی از آگات‌ها مورد توجه ویژه قرار می‌گیرد. آب هوای مطبوع، طبیعت بسیار زیبا و در کنار آن رودخانه قزل اوزن که از کوه‌های کردستان سرچشمه می‌گیرد و دارای اهمیت گردشگری بسیار زیاد است، می‌تواند به یکی از مناطق معروف توریستی در ایران تبدیل شود.


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: تاریخچه قلعه دختر میانه


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: بعضی از مورخین ساختمان بنا را به اردشیر درازدست (پسرخشایارشاه هخامنشی) نسبت می‌دهند، درحالی که در تابلویی که اخیراً از طرف سازمان میراث فرهنگی در ابتدای ورودی نصب شده، تاریخ بنای قلعه، قرن هفتم هجری، نوشته شده‌است ولی با توجه به پایه‌های ساخت قلعه و مصالح به کار برده شده تخمین به اوایل دوره ساسانیان نیز زده می‌شود. به علت سرقت یا از بین رفتن کتبیه قلعه که در سردر ورودی اصلی قلعه نصب بوده و هنوز هم جای آن پیداست، تاریخ دقیق آن مشخص نیست و در این رابطه افسانه‌های پیرامون قلعه و پل دختر، که احتمالاً این نوع نگرش ریشه در فرهنگ مردم این خطه از میهنمان دارد، حقیقت و واقعیت تاریخی آن را پوشش داده است.


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: دستور تخریب  قلعه را شاه عباس صادر کرده‌است به دلیل اینکه پناهگاه سارقین قطاع الطریقی بود که بر این کوهستان‌ها استیلا داشتند. باستان‌شناسان بزرگی در قرن‌های گذشته از میانه عبور کرده‌اند و این قلعه را ستوده‌اند و از اقدام شاه‌عباس در تخریب قلعه گله کرده‌اند. این قلعه از وسایل ایمنی و آب انبار برخوردار است و در آن کلیه تدابیر لازم برای زندگی طولانی در داخل این آن فراهم بوده‌است. چشم‌انداز زیبای این قلعه، مناظر چشم‌نوازی را به وجود آورده است.


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: با توجه به آثار به‌جامانده، ظاهراً قلعه در سه طبقه ساخته شده که در اثر گذشت زمان و خرابی‌های به بار آمده، سقف‌های چوبی که هنوز هم آثار و سوراخ‌های تعبیه چوب در دیوارهای قلعه، بخصوص در قسمت کناری ورودی اصلی به‌طور مشخص دیده می‌شود، به داخل قلعه فروریخته است.  این قلعه به شکل کثیرالاضلاع غیر منظم از سه قسمت تشکیل می‌شود:


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: الف: دیوار بیرونی که قطورتر از دیگر قسمت‌ها بوده، به‌وسیله ۲۴ برج دیدبانی از قلعه پاسداری می‌شد. ۸ برج آن بر رودخانه قزل‌اوزن مشرف است.


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: ب: دیوار داخلی که این دیوار حافظ قسمت اصلی قلعه یا قلب قلعه بوده.


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: ج: قسمت داخلی قلعه که محل فرماندهی دژ محسوب می‌شود


title: قلعه دختر (قز قلعه)

text: این قلعه دارای دو ورودی ۳ متری است که ورودی پایینی اصلی بوده و در بالای سر در این ورودی كتیبه‌ای روی سنگ نوشته داشته كه فعلاً اثری از آن باقی نمانده است. ورودی دیگری نیز در بالای قلعه وجود دارد که بیشتر شبیه به یک راه فرار در مواقع اضطراری بوده‌است. باروی این قلعه ۱۴ متر است و ۱۶ یا ۲۴ برج دیده‌بانی مخروبه دارد که ۸ برج آن بر رودخانه قزل‌اوزن مشرف است. از وضع ساختمان و مصالح ، ساخت این بنا را به دوره یا زمان ساختمان پل دختر نسبت می‌دهند. در میان قلعه دو منبع آب وجود دارد که آب مورد نیاز ساکنان قلعه را تأمین می‌کرده‌است. این منبع‌های آب بمانند آبگیر یا سد ساخته شده‌است. آبگیر بزرگ به ابعاد ۱۰ در ۱۵ متر به ارتفاع ۱۰ متر است که آب آن به‌وسیله برف و باران تأمین می‌شده‌است. دو ضلع آبگیر از صخره‌های طبیعی و یک ضلع آن از سنگ‌های تراشیده شده تشکیل یافته‌است. علاوه بر آن چاه‌های زیادی نیز در قسمت‌های مختلف قلعه وجود داشته که در مواقع ضروری از آب آن‌ها استفاده می‌شده‌است. دیواره‌ی جلویی آبگیر بزرگ، به ضخامت حدود یک و نیم متر از سنگ و ملات ساروج ساخته شده و قسمت بیرونی آن همانند ورودی اصلی قلعه با سنگ‌های صاف و تراشیده شده، نما داده شده‌است، به‌طوری که این دیواره علی‌رغم معماری حیرت‌انگیز با قوس‌های قسمت بیرونی که کاملاً یکدست و دقیق هستند، در ارتفاع حدود ۱۵ متری از سطح دره قرارداد. با عنایت به گنجایش و ظرفیت این آبگیر بزرگ که در احاطه بلندی‌های کوه واقع شده و تا حدودی از تابش دراز مدت خورشید و گرمای آن در طول روز در امان بوده، چنین برمی‌آید که تأمین بخش عمده آب مایحتاج ساکنین قلعه، از این آبگیر بوده‌است.


title: مسجد جامع سرخ

text: مسجدجامع سرخ (به کردی: مزگه‌وتی سوور) مربوط به دوره صفوی است و در مهاباد، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد یکی از اقدامات مهم عمرانی بداق سلطان مکری می‌باشد که در سال ۱۰۸۹ بنا گردید و همچنان پابرجا است.


title: مسجد جامع سرخ

text: مسجد جامع مهاباد تقریباً در مرکز شهر و در داخل بافت قدیم آن قرار دارد و بر اثر تغییر و تحولات شهرسازی مقداری از بافت اطراف آن نوسازی و این بنای قدیمی فعلاً در بین مجموعه‌ای از واحدهای قدیمی و نوساز محصور شده است. مسجد جامع مهاباد بعد از خیابان حافظ و در داخل کوچه مسجد جامع قرار دارد و در ضلع شمالی آن سالن نسبتاً بزرگی احداث شده است. این مسجد دو ایوانه و از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین بناهای تاریخی دوره اسلامی در غرب کشور به شمار می‌رود و توازن شکل طاق، گنبد و شبستان باعث شده که، پس از گذشت ۳۳۸ سال از زمان ساخت آن، سالم باقی بماند. از نظر مشخصات فنی، شبستان بزرگ مسجد با سه فرش انداز، ۱۰ ستون سنگی و حجرات اطراف صحن بسیار موزون ساخته شده و گیرایی روحانی خاصی دارد. مصالح به کار رفته در پی دیوارها، ستونها و کف فرش شبستان از سنگ و دیگر قسمتها از آجر است، مسجد و حجرات اطراف صحن آن، تزئین نشده و سادگی خاصی دارد.


title: مسجد جامع سرخ

text: شبستان زیبای این مسجد که مقدمه‌ای بر شبستان مسجد وکیل شیراز است، ۱۰ ستون سنگی دارد و ۱۸ گنبد آجری نیمکره، پشت بام اصلی مسجد را پوشانده است که در گذشته با ناودانهای سنگی، آبریز آن میسر شده بود. فاصله هر ستون از ستون دیگر ۴/۵ متر است. برای برپایی ستونها و استقرار گنبدها، ابتدا پی ستونها را سنگ ریخته و برای ایجاد سطح اتکا از یک سنگ رسوبی تراشیده به عنوان پایه ستون استفاده کرده‌اند. این پایه، که به شکل مربع است، به صورت افقی در پای ستون تعبیه شده و برای جلوگیری از تزلزل ستونها، آنها را یه صورت مادینه تراشیده و ستون سنگی را به صورت عمودی به شکل هشت ضلعی و به ارتفاع ۲۶۰ سانتی‌متر پس از سوار کردن بر پایه ستونها، به سر ستون رسانده‌اند. ستونهای مسجد با سرب گداخته به این سر ستونها پیوند داده شده است.


title: مسجد جامع سرخ

text: مصالح اصلی مسجد آجر قرمز است؛ به طوری که سبب نامگذاری مسجد، به مسجد سرخ شده است. دو در بزرگ شمالی و جنوبی حیاط ارتباط این بنا را با بیرون برقرار می‌کند. هر یک از درها با یک دالان طاق نما به حیاط مسجد مربوط می‌شود. بخشهای شرقی و غربی آن، هرکدام چهار طاق حجره‌ای دارد و بخشهای شمالی و جنوبی نیز هرکدام دارای دو اتاق و یک در بزرگ است، فواصل طاقها سه متر و اندازه صحن ۱۹ در ۱۲ متر است. این بنا از نظر پی بنا و معماری شبیه به مسجد طسوج در آذربایجان شرقی است. متن تنها یادگار مکتوب آن بر کتیبه سردر شمالی، بدین مضمون است: «الحمدالله الذی وفقنی الاتمام هذه المدرسه الشریفه فی ایام دوله السلطان الاعدل: شاه سلیمان الحسین الموسوی الصفوی بهادرخان - خلدالله تعالی ملکه - فی سنه ۱۰۸۹ کتیبه سهراب المکری» (خدا را سپاس که مرا به اتمام این مدرسه شریف در ایام حکومت عادل‌ترین سلطان، شاه سلیمان حسین موسوی صفوی بهادرخان - که خدا ملکش را جاودان سازد - در سال ۱۰۸۹ه.ق توفیق داد. این را سهراب مکری نوشت)


title: مسجد جامع سرخ

text: این بنا علاوه بر مکانی برای عبادت مردم و برگزاری نماز جمعه، همیشه مرکزی برای تحصیل علوم گوناگون نیز بوده و استادان بزرگی در این مدرسه تدریس کرده‌اند، از جمله ملاحسین مجدی، ملاشیخ عزالدین حسینی، ملاعبدالله مدرسی، ملاصادق واثق بالله و ملاعبدالکریم شهریکندی. مسجد جامع مهاباد را می‌توان تاریخچه‌ای نامکتوب از اتفاقات تلخ و شیرینی دانست که در شهرستان مهاباد به وقوع پیوسته است. این مسجد به واقع بخشی از تاریخ معاصر مهاباد و گواه آشکاری بر فرهنگ دوستی و هنرورزی مردم این دیار است.


title: مسجد جامع سرخ

text: جدیدا نیز سوالی مهم و تاریخی در مورد این مسجد در میان مرد باب شدە کە؛ این مسجد در دوران صفویە ساختە شدە، حکومتی شیعی مذهب که برای شیعه کردن مردم، سر میبرید و چشم را از حدقه در می آورد، پس چگونه مجوز ساخت مسجدی را برای مردمان سنی مذهب مهاباد، به بداق سلطان داده است؟ سه جواب معقول وجود دارد، یا این مسجد متاخر بوده و در دوران صفویه ساخته نشده، یا صفویه شیعه مذهب نبوده، و یا اگر هم صفویه حکومتی شیعه بوده و این مسجد هم آن زمان ساخته شده، پس امپراتوری صفویه در مهاباد حکمروایی نکرده است


title: تپه اسکندری و تپه‌های اطراف آن

text: تپه اسکندری و تپه‌های اطراف آن مربوط به تاریخ ایران پیش از اسلام و هزاره هفتم (پیش از میلاد) به بعد است و در شهرستان شهرکرد، ۱ کیلومتری هفشجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. شهر هفشجان دارای پیشینه و تاریخچه‌ای کهن است. براساس سفالینه‌های کشف شده بروی تپه‌های باستانی قدمت هفشجان به هزاره هفتم قبل از میلاد بر می‌گردد و بیانگر پیشینه ۹۰۰۰ ساله این شهر است. این دولت شهر تاریخی جزو اولین سکونتگاه‌های دوره نوسنگی محسوب می‌گردد.


title: تپه اسکندری و تپه‌های اطراف آن

text: تپه اسکندری هفشجان مربوط به دوره نوسنگی تا عیلامی است. وجود سفالینه‌های پیش از تاریخ تا تاریخی و وفور ابزار سنگی همچون فِلینت و اُبسیدین از استقرار این مکان از هزاره هفتم تا هزاره اول قبل از میلاد خبر می‌دهد و بیانگر توالی تمدنی منطقه است. فعالیت‌های باستان‌شناسی جهانگیر یاسی از مرکز باستان‌شناسی ایران در این محوطه باستانی در تابستان ۱۳۴۷ خورشیدی، کهن‌ترین و اولین کاوش باستان‌شناسی منطقه و استان چهارمحال و بختیاری است؛ و نیز فعالیت‌های مؤثر باستان‌شناسی آلن زاگارل در سال ۱۳۵۷ خورشیدی نیز بروی این تپه‌ها در پیشینه نگاری این عرصه، مهم و تأثیرگذار بوده‌است.


title: تپه اسکندری و تپه‌های اطراف آن

text: براساس شواهد موجود، تپه مرکزی مجموعه چغات‌های اسکندری هفشجان (محوطه S12) در سال ۱۳۷۵ بار دیگر مورد بررسی سطحی و گمانه‌زنی قرار گرفت. باستان‌شناسان در گمانه‌زنی‌های خود در کمال ناباوری به کتیبه‌ای به خط میخی عیلامی برخورد کردند که وجود یک زیگورات یا چیزی شبیه به آن را به خوبی در این منطقه نشان می‌دهد. با توجه به این کاوش می‌توان نتیجه گرفت که اگرچه این تپه باستانی متعلق به دوران پیش از تاریخ است و از ۹۰۰۰ سال تا ۶۰۰۰ سال قبل در زمرهٔ محوطه‌های تاریخی پیش از اختراع خط محسوب می‌شود اما کشف کتیبه عیلامی بیانگر تداوم و استمرار تمدنی بزرگ در این منطقه می‌باشد و در دوره عیلامی نیز ساختمانی عظیم همچون زیگورات یا معبد الهی را داشته‌است و یکی از احتمالات مرتبط آن است که ضمن حفظ اصالت عرصه وسیع ۹۰۰۰ ساله هفشجان اما در ۳۰۰۰ سال پیش و در دوره عیلامی میانه این منطقه یکی از پایتخت‌های عیلامیان بوده‌باشد.


title: تپه شهر کهنه (شهرکرد)

text: تپه شهر کهنه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان شهرکرد، شمال باختری شهر هفشجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد ازیران

text: مسجد ازیران مربوط به دوره سلجوقیان است که در شهرستان اصفهان، روستای ازیران در سی کیلومتری شرق اصفهان جای گرفته‌است. و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مسجد ازیران

text: این مسجد از جمله مسجدهای چهار ایوانی است که دارای گنبد آجری، محراب گچبری شده و یک سنگ‌نوشته به خط کوفی و نقوش هنرمندانه است.


title: مدرسه جده بزرگ

text: مدرسه جده بزرگ مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، میدان نقش جهان، بازار بزرگ، بازار قهوه کاشیها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مدرسه جده بزرگ

text: مدرسه دیگری به نام مدرسه جده کوچک نیز وجود دارد.


title: مدرسه جده بزرگ

text: این مدرسه در سال ۱۰۵۸ قمری به دستور حوری نام خانم، جدهٔ کوچک شاه عباس دوم (سل ۱۰۵۲–۱۰۷۷ق/۱۶۴۲–۱۶۶۶م) ساخته شده‌است. صفت بزرگ در نام مدرسه بیانگر وسعت بیشتر آن نسبت به مدرسه‌ای به همین نام (جدهٔ کوچک)، اما با وسعتی کمتر در بازار اصفهان است.


title: مدرسه جده بزرگ

text: مدرسهٔ جدهٔ بزرگ در زمینی مستطیل شکل به ابعاد ۳۲×۴۰ متر با مصالح آجر، در دو طبقه ساخته شده‌است؛ عناصر و اجزاء ساختمانی و فضاهایی که روی دو محور عمود برهم قرار گرفته‌اند، در اشکالی چون ایوان، حجره‌هایی در دو طبقه، هشتی، دالان، پیش طاق، چاه خانه، وضوخانه و حیاط برپا شده‌است. نقشهٔ بنا به صورت ۴ ایوانی، با حجره‌هایی در طرفین هریک از ایوان‌ها، پیرامون یک حیاط مرکزی به شکل هشت گوش نامنظم (نگینی) است.


title: مدرسه جده بزرگ

text: کلیهٔ فضاهای اصلی مدرسه گرداگرد حیاطی به شکل هشت گوش نامنظم (نگینی)، هر ضلع شمالی-جنوبی ۳۴ متر، غربی-شرقی ۲۳ متر، و ۴ ضلع واقع در گوشه‌ها هر یک به‌اندازهٔ ۳ متر ترتیب یافته‌اند. کف حیاط سنگ‌فرش است و به نظر می‌رسد که از زمان ساخت تاکنون تغییری اساسی نیافته‌است. این حیاط که همهٔ ساخت و سازهای داخل بنا به نحوی به آن پیوند می‌خورد، از نظر کاربری با تقسیم مسیرها، ارتباط میان فضاهای اصلی بنا را میسر می‌سازد. نکتهٔ قابل توجه در طراحی این مدرسه عبور دادن شعبهٔ نهری از حیاط آن بوده‌است، بدین ترتیب که این نهر از زیر حجرهٔ منتها الیه جنوب شرقی در ضلع جنوبی وارد آبراهه‌ای سنگی در حیاط مدرسه می‌شده، و پس از عبور از روی خط مرکزی محور غربی-شرقی، روبه روی ایوان شرقی با یک تغییر مسیر به سمت جنوب، از زیر حجرهٔ منتها الیه ضلع جنوب غربی به خارج از بنا هدایت، و ادامهٔ مسیر می‌داده‌است. در حال حاضر این نهر پر شده، و به صورت باغچه‌ای با گل و گیاه درآمده‌است. این دگرگونی به حدی است که بدون سابقهٔ ذهنی نمی‌توان وضع پیشین این باغچه‌ها را تصور کرد.


title: مدرسه جده بزرگ

text: ایوان شمالی به عمق ۲/۵ متر است و در پشت آن اتاق بزرگی به‌اندازهٔ ۴×۷ متر که به عنوان مدرسهٔ زمستانی استفاده می‌شده‌است، قرار دارد. در هر دو سوی ایوان یک پلکان برپا ست که دسترسی به طبقهٔ بالا را میسر می‌سازد و نیز مانع اتصال مستقیم ایوان به حجره‌ها ست. ایوان جنوبی با شمالی متقارن، و از نظر ساختار و کاربری مطابق با آن است. ایوان غربی، با دهانه‌ای به پهنای ۶/۵ متر و عمق ۲/۵ متر، از طریق دهانه‌ای که در مرکز آن گشوده شده، به فضای هشتی و مجموعهٔ ورودی متصل می‌شود؛ کاربری آن با توجه به پیوندش با مجموعهٔ ورودی به یک فضای عبوری ـ ارتباطی بدل شده‌است. ایوان شرقی، ۶/۵ متر پهنا و ۵/ ۹ متر عمق دارد. در میان ضلع جنوبی آن محرابی تعبیه شده‌است. با توجه به این محراب و اندازه‌های ایوان، کاربری آن به عنوان نمازخانهٔ مدرسه روشن است.


title: مدرسه جده بزرگ

text: این مدرسه ۳۳ حجره در طبقهٔ همکف و ۳۶ حجره در طبقهٔ اول دارد. هر حجرهٔ طبقهٔ همکف شامل یک ایوانچهٔ ورودی، اتاق اصلی و پستو ست. حجره‌های واقع در گوشه‌ها و تمامی حجره‌های طبقهٔ بالا فاقد پستو هستند. مجموعه ورودی در میانهٔ ضلع غربی ساختمان و عمود بر محور بازار که جهت آن شمالی-جنوبی است، قرار دارد و شامل پیش طاق، درگاه، هشتی، دالان و ایوان است. حریم پیش طاق ورودی با تفاوت مصالح به کار رفته -ازارهٔ سنگی- از سطوح حجره‌های مجاور در بازار متمایز است. مسیر ورود به ترتیب از پیش طاق که در دو سوی آن دو سکوی سنگی قرار دارد، درگاه، دالان، هشتی و ایوان است که دسترسی مستقیم به حیاط و محیط داخلی مدرسه را میسر می‌سازد. میان محور پیش طاق ورودی و محور مدرسه‌اندکی اختلاف وجود دارد، با طراحی یک هشتی و تغییر استادانهٔ مسیر، این تفاوت به سادگی برطرف شده‌است. هشتی افزون بر کاربری اصلی، به عنوان یک فضای تقسیم‌کننده، بر شکوه مسیر ورود نیز افزوده‌است.


title: مدرسه جده بزرگ

text: در منتها الیه جنوب شرقی ضلع شرقی پس از یک ایوانچه و یک دالان فضای وضوخانه و بخشهای وابسته به آن قرار داشته‌است که در نوسازی سالهای اخیر به‌طور کامل تخریب شده، و وضوخانه و آبریزگاه نوسازی جایگزین آن شده‌است.


title: مدرسه جده بزرگ

text: در پشت ایوان بزرگ‌ترین فضای معماری مدرسه، نمازخانه قرار دارد و در میانهٔ بدنهٔ جنوبی آن محراب تعبیه شده‌است و پوشش آن به صورت طاق و چشمه است. تنها تزیین ایوان کاشی کاری پشت بغل‌های دو سوی آن است که با توجه به کتیبهٔ آن: «گشت تعمیر این خجسته بنا ۱۳۴۴» حکایت از تعمیر آن در چند دههٔ اخیر دارد.


title: مدرسه جده بزرگ

text: مدرسه از ۴ سو به بافت شهری پیوسته‌است و فقط در جبههٔ غربی، پیش طاق ورودی آن در کنار منبر با نمایی طراحی شده و تزیینی است. پیش طاق ورودی شامل یک طاق جناغی در قابی مستطیل شکل عمودی، با تزیینات کاشی هفت رنگ است. این کاشیها با نقوش اسلیمی و ختایی، و در رنگهای زرد، سبز و آبی فیروزه‌ای بر زمینهٔ آبی لاجوردی آراسته شده‌اند. درست بالای درگاه ورودی، کتیبهٔ بنیاد بنا از کاشی به خط ثلث به رنگ سفید بر زمینهٔ لاجوردی با رقم محمدرضا امامی و تاریخ ۱۰۵۸ق قرار دارد که در آن از جدهٔ شاه عباس دوم صفوی به عنوان بانی مدرسه و وقف آن بر طلبهٔ مذهب اثنا عشریه، نام برده شده‌است. ۳ کتیبه نیز به خط کوفی بنایی با نامهای «الله»، «محمد» و «مبارک باد» به شیوهٔ کاشی کاری معرق اجرا شده‌است. این مدرسه در تاریخ ۱/۱۰/ ۱۳۴۸ش به شمارهٔ ۸۹۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است.


title: مسجد و مدرسه شمس‌آباد

text: مسجد و مدرسه شمس‌آباد مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان شیخ بهایی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: دامبو

text: دامبو یک فیلم انیمیشن آمریکایی در ژانر فانتزی است که در سال ۱۹۴۱ به تهیه‌کنندگی والت دیزنی و کارگردانی بن شارپستین ساخته شد. نخستین نمایش فیلم توسط آر.ک. ئو پیکچرز در ۲۳ اکتبر ۱۹۴۱ و در نیویورک بود. "دامبو" به عنوان چهارمین پویانمایی در مجموعه کارهای کلاسیک دیزنی محسوب می‌شود. داستان فیلم، درباره بچه فیلی در سیرک است که به خاطر گوش‌های بزرگش مورد تمسخر قرار می‌گیرد. او به کمک بهترین دوستش، می‌فهمد که می‌تواند با گوش‌هایش پرواز کند. "دامبو" جایزه اسکار بهترین موسیقی فیلم را دریافت کرد.


title: دامبو

text: علی‌رغم جنگ جهانی دوم، "دامبو" در گیشه بسیار موفق کرد و موفق‌ترین فیلم دیزنی در دهه ۱۹۴۰ شد. فیلم با نقدهای مثبت منتقدان نیز همراه بود و داستان، شخصیت‌پردازی و موسیقی تمجید شد. در سال ۲۰۱۷، این فیلم در فهرست ملی ثبت فیلم توسط کتابخانه کنگره از نظر زیبایی و فرهنگی انتخاب شد.


title: دامبو

text: در ۲۹ مارس ۲۰۱۹، لایواکشن "دامبو" که اقتباسی از این پویانمایی است، اکران شد.


title: کاروانسرای امین‌آباد

text: کاروانسرای امین آباد مربوط به دوره صفوی است و در جنوب استان اصفهان، و در۴۱ کیلومتری بزرگراه شهرضا به شیراز و در شهرستان شهرضا واقع شده که بعد از مرمت سازی به مکانی تفریحی گردشگری و ... تبدیل شد .و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۸۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کتیبه شاه صفی (شاه ذکریان)

text: کتیبه شاه صفی (شاه ذکریان) مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شهرضا، ۱۰ کیلومتری دهقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع پوده

text: مسجد جامع پوده مربوط به اواخر دوره افشار - دوره زند است و در شهرستان دهاقان، روستای پوده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع پوده

text: منبر و حوض سنگی آن متعلق به دوران صفویه‌است. درون حجره‌های آن، بر روی دیوارها، آثاری از نقاشی‌های دوران صفویه باقی مانده‌است. منبر مسجد از سنگ سیاه است و پنج پله دارد. در حاشیه منبر نام چهارده معصوم خوشنویسی و کنده‌کاری شده‌است. در سمت دیگر آن آیةالکرسی را نقر نموده‌اند. بر گوشه‌ای از این منبر این بیت آمده‌است: «بنا نهاد همین مسجد و همین منبر علی‌ست ابن علی و بوداق ابن قلندر» در سمت دیگر هم، بیتی آمده‌است که با حساب ابجد، سال ۱۰۶۲ ه.ق یعنی سال سلطنت شاه صفی بن شاه عباس کبیر را نشان می‌دهد. نام حجار منبر نیز در زاویه‌ای از منبر دیده می‌شود. در زمان صفویه این منبر مکان جلوس شاهانی که به این منطقه می‌آمدند، بوده‌است.


title: مسجد جامع پوده

text: اهالی محلهٔ بازار


title: تپه چغامل و چغا کوچک

text: تپه چغامل و چغا کوچک مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان خرم‌آباد، شهرچغابل رومشکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بناهای روستای تاج‌آباد (عباس‌آباد)

text: بناهای روستای تاج آباد (عباس‌آباد) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اصفهان، در بین راه مورچه خورت به نطنز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: بقایای کاخ ساسانی (کوهدشت)

text: بقایای کاخ ساسانی مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، جاده خرم‌آباد، نزدیک روستای رحمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: عصارخانه شیخ

text: عصار خانه شیخ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در اصفهان، خیابان عبد الرزاق، کوچه شیخ بهایی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مجموعه بناهای ساروتقی

text: مجموعه بناهای ساروتقی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، بازار بزرگ، خیابان مشیر یخچال، کوچه گلبهار واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۹۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مجموعه بناهای ساروتقی

text: این مجموعه شامل بازار و کاروانسرای است.


title: تپه یحیی

text: تپه یحیی مربوط به هزاره ۳و۴ - دوره ساسانیان است و در ارزوئیه، صوغان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تپه یحیی

text: په یحیی که ۱۸ متر ارتفاع دارد در ۲۶۰ کیلومتری جنوب کرمان واقع شده‌است. تاریخ این تپه از زمان حجر شروع می‌شود و به عصر ساسانیان ختم می‌گردد. تپه یحیی یکی از مهمترین آثار و تپه‌های کلیدی در باستان‌شناسی ایران است. با توجه به آثار کشف شده و تأیید بسیاری از مورخان داخلی و خارجی تپه یحیی دارای قدیمی‌ترین کارخانه سفال سازی و قدیمی‌ترین معدن جهان است تپه یحیی یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌ها ی شناخته شده جهان است و به عنوان یکی از نخستین آثار یک دهکده مربوط به ۹۰۰۰ سال پیش مطرح است. شهرنشینی مفهوم اخص آن از حدود شش هزار سال پیش در ایران موجودیت یافت. تپه یحیی یکی از کهن‌ترین سکونت‌های شناخته شده واز گذشته‌های دور دارای تمدن و فرهنگ بسیار شکوفا بوده‌است. این منطقه به لحاظ موقعیت خاص اقلیمی، سیاسی و فرهنگی مرکز ارتباطات تمدن‌های میان رودان و هندوچین به‌شمار می‌رفته‌است. اندک شهرها ی باستانی شامل شوش، تپه ملیان تنها از لحاظ قدمت با تپه یحیی برابری دارند. سند یا کتیبه‌ای که نام واقعی و قدیمی این شهر را مشخص می‌کند هنوز بدست نیامده و این منطقه مرکز بسیاری از فعالیتهای صنعتی و هنری بوده‌است. در طول تاریخ مهاجرت‌های انسانی و جابجائی انسانها همواره به دلیل دستیابی به شرایط بهتر زندگی بوده‌است، در دوران باستان این شرایط بهتر عبارت از آب فراوان و خاک حاصلخیز برای کشاورزی بوده‌است. ایران نخستین سرزمینی است که در آن مردم به استخراج و استعمال از فلزات پی برده‌اند تعدادی از نخستین کوره‌های ذوب مس و در تل ابلیس مربوط به هفت هزار سال پیش بدست آمده قدیمی‌ترین فلزی که مورد استفاده انسان قرار گرفته مس بوده‌است. تمدن این ناحیه نشان می‌دهد که همزمان با تمدن‌های آسیای غربی در جنوب شرقی ایران، جوامع متمدن و پیشرفته‌ای زندگی می‌کرده‌اند. قدیمی‌ترین آثار و بقایای سکونت انسان که در این ناحیه به دست آمده عبارتند از قطعات استخوان، سنگ چخماق و ظروف سفالی ناهموار که از گل پخته درست شده‌است و با دست به آنها شکل داده‌اند. در میان استخوان حیوانات که از آن دوره باقی مانده‌است، استخوان غزال و گوسفند و بز دیده می‌شود. در دوران بعد که تمدن پیشرفته تر است به مصنوعات فلزی و اشیاء ساخته شده از مس و مفرغ برمی‌خوریم که می‌رساند در این دوره به ذوب فلزات آشنایی داشته و می‌توانسته‌اند حداکثر حرارت را برای ذوب فلز ایجاد کنند.


title: تپه یحیی

text: برخی از لایه‌های به دست آمده از کاوش در تپه یحیی، واقع در دشت صوغان در ۲۲۵ کیلومتری جنوب کرمان، از اواخر هزارهٔ چهارم پیش‌ازمیلاد مسکون بوده‌اند. تپه یحیی در دوران پیش‌ایلامی (موسوم به «تپهٔ یحیی دوران ۴») روستایی بزرگ یا شهری کوچک (حدود سه هکتار) در منطقه‌ای با جمعیت کم بوده‌است. از کاوش‌ها بقایایی بنایی بزرگ (با زیربنای ۵۰۰ مترمربع) حاصل شده که پنج اتاق داشته که در آن‌ها آثار مرتبط با امور بازرگانی از جمله لوح‌های گلی پیدا شده. دیوارهای این سازه از خشت‌های قالبی به ابعاد مختلف ساخته شده‌اند و داخل دیوارها برای جابجایی آب تنبوشه قرار گرفته. باستان‌شناسان این سازه را نوعی «مقصدِ محصور» برای بازرگانان خارجی دانسته‌اند، چرا که بناهای مسکونی معاصر در این پشته وجود دارد که نشانگر وجود فرهنگی خاص بومی و متمایز از آثار فرهنگ‌های دیگر است. تعداد ۲۵ لوح نیاایلامی در تپه یحیی کشف شده‌است.


title: مسجد جامع فهرج

text: مسجد جامع فهرج یا مسجد امام حسن مسجدی متعلّق به صدر اسلام است که در فهرج قرار دارد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است. ساخت مسجد جامع فهرج به نیمۀ اول قرن اول هجری برمی گردد، اما ساختمان اصلی بنا از آثار دوره ساسانیان بوده که با ورود اسلام و در اصل زمان خلافت عمر به مسجد تبدیل شده است. این مسجد، تنها مسجدی در جهان اسلام با قدمت زیاد است که ساختمان آن از ابتدا تا کنون تغییری نکرده‌است. مسجد از نوع شبستانی و فاقد ایوان است. اگرچه بین باستان شناسان اختلاف نظر وجود دارد اما ظاهراً مسجد جامع فهرج قدیمی‌ترین مسجد ایران است. هرچند برخی مسجد تاریخانه دامغان را قدیمی‌ترین مسجد ایران می‌دانند. در حال حاضر مسجد تاریخانه صرفاً کاربرد بازدید و گردشگری دارد اما در مسجد جامع فهرج کماکان نماز خوانده می‌شود.


title: مسجد جامع فهرج

text: هشت ستون بزرگ، شبستان کوچک و شکل بنا، یادآور ساختمان‌های دوره ساسانی است. مناره گلی نه چندان بلند مسجد در قرن سوم به بنای اصلی اضافه شده‌است، که در عین حال راه دسترسی به پشت بام هم هست. این مسجد، همچون بسیاری دیگر از مساجد جامع دارای درهای ورودی متعدد است.


title: مسجد جامع فهرج

text: در داخل مسجد هیچ اثری از محراب، گنبد، کتیبه، کاشیکاری و سایر صنایع مرسوم در ساخت مسجدهای دوره‌های بعدی نیست.


title: تپه سبز (تپه سوز)

text: تپه سبز (تل سوز) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان بهبهان، بخش مرکزی، روستای منصوریه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حسینیه مشیر

text: حسینیه مشیر مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در شیراز، خیابان قاآنی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مقبره خواجوی کرمانی

text: مقبره خواجوی کرمانی مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه.ق است و در شیراز، دروازه قرآن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بقعه امامزاده عبدالله و خیل‌الله

text: بقعه امامزاده عبدالله و خیل الله مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در داخل دماوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل پهلوی‌دژ

text: پل پهلوی دژ مربوط به دوره صفوی است و در آق قلا، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بقعه امامزاده عبدالله و عبیدالله

text: بقعه امامزاده عبداله و عبیداله مربوط به اواخر دوره سلجوقیان و دوره ایلخانی است و در دماوند، محله درویش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حسینیه قوام

text: حسینیه قوام مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در شیراز، خیابان لطفعلی خان زند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد اتابکان

text: مسجد اتابکان معروف به مسجد امام صادق، مربوط به دوره اتابکان لر بزرگ است و در خیابان ولیعصر جنوبی، میدان دوخاتون شهرکرد، مرکز استان چهارمحال بختیاری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این مسجد قدیمی ترین مسجد شهرکرد و چهارمحال و بختیاری است.


title: رباط زین‌الدین

text: رباط زین‌الدین یا کاروانسرای زین‌الدین از بناهای مربوط به دوره صفوی است که در سده دهم هجری به دستور زین‌الدین گنجعلی خان ریگ حکمران کرمان و به فرمان شاه عباس ساخته شده‌است.


title: رباط زین‌الدین

text: این بنا در ۶۰ کیلومتری جاده یزد به کرمان واقع شده‌است و در فاصله ۵۰۰ متری از جاده قرار دارد


title: رباط زین‌الدین

text: رباط زین‌الدین در کنار کاروانسرای تاج‌آباد و زیزه از معدود کاروانسراهای مدور ایرانی است. این بنا در گذشته جای استقرار تفنگچیان و نگهبانان بوده و هم‌اکنون با حفظ معماری پیشینش، هتل گردشگران در یزد شده‌است.


title: رباط زین‌الدین

text: نقشه این کاروانسرا به شکل دایره است و از بارزترین مشخصه این بنا می‌توان به قرینه بودن شرق و غرب آن اشاره کرد و آب آن نیز از چشمه تأمین می‌شد که امروزه نیز وجود دارد. این کاروانسرا دارای پنج برج نیم دایره است که به دیواره هشت متری آن پیوسته‌اند. پس از سر در نسبتاً پهن ضلع جنوبی، هشتی و سپس صحن دوازده ضلعی قرار دارد. در اطراف صحن، رواق‌های سکوداری وجود دارد و در انتهای هر رواق اتاق‌هایی مشابه دیده می‌شود. در طرفین هشتی ورودی و پشت اتاق‌ها، راهروهای وسیع و طولانی قرار دارد که اصطبل چهارپایان بود. فضای ضلع شمالی بنا- گویا شاه نشین- دارای سقفی بلند با کاربندی است. کنگره‌ها و تیراندازهای لبه بام، ترکیب انحنای برج و دیواره‌ها و نمای تمام آجر آن، چهره خاصی به این کاروانسرا بخشیده است.


title: رباط زین‌الدین

text: مصالح بنا از آجر است و در درون بنا عمدتاً از تزیینات آجر در نما استفاده شده که تابع طرح ۱۲ ضلعی حیاط یا صحن مرکزی آن است. قسمت شاه‌نشین در بدنه و سقف دارای اندود گچ و کاربندی است.


title: رباط زین‌الدین

text: این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: رباط زین‌الدین

text: این بنای تاریخی با بازسازی و نوسازی و تغییر کاربری به گردشگری، به محل مناسبی برای اسکان و پذیرایی گردشگران تبدیل شده‌است. این کاروانسرا در سال ۲۰۰۶ دیپلم افتخار یونسکو به دلیل «احیا و ساماندهی با بهره‌گیری از مصالح سنتی» دریافت کرد.


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: آرامگاه سر قبر آقا یا بقعه سرقبر آقا بنایی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، ضلع جنوبی چهارراه مولوی انتهای خیابان شهید مصطفی خمینی (سیروس سابق) در میان باغی تقریباً بزرگ و قدیمی واقع شده است.


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: "سر قبر آقا" عنوان بقعه و گنبدی است که بر قبر میرزا ابوالقاسم تهرانی، معروف به میرزا ابوالقاسم امام جمعه که برای سالیان مدید در دوران قاجاریه، امام جمعه تهران بود، بنا شده بود. گرچه پیش از دفن وی نیز در این محل قبرستان کوچکی وجود داشت، اما به مرور زمان و به واسطه اعتقاد عوام به مقام و مرتبت این شخصیت، قبرستان بزرگی در مجاورت این آرامگاه شکل گرفت که به همین نام و با عنوان قبرستان سر قبر آقا معروف شد. سعيد نفيسي و پدرش نيز در اين آرامگاه دفن شده‌اند.


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: حاج میرزا ابوالقاسم امام جمعه در سال۱۲۷۱ یا ۱۲۷۲ هجری قمری و در دوران پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار درگذشت و در محلی که هم‌اکنون بقعه سر قبر آقا نامیده می‌شود، به خاک سپرده شد. به امر شاه بر مزار وی، گنبد زیبا و باشکوهی ساخته شد. بعدها فرزند وی، یعنی میرزا زین العابدین تهرانی که او نیز مدتی بعد از مرگ پدرش، امام جمعگی تهران را برعهده گرفت و تا مدت‌ها امام جمعه این شهر بود نیز، در درون همین بقعه مدفون گردید. قریب ۱۸۵۰ هکتار زمین مزروعی در حسین‌آباد و فتح‌آباد ساوه توسط وی وقف نگهداری بقعه شد. این املاک امروز زیر نظر سازمان اوقاف برای نگهداری سر قبر آقا بهره‌برداری می‌شود. مکان مزبور رفته رفته گسترش یافت و بواسطه دفن انبوهی از عوام و برخی مشاهیر دیگر در آن، با عنوان قبرستان سر قبر آقا، تبدیل به یکی از بزرگترین گورستانهای شهر تهران گردید.


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: محل مزبور یکی از محله‌های کثیف و ناامن شهر تهران محسوب می‌شد و در اطراف آن کاروانسراهایی قرار داشت که شترداران و قاطرچیان و همین‌طور بازرگانان خرده‌پای غربتی که برای فروش و ارائه اجناس خود، از راه‌های دور به میدان امین السلطان می‌آمدند، اقامت داشتند.


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: در دوران سلطنت رضاشاه پهلوی، به منظور توسعه و گسترش شهر تهران، این قبرستان قدیمی تخریب شد و به جای آن باغ باصفایی به نام باغ فردوس پدید آمد.


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: جعفر شهری دربارهٔ قبرستان سر قبر آقا و ماهیت اغلب افراد به خاک سپرده شده در این محل، نوشته‌است:


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: این بقعه همانند اکثر بناهای قاجاری دارای چهار ایوان است. در این اثر از آینه‌کاری، گچبری، گچکاری و رنگ‌آمیزی زمینه و طرح‌ها سنگ حجاری استفاده شده و به دلیل نوع تزئینات و کاشیکاری‌های نفیس شده از جمله بناهای فاخر دوره قاجاریه می‌باشد.


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: بنا به شکل مستطیل و بر روی سکویی به ارتفاع یک متر از سطح و در جهت شرقی - شرقی احداث شده‌است.


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: در نمای بیرونی بقعه ۴ ایوان وجود دارد که در هر ضلع خودنمایی می‌کند. این بنا دارای محوطه‌ای مستطیل شکل است و روی سکویی به ارتفاع یک متر از سطح محوطه اطراف خود قرار گرفته‌است.


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: بنای اصلی در جهت شرقی - غربی احداث شده و گنبد بزرگ آن بر فراز بخش میانی، روی جرزها و پایه‌های بنا استوار گردیده؛ در نمای بیرونی بقعه چهار ایوان وجود دارد که در هر ضلع خودنمایی می‌کند.


title: آرامگاه سرقبر آقا

text: تولیت بقعه از سال ۱۳۷۷ بر عهده محسن ظهیر امامی نوه سید زین العابدین امام جمعه می‌باشد.


title: پل خان

text: پل خان مربوط به دوره صفوی است و در مرودشت، توسط امام قلی خان روی رودخانه کر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: پل خان

text: این پل در اوایل قرن ۱۱ توسط امام قلی خان والی فارس ساخته شده‌است. امام قلی خان فرزند الله‌وردی خان گرجی این پل را در راه شیراز به تهران ساخت.


title: پل خان

text: در سال ۱۳۱۸ دولت وقت در صدد ساخت پلی در کنار این پل برآمد، اما موفق به انجام آن نشد. زیرا محل محکمی برای پایه‌های آن نیافت و این نشان از علم بالای معماران آن زمان است.


title: پل خان

text: طول پل ۱۰۱ متر و عرض آن ۵ متر استولی در وسط برآمدگی پل آن تا ۵/۷۰ متر می‌رسد و ارتفاع آن تا محلی که آب می‌ریزد ۱۳ متر و دارای ۵ دهنه است. پایه‌های سنگ از ملاتی قدیمی بنام نانک و طاق‌ها با آجر ساخنمان شده‌است.


title: امامزاده اسحق هرند

text: امامزاده اسحق هرند مربوط به دوره صفوی است و در هرند، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مجموعه بناهای سردار

text: مجموعه بناهای سردار مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، خیابان تبریز، محله مغلاوک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع میمه

text: مسجد جامع میمه مربوط به دوره صفویه است و در شهرستان شاهین‌شهر و میمه، بخش میمه، شهر میمه خیابان فرهنگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع میمه

text: بنای اصلی این مسجد به دوران سلجوقیان بازمی‌گردد که قدمت بنای فعلی آن مربوط به دوره زندیه و طبق نظر برخی کارشناسان به دوره صفویه است. محراب این مسجد نیز به دلیل ارزش تاریخی بسیار بالا به موزه ملی ایران منتقل شده است.


title: خانه منطقی‌نژاد

text: منزل منطقی نژاد مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان احمدی ـ کوچه پشت مسجد نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این خانه دیدنی که در زمان حال موزه هنرهای اسلامی را در خود جای داده، در محله قدیمی این شهر تاریخی واقع شده‌است. تزیینات داخلی این خانه شامل پنجره‌های چوبی با شیشه‌های رنگارنگ، طاق‌های کنده کاری شده و گچ بری‌های زیبا است. در بخش جنوبی این عمارت تاریخی، شاه نشین با آینه کاری‌های دیدنی وجود دارد و در این بخش از بنا، بادگیرها و نقاشی‌های زیبایی در سقف به مانند طرح‌های گل و بوته، چهره زنان و تصاویری از کاخ‌های اروپایی به چشم می‌آیند. بخش شرقی و غربی ساختمان، دارای اتاق‌های متعدد و همچنین اندرونی زیبا می‌باشد. در خانه منطقی نژاد یکی از چشمگیرترین آینه سراهای ایران زمین دیده می‌شود که هر ساله مخاطبان بسیاری را به دیدن خود دعوت می‌کند. عمارت منطقی نژاد شیراز که نام دیگر آن خانه هنر است، در سال ۱۳۸۳ مرمت و بازسازی شد و در سال ۱۳۸۴ به موزه موسیقی تبدیل شد.


title: قزلار قلعه سی

text: قزلار قلعه سی مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان زنجان، روستای گلا بر سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گاورتپه

text: گاور تپه مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است و در زنجان، حاشیه رودخانه قزل اوزن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مجموعه پل و بند بهمن

text: مجموعه پل و بند بهمن مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان شیراز، کوار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه قطب‌الدین یوسف

text: آرامگاه قطب الدین یوسف مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان شیراز، روستای گویم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: چشمه عمارت

text: چشمه عمارت مربوط به دوره صفوی است و در بهشهر، بلوارشهیدهاشمی نژاد، خیابان پاسداران، جنب آب وفاضلاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: چشمه عمارت

text: معماری این بنا به صورت دو طبقه بوده و هم‌اکنون طبقه همکف و جزری از طبقه اول آن باقی مانده است. از ویژگی‌های معماری این بنا سیستم آب رسانی آن است. در وسط عمارت همکف مظهر چشمه وجود دارد. با استفاده از تنپوشه‌های سفالی آب به حوضچه‌های طبقه اول هدایت شده و پس از سرریز به صورت آبشار به چشمه طبقه همکف و حوض‌های اطراف بنا سرازیر می‌شده‌است. این بنا در روزگار آبادانی مزین به نقاشی‌های رنگارنگ. کاشی‌های متنوع بوده‌است.


title: تپه کوره خانه واحدی

text: تپه کوره خانه واحدی * مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد است و در میناب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.رده:هزاره ۴ (پیش از میلاد)


title: بقعه شیخ تاج‌الدین محمود خیوی

text: بقعه شیخ تاج الدین محمود خیوی مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام ایلخانان است، و در ۶ کیلومتری جاده اصلی آستارا به اردبیل واقع شده، این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گنبد میر سید

text: گنبد میر سید مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در نطنز، خیابان شهید مطهری، محله افوشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: دژ مادها

text: دژ مادهای البرز یا تپهٔ ازبکی مربوط به هزارهٔ ۴ پیش از میلاد است و در شهرستان نظرآباد، ۷ کیلومتری نظرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. اولین خشت، دست‌ساز بشر در این منطقه کشف شد و رئیس‌جمهور وقت سید محمد خاتمی آنرا به نشانهٔ گفت وگوی تمدن‌ها به سازمان ملل اهدا کرد. نشانه‌هایی از ارتباط این تپه با حکومت ایلام وجود دارد. قدمت این بنا بین ۹۰۰۰ هزار تا ۱۵۰۰۰ هزار سال می‌رسد.


title: دژ مادها

text: دژ مادها یکی از محوطه‌های باستانی ارزشمند تاریخی فلات ایران واقع در شهرستان نظرآباد از شهرستان‌های استان البرز قرار دارد. این تپه تاریخی با قدمت ۹ هزار ساله به عنوان قدیمی‌ترین بنای خشتی جهان مطرح است.


title: برج و باروهای یزد

text: برج و باروهای یزد مربوط به دوره دیلمیان - اتابکان است و در یزد، خیابان گل سرخ، امام خمینی، محلات مالمیر، لبخند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: بلوار کازینو رامسر

text: بلوار کازینو مربوط به دوره پهلوی است و در شهر رامسر واقع شده است. بلوار، در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. نام این بلوار تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، بلوار کازینو بود و پس از انقلاب، نامش به بلوار معلم تغییر داده شد. این بلوار از درب ورودی هتل قدیم رامسر شروع میشود و تا ساحل امتداد میابد و در دو طرف این بلوار درختان سر به فلک کشیده نخل بادبزنی مکزیکی و سرو زربین دیده میشود.


title: بلوار کازینو رامسر

text: یکی از مناطق مهم و پرتردد شهر رامسر، بلوار معلم است. هنوز بسیاری افراد این بلوار را با نام قدیم آن یعنی «کازینو» می‌شناسند. طول این گردشگاه حدود 2 کیلومتر است.


title: بلوار کازینو رامسر

text: همزمان با تغییرات ساختار شهری در اکثر شهرهای ایران در اوایل قرن حاضر، رامسر نیز شاهد احداث ساختمان‌ها و خیابان‌های جدید بود. هتل قدیم رامسر و بلوار کازیو از مهم‌ترین مکان‌های ایجاد شده در آن دوران بودند. سال احداث این خیابان را 1310 ذکر کرده‌اند. در ابتدا این مسیر را بین هتل قدیم تا دریا برای عبور خودروها ایجاد کردند. با گذشت زمان، در دهه 50 در دو طرف این مسیر، دو لاین دیگر افزوده شد و مسیر میانی به پیاده‌راه مبدل گشت. دلیل نام‌گذاری این بلوار به کازینو به دلیل وجود یک کازینو در انتهای مسیر آن بود. بعد از انقلاب نام این مکان به بلوار معلم تغییر یافت.


title: بلوار کازینو رامسر

text: مشهورترین بنای این منطقه از شهر، هتل قدیم رامسر است که اکنون به عنوان یکی از آثار ملی ایران مورد بازدید قرار می‌گیرد. در نزدیکی هتل قدیم، هتل پارسیان ساخته شده که این دو هتل بخشی از هتل‌های زنجیره‌ای پارسیان آزادی هستند.


title: بلوار کازینو رامسر

text: همان طور که گفته شد، پلاژ توسکا سرا و شهربازی رامسر در کنار بازار ساحلی در انتهای این بلوار قرار گرفته‌اند. همچنین در نزدیکی ساحل ساختمانی دیده می‌شود که در گذشته کازینو رامسر بوده و اکنون به عنوان سفره‌خانه کاربری دارد.


title: آرامگاه امامزاده سید نورالدین

text: بقعه امامزاده سید نورالدین مربوط به دوره دیلمیان است و در در قسمت جنوب اردکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گنبد عضد (گهواره زید)

text: گنبد عضد (گهواره زید) مربوط به دوره دیلمیان است و در شهرستان شیراز، سمت چپ تنگ الله اکبر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد سنگی و چهارطاقی ایج

text: مسجد سنگی و چهارطاقی ایج مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان استهبان، روستای ایج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مسجد ملا اسماعیل

text: مسجد ملا اسماعیل مربوط به دوره قاجار است و در یزد، کوچه محله مسجد ملاحسن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.نماز جمعهٔ یزد در این مکان برگزار می‌شود.


title: مدرسه منصوریه

text: مدرسه منصوریه مربوط به سدهٔ ۹ است و در شیراز، محله قدیمی لب آب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: مقبره شیخ عبدالسلام

text: مقبره شیخ عبدالسلام مربوط به دوره ایلخانی است و در خنج، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: برج دیدبانی کاخ بابل

text: برج دیدبانی کاخ بابل مربوط به دوره پهلوی است و در بابل، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در سال 1394 با کمک شهرداری بابل و شرکت نورپردازی سان لایت ، نورپردازی شد تا این بنای تاریخی در شب نیز به روز بدرخشد. این بنا در اسفند سال ۱۳۹۶ به موزه تبدیل شد.


title: شهر باستانی جیزد

text: شهر باستانی جیزد مربوط به سده ۵ و ۸ ق است و در ۱۴ کیلومتری جنوب شرقی شهر رشتخوار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مجموعه بناهای چهل اختران

text: مجموعه بناهای چهل اختران مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۱ د۱۳ ه.ق است و در قم، خیابان آذر، محله چهل دختران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه حبقوق نبی

text: مقبره حبقوق نبی مربوط حدود ۷۰۰ قبل از میلاد است و در تویسرکان، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد تبریزی‌ها

text: مسجد تبریزی‌ها مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، بازارچه ملک، میدان بسیج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده حسن بن امام موسی الکاظم

text: امامزاده حسن بن امام موسی الکاظم مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در کاشان، خیابان محتشم، محله میر نشانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: شاهزاده حسین (کرج)

text: بقعه و درختان کهنسال شاهزاده حسین مربوط به اواخر دوره تیموریان است و در کرج، ۲۵ کیلومتر جنوب شرقی سد فرعی امیرکبیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۶۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: حمام خسروآقا

text: حمام خسروآقا (خسروآغا) مربوط به دوره صفوی و در اصفهان، خیابان سپه، واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود.


title: حمام خسروآقا

text: این اثر در سال ۱۳۵۳ در زمره آثار ملی قرار گرفت ولی در سال ۱۳۵۴ سربینه آن تبدیل به مغازه شد و آسیب جدی دید اما بعد از آن کل بنا مورد مرمت قرار گرفت. پس از چندی زمزمه ادامه خیابان استانداری (خیابان حکیم کنونی) آغاز شد ولی به دلیل عبور این خیابان از این حمام منتفی شد. در سال ۱۳۵۸ برخی ساکنان محل به طمع راه‌اندازی خیابان جدید و گران شدن املاکشان شایعه کردند که در محل حمام فساد و فحشا می‌شود و باید این محل تخریب گردد و سرانجام در سال ۱۳۵۹ بمبی در این حمام منفجر شد که جز چند ستون چیزی از گرمخانه حمام باقی نگذاشت.


title: حمام خسروآقا

text: در سال ۱۳۷۱ شورای عالی شهرسازی به علت وجود این حمام، با احداث خیابان مخالفت کرد. سرانجام ساعت ۲ نیمه شب بیست و سوم فروردین ماه سال ۱۳۷۴ بود که عده‌ای ناشناس به حمام خسروآقا حمله کردند و بعد از بیهوش کردن نگهبان حمام، این بنای تاریخی را با خاک یکسان کردند و سنگاب منحصر به فرد آن را نیز دزدیدند. مردم و شهرداری یکدیگر را به انجام این عملیات متهم می‌کنند و عاملان آن تاکنون شناسایی و مجازات نشده‌اند. خیابان حکیم نیز در همان سال راه‌اندازی شد و پس از آن گرچه چند بار در سال‌های مختلف صحبت از بازسازی حمام و خطر ازبین رفتن آخرین بقایای آن شد، اما بازسازی هرگز انجام نگردید.


title: حمام خسروآقا

text: اما حمام علیقلی‌آقا که ساخته برادر خسروآقا (و سازنده مسجد علیقلی‌آقا) بود، بازسازی شد و هم‌اکنون پذیرای گردشگران است.


title: مناره مجاور قصر شیخ دانیال خنجی

text: مناره مجاور قصر شیخ دانیال خنجی مربوط به سدهٔ ۸ است و در خنج، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: باغ نشاط (لار)

text: باغ نشاط مربوط به دوره افشار -قرن ۱۲ است و در قدیم لار، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای شاه‌عباسی (بیستون)

text: کاروانسرای شاه عباسی بیستون مربوط به دوره صفوی است و در بیستون، محوطه تاریخی، فرهنگی بیستون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا هم‌اکنون تحت مالکیت شرکت توسعه گردشگری استان کرمانشاه قرار داشته و از آن به عنوان هتل سنتی ۵ ستاره بهره‌برداری می‌شود.


title: کاروانسرای شاه‌عباسی (بیستون)

text: در سال ۱۳۹۳ کار تغییر کاربری کاروانسرای شاه‌عباسی بیستون به عنوان یکی از حوزه‌های زیرمجموعهٔ شرکت توسعه گردشگری استان کرمانشاه آغاز شد و این کاروانسرا از یک بنای تاریخی با قابلیت بازدید عمومی گردشگران، به یک هتل سنتی ۵ ستاره با نشان تجاری هتل‌های بین‌المللی لاله تبدیل شد. مسئولان شرکت توسعهٔ گردشگری استان کرمانشاه هزینهٔ این تغییر کاربری را حدود سه میلیارد تومان اعلام کرده‌اند. هتل لاله بیستون در سال ۱۳۹۵ آغاز به کار کرد و مدیریت آن تا سال ۱۳۹۷ در دست شرکت توسعهٔ گردشگری کل کشور بود، اما از سال ۱۳۹۷ مدیریت آن به حوزهٔ استان کرمانشاه این شرکت واگذار شد. هم‌اکنون «گروه هتل‌های بین‌المللی لاله» که مدیریت و خدمات هتلینگ این هتل را در دست دارد، در مالکیت و تحت پوشش «شرکت توسعه گردشگری ایران» قرار دارد.


title: کاروانسرای شاه‌عباسی (بیستون)

text: هتل لالهٔ بیستون با ۶ هزار متر مربع مساحت ظرفیت پذیرش ۱۰۰ میهمان را در ۲۰ واحد پذیرایی داراست.


title: آب‌انبار اوز

text: آب‌انبار اوز مربوط به اواخر دوره صفوی است و در ۳۰ کیلومتری لار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تیمچه امیر

text: تیمچه امیر مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، بازار قدیم تبریز، تیمچه امیر (طلافروشان) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: کاروانسرای شاه‌عباسی (دهنمک)

text: کاروانسرای شاه عباسی (دهنمک) مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان آرادان روستای دهنمک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: خانه بزرگزاد

text: خانه بزرگزاد مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، کوچه مظاهری ـ خیابان طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه حاج عبدالرسول روحانی

text: خانه حاج عبدالرسول روحانی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان ابن سینا ـ کوچه کدخدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه مارتا پیترز

text: خانه مارتا پیترز مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان حکیم نظامی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه حاج مصورالملکی

text: خانه حاج مصورالملکی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان طالقانی، کوچه سرتیپ، کوچه محله نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه اخوان حقیقی

text: خانه اخوان حقیقی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، چهارراه تختی، چهارباغ پائین، کوچه پردیس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه کاظم اخوان خرازی

text: خانه کاظم اخوان خرازی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، چهار راه تختی ـ کوچه شیخ الاسلام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه سوکیاسیان

text: خانه سوکیاسیان مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان حکیم نظامی جلفا ـ محله تبریزها، کوچه سنگ‌تراشها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. و امروزه به عنوان دانشکده مرمت دانشگاه هنر اصفهان از آن استفاده می‌شود.


title: خانه سوکیاسیان

text: بنا از حیاطی وسیع و طویل و فضاهایی در دو جبهه شمالی و جنوبی تشکیل شده. جبهه جنوبی که فضاهای مهمتری را در خود جای داده، از جهت دیگر به حیاط دیگری مشرف است. این جبهه شامل ایوانی دو ستونی است که مقابل یک حوضخانه زیبا قرار گرفته. دو اتاق سه دری با عمق‌های متفاوت ولی هر دو مشرف به حیاط اصلی خانه، در طرفین این ایوان واقعند و در پشت هر یک از آنها اتاق دیگری وجود دارد که با حیاط دوم مرتبط است.


title: خانه سوکیاسیان

text: حوضخانه دارای ارتفاعی معادل دو طبقه است و در هر طبقه غرفه‌هایی پیرامون آن نشسته‌اند. این غرفه‌ها در طبقه دوم به یکدیگر پیوند خورده؛ بخش مرکزی حوضخانه را دور می‌زنند. فضای حوضخانه توسط ارسی مرتفعی به ایوان ستون دار مقابل خود و به وسیله سه در چوبی به حیاط واقع در ضلع جنوبی گشوده می‌شود. حوضخانه و غرفه‌های اطراف آن دارای تزئینات کاربندی و نقاشی روی گچ است که تأثیر سبک‌های نقاشی اروپایی در آن دیده می‌شود. ایوان ستون دار این جبهه نیز در سقف و دیوارهای خود تزئینات فراوان نقاشی دارد. اتاق ضلع شرقی حوضخانه دارای طاقچه‌ها و فرورفتگی‌هایی به شکل ظروف مختلف و مشابه با فضای فوقانی عمارت عالی قاپوی اصفهان می‌باشد.


title: خانه سوکیاسیان

text: جبهه شمالی خانه که ترکیبی نامتقارن دارد نیز شامل یک ایوان ستون دار و اتاق پشت آن، مطبخ و مجموعه فضاهای ورودی است. هشتی ورودی دارای قاعده مربع بوده، از یک سو توسط دالانی با حیاط خانه و از سوی دیگر با فضای مطبخ مرتبط است. تزیینات یزدی بندی سردر این ورودی و طاق نماهای طرفینش آن را از سایر خانه‌های مجاور خود متمایز کرده. نمای حیاط‌های خانه پوشیده از اندود سیم گل است. سطح وسیعی از حیاط خانه به باغچه بزرگ میانه آن اختصاص یافته و حوض آب در آن دیده نمی‌شود. این اثر در تاریخ ۲۹ شهریور ۱۳۵۳ با شماره ثبت ۹۹۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه جمال قدسیه

text: خانه جمال قدسیه مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، کوی درب قصر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه شیخ الاسلام

text: خانه شیخ الاسلام مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار واقع در اصفهان است که محل سکونت علامه محقق سبزواری، شیخ الاسلام اصفهان و نوادگان او بوده و در تاریخ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه شیخ الاسلام

text: خانه یا دیوانخانه شیخ الاسلام در دوره صفوی ساخته شده و در دوره قاجار تزیینات جدیدی به ان اضافه شده‌است. این خانه محل سکونت محمدباقر سبزواری بوده‌است. شاه سلیمان صفوی (و احتمالاً شاه عباس دوم) توسط علامه محسن فیض کاشانی از ملا محمد باقر سبزواری خواست که در اصفهان سکونت کند و شیخ‌الاسلام این شهر باشد. در محله سینه پایینی در نزدیکی باغ همایون (باب همایون) باغی سلطنتی بود که شاه ان را به محقق سبزواری واگذار کرده و خود دستور ساختن عمارتی عالی به سبک چهل ستون را داد. این ساختمان با متعلقا تش محل سکنای محقق سبزواری و همسرش سرو قد خانم (یکی از دختران اشراف دربار صفوی) قرار گرفت و دیوانخانه یعنی عمارت اصلی مرکز قضا و حکومت شرعی مملکت و بخصوص پای تخت گردید ۶ نسل از نوادگان محقق سبزواری، منصب شیخ‌الاسلام اصفهان را داشته‌اند و آخرین آن‌ها میرزا علی‌اکبر شیخ‌الاسلام بود که در دیوانخانه شیخ الا سلام زندگی می‌کرد.


title: خانه شیخ الاسلام

text: خانه شیخ الاسلام با مسا حتی در حدود ۱۶۵۰ متر مربع و زیر بنای۶۸۲ مترمربع از نوع خانه‌های دو ایوانی است. ضلع شمالی خانه به شکل نمونه وار خانه‌های معماری ایران در دوره صفوی است. در این نوع بناها یک اتاق شاه نشین در وسط ضلع که بهترین دید را به حیاط دارد قرار می‌گیرد که معمولاً هم به صورت پنج دری یا ارسی و گاه هفت دری (در اینجا ارسی) می‌باشد. راه ورودی این اتاق از دو راهروی کناری (اصطلاحاً میان در) می‌باشد. هر یک از این راهروها علاوه بر این که راه ورودی به یک اتاق دیگر (سه دری) در دو طرف اتاق ارسی می‌باشد. در منتهی‌الیه ضلع ساختمان نیز اتاق‌های کم‌اهمیت یا فضاهای خدماتی قرار می‌گیرد که این فضاها ورودی بیواسطه ای از خود حیا ط دارند. در منتهی‌الیه شرقی این ضلع راه پلهٔ پشت بام و در منتهی‌الیه غربی سرویس‌های بهداشتی قرار گرفته‌اند. سقف این ضلع بنا در گذشته فرو ریخته‌است و در حال حاضر سقف بنا از نوع مسطح (تیر و تخته) است که بر روی ان تزئینات گچ بری صورت گرفته‌است. ضلع جنوبی شامل یک ایوان بزرگ و بلند با کاربندی‌های نفیس تزئینی از دوره صفوی در ضلع اصلی و گچ بری و نقا شیهای زیبای دوره معماری قاجاری در ضلع‌های طرفین و سقف است. سقف ان از نوع مسطح بوده و بر دو ستون چوبی تکیه داده‌است. در سمت شرق ایوان یک اتاق گوشواره جالب با سقف گنبدی و تزئینات نقش برجسته گچی قرار دارد. این قسمت از بنا کاملاً تخریب شده بوده‌است که در سال‌های اخیر بر اساس ضوابط میراث فرهنگی موردباز سازی و بهره‌برداری قرار گرفته‌است. در سمت غرب ایوان اتاق‌هایی قرار دارند که حد فا صل حیاط عمومی و خصوصی خانه است و در حال حاضر با تیغه کشی از عرصه عمومی بنا جدا شده‌اند و در مالکیت باز ماندگان شیخ الاسلام است. در قسمت خصوصی خانه دخل و تصرفات بسیاری صورت گرفته و به جز اتاق‌های سمت عرصه عمومی که همچنان قدمت و اصالت صفوی خود را دارند بقیه ساختمان دارای معماری دوره پهلوی دوم است. ورودی اصلی خانه در ضلع غربی حیاط و از داخل یک کوچه نیمه خصوصی است که طریق یک هشتی از کوچه اصلی جدا می‌شود. قسمت خصوصی خانه نیز در حال حاضر دو ورودی به همین کوچه دارد


title: خانه شیخ الاسلام

text: وجود انواع تزئینات دوره قاجار در بنا از جمله کاربندی‌های تزئینی در ایوان جنوبی و اتاق‌های کناری، نقوش گچی در اتاق‌های گوشواره به‌طور مفصل و دیگر اتاق‌ها به فراخور اهمیت و همجنین نقاشی روی گچ و آیینه کاری در سقف مسطح ایوان جنوبی و انواع تزئینات گره‌چینی در درب و پنجره‌ها از خصوصیت بارز این بنا می‌باشد


title: خانه شیخ الاسلام

text: فضای این خانه به گونه ای طراحی شده که هم منزل مسکونی و هم فضای مناسب برای انجام کارهای مدعی العموم و مراسم مذهبی بوده‌است


title: خانه شیخ الاسلام

text: در دوران قاجار نظام قضاوت و دادرسی دیوان خانه‌هایی بود که رۆسای آن توسط شاه منصوب می‌شدند، دیوان خانه در حقیقت مکانی برای رسیدگی به شکایات مردم بود. طرز کار دیوانخانه چنین بود که شکایات و دعوای حقوقی را به حکام شرع ارجاع می‌کردند و حاکم شرع یعنی روحانی و مجتهد دربارة شکایات حکم می‌داد. در دوره قاجار شیخ الاسلام به ریاست محاکم شرع گماشته می‌شد. در شهرهای بزرگ یک قاضی شرع هم بود که زیر نظر شیخ الاسلام انجام وظیفه می‌کرد در سال۱۲۶۸ ه.ش (۱۳۰۶ ه. ق)ناصرالدین‌شاه قاجار در هر یک از شهرهای ایران انجمنی زیر نظر حکومت بنام عدالتخانه تشکیل داد که شامل۳ عضو بود که کارهای مدعی العموم راانجام می‌دادند و به دعوا و شکایات مردم رسیدگی می‌کردند . در سال ۱۲۶۸ ه.ش (۱۳۰۶ ه.ق) میرزا حسن شیخ الا سلام جزو اولین اعضای این عدالتخانه در اصفهان بود که پس از فوتش در سال۱۲۷۰ ه.ش برادرش میرزا علی اکبر شیخ الاسلام علی‌رغم داشتن سن کمتر نسبت به برادر دیگر، میرزا علی شیخ الاسلام، به سبب لکنت زبان برادر بزرگتر که شایسته سخنرانی در مراسم بزرگان حکومت نبود جایگزین او شد  سبک خاص معماری این خانه به گونه ای است که از ان به عنوان تکیه جهت برگزاری مراسم سوگواری محرم و تعزیه خوانی می‌توانست استفاده شود ایوان و دو گوشواره آن که مرتفع‌ترین بخش خانه می‌باشد، وجود سقف شیب‌داری برفراز ایوان که این ارتفاع را افزایش داده، سکوهای اطراف حیاط جهت تماشای افراد عامه، اتاق‌های گوشواره در قسمت تالار محل تماشای خواص، دو باغچه در حیاط جهت نگهداری اسب و احشام تعزیه خوانی طراحی شده بودند. این تغییرات باعث ایجاد نقشه ساختمانی نامتعارفی است که بانقشه سایر خانه‌های قدیمی اصفهان تفاوت اساسی دارد در حیاط خانه از یک پوش (چادر) ۱۰۰۰ متری و چندین ستون بلند چوبی برای برپائی پوش و لامپ‌های بزرگ برای روشنائی مراسم استفاده می‌شده‌است. هر ساله نزدیک به ۸۰روز مجالس عزاداری و تعزیه در خانه شیخ الاسلام برگزار می‌شد که در ان عموم طبقات از عالم و تاجر و کاسب و زن و مرد و کلیه مقامات دولتی از کشوری و لشکری و ادارات مختلف شرکت می‌کردند ملا میرزا از اهالی خورزوق که یکی از تعزیه خوان‌های برجسته و مرشد تعزیه اصفهان بود از اواخر دوره قاحاریه که ظل السلطان حاکم اصفهان بود در خانه شیخ الاسلام تعزیه خوانی می‌کرد. ۳ نسل از اوشامل نوه اش اسماعیل معینی که او نیزاز تعزیه خوان‌های برجسته اصفهان است برای نوه‌های شیخ الاسلام تا چند سال پیش در این خانه تعزیه خوانی می‌کردند. برپایی عزاداری امام حسین (ع) در این خانه تا زمان رضاشاه ادامه داشت و پس از منع عزاداری امام حسین در آن زمان، مردم به صورت مخفیانه در قسمت پشت ساختمان عزاداری می‌کردند تعزیه‌ای قوی، حرفه‌ای و پرجاذبه ای که در این خانه طراحی و اجرا می‌شد طبق نظر برخی از کارشناسان، بسترهای مناسب را برای تئاتر نوپای ایران که در دهه‌های بعد به‌تدریج جان می‌گرفت، فراهم ساخت.


title: خانه شیخ الاسلام

text: دیوانخانه شیخ الاسلام در حدود ۳۰۰ سال محل سکونت ۱۰نسل از نوادگان محقق سبزواری بوده و آخرین ساکنین ان، نوادگان میرزا علی و میرزا علی اکبر شیخ الاسلام بودند که تا اواخر ده ۱۳۳۰ ه.ش در این خانه زندگی می‌کردند سرانجام دیوانخانه بصوابدید علی شیخ‌الاسلام و موافقت دیگر فرزندان علی اکبر ونوادگان میرزا علی به اداره میراث فرهنگی واگذار شد. قسمت جنوب غربی خانه (معروف به خلوت) متعلق به ورثه میرزا عباس شیخ الاسلام (واعظ معروف اصفهانی) می‌باشد که هم‌اکنون، فرزندان او از این خانه به صورت موقت استفاده می‌کنند


title: خانه شیخ الاسلام

text: خانه شیخ الاسلام علاوه بر اهمیت فرهنگی مالکش، از نظر معماری واجد به خصوصیت ارزشمندی است. تحولات انجام گرفته در ساختمان از دوره صفوی و قاجار گرفته تا دوره پهلوی و بازسازی‌های اخیر، این بنا را شنا سه ای از سیر تحول معماری در این سرزمین تبدیل کرده‌است. این اثر در تاریخ ۲۹ شهریور ۱۳۵۳ با شمارهٔ ثبت ۹۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بخش اصلی و اعظمی از خانه در مالکیت سازمان میراث فرهنگی است و آدرس ان دراصفهان، چهارراه تختی، کوچه شیخ الاسلام می‌باشد


title: خانه شیخ الاسلام

text: در این ناحیه سه خانه است. خانه اول به نام محمد باقر خراسانی رئیس مدرسه ملا عبدالله و متوالی مدرسه ملا عبدلله که مهم‌ترین مدارس اصفهان است. این شیخ از علمای بزرگه زمان خود و شایسته لقب مجتهد بوده‌است.


title: خانه شیخ الاسلام

text: سازمان میراث فرهنگی درتاریخ ۱۸ بهمن ۱۳۸۹ خانه نساجی سنتی در شهر اصفهان را در خانه شیخ الاسلام افتتاح کرد. واحدهای صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی در ان مستقر شدند و خانه به موزه ای از هنرهای سنتی از جمله ترمه بافی ،زری بافی ،گلابتون سازی، چادرشب‌بافی، شعر بافی، مخمل بافی، رنگرزی، عبا بافی، ریسنگی و حلاجی تبدیل شد و کارگاه‌های زری بافی، گلابتون دوزی و ترمه بافی به صورت فعال توسط استاد کاران و هنر مندان نساجی به حفظ هنرهای مذکور و به نمایش گذاشتن آن‌ها می‌پردازند. در کنار این کارگاه‌ها ماکت تعدادی از هنرمندان برجسته رشته‌های نساجی سنتی در رشته‌های شعر بافی، مخمل بافی، کار بافی، عبا بافی، رنگرزی سنتی، حلاجی و نخ ریسی به صورت نمادین ساخته شده و در کنار دستگاه‌های مرتبط با فعالیت این هنرمندان قرار گرفته‌است.


title: خانه شیخ الاسلام

text: مقال‌ها و تحقیقاتی که در ارتباط با خانه شیخ الاسلام به چاپ و انجام رسیده‌است:


title: خانه شیخ الاسلام

text: در سال ۱۳۶۵در جریان جنگ ایران و عراق و حملات هوائی عراق، این خانه بمباران شد و در نتیجه قسمت جنوب‌شرقی بنا (معروف به کاش خانه) کاملاً ویران و تزیینات کاشیکاری آن از میان رفت. از همان زمان اقدامات مرمتی به‌خصوص در قسمت تزیینات و ساخت درهای مشبک توسط استادکاران متخصص و زیرنظر سازمان میراث‌فرهنگی آغاز شد. کارشناسان سازمان میراث‌فرهنگی همچنین گام‌های مؤثری در جهت استحکام‌بخشی بنا برداشته‌اند ولی بازسازی و مرمت این خانه به‌طور کامل به‌اتمام نرسید. به گفته کارشناسان عدم مرمت بخش از تزیینات خانه که در قسمت‌های جنوب‌شرقی در اثر بمباران کاملاً تخریب و از میان رفته‌است، نشان دادن آثار زمان جنگ به علاقه‌مندان می‌باشد و به‌معنای عدم‌توجه مسئولان در حفظ این بنای باقیمانده از دوران گذشته نیست


title: خانه شیخ الاسلام

text: نخست‌وزیر مالزی و همراهانش که در تاریخ ۲ دی ۱۳۸۷ به اصفهان سفر کرده واز کارگاه آموزش صنایع دستی خانه تاریخی «شیخ الاسلام» دیدن کردند. نخست‌وزیر مالزی و همراهانش از نزدیک با ۱۰ رشته صنایع دستی از جمله قفل‌سازی، طلاکوبی، قلمزنی، ملیله‌کاری نقره، مینیاتور، میناکاری، نقاشی روی سفال و سرامیک، معرق کاری، لایه چینی و پاییه ماشه آشنا شدند. ایشان وهمراهانشان از هنر هنرمندان اصفهانی به نیکی یاد کردند و اصفهان را به عنوان یکی از قطب‌های مهم صنایع دستی در دنیا دانستند


title: خانه رسول بقایی

text: خانه رسول بقایی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، محله جویباره، خیابان آرامگاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه محمدباقر نیلفروشان

text: خانه محمدباقر نیلفروشان مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله دردشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: خانه محمد تقی لواف

text: خانه محمد تقی لواف مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، کوچه عباس کنده‌ای، میدان قیام، خیابان هارونیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آتشکده تشویر

text: آتشکده تشویر (سردخانه تشویر) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان طارم، بخش مرکزی، روستای تشویر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آتشکده پیرچم

text: آتشکده پیرچم مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان طارم، بخش مرکزی، دهستان آببر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آتشکده الزین

text: آتشکده الزین (الیز) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان طارم، بخش چورزق، روستای الزین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آرامگاه پیر احمد زهرنوش

text: بقعه پیر احمد زهرنوش مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است. این بنا در حاشیه جنوبی شهر ابهر واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: آرامگاه پیر احمد زهرنوش

text: این بقعه آرامگاه سه تن از بزرگان ابهر می‌باشد. در مجاورت بقعه ساختمان‌هایی می‌باشد که امروزه از آن‌ها به عنوان موزه باستانشناسی ابهر استفاده می‌شود. به گفتهٔ محمد آقامحمدی این بنا بر بقایای خانقاهی متعلق به قرن چهارم هجری ساخته شده‌است. خانقاه اولیه متعلق به ابوبکر محمد بن عبدالله ابهری متوفی ۳۳۰ هجری قمری بوده‌است.


title: آرامگاه پیر احمد زهرنوش

text: این اثر که در سالیان گذشته رو به ویرانی گذاشته بود، در دههٔ ۱۳۶۰ به همت ادارهٔ ارشاد ابهر و با همکاری گروه باستانشناسی سلطانیه مرمت گردیده‌است.


title: آرامگاه پیر احمد زهرنوش

text: بنا به گفتهٔ ابولمعالم فخیم ابهری در جلد دوم از کتاب ابهر جلوه گاه تمدن باستان، سه تن از علما و فقهای برجستهٔ ابهر در این محل مدفون هستند. نخستین آنان ابوبکر محمد بن عبدالله ابهری است که در قرن چهارم هجری می‌زیسته‌است. مولانا شیخ شهاب الدین ابهری که در اوایل دورهٔ صفویه می‌زیسته دومین فردی است که در این محل دفن شده‌است. نفر سوم مولانا قطب الدین احمد ابهری معروف به پیر احمد زهر نوش متوفی ۵۷۷ هجری می‌باشد.


title: آرامگاه پیر احمد زهرنوش

text: این بنا در سال‌های اخیر و با گسترش شهر به بخشی از شهر ابهر تبدیل شده‌است. در بین مردم ابهر معروف است که مکان این بقعه با رونق شهر بارها درون شهر قرار گرفته و پس از گذشت آن دوران به بنایی در حاشیهٔ ابهر تبدیل شده‌است. در حال حاضر این بنا در میان میدانی به همین نام در جنوب ابهر قرار دارد.


title: آرامگاه پیر احمد زهرنوش

text: جنس بنای بقعه آجر است. بقعه شامل یک مقبره و ساختمان‌هایی در ضلع غربی آن است که باهم مرتبط می‌باشند. با توجه به بی‌پیرایه بودن بناهای اطراف، احتمال می‌رود کاربری اولیهٔ آن خانقاه باشد. معماری مقبره یک بنای چهارطاقی است. این بنا با شکست‌ها و جرزهای ایجاد شده، از داخل به بیست وجهی تبدیل شده‌است. بر فراز چهارطاقی مقبره گنبد زیبایی به سبک پنج و هفت از گونهٔ گنبدهای سلجوقی استوار گشته‌است. این گنبد به گنبدهای مساجد جامع قروه و سجاس مانند است.


title: آرامگاه پیر احمد زهرنوش

text: علاوه بر ورودی مقبره از ساختمان غربی، ورودی اصلی مقبره از بیرون دری در ضلع شمالی بنا می‌باشد. کف مقبره یک پله بالاتر از ورودی در اصلی می‌باشد. محل گورها در سرداب قرار دارد. سرداب با پلان چلیپا بوده که پنج پله پایین‌تر از کف مقبره می‌باشد. سقف سرداب طاقی از جنس آجر است.


title: ساختمان شهربانی

text: ساختمان شهربانی مربوط به دوره پهلوی اول است و بعد از پل چشمه کیله در خیابان دکتر فاطمی شهر تنکابن واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: هتل بنیاد پهلوی

text: هتل بنیاد پهلوی مربوط به دوره پهلوی اول است و در چالوس، میدان معلم واقع شده‌است. این بنا به‌عنوان هتل در دو طبقه و زیرزمین، در امتداد شمالی-جنوبی احداث گردید و بعد از انقلاب به سپاه پاسداران واگذار شد و هم‌اکنون به‌عنوان درمانگاه تخصصی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع جهرم

text: مسجد جامع جهرم ساخته شده در دورهٔ سلجوقیان از مساجد تاریخی این شهرستان که در محلهٔ قدیمی سنان شهر جهرم واقع شده. این مسجد دارای دو طبقه و از سنگ طبیعی کوهستان و گچ بنا شده‌است.


title: مسجد جامع جهرم

text: بر سردر شمالی مسجد تعدادی کتیبه نصب شده و در طرفین ورودی پنج کتیبه که یکی از آن‌ها گویای تعمیرات مسجد در دورهٔ صفویه است. یکی از ویژگی‌های بناهای قدیمی در شهرستان جهرم آن است که سنگ قبر برخی از اشخاص معروف در بناهای قدیمی نصب شده که برخی از این نوع کتیبه‌ها در مسجد جامع جهرم نیز مشاهده می‌شود و کتیبهٔ دیگری تاریخ تعمیر این بنا را در دورهٔ قاجار نشان می‌دهد.


title: مسجد جامع جهرم

text: از دیگر قسمت‌های این اثر تاریخی می‌توان به سر در ورودی و شبستان ضلع جنوبی اشاره کرد که نسبت به سایر قسمت‌ها سالم و پابرجا باقی‌مانده و سردر ضلع جنوب غربی نیز که به همان صورت اولیه باقی‌مانده که سردر جدیدتری نیز در این محل احداث شده‌است.


title: مسجد جامع جهرم

text: مسجد جامع جهرم از نظر طرح و معماری از نمونه‌های بسیار جالب مربوط به پیش از دوران صفویان محسوب می‌شود.


title: مسجد جامع جهرم

text: شبستان جنوبی از مهم‌ترین بخش‌های مسجد که شامل یک تالار وسیع در مرکز و دو رشته رواق در شرق و غرب است. این شبستان دو طبقه و رواق‌های آن نیز دارای مرتبهٔ فوقانی است. قسمت فوقانی محراب دارای قوس‌های گچی زیبایی است. کلیه طاقهای اطراف آن شبیه میدان امام اصفهان دو طبقه بوده و طبقه فوقانی تشکیل غرفه‌هایی داده لوحی سنگی در بالای در غربی مسجد نصب گردیده است، که بر اساس آن، این مسجد در سال ۱۰۸۴ ه.ق که رو به خرابی می‌رفته، توسط شخصی به نام حاجی رضا تعمیر شده‌است.


title: مسجد جامع جهرم

text: تعمیرات کف‌فرش حیاط و احیای کف‌فرش، احیای پوشش بام شبستان، تعمیرات نما، تعمیرات کاربندی در طاق‌نماهای حیاط و تعمیرات استحکام‌بخشی در محل‌های مورد نیاز مسجد جامع جهرم از جمله اقداماتی است که جدیداً برای مرمت این اثر ملی صورت گرفته است.


title: مسجد جامع جهرم

text: این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه قلعه سلطانیه

text: تپه قلعه سلطانیه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در سلطانیه، ۱ کیلومتری غرب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: شربت‌خانه و سردر خانقاه

text: شربت خانه و سردر خانقاه مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در نطنز، خیابان مطهری، کوی افوشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: امامزاده اسماعیل میمند

text: مقبره امامزاده اسماعیل میمند مربوط به دوره سلجوقیان است و در مرکز شهر میمند فارس و رو به روی مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آرامگاه فضل بن موسی بن جعفر

text: مقبره فضل بن موسی بن جعفر مربوط به سدهٔ ۹ است و در جهرم، ۲۰ کیلومتری مهمانسرای جهرم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: آب‌انبار میرزا مهدی

text: آب‌انبار میرزا مهدی واقع در خیابان ۱۸ دی ساری به شماره ۱۰۰۵ در تاریخ ۱۳۵۳/۸/۱ ثبت شده‌است.آب انبار میرزا مهدی در یکی از محلات کهن ساری ساخته شده بود که اینک وجود ندارد. نام این محله «ملا آق بابا» بود. «محلهٔ ملاآقا بابا، از طرف شمال به محلهٔ همت‌آباد، از طرف جنوب به محله نوآمبار، از طرف مشرق به کهنه باغ‌شاه و از طرف مغرب به محله شاه غازی بن منتهی می‌شد.» ملاآقا بابا، فرد روحانی از تلارم دودانگه بود و تمکن مالی خوبی داشت؛ به همین دلیل موقوفات زیادی در شهر ساری ایجاد کرد؛ یکی از آن‌ها تکیه‌ای بود که در زمان پهلوی اول هنگام احداث خیابان ۱۸ دی تخریب شد و دیگر اثری از محله و تکیه باقی نماند.آب انبار میرزامهدی یکی از آثار برجای مانده از این محله تاریخی است. قدمت این آب انبار بر اساس اطلاعات موجود در پرونده ثبتی، مربوط به دورهٔ افشاریه - زندیه است. این آب‌انبار دارای عناصر مخزن گنبدی شکل، ورودی، راه‌پله، پاشیر و خیشخان است. مخزن آن با پلان مدور و سقف گنبدی آجری است که بالای آن خیشخانی با گنبد مخروطی شکل با ۶ روزن عمل تهویه درون مخزن را انجام می‌داد.ارتفاع تقریبی گنبد از قسمت بیرونی بنا ۵/۸ متر و قطر گنبد تقریباً ۱۲ متر است. همانند دیگر آب‌انبارها، ورود به مخزن آب‌انبار میرزا مهدی نیز از طریق یک ورودی مجزا صورت می‌گرفت که متأسفانه این ورودی تخریب شده‌است. در پرونده ثبتی این اثر به این موضوع اشاره شده‌است: «در ورودی و سردر آن در حد شرقی بوده که چندی قبل توسط مستأجر خراب شده».ورودی اصلی به فضای راه‌پله که در حال حاضر رو به خیابان ۱۸ دی و در ضلع جنوبی مخزن ساخته شده‌است، دارای یک تاق جناغی و آجرکاری خفته راسته در نما است. راه ورود به پاشیر این آب‌انبار از طریق ورودی و راه‌پله‌ای با دو پاگرد می‌باشد. پوشش تاق‌دار فضای داخلی را در قسمت بیرون بنا با استفاده از شیوه کنوسازی به سطحی تخت و شیبدار تبدیل کرده‌اند. بر خلاف آب‌انبارهای دیگر که فضای راه‌پله و پاشیر جنب گنبد و مخزن قرار گرفته، فضای راه‌پله و پاشیر این اثر، روبه‌روی مخزن تعبیه شده‌است. فضای پاشیر آن نیز دارای پلان مربع شکل و با سقف بلندی است که نورگیری بالای آن برای روشنایی و تهویه وجود دارد. به علت تخریب ورودی مخزن در دهه‌های گذشته دیوار رو به مخزن را در فضای پاشیر تخریب کرده‌اند تا یک راه ورود به فضای مخزن ایجاد نمایند. پوشش نورگیر نیز در حال حاضر تخریب و یک سازه بتنی حلقه‌ای جایگزین آن شده‌است. مصالح مورد استفاده در این بنا همانند آجر ۵*۲۰*۲۰، ملات آهکی و اندود ساروج در بدنه مخزن می‌باشد. عرصهٔ اطراف مخزن حدود بیست سال است در اختیار بخش خصوصی قرار دارد و تبدیل به چایخانه شده‌است.


title: آب‌انبار میرزا مهدی

text: ۱. پرونده ثبتی اثر. سازمان میراث فرهنگی ۲. احمدی، سیدمهدی(۱۳۹۰). محلات ساری. آوای مسیح ۳. همان منبع ۴. نیکوبیان، ابوالفضل(۱۳۹۵). آب انبارهای ساری. رسانش نوین. ۵. پرونده ثبتی اثر. سازمان میراث فرهنگی ۶. موسوی، سیدرحیم(۱۳۹۴). مجموعه ساری پژوهی. رسانش نوین


title: آرامگاه بابا یادگار

text: بقعه بابا یادگار مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان دالاهو، دهستان بان‌زرده، منطقه بابا یادگار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا زیارتگاه یکی از ذات‌های مقدس یارسان به نام بابا یادگار است. بابایادگار در دین یارسان یکی از هفت ذات مقدس شمرده می‌شود که هفت‌تن نامیده می‌شوند.


title: آرامگاه بابا یادگار

text: در مجموعۀ زیارتگاه بابا یادگار در روستای زرده ۷ درخت کهنسال وجود دارند که از این تعداد دو درخت چنار، دو درخت سرو و سه درخت ون هستند. دو درخت چنار با عمر تقریباً ۹۰۰ سال کهنسال‌ترین درختان مجموعه هستند. عمر درختان سرو حدود ۲۲۰ سال و عمر درختان ون ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال تخمین زده‌می‌شود. این هفت درخت در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌اند. همچنین در ۲۹ اسفند ۱۳۹۹ اعلام شد که پنج درخت ون، چنار و سرو مجموعۀ بابایادگار با قدمت بیش از ۲۵۰ سال در فهرست آثار ملی ثبت شده‌اند.


title: شهر دشت حلقه

text: شهر دشت حلقه (دشت قلعه) مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان مینو دشت، روستای دشت حلقه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: گبری قلعه

text: گبری قلعه مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در گنبد کاووس، ۱۵ کیلومتری شرق شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تیمچه امین‌الدوله

text: تیمچه امین‌الدوله یا "کاروانسرای امین‌الدوله" از بناهای معماری و تاریخی مربوط به دوره قاجار است و در بازار کاشان واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۱۰۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: تیمچه امین‌الدوله

text: استاد علی مریم کاشانی طراح و معمار این بنا بوده است که آن را بین سالهای ۱۲۸۰ تا ۱۲۸۴ هجری قمری ساخته است.


title: تیمچه امین‌الدوله

text: تیمچهٔ امین‌الدوله در بازار کاشان در مجاورت تیمچهٔ بخشی قرار دارد.


title: امامزاده علی سادات

text: امامزاده علی سادات مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان کهگیلویه، بخش چرام، روستای امامزاده علی سادات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: چهارسوق و مسجد حاج محمدحسین

text: چهار سوق و مسجدحاج محمدحسین در اردکان، مرکزشهر، روبروی مدرسه علمیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد جامع سجاس

text: مسجد جامع سجاس مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان خدابنده،شهر سجاس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه پا قلا (پا قلعه)

text: تپه پا قلا (پا قلعه) مربوط به دوره ساسانیان است و در هرسین، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: پل معلق آمل

text: پل فلزی یا پل معلق آمل مربوط به دوره پهلوی است و در آمل، داخل شهر، جنب پل دوازده چشمه واقع شده‌است. پل معلق دو پل معلق یک سان کنار هم است که یکی از بناهای ارزشمند توریستی شهر و یکی از نمادهای آمل محسوب می‌شود. این پل یکی از اولین نمونه‌های پل‌های بزرگ و جدید التاسیس و ارزشمند در ایران است. پل را به این علت معلق می‌خوانند که اگر پایه‌های زیرین آن بر اثر سیل تخریب شود کمان‌هایی بالای آن را نگه می‌دارند. این پل در سال ۱۳۱۵ تا ۱۳۱۸ توسط مهندسان آلمانی و روسی شرکت اشکودا طراحی و توسط شرکت آلمانی سنتاب ساخته شد. این اثر در تاریخ ۱۳۵۳/۱۲/۰۳ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: پل معلق آمل

text: وضعیت امکانات و تسهیلات تفریحی، گردشگری، حمل و نقل، اسکان در کنار و زیر این پل در فضایی باز پارک بزرگ شهر و رودخانه هراز واقع شده که محل اسکان مسافران و تفریح گردشگران شده‌است و از نظر حمل و نقل هم مکانی برای مسافران و گردشگران تعبیه شده که می‌توانند وسایل نقیله خود را در پارکینگ زیر پل پارک نموده و در آرامش کامل باشند. همچنین هتل شهر آمل هم در کنار این پل‌ها قرار دارد، از دیگر امکانات هم می‌توان از فضای سبز کناری و فضای پارک دیگر کناری آن اشاره کرد که همجوار پل دوازده چشمه است.


title: پل معلق آمل

text: شرکت آلمانی سازنده پل معلق، با هشداری جدی مبنی بر پایان یافتن چندین ساله زمان استفاده از این پل بر اساس تعهدات این شرکت در سال ۱۳۸۸ نیز خبر داده بود. کار مرمت پل قوسی معروف به پل معلق، پس از پشت سر گذاشتن عملیات بهسازی و مقاوم‌سازی با هماهنگی میراث فرهنگی در نیمه اول سال ۱۳۹۷ خورشیدی آغاز شد و در همین سال هم به اتمام رسید.


title: تپه ملیان

text: تپه ملیان مربوط به دوره عیلامیان است و در شهرستان سپیدان، بخش بیضا ـ روستای ملیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه حسام‌آباد

text: تپه حسام آباد مربوط به نیمه اول هزاره سوم است و در شهرستان اسدآباد، روستای حسام آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: تپه وندرآباد

text: تپه وندرآباد مربوط به نیمه دوم هزاره ۴ است و در شهرستان اسدآباد، روستای وندرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. دراکتشافات انجام شده در سال۱۳۸۷ دیوار چینی‌هایی (چینه‌هایی) شبیه به تپه هگمتانه کشف شد. اما به دلیل رهاسازی وعدم مراقبت بر اثر بارندگی‌های فصلی آثار رو به تخریب گذاشته است.


title: تپه کوانج

text: تپه کوانج مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است و در شهرستان اسدآباد، بخش مرکزی، روستای کوانج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.